cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կոտայքի մարզ
Նոր եւ նորագոյն ժամանակներ
Համաշխարհային Երկրորդ Պատերազմի տարիներուն Կոտայքի մարզի բնակչութիւնը իր աւանդը ներդրեց յաղթանակի գործին։ 1941-ին շրջանի կոմունիստներու 54,7% (407 մարդ) մեկնեցաւ ռազմաճակատ։ 1941-1945-ականներուն շրջանի ազգաբնակչութենէն 7350 հոգի զօրակոչուեցաւ խորհրդային զինուած ուժերու շարքերը։ ԽՍՀՄ շքանշաններով ու մետալներով պարգեւատրուեցաւ 4735 հոգի։ Անոնցմէ երկուքը՝ Հրանդ Պապայեան եւ Սերգէյ Սարխոշեւ, արժանացան Խորհրդային Միութեան հերոսի կոչման, իսկ Իւան Միրզոեւը դարձաւ Փառքի շքանշանի երեք աստիճաններու ասպետ։ Պատերազմի ժամանակ Կոտայքի աշխատաւորները վիթխարի աշխատանք կատարեցին թիկունքին մէջ՝ աշխատուժի մեծ պակասի պայմաններուն ապահովելով հաւաքական տնտեսային արտադրութիւնը եւ մթերքներու յանձնումը պետութեան։ Կառուցուեցաւ Գառնիի ջրանցքը, որ Ազատ գետի ջուրով ոռոգեց 800 հա հող։ 1945-ին շահագործման յանձնուեցաւ Գառնիի ելեկտրակայանը, այնուհետեւ շարք մտաւ Քանաքեռի ջրհան կայանը։ Յետպատերազմեան տարիներուն զգալի փոփոխութիւններ տեղի ունեցան Կոտայքի տնտեսութեան կառուցուածքին մէջ․ աննախընթաց չափով աճեցաւ արդիւնաբերութեան տեսակարար կշիռը շրջանի տնտեսութեան ընդհանուր հաշուեկշռին մէջ․ կառուցուեցան եւ գործարկուեցան 12 կարեւոր արդիւնաբերական ձեռնարկութիւններ: Արդիւնաբերական ձեռնարկութիւններու հետ մէկտեղ շրջանին մէջ յայտնուեցան նոր բնակավայրեր՝ Նոր Հաճն եւ Արզնի քաղաքատիպ աւանները։ 1958-ին նախկին շրջկեդրոններ Քանաքեռ ու Աւան գիւղերը միացուեցան Երեւանին, իսկ Գառնի, Գողթ, Քիւլլուջա գիւղերուն, Աբովեանի եւ Քանաքեռաւանին մէջ (նոր բնակավայր, որու կառուցումը սկսած է 1960-էն) ստեղծուեցան մասնագիտացուած խորհրդային տնտեսութիւններ։ Նախկին հաւաքական տնտեսութիւններու եւ բնակատեղիներու հիմքին վրայ ստեղծուեցան նաեւ Աբովեանի ծխախոտի զոնալ փորձակայանը, անասնաբուծական-անասնաբուժական ուսումնարանի Բալահովտի ուսումնա-փորձնական տնտեսութիւնը, Առինջի պտղատնկարանային տնտեսութիւնը, Աբովեանի անտառային տնտեսութիւնը, Ջրվէժի, Ձորաղբիւրի, Ողջաբերդի, Պտղնիի, Ջրաբերի, Հացաւանի պետական տնտեսութիւնները, Աբովեանի ջերմոցային տնտեսութիւնը։ Կոտայքի գիւղատնտեսութեան մասնագիտացման եւ մշակուող հողատարածութիւններու բերքատուութեան բարձրացման համար մեծ նշանակութիւն ունեցաւ Կոտայքի ջրանցքի շինարարութիւնը, որու առաջին հերթը աւարտեցաւ 1958-ին։ 1970-ին ջրովի հողատարածութիւնները կազմեցին մօտ 10 000 հա (1940-ին՝ 4936 հա)։ Ակնա լիճէն անցնող ջրանցքով կը ջրուին Գեղամայ լեռնաշղթայի արօտավայրերը՝ մօտ 1000 հա։
Լեռնագրութիւն
Կոտայքը կեդրոնական դիրք կը գրաւէ Հայաստանի տարածքին ։ Արեւելքէն սահման է Գեղարքունիքի մարզին, Հիւսիս եւ Հիւսիս-արեւելքէն համապատասխանաբար Լոռիի եւ Տաւուշի մարզերուն, Հարաւէն սահմանակից է Արարատի մարզին եւ մայրաքաղաք Երեւանին, իսկ ամբողջ Արեւմուտքէն՝ Արագածոտնի մարզին ։ Ամենաերկար սահմանագիծը Արագածոտնի մարզի հետ անցնող սահմանն է, իսկ ամենակարճը՝ Տաւուշի մարզի սահմանը։ Կոտայքը կը գտնուի Արարատեան գոգաւորութեան նախալեռան Հիւսիս-արեւելքը՝ Հրազդան եւ Ազատ գետերու միջեւ, Կոտայքի սարաւանդի վրայ ։ Հիւսիս-արեւելքէն կը բարձրանան Գեղամայ լեռնաշղթան (Աժդահակ լեռ 3598 մ) եւ Ողջաբերդի լեռնաբազուկը, Արեւմուտքէն կը ձգուի Հրազդանի կիրճը, իսկ Հարաւէն՝ Նորքի բարձրութիւնը։ Կոտայքի մարզի կեդրոնական հատուածը՝ Հրազդան գետի երկու ափերուն, կը տարածուին Կոտայքի եւ Եղուարդի թոյլ մասնատուած լաւային սարաւանդերը: Կեդրոնական հատուածին մէջ կը գտնուին Գութանասարի, Արայի եւ Հատիս լեռնագագաթները :
Կլիմա
Տարեկան մթնոլորտային տեղումներու քանակը բնականէն բարձր է՝ 400-970 մմ։ Տարբեր ամիսներու կը տեղայ անձրեւ, կարկուտ, իսկ ձմեռնային ամիսներուն՝ ձիւն: Անսառնամանիք օրերու թիւը մարզի ստորին գօտիին մէջ կը կազմէ շուրջ 200 օր։ Կոտայքի մարզը, ինչպէս եւ ամբողջ Հայաստանը, կը գտնուի Greenwich-ի զուգահեռականէն արեւելք՝ չորրորդ ժամային գօտիին մէջ : Մինչեւ 2011-ը Հայաստանը կ՛անցնէր ամառնային եւ ձմեռնային ժամային հերթափոխի. Մարտի վերջին Կիրակի օրը ժամացոյցի սլաքները մէկ ժամ առաջ կը տարուէին, իսկ Հոկտեմբերի վերջին Կիրակի օրը ձմեռնային ժամանակը կը վերականգնէր՝ ժամացոյցի սլաքները մէկ ժամ ետ տալով։ 2012-էն ժամանակը դարձած է անփոփոխ՝ Հայաստանի համապատասխան օրէնքի փոփոխութեամբ :
Քաղաքներ
Ունի երկաթուղային կայարան՝ Երեւան-Սեւան ուղղութեամբ։ Խորհրդային տարիներուն Աբովեան հանրապետութեան ամենաարագ աճող քաղաքն էր՝ արդիւնաբերական կարեւոր կեդրոնը։
Երթեւեկութեան ենթակառուցուածքներ
Մարզի ներսը կատարուող 38 երթուղիներու սպասարկման աշխատանքները կը կատարուին 12 փոխադրող կազմակերպութիւններու միջոցով: Կոտայքի 3 քաղաքային համայնքներուն մէջ կը կատարուին նաեւ ներհամայնքային ուղեւորափոխադրումներ (6 երթուղիներով): Կոտայքի մարզի քաղաքային եւ գիւղական համայնքներէն դէպի Երեւան կը գործէ 8 հանրակառքային եւ նոյնքան փոքր հանրակառքային, իսկ դէպի Հայաստանի այլ մարզեր՝ 1 հանրակառքային միջմարզային կանոնաւոր երթուղիներ: Նշանաւոր է Հրազդան-Երեւան մարդատար ելեկտրագնացքը։
Արդիւնաբերութիւն
2013-ի տուեալներով Կոտայքի մարզի տարածքին կը գործեն 164 արդիւնաբերական ձեռնարկութիւններ, որոնց ընդհանուր արտադրանքը կը կազմէ ամբողջ Հանրապետութեան արտադրանքի 13,4%-ը։ Այս ցուցանիշով Կոտայքի մարզը երրորդն է Հայաստանի մէջ՝ մայրաքաղաք Երեւանէն եւ Սիւնիքի մարզէն ետք։
Փինք Ֆլոիտ
Պատմութիւն
Երկամեայ շրջագայութիւններէն յետոյ կը տիրէ երկարատեւ դադար։ Յաջորդ ձայնասկաւառակը կը թողարկուի 1994 թ. անուանուելով՝ “The Division Bell”։ Այս ձայնասկաւառակին մէջ Ռայթը հանդէս եկաւ արդէն խումբի որպէս լիիրաւ անդամ։
Մաժակ Թոշիկեան
Ստեղծագործութիններ
Նաեւ գրած է «Խալդի» երգը՝ ուրարտերէն լեզուով։
ՀՀ սփիւռքի նախարար Հրանոյշ Յակոբեան, քաջատեղեակ ըլլալով ծրագիրին, առաջարկած է 2018 թուականի Սեպտեմբերին ստեղծագործութիւնը հնչեցնել Հայաստանի մէջ` նկատի առնելով, որ Սեպտեմբեր 21-ին կը նշուի Հայաստանի Անկախութեան տօնը:
Հաճըն
Հաճընի Եկեղեցիներ
Երրորդ Առաքելական եկեղեցին, Սուրբ Թորոսը, կը գտնուէր Եաղը Թաղին մէջ։ Կը կարծուի թէ Սուրբ Թորոսը նախկին Յունական եկեղեցին է Հաճընի, որը հայացած է ժամանակի ընթացքին:
Առաջին Աւետարանական եկեղեցին կառուցուած է 1867 թուականին, Վերի Թաղին մէջ, Սուրբ Աստուածածին Առաքելական եւ Հայ Կաթոլիկ եկեղեցիներուն հետ միասին նոյն թաղին մէջ։ 1889 թուականին կը կառուցուի Երկրորդ Աւետարանական Եկեղեցին, Վարի Թաղին մէջ:
Անիկ Ստեփանեան
Գործունէութիւն
2000 թուականին գովասանքի արժանացած է Կիլիկիոյ հայկական Թեմի առաջնորդ Արամ Առաջինին կողմէ:
Արարատ (հանդէս, Նիւ Եորք)
Պատմութիւն
Տպագրած է անգլիագիր հայ հեղինակներու (Ուիլիըմ Սարոյեան, Լեւոն Զաւէն Սիւրմէլեան, Մարճըրի Յովսէփեան եւ ուրիշներ), հայ դասական եւ ժամանակակից գրողներու ստեղծագործութիւններէն (թարգմանաբար), ծանօթացուցած է հայ մշակութային կեանքը։
Հանդէսին մէջ տպագրուած գործերու զգալի մասը լոյս ընծայուած է ԱՄՆ-ի «Տարուայ լաւագոյն պատմուածքներ» ժողովածոյով։
Երկնիշային համակարգ
Երկնիշային Թիւէն Տասնայինի Ստացումը
Քանի որ երկնիշային թիւը հենուած է երկու հիմքերու վրայ, ապա, անոր համապատասխանող տասնային թիւը կ'որոշուի 2 թիւի աճող աստիճաններու գումարի տեսքով, ներառեալ՝ 20=1-ը։ Զորօրինակ՝ 1001012-ը տասնայինի կը վերափոխուի հետեւեալ կերպ՝
Քոքա-Քոլա
Ազդեցութիւնը օրկանիզմին վրայ
Քոքա-Քոլան օրկանիզմին վրայ ունի խիստ բացասական ազդեցութիւն.
