cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ղեւոնդ Ալիշան
Կենսագրութիւն
1832-ին, երբ տասներկու տարեկան էր, մուտք կը գործէ Ս. Ղազար (Վենետիկ) ու կ'աւարտէ դասընթացքը՝ 1841-ին։ Այս թուականին կը սկսի Հ. Ղեւոնդ Ալիշանի միաբանական եւ ուսուցչական գործունէութիւնը։ Անմիջապէս կը նուիրուի նոյն վարժարանէն ներս ուսուցչութեան՝ միաժամանակ աշխատակցելով 1843-ին կեանքի կոչուած «Բազմավէպ» հանդէսին։ Այս շրջանին լոյս կը տեսնեն իր առաջին բանաստեղծութիւնները, որոնք գրաբարով գրուած էին եւ կը կրէին Մխիթարեաններու դասական դպրոցին շեշտակի կնիքը։ 1848-ին  կը նշանակուի «Ռափայէլեան» վարժարանի տեսուչ՝ միաժամանակ ստանձնելով «Բազմավէպ»ի խմբագրութիւնը (1849-1851)։ Մինչեւ 1849, իտալեւաւստրիական պատերազմի հետեւանքով Մուրատ-Ռափայէլեան վարժարանի տնօրէնութիւնը կը հարկադրուի առժամաբար ընդհատել դասաւանդութիւնները, կը վարէ ուսուցչական եւ վարչական պաշտօններ։ 1850-ին կ'ուղեւորուի Հռոմ, օրուան աբբահայր Գէորգ Հիւրմիւզի հետ։ Յաջորդ տարի, կը վերադառնայ Վենետիկ, սակայն՝ քիչ ետք, յատուկ առաքելութեամբ կը մեկնի դարձեալ Լոնտոն, Մուրատ Ռափայէլեանի կտակին հարցով։ Կ'օգտագործէ այս առիթը, Գեմպրիճի եւ Օքսֆորտի համալսարաններու մատենադարաններու գրչագիրներուն մէջ հայկական ձեռագիրներ քննելու եւ ցուցակագրելու համար։ Կ'անցնի, յաջորդաբար, Պերլին, Վիեննա եւ Փարիզ, ապա՝ Պելճիքա (Կանտ, Պրիւքսէլ): Վենետիկ կը վերադառնայ 1853-ին: Կրթական իր բեղուն գործունէութիւնը կը զուգադիպի այս շրջանին, մինչեւ 1872, երբ կը մխրճուի հնապատմական գործերու պատրաստութեան գործին մէջ։ Մինչեւ իր վախճանումը՝ 22 Նոյեմբեր, 1901, Ալիշան կը փակուի Ս. Ղազարի վանքի իր աշխասենեակին մէջ եւ կը ստեղծէ աւելի քան յիսուն հատոր հայագիտական պատկառելի երկեր, որոնք փառքը կը կազմեն հայ ժողովուրդի հոգեմտաւոր ժառանգութեան։
Ոսպապուր
Սնունդը
Ոսպապուրը ընդունուած է իբրեւ սննդարար ճաշ, որ սպիտակուցի լաւ աղբիւր է եւ միաժամանակ կը պարունակէ բնաթելեր, երկաթ եւ փոթասիոմ: Հիպոկրատ ոսպը կը յանձնարարէր լէարդի հիւանդութիւն ունեցող հիւանդներուն :
Վարդի իւղ
Վարդի իւղ, վարդի տարբեր տեսակներու թերթիկներէ ստացուած վարդաբոյր դեղնորակ հիմնական իւղ՝ քաղուած ջրաթորումի գործողութեան ընթացքին։  Կ՛ օգտագործուի յատկապէս բարձրորակ օծանելիք պատրաստելու համար։
Քըրսքի Ճակատամարտը
Քըրսքի ճակատամարտ, խորհրդային ու գերմանական զինուած ուժերու միջեւ տեղի ունեցած ռազմական գործողութիւնները 1941-1945-ի Հայրենական Մեծ պատերազմի ժամանակ՝ 5 յուլիս-էն 23 օգոստոս-ը, Քըրսքի ելուստի շրջանին։ Երկու փուլի կը բաժնուի, պաշտպանական՝ 5-23 յուլիս-ը, եւ յարձակողական՝ 12 յուլիս-էն 23 օգոստոս-ը։
Հայերու ճակատամարտին մասնակցութիւնը
Ստորոգութիւն:ԽՍՀՄ Ճակատամարտներ Ստորոգութիւն:Գերմանիոյ Ճակատամարտներ Ստորոգութիւն:Ճակատամարտներ Ռուսաստանի մէջ
Ճուլիա Ֆիշըր
Կենսագրութիւն
Որպէս պատանի, ան ազդուած էր Կլէն Կուլտի, Եւկենի Քիսսինի եւ Մաքսիմ Վենկերովի կողմէ :
1 Յունուար 2008 թուականին, Ֆիշըր նուագեց դաշնամուրը, Ալթէ Օփըր, Ֆրանքֆուրթի մէջ։ Հանդէսին վարիչը Մաթիաս Փիթնչերն էր, եւ դաշնամուր նուագելէ ետք, նոյն հանդէսին ան անցաւ ջութակին:
Վահան Խորէնի
Վահան Խորէնի (Տէր Գէորգեան, ), հայ հասարակական-քաղաքական եւ պետական գործիչ։
Կեանք եւ գործունէութիւն
Խորէնին ծնած է Սիսեանի գիւղերէն մէկուն մէջ: Էջմիածնի Գէորգեան ճեմարանը աւարտելէ, գերմանական համալսարաններու մէջ ուսումը կատարելագործելէ եւ պատմափիլիսոփայութեան գիտական տոքթորայի տիտղոսին արժանանալէ ետք ընդգրկուած է ուսուցչական ասպարէզ (Թիֆլիս), միաժամանակ հոն  խմբագրած է«Աշխատաւոր» թերթը:
Յովհաննէս Վարդապետ
Կենսագրութիւն
Ան դժբախտութիւնը կ՛ունենայ կանուխէն կորսնցնելու իր ծնողքը եւ իբր ուշիմ տղայ կ՛արժանանայ միսիոնարներու գուրգուրանքին։ Երկար տարիներու քրտնաջան աշխատանքէն յըտոյ, առիթը կը տրուի իրեն երթալ Սկովտիա, ուր կը կատարելաւործե իր երկրորդական եւ բարձր ուսումը, քարոզիչ կը ձեռնադրուի եւ կը ղրկուի նախ Հասպայեա (Լիբանան), քիչ ետք 1850-ին Թրիփօլի եւ յետոյ Հալէպ, իբր Սկովտիական Եկեղեցիի միսիոնար։
Քանի մը տարի յետոյ կը հրաւիրուի բժշկութիւն ուսուցանելու Պէյրութի Սուրիական Բողոքական Գոլէճին մէջ (այժմու Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանը) եւ կը հանգիսանայ սոյն հաստատութեան հիմնադիր փրօֆէսօրներէն մին։ Հոս կը պաշտօնավարե տասնըեօթը ձիգ տարիներ նաեւ էտինպուրկ (Անգլիա) եւ Նիւ Եորք, ուր կարճ ժամանակ մը բժշկութիւնը կատարելագործելէ յետոյ՝ պաշտօնապէս կ՛ընդունի բժիշկի տիտղոս։
Արկադի Տէր Թադէոսեան
Կենսագրութիւն
30 Հոկտեմբեր1991-ին, Արցախի նորաստեղծ ինքնապաշտպանական ուժերը Տէր-Թադէոսեանի հրամանատարութեան տակ փայլուն գործողութեան շնորհիւ թշնամիէն կ'ազատագրեն ռազմավարական մեծ կարեւորութիւն ունեցող Տող գիւղը (Հատրութի շրջան)։ 1992-ի Մայիսին նախապատրաստած եւ փայլուն ձեւով իրականացուցած է Շուշի քաղաքի ազատագրումը («Հարսանիք լեռներում» գործողութիւնը), որ կը համարուի Ազերի զօրքերու կողմէ վերահսկուող ամէնէն անառիկ բարձունքներէն մէկը եւ ուրկէ ամիսներ շարունակ կը ռմբակոծուէր Ստեփանակերտը: Պարգեւատրուած է առաջին աստիճանի Հայաստանի Հանրապետութեան Մարտական խաչ շքանշանով։ Տէր-Թադէոսեանը իր ռազմական ինչպէս նաեւ մարդկային բարձր արժէքներուն շնորհիւ կը համարուի Հայաստանի հետխորհրդային իրականութեան ամէնն արժանաւոր ռազմական գործիչներէն մէկը։
Ֆրետերիք Թէյլըր
Ֆրետերիք Ուինսլու Թէյլըր (Frederick Winslow Taylor, ), ամերիկացի ճարտարագէտ, աշխատանքի եւ ղեկավարութեան գիտական կազմակերպման հիմնադիր։
Տիտիմի, Սիրոս
Տիտիմի կամ Ղայտուրոնիսի եւ կամ Ղայտարոս (յուն․՝ Διδύμη կամ Γαϊδουρονήσι եւ կամ Γάιδαρος), Էգէական ծովու անբնակ կղզի, Սիրոս, Քիքլատես, Յունաստան։ Կը գտնուի Սիրոսի արեւելեան մասին, Էրմուփոլիս նաւահանգիստին դիմացը։
Ռոժէ Կարպիս Ջրբաշեան
Ռոժէ Կարպիս Ջրբաշեան (ծնած էր 1925-ին, վանեցի ընտանիքի յարկին տակ: Մահացած է 17 Յուլիս 2019 Ֆրանսա, Փարիզ):Ազգային գործիչ, բարերար: Թունդ հայրենասէր, միշտ օժանդակած է Ֆրանսահայութեան եւ Հայաստանին։ ֆրանսահայ գաղութի նահապետներէն էր:
Կենսագրութիւն
Էջմիածնի մայր տաճարի զանգակներուն նուիրատուն ալ ինք էր։
Turning To God (Դարձ առ Աստուած)
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Գիրքեր Ստորոգութիւն:Գիրքեր այբբենական կարգով
Ալեքսանդր Թամանեանի Անուան Ազգային Ճարտարապետութեան Թանգարան-Հիմնարկ
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Երեւանի թանգարաններ Ստորոգութիւն:Թանգարաններ
Իգնա Սարըասլան
Գրական կեանք
1994-ին հրատարակեց իր բանաստեղծութեանց Բ. հատորը. Քառասմբակ Սէրերով, զայն ձօնելով իր տիկնոջ Մարիին որ մանկանց հիւանդութեանց մասնագէտ՝ բժշկուհի է։ Անոնք բախտաւորուած են Լօրա անունով դուստրով մը ։
17 Փետրուար
17 Փետրուար, տարուան 48-րդ օրն է։ 16 Փետրուար 17 Փետրուար  18 Փետրուար
Րաֆֆի
Րաֆֆի (աւազանի անունով՝ Յակոբ Մելիք Յակոբեան, ), հայ գրող, հրապարակախօս, հայ ժողովուրդի հանճարեղ վիպասան։
Ֆեռնան Քոնթանտէն
Ան կը խորհրդանշէ ֆրանսական շարժարուեստը նախքան Բ.Աշխարհամարտը եւ անկէ ետք, իր դերակատարութեամբ երիզները դարձած են դասական ինչպէս Լը Շփունց, Կարմիր Իջեւանատունը, Ալի Պապա եւ Քառասուն Աւազակները, Կարագով Խոհարարութիւն։ Իր կերտած Տոն Քամիլլօ աբեղային կերպարը կը նոյնանայ իր անձին հետ։ Զուարճամիտ դերերու կողքին ստանձնած է նաեւ աւելի սրտայոյզները, ինչպէս Նայիս, Կովը եւ Բանտարկեալը, եւ Երանի՜ Ուլիսին։
Երիտասարդութիւն
Բացառութիւնը կը կազմէ օճառի գործատունը, ուր ինք կը պաշտօնավարէ մինչեւ 1925, երբ զինուորութեան կը կոչուի։ Զինուորութիւնը դժուարութիւն չի ստեղծեր իրեն համար, քանի որ ծառայութեան իր վայրը Մարսիլիա ըլլալով՝ Ֆեռնանտէլ ամէն գիշեր տունը կը դառնայ։ Զինուորութեան անմիջապէս ետքն է, որ կը ստորագրէ առաջին իր պայմանագրութիւնը իբրեւ երգիչ։ Իր անդրանիկ ելոյթը 1927-ին կը կատարէ, Պորտոյի մէջ։
Թռչուններու Քարայրը
Թռչուններու Քարայրը, փոքր քարայրներու համալիր, Նորավանքի կիրճի մուտքին։
Ապու Պաքր Ալ Պաղտատի
4 Հոկտեմբեր 2011-ին, ԱՄՆ-ի Պետական բաժինը Պաղտատին աւելցուցած է «Սփեշըլի Տեզիկնէյթըտ Նաշընըլզ» ցուցակին մէջ եւ յայտարարած է 10 միլիոն տոլարի պարգեւ մը՝ անոր մահուան մասին որեւէ տեղեկութիւն ապահովելու կամ զայն բռնելու համար: 16 Դեկտեմբեր 2016-ին, ԱՄՆ աւելցուցած է պարգեւը 25 միլիոն տոլարի ՝ Ալ Քայիտայի ղեկավար Այման Ալ Զաուահարիի համար տրուելիք պարգեւին չափ:
Հեռանկար
Կը կարծուի, որ Ալ Պաղտատի (ծն.՝ Իպրահիմ Աուատ Իպրահիմ Ալի Մուհամետ Ալ Պատրի Ալ Սամրաի, إبراهيم عواد إبراهيم علي محمد البدري السامرائي) ծնած է 1971-ին՝ Սամարայի մօտ, Իրաք: Ան անդամ է Ալ Պու Պատրի ցեղախումբին, որ իր մէջ կը ներառէ աւելի փոքր ցեղախումբեր, ինչպէս՝ Ռատհաուիյա, Հուսէյնիյա, Ատնանիյա եւ Քուրայշ:
Ֆեռնան Քոնթանտէն
Անձնական կեանքը
Մակերեսային մամուլը որ ծանօթ անձերու անձնական կեանքը պեղելու հետամուտ է, երբեք չէ յաջողած որ եւ է գայթակղութիւն յայտնաբերել Ֆեռնանտէլին կապուած։ Ժան Կապէն իր կարգին ալ կը վկայէ դերասանին ազնուութիւնն ու շիտակութիւնը թէ՛ գործերու, թէ բարեկամութեան մէջ։
Թէյլըր Սուիֆթ
Ասպարէզ
Օգոստոս 2013-ին Թէյլըր իր «I Knew You Were Trouble» երգին համար կը ստանայ «Կնոջ լաւագոյն տեսահոլովակ» մրցանակը MTV երաժշտական տեսահոլովակի մրցանակաբաշխութիւն 2013-ին ։ 24 Նոյեմբերի 2013-ին կը ստանայ 3 մրցանակ Ամերիկեան երաժշտական մրցանակաբաշխութեան ընթացքին ։ Թէյլըր հինգերորդ աշխատանոցային ալպոմը, որ կոչած է «1989», հրատարակած է 27 Հոկտեմբեր 2014 -ին ։ Ալպոմի «Shake It Off», «Blank Space» եւ «Bad Blood» երգերը միջազգային տարբեր մրցոյթներու ընթացքին գրաւած են առաջին հորիզոնականները, ինչպէս նաեւ Billboard Hot 100-ի մէջ ։ Փետրուար 2016-ին երգչուհին կը ստանայ երկու մրցանակ «Կրեմմի» մրցանակաբաշխութեան ։
Ապու Պաքր Ալ Պաղտատի
Իրաքի Իսլամական Պետութեան Ղեկավար
Իրաքի Իսլամական Պետութիւնը, որ նաեւ ծանօթ էր Իրաքի Ալ Քայիտա անունով, Ալ Քայիտայի Իրաքի բաժանմունքն էր։ Ապու Օմար Ալ Պաղտատիի մահէն ետք, 16 Մայիս 2010-ին նշանակուած է այդ կազմակերպութեան ղեկավարը:
Խալիֆայութեան Հռչակում
29 Յունիս 2014-ին, ՏԱՀԵՇ յայտարարեց համաշխարհային խալիֆայութեան հռչակումը: Ալ Պաղտատի, որ դարձաւ անոր խալիֆան՝ «խալիֆ Իպրահիմ» անունով եւ ՏԱՀԵՇ իր անունը փոխեց Իսլամական Պետութեան: Այս շարժումներու վաւերականութեան շուրջ բազմաթիւ քննարկումներ կատարուած են, յատկապէս՝ իսլամական աշխարհին մէջ:
Ձայնային նամակի մը մէջ, Ալ Պաղտատի յայտարարած է թէ ՏԱՀԵՇ պիտի արշաւէ դէպի «Հռոմ»՝ այսինքն արեւմուտք, որպէսզի Միջին Արեւելքէն Եւրոպա տարածուող Իսլամական պետութիւն մը հիմնէ: Ան ըսած է, որ այս շարժումին պիտի գրաւէ Հռոմն ու Սպանիան եւ ամբողջ աշխարհի իսլամներուն ստիպած է, որ գաղթեն դէպի նոր Իսլամական պետութիւն:
7 Նոյեմբեր 2014-ին, ոչ հաստատուած տեղեկագրութիւններ հաղորդած են, թէ Պաղտատի սպաննուած Մուսուլի մէջ օդային հարուածէ մը, այլ տեղեկութիւններ ալ ըսած են, թէ ան վիրաւորուած է:
13 Նոյեմբեր 2014
ՏԱՀԵՇ հրապարակեց ձայնային արձանագրութիւն, որուն մէջ խօսած է Ալ Պաղտատի: 17 վայրկեան տեւողութեամբ ընկերային ցանցերու վրայ տեղադրուած արձանագրութեան մէջ, խօսողի կ'ըսէ, թէ ՏԱՀԵՇ-ի կռուողները կռիւը պիտի չդադրեցնեն՝ նոյնիսկ եթէ մէկ զինուոր մնայ: Խօսողը Իսլամական պետութեան քաջալերողներուն ստիպած է «ժիհատի հրաբուխները ժայթքել» աշխարհի բոլոր կողմերը: Ան ըսած է, թէ յարձակումներ տեղի պիտի ունենան Սէուտական Արաբիոյ մէջ, սէուտցի ղեկավարները նկարագրած է որպէս «օձերու պետ» եւ ըսած է թէ ԱՄՆ-ի կողմէ զինուորական շարժումը Սուրիոյ եւ Իրաքի մէջ ձախողած են: Ան նաեւ ըսած է, որ ՏԱՀԵՇ պիտի շարունակէ առաջ երթալ, «պիտի կտրէ» Յորդանանի եւ Լիբանանի սահմանները եւ «ազատագրել Պաղեստինը»: 2014-ին, Ալ Պաղտատի նաեւ ըսած է, թէ իսլամական ժիհատականները երբեք պիտի չվարանին Իսրայէլը ջնջելու՝ անոր ԱՄՆ-ի աշակցութիւնը վայելելուն պատճառով:
26 Դեկտեմբեր 2015
Այս թուականին, հրապարակուած է մօտաւորապէս 23 վայրկեան տեւողութեամբ ձայնային արձանագրութիւն մը, որ կը ներառէ խաչակիրներու եւ հրեաներու մասին մեկնաբանութիւններ, որոնք այս վերջին երկուքէն կը վերաբերէր հրեայ անձերու:
28 Սեպտեմբեր 2017
Ան ըսած է. «Մուսուլի կռուողներու մերժած են յանձնուիլ՝ ի գին իրենց արեան եւ դիակին, միայն մէկ տարի կռուելէ ետք»:
23 Օգոստոս 2018
Իր վերջին ձայներիզէն մօտաւորապէս տարի մը ետք, կը հրատարակուի նոր ձայներիզ մը, որուն մէջ Պաղտատիի հետեւորդներուն կոչ կ'ուղղուի տոկալ՝ հակառակ Իրաքի եւ Սուրիոյ մէջ ունեցած ծանր կորուստներուն, ինչպէս նաեւ կը մղէ նոր ահաբեկչական յարձակումներու աշխարհի չորս կողմը: Ան նաեւ կ'անդրադառնայ օրուան վերջին իրադարձութիւններուն, ինչ որ կը փաստէ, թէ ձայներիզը նոր արձանագրուած է: բազմաթիւ մասնագէտներ կը կարծեն, որ այդ երիզին մէջի ձայնը Պաղտատին է, որովհետեւ կը նմանէր անոր նախկին ձայներիզներուն ձայնին:
16 Սեպտեմբեր 2019
16 Սեպտեմբեր 2019-ին, Պաղտատի կը հրապարակէ ձայնային հաղորդագրութիւն մը, որուն մէջ կոչ կ'ուղղէր ՏԱՀԷՇ-ի բանտարկեալներն ու իրենց ընտանիքները, ինչպէս Շամիմա Պեկումը, ազատել Իրաքի եւ Սուրիոյ բանտերէն: Անիկա արձանագրուած ու հրատարակուած էր Ալ-Ֆուրքան Հաղորդագրութեան Կազմակերպութեան կողմէ:
Պաղտատիի Մահուան, Վիրաւորանքին Եւ Բանտարկութեան Մասին Հաղորդագրութիւններ
11 Հոկտեմբեր 2015-ին, Իրաքի օդային ուժը ըսած է, որ Անպար շրջանին մէջ, որ սուրիական սահմանին մօտ կը գտնուի, ռմբակոծած է Ալ Պաղտատին փոխադրող սարքը, երբ ան Քերապլա կ'ուղուէր ՏԱՀԵՇ-ի ժողովի մը ներկայ գտնուելու համար. այդ տեղը նոյնպէս ռմբակոծուած է: Անոր ճակատագրին մասին բան չէ հաղորդուած: Կային տարակարծութիւններ, ըստ որոնց, Ալ Պաղտատի այն ժամանակ այդ փոխադրամիջոցին մէջ չէր գտնուէր:
11 Յուլիս 2017-ին, իրաքեան Ալ Սումարիա լրատու գործակալութիւնը իր կայքին վրայ յայտնած է, թէ ՏԱՀԵՇ Թել Աֆարի մէջ տարածած կարճ հաղորդագրութիւն մը, ըստ որուն, Ալ Պաղտատի մահացած է: Սուրիական Մարդկային իրաւունքներու դիտարանը յայտնած է, թէ ինք հաստատած է մահուան լուրը: ԱՄՆ-ի պաշտպանութեան բաժանմունքը յայտնած է, թէ ինք կը փորձէր նոր լուրը հաստատել: Քրտական ահաբեկչական պաշտօնեայ Լահուր Թալապանի Ռոյթըրզի յայտնած է, թէ ինք 99 առ հարիւր վստահ է, որ Ալ Պաղտատի ողջ է եւ պահուըտած է Ռաքքայի մէջ:
Էսայեան Վարժարան
Ծանօթագրութիւններ
http://www.esayan.k12.tr/tarihce.htm
Ապու Պաքր Ալ Պաղտատի
Սուժիտա Ալ Տուլայմի
Ալ Տուլայմիի եւ Ալ Պաղտատիի միջեւ կապին մասին «Էմ.Թի.Վի.» պատկերասփիւռի կայանէն շատ յստակ բացատրութիւն տուած է Լիբանանի ներքին գործոց նախարար Նոհատ Մաշնուք՝ ըսելով, որ Տուլայմի այժմ Ալ Պաղտատիի կինը չէ: Ան ամուսնացած է երեք անգամ. առաջին անգամ նախկին Իրաքի վարչակարգէն անձի մը հետ, որմէ ունի երկու որդի: Կարգ մը աղբիւրներ յայտնած են, թէ առաջին ամուսինին անունը Ֆալլահ Իսմայիլ Ժասըմ է, որ անդամ եղած է «Ռաշիտին» բանակին եւ սպաննուած է 2010-ին՝ Իրաքի բանակին հետ պատերազմի մը ընթացքին: Մաշնուք աւելցուցած է, որ վեց տարի առաջ ան երեք ամիս ամուսնացած է Ապու Պաքր Ալ Պաղտատիի հետ, որմէ ունի աղջիկ մը: Այժմ, ան ամուսնացած է պաղեստինցիի մը հետ եւ յղի է անկէ: Ան նաեւ ըսած է, թէ կատարած են ծինային քննութիւն իր եւ իր աղջկան վրայ եւ արդիւնքները ցոյց տուած է, թէ ինքը աղջկան մայրն է, ինչպէս նաեւ նոյն քննութիւնը կատարուած է Ալ Պաղտատիի վրայ, եւ փաստուած է, որ ինք աղջկան հայրն է:
Ալ Մոնիթըր լիբանանեան ապահովական աղբիւրէ մը յղում կատարելով յայտնած է, որ Ալ Տուլայմի 2014-ի սկիզբէն ի վեր հետազօտութեան կ'ենթարկուէր: Ան ըսած է, որ Ժապհաթ Ալ Նուսրա Մարտին պնդած է, որ զինք ալ ընդգրկեն փոխանակուող բանտարկեալներուն թիւին մէջ, ի փոխան Մաալուլայի մայրապետներուն: Բանակցողները իրենց կարգին ըսած են, որ ան շատ կարեւոր է եւ իրեն համար պատրաստ են ամէն ինչ չեղեալ նկատելու: Ան նաեւ աւելցուցած է, որ Ալ Նուսրայի ղեկավարներէն Ապու Մալիք Ալ Թալլի յայտնած է, որ ան Ապու Պաքր Ալ Պաղտատիի կինն է:
23 Հոկտեմբեր
23 Հոկտեմբեր, տարուան 296-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 297-րդ) օրն է
Վարդան Ծ․ Վրդ․ Յակոբեան
Վարդան Ծ․ Վրդ․ Յակոբեան (1862-1915 Ահարոն (Սասուն)), հայ ազգային ազատագրական շարժման գործիչ:
Վարդան Կոմիկեան
Կենսագրութիւն
Հրատարակած է «Համրիչի Հատիկներ» պատմուածքներու շարքը։
17 Օգոստոս
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Օգոստոս
Ալիս Աբգարիոս
Կարելի է Օրիորդ Աբքարիոսի եւ իր գործունէութեան մասին գիրք մը գրել, այնքան զոհաբերութեամբ եւ նուիրոումով աշխատեցաւ ու տակաւին կ'աշխատի իր սիրելի հայրենիքին՝ Լիբանանի իգական սեռի զարգացման յառաջդիմութեան համար։
Սուլթան Համիտի Մահափորձ
Անկէ ետք կ'անցնի Պուլկարիա։ 1905 14 Մարտին գործակից ընկերներուն հետ միասին կը մեկնի Սոֆիայի մօտ գտնուող Վիտոշ լեռը՝ փորձելու համար Վռամշապուհ Քենտիրճեանի պատրաստած ռումբերը։ Առաջին փորձին ռումբը կը պայթի Քրիստափորի ձեռքին մէջ, կը նահատակուի նաեւ Վռամշապուհը։ Յաջորդ օր տեղի կ'ունենայ երկու անձնուրաց յեղափոխականներու թաղումը Սոֆիայի մէջ։
Վարդան Միսիրեան
Ծնած է 1887-ին Զմարա (Տիվրիկ): Մարզուանի Գոլէճէն ընթացաւարտ՝ տարի մը կը պաշտոնավարէ հոն, յետոյ կը մտնէ Պոլսոյ իրաւաբանական վարժարանը: 1911-ին Կրթ. Նախարարութեան կողմէ կը կոչուի Իզմիրի Սուլթանիէի ուսուցիչ անգլերէն լեզուի, նաեւ Մեսրոպեանի ու մասնաւորերու՝ այցելու: «Աշխատանք»ի յօդուածագիր: Ռաքքայէն Տէր Զօր տանող ճամբուն վրայ գնդակահարուած է:
Շահէն Խաչատրեան
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Հալէպ: 1946-ին ընտանեօք ներգաղթած է Հայաստան։ 1965-ին աւարտած է Ս. Փեթերսպուրկի  Ռեպինի անուան գեղարուեստի հիմնարկը: Վկայուած է Լենինկրատի գեղարուեստի ակադեմիայէն: Ան աշխատած է Հայաստանի Պետական Պատկերասրահին մէջ:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Արուեստաբաններ
Այնճար
Քաղաքապետութիւն
1998-ին, տասնամեակներու ընդմիջումէ ետք, տեղի կ՛ունենայ քաղաքապետական եւ գիւղապետական ընտրութիւններ Լիբանանի տարածքին: Այնճար կ՛ունենայ իր նոր քաղաքապետական խորհուրդը: Քաղաքապետ կ՛ըլլայ Սեպուհ Սգայեան: Խորհուրդը կը լծուի բեղուն աշխատանքի, սկսուած ծրագիրները շարունակելով եւ նոր ծրագիրներ մշակելով:
Ս. Սոֆիա տաճար (Կ. Պոլիս)
'''Ս. Սոֆիա տաճար''', «Ս. իմաստութիւն»; Sancta Sophia կամ Sancta Sapientia; Ayasofya Camii), նախապէս՝ յունական ուղղափառ քրիստոնէական տաճար, աւելի ուշ՝ օսմանեան մզկիթ, մինչեւ 2020՝ թանգարան (Այա Սոֆիա թանգարան), իսկ 10 Յուլիս, 2020-էն՝ մզկիթ Կ.Պոլսոյ, Թուրքիոյ մէջ: Տաճարը կառուցուած է Ք.Ե. 537-ին եւ նշանաւոր է իր իւրօրինակ գմբէթով: Այս տաճարը աշխարհի ամենամեծ կառոյցներէն եւ  ճարտարապետութեան գլուխ գործոցներէն մէկը կը համարուի: Անիկա  կը համարուի նաեւ  բիւզանդական ճարտարապետութեան մարմնաւորումը . կ'ըսուի, թէ այս տաճարը «փոխած է ճարտարապետութեան պատմութիւնը» :
Կոստանդիոս Բ.-ի եկեղեցի
Կ. Պոլսոյ պատրիարք Յովհան Ոսկեբերան հարցեր ունեցած է կայսր Արկադիոսի կնոջ՝ Էլիա Եվդոկացիին հետ, որուն իբրեւ հետեւանք՝ 20 Յունիս 404-ին աքսորուած է: Անոր յաջորդած ապստամբութիւններուն ալիքին ընթացքին առաջին եկեղեցին այրած է : Այսօր այդ եկեղեցիէն ոչինչ մնացած է:
Սուրբ Կիրակոս (Տիգրանակերտ)
Սուրբ Կիրակոս, Տիգրանակերտ (Տիարպեքիր)․ Միջին Արեւելքի հայկական ամենամեծ եկեղեցին։  Կը գտնուի Տիգրանակերտի Սուր թաղամասը։  Եղած է առաջնորդանիստ եկեղեցի։  2011-ին վերջացած են վե­րա­նո­րոգ­ման աշխատանքները եւ 2011, 23 Հոկտեմբերին, 32 տա­րո­ւան ընդ­մի­ջու­մէ ետք, 2 500 հայերու ներկայութեամբ կը կատարուի ե­կե­ղե­ցա­կան ա­ռա­ջին ա­րա­րո­ղու­թիւ­նը: Եկեղեցւոյ տարածքը 1400 քառ. մեթր է, իսկ համալիրինը՝ 3500, ուր կը գտնուին  հոգեւորականի բնակավայր, դպրոց, աղքատներու կերակուր սպասարկող ճաշարան, հաւաքման սրահ:  Տաճարի եօթ խորանները կը խորհրդանշեն եկեղեցւոյ եօթ խորհուրդները՝ մկրտութիւն, դրոշմ, ապաշխարութիւն, սուրբ հաղորդութիւն, ձեռնադրութիւն, պսակ-ամուսնութեան եւ կարգ հիւանդաց, իսկ չորս դռներն ալ՝  չորս աւետարանիչները՝  Մատթէոս, Մարկոս, Ղուկաս եւ Յովհաննէս:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Եկեղեցիներ Ստորոգութիւն:Հայկական եկեղեցիներ Ստորոգութիւն:Արեւմտեան Հայաստանի եկեղեցիներ Ստորոգութիւն:Տիգրանակերտի եկեղեցիներ Ստորոգութիւն:ԺԴ․ դարու կառուցուած հայկական հոգեւոր վայրեր Ստորոգութիւն:Կրօնական կառոյցներ
1700 թուական
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1700
Թրաղոնիսի, Միքոնոս
Թրաղոնիսի հանրածանօթ է իր քարայրներով։ Բնապահպանման շրջան յայտարարուած է եւ արձանագրուած է ՆԱԹՈՒՐԱ 2000 գօտիին, որովհետեւ ունի Միջերկրականեան փոկի որջեր։
Պղինձ
Բնութեան Մէջ
Տարածութեամբ պղինձը 26-րդ տարրն է, երկրակեղեւի մէջ անոր զանգուածային միջին պարունակութիւնը 4,7·10−3 % է (խորքային հիմնային ապարներուն մէջ՝ 1-10−2 %)։ Գետաջուրերը կը պարունակեն 1·10−7 %, ծովաջուրը՝ 3·10−7, նստուածքային կաւերը եւ թերթաքարերը՝ 5,7·10−3 %, կենդանի նիւթը՝ 2·10−4 % պղինձ։ Պղինձը բնութեան մէջ դիւրութեամբ տեղաշարժուող տարր է։ Կ'առաջացնէ մեծ թիւով հանքանիւթեր, որոնցմէ արտադրական նշանակութիւն ունին խալկոպիրիտը, խալկոզինը, կովեինը, մալաքիտը, ազուրիտը եւ այլն։ Պղինձի միներալները վառ գունաւորուած են։ Կը հանդիպի նաեւ բնածին պղինձ՝ սովորաբար ցրոնային, հազուադէպ մեծ կտորներով (1857 թուականին Մեծ Լիճերու շրջանին մէջ գտնուած է 420 թօն կշռող կտոր)։
Ֆիզիքական Յատկութիւններ
Խոնաւութեան առկայութեամբ օդին մէջ, կը պատուի հիմնային կարբոնատի՝ Cu2CO3(OH)2 շերտով։ Ասոնք կը բնութագրուին մեծ խտութեամբ, հալման եւ եռման բարձր ջերմաստիճաններով, լաւ ջերմա-ելեկտրահաղորդիչներ են։ Քիմիապէս քիչ աշխոյժ են, կարգաթիւի մեծնալով աշխուժութիւնը կը նուազի։ Պղինձը բնութեան մէջ, կը հանդիպի ինչպէս ազատ վիճակին մէջ, այնպէս ալ միացութիւններու ձեւով։ Անոնցմէ առաւել կարեւոր, արդիւնաբերական նշանակութիւն ունին պղինձի կոլչեդանը կամ խալկոպիրիտը (CuFeS2), խալկոզինը կամ պղիձի փայլը(Cu2S), մալախիտը(Cu2CO3(OH)2 կամ (CuOH)2CO3), կովելլինը(CuS) եւ ազուրիտը(2CuCO3 . Cu(OH)2)։
Քիմիական Յատկութիւններ
Ան ամֆոտեր է, աւելի լաւ արտայայտուած հիմնային յատկութիւններով, դիւրութեամբ կը լուծուի թթուներուն մէջ եւ ամոնիակաջրին մէջ, դժուար՝ ուժեղ ալկալիներու խիտ լուծոյթներուն մէջ (կ'առաջանան կուպրիտներ, օրինակ՝ Na2CuO2)։ Թթուներու հետ կ'առաջացնէ պղինձի (II) աղեր, ամոնիակաջուրի հետ՝ կապոյտ գունաւորուած կոմպլեքսային միացութիւն՝ [Cu(NH3)4](OH)2, որ կ'օգտագործուի արհեստական մետաքսի արտադրութեան մէջ։
Պղինձի (II) հալոգենիդները կը լուծուին ջուրին մէջ, պղինձը (I)՝ չլուծուելիքը՝։ CuCl2 կ'օգտագործուի որպէս ժանտանիւթ, իսկ CuCl կազային վերլուծութեան մէջ СО կլանելու համար ( կը յառաջանայ CuClCO)։
Կիրառութիւն
Պղինձի միացութիւնները կ'օգտագործուին անօրգանական ներկեր, արհեստական մետաքս ստանալու, բոյսերու հիւանդութիւններու, գիւղատնտեսական վնասատուներու դէմ պայքարելու համար, կաշիի եւ մորթիի արդիւնաբերութեան մէջ, ինչպէս նաեւ որպէս խթանիչներ։
ՐԲՃ-29
Նկարագրութիւն
Այս համակարքին երկու հրթիռներու տարբերակներ կան։
Պատմություն
ՐԲՃ-29-ին զարագցման առաջին գործողութիւները սկսան 1980ականերու վերջը։ իրէն զարգացման գործերը հիմնուեցան ՐԲՃ-26 ի վրայ։ Հրթիռը օգտագործուեցաւ Միջին Արեւելքի մէջ անկանոն ուժերու կողմէ։ Այս հրթիռը գործածուեցաւ ԱՄՆ-ի եւ Մեծ Բրիդանիաի բանակներու դեմ Իրաքի մէջ իսկ երկրորդ անգամ գործուեցաւ այս հրթիռը գործածուեցաւ 2006-ի Լիբանանի պատերազմի մէջ որ գործածուեցաւ Իսրաէլական ուժերու դեմ։
Ալիսը Հրաշքներու Աշխարհին Մէջ
Փաստեր
Ստեղծագործութիւնը մեծ արձագանք կը գտնէ ամբողջ աշխարհին մէջ, եւ թարգմանուած է տարբեր լեզուներու։ Մեծ ազդեցութիւն ունեցած է համաշխարհային մշակոյթի տարբեր շրջաններուն վրայ, գիրքին հիման վրայ նկարահանուած են շարժապատկերներ, նկարուած են հերոսներու կտաւներ, գրուած են բանաստեղծութիւններ ու արձակ գրութիւններ, ստեղծուած են տարբեր երաժշտական երկեր, եւ նոյնիսկ ստեղծուած են համակարգչային խաղեր։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:1865 գիրքեր
Յակոբ Բաղդասարեան
Մեծարանք, մրցանակ եւ շքանշան մատուցուած բարեգործութիւններ եւ ծառայութիւններ
Յակոբ Բաղդասարեան արժանացած է նաեւ ՀՕՄ-ի, Ազգային առաջնորդարանի, Հայ Մշակութային հիմնարկութեան եւ այլ կազմակերպութիւններու մեծարումներուն։
2019 Հայ Դատի տարեկան ձեռնարկին հովանաւորութիւնը
«Յակոբ Բաղդասարեան ոչ միայն մեր համայնքին գլխաւոր սիւներէն մէկն էր, այլ նաեւ մեծապէս նպաստած էր Հայաստանի, Արցախի եւ Ջաւախքի բարգաւաճման ջանքերուն», կը յայտնէ Արեւմտեան Ամերիկայի Հայ Դատի յանձնախումբի վարչութեան անդամ, իրաւաբան Լինա Դաւիթեան՝ աւելցնելով. «Նկատի ունենալով Հայ Դատի ջատագովման նպատակով Յակոբ Բաղդասարեանի տասնամեակներու ծառայութիւնները, վարչութիւնը որոշած է իր տարեկան ձեռնարկին ընթացքին լուսարձակի տակ առնել անոր ազգանուէր գործունէութիւնը եւ շնորհակալ ենք, որ Բաղդասարեան ընտանիքի անդամները, շարունակելով վառ պահել իրենց հօրմէն ժառանգած հայրենասիրութիւնը, բարերարութիւնը եւ ղեկավարի արժանիքները՝ որոշած են առատաձեռնօրէն նեցուկ կանգնիլ այս ձեռնարկին»։
Գէորգ Խատիսեան
Գէորգ Խատիսեան (Գիգա, ), իրաւաբան, փաստաբան, քաղաքական եւ պետական գործիչ, Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան խորհրդարանի 2-րդ գումարման պատգամաւոր: Ալեքսանդր Խատիսեանի եւ Կոստանդին Խատիսեանի կրտսեր եղբայրը:
Թենիս
Գնդակը
Գնդակը պատրաստուած է ռետինէ եւ պատուած է խաւոտ թաղիքով։
Հայ նոր գրականութիւն
Վենետիկէն Մոսկուա ու Հնդկաստան ու աւելի մօտ Պոլիս, Թիֆլիս, Նոր Ջուղա ու այլ վայրեր հաստատուած հայ գաղութները, ձեռք ձգաց էին տնտեսեսական եւ մշակութային որոշ մակարդակ։ Բացուած էին հայկական տպարաններ, սկսած էին հին ձեռագիրներու հաւաքը եւ անոնց մէջէն, հին դասական հայերէնի՝ գրաբարի, ուսումնասիրութիւնը։ Կը կազմուին քերականութեան գիրքեր, բառարաններ, կը կատարուին թարգմանութիւններ, մանաւանդ եւոպական դասական գործերու ու անոնցմէ ներշնչուած կը գրուին երգեր՝ գրաբարով։
Ստորոգութիւն:Գրականութիւն Ստորոգութիւն:Գրական շարժումներ
Խոսրովի Անտառ
Ջրագրութիւն
Քաջառիի գետը ունի 15 քմ երկայնք։ Սկիզբ կ'առնէ Գեղամայ լեռներուն հարաւ-արեւմտեան լանջերէն։ Ջրհաւաք աւազանին մակերեսը 25 քմ² է։
Հողային ծածկոյթը
Լեռնանտառային սրճագոյն հողերը կը ձեւաւորուին չափաւոր տաք եւ ոչ կայուն խոնաւութեան  պայմաններու մէջ, թփուտներով հարուստ կաղնիի եւ բոխիի անտառներու մէջ։ Բուսահողին պարունակութիւնը 4-10% է: Այս հողերը գլխաւորապէս ունին կաւաւազային մեքենական կազմ:
Անասնական աշխարհ
Անտառային տարածքները կը բնակեցուին կրետակերը (Pernis apivorus), սեւ ցինը  (Milvus migrans), օձակեր արծիւը  (Circaetus gallicus),  սովորական ճուռակը (Buteo buteo), լորաճուռակը (Accipiter nisus) եւ մեծ լորաճուռակը (Accipiter gentilis), գաճաճ արծիւը (Hieraaetus pennatus),  անտառային արտոյտը (Lullula arborea), սպիտակախածի կեռնեխը (Turdus torquatus),  մօրիի շահրիկը (Sylvia curruca), կարմրաճակատ սէրինոսը (Serinus pusillus), լեռնային դրախտապանը (Emberiza cia), խայտաբղետ նրբագեղիկը (Prunella ocularis), անտառային ձիուկը (Anthus trivialis), անտառային նրբագեղիկը (Prunella modularis), սովորական կարմրատուտը (Phoenicurus phoenicurus), երգող կեռնեխը (Turdus philomelos), դեղնափոր գեղգեղիկը (Phylloscopus trochiloides), սեւ երաշտահաւը (Parus ater), երկնագոյն երաշտահաւը (Parus coeruleus), մեծ երաշտահաւը (Parus major), սովորական խածկտիկը (Pyrrhula pyrrhula), հատբեկիչը (Coccothraustes coccothraustes), անտառային կաչաղակը (Garrulus glandarius), ամուրիկը (Fringilla coelebs), կանաչ սէրինոսը (Carduelis Chloris), ձմրան այստեղ  կ'ապրին ազնուասարեկը (Carduelis spinus), սովորական սէրինոսը (Fringilla mantifringilla), դեղնագլուխ արքայիկը (Regulus regulus):
Լեռնատափաստանային գօտիին մէջ կ'ապրին միջին մողէսը (Lacerta media), բազմագոյն եւ կապարագոյն սահնօձերը ( Coluber ravergieri, Columber  nummifer), քառաշերտ սահնօձը (Elaphe sauromates) եւ այլ տեսակներ:
Ձկնայտէ­սակները ինն են. կարմրախայտը, Քուռի բեղլուն, Քուռի կողակ, Քուռի սպիտակաձուկ, անդր­կովկասեան սպիտակաձուկ, հայկական տառեխիկ, ոսկեգոյն ծական, անգորական լերկաձուկ եւ կովկասեան լերկաձուկ :
Վարդան Պետրոսեան
Կենսագրական գիծեր
1983-85 ծառայած է Խորհրդային բանակին մէջ։
Սահակդուխտ
Կենսագրութիւն
Սահակդուխտ ինքզինք նուիրած է կուսութեան, մենութեան եւ առանձնութեան: Ան ձգած է աշխարհիկ կեանքը, դիմած է ճգնութեան եւ ապաստան գտած՝ պատմական   Գառնիի մօտակայ ձորի մը քարայրներուն մէջ, հետը տանելով միայն իր սեփական տան քնարը:
Գործերը
Սահակդուխտի միւս ստեղծագործութիւնները յայտնի չեն: Կ'ենթադրուի որ մեզի հասած շարականներու յատկապէս «Մեծացուսցէ»ներու մէկ մասը անոր գրչին արգասիքն է : Որոշ բանասէրներու ենթադրութեամբ անոր կը պատկանի նաեւ Վահան Գողթնացիին նուիրուած յայտնի շարականը, որ աւանդաբար կը վերագրուի Վահան Գողթնացիի քրոջ՝ Խոսրովիդուխտին:
Այշա Թայմուր
Այշ Իսմաթ Թայմուր (արաբ․՝ عائشة عصمت تيمور‎‎‎ կամ Այշա ալ-Թայմուրիեա عائشة التيمورية‎‎, 1840, Գահիրէ, Օսմանեան կայսրութիւն - 1902, Գահիրէ, Եգիպտոսի խետիվատ, Օսմանեան կայսրութիւն), Օսմանեան դարաշրջանին եգիպտացի հասարակական գործիչ, բանաստեղծ, արձակագիր եւ ֆեմինիստ։ Ան 19-րդ դարու սկիզբը աշխոյժ գործունէութիւն կը ծաւալէր մարդու իրաւունքներու ոլորտին մէջ։ Անոր գիրքերը լոյս տեսան այն ժամանակ, երբ Եգիպտոսի մէջ կանայք հասկացան, որ իսլամով անոնց տրուած որոշ իրաւունքներէն անոնքզրկուած են։
Ֆթենա, Անաֆի
Անոր մերձակայ կը գտնուին Փահիա (արեւելք) եւ Մաքրա ժայռակղզիակները։
Քթաբորբ
Ախտաճանաչում
Յաճախ հիւանդը բժշկական քննութեան ընթացքին բոլորովին բնական եւ առողջ վիճակի մէջ կը գտնուի, բայց այդ չի նշանակեր, թէ ան քթաբորբէ զերծ է:
Ոչ գերզգայուն քթաբորբի դարմանումին համար վերոյիշեալ միջոցառումներու կողքին յաճախ պարտաւորիչ կը դառնայ հակաբորբոքումային դեղերու գործածութիւնը եւ վիրաբուժական գործողութեան մը անհրաժեշտութիւնը, օրինակ՝ միջնեպատի վերականգնում, բոլիբներու եւ խեցիներու հատում: Սուր եւ երկարատեւ քթաբորբը հազուադէպօրէն կրնայ ստեղծել կարգ մը բարդութիւններ, որոնցմէ կարեւորագոյններն են.
Հնդկահայ Գաղափարախօսներ
Լէօն Մ. Բաղրամեանը կը նկատէ հայ քաղաքական գրականութեան հիմնադիր։
Աղասի Յովհաննիսեան
Աղասի Յովհաննէսեան Իրանահայ սակաւաթիւ արձակագիրներ մէկն է. ունի կենսունակ ոճ եւ հիւմըր ։
Հայ Որբերու Գորգ
Պատմութիւն
Գորգը գործուած է հայ որբերու կողմէն 1920 թուականին, 18 ամիսներու ընթացքին, Լիբանանի Ղազիր քաղաքին մէջ եւ Միացեալ Նահանգներ ղրկուած՝ որպէս նուէր, ԱՄՆ նախագահ Քելվին Քուլիճին (1923-1929), ի նշան երախտագիտութեան։ Այն պաշտօնապէս ներկայացուած է Սպիտակ տան 1925 թուականին։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Գորգեր Ստորոգութիւն:Հայկական արուեստ
Մոսկուայի Սուրբ Եկատերինայի Շքանշանակիր ՈՒսումնարան
Պատմական տեղեկութիւններ
12 Մայիս 1917-ին գրասենեակը ընդգրկուեցաւ Պետական խնամակալութեան նախարարութեան կազմի մէջ։ 12 Դեկտեմբեր 1917-ին վերացուեցան նախկին գերատեսչութեան մանկատուներու կառավարման բոլոր հաստատութիւնները, իսկ 23 Փետրուար 1918-ին դրանք տեղափոխուեցան Ժողովրդական կրթութեան կոմիսարիատ ։
Ս. Զատիկ
Ս. Զատկուան Աւանդութիւններ
Ըստ հայկական աւանդութեան, հաւկթախաղ տեղի կ'ունենայ երկու հոգիի միջեւ։ Հաւկիթը կոտրողը ախոյեան կը համարուի, իսկ կոտրած հաւկիթը կ'ուտեն։ Աւանդութիւն է Զատկուան հաւկիթները ուտել թարխունով, աղով եւ լաւաշով։
Ճորճ Պայրըն
Ճորճ Պայրընը առաջին հայագէտներէն է, Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզիին վրայ գտնուող Մխիթարեան Միաբանութեան վանականներէն ան սորված էր հայերէն, անոր օգնութեամբ Անգլերէնէն Հայերէն եւ Հայերէնէն Անգլերէն թարգմանուած են շարք մը կրօնական եւ աշխարհիկ ձեռագիրներ, ստեղծուած է Անգլերէն-Հայերէն բառարան։ Պայրընի ստեղծագործութիւնները բարձր գնահատած են այնպիսի հայ գրողներ, ինչպէս՝ Ղեւոնդ Ալիշանը, Յովհաննէս Թումանեանը եւ այլք։
Հայկազեան Համալսարան
Հայկազեան Համալսարան (անգլ.՝ Haigazian University արաբ․՝ جامعة هايكازيان‎‎) բարձրագոյն ուսմանց հաստատութիւն, որ կը գործէ Լիբանանի մէջ եւ կը հետեւի ազատ արուեստից (liberal arts) կրթական սկզբունքին եւ բարձրագոյն կրթութեան ամերիկեան համակարգին։
1706 թուական
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1706 ծնունդներ
Մահեր
Ստորոգութիւն:1706
Ֆետերիքօ Կարսիա Լորգա
Սպանիայի քաղաքային պատերազմի (Guerra Civil Española) սկիզբին Ազգայնականներու կողմէ սպաննուած է:    Իր դիակը կորսուած է եւ չէ գտնուած: 2008-ին, սպանական դատաւոր մը Լորգային մահուան գծով խուզարկութիւններու կը սկսի: Կարսիա Լորգա ընտանիքը երկար ատեն, մեծ հաւանականութեամբ Լորգային գերեզմանը եղող Ալֆակարի շուրջը փորելու արտօնութիւն չէ տուած: Սակայն արտօնութիւնը ստանալէ վերջ մարդկեղէն մնացորդ մը չէ գտնուած:
Յակոբ Սարիկեան
Կենսագրութիւն
Սպանուած է 1915 թուականին, Եդեսիոյ մէջ՝ 35 տարեկան հասակին։
Աղբյուր
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Հայաստանի Գինիի պատմութեան թանգարան
Թանգարանի վերի բաժինը
Ժամանակակից ոճով կառուցուած ցուցասրահին վերի մասը կը ցուցադրուին Փարաճանովի «Նռան գոյնը» շարժանկարէն դուրս մնացած մասերը, իսկ շարժանկարին ձայները կը լսուին ամէն կողմէ:
Ապագայի ծրագիրներ
Թանգարանը տակաւին ամբողջացած չէ։
Վահան Ա. Քհնյ. Գրիգորեան
Կենսագրութիւն
Այս անգամ նոր պաշտօնով տեղափոխուած է Պէյրութի Քէլլէկեան որբանոցը, ուր պաշտօնաւարած է մինչեւ 1930 թուական։ Նոյն տարին, ուսուցչական առաքելութեամբ կանչուած է Գըրզ Խան։ Ընտանեօք տեղափոխուած է այնտեղ եւ 1930-1936 հայկական վարժարաններէն ներս վարած է կրթական գործը։
Կիրակի, 28 Փետրուար 1954-ին, Ս. Քառասնից Մանկանց Եկեղեցւոյ մէջ, Բերիոյ Թեմի Առաջնորդ՝ Տ. Զարեհ Եպս. Փայասլեանի ձեռամբ Վարդեվառ ձեռնադրուած է քահանայ, վերակոչուելով Տէր Վահան, օծակից ունենալով չորս քահանաներ՝ Տէր Ատոմ, Տէր Ղեւոնդ, Տէր Վարդան եւ Տ. Հմայեակ։
Գրիգորիս (բժիշկ)
Գրիգորիս (Չանղըրը - Ապու Հարարի անապատ), հայ բժիշկ։
1916 թուականին Ապու Հարարի անապատի մէջ՝ սեւ պաշտօնական տարազն ու սպիտակ օսլայած վերնաշապիկը հագած, ինկած է մէջքի վրայ, գանկը ճակատի կողմէն բացուած եւ ուղեղը դուրս ինկած։ Քովը ընկած եղած է սեւ տետրակը, որ գտած են անապատի մէջ հանգրուանած հայ մանչուկները։ Տետրակին մէջ գրի առած է իր հետ կատարուածը, որուն վերջին տողերն են. «…Գիշերային լուսնի լոյսով, ետ դէպի Հալէպ զարտուղի ճանապարհով հետիոտն քալելով ինքզինքս մեծ սպանդէն ազատել որոշած եմ»։
Գէորգ Գանտահարեան
Կենսագրութիւն
Այնուհետեւ ան կը փոխադրուի Հալէպ, Սուրիա ուր կը յաճախէ Կրթասիրաց եւ Ուսումնասիրաց վարժարանները վերջինիս ընթացքը աւարտելով 1938-ին:
Ընտրուող երկու աշակերտներէն մին կ'ըլլայ Գէորգ Գանտահարեանը, որ կը դառնայ Անթիլիասի դպրեվանքին աշակերտ:
Գէորգ Գանտահարեանին Մանկավարժական Գործունէութիւնը
1960-ական թուականներուն Զարեհ սքանչելի վեհափառին կողմէ նշանակուած է Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան պատկանող Մեսրոպեան վարժարանի տնօրէն:
1965-էն սկսեալ Գէորգ Գանտահարեան երեսուհինգ տարի անընդմէջ դասաւանդած է նաեւ «Համազգային» ի Ճեմարանին, Հայկազեան համալսարանին եւ «Համազգայինի Հայագիտական հիմնարկ»ին մէջ:
Գէորգ Գանտահարեանին Ծառայութիւնը Հայապահպաման եւ ազգապահպանման Ի խնդիր
Հայ համայնքներու կեանքին մէջ Գանտահարեանին ղեկավարած երգչախումբերը վիթխարի դեր կատարած են`
Գիսաւորներ
Գիսաւոր աստղեր կը կազմուին, երբ անջրպետին մէջ ժայռի կտորներ մեծ արագութեամբ տեղափոխուին, ապա մտնեն երկրագունդին մթնոլորտին մէջ, այրին եւ կազմեն լուսաւոր գիծեր :
Գիսաւորները ունին երկարաւուն ձուաձեւ ուղեծիր եւ Արեւու շուրջ պտոյտի երկարատեւ պարբերութիւններ (period), որոնք կրնան տեւել դարեր եւ նոյնիսկ հազարամեակներ:
Մշակիչ
Կեդրոնական Մշակիչ Հանգոյցը
Intel Pentium 4 Intel ընկերութեան կողմէ ստեղծուած Pentium մշակիչներու չորրորդ սերունդը ունի տարբեր ենթասերունդներ։ Կ'արտադրէ 1,3 Ghz-ից մինչեւ 3,8 Ghz յաճախականութեամբ, LGA775, socket478 եւ socket423 socket-ներ, տարբեր գործընթացով (180nm- 90nm), սարքին արագութիւնը (bus speed) 400/533/800 Mhz. է։ Նշման թիւերը՝ 505-ից 672։ Ամէնէն արագ մշակիչներէն մէկն է Intel Pentium 4, 670 3,8 Ghz, 800Mhz (bus), 2 Mb Cache, socket LGA775։
ա. Intel ընկերութեան կողմէ ստեղծուած Pentium Northwood «series»-ի մշակիչները ունին 478 ոտք։ Հիմնական շրջագիծերն են՝ 333MHz-էն 533MHz։ Արտադրութենէն դուրս կը դրուին 2003-ին։
Աւետիք Եւդոկիացի (Թոխաթցի)
Կենսագրութիւն
Կաթողիկէ Եկեղեցին Աւետիք Պատրիարքը բանադրած է իբրեւ հերետիկոս եւ հերձուածող ու Ֆրանսայի թագաւորին վրայ ամէն ճնշում գործադրած, որպէսզի «դարձ»ի բերուի՝ ի հարկին ֆիզիքական ծեծի, բանտային չարչարանքի եւ հաւատաքննչական ճնշումի տակ։ Դեկտեմբեր 1706էն մինչեւ 1710ի տարեվերջը, Աւետիք Պատրիարք բանտային կալանքի տակ ապրած է։ Պատրիարքարանի շրջապատը եւ Ադրիանուպոլսոյ թէ Կ. Պոլսոյ ազդեցիկ հայերը եւ զինք սիրողները նիւթական եւ քաղաքական մեծ զոհողութեանց դիմած են, որպէսզի կարենան իր կալանաւորման տեղը գտնել եւ օգնութեան ձեռք երկարել, բայց այդ բոլոր ճիգերը ապարդիւն մնացած են։
Աւետիք Եւդոկիացի Պատրիարք կտակած է բանտային պայմաններու մէջ գրուած ու 1709ին աւարտած «Ինքնակենսագրութիւն»ը, որ այդ ժամանակաշրջանին վերաբերեալ պատմական հարուստ սկզբնաղբիւր մըն է՝ գրուած գրաբարի եւ խօսակցական աշխարհաբարի խառնուրդ հայերէնով մը։
Բաբելոնի Աշտարակ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Բաբելոն
Արբի Յովհաննիսեան
Կեանք եւ գործունէութիւն
Շրջան մը Իրանի մէջ կատարած է թատերական բեմադրութիւններ. գնահատուած ու հրաւիրուած է միջազտային փառատօններու։
Հեղինակն է Թադէ Վանքի տարեկան ուղտագնացութեան մասին նկարահանուած առաջին վաւերագրական ՝ «Ղեբեոս որ անուանեցաւ Թադէոս» եւ երկարամետրաժ Մկրտիչ Արմէնի «Հեղնար աղբիւր» վիպակէն քաղուած «Աղբիւր» ֆիլմերուն։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայ հաղորդավարներ Ստորոգութիւն:Հայ լրագրողներ Ստորոգութիւն:1984 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Երեւան ծնածներ
Էլիըս Ռիկզ
Կենսագրութիւն
Էլիաս Ռիկզ ծնած է 1810-ին Նիւ Փրովիտընս, Նիւ Ճըրզիի նահանգը ։ 1829-ին կը վկայուի "Amherst College"էն : Օսմանեան կայսրութեան մէջ իբրեւ միսիոնար ծառայելու տարիներուն կարեւոր նպաստ մը կը բերէ պուլկար Զարթօնքին։ Ի մասնաւորի յիշատակումի արժանի է իր նպաստը նախ Հին, ապա Նոր Կտակարաններու պուլկար թարգմանութեան, որոնք լոյս կը տեսնեն միասնաբար 1871-ին։ Ս.Գրոց այդ թարգմանութիւնը կը կնքէ պուլկարերէնի արեւելեան արտասանութիւնը իբրեւ հիմք պուլկար գրական լեզուին։
Պրպտումներու ընթացքին կը յայտնաբերէ, որ Օսմանեան կայսրութեան մէջ տարտղնուած եւ յոյն կարծուող բազմաթիւ խումբեր իրականին մէջ պուլկար են՝ տարիներոով ստէպ հելլենացած։
Նազիկ Յարութիւնեան
Աշխատանքային գործունէութիւն
1993 - 2005-ականներուն եղած է ԵՊՀ մանկավարժութեան ամպիոնի դոցենտ:
Իտրա
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Իտրա միջազգային համբաւ ունի եւ արուեստի բնագաւառէն համբաւաւոր արեւստագէտներ կղզին ընտրած են իբրեւ մնայուն բնակավայր․ Չարմեան Քլիֆթ եւ Ճորճ Ճոնսթոն աւստրալիացի գրագէտներ, Լէոնարտ Քոէն՝ Իտրա ստեղծած է իր ծանօթ գործերէն բաւական կտորներ, ինչպէս օրինակ՝ Bird on the Wire եւ So Long, Marianne ։ Ինչպէս նաեւ գեղանկարիչներ կղզին պատկերացուցած են անոնց գործերուն մէջ՝ Փապլօ Փիքասօ, Մարք Շակալ։
Միաուլիա փառատօն
Ամէն տարի Յունիս ամսուան վերջաւորութեան տեղի կ՛ ունենայ «Միալուլիա» փառատօնը․ զանազան ձեռնարկներ ձօնուած նաւապետ Միաուլիի ունեցած գործունէութեան, ինչպէս նաեւ մնացեալ Իտրացի նաւավարներուն, հրամարտիկներուն եւ նաւաստիներուն որոնք իրենց ներդրումը ունեցան Յունաստանի Ապստամբութեան։
Ժագ Տանիէլզ
Կը Լեցուի քառակուսի տակառներու մէջ: 2012-ին շուրջ 11 միլիոն Պլէք Լէյպըլ պիտակաւորմամբ Ուիսքի վաճառուած է:
Վաճառքը եւ վաճառանիշին արժէքաւոր վիճակը
2013-ին գինիներու եւ ալքոհոլային խմիչքներու Համաշխարհային դասակարգման արդիւքներուն մէջ Ժագ Տանիէլզ կ'արժանանայ երրորդ մրցանակին :
Խանասորայ Վարդան
Խանասորայ Վարդան (Սարգիս Մեհրապեան) (1870 – 1943), հայ քաղաքական, ռազմական գործիչ։
Էտուարտօ Էռնէկեան
Գործունէութիւնը Հայաստանի մէջ
2012 թուականին յայտարարուեցաւ, որ գործարարը կը պատրաստուի տեղեկատուական գիտաճարտարուեստներու գործարան հիմնել Երեւանի մէջ ։
1710 թուական
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1710 մահեր
Բաբելոն
Միջին Բաբելոնեան Շրջանը
Ք․Ա․ 1235-ին, Ասորեստանի թագաւոր Թուկուլդի-Նինուրդա Ա․ Բաբելոնը կը գրաւէ։ Այս շրջանին Chronique P (ժամանակագրութիւն) կոչուած արձանագրութիւնները, կը վկայեն, թէ թագաւորը կը փլէ քաղաքին պարիսպները եւ իրեն հետ կը տանի Մարտուկ աստուծոյ արձանը, ապա գրել կու տայ երկար բնօրինակ մը, որմով կը տօնէ իր յաղթանակները։
Բաբելոնը Պարսիկներու Աքամենեան Գերիշխանութեան Տակ
Այս կռիւը Հեռոտոդոս տեղեկագրած է, նաեւ նշուած է Հրէական Աստուածաշունչին մէջ։
Պեղումներ Եւ Հետազօտութիւններ
Հին Բաբելոնեան շրջանէն Բաբելոն քաղաքին երեւոյթին մասին տեղեկութիւնները մինչեւ այսօր բաւարար ու ճշգրիտ չեն։ Քաղաքին մասին առաջին յստակ գլխաւոր տեղեկութիւնները կու գան Նոր-Բաբելոնեան (Ք․Ա․ 624-539) շրջանէն։
Առաջին գիտական հնագիտական պեղումները կը կատարուին 1899-1917 թուականներուն Գերմանական Արեւելեան Ընկերութեան կողմէ, Ռոպերթ Գոլտուէյի գլխաւորութեամբ։ Պեղումներէն կը յայտնաբերուին Մարտուկ աստուծոյ նուիրուած Էսաժիլ տաճարին յառաջամասը, հարիւրաւոր ուրիշ արձանագրութիւններ եւ Իշթար Դուռէն իրեր։ Վերջինները, Գերմանիա կը ղրկուին, ուր Գորլտուէյի գործակից Ուոլթըր Անտրայէ զանոնք կը վերակառուցէ եւ կը ցուցադրէ Պերլինի Vorderasiatisches թանգարանը։1917-ին նախքան անգլիական զօրքին հասնիլը, գերմանացի հնագէտները Բաբելոնէն կը մեկնին։ Սակայն, հնագիտական վայրէն կարեւոր իրերուն անհետացումը կը շարունակուի։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հնադարեան քաղաքներ Ստորոգութիւն:Իրաքի քաղաքներ Ստորոգութիւն:Իրաք
Օսման Քաւալա
Քաւալան 2010-էն ի վեր իւրաքանչիւր Ապրիլ 24-ին Հայոց ցեղասպանութեան նահատակներու ոգեկոչման ձեռնարկներու հիմնական կազմակերպիչը եղած է :
Տիափոնտեա կղզիներ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յոնիական ծովու կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ ըստ երկիրի Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Հայկազեան Համալսարանի Հայկական Սփիւռքի Ուսումնասիրութեան Կեդրոն
Գործունէութիւն
Գ. Կազմակերպել եւ հրատարակել ուսումնասիրութիւններ սփիւռքահայ գաղթօճախներու ընկերային, քաղաքական, տնտեսական, մշակութային եւ մարզական ներդրումին մասին, ինչպէս նաեւ ուսումնասիրել գաղթօճախներու մասնակցութիւնը հիւրընկալ երկիրներու կեանքին։
Կալինա Վիշնեւսքայա
Շքանշաններ
«Հայրենիքին մատուցած ծառայութիւններու համար» II աստիճանի շքանշան
«Աշխատանքի վեթերան» մեդալ
Ռեյքիավիք
Ռեյկյավիկ (Reykjavík, բառացի՝ «ծխացող ծովախորշ»), Իսլանտայի մայրաքաղաքը, երկրի տնտեսական եւ մշակութային հիմնական կեդրոնը։ Աշխարհի ամենահիւսիսային մայրաքաղաքը։ Բնակչութեան թիւն է 118 861 մարդ (2008 թ.)։
Ժենիա Ադամեան-Քալանդարեան
Ժենիա Ադամեան-Քալանդարեան ծանօթ է որպէս Հայ Յեղափոխական Գործիչ։
Կենսագրութիւն
Ժենիա Ադամեան-Քալանդարեան, Թամարա Ադամեան-Ներսէսեանի կրտսեր քոյրն էր։ Ժենիա հետեւելով իր մեծ քրոջ օրինակին, փոքր տարիքէն կ՚անդամակցի Թիֆլիսի յեղափոխական «Նարոդնայա Վոլիա»յի կուսակցութեան։
Ռեյքիավիք
Աշխարհագրութիւն եւ կլիմայ
Կը գտնուի Ատլանտյան օվկիանոսի Ֆախսաֆլոուի ծոցին մէջ, Սելտյադնարնես թերակղզու վրայ։ Բարձրութիւնը մինչեւ 150 մ է։
Մարթեն Եորկանց
Կենսագրութիւն
Ուսանած է Սթամպուլի Մխիթարեան վարժարանին մէջ, զոր կիսատ ձգած է երգի պատճառով։ Իր երգերու հեղինակը ինքն է, ունի աւելի քան 30 մանկական երգեր։ Ճանչցուած է իբրեւ Եւրոպայի լաւագոյն հայ փոփ երգիչ։ Երգած է հայկական, իտալական եւ ֆրանսական երգեր։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի երգիչներ Ստորոգութիւն:Հայ երգիչներ
1711 թուական
1711 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 11րդ տարին է
Արհեստական Սիրտ
Պատմութիւն
2011-ին դէր զարքացող "առանձ տրոբումի սիրտը" Texas Heart Institute ի մէջ 2 ռոդոր կը քործածէ որոնք կը դառնան արիւնը շրչաբերելու համար առանց ընդմիջումի: Բայց այս գործիքը աւելի գիչ կը գործածուի:
Բագին (գրական հանդէս)
Իր հրատարակութեան առաջին օրերէն «Բագին»ը հաստատօրէն կ’ընդունէր ազգերու կեանքին ու մշակոյթին շարունակականութեան պայմանը, կը մերժէր նիւթին գերակշռութիւնը ոգեկան արժէքներու վրայ եւ կը հաւատար իտէալին եւ ներքին ուժերու զօրութեան:
Շահին Ֆերմանեան
Շահին Ֆերմանեան Կարապետի (1884, Սիս, Գոզանի գաւառ, Ատանայի նահանգ- 1937), հայ ատամնաբոյժ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է 1884 թուականին Ատանայի նահանգի, Գոզանի գաւառի Սիս քաղաքին մէջ՝ Կարապետ էֆենտի Ֆերմանեանի ընտանիքին մէջ։ Ատամնաբուժութիւնը սովորած է էւերեկցի ատամնաբոյժի մը քով։ 1912 թուականին ամուսնացած է եւ 1913 թուականին ունեցած որդին՝ Բիւզանդը։
Հայ Մշակութային առաջընթացը 1875-էն ետք
Մշակութային Առաջնթացը, ճգնաժամային պայմաններուն մէջ, մշակութային առաջընթացը կը շարունակուի սակայն – կարծես իբր ինքնահաստատումի եւ փրկութեան երկրորդ ճամբայ․․․,
Մամուլի դերը
Մամուլը կ'ունենայ քանակական եւ որակական զգալի աճ։ Թիֆլիս, 1872-ին, Գր․ Արծրունիի «Մշակ»ի հրատարակումը իւրայատուկ թուական մըն է, մանաւանդ Րաֆֆիի յայտնաբերումով։ երկրորդ գիծի թերթերն են՝ «Արձագանգ»ն ու «Նոր դար»ը, եւ իբր պարբերաթերթ՝ «Փորձ»ը։ Պոլսոյ ճակատին վրայ, մտայնութիւնները յեղափոխող թերթեր են Յ․ Սվաճեանի «Մեղու»ն, որ յետոյ պիտի անցնի Յ․Պարոնեանին, այս վերջինին «Թատրոն»ն ու «խիկար»ը․ Իզմիրի մէջ երկարատեւ գոյութիւն մը կը վարէ «Արեւելեան Մամուլ»ը։ 1880-ական տարիներուն, ճամբայ պիտի ելլեն «Արեւելք»ի պէս թերթեր․ բայց անոնք նոր շարժումի մը մեկնակէտը պիտի նշեն ուղղակի։
Մշակութային մարզ
Հայր Ղեւոնդ Ալիշանի հայրենագիտական հսկայ գործը առաւելաբար ալս տարիներու պտուղ է։ Թափ կ'առնէ նաեւ մխիթարեաններու վիեննական ճիւղին գործունէութիւնը։ Նորութիւն է միւս արուեստնէրէն երաժշտութեան ու նկարչութեան յարաճուն ծաղկումը։ Թատրոնի զարգացումը անհաւասար է։70ական տարիներուն Պոլսոյ սիրողական խումբերը մեծ կենսունակութիւն կը ցուցաբերեն, մինչ թիֆլիս՝ կարեւոր է Գ. Սունդուկեանի գործերու բեմադրումը, մանաւանդ «Պեպոյ»ի։ 1880-ի շուրջ, քաղաքական ճնշումները արագօրէն պիտի քայքայեն Պոլսոյ թատրոնը։ Ամբողջ խումբ մը օժտուած դերասաններ (Ադամեան, Սիրանուշ, Աստղիկ) պիտի ստիպուին անցնիլ Կովկաս, ուր հայկականին հետ՝ անոնցմէ ոմանք պիտի գրաւեն ռուսական ու եւրոպական բեմեր։
1712 թուական
Մահեր
Ստորոգութիւն:1712
Աւքսենթի Ցակարելի
Կենսագրութիւն
Ցակարելիի կտորներուն հիման վրայ ստեղծուած են՝
Թիսէաս
Դէպի Աթէնք
Դէպի Աթէնք ճամբուն վրայ, Թիսէաս կը հանդիպի կարգ մը դժուարութիւններու եւ արգելքներու, յաջորդաբար՝ Փերիֆիթիս աւազակին, Ֆէա վայրի խոզին, Սքիրոնաս եւ Փրոքրուսթիս աւազակներուն, որ սակայն դիւրութեամբ զանց կ՛ընէ։ Աթէնք չհասած, Քիֆիսոս գետի ջուրերուն մէջ Ֆիթալոսին (յունական դիցաբանութեան մէջ Ատիկէի հերոսներէն մէկն է) տղոցմէ մաքրում կը ստանայ (աւազակները սպաննելու համար), որպէսզի հօրը հետ առաջին հանդիպումին ներկայանայ իբրեւ մաքրուած՝ սրբացուած հերոս։
Թիսէաս թագաւոր
Թիսէաս Աթէնքի քաղաքացիները կը բաժնէ 3 դասակարգի․ ազնուականներու, հողատէրերու եւ ստեղծագործներու (շինականներ եւ արհեստագործներ)։ Բազմաթիւ են անոր յաջողութիւնները։ Ամենակարեւորներէն են՝ Մեղարիտային գրաւումը (Մեղարայի շրջան), Ամազոնեսներուն եւ Քենտաւրոսներուն դէմ տարած յաղթանակները, Փիրիթոոսին հետ 12 տարեկան Գեղեցիկ Հելենիին առեւանգումը Սպարթիէն (կամ Սփարթի)։ Իսկ երբ Փիրիթոոսին հետ կը փորձեն վարի աշխարհէն (Ատիս աստուծոյ բնակավայրը) Փերսեֆոնին առեւանգել Ատիսին կողմէ տարիներ հոն քարացած կը մնան մինչեւ ազատագրուին Հերակլիսին (Իրաքլիս) կողմէ։  Ատկէ ետք, երբ Աթէնք կը վերադառնայ, իր դէմ կը գտնէ աթենացիներուն եւ քաղաքը կը լքէ։ Ըստ դիցաբանութեան ան կը մահանայ Սքիրոս կղզին։ Անոր զաւակներէն Տիմոֆոն եւ Աքամաս կը մասնակցին Տրոյեան պատերազմին։
Հրաչ Երուանդ
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Խարբերդ։ Նախնական եւ երկրորդական ուսումը ստացած է ծննդավայրին մէջ, նախ՝ Թլկատինցիի Կեդրոնական վարժարանին, ապա՝ Եփրատ Գոլէճի: Անցնելով Միացեալ Նահանգներ, հետեւած է Պոսթընի համալսարանի իրաւաբանական ճիւղին։ Անդամակցած է Վերակազմեալ Հնչակեան, ապա՝ Ռամկավար Ազատական կուսակցութեան։
Թեսեւսի նաւ
Արիստոթելեսի Պատճառները
Արիստոթելեսի իմաստասիրական դպրոցի համաձայն գոյութիւն ունի առարկան նկարագրող մի քանի պատճառ՝ ձեւը, նիւթը եւ էութիւնը (որն, Արիստոթելեսի ուսմունքի համաձայն ամենակարեւոր բնութագիրն է): Այդ իմաստասիրութեան համաձայն, նաւը նոյնը մնացած է, քանի որ անոր էութիւնը չէ փոխուած, այլ միայն՝ մաշուած նիւթը:
«Նոյնի» Սահմանումը
Սա որոշման համաձայն, առարկաները կրնան «նոյնն» ըլլալ որակապէս եւ/կամ քանակապէս: Սա պարագային, տախտակը փոխելէն ետք Թեսեւսի նաւը նիւթապէս կը մնայ նոյնը, իսկ որակապէս՝ այլ: Լուծման խնդիրն անիկա է, որ չափազանց մեծաքանակ բնութագրիչներու ներմուծման պարագային կը կորսցնուէ նոյնականութեան ցանկացած հնարաւորութիւն (զորօրինակ, այդ նոյն նաւը, առանց որեւէ տախտակ փոխելու, տարածութեան մէջ իր դիրքը փոխելով, կրնայ համարուիլ «այլ» նաւ մը):
Աստղաշէն
Աստղաշէն, գիւղ Արցախի Ասկերանի շրջանին մէջ։ Շրջանի կեդրոնէն 15 քմ արեւմուտք կը գտնուի` 800 մեթր բարձրութեան վրայ, իսկ Ստեփանակերտէն` 20 քմ հեռաւորութեան վրայ։ Հեռուստատեսութիւնը եւ ռատիօն համայնքին մէջ հասանելի են: 2.5 G բջիջային կապի համակարգ կը գործէ եւ անլար հեռախօսակապը առկայ է: 2014-էն ի վեր համացանցի ծառայութիւնը հասանելի է` ապահովուած է Wi-Fi համացանց կապով: Աստղաշէնը ունի գիւղապետարան, մշակոյթի տուն, բժշկական կեդրոն եւ միջնակարգ դպրոց (Ժան Անդրեանի անուան), ուր կ՛ուսանին 73 աշակերտ (2017-ի դրութեամբ)։ 2010-ին Վիլհելմ Կարապետեանի օժանդակութեամբ գիւղին մէջ բացուած է արուեստի դպրոց ։
Անուան ծագում
Մինչեւ թուրք-սելճուքներու յարձակումը, գիւղը Քարաղբիւր կը կոչուէր: Հետագային Դաշբուլաղ կոչուած է, իսկ 1988-ին վերանուանուած է Արցախաշէն: Արցախի տարածքին յայտնաբերուած են բրածոյ կենդանիներ, ինչպէս նաեւ փայտի քարացած մնացորդներ: Աստղակերպ քարացած մնացորդներու առկայութիւնը, վայրի բացառիկութիւնը հակտորոշ երեւոյթ գնահատուած է եւ Արցախաշէն վերանուանուած գիւղը 31 Յունուար 1996-ին վերանուանուած է Աստղաշէն: Իսկ գիւղի պատմական անունը Քարաղբիւր է :
Խամսայի Մելիքութիւնները
Խամսայի Մելիքութիւններ (Արաբերէն`«խամսա» կը նշանակէ՝ հինգ), Արցախ-Խաչէնի իշխանատոհմերուն ստեղծած զինական դաշնակցութեան անդամ հինգ հայկական իշխանութիւններուն ընդհանուր անունն է, որոնց տարածաշրջանները մօտաւորապէս կը համընկնին ներկայիս Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան տարածքին (ներառեալ Արցախ ի եւ Սիւնիք ի ազատագրուած տարածքներուն): Արցախի մելիքական տոհմերը անմիջական ժառանգներն ու յետնորդներն էին ուշ-միջնադարու Արցախի աւատական արքաներուն եւ իշխաններուն, որոնց օտար տիրապետողները ԺԵ. դարուն ճանչցուած էին իբրեւ մելիքներ. անոնք մելիքութիւններ էին ։ Խամսայի մելիքները յատկապէս հզօր էին ԺԷ. դարու վերջը եւ ԺԸ. դարու սկիզբը, պատմական այդ շրջանին անոնք գլխաւորած են հայ ազգային ազատագրական շարժումը՝ ընդդէմ պարսկական եւ թրքական բռնակալութիւններուն:
Աստղաշէն
Պատմամշակութային Յուշարձաններ
Գիւղի սրբավայրերն էին` Փռունգիւլաց Սուրբը, Խաչին տակը կամ Կապէն Խաչը, Չիմանէն Խաչը, Յերէ նահատակը` Խաչին դոշը:
Յակոբ Ս. Անասեան
'''Յակոբ Ս. Անասեան''' (15 Մայիս 1904, Արզական – 29 Յունուար 1988, Լոս Անճելըս), հայ պատմաբան, մատենագէտ եւ բանասէր:
Կենսագրութիւն
Ուսումը ստացած է Վենետիկի Ս. Ղազարի բարձրագոյն վարժարանին մէջ: 1947 թուականին կը ներգաղթէ Խորհրդային Հայաստան, հաստատուելով Երեւան: 1947էն պաշտօնի կը կոչուի ՀՍՍՀ Գիտութիւններու Ակադեմիայի պատմութեան ինստիտուտին մէջ իբրեւ գիտաշխատող: Յ. Անասեան ամբողջապէս կը նուիրուի գիտական աշխատանքի: Ան հանդէս կու քայ որպէս հմուտ պատմաբան-աղբիւրագէտ, մատենագէտ ու բանասէր:
Միացեալ Նահանքներ արտագաղթելով, այցելու դասախօս կը դառնայ Եու. Սի. Էլ. Էյ. Համալսարանի Նարեկացիի անուան հայագիտական ամբիոնին:
Յ. Ս. Անասեան կը մահանայ 1988-ին, Միացեալ Նահանքներ:
1714 թուական
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1714 ծնունդներ
Սա­հակ Տէր Գաբ­րի­է­լե­ա­ն
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ պետական գործիչներ Ստորոգութիւն:Հայ քաղաքական գործիչներ
Ռենատա Վիկանօ
Կենսագրութիւն
Ռենատօ Վիկանօն մահէն երկու ամիս առաջ պարգեւատրուած է Պոլոնիայի լրագրողական մրցանակով:
Ռ. Վիկանոյի առաւել յայտնի ստեղծագործութիւններէն է «L’Agnese va a morire» («Ակնէսը մահուան կ՛երթայ») վէպը, որ գրած է Իտալիոյ հրոսական մարտերու ազդեցութեամբ: Վէպի համար բանաստեղծուհին պարգեւատրուած է Վիարեկոյի մրցանակով (1949), որ Իտալիոյ ամենահին եւ ամենահեղինակաւոր գրական մրցանակներէն մէկն է:
Վարդան Տէմիրճեան
Կենսագրութիւն
4 Նոյեմբեր 1956-ին ձեռնադրուած է սարկաւագ, 2 Յունիս 1957-ին՝ աբեղայ։ 18 Հոկտեմբեր 1959-ին ստացած է վարդապետական աստիճան՝ ներկայացնելէ ետք «Ցուցակ Ձեռագրաց Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան» խորագրով աւարտաճառ։ 13 Յունիս 1965-ին ստացած է ծայրագոյն վարդապետի աստիճան, իսկ 30 Հոկտեմբեր 1977-ին ձեռնադրուած եւ օծուած է եպիսկոպոս։ 26 Մարտ 1995-ին, Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Գարեգին Բ. կաթողիկոսը անոր շնորհած է արքութեան պատիւ եւ տիտղոս։