cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ասթիփալէա
Տեղեկութիւններ
Ասթիփալէա կը պատկանի Տոտեքանիսայի եւ կը գտնուի անոր եւ Քիքլատեսին միջեւ։ Տարածութիւնն է 96,9 ²քլ․, իսկ բնակչութիւնը՝ 1 334։  Մայրաքաղաքն ու գլխաւոր նաւահանգիստն է Հորա կամ Ասթիփալէա․ կը համարուի Էգէականի ամենագեղեցիկն ու տպաւորիչը։
Կղզիակներ, բնակավայրեր
Բացի Հորայէն (1 056), կայ նաեւ Անալիփսի (հին անունը՝ Մալթեզանա կամ Մարթիզանա) բնակավայրը (159), ուր կը գտնուի նաեւ կղզիին օդակայանը։
Ասթիփալէայի հիւսիս-արեւելեան շրջանը կը գտնուի Վաթի (10) պզտիկ բնակավայրը։ Ամառուան շրջանին Լիվատի (110) ծովափնեայ գիւղը կը բնակուի։
Ճէյմս Կրինֆիլտ
Գործունէութիւն
Գործուն մասնակցություն է ունեցել Բեռլինի հայ համայնքի աշխատանքներին։
Սիրնա
Սիրնա (յուն․՝ Σύρνα)․  Ասթիփալէայի քաղաքապետութեան պատկանող անբնակ կղզի, Տոտեքանիսա, Քարփաթիօ ծով, Էգէական ծով, Յունաստան։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Տարածութիւնն է 7,9 քլ․²։ Ասթիփալէան շրջապատող կղզիակներու համալիրին ամենամեծ կղզին է եւ կը գտնուի անոր հարաւը։  Կղզիակները կը պատկանին Ասթիփալէա քաղաքապետութեան եւ անոնց հողատարածքները կը վարձուին մասնաւորաբար անասնաբուծական գործունէութեան համար։  Ամրան, Ասթիփալէայի Անալիփսի (կամ Մալթեզանա) ծովափէն զբօսանաւերով զբօսաշրջիկներ կղզիակ կը հասնին զուլալ ջուրերուն մէջ լողալու համար։
Բնապահպանում
2003-ին կղզին շրջապատող ջուրերը (500 մեթր տրամագիծ) յայտարարուած են ծովային հնագիտական վայր․ ջուրին մէջ սուղուած գտնուած հնութիւններուն պահպանման պատճառով։
Հաղարջ
Տեսակներ
Կարմիր ու ճերմակ հաղարջը աւելի քաղցր է, քան սեւ հաղարջը, սակայն սեւը աւելի հարուստ է սննդական տարրերով: Անիկա կրկնակի անգամ կը պարունակէ կենսանիւթ Ա. եւ հինգ անգամ աւելի կենսանիւթ Սէ.: Իսկ հաղարջի բոլոր տեսակները կը պարունակեն կարգ մը հանքային աղեր, ինչպէս` կրածին, ֆոսֆոր եւ փոթասիոմ:
Իսկ հարբուխի, բորբոքումի եւ այլ ժահրերու ազդեցութիւնը թեթեւցնելու եւ բուժելու համար կարելի է խմել կարմիր հաղարջի հիւթը` անոր վրայ աւելցնելով նոյն քանակութեամբ ջուր: Այս հիւթը կ'օգնէ նաեւ պաշտպանելու լինտն ու ակռաները:
Քըպպէ Պաթաթա
Պատրաստութիւն
Բոլորը միատեղ շատ լաւ շաղել, ապա մատուցման ամանին մէջ փոխադրել, երեսը զարդարել թարմ անանուխի տերեւներով, բողկի շերտերով եւ ձիթապտուղի ձէթով :
Զաֆորաս
Բնապահպանում
Կղզիակը յայատարարուած է NATURA 2000 Բնապահպանման շրջան․ բազէ (Falco eleonorae տեսակ) թռչունին համար։
Արշակ Գառնի
Կեանք եւ գործունէութիւն
Խումբ մը ընկերներով, 1967-ին, հիմնած է «Եան՚ց»ը (Yan’s club)։ Այնուհետեւ լծուած է բազմաթիւ ծրագիրներու իրագործման աշխատանքին՝ հողը պատրաստելով հայկական հասկացողութեամբ ազգագրական եւ մշակութային հիմնարկի մը ստեղծումին։
Արսէն Սայեան
Կենսագրական գիծեր
Երջանկայիշատակ Զարեհ Ա. կաթողիկոսի` Բերիոյ թեմի առաջնորդութեան շրջանին, ան ստանձնած է առաջնորդանիստ մայր եկեղեցւոյ արական երգչախումբի դպրապետութիւնը: Համերգային գործունէութիւնը ծաւալելով` 1950-ին ան կազմած է «Շողական» երգչախումբը, որ ղեկավարած է մինչեւ 1957 թուական:
Ան գործած է նաեւ Նիւ Եորքի, Նիւ Ճըրզիի, Ուաշինկթընի մէջ:
Սթեֆանիա
Բնապահպանում
Կղզիակը (ինչպէս նաեւ դրացի կղզիակները) յայատարարուած է NATURA 2000 Բնապահպանման շրջան․ բազէ (Falco eleonorae տեսակ), Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος), ջրահատ (shearwater) թռչուններուն համար։
Մելիք Եգան
Պատմութիւն
Մելիք Եգան նոր կայսրուհիին թագադրութեան տօնակատարութեան մասնակցելու յատուկ հրաւէր կը ստանայ: Ան ընտանիքը հետը առնելով կը մեկնի Ռուսաստան:
Մելիք Եգանի զինանշանին մեզի հասած օրինակը պահպանուած է Տողի մօտակայքը, Իշխանագետի բարձունքին գտնուող Կաքաւաբերդի եկեղեցւոյ մէջ: Զինանշանին վրայ պատկերուած է երկգլխանի արծիւ. արծիւին մարմինը վահանաձեւ է` աղեղնաձեւ երկար վիզերով, որոնք կ'աւարտին կլոր գլուխով, աչքերով ու սուր կտուցով: Արծուագլուխներուն վրայ եռաճիւղ թագեր են: Արծիւը յենած է եռանկիւնաձեւ պոչի մը վրայ: Թեւերը մարմինի վերնամասէն մինչեւ պոչը կ'իջնեն: Ձախ ոտքի ճանկերով արծիւը թեւին վրայ կը պահէ գնդաձեւ գլուխով իշխանութեան մականը, իսկ աջ ոտքի ճանկերով թեւին վրայ կը պահէ փոսիկաւոր խաչ` հոգեւոր նշանը:
Նիքոս Գունտուրոս
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Բեմադրիչներ
Զաւէն Թագակչեան
Զաւէն Թագակչեան, հայ երաժշտագէտ, արուեստագիտութեան թեկնածու՝ 2009 ։
Կեանք եւ գործունէութիւն
1967 թուականէն շրջած է Հայաստանի Լոռիի, Գեղարքունիքի, Արագածոտնի, Վայոց Ձորի, Արարատի, Արմաւիրի մարզերը, Վրաստանի Ախալքալաքի, Նինոծմինդայի, Ծալկայի, Թել Աւիի, Մառնեուլիի, Բոլնիս-Խաչենի, Թեթրի Ծղարոյի շրջաններու ու Թիֆլիս քաղաքի հայաբնակ վայրերը ձայնագրած ու կորստէ փրկած է հայ երգը ու նուագի բազմաթիւ նշխարներ, որոնք մէկ մասը դարձած են անոր իսկ ղեկավարած ձայնադարանին։
Ս․ Ամենափրկիչ վանք (Տրապիզոն)
Ռուսական զօրքի կողմէն Տրապիզոնի գրաւումէն ետք, քահանաները վերադարձած են վանք, սակայն դարձեալ ստիպուած եղելած են լքելու այն՝ թուրքերուն վերադարձէն ետք, 1923-ին։
Գառնիկ Մկրտիչեան
Ազգային Գործունէութիւն
Գառնիկ Մկրտիչեան անդամակցած է Պուրճ Համուտ ի Հ.Մ.Ը.Մ.ի եւ Համազգային ի մասնաճիւղերուն։ Գործած է իբրեւ խնամակալ՝ Ազգային Քառասնից Մանկանց Վարժարանի եւ Ազգ. Լեւոն եւ Սոֆիա Յակոբեան Քոլէճի։
Մորթային Լէիշմանախտ – Լէիշմանիա Մորթավէրք
Հիւանդութեան Յարուցիչը
Անոնք ընդհանրապէս կը խայթեն գիշերուան ժամերուն: Այս աւազաճանճը պզտիկ, 2 միլիմեթր մեծութեամբ ճանճ մըն է, որ կրնայ պարզ ցանցերու ծակտիկներէն անցնիլ: Այս ճանճերը կ'ապրին նախընտրաբար կղկղանքին, կենդանական աղբին, կղկղախառն աղտոտ ջուրերուն վրայ, անտառներու եւ տիղմերու մէջ:
Դարմանում
Մորթային լէիշմանախտին դարմանումը շատ դժուար էր ժամանակին: Ներկայիս գոյութիւն ունի անոր դարմանը ծարիրային (antimonial) դեղերու միջոցով: Դարմանումը կը տեւէ 20 օր: Բարելաւումը կը սկսի դարմանումէն մօտաւորապէս երկու ամիս ետք, եւ սպիացումը տեղի կ'ունենայ 12 ամիս ետք:
Տեսնուած է, որ հիւանդներէն շատերը դարմանումէն ամիսներ ետք ախտադարձութիւն (relapse) կ'ունենան, այսինքն՝ հիւանդութիւնը կը վերանորոգուի:
Աղամեմնոնասին Դիմակը
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունաստանի հնաբանական իրեր Ստորոգութիւն:Հնաբանական իրեր Ստորոգութիւն:Դամբանական դիմակներ Ստորոգութիւն:Դիմակներ
Մանկավարժական Թերթ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Վրաստանի պարբերականներ
2 Մայիս
11 Մայիս, տարուայ 131-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 132-րդ) օրն է
Մանզումէի էֆքիար
Պատմութիւն
Մինչեւ 1896 թուականը հրատարակուած է հայատառ թրքերէնով, այնուհետեւ՝ հայերէնով։ Ունեցած է ժողովրդավարական ուղղութիւն, հանդէս եկած Արեւմտեան Հայաստանի մէջ բարենորոգումներ կատարելու օգտին։ Լուսաբանած է Արեւմտեան Հայաստանի բնակչութեան հասարակական, տնտեսական, ազգային ծանր վիճակը, մերկացուցած թրքական հարստահարողներուն եւ այդ պատճառով քանի մը անգամ արգիլուած։
Ալիս Յովհաննիսեան
Կենսագրական գիծեր
Պատմուածքները տպագրուած են ռուսերէն, անգլերէն, ‎ ֆրանսերէն, ռումիներէն, պարսկերէն, ուքրաիներէն, վրացերէն լեզուներով։ Հեղինակ է 11 գիրքերու ։
Յովհաննէս Պապախանեան
Յովհաննէս Պապախանեան, հայ դերասան, երգիչ, գեղանկարիչ, Հայաստանի Հանրապետութեան վաստակաւոր արուեստագէտ (2006)։
Սանդրամետ
Ըստ Թովմա Արծրունիի, երկիրը երբեմն նկատուած է Սանդարամետի իջեւանը։ Սանդարամետ եղած է նաեւ մահուան չաստուածը եւ թաղուած` երկրի մէջ :
Սուրբ Աստուածածին եկեղեցի (Վաքըֆ)
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայկական վանքեր եւ եկեղեցիներ
Արծրուն Աւագեան
Կենսագրութիւն
Արծրուն Աւագեանի ազգանուէր եւ նշանակալի գործունէութեան վկայութիւններից մէկն է Երեւանում հրատարակուած ուշագրաւ եւ չափազանց կարեւոր, տակաւին նմանը չհրատարակուած ժողովածոն` «Հայոց եղերական պոէզիա»: Այդ ժողովածոն կը ներառէ արեւմտահայ, արեւելահայ եւ սփիւռքահայ խորհրդանշականօրէն 24 հեղինակներու` Հայոց ցեղասպանութեան թեմաներով գրած բանաստեղծութիւնները: Գիրքը նուիրուած է Հայոց ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակին:
Առլին Ֆրենսիս
Կենսագրութիւն
Ուսումը Ֆինչ գոլէճի մէջ ստանալէ ետք, հայրը իր աղջկան արգիլած է թատերական ճիւղին հետեւիլ։ Սակայն, շուտով ան փոխած է անունը, դառնալով Arlene Francis, եւ նետուած է թատերական ասպարէզին մէջ։ Իր բնական ձիրքերը բազմաթիւ դերեր պարգեւած են ձայնասփիւռի թատերական հաղորդաշարքերու մէջ, որոնցմէ շատերը միաժամանակ կը տրուէին։ 1938-1949 առաջին անգամ խաղերու յայտագրի («What’s My Name») վարիչ եղած է ձայնասփիւռի մէջ։ Ուրիշ յայտագիր մը՝ «Blind Date», զոր սկսած է 1943-ին ձայնասփիւռի մէջ, 1949-1952 շարունակուած է հեռատեսիլի մէջ, եւ Արլին Ֆրէնսիս եղած է առաջին կինը, որ երբեւէ վարած է հեռատեսիլի խաղի յայտագիր մը Միացեալ Նահանգներու մէջ։
Շարժապատկեր եւ թատրոն
Ան նկարահանուած է Ֆրենք Պորզեչի «Ծառայողական մուտջի ճաշարանը» (1943), Ռընէ Քլերի «Ֆրանսական հպումը» (1945) եւ շատ մը այլ շարժանկարներու մէջ։
Օրհան Քեմալ Ճենկիզ
Օրհան Քեմալ Ճենկիզ (Orhan Kemal Cengiz), փաստաբան, լրագրող եւ մարդկային իրաւանց հարցերու ջատագով :
Մխիթար Սպարապետ
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Խնձորեսկ գիւղին մէջ մահացածներ Ստորոգութիւն:Սիւնիքի ազատագրական պայքար (1722-1730) Ստորոգութիւն:Հայ յեղափոխականներ Ստորոգութիւն:Հայ ռազմական գործիչներ Ստորոգութիւն:Գանձակ քաղաքին մէջ ծնածներ
Յակոբ Փանոսեան
Ընտրուած է Հայաստանի գիտութիւններու ակադեմիայի արտասահմանեան անդամ արդարօրէն արժանանալով Ակադեմիկոս-ի կոչումին:
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Այնճարի մէջ ուր ստացած է իր նախնական եւ երկրորդական կրթութիւնը Այնճարի Հայ Աւետարանական Վարժարանին մէջ:
Համալսարանական ուսումը ստացած է Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանին մէջ մասնագիտանալով ուսողութեան մէջ: Մագիստրոսի վկայականը ստացած է Ամերիկայի Հարաւային Քարոլայնայի համալսարանէն՝ աւարտելով կիրառական ուսողութեան բաժինը, իսկ դոկտորի վկայականը՝ Քալիֆորնիոյ համալսարանի Լոս Անճելըսի մասնաճիւղէն աւարտելով ճարտարագիտութեան բաճինը եւ մասնագիտանալով կառավարման բնագաւառին մէջ:
Գործունէութիւն
Դոկտ. Յակոբ Փանոսեան գիւտերու հեղինակ է, անոնցմէ տատանումներու մարման նոր եղանակը լայն ընդունելութիւն գտած է: Այս գիւտին համար ան արժանացած է ԱՄՆ-ի կառավարութեան պարգեւին: Ան անդամ է բազմաթիւ կազմակերպութիւններու եւ հեղինակ է աւելի քան 80 գիտական յօդուածներու:
Նարեկ Աւետիսեան (գեղանկարիչ)
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Երեւան՝ նկարիչներ Մինաս Աւետիսեանի եւ Գայեանէ Մամաջանեանի ընտանիքին մէջ։
Սոխի Օղակներ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ուտեստներ
Անրի Թրուայա
Կենսագրական գիծեր
Գրական իր սկզբնական քայլերէն իսկ ան հրապարակ եկած է Անրի Թրուայա գրչանունով եւ ֆրանսերէնով։ Ուսման եւ ապրուստի ապահովման աշխատանքի կողքին, զբաղած է գրական ստեղծագործութեամբ։ Այդ շրջանի Թրուայայի պատմուածքներն ու վիպակները շատ արագ ժողովրդականութիւն գտած են եւ հեղինակին արժանացուցած՝ 27 տարեկանին, գրական հեղինակաւոր «Կոնքուրի մրցանակ»ին։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ վիպագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ պատմաբաններ
Ցեղասպանութեան որբերը
Դրդապատճառը
«Ցեղասպանութեան Որբերը» ֆիլմին խթաններէն մէկը հանդիսացած է հռչակաւոր եւ հայասէր լրագրող Ռապըրթ Ֆիսքի մէկ յօդուածը՝ Այնթուրայի մէջ հայ որբերը թրքացնելու նպատակով օգտագործուած որբանոցին մասին, որուն խորագիրն էր՝ «Հայկական Ցեղասպանութեան ապրող փաստ մը» :
Իմրան Հիւսէյն
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Գիտնականներ Ստորոգութիւն:Փիլիսոփաներ
Երուսաղէմի Մաղրէպցիներուն Թաղամասը
Վերլուծութիւններ
Ըստ Իսրայէլցի հրապարակախօս, լրագրող՝ Կերշոմ Կորընպէրկ-ի, Անգլերէն՝ Gershom Gorenberg (Եբրայերէն՝ גרשום גורנברג, երբեմն ալ կարգ մը Իսրայէլցիներու կողմէն կը հչուի՝ Կեղշոմ Կողնպէղկ, կախեալ իրենց արմատներուն)․
Հենրիկ Իգիթեան
Աշխատութիւններ
Հենրիկ Իգիթեան հրատարակած է աւելի քան 50 աշխատութիւններ, պատկերագիրքեր եւ նկարներու ցուցակներ։
Բաբգէն Սիմոնեան
Բաբգէն Սիմոնեան, հայ գրող, բանաստեղծ, թարգմանիչ , սեպագէտ եւ դիւանագէտ։ Հայաստանի գրողներու միութեան (1995) եւ Սերպիոյ գրողներու միութեան (1994) անդամ։
Հերի Պապասին
Կեանք եւ գործունէութիւն
Յաճախած է Նորթ Թեքսաս նահանգային համալսարանը, դառնալով այդ համալսարանի բազմաթիւ ճազ նուագող երաժիշտներէն մէկը։ Անոնց շարքին էին Ճիմի Ճուֆրէ եւ Հերպ Էլիս, որոնց հետ նուագած է 1940ական թուականներու սկիզբին։
«Harry Babasin & the Jazzpickers» խումբը
Անոր ձայնապնակները՝ 1954ին, կանխած են պոսա նովա պրազիլական երաժշտութեան ծաւալումը 1950ականներու վերջերուն եւ 1960ականներու սկիզբներուն։ 1950ականներու կէսերուն, երաժիշտը իր սեփական խումբը ստեղծած է՝ «Harry Babasin & the Jazzpickers», դառնալով իր սերունդի հազուագիւտ պաս կիթառ նուագողներէն, որ նաեւ նուագախումբի ղեկավար էր։
Գործ (ամսագիր, Շուշի)
«Գործ», գրական, քաղաքական ամսագիր։ Լոյս տեսած է 1882-1884 թուականներուն, Շուշիի մէջ։ Խմբագիր՝ Ս․ Հախումեան։ Լուսաբանած է հասարակական-քաղաքական իրադարձութիւններ, անդրադարձած տնտեսական մշակութային, գրական խնդիրներու։ Լայն տեղ յատկացուցած է հողային հարցին՝ տպագրելով յատուկ յօդուածաշար։ Ընթերցողներուն ծանօթացուցած է ռուս, իրականութեան, զեմստուային հաստատութիւններու գործունէութեան հետ։ Տպագրած է Շիրուանզադէի, Սալտիկով-Շչեդրինի, Էսքիլէսի, այլ հեղինակներու գործերը։ «Գործ» ամսագիրը մեղադրուած է առաջադիմական, սոցիալիստական գաղափարներ քարոզելու մէջ եւ փակուած ցարակաեւ իշխանութիւններու կողմէ ։
Մասեաց Աղաւնի
«­Մա­սեաց Ա­ղաւ­նի»ի ազ­գա­յին-գա­ղա­փա­րա­բա­նա­կան ընդ­հա­նուր ուղ­ղու­թեան մա­սին պատ­կե­րա­ցում մը
Ե­րե­ւա­նի ­Պե­տա­կան ­Հա­մալ­սա­րա­նի «­Հա­յա­գի­տա­կան հե­տա­զօ­տու­թեանց» բա­ժան­մուն­քի կայ­քէ­ջէն ար­տատ­պուած ­Խա­ռա­տեան Ա.ի հե­տա­գայ անդ­րա­դար­ձը այս թերթի գաղափարախօսութեան մասին.
«­Մա­սեաց Ա­ղաւ­նի»ն հե­տաքրք­րա­կան տե­ղե­կու­թիւն­ներ է հա­ղոր­դել ­Հայ Ե­կե­ղե­ցու տօ­նե­րի, ա­ւան­դու­թիւն­նե­րի մա­սին, տպագ­րել հա­յոց վան­քե­րի, ե­կե­ղե­ցի­նե­րի պատ­մու­թեա­նը նո­ւի­րո­ւած յօ­դո­ւած­ներ: Ու­շագ­րաւ են «Կ­րօ­նը ա­րո­ւես­տում» թե­մա­յով նրա հրա­պա­րա­կած նիւ­թե­րը, մաս­նա­ւո­րա­պէս՝ եւ­րո­պա­կան կեր­պա­րո­ւես­տում ա­ւե­տա­րա­նա­կան սիւ­ժէի մարմ­նա­ւոր­մա­նը նո­ւի­րո­ւած է­ջե­րը՝ հա­մա­պա­տաս­խան պատ­կե­րագ­րու­թիւն­նե­րով հան­դերձ: Ք­րիս­տո­նէա­կան վար­դա­պե­տու­թեան եւ ազ­գա­յին ե­կե­ղե­ցու դա­ւա­նան­քի քա­րոզ­չու­թեամբ՝ «­ՄասԵաց Ա­ղաւ­նի»ն իր ու­րոյն տեղն ու­նի հայ կրօ­նա­կան հրա­տա­րա­կու­թիւն­նե­րի շար­քում»:
Ցատկելուս պատճառը
«Ցատկելուս պատճառը», 13 տարեկան ինքնափակ տղու մը ներքին ձայնը (անգլ․՝ The Reason I Jump: One Boy's Voice from the Silence of Autism - Ճափոներէն՝ 自閉症の僕が跳びはねる理由～会話のできない中学生がつづる内なる心～), Նաոքի Հիկաշիտայի, ճափոնացի ինքնափակ անձի մը, վերագրուած կենսագրութիւն է։ Առաջին անգամ լոյս տեսած է 2007-ին, Ճափոն։ ԱՆգլերէնի թարգմանութիւնը կատարած են Քէյքօ Եոշիտա եւ անոր ամուսինը՝ անգլիացի հեղինակ Տէյվիտ Միչել, եւ հրատարակուած է 2013-ին։ Գիրքը «Թը Նիու Եորք Թայմս թերթին շաբաթօրեայ ցուցակ»էն (The New York Times bestseller), ինչպէս նաեւ «Թը Սանտէյ Թայմս» (The Sunday Times) թերթէն համարուած է ամենալաւ ոչ գրական վաճարուած գիրքը Միացեալ Թագաւորութեան տարածքին։ Թարգմանուած է 30 լեզուներու։
Հիկոշիտային յիշատակագրութիւններէն բաժիններ
«Վերջապէս, վերջապէս կը հանգստանամ եւ ինքզինքս կը վերագտնեմ։ Այդ պահուն ցունամիանման յարձակումէն որեւէ հետք չեմ տեսներ մէջս, միակ բանը որ կը տեսնեմ՝ շուրջս իմ ձեռքովս ստեղծուած աւերակներն են։ Եւ երբ ատիկա տեսնեմ, ինքզինքս կ՚ատեմ։ Կ՚ատեմ ինքզինքս... այդքա՛ն»։
Հայ Մամուլը՝ 1915-էն ետք
Լեզուն եւ Մամուլը՝ Գաղութներուն Մէջ
1930-ական թուականերուն ի յայտ կու գան գրողներ, Եղիշէ Այվազեան, Սիպիլ, Թորոս, Յակոբ Մնձուրի եւ այլք: Անոնք իրապաշտներ էին եւ կը գրեն կեանքը ինչպէս որ է:
ՅՈՒՆԱՍՏԱՆ
Հայկական առաջին թերթը եղած է «Փիւնիկ» թերթը, որ կը պատկանէր Հ.Յ.Դաշնակցութեան: Ապագային «Փիւնիկ» թերթը կը փոխէ իր անունը եւ կ'ըլլայ՝ «Նոր Փիւնիկ», աւելի ուշ՝ «Ազդակ», որուն խմբագիրն էր Հայկ Պալեանը եւ առաջին անգամ «Ազդակ» անունով լոյս կը տեսնէ 1927 -ին:
Մինչեւ 1930, ֆրանսահայ գրականութիւնը իր ամբողջական ճիգը ի գործ դնելով, կը յաջողի հայերէն լեզուն անաղարտ պահել: Հայ հեղինակներ, որոնք ազդուած են Եւրոպական գրականութենէն, օտար լեզուամտածողութիւն բերելով զանոնք կը ներմուծեն հայ գրականութեան մէջ անոր քիչ մը եւս ճոխութիւն պարգեւելու: Նախապէս գիրքեր տպելու փոխարէն կը հրատարկուէր թերթերու մէջ:
Երկինքին Գոյնը
Երկինքին գոյնը կը ծնի անջրպետին մէջ արեւուն արձակած լոյսէն: Այս ճերմակ լոյսը կազմուած է ծիածանին բոլոր գոյներէն:
Մեթհիմոկլոպինիմիա (Կապտագոյն Մորթի Հիւանդութիւն)
Դրդապատճառներ
– Նիթրոպենզէն,
– Որոշ հակապիոթիքներ (Քոթրիմոքսազոլ) (ներառեալ` Տափսոնն ու քլորոքինը),
Այս հիւանդութիւնը ունեցող երեխան ծննդեան պահուն կամ կարճ ժամանակ անց կ՛ունենայ մաշկի կապտաւուն գոյն (Սիանոզ): Բուժաշխատողը արեան քննութիւններ կը կատարէ իրավիճակը ախտորոշելու համար: Քննութիւնները կրնան ներառել`
Բուժում
Մեթելէն կապոյտ դեղը կ'օգտագործուի ծանր պարագայի MetHb-ի բուժման համար: Մեթելէն կապոյտը կրնայ վտանգաւոր ըլլալ այն մարդոց համար, որոնք արեան G6PD բնախմորի (enzyme) անբաւարարութիւն ունին: Անոնք պէտք չէ ընդունին այս դեղատեսակը: Եթէ դուք կամ ձեր երեխան G6PD-ի անբաւարարութիւն ունիք, բուժում ստանալէ առաջ միշտ տեղեկացուցէք ձեր բժիշկը:
Հաւանական Բարդութիւններ
Մեթհիմոկլոպինիմիա բարդութիւններէն են ուղեղային կաթուածներն ու նոպաները:
Ղաժար (գիւղ)
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Գիւղեր Ստորոգութիւն:Արաբներ
Գրական եւ իմաստասիրական շարժում
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ հայկական պարբերականներ
Գրական թերթ
Պատմութիւն
«Գրական թերթ» մինչեւ Հայաստանի սովետական գրողներու միութեան ստեղծումը (1934) հանդիսացած է Հայաստանի խորհրդային գրողներու ֆեդերացիայի, իսկ այնուհետեւ՝ Հայաստանի խորհրդային գրողներու, երաժիշտներու եւ կերպարուեստագէտներու միութեան օրգանը։ Կը լուսաբանէ սովետահայ գրականութեան ստեղծագործական, տեսական-քննադատական աշխատանքները, կը պայքարի գրականութեան եւ արուեւստի կուսակցականութեան, ժողովուրդներու ինտերնացիոնալ կապի, սոցիալիստական ռեալիզմի սկզբունքներու ամրապնդման համար։
Երկաթի Թունաւորում
Պատճառները
Երկաթի թունաւորման քանի մը պատճառ կայ, որոնցմէ են` չափազանց դեղաչափը (overdose), երկաթի գերբեռնուածութիւնը (overload) եւ ծինական նախատրամադրուածութիւնը:
Մշակութային Ժառանգութիւն
Հայկական Մշակութային ժառանգութեան Պահպանման Կազմակերպութիւններ Եւ Կեդրոններ
1970-ական թուականներուն, Արեւմտեան Հայաստանի յուշարձաններու ուսումնասիրութեան եւ վկայագրման  ձեռնարկած է ճարտարապետ Արմէն Հախնազարեան (1941-2009)(1), որ 1982-ին Գերմանիոյ մէջ հիմնած է Հայկական ճարտարապետութիւնն ուսումնասիրող հասարակական կազմակերպութիւնը (ՀՃՈՒ. Research on Armenian architecture; RAA):
Նորօրեայ Մշակութային Եղեռնը
44-օրեայ պատերազմի պատճառով Ազրպէյճանի վերահսկողութեան տակ անցած տարածքներուն մէջ գտնուող իւրաքանչիւր հայկական յուշարձան եւ եկեղեցի կ'ենթարկուի բռնագրաւման, ուր ազրպէյճանցիները զէնքով կը մտնեն, ազան կ'երգեն, արհամարհական բաներ կ'ընեն ու կը սրբապղծեն:
Ադամ Գրիգորեան
Ադամ Գրիգորեան, ամերիկացի ջրագնդակի մարզիչ եւ Միացեալ Նահանգներու ջրագնդակի կանանց ազգային հաւաքականի գլխաւոր մարզիչ։ Անոր գլխաւորութեամբ ԱՄՆ ջրագնդակի կանանց ազգային հաւաքականը 2012, 2016, 2020 թուականներուն ողիմպիական խաղերուն ոսկէ մետալներ շահած է։
Գրքերի աշխարհ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Տայանա Իշխանուհին
Կենսագրութիւն
Հայրը՝ Սփենսըր-Չըրչիլ ընտանիքին տոհմաճիւղին ներկայացուցիչն էր, ինչպէս Մարլպորոյի եւ Ուինսթըն Չըրչիլի դքսուհիները։
Նշանտուք եւ պսակ
Տիանան նշանտուքին համար կ'ընտրէ սպիտակ ոսկիէ 30 հազար ֆունտ սթերլինկ (ներկայիս՝ շուրջ 90 հազար եւրօ) արժողութեամբ մատանի մը, որ ունէր 18 ադամանդով երիզուած 18 հագի շափիւղայ քար: Մատանին պատրաստած էր հռչակաւոր ակնագործ Կարարտը (2010-ին անիկա կը դառնայ Քէյթ Միտըլթընին նշանտուքի մատանին):
Խաժակ Տէր Գրիգորեան
Խաժակ Տէր Գրիգորեան, հայ խմբագիր, հայագէտ, պատմաբան։ Պատմական գիտութիւններու թեկնածու (1971)։
Գործունէութիւն
1993-ին, համալրման կարգով, ան նշանակուած է Հ.Յ.Դ. Հայաստանի Կեդրոնական Կոմիտէի անդամ, ստանձնելով Մարմնի նախագահի պաշտօնը: Նոյն պաշտօնին ան վերընտրուած է 1994-ի գարնան գումարուած Հ.Յ.Դ. Հայաստանի 4-րդ Շրջանային Ժողովին կողմէ, մինչեւ 1994-ի Դեկտեմբեր՝ Դաշնակցութեան գործունէութեան կասեցում՝ Հայաստանի Երրորդ Հանրապետութեան առաջին նախագահին կողմէ:
Գարեգին Ա. Յովսէփեան
Գործունէութիւն
1925 թուականին ան ստացած է արքութեան պատիւ, երկու տարի անց ընտրուած է՝ Ռուսաստանի, Խրիմի, Նոր Նախիջեւանի թեմի առաջնորդ ։
Աշխատութիւններ
Ուշագրաւ են հայկական վանքերու դռներու փայտեայ փորագրութիւններու արուեստին նուիրուած իր ուսումնասիրութիւնները: Այդ շարքէն են՝ «Սեւանայ Առաքելոց վանքի հարաւային դուռը» (1932) եւ «Մշոյ Առաքելոց վանքի դուռը» (1937) յօդուածները, հայ արուեստի զանազան բնագաւառներուն վերաբերող բազմաթիւ գործերը: Այդ բնոյթի ուսումնասիրութիւնները ամփոփուած են 1935 թուականին հրատարակուած՝ «Նիւթեր եւ ուսումնասիրութիւններ հայ արուեստի պատմութեան» շարքին մէջ:
Կաթողիկոսի ջանքերով հաւաքուած է նաեւ մինչեւ 1250 թուական գրուած ձեռագիրներու 459 յիշատակարան, 1951 թուականին հրատարակած է «Յիշատակարանք ձեռագրաց» բացառիկ նշանակութիւն ունեցող հատորը ։
Դաշինք (թերթ)
Տպագրած է քննադատական ու տեղեկատու նիւթեր զմիւռնահայութեան, բնաշխարհի եւ Կոնստանդինոպոլսոյ սահմանադրական մարմիններու գործունէութեան մասին։ «Դաշինք»-ը ներկայացուցած է հայ, ռուս եւ եւրոպական գրողներու ստեղծագործութիւնները, տնտեսական յօդուածներով լուսաբանած է ազգային մշակոյթի եւ արուեստի զարգացման խնդիրներ։ Աշխատակցած են Ա․ Յարութիւնեանը, Մ․ Պարսամեանը, Հ․ Ալփիարը, Մ․ Կիւրճեանը, Կ․ Պալապանեանը եւ ուրիշներ։ 1919—1922 թուականներուն լոյս տեսած է «Արեւելեան մամուլ» անունով։
Սուրիահայ մամուլ
Հրապարակուած թերթեր
1868-1877 թուականին թուրքերէն հրատարակուեր է «Ֆռաթ» («Եփրատ», Հալէպ) Եռօրեայ թերթը, որը արաբերէնի, թուրքերէնի հետ ունեցեր է նաև հայատառ թուրքերէնի բաժին։ 1918 թուականէն ցայսօր տպագրուեր են շուրջ 150 անուն հայերէն պարբերականներ, մեծ մասը՝ Հալէպի մէջ։
Յովհաննէս Մարդ
Կենսագրութիւն
Ծնած է Իրանի Թաւրիզի քաղաքին մօտ գտնուող Մուժումպար գիւղին մէջ: Նախնական կրթութիւնը սկսած է առնել ծննդավայրին մէջ, ապա փոքր տարիքէն ընտանիքին հետ միասին տեղափոխուած է Թիֆլիս:
Խաչիկ Երէցեան (Պարետ)
Կովերու Պարտէզի Ապօրինի Վաճառքը
Գլխաւոր յօդուածը՝ Կովերու Պարտէզի Խնդիրը
Կարգազրկում եւ Վտարում
Կարգալոյծ ըլլալէն ետք, Խաչիկ Երէցեանը անոր չորս կողմը շրջանակ կազմած Իսրայէլական յատուկ ոյժերու պաշտպանութեան տակ, կը փախչի Սբ․ Յակովբեանց վանքէն որմէ կը վտարուած էր, «հայհոյախառն» ու «դաւաճա՛ն» վանկակրումներուն ներոքոյ, զորս կը հնչեցնէին կատղած ու դառնացած Երուսաղէմի Հայկական Թաղամասի Հայ բնակիչները Արցախի Հանրապետութեան դրօշը բարձրացուցած, որոնք խաբուած ու մէջքէն դանակահարուած կը զգային զիրենք, ու մտահոգ էին թէ իրենց 1600 տարուայ պատմութեան աւարտին սկիզբը դրած էր Խաչիկ Երէցեանն ու մնացած անոնք որոնք ստորագրած էին վարձակալութեան անօրէն փաստաթուղթին վրան։
Կովերու Պարտէզի Խնդիրը
Վաղ Ժամանակներուն
Երուսաղէմի մէջ Հայերը ներկայ եղած են Քրիստոսէ առաջ (140 – 55) թուականներէն ի վեր՝ Տիգրան Մեծ Հայոց Արքայի օրերէն։ Սակայն այսօրուայ ներկայութեան հիմքը դրուած է Դ․ (4-րդ) դարուն, ըստ պատմաբան Քլոտ Արմէն Մութաֆեանին Հայերը կարծես հրապուրուած ըլլային Երուսաղէմ քաղաքով, Հայստանը Դ․ (4-րդ) դարուն Քրիստոնէութիւնը իբրեւ պետական կրօն ընդունելէն ի վեր։
Հայոց Ցեղասպանութենէն Ետք մինչեւ 1920-ականներու սկիզբը
Ըստ Օսմանեան մարդահամարին, 2000-3000 Հայ կ՚ապրէր Պաղեստինի մէջ մինչեւ « Համաշխարհային Ա․ Պատերազմ »-ը (նամանաւանդ նոյն ժամանակներուն Օսմանցի-Թուրքերուն գործած Հայոց Ցեղասպանութիւն ը), անոնց մեծ մասը Երուսաղէմի մէջ։ Սակայն 1915-էն 1920 թուականները Երուսաղէմի Հայ բնակչութեան թիւը կը բազմապատկուի, Մեծ Եղեռնի ժամանակ տեղի ունեցած բռնի գաղթականութեան եւ կամ Հայկական Լեռնաշխարհէն (Արեւմտեան Հայաստան, Կիլիկիայ) եւ Անատոլիայի մէջ ջարդերէն փախած Երուսաղէմ ապաստանած հազարաւոր Հայերուն գալուստով։ Այս ժամանակներուն դժուար է ճշգրիտ թիւ մը գտնել, սակայն Անգլիական գաղութատիրական աղբիւրները կու տան Պաղեստին ապաստանած մօտաւոր 10,000 թիւը, որոնց մեծ մասը կը հաստատուի Երուսաղէմ։
Խաչիկ Երէցեանի Կարգազրկումն ու Վտարումը
2023 Թուականի Մայիսի 6-ին Երուսաղէմի Հայոց պատրիարքարանի դիւանը կը տարածէ հետեւեալ հաղորդագրութիւնը, ուր կը յայտարարուի Խաչիկ Երէցեանի փիլոնազրկումը․"Տնօրէն Ժողովի միաձայն որոշմամբ եւ Նորին Ամենապատուութիւն Տ․ Նուրհան Պատրիարք Մանուկեանի տնօրինութեամբ կարգալոյծ հռչակուած է Տ․ Պարետ Ծ․ Վրդ․ Երէցեան։ Տնօրինութեան համար որպէս հիմք ընդունուած է Պարետ Ծ․ Վարդապետի՝ Ս. Աթոռոյս կարգաց եւ կանոնաց հանդէպ դրսեւորած անհաւատարիմ ընթացքը եւ յատկապէս «Կովերու պարտէզ» կալուածի համաձայնագրի վերաբերեալ անոր կատարած շարք մը խարդախութիւնները եւ խաբեբայութիւնները։ Կարգալոյծը այլեւս կը դասուի աշխարհականներու շարքին Խաչիկ Երէցեան աւազանի անունով։"Այդ դէպքերու բացայայտումէն տարիներ առաջ, հակառակ Նուրհան Պատրիարքի միջնորդութեան, Գարեգին Բ. Ամենայն Հայոց կաթողիկոս ը մերժած էր Խաչիկ Երէցեանը (այն ժամանակ դեռ Պարէտ Ծ. վրդ. Երէցեան) եպիսկոպոս ձեռնադրել։
Պատրիարքին Ճանաչումի Սառեցումը
11 Մայիս 2023-ին Յորդանանի Հաշիմեան Թագաւորութիւնը եւ Պաղեստին պետութիւնը համատեղ յայտարարութիւն կը տարածեն որ կը նշէ իրենց որոշումը՝ սառեցնել Նուրհան Մանուկեանի ճանաչումը իբր պատրիարք Հայ Առաքելական Ուղղափառ Եկեղեցւոյ, Երուսաղէմի եւ մնացած Սուրբ Երկիրին ու Յորդանանի Պատրիարք։ «Հայերու Պարտէզ» կամ «Կովերու Պարտէզ» կալուածին գծով անոր որդեգրած որոշումներուն համար, որոնք կրնան բացասական ազդեցութիւն ունենալ քաղաքին ապագային վրան։
Պատրիարքութեան Պատասխանը
12 Մայիս 2023 Երուսաղէմի Հայոց պատրիարքութիւնը կը տարածէ հետեւեալ հաղորդագրութիւնը․ "12 Մայիս 2023ին, հրատապ հրաւիրուած Տնօրէն ժողովը իր խոր մտահոգութիւնը յայտնեց 11 Մայիսին ընկերային կայքերու միջոցաւ շրջանառութեան մէջ դրուած, ապա շարք մը Յորդանանեան եւ Պաղեստինեան օրաթերթերու մէջ լոյս տեսած այն լուրին առնչութեամբ, ըստ որուն, Յորդանանի Հաշիմական թագաւորութիւնը եւ Պաղեստինեան կառավարութիւնը որոշած են սառեցնել Երուսաղէմի Հայոց պատրիարք Նուրհան Արք. Մանուկեանի պատրիարքական ճանաչումը։ Առաւել զարմանալին եւ մտահոգիչը այն է, որ այս լուրը շրջանառութեան մէջ դրուեցաւ «Կովերու պարտէզի» խնդրի հիմնական պատասխանատու կալուածոց տեսուչ նախկին Պարետ Ծ. վարդապետ Երէցեան ը պաշտօնէն հեռացնելէ եւ Տնօրէն ժողովին կողմէ զայն կարգալոյծ հռչակելու եւ վանքէն արտաքսելու որոշումէն ետք։ Երուսաղէմի Հայոց պատրիարքութիւնը եւ Տնօրէն ժողովը իրենց կարելին կ՚ընեն անվտանգ պահելու Հայ եկեղեցւոյ եւ համայնքի շահերը"
Յամրուկներ
Անուանումը
Դանդաղ, մեթոտական շարժումներն են, որ յամրուկին կու տան այս անունը։ Այդպէս է նաեւ պարագան այլ լեզուներով, օրինակ` ