cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սուրբ Յարութիւն Եկեղեցի (Տաքա)
Պատմութիւն
Եկեղեցին կառուցուած է 1781 թուականին Արմանիթոլա շրջանի հայկական փողոցին մէջ, գերեզմանատան կից գտնուող փայտէ ժամատան տեղը։ Ս. Յարութիւն եկեղեցին կառուցուած եւ սկսած է ո՛չ միայն իբրեւ պաշտամունքի վայր ծառայել, այլ նաեւ՝ իբրեւ հաւաքավայր : 1837-ին կը կառուցուի զանգակատունը, որ իր վրան նաեւ ժամացոյց մը ունէր, իսկ 1907-ին՝ երիցատուն մը։ Այն օծած է Եփրեմ եպիսկոպոսը, ով յետագային դարձաւ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Եփրեմ Ա. Ձորագեղցի ։ Հայերն այստեղ եկած են 17-18 դարերուն եւ հիմնականօրէն զբաղած են առեւտուրով։ Շնորհիւ առեւտուրի ոլորտի մէջ հայերուն ունեցած յաջողութիւններուն, որոնք կը բարելաւէին պետութեան տնտեսական վիճակը, Մեծ Մոնկոլներու կայսրութեան ղեկավար Ագպար Ա. Մեծը հայերուն թոյլ տուած է ազատօրէն դաւանիլ իրենց կրօնին։ Տաճարի կառուցման համար գումար հաւաքած է Պենկալի ամբողջ հայկական համայնքը։ Եկեղեցին կառուցուած է Տաքայի աժխոյժ հայաբնակ շրջաններէն մեկում՝ Արմաթիոլի մէջ ։ Տաքայի մէջ հայեր այլեւս չկան, եկեղեցին չունի մշտական վանահայր եւ այդ պատճառով ժամերգութիւններու համար տարին երկու անգամ Աւստրալիայէն այստեղ կու գայ հայոց արքեպիսկոպոսը։ Եկեղեցիին հետեւող միակ հայը՝ Մարտինը, (Մայքըլ Ջոզէֆ Մարտին) Տաքա եկած է 1942 թուականին։ ան հոգ տարած է եկեղեցւոյ եւ անոր հարեւանութեամբ գտնուող գերեզմանատան նկատմամբ, ուր թաղուած են մօտ 400 հայեր։ Ան արդէն բաւական ծեր է եւ կ՛անհանգստանայ, թէ իրմէ ետք ո՞վ պիտի հետեւի եւ խնամէհայկական եկեղեցին ։
Խաչակիրներու Գ․ Արշաւանք
Գերմանացիներու շարժ
Ամբողջ խաչակրաց արշաւանքի համար մեծ կորուստ էր ծեր ռազմական գործիչ եւ դիւանագէտ Ֆրիդրիխ I Շիկամորուսի անմիջական մասնակցութեան բացակայութիւնը։ Շիկամորուսը կանխամտածած էր, որ Եգիպտոսէն ու Միջագետքէն միշտ համալրուող երկրին պէտք ներսէն հաղթել։ Ան դեսպաններ ուղարկեց դաշնակից արքաներու մօտ, Բիւզանդիոն, Երուսաղէմի թագաւորութիւն եւ նոյնիսկ Սալահ ալ-Տինին, բոլոր դեսպանները լաւ լուրեր ուղղրկեցին։ Անոր ճանապարհը Պալքաններուն Բիւզանդական կայսրութեն մօտէն կ՛անցնէր: Պալքաններու սլաւոնական ազգերը կը ցանկային անկախանալ Բիւզանդիոնը մուսուլմաններու հետ դաշինքի մէջ դնել։ Պալքաններուն բիւզանդական փոքրաթիւ ջոկատներու ասպատակութիւններէն հիւծուած գերմանացիները համաձայնեցան պուլկարացիներու եւ սերբերու առաջարկած 60 հազարանոց բանակը (40 հազար պուլկարացի եւ 20 հազար սերբ) ստանալ։ Ոոսփորը անցնելէ ետք Իկոնիոյ սուլթանութեան տարածքին մէջ գերմանացիները հաղթեցին սուլթանութեան բանակին։
Տիւրոսի իրավիճակը
Կոնրադ Մոնֆերատացին՝ որ ամրապնդուելով Տիւրոսի մէջ կրցաւ դիմադրել պաշարմանը, քաղաք չձգեց Հաթթինի ճակատամարտի ընթացքին ջախջախուած եւ գերեւարուած Գի տէ Լուզինեանին (կնոջ Սիբիլլա Երուսաղէմցիի հետ մէկտեղ Երուսաղէմի արքայ), որ անոնց միջեւ առկայ սրեց կռիւը։
Սուրբ Յովհաննէս Եկեղեցի (Արտաշատ)
Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի, Հայ Առաքելական եկեղեցի Արտաշատ քաղաքին մէջ ։
Տաղ
Տաղ, հնագոյն բանաստեղծութիւն է։ Տաղ կոչուող բանաստեղծութիւնները նաեւ երգուած են. երգուած են եկեղեցական պատարագներէն յետոյ եւ այդ պատճառով կոչուած են նաեւ երգեր։ Տաղերու հնագոյն օրինակներէն գրած է Գրիգոր Նարեկացին,անոնք նաեւ հայկական առաջին օրինակներն են։ Հայկական տաղերու օրինակներ են․ «Տաղ վարդավառին», «Տիրամայրն» եւ այլն, որոնց հեղինակն է Գրիգոր Նարեկացին։
«Տաղարան»-ի առաջին հրատարակութիւնը, 1513 թուականին, Վենետիկ։ Տաղերը, շարականներու պէս, երաժշտական եւ բանաստեղծական արուեստի ամբողջութիւն են։ Տաղը մասնագիտական երաժշտութեան իւրայատուկ ժանր է։ Անոնք համեմատաբար ծաւալուն միայաձայնութիւնն են, անոնք իրենց բովանդակութեամբ եւ մեղեդայնութեամբ կը յիշեցնեն յաջորդող դարաշրջանի վոկալային եւ գործիքային արիաներ։ կը տարբերակուին հոգեւոր եւ հասարակական տաղեր։ Առաջիններն աւելի ծավալուն են, քան հասարակականները։ Տաղը, որպէս երաժշտական ժանր, հիմնականին մէջ զարգացած է 10-րդ դարուն՝ գլխաւորապէս Գրիգոր Նարեկացիի շնորհիւ։ Հոգեւոր տաղերը ի տարբերութիւն շարականներու՝ կանոնաւոր երգեր չէին․ տոնախմբութիւններուն եւ արարողութիւններուն կը կատարուէին տուեալ իրադարձութեանը աւելի տոնական տեսք տալու համար։ Հասարակական տաղը աւելի ցայտուն կերպով կը զարգանայ Ֆրիկի ստեղծագործութիւններուն մէջ (XIII դար)։ Տաղերուշ միջնադարեան հեղինակներէն յայտնի են Յովհաննէս Թլկուրանցին, Մկրտիչ Նաղաշը, Մինաս Թոխատեցին, Պետրոս Կապանցին, որոնց ստեղծագործութիւններէն քանի մը հատ պահպանուած են խազերու տեսքով։ Ամենայայտնի հասարակական տաղերէն մէկը՝ «Կռունկ»-ը, որ ստեղծուած է ուշ միջնադարին, պահպանուած է XVII դարի յօդուածներուն մէջ։ Կրօնական տաղերու եւ գանձերու ուշ միջնադարեան հեղինակներէն առաւել յայտնի են Առաքել Սյունեցին, Մաթէոս Դվուգաեցին, Գրիգոր Խլաթեցին, Առաքել Բաղիշեցին եւ այլք։ Հասարակական տաղերու հնադարեան ժողովածուն տպագրուած է Վենետիկին մէջ 1513 թուականին ։
Փո­սի­տո­ն (Փոսիտոնաս)
Փո­սի­տո­ն կամ Փոսիտոնաս (Ποσειδῶν, Ποσειδώνας)․ հին յունական դիցաբանութեան պանթէոնին տասներկու գլխաւոր աստուածներէն մէկը (Ողիմպեան աստուածներ)։ Ան ջուրերու (լիճերու, գետերու եւ ակերու), ծո­վու, երկրա­շար­ժի եւ ձիերու աստուածն է :
Ուէրուէր Լայքինկ
Ուէրուէր Լայքինկ (անգլ.՝ Werewere Liking, 1 Մայիս 1950, Տուալա, Քամերուն), գրող, դրամատուրգ եւ բեմադրիչ, գործունէութիւն կը ծաւալէ Ապիճանի մէջ, (Կոտ դ'Իւուար): Ան հիմնադրած է Քի-Յի Էմպօք (անգլ.՝ Ki-Yi Mbock) թատերախումբը 1980-ին եւ 1985-ին հիմնադրած է Քի-Յի գիւղը, որ նպատակ ունէր երիտասարդներու համար գեղարուեստի կրթութեան կեդրոն դառնալ: 2000-ին արժանացած է Արքայազն Քլաուսի մրցանակի` մշակոյթի մէջ ունեցած ներդրման համար: 2005-ին արժանացել է Նոմա մրցանակի իր La mémoire amputée գիրքին համար :
Պանճուլ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Կամպիոյ քաղաքներ Ստորոգութիւն:Մայրաքաղաքներ
Ինթըրփօլ
Խնդիրներ
Ինթըրփօլի հիմնական խնդիրն է համակարգել առանձին երկիրներու միասնական քաղաքականութիւնը համընդհանուր հանցագործութիւններու դէմ։ Հիմնական խնդիրներէն են.
Քրիստոֆ Փենտերեցքի
Կենսագրութիւն
Փենտերեցքին ծնած է Լեհաստանի։ Մեծ մայրը Իսֆահանցի հայ եղած է։ Աշխարհահռչակ երաժշտագէտը, մանուկ հասակին, մեծ մօր հետ ամէն կիրակի յաճախած է Քրաքովի հայոց եկեղեցի ։
Աքրոնաֆփլիա
Պատմական ակնարկ
1835-ին կը վերանորոգուին Աքրոնաֆփլիային ամրութիւնները եւ մարտկոցները եւ բերդը կ՛ օժտուի արդի թնդանօթներով։ ԺԹ․ դարավերջին Աքրոնաֆփլիա Պելոպոնեսի զինուորագրման (զինուորական ծառայութեան) կեդրոնը կը դառնայ։  Բերդին մէջ կը կառուցուին յունական բանակի հետեւակին զօրանոցը, զինուորական բանտեր եւ հողին տակը անձրեւի ջուրերու ջրամբար։
Վարի Պաղճաղազ
Հակիրճ պատմութիւն
1911-ի տուեալներով Վարի Պաղճաղազ ունէր 52 տուն 260 անձով։ 1915-ին Վարի Պաղճաղազի գիւղացիները կը տարագրուին դէպի Համա եւ Հալէպ։ 1920-ին գիւղ կը վերադառնան միայն 62 անձ, 16 այլ անձեր մեկնելով շրջանէն դուրս։ Բնակչութեան 75 տոկոսը կը զոհուի տարագրութեան ճամբան։ 1920 կը վերաբացուի լատինաց վանքը եւ դպրոցի մէջ պարտադիր կը դառնայ հայերէնի ուսուցումը։
Վարի Պաղճաղազի մէջ կը գտնուի լատին Ֆրանչիսկեաններուն 1905-ին հիմնած վանքը : 1946-ին պապական կոնդակով Հալէպի հայ կաթողիկէ պատրիարքութեան կը փոխանցուի Վարի Պաղճաղազի լատինաց վանքն ու հողերը։ Վանքային այս համալիրը, ամենահինը կը նկատուէր, որ կը ծառայէր որպէս ամառնային ճամբարի ծառայութեան կոչուած շինութիւններուն, նոճիի բոլորաձեւ նստավայրով հանգստավայրն էր արշաւներու ընթացքին հոն հասնող սկաուտներուն :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Գիւղաղաքներ
Ս. Սարգիս Եկեղեցի (Նոր Սիս)
Պատմութիւն
1931-ի Աշնան, Եղիշէ Եպս. Կարոյեան նախաձեռնեց Նոր Սիսի մէջ փայտաշէն եկեղեցւոյ մը կառուցման աշխատանքներուն։ 1932-ին աւարտեցաւ եկեղեցւոյ շինութիւնը եւ եկեղեցին կրեց «Ս. Սարգիս» անուանումը։ Այդ նեղ օրերուն, եկեղեցին միաժամանակ դպրոցի վերածուեցաւ ու այսպիսով հիմը դրուեցաւ «Լուսինեան» վարժարանին։
1963-ին եկեղեցւոյ փայտեայ խորանին փոխարէն տեղադրուեցաւ մարմարեայ խորանը, բարերարութեամբ Անդրանիկ Աթայեանի։
Օննիկ Բալուեան
Կենսագրություն
Ծնած եւ մահացած է Իսթանպուլ։ Յաճախած է Մեսրոպեան, Պէզճեան եւ Կեդրոնական վարժարաննեը։
Յունական Դիցաբանութիւն
Արեւմտեան Արուեստին Ազդեցութիւնը
Քրիստոնէութեան տարածումը դիցաբանութեան ժողովրդականութիւնը չկործանեց: Վերածնունդին կանուխ տարիներէն ի վէր Լէօնարտօ Տա Վինչի, Միքէլանճէլօ եւ Ռաֆաէլի պէս գծագրիչները Քրիստոնէական նիւթերուն քով Յունական դիցաբանութիւնն ալ ձեռք առին: Հիւսիսային Եւրոպային Յունական դիցաբանութիւնը գրականութեան, տեսողական արուեստներէն աւելի շատ ազդեցիկ ունեցաւ: Ճհաուճերէն սկսեալ Միլթոն, ՇԷյքսփիր եւ Րոպէրդ Պրիտկէսը Յունական դիցաբանութենէն օգտուէցաւ իրեն գրութիւններուն համար: Ֆրանսայի մէջ Րաճինէ, Գերմանիոյ մէջ Կէոթէ Յունական  դիցաբանութիւնը յարմարցուց թատրոնի: Թովմաս Պուլֆինջ եւ Նաթանիէլ Հավդորնի պէս 19-րդ Դարու ամերիկեան գրողները կը պահանջէին, որ առանց քլասիկ շրջանի առասպելները հասկնալով անգլիական եւ ամերիկեան գրականութիւնը չէին կրնար պրպտել:
1790 թուական
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1790 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1790 մահեր
Ահմետ Քարամէ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Նախարարներ
Եոաքիմ Կաուք
Նախագահութեան տարիներ
Իբրեւ նախագահ, ան «գիտակից հակահամայնավարութեան» կողմնակից եղած է, եւ շեշտած՝ Արեւելեան Գերմանիոյ համայնավար կառավարման հակաօրինական ըլլալը:
Հրատարակութիւններ
Համահեղինակն է շարք մը գիրքերու, ներառեալ «Համայնավարութեան սեւ գիրքը»-ին:
Թաթուլ Ալթունեան
Թաթուլ Ալթունեան, երաժիշտ, խմբավար ու մանկավարժ։
Կոչումներ
Ալթունեանի անունով կոչուած են Հայաստանի եւ Եգիպտոսի մէջ գործող երաժշտական համոյթներ:
Սելինա Տողան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1977 ծնունդներ Ստորոգութիւն:3 Մարտի ծնածներ
Աստրախան
Հայ գաղթօճախ
1746-ին իրենք կրցած են նոյնիսկ ստեղծել հայկական դատարան (Ռատհաուզ) եւ ղեկավարել սեփական օրէնսգրքով: XIX դ. սկզբէն, երբ Աստրախանը կորսնցուց իր նախկին տնտեսական կարեւոր դերը, ռուսական պետութիւնը հայերու արտօնութիւնները հետզհետէ սահմանափակեց, այնուհետեւ վերցուց։
Անանիա Սանահնեցի
Անանիայ Սանահնեցի (ծ. թ. անհտ – XI դ. 70-ական թթ.), մատենագիր, մեկնիչ, դաւանաբան։ Եղած է Հաղպատ-սանահնի միաբանութեան անդամ, աշակերտած է Դիոսկորոս Սանահնեցիին։ Անանիայ Սանահնեցիի երկերը կարեւոր դեր կատարած են հայ աստուածաբան-դաւանաբանական մտքի զարգացման եւ մեկնողական գրականութեան մէջ։ «հակաճառութիւն ընդդէմ երկաբնակացէ հակաճառական-դաւանաբան. աշխատութիւնը հեղինակը շարադրած է Պետրոս Ա Գետադարձ կաթողիկոսի կարգադրութեամբ եւ աւարտած Խաչիկ Բ Անեցի կաթողիկոսի օրով: Դաւանական ամենազանազան խնդիրներուն նուիրուած այս երկը բաղկացած է 14 ճառէ, որոնց խորագիրներն կ'արտացոլեն անոնց բովանդակութիւնը («սակս անխտիր հաղորդելոյէ, «վասն Մեծի Հինգշաբթինէ, «առ ապականացու ասողան է զմարմինն Տէառնէ, «վասն պատկերապաշտիցէ, «վասն բաժանմանն Վրացէ եւն): Երկը աստուածաբանականէն զատ ունի աղբիւրագիտական նշանակութիւն: Արժէքաւոր են յատկապէս Անանիայ Նարեկացիի «հաւատարմատե-ի, ինչպէս նաեւ եկեղեցւոյ հայրերու զանազան երկերու տարբեր հատուածները, որոնց ամբողջական բնագրերը մեզ չեն հասած: Պետրոս Ա Գետադարձիի պատուերով 1055-ին Անանիայ Սանահնեցին շարադրած է Պողոս առաքեալի 14 թուղթերու մեկնութիւնը («մեկնութիւն չորքետասան թղթոցն Պօղոսի առաքելոյնէ), որտեղ հեղինակը օգտուած է Եփրեմ Ասորիի, Յովհան Ոսկեբերանի, Կիւրեղ Ալեքսանդրացիի եւ այլոց համաբնոյթ աշխատութիւններէն: Մեկնաբանական միւս երկերը` «մեկնութիւն Մատթէիէ եւ «մեկնութիւն Աւետարանին Եօւհաննուէ, հեղինակը գրած է Դիոսկորոս Սանահնեցիի պատուերով: Անանիայ Սանահնեցիի այս երկերը յետագային իբրեւ դասագիրք կիրառուած են վանական դըպրոցներուն եւ վարդապետարաններուն մէջ։ Անանիայ Սանահնեցին գրած է նաեւ ճառագրական եւ ներբողական գործեր («յաղագս Եօւհաննու Մկըրտչիէ, «ի խաչելութիւն Պետրոսիէ, «ներբողէան ասացէալ ի սուրբ Կաթողիկէ եկեղեցիէ): Հեղինակ է նաեւ տոմարական աշխատութեան մը, որուն մէկ հատուած պահպանուած է Վարդան Այգեկցիի «արմատ հաւատոյէ դաւանաբանական աշխատութեան մէջ»:
Արիստակէս Գասպարեան
Արիստակէս Գասպարեան, ազգային գործիչ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ ազգային գործիչներ
Նորայր Մանճեան
Կենսագրութիւն
Տոքթոր Նորայր Մանճեանի կինը Երեւան ծնած եւ բժշկական գիտութիւններու Տօքթոր Սօսի Հրաչիկի Գյոկչեանն է, որ աւարտած է Երեւանի Պետական Բժշկական Հիմնարկը որպէս INTERNIST: Տօքթոր Սօսի Հրաչիկի Գյոկչեան ունի գիտական տասնեակ յօդուածներ եւ 2003 ին հրատարակած է «Առողջ Ապրելակերպ» գիրքը, 3 բաժին ԿԷՏԱԲՈՒԺՈՒԹԻՒՆ-Բուսաբուժութիւն-Եօկա:
Բարձրագոյն Ուսում
Գիտական աշխատանքները կատարած է Հայաստանի Առողջապահութեան Նախարարութեան Լ.Ա. Յովհաննիսեանի Անուան Սրտաբանական Հիմնարկի Տարրալուծարաններուն մէջ, Փրոֆ. Նուպար Լ. Ասլանեանի ղեկավարութեամբ: 1987 էն ի վեր կը գործէ իր տարրալուծարանի մէջ, Սուրիա-Լաթաքիա:
Ուսուցչական Ասպարէզ- Դամասկոս
Ուսուցչութեամբ զբաղած է համալսարանի տարիներուն, երբ կը դասաւանդէր Դամասկոսի Ազգ, Զաւարեան Վարժարանին մէջ, որ հիմնուած է 1951-ին, Պապ Թումա՝ նախակրթարանի 5րդ եւ 6րդ դասարանի աշակերտներուն դասաւանդելով գիտութիւն: Նոյն ժամանակ, հայոց լեզու եւ գրականութիւն կը դասաւանդէին ներկայիս բժիշկներ տոքթ. Մանուէլ Իսկենտերեան եւ տոքթ. Սարգիս Գազանճեան, իսկ անգլերէն կը դասաւանդէր Եփրաքսէ Լիզ Ներսէսեանը: Այն տարիներուն, վարժարանի փոխ արտօնատէրն էր Դամասկոսի թեմի ազգային իշխանութեան անդամ երեսփոխան Նիկողոս Պոյաճեանը, իսկ Դամասկոսի թեմի առաջնորդն էր Գերշ. Ոսկան Արք. Գալփաքեանը: 1979 ին Դամասկոսի Ազգ. Զաւարեան Վարժարանի աշակերտութիւնը միացաւ Դամասկոսի Ազգ. Միացեալ Վարժարանին :
