cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մակար Ա. Թեղուտցի
Կենսագրութիւն
Ան զգալի աշխատանք  կատարած է տարբեր վայրերու սուրբ գրչագիր մատեանները Ս. Էջմիածինի մէջ կեդրոնացնելու ուղղութեամբ։ 1852-ին Ներսէս Ե. Աշտարակեցիի կողմէ օծուած է եպիսկոպոս, այնուհետեւ իրեն շնորհուած է արքութեան պատիւ եւ նոյն թուականին ալ նշանակուած է Մայր Աթոռի լուսարարապետ։ Մակար Ա. Թեղուտցիի օրով է, որ Գէորգեան ճեմարանի 3 շրջանաւարտներ առաջին անգամ փափաքած են դառնալ կուսակրօն՝ իրենք զիրենք նուիրելով հայ եկեղեցւոյ ։ Առ այդ, Մակար Թեղուտցի կաթողիկոս 1886-ի ամրան խումբ մը արեւմտահայ եւ արեւելահայ վարդապետներ եպիսկոպոս կը ձեռնադրէ: Անոնց շարքին էին արեւմտահայ հասարակական-քաղաքական, հոգեւոր-մշակութային կեանքին մէջ առաջնակարգ տեղ գրաւած Գարեգին Սրուանձտեանցն ու Մաղաքիա Օրմանեանը :
Եգիպտացորենի փաթիլներ
Նմանատիպ մթերքները կը պատրաստուին ցորենի, բրինձի, վարսակի եւ այլ մշակաբոյսերու հատիկներէն։
Փիփերի, Ալոնիսոս
Փիփերի, Ալոնիսոս (յուն․՝ Πιπέρι Αλοννήσου)․ Սփորատեսի կղզի։ Կը գտնուի Ալոնիսոսին հիւսիս-արեւելքը, Էգէական ծով, Յունաստան։ Մաս կը կազմէ Ալոնիսոս ծովային պուրակին եւ արձանագրուած է որպէս «վայրի թեւաւորներու պահպանման վայր - GR1430005 Քիրա Փանայիա, Փիփերի, Փսաթուրա եւ շուրջի կղզիներ՝ Այիոս Եորղոս, Ատելֆի, Լեհուսա, Ղայտուրոնիսիա»։
Փորոս
Ծովափներ
Մոնասթիրի, Ասքելի, Նէորիօ, Սէրի նաւակայք, Ռուսական Նաւային Մթերանոց եւ Փլազ Քալավրիա եւ Սֆերիա կղզիները միացնող կամրջակին կից։
Բաբգէն Ա. Քհնյ. Գասպարեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայեր
Թաքաշի Շիմուրա
Թաքաշի Շիմուրա, ճափոնցի դերասան, առաւել յայտնի է Աքիրա Քուրոսաւայի ֆիլմերուն մէջ խաղցած դերերով։ Խաղցած է ընդհանուր առմամբ 400-էն աւելի ֆիլմերուն մէջ , որոնցմէ առաւել յայտնիները՝
1689 թուական
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1689 ծնունդներ
Արծուիկ (անձնանուն)
Արծուիկ, հայկական իգական անուն։ Հայկական Արծիւ անուան փաղաքշական ձեւն է։ Յայտնի չէ, թէ որ թուականէն սկսեալ գործածուած անուն է։
Վարակիչ Կակղամորթախտ
Յաւելեալ
Վարակիչ կակղամորթախտը կը փոխանցուի անձէ անձ ուղղակիօրէն։ Փոխանցումը կ'ըլլայ դպնալով ախտահարուած անհատի վէրքերուն։ Անիկա կը փոխանցուի սեռային յարաբերութեամբ, եթէ վէրքը գտնուի տղամարդոց առնանդամին եւ կիներուն ու աղջիկներուն իգափողին-հեշտոցին (vagina), ամօթոյքին (vulva) վրայ։
Իսկ առողջ մարդիկ, որպէսզի չվարակուին այս հիւանդութեամբ, նմանապէս պէտք է առնեն որոշ կանխազգուշական միջոցներ, ինչպէս՝ վարակուած անհատին հետ հպում եւ սեռային յարաբերութիւն չունենալ, անոր սպասները, անկողինը հագուստները եւ լոգարանը կամ աւազանը չգործածել։
Աւազարկղ
Աւազարկղը երեխաներու փոխներգործութեան կարեւորագոյն յուզական կեդրոնն է ։ Աւազարկղի հետ խաղալով՝ երեխաները կը ձեւաւորեն խաղալիքներու եւ փոխներգործութեան աշխարհի հանդէպ արժէքաւոր վերաբերմունք ։ Աւազարկղով խաղալը նաեւ կը նպաստէ երեխաներու մօտ ստեղծագործական երեւակայութեան, շարժունակութեան եւ մտածողութեան զարգացմանը ։
Հելսինքիի համալսարան
Հելսինքիի համալսարան (2017-ներկայ ժամանակներ)
2016 թուականին համալսարանի վարչական բաժնի կառուցուածքը փոփոխութիւններու ենթարկուեր է, կրճատուեր է 200-300 աշխատակից :
Վարկանիշ
Բրիտանական հեղինակաւոր «Quacquarelli Symonds» (QS) ընկերութեան վարկանիշի մէջ.
Բաբգէն Սիւնի
Կենսագրութիւն
ՀՅԴ-ի հետ անդամակցելէ ետք, ան ճանչցուեցաւ իր լաւ կարողութեամբ ու հետախուզութեամբ առանց կասկած մը արթնցնելու ուրիշին մէջ։ Հետագային ան դարձաւ անհրաժեշտ անդամ ազգային շարժման մէջ։
Վարանդ (գրող)
Գործեր
Ուսուցչութեան պաշտօն կը վարէ հայկական վարժարաններու մէջ։ Պատասխանատուն է «Ս. Ներսէս Շնորհալի» գրական հիմնարկի կեդրոնական գրասենեակին։
Թեբէ
Թեփէ (Θήβα, Θήβαι), փիւնիկեան գաղութ, Եւրոպայի ամենահին քաղաքներէն երրորդը՝ Բլովտիւ էն եւ Քատիսէն (նոյնպէս փիւնիկեան գաղութներ) ետք։
Հուրի Կէպեշեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1989 ծնունդներ Ստորոգութիւն:27 Յուլիսի ծնածներ
Ասմարեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Set Fire to the Rain
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:2011
Նիակարա (գետ)
Գետը սկիզբ կ'առնէ Էրի լիճէն Պաֆըլօ քաղաքի եւ Ֆորթ Էրիի միջեւ ինկած տարածքին` գերազանցապէս հոսելով հիւսիս: Վերին հոսքը կը բաժնուի երկու վտակներու` ձեւաւորելով Կրանտ Այլընտ (ԱՄՆ-ի տարածքին) եւ Նիւ Այլընտ (Քանատայի տարածքի) կղզիները: Գետի միջին հոսքը կը գտնուի Նիակարայի ջրվէժը: Եղած տուեալներով վերջին 12.000 տարիներու ընթացքին ջրվէժի տարածքը Նիակարայի հոսքով դէպի  տեղափոխուած է 11 քմ, հակառակ որ, վերջերս այդ գործընթացը դանդաղեր է. ելեկտրակայաններու կառուցումը նուազեցուցած է ջուրի աւերիչ ուժը:
Պատմութիւն
Նիակարա գետի մօտ տեղի ունեցեր են  շարք  մը ճակատամարտեր, որոնք կարեւոր նշանակութիւն  ունեցեր են ֆրանս-հնդկական եւ Ամերիկայի յեղափոխութեան պատերազմներու ժամանակ: 1812 թուականին Նիակարա գետի մօտ  տեղի ունեցեր է  Քուիսթընի պատերազմը:
1692 թուական
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1692 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1692 մահեր
Սարդարապատի յուշահամալիրը
Ճարտարապետութիւն
Յուշահամալիրի ճարտարապետն է Ռաֆայէլ Իսրայէլեանը, քանդակագործը՝ Արա Յարութիւնեանը։ Յուշահամալիրը կառուցուած է ճակատամարտի վայրին տեղը։ Ան բացառիկ է։ Անկրկնելի են թեւաւոր ցուլերը եւ վեհասքանչ յաղթական զանգերը։ «Զանգակատունը» (35 մ բարձրութեամբ) կը հանդիսանայ համալիրի յօրինուածքի դոմինանտը։ Ան կատարուած է նուրբ արուեստով։ Ստեղծագործաբար իմաստաւորուած է ամէն մէկ գծիկը, ամէն մէկ մանրամասնը։ Ուղղահայեաց «Զանգակատունը» դրուած է աստիճանաձեւ հիմնաքարի վրայ, որով աւելի կը շեշտուի շարժումը, ձգտումը դէպի վեր։ Ողջ բնութիւնը ընդգրկուած է ճարտարապետական տարածութեան մէջ։ «Զանգակատան» կուռ ուրուանկարը գծուած է կապոյտ երկնքին մէջ։ Անոր յօրինուածքը կազմուած է չորս վերասլաց մոյթերէ, որոնց առանքից կ'երեւի երկինքի լազուրը՝ ողողելով «Զանգակատունը» բոլոր կողմերէն։ Երեք շարքով կախուած են զանգերը։ Անոնք կարծես պատրաստ են զանգահարելու եւ ոտքի հանելու ժողովուրդը վտանգի պահուն։ Այդպէս եղած է նաեւ այն դաժան պայքարի օրերուն, երբ զանգերը վեց օր շարունակ կը ղօղանջէին՝ ժողովուրդին հանելով ազատագրական պատերազմի։ Ղօղանջը կը տարածուէր ամբողջ Արարատեան դաշտավայրը։
Ցուցադրութիւն
Թանգարանին մէջ կը պահպանուին հայ ժողովուրդի տնտեսական հիմնական եւ օժանդակ գործերու, տնայնագործութեան ու արհեստներու դարաւոր աւանդոյթները արտացոլող աւելի քան 4500 գործիք եւ այլ առարկաներ։ Այս հաւաքածոն թոյլ կու տայ դիտողին պատկերացում կազմել Հայոց տնտեսական կեանքի եւ նիւթական մշակոյթի մասին։
Սարաքինօ, Սքիրոս
Տարածութիւնն է 3,4 քլ²․։ Բարձրագոյն կէտը 131 մեթր է եւ պատուած է մայրիի անտառներով։ Վարչականօրէն կը պատկանի Էվիա նահանգին եւ Սքիրոս քաղաքապետութեան։
Բաբգէն Փափազեան
1963-1981 ին եղած է Հ.Յ.Դ. Բիւրոյի անդամ, խմբագրած է «Ազդակ Շաբաթօրեակ», «Դրօշակ» պաշտօնաթերթը (1969-1977), ինչպէս նաեւ վարած է Երիտասարդական գրասենեակը։ 1955-էն ետք մասնակցած է Հ.Յ.Դ. Լիբանանի բոլոր Շրջանային եւ ընդհանուր ժողովներուն։
Գրիգոր Չէլէպի Տիւզեան
Կենսագրութիւն
Յովհաննէս Չէլէպի Տիւզեանի երկրորդ զաւակը՝ «Գրիգոր Չէլէպի» ծնած է 1774–ին, 38 տարեկան էր երբ իր հօր մահուամբ իբրեւ երիցագոյն մանչ զաւակ նոյն պաշտօնին յաջորդեց 1812–ին՝ արքունի ոսկերչապետ անուանուելով։ Ինք արդէն իր հօր ողջութեան փողերանոցին մէջ պաշտօնեայ ըլլալով բաւական հմտացած էր ոսկերչութեան եւ գծագրութեան ու միանգամայն ինքնաշխատութեամբ ուսած էր արաբերէն եւ պարսկերէն լեզուները, նաեւ վարժ գեղագիր էր թուրքերէն լեզուի։
Գրիգոր Չէլէպի տղայ հասակէն իսկ արհեստին վարժուած ըլլալուն մեծ ճարտարութիւն կը ցուցնէր ամէնէն դժուարին գործերուն մէջ։
Տարակարծութիւն մեր նախորդ կենսագիրներէն
Հոս է, որ տարակարծիք պիտի գտնուինք մեր նախորդ կենսագիրներէն։
առաջինը ազգային խնդրոց նկատմամբ գրուած նամակ մըն է, որոնց մէջ Գրիգոր Չէլէպի եւս մասնակցութիւն ունեցած է ու Գազէզ Չէլէպիէն կարգ մը խնդրանքներ կ՛ընէ, այդ նամակին մէջ խորունկ յարգանք մը կը տեսնենք դէպի Տիւզեանները։
Բժշկեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Հայկ Գամպուրեան
Կենսագրութիւն
Ծնած է 1888 թուականին՝ Կարնոյ նահանգի, Երզնկայի գաւառի կեդրոն Երզնկա քաղաքին մէջ։ Նախնական կրթութիւնն ստացած է Երզնկայի ազգային վարժարանին մէջ։ 1906 թ. մեկնած է Զմիւռնիա եւ քարափէն ուղղակի բանտ առաջնորդուած։ Մէկ ամիս բանտին մէջ մնալէ ետք աքսորուած է Տրապիզոն։ 1907 թուականին մեկնած է Կ. Պո­լիս։ 1908-11 թուականներուն ուսանած է դեղագործական համալսարանէն ներս։
Թել Աւիւ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Իսրայելի քաղաքներ
Եանիս Անթեթոքունպօ
Կեանքը Ամերիկա
2016-ին երեք ամսուան համար Թանասիս եղբօրը հետ, իրենց զինուորական պարտականութիւնը կը կատարեն Յունաստանի զինիալ ուժերէն ներս։
Յունաստանի Ազգային խումբ
2013-ին Եանիս Անթեթոքունպօ իբրեւ մարզիկ Յունաստանի Կողովագնդակի Պատանիներու Ազգային Խումբին, կը մասնակցի Եւրոպայի Ախոյեանութեան խաղերուն։  Անոր աստղը կը փայլի այս մրցաշարքին ընթացքին։ 2014-էն մաս կը կազմէ Յունաստանի Կողովագնդակի Ազգային խումբին եւ կը մասնկացի անոր տուած բոլոր խաղերուն։
ΝΒΑ ախոյեան
20 Յուլիս 2021, 6-րդ վերջին խաղին, Միլուոքի Պաքս կը յաղթէ Սանս խումբին 105-98 արդիւնքով (105-էն 50 կէտը Եանիս կը նշանակէ իր խումբին համար)։  Այսպէս, 50 տարիներ ետք, «Միլուոքի Պաքս» Ա․Մ․Ն․ ΝΒΑ-ի ախոյեան կը պսակուի, իսկ Եանիս Անթեթոքունպօ կը հռչակուի ΝΒΑ-ի MVP (ախոյեանութեան ամենաթանկագին մարզիկը)։
Գեղամ Սարեան
Սարեան այն բանաստեղծներէն է, որ ունի ներդաշնակ խօսք ու պատկեր: Պարզ, յստակ հարցէ մը իսկ փիլիսոփայական խնդիրներու կը յանգի՝ բանաստեղծութիւնը դարձնելոխ աւելի յուզական ու տպաւորիչ։ Այսպէս է, օրինակ, անոր «Լուցկի» բաանստեղծութիւնը։ Ան իբրեւեւ քնարերգակ այն սկզբունքը կը դաւանի, որ բանաստեղծութիւնը պէտք է յուզական ըլլայ եւ համակէ ընթերցողը այն տրամադրութեամբ, զոր ունի հեղինակը։
1693 թուական
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1693 ծնունդներ
Սուէզի Ջրանցքը
Ջրանցքին գիծը Ափրիկէի եւ Ասիոյ միջեւ պայմանական սահմանը կը համարուի։
Նափոլէոնի Յայտնաբերած Հնադարեան Ջրանցքը
1798-ին Եգիպտոսի եւ Սուրիոյ վրայ ֆրանսական արշաւանքին ընթացքին, Նափոլէոն Պոնափարթ հետաքրքրուած էր հնագոյն ջրանցքի մը մնացորդներուն որոնման աշխատանքներով։ Այս գործին համար կը հրաւիրէ հնագէտներ, գիտնականներ, քարտէսագիր մարդիկ եւ ճարտարապետեր, որոնք կ'ուսումնասիրեն եւ կը հետազօտեն ամբողջ հիւսիսային Եգիպտոսը ։ Եգիպտոսի նկարագրութեան մէջ արձանագրուած են անոնց աշխատանքներուն արդիւնքները, որոնց մէջ ներառուած էր նաեւ քարտէս մը, ուր մանրամասն նկարագրուած էր հնադարեան ջրանցք մը, որ կ'երկարէր մինչեւ Կարմիր ծովուն հիւսիսը, ապա արեւմուտք՝ դէպի Նեղոս ։
Մոնթէ Մելքոնեան
Հայաստանի Ազատագրութեան Հայ Գաղտնի Բանակ
1980-ին կը միանայ «Հայաստանի Ազատագրական Հայ Գաղտնի Բանակին» (ԱՍԱԼԱ)։ Նոյեմբեր 1981-ին Փարիզի մէջ կը ձերբակալուի՝ Հռոմի մէջ թուրք դիւանագէտին սպաննութիւնը նախապատրաստելուն ամբաստանութեամբ, որուն ժխտումէն ետք, այնուամենայնիւ, կը բանտարկուի կեղծ անձնագիր կրելուն մեղադրանքով։ Քանի մը շաբաթէն ազատ կ'արձակուի։ Երկու տարուան ընթացքին կը դառնայ ԱՍԱԼԱ-ի կարեւոր դէմքը։ Յօդուածներով հանդէս կու գայ Փարիզի «Հայ Պայքար» եւ Լոնտոնի «Կայծեր» թերթերուն մէջ, Սան Ֆրանսիսքոյի «Սարդարապատ» ամսագիրին, նաեւ անգլերէն շարք մը գիրքերուն մէջ՝ հայոց ազգային հարցերու արդարացի պահանջքին եւ իրաւունքին մասին, որոնք լոյս տեսած են Լոնտոնի մէջ։
Սուէզի Ջրանցքը
Սուէզի Ջրանցքին Կառուցման Անհրաժեշտութիւնը
Եգիպտոսի մէջ բուռն պայքար կ'ընթանայ երկու կողմերուն միջեւ։ Առաջինը՝ յետադիմական այն աւատատէրերն էին, որոնք կ'ուզէին պահպանել Թուրքիոյ հետ կապը։ Անոնք Անգլիոյ կողմնակից էին, որոնց ազդեցութիւնը Կ․ Պոլսոյ վրայ կը գերակշռէր։ Երկրորդը՝ առեւտրականներն ու ազատատիրական աւատատէրերն էին։ Անոնք բարեկարգման կողմնակից էին եւ կը հաւակնէին Ֆրանսայի։ Այս պայքարը կ'արտացոլայ Իպրահիմ փաշային 1848-1848 եւ Աբաս փաշային 1848-1854 գործունէութեանց մէջ։ Երկիրին կառավարիչը Իպրահիմն էր։ Մուհամմետ Ալին այն ատեն տարեց էր եւ իր պարտականութիւնները յանձնած էր անոր։ Իպրահիմ, որ կաշարակեր էր, մեծ տեղ կու տար Եգիպտոսի տնտեսական զարգացման. կը փորձէր բարելաւել Եգիպտոսի պետական վարչակարգին գործունէութիւնը, որ էր՝ վերականգնել տնտեսութիւնը։ Ան կը ստեղծէ մշտական պետական պիւտճէ մը։ 1842-ին կ'ընդարձակուին հողատէրերուն իրաւունքները։ 1848-ին ան պաշտօնապէս Եգիպտոսի կառավարիչը կը դառնայ, սակայն երեք ամիս ետք կը մահանայ։
Մոնթէ Մելքոնեան
Հայաստանի Ազատագրութեան Հայ Գաղտնի Բանակ
Օգոստոսին կ'ամուսնանայ լիբանանահայ ուսանողուհի՝ Սեդային հետ, որուն հետ ծանօթացեր էր Լիբանան գտնուած ընթացքին։ Արցախի ազատագրման պատերազմը սկսելէ ետք, ձգելով գիտական գործունէութիւնը, կը մեկնի Ղարաբաղ՝ մարտական գործողութիւններուն մասնակցելու համար։
Սեպտեմբեր 1991-ին կը մեկնի Արցախ, ուր ձեռք կը բերէ «Աւօ» կեղծանունը։ 1992-ին Վազգէն Սարգսեանի առաջարկով կը ստանձնէ Մարտունի շրջանի շտապի պետի պարտականութիւնը, ուր կարճ ժամանակուան մը ընթացքին, իր անկեղծութեամբ ու մաքրութեամբ կը շահի բնակչութեան սէրն ու յարգանքը։ Անոր ղեկավարութեամբ Մարտունին կը դառնայ ամէնէն պաշտպանուած ու ամէնէն մարտունակ շրջանը։ Մարտ եւ Ապրիլ 1993-ին անոր ղեկավարութեամբ կ'ազատագրուի նաեւ Քարվաճառը։ 12 Յունիս 1993-ին, հետախուզական նպատակով, Մոնթէ մարտական ընկերներու հետ կը մեկնի Աղտամի շրջանի Մարզիլի գիւղի մատոյցները, ուր ազրպէյճանական զրահապատ մեքենայի կրակոցէն կը զոհուի։
Յովհաննէս Մրքուզ
Նկարիչ
Յովհաննէս Մրքուզ, յայտնի է նաեւ որպէս նկարիչ։ Ղեկավարած է Նոր Ջուղայի Ամենափրկիչ վանքի Յովսէփ Հարեմաթացի եկեղեցւոյ ձեւաւորումը։ Անոր կը վերագրեն «Քրիստոսի կեանքը», «Գրիգոր Լուսաւորիչի կեանքը», «Լուսաւորչական եկեղեցւոյ եօթը խորհուրդները» նկարաշարերը։ Յովհաննէս Մրքուզը ժամանակի ճանաչուած դիմանկարիչներէն էր։ Իր ինքնանկարը արուեստագէտը զետեղած է նոյն եկեղեցւոյ խորանի աջ կողմի «Չննջող ակն» հորինուածքին մէջ։ Պատկերներ ստեղծած է նաեւ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ համար («Տաճարի ընծայումը», «Տասներկու տարեկան Յիսուսը քարոզած ընթացքին» եւն)։ Անոր աշխատանքներուն բնորոշ են դիմագիծերու անհատականացուած բնութագրումներ, հոգեբանական շեշտադրումներ, բնանկարի իրապաշտ ըմբռնումներ։ Ելլելով նկարչական իր գործունէութենէն՝ Յովհաննէս Մրքուզը զարգացուած է նաեւ գեղագիտական հետաքրքիր գաղափարներ։
1695 թուական
Մահեր
Ստորոգութիւն:1695
Այնթապ
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Արարատի մարզի բնակավայրեր
Վարդ
Ստուգաբանութիւն
Հին յունական բառ (*ϝρόδον - *wródon) կապուած վարդ - vard - *ṷṛda: Հոսկէ ալ - «վարդ»:
Բուսաբանական նկարագրութիւն
Ստացուած է կանաչ վարդի տեսակը, բայց անիկա հետաքրքրութիւն կը յառաջացնէ միայն բուսաբաններուն։ Բացի միագոյն վարդերէն գոյութիւն ունին նաեւ երանգներու տարաբնոյթ համակցութեամբ, ինչպէս նաեւ աճման ժամանակ գոյներ փոխող վարդեր։ Բացի դամասկոսեան վարդի կայուն բոյրէն, գոյութիւն ունին վարդեր մրգայինէն եւ կիտրոնազգիէն մինչեւ անուշահոտութեան բոյրը։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Բոյսեր
Ստեփան Բաբելեան
Դաշնակի առաջին դասերը առած է իր քրոջմէն Օր. Նազիկ Աբէլեանէն. Անկէ վերջ ինքնաշխատութեամբ յառաջանալով, անսպառ ջանքերով ու նուիրումով ստեղծած է սերունդ մը, որ իր կարգին այսօր ուսուցանելու ասպարէզը ընդգրկած է: Իբրեւ երաժշտական քննադատ Ս. Բաբելեան համբաւ կը վայելէ, թափանցելու եւ յստակօրէն վերլուծելու իր կարողութիւններուն միացնելով ճաշակաւոր եւ նուրբ գրողի ճշմարիտ ձիրքեր, կշռոյթաւոր ոճ, իւմէօռ, պայծառ դատողութիւն եւ յստակ վճիռներ:
Գրիգոր Փէշտիմալճեան
Գրիգոր Փէշտիմալճեան, հայ անուանի փիլիսոփայ, ուսուցիչ, թարգմանիչ։ Վերազարթնեց հայ յեղափոխական հոգին 19-րդ դարուն :
Յովհաննէս Յովհաննիսեան
Կեանք եւ գործունէութիւն
Կրկին Կովկաս՝ ուսուցիչ է Գէորգեան Ճեմարանէն ներս. ուր կը գործէ մինչեւ ծերութիւն, իբր յարգուած մանկավարժ։ Միաժամանակ կ'արտադրէ՝ չափով մը նոր շունչ բերերով արեւելահայ բանաստեղծութեան տուեալ պահու՝ ճառային-հայրենասիրական ոճին, պատրաստելով Թումանեանի քնարական քերթողութիւնը։
Արսէն Կէօրկիզեան
'''Վեր. Արսէն Կէօրկիզեան''' (Վան, 1887-1977, Փրովիտենս), ուսուցիչ, խմբագիր, Աւետ. Եկեղեցւոյ հովուապետ:
1697 թուական
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1697 մահեր
Տիգրան Ժամկոչեան
Գործունէութիւն
Տիգրան Ժամկոչեան իսկապէս պատիւ բերած է Հայ ժողովուրդին եւ Լիբանանին։
Գէորգ Արծրունի
Մարտիրոս 3 տարի Խասգիւղի վարժարանին ներս ուսուցչութեան պաշտօն կը վարէ, այս միջոցին՝ 1831 թուականին, Եկեղեցին կը նորոգուի ու կ՛ընդարձակուի, զոր օծումը կը կատարէ Կարապետ Պատրիարք։
Նիքոլօ Փականինի
Կենսագրութիւն
Ան ոչ միայն ջութակ հրաշալի կը նուագէր, այլեւ՝ կիթառ : Հայրը գիտակցելով որ արդէն կրնայ լաւ գումար վաստկիլ իր զաւկի տաղանդին շնորհիւ, երաժշտական առաջին շրջագայութիւնը կը կազմակերպէ Հիւսիսային Իտալիոյ տարածքին՝ Փիզզա, Ֆլորանսա, Պոլոնիա, Միլանօ եւ Լիվոռնօ:
Համերգներ
Փականինիի փառքը Եւրոպայի սահմաններէն ներս տարածուած է, երբ 1828-ին ան Վիեննայէն սկսած է իր համերգային շրջագայութեան՝ շարունակելով Գերմանիոյ, Ֆրանսայի, Լեհաստանի եւ Պոհեմիայի (ներկայիս՝ Չեխիա) խոշոր քաղաքներու մէջ: Փականինին ցնցող յաջողութիւն ունեցած է բոլոր այն երկիրներուն մէջ, ուր համերգ տուած է եւ համերգի տոմսակները մեծ գումարներ արժած են: Անոր համերգները այնքան պահանջուած են, որ այդ շրջագայութիւնը իր աւարտին հասած է տասը տարի անց միայն: Ջութակահարը խոշոր կարողութիւն ձեռք ձգելով՝ «պարոն»ի տիտղոս գնած է:
Վերջին տարիները, մահը եւ թաղումը
Փականինին մահացած է 57 տարեկանին՝ 27 Մայիս 1840-ին, Նիցցայի (Նիս) մէջ: Մահէն քանի մը օր առաջ անոր քահանայ մը այցելած է, սակայն Փականինին չէ կրցած խոստովանիլ իր մեղքերը (ըստ որոշ աղբիւրներու՝ այդ ժամանակ երաժիշտը զրկուած է խօսելու կարողութենէն, իսկ ըստ ուրիշներու՝ Նիքոլօն քահանային ըսած էր, թէ տակաւին կանուխ է այդ ծէսը կատարելու համար):
Յակոբ Քհնյ. Մելքոնեան
Երբ Գամիշլիի հոգեւոր հովիւ՝ Տ. Մինատ քահանայ Տէր Մինասեան վերջնականապէս Հայաստան կը տեղափոխուի, գաղութը կը մնայ առանց քահանայի։ Այդ ընթացքին Մկրտիչը քահանայութեան պաշտօնին յարմարագոյնը կը նկատուի։
Հաւատքով զօտեպնդուած եւ ազգային ոգով տոգորուած կը շարունակէ իր հովուական առաքելութիւնը Գամիշլիի իր հայրենակիցներուն ու Ս. Յակոբ եկեղեցւոյ մէջ, տասնհինգ տարիներու կրօնական ծառայութեան քաղցր լուծին տակ։
Ոսկրափխրութիւն
Ոսկրափխրումի ախտաճանաչումը
Ոսկրափխրումի ախտաճանաչումը տեղի կ՚ունենայ հետեւեալ գործընթացքով՝
Ոսկրափխրութեան բուժումը
1.- Ոսկորներու հակաքայքայիչ դեղերու գործածութեամբ.
1.- Ունենալ առողջ սննդառութիւն, որ ըլլալու է հարուստ կաթնեղէններով եւ կիրով փոքր տարիքէն սկսեալ. D կենսանիւթը կ՚օգնէ կիրի ծծուելուն մարսողական համակարգին մէջ.
3.- Ենթակայ ըլլալ ուղղակի արեւու ճառագայթներուն օրական նուազագոյնը կէս ժամ, որովհետեւ անոնք հարուստ են D կենսանիւթով.
