cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Նեղոս (թերթ)
«Նեղոս», շաբաթաթերթ։ Լոյս տեսած է 1889 թուականին, Ալեքսանդրիոյ մէջ (ընդամէնը՝ 18 համար)։ Հրատարակիչներ՝ Անտօն Ռշտունի, Ղեւոնդ Փափագեան։ Խարազանած է եգիպտահայ մեծատուններու եւ Կոստանդնուպոլսոյ Ազգային ժողովի թուրքամէտ քաղաքականութիւնը։
Մարաթոն Էանդիտա
Հնաբանական պեղումներ
Յայտնաբերուած հնաբանական իրերը կը հիւրասիրուին Մարաթոնայի Հնաբանական եւ Աթէնքի Հնաբանական Ազգային Թանգարաններուն մէջ։
Թովմաս Վանանդեցի
Կենանք եւ գործունէութիւն
1677 թուականին մեկնած է դէպի Եւրոպա։ Վերադառնալով հայրենիք՝ 1691 թուականին, ձեռնադրուած է Գողթն գաւառի եպիսկոպոս ։
1695 թուականին մեկնած է Ամսթերտամ եւ իր ագգական Մաթէոս Վանադեցիի աջակցութեամբ բացած է տպարան, որ գործած է մինչեւ 1705 թուական։ Այստեղ Թովմասն իր ազգակիցներ՝ Մաթէոսի, Ղուկասի եւ Միքայէլի հետ հրատարակած է շարք մը կարեւոր գիրքեր ու աշխատութիւններ, որոնցմով նոր թափ հաղորդած է հայկական գրահրատարակչութեան գործին ։
Սողոմոն Լեւոնեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ հրատարակիչներ
Թամզարայ պար
Պարի մասին
Ըստ Կոմիտաս ին «Թամզարա»ն հարսանեկան երգ-պար է եւ գլխաւոր դերերը պարագլուխն եւ պարապոչն են։ Իսկ հարսը միշտ կանգնած է կնքահայրին կողքին։
Լուսաբեր (թերթ)
«Լուսաբեր»-ը հիմնական ուշադրութիւնը դարձուցած է Օսմանեան կայսրութեան ներքին եւ արտաքին քաղաքական կացութեան, Արեւմտեան Հայաստանի կեանքի եւ, մասնաւորապէս, հայկական հարցի լուսաբանման։ Կարեւորութիւն տուած է համաշխարհային առաջաւոր հասարակական կարծիքը հայանպաստ հունով ուղղելու խնդրին, քննադատած յետադիմական ռուսական հայատեաց մամուլը, որ հայերուն կը ներկայացնէր Թուրքիոյ մէջ քրտերուն կեղեքելու, Ռուսաստանի մէջ՝ միւս ժողւուրդներուն շահագործելու սադրիչ մեղադրանքներ։ Միաժամանակ քննադատած է միջազգային դիւանագիտութիւնը եւ մեծ տէրութիւններուն, որոնք յանուն իրենց շահերու հայկական հարցը կը շահարկեն Թուրքիոյ վրայ ճնշում գործադրելու համար։ «Լուսաբեր»-ի կարծիքով, Եւրոպայի օգնութեամբ ազատագրուելու սին յոյսերէն ձերբազատուիլը հայ ժողովուրդին կը մղէր ապաւինելու սեփական ուժերուն։ Բազմաթիւ հրապարակումներում ցոյց տուած է արեւմտեան Հայաստանի հիմնական բնակչութեան՝ հայերու տնտեսական եւ քաղաքական ծանր դրութիւնը, յորդորած հայրենակիցներուն՝ չլքել երկիրը։ Հայկական հարցի համար կործանարար համարած է Արեւելեան Հայաստանի հայութեան մասնակցութիւնը ռուսական յեղափոխական շարժումներուն, որոնք ոչ մէկ կապ չունէին հայերու կենսական խնդիրներու հետ։
Անահիտ Սահինեան
Գործեր
Սահինեան հայերէնի թարգմանած է բազմաթիւ մանկական ստեղծագործութիւններ։
Երկերի մատենագիտութիւն
·       Ծարաւ, Երեւան, 1955, 492 էջ։
·       Սեփական ոտնահետքերը, Երեւան, 1999, 704 էջ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ գրիչներ Ստորոգութիւն:Հայ արձակագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակախօսներ Ստորոգութիւն:1917 ծնունդներ Ստորոգութիւն:20 Յունիս ծնածներ Ստորոգութիւն:7 Յունուարի մահեր Ստորոգութիւն:2010 մահեր
Հնդկաստանի Սերտումը
Գիրքին Գլուխները
Գիրքէն երկար բաժանում մը յատկացուցած է վերամարմնաւորումի դաւանանքին մասին խօսելուն, ըսելով՝ « Վերամարմնաւորում բառը Հնդկական կրօնքին կարգախօսն է, ինչպէս Միաստուածութիւն բառը Իսլամին (Մահմետականութեան), եւ ինչպէս Երրորդութիւն բառը Քրիստոնէութեան»։ Փաթանճալի (Սանսքրիթ՝ पतञ्जलिः) գիրքէն մէջբերելով կը խօսի Հնդիկներէն ոմանց Միաստուածութեան մասին, եւ անոնց ութ սկզբունքներուն մասին։ «Հնդկաստանի Սերտումը» գիրքին մէջ բազմաթիւ նշաններ կան որոնք կը ցուցնեն անոր Սանսքրիթ լեզուին տիրապետելուն, ան վերջինս կը նմանցնէ Արաբերէնին մէկ բանին բազում անուանումներ տալուն տեսանկիւնէն, սակայն անոր մասին կ՛ըսէ թէ կազմուած է այդպիսի տառերէ (հնչիւններէ) որ մեր լեզուները հազիւ թէ կրնան հնչել, եւ մեր լեզուակները (Uvula) հազիւ թէ առոգանել։
Արեւմուտքի Մէջ
Եւրոպա ն այդքան չէր հետաքրքրուած Ալ-Պիրունիով, առաջին անգամ անոր ուշադրութիւն դարձուց արեւելագէտ Նիքոլաս Տի Վանիկովը 1866 թուականին, ապա Գերմանացի «Քարլ Էդուարդ Զախաու»-ը (Eduard Sachau) ով թարգմանեց իր միւս գիրքը «Անցեալ Դարերէն Մնացեալ Հետքերը» (Արաբերէն՝ الآثار الباقية, Ալ-Ասար Ուլ-Պաքիա) 1879ին, իսկ 1887ին հրատարակեց «Հնդկաստանի Սերտումը» գիրքը 328 էջերով, գործածելով 554 Հիճրի թուականին (1159-1160) Պիրունիի բուն բնագիրէն ընդորինակուած ձեռագիր մը։ Մէկ տարի անց, գիրքին Անգլերէն թարգմանութիւնը հրատարակուեցաւ Լոնտոն ի մէջ, Եւրոպայի մէջ գիրքը նշանաւոր դարձաւ «Հնդկաստանի Պատմութիւնը» վերնագիրով։ 1913 թուականին կազմուեցաւ Պիրունիին Ստեղծագործութիւնները Որոնոնելու Յանձնախումբը, 1963ին գիրքը թարգմանուեցաւ Ռուոերէնի եւ Ուզպէքիստանի Թաշքենտ քաղաքին մէջ հրատարակուեցաւ ընտրանի ժողովածոն։
Լրաբեր (թերթ, Նիւ Եորք)
«Լրաբեր», հասարակական֊քաղաքական շաբաթաթերթ (սկիզբը՝ երկօրեայ, ապա՝ եռօրեայ)։ Ստեղծուած է Ամերիկահայ առաջադիմական միութեան նախաձեռնութեամբ։ Լոյս կը տեսնէ 1938 -էն Նիւ Եորքի մէջ, 1979-էն՝ Լոս Անճելըսի մէջ՝ հայերէն եւ անգլերէն։ Խմբագիրներ՝ Պ. Մելեան, Մ. Մարտենց, Վ. Ղազարեան (1967-էն), Լ. Թաբակեան (1979-էն)։ Կարեւոր «Լրաբեր» շաբաթաթերթի գլխագիրը դեր կը կատարէ ազգապահպանման օժանդակման, սփիւռք-հայրենիք կապի ամրապնդման գործին մէջ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներուն սատարած է Խորհրդային Միութեան։ Յետպատերազմեան շրջանին զգալի աւանդ ներդրած է ներգաղթը յաջողութեամբ կազմակերպելու գործին մէջ։ Կը լուսաբանէ ՀԽՍՀ տնտեսութեան եւ մշակոյթի նուաճումները, կ՚արտատպէ հանրապետական մամուլի նիւթեր, կը տպագրէ հայ սովետական գրողներու ստեղծագործութիւնները։
Էհսան Եարշաթէր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:2018 մահեր Ստորոգութիւն:1920 ծնունդներ
Վարսենիկ Աղասեան
Կեանք եւ գործունէութիւն
Ուսումը աւարտելէ ետք, 1928-1929 տարիներուն աշխատած է Պաքուի հայալեզու «Կոմունիստ» թերթի խմբագրական կազմէն ներս՝ իբրեւ գեղարուեստական գրականութեան բաժինի վարիչ: Ապա դարձած է Պաքուի ձայնասփիւռի ասմունքող եւ հաղորդավարուհի:
Հալքիտա
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Էվիայի քաղաքներ Ստորոգութիւն:Յունաստանի քաղաքներ Ստորոգութիւն:Յունաստանի նաւահանգիստներ Ստորոգութիւն:Եւրոպայի քաղաքներ Ստորոգութիւն:Քաղաքներու ցանկեր ըստ երկրի
Պորտասար
Շատ հետաքրքրական է կառոյցին տարիքը: Ըստ կառոյցը առաջին անգամ հետազօտող գերմանացի հնագէտ Քլաուս Շմիտթի շուրջ 12 հազար տարեկան է: Ըստ Օքսֆորտ համալսարանի «Քարեր եւ աստղեր» ծրագիրի հայաստանեան արշաւախումբի աստղագիտական հաշուարկներու կառոյցին տարիքը 18,5 հազար տարի է ։
Շարլ Փերօ
Կենսագրութիւն
Հետագային, «Կարմիր գլխարկիկը» պատմութիւնը մանկավարժական պատշաճեցումներով եւ այլ տարբերակներով կը պատմուի, յատկապէս՝ ԺԹ. դարուն, Կրիմ եղբայրներուն կողմէ, որոնց կը վերագրուի մանկավարժական մօտեցումով պատումը, եւ որ բնականաբար փոքրերուն համար ուրախ աւարտ մըն ալ կ'ունենայ:
Խնուս
Աշխարհագրութիւն
Կը գտնուի Արածանիի աջակողմեան վտակ Խնուս գետի ափին, Բիւրակնեան լեռներու արեւելեան ստորոտը, հիւսիսէն եւ հարաւէն աղեղնաձեւ երկարող լեռնաճիւղերով սահմանափակուած Խնուսի գոգաւորութեան արեւմտեան մասին, ձորահովիտին մէջ, որուն կեդրոնը կը բարձրանայ քարքարոտ, խիստ զառիվեր լանջերով լեռ մը։ Այդ լերան վրայ հիմնուած են Խնուսի ամուր բերդը եւ նոր ժամանակներուն կառուցուած թրքական պահակակէտը։ Այդ ստորոտէն կը հոսի Խնուսի գետը՝ քաղաքը բաժնելով երկու մասի, իսկ վերջինս շրջափակող առապարը խիստ թեքութեամբ դէպի քաղաք։ Քաղաքը տեղադրուած է զառիթափ լեռնալանջերու վրայ, ծովէն շուրջ 1800 մ բարձրութեան վրայ։ Խնուսի դիրքը գեղեցիկ է, բանաստեղծական։ Տուներուն մեծ մասը տեղաւորուած էր գետին ձախ ափին, իսկ մէկ մասը՝ ձորէն վեր, փոքրիկ հարթութեան վրայ։ Ջրառատ է, ունի լեռնային առողջարար օդ։ Խնուսի մօտ կան շինարարական ընտիր քարի պաշարներ, քարածուխի եւ կերակուրի աղի հանքավայրեր, ածխաթթուային հանքային աղբիւրներ, ուր լոգանք կ'ընդունէին մեծ մասամբ կանայք։ Ժամանակին Խնուսը Մեծ Հայքի Տուրուբերան աշխարհի Վարաժնունիք գաւառի կեդրոնն էր։ Ոմանք զայն կը տեղադրեն նոյն աշխարհի Հարք, ոմանք ալ Տուարածատափ (այժմ՝ Կարայազ) գաւառին մէջ, որ անընդունելի է։
Պատմութիւն
Ժամանակին մինչեւ Ը. դար, Խնուսի մէջ իշխած են Մամիկոնեանները, այնուհետեւ կայսիկները (արաբական ցեղեր), Մերուանեանները, Խլաթի Շահարմէնները, ապա՝ սելճուքներն ու մոնկոլները։
Ժ. դարու 60-ական թուականներուն վարչական նոր բաժանումով դարձեալ կը մտնէ Էրզրումի նահանգին մէջ, այս անգամ իբրեւ գաւառակ (կազա), թէեւ այս եւ հետագայ շրջաններուն եւս շատերուն կողմէ կը շարունակէ անուանուիլ գաւ։
Խնուսի Բերդը
Խնուսի ամէնէն նշանաւոր կառոյց-հնութիւնը անոր բերդն է, որուն մասին հին հայկական աղբիւրներուն մէջ տեղեկութիւններ չեն հաղորդուած։ Առաջին յիշատակութիւնը իտալացի ճանապարհորդի մը (1471-1478) վկայութիւնն է։ Յաջորդ կարեւոր վկայութիւնը կը պատկանի թուրք հեղինակ Էվլիա Չելեպիին (1647), որ բերդը կը համարէ «անառիկ կառուցուածք»։ Ըստ եւրոպացի Պանվիշիսա Քսենոֆոնի, «Նահանջ բիւրոցի»ն մէջ վկայուած Տիմնիաս կոչուած տեղն է։ Անիկա կառուցուած է Խնուս գետի աջ ափին բարձրացող անմատչելի լերան վրայ։ Խնուս-Բերդը կը գտնուի 5550 ոտք բարձրադիր` գեղեցիկ դիրքով, նստած է Պինկէօլ-Բիւրակն, կամ աւելի նախնի անուամբ, Սրմանց  սարի արեւելեան լանջերու պատուանդանին, անդնդախոր ձորակի մը մէջը ու ջրորդանի ժայռահերձ զոյգ մը բարձրաւանդակներու վրայ : Ամուր կառուցուածք էր, քառակուսի յատակագիծով, որուն երկարութիւնը կը հասնէր 600 քայլի։ Շրջապատուած էր ժայռերով ու պաշտպանական ամրակուռ պարիսպով։ Ունէր միայն մէկ դուռ՝ հիւսիսէն։Դէպի ձոր իջնող ստորերկրեայ գաղտնի ճանապարհով կապուած էր քաղաքին հետ։ Բերդին տարածքին զանազան նպատակներով կառուցուած պաշտպանական շինուածքներէն բացի կային նաեւ շուկայ եւ մզկիթ։ Ըստ ոչ հաւաստի տեղեկութիւններու, մզկիթը կառուցուած է ԺԴ. դարուն՝ Ուզուն Հասանի կողմէ։ ԺԹ. դարու վերջերուն Խնուսի բերդը արդէն աւերակ ու ամայի էր։ Բուն քաղաքին մէջ կար հին եւ մէկ նոր եկեղեցի մը։ Անոնցմէ նշանաւորը առաջինն էր Ս. Աստուածածին քարաշէն, կամարակապ եկեղեցին, որ կը գտնուէր գետի ափին, առանձին ժայռի վրայ։
Կելիեկիւզան
Կելիեկիւզան (Ընկուզաձոր, այժմ թրքերէն` Ճեւիզլիտերէ (Cevizlidere)), Արեւմտեան Հայաստանի գիւղերէն, որ կը գտնուի Բաղէշի (Պիթլիս) նահանգի Շատախի գաւառակին մէջ, Մուշ քաղաքէն 20-22 քմ հարաւ-արեւմուտք, Անտոք լերան փէշերուն, Շենիկ եւ Սեմալ գիւղերու մօտ։
Խնուս
Հարամիկ Կամ Հարեմիկ Գիւղաւանը
Գիւղին մօտ կային` լճակ, խաչքարեր, մատուռներ, բնակավայրի մնացորդներ, ամբարտակներ, որոնցմէ գիւղին կարիքներուն համար ջուր կը հանէին:
Սփարթի
Սփարթի կամ Սպարտա (յուն.՝ Σπάρτη), Լաքոնիա նահանգի քաղաք,Պելոպոնես, Յունաստան։ Կը գտնուի ծովուն մակարդակէն 210 բարձրութեան վրայ, Թայիղեթոս լերան արեւելեան լանջերուն, համանուն հին քաղաքին կեդրոնէն հարաւ, Էւրոթաս գետի աջ ափին։ Կը համարուի Եւրոթաս լեռնահովիտին գիւղատնտեսութեանառեւտրական կեդրոնը։ Սփարթիի մէջ զարգացած են սնունդի, կերպասի, ծխախոտի եւ քիմիական մանրարդիւնաբերութիւնները։
Երթեւեկութիւն
Ստորոգութիւն:Յունաստանի քաղաքներ Ստորոգութիւն:Հին յունական քաղաքներ Ստորոգութիւն:Քաղաքներու ցանկեր ըստ երկրի Ստորոգութիւն:Քաղաքներ ըստ երկիրի Ստորոգութիւն:Քաղաքներ
Խնուս
Գարաքէօփրու
Գարաքէօփրուցիները մեծ սէր տածած են ուսման եւ կրթութեան հանդէպ: 150 տուներէ բաղկացած այս գիւղը ունէր քարաշէն եկեղեցի մը եւ հինգ դասարանէ բաղկացած դպրոց մը` Ս. Մեսրոպեան Ազգային վարժարան:
Սահակ Չթչեան
23-րդ Պատգամաւորական Ժողովի որոշումով Չթչեան կը շարունակէ գործիչի պարտականութիւնները Շահան Նաթալիի կողքին :
Մարաթոնի ճակատամարտ
Մարաթոնի ճակատամարտ (յուն․՝ Μάχη του Μαραθώνα, հին յուն․՝Μάχη τοῦ Μαραθῶνο)․ յոյներուն եւ պարսիկներուն միջեւ տեղի ունեցած ճակատամարտ, Ք․Ա․ Սեպտեմբեր 490-ին։ Յունական փոքրաթիւ բանակը կը յաջողի յաղթել պարսից արքայ Դարեհ Ա․-ի հսկայ բանակին։
Աթենացիներ
9 000 աթենացի զինեալներ եւ 1 000 Փլաթէեսցի զինեալներ։
Հաֆէզի Ժողովածոն
Ընդհանուր Ակնարկ
Հաֆէզի Ժողովածոն (Դիւանը) հաւանաբար առաջին անգամ հաւաքուած է իր մահանալէն ետք «Մոհամմատ Կոլանտամ»-ի կողմէն։ Սակայն ըստ կարգ մը չհաստատուած տեղեկագրութեանց Հաֆէզն իր ժողովածոն հրատարակած է 1368 (770 Իսլամական՝ Հիճրի), ի նկատի ունենալով թէ անիկա խմբագրուած է իր մահանալէն աւելի քան քսան տարի առաջ, բայց այսպիսի տարբերակ մը չկայ։ Քանի մը նշանաւոր բնագիրներ կան Իրանի, Եւրոպայի եւ այլ տեղերու մէջ, որոնք կը պատկանին ԺԴ (14-րդ) դարուն, բանաստեղծին մահէն երեսունէն վաթսուն տարի ետք, եւ անոնցմէ ամենավաւերականը կը պարունակեն 500-էն քիչ Ղազալներ։ Յաջորդող տարբերակները կը պարունակեն 600 Ղազալներ եւ աւելի։ 1958-ին Փարւիզ Նաթէլ-Խանլարի ն հրատարակեց 813 Իսլամական Հիճրի թուականին (1427-1428) պատկանող ձեռագիր մը զոր կը պարունակէ 152 Ղազալներ բարւոք գրութեան տեսանկիւնէն։ Ածանցեալ ձեռագիրերը, երբեմն Պարսկերէնով գրուած, երբեմն թրքերէնով կամ Հնդկերէնով (ՈՒրտու լեզուն․ Հնդկերէն բայց Պարսկերէնի եւ Արաբերէնի մեծ ազդեցութեամբ) շարունակեցին յայտնուիլ յաջորդ չորս դարերու ընթացքին։ Հաֆէզը իր ժողովածուին մէջ գործածած է 23 ամանակ (Արաբերէն՝ وزن, Ուազն) եւ 101 տաղաչափային կշիռք (Արաբերէն՝ بحور عروضيّة, Պուհուր Ուրուտտիա)։