Հրատարակութիւններ եւ Գիտական Յօդուածներ
Տոքթոր Նորայր Մանճեան իր բանաստեղծութիւնները հրատարակուած են 2013-ին, «ՔԱՋԱՑ ՄԱՏԵԱՆ» խորագրով գիրքին մէջ, Հալէպ, Սուրիա, ԳԱՆՁԱՍԱՐ Շաբաթաթերթի տպարան : Բանաստեղծութիւնները հրատարակուած են նաեւ մամուլի հարթակներու վրայ:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն: Քլինիքական Կենսաքիմիագիտութեան եւ Կենսագիտութեան տոքթոր Ստորոգութիւն:Թարգմանիչ Ստորոգութիւն:Գեղանկարիչ Ստորոգութիւն:Մամուլի աշխատակից
1794 թուական
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1794 ծնունդներ
Տալայ Լամա
«Տալայ» մոնկոլերէն կը նշանակէ «ովկիանոս»՝ հսկայի իմաստով, «լամա» համարժէք է սանսկրիտերէն «կուրու» բառին եւ կը նշանակէ «ուսուցիչ»։ Տալայ Լամայի մահէն ետք, վանականները կը սկսին յաջորդ Տալայ Լամայի մարմնաւորման` երեխայի, որոնումներուն. ան պէտք է ունենայ որոշակի յատկանիշններքննութիւն յանձնէ։ Այս գործընթացը սովորաբար կը տեւէ քանի մը տարի։ Այնուհետեւ երեխան կ'ուղարկուի Լհասա, ուր ան կրթութիւն կը ստանայ ամէնէն փորձառու լամաներու հսկողութեան ներքոյ։ Տալայ Լաման եւ Պանչեն Լաման իրարու հետ կապուած են ինչպէս ուսուցիչ եւ աշակերտ. ան, որ աւելի ծեր է՝ ուսուցիչն է, իսկ երիտասարդը` աշակերտը։ Տալայ Լաման նաեւ կ'անուանեն Թիպեթի առաջնորդ։
Մինաս Թէօլէօլեան
Կենսագրութիւն
Յաճախած է Պարտիզակի Սրբոց Թարգմանչաց։ 1922-ին, Իզմիրի ջարդերէն ետք, պատանի Մինասը ղրկուած է Պոլիս, ուր յաճախած է Վիեննայի Մխիթարեաններու վարժարանը: Աշակերտութեան շրջանին էր, որ 13 տարեկանին Թէօլէօլեան գրած է իր առաջին ոտանաւորը: Հազիւ 17 տարեկանին, ընկերոջ մը հետ, Թէօլէօլեան սկսած է հրատարակել «Արձան» գեղարուեստական պարբերաթերթը:
Սուրբ Յովհաննէս Եկեղեցի (Ճահուկ)
Սուրբ Յովհաննէս եկեղեցի, Հայ առաքելական եկեղեցւոյ տաճար պատմական Մեծ Հայքի Ճահուկ գաւառին մէջ, ներկայիս Ազրպէյճանական Հանրապետութեան Բաբեկի շրջանի Ճահուկ (Ջահրի) գիւղի հիւսիս-արեւելեան թաղամասին մէջ ։
Ճարտարապետութիւն
Եկեղեցւոյ հորինուածքը՝ քառամոյթ գմբեթակիր բազիլիկա։ Տաճարը կառուցուած է սրբատաշ եւ կիսամշակ քարով, աղիւսով։ 17 եւ 19-րդ դարուն եկեղեզին վերանորոգուած է։ Մուտքը կը գտնուի հարաւային ճակատին։ Եկեղեցւոյ աբսիդը կիսաշրջանաձեւ է, իսկ մոյթերը՝ ուղղանկիւն։ Կայ աւանդատներու մէկ զոյգ։ Գմբէթը աղիւսաշէն է եւ ութանիստ։
Աստրախանի Հայկական Թատրոն
Աստրախանի հայկական թատրոն (Астраханский армянский театр), հիմնադրուած է Թովմաս Ֆասուլաճեան 1868-ին, Պայծառ Ֆասուլաճեանի, Վ․ Յարալեանի, Գ․ Ամիրաղեանի եւ տեղի թատերասերների մասնակցութեամբ։
Գասպար Իփէկեան Թատերախումբ
Թատերախումբին մէջ աշխատած են Ճորճ Սարգիսեանը՝ (պարգեւատրուած Լիբանանի պետական, Համազգայինի, Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան շքանշաններով), դերասան - դերասանուհիներ՝ Զ. Շանթը, Ն. Մինասեանը, Գեղամ Տէր-Կարապետեանը, Մ. Սարգիսեանը, Պ. Գարագաշեանը, ժ. Շահապեանը, Հ. Պոպեանը, Հ. Թորիկեանը, Դ. Պոյաճեանը, Ա. Խաչատուրեանը, Վ. Վարդապետեանը, Խ. Արարատեանը եւ այլն։ 1982-1985 թուականներուն թատերախումբը ղեկավարած է Բաբգէն Փափազեանը, բեմադրած է Լեւոն Շանթի «Օշին Պայլ» և Մուշեղ Իշխանի «Պարոյր Հայկազն  Մովսէս Խորենացի» թատրոնները։ 1987-2002 թուականներուն Վարուժան Խտշեանի բեմադրութեամբ թատերախումբը ներկայացուցած է  Լեւոն Շանթի «Հին Աստուածներ», «Եսի մարդը», «Կայսր», Յակոբ Օշականի «Երկնքի ճամբով», Ա. Միլըրի «Բոլոր զաւակներս», «Գինը», Ք.Մանիէի «Օսգարը», Ն. Սայմոնի «Երկրորդ պողոտայի բանտարկեալը» եւ այլ թատրոններ։ 2003-ին Զ. Ցագուպեանի բեմադրութեամբ թատերախումբը ներկայացուցած է Մուշեղ Իշխանի «Կիլիկիոյ արքան» թատրոնը«Գասպար Իփէկեան» թատերախումբ։
Սերօ Խանզադեանի Տուն-Թանգարան
Պատմութիւն
Թանգարանին մէջ կը պահուին գրողի անձնական իրերը, գրական-հասարակական գործունէութիւնը ներկայացնող նիւթեր, ցուցանմուշներ, որոնք ներկայացնում են գրողի ապրած ժամանակաշրջանի կեանքն ու կենցաղը : Շարք մը ցուցանմուշներ թանգարանին փոխանցած է Սերօ Խանզադեանի որդին ։
Հայկ Ասատրեան
Կեսագրական գիծեր
Ասատրեան 1921 թուականին մասնակցած է Փետրուարեան ապստամբութիւններուն եւ ձերբակալումէ ազատելու համար Նժդեհի հետ միասին մեկնած է Թաւրիզ, Եւրոպա եւ ապա անցած է Պուլկարիա, ուր եղած է Սոֆիայի Գէորգ-Մեսրոպ ճեմարանի ուսուցիչ:
Աբովեան (քաղաք)
Աշխարհագրութիւն
Կը համարուի Երեւան քաղաքի արբանեակը։ Աբովեան քաղաքով կ'անցնի Երեւանը հանրապետութեան Հիւսիս-արեւելեան մասին կապող ճամբան, իար կապելով Երեւան, Աշտարակ, Հրագդան քաղաքները եւ շրջանի գիւղերը տանող խճուղիները։ Աբովեան քաղաքը կը գտնուի Երեւան–Սեւան երկաթուղիի հատման վայրին վրայ։ Այս պատճառով ալ Աբովեանը երբեմն կ'անուանուի Երեւանի «հիւսիսային դուռը»։
Պալքանեան Թերակղզի
Պալքանեան թերակղզի, քաղաքական եւ աշխարհագրական  սահմանում ունեցող Եւրոպայի հարաւ-արեւելեան աշխարհագրական շրջան. ծանօթ նաեւ իբրեւ Պալքաններ եւ կամ Հարաւ-Արեւելեան Եւրոպա։  Կը բնակուի բազմաթիւ ազգերէ եւ պատմութիւնը յատկանշուած է ուժգին պատերազմներով, ընդհարումներով ու արշաւանքներով։ Շրջանը անունը առած է Պուլկարիոյ երկայնքին տարածուող Պալքան լեռներէն (հին անունը` Էմոս լեռնաշղթայ)։
Բնական հարստութիւն
Դարերու ընթացքին, անտառապատ շրջաններ քայքայուած են եւ թուփերով ու խոտաբոսերով փոխարինուած են։ Հարաւային շրջանները, ծովեզերքներուն մօտ կայ մշտականաչ բուսականութիւն։  Թերակղզիին միջերկրեայ մասին կը գտնուին Եւրոպայի յատկանշական անտառները (փեկոն եւ կաղնի), իսկ լեռնային շրջանները՝ եղեւին եւ շոճի։  Բուսականութիւնը կը բարգաւաճի մինչեւ 1800 մ․ – 2300 մ․ բարձրութեան վրայ։
Թերակղզիին տարածքին որթատունկի եւ ձիթենիին մշակումը արդիւնաբեր է, մանաւանդ հարաւային մասին (կ՛ արտադրուի ուրիշ երկիրներ)։
Զիատ Ռահպանի
Իր մօր՝ Ֆէյրուզի համար երգեր գրած է եւ եղանակաւորած է զանոնք:
Թթենի
Կենսաբանական նկարագիր
Բունը մուգ է՝ խոր ճեղքուածքներով, պսակը՝ խոշոր, լայն, բրգաձեւ, բարձր.՝ 12-20 մ։ Տերեւները մուգ կանաչ են, հերթադիր, սրտաձեւ, հաւկթաձեւ, ամբողջական կամ ատամեւաեզր, երբեմն՝ թոյլ բլթակաւոր։ Ծաղկաբոյլը կատուիկանման է, գլանաձեւ, կախ ընկած։ Ծաղիկները միասեռ են, երկտուն կամ միատուն։ Կը ծաշկին է վաղ գարնան։ Պտուղը չոր ընկոյզ է, պտղաբոյլը՝ խոշոր, սպիտակ, վարդագոյն, կարմիր, հիւթալի, քաղցր, կիսաքաղցր եւ այլն։
Նշանակութիւն եւ կիրառում
Պտուղները կ'օգտագործուին որպէս սնունդ, իսկ տերեւները հումք կը հանդիսանան մետաքսի համար։ Թերեւս հնագոյն ժամանակներվն ան դեղաբոյս կը համարուի։ Չինական, ճաբոնական, հնդկական բժշկութեան մէջ կ'օգտագործուին թթենիի տերեւները, ծառի արմատները, կեղեւն ու պտուղները՝ շաքարային միզահիւծութեան, ջրգողութեան, սիրտ-անոթային համակարգի հիւանդութիւններու ժամանակ։ Պտուղը կը պարունակէ շաքարներ, թթուներ, կենսանիւթ C եւ այլն։ Կ'օգտագործուի է թարմ եւ վերամշակուած, կը ստանան նաեւ օղի, սպիրտ։ Բնափայտն ամուր է, կը կիռարուի շինարարութեան, ատաղձագործութեան, երաժշտական գործիքներու արտադրութեան մէջ։ Բնափայտէն եւ կեղեւէն կը ստացուի բարձրորակ դեղին ներկանիւթ, իսկ տերեւները լավորակ կեր են շերամորդի համար։ Կը բազմանան կտրոններով, պատուաստներով եւ սերմերով։ Մեղրատու է։ Հայաստանի մէջ կը մշակուի Արարատեան դաշտին մէջ, հարաւային, հիւսիս-արեւելեան գոտիներուն մէջ, Արագածոտնի, Կոտայքի, Սիւնիքի մարզերուն մէջ եւ այլն։
Տեսակներ
Յայտնի է մոտ 700 տեսակ։ ՀՀ-ին մէջ մշակութեան մէջ տարածուած են
Ջուղա, (Նախիջեւան)
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Քաղաքներ Ստորոգութիւն:Քաղաքներ ըստ երկրի Ստորոգութիւն:Նախիջեւանի բնակավայրեր Ստորոգութիւն:Պատմական քաղաքներ Ստորոգութիւն:Հայկական պատմական քաղաքներ Ստորոգութիւն:Հնագիտական վայրեր
Կարապետ Տէր Մկրտչեան
Կեանք եւ գործունէութիւն
Հեղինակ է բազմաթիւ գիտական, Աստուածաբանական եւ փիլիսոփայական ուսումնասիրութիւններու եւ յօդուածներու։ 1902-1903 թուականներուն Կաթողիկոսի հրամանով ձեռնարկած է Աստուածաշունչի հրատարակման՝ աշխատանքներ համեմատելով եօթ տարբեր ձեռագրերու, սակայն ներքին անհամաձայնութիւններու պատճառով չէ հասած իր աւարտին:
Ասփիրին
Ասփիրինին պատմութիւնը
Տոքթ. Տրէզէրը նկատուեցաւ ասփիրինի գիւտարարը եւ ապահովեց մեծ շահեր: Սակայն, ճշմարտութիւնը հասկցուեցաւ երբ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքին՝ Եշէնկրում կը գտնուէր Նացի արգելափակման կայանի մը մէջ, եւ գրեց իր յուշերը: Այդ յուշագրութեան մէջ կը գտնուի ասփիրինի գիւտին բոլոր մանրամասնութիւնները:
Գոհար Գասպարեան
Կենսագրութիւն
Ծնած է 1924 Դեկտեմբեր 14-ին, Գահիրէ։ Անոր անուանած նաեւ՝ «Հայկական սոխակ»։ Գոհար Գասպարեան ունէր ձայնային լայն տիապազոն, անբասիր արուեստի հմտութիւն. անոր ձայնը կ'առանձնանար ճկունութեամբ, երանգներու ճոխութեամբ, անցումներու թեթեւութեամբ։ Պելկանտօ ոճի խոշորագոյն վարպետներէն է։
Շիրակ (հանդէս)
Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Եգիպտոսի հայկական հանդէսներ
Անանուխ
Օգտագործում
2-4 կաթիլ անանուխի իւղը կտոր մը շաքարի վրայ կ'օգնէ անցընելու փորացաւը ։
Դանիէլ Վարուժան
Կենսագրութիւն
1902 թուականին Վարուժանը կը տեղափոխուի Վենետիկի Մուրատ Ռափայէլեան վարժարանը: Բանաստեղծին վրայ խորապէս կ՛ազդեն Վերածնունդի շրջանի նկարչութեան ու քանդակագործութեան կոթողները՝ իրենց առողջ եւ հիւթեղ իրապաշտութեամբ: Ան յափշտակութեամբ կը կարդայ նշանաւոր գրողներու երկերը, յատկապէս կը տարուի ռուս հանճարեղ գրող Լեւ Տոլստոյի եւ ֆրանսացի մեծ մտածող Ժան-Ժագ Ռուսոյի գաղափարներով:
Ստանալով բարձրագոյն կրթութիւն, բանաստեղծը 1909-ին կը վերադառնայ իր ծննդավայրը: Երկու տարի ուսուցչութիւն կ՛ընէ Սեբաստիոյ Արամեան վարժարանին մէջ, ապա 1911-ին կը տեղափոխուի Եւդոկիոյ (Թոքաթ) ազգային ճեմարան: 1912-ին Վարուժանը կը հրաւիրուի Պոլսոյ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ վարժարանը՝ տեսուչի պաշտօնով:
1915 թուականն էր եւ Վարուժանը կը շարունակէր լրացնել գիւղի չքնաղ երգերու՝ «Հացին Երգը» շարքը, կը պատրաստուէր գրել «Հայկական Հոմերագիրք» ժողովածուն, ուր պէտք է տեղաւորէր հին հայկական առասպելներու ու աւանդութիւններու մշակումները, կ՛երազէր ամբողջովին մշակել «Սասնայ Ծռեր» ժողովրդական դիւցազնավէպը: Ծրագրած էր նաեւ գրել «Գինիին Երգը» քերթողական հատորը :
Խարբերդ
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Քաղաքներ Ստորոգութիւն:Քաղաքներ ըստ երկրի Ստորոգութիւն:Արեւմտեան Հայաստանի քաղաքներ
Ութձայն
8րորդ դ․ սկիզբը Ստեփանոս Սիւնեցիի երկրորդը կանոնացրել է ընտրուած կցուրդ-շարականները եւ խմբագրել վերջիններուն կապուած ութձայնը, բաղկացած հիմնական ութ եղանակներէ, նոյնչափ «դարձուածքներէն» եւ անոնց շուրջ խմբուած մոտ 40 տիպական մեղեդիներէ։ 11րորդ դ․ Ներսես Շնորհալին տեսականորեն իմաստավորած է «ծանր» (նոր տիպի), «ստեղի» եւ «զարտուղի» կոչուած ձայնեղանակները։ 13րորդ դ․ կիլիկեան շարք նշանաւոր մը երաժշտապետներու ջանքերով խազգրքերուած է ութ հիմնական նորակերտ ձայնեղանակներէն իւրաքանչիւրի շուրջ խմբուած են տասը եւ աւելի «մանրուսման» երգեր։ 13 – 14րորդ դդ․ Կիլիկիոյ մէջ եւ Կենդրոնական Հայաստանի մէջ հատուկ ուշադրութեան առարկա դարձած են նաեւ Գանձարան ժողովածուի բաղադրիչները։ 14րորդ դ․ վերջին - 15 դ․ սկզբին Տաթեւի համալսարանիերաժշտական մասնաճիւղի Գրիգոր Տաթեւացիի ղեկավարութեամբ ընդհանուր հայտարարի հայտարարութին բերած են հայկական ութձայնի տեսութեանն ու գործնականին վերաբերող դրոյթները, որուն հակիրճ ամփոփում մը հասած է մինչեւ Գ․ Գապասաքալեանը, Հ․ Լիմոնճեանը, Ն․ Թաշճեանն ու մեր օրերը։ Հայկական ութձայնի մշակուած է միջնադարեան վանքերուն մօտ դպրոցներու մէջ եւ համալսարաններուն։ Այն խմբագրողները եղած են երաժիշտ-վարդապետներ, որոնց մտահոգութեան գլխաւոր առարկան, գուցէ հաճախ, ներկայացուցեր է հայ եկեղեցական երաժշտութիւնն ու անոր կարգավորութիւնը։ Այնուամենայնիւ, սխալ կը թուէր հայկական ութձայնը քննել հին ու միջնադարեան հայ աշխարհիկ երաժշտութենէն անկախ։
Հայկ Աւետիսեան
Կենսագրութիւն
Հայկ Աւետիսեան հեղինակ է Հայաստանի եւ Առաջաւոր Ասիոյ մ. թ ա. առաջին հազարամեակի կէսի մշակոյթին նուիրուած հրապարակումներուն: Այս հետազօտութիւններուն մէջ ան հմտօրէն համադրելով հնագիտական եւ պատմագիտական նիւթը, հանգած է շարք մը կարեւորագոյն հետեւութիւններու:
Անտրոս
Հնադար - ԺԸ․ դար
Յունապարսկական պատերազմին ընթացքին մաս կը կազմէ Աթէնքի Դաշինքին ։ Հելենիստական, Հռոմէական, Բիւզանդական եւ Օսմանեան ժամանակաշրջաններուն պատմութիւնը կը հետեւի Քիքլատեսի պատմութեան ։
Յունական Ապստամբութիւն
1870-ի տասնամեակին, Անտրոսի նաւատէրերը առագաստանաւերը կը փոխարինեն շոգենաւորով եւ նաւագնացութիւնը արագօրէն կը զարգանայ։ Էփամինոնտաս Էմպիրիքոս նաւատէրին ներդրումը կենսական է․ 1898-ին կղզին կը հաշուէր 8 շոգենաւեր, իսկ 1914-ին՝ 60։
Մարսի դրօշ
Դրօշը իրաւանաբական տեսանկիւնէն չի կրնար ունենալ պաշտօնական կարգավիճակ, քանի որ ըստ տիեզերական տարածութեան մասին համաձայնագրի, երկնային առարկաներուն որեւէ տարր վերագրելը կը համարուի անթոյլատրելի ։
Դրօշը կը պատկերէ Մարսի հնարաւոր ապագան՝ կարմիր գոյնը կը խորհրդանշէ Մարս մոլորակը, իսկ կանաչ ու կապոյտ գոյները կը խորհրդանշեն մարդկութեան կողմէ այդ մոլորակի հնարաւոր իւրացումն ու օգտագործումը, եթէ անոր համար ի հարկէ ապագային ըլլայ համապատասխան հնարաւորութիւն եւ ցանկութիւն։
Ջուղայի հայկական գերեզմանատունը
Ջուղայի գերեզմանատունը
Ջուղայի քաղաքային գերեզմանատունը կը տարածուէր Արաքսի ձախ ափի երեք բլուրներու վրայ եւ յատուկ տեղ կը գրաւէր համաշխարհային մշակութային ժառանգութեան գանձերու ցանկին մէջ։
Օկիւստ Էսքոֆիէ
Առաջին տարիներ
Փոքր տարիքէն, քանդակագործութեան հանդէպ հակում մը կը ցուցնէ։ Հայրը 12 տարեկանին զայն դպրոցէն կը հանէ ու աշակերտութեան կը դնէ մօրեղբայրներուն ճաշարանին մէջ՝ «Նիս ճաշարան», Նիս։   Հոն դժուար տարիներ կ՛անցընէ, սակայն կը ցուցնէ կարողութիւնները խոհարարութեան բնագաւառէն ներս։
Սերժ Աւետիքեան
Բեմադրիչ, շարժանկարի ուրուագիծ գծող
Արտադրողական Աշխատանք
Հայկ Գասպարեան
Հայկ Գասպարեան (1912, Սուտան - 1972, Երեւան), լեզուագէտ եւ գրականագէտ։
1948 թուականին կը տեղափոխուի Երեւան, ուր կը սկսի տեղւոյն Օտար Լեզուներու Ինստուտիտի դասընթացքներուն, զոր կ՚աւարտէ 1952 թուականին։
Յակոբ Կիւրճեան
Ցուցահանդէսներ
Կիւրճեան իր երիտասարդ տարիքէն ունեցած է բազմաթիւ ցուցահանդէսներ, որոնք յաճախ արժանացած են մինչեւ իսկ թագաւորական ընտանիքի գնահատանքին: Ան ցուցահանդէսներ ունեցած է Ճափոնի, Օսլոյի, Փարիզի, Ռուսաստանի եւ այլ երկիրներու մէջ: Ան ցուցահանդէս ունեցած է մինչեւ իսկ Նիւ Եորքի մէջ:
Երազներու Մեկնաբանութիւն (գիրք)
Ս. Ֆրոյտի երազը (23/24 Յուլիս 1895).
Իրման (կեղծանուն է) Ֆրոյտին հիւանդը եղած է եւ անոր ընտանիքին մտերիմը։ Ֆրոյտ կը նկատէր, որ, քանի որ անոնք մտերիմներ էին, ինք իբրեւ բժիշկ, Իրմային համար հեղինակութիւն մը չէր, ուստի անոր բուժումը արդիւնաւէտ չ'ըլլար։ Հոգեբուժական աշխատանքի աւարտին, Իրմա ազատած է իր վախերէն, բայց ոչ մարմնական աշխտանշաններէն։ Աշխատանքի աւարտին Ֆրոյտ Իրմային  «որոշում» մը կ'առաջարկէ, որուն վերջինս չի համաձայնիր։ Որոշ ժամանակ ետք Ֆրոյտ իր աշխատակից-ընկերոջմէն կ'իմանայ, որ «Իրմա համեմատաբար լաւ է, բայց ոչ շատ լաւ»։ Ֆրոյտին կը թուի, թէ ընկերը զի՛նք կը մեղադրէ հիւանդին այս վիճակին համար եւ անոր շատ բաներ խոստանալուն համար։ Այս զգացողութիւնը Ֆրոյտ ոչ մէկ ձեւով կ'արտայայտէ եւ երազը տեսնելէն առաջ՝ երեկոյեան, մանրամասնօրէն կը շարադրէ Իրմային հիւանդութեան պատմութիւնը, որպէսզի զինք ուղարկէ իրենց ընդհանուր ընկեր եւ շատ յայտնի բժիշկ Մ.-ին քով։
Գլուխ Ե. Երազատեսութիւններու նիւթը եւ Աղբիւրները
ա) Թարմ եւ չէզոք բովանդակութիւնները երազի մէջ. Ֆրոյտ կը կարծէր, որ իւրաքանչիւր երազի մէջ կարելի է կապ մը տեսնել նախորդ օրուան ապրումներուն հետ, ուստի երազներու վերլուծութեան ժամանակ պէտք է թարմ տպաւորութիւնները եւ յոյսերը հաշուի առնել, որ երազ տեսնողը վերապրած է նախորդ օրը կամ աւելի կանուխ։ Սակայն երազի մէջ իրենց արտացոլումը կը գտնեն նախորդ օրուան այն բովանդակութիւնները, որոնք ձեւով մը կը կապուին աւելի վաղ ունեցած փորձին հետ։ Այս պատճառով, երազատեսութիւններուն մէջ կը յայտնուին ոչ թէ առաջնային կարեւորութիւն ունեցողները, այլ չէզոք, երկրորդական բովանդակութիւնները, բայց որոնք մեզ մտածելու առիթ տուած են, եւ որոնց վրայ մենք չենք կեդրոնացած։ Եթէ օրուան մէջ կան մէկէ աւելի այդպիսի բովանդակութիւններ, ապա երազին մէջ անոնք կը միանան մէկ բովանդակութեամբ։
գ) Երազներու Մարմնական աղբիւրները. երազներու մարմնական աղբիւրները, ըստ Ֆրոյտի, երկու մասի կը բաժնուին՝ ջղային դրութեամբ եւ ֆիզիքական։ Երազներու բնոյթին վրայ մեծ ազդեցութիւն ունին ինչպէս արտաքինէն եւ ներքինէն եկող գրգռիչները, այնպէս ալ մարմինին դիրքը, յատկապէս մարսողական եւ միզասեռական համակարգերու գործառոյթը։ Երբ երազին մէջ ի յայտ կու գան մարմնական աղբիւրներէն եկող տհաճ զգացողութիւններ, ապա երազի «աշխատանքը» կ'օգտուի գործոններու այդ համակցութենէն՝ որեւէ արտամղուած ցանկութիւն իրականացնելու համար, որուն մէջ կ'իյնայ նաեւ՝ գրաքննութիւնը, որ քիչ թէ շատ կը պահպանուի:
Ֆրոյտ համոզուած էր, որ երազատեսութիւններու մեծամասնութիւնը գլխաւորաբար մէջ ունի սեռական բնոյթ եւ սիրահարական ցանկութիններ կ'արտայայտէ։ Ոչ մէկ բնազդ, սկսեալ անձին մանկական տարիքէն, այնպիսի ճնշման չ'ենթարկուիր, ինչպէս սեռական բնազդը, ուստի այս մէկը շատ աւելի յաճախ կ'արտայայտուի երազներու մէջ։ Հակառակ անոր, որ Ֆրոյտ կը գտնէ, թէ իւրաքանչիւր երազի մեկնաբանութիւն անհատական վերլուծութեան կարիքը ունի, այս գլուխին վերջը ան քանի մը խորհրդանիշներ կ'առանձնաձնէ, որոնք երազներու մեծամասնութեան սեռականութեան հետ կապուած ընդհանուր նշանակութիւն ունին. thumb|Մարմարեայ յուշատախտակ մը այն վայրին մէջ, ուր առաջին անգամ [[Սիկմընտ Ֆրոյտ սկսած է «Երազներու մեկնաբանութիւն» աշխատութիւնը։
Գլուխ Զ. Երազատեսութեան գործընթացներու հոգեբանութիւնը
Խտացման աշխատանք. եթէ համեմատենք երազը միտքին հետ, ապա երազին մէջ առկայ է բովանդակութիւններու անդադար խտացման գործընթաց մը։ Երազը հակիրճ է ու աղքատ՝ միտքին բազմազան հարստութեան համեմատ։ Բայց երազի մեկնաբանութիւնը իր ծաւալով անհամեմատ աւելի հարուստ ու բովանդակալից է, քան երազը արտաքինէն։ Երազին մէջ հոգեկան բովանդակութիւններու խտացման վառ օրինակ կը գործէ երազին մէջ հաւաքական անձը, որուն մէջ երազը տեսնողին ծանօթ մէկ կամ քանի մը անձերու բնորոշ բնութագրիչներ կը համադրեն։ Խտացման գործընթացի միջոց է նաեւ անուններու խտացումը եւ նոր բառերու ստեղծումը երազողին կողմէ: Օրինակ՝ Ֆրոյտ իր երազներէն մեկնելով տեսած էր իր աշխատակիցը եւ մտածած է, թէ ինչպիսի «նորէկդալային» ոճ ունի ան։ Փորձելով պարզել, թէ ինչ ծագում կրնայ ունենալ այդ բառը, Ֆրոյտ յիշած է, որ ան գրած է Իպսենի մասին ակնարկ մը, իսկ Ֆրոյտ կը յիշէ հերոսներու անուններ՝ Իպսենի երկու թատերախաղերէն՝ Նորա եւ Էկտալ։ Բառային այսպիսի նորմուծութիւններ կ'ընեն նաեւ պարանոյայի, արգանդախեղդի, կպչուն միտքերու ժամանակ, ինչպէս նաեւ մանկական հասակին։
Մաթեմաթիկական ապացոյց
Էութիւն եւ նպատակ
Ֆորմալ ապացոյցի սահմանումը նպատակ ունի ընդգրկել ապացոյցներու հայեցակարգը այնպէս, ինչպէս ընդունուած է մաթեմաթիքայի (practice) կիռարութեան մէջ: Այս սահմանման հիմնաւորումը կ'ենթադրէ, որ հրապարակուած ապացոյցը սկզբունքօրէն կարող է վերաձեւակերպուիլ ֆորմալ ապացոյցի։ Սակայն բացի ինքնագործ (automatic) ապացոյցի օգնականի կիրառումէն, այս (practice) կիռարութիւնը հազուադէպ կը հանդիպի։ Փիլիսոփայութեան դասական հարցն է՝ մաթեմաթիկական ապացոյցները արդեօք վերլուծական են, թէ (synthetic) համադրական կամ բաղադրական, Քանթը, որ մտցուց վերլուծական-համադրական (analytic)-(synthetic)  տարբերութիւնը, կը կարծէր, որ մաթեմաթիկական ապացոյցները (synthetic) համադրական են, մինչդեռ Քուէնը 1951 թուականին իր «Էմփիրիզմի երկու տոկմա» աշխատութեան մէջ կը պնդէր, որ այդպիսի տարբերակումը անթոյլատրելի է։
Ապացոյց մաթեմաթիկական մակածութեանի (induction) միջոցով
մաթեմաթիկական կը պնդէ, որ տեղի ունի
կենտ է":
մնացորդ կու տայ։ Այսպիսով
-ը ճիշտ է։
(2n − 1) + 2
Յովհաննէս Ինճիկեան
Կենսագրութիւն
Զօրացրուումէն ետք հաստատուած է Հայաստանի մէջ, ուր շարք մը պատասխանատու պաշտօններ գրաւած է։ 1974-ին «Օսմանեան կայսրութեան ազգային քաղքենիքի ձեւաւորման ու զարգացման առանձնայատկութիւնները» թեմայով կատարած է իր մասնագիտական ատենախօսութիւնը։ 1952-1954-ններուն եղած է ՀԿԿ կենտկոմի վիճաբանութեան եւ քարոզչութեան բաժինի վարիչ, 1955-1958-ններուն միաժամանակ դասաւանդած է Երեւանի պետական համալսարանին մէջ եւ Երեւանի Վալերի Պրյուսովի անուան մանկավարժական հիմնարկին մէջ։ 1958-1971-ններուն՝ ՀԽՍՀ ԳԱ արեւելագիտութեան բաժանմունքի վարիչ, 1971-1984-ններուն՝ Արեւելագիտութեան հիմնարկի փոխտնօրէն :
Սուրբ Նշան Եկեղեցի (Պէյրութ)
Սուրբ Նշան եկեղեցի առաջնորդանիստ եկեղեցի Պէյրութի մեջ, Լիբանան Կը պատկանի Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան։
Պատմութիւն
Սուրբ Նշան եկեղեցին, որ կը ճանչցուէր որպէս Սուրբ Նշան վանք, կը փոխանցուի Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան, Անթիլիաս: Մինչեւ 30-ական թուականները, փոքր մատուռը գործածուեցաւ որպէս պաշտամունքի վայր եւ երբ ալ բոլորովին անբաւարար եղած ժողովուրդին աճող պէտքերուն՝ փլցուեցաւ եւ 1938-ին տեղը կառուցուեցաւ հոյակապ եկեղեցին, որ չորրորդ պաշտամունքի վայրն է կառուցուած նոյն վայրին մէջ :
Սուրբ Պօղոս Մատուռ (Նիկոսիա)
Պատմութիւն
1963-1964 թ. դէպքերէն ետք մատուռը լքուած է, քանի որ ան յայտնուած է ՄԱԿ-ի արգելական գօտիին մէջ։
Թթուածին
Կ'երևի երկու ալոտրոպ ձեւափոխութիւններու տեսքով՝ թթուածին (O2) եւ օզոն (O3)։
Բնութեան մեջ
Թթուածինը Երկրի կեղեւին ամենատարածուած տարրն է։ Ազատ վիճակին կը գտնէ մթնոլորտային օդին մէջ, կապուած ձեւով կը մտնէ ջուրի, միներալներու, լեռնային ապարներու, եւ բոլոր այն բոյսերու, որոնցմէ կազմուած են բուսական եւ կենդանական օրկանիզմները։ Երկիր մոլորակի օդային մթնոլորտը կազմուած է հիմնականին մէջ երկու կազէ՝ թթուածինէ (O2) եւ բորակածինէ (N2)։ Օդի բաղադրութեան մէջ թթուածինի ծաւալային բաժինը 20,93 % է, իսկ զանգուածայինը՝ 23,15 %։ Սակայն թթուածինի հիմնական զանգուածը մեր մոլորակին մէջ կը պարունակէ տարբեր միացութիւններու (բարդ նիւթերու) բաղադրութեան մէջ։ Երկրագունդի ջրապաշարներուն մէջ թթուածինի զանգուածային բաժինը 85,82 % է, աւազին մէջ՝ 53 %, կաւերուն, լեռնային ապարներուն եւ հանգերուն մէջ՝ մօտաւորապէս 56 %։ Բոլոր կենդանի օրկանիզմներուն մէջ պարունակող նիւթերու (ճարպ, շաքար, փրոթէին եւ այլն) բաղադրութեան մէջ առկայ հիմնական տարրերէն մէկը թթուածինն է։ Զորօրինակ՝ մարդու օրկանիզմին մէջ թթուածինի զանգուածային բաժինը 65 % է (իսկ ըստ հիւլէներու՝ 26 %)։
Օդին մէջ թթուածինի ծախսը հիմնականին մէջ պայմանաւորուած է նիւթերու օքսիտացմամբ, այրմամբ, օրկանական նյութերու նեխմամբ ու կենդանի օրկանիզմներու շնչառութեամբ։ Սակայն ծախսուած թթուածինը կը վերականգնուի լուսասինթէզի միջոցաւ, որ հիմնականին մէջ կը կատարուի բոյսերուն մէջ։ Կանաչ բոյսերուն մէջ արեւի լուսային եռանդը կը խթանէ ածխաթթու կազի (CO2) եւ ջուրի (H2O) մոլեքուլներու միջեւ քիմիական փոխազդեցութիւն, որուն հետեւանքով ածխաթթու կազի ծաւալին հաւասար թթուածին կ'անջատուի։ Այդ գործընթացին նաեւ շարք մը օրկանական միացութիւններ կը յառաջանան։ Թթուածինը բնութեան մէջ կը կատարէ իւրօրինակ շրջապտոյտ մը։
Ատա Կոպեթթի
Մահ եւ ժառանգութիւն
Ատա Կոպեթթին մահացած է 1968-ին՝ իր կեանքը ժողովրդավարութեանն ու կանանց իրաւունքներուն նուիրելէ ետք ։ Տաս տարի տք, 2 Հոկտեմբեր 1978-ին անոր յետմահու կը պարգեւատրեն Զինուորական պատուաւոր արծաթէ մետալով, հակաֆաշիստական դիմադրութեան շարժման մէջ իր դերն ու մասնակցութիւնը ունենալու համար :
Նորվեկիա
Ծագում
Նորվեկիան ունի երկու պաշտօնական անուանում՝ Noreg նիւնորսկի մէջ (հին նորվեկերէն՝ Noregr) եւ Norge Պոքմալի մէջ (հին նորվեկերէն՝Noregi, Noregr-ի տրական հոլով)։
Հին նորվեկերէն norðmaðr 9-րդ դարուն լատինականացուած է Nortmannus եւ նշանակած է որպէս նորվեկեացի, այնպէս ալ վիքինկ՝ ծնունդ տալով նորմաններու անուանմանը ։ Նորվեկիայի քրիստոնէութիւնը ընդունելէ ետք, Noregr եւ Noregi բառերը դարձան ամենատարածուածները, բայց 15-րդ դարու ընթացքին, երկու նոր ձեւ Noreg(h) եւ Norg(h)e տարածուեցան միջնադարեան Իրլանտայի ձեռագիրներուն մէջ՝ պահպանուելով մինչեւ մեր օրերը։
Աշխարհագրութիւն
Լեռնային երկիր է։ Տարածքի մեծ մասը կը կազմեն Սկանդինավեան լեռները, հիւսիսէն Ֆինմարկէն սարահարթն է։ Ծովամերձ նեղ (40–50 քմ) շերտը դաշտավայրերն են։ Հիւսիսային եւ Նորվեկիայի ծովերու ափերը մասնատուած են ֆիորդներով։
Վարուն Տաուան
Յաջորդող Ծրագիրներ:
2018-ի Սեպտեմբերին ան սկսաւ աշխատիլ իր յաջորդ ֆիլմին՝ Ապիշէք Վարմանի կողմէ արտադրուող «Kalank»-ի վրայ, այս ֆիլմին դերակատրման կազմէն էր նաեւ Ալիա Պահաթը։ Ան մտադիր է նաեւ աշխատիլ «Rannbhoomi» ֆիլմին մէջ:
Հենրիկ Անասեան
Կենսագրութիւն
1966-ին կը վկայուի Պետական Երաժշտանոցէն եւ կը նշանակուի իր փրոֆեսորին օգնական խմբավարը։ Հայաստանի Պետական սեմֆոնիք նուագախումբին։
Երաժշտական գործունէութեան առընթեր յաջողութիւններ արձանագրած է գրական-լրագրական ասպարէզին մէջ։ Սկսած է գրել աշակերտական նստարաններէն։ Աշխատակցած է Հայաստանի թերթերուն եւ ամսագրերուն։
Փանցիր հրթիռային համակարգ
Նշանակութիւն
2012-ի Նոյեմբեր 16-ին ՌԴ Կառավարութեան նախագահ Տմիթրի Մետվետեւի հրահանգով սպառազինութեան ընդունուած է:
2016 թուականին աւարտուած է «Панцирь-СМ» համալիրի նորակազմութեան մշակումը, որուն մէջ նորէն մշակուած բազմագործողային նշանառման կայանի հաշուին թիրախներու խոցման հեռաւորութիւնը մեծցած է մինչեւ 40 քմ
Սուրիա
2012-ի Յունիս 22-ին յայտնուեցաւ, որ Սուրիոյ բանակի Փանցիր-Ս1 զօրամիաւորումը խոցած է Լաթաքիային վրայով թռչող Թուրքիոյ օդային ոյժի RF-4E ռազմական օդանաւը: Նաեւ 2015 թուականէն համակարգ մը տեղակայուած է որպէս Սուրիոյ քաղաքացիական պատերազմին ներխուժած Ռուսիոյ զօրամիաւորումներու մաս: 2018-ի Յունուար լոյս 6-ի գիշերը Հմէյնիմ օդային հենակէտը գրոհած են 13 անօդաչու թռչող սարքեր: Փանցիր-Ս-ի համակարգի պաշտպանիչ համակարգը խոցած է եօթ տրոն: 2018-ի Ապրիլ 14-ին ամերիկեան, բրիտանական եւ ֆրանսական ոյժերը ութ թիրախներուն վրայ արձակեցին 103 օդէն-ցամաք տեսակի հրթիռներ: Ռուսական աղբիւրներուն համաձայն Փանցիր-Ս1-ի քսանհինգ հրթիռ արձակուեցան ոչնչացուցին եկողներէն քսաներեքը Սակայն, ամերիկեան Պաշտպանութեան երատեսչութիւնն ըսած է, որ դաշնակիցներու ոչ մեկ հրթիռ խոցուած է: Սուրիոյ Հակաօդային պաշտպանութեան ոյժերուն պատկանող ՍԱ-22 համակարգը կործանուած է իսրայէլական զինուած ոյժերուն կողմէ 2018-ի Մայիսին   Ըստ ռուսական վերլուծաբաններու եւ ռազմական անձերու հարուածի պահուն համակարգը կրնայ անջատած ըլլար: Զեկուցվել է, որ հիմնական սպառազինության մնացորդները նկատվել են
USB Ցայտիչ
Պատմութիւն
Առաջին ցայտիչները կ'արտադրուին M-Systems-ի կողմէ՝ «Disgo» վաճառանիշով, հետեւեալ տարողութիւններով՝ 8ՄՊ, 16ՄՊ, 32ՄՊ եւ 64ՄՊ։ Ասոնք կը ներկայացուէին հանրութեան, որպէս «ճկուն մագնիսական սկաւառակներ վերացնողներ», եւ այդ նոյն կառուցուածքով արտադրուած է մինչեւ 256ՄՊ։ Սակայն, շուտով, Ասիական արտադրողները կը սկսին արտադրել իրենց սեփական ցայտիչները՝ Disgo-էն աւելի աժան գիներով։
Մեսրոպ Նուպարեան
Կենսագրութիւն
1877 թուականին հայերեէն թարգմանած է «Մարսելյեզը»։ Պրոպականդած է Սովետական Հայաստանի նուաճումները, կոչ արած նպաստելու անոր տնտ․ շինարարութիւնը։ «Իմ մանկական յիշատակներէս» («Արեւելեան մամուլ», 1893-1894) յուշագրութիւնները նուիրուած են Մեսրոպեան վարժարանին, արեւմտահայ առանձին գործիչներու (Ա․ Փափազեան, Հ․ Տէտէեան, Գ․ Կոստանեան եւ ուրիշներ)։ Նուպարեանի թարգմանութեամբ լւյս տեսած են Ֆ․ Շատոբրեանի («Ոգի քրիստոնէութեան», 1862), Ռասին-ի («Դատասերք», 1863), Վ․ Հիւկօ-ի («Նոդր-Տամ Փարիզի», Հիւկօ 1-3, 1871-1872), Ժ․ Մոլիէր-ի («Կատակերգ», հ․ 1- 2, 1905), Ֆ․ Նանսէնի («Դէպի բեւեռ», 1906), Յո․ Գիոթէ-ի («Ֆաուստ»՝ «Մեդէորային մէջ», 1880- 1881, առանձին գիրքով՝ 1909), Վ․ Շեյքսպիրի («Ռոմեո եւ Ջուլիետ», 1912) եւ այլ ստեղծագործութիւնները։ Մեծ է Նուպարեանի վաստակը հայ բառարանագրութեան մէջ։ «Բառարան ֆրանսերէն-հայերէն աշխարհիկ» (1892, վերատպութիւն՝ 1955, Պէյրութ), «Առձեռն բառարան ֆրանսերէն-հայ աշխարհիկ» (1911), «Գրպանի բառարան ֆրանսերէն-հայերէն» (1928) եւ այլ գործերու մէջ Նուպարեան ստեղծած է 5- 6 հզ․ նոր բառեր, որոնցմէ շատերը քաղաքացիութիւն ստացած են։ Բառարանները ունին ասացուածքներու, աշխարհագրական ու դիցաբանական անուններու հաւելումներ։ Նուպարեան ընտրուած է (1913) ֆրանս․ ակադեմիա-ի պաշտոնակալ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:3 Դեկտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:4 Ապրիլի մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ
Եոհան Սեպասթիան Պախ
Պախի արուեստի բնութագիրը
Պախի արուեստը մարդկային մշակոյթի գագաթներէն է։ Հիմքով ժողովրդային ու ազգային բնոյթով են անոր ստեղծագործութիւնները եւ այդ ժամանակի եւրոպական երաժշտական մշակոյթի հանճարեղը ընդլայնած են եւ նոր շրջան բացած են երաժշտութեան պատմութեան մէջ։ Այդ արուեստին մէջ լիակատար ծաղկած եւ կատարելապէս միաւորուած են երկու տարբեր բաներ՝ պոլիֆոնիայի տիրապետութեան եւ ձայնական զարգացման դարաշրջաններու երաժշտական ոճերը։ Ըստ Պէթհովենի, «Պախը ձայնական մեղէդիներուն նախահայրն է:» Պախի երկերուն մէջ վիպական, դրամատիկական ու քնարական կերպարները միաւորուած են բացառիկ տրամաբանուած ու գեղեցիկ երաժշտական ձեւերով, որոնց կ'իշխէ բարոյական մաքրութիւնն ու վեհ բանաստեղծականութիւնը։
Ղուկաս Ինճիճեան
Գրական վաստակ եւ գործունէութիւն
Նախ կը ձեռնարկէ պատրաստել «Ստորագրութիւն Հին Հայաստանի» անուն գործը, որուն մէջ Հայաստանի առաջին նահանգէն սկսեալ մինչեւ 16-րդ նահանգի մասին կը խօսի։
Բահաթուր Բահաթրեան
1914-1917 երեք տարի պաշտօնաւարած է Գէորգեան ճեմարանը իբր ուսուցիչ մաթեմաթիքի, յետոյ անցած է Երեւանի դպրոցը եւ ի վերջոյ հոն դասախօս եղած է համալսարանի բազմարուեստեան բաժնին մէջ: Նոյն ատեն զբաղած է համարակական գործունէութիւնով. 1918-ին եղած է Հայաստանի ներքին գործոց նախարարի պարենաւորման ներկայացուցիչ Վաղարշարատի շրջանին մէջ. 1921-ին, Փետրուարեան ապստամբութեան օրերուն հրամանատար եղած է Կոտայքի գիւղերէն մէկուն: Անդամ էր Հ.Յ. Դաշնակցութեան եւ անոր համոզուած գործիչներէն մէկն էր:
Ամպ
Կուտակուած Ամպեր
Կուտակուած ամպերու յառաջացման հիմնական պատճառներն են՝ օդի ջերմափոխանցումը եւ ջերմութեան փոթորիկի փոխանակութիւնը. հիմնականին մէջ կը յառաջանայ ցամաքի վրայ՝ տարուան տաք կէսին։ ՀՀ տարածքին յաճախ տեսանելի են Շերտակուտակուած եւ Բարձր կուտակուած ամպերը, Փետրաւոր ճանկանման ամպերը, Փետրաւոր մանրաթելային ամպերը, Բարձր Կուտակուած ամպերը, Կուտակուած անձրեւային ամպերը եւ Շերտակուտակուած ամպերը, որոնց կրկնողականութիւնը տարուան ընթացքին 40-50% է։ Կուտակուած անձրեւաբեր ամպերը յաճախ կ'ուղեկցին անձրեւներով, կարկուտով, բայց գլխաւորաբար կը դիտուին Արարատեան դաշտին, Զանգեզուրի, Սեւանայ լիճի աւազանին մէջ եւ այլուր։
Թթուասեր
Տարածումը եւ անուանակարգումը
Ֆրանսական սերուցքը կամ քրեմ-ֆրեշը նոյնպէս կը ստացուի պաստերիզացուած սերուցքէ։ Նորմանտիոյ մէջ յաճախ կ՛աւելացնեն թթուասերին քալուատոս եւ կը պատրաստեն ձկան սոուս։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ուտեստներ
Վահան Գողթնեցի
Կեանք
Երբ Յովհաննէս Գ. Օձնեցի Կաթողիկոսին միջնորդութեամբ՝ 719 թուականին, ընդհանուր ներում եւ վերադարձի իրաւունք կը շնորհուի գերեալ քրիստոնեաներուն, Վահան Գողթնեցին եւս կը ջանայ օգտուիլ այդ ներումէն: Պատճառաբանելով, որ կը կամենայ վերականգնել իր իշխանական իրաւունքները Գողթն գաւառին մէջ, ան Օմար ամիրապետէն արտօնութիւն կը ստանայ եւ կը վերադառնայ Հայաստան։ Օմար Բ. խալիֆայի մահէն (720) ետք վերստին կ՚ընդունի քրիստոնէութիւնը։
Գործունէութիւն
Վահան Գողթնեցի կը նահատակուի 737 թուականին՝ դասուելով երանելի սուրբերու շարքը:
Գրականութիւն
Հիմնուելով վկայաբանութիւններուն վրայ, հայ ժամանակակից արձակագիր Անահիտ Պարսամեան (1947-2017) վիպակ մը գրած է, նուիրուած Հայ Եկեղեցւոյ այդ տօնելի սուրբի կեանքին ու նահատակութեան պատմութեան: «Օշինդրի բոյրը կամ Սուրբ Վահան Գողթնացի» վիպակը 2010-ին լոյս ընծայած է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի հրատարակչութիւնը: Ան հնագոյն վկայաբանութիւններու կողքին մերօրեայ միակ պատումն է, որ գեղարուեստական ժանրով կը ներկայացնէ Վահան Գողթնեցիի կեանքը: Հակառակ որ գեղարուեստական գործ է, բայց հեղինակը հարազատ մնացած է ժամանակաշրջանի պատմական իրադարձութիւններուն, միջավայրին, մատենագրական տուեալներուն, որոնք սուրբին մասին պահպանուած են վանահայր Արտաւազդի գրուածքին մէջ եւ Յայսմաւուրքներուն մէջ:
Խաչակիրներու Թ․ Արշաւանք
Գրականութիւն
Ստորոգութիւն:Խաչակիրներբւ Արշաւանքներ
Մուշեղ Բագրատունի
Կենսագրական գիծեր
Երգիծաբանը դուրս գալով դպրոցէն ստանձնած է անոնց խնամքը՝ սկսելով զբաղուիլ ժամագործութեամբ:
Բագրատունի դուրս գալով Հնչակեան կուսակցութեան շարքերէն, 1905-ին մաս կազմած է Պոլշեւիկեան կուսակցութեան եւ տարի մը ետք՝ 1906 թուականին ընտրուած է Երեւանի կոմիտէի անդամ, միաժամանակ աշխատակցած է Պաքուի եւ Թիֆլիսի մէջ հրատարակուող «Կայծ», «Նոր Խօսք» եւ «Օրեր» թերթերուն:
18 Հոկտեմբեր
Ծնունդներ
18 Հոկտեմբերի ծնածներ
Պիշոն Ֆրիզէ
Ծագում
Սպանիոյ, Իտալիոյ, Ֆրանսայի եւ Քանարեան կղզիներու ազնուական հասարակութեան մէջ այս փոքր շուները նորաձեւութեան շնորհիւ մեծ տարածում կը գտնեն ։
Դանիէլ Վարուժան Հեճինեան
Առաջին ցուցահանդէսը Հալէպի մէջ
Դանիէլ Վարուժան Հեճինեան քանի մը գործեր առնելով կը ներկայանայ Հալէպի մշակոյթի կեդրոնի տնօրէն Պաքրի Նասէրի աշխատասենեակ: Վերջինս ուսումնասիրելով ներկայացուած աշխատանքները եւ ընդառաջելով գովեստի խօսքերուն, կը հեռաձայնէ պետական պատկերասրահը տեղեկացնելու, որ նկարիչ կ՛ուղարկէ, որուն հանդէպ ինք համակրանք ունի եւ նամակով կը հաստատէ ցուցահանդէսի կազմակերպման համար մշակոյթի կեդրոնի հովանաւորութիւնը:
Մեկնում դէպի Հայաստան
1970-ին կը մեկնի Հայաստան: Վարուժան հոյակապ կը տիրապետէր հայերէն ին եւ նոյնիսկ բանաստեղծութիւններ կը գրէր:
Աղբիւրներ
https://www.facebook.com/varoujan.hejinian/media_set?set=a.10205407785690909.1073741865.1137624349&type=3
Լեւոն Փաշալեան
Լեւոն Փաշալեան, հայ գրող։
Կենսագրութիւն
Իր ամէնէն սրտայոյզ պատմուածքներուն իսկ ճամբով («Նոր զգեստը», «Վերջին համբոյր»ը, «Դրացուհին»), Փաշալեան նախ հոգեկան մեծ տրտմութիւններու արտայայտիչն է։ Կը սիրէ թանձր տխրութիւնները, ողբերական ըլլալու չափ ծանր թախիծը՝ երբ տիպարներ կ՛առնէ մեր ժողովուրդէն՝ անոնց տուներէն, սրտերէն եւ ապրումներէն ներս փնտռելու եւ գտնելու համար պարտկուած կամ լռութեամբ հասունցած վիշտեր։ Մարդկային ըլլալէ երբէք չի դադրիր այդ տխրութիւնը։ Երբ կը կարդաս իր պատմուածքները, բնազդդ քեզի կ՛ըսէ թէ ու՛ր պիտի հասնի վախճանը պատումին։ Անոր համար՝ որ անբռնազբօս ու եղերականօրէն իրական բաբախումով մը կ՛ապրին իր տիպարնենը ու կեանքէ՛ն մեզի տրուած են, եւ ոչ՝ երեւակայութենէն։
Գործեր
Ինչպէս առհասարակ բոլոր իրապաշտներուն՝ բայց մանաւանդ իր քով շեշտուած կերպով կեանքի հակադրութիւններուն սեւեռելու մղումը կայ։ Իր տիպարները ազնիւին ու անազնիւին, չարին ու բարիին, բախտաւորին ու դժբախտին, տկարին ու զօրաւորին հակադրութիւնը կը պատմեն, միշտ մեր սրտին հետ հաշտ ընթացքով մը։ Առհասարակ արցունք կը բերեն անոնք իրենց հետ, որովհետեեւ կեանքի մէ՛ջ իսկ արցունքով եւ խորին տրտմութեամբ վերջ կը գտնեն բոլոր այդ պայքարները կամ ճակատագրական բախումները։ Զօհրապները, Կիւրճեանները, Արփիարեանները եւ Փաշալեանները ուրիշ բան չըրին, բայց եթէ փնտռել Հայուն տառապանքի ու վշտի աղբիւրները՝ իր առօրեայ, ընտանեկան եւ ընկերային կեանքին մէջ, — շուկային մէջ, տան մէջ, ազգին մէջ․ սիրոյ ճակատին վրայ, ընտանեկան շրջապատի մէջ, մեր հաւաքական կեանքին մէջ։ Կարդացէ՛ք անոնցմէ որեւէ մէկը, ու պիտի հաստատէք որ անոնք կեցած են կեանքի խաղերուն ու դաւերուն առջեւ՝ մեր միամտութիւնը, կուսութիւնը, բարութիւնը կամ գաղափարականութիւնը հակադրելու համար աշխարհի չարիքներուն, կեղծին եւ ունայնութեան։
Պոսթըն Սելթիքս
Պոսթըն Սելթիքս (անգլերէն՝ Boston Celtics), Ամերիկեան արհեստավարժ պասքեթպոլի ակումբ։ Կը գտնուի ԱՄՆ Մասաչուսեց (Massachusetts) նահանգի վարչական կեդրոն Պոսթըն քաղաքի մէջ։ Հանդէս կու գայ պասքեթպոլային ազգային միութեան (NBA) արեւելեան համաժողովի Ատլանտեան բաժանմունքին մէջ։
Ակումբը հիմնադրուած է 1946 թուականին եւ ընդհանուր առմամբ NBA-ի առաջնութիւնը 17 անգամ յաղթած է՝ մրցանիշով (record)։
Անդրանիկ Պաղտասարեան
Անդրանիկ Բախշի Պաղտասարեան, հայ աշխարհագէտ։ Աշխարհագրական գիտութիւններու տոքթոր (1952), մասնագէտ (1960), ՀԽՍՀ ԳԱ թղթակից անդամ (1971)։ ՀԽՍՀ վաստակաւոր գործիչ։
Աշխատութիւններ
Հատկապէս արժէքաւոր են կլիմայագիտութեան, լանդշաֆտագիտութեան եւ բժշկական աշխարհագրութեան բնագաւառին մէջ կատարած հետազօտութիւնները։ Հեղինակ է մենագրութիւններու, քարտէսներու ու ատլասներու։ Ղեկավարած է ՀԽՍՀ պաշարուածութեան առաջին ատլասի աշխատանքները։
Օձունի Եկեղեցին
Գմբեթաւոր Պազիլիկ Եկեղեցի
Եկեղեցին շատ անգամներ նորոգուած է, որուն մասին յիշատակութիւններ պահպանուած են եկեղեցւոյ բակին մէջ գտնուող տապանաքարերուն վրայ (801 թուական, 1888 թուական)։ 19-րդ դարու վերջերը, եկեղեցին եւ շրջապարիսպը վերանորոգած են թիֆլիսաբնակ Զաքարիա եւ Պաղտասար Աբովեան եղբայրները, որոնց նուիրատուութեան վկայող արձանագրութիւն պահուած է եկեղեցւոյ հիւսիս-արեւելեան գմբեթակիր մոյթի արեւմտեան կողմը ամրացուած սալի եւ իրենց մօր՝ Եղիսաբէթի տապանաքարին վրայ։
Ս. Սարգիս Եկեղեցի (Աշտարակ)
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայաստան
Սուրբ Պօղոս Տաճար (Լոնտոն)
Յայտնի Անձերու Թաղման Վայրեր
Սուրբ Պօղոսի տաճարը կը համարուի Մեծ Բրիտանիոյ աւելի քան երկու հարիւր յայտնի քաղաքացիներու գերեզմանավայրը։ Այդ աւանդոյթը իր սկիզբը առած է դերեւս նախորդող տաճարներէն՝ առաջին եւ երկրորդ տաճարներուն մէջ թաղուած էին անգլո-սաքսոնական թագաւորները։ Սուրբ Պօղոսի Տաճարին մէջ առաջինը թաղուելու պատիւին արժանացաւ անոր ճարտարապետ՝ Քրիսթոֆըր Ռենը։ Անոր գերեզմանին վրայ յուշարձան տեղադրուած չէ եւ միայն դամբարանին լատիներէն գրուած է՝ Lector, si monumentum requiris, circumspice («Ընթերցող, եթէ դուն կը փնտռես յուշարձան, պարզապէս շուրջդ նայէ»): Տաճարին մէջ ննջող առաւել ակնառու անձիք։
Ինչու է Աղմկում Գետը
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1959
Սեն Ժերմեն Պալատ
19-20-րդ դարեր
19-րդ դարուն Նապոլեոն դատարկ պալատը կը տեղափոխուի հեծելազօրի դպրոցը, իսկ անոր զարմիկ Նապոլեոն III-ը 1867-ին` վերանորոգումէն ետք, պալատին մէջ կը հիմնէ հնագիտութեան թանգարան: Սեպտեմբեր 1919-ին պալատին մէջ կը կնքուի Սեն Ժերմենի հաշտութեան պայմանագիրը` Առաջին աշխարհամարտի ժամանակ վերջ դնելով դաշնակիցներու եւ Ավստրիոյ միջեւ ռազմական գործողութիւններուն մէջ :
Ատանա
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ քաղաքներ Ստորոգութիւն:Կիլիկեան Հայաստանի քաղաքներ
Արտուշ Պապոյեան
Արտուշ Պապոյեան, հայ քանդակագործ։
Մեսրոպ Բ. Մութաֆեան
Կենսագրութիւն ու Ուսում
Նոյեմբեր 1983-Փետրուար 1984	թուականներու միջեւ կը ծառայէ բանակին՝ Պուրտուրի Ե․ գնդապետական հրամանատարութեան մէջ։
Որպէս հոգեւորական
21 Սեպտեմբեր 1986-ին Մայր Աթոռ Ս․ Էջմիածնի մէջ ձեռնադրուած է եպիսկոպոս՝ ձեռամբ Վազգէն Ա․ կաթողիկոսի, Շնորհք Բ․ պատրիարքի ու Երուսաղէմի ընտեալ պատրիարք Տիրան արք․ Ներսոյեանի։ 5 Դեկտեմբեր 1992-ին ստացած է արքութեան պատիւ՝ Վազգէն Ա․ կաթողիկոսէն։
Յակոբ Ս․ Անասեան
Բնագրագիտական Հրապարակումներ
Նշանակալից են Յ. Անասեանի բնագրագիտական հրապարակումները: Ան շրջանառութեան մէջ դրած է Բիւզանդիոնի անկման շրջանին եւ Ժէ. դարու Լեհ-Թրքական յարաբերութիւններու պատմութեան վերաբերող հայկական աղբիւրները եւ Վարդան Այգեկցի ի Արմատ Հաւատոյ երկը:
Բարձր Հայք
Աշխարհագրութիւն
Բարձր Հայքը նշանաւոր էր իր սառնորակ աղբիւրներով, ոսկիով, պղինձով, աղահանքերով, քարածուխով, նաւթով եւ երկաթով։
Շաւարշ Գարագաշ
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