cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Դադիվանք
Ըստ աւանդութեան՝ եկեղեցին հիմնուած է Քրիստոսի առաքեալներէն Թադէոսի հետեւորդ Դադէին կողմէ Ա. դարուն։ Դադիվանքը վերանորոգուած է 21 Յուլիս 2007-ին : Պեղումներու ընթացքին վանական համալիրին եկեղեցիներէն մէկուն խորանին տակ գտնուած են Ս. Դադէ առաքեալ ին մասունքները։ Այլ դամբարան մը եւս գտնուած է, որ հայկական քրիստոնէական աւանդոյթներուն բնորոշ չէ. հոն թաղուած մարդը նստած է աթոռին, վերջինս այժմ Ստեփանակերտի թանգարանին մէջ կը գտնուի։ Թ. դար ուն կառուցուած են վանական համալիրին առաջին կառոյցները՝ ի դէմս Ս. Դադէի միանաւ վանքին։ 1145-ին համալիրը աւերած են սելճուք ները, սակայն 1170-ին անիկա վերանորոգուած է: ԺԲ. դար ուն Մխիթար Գոշ հոս բնակած, եւ աշխատած է իր « Դատաստանագիրքի »ն վրայ։ Վանական համալիրին մէջ եղած են տարբեր շինութիւններ՝ 2 ժամատուն, 2 հնագոյն եկեղեցի, միաբանական խուցեր, հիւրատուն, գործատուն, գրատուն, եւ այլն, որոնց հիմնական մասը կառուցուած է Զաքարեան իշխանապետութեան տարիներուն։
Արի Թօփուզխանեան
Կենսագրութիւն
Դոկտ. Արի Թօփուզխանեան ծնած է Պէյրութ եւ յաճախած Ազգային Սահակեան վարժարանը, երկրորդական կրթութիւնը՝ ֆրանսական Լիսէն (Lycée Français de Beyrouth), Բարձրագոյն կրթութիւնը՝ Պէյրութի Ճարտարագիտական համալսարանը(Ecole Supérieure d’Ingénieurs de Beyrouth), ապա Լիոնի համալսարանը (Université Claude Bernard-Lyon I), ուր պատրաստած է իր դոկտորական աւարտաճառը եւ պաշտօնավարած է որպէս գիտաշխատող Ֆրանսայի Գիտահետազօտական Ազգային Կեդրոնին մէջ։ Ան հեղինակ է զանազան յօդուածներու եւ ուսումնասիրութիւններու, ինչպէս նաեւ նախաձեռնողն է «Մաքինթոշ» » համակարգիչներու մէջ հայ տառերու եւ յայտագրերու տեղադրութեան, որոնց գործածութեան մասին դասաւանդած է Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածնի տպարանի եւ Երեւանի Մատենադարանի աշխատակիցներուն:
Պասքէթպոլի Ազգային Միութիւն
Հիմնադրումը եւ հիմնաւորումը
Ամերիկայի պասքէթպոլի ասոցիացիան (անգլերէն՝ Basketball Association of America, հապավումը՝ BAA) հիմնադրուած է 1946 թուականին։ Նորաստեղծ լիկայի սեփականատէրերուն կը պատկանէին Միացեալ Նահանգներուն եւ Գանատայի մէջ գտնուող շարք մը հոկեէի արենաներ։ 1946 թուականի Նոյեմբերի 1-ին թորոնթօյի մէջ տեղի ունեցաւ հանդիպում «թորոնթօ Հասկիս» եւ «Նիւ Յորք Նիքերբոքերս» ակումբներու միջեւ, որուն NBA-ը այսօր կը համարուի իր պատմութեան մեջ անցկացուած առաջին պասկետբոլային խաղը։ Չնայած այդ ժամանակաշրջանին Յիւսիսային Ամերիկայի մէջ արդեն կային գործող պրոֆեսիոնալ պասքէթպոլի լիկաներ, մասնաւորապէս՝ Ամերիկայի Պասքէթպոլի լիկան (ABL) եւ Պասքէթպոլի ազգային լիկան (NBL), սակայն BAA-ն իր առջեւ նպատակ դրած էր ակումբները տեղակայել խոշոր քաղաքներոն եւ խաղերը անցկացնել մեծ արենաներով։ Գոյութեան նախնական տարիներու ընթացքին BAA-ը որակային առումներով կը զիջէր ինչպէս հակառակորդ լիկաներին, այնպէս ալ «Հառլեմյան ճանապարհորդներին» եւ նմանատիպ ոչ մրցակցային ակումբներուն։
«Սելտիքսի» գերիշխումը եւ Լիկայի ընդլայնումը
Այս ժամանակաշրջանին NBA-ի ակումբները շարունակեցին քաղաքէ քաղաք տեղափոխուիլ. «Մինեապոլիս Լեէքըրզը» կը տեղափոխուի Լոս Անջելէս, «Ֆիլադելֆիա Ուորիորսը» կը տեղափոխուի Սան Ֆրանցիսկօ, «Սիրաքյուզ Նեյշընըլզը» կը տեղափոխուի Ֆիլադելֆիա, մասնակցելով «Ֆիլադելֆիա Սեվնթի Սիքսերսի»–ի մէջ եւ վերջապէս «Սենթ Լուիզ Հոքսը» կը տեղափոխուի Ատլանտա, մասնակցելով «Ատլանտա Հոքսի»–ի մէջ։ Բացի տեղափոխումներէն, լիկայի մէջ կը սկսին նոր խումբեր հիմնադրուիլ։ 1961 թուականին «Չիկագո Փեքերսը» (այժմ՝ «Ուաշինկթոն Վիզարդս») կը դառնայ NBA-ի իններորդ ակումբը, իսկ 1966-1968 թուականներու ընթացքին լիկայ մէջ հանդես եկող խոպմբերու քանակը 9-էն կը դառնայ 14: Նորաստեղծ ակումբներն էին «Շիգակօ Բուլսը», «Սիէթլ Սուպերսոնիքսը» (այժմ՝ «Օկլահոմա Սիթի Թանդեր»), «Սան Տիէկօ Ռոքէթս» (չորս տարի անց կը տեղափոխուի Հիւստոն քաղաք), «Միլոուքի Բաքսը» եւ «Ֆինիքս Սանսը»:
Հեռարձակումը
Միացեալ Նահանգներուն մէջ NBA-ի խաղերը կը հեռարձակուին «ABC», «ESPN», «TNT» եւ «NBA TV» հեռուստաալիքներով։ Հայաստանի Հանրապետութեան մէջ NBA-ն սկսաւ իր հեռուստատեսային դեբիւտը 2004-05 խաղաշրջանին։ Խաղերը հեռարձակուեցան «Արմենիա» հեռուստաընկերութեամբ մինչեւ 2006-07 խաղաշրջանը, իսկ այնուհետեւ՝ 2007-08-ից մինչեւ 2008-09 խաղաշրջանը՝ «Ար» հեռուստաընկերութեւամբ։ Մեկնաբութիւնները կը կատարէր Կարէն Մովսէսեանը։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիա Ստորոգութիւն:Սպորտային կազմակերպություններ Ստորոգութիւն:Բասկետբոլի առաջնություններ
Լեզուի խնամքը 1900-1920-ական տարիներուն
Ստորոգութիւն:Հայոց լեզու
Հիփաթիա
Հիփաթիա, դասաւանդողը
Հիփաթիա, երբ Աղեքսանտրիա կը վերադառնայ, թուաբանութիւն կ'ուսուցանէ, ինչպէս նաեւ, փիլիսոփայի դասական վերարկուն հագած՝ հանրութեան կը դասաւանդէ։ Տիոֆանտոս Աղեքսանտրացիին եւ  Ափոլոնիոս Փերղացիին (կամ Փերկացի) գործերուն ընդարձակ եւ էական գրադատութիւն մը կ'ընէ եւ քաղաքին մտաւորականութեան ուշադրութիւնը կը գրաւէ։
Տիոֆանտոս Աղեքսանտրացի Διόφαντος ο Αλεξανδρεύς (210-290)․ յոյն թուաբանագէտ․ հեղինակն է « Արիթմիթիքա » թուաբանագիտական աշխատասիրութեան շարքին։
Գործերը
Ալմաղեսթի
Մահը
Ժամանակակից պատմաբաններ, անոր մահը Կիւրեղ Աղեքսանտրացիին կը վերագրեն։
Ժառանգութիւնը
1763-ին Վոլթեր իր «Examen important de Milord Bolingbroke ou le tombeau de fanatisme» գործին մէջ, Հիփաթիան կը ներկայացնէ իբրեւ «Բանական բնութեան օրէնքներ»ուն հաւատացեալ մը։
1980-ին Քարլ Սակա կը հրապարակէ «Cosmos: A Personal Voyage» ժապաւէններու շարք մը, յենելով Հիփաթիային մասին Հիւպարթի գրած կենսագրականին վրայ։
1986-ի Ամերիկայի մէջ կը հրատարակուի «Hypatia: A Journal of Feminist Philosophy» Քէմպրիճ Համալսարանի գիտական պարբերաթերթը։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Անձեր Ստորոգութիւն:Գիտնականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Գիտնականներ Ստորոգութիւն:Գիտնականներ ըստ ազգութեան Ստորոգութիւն:Թուաբանագէտներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Աստղագէնտներ Ստորոգութիւն:Փիլիսոփաներ Ստորոգութիւն:Հին աշխարհի փիլիսոփաներ Ստորոգութիւն:Հին աշխարհի գիտնականներ Ստորոգութիւն:Հին աշխարհի թուաբանագէտներ Ստորոգութիւն:Նոր-պղատոնականութեան փիլիսոփաներ Ստորոգութիւն:Յոյն փիլիսոփաներ Ստորոգութիւն:Յոյն թուաբանագէտներ Ստորոգութիւն:Յոյն աստղագէտներ Ստորոգութիւն:Դ․ դարու ծնածներ Ստորոգութիւն:Ե․ դարու մահեր
Սեւայտուց
Պիսակ եւ խալ
Սեւայտուցի ախտաճանաչումը կը կատարուի ուռէն պզտիկ կտոր մը վերցնելով՝ կենսահերձումով (biopsy) եւ ախտաբանական (pathologic) քննութեամբ:
Սեւայտուցի դարմանումը
Սրունքի եւ ոտքի յառաջացած ու խորունկ սեւայտուցի պարագային, երբեմն վիրաբուժը պարտադրաբար անդամահատում կը կատարէ:
Ժան I (Երուսաղէմի արքայ)
Ժան տը Պրիեն (Jean de Brienne; մօտ 1148 - 1237 23 Մարտի 23), Էրար II-ի եւ Նեւարի որդին, 1210-1212 թուականներուն Երուսաղէմի արքայ, 1229-1237 թուականներուն լատինական կայսրութեան կայսր-խնամակալ։
Գէորգ Ազնաւուր
Գէորգ Ազնաւուր (Ժորժ Վինսընթ,), հայ բուսաբան։ Մեծ ներդրում ունեցած է գիտական գործունէութեան եւ համաշխարհային գիտութեան մէջ։
Կենսագրական գիծեր
Գէորգ Ազնաւուր, 1885 թուականէն սկսեալ՝ 24 տարեկանին, սկսած է հաւաքել Կ. Պոլսոյ շրջակայքի բոյսերը եւ կազմած՝ չորցած բոյսերու գիրք մը:
Յայտնաբերութիւններ
Իր գիտական գործունէութեան սկզբնական շրջանին ան նկատած է, որ Պոլսոյ բուսականութիւնը գրեթէ չուսումնասիրուած, կուսական բնագաւառ մըն է, ուստի ան իր ամբողջ եռանդն ու կարողականութիւնը ներդրած է «Պոլսոյ բուսաշխարհ» աշխատութեան հրապարակման:
Թարգմանութիւններ եւ հրատարակութիւններ՝ յետ մահու
1945 թուականին ֆրանսական բնագրին հիման վրայ կը սկսի հրատարակուիլ աշխատութեան թրքերէն թարգմանութիւնը:
Ֆրանց Վերֆել
Կենսագրութիւն
Աւստրիոյ հայ համայնքի ջանքերով 1998-ին Վիեննայի կեդրոնը կամգնեցուցած են աւստրիացի գրող, հայ ժողովրդի բարեկամ Ֆրանց Վերֆելի յուշարձանը։
Վէզիւվ Լերան Պայթում (79)
Պոմպէյ Հռոմէական հազուագիւտ քաղաք մըն է, որ կը գտնուի Նաբօլիի մօտ։ Վէզիւվ հրաբուխի սոսկալի պայթումով մօտաւորապէս 1700 տարի կորսուած քաղաքը դարձեալ յայտնաբերուեցաւ։ Վէզիւվ Ն.Ք. 79 թուականին շարժման անցնելով 6-8 մեթր խորասուզուեցաւ, ամէն ինչ դարձաւ քար, բնաջնջուեցաւ քաղաքը։ Մօտաւորապէս 250․000 հոգի մահացաւ լավաներու պատճառով։ Անոնք, որոնք կ՛ուզեն տեսնել քար դարձած մարդիկը, նոյնիսկ երեխաները կրնան այցելել, երեւակայել ու ապրիլ զարհուրելի պահերը։
Պուտտայականութիւն
Ճշմարտութիւններ
Պուտտային ութ առաքինութիւններն են.
1865 թուական
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1865 ծնունդներ
Աբրահամ Սէքլէմեան
Կենսագրութիւն եւ գործունէութիւն
Բանտէն ազատ արձակուած է եւ Պոլսոյ մէջ լոյս ընծայած իր երկու հատորները՝ «Մարդ Ըլլալու Միջոցը» եւ «Ճշմարիտ Կինը»:
Մարտակերտ
Մարտակերտ, քաղաք Արցախի հիւսիսարեւելեան մասին մէջ, Մարտակերտ շրջանի վարչական կեդրոնը՝ Ստեփանակերտէն 75քմ հիւսիս՝ Թարթառ գետ ին միջին հոսանքին աջ կողմը՝ 450 մ բարձրութեան վրայ։
Մարտակերտ համայնքին կազմին մէջ ներառուած են նաեւ Հայկաջուր, Ջրաբերդ, Մարալեան Սարով եւ Լեւոնարխ գիւղերը։ Վարչական տարածքը՝ 4600 հեկտար է։ Անուանումը Մատուռակերտի հնչիւնափոխուած ձեւն է կան նաեւ «Մարդակերտ» մարդու կերտած, կամ «Մարտակերտ» մարտերու ընթացքին կերտուած տարբերակները։ Մինչեւ 1992-ի բռնագաղթը Մարտակերտ մեծութեամբ ԼՂԻՄ-ի երրորդ քաղաքն էր (Ստեփանակերտէն եւ Շուշիէն ետք: Ունէր շուրջ 13 հազար բնակիչ (2013-ին՝ 4500) ։
Միհրան Բարունակեան
Երեք անգամ նախագահ եղած է նաեւ հայկական Բժշկական Միութեան, որուն հիմա (1936) պատուոյ նախագահն է: Տոքթ. Բարունակեան խառնուած է Ամերիկեան հանրային կեանքին եւ Նիւ Եորգի քաղաքացի հանգուցեալ Քէփթըն Կատըբտի առաջնորդութեամբ կազմած է Նիւ Եորքի առաջին Հայ Հանրապետական Ակումբը (Armenian Republican Club): Կը պատկանի վաղուց Ազատ Որմնադրաց կազմակերպութեան եւ ունի բարձրագոյն աստիճանը իբր մեծ վարպետ:
Թմրաքուն
Հասկացութեան մասին
«Թմրաքուն» հասկացութեան տակ մենք կը հասկնանք օրկանիզմի ընդհանուր անզգայացումը։ Երբ խօսքը տեղային  անզգայացման մասին է, կ'օգտագործուի «տեղային ցաւազրկում եզրը»։
Ներշնչուող թմրեցուցիչներ
Ներշնչուող թմրեցուցիչը կը կիրարկուի կրծքավանդակի օրկաններուն, ինչպէս նաեւ այլ բարդ վիրահատութիւններու պարագային, եւ կ'օգտագործուին հեղուկ կամ կազային թմրեցուցիչ դեղանիւթեր, որոնք կը ներմուծուին շնչառական ուղիներով։ Լայն տարածում ունին եթեր-թթուածային եւ բորակածինի ենթօքսիտ-թթուածնային ներշնչուող թմրեցուցիչները։ Այդ նիւթերու ճիշդ դեղաչափութեան համար կը գործածուին անզգայութեան գործիքներ։ Ներշնչուող թմրեցուցիչներու ատեն նկատի կ'առնուին չորս շրջաններ՝
Ոչ ներշնչուող թմրեցուցիչ
Ոչ ներշնչուող թմրեցուցիչը գլխաւորաբար կ'ըլլայ ներերակային եւ ուղիղաղիքային ճամբաներով։ Ներերակայինի համար կ'օգտագործուին sodium evipan-ի կամ հեքսենավի, sodium pentothal-ի կամ sodium thiopental-ի լուծոյթներ։ Քունը կը յառաջանայ շատ արագ (1-2 վայրկեան ետք), առանց գրգռումի շրջանի, կարճատեւ է, բայց խոր, ուստի կը կիրարկուի կարճատեւ վիրահատութիւններու ատեն կամ նարկոզի այլ եղանակներու հետ համակցուած։ Ուղիղ-աղիքային նարկոզի պարագային կը ներարկուի avert in, narcoland, sodium thiopental, եւ այլն։ Քունը կը յառաջանայ 10-15 վայրկեան ետք, կ'ըլլայ մակերեսային, բայց երկարատեւ (4-5 ժամ)։ Անհրաժեշտութեան պարագային կ'օգտագործուին այլ դեղամիջոցներ։ Համակցուած թմրեցուցիչը կը կատարուի տարբեր թմրեցնող դեղամիջոցներու եւ անոնց ներմուծման առանձին ձեւերու յաջորդական կիրարկումով։ Կարելի է թմրեցնել նաեւ հիպնոսի  եւ ելեկտրական հոսանքի  միջոցով։
Քնարերգութիւն
Վերտառութիւն (Մակագրութիւն)
Վերտառութիւնը (յուն. epigramma- մակագրութիւն), փոքրածաւալ երգիծական բանաստեղծութիւն է, որ նոյնպէս ծագած է հին Յունաստանի մէջ։ Սկզբնական շրջանին անիկա աստուածներու կամ նշանաւոր անձերու մասին ամփոփ գովերգութիւն էր՝ գրուած շէնքերու, տաճարներու պատերուն, արձաններու կամ սափորներու վրայ։ Անիկա կը գործածուէր նաեւ իբրեւ դամբանական խօսք կամ տապանաքարի մակագրութիւն (epidafia)։ Հետագային սեռը ստացած է երգիծական- քննադատական բնոյթ, ուր խիտ ու սրամիտ տողերով կը ծաղրուէր հակառակորդ անձի մը թերութիւնները՝ երբեմն ուղղակի անուանական։
Գրականութիւն
Ստորոգութիւն:Գրական սեռեր
Քսենոֆոն
Գործերը
Աւելի ուշ Քսենոֆոն արտաքսուած է Աթէնքէն, հաւանաբար այն պատճառով, որ մասնակցած էր սպարտացի թագաւոր Ագեսիլայոս Բ.-ի՝ Քորոնիոյ մէջ (Koroneia) Աթէնքի դէմ կատարած արշաւանքին։ Քսենոփոնի մահուան թուականը եւ վայրը ստոյգ չեն։ Ան մահացած է կա´մ Կորնթոսի, կա´մ Աթէնքի մէջ։ Ընդունուած է, որ ան մահացած է Ք.Ա. 354-ին կամ 355-ին։
Անթոնին Տվորժաք
Կենսագրութիւն
1859-ին կ'աւարտէ երգեհոնային դպրոցը իր դասարանին երկրորդը հանդիսանալով : Կը դիմէ Սեն Հենրի եկեղեցի՝ իբրեւ երգեհոնահար, սակայն կայուն գործ մը չի կրնար ապահովել:
Հեղինակ եւ երգեհոնահար
«Թագաւորը եւ փայտածուխ այրողը» (The King and the Charcoal Burner) «Առժամեայ թատրոն»էն (Provisional Theatre) կը վերադարձուի Տվորժակի՝ ըսելով, թէ օփերան կարելի չէ ներկայացնել: Անոր նախերգանքին բացումը կը կայանայ 1872-ին` Պադրիխ Սմիթանայի (Bedřich Smetana) ղեկավարած ֆիլհարմոնիք համերգին ընթացքին, բայց սկզբնական բեմադրութեամբ լի օփերան կը կատարուի մէկ անգամ՝ 1929-ին: Քլափհալմ (Clapham) կ'ըսէ, թէ Տվորժաք կ'անդրադառնայ, թէ «ծայրայեղութիւն ըրած է, երբ փորձած է հետեւիլ Վակների օրինակին»: 1873-1874 Տվորժաք օփերան ամբողջութեամբ կը վերափոխէ, «առանց օգտուելու նախկին տարբերակէն»: 1874-ին Փրակի մէջ օփերայի վերափոխուած տարբերակը կը ներկայացնէ «Թագաւորը եւ փայտածուխ այրողը Բ, Պ.42» (King and Charcoal Burner II, Պ.42) անունով :
Ընդունումը Մեծն Բրիտանիոյ մէջ
Տվորժաքի «Սթապաթ Մաթեր»ը (Stabat Mater) (1880) կը կատարուի եւ հանդիսատեսին կողմէ կ'արժանանայ մեծ յարգանքի եւ սիրոյ, 10 Մարտ 1883-ին Լոնտոնի Րոյալ Ալպերթ համերգասրահէն ներս, խմբավարութեամբ Ժոզեֆ Պարնպիի: Տվորժաք կը հրաւիրուի այցեցելու Մեծն Բրիտանիա, ուր ան մեծ հռչակ կը շահի 1884 -ին: Լոնտոնի հանրային Ֆիլհարմոնիքը Տվորժաքի կը յանձնէ Լոնտոնի համերգներուն ղեկավարութիւնը, որոնք մեծ ընդունելութիւն կը գտնեն: Ի պատասխան յանձնաժողովին, Տվորժաք կը գրէ իր 7-րդ համանուագը եւ կը ղեկավարէ Ս. Ճեյմսի համերգասրահէն ներս 22 Ապրիլ 1885-ին : 1885-ի այցելութեան ընթացքին ան կը ներկայացնէ իր Քանթաթը «Ուրուականի հարսանիքը» (cantata The Spectre's Bride) 27 Օգոստոսի համերգին: Ան համերգէն մէկ շաբաթ առաջ կը ժամանէ, որպէսզի 500 հոգինոց երգչախումբին եւ 150 հոգինոց նուագախումբին հետ փորձերը ինք ընէ: Մինչ այդ, այս համերգը Տվորժաքի կեանքին «ամէնէն մեծ յաղթանակը» կը դառնայ... հետեւելով այս նոր յաջողութեան, անգլիախօս երկիրներու երգչախումբերը կը շտապեն կատարելու այս նոր ստեղծագործութիւնը: Տվորժաք ընդհանուր առմամբ Բրիտանիա կ'այցելէ ութ անգամ, հոն ղեկավարելով իր իսկ աշխատանքները: 1887-ին Ռիխթր կը ղեկավարէ համանուագային Վարիացիաները Լոնտոնի եւ Վիեննայի մէջ՝ մեծ յարգանքով: Ռիխթրի Լոնտոնի համերգին մասին Տվորժաք կը գրէ. «հարիւրաւոր համերգներէն, որ ես ղեկավարած եմ իմ կեանքիս ընթացքին, ոչ մէկ երաժշտութիւն այսքան յաջող չէ եղած ինչքան քուկդ»:
Օփերաները
1904-ի հարցազրոյցին Տվորժաք ըսած է, թէ օփերան ժողովուրդին համար ամէնէն յարմար ձեւն է: Եթէ այս հայրենասիրութիւնը իր օփերաներուն սիրտերուն մէջն է, ան նաեւ կը պայքարէր Չեխական ազգային մեղեդիներու ոճին համար եւ Ճաքոմօ Մաերբերի ոճի Մեծ Օփերայի ոճին համար, որ 1862-1871 թուականներուն եղած է Փրակի ժամանակաւոր թատրոնի փորձառու գլխաւոր ալթահարը, եւ անոր ազդեցութիւնը շատ մեծ էր իր ստեղծագործութիւններուն վրայ ինչպիսիք են Վանտան եւ Տիմիթրիժը: Իր հետագայ հետաքրքրութիւնը Ռիչարտ Վակներով նոյնպէս ազդած է իր օփերաներուն վրայ, ակնյայտ է Տիմիթրիժի շատ ընդարձակ վերագրառումէն 1894-ի, իր Վիեննայի ձախողութենէն ետք:
Մահ
Մահ, կենդանի օրգանիզմի կենսագործունէութեան դադարը, ինչպես նաեւ այն որակական վիճակը, որուն մէջ նախապէս կը գտնուէր կենդանի եղած մարմինը։ Մահուան առաւել յաճախակի պատճառներ հանդիսացող պատահարներէն ու իրադարձութիւններէն են հիւանդութիւնները, որսը, թերսնուցումը եւ ծանր վնասուածքներու հանգեցնող դժբախտ պատահարները։ Միաբջիջ օրգանիզմի գոյութեան շրջանի աւարտ կրնայ հանդիսանալ ինչպէս մահը, այնպես ալ անոր միտոտիկ բաշխումը։ Մահուան էութիւնը հազարամեակներ շարունակ հանդիսացած է կրօններու ուշադրութեան կեդրոն եւ փիլիսոփայական պրպտումներու առարկայ, իսկ յետմահու գոյութեան եւ վերածնունդի զանազան վարկածները՝ կրօնական հաւատներու հիմնասիւնն են։
Պուրկաս
Պուրկաս (Бургас, Πύργος - Պիրկոս), քաղաք Պուլկարիոյ մէջ, անոր սեւծովեան ափի վրայ։ Մեծութեամբ երկրին երկրորդ քաղաքն է եւ բնակչութեամբ չորրորդը։ Պուրկասի մարզի եւ Պուրկաս համայնքի վարչական կեդրոն։ Քաղաքը Պուլկարական ծովամերձ տարածաշրջանի կարեւոր մշակութային եւ տնտեսական կեդրոն է։
Հռոմի Պապ
Կաթոլիկ եկեղեցւոյ հոգեւոր եւ վարչական գերագոյն առաջնորդը Հռոմի պապն է։ Կաթոլիկ եկեղեցւոյ հոգեւորականները կը կոչուին Քարտինալներ։ Անոնք կ'ընտրեն Հռոմի պապը։ Հռոմի պապին նստավայրը` Վատիկանը, ինքնուրոյն քաղաք-պետութիւն մըն է, որուն ղեկավարը նոյնպէս Հռոմի պապն է։
Մորթը եւ մորթի պարտականութիւնները
Ա. Վերնամորթը
Վերնամորթը մարմնին արտաքին պաշտպան պատն է, որ անմիջական հաղորդակցութեան մէջ է մեր շրջապատին հետ: Վերնամորթը զուրկ է անօթային ցանցէ: Հոնկէ կը ծագին եղունգները: Վերնամորթը կազմուած է հինգ ենթախաւերէ. առաջին խաւը կազմուած է մահացած բջիջներէ, որոնք կը թափին երկու շաբաթը անգամ մը: Հինգերորդ խաւին մէջ զետեղուած են վերնամորթի նորաստեղծ բջիջները:
Բ. Ենթամորթին մէջ կը գտնուին`
է. Թելամկանները, որոնք կը շրջապատեն մազի պարկիկները շեղակիօրէն: Մազերը կը շարժին թելամկաններու պրկումներով:
Մազով ծածկուած մորթը ունի երկու հիմնական յատկութիւններ.
Ա. Հարուստ է ճարպագեղձերով:
Մորթի ջերմատուութիւնը մարմնի մակերեսէն կ՛իրականանայ երեք ձեւերով
գ. Շոգիացում:
2. Մորթի թելամկանները կը մնան պառկած-հորիզոնական դիրքի մէջ եւ կը նպաստեն ջերմատուութեան:
2. Քրտնաբեր գեղձերը նուազ քրտինք կ՛արտադրեն, շոգիացում տեղի չ՛ունենար եւ ջուրի ու ջերմի կորուստ չի պատահիր:
Գ. Արգելք կը հանդիսանայ օտար մարմիններու եւ մանրէներու ներխուժումին մարմինին մէջ:
Այս ազդակներն են
ը. Մորթի արեան արագ կամ դանդաղ շրջագայութիւն:
Մորթի առողջութեան միջոցառումներ
3. Ջուրի առատ սպառում:
Յակոբոս Տաշեան
Գիտական Վաստակը
Տաշեան 45 տարի անընդմէջ աշխատած է հայագիտութեան բնագաւառին մէջ՝ ստեղծելով մեծարժէք գործեր։ Հեղինակ է «Ակնարկ մը հայ հնագրութեան վրայ...» (1898), «Ուսումն դասական հայերէն լեզուի» (1920), «Բառախօսական դիտողութիւններ հայերէն գիտական լեզուի մասին» (1926) լեզուաբանական բնոյթի եւ «Հայ բնակչութիւնը Սեւ ծովէն մինչեւ Կարին...» (1921), «Հայ ազգի տարագրութիւնը...» (1921), «Հաթեր եւ ուրարտեանք» (1934), «Հին Հայաստանի արեւմտեան սահմանը» (1948) պատմական եւ պատմաաշխարհագրական աշխատութիւններու։ Արժէքաւոր լրացումներով, յունական, ասորական, արաբական, եթովպական եւ այլ աղբիւրներու հետ համեմատելով՝ հրատարակած է «Վարդապետութիւն առաքելոց անվաւերական կանոնաց մատեանը...» (1896)։
Համաճարակ
Երբ համաճարակը տարածուի որոշ երկիրէ մը  դուրս  այլ երկիրներ  եւ կամ ամբողջ աշխարհ ան կը կոչուի համավարակ, համաճարակ (pandemic): Ան կոչուած է նաեւ հանրավարակ : Համաճարակները կը պատահին հոն ուր նոր յարուցիչ ազդակ մը՝ ժահր մը կամ մանրէ մը անակնկալօրէն կը յայտնուի եւ ընկալունակ հաւաքականութիւն մը գոյութիւն ունի: Համաճարակի մը վնասները կախեալ են՝ յարուցիչ ժահրին կամ մանրէին ուժգնութենէն, ժողովուրդին ընկալութեան աստիճանէն, անոր դիմադրողականութեան, սննդառութեան, ֆիզիքական եւ հոգեկան իրավիճակէն,  յարուցիչի փոխանցման նոր միջոցներու եւ ձեւերու  յայտնաբերումէն եւ կանխազգուշական միջոցառումներու որդեգրումէն:
Երկրորդ Ղարաբաղեան Պատերազմ (2020)
Անհաւասար այս պատերազմը (մարդուժի եւ ռազմական սարքերու առումով) վերջ կը գտնէ 10 Նոյեմբեր, 2020-ի համաձայնագիրով՝ ստորագրուած Հայաստանի վարչապետին, Ռուսիոյ եւ Ազրպէյճանի նախագահներուն կողմէ։ Արցախ կը զիջի իր հողատարածքին կարեւոր մէկ մասը եւ ռուս խաղաղապահներ կը տեղաւորուին «նոր» սահմաններուն վրայ։ Ազրպէյճանին յանձնուած շրջաններուն բնակիչները կը լքեն իրենց ինչքը ու կը տեղափոխուին։
Ռեթիմնօ
Օսմանեան ժամանակաշրջան
Կրետէի ազատագրումով՝ 1897, Ռեթիմնօ կը սկսի կրկին բարգաւաճիլ։
Երկրորդ Ղարաբաղեան Պատերազմ (2020)
10 Հոկտեմբերի հրադադար
«Իբրեւ պատասխան Ռուսիոյ նախագահ Վլատիմիր Փութին ի ուղերձին եւ ըստ Ռուսիոյ նախագահին, Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի ու Ազրպէյճանի նախագահ Իլհամ Ալիեւի պայմանաւորուածութեան՝ կողմերը կը համաձայնին հետեւեալ քայլերուն.
4.- Կողմերը կը հաստատեն բանակցային գործընթացի ձեւաչափի անփոփոխելիութիւնը։»
Հրադադարի խախտումներ, 10-17 Հոկտեմբեր
Միաժամանակ, Ազրպէյճան կը պատճառաբանէ Հայաստանի Հանրապետութեան տարածքի Քարվաճառի հետ սահմանային գօտիին հրթիռակոծումը (14 Հոկտեմբեր, 2020), ըսելով, թէ հոն հաստատուած արհեստագիտական սարքերը կրնան թիրախաւորել Արտրպէյճանի խաղաղ բնակչութիւնը։
Հրադադարի խախտումներ, 18-25 Հոկտեմբեր
Արցախի արտակարգ իրավիճակի պետական ծառայութիւնը կը յայտնէ, թէ 25 Հոկտեմբերի գիշերուան ընթացքին Ազրպէյճանական կողմը կը հրետակոծէ Մարտունիի շրջանի քանի մը գիւղ՝ Կարմիր Շուկայ, Թաղավարդ, Գիշի, Սպիտակաշէն ու Ասկերանի Աւետարանոց գիւղը:
«Թելեկրամ»ի պարսկական Azariha ալիքը տեսանիւթ մը կը հրապարակէ (22-Հոկտեմբեր 2020-ին), ուր կը ցուցադրուին Ազրպէյճանի զօրքերու գործողութիւններուն հետեւանքով աւերուած տուներ։ Նաեւ, ըստ նոյն լրատուական ալիքին հաղորդման, Ազրպէյճան անօդաչու սարքեր կ'ուղարկէ Իրան եւ սահմանին վրայ ահաբեկիչներ կը տեղակայէ։ Իրանի հիւսիս արեւելեան Խոտաաֆրին նահանգի նահանգապետը, կը յայտնէ, թէ դարձեալ անօդաչու սարքեր ինկած են։ Նաեւ, աւելի քան 60 հրետանային ռումբ ինկած է Իրանի կողմը։
Պատերազմի դադրեցման գործընթացքներ
Պահրէյնի թագաւոր շէյխ Համատ պըն Իսա Ալ Խալիֆա կ'արձագանգէ Հայաստանի նախագահ Արմէն Սարգսեանի կողմէ իրեն յղուած նամակին։ Ան, կոչ կ'ուղղէ միաւորելու հրադադար հաստատելու միջազգային ջանքերը։ Նախագահ Ա․ Սարգսեան 30 Սեպտեմբերին նամակներ կը յղէ արաբական շարք մը երկիրներու ղեկավարներու` տեղեկացնելով Հայաստանի հետ սահմանին եւ Արցախի հետ շփման գիծին մէջ Ազրպէյճանի կողմէ սանձազերծուած պատերազմական գործողութիւններուն մասին եւ նշած միջազգային հարթակներու մէջ անոնց ունեցած կապերու եւ հեղինակութեան օգտագործման կարեւորութիւնը` դադրեցնելու արիւնահեղութիւնն ու մարդկային տառապանքները:
Ռեթիմնօ
Նորագոյն տարիներ
Յունաստանի եւ կղզիներուն ազատագրումէն ետք, Ռեթիմնօ կը զարգանայ բոլոր գնագաւառներու մէջ՝ ընկերային, մշակութային, տնտեսական եւ զբօսաշրջիկութեան։
Երկրորդ Ղարաբաղեան Պատերազմ (2020)
Հրադադարի խախտումներ
Ա․Մ․Ն․ մէջ ձեռքբերուած նոր հրադադարը առաջին ժամերէն իսկ կը խախտի․ Հայաստան եւ Ազրպէյճան զիրար կ'ամբաստանեն նոր հրադադարի խախտման համար։
Ժընեւի բանակցութիւններ - 30 Հոկտեմբեր
– Յանձառութիւն առած են գրաւոր ներկայացնելու իրենց պատկերացումները եւ հարցերը հրադադարի ստուգման կառուցակազմի մը մասին:
Մահ ու կենաց կռիւներ, 4-8 Նոյեմբեր
8 Նոյեմբերի երեկոյեան մարտեր կ'ընթանան Շուշի քաղաքին մէջ եւ շրջակաքը․ լուրը կը յայտնէ Պաշտպանութեան Նախարարութեան ներկայացուցիչ՝ Արծրուն Յովհաննիսեանը։
10 Նոյեմբերի համաձայնութեան պայմանները
Ապա արգելափակւում են բոլոր տնտեսական եւ երթեւեկութեան կապերը շրջանին մէջ։ Հայաստանը ապահովում է երթեւեկութեան կապ Ազրպէյճանի արեւմտեան շրջանների եւ Նախիջեւանի ինքնավար Հանրապետութեան միջեւ։ Երթեւեկութեան այս կապը հսկում են ՌԴ ԱԴԾ սահմանապահ ծառայութիւնը։ Կողմերի համաձայնութեամբ, կառուցուելու է երթեւեկութեան ուղի՝ Նախիջեւանն ու Ազրպէյճանի արեւմտեան շրջանները իրար կապելու համար։ 10 Նոյեմբերի առտուան Ժամը 06:00-էն սկսեալ կը պահպանուի յարաբերական անդորր: Ռուսական խաղաղապահ ուժերը կը շարունակեն տեղակայուիլ Արցախ։
Միջազգային գետնի վրայ
10 Նոյեմբերի համաձայնութենէն ետք, Սպանիոյ Ծերակոյտը Արցախի մարդասիրական օգնութիւն ղրկելու եւ Ազրպէյճանին զէնքի վաճառքը դադրեցնելու որոշում կ'ընդունի։
Հ․Հ․ եւ Արցախի մէջ
11 Նոյեմբերին, լարուած իրավիճակի մէջ գտնուած է Ազատութեան հրապարակը․ ոստիկանութիւնը նկատի առնելով երկրի արտակարգ ռազմական դրութիւնը ձեռբակալութիւններով կը փորձէ կասեցնել 17 կուսակցութիւններու հանրահաւաքը։  Իսկ, այս ուղղութեամբ դատախազութիւնը ժողովուրդին կոչ կ'ընէ չխախտել ռազմական դրութեան իրավիճակէն բխող սահմանափակումները եւ զերծ մնալ այս ընթացքին հաւաքներ կազմակերպել եւ կամ ալ մասնակցիլ։ Հանրահաւաքը մօտաւորապէս 7,5 ժամ կը տեւէ։
Ռուս խաղաղապահներու տեղադրումը Արցախ
Ռուսիոյ արտաքին գործերու նախարար Սերգէյ Լավրով համոզուած է, թէ կրակի դադրեցման յայտարարութենէն ետք, անհրաժեշտ է յատուկ ուշադրութիւն դարձնել մշակութային ժառանգութեան պահպանման հարցին: Նաեւ, յայտնած է, թէ Արցախի մէջ թուրք խաղաղապահներ պիտի չըլլան եւ Թուրքիան ԵԱՀԿ Մինսկի խումբի համանախագահող երկիր չի դառնար։
Բերդաշէն
Բերդաշէնի գիւղացիները գիւղի բաժանման մասին կը տեղեկանան, երբ սահման գծողները տեղ կը հասնին։ Կը պարզուի, թէ գիւղը Արցախին կը մնայ, սակայն հողատարածքները՝ Ազրպէյճանին։ Իրավիճակը ծայրաստիճան կը լարուի, որովհետեւ հայկական կողմէն ոչ մէկ յայտարարութիւն չկայ։
Գաղթականներու վերադարձը Արցախ
Արցախի Հանրապետութեան Տարածքային կառավարման եւ զարգացման նախարար Ժիրայր Միրզոյեան «Արմէնփրէս»ին հետ ունեցած զրոյցի մը ընթացքին կը յայտնէ, թէ մինչեւ 25 Նոյեմբեր, Արցախ վերադարձած է 50․000 հոգի եւ կը նշէ, թէ արցախցիներուն վերադարձի գործընթացը բաւական աշխոյժ կերպով կ'ընթանայ:
1866 թուական
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1866
Երկրորդ Ղարաբաղեան Պատերազմ (2020)
Սփիւռքահայութեան անմիջական հակազդեցութիւնը
22 Հոկտեմբերին, Ամերիկայի Հայ Դատի յանձնախումբը, դիմում կը ներկայացնէ Ա․Մ․Ն․ արտաքին գործերու նախարարութեան եւ կը պահանջէ դադրեցնել ԱԹՍ-ներու բաղադրամասերու վաճառքը Թուրքիոյ։ Հայ Դատի յանձնախումբը ապացոյցներ կը ներկայացնէ, որ թրքական «Bayrakta8 TB2» ամերիկեան բաղադրութեամբ անօդաչուները մեծ թիւով տեղակայուած են Ազրպէյճան եւ վերջինս Արցախի եւ Հայաստանի հայ բնակչութեան դէմ կը գործածէ։
Կարօ Փայլան
Թուրքիոյ ընդդիմադիր քրտամէտ ժողովուրդներու ժողովրդավարական կուսակցութեան պատգամաւոր հայազգի երեսփոխան՝ Կարօ Փայլա ն, անդրադառնալով Արցախ-Ազրպէյճան սահմանին վրայ ծայր առած ռազմական գործողութիւններուն մասին, Անգարան եւ Պաքուն կը մեղադրէ տեղեկութիւնները խեղաթիւրելու յանցանքով։ Հայազգի երեսփոխանը՝ 2 Հոկտեմբեր, 2020-ին հանդէս կու գայ յայտարարութեամբ մը, ուր Թուրքիոյ իշխանութիւնները կը մեղադրէ, թէ յանցանք կը գործեն՝ իրականացնելով պատերազմի քարոզչութիւն նաեւ, թէ իր կեանքին համար սպառնալիքներ կը ստանայ։
Նիւ Եորքի մէջ բողոքի ցոյցերը
Շաբաթ 10 Հոկտեմբերին, կը կատարուի քայլարշաւ մը ու անոր կը յաջորդէ ցոյց մը։ Բազմահազար ցուցարարներ կը քալեն 55-րդէն 66-րդ պողոտաներէն եւ ցոյցը կը յանգի պատկերասփիւռի «Էն․Պի․Սի․»-ի կեդրոնատեղիին առջեւ։
