cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ծիծեռնակ
Դ. Տարի, Թիւ 3 (15), Յուլիս 2004
թ.- Սկաւառակներու եւ խտասալիկներու քննախօսականներու ժողովածուներ
Ե. Տարի, Թիւ 2 (18), Ապրիլ 2005
Ա.- Ահօ տալլը սար։
Ե. Տարի, Թիւ 3 (19), Յուլիս 2005
«Քէմանի Թադէոսի գործերը»։
«Շթութկարտի մէջ կը հրատարակուի Հայ Արդի Ձայնագրութեամբ ձեռագիր մը»։
Զ. Տարի, Թիւ 1 (21), Յունուար 2006
5. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ
6. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ԵՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ
Արտաքին յղումներ
https://archive.org/details/Dzidzernag20042004
101 (թիւ)
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:101
Աւաթար՝ Վերջին Օդի Կախարդը
Պատկերասփիւռի հաղորդումը տեղի կ'ունենայ յօրինուած աշխարհի մը մէջ, ուր որոշ մարդիկ կրնան կառավարել 4 բնական տարերքներ՝ յայտնի որպէս «Կախարդանք» (Bending): Պատմութիւնը կը հետեւի 12 տարեկան «Աանկ» («Aang») կոչուած նախագուսանի եւ իր ընկերներուն արկածները, եւ որու նպատակն ու պարտականութիւնն է աշխարհի խաղաղութիւնը վերահաստատել, Կրակի Տիրակալին յաղթելով, եւ այդպիսով 3 ազգերուն միջեւ 100 ամեակ պատերազմին վերջ տալով : Առաջին համարը ցուցադրուած է Փետրուար 21, 2005-ին, եւ աւարտի 2 ժամանոց համարը, որ շատ գովեստ ստացաւ, ցուցադրուած է Յուլիս 19, 2008-ին։ Հեռուստահաղորդումը ստանալի է զանազան աղբիրներէ, որոնցմէ կը նշենք՝ DVD, «iTunes Store», «The Zune Marketplace», «The Xbox Live Marketplace», «The Playstation Store», «Netflix», «Amazon Instant Video», եւ «Nicktoons Network» :
1992 թուական
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1992
Ապարանի Այր Մարդոց Տարազներ
Ապարանի այր մարդոց տարազներ, Ապարանի շրջանի տղամարդոց տարազը կը նմանէր միւս գաւառ ներուն, այն տարբերութեամբ, որ աղքատ դասակարգը շապիկի վրայէն կը հագնէր պլուզ վերնազգեստը, իսկ հարուստը՝ արխալուղ: Շալվար, անդրավարտիքի համար յարմար էին կապոյտ եւ սեւ գոյները: Արխալուղին վրայ կաշի է գօտի կը կապէին: 19րդ դարէն սկսեալ աւելի գործածական էին արծաթէ գօտիները: Իբրեւ վերնհագուստ գործածուող չուխան ունէր բազմաթիւ տարբերակներ՝ պարզ, փոթաւոր եւ դարսերով: Ամուրի երիտասարդները չուխա չէին հագներ: Պսակի օրը չուխա հագնիլը պարտադիր էր:
Գլաձորի համալսարան
Միջնադարու կրօնական, հասարակական, քաղաքական, փիլիսոփայական, նաեւ ստեղծագործական միտքի զարգացման կեդրոն ։
Դրօ
Հայ-թաթարական կռիւներ
Պաքուի նաւթաշխարհին մէջ, հայութիւնը տնտեսական եւ մշակութային մեծ կշիռ կը ներկայացնէր։ Հոն Հ.Յ.Դաշնակցութիւնը կը ծաւալէր ու կը զօրանար։ Ռուս բռնատիրութիւնը հայոց դիմադրական ուժը կոտրելու համար կը դիմէր որեւէ միջոցի. այս պարագային, տգէտ մահմետականութիւնը կը ծառայէ իբրեւ գործիք հայերու դէմ։ Ռուս ոստիկանութեան աչքին առջեւ յանկարծակիի եկած հայեր զոհ կ՛երթան թալանող ու կոտորող ազերի թուրքին։ Պարզ էր, թէ ցարական իշխանութիւնն էր ծրագրողը այս վայրագութիւնները, զորս կը գործադրէր նահանգապետ Նակաշիձէի ձեռքով։ Շրջանի Կ.Կոմիտէի կողմէ կ՛առնուի անոր ահաբեկման որոշումը։ Նիկոլ Դուման 21 տարեկան երիտասարդ Դրոյի կը յանձնէ այդ պարտականութիւնը եւ 11 Մայիս 1905-ին օր ցերեկով Դրօ կ՛իրականացնէ իրեն յանձնուած գործը։
Հայաստանի Ա. Հանրապետութիւն
Հայաստանի անկախութեան հռչակումէն ետք, Դրօ ձեռնամուխ կ՛ըլլայ հայկական բանակի կազմաւորման։ Սակայն անոր վաստակը անուրանալի է յատկապէս երկրի ներքաղաքական կեանքի կայունացման գործին մէջ։ Դրօ յատուկ խումբ մը կը յառաջացնէ, որու նպատակը մաուզերիզմի դէմ պայքարն էր։ Դրօ կարճ ժամանակամիջոցի մէջ կը կարենայ խիստ միջոցներով արմատախիլ ընել մաուզերիզմը Հայաստանի մէջ եւ երկրին մէջ կարգ ու կանոն հաստատել։
Երբ Հայհեղկոմը Երեւան կը ժամանէ, բնակչութեան դէմ բռնութիւնները կը սկսին։ Դրօն միակն էր, որ կ՛ըմբոստանայ եւ կ'ընդդիմանայ հայ բոլշեւիկներու գործելակերպին։
Հայ-ազրպէյճանական կռիւներ
Հատուած Դրոյի Ղարաբաղի «հայ ազգաբնակչութեան» ուղղած կոչէն՝ 26 Ապրիլ, 1920.
Ծիրան
Համառօտ պատմութիւն
Ծիրանին բուն բնավայրը Չինաստանն է, ուր կ'աճէր Ռուսիոյ սահմանի ցամաքաին։ Չինաստանի մէջ յայտնուեցաւ 3000 Ք.Ա., ապա փոխադրուեցաւ Հայաստան եւ ուրիշ երկրներ. Եւրոպա մտաւ Քրիստոսի ծնունդին հետ։ Ծիրանի մշակումը տարածուեցաւ աշխարհի մէջ։ Սուրիոյ եւ Թուրքիոյ մէջ շատ մեծ քանակով ծիրան կը մշակուի։ Այս օրերուս Թուրքիան կ՛արտահանէ չոր ծիրանի 85% տոկոսը։
Անիթա Քոնթի
Կենսագրութիւն
1914 թուականին՝ պատերազմի սկիզբը, Անիթայի ընտանիքը ապաստան կը գտնէ Օլերոն կղզիին (the island of Oléron) մէջ, ուր երիտասարդ աղջիկը ինքզինք կը նուիրէ նաւերուն, ընթերցանութեան եւ լուսանկարչութեանը:
Ովկիանոսագիտութեամբ զբաղուելու տարիներ
1943 թուականին Ալժերիոյ կառավարութիւնը Անիթա Քոնթիին պատուիրեց ուսումնասիրել Հարաւային Ափրիկէի ձկնային աղբիւրները: Սենեկալի, Կվինիայի եւ Քոտ տը իվուարի առափնեայ ծանծաղուտի հետազօտութիւնը Անիթայէն մօտ 10 տարի խլեց: Անիթա Քոնթի ուսումնասիրեց ջուրի յատակը, ձկնային աղբիւրները եւ այլն: Բացի այդ, ան ուսումնասիրեց տեղական աւանդական ձկնորսութեան մեթոտները, որմով կը կիրառեն ձկնորսական արդիւնաբերութեան մէջ:
Ծիրան
Ծիրանի Հիւթ
Կարելի է խառնել ծիրանը շաքարով եւ ջուրով՝ հիւթաքամիչի մէջ, եւ ստանալ ծիրանի հիւթ։ Ծիրանի հիւթը հարուստ է կենսանիւթերով եւ սպիտակուցներով, որոնք կը նպաստեն մարսողութեան։
LBCI
Յետպատերազմեան Ժամանակաշրջան
2003-ին, «LMH» հաստատութեան հիմնադիր Սալեհ Քամելի եւ Ալ Ուալիտ պըն Թալալի միջեւ համաձայնութեան մը պատճառով, Պըն Թալալ կը փոխարինէ Քամելը:
Ալ Հայաթի եւ «LBC SAT»-ի Միացում
2002-ի վերջաւորութեան, «LBC SAT»-ը եւ Լոնտոնի մէջ տպուող սէուտական «Ալ Հայաթ» թերթը միացուցին իրենց լուրերը: «LBC SAT»-ի լուրերու հաղորդումները կը կոչուէին «Ալ Հայաթ-LBC SAT լուրերու հաղորդում»: Այս համագործակցութիւնը վերջ գտաւ 2010-ին:
Ծխախոտ
Ծխախոտ, ծխախոտ բոյսին մշակուած եւ մանրակրկիտ կտրուած տերեւներ, որոնք փաթթուած են թուղթէ գլանակի մէջ՝ ծխելու համար։ Ժամանակակից ծխախոտի գլանակները մեծ մասամբ զտուած են։
Տարածում
Հայաստանի մէջ բաւական զարգացած է ծխախոտի արտադրութիւնը: Բայց միշտ պէտք է յիշել, որ ծխելը վնասակար է առողջութեան։
Պետրոս Քափամաճեան
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւնը կը մեղադրէ Քամբաճեանի կատարած ծառայութիւնը՝ Օսմանեան կայսրութեան ։
Երգիծական Գրականութիւն Եւ Իր Միջոցները
Հեգնանք