Արամայիս Մնացականեան
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:1911 Ծ'ծնունդներ Ստորոգութիւն:18 Նոյեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:1984 մահեր Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ
Մովսէս Ա. Քհնյ. Ժամկոչեան
Քահանայութիւն
Իր քահանայական ձեոնադրութիւնր տեղի ունեցած է ձեռամբ՝ Մկրտիչ Քէֆսիզեան Կաթողիկոսի, Ս. Ծննդեան տօնին, 1873-ին Այնթապի մէջ, վերակոչուելով Տ. Մովսէս եւ օծակից ունենալով Տ. Յակոբ Տ. ՅովհաննէսԼան ևւ Տ. Եղիշէ Քիլիսլեանը։ Օծակիցներուն բոլորն ալ իրմէ աոաջ վախճանած են։
Առատաձերն Քականայ մը
Ան առատաձեոն եղած է միշտ, ոչ միայն դպրոցներու եւ կրթական գործերու համար, այլեւ եկեղեցւ ոյ ու կարօտեալներու հանդէպ։ 1889-ին, Երուսաղէմ ուխտէ վերադարձին, իր հետ նուէր բերած է եկևղեցւոյ նորատիպ պատկերազարդ ճաշոց մը, ձայնաքաղ շարական մը ու արծաթապատ ատենի Աւետարան մը։ Ուրիշ առիթներով ալ արծաթեայ բուրվառ եւ այլ նուէրներ տուած է եկեղեցւոյ։
Եկեղեցասիրութան
Սիրած է գլխաւորաբար Տաթեւացին ու անոր գործերր։ Ազդուած է անոր նախանձախնդրութենէն։ Զայն միշտ մտապատկեր ունեցած է իր քահանայութեան ընթացքին։ Իր քարոզներր, պատգամներր կարծէք դրօշմուած են Տաթեւացիին մտածումներով, ոգիով ու կրօնական ձգտումներով։ Տաթեւացիին օրինակով բուռն պայքար մղած է բողոքականութեան դէմ, անոր ծաւալման թափը կասեցնելու համար Այնթապի մէջ։ Եւ ըստ երեւոյթին, յաջողած է իր առաքելութեան մէջ, անշուշտ գործակցութեամր հայ եկեղեցւոյ պաշտպան կրօնական ու աշխարհական բուռ մը նուիրեալներու։
Եկեղեցւոյ կարգ ու կանոնին անթերի գործադրութեան նախանձախնդիր եղած է։
Բարեգործութիւն
Եկեղացական մըն էր, որ կը սիրէր խօսքը գործի վիրածել։ Չէ քարոզած միայն «լաւ է տալն քան զառնուլ...» այլ՝ ինք նախ տուած է։ Ազգօգուտ բոլոր հանգանակութիւններուն ու ձեռնարկներուն առաջին կարգի նուիրատուներէն է եղած։ Իրեն համար նիւթական նուիրատուութիւն կատարելր առիթ չէր երբեք փառաւորուելու, այլ՝ սրտի պարտք ու հոգեկան րաւարարութիւն զգալու։ Տալով՝ ուրիշներր կ'երջանկացնէր եւ իր ուրախութիւնը ուրիշներր երջանկացնելուն մէջ էր։ Իսկ տալու առաքինութեան պատճառած երջանկութիւնը գիտեն ու կը զգան անոնք միայն, որոնք սնած ու մեծցած են կրօնական ու բարոյական արժէքներու կաթով։
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան Պատանեկան Միութիւններ
Մինչ այդ արդէն նուազ թիւով հայութիւն հաշուող շրջաններէ հայեր կը հասնէին Լիբանան։ Ցերեկները՝ անոնք կը թափառէին Պէյրութի փողոցներուն մէջ գործ մը ճարելու յոյսով, իսկ գիշերները՝ միշտ ալ յուսախափ եւ քիչ մը աւելի մտահոգ կը վերադառնային Ս. Նշանի այն ատեն վանքի շրջաբակը եւ իրենց գիշերը կ'անցնէին չոր գետնի վրայ, անօթի ու անօգնական։
Րայան Կոսլինկ
Անձնական Կեանք
2011-էն ի վեր Եւա Մենտես դերասանուհուն հետ կ'ապրի, երկու աղջիկ Եսմերալտա Ամատա եւ Ամանտա Լի։
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան Պատանեկան Միութիւններ
Որբ տղոց ուսուցիչները՝ ընկ. Հայկ Պալեանն ու ընկ. Տարտունին կապը կը հանդիսանան իրենց աշակերտներուն եւ այդ կազմակերպութիւններուն միջեւ։ Հայ որբերու խմբաւորումը կը դառնայ կորիզը նորակազմ '''Հ.Յ.Դ. Պատանեկան Միութեան''', որուն առաջին հաւաքավայր ակումբը կ'ըլլայ Զոքաք Էլ Պլաք պողոտայի անկիւնը գտնուող հին ու փլփլած քանի մը սենեականոց յարկաբաժինը։
Միութիւններ
Ներկայիս կը գործեն 15 պատանեկան միութիւններ՝
Միքայէլ Գրիգորեան (բեմադրիչ)
Բեմադրութիւններ
1988 թուականին Սպիտակի երկրաշարժին նուիրուած կը բեմադրէ «Եռաձայն պատարագ» բիէսը, որ կը բեմադրուի նաեւ Հայաստանի եւ Լիտուաի մէջ։
Նոր Շրջանի Հայ Գրականութիւն
17-18-րդ դարերուն, գրական գերակշռող սեռը քնարերգութիւնն է, որ զարգացած է 3 հիմնական ուղղութիւններով՝ կրօնահայրենասիրական բանաստեղծութիւն, աշխարհիկ տաղերգութիւն եւ ժողովրդագուսանական երգ։ Այս ուղղութիւնները, իրենց բնորոշ գծերով իրարմէ խստօրէն տարանջատուած չեն։ Բնորոշ է Մարտիրոս Ղրիմեցիի գրական ժառանգութիւնը, ուր համատեղուած են հոգեւոր երգը, աշխարհիկ տաղը, աշուղը, ոտանաւորը։ Այսուհանդերձ, բանաստեղծական յիշեալ 3 ուղղութիւնները կ'առանձնանան որոշակի ժառանգականութեամբ եւ ատկէ բխող լեզուաոճական, բանաստեղծական յատկանիշներով, նիւթերով եւ նպատակի ուղղութեամբ։
Տրամա
Հայկական կլասիցիզմի օրինական ժառանգն է նաեւ՝ տրաման՝ գերազանցապէս պատմական ու բարոյախօսական բնոյթի փիեսներ, որոնք իբրեւ գրական ինքնուրոյն սեռի արտայայտութիւններ, իրենց հաստատուն տեղը կը գրաւեն հետագայ շրջափուլերուն մէջ։ Այս առումով, որոշակի երախտիք ունին մխիթարեան գրողներ Մ․ Զախջախեան ը, Ե․ Թովմաճան ը, Ա․ Բագրատունի ն, Պ․ Մինասեան ը եւ ուրիշներ։ Առաջիններու փիեսները նուիրուած էին հայոց պատմութեան ականաւոր դէմքերուն՝ Երուանդ եւ Խոսրով Մեծ արքաներուն, Վարդան Մամիկոնեան ին, Աբդլմսեհ սուրբին եւ այլն, իսկ՝ Բագրատունիի «Ի Յայտնութիւն Տեսան» տրամային մէջ, հանդէս բերուած էին կրօնաբարոյախօսական խորհրդանիշներ՝ Հաւատք, Յույս եւ Սէր։
Ալեքսանտր Սարուխան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Նկարիչներ Ստորոգութիւն:Նկարիչներ այբբենական կարգով
Արսէն Արծրունի
Ընտանիքը
1990 թուականին Արսէն Արծրունին կ'ամուսնանայ Շաղիկ Շահինեանի հետ: 1993 թուականի Յունուարին կը ծնի իրենց միակ դուստրը՝ Ծովինարը:
Խաղաղութեան Կամուրջ (Թիֆլիս)
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Վրաստանի կամուրջներ (արւմտ.) Ստորոգութիւն:Թբիլիսիի (արւմտ.)
Աբգար Եպիսկոպոս Յովակիմեան
Կենսագրութիւն
1996 – 2001թթ., Հայր Սուրբը կը ծառայէր Վիրահայոց Թեմէն ներս՝ որպէս Վրաստանի Հանրապետութեան Պաթումիի Սուրբ Փրկիչ Եկեղեցւոյ Հովիւ։
2010 – 2011թթ., Հայր Սուրբը, որպէս Հովիւ կը ծառայէր Գանատահայոց Թեմի Առաջնորդարանի Համիլթընի Սուրբ Աստուածածին Եկեղեցւոյ եւ Սէնթ Քաթրինզի Սբ. Գրիգոր Լուսաւորիչ Եկեղեցւոյ յարկերու տակ։
Թեմակալ Առաջնորդը
Թեմակալ Առաջնորդը՝ գլուխն է Թեմին եւ Գանատայի մէջ կը ներկայացնէ Նորին Սուրբ Օծութիւն Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսին։
Աղբիւրներ
ԳԱՆԱՏԱՀԱՅ ԹԵՄԸ
Լաւագոյն Բեմադրիչի Օսքար
ճճճ
!scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | 1980 (53rd) !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | 1981 (54րդ) !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | 1982 (55րդ) !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | 1983 (56րդ) !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | 1984 (57րդ) !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | 1985 (58րդ) !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;"| 1986 (59րդ) !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | 1987 (60րդ) !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | 1988 (61րդ) !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | 1989 (62րդ) !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | 1990 (63րդ) !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | 1991 (64րդ) !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | 1992 (65րդ) !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | 1993 (66րդ) !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | 1994 (67րդ) !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | 1995 (68րդ) !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | 1996 (69րդ) !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | 1997 (70րդ) !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | 1998 (71րդ) !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | 1999 (72րդ) !scope="row" rowspan=5 style="text-align;center;" | 2000 (73րդ) !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | 2001 (74րդ) !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | 2002 (75րդ) !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | 2003 (76րդ) !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | 2004 (77րդ) !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | 2005 (78րդ) !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | 2006 (79րդ) !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | 2007 (80րդ) Ethan Coen !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | 2008 (81րդ) !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | 2009 (82րդ) !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | 2010 (83րդ) Ethan Coen !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | 2011 (84րդ) !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | 2012 (85րդ) !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | 2013 (86րդ) !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | 2014 (87րդ) ! scope="row" rowspan=5 style="text-align:center" | 2015 (88րդ) ! scope="row" rowspan=5 style="text-align:center" | 2016 (89րդ)
Շահանդուխտ Բ.
Պատմութիւն
Շահանդուխտ թագուհին եւ իր եղբայր Սենեքերիմ արքան աչքի ինկած են ոչ միայն շինարարական գործունէութեամբ, այլեւ եկեղեցիին եւ հոգեւոր դասին տուած առատ պարգեւներով ու նուիրաբերած տիրոյթներով։
Յովհաննէս Գրիգորեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1945 ծնունդներ Ստորոգութիւն:2013 մահեր Ստորոգութիւն:7 Փետրուարի մահացածներ Ստորոգութիւն:7 Օգոստոսի ծնածներ Ստորոգութիւն:Կիւմրի ծնածներ Ստորոգութիւն:Արեւելահայ բանաստեղծներ Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ
Խաղաղութեան Ձոն՝ Պուլսար (Յուշարձան, Գերմանիա)
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Գերմանիայի հուշարձաններ
Ջերգիզ Ժամհարեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:7 Սեպտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:22 Սեպտեմբերի մահացածներ
Ճէյմս Պլանթ
Երաժշտական ​​ասպարէզ
2007 թուականին Հ.Գ. Ես սիրում եմ քեզ (P.S. I Love You) ֆիլմի վերջաւորութեան կ'օգտագործուի անոր "SAME MISTAKE" երգը։ Ճէյմս Պլանտը 2010 թուականի Յունիս 29-ին հաստատած է համերգներու կայացման բարձրութեան համաշխարհային ռեքորտ (գրեթէ 13 Քմ)։
Տանթէ Ալիկիէրի
Տանթէն գրական իտալերէնի հիմնադիր
Տանթէի ժամանակ Իտալիոյ մէջ, ինչպէս նաեւ եւրոպական այլ երկիրներուն մէջ, գիրքի լեզուն լատիներէնն էր, որ ժողովուրդին անհասկանալի էր։
Յովհաննէս Շիրազի տուն-թանգարան
Այս տուն-թանգարանը ընդգրկուած է Կիւմրիի պատմութեան եւ մշակոյթի անշարժ յուշարձաններու ցանկ ին մէջ:
Պատմութիւն
Հայ մեծ բանաստեղծ՝ Յովհաննէս Շիրազ ին այս տունը նուիրուած է Յուլիս 1983 թուականին։ Սակայն բանաստեղծը այս տան մէջ չէ ապրած: Ան մահացած է 14 Մարտ 1984 թուականին։ Շէնքը կառուցուած է 1886 թուականին եւ եղած է մեծահարուստ վաճառականի մը տունը։ Բանաստեղծին յիշատակը յաւերժացնելու եւ ժառանգութիւնը պահպանելու նպատակով Հայաստանի կառաւարութեան որոշմամբ, Լենինական ի տունը պիտի վերածուէր յուշատուն-թանգարանի։ 7 Դեկտեմբեր 1988 թուականի երկրաշարժին պատճառով թանգարանին շէնքին մէջ (որ դեռ չէր բացուած) կ'ապաստանին բազմաթիւ ընտանիքներ, որոնց Կիւմրիի քաղաքապետարանը 2000-2002 թուականներու ընթացքին կը յատկացնէ բնակարաններ՝ ազատելով եւ վերանորոգելով թանգարանի շէնքը ։
Վարդաջուր
Պատմական Անդրադարձ
Հաւանական է, որ Պարսկաստանի Սասանեան Հարստութեան շրջանին, Վարդի տարբեր տեսակներ կը մշակուէին՝ ստանալու համար վարդի իւղ, անուշահոտ եւ վարդաջուր: Պարսկաստանի մէջ ծանօթ էր «կոլապ» golāb անունով, իսկ Բիւզանդական կայսրութեան մէջ՝ «զուլափին» (zoulápin)։
Տե՛ս նաեւ
Վարդի իւղ
Վարդան Եպս․ Թէքէեան
Գրական Աշխատութիւնները
Խմբագրապետ՝ քաղաքական - կրօնական շաբաթաթերթ Մասիս ի եւ աստուածաբանական ամսաթերթ Աւետիք ի (1953 - 1973), ուր հրատարակած է ուսումնասիրութիւններ Քրիստոնէական հաւատքի, Կիլիկիա Հայ Կաթողիկէ Պատրիարքութեան
Կը Տեսնուինք Վերը
Պատում
Պատմութիւնը տեղի կ՛ունենայ Առաջին Համաշխարհային Պատերազմին վերջին օրերուն: Լեյտենանտ Փրատելը սրիկայ մըն է, որուն համար մարդկային կեանքը արժէք չունի: Ան ուղիղ մահուան դուռը կ՛ուղարկէ երկու շարքայիններ՝ փայլուն երիտասարդ նկարիչ, միլիոնատիրոջ որդի Էտուարին եւ նախկին հաշուապահ Ալպէրին: Էտուար կը փրկէ Ալպէրին կեանքը, բայց ծանր կը վիրաւորուի: Անոր դէմքը սարսափելիօրէն խեղուած է եւ ան չի ցանկար նման տեսքով վերադառնալ իր հօր ամրոցը: Իրեն հռչակելով մահացած եւ դէմքը դիմակի տակ թաքցնելով՝ Էտուարը կը սկսի նկարել պատերազմի մասին զարմանալի նկարներ, իսկ Ալպէր կը դառնայ «առանց դէմքի մարդուն» թատերավարը:
Յովհաննէս Ա. Չմշկիկ
'''Յովհաննէս Ա. Չմշկիկ''' (Ιωάννης Α΄ Τζιμισκής; ), հայազգի զօրավար, պետական գործիչ, Բիւզանդիոնի կայսր՝ 969-976 թուականներուն։ Ծագումով հայ։ Ըստ Մատթէոս Ուռհայեցիի տուեալներուն՝ ծնած է ներկայիս Տերսիմ նահանգի Չմշկածագ աւանին մէջ ։ 949-ին մասնակցած է Կարինի գրաւման։ Իր քեռիին Նիքիֆորոս Բ. Ֆոքաս կայսրին կողմէ նշանակուած է արեւելեան զօրքերու սպարապետ, մեծ ճակատամարտին ջախջախած արաբները։ 969-ին կայսրուհի Թէոփանոյի օգնութեամբ սպաննած է կայսրը եւ գրաւած գահը։ 971-ին պարտութեան մատնած է Թրակիա ներխուժած ռուս իշխան Սվիատոսլավ ը եւ Պուլկարիոյ հիւսիսարեւելեան մասը կցած կայսրութեան։ 972-ին, դաշինք կնքելով Հռոմէական սրբազան կայսրութեան հետ, արշաւած է արաբներուն դեմ, գրաւած Մարտիրուպոլիսը, Մծբինը, Հիւսիսային Միջագետքը, 974-975 թուականներուն՝ Էմեսսան (Հոմս), Պաալպէք ը, մտած Պաղեստին եւ Լիբանան։
Գանձակ
Հայկական մաս
Գանձակի հայկական մասը (Գանձակի գետ ի աջ ափը) կը գտնուէին հետեւեալ թաղամասերը
Խաչապուրի
Անուանումը առաջացած է «թթուասեր» (ხაჭო — «խաճոյ») եւ «հաց» (პური ` կ՚արտասանուի «պուրի»։ Սակայն երբեմն թխուածքը կ՚ըլլայ միսով եւ ձուկի միսով, բայցեւայնպէս կրկին կ՚անուանեն խաչապուրի, որ սխալ է։
Այնթուրայի Հայ Որբանոցը
Որբանոցի փակումէն ետք
Որբանոցի փակումէն ետք կը վերաբացուի Քոլէճը 350 տեղացի աշակերտներով: Յաջորդող տարիներուն ան կ'արձանագրէ յառաճուն վերելք: 1970-ին, Քոլէճը կը հարստանայ արդիական մարզական կեդրոնով մը: 1977-ին, կը կառուցուի արդիական մանկապարտէզի բաժինը: 1982-ին, կը հաստատուի գիշերօթիկի բաժինը եւ աշակերտութեան թիւը կը հասնի 2500-ի: 1996-ին, եկեղեցին կը վերանորոգուի: 2006-ին, բոլոր յարմարութիւններով օժտուած Ս. Ժոզէֆ մարմնամարզանքի համալիրը իր հսկայ աւազանով գործելու կը սկսի: Ներկայիս քոլէճը ունի մօտաւորապէս 5000 աշակերտ մանկապարտէզի, նախակրթարանի, միջնակարգի եւ երկրորդականի բաժիններուն մէջ ու ան կ'ընդգրկէ 8 մեծ շէնքեր, եկեղեցի մը, հսկայ բակեր եւ պարտէզներ: Անթուրայի որբանոցին որբերէն եղած են Գառնիկ Բանեան եւ Յարութիւն Ալպոյեաճեան, որոնք թուղթին յանձնած են իրենց Անթուրա որբանոցին մէջ անցուցած տարիներուն անողոք կեանքը:
Սուէյտա
Այնտեղ կը գտնուին բազմաթիւ հռոմէական հնադարեան հնագիտութիւններ, որոնց մեծամասնութիւնը կը պատկանի առաջին քարէ դարին: Այս մէկուն կը վկայէ այնտեղ գտնուող քարանձաւներն ու վայրերը, որոնց մէջ հաստատուած են հին մարդիկ:
Հայկ Գ. Մելքոնեան
Գրականութիւն
ՕՏԱՐ ԱՂԲԻՒՐՆԵՐԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԵՒ ՀԱՅԵՐԻ ՄԱՍԻՆ, ՀՏՐ.Ը - ԱՍՈՐԱԿԱՆ ԱՂԲԻՒՐՆԵՐ, ԳԻՐՔ Ա. (Երեւան,1976),
Աղբիւրներ
Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս, Հատոր Ժ., Պէյրութ, 1984, էջ 370
Շամսուտտին Մոհամետ Հաֆեզ
Կենսագրութիւն
Անգամ մըն ալ հրաւիրուած է Հնդկաստանի թագաւորին կողմէ, բայց հրաժարած է, որովհետեւ ճանապարհորդութիւնը ծովով պիտի ըլլար: Այս առիթներով Հաֆեզը գրած է ղազալներ, որոնք հետագային հիմք հանդիսացան անոր կենսագրութեան վերաբերող աւանդապատումներու:
Քիթիրա (կղզի)
Աշխարհագրութիւն
Քիթիրա  (յոգնակի իմաստով` Τα Κύθηρα) Կը գտնուի Յոնիական Ծովուն սահմանածիրին,  Պելոպոնեսի եւ Կրետէ կղզիին միջեւ, հոն ուր Յոնիական, Էգէական եւ Կրետական Ծովերը իրար կը հանդիպին։
Բիւզանդական Կայսրութեան շրջան
Կղզին կը ճանչնայ զարգացման շրջան մը մինչեւ 654 թուական։ Սակայն Բիւզանդական Կայսրութեան ժամանակաւոր տկարացումով,  կը սկսին սլաւներու եւ արաբներու արշաւանքները: Բնակչութեան մէկ մասը արաբներուն կողմէ կը գերուի եւ իբրեւ ստրուկ կը ծախուի, իսկ մնացեալը  լեռները կ'ապաստանի կամ Յունաստանի ուրիշ շրջանները կը գաղթէ։ 700-ական թուականներուն շուրջ կղզին կ'ամայանայ։ Քիթիրա կղզին կը վերաբնակեցուի Բիւզանդացի կայսրին՝  Նիքիֆորոս Ֆօքասին, կողմէն Ժ. դարավերջերուն, Կրետէին գրաւումէն ետք, 961 թուականին։ Նոր բնակիչները Մոնեմւասիա Μονεμβάσια կամ՝ Μονεμβασιά Monemvasia  քաղաքէն կու գան․ միջնադարեան բերդ – բնակավայր, համանուն ժայռին վրայ: Անոնք կը հիմնեն Փալիոհորա մայրաքաղաքը, որ սկիզբին Այիոս Տիմիթրիոս կը կոչուէր։
18-րդ եւ 19-րդ դարաշրջան
1809-ին, ֆրանսական նաւատորմիղին պարտութեամբ, Անգլիացիները յաջորդաբար կը գրաւեն Յոնիական Ծովուն գլխաւոր կղզիները։
Անգլիական տիրապետութեան շրջան
Բնակչութեան աճին պատճառաւ (1864՝ 14 500 հոգի), կը սկսի արտագաղթի հոսք մը դէպի՝
Նաւահանգիստ
Մայրաքաղաքը՝ Քիթիրա կամ՝ Հորա, կը գտնուի կղզիին հարաւային շրջանը, բարձր բլուրի վրայ: Կղզիին գլխաւոր նաւահանգիստն է Տիաքոֆթի: Կը սպասարկէ նաւային երթեւեկութիւնը հարաւային Պեղոպոնեսի՝ Ղիթիօ, Քալամաթա եւ Նէափոլի – Վաթիքա,   Փիրէա նաւահանգիստներուն հետ, Անթիքիթիրա եւ Կրետէ կղզիներուն հետ։
Ճորտան Կավարիս
Գործունէութիւն
2016-ին Կավարիս աջակցող դերով հանդէս եկավ Կաս Վան Սէնթի (Gus Van Sant) «Ծառերու Ծովը» (Sea of Trees) ֆիլմին մէջ, ուր իր խաղընկերները եղան Մէթիու ՄըքՔօնահի (Matthew McConaughey) եւ Քէն Ուաթանապէ (Ken Watanabe):
Նշան Գրիգորեան
Կենսագրութիւն
Որոշ աղբիւրներ կը պնդեն, որ Գրիգորեանը Տիտանիկի տոմս չուներ, եւ նաւ նստելու համար Մարսելին մէջ կը կաշարէր տուրգործակալին, բայց ամէն դէպքին մէջ վաճառուած տոմսերու ցանկին մէջ նշուած է, որ անոր տոմսի համարն էր՝ 2654 եւ այն արժէր £7, 4s, 7d։ Ամէն դեպքին մէջ, անՏիտանիկ կը բարձրացնէ Շերբուրգի մէջ որպէս երրորդ դասի ուղեւոր։ Գրիգորեանը հետագային կը դժգոհէր, որ երրորդ դասի նաւասենեակին մէջ ան «ճտի նման փակ տակ կը գտնուէր» (E-57 սենեակը F-տախտակամածւոյ մէջ)։
Սողոմոն Թեհլիրեան
Կենսագրութիւն
Հա­զիւ եր­կու տա­րե­կան էր ­Սո­ղո­մոն, երբ հայ­րը պանդխ­տու­թեան կը մեկ­նի ­ Սեր­պիա։ 1905-ին, հայ­րե­նի տուն վե­րա­դար­ձին, Տ­րա­պի­զո­նի մէջ ­Խա­չա­տուր ­Թեհ­լի­րեան կը ձեր­բա­կա­լո­ւի՝ 1898-ին Երզն­կա­յէն ռու­սա­կան նա­ւով մեկ­նած ըլ­լա­լու մե­ղադ­րան­քով։ ­Վեց ա­միս բանտ կը մնայ, բայց երբ ա­զատ կ'ար­ձա­կո­ւի՝ ա­նոր կ'ար­գի­լո­ւի ծննդա­վայր վե­րա­դառ­նալ եւ կ'աք­սո­րո­ւի Սեր­պիա։
Թիհլիրեանի դատավարութիւնը
Թեհլիրեան կը ձերբակալուի եւ աղմկալից դատավարութեան կ'արժանանայ։ Գերմանական դատարանը կը հաստատէ, որ ահաբեկումի ենթարկուած «զոհը»՝ Թալէաթ իսկութեան մէջ դահիճ էր ու, աւելի՛ն, դահճապետ էր, որուն ուսերուն կը ծանրանար ամբողջ ժողովուրդ մը ոչնչացման ենթարկած ըլլալու պետական յանցագործութեան ծանրագոյն պատասխանատուութիւնը։ 3 Յունիս 1921-ին գերմանական դատարանը Սողոմոն Թեհլիրեանը կը ճանչնայ անպարտ։ Զինք կը պաշտպանէին երեք դատապաշտպաններ, որոնցմէ մէկը Դոկտ. Թէոտոր Քըրթ Նայմէյըրն էր՝ օրէնսդրութեան Փրոֆ.՝ Քիլի համալսարանէն։ Փաստօրէն Սողոմոն Թեհլիրեան կրկնակիօրէն պատմութիւն խտացնող խորհրդանիշ կը դառնայ 15 Մարտ 1921-ի իր արդարահատոյց հարուածով եւ ցեղասպան թուրքը մարմնաւորող Թալէաթի ահաբեկումով: Թեհլիրեան կը խորհրդանշէ նախ՝ հայոց արդար դատաստանին արձակած մահավճիռի պատիժը գործադրող բազուկը, ապա՝ միջազգային ճանաչումն ու դատապարտումը հայ ժողովուրդին դէմ Թուրքիոյ գործադրած Ցեղասպանութեան։
17 Հոկտեմբեր
17 Հոկտեմբեր, տարուան 290-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 291-րդ) օրն է։
Յակոբ Պայրամեան
Յակոբ Պայրամեան, հայ բժիշկ։
Կոստանդնուպոլսոյ Պաշարում (1203)
Բիւզանդական պաշտպանութեան դրութիւնը
Նաւատորմի սպառազինութեան համար նախատեսուած դրամական միջոցները պարբերաբար կ՛իւրացուէին պետական պաշտոնեաներու կողմէն։ Ռազմածովային ուժերու ղեկավար զօրավար Միքայէլ Ստրիֆնոսը, օգտուելով արքայի փեսան ըլլալու հանգամանքէն, անհատներուն նաւեր կը վաճառէին, առագաստներ, թիակներ եւ նաւարկման համար նախատեսուած այլ պարագաներ, իսկ ստացած միջոցները օտար էր։ Արդիւնքը այն էր, որ պաշարման սկզբը Բիւզանդիոնը ընդամէնը ունէր 20 նաւ:
Կարապետ Կընքապապեան
Կենսագրութիւն
Ծնած է մօտաւորապէս 1885 թուականին, Անգարայի նահանգի Կեսարիոյ գաւառի կեդրոն՝ Կեսարիա քաղաքին մէջ։ 1910 թուականին աւարտած է Կ. Պոլսոյ Օսմանեան կայսերական բժշկական վարժարանը։ Եղած է Աւանոզի թաղապետական բժիշկը։
Աւելուկ
Աւելուկ, կենսանիւթերով եւ հանքայիններով հարուստ բոյս։ Կը պատկանի ցորենազգիներու ընտանիքին։
Ձեւաբանութիւն
Ցողունը ուղիղ է, ճիւղաւորուող, մերկ, կոպիտ, բարձրութիւնը՝ մինչեւ 120 ս․մ․։ Ցողունները հասուննալէ ետք յաճախ ձողանման կը դառնան, տերեւները ամբողջական են։
Հայաստանի մէջ
Աւելուկի աւելի քան 12 տեսակ կայ Հայաստանի մէջ: Բարբառներու մէջ աւելուկը կոչուած է` վիլուկ (Տաւուշ), աւելուկ (Լոռի), մջուկ (Ղարաբաղ):
Գործածութիւն
Աւելուկը ժողովրդական բժշկութեան մէջ ամէնէն շատ օգտագործուած դեղաբոյսերէն է: Բուժական նպատակներով կ'օգտագործուին անոր արմատները, տերեւներն ու սերմերը:
Ռաթիքա Սիթսապեսան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Քաղաքական գործիչներ
Հին օրերի երգը (ժապաւէն)
«Հին օրերի երգը», 1981 թուականին նկարահանուած հայկական շարժանակար ։
Հայկ Փափազեան
Կենսագրութիւն
Փափազեան ներկայացած է յորդանանեան My.Kali պարբերաթերթի կողքին վրայ, ինչպէս նաեւ Rolling Stone պարբերաթերթի Միջին Արեւելեան տարբերակին կողքին վրայ իբրեւ անդամ Մաշրու Լէյլա խումբին :
Լեւոն Մելքոնեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1924 ծնունդներ Ստորոգութիւն:6 Ապրիլի ծնածներ Ստորոգութիւն:Լենինական ծնածներ Ստորոգութիւն:Հայ ճարտարապետներ Ստորոգութիւն:2001 մահեր Ստորոգութիւն:28 Սեպտեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:Երեւան մահացածներ
Յովհաննէս Պուճիգանեան
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ Ստորոգութիւն:Հայ փիլիսոփաներ Ստորոգութիւն:Հայ տնտեսագէտներ Ստորոգութիւն:Հայ հոգեբաններ
Վահէ Հայկ
Գրական վաստակ
Ուսումը աւարտելէ ետք, հինգ տարի կը վարէ Ֆրէզնոյի «Նոր Օր»ի խմբագրութիւնը, ապա կը ձեռնարկէ անհատական աշխատանքի, շարունակելով իր գրական աշխատակցութիւնը «Նոր Օր»ի, «Պայքար»ի, «Անահիտ»ի, «Նոր Գիր»ի, «Արեւ»ի, «Զարթօնք »ի, Թէոդիկի «Ամէնուն Տարեցոյցը»ին եւ այլ թերթերու։
Արձագանգ (թերթ, Նիկոսիա)
Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կիպրոսի հայկական ամբագրեր
Կիթառ
Կիթառը, որպէս մենակատար գործիք, կը ներկայանայ պլուզ, ռոք, ֆլամենկօ, քանթրի, երբեմն ալ՝ ճազ ոճերով։ Լայնօրէն կ'օգտագործուի, որպէս նուագակցող գործիք։
Կիթառը ունէ 6 լար՝ մի, լա, րէ, սոլ, սի եւ մի։
Հայկ Նահապետ
Հայկ եւ Բել
Ճակատամարտի ամենաթեժ պահուն, Հայկ կը նկատէ Բելը բլուրին վրայ, կ'անցնի գետը եւ եռաթեւ նետով կը նետահարէ զինք։ Քանի որ Հայկի նետը երկաթէ ծայր ունէր, իսկ Բելին հանդերձները՝ պղնձեայ, Հայկին արձակած նետը կ'անցնի Բելին հանդերձներուն միջէն ու զինք կը զգետնեն։ Տեսնելով Բելի մահը՝ անոր զօրքը սարսափահար փախուստի կը դիմէ։ Հայկ կը հրամայէ ռազմադաշտին մօտ կառուցել ամրոց մը, որ կ'անուանի Հայկաբերդ։ Այդ ամրոցին մնացորդները կը պահպանուին մինչեւ օրս։ Բելի դիակը Հայկ կը հրամայէ տանիլ Հարք եւ, թաղելով Հայկաշէնէն ոչ հեռու, բլուր դարձնել անոր գերեզմանը՝ ի զգուշացում բոլոր օտարներուն, որոնք կը յանդգնին յարձակիլ Հայկին հայրենիքին վրայ։ Այս յաղթանակէն ետք երկար տարիներ ապրելով, Հայկին արեւը (հոգին) կը համբարնայ երկինք եւ կը դառնայ Օրիոն համաստեղութիւնը, որ հայերը կ'անուանեն Հայկի համաստեղութիւն։
Ժան-Պաթիսթ Քամիլ Քորոյ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1796 ծնունդներ Ստորոգութիւն:16 Յուլիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:1875 մահեր Ստորոգութիւն:22 Փետրուարի մահացածներ
Կոստանդնուպոլսոյ Սփիւռքահայ Երաժշտութիւն
Երգահան եւ ղեկավար Տիգրան Չուխաճեան հայ դասական երաժշտական արուեստի ամենախոշոր ներկայացուցիչներէն էր, հայ օփերային արուեստի հիմնադիրը գրուած է «Արշակ Բ»(հայկական առաջին օփերան), «Զեմիրէ», «Ինտիանա» օփերաները, «Արիֆի խարդախութիւնը», «Քէօսէ Քեհեա», «Լեպլեպիճի Հօր-հօր աղա» եւ այլ օփերեթներ։
Թեղենեաց Վանքի Խեցեղէն
Վանքի գաւիթը 4 սիւներով կառոյց մըն է, որ կարծես գաւիթի պատճէնը ըլլայ։ Մուտքի բացակայութիւնը Արեւելեան մասին մէջ կը յուշէ, որ այն եկեղեցի չունի։ Յետագայ շրջանին այն վերաշինուած է եւ կիրառուած իբրեւ տնտեսական նշանակութիւն ունեցող շինութիւն մը, որուն մասին կը վկայէ հարաւարեւմտեան անկիւնը բացուած թոնիրը, ինչպէս նաեւ տնտեսութեան մէջ օգտագործուող տարբեր գործիքներն ու առարկաները ։ Սկզբնական նշանակութեամբ այն, ըստ հետազօտողի, եղած է ժողովասրահ, միաժամանակ՝ տապանատուն, նշխարատուն, մատենադարան, ճեմարան ։
Կանաչ սոխ
Կանաչ սոխ կամ աղցանի սոխ, սոխի վերգետնեայ կանաչ (խոտաբուսային) մասը, որ կ՚օգտագործուի խոհանոցին մէջ։ Կանաչ սոխը ունի աւելի մեղմ համ, քան գլուխ սոխը։ Կանաչ սոխը Շքանարգիզազգիներու ընտանիքին կը պատկանի, որմէ յայտնի են ղանձիլը, պրասը, սխտորը, վայրի սոխը եւ չինական սոխը։
Ազատ Խօսք (ամսագիր)
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ
Վահան Արծրունի
Կերպարուեստի ցուցահանդէսներ եւ ներդրումներ
Հայաստանի Ժամանակակից Արուեստի Թանգարան, ՀՀ
Զբօսաշրջութիւնը Ֆինլանտայի Մէջ
Ֆինլանտա մուտք գործելու պայմաններ
Աշխարհի միւս պետութիւններու քաղաքացիները Ֆինլանտա կրնան մեկնիլ միայն մուտքի վիզայի առկայութեան իրաւունքով։ Որոշակի արտօնութիւններ ունին նաեւ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու, Քանատայի, Մեքսիքոյի, Կեդրոնական Ամերիկայի երկիրներու (բացառութեամբ Քուպայի), Վենեզուելլայի, Պրազիլի, Աւստրալիոյ, Նիու Զիլանտայի, Ուրուկուէյի, Չիլիի, Արժանթինի, Սերպիոյ, Ալպանիոյ, Մակեդոնիոյ, Իսրայէլի, Մալիզիոյ, Թայուանի, Հարաւային Քորէայի եւ Ճափոնի քաղաքացիները, որոնք 90 օր առանց վիզայի կրնան մնալ Ֆինլանտայի մէջ։
Զբօսաշրջային կեդրոններ
Ձմրան Ֆինլանտայի բազմաթիւ քաղաքներուն մէջ կը վերաբացուին լեռնադահուկային առողջավայրերը, յատկապէս՝ Ռուքի հանրայայտ առողջավայրը։ Ֆինլանտայի մէջ զբօսաշրջային քաղաքներ կը համարուին նաեւ Թուրքուն, Փորվօն եւ Քոքոլը:
Մայրաքաղաք Հէլսինքին
Դէպի հարաւ կը գտնուի երկիրին գլխաւոր ուսումնական հաստատութիւնը՝ Հէլսինքիի պետական համալսարանը, որ հիմնադրուած է 1640-ին եւ ունի աւելի քան 36.500 ուսանող։ Համալսարանին մաս կը կազմէ նաեւ Ֆինլանտայի ազգային գրադարանը, որ կը համարուի Ֆինլանտայի հիմնական գրապահեստանոցը։ Ճարտարապետական եւ պետական կարեւորագոյն նշանակութիւն ունի նաեւ Լութֆիկ Էնկելիի կողմէ նախագծուած Հէլսինքիի քաղաքապետարանի շէնքը, ուր կը քննարկուին քաղաքին առնջուող կարեւոր հարցերը։
Ֆիննական այլ քաղաքներ
Ֆինլանտայի ամէնէն շատ լիճեր ունեցող քաղաքներէն է Իւվասքուլան, որու զբօսաշրջային յաջողութիւնները կապ ունին իր տարածքին մէջ գտնուող ներքին ջուրերուն հետ։ Բնիկները քաղաքը կ'անուանեն «ֆիննական Աթէնք»՝ որովհետեւ քաղաքը կառուցուած է յունա-հռոմէական ճարտարապետական ոճով։
Գանձակի Ինքնապաշտպանութիւն (1988)
Իրադարձութիւններու ընթացքը
Կը կազմակերպեն ինքնապաշտպանական շրջաններ, որոնք կը ղեկավարէին ԱՅ. Շահնազարեանը, Ջ. Զայ Քարեանը, Վ. Մաթեւոսեանը, Իւ. Դաշեանը, Տ. Բաեանդուրեանը, Զ. Շահինեանը եւ ուրիշներ: Ամենօրեայ ընդհարումներու ժամանակ հայկական ինքնապաշտպանական ուժերը տուած են 3 զոհ, իսկ Ազրպէյճանական ջարդարարները` 27: Երկու կողմէ վիրաւորներու թուաքանակը կ'անցնի մի քանի հարիւրը։
Կիրակոս Գանձակեցի
Կենսագրութիւն
1225-ին Խորեզմի սուլթան Ջալալէդդին ը կ'ասպատակէ նաեւ Տաւուշ ը, ուր կը գտնուէր Խորանաշատ վանք ը։ Այս մէկէն ետք հնարաւոր չ'ըլլար այնտեղ շարունակել կրթութեան գործը։ Յովհաննէս Վանական ը իր աշակերտներուն հետ կը տեղափոխուի Լորուտ գիւղին մօտ փորել տուած քարայրը եւ կը շարունակէ ուսուցանել աշակերտները։ Սակայն 1236-ին մոնկոլ Մոլար Նուինի ի հրոսակները կը հասնին մինչեւ Տաւուշ, կը գրաւեն զայն եւ կը կողոպտեն քարայր-դպրոցն ու հոն ապաստանած ժողովուրդը։ Ուսուցչապետ Յովհաննէս Վանականն ու անոր աշակերտներէն քանի մը հոգի գերի կը բռնուին։ Քանի մը ամիս ետք Յովհաննէս Վանական կ'ազատի, իսկ Գանձակեցի անմիջապէս փախուստի կը դիմէ։ Գերեւարութեան ատեն ան կը ծանօթանայ մոնկոլ-թաթարական սովորոյթներուն, նաեւ անոնց լեզուին, որոնց վերաբերեալ, աւելի ուշ՝ բաւական նիւթ կը հաղորդէ «Պատմութիւն Հայոց» աշխատութեան մէջ։
Վահէ Թիլպեան
Կենսագրութիւն
Վառ կերպարով եւ եռանդուն բնոյթով փորձառու երգիչ ու երաժշտագէտ Վահէ Թիլպեանը ճանչցուած արուեստագէտ է։ Վահէն յայտնի է իր իւրայատուկ երաժշտական ոճով՝ ռոքէն թեքնօ, ռեկիէն R&B, հայկականէն եթովպիական, նաեւ լատինական երաժշտութիւն։ Մշակութային այս խառնուրդը կ'արտացոլէ Վահէի անհատականութիւնն ու կ'առանձնացնէ զինք որպէս բացառիկ արուեստագէտ եւ պարող։ Հակառակ որ Վահէն ծնած եւ մեծցեր է Եթովպիայի մէջ, իր ծնողքը (Կարօ Թիլպեանն ու Անի Ասլանեանը) ծագումով հայ են։ Իր հայրական կողմի մեծ հայրը Հայոց ցեղասպանութիւնէն մազապուրծ փրկուած հայեր եղած են, որոնք գլխաւորապէս  հաստատուեր են Եթովպիայի մէջ:  Իր մայրական կողմի ընտանիքի բոլոր անդամները լքեր են Արեւմտեան Հայաստանը՝ 1890-ականներու վերջը եւ 1900-ականներու սկիզբները։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Եթովպահայ երգիչներ Ստորոգութիւն:21-րդ դարու երգիչներ
Աստղակենսաբանութիւն
Նկարագրութիւն
Կա՞յ արդեօք կեանք տիեզերքի մէկ այլ մասին մէջ: Այդ ենթադրութիւնը կը հանդիսանայ ապացուցուող եւ հետեւաբար գիտական հետազօտութիւններու ազդեցիկ ուղղութիւն է: Ներկայիս աստղակենսաբանութիւնը կը հանդիսանայ ձեւականացած հետազօտութիւններու ուղղութիւն: NASA-ի հետաքրքրութիւնը այս գիտական ճիւղի նկատմամբ սկսաւ տիեզերական ծրագիրի զարգացման հետ մէկտեղ: 1959 թուականին NASA-ն ֆինանսաւորեց էքզոկենսաբանութեան իր առաջին ծրագիրը, իսկ 1960 թուականին ստեղծեց էկզոկենսաբանութեան ուսումնասիրման համար ծրագիր: 1971 թուականին NASA-ն ֆինանսաւորեց SETI առաջարկը, որուն նպատակն էր ուսումնասիրել այլմոլորակային ռատիօազդանշանները: 1976 թուականին սկսած Վիքինկ ծրագիրը իր մէջ կը ներառէր 3 կենսաբանական փորձեր եւ որոնք ուղղուած էին Մարսի վրա կեանքի գոյութեան ապացոյցներու փնտռելուն: 1997 թուականին Mars Pathfinder գիտական սարքը վայրէջք կատարելով Մարսի վրայ հաւաքեց ապարաշերտի նմուշներ, որուն նպատակն էր յայտնաբերել մանրէներու քարացած մնացորդներ ապարներու մէջ:
Աստղագիտութիւն
L-ը - այդպիսի հասարակութեան կեանքի տեւողութիւնը` այսինքն այն ժամանակահատուածը, որուն ժամանակ հասարակութիւնը գոյութիւն ունի, ի վիճակի է կապ հաստատել եւ կը ցանկանայ կապ հաստատել: Ներկայիս այս հավասարումը հիմնաւորուած է միայն տեսականօրէն եւ քիչ հաւանական է, որ անիկա մօտակայ ժամանակներս ունենայ գիտական յստակ հիմնաւորումներ: Առաջին R արտադրեալը կ'որոշուի աստղագիտական չափումներէ եւ կը հանդիսանայ պակաս քննարկուող մեծութիւն: Երկրորդ եւ երրորդ արտադրեալներու մասին ներկայիս կը կատարուի տեղեկութիւններու աշխուժ հաւաք (աստղեր մոլորակներով եւ մոլորակներ բարենպաստ պայմաններով): Մնացած արտադրեալները հիմնուած են բացառապէս ենթադրութիւններու վրայ: Այս բանաձեւի հիմնական թերութիւնն է, որ անիկա չի կրնար օգտագործուիլ տեսութիւն ստեղծելու համար. քանի որ կը պարունակէ ապացուցման չտրուող բաղադրիչներ: Միւս կապուած թեման է Ֆերմի փարատոքսը, որ կ'ենթադէ, որ եթէ բանական կեանքը տարածուած է տիեզերքի մէջ, ապա պէտք է ատոր վառ ապացոյցները երեւէին: Այս փարատոքսի հիման վրայ ստեղծուած է SETI օրագիրը, որ կը փորձէ գտնել ռատիօազդանշաններ բանական այլմոլորակային հասարակութիւններէն: Աստղակենսաբանութեան հետազօտութիւններու այլ աշխուժ ճիւղ մըն է մոլորակային համակարգի ձեւաւորման ուսումնասիրումը: Կ'ենթադրուի, որ մեր Արեգակնային համակարգի առանձնաատկութիւնները կարող էին զգալիօրէն մեծցնել բանական կեանքի զարգացման հաւանականութիւնը մեր մոլորակին վրայ  : Բայց վերջնական եզրակացութիւններ մինչեւ օրս գոյութիւն չունին:
Իւրայատուկ Երկրի Տեսութիւնը
Այս տեսութիւնը հիմնուած է այն եզրակացութիւններուն վրայ, որ կեանքի բազմաբջիջ ձեւերը կրնան հանդիպիլ շատ հազուադէպ: Ան կու տայ հաւանական պատասխան Ֆերմիի փարատոքսին. «Եթէ ոչ երկրային հասարակութիւնները լաւ տարածուած են, ապա ինչո՞ւ մենք չենք գտներ բանական կեանքի հետքեր»: Այս տեսութիւնը կը հադիսանայ միջակութիւն սկզբունքին հակառակ տեսութիւն, որ առաջարկուած է աստղագետներ Ֆրենք Տրեյքի, Քարլ Սականի եւ ուրիշներու կողմէ: Միջակայութեան սկզբունքը կ'ենթադրէ, որ կեանքը Երկրի վրայ բացառիկ երեւոյթ չէ եւ մեծ հաւանականութեամբ կարող է անվերջ քանակով յայտնաբերուիլ այլ աշխարհներուն մէջ:
Սեպուհ Արք. Չուլճեան
Կոստանդնուպոլսոյ պատրիարքի ընտրութիւններու թեկնածու  (2010)
Հայաստանի Հանրապետութեան եւ Թուրքիայի Հանրապետության միջեւ դիվանագիտական հարաբերությունների բացակայության պայմաններում Սրբազանը նախատեսում էր հասարակութyան  առաջադeմ հատուածներու օգնութեամբ վերականգնել երբեմնի ժողովրդական դիւանագիտությունը եւ նպաստել  մշակութային արժէքներու փոխադարձ ճանաչմանն ու պահպանմանը:  Մարդասիրական տարբեր ծրագիրներու լայնածաւալ ու համակողմանի իրականացման կողմնակից էր: Ունէր նուիրական զգացումներ իր ծննդավայր Մալաթիայի ու պոլսահայ համայնքի նկատմամբ:
Մատակասքար
Ժողովրդագրութիւն
Մատակասքարի բնակչութեան մեծամասնութիւնը՝ Մալակասներ, կղզիին լեռնային գիւղերուն մէջ կ՛ապրի։ Կան նաեւ շրջաններ, ուր առանձնաշնորհեալները կ՛ապրին․ անոնց բնակարանները ընդարձակ են եւ ճարտարապետական ոճը եւրոպականին կը հետեւի։
Ասողիկ Քհնյ. Ժանկոչեան
Կենսագրութիւն
Իր քահանայական ձեռնադրութիւնն ու օծումը տեղի կ'ունենայ ձեռամբ Բերիոյ Թեմի Առաջնորդ Տ. Սուրէն Եպս. Գաթարոյեանի եւ խարտաւիլակութեամբ Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ աւագերէց Տ. Զարմայր Ա. քհնյ. Հինտոյեանի, համանուն եկեղեցւոյ մէջ, 29 Նոյեմբեր 1987-ին, վերակոչուելով Տ. Ասողիկ քահանայ:
Մարտիրոս Սարեան
Երրորդ շրջան
Սարեանի ստեղծագործութիւններուն բնականութեան այդ միտումը ունի որոշակի պատմաբարոյական ատաղձ. արուեստագէտը նպատակ ունեցած է Հայաստանը ցոյց տալ «իր շօշափելի գոյութեամբ» (Սարեան)։ 1961-ին «Իմ հայրենիքը» (1952-58) նկարաշարին համար ան արժանացած է լենինեան մրցանակին։
Խաղող
Խաղող ( լատիներէն՝ Vítis ), խաղողազգիներու ընտանիքի բոյսերու ցեղ, իսկ՝ անոր ողկոյզները հասած վիճակին մէջ, քաղցր հատապտուղներ են։ Խաղողին հայրենիքը Առաջաւոր Ասիան է։ Շուրջ 70 տեսակի խաղող գոյութիւն ունի աշխարհի տարածքին։
Խաղողը Հայկական Լեռնաշխարհին մէջ
Արարատեան թագաւորութեան ժամանակաշրջանը ոսկէ դարեր եղած են ոչ միայն հայոց այլեւ համաշխարհային գինեգործութեան պատմութեան մէջ: Հայ դիցաբանութեան մէջ «Խաղողը» եւ «Մայրութիւն»ը իրենց ուրոյն տեղը ունին եւ երբեք չեն առանձնացուած իրարմէ` իբրեւ պտղաբերութեան խորհրդանիշներ:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Բոյսեր
Մոնս Զելմերլօ
Կեանք Եւ Ասպարեզ
Զելմերլովը հասարակութեան առջեւ ներկայացաւ 2005 թուականին՝ մասնակցելով շուէտական «Սուփըրսթար» նախագիծի երկրորդ եթերաշրջանին։ 8 շաբաթներէ ետք ան հեռացուեցաւ մրցոյթէն եւ գրաւեց հինգերորդ դիրքը ։