Նախա-Իսլամական Բանաստեղծութեան Մասին
Ընկալում
Այս գիրքին հրատակութիւնը Եգիպտական մտաւորական կեանքի երկու մեծ հակաճառութիւններէն մին ան սանձեց 1920 թուականին։ Ան ստիպուեցաւ զայն յետս կոչել եւ 1927-ին վերահրատարակել «Նախա-Իսլամական Գրականութեան Մասին» վերնագրով, Քուրաանին մասին խօսող բաժինները հեռացնելէն ետք։ Այս աշխատութեան հրահրած ընդիմութեան պատճառով, 1932-ին այդ ժամանակուայ վարչապետ Իսմայիլ Սիտքին (Արաբերէն՝ إسماعيل صدقي) Թ․Հուսէյնին հեռացուց Գահիրէի համալսարանի Գրականութեան բաժանմունքի ոսուցչապետի (դեկան) պաշտօնէն։ Գահիրէի Համալսարանի ղեկավար Ահմատ Լութֆի Ալ-Սայէտը (Արաբերէն՝ أحمد لطفي السيد) կեցաւ Թ․Հուսէյնի կողքին եւ մերժեց ընդունիլ անոր հրաժարականը։ 1936-ին, Ալ-Ուաֆտ կուսակցութեան իշխանութեան վերադառնալէն ետք Թ․ Հուսէյնը ետ դարձաւ իր համալսարանական պաշտօնին։
Կրիմ Եղբայները
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մանկագիրներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Գերմանացի մանկագիրներ Ստորոգութիւն:Կրիմ եղբայրներ
Մինոաս
Մինոասին անհաւատարմութիւնները
Բազմաթիւ առասպելներու մէջ Մինոաս կը ներկայացուի որպէս անհաւատարիմ ամուսին եւ փտած, կաշակեռ անձնաւորութիւն մը։ Փասիֆային վրէժխնդրութիւն կ՛ուզէր եւ ըստ առասպելին, անոր տուած էր կախարդական խմիչք մը, որով երբ Մինոաս ուրիշ կինի մը վրայ աչք ունենար, անոր կուրծքին վայրի կենդանիներ կը նետէր։
Անտրոյեոսին մահը
Մինոասին Անտրոյեոս զաւակը Աթէնք գացած էր մասնակցելու համար Փանաթինէա խաղերուն։ Աթենացիները կը նախանձին եւ անոր կ՛առաջնորդեն Կրետէի եզին որ Մարաթոնա կը գտնուէր։ Եզը զայն կը բզքտէ։ Մինոաս երբ զաւկին մահուան լուրը կ՛առնէ, Աթէնքին դէմ կ՛արշաւէ։
Տեղեկատուական Պատերազմ
Տեղեկատուական պատերազմի ընդհանուր գիծերը
- Տեղեկատուական պատերազմին կ'օգտագործուին միջոցներու ամբողջութիւն մը՝ սկսած «ամենակեղտոտներէն», ուղղակի սուտէն, մինչեւ իրական բովանդակութեամբ տեղեկատուութեան «ամենանուրբ» մատուցման եղանակներով։ Կ'օգտագործուին Տեղեկատուութեան մատուցման տարբեր ձեւերը, յաջորդականութիւնը, կրկնութիւնը, ժամանակային կառուցուածքի ընտրութիւնը, հերթականութիւնը եւ այլն, իսկ անհրաժեշտութեան պարագային՝ նաեւ անցանկալի տեղեկատուութեան տարածման խոչընդոտում, արգելափակում, շրջափակում, տեղեկատուութեան՝ յատկապէս՝ վիճելի տեղեկատուութեան տարբեր մեկնաբանութիւնները։ Զանգուածաբար կ'իրականացուի տեղեկատուութեան «միակողմանի» մատուցում, տեղեկատուութեան զտում հանրութեան շահերուն չհամապատասխանող տարրերէն, սեփական կողմի մասին տեղեկատուութեան «ճերմակեցում», «սպիտակեցում» եւ ընդհակառակը՝ հակառակորդի մասին տեղեկատուութեան «սեւացում», «խաւարում»։
- Տեղեկատուական պատերազմի միջոցներու կարգին չեն մտներ ահաբեկչութիւնը, պայքարի տնտեսական եւ դիւանագիտական միջոցները, հոգեներգործող միջոցներու կիրառումը, կաշառքը, ֆիզիքական ներազդումը, արմատականներու եւ ազդեցութեան գործակալներու ֆինանսաւորումը եւ այլն։ Սակայն նշուած ներազդեցութեան միջոցները համադրաբար կը կիրառուին տեղեկատուական պատերազմի վարման միջոցներուն զուգահեռ եւ միաժամանակ:
Արմենակ Համբարձումեան
Արմենակ Համբարձումեան, հայ բժիշկ-համաճարակաբան, բժշկական գիտութիւններու դոկտոր (1993), փրոֆէսօր (2002)։ Երեւանի Մխիթար Հերացիի անուան պետական բժշկական համալսարանի համաճարակաբանութեան ամպիոնի վարիչ ։
Պէյտըն Փաուըլ
Աշխատութիւններ
1899-ին Պէյտըն Փաուըլի գաղափարները սկսած են տարածուիլ, երբ ան գրած է «Յառաջապահներու համար» գիրքը։ Այս գիրքով ան ոչ միայն խօսած է հետախոյզ զինուորի մը յատկանիշներուն մասին, այլեւ՝ կը բացատրէր այն միջոցները, որոնցմով կարելի էր զարգացնել այս յատկանիշները։ Ան գլխաւորաբար կեդրոնացած է քաջութեան, ինքնահաստատման, ինքնավստահութեան, զգուշութեան եւ ապահովութեան յատկանիշները զինուորին մօտ զարգացնելու գործնական միջոցներուն վրայ։
Միսաք Հովենց
Կենսագրական գիծեր
1973-2000 թուականներուն աշխատած է «Հայաստան», «Սովետական գրող», «Արեւիկ», «ՆՈՐ դար» հրատարակչութիւններում։
Արա Պարթեւեան
Կեանք եւ գործունէութիւն
Ան իր առաջին երգերը սկսած է յօրինել 1929 թուականին, որմէ ետք սկսած է երաժշտութիւններ յօրինել Աւետիք Իսահակեանի, Պետրոս Դուրեանի, Միսաք Մեծարենցի, Վահան Տէրեանի, Սարմէնի եւ այլ յայտնի գրողներու խօսքերով:
Պարթեւեան 1934 թուականին Փարիզի մէջ հիմնած է հայկական «Սիփան-Կոմիտաս» երգչախումբը եւ բազմաթիւ առիթներով հանդէս եկած հայրենասիրական եւ ազգային երգերով, համերգներուն իբրեւ անուն ունենալով «Հայ երգի օր» խորագիրը:
1942 թուականին հիմնած է այլ երգչախումբ մը՝ «Փարիզի հայկական երգչախումբ» անունով, որ նոյնպէս բազմաթիւ առիթներով հանդէս եկած է:
Եղիա Տոլպակեան
Կենսագրութիւն
1926 թուականին աւարտած է Հալէպի ֆրանսական ճեմարանը։
Գործունէութիւն
1930 թուականին լոյս ընծայած է «Պատկերազարդ օրագիր» պարբերագիրքը, 1935 թուականին կազմած, խմբագրեած եւ հրատարակած է «Լիբանանահայ պատկերազարդ օրացոյցը, 1936», 1937-1943 թուականներուն՝ որպէս վերջինիս շարունակութիւն՝ «Ամէնուն նոր տարեցոյց»-ը (7 գիրք), 1946 թուականին՝ «Հայրենական օրացոյցը»։
Տասնամեակներ շարունակ աշխատած է Երեւանի Րաֆֆիի անուան միջնակարգ դպրոցւ, որպէս ֆրանսերէնի ուսուցիչ։
Կարտեսականութիւն
Հմտաբանութիւն
Տէքարթին համար բանականութեան զօրութիւնը կը հայթայթուի Աստուծոյ կողմէն, ուստի կարելի է վստահիլ անոր որովհետեւ Աստուած մեզի չի խաբեր։
Աշխարհագրական Տարածումը
Նէտրնալնտներ ուն (Հոլանտայի) մէջ, ուր Տէքարթը երկար ժամանակ ապրած է, Կարտեսականութիւնը նշանաւոր վարդապետութիւն մըն էր գլխաւորապէս համալսարաններու դասախօսերուն եւ աւագ ուսուցիչներուն մէջ։ Գերմանիոյ մէջ այս վարդապետութիւնը Նետրլանտներուն համաչափ չէր, եւ այս երկու երկիրներուն մէջտեղին գտնուող սահմանային Գերմանախօս շրջաններուն մէջ ապրող Կարտեսականութեան հետեւորդները, օրինակի համար բժշկաուսողագիր (Անգլերէն՝ Iatromathematician) Իւօ Խաուքէս (Հոլանտերէն՝ Yvo Gaukes), յաճախ նախընտրեցին իրենց աշխատութիւնները տպել Նետրլանտներուն մէջ։ Ֆրանսայի մէջ, շատ նշանաւոր էր, եւ ազդեցութիւն ունեցաւ նաեւ Եանսէնականներուն վրայ որոնցմէ էր «Անթուան Արնօ»-ն Ֆրանսերէն՝ Antoine Arnauld), հակառակ անոր որ, ինչպէս Իտալիոյ մէջ, եկեղեցին ընդիմացաւ Կարտեսականութեան։ Իտալիոյ մէջ, այս վարդապետութիւնը չկարողացաւ իր երթը կատարել, հաւանաբար անոր համար որ Տէքարթին աշխատութիւնները 1663 թուականին դրուեցան «Արգլիուած Գիրքերու Ցուցակ»-ին մէջ (Լատիներէն՝ Index Librorum Prohibitorum)։
Յիշարժան Կարտեսականներ
- Նիքօլա Մալըպրանշ (Ֆրանսերէն՝ Nicolas Malebranche)։
- Էտմօն Փուղշօ (Ֆրանսերէն՝ Edmond Pourchot)։
Ապուլ (լեռ)
Ապուլ լեռը կը հանդիսանայ Ջաւախքի տարածաշրջանի ամենաբարձր յանգած հրաբուխը (3301 մ)։
Կը գտնուի Սամցխէ Ջաւախեթիի տարածաշրջանին մէջ, մաս կը կազմէ Ապուլ-Սամսարի լեռնաշղթային։
Ապուլ լեռը ունի երկու լեռնագագաթ՝ Մեծ Ապուլ՝ 3301 մ, եւ Փոքր Ապուլ՝ 3290 մ ։
Փարամազ
Փարամազ (Մատթէոս Սարգիսեան, ), հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ, գրող, Հնչակեան կուսակցութեան անդամ։
Կեանք եւ գործունէութիւն
1897-ին, ինք եւս , 40 հոգինոց խումբով, քիւրտ ցեղախումբերու հետ փոքր բախումներ ունենալէ ետք, անցած է Վան։ Վանի մէջ խումբը մատնուած է եւ թրքական զօրքին հետ փոխ-հրաձգութենէ մը ետք, Փարամազն ու խումբին մէկ մասը ձերբակալուած են․ դատապարտուած է մահուան ու իբրեւ ռուսահպատակ յանձնուած է ռուսական կառավարութեան։
Քէօսթէնճէի համագումարին, Փարամազ ընտրուած է կեդրոնական վարչութեան անդամ ու իրեն յանձնուած՝ իթթիհատի եռապետութիւնը տեռորի ենթարկելու գործը։
Գայլ
Կը սնանի վայրի եւ ընտանի սմբակաւորներով, շուներով, նապաստակներով եւ մանր կրծողներով։ Գայլերը կ'ապրին զոյգերով, ուշ աշնան եւ ձմրան սկզիզբին երբեմն կը շրջին վոհմակներով։
Հայերը Յունաստանի մէջ
1922 - 1960
1940-1944 ողբերգական պատերազմին անմիջական հետեւանքները կ'ըլլան ներգաղթն ու արտագաղթը։ Յունահայոց թիւը կը նոսրանայ։ Դպրոցներ, հրատարակութիւններ կը փակուին։ Գաղութը կը վերակազմուի։ Յունաստանի տարածքին հայութիւնը կը համախմբուի հայահոծ շրջաններուն մէջ։
Կրթական հաստատութիւններ
ԻԱ․ դարուն, կրթական վիճակը հետեւեալն է․-
Տե՛ս նաեւ
Կորնթոս
Սուրէն Պայրամեան
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ ազգային գործիչներ Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ
Փիրշէնք
Պատմութիւն
Այսօր Արեւելեան Հայաստանի մէջ անոնց սերունդները կը բնակին Արագածոտն մարզի Ուջան, Ներքին Բազմաբերդ եւ  Շիրակ Մարզի այլ գիւղերը :
Պերճուհի Աւետեան
Գրական գործեր
Հայերէն լեզուի եւ գրականութեան հանդէպ տածած է մեծ սէր. գրական առաջին փորձերը լոյս տեսած են ճեմարանի «Ծիլեր» աշակերտական պարբերաթերթին մէջ:
Նորայր Պէյլերեան
Հեղինակ է աւելի քան 700 գիտական յօդուածի, 30 հեղինակային արտօնագիրի եւ երկհատոր դասագիրքերու՝ «Քիմիական կինետիքկա» (Եր., 1978, 1980), «Ֆիզիքական քիմիա» (Եր., 2016), համահեղինակ է «Էկոլոգիան եւ ժամանակակից քիմիան» (Եր., 1986), «Քիմիայի խնդիրների լուծումներ» (Եր., 1984), «Քիմիայի շտեմարան» (Եր., 1998) գիրքերու։
Խորհրդային Մանկավարժ
Նիւթեր եւ ուսումնասիրութիւններ տպագրած է հին դպրոցի եւ մանկավարժական մտքի պատմութեան վերաբերեալ, թարգմանական նիւթերով հաղորդակից դարձուցած ԽՍՀՄ եւ արտասահմանեան գիտնականներու ու մանկավարժներու գործերուն։ Հանդէսի գործունէութեան ոլորտին մէջ են նաեւ պրոֆտեխնիկական կրթութեան խնդիրները, մասնագիտական կողմնորոշման հարցեր։
Խորհրդային Արուեստ (ամսագիր)
Կազմակերպած է բանավէճեր ժամանակակից հայկակական երգի, ժողովրդական երգարուեստի ու պարարուեստի, քաղաքային շինարարութեան հարցերու շուրջ։ Տպագրած է գրական-գեղարուեստական, տեսական-քննադատական գործեր, փիեսներ, սցենարներ, գրախօսականներ, ծանօթացուցած հանրապետութեան մշակութային կեանքի իրադարձութիւններուն։
Տարբեր բնոյթի եւ ժանրի յօդուածներով հանդէսին թղթակցած են անուանի արուեստագէտներ, արուեստաբաններ, գրողներ՝ Մարտիրոս Սարեան, Փ․ Թէրլէմէզեան, Յովսէփ Օրբելի, Գ․ Լեւոնեան, Տ․ Բեկնազարեան, Տ․ Գիւլիքեւխեան, Դերենիկ Դեմիրճեան, Վահան Թոթովենց, Գուրգէն Մահարի, Ցոյ․ Ցուզովսկի, Բ․ Ալպերս, Մ․ Շտայնբերգ եւ ուրիշներ)։
Թերմոփիլեսի ճակատամարտ
Աղբիւրներ
Յունապարսկական պատերազմներուն մասին գլխաւոր աղբիւրը Իրոտոթոս պատմաբանն է՝ «Իսթորիէ» գործ (Ιστορίαι պատմութիւններ), Ք․Ա․ 440-430։ Թուքիտիտիս (Ք․Ա․460 - Ք․Ա․399) եւ Փլութարհոս (45-120) կասկածի տակ առած են Իրոտոթոսի գործը, սակայն հնաբանական յայտնաբերումները, կը վկայեն, կը փաստեն անոր գործը, ինչպէս օրինակ՝ Կոստանդնուպոլսոյ ձիարձակարանի տելֆեան Սթիլի թոն Օֆէոն (Օձերու սիւնը)։ Յետագային Թուքիտիտիս կը խոստովանի թէ «պատմութեան հայր»ին՝ Իրոտոթոսին, գործը հարկ չկայ վերագրել կամ սրբագրել, որովհետեւ իրական եղելութիւններու վրայ յենուած է։ Իսկ ժամանակակից պատմաբանները անոր գործը արժանահաւատ կը համարեն։
Լէոնիտաս
Լէոնիտաս կը հաւատար թէ ինք պէտք էր մահանար, որպէսզի Սփարթին փրկուի։ Հետը կ՛առնէ 300 Սփարթացի զինեալներ, որոնք մանչ զաւակ ունէին։ Դէպի Թերմոփիլես ճամբուն ընթացքին սփարթացիներուն բանակը կը հարստանայ ուրիշ 5 000 զինեալներով։
Թերմոփիլես
Քսերքսեն դեսպանի մը միջոցով կը փորձէ Լէոնիտաս համոզէ զէնքերը լքել ու նահանջել։ Լէոնիտասի պատասխանն էր՝ «Մոլոն լաւէ՛» (Μολὼν λαβέ եթէ գաս/երբ գաս, ա՛ռ)։
Յակոբ Կուտսուզեան
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Գահիրէ, Կեսարիայէն Եգիպտոս գաղթած հայ մտաւորական Արամ Կուտսուզեանի (1914-1974) ընտանիքին մէջ։ 10 տարեկանին հաստատուած է Քանատա։ Հայրը շարժապատկերի բեմադրիչ եղած է, Յակոբ հասակ առած է այդ միջավայրին մէջ։ Հինգ-վեց տարեկանին սկսած է հօրը ֆիլմերուն մէջ դերասանութիւն ընել :
Սուրբ Ստեփանոս Եկեղեցի (Տող)
Պատմութիւն
Եկեղեցւոյ ներքին սրահը ուղղանկիւն կամարակապ դահլիճ է: Քանդուած եկեղեցիէն մնացած են կոպտատաշ քարերէ կառուցուած պատերը: Արտասովոր ձեւ ունեցող քանդակազարդ սիւնը դահլիճը կը բաժնէ երկու անհաւասար մասերու:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Արցախի թեմի վանքեր եւ եկեղեցիներ
Վարդան Բախշեան
Գործունէութիւն
1990-ին միացած է Հ.Յ.Դաշնակցութեան շարքերուն եւ մասնակցած է Բերդաձորի Պաշտպանութեան:
Նահատակուած է 16 Դեկտեմբեր 1991-ին, Հասանաբատի ինքնապաշտպանութեան կռիւներուն: Եռաբլուր կը գտնուի անոր գերեզմանը ։
Յովհաննէս Ոսկերիչեան
Մահ
Բնակած է ԱՄՆ Ֆիլատելֆիա քաղաքը, ուր ալ մահացած է ։
Խոտաբուժում
Դեղաբոյսեր, որոնց դեղահատերը կարելի է գտնել դեղատուներու մէջ
Ալոէ (Aloe).- Զայն կ'անուանեն տնային դեղարան: Ալոէն սենեկային բոյսերուն մէջ բուժիչ յատկութիւններով օժտուած է: Կը պարունակէ 20 առ հարիւր եթերաիւղեր, 18 տեսակի ամինոթթուներ, խէժանման նիւթեր, միքրօ եւ մաքրօ էլեմաններ: Ըստ բոյսին տարիքին, կը փոխուին անոր բուժական յատկութիւնները: Օգտակար են երկու տարեկանէն վեր բոյսին տերեւները եւ կ'օգտագործուի կեղեւներու միջեւ գտնուող դոնդողը, իսկ կոշտ շերտը կարելի չէ օգտագործել: Ալոէն չեն կրնար օգտագործել յղի կիները եւ արեան գերճնշում ունեցողները: Պէտք չէ օգտագործուի նաեւ աղիքային արիւնահոսութեան եւ երիկամներու հիւանդութիւններու ընթացքին:
Սիան Սրբուհի Էլիաս
Մանկութիւնը եւ ընտանիքը
Ծնողքը Նոր Զելանտա տեղափոխուած են, երբ Սրբուհին մէկ տարեկան էր։
Խոտաբուժում
Կանաչ Դեղարան
Բու­ժա­կան նպա­տա­կով կը գոր­ծա­ծուին նաեւ սո­ճիի չբա­ցուած գար­նա­նա­յին բող­բոջ­նե­րը, ա­սեղ­նա­տե­րեւ­նե­րը եւ խէ­ժը: Ա­նոնց մէջ ա­ռատ են ե­թե­րաիւ­ղե­րը, օս­լան, դա­բա­ղիչ նիւ­թե­րը եւ այլ մա­ծան իւ­ղե­րը: Սո­ճիի դե­ղա­մի­ջոց­նե­րը ու­նին մի­զա­մուղ, ցա­ւա­զեր­ծող եւ հա­կա­բոր­բո­քիչ յատ­կու­թիւն­ներ: Սո­ճիի բող­բոջ­նե­րու թուր­մը կը գոր­ծա­ծուի շնչա­ռա­կան ճամ­բա­նե­րու բոր­բո­քու­մի, թո­քա­տա­պի, ստա­մոք­սի խո­ցի, ե­րի­կա­մա­յին հի­ւան­դու­թիւն­նե­րու պա­րա­գա­յին: Սո­ճե­նիի ա­սեղ­նա­տե­րեւ­նե­րու թուր­մը կազ­դու­րիչ լո­գանք­նե­րու հա­մար փնտռուած մի­ջոց մըն է: Այդ թուր­մը կը գործա­ծուի նաեւ այ­րուածք­նե­րու բուժ­ման կամ մոր­թա­յին ու­րիշ բոր­բո­քում­նե­րու հա­մար քսուք­ներ պատ­րաս­տե­լու ժա­մա­նակ: Սո­ճիի բնա­մի­ջոց­նե­րը սկսած են գոր­ծա­ծել նաեւ ու­ռուցք­նե­րու պա­րա­գա­յին: Բու­ժիչ յատ­կու­թիւն­ներ ու­նին նաեւ Սո­ճու­տի մէջ գտնուող միւս կո­նազ­գի ծա­ռե­րը: Կա­նաչ դե­ղա­րան կը նկա­տուին առ­հա­սա­րակ բո­լոր ան­տառ­նե­րը, բայց ա­նոնք միշտ պատ­շաճ խնամ­քի ա­ռար­կայ չեն դառ­նար ։
Սուրիոյ Լեզուները
Պատմականօրէն, Արամերէնը տարածաշրջանին ընդհանուր լեզուն էր (Լինկուա Ֆրանքա) մինչեւ Արաբերէնի գալուստը եւ դեռ կը շարունակէ խօսուիլ Արամեացիներուն (Ասորիներ) կողմէն։ Դասական Սրեաներէնը (Քրիստոնէական Արամերէն) դեռ կը գործածուի որպէս ծիսական լեզու տարբեր Քրիստոնէական յարանուանութիւններու կողմէն։ Ամենաուշագրավն այն է թէ Արեւելեան Նոր-Արամերէնը դեռ կը շարունակէ խօսուիլ Մաալուլա (Արաբերէն՝ معلولا, Արամերէնի Սրեանի Այբուբենով՝ ܡܥܠܘܠܐ, Արեւմտեան Արամերէնի Մաալուլական այբուբենով՝ מעלולא) գիւղին մէջ ինչպէս նաեւ երկու դրացի գիւղերու մէջ:
Թրքերէն
Թրքերէնը Սուրիոյ մէջ երորդ ամէնաշատ գործածուող լեզուն է ։ Թրքական տարբեր բարբառներ կը խօսուին թուրքմէն/թուրքօման փոքրամասնութեան կողմէն, մասնաւորապէս Եփրատի արեւելեան ափին գտնուող գիւղերուն մէջ ։ Բացի Հոմս եւ Ալ-Քալամուն շրջաններուն մէջ գտնուող թրքերէնի կղզիներէն ։
Խռովք (ամսագիր)
Պատմութիւն
«Խռովքը» ունեցաւ միայն մէկ համար, որու մէջ ամփոփուած լրջախոհ յօդուածներու զգալի մասը մնաց շարունակելու։ Յատկապէս յիշատակելի է Գարեգին Նժդեհի «Ցեղակրութիւնն իբրեւ յաղթանակի զօրոյթ» յօդուածը, որ ցեղակրօնութեան վերաբերեալ յայտնի առաջին հրապարակումն է ։
Լէոնիտ Ազգալդեան
Կենսագրութիւն
Ծնած է Թիֆլիս: 1960-ին ընտրուած է Մոսկուայի Լոմոնոսովի անուան համալսարանի բնագիտութեան բաժանմունքը: Հետագային փոխանցուած է Երեւանի պետական համալսարանի նոյն բաժանմունքը, որ աւարտած է յաջողութեամբ: Աշխատած է ժողովրդական տնտեսութեան տարբեր բնագաւառներու մէջ:
Ծիածան (թերթ, Սան Ֆրանսիսքօ)
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:ԱՄՆ-ի պարբերականներ
Ծիածան (թերթ, Պէյրութ)
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Լիբանանի հայկական պարբերականներ
Կասկած
Կասկածը մտային կացութիւն մըն է, երբ միտքը կախուած կը մնայ երկու կամ աւելի իրար հակասող դրոյթներու մէջ, չկարենալով վստահ ըլլալ անոնցմէ որեւէ մէկուն մէջ։ Կասկածը զգացումներու մակարդակին վրայ անորոշութիւնն է հաւատքին եւ անհաւատութեան միջեւ։ Անիկա կրնայ ներառել անորոշութիւն, անվստահութիւն կամ որոշ իրողութեանց, արարքներու, շարժառիթներու, կամ որոշումներու վերաբերեալ համոզումի պակաս։ Կասկածը կրնա պատճառել համապատասխան գործողութեանց յետաձգումը կամ մերժումը, սխալներու կամ կորսուած առիթներու համար մտահոգուելուն պատճառով։
Գիտութիւն
"Ամէն ինչին կասկածիլը կամ ամէն ինչին հաւատալը, երկու հաւասարապէս պատշաճ լուծումներ են․ երկուքն ալ զերծ կը մնան մտածութեան անհրաժեշտութիւնէն։"— Հանրի Փուանքարէ, Գիտութիւն եւ Ենթադրութիւն, 1905, Տուվըր Ապրիճըտ 1952-ի հրատարակութիւն, (Ֆրանսերէն՝ Henri Poincaré, Science et hypothèse, Douvres édition abrégée de 1952)։
Աննա Պողիկեան
Կենսագրական գիծեր
Ան քաղաքագիտութիւն ուսանած է Գահիրէի Ամերիկեան համալսարանին մէջ եւ արուեստ ու երաժշտութիւն՝ Մոնրէալի Քոնքորտիա համալսարանին մէջ (Քանատա) ։
Ծաղիկ (թերթ)
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ հայկական պարբերականներ
Մարդկային Ծիները
Նոր Հետազօտութիւններ
Թէեւ ծիներու ճշգրիտ ձեւով ուսումնասիրութիւնը կրնայ դժուար ըլլալ, գիտնականները կ'ըսեն, որ այս նոր տուեալներու հաւաքածոն կ'օգնէ ճանապարհ հարթելու դէպի մարդու ծիներու աւելի մեծ նրբութիւններու ընկալում:
Մարդու բնաշրջումը
Վաքիրլիս կը յայտնէ, որ այս 155 de novo ծագում ունեցող միքրոփրոթէիններու մօտ մէկ երրորդը արդէն գործուն է` շեշտելով, որ անոնցմէ երկուքը բոլորովին յատուկ էին մարդոց:
Ռոզա Լին
2020–ներկայ՝ Սկիզբ եւ Եւրատեսիլ Երգի Մրցույթ
2022 Փետրուարին կային տարաձայնութիւններ որոնք յայտարարեցին թէ Լին պիտի ներկայացնէ Հայաստանը 2022 թուականի Եւրատեսիլ Երգի Մրցոյթին, Թուրին, Իտալիա: 11 Մարտին, ան պաշտօնապես յայտարարուեցաւ ներկայացուցիչ: Երգը, անունը « Snap », հրապարակուեցաւ 19 Մարտին, իր տեսահոլովակով: Երգը գրած են Լինը, Թամար Գաբրիելյան, Լարզ Փրինսիփաթո, Ճերմի Տուսուլեթ, Էլի Քրիսթլը եվ Քորթնի Հերլը:
Ծիրանի Գօտի
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:ԱՄՆ-ի պարբերականներ
Ռոզա Փափազեան
Կենսագրական գիծեր
1951 թուականին սորված է նկարիչ Աշոտ Զօրեանի մօտ։
Գահիրէ կ'ապրի։ Աշխատանքներէն կը գտնուին Հայաստանի ազգային պատկերասրահին մէջ ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ գեղանկարիչներ
Կայծ (ամսագիր)
Տպագրած է Կարլ Մարքսի եւ Ֆրիդրիխ Էնգելսի երկերէն, Գէորգի Պլեխանովի «Անիշխանական վարդապետութեան պատմական զարգացումը» գործը։ Պատմած է ԷՌՄԳԲԿ 2-րդ համագումարի գործունէութեան, պոլշեւիզմի եւ անոր հակառակորդներու մասին։
Համբարձում Խաչանեան
Կեանք եւ գործունէութիւն
Ապա Խաչանեան ընդունուած է Գաբրիէլ Սունդուկեանի անուան թատրոն, ուր մնացած է մինչեւ 1933 թուականը, ապա անցած է Երեւանի բանուորական թատրոն:
Տէր Զօր Քաղաք
Տէր Զօրի Բնակչութիւնը
– Արաբ ցեղերէ, որ վերջին չորս դարերու ընթացքին կազմաւորուած են եւ հոն հաստատուած` ԺԹ. դարու վերջաւորութեան: Կը զբաղին հողագործութեամբ կամ անասնաբուծութեամբ, եւ հին արաբներէ, որոնք հաստատուած են պատմական քաղաքներուն մէջ :
Անասուններու Խածուածքներ
Կատուներու խածուածք
Կատուն ընդհանրապէս անվնաս անասուն մըն է: Սակայն ան կրնայ խածնել եւ վնասել: Կատուն ունի սրածայր ակռաներ: Երբ ան խածնէ, իր սրածայր ակռաները կը մխրճէ մորթէն եւ մկաններէն ներս եւ կրնայ հասնիլ մինչեւ ոսկորները, մկաններու ձգանները եւ յօդերը: Անոնց վէրքը կ'ըլլայ խորունկ եւ կրնայ յառաջանալ սուր բորբոքում:
Պայծառ Երկաթ
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Կոստանդնուպոլիս։ Կրթութիւնը ստացած է Քում Քափու թաղամասի ազգային վարժարանին մէջ։
Կայծեր (թերթ, Պէյրութ)
Լոյս կը տեսնէ Յուլիս 1983-էն մինչեւ 1987 թուականը՝ եռամսեայ, 1988-1994 թուականներուն՝ քառամսեայ, 1995-1996 թուականներուն լոյս չի տեսներ, 1997-1999 թուականներուն՝ դարձեալ եռամսեայ (ընդամէնը՝ 44 համար)։
Պէաթրիս Եկէնեան
Կենսագրական գիծեր
1924 թուականէն Օննիկ Վոլթերի հետ խաղցած է «Եգիպտահայ դրամատիկում», ստանձնելով դարձեալ գլխաւոր դերեր «Տալիլա», «Անչափահաս», Տ. Կամսարականի «Վարժապետին աղջիկը», «Վերարծարծուող կրակ», «Աշխարհի դատաստան», «Քաղաքային մահ», Ալեքսանդր Տիւմա-որդու «Քամելիազարդ տիկինը» եւ այլ թատրոններու մէջ։ Աւելի ուշ երկար տարիներ խաղցած է եգիպտահայ բեմի վրայ ։
Բամբա
Բնակչութիւն
Ուրուկուէյ
Ուրուկույէյի արօտադաշտ
Տե՛ս նաեւ
Ամազոն
Ռոբերտ Սահակեանց
Կոչումներ
1987-ին ստացած է Խորհրդային Հայաստանի վաստակաւոր արուեստագէտի տիտղոսը, իսկ 2008ին՝ Հայաստանի Հանրապետութեան ժողովրդական արուեստագէտի կոչումը ։
Ֆէյրուզ (դերասանուհի)
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Գահիրէ: Ան Նելլի Արթին Գալֆայեանի աւագ քոյրն էր, որ հազիւ եօթ տարեկանին մուտք գործած է շարժապատկերի աշխարհ: Զինք կ'անուանէին «հրաշամանուկ», յայտնի էր երաժշտական ներկայացումներու մէջ իր դերերով: Ան ինը տարուան մէջ խաղցած է 10 դեր, սակայն 15 տարեկանին ամուսնանալով, հեռացած է բեմէն: 2001-ին, պարգեւատրուած է Գահիրէի միջազգհային շարժապատկերի փառատօնին կողմէ՝ իր աւանդին համար:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ
27 Ապրիլ
27 Ապրիլ, տարուան 117-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 118-րդ) օրն է։
Ազազ կամ Աազազ
Հայերը Ազազի մէջ
1959-ին մանկապարտէզի սրահը վերածուած է մատրան, որուն օծումը մեծ շուքով կատարած է Բերիոյ Թեմի Առաջնորդ Գերշ. Տ. Ղեւոնդ Սրբազանը:
Ազազի Ազգ. Սահակեան վարժարանը
Սկզբնական շրջանին վարժարանը ունեցած է շուրջ 35 երկսեռ աշակերտներ: Ըստ Բերիոյ Թեմի արխիւներուն`1931-ին վարժարանի աշակերտութեան ընդհանուր թիւը եղած է 220 երկսեռ ուսանողներ, նախակրթարան՝ 110, (70 մանչ, 40 աղջիկ: Մանկապարտէզ՝ 110-ը, 60 մանչ, 50 աղջիկ):
Հայ Աւետարանական համայնքը
9 Օգոստոս 1952-ի տուեալներով հայ Աւետարանական համայնքը կը հաշուէր 61 հոգի, 11 տուն:
1951-ին՝ 45 երկսեռ աշակերտ, պաշտօնավարած է 4 ուսուցիչ:
Ոչ մէկ լուր արեւմտեան ճակատէն (ժապաւէն)
Ժապաւէնին արտադրումը
Բուն նկարահանումը սկսած է 9 Մարտ 2021-ին Չեխիոյ մայրաքաղաք Փրակի մէջ եւ տեւած է 55 օր։ Ժապաւէնի արտադրումը արժած է 20 միլիոն տոլար։
Կարմիր Գիւղացի
Զբաղուած է լենինեան գաղափարներու եւ կոմունիստական կուսակցութեան քաղաքականութեան քարոզչութեամբ։ Փորձած է պատկերել գաւառի քաղաքական-տնտեսական կեանքը, ներկայացնել գիւղատնտեսութեան բնագաւառի այսպէս կոչուած՝ առաջաւորներուն, ընդհանրացնել անոնց փորձը։ Տարածած է խորհրդային իշխանութեան կեդրոնական եւ տեղական մարմիններու դեկրէտներն ու հրահանգները։
Արմէն Արմէնեան
Թատերական գործունէութիւն
Փարիզ փոխադրելով, մտած է Սառա Պեռնարի թատրոնը, ուր անխօս դերեր կատարած է եւ ապա՝ թեքնիք բեմադրիչի օգնականը եղած է, հետեւելով Պեռնարի, Մունէ-Սիւլիի եւ Փօլ Մունէի արուեստին, այլ դերասաններու շարքին։
Քալիփսօ (խորամաս)
Քալիփսօ խորամաս, (յուն․՝ Φρέαρ των Οινουσσών, անգլ․՝ Calypso Deep) Միջերկրական ծովուն խորագոյն կէտը, 5267 մ․ խորութեամբ։ Կը գտնուի Յոնիական ծովը, Պելոպոնեսի արեւմուտքը, Մեսինիաքոս ծոցին արեւմուտքը, Փիլոս ծովափնեայ քաղաքէն 62․6քլ․ հարաւ-արեւմուտքը։
Եաշար Քուրթ
Ալպոմներ
Առաջին ալպոմը թողարկած է 1994-ին Գերմանիոյ Քէօլն քաղաքը։
Այտա Ազնաւուր
Ժորժ Կառվարենցի այրին, իսկ Շարլ Ազնաւուր ի աւագ քոյրն է : Եղբօրմէն կը տարբերի իր հայերէն երգերով :
Անուշքա
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Գահիրէ, դուստրն է հայազգի Կարպիս Սելիմի ։ Անուշքա յաճախած է Գահիրէի Պուլաք Ապուլ Աալա ( بولاق أبو العلا ) թաղամասին մէջ գտնուող Գալուստ Կիւլպէնկեան վարժարանը՝ մանկապարտէզէն մինչեւ երկրորդական, որմէ ետք ուսումը շարունակած է Գահիրէի Ամերիկեան համալսարանին մէջ՝ հետեւելով գործարարութեան կառավարման ճիւղին։
Գործունէութիւն
Երգչուհի Անուշքա պարգեւատրուած է Եգիպտոսի Զբօսաշրջութեան նախարարութեան կողմէ, եգիպտական երաժշտութիւնը խթանելու եւ համաշխարհային ասպարէզներ հասցնելու իր ջանքերուն համար:
Դերասանակն կեանք
Անուշքա օժտուած նաեւ դերասանական ունակութիւններով, ճամբայ հարթած է նաեւ դերասանական մարզին մէջ․ բեմադրիչ Սալահ Ապու Սեյֆ զինք կ’ընտրէ «Պարոն Քաֆ» (السيد كاف) ֆիլմին համար, որմէ ետք ան դերեր ստանձնած է՝
Արթուր Ղարիպեան
Կենսգրական գիծեր
Ծնած է 1967-ին: Քանդակագործի իր կրթութիւնը ստացած է Երեւանի Տաճատ Թերլէմեզեանի անուան նկարչական ուսումնարանին մէջ:
Կարմիր Ծիլեր
Առանձին մատենաշարով լոյս ընծայած է մանկական ստեղծագործութիւններու ժողովածուներ։ «Կարմիր Ծիլերը» հայկական դպրոցներուն մէջ գործածուած է որպէս ուսումնական ձեռնարկ։
Պապունները
Մարմինին երկայնքը 75-80 սմ է, պոչինը՝ 50-60 սմ, կշիռքը՝ մինչեւ 30 քկ։ էգերը գրեթէ երկու անգամ թեթեւ են արուներէն։ Դունչը երկար է՝ զարգացած ժանիքներով։ Առջեւի եւ ետին վերջաւորութիւնները գրեթէ հաւասար են, թաթերը՝ կարճ։ Քթանցքերը լայն են՝ տեղադրուած դունչին ծայրը։ Մորթը մուգ մոխրագոյն է, երկար բուրդով։ Նստատեղի կոշտուկները մեծ են եւ վառ գունաւոր։
Կարմիր Զինուոր
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Համսթըրները (Արջամուկ)
Համսթըրները (Արջամուկ), կրծողներու ընտանիքին կը պատկանին: Մեծ վնաս կը հասցնեն գիւղատնտեսութեան։ ժանտախտ կը տարածեն :
Համսթըրները ծանօթ են սնունդի կուտակման իրենց պահուածքով: Անոնք սնունդը կը տեղափոխեն իրենց ստորին որջերը՝ այտերու մեծ տոպրակներուն մէջ: Երբ անոնց այտերը լեցուած կ'ըլլան, կը թուի անոնց գլուխները աճած են երկու կամ երեք անգամ: Համսթըրները ձմրան նախապատրաստուելով` իրենց ամառնային ծանրութիւնը կը կորսնցնեն: Այն համսթըրները, որոնք կը պահուին իբրեւ ընտանի անասուններ, նոյնպէս կրնան ունենալ այս կողմնակի ազդեցութիւնը, եւ այդ մէկը կախում ունի իրենց վարած վարժութիւններէն:
Կարմիր Մոծակ
Ծաղրած է «բիւրոկրատական քաշքշուկը», վերհանած «հնից եկող կենցաղային արատներն ու յոռի սովորութիւնները», դէմ արտայայտուած խորհրդային ռեժիմի հակառակորդներուն։ Տպագրած է էտուարտ Խոճիկի, Լեռ Կամսարի, Դերենիկ Դեմիրճեանի եւ այլոց երգիծական ստեղծագործութիւնները։ Աշխատակցած են ծաղրանկարիչներ Միքայէլ Արուտչեանը, Վահրամ Գայֆէճեանը։ 4-րդ համարը նուիրուած է Յակոբ Պարոնեանի մահուան 35-ամեակին։
Ողիմպոս
Յունական դիցաբանականութեան մէջ
Լեռան բազմաձեւութիւնը, բարձր գագաթները որոնք գրեթէ միշտ ծածկուած կ՛ըլլան մշուշով եւ կամ ցած ամպերով, պատճառ եղած են ժամանակի ընթացքին առասպելներու ստեղծման ու զարգացման եւ յառաջացուցած են հին յոյներուն Ողիմպոսի երկոտասան աստուածները (Δωδεκάθεο)։
Վոլոտիմիր Զելենսքի
Վաղ կեանք
Վոլոտիմիր Օլեքսանտրովիչ Զելեսնքի ծնած է 25 Յունուար 1978-ին, Քրիւի Ռիհ, Ուքրանիա՝ ծագումով հրեայ ծնողներէ: Հայրը՝ Օլեքսանտր Զելենսքի համալսարանի դասախօս եւ համակարգչային ծրագրող է, իսկ մայրը՝ Ռիմմա Զելենսքա, երկրաչափ:   Իր մեծ հայրը՝ Սեմիոն Իւանովիչ Զելենսքի Համաշխարհային Երկրորդ Պատերազմին ծառայած է Կարմիր բանակէն ներս: Սեմիոնի հայրն ու երեք եղբայրները սպաննուած են Հոլոքոսթի ժամանակ:
Թուքիտիտիս
Կենսագրական հակիրճ տեղեկութիւններ
Օլորոս անունը կը կրեն նաեւ Թրակիոյ թագաւորներէն շատեր։
Ք․Ա․424-ին սպարապետ կը նշանակուի եւ անոր կը վստահուի Թասոս կղզին խարիսխ նետած 7 նաւերու կառավարումը։
Թոքախտ
Պատմական տեղեկութիւններ
Հիւանդութիւնը իր թոքախտ անունով առաջին անգամ յայտնաբերուած է Հիփոքրատի աշխատութիւններուն մէջ։ Հիւանդութեան մասին մանրամասն տեղեկութիւններ կու տայ Աւիչենան։ Անդամներու ձեւաբանական փոփոխութիւններու առաջին ուսումնասիրութիւնները կատարած է Սիլվիուս տէ լա Պոէն, որ տարբեր անդամներու մէջ յառաջացած թմբիկներու ծագումը կը կապէր թոքախտի հետ։ 1689-ին Ռիչըրտ Մորտընը գրած է թոքախտի մասին առաջին մենագրութիւնը՝ «Ֆթիզիոլոգիա, կամ տրակտատ թոքախտի մասին» անունով։ Ախտաբանութեան, անդամազննական և դարմանական աւելի մանրամասն նկարագրութիւն տուած է ֆրանսացի գիտնական Լայեննեկը։ 24 Մարտ 1882-ին Ռոպերթ Կոխ կը յաջողի առանձնացնել թոքախտի յարուցիչը։ 1993-ին Առողջապահութեան համաշխարհային կազմակերպութիւնը թոքախտը կը յայտարարէ համազգային աղետ, իսկ 24 Մարտը կը յայտարարէ «Թոքախտի դէմ պայքարի համաշխարհային օր» ։
Բուժում
Թոքախտի բուժումը տեղի կ'ունենայ բժշկական հսկողութեան տակ, սկիզբը՝ հիւանդանոցը, ապա՝ փոփոխական պայմաններու մէջ։ Թոքախտի բուժումը, իբրեւ օրէնք, կը կատարուի հակաթոքախտային դեղամիջոցներով, որոնք կը տրուին երկար ժամանակով (9-12 ամիս, երբեմն՝ նոյնիսկ աւելի)։ Այս դեղամիջոցները արագօրէն կը վերացնեն հիւանդութեան ախտանշանները. ջերմաստիճանը կը դառնում է բնականոն, հազը կ'ընդհատուի, ընդհանուր ինքնազգացողութիւնը կը բարելաւուի։ Բայց ատիկա չի նշանակեր, որ հիւանդը լրիւ բուժուած է։ Յաճախ հիւանդները կը գերագնահատեն իրենց վիճակը եւ կը դադրին բժիշկին ցուցմունքներուն հետեւելէ։ Այսպիսով անոնք անուղղելի վնաս կը հասցնեն իրենց մարմնին, քանզի այդ դեղամիջոցներուն ոչ ճիշտ օգտագործման կամ բուժման ընդհատման պարագային կրնայ զարգանալ կայունութիւն այդ դեղամիջոցներէն մէկուն կամ մի քանիին նկատմամբ, որուն պարագային կը զարգանայ դեղորայքակայուն թոքախտ։ Բուժուած ըլլալու փաստը կրնայ հաստատել միմիայն բժիշկը։
Փոկերը
Փոկերը անասուններու ամէնէն խելացի տեսակներէն են:
Հրանդ Թամրազեան
Կենսագրութիւն
1963 թուաանին «Շիրվանզադե. կյանքը եւ գործը» նիւթով ատենախօսութիւն պաշտպանած է եւ ստացած բանասիրական գիտութիւններու դոկտորի աստիճան։
Հնդկահաւ
Հնդկահաւը ընդհանուր տոհմ ունի ցախաքլորներու (grouse), փասիաններու (pheasant) եւ այլ թռչուններու հետ, որոնք կարելի էր գտնել նոյնիսկ աւելի քան 20 միլիոն տարի առաջ` Հիւսիսային Ամերիկայի մէջ:
Նորածին հնդկահաւերը ամբողջ տարուան ընթացքին կը մնան մօր մօտ: Հակառակ անոր, որ վայրի հնդկահաւերը կը նախընտրեն բնակիլ ծառերու վրայ, մայրը, սակայն, կը պահէ իր ձագերը գետինի մակարդակի վրայ, որպէսզի պաշտպանէ զանոնք գիշատիչներէ` մինչեւ անոնց չափահաս դառնալը:
Երկրորդ Ծաղկազարդ
Հայ Եկեղեցին « Նոր Կիրակի »էն սկսեալ՝ չորս աւետարանները կը կարդայ ամէն օր կարգով, եւ այդ կարգին շարունակութեամբ չորս աւետարաններէն Քրիստոսի Երուսաղէմ Գալստեան կտորները Յինանց Է. Կիրակիին ինկած են՝ որմով Ծաղկազարդի յիշատակութեան կրկնութիւնը տեղի կ'ունենայ։
Իրոտոթոս
Կենսագրական հակիրճ տեղեկութիւններ
Իրոտոթոս (կամ Իրոտոթոս Ալիքարնասեցին) ծնած է Ալիքարնասոս (Փոքր Ասիոյ հարաւ-արեւմտեան ափերուն յունական գաղթօճախ․ այսօրուան՝ Պոտրում)։ Բարեկեցիկ ընտանիքի զաւակ եղած է եւ դաստիարակուած է Հոմերոսի եւ յունական դիցաբանութեան շունչով։ Հայրն էր Լիքսիս եւ մայրը՝ Ռիօ (ան Թրիզինայէն Յոնիա հասած առաջին յոյն գաղթողներու սերունդէն էր), իսկ զարմիկն էր Փանիասիս (Ք․Ա․ 5-րդ դարու յոյն դիւցազներգակ բանաստեղծ)։
Տե՛ս նաեւ
Թուքիտիտիս
Երկրորդ Ծաղկազարդ
Ինչպէս Յարութենէն ետք Քրիստոս մնաց երկիրի վրայ քառասուն օր, որպէսզի մարդոց մէջ հաստատէ Իր յարութեան հաւատքը, այնպէս ալ համբարձումէն ետք ինը օր մնաց հրեշտակներու դասերուն մէջ, որպէսզի անոնց յայտնէ մարդոց փրկութեան խորհուրդը։
Նորա Փափազեան
Կենսագրական գիծեր
Մահացած է 1 Նոյեմբեր 2017-ին ։
Ֆոնեաս, Էվիա
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Սթիրոնիսիա կղզեխումբին ժայռակղզիակ։ Կը գտնուի Էվոյիքոս ծոցին հարաւային մասը, Ատիկէի արեւելեան մասի Քաւոֆոնեաս հրուանդանին (Էվիայ) հարաւ-արեւելքը ։  Կը պատկանի Նեա Սթիրա (Էվիա) քաղաքապետութեան։
Կը կոչուի Ֆոնեաս (Φονιάς=սպաննող), որովհետեւ նաւագնացութեան համար վտանգաւոր շրջան մըն է։
Ժայռակղզիակին վրայ լուսանկարուած է «Լուֆա քէ փարալաղի․ Սիրինես սթօ Էղէօ» («Λούφα και παραλλαγή: Σειρήνες στο Αιγαίο» Loafing and Camouflage: Sirens in the Aegean) ժապաւէնը։ Ժապաւէնի պատմութեան ընթացքը կը պատահի Քալիմնոսի Փիթա ժայռակղզիակը, սակայն ժապաւէնը ամբողջովին լուսանկարուած է Ֆոնեաս ժայռակղզիին վրայ։
Ժան Ժաք Ռուսօ
1755-ին լոյս տեսած «Դատողութիւնը հասարակական անհաւասարութեան մասին» գործին մէջ նոյնպէս Ռուսօ կը քննադատէ մշակոյթը եւ քաղաքակրթութիւնը, կը ձգտի ապացուցել, որ ժամանակակից քաղաքակրթութիւնը կը փճացնէ մարդը։ Ան այս գործին մէջ կը փորձէ գտնել քաղաքակրթութեան բարոյալքող ազդեցութեան եւ ընկերային չարիքներու սկզբնապատճառը։
Ռուսոյի միւս հանճարեղ ստեղծագործութիւնը «Էմիլ կամ դաստիարակութեան մասին» ճառախօսութիւն-վէպն է, ուր շարադրուած են հեղինակին մանկավարժական գաղափարները։ Ռուսօ առաջիններէն էր, որ երեխայի զարգացման եւ դաստիարակութեան համար կ'առաջարկէ ուսուցման նոր ձեւեր։
Կեանքին վերջին տարիները
Ռուսօ մահացած է 3 Յուլիս 1778-ին։ Թաղուած է Էրմենովիլի մէջ՝ գեղեցիկ լիճի մը մէջ գտնուող «Բարտիներու կղզիին մէջ»։ 1794-ին Ռուսոյի աճիւնը տեղափոխուած է Փարիզի պանթէոնը։
Սթիրա, ժայռակղզիակ (Էվիա)
Սթիրա (յուն․՝ Στύρα )․ անբնակ ժայռակղզիակ, Սթիրոնիսիա, Էվոյիքոս ծոց, Յունաստան։
Կոմունիզմի Համար
Առաջին անգամ լոյս տեսած է 1963 թուականին, Հոկտեմբերեանի մէջ (այժմ՝ Արմաւիր)։ Փորձած է արտացոլել շրջանի աշխատաւորութեան առօրեան, կուսակցական եւ հասարակական կազմակերպութիւններու աշխատանքները, գիւղատնտեսութեան եւ արդիւնաբերութեան անցուդարձը, լուսաբանած դպրոցական, մշակութային եւ մարզական կեանքը, երթեւեկութեան ու շինարարութեան վերաբերող հարցերը։
Խորհրդային գաղափարախօսութեան սահմաններուն մէջ փորձած է ծանօթացնել գիտութեան ու տեխնիկայի նուաճումները, գովազդած գրականութեան ու մշակոյթի նորոյթները։ Յաջորդած է «Բոլշեւիկեան տեմպով» (1931—1953 թուականներ), «Դէպի կոմունիզմ» (1953— 1962 թուականներ) թերթերուն։
Կոչ-Դեւեթ
Սեփական պնդմամբ՝ պայքարած է Անդրկովկասի՝ Վրաստանի, Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի ժողովուրդներու «բարեկամութեան ամրապնդման» համար։ Ջատագովածէ կոմունիստական գաղափարախօսութիւնը։
Կոմունիստ (թերթ, Պաքու)
Կոմունիստ, օրաթերթ։ Լոյս տեսած է 1920-1989 թուականին, Պաքուի մէջ շաբաթը 5 անգամ։ Խմբագիրներ՝ Ս. Խանոյեան, Ս. Վարդանեան, Ի. Դովլաթեան, Ս. Մանուցեան, Ա. Վարդանեան, Գեղամ Անտելէպեան, Հ. Բաբլումեան, Ե. Գրիգորեան, Համօ Ամիրխանեան, Տ. Գրիգորեան, Ե. Բաբայեան, Է. Գրիգորեան։
Հայկ Կիւտէնեան
Կենսագրական գիծեր
Հաւաքած է Արեւելքի եւ Պալքանեան երկրներու ժողովրդական մեղեդիներ։
Փոլ Պիա
Կեանքը
Փոլ Պիա ծնած է 13 Փետրուար 1933-ին, գիւղական բնակավայրի մը մէջ: Տարրական եւ միջնակարգ կրթութիւնը ստացած է կաթոլիկ վարժարաններու մէջ, կը պատրաստուէր իր կեանքը նուիրել եկեղեցւոյ: 1950-ական թուականներու կէսերուն, երբ Ափրիկէի մէջ կը սկսի ապագաղութացման հոլովոյթը, ապագայ նախագահը քաղաքականութեամբ կը հրապուրուի:
Համայնապատկեր (հանդէս)
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:ԱՄՆ-ի պարբերականներ
Կռունկ Հայոց Աշխարհին
«Կռունկ Հայոց Աշխարհին», գրական, բանասիրական, վիճակագրական, բարոյախօսական եւ տեղեկատու ամսօրեայ հանդէս։ Լոյս տեսած է 1860-1863 թուականներուն Թիֆլիսի մէջ։ Խմբագիրն էր Մ. Աղաբեկեանը, հրատարակիչը՝ Համբարձում Էնֆիաճեանը։ Հանդէսը հայ ժողովուրդի լուսաւորութեան հիմնական գործօնները համարած է լեզուն, պատմութիւնը եւ կրօնը։ Կարեւոր դեր կատարած է աշխարհաբար գրական հայերէնի ձեւաւորման գործին մէջ՝ տպագրելով Խ. Աբովեանի («Ովսանա»), Պերճ Պռօշեանի («Սոս եւ Վարդիթեր», «Աղասի»), Դ. Շերմազանեանի, Ռ. Պատկանեանի, Ե. Սահակեանի, Հ. Ամիրբեկեանի եւ ուրիշներու գեղարուեստական երկերը, Մ. Մամուրեանի «Անգլիական նամականի»-ի առաջին բաժինը։ Թարգմանաբար ներկայացուցած է Պուշկինի եւ Հաֆեգի ստեղծագործութիւններէն, բազմաթիւ գլուխներ Ռուսթաւելիի «Վագրենաւորից»։ Ամսագիրը աւանդ ունի նաեւ հայ բանասիրութեան զարգացման բնագաւառին մէջ (Մ. Տէր-Ազարեանցի, Մ. Աղաբեկեանի ուսումնասիրութիւնները, Յովսէփ կաթողիկոսի «Յիշատակարանք»-ը եւ այլ գործեր)։ Անդրադարձած է արեւմտահայ քաղաքական կեանքի իրադարձութիւններուն, Զէյթունի ապստամբութեան ։
Համայնք (հանդէս)
Համայնք, երկամսեայ հանդէս։ Լոյս տեսած է 1894-ին (5 համար), Ժընեւի մէջ (անվտանգութեան նկատառումով տպագրութեան վայր նշուած է Փարիզը)։ Ժընեւի հայ անարխիստներու հրատարակչութիւն։ Հրատարակիչ-խմբագիր՝ Ա. Աթաբեկեան։ Գովազդած է անարխիզմը, հայ ժողովւկրդի երկու հատուածներու ազատագրման հնարաւոր ուղին համարած զինուած ապստամբութիւնը, Ռուսական կայսրութեան հպատակ ազգերու յեղափոխական ուժերուն համախմբուելու կոչ ըրած։
Անահիտ Աճէմեան
Կենսագրութիւն
Անահիտ 1940-ական թուականներուն Նիւ Եորքի մէջ «Հայ երաժշտութեան բարեկամներ» յանձնախումբի համահիմնադիրներէն է։ Այնուհետեւ, 1960-ական թուականներուն ջութակահար Մեթիւ Ռայմիտի հետ հիմնած է «Երգահաններու լարային քառեակը», որ կարճ ժամանակուան ընթացքին միջազգայնօրէն ճանաչցուած է, շրջելով մօտ 26 երկիրներ, ինչպէս՝ Խորհրդային Միութիւն, Հնդկաստան, Ճափոն, Աւստրալիա, Ափրիկէ, Չինաստան ։
Օգոստոս Օքթավիանոս (Կայսր)
«Օքթավիանոս Օգոստոս» անունը ամրագրուած է պատմագրութեան մէջ, սակայն կայսրը նախընտրած է «Կեսար Օգոստոս» տարբերակը։
Կառավարման առաջին տարիներուն կը մղէ նուաճողական պատերազմներ: Անոր օրով կ'աւարտի Սպանիոյ նուաճումը, կը կազմուին նոր նահանգներ` Եգիպտոս (մ. Ք.Ա. 30), Մեզիա (Ք.Ա. 15), Պաննոնիա (Ք.Ա. 10), Գերմանիա Ք.Ա. 16), Թալմատիա (Ք.Ա. 6):
Փիոթր Տոսթոյեւսքի
Մանկութիւն եւ պատանեկութիւն
Փիոթր Տոսթոյեւսքի ծնած է 30 Հոկտեմբեր 1821-ին (11 Նոյեմբերին) Մոսկուա ։ Ան ընտանիքին ութ զաւակներէն երկրորդն էր։ Կրտսեր քոյրը՝ Լիուպով կը մահանայ 1829-ին՝ ծնելէն ետք, երբ ապագայ գրողը եօթ տարեկան էր։
Գրողին խօսքերով, մանկութիւնը անոր կեանքին լաւագոյն շրջանը եղած է։ Հայրը իր մեծ որդիներուն լատիներէն կը սորվեցնէր։ Տնային ուսուցումը աւարտելէ ետք Տոսթոյեւսքի մեծ եղբօր՝ Միխայիլին հետ շուրջ մէկ տարի ֆրանսերէն կ'ուսումնասիրէ Քաթերինեան եւ Ալեքսանդրովեան ուսումնարաններու ուսուցիչ Ն. Տրաշուսովի քով. վերջինիս որդին՝ Ալեքսանդր Տրաշուսովը, տղոց թուաբանութիւն կ'ուսուցանէր, իսկ միւս որդին՝ Վ. Տրաշուսովը՝ գրականութիւն։
Մանուկ Բարիքեան
Կենսագրութիւն
Ծնած է Ատանայի վիլայէթ, ապրած է Կիպրոս։ 5 տարեկանբ հասակին առած է ջեւթակի առաջին դասը՝ հօրեղբօրմէն։
Ղալաքթոպուրեքօ
Ղալաքթոպուրեքօ (յուն․՝ γαλακτομπούρεκο)․ յունական աւանդական ափսէի քաղցրեղէն։ Կը բաղկանայ թել-թել բացուած ծաղի խմորէ (բացուած խմորի բարակ թերթիկներէ) եւ լիմոնի բուրումով քաղցր սերապուրէ։
Թագուհի Շահնազարեան
Կենսագրական գիծեր
Կեանքին վերջին տարիներուն Թագուհի Զարեան մանրամասն գրի առած է գրողի եւ իր համատեղ կեանքի հանգամանալից պատմութիւնը, ինչպէս նաեւ գրողի կեանքի 1930 թուականէն ետք ինկած ժամանակի դէպքերն ու իրադարձութիւնները։
Աղեքսանդրիոյ հին մատենադարան
Պատմութիւն
Պտղոմէոսեանները որեւէ զոհողութեան առջեւ կանգ չէին առներ մատենադարանին հայթայթելու համար բնագիր վաւերաթուղթեր եւ յունարէն թարգմանութիւններ: Պտղոմէոսեաններէն մէկը պատգամաւոր կը ղրկէ Աթէնք` Եւրիպիդեսի ողբերգութիւններուն բնագիրը խնդրելու համար: Պիտի ընդօրնակուէր եւ պիտի վերադարձուէր: Իբրեւ երաշխաւորութիւն մեծ գումար մը կը վճարուի աթենացիներուն: Սակայն ընդօրինակութիւնը աւարտելէ ետք վեհապետը կը նախընտրէ բնագիրը պահել եւ ընդօրինակութիւնը ղրկել Աթէնք` հոգ չընելով, որ կը կորսնցնէր երաշխաւորագինը:
Կարապետ Խաչօ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ երաժիշտներ
Օծանելիք
Օծանելիք, (parfum), մաշկը, մազերն ու հագուստը բուրաւետելու, ինչպէս նաեւ բուժիչ ու թարմացնող նպատակներով օգտագործուող նիւթեր։
Պատմութիւն
Հին Եգիպտոսի մէջ աստուածներուն զոհաբերութիւններ մատուցելու ատեն օծանելիք կ'օգտագործէին։ Հին եգիպատցիները այս եղանակով ստեղծած են օծանելիքի արուեստը։ Բացի ատկէ, նոյնիսկ Աստուածաշունչին մէջ կը նշուի տարբեր անուշաբոյր իւղերու օգտագործման առկայութիւնը։
Հայաստան (պաշտօնաթերթ)
1983-1987-ին հայերէն, արաբերէն, անգլերէն, ֆրանսերէն եւ թրքերէն թողարկումները լոյս տեսած են առանձին-առանձին։ 1991-էն կը հրատարակուի միայն հայերէն։