Տիթրոյթ
7 Հոկտեմբերին Տիթրոյթ քաղաքի կեդրոնին մօտ գտնուող Կոմիտաս Վարդապետի արձանին մօտ, տեղի կ'ունենայ հաւաք մը, ուր աւելի քան 350 ցուցարարներ ներկայ կ'ըլլան։
Հոթորն
29 Հոկտեմբերին Քալիֆորնիոյ Հոթորն քաղաքի SpaceX-ի կեդրոնակայանին դիմաց՝ հայերը ցոյց մը կը կազմակերպեն ընդդիմանալով ընկերութեան եւ Թուրքիոյ կառավարութեան արբանեակային գործակցութեան:
Էսթոնիա
12 Հոկտեմբերին Էսթոնիայի հայ համայնքը Թալինի մէջ խաղաղութեան քայլերթով իր զօրակցութիւնը կը յայտնէ Արցախի ժողովուրդին։
Սուրիա
Կիրակի, 25 Հոկտեմբեր 2020-ին Հալէպի մէջ կայացած ժողովրդային հաւաքին՝ ի զօրակցութիւն Արցախի եւ ընդդէմ Թուրքիոյ եւ Ազրպէյճանի ոտնձգութիւններուն, աւելի քան 3000 հալէպահայեր, համայնքապետեր, պետական, կրօնական (նաեւ իսլամ կրօնաւորներ,) կուսակցական ներկայացուցիչներ շեշտած են Արցախի հայութեան արդար պայքարին իրենց զօրակցութիւնը։
Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութիւն
Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան Ապահովութեան Խորհուրդը Երեքշաբթի 29 Սեպտեմբերին կը պահանջէ հակամարտութիւններուն անմիջական դադրումը։ Նաեւ, զօրակցութիւնը կը յայտնէ Արցախեան հակամարտութեան դադրեցման եւ հաշտեցման խօսակցութիւններու պատասխանատու երեք մեծ ուժերուն համանախագահներուն՝  Ա․Մ․Ն․, Ռուսիա եւ Ֆրանսա։
Քաղաքական գետնի վրայ
Ռուսիոյ նախագահ Վլատիմիր Փութին, իր մէկ յայտարարութեամբ Թուքիան կը մեղադրէ վարձկան զինուորներ Ազրպէյճան փոխադրելու համար։ Մինսկի Ե․Ա․Կ․Հ․-ի համանախագահները կոչ կ'ուղղեն հակամարտութիւններուն դադրեցման համար։ Ռուսիոյ Ա․Գ․ նախարարը կը նախաձեռնէ ու Հոկտեմբեր 10-ին երկու կողմերուն միջեւ մարդասիրական հրադադարի համաձայնութիւն կը ձեռքբերուի։ Իսկ 18 Հոկտեմբերէն Ե․Ա․Կ․Հ-ի համանախագահներու միջնորդութեամբ կը յաջողուի մարդասիրական երկրորդ հրադադարը։  Համանախագահները կոչ կ'ուղղեն երկու կողմերուն պահպանելու զայն։
Չիլէ
Հ․Հ․ ԱԺ հայ-չիլիական միջ-խորհրդարանական բարեկամական խումբի ղեկավարը՝ Միքայէլ Մելքումեան, կը յայտնէ թէ Չիլէի խորհրդարանի պատգամաւորներու պալատը՝ Հոկտեմբեր 1ի նիստին, Արցախի Հանրապետութեան դէմ Ազրպէյճանի ռազմական գործողութիւնները դատապարտող բանաձեւ ընդունած է։
Արցախի բնակչութեան վիճակի մասին հաղորդումներ
Անգլիական BBC ալիքը, իր 30 Հոկտեմբերի հաղորդագրութեամբ, «Լեռնային Ղարաբաղ․ Գետնայարկերուն մէջ զաւակ կը մեծցնենք, ապա զինուոր կը ղրկենք» խորագիրով կը ներկայացնէ Արցախի բնակչութեան կեանքը պատսպարաններուն մէջ։
Եունեսքօ
Եունեսքօն իր մտահոգութիւնը կը յայտնէ Արցախ - Ազրպէյճան սահմանային գիծին շարունակուող հակամարտութիւններուն կապակցութեամբ անզէն քաղաքացիներու զոհերու թիւին աճման եւ քաղաքացիական ենթակառոյցներուն՝ դպրոցներ, հիւանդանոցներ, մշակութային եւ կրօնական վայրերու ռմբակոծման առնչութեամբ։
Յունաստանի ֆիլմի փառատօն
Յունաստանի Պեղոպոնեզի ֆիլմի փառատօնը Հայաստանին կը նուիրուի՝ «Մենք համերաշխ ենք մեր հայ եղբայրներուն եւ քոյրերուն» լոզունքով։
Մարդասիրական աջակցութիւն Արցախին եւ Հայաստանին։
Սփիւռքի տարածքին անյապաղ կը շարունակուի մարդասիրական օգնութիւնը Արցախի եւ Հ․Հ․։ Հ․Օ․Մ․ իր մասնաճիւղերով Սփիւռքի տարածքին, մարդասիրական արշաւի կը ձեռնարկէ, որպէսզի արագօրէն Հայաստան ղրկուին զանազան թռիչքներով բժշկական սարքեր, դեղորայք եւ հագուստեղէն։
Հոգեւոր Հայրերու կոչեր
Հայ առաքելական եկեղեցւոյ Արցախի Թեմի առաջնորդ, Պարգեւ Արք․ Մարտիրոսեան, համայն հայութեան համախմբուելու եւ Արցախին ու բանակին զօրակից դառնալու կոչ կը յղէ (3 Հոկտեմբեր 2020, կ․ե․ ժամը 6։30'):
Շամլուղ
Պատմամշակութային Կառոյցներ
Շամլուղի մէջ կը գտնուի յունական Սբ. Գէորգի մատուռը։
Անթուէրբէնեան Դպրոց
Պատմութիւն
XVI դարու սկիզբը Անթուերբէնը, ըլլալով նաւահանգստային քաղաք եւ արդիւնաբերական կեդրոն, տնտեսական նշանակալիութեան տեսակէտէն վերջնականապէս յաղթեց Պրիւկէին եւ հաստատեց իր առաջնային դերը: Բնակիչներու նիւթական դրութեան բարելաւումը, Պրապանտի հերցոգութեան սերտ կապերը Իտալիոյ, վերջինիս տնտեսական ու գեղարուեստական կեդրոններու հետ մեծապէս նպաստեցին, որ Անթուերբէնը դառնայ նշանաւոր գեղարուեստական կեդրոն: Արդէն իսկ 16-րդ դարասկիզբին այստեղ դրուած են կրօնական, արհեստագործական ու գեղարուեստական ուշագրաւ աւանդոյթի մը հիմքերը, աւանդոյթ, որ կը կայանար Նաբոլ, Հռոմ, աւելի հազուադէպ՝ նաեւ Վենետիկ այցելութեան մէջ: 17-րդ դարուն արդէն Անթուերբէնցիներու կողմէ առաւել յաճախ այցելուող իտալական քաղաքները դարձած են Հռոմն ու Ճենովան (վերջինս առաւել սերտօրէն կապուած էր սպանացիներու տիրապետութեան տակ գտնուող Հարաւային Նիտերլանտներու՝ Ֆլանտրիայի հետ, եւ այդ կը դրսեւորուէր ոչ միայն տնտեսութեան, այլեւ գեղարուեստի բնագավառին մէջ): Այդտեղ տարիներ շարունակ աշխատած, ստեղծագործած են Փիթր Փաուլ Ռուպենսը, Անթօնիս վան Տէյկը: Իսկ ֆլանտրիացի նկարիչ եղբայրներ Լուքաս ու Քորնելիս տէ Վալները Ճենովայի մէջ մինչեւ իսկ սեփական արուեստանոց բացած էին:
Այս երկու ճիւղերու միաձուլումը տեղի չունեցաւ, քանի որ նիտերլանտական արուեստի իրապաշտական (ռեալիստական) աւանդոյթները, իսկապէս, չափազանց զօրեղ էին եւ լաւագոյնս դրսեւորուած են այդ ժամանակաշրջանի յատկապէս դիմանկարի ու կենցաղային նկարի ժանրերը (Փիթր Արտսէն, Ֆրանս Ֆլորիս): Իսկ յետագային պարզապէս գերակշռող դիրք ձեռք բերաց են եւ հնարաւոր դարձուցած ազգային արուեստի մերձեցումը իտալական պարոքքոյի ժողովրդավարական ճիւղին՝ քարաւանութեան (կարաւաջիզմին). այդ վառ կերպով իր արտացոլումը է գտած է Ռուբենսի, Թէոտոր Ռոմպոուտսի, Փիթր վան Մոլի, Թէոտոր վան Լունի, Ճերարտ Տիւֆէի ստեղծագործութիւններուն մէջ: Իսկ մաներայնութեան ազդեցութիւնը գերակշռած է աստուածաշնչեան թեմաներով գործերուն մէջ, առասպելաբանական ու այլաբանական կառուցուածքներուն մէջ:
Ինչպէս իտալացի նկարիչները, այդպէս ալ Անթուէրբէնեան դպրոցի ներկայացուցիչները որմնանկարներ ալ ըրած են: XVII դարուն Հոլանտայի, որտեղ զարդական նկարը տարածում չէր գտած ու չէր զարգացած, ազնուականական խաւը զզարդարուն որմնանկարներ պատուիրած էր ճիշդ ֆլամանտացի վարպետներուին: Այդ գործին մէջ ներգրաւած են Անթուէրբէնեան դպրոցի լաւագոյն ներկայացուցիչները՝ Քորնելիս Սխիւտը, Պերնարտ վան Օրլէյը, Փիթր Քուք վան Ալստը, Ռուբենսը, Յակոբ Յորտանսը, Յոոս տէ Մոմպերը, Դաւիթ Տենիրս Կրտսերը...
Պատկերասրահ
Ստորոգութիւն:Արուեստ Ստորոգութիւն:Պելճիքա
Միհրան Ռուբէնեան
Կենսագրութիւն
Միհրան Ռուբէնեան ծնած է մօտաւորապէս 1885 թուականին։ 1910 թվականին աւարտած է Կ. Պոլսոյ Օսմանեան կայսերական բժշկական վարժարանը։ Տիգրանակերտի «մենզիլի»ի (հիւանդանոցի) մէջ որպէս բժիշկ աշխատած է։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:11 Հոկտեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:Ժանտախտէ մահացածներ
Օշական Գիւղ
Պատմաճարտարապետական յուշարձաններ
Օշականի մուտքի մօտ Մեսրոպ Մաշտոցի ծննդեան 1600-ամեակի առթիւ կանգնած է յուշարձան (1962), բացուած գիրքի նմանող երկու յուշասալեր, որոնցմէ ձախակողմեանին վրայ քանդակուած է հայերէն այբուբենը։ Օշականէն հիւսիս-արեւելք «Մանկանոց» կոչուող վայրին մէջ կը գտնուի 7-րդ դարու Սուրբ Սիոն եկեղեցին։
Ռոտէ Ֆլորա
Քաղաքական Նախագիծի Պատմութիւնը
Մինչեւ յաջորդ ամառ, շէնքի մնացած աւերակները դատարկ մնացին, թէեւ մի քանի խումբեր, որոնք մասնակցած էին բողոքներուն, կը ցանկանային վերականգնել եւ վերաշահագործարկել կառոյցը: 1989 թուականի Օգոստոսին, քաղաքային իշխանութիւնը անսպասելիօրէն 6 ամսուան ժամկէտով վարձու տուաւ շինութիւնը այդ խումբերուն: Վարձակալութենէն ետք ամէն ինչ դարձաւ պաշտօնական եւ Ռոտէ Ֆլորան վերաբացուեցաւ 23 Սեպտեմբեր, 1989-ին եւ շուտով հանդիսացաւ մշակութային եւ քաղաքական միջոցառումներու վայր: Նախագիծը կը ֆինանսաւորուէր եւ կը ղեկավարուէր անկախ:
Գեղամ Սեւան
Կենսագրութիւն
Ուսուցչագործած է Պէյրութի Մխիթարեան եւ Երեւանի 26 Կոմիսարներու անուան միջնակարգ վարժարաններուն մէջ։ իբրեւեւ գիտաշխատող պաշտօնավարած է Հայաստանի Գիտութիւններու Ակադեմիայի գրականութեան ինստիտուտին մէջ։ Աշխատակցած է Պոլսոյ, Պէյրութի եւ Հայաստանի մամուլին։
Ճէյմս Տաշնըր
Կեանքը Եւ Գործընթացքը
Ճէյմս Տաշնըր ծնած է 26 Նոյեմբեր, 1972 թուականին, Ճորճիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն մէջ եւ ունի հինգ քոյրեր եւ եղբայրներ: Տաշնըր դպրոցական ուսումը ստացած է Տուլութի երկրորդական վարժարանէն ներս իսկ աւարտած է Պրիկհամի Համլասարանը, ուր ստացած է բարձրագոյն վկայականը հաշուապահութեան ճիւղին մէջ : Տաշնըր եւ իր կինը, Լինեթը՝ ունին 4 զաւակներ եւ ներկայիս կը բնակին Եութայի մէջ :
Ռուբէն (անձնանուն)
Ռուբէն, հայկական արական անուն է։ Ունի աստուածաշնչային ծագում՝ եբրայերէն (רְאוּבֵן բառէն, որ կը նշանակէ՝ «տե՛ս որդի»: Տասներկուերորդ որդին էր Յակոբի։
Պասքէթպոլ
Վնասուածքներ
Ամէնէն յաճախ հանդիպող վնասուածքներէն են սալճարդը, սրունքաթաթային յօդի գերձգուածութիւնը, մատներու յօդախախտումները եւ այլն, որոնց կանխման համար նշանակութիւն ունին խաղահրապարակի ճիշդ կառուցումն ու բարեկարգ պահելը, խաղի կանոններու պահպանումը, ծնկակապերը եւ առանց կրունկի (աւելի յարմար է ռետինէ ներբաններով) կօշիկները։ Պասքէթպոլի պարապմունքներու ժամանակ անհրաժեշտ է բժշկական հսկողութիւն։ Խաղի տարբերակները (գնդակը զամբիւղ նետելը եւ այլն) կ'օգտագործուին բուժական ֆիզիքական բաժինին մէջ:
Լեզուաբանութիւն
20-րդ դարու սկզբը Ֆերտինանտ տը Սոսիւրը իր՝ կառուցուածքային լեզուաբանութեան ձեւակերպման մէջ տարբերութիւն դրաւ լեզուի եւ խօսքի միջեւ։ Ըստ անոր՝ խօսքը մարդոց կողմէն լեզուի արտաբերումն է, իսկ լեզուն վերացական երեւոյթ է, որ կը սահմանէ կանոններու համակարգ, որ կը կառավարէ լեզուի գործածութիւնը : Այս տարբերակումը նման է Նոամ Ճոմսկի՝ փոխակերպական կամ սերող քերականութեան տեսութեան մէջ լեզուական ունակութեան եւ գործածման միջեւ տարբերակմանը: Ըստ Ճոմսկիի՝ ունակութիւնը անհատի՝ լեզուն օգտագործելու բնածին կարողութիւնը եւ երկբայական է (լեզու), այն ինչ գործածումը այն եղանակն է, ըստ որուն անհատները, խումբերը եւ համայնքները լեզուն (խօսք) կը գործածեն :
Տեսական
Լեզուաբանութեան ոլորտին մէջ քննարկման կարեւոր թեմա է այն, թէ ինչպէս պէտք է լեզուն սահմանել եւ հասկանալ: Որոշ լեզուաբաններ կը կիրարեն «լեզու» բառը որպէս մարդու ուղեղին մէջ բնածին կաղապար մը, որ թոյլ կոու տայ մարդոց ձեռնարկել լեզուական վարքագիծ: Կը համարուի, որ «համընդհանուր քերականութիւնը» կ՛օգնէ երեխաներուն լեզուներ սորվիլ տարբերել ցանկացած լեզուի քերականօրէն ճիշտ ձեւակերպուած նախադասութիւնները: Այս տեսակէտի հետեւորդները, որոնք կը պատկանին լեզուաբանութեան այն դպրոցին, որ հիմնուած է Նոամ Ճոմսկիի սերող տեսութեան վրաէ, առանձնապէս չեն նայիր լեզուն որպէս մէկ բան, որ առաջացած եւ զարգացած է հաղորդակցման նպատակով: Անոնք լեզուն աւելի շատ կը նկատեն որպէս մարդու միտքերը ձեւաւորող գործընթաց:
Էքոլեզուաբանութիւն
Էքոլեզուաբանութիւնը կ՛ուսումնասիրէ լեզուի դերը մարդոց, կենդանիներու եւ շրջակայ միջավայրի կեանքի պահպանման գործընթացներուն մէջ։ Հիմնական նպատակն է զարգացնել լեզուաբանական տեսութիւններ, որոնք կը դիտարկեն մարդոց ոչ միայն որպէս հասարակութեան, այլ նաեւ աւելի մեծ էքոհամակարգերու մաս, որոնց վրայ հիմնուած է կեանքը: Էքոլեզուաբանութեան երկրորդ նպատակն է ցոյց տալ, թէ ինչպէս կրնայ լեզուաբանութիւնը ազդել էքոլոգիական խնդիրներու, ինչպէս օրինակ կլիմայական փոփոխութիւններու եւ կենսաբազմազանութեան նուազման վրայ:
Հանրալեզուաբանութիւն
Հանրալեզուաբանութիւնը լեզուն կ՛ուսումնասիրեն ձեւավարող հասարակական երեւոյթները: Լեզուաբանութեան այս ճիւղը կը կեդրոնանայ լեզուաբանութեան միաժամանակեայ մօտեցման վրայ, եւ կ՛ուսումնասիրէ լեզուի կամ լեզուներու տարբերակներու դրսեւորումը տուեալ ժամանակահատուածին մէջ։ Լեզուի շեղումներու եւ տարբերակներու՝ բարբառներու, լեզուական մակարդակներու եւ հատկալեզուներու ուսումնասիրութիւնը կը կատարուի ոճի ուսումնասիրութեան եւ ճառախօսութեան վերլուծութեան միջոցով: Հանրալեզուաբանները հետազօտութեան մէջ են լեզուի ոճերը եւ ճառախօսութիւնը, ինչպէս նաեւ տեսական գործոնները, որոնք կան լեզուի եւ հասարակութեան միջեւ:
Պելոպոնես
Հրուանդաններ
Գլխաւոր հրուանդաններն են՝
Յովսէփ Օրբելի
Կենսագրութիւն
1934-1951 ՝ Էրմիթաժի տնօրէն։
Ակն
Ակնցիները տուած են գրչի ու մտքի բազմաթիւ ականաւոր մշակներ, բժիշկներ, ուսուցիչներ, արուեստագէտներ, իրաւաբաններ, ազգային եւ հոգեւոր գործիչներ։ Ակնէն կը սեռին Արփիար Արփիարեան ը, Միսաք Մեծարենց ը, Գրիգոր Զօհրապ ը, Սիամանթօ ն, Արշակ Չօպանեան ը, Մինաս Չերազ ը եւ Ն. Գալանտերեանը։
Ակնը մօտ 200 տարի ամիրական նշանաւոր գերդաստաններ տուած է Կ. Պոլսոյ եւ Զմիւռնիոյ՝ (Տատեան, Ճեզայիրլեան եւ ուրիշներ) մէջ։
Պելոպոնես
Հին Յունաստան
Պղինձի Դարուն, Պելոպոնեսին մէջ կը տիրէ Միկինեան Քաղաքակրթութիւնը  (Ք.Ա. 1900–1100)․ կեդրոնն է Միկինես ամրոցը Պելոպոնեսի հիւսիս-արեւելքը։Ք․Ա․ 776-ին, Օլիմպիա Ողիմպիա սրբավայրի տարածքին կը կատարուին առաջին Ողիմպիական խաղերը․ այս թուականը յաճախ կը գործածուի ճշդելու համար սկիզբը Դասական շրջանին։
Բիւզանդական ժամանակաշրջան
Զ․ դարուն Պելոպոնեսի տարածքին պատահած բազմաթիւ կործանիչ երկրաշարժները, ինչպէս նաեւ սլաւ ցեղերու յարձակումները կը տկարացնեն թերակղզիին տնտեսութիւնը։ Խաչակիրները իրենց Դ․ Արշաւանքէն ետք երբ Կոստանտնուպոլիս ը կը գրաւեն եւ կը հիմնեն Լատինական կայսրութիւն ը, Յունաստան կը ներխուժեն եւ Պելոպոնեսը կը գրաւեն։ Ֆրանքները Ախայիայի Իշխանութիւնը կը հիմնեն։
Ահաւոր հրդեհներ
2007-ին, Օգոստոս ամսուան վերջաւորութեան Պելոպոնեսի արեւմտեան մասին մէջ բռնկած հրդեհները երկու-երեք շաբթուան ընթացքին կ՛ աւերեն բազմաթիւ գիւղեր եւ կ՛ անհետացնեն անտառներու հսկայ տարածքներ։
Գիւղատնտեսութիւն
Կը մշակուին որթատունկը՝ չամիչ եւ գինի, թզենի, ձիթենի, բրինձը, բամպակ, ծխախոտ, գետնախնձոր, բանջարեղէն, պտուղեղէն։ Զարգացած են մասնաւորաբար այծաբուծութիւնն ու ոչխարաբծութիւնը, ինչպէս նաեւ կովաբուծութիւնը, հաւաբուծութիւնը, մեղրաբուծութիւնը։
Ձկնաբուծութիւնը վերջին տասնամեակներուն բաւական զարգացած է եւ կարեւոր ներդրում ունի շրջանի տնտեսութեան։ Այս ուղղութեամբ կ՛օգտագործուին նաեւ ծովալիճերը։
Մայրուղիներ
Պելոպոնեսի երկու գլխաւոր մայրուղիները զայն կը կապեն Յունաստանի մայր ցամաքասին․ Ռիօ-Անթիռիօ կամուրջին միջոցով՝ հիւսիսային եւ հիւսիս արեւմտեան Յունաստան, իսկ Կորնթոսի ջրանցքին կամուրջներուն միջոցով արեւելեան եւ հիւսիս-արեւելեան Յունաստան։
Աւանդական պարեր
Աւանդկան պարերը, մինչեւ այսօր կը պահպանուին եւ մնայուն ներկայութիւն են բնակիչներուն ամենօրեայ կեանքին մէջ՝ Սիրթոս, Քալամաթիանոս, Ցամիքոս, Ցաքոնիքոս։
Կապի Թանգարան (Երեւան)
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Երեւանի թանգարաններ
Յունարէն
Պատմութիւն
XIX-XX դարերուն, Յունաստանի մէջ գոյութիւն ունէր լեզուի երկու տարբերակ՝ քաթարեւուսա (καθαρεύουσα), որ կը բխէր յունական գրականութեան աւանդութիւններէն եւ կը հետեւէր գիրի հին յունական նորմերուն, բայց ժամանակակէն արտասանութեամբ, եւ XIX դարուն առաջացած դիմոտիկան (δημοτική)։ 1976 թուականէն Յունաստանի պաշտօնական լեզուն դիմոտիկան է (քաթարեւուսայի որոշ տարրերով) ։
Իպոլա (ժահրային հիւանդութիւն)
Իպոլա հիւանդութիւնը երկրորդ անգամ յայտնուած է 2012-ին Ուկանտայի եւ դարձեալ Քոնկոյի մէջ:
Իպոլա ժահրը վարակուող անձի մարմնին մէջ մտնելէ ետք կը տկարացնէ անոր ախտամերժութեան (immunity) համակարգը եւ կը հարուածէ մարմնի զանազան օրկանները: Վարակուողներուն 50-90 տոկոսը կը մահանայ: Չմահացողները կը կրեն իպոլա ժահր եւ կրնան փոխանցել զայն ուրիշներու` սերմնահեղուկի միջոցաւ:
Ռուբէն Անդրէաս Փափազեան
Անդրէաս իր ինը եղբայրներուն մէջ՝ անդրանիկը, կը յաճախէր Նէրսէսեան Վարժարանը, ուր քիչ ժամանակուան ընթացքին Քերականութիւն սովրեցաւ՝ հռչակաւոր Յովհաննէս Պատուելիէն։
Ծաղկախտ
Պատմական ակնարկ
Ծաղկախտը առաջին անգամ յիշատակուած է քրիստոսէ երեք դար առաջ Եգիպտոսի մէջ: Ան պատահած է համաճարակի ձեւով (epidemic):
Ժամանակին ծաղկախտէ վարակուողներուն 30 տոկոսը մահացած են եւ անոնց  մեծամասնութիւնը մանուկներ եղած են:
Ամերիկայի մէջ յայտնուած է առաջին անգամ 1600-ականներուն եւ այդ եղած է Եւրոպայէն Ամերիկա հասած գաղթականներու միջոցաւ:
18-րդ դարուն Եւրոպայի մէջ ծաղկախտի պատճառով տարեկան մահացած են 400,000 անձեր եւ չմահացողներուն  մէկ երրորդը ունեցած են տեսողութեան կորուստ :
Այլ անուանումներ
Անցեալին ծաղկախտը անուանուած է նաեւ «pox», «speckled monster » եւ «red plague»:
Նէճիպ Աբգարիոս
Նէճիպ Աբգարիոս, թարգմանիչ։
1868 թուական
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1868 ծնունդներ
Ժոզեֆ Աբգարիոս
Կեանքը
Կը մահանայ Ֆրանսա, Մարտ 1950-ին։
Բծաւոր Տենդ
Կը յառաջանայ երկու ձեւով՝ տեղաճարակային «endemic-murine typhus», համաճարակային (epidemic): Տեղաճարակային բծաւոր տենդին յարուցիչը «Rickettsia Typhi» մանրէն է, իսկ համաճարակային բծաւոր տենդինը՝«Rickettsia prowazekii» մանրէն:
Կարպիս Զաքարեան
Կենսագրութիւն
1960ականներու վերջաւորութեան, միջազգային մարմնամարզութեան մէջ Թուրքիոյ փառք բերած Կարպիս Զաքարեան սկսած է աշխատիլ իբրեւ մարզիչ:
Կարպիս Զաքարեանի յուղարկաւորութիւնը
Կարպիս Զաքարեան, որ կենդանութեան օրօք «Երկաթեայ բռունցք» կը համարուէր, երկրաւոր կեանքէ հրաժեշտ առաւ աղօթքով, խունկով եւ ծաղիկներով։ Իր մասին կուռ դամբանական մը խօսեցաւ Կրօնական ժողովի ատենապետ, Պատրիարքական Աթոռի լուսարարապետ եւ դիւանապետ Տ. Թաթուլ Ծ. Վրդ. Անուշեան, որ վեր առաւ ողբացեալի մարզական կեանքէ ներս ապահոված նուաճումներն ու արդարօրէն վայելած բարի համբաւը։
Սեւանայ Լիճ
Երկարութիւնը 70 քմ. է, առաւելագոյն լայնութիւնը՝ 55 քմ։ Հայելիի մակերեսը 1260 քմ2 է, որով ամենամեծն է Հարաւային Կովկասի տարածքին։ Միջին խորութիւնը 46.8 մ. է, ամենախոր վայրը՝ 83 մ (Փոքր Սեւան)։ Ջուրի ծաւալը 32,92 մլրդ մ3 է։ Սեւանայ լիճը Շորժայի ստորջրեայ թումբով կը բաժնուի երկու մասի՝ Մեծ Սեւան (37.7 մ միջին խորութիւն) եւ Փոքր Սեւան (50.9 մ)։
Բնութեան յուշարձաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
տաշտակաձև հովիտները,
հոսող գետերու կիրճերը՝ անտառային մնացուկային ձեւերով։
Տե՛ս նաեւ
Ուրմիոյ լիճ
Փօլ Ուոքըր
Կենսագրութիւն
Փոլ դերասանութեան կը սկսի վաղ մանկութենէն, 1975-ին, «Pampers Diapers» մանկական տակդիրներու հեռատեսիլի գովազդին ընդմէջէն ։ Մեծնալէն ետք, կը մասնակցի հեռատեսիլի տարբեր ծրագիրներու, ինչպէս նաեւ գովազդային տեսահոլովակներու մէջ։ Տասներեք տարեկանին, «Հրէշը պահարանին մէջ» («Monster In The Closet») կատակերգական սարսափազդու տեսերիզին մէջ դեր մը կը ստանձնէ։
1991-ին, Քալիֆորնիոյ Սեն Վելիի Քրիստոնէական դպրոցը աւարտելէ ետք, ծովային կենսաբանութեան հետազօտութեամբ զբաղելու միտումով կը յաճախէ Քալիֆորնիոյ քոլէճը։ Սակայն կը նախընտրէ դերասանութեամբ զբաղիլ:
Այլ նախագիծեր
Յունուար 2011-ին կը դառնայ «Coty Prestige» օծանելիքի ընկերութեան «Davidoff Cool Water for Men» ծանուցման դերակատարը :
Հին Կորնթոս
Հին Կորնթոս ( Αρχαία Κόρινθος), Յունաստանի Պելոպոնեսի շրջանի կարեւոր քաղաք-պետութիւն։ Հին Կորնթոսը կը գտնուի ներկայ համանուն քաղաքին՝ Կորնթոս, հարաւ արեւմուտքը Աքրոքորինթոս բլուրին ստորոտը։  Բնակուած է Նոր Քարի շրջանէն (Ք․Ա․ 5000-3000): Հին Կորնթոսին ռազմական դիրքը անոր կը ներէր հսկել Կորնթոսի Նեղուցը եւ եղած է հին աշխարհի առեւտուրի ամենագլխաւոր խաչմերուկը, մինչեւ Աթէնքի զարգացման տարիներուն։  Հին Կորնթոսը հին աշխարհի ամենահարուստ քաղաքը կը սեպուի ըլլալ։
Դասական ժամանակաշրջան
Աթէնքին հետ ունեցած առեւտրական մրցակցութիւնը, կ՛առաջացնէ Պեղոպոնեզեան պատերազմը։  Կորնթոս եւ Սփարտան ուրիշ քաղաք-պետութիւններու հետ կը դաշնակցին ընդէմ Աթէնքին։
Այս ռազմական գործողութիւններէն ետք, Կորնթոսի մէջ միջ-քաղաքացիական պատերազմ կը ծագի։ Կը յաղթեն ժողովրդավարականները եւ Կորնթոս կը դաշնակցի Աթէնքին եւ Թիվային Θήβα հետ։  Կորնթոսեան Պատերազմին, որ կը վերջանայ Ք․Ա․ 386, Աթէնք-Կորնթոս դաշնակից ուժերը կը կռուին Սպարտային դէմ (ծանօթ իբրեւ Հերոնեայի վճռական ճակատամարտ, ուր կը պարտուին Աթենացիներուն եւ Թիվացիներուն Θήβα միացեալ ուժերը)․ տես Յունաստան, Յունապարսկական պատերազմներ։
Հռոմէական շրջան
51-52 թուականներուն Կորնթոս կ՛այցելէ Պօղոս Առաքեալը։
Տե՛ս նաեւ
Աթէնք
էգէական Ծով
Սոֆի Արէշեան-Օհանջանեան (Ռուբինա)
Կենսագրութիւն
Սոֆի Արէշեան, յեղափոխական անունով Ռուբինա, ծնած է Թիֆլիսի գեղատեսիլ արուարձանին մը մէջ 1881-ին։ Մեծ հայրն ու եղբայրը ռուսական բանակի բարձրաստիճան սպաներ ըլլալով, Արէշեանները օտար շրջանակներու հետ շփման մէջ էին եւ ռուսախօս էին։ Մինչեւ 18 տարեկան հայերէն գրել-կարդալ կամ խօսիլ չէր գիտէր։ 1900-ին Թիֆլիսի գիմնազիան աւարտեց եւ յաջորդ տարին սկսաւ պաշտօնավարել Պաքուի Գոլ Գրեստա Հոբթենթ անունով դպրոցին մէջ։ Ան կը բնակէր քրոջ քով, որու ճարտարագէտ ամուսինը՝ երկրաչափ Խիզանեան, Իւան Պալախանի ընկերութեան մէջ կ՚աշխատէր։
Իրարմէ անբաժան Ռուբինան եւ Համոն աքսորավայրի մէջ կը մատուցէք բժշկական ծառայութիւններ։ Այդ նոյն շրջանը աքսորուած էին նաեւ մեծ թիւով ռուս յեղափոխականներ։ Ռուբինա կը վկայէ որ իր իրենց մէջ էր նաեւ Ստալինը։
Տիեզերքի Թանգարան (Երեւան)
Տիեզերքի թանգարան, տիեզերքի թանգարան Հայաստանի մէջ, հիմնադրուած է 27 Յունիս 2001-ին, Գառնիի տիեզերական աստղագիտութեան ինստիտուտի տարածքին, Հայաստանի մէջ Քրիստոնէութեան ընդունման 1700-ամեակի միջոցառումներու շրջանակին։
Պատմութիւն
Տիեզերքի թանգարանը կազմակերպուած է փրոֆեսոր Վահագն Գուրզադեանի ղեկավարութեամբ, ե՛ւ սկզբնական ցուցադրումը 2001-ին Գառնիի մէջ, ե՛ւ նորացուած ցուցադրումը Երեւանի մէջ։ 2001-ին թանգարանի բացման մասնակցած են Գրիգոր Գուրզադեանը, տիեզերագնաց Վալենտին Լեբեդեւը, ՀՀ գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի նախագահ Ֆատէյ Սարգսեանը, Խոսրով Յարութիւնեանը, Զորի Բալայեանը, Սիլվա Կապուտիկեանը: Թանգարանը նախատեսուած է որպէս նախեւառաջ դպրոցահասակ սերունդի կրթութեան ուղղուածութեան հաստատութիւն, բացի պատմա-փաստագիտական, զբօսաշրջիկային եւ այլ բովանդակութիւններէ։
Մուաի Քիպաքի
Արտաքին Յղումներ
Ստորոգութիւն:1931 ծնունդներ Ստորոգութիւն:15 Նոյեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:2013 մահեր Ստորոգութիւն:9 Ապրիլի մահացածներ
Մէյձիի Յեղափոխութիւն
Ռազմական բարեփոխումներ
Կայսր Մեյձին 1868 թվականին իր Երդման կանոնադրությունում հայտատարարեց. «Գիտելիքը կփնտրվի աշխարհով մեկ, և դրանով կայսերական իշխանության հիմքերը կամրապնդվեն» : Մորի Արինորիի ղեկավարությամբ՝ Ճապոնիայի մի խումբ առաջատար մտավորականներ 1873 թվականին հիմնեցին «Մեյձիի 6-րդ տարվա հասարակությունը» (明六社 Meirokusha)՝ նպատակ ունենալով տարածել «քաղաքակրթություն և լուսավորականություն»՝ ժամանակակից գաղափարների եւ բարոյագիտության միջոցով: Սակայն իշխանության վերականգնման ժամանակ, քաղաքական իշխանությունը սյոգուններից ուղղակիորեն անցավ օլիգարխիային: Հիմնական առաջնորդներն էին Օկուբո Տոշիմիչին եւ Սայգո Տակամորին Սացումա պրովինցիայից եւ Իտո Հիրոբումին, Յամագատա Արիտոմոն ու Կիդո Տակայոշին Չշոշու պրովինցիայից: Դա ցույց էր տալիս նրանց հավատն առ կայսերական կառավարման ավանդական գործելաոճը՝ համաձայն որի, Ճապոնիայի կայսրը հանդես էր գալիս լոկ իբրեւ ազգի հոգեւոր հեղինակություն, իսկ նրա նախարարները երկիրը կառավարում էին նրա անունից:
Հայկական Կերպարուեստ
Անիի, Գլաձորի եւ Վասպուրականի Մանրանկարչութեան Դպրոցներ
Հանդէս եկած են շեշտուած անհատականութիւններով վարպետներ՝ Գրիգոր, Մարգարէ, Իգնատիոս, Թորոս Տարօնացի, Մատթէոս, Մոմիկ, Աւագ, Գրիգոր Տաթեւացի՝ իրարմէ տարբեր թէ՛ ոճով, թէ՛ պատկերագրական աւանդներով:
Գուրգէն Մահարի
Կենսագրութիւն
1922 թուականին կը հրատարակուի իր բանաստեղծութիւններուն առաջին հատորը՝ «Արտամետեան գիշերներ» խորագրով, իսկ 1932-ին, «Մրգա­հաս» խո­րագ­րով բա­նաս­տեղ­ծու­թիւններուն երկ­րորդ հա­տո­րը կը ձօնէ Եղիշէ Չարենց ին։
1936 թուականին Մահարին ալ կ՛ենթարկուի Խորհրդային կարգերու հա­մա­տա­րած հա­լա­ծան­քին ու բռնա­դա­տու­թեանց։  Մա­հա­պա­տիժ չ'ստա­նար, բայց Սիպիր աք­սո­րի կը դա­տա­պար­տուի մին­չեւ Սթա­լի­նի մա­հը։ Աք­սո­րի ընթացքին կ՛ա­մուս­նանայ լիթ­վա­ցի Ան­տո­նի­նա­յի հետ ։
Բարսեղ Ռոստոմեանի Լուսանկարչական Տուն
Կը գտնուի Կրիւայա փողոցին մէջ՝ Գաջիբեկովի տանը Պարապետին մէջ։ Լուսանկարչատան ղեկաւարը եղած է Բարսեղ Համբարձումի Ռոստոմեանը, որու եղբայր Դաւիթ Համբարձումի Ռոստոմեանը նոյնպես Պաքույի հանրաճանաչ լուսանկարիչ էր։