cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Դասական Ուղղութիւն
Դասականութիւնը ծագում առաւ ԺԷ. դարուն, Ֆրանսա, որպէս բացարձակ միապետական կարգերը ջատագովող գաղափարախօսութիւն։ Սկզբնապէս միայն ազնուական դասակարգի գաղափարախօսութիւնն էր, սակայն ԺԸ. դարուն հզօրացնող պուրժուա դասակարգը իւրացուց եւ յարմարեցուց իրեն։
Հայ դասականները չէին կրնար եւրոպացի գրագէտներու պէս միապետութեան գովքը հիւսել, հայկական պետականութեան չգոյութեան պատճառով։ Անոնք կ՛արտացոլէին հայ քաղաքական կեանքը։ Անոնք իրենց հայեացքը կ՛ուղղեն դէպի հայոց փառաւոր անցեալը, որ կ՛իտէալականացնեն, կ՛ոգեկոչեն հայոց պատմական մեծ հերոսները։ Եթէ եւրոպացիները կը մշակէին յոյն եւ լատին հին հեղինակներու գործեր, հայ դասականները կը վերակենդանացնէին հայ պատմագիրներու գործերը։
Ֆինլանտա
2010 թուականին Ֆինլանտան Newsweek ամսագրի կողմէն գրաւած է առաջին տեղը «Աշխարհի Լաւագոյն Պետութիւններ» ցանկին մէջ (անգլ.` The World's Best Countries), իսկ 2012 թուականին դարձաւ «Ամենակայուն Երկիրը Աշխարհի Մէջ» ամերիկեան «Fund for Peace» ֆոնտի գնահատմամբ:
Մազաթափութիւնը
Մազաթափութիւն, mարդ արարածի ամբողջ կեանքի ընթացքին կը կատարուի մազերու «հերթափոխութիւն»: Իւրաքանչիւր անհատի մօտ 3-4 տարին անգամ մը կը կատարուի այդ փոփոխութիւնը,  երբ կը ծլի նորը ու կը թափի ծերը: Սակայն, եթէ թափուող մազերը շատ աւելի են նոր մազերէն,  ուրեմն պէտք է կատարել համապատասխան քննութիւնը, ստուգելու համար թէ առատ մազաթափութիւնը հիւանդութեան հետեւանք չէ եւ պէտք է սկսիլ մազածածկոյթներու գործածութեան՝ հաւասարակշռելու «հերթափոխութիւն»-ը:
Կանանց մօտ օրական 20-100 մազ թափուիլը բնական է:
Պոթստամի Համագումար
Պատմութիւն
26 Յուլիս-ին Մեծ Բրիտանիոյ մէջ յայտարարուեցան խորհրդարանական ընտրութիւններուն արդիւնքները, որուն պատճառով բրիտանական պատուիրակութիւնը սկսաւ ղեկավարել Քլեմընթ Էթլին։ Չիրչըլը 28 Յուլիս-ին լքեց համագումարը։
Վերջնական Որոշում
Պոթստամի համագումարի որոշումով Գերմանիոյ արեւելեան սահմանները տեղափոխուեցան արեւմուտք՝ դէպի Օտեր-Նէյսէ հատուածը, որ 25%-ով կրճատեց երկրի սահմանները 1937-ի համեմատութեամբ։ Նոր սահմաններէն արեւելք ինկած տարածքներն էին Արեւելեան Պրուսիան, Սիլեզիան, Արեւմտեան Պրուսիան եւ Պոմերանիան: Այս մէկը հիմնականին գիւղատնտեսական տարածքներ էին, բացառութեամբ Վերին Սիլեզիոյ, որ Գերմանիոյ ծանր արդիւնաբերութեան առատութեամբ երկրորդ կեդրոնն էր։ Գերմանիոյ կողմէ արեւելք զաւթուած տարածքներուն մեծ մասը վերադարձուեցաւ Լեհաստանին: ԽՍՀՄ-ի կազմին մէջ մտաւ Արեւելեան Պրուսիոյ մէկ երրորդ մասը՝ Քիոնինգսպըրկ մայրաքաղաքով, որ հետագային անուանափոխուեցաւ Քալինինկրատի։ 1946-ի Մարտէն ձեւաւորուեցաւ Քալինինկրատի մարզը։
Պոթստամի համագումարի ընթացքին Ստալինը հաստատեց ԽՍՀՄ մօտեցումը այն մասին, որ ոչ ուշ Գերմանիոյ կապիտուլիացիայի օրէն երեք ամսուան ընթացքէն, ԽՍՀՄ-ը պէտք է պատերազմ յայտարարէր Ճափոնի դէմ։ Ճափոնի հետ պատերազմող ԱՄՆ-ը, Մեծ Բրիտանիան եւ Չինաստանը նոյնպէս ստորագրեցին Պոթստամի հռչակագիրը (հրապարակուած 26 Յուլիս-ին)՝ պահանջելով Ճափոնէն շուտափոյթ կապիտուլյացիա։ 8 Օգոստոս 1945-ին Խորհրդային Միութիւնը պատերազմ յայտարարեց Ճափոնի դէմ։
Տոքթ․ Ուիլիըմ Պէքեարեան
Կենսագրութիւն
1949-ին, իր քանի մը ընկերներուն հետ, Լոնտոնի եւ Լիվըրփուլի մէջ հաստատեց «Ալմակ Էնճինիրինկ Քըմբընի Լիմիթըտ»-ը, որուն գործարանները կը պատրաստեն տնական առարկաները, նոյն ընկերութեան գործարանները իրենց մասնաւոր բաժիններուն մէջ կը հայթայթեն զանազան արտադրութիւններ, որոնք անհրաժեշտ են Բրիտանական Ծովակալութեան, օդանաւորդութեան եւ շատ մը ճարտարարուեստներու համար։ Ան տնօրէնը եղած է յիշեալ ընկերութեան։
Մշոյ Սուրբ Առաքելոց Վանք
Ճարտարապետութիւն
Գաւիթի արեւմտեան մուտքին առջեւ Յովհաննէս վարդապետը 1791 թուականին կառուցած է եռահարկ զանգակատուն՝ ութ բոլորաձեւ սիւն։ Մշոյ Առաքելոց եկեղեցիին հարաւէն կից է 1663 թուականին կառուցուած (14-րդ դարու աւերուած շէնքի հիմքերուն վրայ) Սուրբ Ստեփանոս միանաւ, կամարաձեւ, քարաշէն եկեղեցին, իսկ հիւսիսէն կից Սուրբ Գէորգ եկեղեցիի միայն հետքերը կը նշմարուին։
Նշանաւոր Անձանց Գերեզմաններ
Մշոյ Սուրբ Առաքելոց վանքի տարածքին թաղուած են.
Եուրի Վարդանեան
2009-ին Վարդանեան եղաւ Հայաստանի հանրապետութեան նախագահ Սերժ Սարգսեանի խորհրդական եւ Մարմնակրթութեան նախարար նշանակուեցաւ Մայիս 2013-ին։ Յունիսին ան խնդրայարուցօրէն նշանակուեցաւ Վրաստանի մօտ Հայաստանի դեսպան։
Սուր Անակնկալ Շնչառական Համախտանիշ
Ախտանշաններ
Յատկանշական է արեան ճերմակ գնդիկներու նուազումը եւ հակամարմիններու յայտնաբերումը վարակումէն երեք շաբաթներ ետք: Հակամարմինները կը գործեն 3-4 ամիսներ եւ ապա կը սկսին նուազելու: Վարակուած անհատներուն մեծամասնութիւնը կը բարելաւուին ինքնաբերաբար 1-2 շաբաթներու ընթացքին: Վարակուածներուն փոքր մէկ տոկոսը կ'ունենան շնչառութեան դժուարութիւն եւ թթուածինի անբաւարարութիւն, որոնք ազդանշաններն են ՍԱՇՀի: Այս հանգրուանին կը յառաջանայ ժահրային Թոքատապ (pneumonia), որ կրնայ վերածուիլ մանրէական (bacterial) թոքատապի: Ենթական կը մատնուի զօրաւոր շնչահեղձութեան, սուր թթուածինի անբաւարարութեան, կապտութեան (cyanosis), վարակամերժութեան (immunity) նուազումի եւ մարմնական ընդհանուր փլուզումի (shock): Շատ արագ տեղի կ'ունենան այս զարգացումները, որոնք կրնան պատճառ դառնալ ենթակայի մահուան :
Վարակում
ՍԱՇՀի թխսումը կը տեւէ 2-10 օրեր: Մահացութեան տոկոսը 10ն է, այսինքն՝ վարակուածներուն 10 տոկոսը կը մահանայ: Մահացութեան տոկոսը կը հասնի մինչեւ 50 տոկոսի տարեցներու մօտ:
Որսորդութիւն
Որսը հին ժամանակներուն
Հին Հայաստանի մէջ բնական որսատեղերէն զատ (Շահապիվան, Մասիացոտն, Կոգովիտ եւ այլն), ստեղծուած են արքունի եւ իշխանական որսատեղեր (Ծննդոց անտառ, Խոսրովակերտ եւ այլն)։
Հայաստանի մէջ կենդանիներու որսը
Ըստ օգտագործուող որսորդական գործիքներու՝ որսի տեսակները կը տարբերին հրացանով, որոգայթներով, որսկան կենդանիներով (շուն, թռչուն, ձի) որսորդութեան տեսակներու, իսկ ըստ նպատակի՝ արդիւնագործութեան, սիրող, մարզական ու գիտական որսորդութեան տեսակներու։
Կովկասեան արշաւանք
Հակամարտութեան պատճառներ
Հայ ֆիտայական շարժումը կը ձգտէր ստեղծել անկախ Հայաստան։ Հայ Յեղափոխական դաշնակցութիւնը իրականացուց այս ձգտումը եւ 1918 թուականին ստեղծեց Հայաստանի առաջին հանրապետութինը 1918 թուականի Մայիսին։ Բացի աստի, 1915 թուականի դրութեան Արեւմտեան Հայաստանի մէկ մասը եւ Լեռնահայաստանի հանրապետութիւնը կը գտնուէին հայերու տիրապետութեան տակ, բացի ասկէ, Անդրկովկասեան բռնապետութիւնը նոյնպէս ստեղծուած էր հայերու մասնակցութեամբ։ Այս պետութիւններէն ոչ մէկը երկար գոյատեւեց։
Բանակներ
Մինչեւ պատերազմի սկիզբը ռուսական կովկասեան բանակը ունէր 100.000 զինուոր, որուն հրամանատարը նշանակուած էր Գեներալ Վորոնցովը։ Բայց իրական հրամանատարը Գեներալ Նիկոլայ Նիկոլաեւիչ Եուդենիչն էր։ Սակայն պատերազմի ընթացքին ռուսերը ստիպուած էին բանակին մէկ մասը տեղափոխել Պրուսիայի ռազմաճակատ քանի մը ճակատամարտերուն վրայ կռուելու համար՝ ձգելով ընդամէնը 60.000 զինուոր։ Հայ գեներալներ Նազարբեկովի, Սիլիկեանի եւ Պիրումովի զօրքերը մնացին Կովկասին մէջ։ 1917 թուականին յեղափոխութենէն ետք ռուսական զօրքերը ձգեցին ռազմաճակատին վրայ։ Երբ ռուսական բանակը կազմակերպուեցաւ 1917 թուականին, բանակը 110.000-120.000 զինուոր ունէին հայկական նախնիներ ։ Այս թիւը շուտով հասաւ 150.000-ի երբ միացան Մերձաւոր Արեւելքի հայկական ջոկատները ։
Սբարդան
Սբարդան (Spartan) «web» դիտարկիչ ստեղծուած «Մայքրոսոֆթ» ընկերութեան կողմէն, կը ցուցադրուի «Ուինտոզ»ի հետ ։
1740 թուական
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1740 ծնունդներ
Շուէտի Բանակի Թանգարան
Շուէտի բանակի թանգարան (Armémuseum), ռազմական պատմութեան թանգարան Սթոքհոլմի Էսթերմալմ շրջանին մէջմ: Վերաբացուած է 2002-ին՝ երկար ժամանակ փակուած մնալէ ետք, եւ 2005-ին ստացած է Սթոքհոլմի լաւագոյն թանգարանի կոչումը: Թանգարանը կը ներկայացնէ Շուէտի ռազմական պատմութիւնը, ներառեալ երկրի չէզոքութեան ժամանակակից քաղաքականութիւնը, ինչպէս նաեւ Շուէտի բանակը :
Մոսկուայի Կորքիի անուան զբօսայգի
Վերափոխում
Բոլոր զուարճանքները, երկու տախտակամած կարուսելը հանուեր են, որպէսզի տեղը վերածուի զուարճանքի գօտիի ։ Ընթացքին մաքրուեր են լքուած շէնքերը, սայլերը, վրանները, գովազդային կառոյցները եւ տեսարժան վայրերը: Սկսած է յուշարձաններու վերանորոգումը, լճակներու մաքրումը եւ հողի եւ խոտի կիզահողի  առաքումը: Քանի մը ամիս անց Կորքի զբօսայգին վերափոխուեր է՝ դառնալով առաջին ռուսական զբօսայգին, որն այժմ կարող էր մրցիլ աշխարհի առաջատար այգիներու հետ: 15,000 քառակուսի մեթր սառցադաշտ, երեխաներու համար առանձին գօտիներ, հոքէյ, պար եւ ընդհանուր սահադաշտ։ Պաշտօնապէս բացուեր է 2011 թուականի Դեկտեմբերին  ։
Արման Վարդանեան
Արման Վարդանեան, պոլսահայ թատերագիր եւ դաշնակահար, Հայաստանի Գրողներու Միութեան անդամ (2012)։
Հուան Նազարեան
Կենսագրութիւն
Տէր եւ Տիկին երաժիշտները կը հաստատեն «Նազարեան Թրիօ» անունով երաժշտական խումբ մը, որ հանդէս կու գայ «Նիւրօ-Սայքիէթրիք» հիւանդանոցներուն մէջ նուագելով։
Աղբիւր
Պատմութիւն Այնթէպի Հայոց, Բ․ հատոր
Ժունիէ
Աշխարհագրութիւն
Քաղաքը կը գտնուի երկրի արեւմտեան մասը, Միջերկրական ծովի ափին մօտ, Պէյրութ մայրաքաղաքէն 10 քմ հիւսիս-հիւսիս-արեւելք (NNE)։ Բարձրութիւնը ծովի մակարդակէն 73 մեթր է :
Տեսարժան Վայրեր
Քաղաքի տեսարժան վայրերէն մէկը համարուի Հարիսա լեռը, որուն վրայ կարելի է բարձրանալ ճոպանուղիի օգնութեամբ։ Լերան գագաթին վրայ կը գտնուի Լիբանանի Աստուածամօր պրոնզէ արձանը, որ պատրաստուած է Ֆրանսայի մէջ 19-րդ դարուն եւ անոր կշիռքն է 15 թօն :
Քիթնոս
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Ըստ 2011-ի մարդահամարին, բնակչութեան թիւն է 1 456 հոգի։
Ռոպեր Կոտէլ
Ռոպեր Կոտէլ, Հայերէն, Ֆրանսերէն, Լատիներէն ու Թրքերէն լեզուներու համալսարանի դասախօս: Լեզուագէտ Ռոպեր Կոտէլ գիտէր տասնվեց լեզու:
Կենսագրութիւն
Ռոպեր Կոտէլ ծնած է Ժընեւ (Զուիցերիա), 7 Օգոստոս 1902-ին:
Այցելութիւններ
Զուիցերիոյ կառավարութեան յատուկ կարգադրութեամբ՝ Ռոպէր Կոտէլ իր երկիրը կը ներկայացնէ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու մէջ գումարուած լեզուագէտներու միջազգային ժողովին, որու ենթայանձնախումբերէն մէկուն ատենապետ ալ կ'ընտրուի: Հոն գտնուած ժամանակամիջոցին՝ Հայերէնի ու Հայ գրականութեան մասին դասախօսութիւններ կը կարդայ Հարվըրտի եւ Քալիֆորնիոյի համալսարաններուն մէջ: Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Վազգէն Ա. Կաթողիկոսի մասնաւոր հրաւէրով Ռոպէր Կոտէլ 1979-ին կ'այցելէ Հայաստան, ուր հրապարակային դասախօսութիւններ կը կարդայ Էջմիածինի ճեմարանին եւ Երեւանի Պետական Համալսարանին մէջ:
Բաբգէն Քհնյ. Զէնեան
Ան իր համեստ պայմաններով պատրաստուած է ամուսնութեան։ Ընտրած է իր կեանքի ընկերը՝ Կարապետ ու Էլիղ Պոյմուշագեանի դուստրը՝ Եսթերը, որուն հետ պսակուած է 15 Մարտ 1952-ին Եագոպիէի Ս. Հռիփսիմեանց եկեղեցւոյ մէջ, ձեռամբ՝ Տէր Դանիէլ Ա. քահանայ Գէորգեանի։ Ունեցած է եօթ զաւակներ՝ Շողիկ, Սօսիկ, Ծովիկ, Նուպար, Լուսին, Մարալ եւ Զեփիւռ։
Պոլոնիոյ Հռչակագիր
Պոլոնիոյ հռչակագիրը Պոլոնիոյ գործընթացի հիմնական ուղենշային փաստաթուղթն է, որ ստորագրուեցաւ 19 Յունիս 1999-ին Իտալիոյ Պոլոնիա քաղաքին մէջ եւրոպական 29 երկիրներու կրթութեան նախարարներու կողմէ ։
Դրոյթներ
Պոլոնիոյ հռչակագիրի հիմնական դրոյթներն էին՝
Լարի Քինկ
Կենսագրութիւն
Լաուրենս Հարվէյ Զէյկըր (Լարի Քինկ) ծնած է 19 Նոյեմբեր, 1933 թուականին, Պրուքլին, Նիւ Եորքի մէջ։ Անոր ընտանիքը գաղթած է դէպի Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ՝ Աւստրալիայէն:
Լարին իր գործընթացքին ժամանակ, կատարած է աւելի քան յիսուն հազար հարցազրոյցներ քաղաքական գործիչներու, դերասաններու եւ այլ յայտնի մարդոց հետ։ Քինկ կը նկատուի «Էմմի» մրցանակի եւ 'Cable ACE' մրցանակի դափնեկիր։
Արաքս Մանսուրեան
երաժշտական ուսումնարան եւ պետական երաժշտանոց
Արաքս Մանսուրեան միջնակարգ դպրոցը աւարտելէն ետք, ընդունուած է Երեւանի Ռ.Մելիքեանի անուան երաժշտական ուսումնարան, ուր չորս տարի ուսանելէն ետք, ընդունուած է Երեւանի Կոմիտասի անուան պետական երաժշտանոց եւ աւարտած 1977-ին: Ուսանողական տարիներուն նախկին ԽՍՀՄ քաղաքներու մէջ մասնակցած է երիտասարդ երգահաններու փառատօներուն` կատարելով երիտասարդ երգահաններու վոկալ գործերը, որոնք կը գրուէին յատուկ իր ձայնին համար:
Պարգեւատրում
2015 թուականին Հանրապետութեան տօնի առթիւ Արաքս Մանսուրեան պարգեւատրուած է «Հայրենիքին մատուցած ծառայութիւններուն համար» առաջին աստիճանի մետալով։ Ան պարգեւատրուած է նաեւ ՀՀ սփիւռքի նախարարութեան «Կոմիտաս»-ի անուան մետալով։
Այտափոսիկ
Մշակութային առանձնայատկութիւններ
Որոշ մշակութային ուսումնասիրութեանց արդիւնքին պարզ դարձած է, որ ասիական եւ հնդեւրոպական ցեղային ենթախմբերու մէջ կայ նախապատուութիւն այտափոսիկներ ունեցող մարդոց նկատմամբ, եւ անոնք կը համարուին առաւել գրաւիչ ու անկեղծ :
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Դեմք Ստորոգութիւն:Գենետիկա
Յովհաննէս Այվազովսկի
Կենսագրութիւն
Եւրոպայի մէջ ճամբորդութիւններու ժամանակ Այվազովսկի կը գտնուի Զուիցերիա, Հոլանտա, Անգլիա, Ֆրանսա՝ այնտեղ արժանանալով գեղարուեստի կաճառին ոսկեայ մետալին, ապա կը շարունակէ ճամբորդութիւնները դէպի Փորթուկալ, Սպանիա, Մալթա եւ այլն:
Կիլիկիոյ Հայկական Թագաւորութիւն
Հայ-մոնկոլական Դաշինք
Հեթումն ու իր զօրքերը կ՝ օժանդակէին մոնկոլներուն Հալէպ եւ Դամասկոս քաղաքներու գրաւման ժամանակ 1259-1260 թուականներ ։
Նոյն ժամանակ Եգիպտոսի մամլուքները, անոնք որոնք ստրուկներ էին եւ գիտէին միայն պատերազմիլ, ապստամբեցան իրենց տէրերուն դէմ Եգիպտոսին մէջ եւ սկսան նուաճումները ։ Անոնք գրաւեցին Եգիպտոսն ու Պաղեստինը հետեւաբար 1250 եւ 1253 թուականներուն ։ Կիլիկիոյ հայկական թագաւորութիւնն ալ  իր հերթին վերահսկողութեան տակ վերցուց Կապադովկիոյ եւ Փոքր Ասիոյ կարեւոր առեւտրային ուղիները եւ յատկապէս Մարաշ եւ Պեհեզեւի քաղաքները, ուր աւելի մեծ էր մամլուքներէն եկած սպառնալիքը։ Բացի անկէ Կիլիկիոյ Այաս նաւահանգիստը կը մրցակցէր Եգիպտոսի Աղեքսանդրիա քաղաքին հետ եւ մամլուքները մտադրուած էին ոչնչացնել Այասը ։ 1266 թուականին մամլուքները Հեթում Ա. թագաւորին առաջարկեցին միանալ իրենց ընդդէմ մոնկոլներու եւ իրենց յանձնել այն բերդերն ու ամրոցները, որ Կիլիկիան նուաճած էր մոնկոլներու օգնութեամբ։ Հեթում հասկցաւ, որ այն ծուղակ է, եւ մամլուքները չեն ցանկար դաշնակցիլ հայերուն հետ։ Այդ իսկ պատճառով ան մեկնեցաւ Իլ-Խանատի արքունիք՝ Պարսկաստան, ռազմական օգնութեան խնդրանքով։ Սակայն իրեն բացակայութեան ընթացքին մամլուքները ներխուժեցին Կիլիկիա. զօրքը կը գլախաւորէր Հեթումի որդիները՝ Թորոսն ու ապագայ արքայ Լեւոն Գ.-ը։ Մառի ճակատամարտին հայերը պարտուեցան, Թորոս սպանուեցաւ, իսկ Լեւոն՝ տասնեակ հազարաւոր հայ ասպետներուն հետ միասին, գերի ինկաւ։ Հեթում զիջելով մի քանի սահմանամերձ բերդեր եւ վճարելով մեծ քանակութեամբ փրկագին, կարցաւ ազատել Լեւոնը գերութենէն։ Իսկ 1268 թուականին Կիլիկիոյ երկրաշարժը աւելի վատթարացուց Կիլիկոյ դրութիւնը։
Մարք Յովսէփեան
Մարք Դանիէլ Յովսէփեան (5 Յունիս 1937, Մակատան, [ՌԽՖՍՀ), խորհրդային հայ բեմադրիչ, ֆիլմի նկարիչ, ՌԴ արուեստի վաստակաւոր գործիչ (1996)։
Բագրատունիներու Զինանշան
Բագրատունիներ
Բագրատունիներու թագաւորութեան տարիներուն՝ 10-րդ դարու ընթացքին, առաջացան Վասպուրական ի, Կարս ի, Տաշիր-Ձորագետ ի, Սիւնիքի թագաւորութիւնները, Խաչեն-Փառիսոս ի, Տարօնի իշխանութիւնները, որոնք ենթակայ էին Բագրատունիներու կեդրոնական թագաւորութեանը։
Գրիգոր Խանջեան
Գործեր
Գրիգոր Խանջեանի գործը, այլ աշխատանաքներու կարգին, կը բովանդակէ գրական երկերու
նկարազարդումներ։ Տաղանդով եւ նիւթի ըմբռնումով նկարազարդուած այս երկերէն յիշենք՝
Իջեւան
Մարզանք
Խորհրդային տարիներուն քաղաքը կը ներկայացնէին Բենտոնիտ ՖԱ խումբը, որ կոչուած է Բենտոնիտի անունով։ 1990-ին մէկ մրցաշրջան կազմակերպելէն ետք խումբը կազմալուծուած է։ 2007-ի սկիզբը խումբը վերստեղծուած է՝ շնորհիւ նախկին ֆութպոլիստ, այժմ՝ գործարար Դաւիթ Դաւթեանի, որ իրականացուցած է լայնածաւալ ծրագրեր : Բայց գաւաթը երկու հանդիպում եւ քանի մը ընկերական խաղ կազմակերպելէ ետք խումբը լուծարուած է` ֆինանսաւորման արագ աւարտի պատճառով:
The Scorpions
«The Scorpions» («Կարիճներ»), գերմանական ռոք-խումբ, որ կազմոգւած է 1965 թուականին Հաննովերի մէջ։ Խումբին ոճը կարելի է բնորոշել որպէս դասական հարտ ռոք, Կարիճներուն համար հատկանշական է ռոք բալալդները։ Կը հանդիսանան աշխարհի ամենահրչակ ռոք խմբերէն մէկը, որոնք վաճարած են աւելի քան 150 միլիոն օրինակ։
Հայտնութեան տարիներ
Անոնք աշխարհի ամենահայտնի եւ ամենաերկար գոյատեուած ռոք խումբն են եւ առաջին անգլո-սաքսոնական խումբը, որը հաջողութեան հասավ միջազգային ասպարեզին մէջ։ Խումբը կը նւագէր մելոդիկ ծանր մետալի «melodic heavy metal» եւ կ'ընդգրկէր ռոք բալլադներ։ Անոնց վաճառքի քանակներով ամենայն յաջող ալբոմը՝ « Crazy World»-ն է (Խենթ աշխարհ), այն կ'ընդգրկէր «Wind of Change» (Փոփոխութեան քամիներ) երգը, կը բնորոշացնէր քաղաքական դեպքերը Արեւելյան Եւրոպայում 1980-ական թուականներու վերջէրուն եւ 1990-ականներու սկիզբը։
Սթոքհոլմի Շրջանի Թանգարան
Սթոքհոլմի շրջանի թանգարան (շուէտ.՝ Stockholms läns museum), Սթոքհոլմի շրջանի Նաքքա համայնքի Սիքլա ռիթէյլ պարկին մէջ տեղակայուած թանգարան, որ կը լուսաբանէ Սթոքհոլմի շրջանի պատմութիւնը բացառութեամբ կեդրոնական Սթոքհոլմի (այն կը լուսաբանէ Սթոքհոլմի քաղաքային թանգարանը եւ Միջնադարեան Սթոքհոլմի թանգարանը):
Թանգարանը կը սպասարկէ շրջանի բնակիչներուն, յատկապէս անոնք, որոնք կ՚ապրին առանց տեղական շրջանային թանգարանի: Այն փաստաթուղթերով կ ներկայացնէ ինչպէս երկրի նախապատմական, այդպէս ալ պատմական կառոյցները եւ կը խթանէ Սթոքհոլմցիներուն այցելելու պատմական վայրեր՝ կազմակերպելով այդ վայրերը իրարու հետ կապող «մշակութային ուղիներ»: Շրջանի պատմութիւնը մարդոց ներկայացնելու համար թանգարանը առցանց տեղադրած է մեծ քանակութեամբ բնագրեր եւ պատմական լուսանկարներ :
Նշան Կորիկեան
Ծնած է Ակնայ մէջ, իր հայրը Ակնայ մեծատուններէն սեղանաւոր Մահտեսի հաճի Նորուկ աղա, կրցեր էր անցեալ դարուն սկիզբը վարժապետներ գտնել՝ Նշանին կարդալ, գրել, հաշուել, եւ թրքերէն սովրեցնելու համար։
Ազգային դաստիարակութեան գործին շատ համակիր եւ ուսումնասէր ըլլալուն՝ իր բնակած թաղերուն մէջ կրթական խնամակալութեան գլուխ կը դնէին զինքը. այսպէս երած էին Սարրաֆ Ճանիկ եւ Մաքսուտ ամիրաները երբ նշան աղա Խասգիւղէն Օրթագիւղ փոխադարձ էր իր բնակութիւնը։ Ջէր կրցեր մերժել անոնց առաջարկը եւ իբրեւ Փոխանորդ Մաքսուտ ամիրայի՝ կը նախագահէր խնամակալութեան մը որու անդամ էին նշանակուած նաեւ Ճանըմեան Յովհաննէս, Պապաեան Յովսէփ, Սինանեան Գրիգոր, Նուրեան Գաբրիէլ, Եուսուֆեան Տիգրանիկ եւ այլք։
Նշան Նորիկեան
Աղքատասէր ու բարեսիրտ շաը աղքատներու արցունքը սրբած էր եւ երբ ընդհանրապէս սեղանաւորներէ շատեր իրենց պարտպահանձները նեղած են, ինք միշտ ներող եղած է եւ մանաւանդ երբ ան հայրենակից էր փոխանակ թողելու խանին մէջ անկիւնը իր տունը հիւրնկալած է, ամիսներով ու տարիներով կատարեալ քրիստոնեայի մը անշահախրդրութեամբ։
Սաղմոս, գործոց արեկ, քիչ մ՛ալ Փէշտիմալճեան քերականութիւն դաս կը տրուէր անկէ յառաջ Օրթագիւղի թարգմանչաց վարժարանին մէջ։ Նոր խնամակալութիւնը նոր ծրագիրի մը համաձայն կանոնաւոր դասընթացք մը ապահովեց, նոր ուսուցիչներ բերուեցան, որոնցմէ մին Միրզա Վանանդեցի յատկապէս Իզմիրէն կանչուեցաւ իբրեւ տնօրէն եւ ուսուցիչ։
Նշան Նորիկեան Ատենապետ ընտրուեցաւ Ազգ. Տնտեսական խորհուրդին 1863 թուականին, այդ առթիւ էր որ հիւանդանոցի պարբերական նորոգութեանց վերջ դնելու համար ընդարձակ նորոգումի դժուարին գործին ձեռնարկեց եւ կրացաւ գլուխ հանել յաջողութեամբ։
Հայկական Տոմար
Մնացորդ օր
Ըստ առասպելներու այս տոմարը Հայկին (հայերուն նահահայր) Բէլը յաղթած ժամանակը կը կոչուի Հայկական տոմարի սկզբունքը (Ք. ա. 2492)։ Բայց Ք. վ. 552ին տոմարին մէջ նոր գումարումներ կատարուելու կը սկսուի եւ այս տոմարը Ք. վ. 574ին Հայ Եկեղեցւոյ Պատրիարքը՝ Մովսէսի կողմէ կ՚ընդունուի եւ այս պատճառաւ կը կոչուի նաեւ «Մովսէսի Տոմար» ։
Վարդանանց Պատերազմ
Ապստամբութեան ծաւալումը
Պարսկական հալածանքները ապստամբութիւն առաջ բերին նաեւ հարեւան Աղուանքի մէջ, որ կը գտնուէր Կուր գետի, Կովկասեան լեռնաշղթայյի եւ Կասպից ծովու միջեւ։ 4-րդ դարու 30-ական թուականներէն Աղուանքը քրիստոնէութիւն ընդունած էր, իսկ դարավերջին ինկած էր պարսկաստանի տիրապետութեան տակ։ Պարսիկներու դէմ պայքարի յայտնուելով ծանր կացոցթեան մէջ՝ աղուանները օգնութեան խնդրանքով դիմեցին հայերուն։ Հայաստան եկած աղուաններէն եպիսկոպոսն ու հազարապետը հաղորդեցին, որ պարսկական բանակն ու մոգերը ներխուժած են Աղուանք եւ բռնութեամբ կրակապաշտութիւն կը տարածեն։ Հայերը որոշեցին օգնութեան ձեռք մեկնել հարեւան ժողովուրդին։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Վարդանանց պատերազմ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պատերազմներ Ստորոգութիւն:5-րդ դարու պատերազմներ Ստորոգութիւն:Կրօնական պատերազմներ Ստորոգութիւն:450 Ստորոգութիւն:451
Քիմիական Տարրեր
Քիմիական տարր, միեւնոյն լիցքով օժտուած հիւլէի միջուկներու ամբողջութիւն։ Հիւլէի միջուկը կազմուած է փրոթոններէ, որոնց քանակը հաւասար է քիմիական տարրի հիւլէական թիւին (կարգաթիւին), եւ նէյթրոններէ, որոնց թիւը կրնայ տարբերիլ ։ Իւրաքանչիւր քիմիական տարր ունի իր լատիներէն անունը եւ քիմիական նշանը, որ կազմուած է մէկ կամ երկու լատիներէն տառերէ (կը կանոնակարգուին Տեսական եւ կիրարկական քիմիագիտութեան միջազգային միութեան կողմէ) եւ կը նշուի մասնաւորապէս Մենտելեւի քիմիական տարրերու պարբերական աղիւսակին մէջ ։
Յայտնի քիմիական տարրեր
), փլութոնիումը (94), ամերիկիումը (95), պերքլիումը (97), էյնշթէյնիումը (99) եւ ֆերմիումը (100)։ Քիուրիումը (96) եւ քալիֆորնիումը (98) նոյնպէս կրնան պատրաստուիլ (եւ գործնականին մէջ կը յաջողին) այդ ձեւով, սակայն սկզբնապէս անոնք ի յայտ կու գան արագացուցիչի մէջ ալֆա-մասնիկներով փլութոնիումի եւ քիուրիումի ճառագայթահարման պատճառով։ Աւելի ծանր տարրերը, սկսած մենտելեւիումէն (101), միայն ի յայտ կու գան արագացուցիչներու մէջ ակտինոիդային թիրախները թեթեւ իոններու հետ ճառագայթահարման պատճառով։
Պարբերական համակարգը կը բաղկանայ 7 պարբերութենէ, 10 շարքէ եւ 8 խումբէ։ Խումբերը պարբերական համակարգին մէջ կը դասաւորեն ուղղահայեաց։ Իբրեւ կանոն, տարրերու օքսիդացման բարձրագոյն դրական աստիճանը հաւասար է խումբի թիւին։ Բացառութիւն են ֆտորը, արծաթը, ոսկին, պղինձը։ Իւրաքանչիւր խումբ կը բաժնուի 2 ենթախումբի՝ գլխաւոր (Ա) եւ երկրորդական (Բ)։ Միեւնոյն ենթախումբին մէջ իրարու տակ կը գտնուին նման յատկութիւններ ունեցող եւ իրարմէ օրինաչափօրէն տարբերող տարրերը։ Գլխաւոր ենթախումբը կը կազմեն տիպիկ տարրերը եւ մեծ պարբերութիւններու առաջին 2 եւ վերջին 6 տարրերը։ Երկրորդական ենթախումբը կը կազմեն միայն մեծ պարբերութիւններու միւս տարրերը, որոնք միայն մետաղներ են։ Գլխաւոր եւ երկրորդական ենթախումբերու տարրերը իրարմէ կը տարբերին քիմիական յատկութիւններով։
Յառաջացում
Յատկապէս ծանր տարրերու գլխաւոր աղբիւրներէն մէկը Տիեզերքի մէջ պէտք է ըլլայ, համաձայն հաշուարկներու, նէյթրոնային աստղերու միաձուլումը, որ տեղի կ'ունենայ այդ տարրերու մեծաքանակ արտանետումով, որոնք հետագային կը մասնակցին նոր աստղերու եւ մոլորակներու ձեւաւորման ։
Ռիատ
Էր Ռիատ կամ Ռիատ (الرياض), Սաուտեան Արաբիոյ մայրաքաղաք։ Էր Ռիատը համանուն երկրին վարչական կերրոնն է, ինչպէս նաեւ թագաւորութեան ամենաբարձր շինութեան՝ Kingdom Centre-ի գտնուելու վայրը։ Ըստ 2010 թուականի բնակչութեան գնահատման Էր Ռիատի բնակչութիւնը կը կազմէ 4 878 473 մարդ ։
Արսէն Այտընեան
Կեանք եւ գործունէութիւն
1848-ին ան պատրաստած է հայերէն մեծ աշխարհագունդ մը, որ չորս գոյներով տպուած է։ Այդ աշխարհագունդը կը մրցի նմանօրինակ որեւէ եւրոպական օրինակի հետ եւ Վիեննայի Աշխարհագրական Ընկերութեան զարմանքը շարժած է։ 1851-ին Այտընեան պատրաստած է արաբերէն մեծ երկրագունդ մը, որ հակառակ իր կամքին, ձեռագիր մնացած է։
Այսպիսի գործունէութեամբ գրեթէ տասը տարիներ այլ եւ այլ տեղեր այցելեց՝ Պոլիս, Զմիւռնիա, Այտըն, Փարիզ եւ 1862-ին այցելեց նաեւ Ս. Ղազար։ Ճամբորդութիւններէն միտքը սփոփած, գրիչը սրած, սկսաւ գլուխ հանել իր գործը, որուն տարիներէ ի վեր աշխատած էր եւ որ պիտի անմահացնէր իր անունը՝ «Քննական քերականութիւն աշխարհաբար կամ արդի հայերէն լեզուի», որ աշխարհաբարի նոր դարագլուխ մը բացաւ, այդ ճամբորդութիւնները կատարած էր լեզուն մօտէն ուսումնասիրելու համար եւ իբրեւ արդիւնք իր քրտնաջան աշխատութեան, 1866-ին կը հրատարակուէր այդ գործը Վիեննայի տպարանէն՝ 836 էջերով։
Հայկ Իւթիւճեան
Հայկ Սրկ. Իւթիւճեանի ղեկավարութեամբ համալսարանական նուագախումբը՝ լաւագոյններէն մէկը Եւրոպայի մէջ
Ապրիլ 2020-ին, Եւրոպական համալսարանական նուագախումբերու ցանցը «Ամսուայ նուագախումբ» է ճանչցուեր է Փրակայի (Charles University) (Չեխերէն՝ Univerzita Karlova)) Քարլ համալսարանի ուսանողական նուագախումբը, որուն հիմնադիրն ու գլխաւոր խմբավարն է դոկտոր Դոկ­տո­ր Հայկ Սրկ. Իւթիւճեանը։ Եւրոպայի մէջ գործող 120 համալսարանական կամ ուսանողական նուագախումբերու համակարգող կեդրոնը նման որոշում կը կատարէ արդէն չորրորդ անգամ։ Այս անգամ պատիւը տրուեր է չեխական համալսարանական նուագախումբին՝ մեր հայրենակիցի ղեկավարութեամբ։
Արեթա Ֆրանքլին
Արեթա Ֆրանքլինին պատուին կոչուած փողոց եւ աստղակերպ
Տակաւին իր ողջութեան ընթացքին Արեթա Ֆրանքլինին անունով փողոց մը կոչուած է Տիթրոյթի մէջ, եւ Ֆրանքլին ներկայ եղած է այդ արարողութեան:
Ռընէ Լեւոնեան
Աստուածաբանական Համալսարան
Ան շարունակեց ուսումը նաեւ Փարիզի Սորպոնի համալսարանին մէջ եւ ստացաւ «Արեւելեան լեզուներու (հայագիտութիւն) եւ քաղաքակրթութեան» մասնագէտի որակաւորում: 1999-ին Լիոնի համալսարանի աստուածաբանութեան կաճառին մէջ պաշտպանեց դոկտորական թէզ՝ «Հայ Աւետարանական եկեղեցւոյ պատմութիւնը եւ վարդապետութիւնը» թեմայով եւ ստացաւ Աստուածաբանութեան դոկտորի աստիճան:
Երկրաշարժի Աւերածութիւններու Վերականգնողական Աշխատանքներ
7 Դեկտեմբեր, 1988-ին Սպիտակի երկրաշարժէն յետոյ մասնակցած է երկրաշարժի հետեւանքներու վերացման եւ վերականգնողական աշխատանքներուն:
Մոլեռանդութիւն
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Բանականութիւն Ստորոգութիւն:Հաւատք Ստորոգութիւն:Խառնուածքներ Ստորոգութիւն:Հոգեբանութիւն
Ֆրանց Ֆինք
1909 թուականին Ֆրանց տեղափոխուած է Կովկաս՝ լեզուաբանութիւն ուսանելու համար։
Խաշ
Խաշ անուանումը
«Խաշ» անուանումը, ըստ ամենատարածուած վարկածին, առաջացած է հայերէն «խաշել» բառէն, նոյն բառէն առաջացած են նաեւ այլ կերակրատեսակներու անուանումները (խաշլամայ, խաշու, խաշիլ)։
Վազգէն Եսայեան
Նմուշներ իր բանաստեղծութիւններէն
Հեռաւոր տո՛ւն հայրենի, անուանելի՛ ուրուական:
Սքաութ Թիւֆէնքճեան
Ասպարեզ
2012 թուականի Օգոստոսին, Թիւֆէնքճեան նկարեց Միշէլ եւ Պարաք Օպաման իրար փաթթուած. այս նկարը գործածուեցաւ Օպամայի Ֆէյսպուքի եւ Թուիթըրի էջերուն համար իր երկրորդ յաղթանակի գիշերը՝ 6 Նոյեմբեր, 2012 թուականին: Այդ նկարը դարձաւ ամէնաշատ «լայք» եղած նկարը Ֆէյսպուքի պատմութեան մէջ, եւ ամէնաշատ բաժնուած նկարը Թուիթըրի պատմութեան մէջ:
Ռիզէ
Ռիզէ (Rize, Ριζούντα Ռիզունտա), քաղաք եւ շրջան ներկայիս Թուրքիոյ Հանրապետութեան հիւսիսային մասին մէջ, Ռիզէ նահանգի վարչական կեդրոն։ Պատմական առումով կը գտնուի Պոնտոսի մէջ։
Հերի Թրուման
Նախագահի պաշտօնը աւարտելէ ետք Թրուման եւ կինը փոխադրուած են իր զոքանչին տունը: Թրուման առաջին նախագահներէն մէկը, որ ստացած է կենսաթոշակ` տարեկան 25 հազար տոլար:
Մարթին Լուտըր Քինկ
Մարթին Լուտըր Քինկ, (15 Յունուար 1929, Ատլանտա, Ճորճիա – 4 Ապրիլ 1968 Մեմֆիս, Թենըսի), ամերիկացի սեւամորթ ճարտասան քարոզիչ, որ առաջնորդած է ԱՄ Նահանգներու մէջ քաղաքացիական իրաւունքներու զանգուածային շարժումը, 1950-ականներէն սկսեալ։ 1964-ին արժանացած է Նոպէլեան Մրցանակին (խաղաղութեան բնագաւառին մէջ), ոչ բռնի դիմադրութեան ձեւերով ցեղային հաւասարութիւն հաստատելու իր սկզբունքներուն համար։
The Hunger Games
The Hunger Games վիպաշարը կը բաղկանայ 3 գիրքերէ՝ The Hunger Games (14 Սեպտեմբեր, 2008), Catching Fire (1 Սեպտեմբեր, 2009), եւ Mockingjay (24 Օգոստոս, 2010): Երեք վէպերն ալ վերածուած են ֆիլմերու, իսկ վերջին վէպը (Mockingjay) ֆիլմը ունի երկու բաժիններ: Վիպաշարին առաջին երկու գիրքերը կոտրած են New York Times-ին լաւագոյն ծախողի մրցանակը, իսկ Mockingjay-ը գրաւած է բոլոր առաջին դիրքերը ամբողջ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն լաւագոյն ծախողի շարքերուն մէջ : The Hunger Games գիրքերը ֆիլմերու վերածուելէ առաջ արդէն ծախուած էին մօտաւոր 26 միլիոն օրինակներով :
Ֆիլմի վերածումը
Ֆիլմին ստեղծագործութիւմը սկսաւ 2011 թուականի գարնան եւ հրատարակուեցաւ Մարտ, 2012 թուականին : Catching Fire ֆիլմին համար, արտադրողը եղաւ Ֆրանսիս Լորենսը   ու ֆիլմը հրատարակուեցաւ Նոյեմբեր, 2013 թուականին: Mockingjay ֆիլմին երկու բաժինները հրատարակուեցան Նոյեմբեր, 2014 եւ Նոյեմբեր, 2015 թուականներուն, :
Արտաքին Գործերու Նախարարութիւն (Շուէտ)
Պետական գործակալութիւններ
Արտաքին գործերու նախարարութեան հիմնական գլխաւոր պետական գործակալութիւններն են՝
Take Me To Church
«Take Me to Church», իրլանտացի երգիչ, հեղինակ-կատարող Հոզիերի երգը, որ կը թողարկուի որպէս թեկնածու երգ իր համանուն մինի ալպոմին մէջ։ Երգը թողարկուած է 16 Սեպտեմբեր 2013-ին որպէս «Hozier» արուեստանոցական ալպոմի առաջին երգը։
Անտիփաքսի
Բնապահպանում
Կղզիին բազմաթիւ քարայրները Միջերկրականեան փոկերը կը գործածեն որպէս արգասաւորութեան որջ։ Կղզին ունի ընդծովեայ մարգագետիններ։ Անոր ջուրերը ի միջի այլոց, կը պատսպարեն բազմաթիւ ձուկերու տեսակներ՝ Քարեթա-քարեթա կրեայ, կանանչ ծովակրեայ, ռնգադլփին, քարակէտ, դլփին, մանիշակագոյն եփինոս, ժայռախեչափառ, վայրի սալփա, գօտադլփին, եւայլ․։
Իզոլա Պելլա
Պորոմէօ Պալատը
Պորոմէօ պալատը կառուցած են ճարտարապետներ՝ Ֆրանչեսքօ Քասթելլին, Ֆիլիփփի Կագնոլան եւ Քարլ Ֆոնթանան լոմպարտինեան վաղ պարոքքօ ոճով։ Ներկայիս պալատը օժտուած է թանգարանով մը։ Ներքին կահաւորանքը պարոքքօ ոճով է, սենեակները զարդարուած են նկարներով, քանդակներով, հին կահոյքով։ Թանգարանին մէջ կը գտնուին Նափոլէոնի. Լուքա Ճորտանոյի եւ այլ սրահներ։
Ռուբէն Յովսէփեան
Գոր­ծե­ր եւ Ժո­ղո­վա­ծու­նե­ր
Ռուբէն Յովսէփեանի բեմագրութիւններուն հիման վրայ նկարահանուած են նաեւ «Ապրիլ» (1973), «Խնձորի Այգին» (1985) (ըստ Ստեփան Զօրեանի համանուն ստեղծագործութեան), «Վարդապետի Լռութիւնը» (բեմագրութիւնը գրուած է համատեղ) շարժապատկերները: :
Մազեր
Հերաթափութիւնը
Հերաթափութիւն ըսելով կը հասկնանք մազերու կորուստ:
Քրիս Պոհճալեան
Անձնական կեանքը
Քրիս Պոհճալեանին հայրը, Հայ է իսկ մայրը՝ շուէտացի: Անոր մեծ հայրն ու մեծ մայրը, Հայոց ցեղասպանութեան ազատուողներէն էին: 13 Հոկտեմբեր 1984-ին, Քրիս Պոհճալեան ամուսնացած է Վիքթորիա Պլիւէրին հետ, Նիւ Եորքի մէջ :
Հրատարակած գործեր
Պոհճալեանի գործերը թարգմանուած են աւելի քան քսանհինգ լեզուներու եւ երեք առիթներով վերածուած են ժապաւէններու :
Խաչատուր Փիլիկեան
Ստեղծագործութիւններ
«Սիրոյ պատմութիւն»
«Բնորդուհին»
Աղբիւրներ
[http://ragmamoul.net/hy/diaspora-news/2019/08/02/%d5%b4%d5%a1%d5%b0%d5%9d-%d6%83%d6%80%d5%b8%d6%86-%d5%ad%d5%a1%d5%b9%d5%a1%d5%bf%d5%b8%d6%82%d6%80-%d6%83%d5%ab%d5%ac%d5%ab%d5%af%d5%a5%d5%a1%d5%b6%d5%ab/ Մահ՝ Փրոֆ. Խաչատուր Փիլիկեանի]
Նիտըրլենտ
Նիտըրլենտ (Nederland), երկիր Արեւմտեան Եւրոպայի մէջ, Հիւսիսային ծովու ափին։ Արուպայի եւ Կեդրոնական Ամերիկայի հետ միասին կը մտնէ Նիտըրլենտի Թագաւորութեան կազմին մէջ ։ 2020-ին երկիրը կը հրաժարի ոչ պաշտօնական «Հոլանտա» անուանումէն։
Ներքին ջուրեր
Քաղցրահամ լիճերը, որոնց մեծ մասը կը գտնուի երկիրին արեւմտեան մասին մէջ եւ Ֆրիզլենտ մարզին մէջ, ունին բուժիչ յատկութիւններ։ Խմելու համար կ'օգտագործուին ստորգետնեայ ջուրի պաշարները։ Ջրային բարիքներու պահպանումով եւ վերահսկողութեամբ կը զբաղի Երթեւեկութեան եւ ջրային տնտեսութեան նախարարութիւնը։
Մկրտիչ Կորիւն
Ստեղծագործական աշխատանք
Կորիւնի ստեղծագործութիւնները թարգմանուած են տարբեր լեզուներու։ Ինք եւս կատարած է թարգմանութիւններ։
Քինկսթըն
Կրօնքը
Քաղքին մէջ կան շատ տարբեր քրիստոնեական եկեղեցիներ: Մեծ մասը բողոքականներու եկեղեցիներ են, որ ժառանգած են կղզիին պրիթանական գաղութացումէն: Երկրորդը հռովմեայ-կաթողիկէ եկեղեցիներն են:
Ճիւզէփփէ Մոսքաթի
Կենսագրութիւն
Համալսարանը աւարտելէն յետոյ Ճիւզէփփէ Մոսքաթին Նէափոլիթանական հիւանդանոցներէն մէկուն մէջ աշխատեցաւ որպէս ոչ աշխատանքային լրացուցիչ: 1906 թուականին Վեզուվի լեռան հրաբուխի ժայթքման ժամանակ անոր յանձնանարարուեցաւ ղեկավարել Թորրէ տել Կրեքօյի Torre del Greco հիւանդանոցի տարհանումը. ան փրկեց մեծ թիւով մարդկային կեանքեր՝ բազմիցս վտանգի ենթարկելով սեփական կեանքը: 1908 թուականին Ճիւզէփփէ Մոսքաթին դարձաւ Նէափոլիթանական ֆիզիոլոքիական քիմիայի բժշկական հիմնարկի օգնական: 1911 թուականին ան մեծ ներդրում ունեցաւ Նէափոլի մէջ (Cholera Քոլերա) հնդկախտ համաճարակի նահանջման գործին մէջ։ Նոյն թուականին Մոսքաթիին ընտրեցին Իտալիայի թագաւորական բժշկակավիրաբուժական ակադեմիայի անդամ:
Սրբադասում
Ճիւզէփփէ Մոսքաթի ի յիշատակութեան օրը ամէն տարուայ նոյեմբերի 16 է:
The Insult (ֆիլմ)
Հայհոյանքը (անգլ.՝ The Insult, ֆրա.՝ L'insulte, արաբ.՝ قضية رقم ٢٣ (Qadiyya raqm 23) 2017 թուականին հրապարակուած Ֆրանսա-Լիբանանեան ֆիլմ մըն է: Քատիյյէթ Ռաըմ 23 Ֆիլմը առաջին անգամ ցուցադրուեցաւ Վենետիկի Համաշխարհային 74րդ Ֆիլմի Փառատօնին (անգլ.՝ 74th Venice International Film Awards) ուր ֆիլմի գլխաւոր դերասաններէն Քամիլ Ըլ Պաշան արժանացաւ Լաւագոյն Դերասանի մրցանակին, շատ կարեւոր մրցանակ մը, զոր դերասան մը կրնայ ստանալ համաշխարհային այդ ֆիլմի փառատօնին ընթացքին : Ֆիլմը ընտրուած է Լիբանանը ներկայացնելու 2017-ի Օսքարներու մրցանակաբաշխութեան, ուր անոր թեկնածութիւնը պիտի առաջադրուի «Լաւագոյն Ոչ-Անգլերէն Ֆիլմի Օսքար» մրցանակին համար : «Քատիյյէթ Ռաըմ 23» Ֆիլմին բեմադրիչն է հանրածանօթ՝ Զիատ Տուէյրի: Ֆիլմը ունի 2 ժամուան տեւողութիւն եւ ներկայացուած է Ֆրանսերէն եւ Արաբերէն լեզուներով: Առաջին ցուցադրութիւնը Վենետիկի Համաշխարհային 74րդ Ֆիլմի Փառատօնի ընթացքին էր, 31 Օգոստոս 2017-ին: Իսկ Լիբանանի մէջ ան սկսաւ ցուցադրուիլ 14 Սեպտեմբերէն սկսեալ, եւ տակաւին մինչեւ Հոկտեմբեր ամսուայ վերջը Լիբանանի ամէնէն շատ դիտուած ֆիլմերու ցանկին առաջին դիրքը կը գրաւէր:
Սփեցես
Սփեցես (յուն․՝ Σπέτσες), Արղոսարոնիքոսի կղզի, Արղոլիքոս ծոցի աջ մուտքին։ Կղզին որոշիչ դեր ունեցած է Յունաստանի Ապստամբութեան (1821) ընթացքին։ Սփեցես կղզեխումբը կը բաղակայ Սփեցես գլխաւոր կղզիէն եւ հինգ կղզիակներէ՝ Սփեցոփուլա, Այիոս Իոանիս ու անոր դրացի կղզիակները եւ Փոքրիկ Պուրպուլօ կամ Փեթրոքարաւօ։
Պատմական ակնարկ
Հնադարին, կղզին կ՛ անուանուէր Փիթիոնիսոս եւ կամ Փիթիուսա։ Այսօրուան անունը առած է Միջնադարին․ Քաթալաններ, Ճենովացիներ, Վենետիկցիներ եւ Ֆրանքներ տուած են Սփեցես անուանումը՝ Isola di Spezia (բուրմունքներու կղզի), որովհետեւ կղզին առատ էր տարբեր տեսակի հազարաւոր ծաղիկներով։ Կղզին ունեցած է զօրաւոր նաւատորմիղ։
Սփեցեսի Մինի Մարաթոն
2011-էն սկսած Սփեցես Մինի Մարաթոն միջազգային ծաւալ ունեցող ձեռնարկը, կը կազմակերպուի ամէն տարի հովանաւորութեամբ Սփեցեսի քաղաքապետութեան («Սփեցաթլոն»)։ Կղզին կը հիւրասիրէ 48 երկիրներէ մարզիկներ եւ կ՛ ողողուի 18 000-է աւելի այցելուներով։  Մարզիկները կը ճեղքեն 26 քլ․ վազքի ճամբայ՝ Սփեցեսի բոլորտիքը։  2014-ին 10 քլ․ երկարութեամբ մարաթոն մը եւս աւելցուած է։  Անոր կողքին կը կազմակերպուին նաեւ 2,5 քլ․ եւ 5քլ․ լողի մարաթոն եւ փոքրիկներու համար՝ 1000 մ․։
Սուրբ Աստուածածին եկեղեցի (Բջնի)
Պատմութիւն
Սուրբ Աստուածածին վանքը միջնադարեան հայ գրչութեան կեդրոն եղած է եւ կը ճանցուէր նաեւ «Մագիստրոսի ճեմարան» անունով:  Մեծ համբաւ կ՛ունենայ 12-րդ դարուն, Հայոց կաթողիկոս Գրիգոր Գ․ Պահլավունիի օրերուն (Գրիգոր Մագիստրոսի որդին):
Տիգրան Ալլահվերտի
Կենսագրութիւն
Ուսանած է Եէնի Գափուի եւ Կումկափուի ազգային վարժարաններնեն ներս ու սուլթան Աբդուլ Ազիզի՝ 1868 թվականին հիմնած՝ Կոստանդնուպոլիսի Կալաթասերայի «Մեք­թեբի Սուլ­թա­նիե» («Սուլ­թա­նա­կան վար­ժա­րան») բարձրագույն վարժարանին եւ փայլուն ընդունակություններ դրսեւորել։ 1882 թվականին ստացեր է դեղագործի վկայական եւ Կ. Պոլսի Բահչեկափու թաղամասին դե­ղա­գործ աշխատել։ 1886-1993-1995 թվականին փայլուն ավարտեր է Կ. Պոլսի Օսմանյան կայսերական բժշկական վարժարանը։ Ժանտատենդի հարցերին նվիրված նրա ավարտաճառն արժանացեր է վարժարանի քննիչ մարմնի «պատ­վոնի­շին»։ Բեռլինի եւ Վիեննայի բժշկական կենտրոններում մասնագիտացեր ներքին հիվանդությունների գիծով։ Վերադարնալով Կ. Պոլիս՝ բժիշկ է աշխատել եւ կարճ ժամանակում խղճմիտ ու ճարտար մասնագետի մեծ համբավ ձեռք բերել։ Անատոլիայի զանազան քաղաքներում քաղաքային բժիշկ աշխատեր է եւ զինվորական բժիշկ ծառայել։ Երկար տարիներ եղեր է Կ. Պոլսի Կումկափուի, ապա՝ Բերայի թաղային բժիշկը։ Եղեր է Կ. Պոլսի Օս­մա­նյան կայ­սե­րական բժշկական ընկերության անդամ։ Զբաղվեր է հանրային գործունեությամբ։ Դասախոսություններ կարդացեր է Բերայի Աղքատախնամի հաստատած հիվանդապահության դա սընթացում, Կ. Պոլսի չորս թաղերի ազգային վարժարաններում։ Բժշկական հանրամատչելի հոդվածներով աշխատակցեր է Կ. Պոլսի «Ստամ­բուլ» Ֆրանսերէն օրաթերթին։ Եղեր է Կ. Պոլսի Կումկափու, ապա՝ Ֆերիգյուղ (Ֆերիքեոյ) թաղային խոր հուրդների անդամ։ 1901 թվականիցից եղեր է Ազգային կենտրոնական վարչության Քաղաքական ժողովի անդամ (այսինքն՝ ազգային երեսփոխան), նաեւ՝ Քաղաքական ժողովի Դատաստանական խորհրդի անդամ։ Կյանքի վերջին տարիներին եղեր է Կ. Պոլսի Կումկափուի չորս թաղերի Աղքատախնամ ընկերության ատենապետը։ Մարմարա ծովի ասիական ափում գտնվող Բանդրմայում, Էդինջիքում եւ դրանց շրջակայքում տարածված խո­լե­րայի համաճարակի ժամանակ, նշանակվեր է այդ տարածքների առողջապահական տեսուչի պաշտոնին, եւ կանխարգելիչ միջոցներ կիրառելու շնորհիվ մի քանի ամիս հաջողությամբ պայքարելով կանխել վտանգավոր համաճարակի հետագա տարածումը։ Իր ծառայություններու համար արժանացեր է ուլայի (իւլա) զինվորական աստիճանին։ Պարգեւատրվեր է «Մե­ջի­դիե», «Օս­մա­նիե» եւ «Լի­ա­գաթ» պատվանշաններով, ինչպես նաեւ Հունաստանի «Այոս Յոր­ղոս» (սբ. Գեւորգ) ու Սերբիայի «սուրբ Սավ­վա» շքանշաններով։ 1914-1918 թվականներուն Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ զինվորական բժիշկ ծառայելով օսմանյան բանակում, բազմաթիվ օգուտներ մատուցեր է Օսմանյան պետությանը եւ նրա հայ համայնքին։ 1915 թվականի ապրիլի 11 (24)-ին ի թիվս բազմաթիվ ակնառու հայ մտավորականների, ձերբակալվեր է եւ բանտարկվել Կ. Պոլսի կենտրոնական բանտում։ 1915 թվականի ապրիլի 12-ին, ի թիվս բազմաթիվ ձերբակալված հայ մտավորականների, գնացքով տեղափոխվեր է Այաշավանի ծայրամասի բլուրի վրա գտնվող Սարը կշլա հին զորանոց-բանտը եւ մի քանի ամիս արգելափակվել այնտեղ։ Հանգամանքների բերումով փրկվեր է անխուսափելի մահեն։ Պատերազմեն հետո դասախոսեր է Աղքատախնամ ընկերության՝ Կ. Պոլսի Բերա թաղամասի մէջ հիմնած հիվանդապահների դասընթացքի եւ Կ. Պոլսի 4 թաղամասերի ազգային վարժարաններում։ Մահացեր է 1930-1932 թվականի հունվարի 26-ին, Կ. Պոլսում՝ 71 տարեկանում։ Աշխատությունը. Տիֆ հիվանդության բուժումը։
Արմենական Կուսակցութիւն
«Արմենիա» Թերթին Նպատակը
Թերթին նպատակն էր՝
Վերջին Տարիները
Տարիներու ընթացքին արմենականները կը սկսին Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան շարքերուն միանալ։ Աւելի պահպանողական տարրը 1908-էն ետք աստիճանաբար կը ձուլուի Պոլսոյ մէջ կազմուած Սահմանադիր Ռամկավար պահպանողական կուսակցութեան։ Արմենական Կուսակցութիւնը միայն 10-15 տարի կեանք կ'ունենայ։
Խաչ
Խաչ, քրիստոնեական խորհրդանիշ եւ պաշտամունքի առարկայ շատ կրոններու մէջ։ Խաչի ձեւը առաջացած է հինէն։ Խաչի երկրպագումը տարածում գտաւ հին կրօնական հաւատալիքներու մեջ։ Բազմաստուած կրօններէ անցաւ միաստուածներուն։ Բուդդայականները խաչը կը զարդարին «Բուդդայի ոտնահետքերը» եւ խաչը կը պատկերէին իրենց հմայիլներու մեջ. ։
Նիկողայոս Տիգրանեան
Կենսագրութիւն
Ծնած է 1856  թուականին Ալեքսանդրապոլ (այժմ` Գիւմրի)` կիրթ, արուեստասէր ընտանիքի մը մէջ: Մանուկ հասակէն առնչուած է քաղաքի երաժշտական կենցաղի բազմազան դրսեւորումներուն:
Ձայնագրած եւ մշակած երգերը
Այս երգերը առաջին անգամ հրատարակուած են Մոսկուայի եւ Սենթ Փեթերսպուրկի մէջ` սկսած 1887-էն եւ բազմաթիւ անգամ վերահրատարակուած Խորհրդային Հայաստանի մէջ:
Մամուլ
Վերջին տասնամեակներուն, մամուլը աւելի լայն հասկացողութեամբ կը ներառէ ինչ որ առնչուած է տեղեկատուութեան. այսինքն՝ տպագրուած մամուլի կողքին, նաե՛ւ ձայնասփիւռ, հեռատեսիլ եւ համացանց ։
Պատմական ակնարկ
Մամուլը ձեւաւորուած է Եւրոպայի մէջ, 15-րդ դարուն (գիրքեր, գրքոյկներ, թռուցիկներ եւ այլն)։ 17-րդ դարուն սկսանն հրատարակուիլ թերթեր ու ամսագիրեր, 19-րդ դարու կէսերուն հիմնուեցան մամուլի գործակալութիւններ։ Սկզբնական շրջանին մամուլը ծառայած է եկեղեցւոյ գաղափարախօսութեան։ Պատմական զարգացման ընթացքին հանդէս եկած է նաեւ աշխարհիկ մամուլ, որ արտայայտած ու պաշտպանած է տիրող դասակարգերու շահերը։
Մամուլի ծագում
Մամուլի ծագումը կ’երթայ մինչեւ Ք.Ա. 59 թուական, երբ Հռոմի մէջ հանրութեան տեղեկութիւններ փոխանցելու փորձ մը եղած է, «Աքթա Տիուրնա» (Acta Diurna) անունով ծանօթ, պատերու կամ մետաղներու վրայ կատարուած փորագրութիւններով։
Սելանիկ
Դիրքը
Թերմայիքոս Ծոցը կը թափին արեւմուտքէն՝ Աքսիոս Αξιός, Լուտիաս Λουδίας եւ Էհետորոս Εχέδωρος երեք գետերը, իսկ քիչ մը անդին հարաւէն` Ալիաքմոնաս Αλιάκμονας գետը։ Այս գետերը, դժուարանցելի ըլլալով, պատմութեան ընթացքին քաղաքը զանազան պաշարողներէ պաշտպանեցին։
Հելլենիստական Ժամանակաշրջան
Քաղաքը արագօրէն կը զարգանայ։ Անոր առեւտրական կարեւորութիւնը տարբեր ազգութեան պատկանող գաղթականներ (եգիպտացիներ, ասորիներ, հրիաներ) կը հրապուրէ։ Անմիջական հետեւանքն է՝ բնակչութեան թիւի աճ, տեղագրական տարածում եւ արեւելքի նաւահանգիստներուն հետ կապ։  Պատմական տուիալներու համաձայն, քաղաքը կ՛ունենայ մնայուն պահակագունդ, բաղկացած գաղիացի վարձկաններէ։
Զիլոթիներուն շարժումը եւ Բիւզանդական արուեստը (Փալէոլողոսեան Վերածնունդ)
1350 թուականին, Սելանիկ կը հաստատուի Սավուայի Աննա-ն Anna of Savoy (1327-1341 Բիւզանդիոնի կայսրուհի)․ ան կը կառավարէ իր տղուն հաշւոյն, Յովհաննէս Ե․ Բիւզանդիոնի կայսր։ Այդ ժամանակաշրջանի քաղաքական խռովութիւնները, արգելք չեն ըլլար քաղաքին հոգեմտաւոր զարգացման։  ԺԴ․ դարուն, Սելանիկ կ՛ապրին բազմաթիւ մտաւորականներ,  կը կառուցուին եկեղեցիներ, վանքեր եւ պետական շէնքեր։  Սելանիկի արուեստի դպրոցները կ՛ազդեն պալքանեան քրիստոնիայ աշխարհը եւ Ռուսիա ն։
Օսմանեան տիրապետութեան ժամանակաշրջան
Սելանիկը, Օսմանեան տիրապետութեան շրջանին, վարչական, տնտեսական եւ կրօնական կարեւոր կեդրոն կը հանդիսանայ, նման Բիւզանդական Կայսրութ եան ընթացքին։ Կը կառուցուին բաղնիքներ, իսլամ կրօնի վանքեր, իսկ բազմաթիւ եկեղեցիներ մզկիթի կը վերածուին։  Ե․ դարուն կառուցուած Սուրբ (Այ․) Տիմիթրիս եկեղեցին 1491 թուականէն մինչեւ 1912 (քաղաքին ազատագրութեան թուական) մզկիթի կը վերածուի։  Մինչեւ 1856 թուականը, ուր որ եկեղեցին չկայ, նոր եկեղեցիի կառուցումը կ՛արգիլուի։  1669 թուականին ֆրանսացի կրօնաւոր Ռոպեր Տը Տռօ իր արձանագրութիւններուն մէջ կը նշէ թէ Սելանիկը Յունաստան ի ամենագեղեցիկ եւ համբաւաւոր քաղաքներէն է։  1737 թուականին, նոյնպէս Ֆրանսացի կրօնաւոր Ժօզէֆ Տը լա Փորդ կը նշէ որ  Սելանկը ունի 48 մզկիթ, 30 եկեղեցի եւ 36 հրէական ժողովատուն։
Օսմանեան Տիրապետութենէն Ազատագրում
Շատ ժամանակ չանցած, յայտնի կ՛ըլլայ Երիտ-թուրքեր կուսակցութեան բուն նպատակը․ Օսմանեան կայսրութեան բնակչութեան թրքացումը՝ փոքրամասնութիւններու հանդէպ պետական քաղաքականութեան կարծրացումով։
Այս քաղաքականութիւնը կ՛առաջացնէ Պալքանեան Ա․ Պատերազմը (Հոկտ․ 1912 - Մայիս 1913)։ Պալքանեան 4 երկիրներ՝ Յունաստան, Սերպիա, Պուլկարիա եւ Մոնթէնեկրօ, Օսմանեան Կայսրութեան դէմ պատերազմ կը յայտարարեն նպատակ ունենալով տիրանալ վերջինին եւրոպական հողերուն՝ ուր կը բնակին իրենց ազգակիցները։
1912 Հոկտեմբեր 29-ին (հին օրացոյցով), յունական բանակին մաս մը, գլխաւորութեամբ Յունաստանի թագաւոր Ղիորղոս Ա․ին, Սելանիկ կը մտնէ։
Պատերազմը կը վերջանայ Լոնտոն ի Դաշինքի (30 Մայիս, 1913) ստորագրութեամբ․ Օսմանեան կայսրութիւն ը վերջնականապէս կը քաշուի եւրոպական հողերէն եւ դաշնակցած երկիրները կը տիրանան եւ իրար մէջ կը բաժնուին Քոսովօն, Մակետոնեան եւ Թրակիոյ մեծ մասը։ Նաեւ, այս պատերազմին ընթացքին Ալպանացիները կ՛ապրին իրենց զարթօնքը․ ինչ որ պիտի առաջացնէ Ալպանի ոյ պետութեան հիմնումին։
Պալքանեան Բ․ եւ Ա․ Համաշխարհային պատերազմներ
Այս ժամանակաշրջաններուն, Սելանիկ կ՛ապաստանին մեծ թիւով գաղթականներ, գլխաւորաբար արեւմտեան Թրակիոյ շրջանէն, որոնք փախուստ կու տան պատերազմի գօտիէն։
Սելանիկի Մեծ Հրդեհը
Պետական սպասարկութիւնները արագօրէն կը հակազդեն, ու շաբաթ մը ետք 11 Օգոստոսին, կ՛որոշուի քաղաքին այրած մասին վերակառուցումը կազմակերպուած քաղաքային նոր ըմբռնումով եւ կը ստեղծուի արդի քաղաք մը։
Միջպատերազմեան շրջան
1926, 3 Հոկտեմբերին Սելանիկի Ա․ Միջազգային Ցուցահանդէսին Thessaloniki International Fair բացումը կը կատարուի։
Յետ Բիւզանդական շրջանի եկեղեցիներ
18-րդ եւ 19-րդ դարերուն ընթացքին բազմաթիւ եկեղեցիներ կը կառուցուին։
Սելանիկի հայկական գաղութը, համառօտ տեղեկութիւններ
Սելանիկին մէջ, տեղւոյն հայկական գաղութին կազմութեան մասին արձանագրութիւններ կամ հետքեր կան ԺԸ․ դարէն սկսեալ։ Հայկական համայնքը կը կազմակերպուի ԺԹ․ դարուն վերջաւորութեան։  Ի․ դարասկիզբի առաջին տասնամեակին արդէն կ՛ունենան եկեղեցի եւ ազգապատկան շէնք մը։
Յունահայերու զանգուածային ներգաղթէն եւ արտագաղթէն ետք, Յունաստան ի հայկական գաղութը կը վերակազմուի եւ կը վերածուի 1 թեմի, 15 համայնքներով, (30 Մարտ 1958-ի Յունահայոց Թեմական Ժողովին ընթացքին)։
Միութիւններ
Ներկայիս աշխուժ ներկայութիւն ունին հետեւեալ միութիւնները՝
Տես նաեւ
Աղեքսանտրիա
Կարմիր Շուկայ
Կարմիր շուկայ, գիւղական համայնք Արցախի Մարտունի շրջանին մէջ։ Կը գտնուի հանրապետութեան հարաւ արեւելեան հատուածին մէջ։ Մարտունիէն 32 Քմ, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտէն՝ 35 Քմ հեռաւորութեան վրայ։ Համայնքը լեռնային է, ունի 2375,33 հա տարածութիւն։ Կարմիր Շուկան ունի 1113 բնակիչ, որոնք գլխաւորաբար կը զբաղին գիւղատնտեսութեամբ՝ անասնապահութեամբ եւ հողագործութեամբ։ Իսկ մէկ մասն ալ կ'աշխատի ձէթի, գինիի գործարաններուն մէջ, ինչպէս նաեւ շինարարական երկու կազմակերպութիւններու մէջ : Կարմիր շուկան ունի դպրոց, մանկապարտէզ, համայնքապետարան, դարմանատուն, ակումբ եւ հանդիսութիւններու սրահներ: Դպրոցը պետական պիւտճէին միջոցներով կառուցուած է 2017-ին. ունի 249 աշակերտ:
Աքթիոնի նաւամարտ
Հակիրճ պատմական ակնարկ
Եգիպտական խոշոր ռազմանաւերուն դիմաց, հռոմէական դիւրաշարժ եւ փոքր ռազմանաւերը, արագօրէն սկսան մէկ առ մէկ խորտակել Մարքոս Անտոնիոսին խոշոր ու ծանր ռազմանաւերը։ Քլէոփաթրա հեռուէն կը դիտէր, ու տեսնելով նաւամարտին վատ ընթացքը, իր նաւով կը փախչի, անպաշտպան ձգելով վիրաւորուած Մարքոս Անտոնիոսին։ Կը յաջորդէ իրարանցում եւ Քլէոփաթրային նահանջ-փախուստին կը հետեւի Մարքոս Անտոնիոս, եգիպտացիներուն ջախջախուած նաւատորմիղի մնացորդածով։
Սեբաստացի Մուրատ
Սեբաստացի Մուրատ, Սեբաստիոյ առասպելական դէմքերէն՝ Ֆետայի եւ հայդուկապետ, հայ ազատագրման շարժուման մասնակցած հայ Ֆետայի՝ Օսմանեան Կայսրութեան մէջ։
Սուրբ Աստուածածին Եկեղեցի (Նիկոսիա)
Պատմութիւն
Եկենեցիին հոգեւոր հովիւը Տէր Մոմիկ Հապէշեանն է ։ Եկեղեցիին մուտքին վերը գոյութիւն ունի մարմարէ մակագրութիւն։"Կառուցաւ սուրբ եկեղեցիս յանուն Սրբուհւոյ Աստուածածնին ի հայրապետութեան Տ. Տ. Խորենայ Ա. Կաթողիկոսի եւ Աթոռակցի Նորին Տ. Գարեգին Բ. Կաթողիկոսի եւ յառաջնորդութեան Տ. Զարեհայ Եպիսկոպոսի Ազնաւորեան սրտադիր ջանիւք ամենայն զաւակայ Թեմիս Հայոց Կիպրոսի, եւ առատապարգեւ օժանդակութեամբ Միացեալ Եկեղեցւոյն Վեսթֆալիոյ եւ ձեռնտուութեամբ բարեխնամ կառավարութեամբ Կիպրոսի ի թուին Հայոց ՌՆԼ. Եւ փրկչական 1981 թուին։"
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Կիպրոս Ստորոգութիւն:Կիպրոսի հայկական եկեղեցիներ Ստորոգութիւն:20-րդ դարու հայկական վանքեր եւ եկեղեցիներ Ստորոգութիւն:Նիկոսիոյ շէնքեր եւ կառոյցներ
Սերիֆոս
Պատմական
Հին բնակիչները կը պաշտէին Փերսէան (ըստ առասպելին Արղոսին Աքրիսիօ թագաւորը Տանայի դուստրը անոր Փերսէա մանուկին հետ Սերիֆօ կ՛ աքսորէ) եւ Մետուսան (3 ծովանուշներէն մէկը)։
Կորուսեալ Թռչունները
Բեմադրիչներ
Ժապաւէնի բեմագրութեան հեղինակը եւ բեմադրիչը ազգութեամբ հայ Արէն Պերտեճին է, միւս համաբեմադրիչը` թուրք Ալէ Ալեամաճը:
ժապաւէնի նկարահանման նախապատրաստական աշխատանքներ
Ըստ թրքական պարբերականին՝ ժապաւէնին նկարահանումները նախապատրաստուած են հինգ տարուան ընթացքին: Ընդհանուր առմամբ ժապաւէնին մէջ օգտագործուած են յատուկ այդ նպատակին համար հնամենի լուսանկարներէ ընտրուած եւ նոյնութեամբ կարուած շուրջ 1000 հատ հագուստ:
Բեմադրիչներ Արէն Պերտեճիի եւ Էլա Ալեամաչի հեղինակած եւ Թուրքիոյ մշակոյթի նախարարութեան աջակցութեամբ պատրաստուած ժապաւէնին ծանուցումը մեծ հետաքրքրութիւն ստեղծած է եւ անիկա․ մինչեւ 2015-ի Օգոստոս ամսուան վերջաւորութեան, այն ցուցադրուած է 113 երկիրներու մէջ։ Ժապաւէնը շրջադարձային աշխատանք է թրքական շարժապատկերի համար, քանի որ առաջին շարժանկարն է ողբերգութեան մասին եւ նուիրուած է Հայոց ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցին :
Հայ Օգնութեան Միութիւն
Հայ Օգնութեան Միութիւն (ՀՕՄ) (Armenian Relief Society), անկախ, մարդասիրական եւ բարեգործական կազմակերպութիւն մըն է։ ՀՕՄը ինքնավար, ոչ-կառավարական եւ ոչ-յարանուանական կազմակերպութիւն մըն է, որ կը ծառայէ հոգալու Հայ Ժողովուրդի մարդկային – հոգեկան թէ ֆիզիքական-կարիքները եւ կը ձգտի պահպանելու Հայ ժողովուրդի ազգային ինքնութիւնը: 26 երկիրներու մէջ ունի մասնաճիւղեր՝ աւելի քան 15 հազար անդամներով։ ՄԱԿ-ի ոչ կառավարական կազմակերպութիւններու հասարակական լրատուութեան բաժանմունքի անդամ։
Հիմնադրութիւն
Միջազգային Կարմիր Խաչի մարդկայնական եւ բարեսիրական սկզբունքներէն ու ծրագիրներէն ներշնչուած, Միացեալ Նահանգներու հայ կանանց փոքրաթիւ այս խումբերը, Ակնունիի խրախուսիչ թելադրանքներով ու ցուցմունքներով, 1910 թուին կը համախմբուէին Նիւ Եորքի մէջ եւ հիմը կը դնէին «Դաշնակցութեան Կարմիր խաչի», որ հետագային, համասփիւռքեա՛ն իր տարածուն ցանցով եւ աշխոյժ գործունէութեամբ, ամենուրե՛ք պիտի ճանչցուէր որպէս ՀՕՄ, որպէս ՀԱՅ ՕԳՆՈՒԹԵԱՆ ՄԻՈՒԹԻՒՆ։
ՄԱԿի Գործունէութիւն
ՄԱԿ-էն ներս գործունէութեան նպատակադրում (ՀՕՄ-ի մասնակցութիւնը կազմակերպչական մակարդակի վրայ),
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Կազմակերպութիւններ
Եսայի Նչեցի
Նշեցիի գրական ժառանգութիւնը (մեկնութիւններ, ճառեր, նամակներ) հիմնականին կրօնաբարոյական բովանդակութիւն ունին։ Անոր «Վերլուծութիւն քերականութեան» համալսարանական դասագիրքը, իր բնոյթով բանաքաղական երկ է, կ'ընդգրկէ Գաւիթ Քերականի, Տամամ Արեւելցիի, Արիստակէս Գրչի, Գէորգ Սկեւռացիի եւ այլոց քերականական մեկնութիւններու հիմնական դրոյթներն ու հարցադրումները։ Նշեցիի քերականութիւնը համարած է «դուռն ամենայն իմսատութեան եւ կրթութևան», համեմատութեան միջոցով առաջարկած է վերացնել հայոց հին ու նոր լեզուներու միջեւ առաջացած խզումը՝ վերականգնելով լեզուի հին ձեւերը։ Նշեցին անդրադարձած է «յունաբան դպրոց»-ի թարգմանութիւններուն, խօսքի մասերուն եւ անոնց բաժանմանը, հոլովմանը, խոնարհմանը, լեզուներու ծագմանը եւ այլ հարցերու։
Ցնցղիկատապ
Կանխարգիլում
Տեսնուած է որ կրկնովի ցնցղիկատապ ունեցող մանուկ մը յետագային իր մէջ կը զարգացնէ մնայուն շնչահեղձութիւն (asthma) եւ կամ մնայուն ցնցղատապ (bronchitis):
Մտահոգիչ Ախտանշաններ
Իսկ շտապ օգնութեան պէտք է դիմեն եւ կամ մանուկը պէտք է փոխադրեն հիւանդանոց, երբ ան ցուցաբերէ՝
Քիքլատես
Աշխարհագրութիւն
Էրմուփոլի (Սիրոս կղզի) Քիքլատեսին գլխաւոր քաղաք-նաւահանգիստն է եւ վարչական կեդրոնը։
Կրետական ծովը Քիքլատեսին հարաւի սահմանն է։
Կլիմա
Քիքլատեսի կլիման չոր եւ քաղցր է, սակայն կղզիներուն հողը բարեբեր չէ, ի բացառեալ Նաքսոս կղզիինը։
Միքոնոս
Կը գտնուի Սիրոս կղզիին արեւելքը, Թինոս կղզիին հարաւ-արեւելքը եւ Նաքսոս կղզիին հիւսիսը։  Տարածութիւնն է 106 ք․քմ․ իսկ բնակչութեան թիւն է՝ 10 134։  Յունաստանի առաջին շրջաններէն է, ուր զբօսաշրջիկութիւնը կը զարգանայ (1960 թուականէն)։  Միքոնոս քաղաքապետութիւնը կը բաղկանայ Միքոնոս, Ռինիա եւ Տիլոս (հանրածանօթ հնագիտական վայրերուն եւ թանգարանին համար) կղզիներէն եւ անոնց շուրջը գտնուող  ցիր ու ցան ժայռակղզիակներէ։  Կղզին բնակուած է Ք․Ա․ 6-րդ հազարամեակէն։
Փարոս
Տարածութիւնն է 193․308ք․քմ․ եւ բնակչութեան թիւն է՝ 13 710։ Փարոս քաղաքապետութիւնը կ՛ընդգրկէ նաեւ բազմաթիւ անբնակելի կղզիակներ եւ ժայռագօտիներ։  Կղզիին հարա-արեւմուտքը կը գտնուի Անտիփարոս կղզին։  Նաքսոս կղզիէն բաժնուած է 8 քմ․ լայնք ունեցող (5 մղոն) ջրանցքով։  Կղզիին արեւելեան ափերը բնական նաւակայքեր եւ  գեղեցիկ ծովափներ կը կազմեն։   Ունի երեք գլխաւոր  նաւահանգիստներ․ Փարիքիա, Նաուսա եւ Տրիոս։  Զարգացած են գիւղատնտեսութիւնը, ձկնորսութիւնը եւ զբօսաշրջիկութիւնը։
Իոս
108,713 ք․քմ․ տարածութեամբ եւ 2․030 բնակիչներով կղզին կը գտնուի Նաքսոս, Սիքինոս եւ Թիրա կղզիներուն միջեւ։  Բազմաբլուր կղզի, որուն գահաւանդները մինչեւ ծով կ՛իջնեն։  Վարչականօրէն մաս կը կազմէ Թիրա Շրջանային Միաւորին։  Ունի գեղեցիկ ծովափներ եւ կը ներգրաւէ մասնաւորաբար երիտասարդ զբօսաշրջիկներ։
Ճիաքօմօ Կօրրինի
Ճիաքոմօ Կորրինի, իտալացի պատմաբան եւ դիւանագէտ։ Իտալիոյ Արտաքին Գործերու նախարարութեան դիւանագիտական ​​դիւանին հիմնադիրը համարուած է։