Լէյտի Կակա
2014 Սեպտեմբերին, ան կը թողարկէ Ճազ ալպոմ մը աշխարհահռչակ Թոնի Պեննըթի հետ, ալպոմին անունն էր «Cheek To Cheek»:
Արշակ Խնդիրեան
Աղբիւրներ
Խնդիրեանի վերջին երգիծական գրքոյկը կը կոչուի «ՄԵՐ ԿՐԿԷՍԸ» կարելի է ընթերցել VLUME էլեքթրնային կայքով
Խնածախ (Ասկերանի շրջան)
Աշխարհագրութիւն
Համայնքը լեռնային է, ունի 4464,15 հա տարածք, որմէ 833,64 հա գիւղատնտեսական նշանակութիւն ունի, 3463,34 հա անտառային հողեր են: Գիւղը հիմնուած է բարակ ձորակի մը երկու կողմերուն մէջ։ Խնածախի սահմանով կը հոսի Կարկառ գետի Տրակետ (Տիգրանակերտ) վտակը:
Աւետիք Արասխանեան
Կեանք եւ գործունէութիւն
1882-ին դոկտորայի տիտղոսով վկայուեցած է եւ Թիֆլիս վերադառնալով դասաւանդած է Գայեանեան եւ Ներսիսեան վարժարաններուն մէջ: Այդ ժամանակ ալ պատրաստած է «Արեւելեան ազգերի հին դարերի պատմութիւնը», որ տպագրուած է 1891-ին:
1901-էն 1911 քաղաքատնտեսութիւն դասաւանդած է Էջմիածնի Գէորգեան ճեմարանին մէջ, որմէ ետք Ախալքալաքի հայկական դպրոցներուն տեսուչը եղած է:
Տաշիր
Պատմութիւն
Հիմնադրուածէ 1844-ին Ռուսական Կայսրութեան կառավարութեան կարգադրութեամբ Սարատովի մարզէն այստեղ տեղափոխուած ռուսերու կողմէ եւ Կովկասի փոխարքայի անունով կոչուած է Վորոնցովկա։ 1935-ին այն վերանուանուածլ է յեղափոխական գործիչ Կալինինի անունով եւ կոչուել Կալինինօ։ 1961-ին դարձած է քաղաքատիպ աւան, իսկ 1983-ին դասուած է Հայաստանի քաղաքներու շարքին։ Տաշիր վերանուանուած 1991-ին Տաշիր գավառի անունով։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Բնակավայրեր այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Լոռի մարզի բնակավայրեր Ստորոգութիւն:Տաշիր (քաղաք)
Տելհի
Անուանում
Ժամանակակից անուանումը երեւան եկած է 736 թուականէն, երբ հին բնակավայրի աւերակներու մօտ կառուցուեցաւ Տհիլիքա կամ Տելհի քաղաքը։ Կ՛ենթադրեն, որ անուանումն առաջացած է քաղաքի հիմնադիր Տիլուի անունէն։ Քաղաքի հին մասը՝ Հին Տելհին, կը կոչուի նաեւ Շահճահանապատ՝ Հնդկաստանի մէջ Մեծ Մոնկոլներու կայսրութեան կառավարիչ Շահ Ճահանի անունով. պարսկերէն «ապատ»՝ քաղաք, այսինքն՝ «Շահ Ճահանի քաղաք» :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հնդկաստանի քաղաքներ
Պետրոս Ադամեան
Կենսագրութիւն
Կ․ Պոլսոյ ռուս դեսպանը, որ Ադամեանին շատ կը յարգէր, այդ հիւանդութեան առաջքը առնելու համար, զայն կը տեղաւորէ ռուս Ս. Նիկողայոսեան հիւանդանոցին մէջ։ Սակայն, հակառակ տարուած ամենամեծ եւ լուրջ խնամքին՝ Ադամեանը չի բուժուիր եւ 2 Յունիս 1891-ին կը մահանայ Կ․ Պոլսոյ մէջ։
Բեմական գործունէութիւն
1961-ին Պետրոս Ադամեանի անունով մկրտուեցաւ Հալէպ ի Բարեգործականի Հայ երիտասարդաց ընկերակցութեան թատերախումբը :
Ստեփան Քալանթարեան
Ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակ (1877-1878) ծառայած է Կովկաեան բանակին մէջ, եղած է Ալեքսանդրապոլ ի զինուորական հիւանդանոցի վիրաբուժական բաժնի վարիչ, 1891-1924 թուականներուն՝ Ս. Փեթերսպուրկի կայսերական ռազմաբժշկական ակադեմիայի հերձող-ախտաբան-կազմախօս (ծրագրող)։
Անդրանիկ Պօղոսեան
Կենսագրութիւն
Անդրանիկ Պօղոսեան քանի մը անգամ նախարարութեան կողմէ գործուղղուած է Արեւելեան եւ Արեւմտեան Գերմանիա, Յորդանան եւ համագործակցած՝ Icarda գիւղատնտեսութեան զարգացման համաշխարհային հաստատութեան հետ:
Անահիտ ամսաթերթ
«Անահիտ»ը, իբրեւ գրական-գեղարուեստական հանդէս, ընդմիջումներով հրատարակուած է Փարիզ՝ 1898-1911 թուականներուն: Ամսագիրը լայնօրէն լուսաբանած է հայկական հարցը, հայ ժողովուրդի ազգային-ազատագրական շարժումը:
Լէոն Քոչարեան
Լէոն Սուրէնի Քոչարեան, խորհրդային հայ կինբեմադրիչ, դերասան եւ սցենարիստ, էսթրադային արուեստագէտ եւ ասմունքող Սուրէն Քոչարեանի որդին։
Էմընէմ
Մարշըլ Պրուս Մազըրզ III (Marshall Bruce Mathers III, ծնած՝ 17 Հոկտեմբեր, 1972, Սուրբ-Ժոզէֆ, Միսսուրի, ԱՄՆ), ամերիկացի ռեփեր, երաժշտական արտադրիչ, յօրինող եւ դերասան։ Առաւել յայտնի է Էմինէմ (Eminem, յաճախ կը հանդիպի EMINƎM ոճով) բեմական կեղծանունով եւ իր Սլիմ Շեյտի (Slim Shady) ալտեր֊էգոյով։
Մանկավարժութիւն
17-րդ դարուն մանկավարժութինը կ'անջատի փիլիսոփայութիւնէն, սակայն վերջաւորութեան փոխկապակցուածութիւնը կը պահպանէ։ Մանկավարժութեան զարգացումն անցած է երկարատեւ ճանապարհ։ Վերածնունդի ժամանակաշրջանի մարդաբաներու աշխատութիւններուն մէջ կ'արծարծեն մարդու համակողմանի ու ներդաշնակ զարգացման խնդիրները։
Դաստիարակութիւն
Ծագեց դաստիարակութեան նոր տեսակ մը՝ որպէս հատուկ կազմակերպուած, հատուկ մարդու կողմէն մէկ այլ մարդու դաստիարակելու գործընթաց։ Դաստիարակութիւնը դարձաւ մասնագիտական գործունէութեան բնագաւառ։ Աստիճանաբար կատարելագործեցին մանկավարժական գործընթացի մասին գիտելիքներն ու փորձը։
Ուսուցում
Իհարկէ, աւելի հեշտ է խօսիլ հօգուտ աւելի էժան արուեստագիտութիւններու, օրինակ՝ գիրքերը, գրատախտակն ու կաւիճը, եւ սորվեցնել նոյն կերպ, ինչպէս եւ անցեալին։ Միանշանակ ինչ-որ կերպ, ինչ-որ բան կարելի է նման ձեւով սորվեցնել, եւ նոյնիսկ դաստիարակել։ Սակայն ինչի՞ եւ ի՞նչ տեմպերով կարող ենք հասնել նման դաստիարակութեան արդիւնքին մէջ՝ այսօրուայ ժամանակէն արուեստագիտական հասարակութեան մէջ։
ՄքՏանըլտզ
Ստեղծման պատմութիւնը
Որպէս անուանում «ՄքՏանըլտզ»-ը Ամերիկեան առեւտուրի շուկային առաջին անգամ կը յայտնուի 1961 թուականի Մայիս 6-ին։ Նոյն տարին, Սեպտեմբեր 13-ին կը ստեղծուի նաեւ լոկոն՝ «M»-տառի գծապատկերով եւ 1968 թուականի 18-ին այն դարձաւ ոսկեձոյլ կամարիկ։ Կը բացուին ֆրանչայզներ։ Առաջինը կը բացուի Ռէյ Քրոքը Իլլընոիզի մէջ։
Մանկավարժութիւն
Կապն այլ գիտութիւններու հետ
Բոլոր գիտութիւններու նման մանկավարժութիւնը նոյնպէս կապուած է շարք մը գիտութիւններու հետ։ Առանց այդ կապերու ընդհանրապես գիտութիւնները չեն կարող զարգանալ։ Այսօր բազմազան ու բազմաբնոյթ խնդիրներ լուծելէս գիտութիւնները կը միաւորեն։ Ուրեմն, առանց միջառարկայական, միջգիտական կապերու ոչ մի գիտութիւն չի կրնար զարգանալ։ Մանկավարժութիւնը կապեր ունի հատկապես այն գիտութիւններու հետ, որոնք կ'ուսումնասիրեն մարդուն, նաեւ կ'առնչուի այն գիտութիւններուն, որոնք համատեղ կամ առանձին-առանձին կը հետազոտեն միեւնոյն խնդիրները։ Մանկավարժութիւնը կապուած է փիլիսոփայութեան հետ. փիլիսոփայութիւնը մանկավարժութեան ձեւաբանական հիմքն է։ Բացի անոնցմէ մանկավարժութիւնն ու փիլիսոփայութիւնը ունին ուսումնասիրութեան ընդհանուր հիմնախնդիրներ. մարդու դաստիարակութիւնը, աշխարհայացքի ձեւավորումը, անձի համակողմանի ու ներդաշնակ զարգացումը եւ անձի փոխկապուածութիւնը, անոնց տրամաբանութիւնը եւ այլն, որոնց հետազոտութեամբ կը զբաղին մանկավարժութիւնը եւ փիլիսոփայութիւնը։ Փիլիսոփայութեան ընդհանուր համակարգի մէջ կը մտնեն այնպիսի բնագաւառներ, ինչպիսի են օրինակ բարոյագիտութիւնը, գեղագիտութիւնը, որոնք կ'օգնեն մանկավարժութեան իրագործելու սորվողներու բարոյական, գեղագիտական դաստիարակութիւնը եւ այլն։
Տարիքային հոգեբանութիւնըըստ տարիքային առանձնահատկութիւններու կ'ուսումնասիրէ երեխաներու հոգեկան գործընթացները՝ նպատակաուղղուած ուսուցման եւ դաստիարակութեան պայմաններուն մէջ։ Այնուհետեւ ըստ տարիքային կը հետազոտէ երեխաներու տարբեր հոգեկան գործընթացներ, վիճակներ եւ որակներ, օրինակ՝ մտածողութիւնը, հիշողութիւնը, երեւակայութիւնը, կամքը, զգացմունքները եւ այլն, որոնց տուեալները մանկավարժութիւնը կ'օգտագործէ ուսուցման եւ դաստիարակութեան գործընթացները ճիշտ կազմակերպելու եւ սորվողներուն աւելի լաւ ճանաչելու համար։ Շերտաւորուած հոգեբանութիւնը ուսումնասիրելով մարդկանց հոգեբանական առանձնահատկութիւնները, անոնց անհատական տարբերութիւնները, մանկավարժութեանը կ'ուտայ ուսուցման եւ դաստիարակութեան որոշ հիմնախնդիրներ լուծելու հնարաւորութիւն։ Սոցիալական հոգեբանութիւնը հետազոտելով անձի ձեւավորման առանձնահատկութիւնները մանկավարժութեանն կ'օգնէ դաստիարակութեան խնդիրները ուսումնասիրելու եւ անոր ձեւական մշակելուն։ Այսօր կը զարգացնէ ինժեներական հոգեբանութիւնը, որ կը հետազոտէ մարդու եւ արուեստի հմտութեան փոխյարաբերութիւնները։ Անոնց տուեալները մանկավարժութիւնը կ'օգտագործէ ուսուցման եւ դաստիարակութեան գործընթացներուն մէջ կիրառուող մեքենաներու ու սարքերի գործադրման ձեւական գիտականօրէն մշակելու համար։
Գերմանիոյ Արհեստաբանական Թանգարան
Պատմութիւն
Ճանապարհային երթեւեկութեան եւ ճարտարարուեստի թանգարանը հիմնադրուածէ 1982-ին եւ ստանձնած է ճանապարհային երթեւեկութեան եւ շինարարութեան թագաւորական թանգարանի աւանդոյթը, որ բացուած է նախկին Համպուրկեր Պահնհոֆ կայարանի շէնքին մէջ՝ 1906-ին։ Ներկայիս թանգարանը տեղակայուած է Պերլինի Քրուզպերկ շրջանին՝ Անհալթեր Պահնհոֆի երկաթուղային կայարանին հարող նախկին բեռներու բակին մէջ, ներառեալ երկու պատմական կլոր տուներ եւ քանի մը գրասենեկային շէնքեր։
Շոքեմեքենաներ
Ցուցադրման շոքեմեքենաները կը ներառեն.
Համակարգիչներ
15 Մայիս 2002-ին բացուեցաւ յատուկ ցուցահանդէս, որուն մէջ ներկայացուած էին համակարգչային ռահվիրա Կոնրատ Ցուզէյի գիւտերը, ներառեալ Z1 եւ քանի մը այլ Ցուզէ համակարգիչներու կրկնօրինակներ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Թանգարաններ Ստորոգութիւն:Գերմանիոյ թանգարաններ Ստորոգութիւն:Պերլինի թանգարաններ Ստորոգութիւն:Ազգային թանգարաններ Ստորոգութիւն:Թանգարաններ բաց երկինքի տակ Ստորոգութիւն:Թանգարաններ ըստ երկրի Ստորոգութիւն:Տեխնիկական թանգարաներ
Մանկօ
Բուսականութիւն նկարագրութիւն
Կը համարուի կորիզապտուղ։
Սնունդի տեղեկութիւն
USDA -ի համաձայն ամէն կեղուած մանկօ կը պարունակէ հետեւեալը
Օմար Սի
Կենսագրութիւն
դպրոց ուսանած միջոցին, Օմար սկսած է աշխատիլ ռատիոյի մէջ։ Աւարտելով դպրոցը՝ ստացած է առաջարկ արտադրողական ընկերութենէն սկսելու իր ցուցադրութիւնը, որու արդիւնք վերածուեցաւ «Օմարը եւ Ֆրետը» (Omar et Fred) կատակերգական հեռուստացուցադրութեան։ Անոր գործընկերը եղած է դերասան Ֆրետ Տեստոն ։
Հունգարերէն
Շատ Երկար Բառեր
Կցական եղանակով հունկարերէնին մէջ հնարաւոր է ձեւաւորել արտակարգ երկար բառեր, շատ պարագաներուն՝ չգործածուող, որոնցմէ ամենայայտնին է megszentségteleníthetetlenségeskedéseitekért բառը որուն մոտաւոր թարգմանութիւնն է՝ «անտեսանելի ձեւանալու ձեր կրկնութեան համար»:
Մատթէոս Բ Կոստանդնուպոլսեցի (Իզմիրլեան)
Կաթողիկոսական գահին վրայ, Մատթէոս Բ Կոստանդնուպոլսեցիին յաջորդած է Գէորգ Ե Սուրէնեանցը։
Ստեփան Էքշեան
Ստեփան Էքշեան, հայ թատերական գործիչ: Թատերական դերասան եւ թարգմանիչ:
Կենսագրութիւն
Ստեփան Էքշեան ծնած է 1834-ին Բերա, Հայ Կաթողիկէ ընտանիքի մէջ։ Տասներկու տարեկանին հայրը զինք կը ղրկէ Փարիզ, ուր Մուրատեան վարժարանին մէջ կ՛ուսանի ութ տարի: Երբ տուն կը վերադառնայ, կը նուիրուի բեմին եւ հետզհետէ յաջողութիւններու կը հասնի:
Միհրան-Խաչատուր Հաճի-Ենովքեան
Կենսագրութիւն
Մահացած է 1916 թուականին՝ մօտ 45 տարեկան հասակին։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ դեղագործներ
Միլանոյի Արհեստից Համալսարանը
Պատմութիւն
Համալսարանը 29 Նոյեմբեր 1863-ին հիմնադրած է Իտալիոյ կրթութեան նախարարութեան քարտուղար եւ Բաւիոյ համալսարանի վահանահայր Ֆրանչեսքո Բրիոսկին։ Այս համալսարանը Միլանոյի ամենահին համալսարանն է։ Սկիզբէն Istituto Tecnico Superiore (Բարձրագոյն արհեստագիտական հիմնարկ) կոչուած է եւ միայն քաղաքացիական կրթութիւն եւ ճարտարագիտութիւն դասաւանդուած է։ Համալսարանին երկրորդ հիմնական ուսուցման ուղղութիւնը՝ ճարտարապետութիւնը, 1865–էն դասաւանդուած է՝ Պրերա ակադեմիոյ հետ համագործակցելով ։
Ռաֆայէլ Սանթիի Աթենի դպրոց կտաւի նախնական տարբերակին վրայ ստեղծուած համալսարանին ներկայի նշանակը ընդունուած է 1942–ին։ Մինչ այդ հիմնարկը պաշտօնական նշանակ չէ ունեցած ։
1980-ական թուականներուն համալսարանը սկսած է տարածքային ընդլայնման գործընթաց մը, որուն պատճառով Լոմպարտիոյի եւ Էմիլիա Ռոմանիոյի միջեւ համալսարանի մասնաճիւղեր բացուած են։ 1993–էն համալսարանը սկսած է արդիւնաբերական նախագիծի մը ծրագիրը։ 2000–ին բացուած է գծագրական արուեստի հիմնարկը։
Յակոբ Էմինեան
Յակոբ Սերովբէ Էմինեան (1878, Ռոտոս - 1915), հայ բժիշկ։
Կենսագրութիւն
1914 թուականէն սկսած, Առա­ջին աշ­խար­համարտի ժամանակ, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ Եւդոկիոյ մէջ ծառայած է իբրեւ զինուորական բժիշկ։ Հրաժարած է իսլամ ընդունելու առաջարկէն։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Աննա Քարենինա
Վէպը կը համարուի գրականութեան պատմութեան գլուխ գործոցներէն մէկը :
Նախապատմութիւն
«Русский вестник» ամսագիրին խմբագիրը հրաժարած է վէպին վերջաբանը տպագրելէ, անոր մէջ արծարծուած քննադատութեան պատճառով:
Եթէ Լէօ Թոլսթոյ իր «Պատերազմ եւ խաղաղութիւն» վէպը կ'անուանէր «գիրք՝ անցեալի մասին», որուն մէջ կը պատկերուի գեղեցիկ ու վեհ «անեղծ աշխարհը», ապա «Աննա Քարենինա» ստեղծագործութիւնը ան կոչած է «վէպ՝ ժամանակակից կեանքէն»։
Վէպը կը բաղկանայ ութ գլուխներէ:
Նիւթը
Գնացքէն իջնելու ատեն Աննային եւ Վռոնսքիին հայեացքները կը հանդիպին։ Այդ պահուն տեղի կ'ունենայ դժբախտութիւն մը. երկաթուղագիծին պահակը կ'իյնայ գնացքին տակ ու կը մահանայ։
Աւելի ուշ, ընկերութիւնը կ'ընդունի Վռոնսքին, սակայն Աննան կը մերժուի, իբրեւ անբարոյ կին: Աննա կը նկատէ, որ Վռոնսքիին սէրը մարած է իրեն հանդէպ:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ռուսերէն վէպեր Ստորոգութիւն:Լէօ Թոլսթոյի վէպեր Ստորոգութիւն:1878 վէպեր Ստորոգութիւն:Գրական ստեղծագործութիւններ այբբենական կարգով
Հոռեկավանք
Հոռեկավանք, ԺԳ. դարու վանական համալիր, պատմական Մեծ Հայքի Արցախ նահանգի Խաչէն գաւառին մէջ։ Ներկայիս համալիրը կը գտնուի Արցախի Հանրապետութեան Մարտակերտի, Թալիշ գիւղէն շուրջ 5 քմ հարաւ արեւմտեան ուղղութեամբ՝ անտառապատ սարալանջին։
Պատմութիւն
Եկեղեցւոյ վերակառուցման, ինչպէս նաեւ գաւիթին կառուցման շինարարը Յովհաննէսն է։ Անոր անունը Ստեփանոս քահանային հետ միասին կը յիշուի վիմական արձանագրութեան մէջ ։
Լէոնարտո Տա Վինչիի կեանքն ու Հայկական ծագումը
Հայկական Ծագումը
Ուսումնասիրողներէն ոմանք Լէոնարտոն ծագումով հայ կը համարեն: Առաջինը այդ մասին վկայողները հայ ուսումնասիրողները չեն գրած: 2002-ին ռուս լրագրող եւ ուսումնասիրող Իկոր Օռլովը հանդէս եկաւ ցնցող յայտարարութեամբ, որ Լէոնարտօ տա Վինչի ն գրած է հայերէն եւ անոր ծածկագրերու գաղտնիքը մեսրոպեան այբուբենի մէջ է: Թէ իսկապէս որքանով ապացուցուած է անոր հայկական ծագումը, դեռ շատերու համար վիճելի հարց է, սակայն հայկական հետք անոր ստեղծագործութիւններուն մէջ, այնուամենայնիւ՝ կայ:
Ադդա Գետի Ճակատամարտ
Ռուսական եւ Աւստրիական կայսրութեան զօրքերը շատ դիւրին ջախջախեցին Ֆրանսական բանակի զինուորները եւ յաղթանակ տարին ճակատամարտին։ Ճակատամարտի վերջակէտը դրուեցաւ Միլանի մէջ։ Ռուսական զօրքերը Միլանի մէջ հեռացան Աւստրիոյ զօրքերէն եւ ճակատամարտը աւարտեցաւ։
31 Մարտ
31 Մարտ, տարուան 90-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 91-րդ) օրն է։
Համ
Համի Զգայութեան Խանգարում
Առողջ անձ մը, բնական պայմաններուշջ, իրարմէ կը զատորոշէ համի չորս զգայութիւնները. սակայն որոշ պատճառներով համի զգայութիւնը կը խանգարուի, կը տկարանայ եւ նոյնիսկ ամբողջովին կ'անհետանայ:
Անդաստան (պարբերաթերթ)
1980 թոփւականին լոյս է տեսած «Անդաստան»-ի յաւելուած «Կամ» հանդէսը (3 թիւ, հիմնադիր-խմբագիր՝ Մարկ Նշանեան)։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հանդէսներ
19 Յունուար
Տօներ
Ստորոգութիւն:Յունուար
Արահետ (թերթ)
«Արահետ», գրական-գեղարուեստական պարբերաթերթ։
Գերմանիոյ Հայերը
Գերմանիոյ մէջ բնակութիւն հաստատած հայեր
Գերմանիոյ մէջ բնակութիւն հաստատած հայերու մասին պատմական վկայութիւններ գրէթէ չկան եւ յստակ չե, թէ հայերը երբ ոտք դրած են այս տարածքին վրայ։ Կայ սակայն արժէքաւոր վկայութիւն մը Պաւարիոյ Պասաու քաղաքին մէջ։ 11-րդ դարուն այստեղ գործած եւ նաեւ նահատակուած է Գրիգորիս Արքեպիսկոպոսը, որ եկած է Հայաստանէն։ Պասաու քաղաքի Նիտերնպուրկ վանքի վերանորոգութեան ժամանակ յայտնաբերուած է անոր դամբարանը։ 1982 թուականին հայկական ծէսով վերաթաղուեր են անոր մասունքները նոյն վանքին մէջ։
Համայնքի թուաքանակ
Համայնքին մէջ ազգային կեանքը առաւելապէս աշխուժացած է 1991-էն յետոյ, երբ Գերմանիոյ մէջ ստեղծուեցաւ Հայ առաքելական եկեղեցի, Գերմանիոյ թեմը՝ Քիոլն գտնուող Առաջնորդարանով։ Առաջին եւ ներկայի առաջնորդն է Գարեգին Արքեպիսկոպոս Պէկճեանը։ Թէմի կամ առաջնորդարանի հովանիին տակ կը գործեն 15 համայնքներ, որոցմէ միայն երեքը ունին իրենց եկեղեցիները, իսկ մնացած համայնքները իրենց արարողութիւններուն համար կը հիւրընկալուին գերմանական եկեղեցիներուն մէջ։
Երկուորեակ (համաստեղութիւն)
Պատմութիւն
Համաստեղութիւնը յիշատակած է Արիսթոտելեսը, որ Μετεωρολογικά (1 343b30) աշխատութեան մէջ նշած է, որ դիտարկած է Իւպիտերը Երկուորեակ համաստեղութեան աստղի մը քովը, որ այնուհետեւ զայն իրենով ծածկած է: Ասիկա Երկուորեակին մասին առաջին յիշատակութիւնը եղած է: 1990-ին հրատարակուած աշխատութեան մը մէջ կը նշուէ, որ նկարագրած աստղը Երկուորեակին 1-ը եղած է եւ դէպքը Ք.ա. 337-ին դեկտեմբեր 5-ը տեղի ունեցած է:
Այլ Տեսիլներ
Երկուորեակին նայելը կը նշանակէ նայիլ Ծիր Կաթինի միջով, հետեւաբար, կան համեմատաբար հեռաւոր տիեզերքի երեւելիքներ: Եսքիմոյ եւ Մէտուզա միգամածութիւնները Մեսիէյին M35 երեւելիքը եւ Geminga-ն այն երեւելիքներն են, որ առաւել ուշադրութիւն կը պահանջեն:
Քոֆի Անան
Քոֆի Անան (Kofi Atta Annan, 8 Ապրիլ 1938, Քումասի, Կանա - 18 Օգոստոս 2018, Պեռն, Զուիցերիա), կանացի դիւանագէտ, որ ՄԱԿ-ի գլխաւոր քարտուղարի պաշտօն վարած է 1 Յունուար 1997-էն մինչեւ 31 Դեկտեմբեր 2006, փոխարինելով Պութրոս Պութրոս-Ղալին։ 2001-ին արժանացած է Խաղաղութեան Նոպէլեան մրցանակի ։ Կը տիրապետէր անգլերէնի, ֆրանսերէնի եւ կարգ մը ափրիկեան լեզուներու։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Քումասի, նախկին Անգլիական Ոսկեայ Ափ (British Gold Coast), եւ ստացած է տնտեսագիտական վկայական՝ Մաքալէսթըր Քոլէճէն (Macalester College) ներս, որմէ ետք համաշխարհային կապակցութիւններու համալսարանական ճիւղը շարունակած է Graduate Institute Geneva համալսարանին մէջ, ապա տեսչութեան (management) ճիւղը՝ MIT: Անան մաս կազմած է ՄԱԿ-ի 1962-ին, աշխատելով Առողջապահութեան Համաշխարհային Կազմակերպութենէն ներս, Ժընեւ: Շարունակած է ասպարէզը տարբեր գործեր ստանձնելով ՄԱԿ-ի գլխաւոր գրասենեակէն ներս, Նիւ Եորք, ինչպէս Ենթա-Գլխաւոր Քարտուղարը դառնալով խաղաղապահպանութեան հետ առնչուած գործերուն Մարտ 1992-էն մինչեւԴեկտեմբեր 1996:
Զարմինէ Պօղոսեան
Կենսագրութիւն
Ծանօթ հոգեբան Դոկտ. Բերկրուհի Սվաճեանի յանձնարարութեամբ կը նշանակուի տնօրէն Սրբոց Նահատակաց վարժարանին.
Որպէս հիւր դասախօս, ան մասնակցեր է մօտակայ նահանգներու մշակութային ձեռնարկներուն: Չնայած թէ հանգստեան կոչուած էր, բայց դարձեալ, շրջան մը շաբաթը երեք անգամ կը ծառայէ իր սիրելի դպրոցին:
Տանիէլ Տեքըր
Կենսագրութիւն
Համագործակցեր է Արա Գէորգեանի հետ, մասնակցեր Սարդարապատի համերգին, գրեր եւ կատարեր է «Ատանա» երգի անգլերէն բառերը։ Արա Գէորգեանի հետ մասնակցեր է համերգային շրջագայութիւններու Աւստրալիոյ, Միացեալ Նահանգներու շարք մը քաղաքներուն մէջ, եւ Սուրիա:
Արարա (հանդէս)
Պատմութիւն
Պարբերաթերթին աշխատակցած են լեգէոնականները եւ Կիլիկիոյ մտաւորականութիւնը։
Ստեփան Փափազեան
Կենսագրութիւն
Ծնած է 1839-ին Ստանպուլի Խասգիւղ թաղամասը։ 1840-ին Ներսէսեան վարժարանը, 1850-ին Ազգ.Հիւանդանոցի որբանոցը դրուած է։ Ապա կարճ ժամանակ մը հետեւած՝ Երկրագործական վարժարանի դասերուն, 1854-ին Զմիւռնիա կանչուած է իր մօրեղբօր՝ Անդրէաս վարժապետ Փափազեանի քով։ Իր ուսումը աւարտելով օգնական դասատու կարգուած է վարժարանին մէջ։
Գործունէութիւն
Ստեփան Փափազեան 1863-ին կրթական ծրագրի մը հեղինակը եղած է՝ առաջին անգամ՝ Ազգային վարժարաններու մէջ միօրինակ կրթութիւն մը հաստատելու դիտումով (1855-1867)։
Թովմա Արծրունի
Գործը
Արծրունի գրած է «Պատմութիւն Արծրունեաց տան» երկասիրութիւնը։ Հայոց Պատմութիւն մը ըլլալէ աւելի տոհմի մը պատմութիւնն է ան։ Իր գործին շարադրութիւնը երկար ժամանակ առած է, որովհետեւ ան գրած է մաս առ մաս, կամ երբեմն իր կեանքի ընթացքին պատահող միջադէպերը աւելցուցած է գրած պատմութեան վրայ։
Ադելեան
կեղծանունն էր Ազարիա Դանիէլեանի։ Հին Նախիջեւանցի։ Աւարտած է Ռիկայի «Պոլիտեխնիկ ինստիտուտը» ոսկէ մետալով, ապա ուսուչութիւն ըրած է Երեւանի Թիմ դպրոցին մէջ։ Ուսանողական կեանքին մէջ իսկ՝ չարքաշ եւ չքաւոր կեանք վարելու հետեւանքով, թոքախտով հիւանդացած ու վերադարձած է Կովկաս։ Մահացած է 10 Նոյեմբեր 1903–ին, 30 տարեկանին, Հին Նախիջեւանի մէջ։
Թովմա Արծրունի
Ազգային դիւցազնավէպը Արծրունիի գործին մէջ
Թովմա Արծրունիի գործին մէջ հետաքրքրական է այն բաժինը, ուր կը պատմէ հայոց մեծ ապստամբութեան մասին, արաբներու ԵուսուՖ ամիրային դէմ։ Այս ապստամբութիւնը մեր ժողովրդական մեծ դիւցազնավէպին կազմիչ մէկ տարրն է։
Մարտիրոս Գէորգեան էֆենտի
Կենսագրութիւն
Տիկին Էթքինսընը գիշերով, իր հետ վերցնելով 9-ամեայ որդին՝ Հենրին, գացած է ոստիկանապետին մօտ եւ ամէն ջանք թափելով ազատած է բոլոր ձերբակալուածներուն ու վերադարձուցած՝ հիւանդանոց։
19 Նոյեմբեր
19 Նոյեմբեր, տարուան 323-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 324-րդ) օրն է
Ճորճ Փեհլիվանեան
Կենսագրութիւն
Ճորճ Փեհլիվանեանը ծնած է Լիբանան, հայկական արմատներ ունեցող հայկական ընտանիքի մէջ: Մայրը՝ դաշնակահարուհի, սօփրանօ երգչուհի Արփինէ Փեհլիվանեան : Վաղ տարիքէն ջութակ եւ դաշնամուր նուագել սորված է: 1975 թուականին հաստատուեր է Լոս Անճըլըսի մէջ, եղեր է ջութակահար: Գեղարուեստական ղեկավարութեան դասեր առած է (Pierre Boulez, Lorin Maazel, and Ferdinand Leitner) Փիեռ Պուլէզի, Լորին Մաազելի, Ֆերտինանտ Լեյթների մօտ, ինչպէս նաեւ Իտալիայի  (Accademia Musicale Chigiana) Չիկի անուան երաժշտական ակադեմիոյ մէջ :
ՆԱԹՕ-Ռուսաստան Դաշնութիւն Յարաբերութիւններ
2015 թուական
2015 թուականի Փետրուարի սկիզբներուն ՆԱԹՕ-ի դիւանագէնտները կը նշէին, որ Ռուսաստանի միջուկային պոտենցիալը ՆԱԹՕ-ի դէմ օգտագործելու մտավախութիւնը երթալէն կ'աճի : Ի պատասխան Մեծն Պրիդանիոյ պաշտպանութեան նախարարը առաջարկեց, որ Պրիդանիա թարմացնէ իր միջուկային զինանոցը : 2015 թուականի Յունիսին ռուսական անկախ ռազմական վերլուծաբանին վերլուծումներու նոյն միտքը ամերիկեան մամուլին մէջ կը շրջագայի. «Բոլորը պէտք է հասկնան, որ մենք կ'ապրինք ամբողջովին տարբեր աշխարհ քան երկու տարի առաջ էր: Այդ աշխարհը որ մենք կորսնցուցինք, կարելի էր անոր անվտանգութիւնը ապահովել պայմանագրերի միջոցով: Այժմն մենք ականատես ենք բոլորովին այլ իրավիճակի, ուր սեփական անվտանգութիւնը ապահովելու հիմնական միջոցը ռազմական կարողականութեան մեծցնելն է» : ՆԱԹՕ-Ռուսաստան լարուածութիւնը աճեցաւ 2015 թուականի Նոյեմբեր 24-էն յետոյ, երբ Թուրքիոյ զինուած ուժերը վնասած էին ռուսական ռազմական ինքնաթիռ մը, որ կ'ենթադրուի հատած էր Թուրքիոյ սահմանը : Ռուս պաշտօնեաները հերքեցին ինքնաթիռի՝ սահմանին վրայ եղած ըլլալու տեղեկութիւնը: Դէպքէն կարճ ժամանակ անց ՆԱԹՕ-ն հրաւիրեց արտահերթ նիստի մը  քննարկելու համար պատահարը: 2015 թուականի Դեկտեմբեր 2-ին ՆԱԹՕ-ի անդամ պետութիւնները պաշտօնապէս հրաւիրեցին Մոնդենեկրոյի ն միանալ իրենց եւ համագործակցելու բոլոր բնագավառներէն ներս :
Գերմանիոյ Խորհրդային Պատերազմ
1941-1945-ններուն Խորհրդային Միութեան կողմէն Հիթլերական Գերմանիոյ եւ անոր դաշնակիցներու (Իտալիա, Հունգարիա, Ռումանիա, Ֆինլանտա, 1945-էն նաեւ Ճափոն) դէմ մղուած պատերազմը, որ կազմած է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մէկ մասը։ Այս եզրը նախկին Խորհրդային Միութեան երկիրներուն մէջ կ'օգտագործուի` Գերմանիոյ մէջ Արեւելեան ճակատ (die Ostfront), Արեւելեան արշաւանք (der Ostfeldzug), Ռուսական արշաւանք (der Rußlandfeldzug) եւ Գերմանիոյ խորհրդային պատերազմ տարբերակները։
Անուանում
Հիմնականին մէջ այս պատերազմը «Հայրենական մեծ պատերազմ» է միայն Ռուսաստանի եւ ռուս ժողովուրդի համար: Միւս բոլոր երկիրներուն եւ ժողովուրդներուն համար այս պատերազմը պարզապէս «1941-1945-ի խորհրդա-գերմանական պատերազմ» որպէս ծանօթ է:
Պատերազմի Նշանակութիւնը
Անոնք կը բնութագրուին աննախադէպ կատաղութեամբ, ամբողջական ոչնչացումներով, զանգուածային բռնագաղթերով, մարտական վիթխարի կորուստներով, զանգուածային սովամահութիւններով, մարդկային մեծ զանգուածներու ահաւոր տառապանքներով, հիւանդութիւններով, կոտորածներով ու ցեղասպանութիւններով:
Առաջին շրջան (22 Յունիս 1941 - 18 Նոյեմբեր 1942)
22 Յունիս 1941-ի լուսաբացին գերմանաֆաշիստական զօրքերը, 1939-ի կնքուած չյարձակելու պայմանագիրը խախտելով, խորհրդային երկրի սահմանները ներխուժեցին։ Խորհրդային ժողովուրդը եւ անոր զինուած ուժերը մահացու գօտեմարտի բռնուեցան ֆաշիստական Գերմանիոյ եւ անոր արբանեակներուն հետ եւ Խորհրդային Միութեան Հայրենական մեծ պատերազմը սկսաւ։ 22 Յունիս-ին ԽՍՀՄ Գերագոյն սովետի Նախագահութիւնը զինապարտներու (1905-18-ններուն ծնեալներ) զօրահաւաք յայտարարեց։ Զինուորներու պատկանելիութեան հիման վրայ, Հիւսիսային, Հիւիսարեւմտեան, Արեւմտեան, Հարաւարեւմտեան եւ Հարաւային ռազմաճակատները ստեղծուեցան։ Ծովային սահմանները Հիւսիսային, Կարմրադրօշ Պալթիքի, Սեւ ծովու, Խաղաղ Ովկիանոսի նաւատորմերը կ'ապահովէին։ Թշնամիի հարուածներուն առաջինը ենթարկուեցան սահմանապահ զօրքերը, որոնք բացառիկ արիութիւն, խիզախութիւն եւ անձնազոհութիւն ցուցաբերեցին։ Պրեստ ամրոցի պաշտպանները Փառքով պսակեցին իրենց անունները ։ Սակայն չյաջողեցան գերմանական հրոսակախումբերը կասեցնել: Երեք շաբաթուան ընթացքին թշնամին երկրի ներսը խորացաւ 300-600 քմ, գրաւեց Լաթվիան, Ուքրանիոյ, Պելառուսիոյ եւ Մոլտավիայի զգալի մասը, դուրս եկաւ Լենինգրատի հեռաւոր մատոյցներ, սպառնաց Սմոլենսկիին եւ Քիեւին։
31 Յուլիս
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն: 31 Յուլիսի ծնածներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն: 31 Յուլիսի մահացածներ
Խնձոր
Խնձորը Օգտագործելու Տարբերակներ
Շէկ շաքարը շատ արագ կը կարծրանայ խոնաւութեան պատճառով: Նման կացութեան մը դիմաց շաքարը լեցնել կերպընկալ տոպրակի մը մէջ, աւելցնել խնձորի կտոր մը, տոպրակին օդը պարպել եւ բերանը փակել: Երկու օրէն շաքարը իր նախկին վիճակը կը վերագտնէ:
Եդուարդ Պօյաճեան
Եդուարդ Պօյաճեան, հայ բանաստեղծ, արձակագիր, հրապարակագիր, քննադատ, խմբագիր եւ ուսուցիչ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:1915 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1966 մահեր Ստորոգութիւն:Մուսա լեռ ծնածներ Ստորոգութիւն:Պէյրութ մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ
Աննման (անձնանուն)
Աննման, հայկական իգական անուն։ Յառաջացած է հայերէն աննման ածականէն։ Գործածուիլ սկսած է 14-րդ դարէն։
Նոր Մարաշ
Պատմութիւն
Լուսաբանած է միութեան գործունէութիւնը, ներկայացուցած է մարաշցիներուն կենցաղը, սովորոյթները, ծանօթացուցած է հայրենիք ներգաղթած մարաշցիներու կեանքը։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ պարբերականներ
Համազասպ Պապաճանեան
Շքանշաններ
Պապաճանեան արժանացած է՝
Արազ (թերթ)
Պատմություն
Տպագրեած է քաղաքական լուրեր, տեղեկութիւններ սփիւռքահայութեան եւ Խորհրդային Հայաստանի առօրեայէն, պատմաբանասիրական, կենսագրական յօդուածներ, թարգմանաբար ներկայացուցած է ռումանացի եւ հունգարացի գրողներու գործեր, թուրքական մամուլէն արտատպած է հայերուն վերաբերող նիւթեր։
Աննմարի Շուարզենպաք
Կենսագրութիւն
Համալսարանը աւարտելէն ետք Աննեմարին մեկնած է Գերմանիա. սկիզզբը՝ Միւնխէն, ուր ծանօթացած է աշխարհահռչակ գրող Թոմաս Մանի երեխաներու՝ Էրիկա Մանի եւ Քլաուսի հետ, այնուհետեւ՝ Պերլին, ուր նոր ընկերներու հետ գլխովին ընկղմուած է 30-ականներու սկիզբի պոհեմեան կեանքի մէջ:
Միլանի Թագաւորական Պալատ
Սկիզբէն նախագծուած է իբրեւ բակային երկու դասաւորութեամբ, որ մասնակիօրէն քանդուած է՝ տեղ հարթելով Միլանի տաճարի համար: Պալատը կը գտնուի տաճարի ճակատային հատուածի աջ կողմին մէջ՝ Վիկթոր Էմանուէլ II-ի պատկերասրահի հակառակ կողմին մէջ:
16-րդ դար
15-րդ դարու վերջը եւ 16-րդ դարու սկիզբը, երբ Սֆորցա հարստութիւնը դադրեցաւ գոյութիւն ունենալէ եւ ֆրանսւացիները ներխուժեցին, Սֆորցա ամրոցը, որ մինչ այդ Միլանի դուքսի պաշտօնական նստավայրը եղած էր, զինապահեստի ամրոց դարձաւ: Ֆրանսական տիրապետութեան օրով, պալատական նստավայրը տեղափոխուած է դէպի ներկայիս թագաւորական պալատի շէնքը:
16-րդ դարու վերջը, Այամոնտէի մարկիզ Անտոնիօ տէ Գուզման ի Զունիգան, կառոյցի վերակառուցման աշխատանքներուն մէջ ներգրաւած է ճարտարապետ Պելլեգրինո Տիբալդիին, որ աշխատանքներ իրականացուցած է 1573-1598-ններուն, եւ այդ տարիներու ընթացքին կատարուած են պալատի սենեակներու սիւնասրահներու, մասնաւոր մատուռի ձեւաւորումները, վերակառուցուած է Սան Գոտարդո եկեղեցին: Այս աշխատանքին ձեռնամուխ եղած են ժամանակի խոշոր արուեստագէտներ Աուրելիո Լուինին, Ամբրոսէ Ֆիջինոն, Անտոնիո Ֆիլդզը, սւաղային եւ նորօրինակ աշխատանքները կատարած է ֆլամանտացի նկարիչ-իմպրեսարիօ Վալերիօ Պրոֆոնդավալէն, որ ձեւաւորած է նաեւ Միլանի տաճարի քանի մը պատուհանները:
17-18-րդ դարեր
Կառոյցի «cortile d'onore» հատուածին մէջ կը գտնուէին գրասենեակները, դրամահատարանը, այլ կառավարական գրասենեակներ: Կառավարիչն ու գաղտնի խորհուրդը պարտեզի հիւսիսային կողմին մէջ կառուցուած նոր սրահներուն մէջ կը հանդիպէին: Վերականգնած են «Salone dei Festine» եւ «Salone di Audienzia» (այժմ՝ Կայսրերու սրահ): Կառավարիչի սենեակները կը գտնուէին բակի հիւսիսային եւ հարաւային թեւերուն վրայ:
Միլիոնատէրը Ետնախորշէն
Նիւթ
Ֆիլմը տգէտ տղու մը՝ Ճամալ Մալիքի կեանքի պատմութիւնն է: Ֆիլմի գործողութիւնները կը սկսին Մումպայի ոստիկանական բաժանմունքին մէջ, ուր կը հարցաքննեն Ճամալը: Ան կը մասնակցի Հնդկաստան ի «Ով Կ'ուզէ Դառնալ Միլիոնատէր» խաղին, եւ անոր կը մնայ պատասխանել ընդամէնը 1 հարցում՝ 20,000,000 ռուփ ստանալու համար: Ոստիկանութիւնը կը կասկածի անոր խաբէութեան մէջ եւ կը ցանկանայ պարզել, թէ ինչպէս Ճամալը կարող է պատասխանել բոլոր հարցումներուն:
Թարգմանիչի Միջազգային Օր
Տօնի կարգախօսներ
2006-ին այն կը նշուէր «Շատ լեզուներ մէկ մասնագիտութիւն են» կարգախօսով:
2010-ին Թարգմանիչի միջազգային օրը նշուած է Ռուսաստանի թարգմանիչներու միութեան կողմէ առաջարկուած «Որակի հիմնաբափը բազմաձայն աշխարհին մէջ» կարգախօսով (Quality Standard for a Variety of Voices):
2016-ին ընտրուած է «Բանաւոր եւ գրաւոր թարգմանութիւն. միացնելով աշխարհները» կարգախօսը (անգլ.՝ Translation and Interpreting: Connecting Worlds):
2017-ին՝ «Թարգմանութիւն եւ բազմազանութիւն» (անգլ.՝ Translation and Diversity):
2018-ին Թարգմանիչի միջազգային օրը կը նշուի «Թարգմանութիւն. մշակութային ժառանգութեան զարգացման նպաստելը փոփոխութիւններու դարաշրջանին» կարգախօսով (անգլ.՝ Translation: promoting cultural heritage in changing times) :
Միրթեան ծով
Աշխարհագրութիւն
Միրթեան ծովը կը պարփակէ կղզիներ, կղզիակներ, ժայռակղզիներ։ Նաւագնացութիւնը դիւրին չէ, վտանգներու ենթակայ է․ հին ժամանակներէն մինչեւ մեր օրերուն, ինչպէս օրինակ՝ «Իրաքլիոն» նաւուն խորտակումը՝ 1966-ին, «Այիա Զոնի»ի նաւաբեկումը՝ 2021-ին։
Տեղային Թմրութիւն Եւ Ասղնտոց
Տեղային թմրութեան եւ ասղնտոցի ախտապատճառները
Ա. Տեղային արեան անբաւարար մատակարարում (ischemia): Այս պատճառով տեղային հիւսկէնները եւ բջիջները թթուածինով բաւարար չափով չեն յագենար եւ հետեւաբար կը զարգացնեն տեղային թմրութիւն եւ ասղնտոց:
Գ. Ուղեղի եւ ողնուղեղի ու անոնց ջիղերու վնասում: Անոնց վնասումով կը յառաջանայ ջիղերու տկարացում, հետեւաբար՝ տեղային թմրութիւն եւ ասղնտոց:
Ուղեղային վնասի ախտաբանական երեւոյթները
Ուղեղային եւ ողնուղեղային վնասով յառաջացած տեղայնական թմրութեան եւ ասղնտոցին կ՛ուղեկցին այլ ախտանշաններ՝ համաձայն վնասի վայրին եւ տարողութեան: Այս ախտանշաններէն կարեւորագոյններն են այրուածքի զգացում, անձկութիւն, կռնակի եւ վիզի ցաւ, գլխացաւ, գլխապտոյտ, տեսողական տկարութիւն կամ կորուստ, խօսելու դժուարութիւն, շնչահեղձութիւն, գիտակցութեան կորուստ, մկանային պրկումներ, մկանային տկարութիւն եւ անդամալուծութիւն, յաճախամիզութիւն (frequent urination) եւ մէզի անպահութիւն (urinary incontinence):
Ինքնասպանութիւններու Կանխարգիլման Միջազգային Օր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Միջազգային օրեր Ստորոգութիւն:Առողջապահութիւն Ստորոգութիւն:Ինքնասպանութիւն Ստորոգութիւն:10 Սեպտեմբերի
Վահան Քոչար
Կենսագրութիւն
2007 թուականին լոյս տեսեր է Վահան Քոչարի «Հայ լուսանկարիչներ» պատկերագիրքը, ուր ներկայացուած են շուրջ 480 լուսանկարիչներու կենսագրականներ եւ լուսանկարներ, որոնցմէ 180-ի անունները յայտնաբերուեր են տարբեր լուսանկարչական կնիքներու վրայէն :
«Հայ լուսանկարիչներ» ծաւալուն պատկերագիրքը եւ շնորհահանդէսը
«Հայ լուսանկարիչներ» ծաւալուն պատկերագիրքով առաջին անգամ ներկայացուեր էր աշխարհի 500-էն աւելի հայ լուսանկարիչներ։ Գիրքը տպագրուեր էր 2007 թուականին Երեւանին մէջ եւ երկու տարի շարունակ ան չէր կրցած կազմակերպել գիրքին շնորհանդէսը :
Սիա Ֆուրլըր
2000-2007 թուականներ։ Healing is Difficult и Colour the Small One
2003 թուականին հրապարակեց նոր մինի-ձայնասկաւառակը՝ Don’t Bring Me Down, որմէ ետք անոր շարունակութիւնը՝ Colour the Small One, թողարկեց 2004 թուականին։ Ձայնասկաւառակը կը պարունակէ Սիայի ամենայայտնի գործերը «Breathe Me» նաեւ «Where I Belong», որ նախատեսուած էր ըլլալ Սարդ-մարդ 2 ֆիլմի երգը, այդ պատճառով տեսահոլովակի մեջ Սիան հագած էր սարդ-մարդու կերպար մը։ Սակայն ընկերութեան հետ անհասկցողութեան պատճառով այդ չիրականացավ։
Քրիս Ֆեներճեան
1921-ի ան մաս կազմած է Հ.Մ.Ը.Մ.ի Կեդրոնական Վարչութեան։ Ֆեներճեանի շրջանը Հ.Մ.Ը.Մ.ի առաջին տարիներու գործունէութեան ամէնէն փայլուն շրջանն է։
Անոր օրով տեղի ունեցած են ազգային իմաստով պատմական երկու փառաշուք հանդէսներ (հայկական ողիմպիականը եւ սկաուտական առաջին մեծ բանակումը Համահայկական այս մեծ ողիմպիականին աննախընթաց մրցումները եւ բարձրագոյն մրցանիշներ հաստատելու փաստերը բաւական են ըսելու, որ Քրիս Ֆեներճեանի Կեդրոնական Վարչութիւնը որքան մեծ գործունէութիւն ունեցած է 1921-1922 տարեշրջանին։
Համազասպ Սրուանձտեան
Մինչեւ Առաջին համաշխարհային պատերազմ
1914-ի ամրան Համազասպ Թիֆլիս կը փոխադրուի: Նոյն թուականին Կարնոյ մէջ կայացած ՀՅԴ կուսակցութեան Ը. Ընդհանուր ժողովին մէջ կտրականապէս դէմ արտայայտուած է երիտթուրքերու հետ որեւէ համագործակցութեան:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ ազատամարտիկներ
Միքայէլ Նալպանտեան
Գրական եւ հասարակական գործունէութիւն
Ես այն ժամանակ միայն զգացի, Որ այդ ցաւերից ազատուելու չեմ, Որչափ իմ ազգս կը մնայ ստրուկ՝ Օտարների ձեռք, անխօս, տխրադէմ։
Կարէն Ջանիբեկեան
2004 թուականին արժանացած է ՀՀ վաստակաւոր, 2010 թուականին՝ ժողովրդական արտիստի կոչմանը ։ Կարէն Ջանիբեկեանի հայրը դերասան Գուրգէն Ջանիբեկեանն է։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ Ստորոգութիւն:ՀՀ ժողովրդական արտիստներ Ստորոգութիւն:1937 ծնունդներ Ստորոգութիւն:2015 մահեր Ստորոգութիւն:1 Յուլիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:22 Մարտի մահացածներ Ստորոգութիւն:Երեւան ծնածներ Ստորոգութիւն:Մովսէս Խորենացիի մետալակիրներ
Երուանդ Խաթանասեան
Կեանք եւ գործունէութիւն
Զանազան շրջաններու մէջ տուած է դասախօսութիւններ եւ ստորագրած է յօդուածներ:
Թովմաս Աքուինացի
Կենսագրութիւն
25 տարեկան հասակին, իր պատասխանատուները զինք քահանայական տիտղոսի կը կանչեն։ Պապը նոյնիսկ կ'առաջարկէ իրեն Նաբոլիի եպիսկոպոսական աթոռը, սակայն մեր խոնարհ վարդապետը կը մերժէ բարձր տիղոսները եւ կ'ընտրէ ընթերցել, յօրինել եւ ուսուցանել։
Վալադ Վալադեան
Կեանք եւ գործունէութիւն
Վալադեան եղած է Ազգային Խորհուրդի ներկայացուցիչ Համազասպի գունդին մէջ:
Փապլօ Փիքասօ
Անձնական կեանք
Ա.Աշխարհամարտէն ետք Փիքասօ բարեկամական յարաբերութիւններ կը հաստատէ Ճին Քուքթեաուի, Ճին Հիւկոյի, Խուան Գրիսի եւ ուրիշներու հետ։ 1918-ի ամրան  կ'ամուսնանայ պալէի պարուհի Օլկա Խոխլովայի հետ։ Խոխլովա Փիքասոն կը ծանօթացնէ ընկերային վերնախաւին։ Պաշտօնական ճաշկերոյթները եւ ընկերային վերնախաւին բնորոշ նրբութիւնները կը թափանցեն Փիքասոյի կեանքին մէջ։ Փիքասօ եւ Օլկա ունէին զաւակ մը՝ Փիքասոն, որ իր հօր վարորդն էր։ Խոխլովայի ընկերային բարձր դիրքը կը հակասէր Փիքասոյի պոհեմիական կեանքին, եւ անոնք մշտական բախումի մէջ էին։ Նոյն ժամանակներուն Փիքասօ կը գործակցի Տիակիլեւի խումբին հետ։
Երանիները (Լերան Քարոզը)
Ա. Երանի
Նիւթականով հարուստ անձերը չեն կրնար Աստուծոյ Արքայութիւնը մտնել, որովհետեւ անոնք կապուած են նիւթին եւ ոչ՝ Աստուծոյ, բայց հոգիով աղքատը այն անձն է որ նիւթականը մոռնալով կը հրաժարի անկէ եւ կը հետեւի Յիսուսի:
վրայ:
Բ. Երանի
«Երանի սգաւորներուն, որովհետեւ անոնք Աստուծմէ մխիթարութիւն պիտի գտնեն» (Մտ. 5. 4): Սգաւորը այն անձն է, որ ոչ միայն իր սեփական կարիքներուն համար զգայուն է, այլ նաեւ ուրիշներուն կարիքներուն հանդէպ եւս ի մտի ունենալով Յիսուսի ըսած մեծ պատուէրը, որն է Սէրը:
Ե. Երանի
«Երանի՜ ողորմածներուն, որովհետեւ անոնք Աստուծմէ ողորմութիւն պիտի գտնեն» (Մտ. 5. 7):
Մենք ողորմածութիւնը այս նախադասութեան հետ համեմատելով կ'ըսենք. «Ողորմած եղէ՛ք, որպէսզի ձեր երկնաւոր Հայրն ալ ողորմած ըլլայ ձեզի հանդէպ ահաւոր դատաստանի օրը»:
«Երանի՜ անոնց, որոնք սիրտով մաքուր են, որովհետեւ անոնք Աստուած պիտի տեսնեն» (Մտ. 5. 8):
Զ. Երանի
«Աստուծոյ որդի» կը կոչուի, երբ յիշեալ հոգեւոր պատերազմը մղէ: «Խաղաղութիւն հաստատող»ները, այն անձերն են, որոնք փորձութիւններուն դէմ կը պայքարին, որպէսզի զանոնք յաղթահարեն եւ ապագային անգամ մըն ալ չիյնան այդ փորձութիւններուն մէջ: «Աստուծոյ որդիներ» պիտի կոչուին այն անձերը, որոնք Աստուծոյ նման գործեր կը մշակեն (հմմտ. Հռ. 15. 33): «Խաղաղութիւն հաստատող»ները նաեւ այն անձերն են, որոնք խաղաղութիւն կը հաստատեն նոյնինքն իրենց սրտերուն ու հոգիներուն մէջ:
Պարտէզ (թերթ)
Աղբիւրներ
«Հայ գրատպութիւն եւ գրքարվեստ» հանրագիտարան, Երեւան, 2015, էջ 891։
Գէորգ Ալիխանեան
Սորված է ծննդավայրի Ներսիսեան դպրոցին մէջ։ Վարած է շարք մը պատասխանատու պաշտօններ՝ Թիֆլիսի եւ Պաքուի մէջ։ 1920-1921-ին Հայաստանի ՀԿ(բ)Պ կենտկոմի առաջին քարտուղարն էր։ 1927-ին լոյս ընծայած է «Ինքնաքննադատութեան եւ ներպարտիական դեմոկրատիայի մասին», 1929-ին՝ «Պարտիայի սոցիալական կազմի կարգաւորման հարցերը» աշխատութիւնները։ Տիրապետած է քանի մը օտար լէզուներ։
313 (թիւ)
313 (երեք հարիւր տասներեք) կենտ եռանիշ բնական թիւ է 312-ի եւ 314-ի միջեւ
1900 թուական
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1900 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1900 մահեր
Վիպապաշտութիւն
Պատմականօրէն կը հետեւի Վերածնունդի ժամանակաշրջանին եւ կը հակադրուի ազնուական դասակարգին։ Կը կապուի՝ մասնաւորաբար Ժան Ժաք Ռուսոյի Jean-Jacques Rousseau տեսակէտներուն։
Վիպապաշտութիւնը կ'արտայայտուի գրականութեան, արուեստի՝ նկարչութեան, քանդակագործութեան, երաժշտութեան ու պարի եւ քաղաքականութեան ընդմէջէն։ Կեանքին հանդէպ զգացական մօտեցում կը դրսեւորէ եւ տրամաբանականին կը հակազդէ։  Կը փառաւորէ խորհրդաւորը եւ երեւայականը, միաժամանակ փնտռելով երազային փախուստը եւ յափշտակութիւնը, ախտաւորը եւ վսեմը, տարաշխարհայինը եւ անցեալը, մտատիպարը կամ՝ մղձաւանջը կրքոտ եւ մելամաղձոտ զգայնութեամբ։
Գերմանական վիպապաշտ գրականութիւն
1774-ին Եւրոպայի տարածքին երիտասարդներ կարդալով Կէօթէի Johann Wolfgang von Goethe վէպը՝ «Երիտասարդ Վերտըրին վիշտերը» The Sorrows of Young Werther  (երիտասարդ զգայուն եւ դիւրագրգիռ նկարագրով արուեստագէտի մը մասին վէպ) կը «նախանձին» դերակատարին։  Այդ ժամանակաշրջանին Գերմանիա փոքր պետութիւններու բաժնուած է եւ Կէօթէին այս վէպը սերմնական ազդեցութիւն կ՛ունենայ Գերմանիոյ միաւորման եւ ազգայնականութեան գաղափարին տարածման մէջ։  Նաեւ, Johann Gottlieb Fichte եւ Friedrich Schelling փիլիսոփաներուն գործերը վիպապաշտութեան տարածման կ՛ազդեն եւ իրենց ծննդավայրը՝ Իենա (ճարտարարուետի քաղաք մը) վիպապաշտութեան կեդրոն կը դարձնեն, իսկ աւելի ուշ Heidelberg քաղաքը Գերմանիոյ վիպապաշտութեան կեդրոնը կը դառնայ։  Գլխաւոր վիպապաշտ գրագէտներ են՝ Ludwig Tieck, Novalis (Heinrich von Ofterdingen, 1799), Heinrich von Kleist եւ Friedrich Hölderlin։
Ֆրանսական վիպապաշտ գրականութիւն
Ֆրանսայի մէջ, վիպապաշտութեան հոսանքը ազգայնականութեան դէմ շարժում մըն է։
Սպանական վիպապաշտ գրականութիւն
Սպանիոյ մէջ, վիպապաշտութիւնը կը նկատուի իբրեւ բարդ եւ շփոթ շարժում մը, որ ունի մեծ հակասութիւններ՝ ապստամբութիւն, յեղափոխական գաղափարներ, սակայն նաեւ կաթոլիկ եւ մենապետական սովորութիւններու վարադարձ։
Վիպապաշտ գրականութիւնը Հարաւային Ամերիկայի մէջ
Առաջինին նպատակն է ստեղծել ազգային ինքնութեան իմացութիւն մը։ Օրինակ․ Խոսէ տէ Ալենքար José de Alencar, որ գրեց I«racema » եւ «O Guarani», եւ Կոնզալես Տիաս Gonçalves Dias որ համբաւի կ՛արժանանայ «Աքսորի երգը» (Canção do exílio) բանաստեղծութեան շնորհիւ։
Յոյն Վիպապաշտ գրագէտներ եւ իրենց գլխաւոր գործերը․-
Կոստ․ Ռամֆոս ''Κων. Ράμφος՝ «Քացանտոնին» «Ο Κατσαντώνης»'' (1860),
Իաքովոս Փիծիփիոս Ιάκωβος Πιτζιπιός՝ «Հիոս կղզիին որբը» «Η ορφανή της Χίου» (1839)։
Վիպապաշտութիւնը հայ գրականութեան մէջ
19-րդ դարու հայկական Զարթօնքի շրջանին գրականութիւնը թափ կ՛առնէ։ 1860 - 1870 թուականներուն Զարթօնքի սերունդի բանաստեղծներուն գործը (խմբուած երեք բնաբաններու մէջ՝ Մարդկային Հոգի եւ Բնութիւն․ Կեանք եւ Մահ․  Ազգ, Հայրենիք, Պայքար) վիպապաշտ ոճ ունի։
Տեսողական արուեստ
Վիպապաշտութիւնը առաջին շրջանին՝ 1780 - 1810, նոր-դասականութեան (1760 - 1800) կը հակադրէ եւ այդ ուղղութեամբ կը զարգանայ։  Նորդասականութիւնը տեսային գեղեցկութիւն, բանապաշտութիւն,  առաքինութիւն, տող, Հնադարեան եւ Միջերկրականեան դասականի յարգանքը կը քարոզէ, իսկ վիպապաշտութիւնը կը հակադրէ։
Վիպապաշտութիւնը սիրտը եւ կիրքը, անտրամաբանականը եւ երեւայականը, անկարգութիւնը եւ վերացումը, գոյնը եւ դպումը ու հիւսիսային Եւրոպայի առասպելները կը գովաբանէ։
Տե՛ս նաեւ
Պետրոս Դուրեան
314 (թիւ)
314 (երեք հարիւր տասնչորս) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 313-ի եւ 315-ի միջեւ
Արամ Մանուկեան
Կենսագրութիւն
Արամին հերոսապատումին գագաթնակէտը եւ, միանգամայն, խտացումը կը հանդիսանայ Դեկտեմբեր 1917-ին անկիւնադարձային պահը։ Պոլշեւիկեան յեղաշրջման հետեւանքով եւ Լենինին կոչով՝ աւելի քան հարիւր տարի Հայաստանի հողերուն վրայ իր տիրակալութիւնը հաստատած ռուսական զօրքը կը լքէ Հայաստանի սահմանները ու խուժանավարի դէպի Ռուսաստան կը փութայ, ցեղասպան թրքական զօրքին դէմ անպաշտպան ձգելով հայութեան եւ Հայաստանի վերջին բեկորները։ Այդ պահուն, Երեւանի մէջ խցկուած շինական, այլեւ գաղթական հայութիւնը եւ հայ կամաւորական ջոկատները իրենց հայեացքը կը յառեն Արամին ուղղութեամբ, «դիկտատոր» կը հռչակեն ժողովրդավար եւ ընկերվարական Արամը եւ Հայաստանի ու հայութեան օրհասական վերջին կռիւին ղեկավարութիւնը կը վստահին իր անյողդողդ Կամքին եւ Մարտունակութեան։
Արմաշի Դպրեվանքի Մատենադարան
Գրականութիւն
Ստորոգութիւն:Մատենադարան
Harry Potter and The Chamber of Secrets
Հիւր Ուիզլիներուն քով
Մի քանի օր ետք անոնք կ'երթան Քինկզ Քրոս կայարանը որպէսզի հասնին Hogwarts: Սակայն, այդ կայարանը հասնելու համար բոլոր կախարդները պէտք է անցնին պատի մը մէջէն: Երբ Հէրիին ու Ռոնին հերթը կը հասնի, պատը կը վերադառնայ իր կարծր կերպարին ու անոնք չեն կրնար մտնել կայարան: Ռոնը նորէն կ'առնէ իր հօր ինքնաշարժը ու երկուքը թռչելով կը հասնին Hogwarts: Աակայն անոնք կ'իյնան վայրի կախարդական ծառի մը վրայ որ կ'ուզէ իրենց ջարդել: Երբ կը փորձեն ազատիլ, Ռոնը կը կոտրէ իր կախարդական փայտիկը ու ինքնաշարժը կ'անհետանայ արգիլուած անտառին մէջ։ Սեւերուս Սնէյփը իրենց կը յանդիմանէ որ ոչ-կախարդ ժողովուրդը տեսած է անոնց թռչող ինքնաշարժը ու կ'ուզէ անոնց Hogwarts-էն դուրս դնել բայց Մաքկոնակալը կը սահմանափակուի այդ նկատողութեամբ:
Գաղտնի Սենեակի հանելուկը
Հէրին կը լսէ ձայն մը պատերուն մէջէն որ կը խօսի սպանութեան մասին։ Հէրիէն զատ ուրիշ ոչ մէկը կը լսէ այդ ձայնը։ Հըրմայոնին կը թելադրէ որ մէկը չգիտնայ թէ Հէրին այսպիսի ձայն մը կը լսէ։ Գիշեր մը ան նորէն կը լսէ այդ ձայնը ու իր ընկերներուն հետ կը հետեւի անոր ու կը հասնին միջանցք մը որ լեցուած էր ջուրով։ Այնտեղ կախուած էր Պարոն Ֆիլչի կատուն՝ Նորիսը, իսկ պատին վրայ կար արիւնոտ գրութիւն մը որ կ'ըսէր՝ «Գաղտնի սենեակը բաց է: Ժառանգորդի թշնամիներ՝ ուշադիր եղէք:»: Ֆիլչը Հէրիին կը մեղադրէ որ ան իր կատուն սպանած է: Անսպասելիօրէն Սնէյփը կը պաշտպանէ Հէրիին։
Կախարդանքի պատմութեան դասի ընթացքին Հերմայոնին Մաքկոնակալին կը հարցնէ տեղեկութիւններ «գաղտնի սենեակին» մասին։ Մաքկոնակալ կը պատմէ որ Սալազար Սլիզերինը միշտ կողմնակից եղած է որ դպրոցին մէջ միայն սորվին կախարդներուն զաւակները, սակայն մնացած կախարդները անոր հետ չեն համաձայնած։ Ի վերջոյ Սալազարը կը մահանայ: Սակայն աւանդավէպին համաձայն, Hogwarts-ին մէջ սենեակ մը պահած է, որ օր մը կրնայ բացուիլ միայն անոր ժառանգորդին կողմէ ու այն ժամանակ կրնայ դպրոցը ազատել սովորական մարդոցմէ: Աւանդավէպը կ'ըսէ թէ այդ սենեակին մէջ կը գտնուի հրեշ մը, ու անոր կրնայ կառավարել միայն Սալազարի ժառանգորդը: Մաքկոնակալ նաեւ կ'ըսէ թէ այդ սենեակը մէկ անգամ բացուած է 50 տարի առաջ ու սպաննուած է աշակերտուհի մը: