cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սանասարեան Վարժարան
Յաչս կառավարութեան վարժարանին օրինական պատասխանատու եւ վերատեսուչ ճանչցուած է Պոլսոյ Հայոց Պատրիարքը: Մինչեւ 1892 վերին հսկողութիւնը կը վարէ հիմնադիրը: Սանասարեան վարժարանը գերմանացիներու միջնակարգ վարժարաններու հաւասար աստիճան ունէր, իննամեայ ընթացքով: Կարնոյ մէջ վարժարանին վրայ կը հսկէր ուսումնական խորհուրդ մը, որ կը բաղկանար Մաղաքիա Օրմանեան վարդապետէ, Գէորգ Աբուլեանէ, Յովսէփ Մատաթեանէ եւ Սարգիս Սողիկեանէ, որոնք կը վարէին ներքին տեսչութեան պաշտօնը հաւաքական պատասխանատուութեամբ:
Ուսուցչական Մասնաժողովը
Ուսումնական բաժնէն զատ մասնաւոր խնամք տարուած է նաեւ վարժարանին արհեստական բաժնին, որուն ընթացքը չորս տարի որոշուած էր։ Արհեստի հետեւող տղաքը երկու տեսակ էին եւ օրական մէկ երկու ժամ կը յատկացնէին արհեստ սորվելու եւ անոնք որոնք միայն արհեստ կը սորվէին: Մինչեւ 1901 արհեստանոցը ունեցաւ 16 շրջանաւարտներ: Ասոնցմէ կազմարարները զբաղեցան վարժարանին գիրքերը կազմելով: 1892-93-ին արհեստաւոր ցերեկեայ աշակերտներուն յատուկ կարգադրութիւն մը ըրաւ հոգաբարձութիւնը, ըստ որուն աշակերտներուն նուիրել որոշեց վաճառելի ապրանքներու զուտ շահին %25ը, որ պէտք էր յանձնուէր աշակերտին, իր արհեստագիտական ուսման ընթացքը աւարտած ժամանակ:
Ներսէս Պարսումեան
Կենսագրութիւն
Ներսէս Պարսումեան, երկրորդական իր ուսումը կատարած ըլլալով Հալէպին նշանաւոր արաբական Սուլթանիէ վարժարանին մէջ, փնտռուած միակ անձն էր, որ կը տիրապետէր արաբական լեզուին։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հալէպ «Արեւելք» թերթի աշխատակիցներ Ստորոգութիւն:Հայերէն լեզուով աշխարհագրութեան գիրքերու հեղինակներ Ստորոգութիւն:Հայ Հալէպի Հայկազեան վարժարանի Ուսուցիչներ Ստորոգութիւն:Հայ Հալէպի Քարէն Եփփէ ճեմարանին Ուսուցիչներ
Միզային համակարգի հիւանդութիւններ
Միզային ուղիներու մէջ աւազի կուտակում եւ խիճերու գոյացում
Միզային ուղիներու մէջ աւազի կուտակումն ու խիճերու գոյացումը երիկամներու մէջ կը յառաջանան զանազան պատճառներով եւ հոն մնալով` կրնան աճիլ ու մեծնալ այնքան, որ պատճառ դառնան երիկամներու աշխատանքի կասեցման, բայց կայ նաեւ այն, որ փոքր ըլլալու պարագային ալ խիճերը կրնան շատնալ ու հասնիլ մինչեւ միզուղիները, միզամանը: Ախտանշանները,- Յաճախ սուր ցաւեր, միզելու դժուարութիւն եւ արիւնահոսութիւն: միզուղային խիճերը յաճախ, երբ փոքր են, կրնան մէզին հետ դուրս գալ, բայց բաւական մեծ եղած պարագային յատուկ միջոցներով պէտք է չէզոքացնել զանոնք:
Ին՞չ են այն գործօնները, որոնք կը նպաստեն միզային անզսպութեան
բ. Տարիքը
Միզային անզսպութեան ախտանշանները
Միզային անզսպութեան ախտանշանները  կախում ունին միզային անզսպութեան տեսակէն:
Գրիգորի Միասոյէտով
Ստեղծագործութիւն
Գրիգորի Միասոյէտովը նկարեր է նաեւ կրօնական թեմայով (Փրկիչի տաճարը Սեննայայի մէջ)։ Մահէն առաջ ան ցանկացեր է նկարել «Սուրբ Ռուսիա» («Святая Русь») թրիփթիխը։ Իր ուշ շրջանի աշխատանքներու շարքի մէջ կ'առանձնանայ «Ինքն իր հետ, կամ Ճատրակի խաղ» («Сам с собою, или Игра в шахматы», 1907) նկարը։
Կենսագրութiւն
1861 թուականէն մինչեւ 1881 թուականը Գրիգորի Միասոյէտովը ամուսնացած է դաշնակահարուհի Եկատերինա Քրիվցովայի հետ, բայց բաժնուեր է կնոջ յղիանալէն յետոյ, որովհետեւ կը կասկածէր, որ այդ իր երեխան չէ ։ Շուտով Գրիգորի Միասոյէտովը ամուսնացեր է նկարչուհի Քսենեայ Իվանովայի հետ, բայց իր կասկածները չեն փարատուել, եւ ան Քսենեային արգիլած է Իվանին վերաբերուիլ որպէս իր որդի։ Քանի մը տարի Իվանը յանձուեր է Միասոյէտովի ընկեր եւ գործընկեր Ալեքսանտր Քիսելիովի խնամքին ։
Առտնին ելեկտրականութիւն
Լուացքի Մեքենայ
Լուացքի մեքենան կը լուայ, կը ցօղուէ եւ կը քամէ լուացքը որ կը գտնուի գլանաձեւ ընդունարանի մը մէջ: Լուսալու հանգրուանին՝ ընդունարանը դանդաղ կը դառնայ ջուրով լեցուն թմկաձեւ աւազանին մէջ: Քամելու ատեն, ընդունարանը կը դառնայ շատ աւելի արագ: Կը պարպուի ջրհանի մը միջոցաւ: Լուացքի, քամելու եւ պարպումի հանգրուանները կը կարգաւորուին ելեկտրոնիկ սարքի մը կողմէ:
Սիւզի Կապիկը
Առաջին Տարին Կենդանաբանական Այգիին Մէջ
Սիւզի ունէր երկու մարզիչ, որոնց պարտականութիւնն էր մինչեւ կենդանաբանական այգիին 70-ամեակը, որ պիտի կայանար 1952-ին, անոր սորվեցնել տարբեր հնարքներ։ Սիւզի կ'ընտելանայ եւ կը սորվի հեծանիւ քշել, ոտնացուպերով քալել, չմուշկներ վարել, օղակներ նետել, ծափել, ձեռքերու վրայ կանգնիլ, սեղմել լուսանկարչական խցիկին կոճակը եւ դաշնամուրի վրայ պարզ եղանակներ նուագել։ Անոր վարժութիւնները որոշ ժամանակ մը կ'ընդհատուին, քանի որ երեք մեթր բարձրութենէ կ'իյնայ, եւ թաթը կը վնասէ։
Սիւնիք- Արցախ այր մարդոց տարազներ
Կարմիր մահուգով կարուած կ'ըլլար փեսաներու հարսանեկան չուխան:
Մերի Փոփինզ(ժապաւէն, 1964)
Ժապաւէնին մասին հակիրճ տեղեկութիւններ
Ժապաւէնը լրիւ նկարահանուած է Ուոլթ Տիզնի Ընկերութեան տարածուն արուեստանոցին մէջ (Walt Disney Studios Burbank), ծանօթ նաեւ իբրեւ՝ Ուոլթ Տիզնի Պըրպանք Արուեստանոցներ։ Գործածուած են Լոնտոնի շրջակայքի տեսարաններու նկարչութիւններ։
Խորէն Արք. Տողրամաճեան
Ընտրութիւն, նշանակում եւ տիտղոս
2004-2017 անդամ եղած է Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան հովանաւորութեամբ Հայ Զուիցերիական «Արմենօֆաս» ժողովին, ներկայացնելով Կիլիկիոյ Ս. Աթոռը:
2015ի Սեպտեմբերին Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոս Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Արամ Ա. Կաթողիկոսի գլխաւորած պատուիրակութեան մաս կազմելով մեկնած է Զուիցերիա, մասնակցելու Հայոց Ցեղասպանութենէն ճողոպրած հարիւրաւոր որբերու Զուիցերիացի որբախնամ «Փափա» Գունցնէրի յիշատակին կազմակերպուած ձեռնարկներուն:
Կենսագրութիւն
Աւազանի անունով Արշակ, որդի Յակոբի եւ Նազելիի, ծնեալ Ճիպէյլ Լիբանան 4 Մարտին: Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրին մէջ՝ Թռչնոց Բոյն: Նախակրթարանը աւարտելէ ետք, 12 տարեկանին, Մեծի Տանն Կիլիկիոյ նորընտիր Աթոռակից Կաթողիկոս Գարեգին Բ.ի (ապա Ամենայն Հայոց) մղումով մտած է Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Դպրեվանքը 1977ին:
Սուփերքալիֆրաճիլիստիքեքսփիալիտոշիուս
Սուփերքալիֆրաճիլիստիքեքսփիալիտոշիուս (անգլ․՝ Supercalifragilisticexpialidocious), երգ ․ Ռոպերթ եւ Ռիչարտ Շըրմեն եղբայրներուն յօրինում։  Ընդգրկուած է Մերի Փոփինս ծապաւէնի երգակցութեան (1964)։  Երգը մեկնաբանած են Ճիւլի Անտրիուս եւ Տիք Վան Տայք դերասանները։  Ա․Մ․Ն․ «AFI 100 Տարի ․․․ 100 Երգ» ցուցակին մէջ գրաւեց 36-րդ դիրքը։
Խորէն Արք. Տողրամաճեան
Տե՛ս նաեւ
Կիպրոսի հայերը
Լուսիա Միքարելլի
Երաժշտական ասպարէզ
2005 թուականին, ան հրատարակեց իր առաջին ալպոմը՝ Music From A Farther Room: Այս ալպոմը կը պարունակէ դասական եւ փոփ երգեր: 2005 թուականի Նոյեմբերին, շրջապտոյտ մը կատարեց Միացեալ նահանգներ, համերգներով ելոյթ ունենալու: 2009 թուականի Յուլիսին, կրկին շրջապտոյտ մը կը կատարէ, սակայն կը վիրաւորէ իր ձախ ձեռքը եւ չի կրնար նուագել: Քանի մը գործողութիւններէ ետք, ան կը միանայ իր ջութակին :
Յովհաննէս Ոսկեբերան
398-ին, հակառակ իր կամքին, պատրիարք կ՛ընտրուի Կոստանդնուպոլսոյ աթոռին։ Ան կը վերաշխոյժացնէ քաղաքի հոգեւոր կեանքը, խստօրէն յանդիմանելով ազնուական եւ հասարակ քաղաքացիները։ Ան նոյնիսկ կը յանդիմանէ Եւդոքսիա կայսրուհին` անոր ունեցած անբարոյ կեանքին համար, որուն իբրեւ հետեւանք 403-ին Ոսկեբերան հայրապետ կ՛աքսորուի մայրաքաղաքէն։ Սակայն աքսորման գիշերը քաղաքին մէջ պատահած զօրաւոր երկրաշարժներն ու հրդեհները կը սարսափեցնեն կայսրուհին, որ անմիջապէս ետ բերել կու տայ աքսորեալ հայրապետը։
Նիճերիա
Պատմութիւն
Նիճերիոյ տարածքին առաջին բնակավայրերը քարի դարէն են։ Ք. ա. մօտ 8—10րդ դարերուն Նիճերիոյ հիւսիսը կազմաւորուած են հաուսա ժողովուրդի քաղաք-պետութիւնները, անոնցմէ արեւելք՝ Քանեմ Պորնու պետութիւնը, հարաւը՝ Պենին թագաւորութիւնը։ 1472-ին Նիճերիոյ տարածքին յայտնուած են փորթուկալացիները, 1553-ին՝ անգլիացիները։
Գաղութացում
19րդ դարու կէսէն մինչեւ 20րդ դարու սկիզբը Մեծն Բրիտանիան գաղութացուց Նիճերիան (1914-ին ներկայիս Նիճերիոյ տարածքը անուանուած է «Նիճերիա գաղութ եւ խնամակալութիւն»)։ Առաջին համաշխարհային պատերազմէն (1914—1918) ետք Նիճերիոյ մէջ յառաջացան հասարակական-քաղաքական առաջին կազմակերպութիւնները։ Նիճերիոյ անկախութեան համար պայքարը ղեկավարեց 1944-ին ստեղծված առաջին համանիճերիական քաղաքական կուսակցութիւնը՝ Նիճերիոյ եւ Քամերունի Ազգային խորհուրդը (1962-էն՝ Նիճերիական քաղաքացիներու ազգային խորհուրդ, ՆՔԱԽ), որ միաւորեց մի քանի տասնեակ (երիտասարդական, կանանց, արհմիութենական) կազմակերպութիւն։ Հակագաղութատիրական շարժումը չէզոքացնելու եւ պասակտելու նպատակով Մեծն Բրիտանիան 1947-ին Նիճերիան բաժնեց Հիւսիսային, Արեւմտեան եւ Արեւելեան մասերու։
Արտաքին առեւտուր
Կ'արտահանէ քարիւղ, քաքաոյիունդ, արմաւի մթերքներ, քաուչուկ, անագ, անտառանիւթ, գետնանուշ եւ այլն, ներմուծում՝ մեքենաներ եւ սարքաւորում, արտադրական րդապրանքներ, պարեն, քիմիկատներ եւ այլն։ Գլխաւոր գործընկերներն են ԱՄՆ-ը, Մեծն Բրիտանիան, Ֆրանսան, Գերմանիան, Ճափոնը։ Կը զարգանան առեւտրական յարաբերութիւնները Նիճերիոյ Հայաստանի միջեւ։
Յարութիւն Եսայեան
Յարութիւն Եսայեան քհ., ուսուցիչ եւ յեղափոխական, ծնած է Էֆքէրէ 1867-ին։ Թալաս եւ Մերսին ուսուցչութիւն ըրած. 1895-ին մտած է Արմաշի վանքը։ 1897-ին իբր յեղափոխական Էտիրնէ կ՚աքսորուի, 9 ամիս բանտարկութենէ ետք Տարսոն կ՚երթայ եւ քահանայ կը ձեռնադրուի եւ կարճ ատեն մը Պէյլանի մէջ պաշտօնավարելէ ետք Հալէպ կը փոխադրուի։ 1916-ին կը բանտարկուի ու մեծապէս օգտակար կը հանդիսանայ տեղահան ազգայնոց, որոնք Հալէպ կը թափին զինադադարէն ետք։ Պատուուած է լանջախաչով եւ ծաղկեայ փիլով եւ 1926-ին Աւագութիւն արժանացած է կաթողիկոսական կոնդակով։ Հմուտ եւ նախանձայզ եկեղացական մ՚եղած է, 1927-ին կրօնական պաշտամունք կատարած ատեն կը մահուան եւ կը թաղուի եկեղեցւոյ բակը (Ալպ.)։
Ժան Օնորէ Ֆրակոնար
Ուսումը ստացած է Ժան Պաթիսթ Շարտենի եւ Ֆրանսուա Պուշէեի մօտ։ 1756–1761 թուականներուն, 1773–74 թուականներին ստեղծագործեր է Իտալիոյ մէջ։
Խորէն Աւագ Քհնյ. Գուլիկեան
Կեսագրութիւն
1918-ի զինադադարին, ան կ՛անցնի Տէօրթ Եօլ եւ իբրեւ ուսուցիչ կը պաշտօնավարէ տեղւոյն Ազգ. վարժարանին մէջ։ Տարիներու իր սիւթական խնայողութեամբ կ՛ամուսնանայ ու կ՛ունենայ չորս աղջիկներ։
Իբրեւ պատրաստուած ու խորձառու կրթական մշակ, ան կը ստանձնէ 550 երկսեռ ուսանողութիւն հաշուող Ազգ. վարժարանի տեսչութիւնը, զոր ձեռնհասօրէն կը վարէ մօտաւորապէս ինը տարիներ, դպրոցին բերելով կրթական նոր շունչ։
Հայաստանի Քրիստոնէացումը
Հայաստան Եւ Հռոմ
Թէեւ Հռոմէական Կայսրութեան մէջ քրիստոնեաները սկսած էին գետին շահիլ, այսուհանդերձ հեթանոսութիւնը կը մնար պետական կրօն, մինչ կը հալածուէր քրիստոնէութիւնը։ Հետեւաբար, Տրդատին ու հայերուն քրիստոնէութեան դարձը պատճառ եղաւ, որ գէթ ժամանակի մը համար նեղութիւն յառաջանայ Հռոմի եւ Հայաստանի միջեւ։ Ասոր հետեւանքով է, որ 311-ին Սուրիոյ հռոմէացի կառավարիչը, որ յայտնի թշնամի մըն էր քրիստոնեաներուն, իր բանակով քալեց Հայաստանի դէմ։ Հայերու քաջութեամբ պաշտպանեցին իրենց հայրենիքն ու կրօնքը եւ պարտութեան մատնեցին հռոմէացիները։
Արփիկ Գուլումեան
Կենսագրութիւն
11 տարէկանին սկսած է գրական փորձերու։ «Բագին»ի խմբագիր Պօղոս Սնապեանի քաջալեանքով՝ նոյն ամսագրին մէջ 1967 թուականին լոյս տեսած է «Սեւ Աչերիդ մէջ» բանաստեղծութիւնը։ Այնուհետեւ կ'աշխատակցի «Ալիք» օրաթերթի, «Քուլիս» ի (Պոլիս), «Գիր ու Գիրք» (Նիւ Եորք), «Նոր Կեանք» եւ «Նաւասարդ» (Գալիֆորնիա) պարբերաթերթերուն:
Վահէ Վահեան
Գրական վաստակ
Գրած է կանուխէն, աշխատակցելով «Անահիտ», «Հայրենիք», «Զուարթնոց», «Ազդարար», «Արձան», «Նոր Գիր» եւ «Նայիրի» հանդէսներուն։ Հրատարակած է բանաստեղծութեան յաջորդական ժողովածուներ։ 1946-1955 կը հիմնէ եւ կը խմբագրէ «Անի» ամսագիրը, այդ թուականէն ետք աոաւելարար նուիրուելով ուսուցչական հւ տեսչական աշխատանքի՝ Պէյրութի «Դարուհի Յակոբեան» աղջկանց վարժարանին, ապա նաեւ ՀԲԸՄ-ի Հայագիտական Հիմնարկին մէջ։
Ժան էքար
Ժան Ֆրանսուա Վիքթոր Էքար Ժան էքար, ֆրանսացի բանաստեղծ, վիպասան, թատերագիր, էսսեիստ. ռոմանթիզմ գրական ուղղութեան ներկայացուցիչ։ Ֆրանսական ակադեմիայի անդամ 1901 թ., Պատուոյ լէկէոնի շքանշանի ասպետ։
Կենսագրութիւն
Մահացեր է 1921 թուականի 13 Մայիսին, Փարիզի 7-րդ շրջանի «Ուտինո» հիւանդանոցին մէջ ։ Յուղարկաւորուեր է Թուլոնի քաղաքային գերեզմանատանը ։
Մօրիս Ռաւէլ
Մօրիս Ռաւէլ (Joseph Maurice Ravel, 7 Մարտ, 1875, Սիպուր - 28 Դեկտեմբեր, 1937, Փարիզ), ֆրանսացի երգահան, նուագավար, տպաւորչական (իմփրեսիոնիստ), 20-րդ դարի երաժշտութեան բարեկարգիչներէն։
Երուանդ Թօլայեան
Գործունէութիւն
Բեմ ելած է Փարիզի մէջ (1926): Մասնակցած է ո՛չ միայն հայերէն, այլ նաեւ թրքերէն ներկայացումներու:
1915-ին տարագրուած է արեւմտահայ միւս մտաւորականներուն հետ: Նկարահանուած է թրքական շարժարուեստի հիմնադիր Մուհսին Էրթուղրուլի «Լէպլէպիճի Հօր-հօր» (1923) եւ «Չարաճճի աղջիկները» («Սէօզտէ քըզլար») (1924) ժապաւէններուն մէջ:
Բրաբիոն Նօտար Պալատեցի
Կենսագրական գիծեր
Ան ծանօթ է իբրեւ Բրաբիոն գրագրուհի，ծնած է 1750-ին «Պալատ»ի մէջ, Պոլիս։ Ան՝ քոյրն էր Մատթէոս Պալատեցի դպիրին, որ Ս. Հրեշտակապետ եկեղեցւոյ կից բացած էր տպարան， եւ երկար տարիներ շարունակ վարած էր մայր դպրատան տպարանը։
Տիրան Քէլէկեան
Ան, 6 ամսու մանուկ հասակին, ընտանեօք փոխադրուած է Պոլիս: Իր նախնական կրթութիւնը ստացած է Հասքէօյի Ներսէսեան վարժարանին մէջ, իսկ իր միջնակարգ եւ երկրորդական ուսումը՝ Մեզպուրեան եւ Սուրէնեան վարժարաններու մէջ։ Ան 1880-ին կ'երթայ Մարսէյլ եւ կը յաճախէ է վաճառականական դպրոց մը։ Ապա, կը հետեւի Գիտութեանց Կաճառի եւ կ'աւարտէ Մարսէյլի համալսարանի իրաւաբանական ճիւղը։ Ան, իր ուսանողական տարիներուն յօդուածներ ղրկած է «Մանզումիէ Էֆքեար»ի,որուն խմբագիրը կ'ըլլայ իր Պոլիս վերադարձին, եւ թերթին անկման ժամանակաշրջանին՝ 3-4 տարի, ան կը վարէ զայն։
Լուսիըն Հապըրտ
Լոս Անճելըս չեկած, ան The New York Times կ'աշխատէր: Ան գրած էր 5 թատերագիրներ եւ կ'ուզէր Հոլիւուուտ երթալ եւ տեսնել եթէ պիտի կարենայ ծախել այդ թատերագիրները: Ան 3 հատը ծախեց արդէն 1923-ին: Ֆիլմերէն մէկն էր The Vanishing American ֆիլմը եւ ինքն էր, որ առաջին անգամ հնդիկներուն ներկայացուց իբրեւ լաւ ժողովուրդ ֆիլմի մը մէջ։ Այդ ֆիլմին համար ան Չիրոքի ժողովուրդէն յուշանուէր մը ստացաւ: Ան ունէր 2 դուստրեր՝ Պէթի եւ Ժանէթ, եւ եղբայր մը՝ Հարլըն Հապըրտ, ով դարձաւ արուեստագէտ եւ գրագէտ մը:
Մասքաթ
Պատմութիւն
1803 թուականին տեղական սուլթանը յետ կը մղէ վահապիներ ու յարձակումը։ 19-րդ դար ու կէսերուն ստրկութիւնը պաշտօնապէս վերցուեր է, քաղաքը անկում ապրեր է, իսկ սուլթանը իր մայրաքաղաքը տեղափոխեր է Զանզիպար:
Տնտեսութիւն
Հիմնական կեդրոնները կրնան բաժնուիլ երեք խումբերու՝ Արեւմտեան Մասքաթ, Կեդրոնական Մասքաթ եւ Արեւելեան Մասքաթ։
Սթավրոփոլի երկրամաս
Աշխարհագրութիւն
Սթավրոփոլի երկրամասը կ'ընդգրկէ Նախակովկասի կեդրոնական մասը եւ Մեծ Կովկասի հիւսիսային լանջերու մեծ մասը, այն սահմանակից է Ռոսթովի մարզին, Քրասնոտարի երկրամասին, Քալմիքիային, Տաղստանին, Չեչնիային, Հիւսիսային Օսիային, Քապարտա-Պալքարիային եւ Քարաչայ-Չերքեզիային։
Վահրամ (անձնանուն)
Վահրամ, հայկական արական տարածուած անուն։
Կերպարուեստի Պետական Թանգարան (Շուշի)
Ցուցադրութիւն
Թանգարանի առանձնայատկութիւններէն է ստեղծագործութիւններու լայն աշխարհագրութիւնը՝ Հայաստան, Վրաստան, ՌԴ, ԱՄՆ, Ֆրանսա, Մատագասկար, Եթովպիա, Հայիթի, Մոնղոլիա, Ինտոնեզիա եւ այլն։
Յովսէփ Պարազեան
«Պատմական Հայաստանի Աւանդներու Հետքերով» գրքոյկը
Յովսէփ Պարազեան գրած էր իր գրքոյկը՝ «Պատմական Հայաստանի Աւանդներու Հետքերով» փոքրածաւալ գիրքը, որ հայրենազրկուած սերունդի ներկայացուցիչի վկայութիւն էր:
Ճէնովայի Կամուրջի Փլուզում
Փլզումը
Փլուզած բաժնէն մեծաւ մասամբ ինկան Փոլսէվէրա քաղաքին մէջ, ինչպէս նաեւ Թիւրինէն Ճէնովա եւ Միլանէն Ճէնովա տանող քաղաքներու ճանապարուղիներուն վրայ: Ուրիշ բաժին մը փլուզած էր Ansaldo Energia ընկերութեան պատկանող ելեկդրականութիւն հայթաթող գործարանի մը վրայ, որ բարեբախտաբար գրեթէ պարապ էր, որովհետեւ փլուզումը զուգադիպեցաւ Իտալական Ֆէրակոսթօ տօնի օրուան: Կը կարծուի, թէ փլուզումին պատճառը կամրջին անկայունութւինն էր եւ կամ ալ հողավէժ մը: Ըստ տարբեր աղբիւներու, կամուրջը շինութեան ընթացքի մը մէջ էր երբ փլուզումը տեղի ունեցաւ:
Յոնիական կղզիներ (Էփթանիսա)
Կղզեխումբին եօթը գլխաւոր կղզիները
Յոնիական կղզեխումբին եօթը գլխաւոր կղզիները կարճ տեղեկութիւններով (կը ներկայացուին ըստ աշխարհագրական դիրքին, հիւսիսէն՝ հարաւ)․-
Հռոմէական եւ Բիւզանդական գերիշխանութեան շրջաններ
Ք․Ա․ 4-րդ դարէն, Յոնիական կղզիներուն մեծ մասը ենթակայ է Մակետոնիոյ իշխանութեան։  Ք․ա 146 թուականէն, անոնք մէկ առ մէկ կ՛իյնան Հռոմէական կայսրութեան ձեռքը։  400 խաղաղ տարիներէ ետք, կղզիները մաս կը կազմեն Արեւելեան Հռոմէական Կայսրութեան՝ Բիւզանդական իշխանութեան։ 8-րդ դարէն ետք կղզիները յաջորդաբար թիրախ կ՛ըլլան արաբներու (Սարազեններ կամ՝ Սարաքինի), Նորմանտներու եւ Իտալացիներու արշաւանքներուն։  1185 թուականին, Յոնիական Ծովուն Քեֆալոնիա եւ Զաքինթոս կեդրոնական կղզիները «Քեֆալոնիայի եւ Զաքինթոսի Պալատական Կոմսութեան»County Palatine of Cephalonia and Zakynthos մաս կը կազմեն, իսկ 1357-ին կը միանան  Լեֆքատա եւ Իթաքի կղզիներուն եւ կը կազմեն «Լեֆքատային Դքսութիւն»ը Ֆրանսացի եւ Իտալացի դուքսերու իշխանութեան տակ։  Իսկ Քերքիրա կղզին (1214-1257) մաս կը կազմէ Իփիրոսի Իշխանութեան եւ ետքը՝ «Նափոլիի Թագաւորութեան»։
Վենետիկի Հանրապետութեան ժամանակաշրջան
Խաչակիրներու Դ․ արշաւանքէն ետք, 1238-1797 Յոնիական Ծովուն կղզիները յաջորդաբար կը միացուին Վենետիկի Հանրապետութեան․ Քիթիրա 1238, Քերքիրա 1386, Զաքինթոս 1485, Քեֆալոնիա 1500, Իթաքի 1503 եւ Լեֆքատա 1718։ Վենետիկի Հանրապետութեան իշխանութեան ընթացքին, առեւտուրը կը զարգանայ ։ Յոնիական կղզիները կարեւոր նաւահանգիստներ են Վենետիկի եւ Լեվանդինի Levant (միջին Արեւելքի ափամերձ՝ Միջերկրական Ծովուն արեւելեան եւ հարաւ արեւելեան շրջաններ) միջեւ։
Նորագոյն շրջան
21-3-1800 մինչեւ 8-6-1807 Յոնիական կղզիները «Եօթը կղզիներու Հանրապետութիւն» անուանումով կը գտնուին Ռուսիոյ եւ Օսմանեան լուծին տակ։
20-րդ դար
Փոքր Ասիոյ աղետէն ետք եւ Լոզանի Դաշինքի իբրեւ հետեւանք բնակչութեանց փոխանակումով, բազմաթիւ յոյն գաղթականներ կը հաստատուին Յոնիական Ծովուն գլխաւոր կղզիներուն մէջ։
Բնապահպանում
Յունաստանը իր ծովեզրերուն երկայնքին, հաստատած ու սահմանած է քանի մը ծովային բնապահպանման շրջաններ։ Յունական տարածաշրջաններ այս ցանցին կը մասնակցին, անոնցմէ մեծամասնութիւնը Յոնիական Ծովուն գլխաւոր կղզիներուն մէջ են։
Թալլին
Պատմութիւն
1941 թուականին քաղաքը գրաւած են գերմանացիները, որուն ընթացքին շատ ազգայնական էսթոնացիներ համագործակցած են նացիստներու հետ։ 1944 թուականի խորհրդային կարգերու վերականգումէն ետք, ճնշուած ու վտարուած է քաղաքի բնակչութեան զգալի մասը, փոխարէնը վերաբնակեցուած են ռուսեր։ ԽՍՀՄ-ի փլուզման ժամանակ ռուսերը կը կազմէին բնակչութեան գրեթէ կէսը։
Ներկայիս, անոնք բնակչութեան մէկ երրորդն են։
Ելեկտրականութիւն
Ելեկտրականութիւն՝ ուժանիւթի տեսակ մըն է, որ կը գործածուի տուները լուսաւորելու եւ տաքցնելու, ելեկտրական շարժակները բանեցնելու, ելեկտրոնիկ սարքերը աշխատցնելու համար։ Ան կը ներկայացնէ էլեքտրական լիցքերու գոյութիւնով, փոխազդեցութիւնով եւ շարժումներով պայմանաւորուած երեւոյթներու հաւաքականութիւն մը:
Ելեկտրամագնիսներ
Սա գործընթացին հետագայ վերլուծութինը, որ յայտնի է որպէս ելեկտրամագնիսական տրամադրում (electromagnetic induction), հնարաւորութիւն տրուեցաւ անոր ձեւակերպելու սկզբունք մը, որ այսօր յայտնի է որպէս Ֆարատէյին տրամադրման օրէնք, որ փակ գիծին մէջ տրամադրուած աւիւններու տարբերութիւնը համեմատական է, օղակին միջով անցնող հոսքի մեծութեանը: Սա բացայայտումին օգտագործումը թոյլ տուաւ անոր 1831- ին ստեղծելու՝ առաջին ելեկտրական ստեղծարարը (electrical generator), որուն մէջ ան պտտող պղինձեայ սկաւառակներու եռանդը կը վերափոխէ ելեկտրականի: Ֆարատէյին սկաւառակները մեծ արդիւնք չէին տուած, սակայն ասիկա ցոյց տուած է մագնիսականութեան միջոցաւ ելեկտրական հոսանք տրամադրելու հնարաւորութիւնը:
Առաջին Տիկին
Պատմութիւն
Առաջին տիկինները դիւանագիտական յարաբերութիւններ կը պահպանեն այլ երկիրներու նախագահներու տիկիններու հետ։ Պաշտօնական այցերու ժամանակ նախագահները կը կազմակերպեն այսպէս կոչուած «կանացի ծրագրեր», ուր առաջին տիկիններուն կ'իյնայ այսպիսի յարաբերութիւններ վարելը։ Երբեմն առաջին տիկիններ եռանդուն կերպով կը խառնուին երկրի դիւանագիտական գործերուն, ամէնայայտնի օրինակները - Էլէոնորա Ռուզվէլթը եւ Էվա Փատտէրսոնն են։ Հիլլարի Քլինթոնը առաջադրած է իր թեկնածութիւնը 2008-ի ԱՄՆ-ի նախագահի ընտրութիւններու ժամանակ, սակայն յետոյ հանած է այն։ Արժանթինի երկու առաջին տիկինները - Իզապէլ Մարթինէս տէ Փերոնը եւ Քրիստինա Ֆերնանտէս տէ Քիրշները փոխարինած են իրենց ամուսիններուն անոնց նախագահի դիրքին մէջ (Խուան Փերոնին եւ Նեստոր Քիրշներին)։ Կարելի է նշել, որ Իզապէլ Փերոնը դարձած է աշխարհի առաջին կին-նախագահը։
Գումասի
Գումասի (Kumasi), քաղաք Ղանայի մէջ, մեծութեամբ երկրորդ բնակավայրն է Աքրա մայրաքաղաքէն ետք։ Բնակչութիւնը՝ 1 517 000 կը հաշուէ։ Կը հանդիսանայ Աշանթ նահանգի վարչական կենդրոնը։ Այստեղ կը գտնուի «Կումասիէ օդակայանը։ Քաղաքի կարգավիճակ ստացած էր 1615 թուականին, եղած է Աշանթ կայսրութեան կենդրոնը։ Այստեղ հանգրուանած է Ափրիկէի ամենաուժեղ ակումբներէն մէկը։
Փաթրիք Մոտիանօ
Գրական ասպարէզ
2010-ին կ՛արժանանայ Համաշխարհային «Cino-Del-Duca» մրցանակին, իսկ 2014-ին կ՛արժանանայ Նոպելեան մրցանակին։
Կանաչ Կիրակի
Կանաչ Կիրակիին խորհուրդը
Եկեղեցին ըլլալով մէկ՝ խորհուրդով երկու մաս ունի՝ հին ու նոր: Հինը ձեւաւորուած է Դրախտին մէջ՝ վերցուելով Ադամի կողէն, եւ աճիլ մինչեւ Քրիստոս, իսկ Նորը շինուեցաւ Գողգոթայի վրայ՝ Քրիստոսի կողէն, եւ աճելու է մինչեւ աշխարհի վախճանը: Ինչպէս Հին եկեղեցին Ադամի զօրութեամբ էր, այդպէս ալ Նորը՝ Քրիստոսի: Հին եկեղեցւոյ մասին ըսուած է. «Աներեւոյթ էր ու անպատրաստ» (Ծննդ. Ա 2), իսկ նորին համար ըսուած է. «Աստուած ըսաւ Լոյս ըլլայ եւ եղաւ» (Ծննդ. Ա 3): Հինէն եկեղեցին անտեսանելի էր ու զուրկ գեղեցկութենէն եւ միայն Հրեաստանի մէջ երեւելի էր, իսկ Նորը Ս. Հոգիի իջնելով գեղեցկացաւ, Քրիստոսի հաւատքով լուսաւորուեցաւ եւ եղաւ երեւելի բոլոր ազգերու մէջ:
Եկեղեցին, հինի ու նորի բաժնուելով, չի կորսնցներ իր միութիւնը, որովհետեւ Հին եկեղեցւոյ մէջ կատարուող կարգերը ստուերներն էին Նոր եկեղեցւոյ կարգերու՝ ըստ այս խօսքին. «Արդարեւ, Օրէնքը հանդերձեալ բարիքներու ստուերն էր, եւ ոչ թէ իրողութիւններու բուն կերպարանքը» (Եբր. Ժ 1): Անմահ Գառան մորթուելով՝ ստուերական օրէնքներն ինքըստինքեան վերացան, ինչպէս արեգակի ծագումով կը չքանան ստուերները:
Երուսաղէմի տաճարը կառուցուելէ ետք հայրապետները կը հաստատեն Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ տօները՝ մէկն այս գարնանային ժամանակներուն մէջ եւ մէկն ալ՝ աշնան :
Նինօ Պուրճանաձէ
Կենսագրութիւն
Թերճոլայի շրջանի ղեկավար Անզոր Պուրճանաձէի ընտանիքին մէջ ծնած է։ 1981-ին Թիֆլիսիս պետական համալսարանի իրաւաբանական բաժինը ընդունուած է։ 1986-ին համալսարանը աւարտելէն ետք ընդունուած է Մոսկուայի պետական համալսարանը։ 1990-ին միջազգային իրաւունքի մասնագէտի որակաւորում ստացած է: Հոկտեմբեր 2013-ին իբրեւ Վրաստանի նախագահի ընտրութիւններու մասնակից՝ երրորդ տեղը գրաւած է` հաւաքելով քուէներու 10%-էն քիչ մը աւելի։
Ս. Միւռոն
Նախաքրիստոնէական Շրջան
Նախնական շրջանին միայն ձիթենիի իւղը օգտագործուած է, սրբագործելու համար ընտրեալ անձերն ու սրբազան անօթները:
Քրիստոնէական Դարաշրջան
Հիւանդներու առողջացման համար գործածուած իւղին սկիզբը մինչեւ Յիսուսի օրերը կ'երթայ, երբ Տիրոջ աշակերտները իրենք, «մեծ թիւով հիւանդներ իւղով կ'օծէին եւ կը բժշկէին զանոնք»: Յակոբոս առաքեալ կը թելադրէ հիւանդին առողջացման համար կանչել երէցները, որոնք Տիրոջ անունով պիտի օծէին զայն եւ աղօթէին, որպէսզի առողջանար: Հաւանաբար Բ. դարուն, եկեղեցւոյ մէջ սովորութիւն դարձած է ջուրով մկրտութենէն ետք, իւղի օծումով փոխանցել Ս. Հոգիին շնորհքները նորադարձներուն: Ջուրով լուացումը, որ եղբայրական հին սովորութենէ կու գար, քրիստոնէական դարաշրջանին, հետեւելով Քրիստոսի օրինակին, կը դառնայ հոգեւոր վերածնութեան նշան: Իսկ անոր հետեւող իւղով օծումը՝ Սուրբ Հոգիի պարգեւներու ստացման խորհրդանշան: Այս ժամանակաշրջանին, օծման համար օգտագործուող իւղը ձէթն էր:
Երիտասարդ ընթերցողը
Աշխատանքը կը պատկանի աւելի շուտ ժանրային գեղանկարչութեան, քան դիմապատկերին, եւ անյայտ կը մնան ինչպէս իր նկարելու հանգամանքները, այնպէս ալ պատկերուած կնոջ իրական ըլլալը : Պատկերին ճառագայթային գործիքով նկարագրութիւնը ցոյց տուած է, որ աղջկան գլուխը պատկերուած է սկզբնական տարբերակին վերը, ուր ան կը նայի դիտորդին :
Ս. Միւռոն
Հայ Եկեղեցւոյ Սրբալոյս Միւռոնը
«Միւռոն» կամ «Մեռոն», յունարէն բառ մըն է, Μουρόν, որ կը նշանակէ «իւղ անուշ»: Կաթոլիկ եկեղեցի ն կը գործածէ «խրիզմա» բառը, որ դարձեալ յունարէն է, որ կը նշանակէ «օծում»:
Կաթողիկոսական Իրաւասութիւն
Իսկ 768-ին, շատ հաւանաբար այս գծով եկեղեցւոյ մէջ թոյլ տրուող սխալները սրբագրելու միտումով, Սիոն Կաթողիկոսին օրով գումարուած Պարտաւի Բ. Ժողովին կողմէ հաստատուած կանոնին համաձայն, Միւռոնի օրհնութիւնը կը վերապահուի բացարձակապէս կաթողիկոսին: Ը. Դարուն գումարուած այս ժողովը, որ 24 կանոններ ունի «Վասն Բարեկարգութեան Եկեղեցւոյ», իր Ե. դարու կանոնով կը հրահանգէ.
Կիւրեղ Աղեքսանտրացի
Կիւրեղ Աղեքսանտրացիի երկերը եւ Հայ Եկեղեցւոյ քրիստոսաբանութիւնը
Կիւրեղ Աղեքսանտրացիի աստուածաբանութիւնը երեք տիեզերական ժողովներու դաւանական որոշումներուն կուռ ամբողջացումն է, ուստի եւ Հայ Եկեղեցւոյ քրիստոսաբանութիւնը համերաշխ է Կիւրեղ Աղեքսանտրացիի վարդապետութեան հետ։ Հայ դաւանաբանական մատենագրութեան մէջ լայնօրէն կիրարկուող «Քրիստոս յերկուց բնութեան միացեալ» արտայայտութիւնը Աթանաս Աղեքսանտրացիի ընդունած եւ Կիւրեղ Աղեքսանտրացիի կանոնակարգած «Մի է բնութիւն Բանին մարմնացելոյ» կամ «Յերկուց բնութեանց մի» բանաձեւին բիւրեղացումն է։ Հայ Եկեղեցին, ընդունելով Կիւրեղ Աղեքսանտրացիի քրիստոսաբանութիւնը, անոր ոգիով եւ դաւանական սկզբունքներով կը պարզաբանէ դաւանական նոր խնդիրները եւ կը մերժէ այն բոլորը, որ անոնցմէ կը շեղի։ Հայ դաւանաբանները Կիւրեղ Աղեքսանտրացիի գրութիւնները օգտագործած են իրենց հակաճառութիւններուն մէջ՝ Հայ Եկեղեցւոյ ուղղափառութիւնը պաշտպանելու ատեն։
15 Ապրիլ
15 Ապրիլ, տարուան 105-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 106-րդ) օրն է 14 Ապրիլ 15 Ապրիլ  16 Ապրիլ
Արեւմտեան ճակատին նորութիւն չկայ (ժապաւէն)
Նիւթը
Էրիխ Մարիա Ռեմարքի վէպին հիման վրայ նկարահանուած ժապաւէնը Առաջին աշխարհամարտին գերմանացի երիտասարդ կամաւորներու խումբի մասին է։ Հայրենասէր, լաւատես երիտասարդները դէմ յանդիման կու գան խրամատերու մէջ կեանքի այլանդակութիւններու եւ կը սկսին հասկնալ պատերազմի հետեւանքով կատարուած անիմաստ աւերուածութիւններու չափը։ Երիտասարդներու երազանքները կը քանդուին, իսկ անոնց գաղափարապաշտութիւնը կը «հանգի»։
Հայ Եկեղեցւոյ Վարդապետական Առանձնայատկութիւնները
Հայաստանեայց Եկեղեցւոյ Խորհուրդները
Մկրտութիւն, Դրոշմ, Ապաշխարութիւն, Հաղորդութիւն, Պսակ կամ Ամուսնութիւն, Ձեռնադրութիւն, Կարգ հիւանդանաց եւ վերջին օծում:
Կանաչ կրակ
Կանաչ կրակ (Շուէտ.՝ Grön eld), թափանցիկ ապակիէ քանդակ մըն է, որուն հեղինակն է Շուէտացի քանդակագործ՝ Վիքի Լինտսթրանտը:
Քանդակագործութիւնը կը բաղկանայ 3 հսկայ ծանր սիւներէ: 9 մեթր քանդակագործութեան ծանրութիւնն է 45 թօն :
Մելքոն Տիրացուեան
Մելքոն Ղազարոս Տիրացուեան (1837, Կոստանդնուպոլիս - 1904, Կոստանդնուպոլիս), հայ գեղանկարիչ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ նկարիչներ Ստորոգութիւն:1837 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Կոստանդնուպոլիս ծնածներ Ստորոգութիւն:1904 մահեր Ստորոգութիւն:Կոստանդնուպոլիս մահացածներ
Ասատուր Սարաֆեան
Կենսագրութիւն
Ասատուր Սարաֆեանը մահացաւ 1979, 83 տարեկանի, Օհայօ նահանգի Քլիվլենտ քաղաքը:
= Գիւտեր = 1932 թուականին 1,985,884 թիւով արտօնագրուած է Change Speed Transmission, 1934 թուականին 2,198,072 թիւով արտօնագրուած է Change Speed Transmission Mechanism
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Ամերիկահայ գյուտարարներ
Մաքրուհի Պ. Յակոբեան
Մաքրուհի Պ. Յակոբեան Պիտի Մեծարուի Պոլսահայ Միութեան Կողմէ
Օր. Մաքրուհի եղաւ Տատեան վարժարանի ընտանիքի անդամներէն մին՝ որպէս բազմավաստակ կրթական մշակ: Ան տարիներ շարունակ իր դրօշմը դրաւ մեր մայրենի լեզուին եւ մշակոյթի բնագաւառէն ներս: Նամակին մէջ իրենց ցանկութիւնը կը յայտնուէր որ սոյն օճախը մնայ անսասան որպէսզի իր երդիքին տակ անհամար սերունդներ գան ու հաղորդուին Մեսրոպեան այբուբենով:
Պերճուհի Պարտիզպանեան
Խորհրդարանի պատգամաւոր
Հայաստանի առաջին հանրապետութեան հռչակումէն յետոյ տեղափոխուեր է Երեւան, 1919 թուականի Յուլիսին Դաշնակցութեան կողմէն ընտրուեր է խորհրդարանի պատգամաւոր, ընդգրկուեր Ամերիկեան խնամատարութեան կոմիտէին մէջ։ Հանրապետութեան անկումէն յետոյ գաղթեր է Հայաստանէն:
Քարլա Սուզա
Քարլա Օլիվարէս Սուզա, մեքսիքացի դերասանուհի մըն է: Ան ամէնէն շատ ճանչցուած է իր Լորըլ Քասթիյո դերով ABC կայանի ոճրագործական թատերախաղին How to Get Away with Murder հեռուստաշարին մէջ։
Կարապետ Ա. Քհնյ. Նալպատեան
Կենսագրութիւն
3 Յուլիս 1934-ին, Ս. Աստուածածին Եկեղեցիցւոյ Աւագերէց՝ Տէր Ներսէս Ա. Քհնյ. Թաւուճեանի եղերական մահէն ետք, Առաջնորդ Սրրազան Հօր հաւանութեամբ, Ս. Աստուածածին Եկեղեցւոյ թաղականութեան ու այնթապցի հայրենակիցներու փափաքով՝ նշանակուած է քահանայական թեկնածու։
Բայց ափսոս, որ ան բախտը չէ ունեցած տեսնելու նորակառոյց Ս. Աստւածածին եկեղեցի։ 1952-ին կաթուածահար՝ անշարժութեան մատնուած է աջ կողմը։ Բայց հայ բարեկամ բժիշկներու յարատեւ խնամքին շնորհիւ՝ շուտով ոտքի ելած եւ քալած է գաւազանով։ Այդ վիճակով շարունակած է իր կրօնական պարտականութիւնները։ Ու այսպէս քահանայագործած է մինչեւ 1970 Դեկտեմրեր երբ ունեցած է երկրորդ կաթուածը, որ զինք անկողին պահած է երկու շաբաթ։ Ան հրաժեշտ կու տայ աշխարհին Շաբաթ 19 Դեկտ, 1970-ին եօթանասուն ութ տարեկանին։
Հասսան Տիապ
Քաղաքական ասպարէզ
Ներկայ իշխանութեան դէմ ցոյցերու հետեւանքով վարչապետ Սաատ Հարիրիի հրաժարելէն ետք, Հասսան Տիապ կը նշանակուի Լիբանանի վարչապետի պաշտօնին: Կը ստանայ խորհրդարանի 128 նախարարներէն 69-ին վստահութեան քուէն, որոնք կը ներկայացնէին 8 Մարտ քաղաքական ուժը (որուն մաս կը կազմէ Հըզպալլան): Սակայն Սիւննիի համայնքը ներկայացնող կուսակցութիւնները իրենց վստահութիւնը չյայտնեցին Տիապի:
10 Օգոստոս 2020-ին, Պէյրութի նաւահանգիստի պայթումէն քանի մը օր ետք ժողովրդային զայրոյթին պատճառով կը հրաժարի վարչապետի պաշտօնէն: Ան նախագահ Աունի կոչ կ'ուղղէ խորհրդարանական կանուխ ընտրութիւններ կատարելու:
Գարեգին Քհնյ. Չօլագեան
Վախճան
Թաղման կարգն ու վերջին օծումը կատարուած են ձեռամբ Բերիոյ Թեմի Առաջնորդ՝ Տ. Արտաւազդ եպիսկոպոս Սիւրմէեանի, 22 Յունուար, 1931-ին, Ս. Քառասնից Մանկնաց Աթոռանիստ Եկեղեցւոյ մէջ։ Սրբազանը դամբանակին մէջ դրուատած է Տէր Հօր արժանիքները ։
Արեւելեան – Արեւմտեան հերձուած
1053-ին, լուծումը սկսաւ ու վերջացաւ պաշտօնական բաժանումով: Կոստանդնուպոլսոյ Տիեզերական Պատրիարք Ա. Միքայել Քիրուլարիոս (Michael I Cerularius) հրամայեց Կոստանդնուպոլսոյ մէջ գտնուող ամբողջ Լատինական եկեղեցիներու փակումը, իսկ Իտալիոյ հարաւը գտնուող բոլոր եկեղեցիներուն փակել կամ ստիպել Լատինական կերպի վերածուիլ: Ըստ պատմագէտ Ճ. Պ. Պիւրի (J. B. Bury), Քիրուլարիօսին հրամանի նպատակն էր կտրել որեւէ հաշտութեան փորձ:
Պատմութիւն
Արեւմտեան ու Արեւելեան Միջերկրական եկեղեցիներու հերձուածը յառաջ կու գայ զանազան քաղաքական, մշակութական եւ կրօնական պատճառներէն որ տեւեցին դարեր: Պատմագէտերը 1054-ի փոխադարձ վտարումները կը կոչեն հերձուածի վերջաւորութիւն: Դէպքը ուղիղ որ թուականին պատահած է յայտնի չէ ու պատմագէտներն ալ համաձայն չեն այս նիւթի վրայ, բայց հերձուածի սկիզբը յայտնի է: Հերձուածը իր սկիզբը առած կրնայ ըլլալ Քուանթոտեցիմական (Quartodeciman) վիճաբանութեան ատենը որ Հռոմի պապը Ա. Հռովմայեցի Վիքթորն (Pope Victor I) էր։ Ուղղափառ ջատագովերը այս դէպքը կը կոչեն Արեւմտեան եկեղեցիներուն Պապական խորհուրդին ու Հռովմէական եկեղեցիի առաջնութեան մերժումի օրինակ մը:
Հռոմի Եկեղեցւոյ Պահանջը
2-րդ դարու վերջաւորութեան, Հռոմայեցի Վիքթորը, Հռոմի եպիսկոպոսը, Քուանթոտեցիմական վէճը լուծել փորձեց:
Արեգ Տանակուլեան
Մրցանակ «Arms Control Person of the Year 2019» թուական - Սպառազինութիւններու վերահսկողութեան տարուայ անհատ
Մասաչուսեթսի գիտաճարտարագիտական հիմնարկի փրոֆեսոր Արեգ Տանակուլեանը իր գիտական թիմի հետ արժանացած է Arms Control Person of the Year մրցանակին։ Ան առաջ անցնելով Ֆրանսայի նախագահ Էմանուել Մաքրոնէն, Շուէտի արտաքին գործերու նախարարութիւնէն եւ միւս 7 մրցակիցներէն»
Վահրամ Ալազան
Մրցանակներ
Անդրկովկասեան Պրոլետարական Գրողներու Ասոցիացիայի կազմակերպման առաջին օրէն՝ (1972) մինչեւ անոր լուծուիլը՝ (1932) Ալազան այդ Ասոցիացիայի քարտուղարներէն մին կ'ըլլայ: Ալազան ընտրուած է Համամիութենական Պրոլետ-Գրողներու Ասոցիացիայի եւ անոր նախագահութեան կազմին անդամ, ինչպէս նաեւ Յեղափոխական Գրողներու Միջազգային Բիւրոյի վարչութեան անդամ: (Հեղինակութիւն ամսագիր 1935 թ. 7-8, էջ 406): 1937-ին Ալազանն ալ Խ. Հայաստանի Գրողներէն կը շնորհազրկուի իբրեւ «Թրոցկիստ» :
Լութֆիկ Գույումճեան
Կենսագրութիւն
Լութֆիկ նախնական կրթութիւնը առած է ծննդավայրին Արամեան վարժարանը: Ատրիանապոլսոյ դատական յանձնաժողովի առջեւ 1904-ին քննութիւն անցընելով կը ստանայ փաստաբանական վկայական: 1908 Սահմանադրութեան տարին կը մասնակցի փոխանցման շրջանի պայքարներուն եւ երիտասարդ սպաներու առաջնորդութեամբ եւ ճարտար հռետորութեամբ մը կը հմայէ ընդհ. հրամանատար Նասր փաշան եւ կուսակալ Զիվէր պէյը եւ այդ յեղաշրջման միջոցին Էտիրնէի հայերուն պարծանքը կը հանդիսանայ. գնահատութեան դափնիներ խլելով նոյնիսկ պաշտօնաթերթերու հրատարակութիւններէ: 1908-ին յաճախելով Կ. Պոլսոյ իրաւագիտական համալսարանը 1912-ին կը ստանայ վկայականը՝ առաջինը հանդիսանալով իր ընկերներուն մէջ. եւ կը նետուի կրկին փաստաբանական ասպարէզը:
Շաքէ Վարսեան
Հայրենիքի Ձայն» Շաբաթաթերթի խմբագրութիւնը
1965-ին կը ստանձնէ Սփիւռքահայութեան  հետ Մշակութային Կապի  Կոմիտէ»ի  պաշտօնաթերթ “Հայրենիքի  Ձայն» Շաբաթաթերթի խմբագրութիւնը մինչեը 1990 թուականը։
ներդրում Հայրենիք-Սփիւռք կապերու ամրապնդման եւ դպրոցական  դասագիրքեր  պատրաստելու աշխատանք
Վարսեանի մտահոգութեանց գլխաւոր առանցքը դարձած էր Հայրենիք-Սփիւռք կապերու ամրապնդումը։ 1960 թուականին ան ջանք չի խնայեր նախաձեռնելու եւ իրականացնելու Սփիւռքի վարժարաններու համար դպրոցական դասագիրքեր պատրաստելու աշխատանքը, սփիւռքահայ ուսուցիչներուն ումանուկներուն Հայաստան հրաւիրելու ծրագիրը։
Այգեհատ
Այգեհատ․ գիւղ Հ․Հ․ Լոռի մարզին մէջ։
Հայաստանի Պետական Տօներ Եւ Յիշատակի Օրեր
Սուրբ Սարգիս
Առաւօտեան գուշակութիւնները կը շարունակուէին։ Սբ Սարգիսը կը համարուէր սիրահարներուն օժանդակող, եւ ողջ երիտասարդութիւնը սիրով ու հաւատով կը հետեւէր անոր տօնի անհրաժեշտ արգելքներուն ու ծէսերուն։
Տեառնըդառաջ
Կը նշուի 14Փետրուարին։ Տօնակատարութիւնը հիմնականին կ՛ուղեկցէր խարոյկներ վառելով եւ անոր շուրջ ծիսակատարումներով։ Խարոյկի համար անհրաժեշտ փայտը (անտառազուրկ վայրերին մէջ՝ ծղօտը) կուտակելը նշանուած կամ նորապսակ երիտասարդներու պարտքն էր։ Ամենամեծ խարոյկը համայնքի ընդհանուր բարեկեցութիւնը ապահովելու եւ տարուայ առատ բերքի հնարաւոր ուղղութիւնը գուշակելու նպատակ ունէր։ Կ՚ենթադրուէր, որ այդ խարոյկի ծուխը կ՚ուղղուէր դէպի բերքառատութիւն խոստացող դաշտերը։ Առհասարակ տարածուած էր այն պատկերացումը, որ «Տերընդէզի կրակը իր հետ կը բերէ օդի բարեխառնութիւն, հունձքի առատութիւն, արտերու բերրիութիւն եւ ամուսիններու օրհնութիւն», որ կը վկայէ նաեւ խարոյկի շուրջ երգուող երգերով։ Տերընդէզ՝ դարմանը ու կէս,
Բարեկենդան
Եկեք պար մի բռնենք, ոսկեկ մի կաժէ
Զատկուն Կիրակին,
Խելքս գլխես կորած է: Մարդոց շրջապատի նկատմամբ պահուածքի լրիւ այլ դրսեւորումները ունէին թատերականացուած ներկայացումները, տարբեր հագուստներով ծպտուած կամաւոր ծաղրածուներու դերակատարումները։ Անոնց գլխաւոր թեման իշխանութիւնը իրականացնողներու ծաղրն էր, յաճախ այնքան թափանցիկ, որ ծաղրի ենթարկուողները իրենք իրենց կը ճանչնային։ Սակայն Բարեկենդանին սրբագործուած էր թէ ծաղրը, թէ՛ յանդգնութիւնը։ Բարեկենդանի վերջին օրը խելահեղութեան կը հասնին խնջոյքները, պարերը, խաղերը...
Ծաղկազարդ
Վեւ օր չտայ՝ չոր չորնայ: Ծառզարդար, ծառին զարգար, Խունգ առեք, խունգ ծխեցեք, Սև հավեն հավկիթ գուզեմ, Կարմիր կռվեն եղ գազեմ, Վեվ օր տա՝ շեն մնա, Վեվ օր չտա՝ չոր չորնա: Մեծ պասի երկար ու ձիգ վեց շաբաթներու ընթացքին առաջին անգամ նշանախօսութիւններ կ՛ըլլային ծառզարդարին, իսկ հասարակական ու ընտանեկան խստակենցաղութիւնը մասնակիօրէն իր տեղը կը զիջէր կատակային-ուրախ տրամադրութեան։ Այդ օրը եկեղեցւոյ մէջ ծիսակատարութիւնը կ՚ուղեկցուէր եկեղեցւոյ մէջ հաւաքուած մարդոց կատակներով, երեխաներու ինքնաշէն կարկաչաներու ճռռոցներով։
Զատիկ
Հայոց բոլոր ազգագաւառներուն մէջ Զատիկ անունով յայտնի տօնը կը համապատասխանէ եկեղեցական Սբ Յարութիւն տօնին եւ կը նշուի գարնանային գիշերահաւասարին յաջորդող լուսնի լրման յաջորդող առաջին Կիրակի օրը, այսինքն 21 Մարտէն մինչեւ 25 Ապրիլը ինկնող այն Կիրակին, որ կը յաջորդէ առաջին լուսնի լրման։ Զատիկի տօնի 35–օրեայ շարժականութեամբ պայմանաւորուած են տօնացոյցի միւս շարժական տօները, ինչպէս Համբարձման, Պայծառակերպութեան (Վարդավառ) եւ այլն։ Տօնի եկեղեցական անունը Յարութիւն, լիարժէք արտայայտում է գարնանային այս տօնի թէ՛ եկեղեցական, Զատիկի փնջած ձու զատկական հնայիլներով զարդարուած թէ Ժողովրդական բովանդակութիւնը։ Ըստ եկեղեցական տօնացոյցի այդ օրը կը տօնուի Քրիստոսի յարութիւն առնելու հրաշքը։ Ժողովրդական տօնահանդէսի հիմքը ինկած է այն իրողութիւնը, որ հայ ժողովուրդը, աշխարհի բազմաթիւ ժողովուրդներու նման, վաղնջական ժամանակներէն գարնանային գիշերահաւասարին նշած է ձմրան ցրտերուն յաջորդող բնութեան «յարութիւնը». վերազարթօնքը, կեանքի շարունակելիութեան ու յաւերժութեան ամենամեծ խորհուրդը։ Յետագայի տոմարական փոփոխութիւնները փոփոխութիւններ բերած են նաեւ տօնացոյցին մէջ, սակայն բնութեան երեւույթը նշելու աւանդականութիւնը գոյատեւած է։ Զատիկին նախորդող Ծաղկազարդի եւ Աւագ շաբաթուայ տօնական հանդիսութիւնները յարութիւն առնող կեանքի խորհրդանշական հաւաստումն էին, իսկ բուն Զատիկը արդէն զարթօնքի ու յարութեան կատարուած փաստի արձանագրումը։ Մեծ պասի ինքնամաքրումով մարդիկ նոր որակով, ֆիզիկապէս ու բարոյապէս մաքրուած, նոր կեանք կը սկսէին, եւ այդ նոր կեանքի խորհրդանշական մուտքը կը կատարուէր յաւերժութեան խորհրդանիշի ձուի ճաշակումով։
Վարն ու վաստակը, գլուխն ու տակը,
Գառնարածն ու ոչխարածը,
Համբարձման տօն
Վարենք, ցանենք մեր լարեր (արտեր),
Վարդավառ
Զըրդըփըչած խնձուր լի,
Խնդումս յադին տանի՜: Այդ պահուն տղամարդիկ կը յարձակէին պառաւի ու «Խնդումի» վրայ եւ անոնցմէ մէկը գաւազանով ցած կը գլորէր «Խնդումը», որու վրայի վարունգները, միրգերն ու ծաղիկները կը խլխլէին իրարմէ։ Պարտուած պառաւը անէծքներով կը հալածէր յարձակողներուն, իսկ վերջիններս նոր պարաշրջան կը կազմէին՝ իրենց մէջ առնելով նաեւ աստիճանաբար հանդարտուող պառաւին։ Վարդավառի ամենաուրախ հանդէսները տեղի կ՚ունենային սարերուն, ջուրերու ակունքներուն մօտ, ուր կը հաւաքուէին լարախաղացներ, զուռնաչիներ, կը կազմակերպուէր տօնավաճառներ, զոհաբերութիւններ, զբօսախնջոյքներ։ Միաժամանակ բոլորը կ՚ընդգրկուէին խաղերու մէջ, մասնաւորապէս ընդունուած էին ձիարշաւները, գոտեմարտերը, զանազան ճօճախաղերը եւ, իհարկէ, Վարդավառի առանձնայատուկ խաղերը՝ ջրախաղերը։ Իրարու կատակով ջրելը, իրար վրայ ջուր լեցնելը այս տօնին պարզապէս խաղեր չէին, այլ Վարդավառի տօնի հանդիսաւոր արարողութիւն, որ ուղղակի անհրաժեշտութիւն էր, ինչպէս անհրաժեշտութիւն էր ջուրերու ակունքներու մօտ գտնուող ուխտավայրերուն մէջ գառ զոհաբերելու սովորոյթը։ Վերջին հարիւրամեակի ընթացքին Հայաստանի հիւսիս-արեւելք շրջաններուն մէջ կայունացած է Վարդավառը 22 Յուլիսին յաջորդող Կիրակի օրը նշելու աւանդոյթը։ Այդ օրը, ըստ էութեան, լաւագոյնս կը համապատասխանէ տօնի բովանդակային սկզբունքին, գիւղացիի դաշտային աշխատանքները հիմնականին աւարտած կ՚ըլլան եւ լիովին կ՚իմաստաւորուի հասկերը եկեղեցւոյ կամ գառը ուխտավայրերուն մէջ զոհաբերելու սովորոյթը։
Բրինձ
Սննդային Արժէք
Բրինձին սննդային արժէքը կախում ունի քանի մը գործօններէ: Ճերմակ, կարմիր, սրճագոյն եւ սեւ բրինձներն ունին իրարմէ տարբեր սննդային արժէքներ: Սննդային արժէքը կախում ունի, աշխարհագրական տարածքին մէջ, կամ ինչպիսի որակի հողերու մէջ աճած է, ինչպէս նաեւ՝ եղանակային պայմաններէ, պարարտացման եղանակներէ եւ թէ ինչ եղանակներով պատրաստուած է:
Կարմիր, սեւ եւ ճերմակ տեսակի բրինձներու համեմատական ուսումնասիրութիւնը ցոյց կուտայ, որ անոնց մէջ գունանիւթը կրնայ ունենալ սննդային առաւելութիւններ: Կարմիր եւ սեւ բրինձներու օգտագործումը բացայայտուեցաւ, որ կը նուազեցնէ կամ կը դանդաղեցնէ աթերոսքլերոզի զարգացումը, քոլեսթրինի արտադրութիւնը: Սպիտակ բրինձի օգտագործումը սա առաւելութիւնները չեն տուած: Այն եզրակացութեան կը յանգեցնէ, որ ատիկա կրնայ մասնակիաբար պայմանաւորուած ըլլալու է կարմիր ու սեւ բրինձներուն մէջ հակաօքսիտանթներու բացակայութիւնով:
Վահրամ Թորգոմեան
Կենսագրութիւն
Ծնած է Կ. Պոլիս։ Մասնագիտական կրթութիւնն ստացած է Փարիզի մէջ։ 1884-ին աւարտած է համալսարանը, վերադարձած է ծննդավայր եւ իր բժշկական գործունէութեան զուգընթաց մասնակցած է հասարակական, մշակութային կեանքին։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:Հայ բանասէրներ
Սանասարեան տուն
Աղբիւրներ
Հայութիւնը Կը Պայքարի Սանասարեան Տունը Համայնքին Վերադարձնելու Համար
Անիկտոս Չօպանեան
Անտիկոս Չօպանեան (1885/89 թ., Կոստանդնուպոլիս, Օսմանեան կայսրութիւն - 1915), հայ բժիշկ։
Պօղոս Բրուտեան
Ծնած է Կարնոյ մէջ։ Ստացած է դեղագործական կրթութիւն։ 1890-ական թուականներուն Մելիտինէի մէջ (Վանի մէջ) աշխատած է որպէս քաղաքապետարանի դեղագործ։
Միքայէլ (բժիշկ)
Կենսագրութիւն
Մահացած է 1916 թուականին Փետրուար 15-ին, ժանտախտէ։
Համլեթ Գէորգեան (պատմաբան)
Համլեթ Գէորգեան, հայ պատմաբան։ Արցախեան ազատամարտի մասնակից, պատմական գիտութիւններու դոկտոր, Հայաստանի ազգային բազմարուեստից համալսարանի հասարակական գիտութիւններու ամպիոնի փրոֆեսէօր ։
Կեանք եւ գործունէութիւն
1979-1982-ին եղած է ուսուցիչ: Միաժամանակ փիլիսոփայութիւն դասաւանդած է Երեւանի բազմարուեստից հիմնարկին մէջ:
Աւկատանձ (աւոքատօ)
Կիրարկումը Ազդեքներուն Կողմէ
Պերնարտինօ տէ Սահակուն (սպաներէն՝ Bernardino de Sahagun) 1576-ին իր «Նոր Սպանիոյ գործերու ընդհանուր պատմութիւն» (սպաներէն՝ Historia general de las cosas de Nueva España) գործին մէջ նշած է աւկատանձին բուժիչ յատկութիւնները: Ան կը նշէ նաեւ, որ աւկատանձէ պատրաստուած խառնուրդները կ'օգտագործուին իբրեւ մազի օճառ, թեփի դէմ, իսկ պտուղները խորհուրդ չի տար, որ կաթնատու մայրերը օգտագործեն։
Մշակում
Աւկատանձը կը մշակեն բազմաթիւ արեւադարձային եւ մերձարեւադարձային երկիրներուն մէջ՝ (Միացեալ Նահանգներ, Պրազիլ, Ափրիկէ եւ Իսրայէլ)։ Մէկ ծառէն կը հաւաքեն մօտաւորապէս 150-200 քկ բերք։ Գոյութիւն ունին աւկատանձի 400 տեսակներ։ Եւրոպայի մէջ աւկատանձը կրնան ձեռք բերել ամբողջ տարուան ընթացքին։
Գիւղատնտեսական նշանակութիւնը
Բոյսին աճին համար անհրաժեշտ է որեւէ վայր, որ կը պաշտպանէ զինք ուժեղ քամիներէ։ Աւկատանձին աճման համար հողը պէտք է բերրի ըլլայ եւ պարարտ։ Պտղաբերութեան համար անհրաժեշտ է խոնաւութիւն։
Աւկատանձին սննդարար արժէքը
100 կրամ աւկատանձը 118մկ ջերմուժ ունի։ Անիկա կը պարունակէ՝ K կենսանիւթ` 14,6 մկ, կալիում` 437,27 մկ, ֆոլաթթուային աղեր` 45,19 մկ, B6 կենսանիւթ ` 0,2 մկ, C կենսանիւթ` 5,77 մկ, պղինձ` 0,19 մկ, մանրաթել՝ 3,65 մկ։
Հայկ Ժամկոչեան
Հիմնադրական գործունէութիւն
Հիմնադիրներէն է Հայ Արիներու Ընկերակցութեան (1927), Հայ Եղբայրակցութեան Ուխտին (1929), Հայկազնեան Միութեան «Ռաֆֆի» սրահին (1929-1932), Արշակ Ալպօյաճեանի «Մտաւորական Սպասարկութեան Գրասենեակ»ին: Շրջան մը եղած է Հայ. Ազգ. Հիմնադրամի մատենաշարին խմբագիրը՝ Վարդգէս Գարտաշեանի Լիբանան մեկնելէն ետք:
Տիգրան Չուհաճեան
Տիգրան Չուհաճեան (1837, Կոստանդնուպոլիս - 23 Մարտ 1898, Զմիւռնիա), հայ երգահան, խմբավար, մշակութային-հասարակական գործիչ, հայ ազգային օփերային արուեստի հիմնադիր։ Ի շարս այլ յառաջադէմ մտաւորականներու, պայքարած է ի խնդիր հայ մշակոյթի զարգացման, մասնակցած է երաժշտական մամուլի, երգչախմբերու, երաժշտական թատրոններու ձեւաւորման աշխատանքներուն, կարդացած է դասախօսութիւններ։
Ստեղծագործական Կեանք
Երաժշտական քննադատ Ատոլֆօ Թարրասոն Չուհաճեանի ստեղծագործութեան մասին գրած է.
Արշակ Բ․
«Արշակ Բ.» առաջին հայ ազգային օփերան է եւ Չուհաճեանի գլուխգործոցը ։ Երգահանը օփերան աւարտեց 1868 թուականին, Կոստանդնուպոլիս։ Երկլեզու (հայերէն, իտալերէն) թատերակի հեղինակն էր՝ բանաստեղծ եւ թատերագիր Թովմաս Թերզեանը։ Օփերան հրապարակուեցաւ 1871 թուականին ։ Իր ոճով Թերզեանի թատերակը քնարա-թատերական ժանրին շարքին կը դասուի։ Թերզեանի՝ իտալերէնով գրուած գիրքը օփերայի աւարտի մասին արձանագրութիւնը դրօշմեց հայ ազգային օփերայի ծնունդը ։
Այլ Ստեղծագործութիւններ
Սիմֆոնիք եւ դաշնակի համար գրուած ստեղծագործութիւններէն յայտնի են «Գաւոտը» (ջութակի, թաւ ջութակի, դաշնակի եւ հարմոնիայի համար), «Չորս ֆուկան» (լարային նուագախումբի եւ քառեակի համար), «Աւէ Մարիան» (դաշնակի համար) եւ այլն։ Անոր դաշնակի համար ստեղծագործութիւնները հրատարակուած են դեռ 1870-1880-ական թուականներուն ։ Շատ աւելի յայտնի «Cascade de Couz» Թոքաթան հրատարակուած է Կոստանդնուպոլիս, 1887 թուականին ։
Առանձար
Գրական Ազպարէզ
Մահացած է 1913 թուականի Սեպտեմբեր 13-ին, Ատանայի մէջ։
Յակոբ Սանոսեան
Յակոբ Սանոսեան (1894,Այնթապ), շրջանաւարտ Այնթապի Հայ Աւետ. Քիւրքճեան վարժարանէն: Երկու տարի յաճախած Այնթապի Գոլէճը, ինչպէս նաեւ երկու տարի Այնթապի նորաբաց Կիլիկեան Ճեմարանը: Համաշխարհային Ա. Պատերազմին կու գայ Պէյրութի զինուորական Վարժարանը։ Սակայն պատերազմի պատճառաւ եւ տրուած ըլլալով որ դպրոցն ալ կը փոխադրուի Դամասկոս՝ կը հրաժարի։ Ժամանակ մը ետք կը մտնէ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարան, որպէս բժշկականի ուսանող, սակայն զինուորութեան պատճառով կ'ընդհատէ իր ուսումը եւ կ'ապաստանի Լիբանանի լեռները՝ մինչեւ պատերազմի աւարտը։ Կ'ըլլայ Նիր Իսթ Րիլիֆի պաշտօնեայ մինչեւ փակուիլը։ Ապա կը սկսի իր առեւտրական գործը։ Ունեցած է հանրային գործունէութիւն, մանաւանդ Հայ Աւետ. համայնքի շրջանակին մէջ։
Սանթիակօ գաղութ
Սանթիակօ (սպ.՝ Santiago), սպանական գաղութ Ուէստ Ինտիայի մէջ, Նոր Սպանիոյ փոխարքայութեան մէկ մասը, այժմ Ճամայքա կղզին է։
Մինչկոլումբեան Ճամայքա
Տաինոները հարեւան քարիպեան ցեղերու պատմական թշնամիներէն էին եւ 15-րդ դարու գրեթէ ամբողջ ընթացքին դուրս կը մղէին անոնց Քարիպեան աւազանի դէպի հիւսիս-արեւելք ։
Սեւիլիա գաղութ
Սպանացի գաղութարարները իրենց հետ չէին բերած կիները, այդ պատճառով ալ սկսան որպէս իրենց հարճ վերցնել տեղացի կանաց, որու արդիւնքով կըծնէին խառնածին երեխաներ ։ Սեռական բռնութիւնները տեղի կանանց նկատմամբ լայն տարածուած էր սպանացիներու շրջանակներուն մէջ ։
Հրատ մոլորակ (Մարս)
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Աստղագիտութիւն
Լեւոն Կիւրեղեան
Պուլկարիա
Պուլկարիոյ մէջ բնակութիւն հաստատած շրջանին, զանազան շէնքի նախագիծերու շուրջ աշխատած է։
Իտալիա
Այդ տարիներու ընթացքին, Ազոլոյի մէջ (ուր Վենետիկի Մուրատ Ռափաէլեան վարժարանի ամառանոցը կար), աւելի երկար ժամանակ կ'անցընէ։ Ազոլոյի մօտ՝ Սուրբ Զենոն գիւղը Մխիթարեան Վանքի ամառանոցն ալ կար ուր իր հօրեղբայրը՝ Վ. Իգնատիոս Կիւրեղեան Աբբահայրը տարուան մեծ մասը կ'անցընէր։
1921-ին շատ կարճ ճամբորդութիւն մը կը կատարէ դէպի Կոստանդնուպոլիս։ Ճամբորդութեան վերջը, Մայիս ամսուն, ծննդավայրը վերադառնալու յոյսը կը կորսնցնէ։
Միքայէլ Եպիսկոպոս Խաչատուրեան
Միքայէլ Եպիսկոպոս Խաչատուրեան (1846-1915) Ծնած է Խարբերդ 1846-ին: Ուսումը կը ստանայ հոն եւ Մալաթիա: Յետոյ Զմառի վանքը կը ղրկուի եւ ձեռնադրուելով Մալաթիա կ'անցնի: Տարինէր վերջ Պօլիս կը կանչուի եւ 1899-ին կ'ընտրուի Եպիսկոպոս Մալաթիոյ ուր կը մնայ մինչեւ 1915:
Խաչատուր Լազարեան
Մասնակցութիւնը Հայաստանի ազատագրմանը
Խաչատուր Լազարեանը [[1826–1828 թուականներու ռուս–պարսկական պատերազմի]] ժամանակ՝ մանաւանդ պատերազմի վերջին փուլին մէջ, իրադարձութիւններուն աշխոյժ մասնակից Ներսէս Աշտարակեցիէն տեղեկութիւններ կը ստանար ռազմական գործողութիւններու եւ տեղին տիրող ընդհանուր դրութեան մասին : Խաչատուր Լազարեանը իշխան Կոստանդին Արղութեանի եւ բանասեր Ալեքսանտր Խուդաբաշեանի մասնակցութեամբ կազմած էր Արեւելեան Հայաստանը Ռուսաստանին միացնելէն ետք Հայաստանի ինքնավար կարգավիճակը սահմանող նախագիծ՝ «Շարք մը առաջարկներ Վրաստանի եւ հարակից երկրամասերու մասին» անուանուող ծրագիրը, որ կը նախատեսէր Ռուսաստանի կազմին մէջ Հայաստանի լայն ինքնավարութիւն : Անոնք կ՛առաջարկէին վերականգնել հայկական թագաւորութիւնը եւ Նիքոլայ I-ի տիտղոսներուն աւելացնել «Հայոց թագաւոր» տիտղոսը։
Պաշշար Ասատ
Երիտասարդական տարիներ
Պաշշար Ասատ իր նախնական կրթութիւնը կը ստանայ Դամասկոս գտնուող արաբա-ֆրանսական «Հուրրիա» գոլէճին մէջ։ 1982 թուականին ան կ՛աւարտէ գոլէճը ստանալով Պաքալորեան։ 1988 թուականին կարմիր վկայականով կ՛աւարտէ Դամասկոսի համալսարանի՝ բժշկական հմալսարանի ակնաբուժական բաժինը, որմէ ետք կ՛աշխատի «Թշրին» զինուորական հիւանդանոցին մէջ։.
«Ռօ»ին Տիկինը
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յոյն հերոսուհիներ
Յորդանանի Խորհրդարան
Պատմութիւն
Իբրեւ զարգացող սահմանադրական միապետութիւն, Յորդանան վերապրած է փորձութիւններ եւ մերձաւոր արեւելեան քաղաքականութեան տառապանքները: Յորդանանի հասարակութիւնը զգացած է սահմանափակ ժողովրդավարութիւնը 1946-ի անկախացումէն ետք, սակայն բնակչութիւնը չի տուժեր որոշ արաբական բռնապետական ռեժիմներու պատճառով : 1952-ի Սահմանադրութիւնը կը նախատեսէր, որ Յորդանանի քաղաքացիները կը ձեւաւորեն եւ կը մտնեն քաղաքական կուսակցութեան մէջ : Նման իրաւունքները դադրած են 1967-ին, երբ արտակարգ դրութիւն կը յայտարարուէր, ինչպէս նաեւ ռազմական դրութիւն եւ խորհրդարանի գործունէութիւնը կասեցուած էր, որ կը շարունակուի մինչեւ 1989:
Ռաֆայէլ Իշխանեան
Լեհերէն
Ksiazka Ormianska W Latach 1512 - 1920, Ossolineum, ISBN 8304041782
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:9 Մարտի ծնածներ Ստորոգութիւն:6 Փետրուարի մահացածներ Ստորոգութիւն:1995 մահեր Ստորոգութիւն:1922 ծնունդներ Ստորոգութիւն:ԵՊՀ շրջանաւարտներ
Սամուէլ Կարապետեան
Հայկական ճարտարապետութիւնը ուսումնասիրող հիմնադրամ
Սամուէլ Կարապետեան Հայկական ճարտարապետութիւնը ուսումնասիրող հիմնադրամի երեւանեան գրասենեակի նախագահն էր: Հեղինակ է բազմաթիւ արժէքաւոր գիրքերու եւ աշխատութիւններու :
8 Ապրիլ
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Ապրիլ
Գարեգին Կիւրճեան
Գարեգին Կիւրճեան (Կէնճեան, 1885, Խարբերդ, Խարբերդի նահանգ - 1915), հայ դեղագործ։
Յովհաննէս Կիւրեղեան
Կենսագրութիւն
Կիւրեղեան ծնած է Կոստանդնուպոլիս, հայրը՝ Լեւոն եւ մայրը՝ Մարիամիկ Ազարեան։ Իր հօր եւ մօր հետ կը հասնի Իտալիա 1907-ին՝ Հռոմ, կը յաճախէ Ազոլոյի նախակրթարանը, անկէ ետք կը յաճախէ Վենետիկիի «Մուրատ Ռափայէլեան» վարժարանը։ Ապա կը հետեւի Փատովայի համալսարանի ճարտարագիտութեան ճիւղին։
Կիլիկիոյ Հայոց Պատրիարքարան (կաթողիկէ)
Կիլիկիայի Հայոց Պատրիարքարան (լատ.՝ Patriarchatus Ciliciae Armenorum), հայ կաթողիկէ եկեղեցւոյ պատրիարքարան ։ Կիլիկիոյ Հայոց պատրիարքի նստավայրը կը գտնուի Լիբանանի Զմմառ բնակավայրին մէջ։
Անթարքթիքա
Անթարքթիքան կը համարուի ամէնէն ցուրտ եւ ամէնէն չոր ցամաքամասը՝ ամէնէն ուժեղ քամիներով. համեմատաբար բարձրադիր է։ Անթարքթիքան անապատ կը համարուի, որովհետեւ առափնեայ խորութիւնը տարեկան ընդամէնը 200 միլիմեթրով կ'աւելնայ (8 ինչ), որ տարածութեան համեմատ շատ քիչ է։
Հակառակ անոր, որ մարդիկ վաղուց բազմաթիւ առասպելներ եւ կարծիքներ յայտնած են Terra Australis («Հարաւային ցամաքամաս»ին) մասին, առաջին ընդունուած վարկածը ապացուցուած է Ֆապիան Կոթլիեպ վոն Պելինկսհաուզենի (Fabian Gottlieb von Bellingshausen), Միխայիլ Փեթրովիչ Լազարեւի (Mikhail Petrovich Lazarev) «Վոստոկ» եւ «Միրնի» ռուսական հետազօտութեան կողմէ 1820-ին։ Սակայն, ԺԹ. դարու երկրորդ կիսուն, ցամաքամասը բոլորովին անտեսուած էր անտանելի միջավայրին, միջոցներու պակասին եւ տարածքին մեկուսացման պատճառով։ 1959-ին 12 երկիրի կողմէ Անթարքթիքայի դաշինքը կը ստորագրուի (Antarctic Treaty). այսօր երկիրներու քանակը կը կազմէ 49։ Դաշինքը կ'արգիլէ բոլոր տեսակի ռազմական գործողութիւններու եւ հանքագործութեան իրականացումը։ Արգիլուած է նաեւ այն ամէնը, որ կը վերաբերի միջուկային ռումբերու պատրաստման եւ պայթեցման գործընթացներուն՝ նպատակ ունենալով պահպանել ցամաքամասին օզոնային շերտը եւ քաջալերել միայն գիտական հետազօտութիւնները։ Այսօր հետազօտութիւններ կ'իրականացուին բազմաթիւ երկիրներէ աւելի քան 4000 գիտնականի կողմէ։