Հեգնանքը (իրոնիա) յունարէնէ թարգմանաբար կը նշանակէ թաքնուած ծաղրանք։ Երգիծանքի տարածուած միջոցներէն է, ուր ծաղրելի անձը կամ երեւոյթը առերեւոյթ կը բնութագրուին դրականօրէն, բարձր յատկանիշեր վերագրելով անոնց։ Սակայն նման բնութագիրը կ’ընկալուի իբրեւ ծաղրանք։ Հեգնանքը կրնայ ըլլալ մեղմ, բարեսիրտ, կամ զայրալից, արհամարհական եւ այլն։ հեգնանքը առատօրէն օգտագործուած է ժողովրդական ստեղծագործութիւններու մէջ, ինչպէս որ ամբողջութեամբ հեգնական կերտուած է Քաջ Նազարին տիպարը։ Գրականութեան մէջ հեգնանքի կը հանդիպինք թէ՛ զուտ երգիծական, թէ՛ մասնակիօրէն երգիծանք պարունակող գործերու մէջ։ Ամբողջութեամբ հեգնանքով կերտուած է Օտեանի Ընկեր Փանջունիին տիպարը։ Պարոնեանի շատ գործերու մէջ առատօրէն օգտագործուած է հեգնանքը, Թումանեանի «Սուտլիկ որսկանը», «Կիկոսի մահը» եւ ալ իրապատում հեքիաթներ հեգնանքի սկզբունքով գրուած են։ Առօրեայ խօսքին մէջ ալ յաճախ մարդիկ կ՛օգտագործեն մեղմ հեգնանքը, երբ թերութիւնները ուղղակի ըսելու տեղ հակառակը՝ գովեստ կու տան, ինչպէս՝ եթէ ծոյլին համար ըսուի՝ «Աշխատելէն բզէզ մօրաքոյր դարձար» կամ անտաշ վարմունքին համար ըսուի՝ «Ինչպիսի՜ կրթութիւն…» եւ այլն։
Ծծումբ
Պատմութիւն
Ծծումբը եւ անոր միացութիւնները մարդկութեան ծանօթ են հնագոյն ժամանակներէն։ Անիկա կը յիշատակուի Աստուածաշունչին եւ Հոմերոսի բանաստեղծութիւններուն մէջ։ Մաքուր բիւրեղային տեսքով յայտնաբերուած ամէնէն ատարածուած տարրերէն է:
Ռոպերթ Ապաճեան
Յիշատակ
Երեւանի թիւ 147 հիմնական դպրոցը, ուր յաճախած է Արցախի հերոս Ռոպերթ Ապաճեանը, 2017-էն կը կրէ անոր անունը :
Դրօշակ (թերթ)
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ մամուլ
Ծովակ (Վահրամ Սարգիսեան)
Ծնած է Նիկոմիդիա եւ մահացած՝ է Իսթանպուլ։ Յաճախած է կէտիկփաշայի Աւետարանական եւ ապա Պէրպէր– եան վարժարանները, եւ աշակերտած՝ է Ինտրայխ Երուանդ Տէր-Անդրէասեանի եւ Տիգրան Չէօկիւրեանկ։ Երկար տարիներ ոաուցչագործած է Թադէոսեան վարժարանի մէջ։
Ծով
Որոշ ծովեր կը հանդիսանան այլ ծովերու մասեր (օրինակ՝ Եգէական ծովը Միջերկրական ծովու մասն է)։ Քանի մը տիպական ծովեր աւանդաբար կը կրեն «ծոց» սխալ անուանումը (Մեքսիկական, Հուտզոնի, Պարսից), իսկ ծով կը կոչուին քանի մը լիճեր (Կասպից, Արալեան, Մեռեալ), ովկիանոսային բաց տարածութիւններ (Սարգասեան, Ֆիլիփինեան):
Աչըք Ռատիօ
«Ակօս»-ի ներկայացուցած նախագիծը
Աչըք Ռատիօ-ի եթերոով «Ակօս»-ի ներկայացուցած նախագիծը պիտի կոչուի «Ռատիօ Ակօս», որուն ընթացքին Թուրքիոյ եւ աշխարհի տարբեր իրադարձութիւններու վերաբերեալ պիտի տրամադրուին տեղեկութիւններ եւ հարցազրոյցներ:
Եւրատեսիլ Երգի Մրցոյթ 2016
Անցկացման վայր
8 Յուլիսի 2015-ին Էրիքսըն Կլոպը՝ տեղակայուած Սթոքհոլմի մէջ, յայտարարուեցաւ որպէս հիւրընկալող դահլիճ։ Ան կրնայ հիւրընկալել մոտաւորապէս 16,000 հանդիսական։ Մրցույթը այստեղ անցկացվել է նաեւ 2000-ին։
Կիսաեզրափակիչներու վիճակահանութիւն
Կիսաեզրափակիչներուն մասնակից 37 երկիրները բաժնուած էին 6 զամբիւղներու՝ հիմնուելով մրցոյթի պաշտոնական գործընկեր Digame-ի՝ քուէարկութեան բնագաւառին մէջ կատարած հաշուարկներուն վրայ։ 6 զամբիւղները հրապարակուեցան ԵՀՄ-ին կողմէ 21 Յունուար 2016-ին։
Շուշի
Պատմութիւն
Շուշիի հին բնակավայր ըլլալու մասին կը վկայէ 1428 թուականին Տէր-Մանուէլի ստեղծած Աւետարանը, ուր նշուած է, որ «արդ գրեցաւ աստուածագիծ սուրբ Աւետարանս ձեռամբ ոգնամեղ եւ ապիկար գրչի տէր Մանաուէլի,ի թուականութեանս Հայոց ՊՀԷ (1428), ի յաշխարհիս աղուանից, ի վիճակս Ամարասայ, ի գեղս Շուշու կոչեցեալ, ընդ հովանեաւ Սուրբ Աստուածածնիս, ի կաթողիկոսութեան տէր Յոհանիսի... » ։ Յաջորդ վկայութիւնը նոյն եկեղեցւոյ գրչատանը կատարուած է 1575 թ., ուր կ՛ըսուի «կատարեցի ...զմաքրափայլ Աւետարանս ի փառս նմանե գաւառս Վարնթոյ, ի գեղս ւոր կոչի Շուշոյ...Ընդ հովանեաւ սուրբ Աստուածածին։ Գրեցաւ ի թուականութեանս ՌԻԴ» ։  Որոշ ուսումնասիրողներու փորձերուն մէջ նոյնանման «Շուշի» եւ «Կարկառ» տեղանունները՝ իբրեւ հիմք ընդունելով անոր նախնական «Քար» անուանումը։  Ի հարկէ գայթակղիչ է Կ. Գանձակեցիի կողմէն յիշատակուող Կարկառի նոյնացումը Շուշիի հետ, առաւել եւս, որ Կարկառ գետի հովտին մէջ անոնք ուրիշ նշանաւոր բերդ չեն կրնար տեսնել։ Սակայն պատմիչին մօտ յիշատակուող Կարկառը կը յիշուի իբրեւ «հայրենիք», որ անհնարին սահմանափակած է միայն Շուշի բնակավայրով կամ թեկուզ եւ սարաւանդով։ Զուր չէ, որ Բ. Ուլուբաբեանը կ՛առաջարկէր Կարկառը որոնել Կարկառ գետի ստորին սահանքներուն մէջ։ Դաշտային դիտարկումներու համաձայն հանգած ենք այն կարծիքին, որ Կարկառը պէտք է Աղդամի շրջանի Ուչ օղլան բնակավայրերու շրջանին մէջ ըլլայ։   17-րդ դարու մէկ վաւերագրի համաձայն «...շահ Աբբազ տիրեց իմ Ղարաբաղին...Գանձակցի պարոն տէր Յովհանը շատ գերիներ ազատեց, շատ գիրքրեր, շարակնոցներ ետ դարձուց։ Նման շարակնոց մը ես տուի շուշեցի տէր Աւանեսին 1607 թուականին » ։ Փաստօրէն բնակավայրը կը յիշատակուի իբրեւ Շուշի։
Ամասիա
Տնտեսութիւն
Նոր ժամանակներուն Ամասիոյ բնակչութեան զբաղմունքները կը կազմէին արհեստները, տնայնագործութիւնն ու մանուֆակտուրային արտադրութիւնը, առեւտուրը, երկրագործութիւնն ու այգեգործութիւնը։ Հայերն այստեղ ունէին երկաթագործական, ատաղձագործական, կօշկակարական, կարի, մանածագործական, թիթեղագործական 95 արհեստանոց-խանութներ։
Ականաւոր ամասիացիներ
Կ'ենթադրուի, որ այստեղ ծնած է նաեւ Պոնտոս ի թագաւոր Միհրդատ VI Եւպատոր ը (մ.թ.ա. 132-63 թուականներ)։
Նորայր Բիւզանդացի
Կենսագրութիւն
Ծնած է Կոստանդնուպոլիս, բուն անունը եղած է Ստեփան Գազեզեան։ Կրթութիւնը ստացած է Վենետիկի Մխիթարեան միաբանութեան վանքին մէջ, ուր աշակերտած է Ղեւոնդ Ալիշանին։ Վանքին մէջ կոչուած է Յարութիւն Թերզոնց։
Աշխատութիւններ
«Բազմավէպ»ի մէջ հրատարակած է բանասիրական յօդուածներ։ Վանքէն դուրս գալէ ետք ամբողջովին նուիրուած է ֆրանսերէն-հայերէն բառարանի ստեղծման, զոր աւարտած եւ լոյս ընծայած է Կ. Պոլսոյ մէջ, 1884-ին, «Բառագիրք ի գաղղիերէն լեզուի ի հայերէն, հետեւողութեամբ բառարանացն Էմիլ Լիթրէի եւ գաղղիական ակադեմիայի» վերնագրով։
Ա­զա­տա­մարտ (թեր­թ)
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ մամուլ Ստորոգութիւն:Հայկական օրաթերթեր Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայ օրաթերթեր
Բիւզանդիան Քոմնենոսներու Թագաւորութեան Ժամանակ
Ստորոգութիւն:Պատմութիւն
Ծովից ծով Հայաստան
Ծովից ծով Հայաստան, հայ ժողովուրդի մօտ տարածուած յետադարձականութեան գաղափար, որ կ'ենթադրէ Պատմական Հայաստան ի տարածքային ամբողջականութեան վերականգնումը ի դէմ` Մեծ Հայք ի, Փոքր Հայք ի, Գամիրք ի, Կիլիկեան Հայաստան ի, Հայոց Միջագետք ի եւ Կոմմագենէ ի վերամիաւորմամաբ մէկ հայկական պետութեան սահմաններուն մէջ: Այդպիսով Պատմական Հայաստանի սահմանները կը ձգուին Միջերկրական ծով էն մինչեւ Սեւ եւ Կասպից ծով ը ։
1993 թուական
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1993 ծնունդներ
Գլխապտոյտ
Գլխապտոյտ ըսելով՝ կը հասկնանք մարմինի հաւասարակշռութեան խանգարում եւ մարմնական անբնական թաւալումի զգացում, ինչպէս նաեւ՝ շրջապատի թաւալում ու տեղաշարժ։ Գլխապտոյտը շարժումի եւ թաւալումի խաբկանք է :
Ե՞րբ կը Պատահի
«ԳԴՆ գլխապտոյտ»-ի ախտաճանաչումը կը կատարուի լսելով հիւանդը եւ իմանալով գլխապտոյտին նկարագրութիւնը։
«ԳԴՆ գլխապտոյտ»-ին դարմանումը տեղի կ'ունենայ հետեւեալ միջոցառումներով.
Թութք
Ախտանշաններ
Թութքի հիմնական ախտանշաններն են՝ արիւնահոսում եւ սրբանի ու յետոյքի քերուըտուք:
Բիւզանդական Հայաստան
Մեծ Հայքը առաջին բաժանումէն ետք
Բիւզանդիա այս քաղաքականութեան հետեւորդ կը դառնայ 451-էն ետք, երբ բիւզանդական մայրաքաղաքին՝ Կոստանդուպոլսոյ, մօտակայքը գտնուող Քաղկեդոն քաղաքին մէջ տեղի կ'ունենայ քրիստոնէական եկեղեցւոյ 4-րդ տիեզերական ժողովը։
Վարչական բաժանմունք
Բիւզանդական կայսրութիւն, Բիւզանդական տիրապետութեան մէջ գտնուող Արեւմտեան Հայաստան ը կ'ընդգրկէ Փոքր Հայք, Ներքին Հայք եւ Նախարարական (Սատրապական) Հայք վարչական միութիւնները։
Յուստինիանոս կայսրը եւ Արեւմտեան Հայաստանը
Յուստինիանոս Ա. կայսրը (527-565) 529-ին ջնջած է Հայ նախարարներու սեփական զօրամասեր ունենալու իրաւունքը եւ զանոնք զրկած իրենց ռազմական հզօրութենէն։ Կայսրութեան ենթակայ հայկական բոլոր հողերը բիւզանդացի ռազմավարութեան գլխաւորութեամբ կը միացուին առանձին ռազմական շրջանի մէջ, որու կեդրոնը կը դառնայ Կարին քաղաքը։ 536-ին նոյնիսկ նախարարներու որդիներուն իրաւունքն էր պահել հաւասար կալուածներ։ Այս պատճառով կայսրութիւնը չի յաջողիր գործել իր մտադրութիւնները Արեւմտեան Հայաստան ի մէջ :
Հայաստանի երկրորդ բաժանումը
Հայ զօրավարները սակայն, չէին ենթարկուեր Կայսեր հրամաններուն։ Հայ իշխաններէն Սմբատ Բագրատունի չենթարկուելով բիւզանդացիներուն, կը ձերբակալուի։ Սակայն ան կրկէսի մը ընթացքին կը սպաննէ իրեն դէմ արձակուած արջ մը, ցուլ մը եւ արծիւ մը, բիւզանդացի կայսրը կը ներէ զինք։
Հայ Աւետարանական Կեդրոնական Բարձրագոյն Վարժարան
Պատմութիւն
Դպրոցը թիթեղաշէն կառոյց մըն էր՝ քանի մը սենեակներէ բաղկացած եւ շրջապատուած մէկ մեթր բարձրութեամբ կտաւէ ցանկապատով մը:
Մարդու Իրաւունքներու Եւրոպական Դատարան
Դատարանին լիագումար նիստերը
գ. Կ'ընտրէ Դատարանի պալատներու նախագահներ, անոնք կրնան վերընտրուիլ,
դ. Կ'ընդունի Դատարանին ընթացակարգին կանոնները,
«Գաղութատիրական Վերապահում»
Ազրպէյճանի եւ Հայաստանի ներկայ դիրքորոշման հետեւանքով յառաջացած է անտրամաբանական վիճակ մը, երբ երկուքն ալ Եւրոպական խորհուրդի անդամ են, իսկ անոնց հակասութիւններու տիրոյթին մէջ գտնուող ԼՂՀ-ի տարածքին շուրջ, պայմանագիրը Եւրոպական դատարանին լիազօրութիւնը չ'ընդգրկեր, իսկ վերջինս իր հերթին, հնարաւորութիւն չ'ստեղծեր այդ չճանչցուած հանրապետութեան քաղաքացիներուն օգտուելու Եւրոպայի խորհուրդին պայմանագիրին մարմիններուն պաշտպանութենէն։
Հայկ Եազմաճեան
Հայկ Յովհաննէս Եազմաճեան  (30 Յունուար 1898, Կոստանդնուպոլիս - 12 Փետրուար 1975, Երեւան), հայ բժիշկ, հոգեբոյժ, մանկավարժ, գիտնական, ազգային եւ հասարակական գործիչ։
Շարա Տալեան
Երգացանկ
Կատարեր է Սարոյի («Անոյշ»),
Ս․ Սարգիս (տօն)
Ս. Սարգիսի Աղօթքը
Ս. Սարգիս նահատակուելէ առաջ աղօթած է.
Պետրոս Քհնյ. Պապուճեան
Կենսագրութիւն
Նախնական կրթութիւն չէ ստացած, որովհետեւ ընտանիքին նիւթական պայմանները առիթ չեն տուած անդպրոց յաճախելու։ Հետեւաբար, իր ընտանիքին օգտակար դառնալու համար, շատ փոքր տարիքին մտած է կեանքի ասպարէզ ու հետեւած արհեստի։ Տարիներ ետք դարձած է վարդապետ ատաղձագործ ու զբաղած գիւղի փայտաշէն բնակարաններու նորոգութեամբ եւ հողագործութեամբ։
Կանոցխ հասակին ընտրածէ իր կեանքի ընկերուհին՝ Վարդուհին, որիւն հետ պսակուած է Քեսապի մէջ եւ ունեցած է ութ զաւակներ՝ Քերոբ, Վարդան, Զարոււհի, Մանուղակ, Ստեփան, Զընոբ, Աբրահամ եւ Սերոբ։
Երբ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոս՝ Մկրտիչ Քէֆսիզեան հայրապետը հովուապետական այցելութեամբ ետած է Քեսապ 1890 թուին, Քէսապի ու շրջակայ բոլոր գիւղերու քեսապցիները մեծ շուքով ընդունելութիւն մը կազմակերպած են։ Տեղւոյն ազգայիններն ու Քեսապի ու Գարատուրանի եկեղեցականներուն թաղականութեանց անդամները խնդրած են վեհաբառէէն, որ երկու մնայուն քահանաներով օժտէ Քեսապն ու Գարատուրանը, եւ ներկայացուցած են երկու երիտասարդ քահանայացուներ, որոնցմէ մին Յովհաննէսն է եղած։ Վեհափառը ընթացք տալով թաղականութեանց եւ ժողվուրդին փափաքին, հովուապետական այցելութեան աւարտին, իր հետ Սի սի Մայրավանք տարած է Աթիկեան եւ Պապուճեան Յովհաննէսը՝ Քեսապի եւ Գարատուրանի եկեղեցիներուն համար։
Եղիա Պետրոսեան
Եղիա Պետրոսեան - բնիկ Ակնցի։ Հայրը շուրջ հարիւր քսան տարի առաջ Ակնէն փոխադրուած Լաթաքիա: Եղիա ծնած է Լաթաքիա 1881-ին եւ Պէյրութ հաստատուած 1909-ին։ Եղած է պաշտօնեայ փոսթ հեռագրատան մէջ 1910-15: Առաջին ընդհանուր Պատերազմին զինուորագրուած Թրք. բանակին մէջ, ուր օգտակար եղած է հայ գաղթականներու։ Զինադադարէն յետոյ դարձեալ փոսթ-հեռագրատան գործը կը շարունակէ, 1939-ին հանգստեան կը կոչուի։ Ունեցած է հինգ զաւակ, երեք աղջիկ երկու մանջ, Աղաւնի, Մարիա, Ժագ, Զապէլ, Ալիս եւ Յովսէփ։ Պարոն Ժագ պաշտօնեայ է Պէյրութի նամակատան մէջ։
Բիւզանդական Կայսրութիւն
1071 թ․-ի Մանազկերտի ճակատամարտին կրած ջախջախիչ պարտութեան հետեւանքով կայսրութիւնը սելճուք թուրքերուն զիջեց կայսրութեան սիրտը՝ համարեայ բոլոր Փոքր Ասիան եւ Հայաստանը։ Քոմնենոսներու հարստութեան օրով (12-րդ դար) Բիւզանդիան ժամանակավորապէս վերականգնեց իր խարխլուած դիրքերը, սակայն Անդրոնիքոս Ա (1183—1185) կայսրի մահէն ետք դարձեալ բռնեց անկման ճամփան։ Բիւզանդական կայսրութիւնը ծանր հարուած ստացավ 1204 թ․-ին, երբ խաչակիրներու կողմէ Չորրորդ խաչակրաց արշաւանքի շրջաններուն նուաճեցաւ մայրաքաղաք Կոստանդնուպոլիսը եւ երկիրը բաժնուեցաւ մանր յունական եւ լատինական իշխանություններու։
Հռոմէական կայսրութեան բաժանումը
Կոստանդիանոսը նախաձեռնեց շարք մը բարեփոխումներ։ 330 թ-ին ան հիմնադրեց Կոստանդնուպոլիս քաղաքը որպէս «երկրորդ Հռոմ»։
Արեւմտեան նահանգներու վերանուաճումը
6-րդ դարու ընթացքին աւանդական յունա-հռոմէական մշակոյթը դեռեւս մեծ ազդեցութիւն ունէր Բիւզանդական կայսրութեան մէջ։ Այդ մշակոյթի կարկառուն ներկայացուցիչներէն էր փիլիսոփա Հովհաննէս Ֆիլոփոնոսը։ Սակայն քրիստոնէական մշակոյթը սկսաւ աստիճանաբար դուրս մղել հին ժամանակի լայն տարածուած յունա-հռոմէականը։ Հուստինիանոսրի օրով կառուցուեցաւ իր ժամանակի մեծագոյն տաճարը՝ Սուրբ Սոֆիան, որ մինչ այսօր կը համարուի բիւզանդական ճարտարապետութեան գլուխգործոցներէն մէկը։ 6-7-րդ դդ. կայսրությունում բռնկվեցին մի շարք համաճարակներ (դրանցից մեկը պատմության մեջ մտել է «Հուստինիանոսի ժանտախտ» անունով), որոնց զոհ գնացին բազմաթիվ բնակիչներ եւ որոնք բավականին թուլացրեցին երկիրը։
Յովսէփ Կարալեան
Պարգեւներ
Տա­ղան­դա­ւոր գե­ղան­կա­րի­չը վախ­ճա­նած է 1981 թո­ւա­կա­նի Ապ­րիլ 24-ին։
1995 թուական
1995 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 95րդ տարին է
Թագաւորական Մղոն
Հայսթրիթ
Սուրբ Ճայլսի տաճարի արեւմտեան մուտքին կը գտնուի «Միտլոտիանի սիրտը»՝ սալարկուածմոզայիկան ՝ պատրաստուած նոյն տեղը, ուր նախապէս եղած է Թոլպութի բանտը։ Եկեղեցւոյ միւս կողմը կարելի է տեսնել մերկաթ-քրոսը, որուն վրայէն կը կարդային թագաւորական հրամանագիրերը եւ կը հրապարակէին ընտրութիւններու արդիւնքները։
Թուաբանութիւն
Հանում՝ Բացասական Թիւեր
Հանումը ուրեմն գումարման հակառակ գործողութիւնն է, երկու տրուած թիւերու տարբերութիւնը՝ 5 եւ 2 կը համարուի 2+?=5 հաւասարման անյայտը ։ Հանման գործողութիւնը կը նշանակուի «-» նշանով, ան կը գրուի հետեւեալ տեսքով՝ 5-2=3։ Գործողութեան կատարման համար կ'օգտագործուի երկու եղանակներ՝ տարբերութիւնը հաշուելու համար անհրաժեշտ է նուազելին պակսեցնել հանելու միաւոր արժէքի չափով կամ անհրաժեշտ է գտնել այնպիսի թիւ, որ աւելցումը հանելուն հաւասար ըլլայ նուազելուն։
Թիւերու Տեսութիւն
Ամբողջ թիւերու առանձին ենթադասերը, որոնցմէ են՝ պարզ, բաղադրեալ, քառակուսի եւ կատարեալ թիւերը, առանձնացուած են թերեւս հին յոյներ ու կողմէ։ Անոնք յառաջացուցած են բանաձեւեր փիւթակորական եռեակի, ամենամեծ ընդհանուր բաժանարար ի որոշման համար եւ ցոյց տուած են պարզ թիւերու անվերջութիւնը։ Տիոֆանտ ը իր ազատ ժամերը մասնակցեցաւ ամբողջ թիւերու հետ կապուած խնդիրներու դասակարգին մէջ։ Տիոֆանտի աշխատանքները 17-րդ դարուն մէջ շարունակեց Ֆերման, 18-րդ դարուն՝ Էյլեր ը։ Ֆերման կը զբաղէր ամբողջ թիւերու հետ կապուած հաւասարումներու լուծումով եւ առանց ապացոյցներու ձեւակերպեց Ֆերմայի մեծ եւ փոքր օրէնքները։ Էյլերը շարունակեց ֆերմայի հետազօտութիւնները, ապացուցելով փոքր օրէնք ը եւ Ֆերմայի մեծ օրէնքի մասնաւոր դէպքը։ Ան առաջին անգամ օգտագործեց թուաբանական վերլուծում թիւերու տեսութեան խնդիրներու լուծման համար եւ ստեղծեց թիւերու «վերլուծական տեսութիւն»։ Էյլերը սահմանեց բազմացնող «ֆունկ»երը, որոնց հիման վրայ կառուցուեցան շրջանաձեւ կանոնը եւ եռանկիւնաչափական գումարին կանոնը ։
Բնական Թիւեր
1810 թուականին չեխ թուաբանագէտ Պոլզանօ ն բնական թիւերուն համար սահմանեց գումարման գործողութիւնը։ Անկէ անկախ նման սահմանումներ տուին նաեւ գերմանացի թուաբանագէտներ Կրազման ը (1861 թուականին) եւ Հանքել ը (1869 թուականին)։ «Տարրական թուաբանական հանրագիտարան»ը կ'առաջարկէ բնական թիւերու գումարման հետեւեալ սահմանումը՝
ցանկացած a-ի եւ b-ի համար։
Ցանկացած a թիւին համար գոյութիւն ունի a' թիւը, կրնանք օգտագործել միայն մէկը, այսինքն a=b կը յաջորդէ a'=b' գիտակցութեան։
Ամբողջ Թիւեր
\Z օղակը գոյութիւն ունի եւ կը համարուի միակը մինչեւ «իզոմորֆ»ութեան ճշդութեամբ, իսկ անոր իւրաքանչիւր տարր հաւասար է բնական թիւերու տարբերութեան։ Օղակին կառուցման համար կ'օտագործեն հետեւեալ տեսքը՝ (a,\;b), բնական թիւերու զոյգերուն բազմութիւնները։ Զոոյգերու համար գումարման եւ բազմապատկման համարժէքը կ'որոշուի հետեւեալ կերպով՝
Կոտորակով Թիւեր
Բնական թիւերու բաժանումը իրագործելի է միայն այն ժամանակ, երբ (a-ը բազմապատիկ է b-ին), եթէ քանորդը գոյութիւն ունի ապա այն միակն է։ Բաժանում եւ բազմապատկում հասկացողութիւններուն հաշիւին բնական թիւերուն ընդլայնումը, կը ներկայացնէ կոտորակով թիւերուն սահմանումը։ Թերեւս 1710 թուականին Վոլֆը արտայայտած է այն պահանջքը, որ բնական թիւերուն թուաբանական գործողութիւններուն կատարման արդէն յայտնի կանոնները ուղիղ ձեւով չեն կրնար օգտագործուիլ կոտորակներու համար եւ պէտք է ստանան իրենց հիմնաւորումները։ Վերջապէս ինք կը մշակէ հիմնաւորումը (19-րդ դարուն), օգտագործելով ձեւական կաննոներուն անփոփոխութեան սկզբունքը։
Ամբողջ թիւերու գումարումն ու բազմապատկումը կը համընկնեն \Z տիրոյթի թիւերուն համանուն գործողութիւններուն հետ,
«Գոմբլեքս» Թիւեր
\Complex տիրոյթը չի պարունակեր իրեն գերազանցող \R պարունակութեամբ ենթատիրոյթը
«Ֆորմալ» Թուաբանութիւն
Անկախութեան ուսումնասիրման համար իւրաքանչիւր «աքսոմաթ» հերթականութեամբ կը փոխարինուի հակադիրով, այնուհետեւ կը կառուցուի «մոտել»ը, ուր ստացուած «աքսոմաթ»ներու հաւաքածոն կ'իրագործուի։ Եթէ փոխարինուած «աքսոմաթ» կախեալ է, այսինքն տրամաբանօրէն կը հետեւի այլ «աքսոմաթ»ներու, ապա անոր փոխարինումը հակադիրով ակնյայտօրէն կը բերէ «աքսոմաթ»ներու հակասական համակարգը եւ համակարգին կառուցումը կը դառնայ անհնար։ Այսպիսով եթէ «մոտել»ը հնարաւոր է կառուցել, ապա անոր համապատասխան «աքսոմաթ»ը անկախ է։ Այս եղանակով ապացուցուած է, Փեանոյի բոլոր «աքսոմաթ»ներու մէկը միւսէն անկախ ըլլալը։
Հին Թուաբանական Հատուածներ եւ Հաշուարկման Համակարգեր
Մինչեւ 14-րդ դար Չինաստանի թուաբանութիւն ը կը ներկայացուէր հաշուողական տախտակի վրայ՝ հաշուելու համար հաշուողական «ալկորիտմ»ներու գործածութեամբ։ Գումարման եւ բազմապատկման գործողութիւնները, որոնք կը կատարուէին հաշուողական տախտակի վրայ լրացուցիչ աղիւսակներու կարգ չունէին, բազմապատկման համար չկար 1 \times 1-էն 9 \times 9 թիւերու բազմապատկման աղիւսակը։ Բազմապատկման եւ բաժանման գործողութիւնները կը կատարէին սկսելով բարձր կարգերէն, ընդյառաջ միջանկեալ արդիւնքները տախտակէն կը ջնջուէին, որ ստուգումը կը դարձնէր անհնարին։ Սկիզբը բազմապատկումն ու բաժանումը կը համարուէին անկախ գործողութիւններ, բայց յետոյ Սուն Ցզին նշեց անոնց փոխադարձ հակադարձութիւնը։ Չինաստանի մէջ խնդիրները կը կարողանային լուծել օգտուելով երկու կեղծ դիրքերու կանոններէ, իսկ գծային հաւասարումներու լուծման համար գործածուած են բացասական թիւերը։ Սկզբնական շրջանին բացասական թիւերը կ'օգտագործուէին միայն հաշուարկի ընթացքին եւ գումարման աւարտէն ետք տախտակէն կը ջնջուէին, հետագային չինացի գիտնականները սկսան ներկայացնել որպէս պարտք կամ պակասորդ։
Նոր ժամանակներու Թուաբանութիւն
17-րդ դարուն ծովագնացային աստղագիտութիւն ը, մեքանիզմ ը, աւելի բարդ առեւտրային հաշուարկները թուաբանութեան գումարման թեքնիքային նոր պահանջքներ ներկայացուցին եւ ծրագրին հանդիսացան հետագայ զարգացման համար։ Թիւ հասկացողութիւնը ենթարկուեցաւ զգալի փոփոխութիւններու։ Եթէ առաջ մեծ հաշիւով թիւերու շարքին կը վերաբերէին միայն դրական կոտորակով թիւերը, ապա 16-րդ դարէն սկսեալ կոտորակով եւ բացասական թիւերը եւս ընդունելի դարձան։ Նիւտոն ը իր դասախօսութիւններուն մէջ թիւերը կը բաժնէր երեք խումբերու՝ ամբողջ (կը չափուին միաւորներով), կոտորակային (միաւորին բազմապատիկ մասը) եւ ոչ կոտորակով թիւեր (միաւորին հետ անհամաչափելի)։ 1710 թուականէն սկսեալ թիւերու նման բաժանումը կը յայտնուի բոլոր դասագիրքերուն մէջ։
Լեւոն Աթաբեկեան
Կենսագրութիւն
Ծնած է Շուշիին մէջ Արցախի Ջրաբերդի շրջանի՝ Կուսապատ գիւղի մէջ բնակուող մելիքական տոհմի մէ։ Կրթութիւնն ստացած է ծննդավայրի ռեալական դպրոցի մէջ, այնուհետեւ ուսումը շարունակած է Գերմանիոյ մէջ՝ հետեւելով ընկերային գիտութիւններու, Զուիցերիոյ մէջ՝ բժշկութեան։ Բժշկական կրթութիւնն ստացած է Գերմանիոյ մայրաքաղաք Պերլինի եւ Զուիցերիոյ Զիւրիխ քաղաքի համալսարաններուն մէջ։ 1903 թուականէն բժշկական եւ հասարակական-քաղաքական գործունէութիւն ծաւալած է Պաք­ուի մէջ, Թիֆ­լի­սի մէջ, Երեւանի մէջ, Գան­ձա­կի մէջ, Շուշիի մէջ եւ այլուր։ Պաքուի մէջ անոր ջանքերով հիմնադրուած է թոքախտավորներու առաջին հիւանդանոցը։
Հասարակական Գործունէութիւն
1917 թուականի դեկտեմբերին եղած է Հայոց Ազգային խորհուրդի Պաքուի մասնաճիւղի փոխնախագահը, այնուհետեւ՝ շարքային անդամը։
Փիրէա
Դասական շրջան
Մեղարա եւ Կորնթոս քաղաք-նաւահանգիստները կասկածամտութեամբ եւ նախանձով կը դիտեն Փիրէայի զարգացումը։  Պեղոպոնիզեան պատերազմին ընթացքին (որ յառաջացաւ գլխաւորաբար տնտեսական պատճառներէ) այս թշնամութիւնները մէջտեղ կ՛ելլեն․ վերոնշեալ քաղաքները Սփարդիին կողմը կ՛առնեն։
Օսմանեան շրջան
Երկու անգամ անյաջող փորձեր կ՛ըլլան նոր քաղաք վերակառուցել։ Նախ 1792-ին Իտրա կղզիէն բնակիչներ բերելով եւ Յունաստանի անկախութեան պատերազմներուն ընթացքին (1825) Փսարա կղզիէն։
Նորագոյն շրջան
Քաղաքը արագ թափով կ՛աճի եւ կը դառնայ Յունաստանի երկրորդ քաղաքը։  Այս աճման մեծ դեր կը խաղան 1869-ին Փիրէա-Աթէնք երկաթուղագիծի կառուցումը, 1860-ական թուականներուն ճարտարարուեստի զարգացումը եւ 1893-ին Կորնթոսի Ջրանցքին բացումը։  Այս եղելութիւնները կը ցուցնեն Փիրէա քաղաքին ռազմական կարեւորութիւնը։
1869-ին բանկչութեան թիւն է՝ 11 000, 1895՝ 50 000։
Մարզական
Խաղաղութեան եւ Բարեկամութեան Մարզադաշտ. Բացումը կատարուեցաւ 1985-ին։ Կը գտնուի Ֆալիրիքօ ծովափին, Քարայիսքաքի մարզադաշտին դիմացը։ Բացման տարին կը հիւրասիրէ Եւրոպայի 16-րդ Փակ Դաշտի Մարզախաղերը European Athletics Indoor Championships։  Գործեց իբրեւ Յունաստանի Հոքէյի ախոյանութեան մրցաշարքի մարզադաշտ․ միակը Յունաստանի տարածքին։  1991-ին անոր արդի կառոյցներուն համար կը շնորհուի IAKS (International Working Group for the Construction of Sports and Leisure Facilities) Ոսկի Մրցանակը։  1991-1992 մարզական տարեշրջանէն մինչեւ այսօր Փիրէայի միջազգային համբաւ ունեցող Օլիմպիաքոս կողովագնդակի խումբին նստատեղին է, ուր կը հիւրասիրէ անոր յունական եւ եւրոպական ախոյեանութեանց խաղերը։  Հերթաբար հիւրասիրած է Ըմբշամարտի, Գործարանաւոր ու Չափական Մարզանքի եւ Ծանրամարտի համայունական, միջազգային եւ համաշխարհային բնոյթով մարզախաղեր։  Հիւրասիրած է նաեւ հետեւեալ միջազգային եւ համաշխարհային բնոյթով մարզախաղերը՝
Ցամաքային փոխադրամիջոցներ
Քաղաքը ունի խիտ, ընդարձակ, իրարու հաղորդակցող լայնածաւալ հանրային փոխադրամիջոցներ․ հանրակառքային՝ trolleybus - autobus, երկաթագծային պարզ, թէ արագընթաց՝ métro, tramway, որոնք կապուած են նաւային եւ օդային փոխադրամիջոցներուն։ Նաեւ՝ թաքսի taxis։ Փոխարկող երկաթուղագիծը Athens Suburban Railway  կամ՝ Proastiakos Athens կը գործէ շրջանային գետնի վրայ եւ Ատիկէի մարզի դրացի շրջանները (Վիօթիա Beotia   Βοιωτία, Էվիա Evia Εύβοια, եւ Կորսնթոս Corinthia - Κορινθία) կը կապէ Աթէնք-Փիրէա տարածքաշրջանի նաւային, ցամաքային եւ օդային փոխադրամիջոցներուն։
Տե՛ս նաեւ
Աթէնք
Ազրպէյճան
Հայերը Ազրպէյճանի Մէջ
Իր պատմական հողի վրայ, ապրելու իրաւունքը պաշտպանելու համար Արցախի հայութիւնը ստիպուած դիմեց զինուած պայքարի եւ կրցաւ դիմակայել ազրպէյճանական ռազմական գործողութիւններուն։ 1991 թ-ին Լեռնային Ղարաբաղը հռչակեց իր անկախութիւնը՝ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութիւնը, որ սակայն, դեռ միջազգայնօրէն չէ ճանչցուած։ Բանակցութիւններ կը տարուին հիմնախնդրի խաղաղ կարգաւորման նպատակով։
Շուշիի Ազատագրումը (1992)
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Թէեւ Շուշիի ազատագրումով կը խափանուի Իրանի միջնորդական առաքելութիւնը, սակայն անցնող տարիներու ընթացքին՝ Իրան, Իսլամական համագործակցութեան կազմակերպութեան ազդեցիկ անդամ ըլլալով, ԼՂ հակամարտութեան նկատմամբ հաւասարակշռուած քաղաքականութիւն մը կը վարէ, որ շարք մը իսլամական երկիրներու համար ստեղծուած է, որպէսզի չ'ենթարկուին Ազրպէյճանի՝ ԼՂ հակամարտութեան կրօնական պայմաններուն եւ ԼՂ հակամարտութեան նկատմամբ չէզոք դիրք ունենան։
Անհրաժեշտութիւնն ու նախադրեալները
Սակայն կը շարունակուին Ստեփանակերտի ու շրջակայ Հայկական բնակավայրերու անխնայ հրթիռահրետակոծութիւնները։ Շուրջ մէկ շաբթուան ընթացքին կ'արձակուին շուրջ 1000 հրթիռներ, որոնց հետեւանքով կը զոհուին 20 խաղաղ բնակիչներ։ 27 Ապրիլ, 1992-ին Շուշիէն դուրս կը բերուին խաղաղ բնակիչները եւ հոն կ'ամբարուին մեծ քանակութեամբ ռազմական զինամթերքներ։
Ազատագրման ռազմական գործողութիւնը
Լ. Մարտիրոսովի յանձնարարութեամբ կը պատրաստուի Շուշիի տեղանքի մանրակերտը, որուն վրայ հրամանատարները կը ճշդեն իրենց գործողութիւններն ու ընթացիկ ուղղութիւնները։ Ռազմագործողութիւնը կը ղեկավարուի Շուշիի Հիւսիսը գտնուող բարձունքին վրայ տեղակայուած եւ չորս այլ հրամանատարական դիտակէտէրէն։
Սմբատ Բիւրատ
Ոճը
Բիւրատ կը համարուի ռոմանթիք գրող։ Անոր վէպերու դէպքերը սահմանուած էին իր հայրենի հողին՝ Զէյթունին։
11 Հոկտեմբեր
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:11 Հոկտեմբերի մահացածներ
Շուշիի Հայ Բողոքականներու Դպրոց
Շուշիի Հայ բողոքականներու դպրոցը հիմնադրուած է 1865-ին՝ Դորպատի համալսարանի ուսուցչական ցենզ ձեռք բերած Ա. Աբրահամեանի կողմէն։ Սակայն որոշ ժամանակ ետք Աորահամեանին արգիլուած էր պահել դպրոցը, քանի որ պատկանի եղած է Բազելեան ընկերութեան գործակալներու խումբին եւ հայութեան մէջ բողոքականութիւն քարոզած է։ ։
Գրականութիւն
«Մեղու Հայաստանի», 1886, թիւ 7։ «Մեղու Հայաստանի», 1886, թիւ 53։
Ճէյմս Փիքընզ
Ասպարեզ
Փիքընզը սկսաւ իր ասպարեզը դերասանական Roundabout Theatre ընկերութեան մօտ, Նիւ Եորք, ԱՄՆ, իր առաջին դերը ըլլալով Ուալթըր Լի՝ A Raisin in the Sun թատերական կտորին մէջ : 1981-ին Փիքընզը ներկայացաւ Negro Ensemble Company ընկերութեան A Soldier's Play արտադրութեան մէջ, թատերական դեր ունենալով Տէնզըլ Ուաշինկթընի եւ Սամուէլ Լ. Ճէքսընի հետ :
Քոքինիա
Տե՛ս նաեւ
Սելանիկի հայկական գաղութը
Արմէն Աթայեան
Արմէն Աթայեան, հայ նկարիչ։
Էտկար Շահին
Գե­ղան­կար­չա­կան եւ Փո­րագ­րա­կան Աշ­խա­տանք­նե­ր
Էտկար Շահինի ա­րո­ւես­տին եւ հզօր տա­ղան­դին մա­սին ֆրան­սա­ցի ա­րո­ւես­տա­բան ­Մաքս ­Ռո­ժէ գրած է՝
Կիլիկիոյի Հայկական Պետութիւնը (Պատմաաշխարհագրական Առումով)
Դաշտային Կիլիկիա
Այստեղ կը տարածուին Միջերկրական ծովու երկիրներու բուսականութեան ձեւի չորասեր բոյսեր։ Դաշտային Կիլիկիան յայտնի է բամպակով, խաղողով, բրինձով, ձիթապտուղով, արմաւով, թուզով եւ այլն…
Լեռնային Կիլիկիա
Անտառային գօտի Կը գրաւէր Լեռնային Կիլիկիոյ մեծ մասը, այս շրջանին մէջ ծառատեսակներէն որպէս զարդ համարուող, կարելի է յիշել Մայրիի ծառը, որ իր բազմազան յատկութիւններով կրնար մրցիլ Լիբանանի նոյնատեսակ ծառին հետ։
Բնական Հարստութիւններ
Առանձնապէս հարուստ է կապարի հանքերով։ Կիլիկիան առաջին երկիրներէն մէկը կը համարուի երկաթի գործածութեամբ։
Սիս
Մինչեւ ԺԲ. դար, Սիսը եղած է բերդ։ Իսկ ԺԲ. դարու 70ական թուականներուն Սիսը կը դառնայ Կիլիկիոյ հայկական պետութեան մայրաքաղաքը եւ կը շարունակէ գոյատեւել, որպէս մայրաքաղաք, մինչեւ թագաւորութեան անկում ( 1375 )։
Մարաշ (Գերմանիկէ)
Լեռնային Կիլիկիոյ պետութեան մայրաքաղաքը՝ Սիսէն ետք, նշանաւոր էր Մարաշ քաղաքը, որ կառուցուած է պաշտպանական ամրութեամբ եւ պարիսպներով։ Այստեղ կը գտնուէր ամենանշանաւոր կարաւաններու ճանապարհներէն մէկը՝ Այյաս Մարաշ Մելիտենէ.
Գիւղատնտեսութիւն
Կիլիկիոյ հայկական պետութեան գիւղատնտեսութեան մէջ կային երեք տիպի (ձեւի) տնտեսութիւններ.
Առեւտուրի Ճանապարհներ
Կիլիկիան կը հանդիսանար նաեւ ստրկավաճառութեան շուկաներէն մէկը։ Արտաքին եւ տարանցիկ (օտար) առեւտուրի զարգացման համար Կիլիկիան (հայկական պետութիւնը) ձեռնարկած էր անհրաժեշտ միջոցներ, այսինքն՝ մաքսային դրութիւն, որովհետեւ այդ առեւտուրէն ստացած հսկայական չափերու հասնող մաքսային եկամուտները մեծապէս կը հարստացնէին հայկական պետութեան գանձարանը։
Գլխու Դիրքաւորման Նոպայական Գլխապտոյտ
Աչքեր եւ տեսողութիւն
Ուղեղին հասած տեղեկութիւնները կը համադրուին աչքերուն եւ տեսողութեան հայթաթած տեղեկութիւններով:
Հետեւանքներ
«ԳԴՆ Գլխապտոյտ»ի ախտաճանաչումը կը կատարուի լսելով հիւանդին եւ իմանալով գլխապտոյտին նկարագրականը:
Ապարանի Սուրբ Խաչ Եկեղեցի
Սուրբ Խաչ եկեղեցի, կանգուն հայկական եկեղեցի Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Ապարան քաղաքին մէջ։ Կը համարուի, որ այն կառուցուած է 4-րդ դարու վերջերուն։ Եկեղեցին վերանորոգուած է 1877-ին։ Եկեղեցւոյ քահանաններն են Տէր Մուշէ քահանայ Վահանեանը եւ Տէր Սարգիս քահանայ Սարգսեանը։
Տաճարը եւ ժամանակ
Արագած լեռան ստորոտին, Քասախ գետի ակունքներուն մէջ, նոյնանուն ավանը 10-րդ դարին կոուած է Աբարան, հետոյ առած է Բաշ հավելվածը եւ հաղթական մէկ ճակատամարտով մէկ կողմ շպրտած այն՝ հասնելով 21-րդ դար իբրեւ քաղաք Աբարան։ Դարերու անցուդարձին անհաղորդ, ամէն տեսակ «իզմ»-երու բերած ձեւափոխութիւններուն անտարբեր, նախնական կերպարին հարազատ՝ 21-րդ դար հասաւ միայն այս տաճարը՝ Աբարանի Սուրբ Խաչ եկեղեցին։ Միջնադարին մէջ կորցելով իր նախնական թաղակապ ծածկերը՝ ան կրկին ծածկի տակ առնուած է 1877 թուականին։
Տաճար եւ պատերազմ
1700-ամեայ տաճարը անցած է բազմաթիւ փորձութիւններու միջով, տեսած է երկրաշարժեր, սովեր, համաճարակներ, պատերազմներ, սակայն մնացած է կանգուն։ Թէ՛ խաղաղ օրերուն, թէ՛ արհավիրքի տարիներուն անոր սուրբ Սեղանէն դարեր շարունակ բաշխուած է Կենաց հացը։
Մեսրոպ Ա. Քհնյ. Պետրոսեան
Կենսագրութիւն
1959-ին մուտք գործած է Անթիլիասի դպրեւվանքը եւ ժառանգաւորացի աշակերտ եղած մինչեւ 1962 թուական։ Երեք տարի ետք ուսումը ընդհատելով մտած է կեանքի ազատ ասպարէզ։
Իր կեանքի ընկերը ընտրած է՝ օրդ. Թէրէզ Պշարան, որուն հետ պսակուած է Պէյրութի Ս. Քառասնից Մանկանց եկեղեցւոյ մէջ, 1970-ինյ ձեռամբ Տ. Բաբգէն Քհնյ. Քէնտէրճեանի եւ ունեցած չորս զաւակներ՝ Վարդուհի, Վարդան, սելլա եւ Աւօ։
Ապարանի Սուրբ Խաչ Եկեղեցի
Տաճար եւ քահանաներ
Անոր ձեռբակալելու, աքսորելու ՉԿ-ի փորձերը միշտ ձախող էին երկնային միջամտութեամբ։
Հայ Աւետարանական Շամլեան Թաթիկեան Երկրորդական Վարժարան
Առաքելութիւն
Հայկական դիմագիծ կը պարգեւէ՝ ազգային տոհմիկ դաստիարակութիւն՝ ուսման բոլոր մակարդակներուն վրայ, հայերէն լեզուի, գրականութեան, պատմութեան եւ մշակութային ծրագիրներու ճամբով։
Շինզոյ Ապէ
Կենսագրութիւն
Ծնած է Նակաթոյ, քաղաքական անցեալով ընտանիքին մէջ։ Պապը՝ Քան Ապէն եւ արտգործնախարար աշխատած հայրը՝ Շինթարոյ Ապէն քաղաքական գործիչներ եղած են։ Ապէի մայրը՝ Եոքոյ Քիշին 1957-էն մինչեւ 1960-ը Ճափոնի վարչապետ եղած Նոպուսուքէ Քիշիի դուստրն է։
Ամերիկա
Ամերիկա
Միացիալ Նահանգներ
Միացիալ նահանգներ Հիւսիսային Ամերիկայի երկիրներէն է: Կը հաշուէ 48 «դրացի» նահանգներ, առաւել երկու հեռաւոր նահանգ Ալասքա, որ կը գտնուի ծայրագոյն հիւսիսը Արջային Շրջանին մէջ, ինչպէս նաեւ Հաւայեան կղզեխումբը Խաղաղականին մէջ:Միացիալ Նահանգներու ֆիզիքական տեղագրութիւնը կը նմանի ընդարձակ խեցիի մը, որուն ցցուն եզերքները կը համապատասխանեն լեռնաշղթաներու եւ մէջտեղ ը հսկայ տարածութեամբ դաշտագետինի մը: Արեւմուտքէն Ռոքի լեռները զուգահեռ կ'ընթանան Խաղաղականի ափին, Արեւելքէն Ատլանտեանի երկաճնքին կը տարածուի Ափալաշներուն Շղթան: Այս երկու շղթաներուն միջեւ կը տարածուի հսկայ տարածութեամբ դաշտ մը (կեդրոնական Տափաստան): Այդ կեդրոնական դաշտին մէջէն կը հոսին, հիւսիսէն դէպի հարաւ, Միսուրի եւ Միսիսիփի գետերը: Մանրամասն տեկղեկութիւն; Ֆրանսացիներուն կողմէ Ամերիկացիներուն նուիուած Ազատութեան արձանը (Statue of Liberty) կը գտնուի Նիւ Եորքի նաւահանգիստը: Ռաշմոր լեռան ժայրին վրայ (Հարաւային Տաքոթա) կարելի է տեսնել Ամերիկայի չորս նախագահներուն Քանթակուած կիսանդրիները (Thomas Jafferson, George Washington, Abraham Lincoln, Theodore Roosevelt):
Վրաստանի Ազգային Դրամատուն
Պատմութիւն
Ազգային դրամատան այսօրուայ կարգավիճակը որոշուած է Վրաստանի Սահմանադրութեամբ: Համաձայն Սահմանադրութեան 95-րդ յօդուածի՝ Ազգային դրամատունը անկախ է իր գործունէութեան մէջ։ Ազգային դրամատան իրաւունքներն ու պարտականութիւնները, անոր գործունէութեան կարգը եւ անկախութեան երաշխիքները կ՛որոշուին «Ազգային բանկի մասին» օրէնքով, որ ընդունուած է Վրաստանի Խորհրդարանի կողմէն 23 Յունիս 1995 թուականին :
Վազգէն Ա. Յակոբեան
Կենսագրութիւն
Տասնամեակները վրայ տարածուած Վազգէն Յակոբեանի հայագիտական վաստակը այժմ մեծ մասով ամփոփուած կը գտնենք առանձին հատորներու, ժողովածուներու եւ հայագիտական մամուլի մէջ։ Այսպէս. Մանր Ժամանակագրութիւններ ԺԳ-ԺԸ. ԴԴ. (Երեւան, Ա.հտր., 1951, Բ.հտր., 1956), Կանոնագիրք Հայոց (Երեւան, Ա.հտր., 1964, Բ, հտր.,1971), Հայերէն Ձեռագրերի ԺԷ. Դարի Յիշատակարաններ (Երեւան, Ա.հտր., 1974, Բ.հտր.,1978) հեղինակակից՝ Աշոս Յովհաննիսեան: Պատրաստ է եւ շարքին Գ. հատորը, իսկ Դ. եւ Ե. հատորները լրացուցիչ աշխատանքով կը պատրաստուէին հրատարակութեան: Վազգէն Յակոբեան հեղինակակից է Հայ Ռուսական Յարաբերուդիւնները ԺԸ. Դարի Առաջին Երեսնամեակում աշխատասիրութեան Բ. հատորի Ա. մասին, (Երեւան, 1964): Անոր գրչին կը պատկանին հայագիտական մեծ նշանակութիւն ունեցող փոքրածաւալ ուսումնասիրութիւններ, ինչպէս' Հայկական Աղբիւրները Ուքրաւնայի Եւ Ուքրաւնական Քաղաքների Մասին յօդուածները-Ուքրաինական եւ Հայ Ժողովուրդների Պատմական Կապերը եւ Բարեկամութիւնը երկու հատորներու մէջ (ռուսերէն), Հեթում Պատմիզի Նորայայտ Յիշատակարանը Եւ Նրա Պատմարան Նշանակութիւնը («Տեղեկագիր»,1948, թիւ 10), Անանուն Ժամանակագրութեան Աղբիւրների Մասին Կամ Վարդան Արեւելցու «Պատմութիւն Տիեզարական»ի Համառոց Խմբագրութիւնը («Տեղեկագիր»,1949, թիւ 7), Մարտփրոս Երզնկացու Ճանապարհորդական Նոթերը («Տեղեկագիր», 1957, թիւ 6), Դաւիթ Քոբայրեցու Յիշատակարանը, Մատենագրական Տեղեկութիւններ Բոյսերի Սելեքցիայի Վերաբերեալ եւ այլ ուսումնասիրութիւններ: Իսկ շարք մը աշխատասիրութիւններ: Իսկ շարք մը աշխատասիրութիւններ ու յօդուածներ ցարդ կը մնան անտիպ
Շուշիի Հռիփսիմեան Օրիորդաց Միջնակարգ Դպրոց
1888-ին ունեցած է 199 աշակերտուհի։
1896-ին փակուած է, 1906-ի Փետրուարին վերաբացուած է։ 1908-09 ուստարում ունեցած է 5 բաժանմունք, որոնց մէջ սովորած է 218 հոգի, որոնց մէջ 29՝ տղաներ ։
Բարսեղ Թուղլաճեան
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:1 Ապրիլի ծնածներ Ստորոգութիւն:13 Դեկտեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ պատմաբաններ Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ Ստորոգութիւն:Հայ բանասէրներ Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ
Վարուժան Հերկելեան
Կենսագրական գիծեր
Ծառայած է որպէս ուսուցիչ եւ տնօրէն Այնճարի, Զահլէի եւ Թռչնոց Բոյնի մէջ: Իբրեւ հոգեւորական իր ծառայութիւնները տարածուած են Լիբանանի, Կիպրոսի եւ Յունաստանի մէջ:
1997-ի Օգոստոսէն 2014-ի Մայիսը եղած է Կիպրոսի Հայոց Թեմի Կաթողիկոսական փոխանորդ : 2003-ին ստացած է Արքեպիսկոպոսի կոչում :
Գործունէութիւն
Տ. Վարուժան Սրբազան ունեցած է բեղուն եկեղեցական, կրթական, հրատարակչական եւ գրական գործունէութիւն: Ան հիմնադիրն է «Գառնի» մատենաշարին որ լոյս ընծայած է 41 հատորներ: 1993-էն սկսեալ կը հրատարակէ «Արծիւ» ամսաթերթը (www.ardziv.com) որ կը շարունակուի մինչեւ այսօր:
Անոր «Աւագ շաբաթ» հատորը լոյս տեսած է 2015-ին (846 էջ)։ Հատորը կ'ընդգրկէ Աւագ շաբթուան ընթացքին կատարուող եկեղեցական բոլոր աղօթքներն ու շարականները: Ան նուիրուած է Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակին առիթով սրբադասուած նահատակներու յիշատակին:
Գլխու եւ Ողնաշարի Վնասուածքներ
-Յիշողութեան կորուստ կամ խանգարում,
Վերջնականօրէն կարելի չէ հաստատել կամ ժխտել գանկի կամ ողերու կոտրոածքը,որովհետեւ այդ մէկը կը հաստատուի միայն համապատասխան մասնագիտական հետազօտութիւններով։
Առաջին օգնութեան ընդհանուր սկզբունքներ ողնաշարժի վնասուածքի պարագային.
-Նուազեցնել մարմինի որեւէ մասի շարժումները,յատկապէս՝ գլխու եւ ողնաշարի։
Աւգեր Հ. Յովնան
'''Աւգեր Հ. Յովնան Վենետկոյ Մխիթարեն''', լեզուագէտ, բանասէր, ծնած է Գաղատիա 3 Հոկտեմբեր 1877-ին, տարրական ուսումը ծննդավայրին մէջ կատարելէ ետք՝ տասնամեայ Վենետիկ կ’երթայ Ս. Ղազարու վանքին մէջ աշակերտելու Հ. Ստ. վրդ. Սարեանի: Աշակերտութեան շրջանին մեծ յառաջդիմութիւն ցոյց կու տայ ուսման զանազան մարզերուն մանաւանդ լեզուագիտութեան մէջ: 1895-ին ուխտերը կատարելով կ’անդամակցի Միաբանութեան:
Շուշիի Մարիամեան Օրիորդաց Դպրոց
Դպրոցի համար տեր եւ տիկին Հախումեանները հատկացրած են իրենց սեփական տունէն 5 սենեակ՝ բոլոր հարմարութիւններով։ Դպրոցի տեսչուհի ընտրուած է անոր հիմնադիրը՝ Մարիամ Հախումեանը, իսկ վերակացուհու պարտականութիւնները ստանձնած է Եղիսաբեթ Սիմոնեանը։
Նէյմար
Անձնական կեանքը
Հայրը՝ ՆԷյմար տա Սիլվա Սանթոս, մայրը՝ Նատին Գոնսալվես։ Նէյմարը ունի փոքր քոյր՝ Ռաֆաելլա Բեկրան տա Սիլվա Սանթոս։ 2009 թուականին Նէյմարը սկսաւ հանդիպիլ բրազիլուհի Գարոլինա Նոգեյրա Դանտասի հետ։ Օգոստոս 24 2011 թուականին Գարոլինան, որ այդ ժամանակ 17 տարեկան էր Նէյմարին որդի պարգեւեց, ուորուն կոչեցին Տէյվիտ Լուքա Նոգեյրա Դանտաս տա Սիլվա Սանդոս։ Որդոյն ծնունդէն յետոյ զոյգը բաժնուեցաւ։ Այժմ Նէյմարը ապրած է Սպանիա, իսկ որդին՝ Տէյվիտ Լուքան, մոր՝ Գարոլինայի հետ ապրած է Սան Փաուլու քաղաքին մէջ։ 2013 թուականին լուրեր էին տարածուած, որ Նէյմարը հանդիպած է բրազիլուհի դերասանուհի Բրունա Մարկեզինիի հետ։ Սկիզբը անոնք գաղտնի պահած էին իրենց յարաբերութիւնները, սակայն որոշ ժամանակ անց ֆութպոլիսդը խոստոուանեցաւ իր նոր սիրավէպի մասին։ Այս հարաբերութիւնները սակայն երկար չտեւեցին, 2014 թուականին զոյգը հայտարարեց բաժանման մասին։
Արդիւնաբերութիւնը Խորհրդային Հայաստանի Մէջ
Հանրապետութեան տնտեսութեան առաջատար ճիւղը դարձած էր արդիւնաբերութիւնը, որու հետ կապուած էր բնակչութեան մեծամասնութեան գործունեութիւնը։ Արդիւնաբերական վայրերուն մէջ համակեդրոնացած էր բնակչութեան կեսէն աւելին։
Հայաստանի հանքարդիւնաբերութեան «հսկաները»
Վերոհիշյալ չորս ճիւղերէն բացի, Հայաստանի մէջ ներկայացուած էին նաեւ մեքենաշինութեան կարք մը այլ էինթաճիւղեր, որոնք կ'արտադրուէին կոմպրեսորներ, հիդրոպոմպեր, դարբնոցամամլիչ մեքենաներ, աւտոբեռնիչներ ու աւտոֆուրգոններ, հեծանիւներ, աւտոպահեստամասեր, քիմիական ու սնունդի արդիւնաբերութեան համար սարքաւորին, կոնդէնիոներներ ու արդիւնաբերական օդափոխիչներ եւ այլն։ Հայաստանի մեքենաշինութեան արտադրանքի 95 տոկոսէն աւելին կ՛ուղարկուին Խորհրդային Միութեան միւս հանրապետութիւնները եւ աւելի քան քառասուն արտսահմանեան երկրներ։
1996 թուական
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1996 ծնունդներ
Լոնտոնի Միլենիում հետիոտն կամուրջը
Ֆիլմաշխարհի մէջ
%
Արամ Ա. Քհնյ. Գլնճեան
Կենսագրութիւն
Եղած է Բերիոյ Հայոց Թեմի ազգ. Կրօնական եւ Գաւառական Ժողովներու անդամ ։
11 Մարտ
Ծնունդներ
Տես նաեւ՝ 11 Մարտի ծնածներ
Եւրոպա
Տեղակայութիւն
Հսկայական թերակղզիի պէս, Եւրոպան երեք կողմերէն շրջապատուած է ովկիանոսներով եւ ծովերով։ Արեւելքը Ասիոյ հետ անոր ցամաքային սահմանը կ'անցնի նախկին Խորհրդային Միութեան տարածքով՝ հիւսիսէն հարաւ ձգուող Ուրալեան լեռներով, Էմպա եւ Մանիչ գետերով։
Նուպար Աֆէեան
Գործունէութիւն
Դոկտոր Աֆէեանը մասնակցեր է կենսաբանական ուղղուածություն ունեցող 20-էն աւելի յաջողակ գիտական եւ ճարտարագիտական հաստատութիւններու հիմնադրմանը եւ կայացմանը։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայ գործարարներ Ստորոգութիւն:«Aurora» մարդասիրական նախաձեռնութեան հիմնադիրներէն Ստորոգութիւն:Բարերար Ստորոգութիւն:Պոսթընի ազգային վարժարանի ատենապետ
Միհրան Թումաճան
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:1890 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1973 մահեր Ստորոգութիւն:28 Հոկտեմբերի մահացածներ
Տիգրան Դեւոյեանց
Մասնակցութիւնը հայ-թաթարական բախումներուն
Դեւոյեանց իր դասընկեր Դրոյի հետ միասին ստեղծած է աշակերտական մարտական խումբ մը` 9-10 հոգիէ բաղկացած:
Համաշխարհային Առաջին Պատերազմ
Յաճախելով սպայական դասընթացներուն` Դեւոյեանց գիտելիքներ կը ստանայ հետախուզական գործի կազմակերպումի մասին: Ստացուած արդիւնքներուն մասին զեկուցագրերը ներկայացուած էին գնդապետ Տանիէլ Տրացենքոյին, Ազգային բիւրոյին եւ ՀՅԴ Բիւրոյին:
Ամերիկայի Հայկական Թանգարան
Նախաձեռնութիւններ
Թանգարանը ստեղծած է շարժական շարք մը ցուցահանդէսներ, որոնցմէ հիմնական երեքը կը կրեն «Ովքեր են հայերը», «Կամաւոր» եւ «Հայոց շարունակուող ցեղասպանութիւն. մահ, հերքում եւ պղծում» անուանումները։
Մկրտիչ Աւգերեան
Կենսագրութիւն
Աւգերեանը նշանաւոր լեզուաբան էր։ Ան «Նոր Հայկազեան լեզուի բառարան»-ը (տպ. 1836-1837) կազմող երեք վարդապետներէն մէկն էր՝ Հ. Գաբրիէլ Աւետիքեանի եւ Հ. Խաչատուր Սիւրմէլեանի հետ, գրելով Զ գիրէն մինչեւ վերջը եւ հետեւելով տպագրութեան՝ իր համահեղինակներուն մահէն ետք։ 1846 թուականին տպուեցաւ անոր հեղինակած համառօտագրութիւնը՝ «Առձեռն բառարան Հայկազեան լեզուի» վերնագրով եւ աշխարհաբար բացատրութիւններով (Բ. տպագրութիւն 1865-ին)։ Միւս գրական գործերը մեծաւ մասամբ տպուած են Վենետիկ.
Եաղուպ Ամիրա
Յամի Տեառն 1751 եւ Հայոց թուին ՌԲՃի պատրիարքութեան Յակոբայ
Դահոյկ
Դահոյկը բարձր մակարդակի մարզաձեւ մըն է:
Պատմութիւն
ԺԹ. դարուն է, նորվեկիացի Սոնտրը Նորհայմ զայն իսկական մարզաձեւի կը վերածէ: Զառիվայրները իջնելու եւ կտրուկ շրջադարձի համար ան կը շինէ աւելի կարճ եւ կեդրոնը աւելի նեղ դահոյկներ: Ան նոյնիսկ կը շահի դահոյկի առաջին մրցումը 1869-ին:
Եւրոպական E117 Երթուղի
E117` եւրոպական ինքնաշարժերու երթուղի մըն է E 117 երթուղին կը սկսուէ Ռուսիոյ Միներալնիյէ Վոտի քաղաքէն, Ռազմավիրական ճամբայով կը մտնէ Վրաստանի մայրաքաղաք Թպիլիսի, հոնտեղէն` Հայաստանի մայրաքաղաք Երեւան, ապա հետեւելով դէպի Իրանի սահման, կը հասնէ Մեղրի քաղաք եւ ապա՝ Երթուղիի երկարութիւնն է 1050քմ։
Երթուղի
Ստորոգութիւն:Ճանապարհներ
Ապլղարիպ
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Քաղաքներ Ստորոգութիւն:Հնադարեան քաղաքներ
Փօ Կազոլ
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:1980 ծնունդներ Ստորոգութիւն:6 Յունիսի ծնածներ
Նիկոլ Պէզճեան
Ֆիլմագրութիւն
Բեմադրիչ, հեղինակ եւ ֆիլմարտադրիչ Նիկոլ Պէզճեան Ընտրուած ֆիլմերը
Սեպուհ Պաղտոյեան
Կրթութիւն
Ուսանած է նաեւ միջազգային յարաբերութիւններ։
Ասպարէզ
1992 թուականէն սկսեալ կ՛աշխատի միացեալ ազգերու կազմակերպութեան (ՄԱԿի) մէջ, թմրեցուցիչներու հսկողութեան բաժնին մէջ (ODCCP)։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ
Թէոդորոս Ռշտունի
Սասանեան արքունիքին համաձայնութեամբ 628-ին նշանակուած է Մարզպանական Հայաստանի սպարապետ։ 634-էն վարած է նաեւ Հայոց մարզպանի պաշտօնը։ Եղած է Հայաստանի մարզպանը Արաբական առաջին արշաւանքներուն ատեն։ Սասանեան Պարսկաստանի՝ արաբներուն կողմէ գրաւուելէն եւ անոր հետեւանքով Մարզպանական Հայաստանի փաստացի անկախութիւն ձեռք բերելէն ետք Թէոդորոս Ռշտունի անձամբ ստանձնած է երկրին պաշտպանութիւնը։
Աւատատիրութիւն
Աւատատիրականութիւնը Հայաստանի մէջ
Վերականգնած եւ զարգացած է ժառանգական հողատիրութիւնը։ Ի յայտ եկած են աւատատիրութեան խոշոր տիրոյթներ, կազմաւորուած է ֆէոտալական մասնատիրական խոշոր կալուածը, որուն վրայ հողատէրերը եւ վանքերը վարած են սեփական ընդարձակ տնտեսութիւն։ Անոր հետեւանքով IX-րդ դարու վերջին եւ X-րդ դարուն սկսած է գիւղացիներու մէկ մասին ամրացումը հողին, որ Հայաստանին մէջ թոյլ դրսեւորած է եւ կրած՝ սահմանափակ բնոյթ։ Նշանակալից երեւոյթներ տեղի ունեցած են ֆէոտալական քաղաքի ձեւաւորումը, քաղաքային արհեստագործութիւնը, մասամբ՝ գիւղատնտեսական արտադրութեան ապրանքային բնոյթ ստանալը, առեւտրափոխանակային, վաշխային յարաբերութիւններու զարգացումը, քաղաքային դասի եւ մեծատուներու առաջացումը։ Սիրուած է դասակարգային հակամարտութիւնը, ծաւալած է Թոնդրակեան շարժումը, գիւղացիական ապստամբութիւններ տեղի ունեցած են Սիւնիք ի եւ Այրարատ ի մէջ։
Ապխազիոյ Արքաներու Ցանկ
Տե՛ս նաեւ
Ստորոգութիւն:Ապխազիոյ արքաներ
11 Յունիս
Մահեր
resize|90%|Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:11 Յունիսի մահացածներ}}
Շուֆի Շրջան
Շուֆ (قضاء الشوف‎‎), Լիբանանի 25 շրջաններէն մէկն է, որ կը միանայ Լեռնային Լիբանան Մարզի կազմին մէջ։ Շրջանի վարչական կեդրոնը կը հանդիսանայ Պայթ Էտ Տին քաղաքը։ Բնակչութիւնը կը հասնի 166 140 մարդ ։
Համայնքներ
Շրջանը բաժնուած է 72 համայնքներու ։
Մարի (քաղաք-պետութիւն)
Մարի (այժմ՝ Թել-Հարիրի բլուր, Սիրիաի մէջ), հնագոյն քաղաք-պետութիւն Եփրատի միջին հոսանքին։
Վազգէն Կ. Չալոյեան
Կենսագրութիւն
Մեծ են Վ. Չալոյեանի ծառայութիւնները մանկավարժական ասպարէզին մէջ։ Նոր սերունդի փիլիսոփայ-պատմաբան գիտնականերէն շատեր՝ հայաստանի տարբեր գիտական հաստատութիւններու մէջ այսօր կը շարունակեն իրենց բազմավաստակ ուսուցիչին գործը: Առանձնապէս ուշագրաւ է սակայն Վ. Չալոյեանի նպաստը հայ իմաստասիրական հետազօտման գործին մէջ։ Ծանօթ հայ մտածողներ՝ Եզնիկ Կողբացիի, Դաւիթ Անյաղթի, Յովհան Որոտնեցիի եւ այլոց կողքին, Վ. Չալոյեան՝Երեւանի Մեսրոպ Մաշտոցի անուան մատենադարանի ձեռաքիրներէն լոյսին կը բերէ անյայտ մնացած հայ մտածողներ, ու կը լուսաբանէ անոնց փիլիսոփայական ժառանգութիւնը:Վաստակաշատ փիլիսոփայ-պատմաբանին անխոնջ ճիգերուն շնորհիւ վերջնականապէս կը հաստատուի փիլիսոփայութեան տեղն ու իրաւունքը, հայագիտութեան բնագաւառին մէջ, ու հայ իմաստասիրական միտքը դուրս կու գայ միջազգային ասպարէս:
Վ. Չալոյեան իր գործօն մասնակցութիւնը կը բերէ Մոսկուայի մէջ հրատարակուած «Փիլիսոփայութեան Պատմութիւն» եւ «Փիլիսոփայութեան Պատմութիւնը ՍՍՀՄ-ի մէջ» բազմահատոր աշխատասիրութիւններու պատրաստութեան, գրելով անոնց հայ փիլիսոփայութեան վերաբերող գլուխները: Միաժամանակ ան շարք մը յօդուածներ ստորագրած է հայ փիլիսոփաներու մասին՝ «Սովետական Մեծ Հանրագիտարան»ի եւ «Փիլիսոփայութեան Հանրագիտարան»ի մէջ:
Ս. Ռիթա
Կեանքը
Սրբուհի Ռիթային անունին հետ կապուած հրաշքներ կը պատահին եւ ժողովուրդը զինք կը հռչակէ. «Անկարելի բաներու սրբուհին» կամ «Պաշտպան անյոյս դատերու»: Ան կը կոչուի նաեւ «Անհաւատներու Սրբուհին» :
Սրբադասում
Սրբուհի Ռիթային ծիսական տօնը կը նշուի ամէն տարի 22 Մայիսին:
Արեան Խումբ
Պատմութիւն
Արեան խումբի մասին ուսումնասիրութիւն առաջացած է 19-րդ դարու վերջերուն։ Անիկա ընդհանուր իմունաբանութեան կարեւոր բաժիններէն է, արեան փոխներարկման հիմքը եւ լայնօրէն կը կիրառուի արիւնաբանութեան, վիրաբուժութեան, մանկաբարձութեան, գինեկոլոգիայի, դատական բժշկութեան, ինչպէս նաեւ մարդաբանութեան եւ մարդու գենետիկայի մարզերուն մէջ։