cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Համպուրկի Արուեստի եւ Տիզայնի Թանգարան
Պատմություն
Թանգարանը հիմնադրուած է 1874-ին, Լոնտոնի Վիքթորիայ եւ Ալպերթ թանգարանին, Վիեննայի Կիրառական Արուեստի Թանգարանին եւ Պերլինի Զարդարուեստի Թանգարանի օրինակով: 1877-ին, թանգարանը տեղափոխուած է իր ներկայի վայրը՝ 1873-1975-ականներուն կառուցուած Շտայնտորպլացի մէջ գտնուող շէնքը :
Ձմեռ
Ձմրան տեւողութիւնը 93 օր է՝ Հիւսիսային կիսագունդի տարածքին եւ 89 օր՝ Հարաւային կիսագնդի տարածքին։
Ձեռնազանգակ
չորս զանգակ
Երլու եղանակ կայ երկու զանգակ մէկ ձեռքով նուագելու համար. չորս զանգակ երկու ձեռքով եւ «Shelley»:
Ձուիկ (անձնանուն)
Ձուիկ, հայկական իգական անուն։ Առաջ եկած է հայերէն ձու բառին փաղաքշական ձեւէն (Պոլսոյ բարբառով կը նշանակէ «թեթեւսոլիկ»)։ Յիշատակուած է մէկ անգամ՝ 5-րդ դարուն։
Ճորտի Մասիբ
Ծանոթագրութիւն
Ստորոգութիւն:3 Յունուարի ծնածներ Ստորոգութիւն:1989 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Իսպանացի ֆուտբոլիստներ Ստորոգութիւն:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ Ստորոգութիւն:Ֆուտբոլի դարպասապահներ
Չինական Օրացոյց
Լուսնային օրացոյցով տարուան ստոյգ սկիզբ
(Ամսաթիւը գրուած է Օր․Ամիս․Տարի ձեւով, տարեթիւի առաջին երկու նիշը գրուած չէ)
Ձկնավաճառի Ճակատամարտ
ճակատամարտ
Հայկական խումբին մէջ կը կռուէին Սմբատ արքային որդիները՝ Աշոտ Երկաթը եւ Մուշեղը: Արաբներուն ամիրա Եուսուֆը կը գլխաւորէր, որ նախորդ տարի իր դաշնակիցը դարձրած էր ամենահզօր ենթակայ թագաւորութեանը՝ Վասպուրականի թագաւորութեան՝ Գագիկ Արծրունիի գլխաւորութեամբ։
Արմէն Տիգրանեան
Ստեղծագործական ուղի
1913 թուականէն Տիգրանեան բնակած է Թիֆլիսի մէջ. մասնակցած է Հայոց երաժշտական ընկերութեան (1912–1921) աշխատանքներուն, դասաւանդած Հովնանեան դպրոցին մէջ, հանդէս եկած համերգներով: Քոմփոզիթորը գրած է նոր ստեղծագործութիւններ. երաժշտութիւն՝ «Լեյլի եւ Մեճնուն» տրամայի (բեմադրուած է 1918 թուականին, Թիֆլիսի մէջ), «Արեւելեան պար»՝ սիմֆոնիկ նուագախումբի համար, խմբերգեր, մշակած ժողովրդական երգեր։ 1920–30-ական թուականներուն Տիգրանեան ստեղծած է շարք մը երգեր, քանթաթներ, խմբերգային երկեր, դաշնամուրային կտորներ՝ «Պարերգ», «Հայկական պարերու սիւիթ», «Արեւելեան ֆանթազիա», «Շիրակ զմրուխտի», «Մանկական ալպոմ» («Իրիկնային», «Սրինգ», «Օրորոցի երգ» եւ այլն):
Տիգրիս (գետ)
Տիգրիսը կը կազմուի Արեւելեան եւ Արեւմտեան Տիգրիս գետերու միախառնումէն։ Երկայնքը 1900 քմ. է, աւազանը՝ 375 հզ քմ2։
Անուանում
Գետին վտակները վճիտ են, վերին հոսանքներուն հանքայնացումը չանցնիր 100 մգ/լ-ից, իսկ իջնելով դաշտավայր՝ 300-350 մգ/լ-ից։ Գարնան՝ երբ գետը յորդի, տղմոտ է։ Գետաւազանէն 1-2 քմ-էն տարեկան կը լուացուի 250-400 տ տիղմ։ Տարեկան հոսքը կը կազմէ 14-15 միլիոն տ, որուն մէկ մասը կը նստի Միջագետքի դաշտավայրին մէջ, միւս մասը կը հասնի Պարսից ծոց։
Տիգրիսը Եփրատին կը միանայ եւ կը կազմէ Շաթ ալ-Արաբ գետը, կը թափի Պարսից ծոց՝ յառաջացնելով արագ աճող «տելթա» մը։ Միջագետքին դաշտավայրը ծովային աւազան եղած է եւ ցամքած է այս երկու գետերուն բերուկներուն կուտակումէն։
Տիգրանակերտի Ճակատամարտ
6 Հոկտեմբերի վաղ առաւօտեան Տիգրանակերտի ճակատամարտը սկսաւ։ Լուկուլլոս հիանալի կերպով օգտագործեց հայկական հրամանատարութեան թոյլ տուած ռազմավարական սխալներն ու տեղանքի առանձնահատկութիւնները։ Շրջանցելով Տիգրանի բանակը՝ ան հայոց զօրքի թիկունքը կեդրոնացուց նշանակալից ուժեր, որոնք ալ ճակատամարտի ելքը վճռեցին: Երկկողմանի յարձակման ենթարկուելով եւ զգալի կորուստներ տալով՝ հայկական բանակը ստիպուած էր նահանջել երկրի խորքը։ Հռոմէացիներու յաղթանակը որոշեց նաեւ Տիգրանակերտի ճակատագիրը։ Կայազօրի յոյն վարձկանները, կաշառուելով Լուկուլլոսի կողմէն, Հոկտեմբերի վերջերուն ապստամբութիւն բարձրացնելով, քաղաքի դարպասները հակառակորդի առջեւ բացուեցան։ Նորակառոյց ու հարուստ քաղաքը քարուքանդ եղաւ ու թալանուեցաւ։ Միայն Լուկուլլոսը ձեռք գցեց ութ հազար տաղանդ արժողութեամբ գանձեր։ Մեծն Տիգրանի Միջերկրածովեան տերութիւնը՝ Ասորիք, Փիւնիկիա, Կիլիկիա, անցած են Հռոմին։
Ձմերուկ
Պատմութիւն
7-րդ դարուն ձմերուկ մշակած են Հնդկաստանի մէջ, իսկ անիկա 10-րդ դարուն հասած է Չինաստան, որ ներկայիս աշխարհի ամենէն մեծ ձմերուկ արտադրողն է: Մաւրերը ձմերուկը տարին Եւրոպա եւ պտուղը 961-ին կը մշակուէր Քորդոպայէի, իսկ 1158-ին՝ Սեւիլիոյ մէջ։ Եւրոպացի բուսաբաններ զայն յայտնաբերեցին 1600-ի շուրջ եւ հետագային լայնօրէն մշակեցին բոյսը:
Անուն
Ձմերուկին անունը զարմանալիօրէն կը ծագի «ձմեռէն» : Ապացոյցներէն մէկը այն է, որ նոյն ձեւով ზამთარი [զամթարի] (ձմեռ) բառէն ծագած է ձմերուկին վրացերէն საზამთრო [սազամթրօ] անունը, որ կը նշնակէ՝ «ձմեռային»: Ռուսիոյ մէջ եւ յարակից երկիրները տարածուած մոնղոլ-թաթարներուն արշաւանքներէն նեմուծուած թրքական ( թուրքերէն՝ karpuz, ղազախերէն՝ որը, իր հերթին հին պարսկերէն χarbūza ձեւէն է եւ կը նշնակէ՝ «իշու վարունգ») անունը՝ арбуз, էստոներէն՝ arbuus, լիթուաներէն՝ , լեհերէն՝ arbuz
Հայկանուշ Մարք
Նմուշներ իր գրութիւններէն
«Մեր յետեւում թողնում ենք մի արահետ, որը թէեւ տօնական կամ փայլուն ոչինչ ունի, բայց արահետ է, որին առանց ամաչելու ենք նայում, գիւղի մի նեղ արահետ, որով անցել ենք՝ կատարելով մեր պարտականութիւնները իբրեւ կին, իբրեւ ամուսին եւ իբրեւ մայր: Հիմա նոր ուղի պիտի հարթենք, այն պիտի քաղաքի լուրջ ճանապարհ լինի, աւելի լայն, աւելի ուղիղ, աւելի ձիգ դէպի նպատակը: Այդ ճամբի վրայ պ¬տի կրենք մեր պատասխանատուութիւնը, պիտի ստեղծենք մեր իրաւունքները, պիտի դարբնենք մեր գործը` ամէնեւին չհեռացնելով մեզ մեր կանացի բնազդներից, մեր տնից: Այն պիտի տանի մեզ մի բարձունք, ուր մղում են մեզ մեր սեռի, մեր ազգի, մեր հայրենիքի վերածննդի ջղապի իղձերը»։
Ձուկեր
Մարմինի Կառուցուածքը
Ստորոգութիւն:Ձուկեր
Հայկանուշ Մարք
Նմուշներ իր գրութիւններէն
Ինչպէ՞ս սիրեմ զքեզ, իմ հոգիս,
Անձնուէր…
Հերակլիոս Աւագ
Ծագում
Հերակլիոս Աւագի նախնիներուն մասին շատ բան յայտնի չէ, սակայն այս մէկը ետ չի պահեր պատմաբաններուն տարբեր վարկածներ։ Որոշներ պատմաբաններու կարծիքով ան 5-րդ դարու հռոմէացի զորաւար Հերակլիոս Եդեսացիի բարեկամն է։ Ուրիշնե, որոնցմէ է Կիրիլ Թումանոֆը, իրենց տեղեկութիւնները կը հիմնեն Սեբէոսի տեղեկութեան վրայ, որմէ կը պարզուի, որ Հերակլիոս ծագած է Արշակունիներէն։
Ափրիկէի եկսարքոս
Եկսարքոսները ունէին ահռելի իշխանութիւն. անոնք օժտուած էին ռազմական, եւ քաղաքացիական լիազորութիւններով։ Հերակլիոսի նստավայրն էր Կարթագէնը։ 19-րդ եւ 20-րդ դարու պատմաբանները կապ կը փորձէին գտնել՝ Հերակլիոսը Ափրիկէի եկսարքոս նշանակվելու եւ նանոր ծագմամբ Արեւմտեան Հռոմրէկան կայսրութիւնէն կամ Ափրիկէն։ Սակայն ներկայիս պարզ է, որ այդպիսի կապ չկայ։ 6-րդ դարուն Արեւելահռոմէական կայսրութեան մէջ սովորական երեւոյթ էր նշանավոր զօրաւար դառնալ արեւելքի մէջ, հատկապէս վերին Միջագետքի մէջ, եւ հետագային տեղափոխուած Ափրիկէ ։
Գնահատում
Չնայած Հերակլիոս Աւագը իր ժամանակաշրջանի ակնառու զորաւարներէն էր, անոր ռազմական յաջողութիւնները բաւական համեստ էին։ Հետագայ պատմիչները անկասկած փորձած են մեծցնել անոր գործողութիւններու ազեցութիւնները, որպեսզի ապահովեն Հերակլիոս Կրտսերին մեծ նախնով։
Տիեզերք
Յաւելեալ
Որպէսզի գաղափար կազմենք Տիեզերքին չափերուն մասին, զանոնք հարկ է համեմատել Երկիրէն դիտուող երկնային մարմիններու հեռաւորութիւններուն հետ: Լոյսի ճառագայթը, որ կը տարածուի 300.000 քմ/եկվ. արագութեամբ, 1 երկվայրկեանի մէջ կրնայ շուրջ 8 անգամ պտտիլ երկրագունդին շուրջը: Լոյսը Արեգակէն Երկիր կը հասնի 8 վայրկեանէն: Մինչդեռ մեզի ամէնէն մօտ աստղէն, որ կը գտնուի Գենդաւրոս համաստեղութեամբ, լոյսը Երկիր կը հասնի միայն 4 տարի 4 ամսուան ընթացքին: Գիտնականները կը բնորոշեն բազմաթիւ աստղեր, որոնցմէ լոյսի ճառագայթները մեզի կը հասնին հարիւրաւոր, հազարաւոր, միլիոնաւոր, նոյնիսկ միլիառաւոր տարիներու ընթացքին:
Շահէ Աւագ Քհնյ. Մասոյեան
Կենսագրութիւն
Հակառակ ուսումնատենչ ըլլալուն, ան նիւթական պատճաոներով չէ կրցած բարձրագոյն ուսում ստանալ Հանապազօրեայ հացի Հրամայականր զինք նետած է գործնական կեանքի մէջ։ Ան հեւտեւած է դերձակութեան 1938-1958 թուական։ Արհեստը սորուելէ ետք, ձեռնարկած է ազատ գործի ու ժամանակ մը ետք ունեցած է սեփական խանութ։ Ան աոօրեայ աշխատանքներուն զուգահեո, կարեւորութիւն տուած է եկեղեցւոյ եւ քրիստոնէական դաստիարակութեան։ Փոքր տարիքէն, ամէն կիրակի իր Հօր աոաջնորդոթեամր յաճախած է եկեղեցի։ Հետագային, մաս կազմածէ դպրաց դասին նախ Գրիգոր Լուսաւորիչ ել ապա Ս. Քառասնից Մանկանց եկեղեցիներուն մէջ։ Տարիներու ընթացքին, եկեղեցասիրութիւնը զինք աոաջնորդած է ինքնաշխատութեամր սորվելու պատարագի երգեցողութիւնը ու շարականները։ Փորձաոութիւնը զինք օժտած է ինքնավստահութեամբ ու դպրաց դաս կառավարելու կարողութեամբ։ Այնքանոր, ան հրաւէր ստացած է դպրապետութեան պաշտօն վարելու։
Հոս իր պաշտօնավարութիւնը, ժամանակի ընթացքին մոռցնել տուած է իրեն նիւթական համեստ պայմաններու մէջ անցեալի տասնամեայ իր քահանայադործութիւնր։ Տարուէ տարի իր նիւթական վիճակը բարելաւուած է եւ ապրած՝ աւելի բարեկեցիկ կեանք մը։ Իր ծուխերը բազմացած են եւ ան դարձած է 530 ընտանիքներու ծխատէր քահանան։ Հակառակ ժողովական կեանքը չսիրելուն, ան վարած է վարչական պաշտօն, քանի մր շրջաններ եղած է կրօնական Ժողովի անդամ։
Ղազախ-վրացական Յարաբերութիւններ
Դեսպանատուներ
Սեպտեմբեր 1996 թուականին Ազրպէյճան ի Ղազախիստանի դեսպանատունը սկսաւ համատեղութեամբ գործել նաեւ Վրաստանի մէջ։
Վահրամ Մավեան
Վահրամ Մավեան, սփիւռքահայ բանաստեղծ եւ արձակագիր։
Կեանք եւ գործունէութիւն
Վահրամ դեռ քանի մը ամսու երեխայ, ընտանեօք փոխադրուած են Հայֆա։ Այստեղ մնալով եօթը տարի, յաճախած է տեղւոյն ազգային մանկապարտէզը:
Գերասիմ Ղազանչեան
Կենսագրութիւն
1920 թ.–ի Հոկտեմբեր 30-ին՝ թուրքերը Կարսը գրաւելէ ետք, սկսած են քաղաքի հայ բնակչութեան զանգուածային կոտորածն ու թալանը։ Գարաբեքիր փաշան՝ Կարսի քաղաքագլուխ Համազասպ Նորհատեանին, Կարապետ Գրիգորեանին (Սեւ Կարօ) եւ բժիշկ Գերասիմ Ղազանչեանին (Բժիշկ Կարօ) սիրալիր յանձնարարած է շրջիլ հայերու տուները, գիտնալ, թէ ո՞վ ողջ մնացած է, անոնց ի՞նչ վնաս հասցուած է, ցուցակագրել ու ցուցակները 15 օրուան ընթացքին ներկայացնել իրեն՝ տուժած բնակիչներու վնասները հատուցելու համար։ Յանձնախումբը ճիշդ ժամանակին ցուցակները ներկայացուցած է փաշային եւ տեղնուտեղը ձերբակալուաած։ 2 ժամ անց, նոյն օրը՝ 1920 թ.–ի Նոյեմբեր 15-ին, Գարաբեքիր փաշայի հրամանով, թուրքերը Կարսի Խափան հրապարակին մէջ կախաղան բարձրացուցած են՝ Համազասպ Նորհատեանին, Կարապետ Գրիգորեանին եւ բժիշկ Գերասիմ Ղազանչեանին։
Մատանիներու Տիրակալը, Երկու Ամրոցները
«Մատանիներու տիրակալը, Երկու ամրոցները» (The Lord of the Rings: The Two Towers), Ճ.Ռ.Ռ. Թոլքինի «Մատանիներու տիրակալը» վէպի հիման վրայ Փիթըր Ճեքսոնի կողմէ նկարահանած ֆիլմ, եռերգութեան երկրորդ մասը։ Գլխաւոր դերերը մարմնաւորած են Էլայճա Ուուտը, Շոն Էսթընը, Օրլանտո Պլումը, Վիգո Մորտենսընը, Յան Մաքկելենը, Տոմինիք Մոնաhենը, Միրանտա Օթոն, Ճոն Ռիս-Տէյվիսը, Էնտի Սերկիսը, Պիլի Պոյդը եւ Լիվ Թայլըրը։ ԱՄՆ-ի մէջ ֆիլմի թողարկումը տեղի ունեցաւ 2002 դեկտեմբեր 18-ին։ Համաշխարհային վարձոյթ ֆիլմը հաւաքած է 925 միլիոն ԱՄՆ տոլար։
Խոսրով Հեքիմեան
Կենսագրութիւն
Խոսրով Հեքիմեանի որդին, 1960-ական թուականներուն աշխատած է ՀՍՍՀ Գիտութիւնններու ակադեմիային մէջ։
1970 թուական
1970 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 70րդ տարին է 1967 • 1968 • 1969 • 1970 • 1971 • 1972 • 1973
Ռուսթաւի
Ռուսթավի, (რუსთავი) քաղաք է Վրաստանի հիւսիսային մասին մէջ, Կուռ գետի ափերին, 25 քիլոմեթր հեռաւորութեան վրայ Թբիլիսի էն։ Բնակչութիւնը՝ ։
1971 թուական
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1971 մահեր
Ռուսթաւի
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Վրաստան
Թիխի
Թիխի կամ Տիխի քաղաքը ներկայումս զբաղեցնում է 26-րդ տեղը ըստ բնակչութեան եւ 46-րդ տեղը ըստ տարածքի։
Տրանսպորտ
Քաղաքում է գործում Լեհաստանի տրոլեյբուսների ցանցերից մէկը։ Տրանսպորտը զարգացման փուլում է։ Քաղաքի միջով անցնում է երկաթուղին, որ Կատովիցեից տանում է լեհասլովակեան սահմանային Զուարդան-Սկալիտէ անցումի մօտ։
Տնտեսութիւն
Քաղաքում է գտնւում Լեհաստանի ամէնահին գարեջրի գործարանը, որը հիմնադրուել է XVIII դարում։ Ինչպէս նաեւ FIAT Group խոշոր մեքենայի գործարանը։ Շատ բնակիչներ աշխատում են Կատովիցեի մէգապոլիսի այլ քաղաքներում։
Զապէլ Հէքիմեան
Թատերական կեանք
1883-ի թատերաշրջանը կ՛անցընէ Շահզատէպաշը եւ Սկիւտար։ 1884-ին կը մասնակցի (վեց ամիս) Սերովբէ Պէնլկլեանի գուսանախաղի խումբին մէջ։
Հիմար (անձնանուն)
Հիմար, հայկական իգական անուն։ Յառաջացած է հայերէն հիմար բառէն։ Այս անուան համապատասխանում են յունական Σάλον եւ թուրքական Saloz անձնանունները, որոնք նոյնպէս կը նշանակեն հիմար։ Հիմար՝ Σάλος կը կոչուէին որոշ սուրբ մարդիկ, որոնք Քրիստոսի սիրով հիմար կը ձեւացնէին իրենց եւ որոնցմէ ամէնէն նշանաւորն է Սիմէոն Աղվաշը։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայկական իգական անձնանուններ
Ղազարոս (անձնանուն)
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայկական արական անձնանուններ
Տիկնիկային Թատրոն
Տիկնիկային թատրոն, թատերական ներկայացումներու տեսակ, ուր գործող հերոսները տիկնիկներ են։ Տիկնիկները կ՛ըլլան տափակ, ծաւալային եւ կիսածաւալային։ Զանոնք կը խաղցնեն դերասան-տիկնիկավարները։
Պատմութիւն
Տիկնիկային թատրոններ կային Հին Եգիպտոսի, Չինաստանի, Հնդկաստանի, Յունաստանի եւ հին աշխարհի միւս երկիրներուն մէջ։ Հին աստուածներու (արեւու, ջուրի, պատերազմի, որսորդութեան եւ այլն) արձանիկները պատրաստած են փայտէ, ծեփած կաւէ կամ ձեւած կաշիէ եւ ճրագի լոյսի տակ՝ քաշուած պաստառի վրայ ցուցադրած են ստուերապատկերներ։ Որոշ, յատկապէս Հարաւային Ամերիկայի, Ափրիկէի, Հարաւարեւելեան Ասիայի երկիրներուն մէջ կը շարունակեն ցուցադրել այնպիսի ներկայացումներ, որոնք մասամբ ծիսակատարութիւններ են, մասամբ՝ տիկնիկային թատրոն։
Տիէկօ Ֆորլան
Հաւաքական
Ուրուկուէյի ֆութպոլի ազգային հաւաքական Ֆորլանը հրաւիրուած է 2002 թուականին եւ մասնակցած է Ճափոնի եւ Քորիայի կատարելուած 2002 Աշխարհի Բաժակին եւ հարուածած է 1 կոլ (Սենեկալի հետ խաղին), սակայն Ուրուկուէյի ազգային խումբը գրաւեց երրորդ տեղը խումբին եւ դուրս մնաց հետագայ պայքարէն։
Անձնական կեանք
2008 թուականին կը հանդիպի արժանթինցի մոտել եւ հաղորդավարուհի Զաիրա Նարայի հետ։
Օտրի Հեփպըրն
Կենսագրութիւն
Ծնած է Պելճիքայի մէջ` Օտրի Քեթլին Ռասթըն անուամբ, հետագային իր հայրիկի կողմէն արձանագրուած է որպէս Օտրի Քեթլին Հեփպըրն-Ռասթըն: Մանկութիւնը եւ պատանեկութիւնը անցուցած է Հոլանատայի մէջ։ Ապրած եւ գործած է ԱՄՆ-ի մէջ, Ֆրանսայի մէջ, Մեծն Բրիտանիոյ եւ այլ երկրներու մէջ, իր փայլուն գործունէութեան արդիւնքով դառնալով բոլոր ժամանակներու ամենաերանելի աստղերէն մէկը եւ որպէս տեսաժապաւէնի գեր-աստղ, եւ որպէս նորաձեւութեան աշխարհի դիցուհի, ինչպէս նաեւ որպէս ԵՈՒՆԻՍԵՖ կազմակերպութեան բարի կամքի դեսպան:
Տիմա Թահպուպ
Հակասութիւններ
Հոկտեմբեր 2017-ին Թահպուպ բողոք ներկայացուցած է յորդանանցի ակթիվիսթի մը դէմ, ով Թահպուպին դիմանկարը զետեղած էր հեծեալի մը վրայ, որ ԻԼԻՊ դրօշի դիմաց սուր կը ճօճէր: Ակթիվիսթը կը քննադատէր Թահպուպին՝ սատարելու համար ոստիկանութեան այն աշխատակիցին, ով առանց հրամանի ոտնահարած էր Ռամատանի ժամանակ մինչեւ մայրամուտը ճաշարանի մը մէջ աշխատող ուսանողներու: Ակթիվիսթը ձերբակալուեցաւ զրպարտութեան համար եւ ազատ արձակուեցաւ այն ժամանակ, երբ անոր ընտանիքը Թահպուպէն ներողութիւն խնդրեց :
Տիմիթրի Գ․ (Աբխազիոյ արքայ)
Տիմիթրի III (վրաց.` დემეტრე II), Աբխազիոյ արքայ 967-975 թուականներուն :
1976 թուական
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1976 ծնունդներ
Կարապետ Տինկիլեան
Կարապետ Տինկիլեան (անյայտ, Ամասիա, Սեբաստիոյ նահանգ - 1915), հայ ատամնաբոյժ։
Նահապետ Ռուսինեան
Կենսագրութիւն
Ռուսինեան, 1857-ի ազզային կանոնագրութեան են 1860-ի ազզային սահմանադրութեան մշակումի մէջ ունեցաւ գերակշիռ դեր։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:1819 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Կեսարիա ծնածներ Ստորոգութիւն:1876 մահեր Ստորոգութիւն:Կոստանդնուպոլիս մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ Ստորոգութիւն:Հայ ազգային գործիչներ
Ս. Սերովբէ Եէտիքարտաշեան
Կենսագրութիւն
Նախ պաշտօնի կոչուած է անտառաբուծութեան եւ փորձառական ծաղկեմշակութեան գործին: Յետոյ վարած է կառավարական ընդհանուր քննիչի պաշտօնը՝ Արեւմտեան Ապառաժ լեռներու տնկարկութեանց կայաններուն, որոնք իր հսկողութեան տակն էին:
Հին Հալէպ
Հալէպի պատմութիւնը կ՛արտացոլուի անոր ճարտարապետութեան, հնագոյն բերդին, աւանդական շուկաներուն, հին տուներուն եւ ֆոլկլորին ընդմէջէն, ինչպէս Հալէպի նշանաւոր երաժշտութիւնը, ձեռագործները եւ այլն:
Հալէպի բերդին շուրջ մշակուած ցանկապատային տարածաշրջանին մէջ կը գտնուին ճանապարհային այնպիսի ձեւաւորումներ, որոնք յստակօրէն ազդուած են յունական-ռոմական քաղաքակրթութիւններէն, ինչպէս նաեւ կարելի է գտնել 6-րդ դար ու պատկանող քրիստոնէական շէնքեր:
Հրանդ Տինք
Հայկական Հարց
Հռետորական խնդիրներու տեսանկիւնէն, որ կը խանգարէր հայ-թրքական երկխօսութիւնը, ան կը հաւատար, որ այդ խոչընդոտները կարելի էր յաղթահարել յօգուտ թրքահայերուն։ Ֆրանսայի մէջ ընդունուած օրէնքին, ըստ որուն յանցագործութիւն կը համարուէր հայերու դէմ իրականացուած Ցեղասպանութեան ժխտումը, Տինք դէմ արտայայտուած է եւ, «Milliyet »թերթին պնդումով, Ֆրանսա գացած՝ ի նշան բողոքի ։
Արամ Ղանալանեան
Կենսագրութիւն
Վախճանած է Երեւանի մէջ, 9 Յունիս 1983-ին։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայ հայագէտներ Ստորոգութիւն:Հայ բանասէրներ Ստորոգութիւն:12 Փետրուարի ծնածներ
Ղարաբաղեան Օրագիր
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Գրական գործեր Արցախյան ազատամարտի մասին Ստորոգութիւն:2013 գրքեր
Ուիլիամ Համիլթըն
Քուատերնիոններու Կիրառութիւն
Քուատերնիոններու ուսումնասիրութեան ընթացքին Համիլթըն ներմուծեց վեքթորական դաշտ ի հասկացողութիւնը («դաշտ» եզրակացութիւնը անոր մօտ թերեւս կը բացակայի, անոր փոխարէն օգտագործուած է կէտի վեքթորական հասկացողութիւնը) եւ անոնց վեքթորական հաշիւ ի հիմքերը:
Քուատերնիոններու Տեսութեան Պատմական Նշանակութիւնը
20-րդ դարուն քանի մը փորձեր տեղի ունեցան քուատերնիոն ձեւերը կիրառելու քուանտային մեքանիք ի եւ յարաբենականութեան տեսութեան մէջ ։ Քուատերնիոնները իսկական կիրառութիւն գտան ժամանակակէն համակարգչայն գծանկարչութեան եւ խաղերու ծարագրաւորման մէջ, ինչպէս նաեւ հաշուողական մեքանիք ի , իներցիալ նաւագնացութեան եւ կառավարման տեսութեան մէջ. 2003-էն կը հրատարակուի «Հիփըրքոմփլեքսային թիւերը Երկրաչափութեան եւ Բնագիտութեան Մէջ» ամսագիրը։ ։ Ֆէլիքս Քլայն կարծիք մը յայտնած է, որ «քուատերնիոնները լաւ եւ կիրառելի են իրենց տեղեն, բայց եւ այնպէս անոնք չունին այն նշանակութիւնը, ինչպէս սովորական քոմփլեքս թիւերը»։ Կիրառութեան շատ մարզերու մէջ գտնուած են աւելի ընդհանուր եւ գործնական միջոցներ, քան քուատերնիոնները: Օրինակ, մեր օրերուն տարածութեան մէջ շարժումը ուսումնասիրելու համար աւելի յաճախ կ'օգտագործուի մատրիցային հաշուարկ ը; բայց այնտեղ, ուր կարեւոր է տալ եռաչափ պտոյտ սկալիար պարամեթրերի փոքրագոյն քանակութեան օգնութեամբ, Ռոտրիկի-Համիլթընի պարամեթրերու (այսինքն՝ պտոյտի քուատերնիոնի չորս բաղադրիչներու) կիրառումը շատ յաճախ գերադասելի կ'ըլլայ:
Տեսութեան Կիրառութիւններ
Չնայած այն բանին, որ Համիլթընի օփթիքական հետազօտութիւնները ի սկզբանէ նպատակ կը հետապնդէին ստեղծելու օփթիքական գործիքներու հաշուարկման յուսալի հիմնաւորուած թուաբանական մեթոտներ, անոր փայլուն աշխատանքները տասնամեակներու ընթացքին գործնական կիրառութիւն չէին գտներ: Միայն հետագային Համիլթընի տեսութիւնը լայն կիրառութիւն գտաւ կիրառական երկրաչափական օփթիքայի եւ օփթիքական պարագաներու տեսութեան մէջ:
Ստացիոնար Գործողութեան Սկզբունքը
1834-1835 թուականներուն Համիլթըն «Տինամիքայի Ընդհանուր Մեթոտի Մասին» իր երկու յօդուածներուն մէջ հրատարակեց նոր տարբեր սկզբունք (այժմ յայտնի է, իբրեւ ստացիոնար գործողութեան սկզբունք կամ Համիլթընի սկզբունք ).
Փիլիսոփայական Եւ Կրօնական Հայեացքներ
Համիլթըն անկեղծ հաւատացեալ մարդ էր, անգլիական եկեղեցւոյ պահպանողական «Օքսֆորտեան շարժման» աշխուժ անդամ, նոյնիսկ ընտրուած է իր շրջանի երեցփոխ։ 1840-ականներուն գիտական ամսագիրներու մէջ ան հրատարակեց յօդուածներ կրօնական երկու խնդիրներու մասին. Նիկիոյ Ա. Տիեզերական ժողովի տարուան գիշերահաւասար ի հաշուարկը եւ Քրիստոս ի՝ դէպի երկինք համբարձման ժամանակի գնահատականը։
Սաապ JAS 39 Կրիփէն
Անունը
JAS-ը կը վերծանուի որպէս՝ Jakt Attack Spaning՝ կործանիչ, գրոհային, խուզարկու:
1982 թուական
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1982 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1982 մահեր
Լեւոն Ղալումեան
Կենսագրութիւն
1964-ին աւարտած է Երեւանի արուեստագիտական հիմնարկը։
Հեղինակ է Արաբկիր եւ Շենգաւիթ համայնքներու գոտեվորման նախագիծերու, Տաթեւի վանական համալիրին հարող քաղաքաշինական գործունէութեան յատուկ կարգաւորման անպատակով տարածքային կազմակերպման նախագիծի (2013)։
Ղարաբաղի վէրքերը (ժապաւէն)
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Ժապաւէններ
Հինտուիզմ
Հինտուիզմ, կրօն` ստեղծուած Հնդկական ենթամայրցամաքին վրայ։ Հինտուիզմի պատմական անուանումը Սանսքրիթով կը հնչէ որպէս սանաթան-տհարմա (सनातन धर्म), ինչ որ կը նշանակէ «յաւերժ կրօն», «յաւերժ ճանապարհ», կամ «յաւերժ տհարմա»:
Արմենակ Սագըզեան
Կենսագրութիւն
Կոստանդնուպոլիսին մէջ ստանձնած է պետական պաշտօններ եւ արժանացած է բազմաթիւ շքանշաններու։ Արմենակ եղած է Կոստանդնուպոլիսի Հայ գեղարուեստական միութեան հիմնադիրը (1919 թուական) եւ անոր նախագահը։
Գէորգ Ղարիբջանեան
Կենսագրութիւն
Ղարիբջանեան գիտական ուսումնասիրութեան կիզակէտերը եղած են Հայոց Պատմութեան '''ԺԹ. դարու վերջի եւ Ի դարու''' սկիզբի, մասնաւորապէս կոմունիստական Կուսակցութեան, յետագային նաեւ Արեւմտահայ ազգային-ազատագրական Շարժման պատմութեան, Զօրավար Անդրանիկ Օզանեանի գործունէութեան վերաբերող հարցերը:
Հիու Լորի
Մրցանակներ
Տոքթոր Հաուսի դերին համար, 2005 եւ 2006 թուականններուն արժանացած է Ոսկէ Կլոպըս մրցանակին։
Ս. Ստեփանոս Նախավկայ
Ս. Ստեփանոս Նախավկային Տօնը
Ստեփանոս Նախավկան անդրանիկ վկան է, որ իր նահատակութեամբ ճամբայ բացած է հետագայ վկաներուն ու մարտիրոսներուն։ Եկեղեցւոյ հայրերն ու վարդապետները ներբողականներ հիւսած են Ս. Ստեփանոս Նախավկային մասին, որոնցմէ նշանաւոր են Եփրեմ Ասորիի, Պրոկղի, Գրիգոր Նիւսացիի եւ Օգոստինոսի ներբողեան ճառերը։
Յովհաննէս Ղուկասեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ Ստորոգութիւն:Հայ արձակագիրներ
Սալմա Հայէք
Սալմա Վալկարմա Հայէք Խիմէնէս-Փինօ (Salma Valgarma Hayek Jiménez-Pinault, ), մեքսիքական եւ ամերիկեան դերասանուհի, արտադրող։ Ամենայաջող մեքսիքական դերասանուհիներէն եղած է Հոլիվուտի քարմեն Միրանտաէն յետոյ։ Հայէքը նկարահանած է աւելի քան 30 ֆիլմեր։ Ան առաջին մեքսիքացին է, որ շահած է «Օսքար» մրցանակը, լաւագոյն դերի համար (2002)։
Հին Նոր Տարին
Չինաստանի մէջ
Չինական Նոր Տարին կը տօնուի ամբողջ Ասիոյ մէջ, ինչպէս նաեւ աշխարհի չորս կողմը` տարբեր երկիրներու մէջ, ուր գոյութիւն ունի չինական մեծ գաղութ մը :
Ղիթիոն
Հիւլէի արտաքին ելեկտրոնային թաղանթի կառուցուածքը՝ 2s: Ունի երկու կայուն իզոտոպ՝ 6Li (7,42 %) եւ 7Li (92,58 %)։ Ղիթոնը ճերմակ-արծաթափայլ մետաղ է։
Հիրոշիմայի Խաղաղութեան Յուշարձան
Հիրոշիմայի խաղաղութեան հուշարձան կամ Գեմբակու դոմու (Ճափոներէն՝ ja), Հիւլէային գմբեթ), մինչեւ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ ը Հիրոշիմա յի առեւտրաարդիւնաբերական պալատի ցուցադրական կեդրոնի շէնքը (Hiroshima Prefecture Industrial Promotion Hall)։
Պատմութիւն
1945 թուականի հիւլէական ռմբակոծութեան արդիւնքով առեւտրաարդիւնաբերական պալատի ցուցադրական կեդրոնի շէնքը խիստ տուժած է, բայց կանգուն մնացած է, չնայած անոր, որ հորիզոնական գծով հիւլէային ռումբի պայթումի մակակեդրոնը 160 մեթր հեռաւորութեան վրայ էր։ Շէնքը մասնակի քանդուած է պայթումի հարուածային ալիքէն։ Այդ պահուն շէնքին մէջ գտնուող բոլոր մարդիկը զոհուած են։ Պատերազմէն ետք փլուզումէն խուսափելու համար գմբէթը ամրացուած է եւ դարձած է հիւլէային պայթումի հետ կապուած ամենայայտնի ցուցանմոյշը։ 1996 թուականին, չնայած չինական եւ ամերիկեան իշխանութիւններու բողոքին, Գեմբակու Դոմուն մտաւ UNESCO-ի համաշխարհային ժառանգութեան ցանկին մէջ ։
Գրիգոր Սաթամեան
Նիւ Եորքի ՀԲԸ Միութեան Գեղարուեսատական Տնօրէնի պաշտօն
Նիւ Եորք եղած շրջանին, կը հիմնէ վեց թատերական խումբեր։ Նիւ Եորքի, Պոսթոնի, Տիթրոյթի, Ֆիլատէլֆիոյ, Պուէնոս Այրէսի եւ Լոս Անճելըսի մէջ։ Կը հիմնէ նաեւ Նիւ Եորքի միակ հայկական հեռատեսիլի ծրագիրը «Spotlight Armenians” անուան տակ, որուն վարիչ տնօրէնն ու խօսնակն էր Գրիգոր Սաթամեան ամբողջ երկու տարի։
Թատերական արհեստավարժ գործով ելոյթներ
Թատերական արհեստավարժ գործով ելոյթ կ՛ունենայ Անգլիոյ, Նիւ Եորք ի, Միշիկընի եւ Լոս Անճելըս ի մէջ։ Հեռատեսիլի դրուագներէն մաս կը կազմէ՝ “Suddenly Susan”, “The Team Night Rider”, “Mad TV”, “24” եւ “Alias”-ին։
Պօղոս Հիսարլեան
Կենսագրութիւն
1914-ի ամրան՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմն սկսելուն պէս, բոլոր հայ բժիշկներու հետ միասին զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ զինուորական բժիշկ ծառայելու համար Կարին ուղարկուած։
Ռուսիան Անդրկովկասի Մէջ
Ռուս-Պարսկական Պատերազմները
Այս նահանգները գրաւուեցան Ռուսիոյ կողմէ ռուս-պարսկական չորրորդ պատերազմի ընթացքին, 1826-1827: Այս կռիւներուն, պարսկական բանակը Գիւմրիի (Ալեքսանդրաոլ) եւ Գանձակի վրայ արագ յառաջացում մը արձանագրեց, որուն ուժերը կը հասնէին մօտ 35.000-ի: Գիւմրին եւ Գանձակը արագօրէն գրաւուեցան: Թիֆլիսը սարսափած էր եւ իր անկումը կը սպասուէր: Բայց կացութիւնը վերահաստատուեցաւ վեց շաբաթ տեւող Շուշիի հերոսական դիմադրութեամբ: Զայն պաշտպանողը իր հայ բնակչութիւնն էր եւ 350 հոգինոց փոքր պահակագունդ մը՝ գնդապետ Ռէութի հրամանատարութեամբ, 1826 Սեպտեմբեր 2-ին Շամխորի մէջ զօրավար Մատաթեանի տարած փայլուն յաղթանակն ալ մեծ դեր կատարեց, ան իր 2000 հոգինոց զօրագունդով, ետ մղեց 10.000 պարսիկներ եւ վերագրաւեց Գանձակը:
Այս հաշտութեան առաջին կարեւոր հետեւանքը այն եղաւ, որ Հայաստանի մէկ մասը անցաւ ռուսական տիրապետութեան ներքեւ։ Կարգ ու կանոնի եւ ապահովութեան իրաւակարգ մը գտնելով եւ շփման մէջ մտնելով ցարական Ռուսիոյ հետ, որ հակառակ իր թերիներուն զգալի ձեւով յառաջդէմ էր ասիական վարչակարգին հետ բաղ­դատած, հայ ժողովուրդի կարեւոր մէկ հատուածը այնուհետեւ ի վիճակի էր արագօրէն զարգանալու այլազան մարզերու մէջ։ Այս յառաջդիմութիւնն իսկ ցայտուն կը դարձնէր անհանդուրժելի այն կացութիւնը, որ կը գտնուէր հայ ժողովուրդի միւս հատուածը, թրքական տիրապետութեան տակ։
Ղեւոնդ (պատմիչ)
Կենսագրութիւն
Ղեւոնդ Պատմիչի մասին կենսագրական քիչ տեղեկութիւններ կան։ Ծննդեան եւ մահուան թուականները անյայտ են։ Ուսումը առած է Դուինի հայրապետանոցին մէջ։ Եղած է եկեղեցական՝ հաւանաբար քահանայ, որովհետեւ կարգ մը ձեռագիրներու մէջ իրեն տրուած է ՂԵՒՈՆԴ ԵՐԵՑ յորջորջումը։ Իր պատմութիւնը գրած է Շապուհ Բագրատունիի խնդրանքով։ Ուրեմն համակիր էր Բագրատունի տան ընդդէմ Մամիկոնեանց, որոնք մասնաւորաբար Ը. դարուն մրցակից էին եւ իրարու հակոտնեայ քաղաքականութիւն կը վարէին։ Մամիկոնեանները արաբատեաց եւ աւելի յունասէր էին, իսկ Բագրատունիք աւելի արաբասէր։
Պատմութեան բովանդակութիւնը
Ե.- Ժողովրդային ապստամբութիւնները Օմաուիներու դէմ։
1.- Արաբական արշաւանքներ եւ անոնց նկարագրութիւնը Ղեւոնդի մօտ։ Խիստ են արաբները·–Մուհամմէտ անոնց պատուիրած է, ըստ Ղեւոնդի՝ «Ելէք ի վերայ աշխարհաց. Նուաճեցէք զնոսա ընդձեռամբ ձեռոց զի մեզ տուեալ է ի վայելս զպարտութիւն երկրի. Կերայք զմիս ընկելոց երկրի եւ արբէք զարիւն զօրաւորաց»։
Ճայիլի Ամատու Ամալ
Կենսագրութիւն
Ճայիլի Ամատու Ամալը ամուսանցած է երկրաչափ, գրող Ամատու Պապայի հետ: Զոյգը կ՛ապրի Տուալայի մէջ:
Ճամբու Ճաշ
Ճամբու ճաշ (անգլ.՝ street food) հասկացողութիւնը` համաշխարհային խոհանոց մուտք գործած է 21-րդ դարուն ։ «Ճամբու Ճաշ»ը արագ է եւ աժան. ան դիւրաւ կը գոհացնէ մարդկային ախորժակը ։
Աշխարհի մէջ միլիոնաւոր մարդիկ ճամբու ճաշ կը սպառեն եւ այս կերակրատեսակը կամուրջ կը հանդիսանայ տարբեր մշակոյթներու խոհանոցներուն միջեւ։ Օրինակ՝ խումբ մը ընկերներ կրնան հոթ տոկ ուտել Պէյրութի մէջ, իսկ իրենց պաշտօնակիցները կրնան շաուրմա վայելել Նիւ Եորք ի փողոցներուն մէջ։ Սու Քուին եւ Քարոլ Ուիլսըն, ճաշի գիրքերու երկու հեղինակներ, գրած են գիրք մը` «Ճամբու Ճաշի Համաշխարհային Ատլաս» կամ “The World Atlas of Street Food" անունով։ Գիրքին մէջ անոնք ներառած են աշխարհի այն բոլոր երկիրները, ուր կարելի է համեղ "Ճամբուն ճաշ" ճաշակել։ Անոնք իրենց գիրքին մէջ տեղադրած են նաեւ այդ երկիրներու մէջ ընդհանրացած ուտեստներու բաղադրատոմսերը։
Սալման Խան
2001-էն մինչեւ 2005
2003-ին ան հանդէս եկաւ իր կատարած լաւագոյն դերերէն մէկով՝ «Tere Naam» ֆիլմին մէջ։ Նոյն տարին ան ունեցաւ ուրիշ ֆիլմ մը եւս՝ «Baghban»-ը:
2006-էն մինչեւ 2010
2006-ին ան հանդէս եկաւ չորս ֆիլմով՝ «Saawan... The Love Season», «Jaan-E-Mann: Let's Fall in Love... Again», «Baabul», «Shaadi Karke Phas Gaya Yaar»:
Սալմաստ
Սալմաստ ( Salmās, Dilmaqan, Salmas), քաղաք Իրանի մէջ։ Կը գտնուի Ուրմիա (Կապուտան) լիճի հիւսիսարեւմտեան ափի մօտ, Խոյ քաղաքի հարաւը, հարթավայրի մէջ, Ուրմիա լիճը թափող համանուն Սալմաս ձկնառատ գետակի ափին :
Ճան Աբգարիոս
Ճան (Եուհաննա) Աբգարիոս,  յաջող գրագէտներ շատ գտնուած են, նոյնպէս յաջող առեւտրականներ։ Սակայն թէ՝ գրականութեան եւ թէ առեւտուրի մարզին մէջ յաջողած դէմքեր շատ կան։ Ահա այս բացառութիւններէն է Ճան կամ տեղացի ժողովուրդին կողմէ որպէս Եուհաննա ճանչցուած Աբգարիոս։
Կարգաթող Յակոբ եպիսկոպոսի այս երկրորդ տաղանդաւոր զաւակը ծնած է Պէյրութ՝ Սեպտեմբեր 1832-ին, գրեթէ ոչինչ գիտենք իր մանկութեան մասին, մինչեւ իր հօր մեռնիլը ՝1845-ին, յոյն որթօտոքս դպրոց մը կը յաճախէր, ուր սորվեցաւ յունարէն եւ արաբերէն, բացի այս երկու լեզուներէն, գիտէր նաեւ հայերէն եւ թրքերէն, զորս սորված էր իր հօրմէն։ Հօրը մահէն յետոյ, մայրը կաթոլիկ մը ըլլալով՝ Ճանը դրաւ Յիսուսեաններու դպրոցը։ Սակայն մօրը զինք կրօնափով ընելու այս ընթացքը շատ ալ հաճելի չթուեցաւ պատանի Ճանին, որ դպրոցէն փախաւ եւ գանգատեցաւ Պէյրութի անգլիական հիւպատոս Պրն.Էլտրիճին, որ Յակոբ Աբգարեանի (Աբգարիոս) զաւակներուն մենտոր նշանակուած էր։ Պրն.Էլտրիճ կարգադրեց որ Ճան իր զաւակներուն հետ մասնաւոր դասընթացքներու հետեւի։
Սահակ Ապրօ
Ապրօ Սահակ (անյայտ - 1900, Կ. Պոլիս), Զմիւռնիացի հայ խմբագիր, երբեմն թարգման Բ․ Դրան։
Ճահուկ (Սիւնիք)
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Սիւնիք նահանգի գաւառներ
Սահակ Յովհաննէսեան
Սահակ կը յաճախէ Եփրատ Գոլէճը, նախակրթարանէն սկսեալ մինչեւ վերի կարգերը. սակայն քաղաքական անստոյգ եւ սպառնական կացութեան հետեւանքու կիսատ կը թողու իր ուսումը եւ 1913 թուականին կը մեկնի Ամերիկա՝ Պոսթոն։
Սալման Պըն Ապտել Ազիզ Ալ Սէուտ
Սալման Պըն Ապտել Ազիզ Ալ Սէուտ (سلمان ابن عبد العزيز آل سعود‎) ծնած է 31 Դեկտեմբեր 1935-ին՝ Սէուտական Արաբիոյ մայրաքաղաք Ռիատի մէջ։ Սէուտական Արաբիոյ Թագաւորը դարձած է իր մեծ եղբոր՝ Ապտալլահ Պըն Ապտուլ-Ազիզ-Ալ-Սաուտի մահէն ետք։ '
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Սէուտական Արաբիոյ թագաւորներ Ստորոգութիւն:1935 ծնունդներ Ստորոգութիւն:31 Դեկտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:Ռիատ ծնածներ
Ղրիմահայ Գաղութը
Պատմական Ակնարկ
Հին Ղրիմ քաղաքի բնակեցումը հայերով հիմնականին կը սկսի 1806-1808 թուականներուն, իսկ երկու տարի ետք արդէն, քաղաքը ունէր 1640 բնակիչ, որոնք կառուցած էին 165 նոր տուն, 4 քարւանսարա, 93 կրպակ, 6 սրճարան եւ այլն: Հետագային, այստեղ տեղափոխուեցան մեծ թիւով նոր Նախիջեւանցիներ եւ Գրիգորոպոլցիներ: Ղրիմահայութեան գերակշիռ մասը կը կազմէին արեւմտահայերը, որոնք Ղրիմ կը գաղթէին այնտեղ տեսնելով առեւտուրի, արհեստագործութեան ու այգեգործութեան զարգեցման լայն հեռանկարներ:
Ղրիմահայերուն Հասարակական եւ Կրթամշակութային Կեանքը
Հայկական եկեղեցիներ կառուցուած են Եւպատորիոյ, Հին Ղրիմի, Արմեանսկի, Սիմֆերոպոլի մէջ, որոնց մէկ մասը դժբախտաբար չեն պահպանուած: Ժամանակին Թէօտոսիոյ ամենամեծ եւ գեղեցիկ շինութիւններէն կը համարուի Խալիպեան ուսումնարանի եռայարկ շէնքը, որ Հայրենական պատերազմի ժամանակ ռմբակոծութեան հետեւանքով լրիւ աւերուած է: Քաղաքացիական բնոյթի շինութիւններ կառուցուած են Սփենտիարեաններու, Թոփալեաններու, Սեֆերովներու եւ այլ մեծահարուստ հայերու պատուէրներով:
1984 (Վէպ)
Պատմութիւն
Գիրքին ամէնէն շատ քննադատուող կէտերէն մէկը իր անբարոյական տեսարաններն էին, որոնք կրնային բացասական ազդեցութիւն ունենալ պատանիներու հոգեբանութեան վրայ։ Բայց աւելի ուշագրաւ են վէպը արգիլելու քաղաքական դրդապատճառները, որոնք ժամանակի ընթացքին շատ յստակ զիրար կը հակասէին։ Իւրաքանչիւր քաղաքական իրադրութիւն իր դերը ունեցած է արգելք ըլլալու, ապա այդ արգելքները վերցնելու պատճառաբանութեան հարցին մէջ։
Ճաշուա Մալինա
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1966 ծնունդներ Ստորոգութիւն:17 Յունուարի ծնածներ Ստորոգութիւն:Դերասաններ Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասաններ
Ղասախիստան
Բնակչութիւնը
Ամենամեծ քաղաքներն են Ալմա Աթան, Պավլոդարը, Կարագանդան, նոր մայրաքաղաք Աստանան: Յայտնի է նաեւ Բայկանուրը, որ եղած է ԽՍՀՄ ամենամեծ տիեզերանաւակայաններէն մէկը(կը գործէ նաեւ այժմ)։ Այստեղէն արձակուած է աշխարհի առաջին արհեստական արբանեակը, տիեզերք թռած է Յու.Գագարինը: Առաւել խտաբնակ են Կարագանդայի եւ Ալմա Աթայի մարզերը, բնակած են արեւմտեան Կասպից ծովուն հարող, ինչպէս նաեւ կեդրոնական շրջանները։
Տնտեսութիւնը
Ղազախիստանը ունի հզօր տնտեսական ներուժ։ Հետ խորհրդային տարիներու տնտեսական անկմանը փոխարինած է դանդաղ բայց կայուն աճը։ Կը նկատուի արտասահմանեան գլխաւոր ներհոսք։ Հիմնական ներդրողները եւրոպական եւ ճաբոնական ընկերութիւններն են։ Տնտեսութեան առաջատար ճիւղը արդիւնաբերութիւնն է, որ կու տայ համախառն ներքին արդիւնքի գրեթէ 40%-ը։ Զարգացած են լեռնահանքային, կիզանիւթ, մետաղաձուլական, մեքենաշինական, քիմիական, սնունդի ճիւղերը։
Քիմիական արդյունաբերութիւն
Քիմիական արդիւնաբերութեան ձեռնարկութիւնները կ՛աշխատին նաւթ, ֆոսֆորիտներու, սեւ եւ գունաւոր մետաղաձուլութեան թափոններու հիմքի վրայ։ Կ՛արտադրեն նաւթամթերքներ, ֆոսֆորական պարարտանիւթեր, թթուներ, դեղորայք։
Արամ Սահակեան
Ծանօթագրութիւններ
2. Հայերը Լիբանանի մէջ Ա. Հատոր Պէյրութ 1951, եւ Բ. հրատարակութիւն 1982 էջ 388-390
Ճասթին Չէյմպըրզ
Ճասթին Ուիլմէն Չէյմպըրզ (Justin Willman Chambers, ծնած 11 Յուլիս, 1970, Սթրինկֆիլտ, Օհայիո, ԱՄՆ) Ամերիկացի դերասան մըն է: Ծնած է Օհայիո քաղաքին մէջ, ուր նաեւ մեծցած է ու յաճախած աւագ դպրոց՝ Southeastern High School, Հարաւային Չառթսթըն, Օհայիո, որմէ ետք ուսումը շարունակած է Նիւ Եորքի HB Studio ուսումնարանին մէջ։ Չէյմպըրզ նաեւ բազմաթիւ հագուստի անուններու համար թերթերու տարբեր շապիկներու վրայ նկարահանումներ ունեցած է, ինչպէս Calvin Klein, Armani, եւ Dolce & Gabbana:
Ճասթըն Թրուտօ
Ճասթըն Փիէր Ճէյմզ Թրուտօ (Justin Pierre James Trudeau, ծնած 25 Դեկտեմբեր, 1971, Օթաուա, Օնթարիո, Քանատա), Քանատացի քաղաքական անձնաւորութիւն մըն է: Ան Քանատայի 23րդ եւ ներկայ վարչապետն է, ինչպէս նաեւ Քանատայի Ազատականութեան Կուսակցութեան ատենապետը: Ան երկրորդ ամէնաճահիլ վարչապետն է Ճո Քլարքէն ետք, ինչպէս նաեւ նախորդ վարչապետ Փիէր Թրուտոյի ամէնամեծ զաւակը՝ ըլլալով առաջին վարչապետը, որ ունի ընտանեկան կապեր ուրիշ Քանատացի վարչապետի մը հետ:
Սալուա Ալ Քաթրիպ
Կենսագրութիւն
Ֆրանսացի երգիչ Սերժ Լամաի արտադրողը Սալուա Ալ Քաթրիպին առաջարկեց որ միջազգային աստղ մը ըլլայ Ֆրանսայի եւ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն մէջ, բայց ան մերժեց եւ չ'ուզեց ձգել Լիբանան: 1985-ին «Al Hilm el Talett»-մէջ խաղցաւ եւ Պոսրա փառատօնին մէջ կատարեց Սուրիոյ մէջ, Դիմկատի փառատօնին Ալճերիոյ մէջ։ Ան երգեց աւելի քան 150 երգեր որոնք յօրինած էին Րոմիո Լահուտ, Զաքի Նասիֆ, Թուֆիք Պաշա, Էլի Շուէրի, Իլիաս Րահպանի եւ Մելհեմ Պարաքաթ:
Սթիւ Ճոպզ
Սթիւ Ճոպզ (Steven Paul "Steve" Jobs 24 Փետրուար 1955, Սան Ֆրանսիսքօ - 5 Հոկտեմբեր 2011), ամերիկացի ճարտարագէտ, գործարար, Ափըլ ընկերութեան հիմնադիրն էր եւ գլխաւոր տնօրէնը։ Ան յայտնագործած է արհեստագիտական գործիքներ, ինչպէս՝ Այ. Փոտ, Այ. Ֆոն եւ Այ. Փետ։
Կենսագրութիւն
Ճոպզի անձնական հարստութիւնը կը գնահատուի 8.3 միլիար տոլար, իսկ անոր ընկերութիւնը տէր է 76 միլիար տոլար ի:
Ճարպակալում
Ստամոքսի օղակաւորում
Այս վիրաբուժութեամբ սիլիքոնէ թաղանթով պատուած օղակ մը կը տեղադրուի ստամոքսին վերի բաժինը, որմով ստամոքսը կը բաժնուի երկուքի՝ մեծ եւ փոքր բաժիններու, ստանալով աւազէ ժամացոյցի տեսք։ Այս սիլիքոնէ օղակին տրամագիծին ճշդումը վիրաբուժին հայեցողութեան իբրեւ արդիւնք, հիւանդը քիչ կ'ուտէ եւ շուտ կը յագենայ, որովհետեւ սնունդը նախ կը հաւաքուի ստամոքսին փոքր մասին մէջ, որ անմիջապէս կը փոխանցէ կուշտ ըլլալու զգացողութիւնը։
Սահակ Պարթեւ
Կենսագրութիւն
Պարթեւ Պահլավունի եւ Մամիկոնեան տոհմերէն է, Ներսէս Մեծի որդին է։ կրթութիւն ստացած է կապադովկեան Կեսարիայի, Ալեքսանդրիայի եւ Կոստանդնուպոլսոյ դպրոցներուն մէջ։ Տիրապետած է Յունարէնի, ասորերէնի, պարսկերէնի։ 387 թուականին ընտրուած է հայոց հայրապետ՝ եռանդուն աջակցութիւն բերելով Խոսրով Գ թագաւորին՝ վերականգնելու Մեծ Հայքի միասնականութիւնը։ Խոսրովի գահնկեց ըլլալեն եւ ագսորուելէն ետք Սահակ Ա Պարթեւը նոյնպէս զրկված է հայրապետական աթոռէն (389 թ.) եւ միայն Վռամշապուհ թագաւորին ջանքերուն շնորհիւ վերաստանձնեց իր պաշտօնը։ Հետագային ան, պարսից Վռամ Ե արքային կողմէն ենթարկված է հալածանքներու ու շնորհազրկման։
Մահացած է իր ծննդեան օրը, նաւասարդ 30-ին (439 թ. սեպտեմբեր 7-ին), Բագրեւանդի Բլրոցաց գիւղը եւ թաղուած է Տարոնի Աշտիշատին մէջ։
Ճարպակալում
Ներստամոքսային փուչիկի տեղադրում
Այս փուչիկը կը տեղադրուի ստամոքսին մեջ 6 ամսուան ժամկէտով, որմէ ետք դիւրութեամբ դուրս կը բերուի ստամոքսէն։ Այս միջոցը կարելի է իրականացնել տարին 1-2 անգամ։ Փուչիկը որոշ տարածք գրաւելով ստամոքսին մէջ, տեւական յագեցած ըլլալու զգացողութիւնը կը յառաջացնէ հիւանդին մօտ եւ կը նուազեցնէ կրկնակի սնունդ ստանալու անհրաժեշտութիւնը։
Սահակ Պարթեւ
Ժառանգութիւն
Շարք մը հայ միջնադարեան աղբիւրներ Սահակ Ա Պարթեւին կը վերագրեն հայոց եկեղեցական ձայնեղանակներու՝ ութձայնի առաջին կարգավորումը։
Ճեմմա Պելլինչոնի
Ճեմմա Պելլինչոնի, իտալացի օփերային երգչուհի, սոփրանօ, մանկավարժ եւ հասարակական գործիչ ։ Օփերային արուեստագէտ Չեզարէ Պելլինչոնիի եւ Ք. Սորոլտոնիի դուստրն է, թենոր Ռոպերտօ Ստանիոյի կինը։
Էմանուէլ Ճգնաւորեան
Կենսագրութիւն
Էմանուէլ Ճգնաւորեան ծնած է Վիեննա՝ երաժիշտներու ընտանիքի մէջ։ Ջութակ սկսած է նուագել 5 տարեկանէն։ 7 տարեկանին ունեցած է իր առաջին հանրային համերգը, երկու տարի ետք՝ մենահամերգ, որմէ ետք արժանացած է Վլատիմիր Սփիւաքովի անուան հիմնադրամի կրթաթոշակը։ Նաեւ համերգ ունեցած է Մոսկուայի Չայքովսքիի անուան համերգասրահին եւ Մոսկուայի երաժշտանոցին մեծ դահլիճին մէջ։
Պանտ օֆ պրատըրս (Band of brothers)
Պատմութիւնը
Պատմութիւնը կեդրոնացած է Ա․Մ․Ն․ բանակին 101-րդ օդի գրոհի զօրագունդի 506-րդ հետեւազօրքի անկարգագունդի 2-րդ վաշտի («Easy» Company) պատմութեան, անոր ունեցած աշխուժ գործունէութեան Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Եւրոպայի ռազմաճակատին։
Ճեմալ փաշա
1914 թուականին նշանակուած է ծովային նախարար։ Եղած է օսմանիզմի, պանիսլամիզմի եւ պանթիւրքիզմի ջատագով, այդ գաղափարներու իրագործումը կապած Գերմանիային դաշնակցելու հետ։
Իր յուշերուն մէջ փորձած է արդարացնել իր եւ գործընկերներուն հանցագործութիւնը, հայ-թուրքական հարաբերութիւններու վատացման մէջ մեղադրել Ռուսաստանին։
Հին Երեւան
Հին Երեւան, Հայաստանի Հանրապետութեան մայրաքաղաք Երեւանի պատմական կեդրոնը։ Երեւանը հիմնադրուած է Ուրարտուի թագաւոր Արգիշտի Ա.-ն՝ մ.թ.ա. 782 թուականին։ Քաղաքի՝ շուրջ երեքհազարամեայ պատմութիւնը կը բաժնուի քանի մը փուլերու։ Երբեմն Հին Երեւան ըսելով նկատի ունին Երեւանի պատմութեան «նահանգային շրջանը» (Երեւանի նահանգի կեդրոն, Ռուսական կայսրութիւն) եւ «խորհրդային շրջանը» (Հայկական ԽՍՀ մայրաքաղաք, ԽՍՀՄ)։ Վերջին փուլը սակայն չի ընդգրկեր ամբողջութեամբ, այլ մինչեւ 20-րդ դարու կէսը՝ Երեւանի ընդարձակումը։
Երեւանի կուսակալութիւն
Երեւանը ունի վարչատարածքային միաւորի աւելի քան 500 տարուայ կառավարման փորձ։ Դեռեւս 15-րդ դարուն Արարատեան դաշտը նուաճած թուրքմենները այստեղ հիմնած էին առանձին վարչատարածքային միաւոր՝ Երեւան կեդրոնով։
1502 թուականին Սեֆեան Իրանը կը տիրանայ Արեւելեան Հայաստանին եւ Արաքսէն հիւսիս ինկած հողերը կը բաժնուին 2 մասի՝ Երեւանի եւ Ղարաբաղի կուսակալութիւններու։ Բանն այն է, միջնադարեան Հայաստանի ծաղկուն քաղաքները՝ Դուինը եւ Անին, աւերուած եւ անկում ապրած էին։ Ուստի կուսակալութեան կեդրոն ընտրուած էր մօտ 20, 000՝ բացառապէս հայ բնակչութիւն ունեցող Երեւան քաղաքը, որ սկսած էր զարգանալ որպէս միջնադարեան արեւելեան քաղաք։ Երեւանի կուսակալութեան տարածքը շուրջ 45, 000 քառ. կմ էր՝ գրաւելով Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգը՝ Արարատեան դաշտը, Շիրակը եւ Վանանդը, Արարատ եւ Արագած լեռները, Սեւանի աւազանը, ինչպէս նաեւ՝ Նախիջեւանի հովիտը։
Երեւանի նահանգ
Աշխարհագրական առումով Երեւանի նահանգը կը գտնուէր Անդրկովկասի, այժմ՝ Հարաւային Կովկասի կեդրոնական մասին մէջ՝ 41°7' եւ 38°52' հս.լ.եւ 60°56' եւ 63°54' արլ.ե.։ Հիւսիսէն կը սահմանակցէր Թիֆլիսի, արեւելքի՝ Ելիզավետպոլի նահանգներու, իսկ արեւմուտքէն՝ Օսմանեան կայսրութեան, 1878 թուականէն սկսած՝ Կարսի մարզի հետ։ Հարաւէն Իրանի սահմանն էր, որ կ՝ եզերուէր Արաքս գետով։ Նահանգի կեդրոնին կը գտնուէին Արարատ լեռը եւ ամբողջ Արարատեան դաշտը։ Երեւանէն բացի՝ կարեւոր քաղաքներ էին Ալեքսանդրապոլը, Նախիջեւանը, Նոր Բայազետը եւ Վաղարշապատը։ Սկզբնական շրջանին քաղաքները ունէին փոքրաքանակ բնակչութիւն։
Ռուսերէն
Ըստ աշխարհի լեզուների դասակարգման, ամէնէն շատ թարգմանուող լեզուներու շարքին մէջ ռուսերէն չորրորդ դիրքը կը գրաւէ, ինչպէս նաեւ՝ եօթներորդ տեղը այն լեզուներու շարքին մէջ, որոնցմով կը թարգմանուի գիրքերու մեծամասնութիւնը : 2013-ին ռուսաց լեզուն համացանցի ամէնէն հանրամատչելի լեզուներու շարքին մէջ գրաւած է երկրորդ դիրքը :
Ընկերագիտական տուեալներ
Ըստ 2006-ի «Դեմոսկոպ» ամսագիրի մէջ Ռուսաստանի Կրթութեան եւ գիտութեան նախարարութեան ընկերագիտական հետազօտութիւններու կեդրոնի գիտական աշխատանքներու գծով փոխտնօրէն Ա. Արեֆեւի հրապարակած հետազոտութիւններու, ռուսաց լեզուն աստիճանաբար կը կորսնցէ իր դիրքերը ինչպէս աշխարհի վրայ ընդհանրապէս, այնպէս ալ Ռուսաստանի մէջ մասնաւորապէս : 2012-ին Ա.Լ.Արեֆեւը հրապարակեց նոր հետազօտութիւն՝ «Ռուսաց լեզուն 20-21-րդ դարերու եզրագիծին», ուր հաստատեց Երկրի բոլոր շրջաններու մէջ ռուսերէնի դիրքերու հետագայ թուլացման միտումներու իր տեսակէտը : 2006-ին հեղինակը 2025-ի համար կը կանխատեսէր ռուսախօսներու կրճատում մինչեւ 110 միլիոն մարդու, իսկ աշխարհի վրայ՝ 152 միլիոն մարդ , իսկ 2012-ին վերանայեցաւ իր կանխատեսումը աւելի լաւատեսական գնահատականով (ընդհանուր չեզոք միտումներու պահպանման պարագային) եւ երկարաձգեց մինչեւ 2050. 2025-ին հեղինակը կանխատեսել է ռուսախոսների կրճատում մինչեւ 152 միլիոն մարդ, իսկ մինչ 2050 թվականը՝ մինչեւ 130 միլիոն մարդ : Նախկին ԽՍՀՄ երկիրներուն մէջ ռուսաց լեզուն աստիճանաբար կը փոխարինուի տեղական լեզուներով, իսկ ռուսերէնի տարածուածութիւնը աշխարհի վրայ կը կրճատուի ռուսերու եւ Ռուսաստանի ընդհանուր բնակչութեան կրճատման հետ : Հենց Ռուսաստանում աճում է անգլերէնի վարկանիշը , իսկ Ռուսերէնը կորցնում է իր ժողովրդականությունը ներգաղթածների մոտ :
Ռուսաստանի 2010-ի մարդահամարի արդիւնքներով «Տիրապետում ռուսաց լեզուին» բաժինին մէջ նշած են 138 միլիոն մարդ (99,4%), իսկ 2002-ի մարդահամարին՝ 142 միլիոն մարդ (99,2%)։ Քաղաքային բնակչութեան շրջանին մէջ ռուսերէն կը խօսէր 101 միլիոն մարդ (99,8%), իսկ գիւղական շրջաններու մէջ՝ 37 միլիոն մարդ (98,7%) :
Շրջաններու տարբերակներ
Յետ-խորհրդային տարածքի պետութիւններու շարքին ակնյայտ է կառավարական օղակներու ռուսերէն լեզուի առանձին տարրերու կարգաւորման ձգտումը՝ նոյնիսկ այդ պետութիւններու կողմէ ռուսերէնը իբրեւ պաշտօնական լեզու ճանչցուած չըլլալու պարագային (օրինակ Ուքրանիոյ մէջ՝ Ռուսաստանի մէջ տիրապետող եւ ճիշդ նկատուող на Украине ձեւի փոխարէն՝ из Украины, с Украины, в Украине ձեւերը կը գործածուին)։ Քանի որ նման փոփոխութիւնները կ'իրականացուին չհամաձայնած կերպով, իրականին մէջ ատոնք ռուսաց լեզուի վրայ կ'ազդեն միայն այդ պետութիւններու տարածքներուն մէջ։
Հին ռուսերէն
14-18-րդ դարերուն Լիթուանիոյ Մեծ իշխանութեան գրաւոր, երկար ժամանակ նաեւ պաշտօնական լեզուն էր արեւմտառուսական գրաւոր լեզուն («рус(с)ки язык», «проста мова», «россійская бесѣда»), որ հակառակ իր կազմին մէջ պիելոռուսական եւ ուքրանական հիմք, ունենալուն, ուժեղ ազդեցութեան ենթարկուած էր լեհական եւ եկեղեցասլաւոնական (տուեալ ժամանակի եզրոյթաբանութեամբ՝ славенского կամ славенорос(сий)ского)) լեզուներէն։ Այնուամենայնիւ, «проста руска мова»-ն խօսակցական լեզու չէր, այլ գրքային, արհեստական, որուն պէտք էր տիրապետել այնպէս, ինչպէս եկեղեցասլաւոնականին:
Ձեւաբանութիւն
Բացի անկէ, միեւնոյն խօսքի մասի բառերը կրնան ունենալ բառակազմական նմանութիւն եւ նախադասութեան կազմին կատարել միեւնոյն շարահիւսական պաշտօնները։ Կ'առանձնանան խօսքի մասերու չորս տեսակ.
Չեն կոչեր իրականութեան երեւոյթները, այլ կը մատնանշեն այդ երեւոյթներու յարաբերութիւնները։ Անոնք նախադասութեան ինքնուրոյն անդամներ չեն հանդիսանար, սովորաբար բառային շեշտ չեն ունենար։ Կ'արտայայտեն խօսողի ենթակայական վերաբերմունքը խօսքի առարկային՝ կարծիք արտայայտելու նման։ Շատ լեզուագէտներու կարծիքով, անոնք իւրայատուկ խօսքի մաս կը հանդիսանան։ Կ'արտայայտեն (բայց չեն կոչեր) խօսողի զգացումը։
Փոխառութիւններ
Իրենց հերթին քիչ չեն ռուսերէնէն հնագոյն փոխառութիւններ ֆիննա-ուկորեան լեզուներու մէջ (օրինակ՝ ֆիններէն եւ քորելերէն, մորտովերէն, մարիերէն եւ այլն)։ Ռուսերէն շարք մը բառեր (ինչպէս՝ ծագումով փոխառութիւններ) դարձած են միջազգային, որոնք ռուերենէն փոխառած են աշխարհի բազմաթիւ լեզուներ (гласность, дача, мамонт, матрёшка, перестройка, самовар, спутник, степь, царь, тройка).
Բառերու քանակ
Հաշուելու ձեւի յստակացման բարդութիւնը չի թոյլ տար պատասխանել այն հարցումին, թէ քանի բառ կայ ռուսաց լեզուին մէջ։ Տուեալ հարցը, վերջին տարիներուն ակադեմական գիտութիւններու շրջանակներէն դուրս գալով, հասարակական-քաղաքական մարզին մէջ դարձած է մշտական քննարկումներու առարկայ։ Մասնագէտներու մեծամասնութեան կարծիքով, ռուսաց լեզուի բառային հարստութիւնը դուրս է Մեծ ակադեմական բառարանի(«Большой академический словарь») շրջանակներէն։
Ճափոներէն
Հարցական Նախադասութիւններ
«Տա» (հասարակ), «տեսու» (բարեկիրթ) բառը հանգուցային բայ է։ Անիկա մօտաւորապէս կը համապատասխանէ հայերէն «լինել»-ը, սակայն, յաճախ կը հանդիպի նաեւ այլ դերերուն՝ ներառեալ ժամանակ նշող, երբ բայը կը խոնարհուի՝ ընդունելով անցեալի հասարակ «տաթթա» եւ բարեկիրթ «տեշիէայ» ձեւերը։
Րենտաքու
Ճափոներէնի բառակազմութիւնն ունի առանձնայատկութիւն մը, երբ որոշ պարագաներուն բառարմատի առաջին խուլ բաղաձայնը կը դառնայ զրնգուն, եթէ անկէ առաջ կայ մէկ ուրիշ բառարմատ կամ նախդիր։ Այդ երեւոյթը ճափոներէն կ'ըսուի՝ րենտաքու 連濁, թարգմանաբար՝ հնչեղաւորում։
Լայմընի Օրէնք
Ամերիկացի լեզուաբան Պենճամին Լայմընի (90%) անունով կոչուած օրէնքը կ'ըսէ, որ, եթէ բաղադրեալ բառի երկրորդ արմատին մէջ արդէն կայ հնչեղ բաղաձայն, ապա անիկա րենտաքուի չ'ենթարկուիր՝
Արամ Կլորիկ
Կենսագրական գիծեր եւ կրթութիւն
Ան իր բժշկական վկայականը ստացած է 1938-ին :
Գործունէութիւն
1952-ին ընդունած է Հարաւային Քալիֆորնիայի համալսարանի դասախօսի պաշտօնը` ականջի,  քիթի եւ կոկորդի հիւանդութիւններու համար:
Ստեղծագործութիւն
Աւելի ուշ Միացեալ Նահանգներու զանազան շրջաններէն ապսպրանք ստացուած է 100 հազար կտորի համար :
Ճեսիքա Ճոն
Վաղ կեանք
Ճեսիքան ծնած է Սան Ֆրանցիսքոյի մէջ, Գալիֆորնիա, ԱՄՆ։ 2000 թուական ին Քորէայի մէջ հանգստանալու ժամանակ, իր եւ իր քրոջն առաջարկած են միանալ S.M. Entertainment ընկերութեանը։ 7 տարի պատրաստուած է առաջին ելոյթի՝ աշխատելով ձայնի եւ պարերու վրայ : Անոր փոքր քոյրը՝ Քրիսթալ Ճոն ը, f(x) քորէական խումբի անդամ է։
2014: OnStyle’s Jessica & Krystal:
2014-ի Ապրիլին Ճեսիքան եւ իր քոյրը Քրիսթալը յայտարարած են իրական ցուցադրութեան մէջ նկարահանուելու մասին։ Jessica & Krystal -ի առաջինը տեղի ունեցաւ 2014-ի 3 Յունիս ին, ընդամէնը 10 շարքերով։ Ցուցադրութեան նպատակը երկու քոյրերու բնաւորութիւնը յայտնաբերած էր եւ անոնց ամէնօրեայ կեանքին ընթացքը :
Սասնոյ Ջարդերը
Պատմութիւն
Ի պատասխան Սասնոյ ցուցաբերած դիմադրութեան, Մշոյ կառավարիչը (թրքական գրաւումին) սկսաւ այդ շրջանի Մահմետականներուն դրդել Հայերուն դէմ։ Պատմաբան Փաթրիք Պալֆօր (Անգլերէն՝ Patrick Balfour, կամիր ընտանեկան տիտղոսով՝ Լորտ Քինրօս, Lord Kinross) կը գրէ թէ այսպիսի ջարդեր յաճախ տեղի կ՚ունէնային թուրքերը մզկիթներուն մէջ հաւաքելով եւ կեղծօրէն յայտարարել թէ Հայերը նպատակ ունին «հարուածել Իսլամը»։
Հետաքննութիւններէն ետք, Եւրոպական առաքլեութիւնը եզրակացուց թէ Հայերը յանցաւոր չէին, այլ ինքնապաշտպանութեան դիմած էին։ Այս առաքելութիւնը կոչ ըրաւ սուլթանին իրականացնել եւ ի կատար ածել այն բարեփոխումները որոնք նախապէս խոստացած էր։
Յովսէփ Էսկիճեան
Յովսէփ Էսկիճեան, Լիբանանի առաջին հայ երդուեալ թարգմանիչ, մտաւորական եւ « Ազդակ »-ի երէց աշխատակիցներէն։
Փաթմոս
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Կղզին ունի բազմաթիւ հրուանդաններ եւ շրջապատուած է նոյնքան կղզիակներէ, որոնցմէ գլխաւորներն են՝ Փրասոնիսի, Թրաղոնիսի, Հիլիոմոտի, Այիա Թեքլա, Այ Եորղիս, Սքլաւա, Սքլաւոփուլա, Պալամու կղզիակներու համալիր, եւայլն։
Պատմական ակնարկ
1453-ին, Կոստանդնուպոլսոյ գրաւումէն ետք, կղզին կը հաստատուին գաղթականներ Պոլիսէն։ Կը զարգանայ բնակավայրը՝ Հորա, ուր հետագային Կրետէէն գաղթականներ հոն ապաստան կը գտնեն։  Կղզիին դիմագիծը կը փոխուի։  Փաթմոս մշակոյթի կեդրոն կը դառնայ։
Զոհրապ Քէշիշեան
Զոհրապ Քէշիշեան (Զոհրապ, ), լիբանանահայ գեղանկարիչ, արուէստագէտ։
Ճարտարապետութիւն
Ճարտարապետութիւնը Նախնադարեան Ժամանակներուն
Ճարտարապետական հնագոյն կառոյցներ՝ կացարաններ եւ արհեստական բնակատեղիներ, ստեղծուած են նախնադարուն։ Մեգալիթեան կառոյցները (մեծածաւալ քարերով կերտուած պաշտամունքային կառոյցներ՝ մենհիրներ, տոլմեններ, կրոմլեխներ) քարերու ուղղաձիգ եւ հորիզոնական համադրութիւններն են (Ստոունհենճի կրոմլեխը՝ Մեծ Բրիտանիոյ մէջ)։ Պետութիւններու կազմաւորման զուգընթաց՝ երեւան եկած են քաղաքատիպ բնակավայրերը, կառուցուած են ոռոգման համակարգեր եւ Աստուծոյ ու աստուածացուած տիրակալներու հզօրութիւնը խորհրդանշող կառոյցներ (Եգիպտոսի մէջ՝ Կիզայի բուրգերը, Կառնակի եւ Լուքսորի տաճարները, Ասորեստանի եւ Բաբելոնի զիկկուրատները (պաշտամունքային բրգաձեւ շինութիւն), Հին Իրանի պալատները եւ այլն)։ Հին Յունաստանի մէջ ստեղծուած է քաղաքապետութիւններու (պոլիս) համակարգ։ Տաճարը քաղաքի պաշտամունքային եւ ճարտարապետական յօրինուածքի կեդրոնն էր, որ կը կառուցուէր ակրոպոլիսի (միջնաբերդ) բարձունքին։ Դասական տաճարի կատարելութեան տիպ է պերիպտերը (սիւներով եզերուած կառոյց), օրինակ՝ Աթէնքի Պարթենոնը։ Հին Հռոմի մէջ կարեւորուած են հանրապետութեան (հետագային՝ կայսրութեան) հզօրութիւնը խորհրդանշող կառոյցները, կիրառուած են կամարային եւ թաղային կառուցուածքները (շինութիւն, Պանթէոն տաճարը)։
Ս. Սարգիս Մատուռ (Պալըքլը)
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայկական եկեղեցիներ Ստորոգութիւն:Հայկական եկեղեցիներ ըստ երկիրի
Լեւոն Ազարեան
Կենսագրութիւն
1945-1953 թուականներուն զբաղած է մանկավարժական գործունէութեամբ։
Քաջարանի Բանալին (յուշարձան)
«Քաջարանի բանալին», յուշարձան Հայաստանի Սիւնիքի մարզի Կապանի մէջ։ Կը գտնուի Կապան-Քաջարան մայրուղիի ձախ կողմը, Ողջի գետի աջ ափին։ Կառուցուած է 1966 թուականին։
Գործելու Մեքանիզմ
Խթանողները` Ընդդէմ Հակառակորդներու
Դեղերուն մեծ մասը կը կապուի ընկալիչներու յատուկ տեսակի մը հետ (որ յայտնի է իբրեւ ընկալիչներու ընտրողականութիւն (selectivity)): Դեղատեսակին որոշակի ընկալիչի հետ կապուելու ունակութիւնը կ'որոշուի անոր իւրայատուկ քիմիական կառուցուածքով:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Առողջապահական
Հայկ Շէքէրճեան
Կենսագրութիւն
Ան գործօն մասնակցութիւն ունեցած է շուրջ 3,500 հայերու տեղափոխութեան մէջ, որոնց մեծ մասը Միացեալ Նահանգներ հաստատուած է, իսկ մնացեալը՝ Հարաւային Ամերիկայ եւ Միջին Արեւելք։
Պասուց Տոլմա
Երգ պասուց տոլմայի մասին
Պասուց տոլմա, ա՛խ թանկ տոլմա, Լաւ ուտեստ է ամանորեայ, Որ յատուկ է սոսկ հայերին, Ու կիսով չափ եւ յոյներին: Խառնիր իրար հաճար, սիսեռ, Ոսպ ու լոբի, նաեւ հաճար, Մի օր եփիր, տասն օր հա կեր: Շատ համեղ է եւ օգտակար, Ուրիշ աւել ինչ կայ յարմար:
Սառա Ընձառիւծը
Սառային հետ վազքի մրցումներ կատարած են նաեւ հինգ այլ ընձառիւծներ, որոնք հարիւր մեթր տարածութիւնը վազած են գրեթէ տասը երկվայրկեանի մէջ:
Սալամանքա
Հակիրճ պատմական ակնարկ
1218-ին Ալֆոնսօ Թ․ կը հիմնէ Եւրոպայի կարեւորագոյն ակադեմական կեդրոններէն մէկը՝ Սալամանքայի համալսարանը։
Կապրիէլ Կարսիա Մարքեզ
Կենսագրութիւն
Մեծ հայրը` Քոլոմպիոյ Հազար օրուան պատերազմի վեթերան եւ ազատական դատի պաշտպան մը, Մարքեզի մէջ զարգացուցած է քաղաքականութեան գիտակցութիւնը:
Իբրեւ օրաթերթի լրագրող` Հռոմ ուղարկուած է 1954-ին: Այնուհետեւ մեծ մասամբ ապրած է Քոլոմպիայէն դուրս, Փարիզի, Վենեզուելայի եւ ի վերջոյ` Մեքսիքօ քաղաքին մէջ:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Գրողներ Ստորոգութիւն:Լրագրողներ
Արբուն Տայեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ Ստորոգութիւն:Հայ բանասէրներ
Սերովբէ Տէրվիշեան
'''Հ. Սերովբէ վրդ. Տէրվիշեան''', հայ լեզուաբան, հնդեւրոպաբան։ Վիեննայի Մխիթարեան միաբանութեան անդամ (1864-էն), վարդապետ (1866-էն)։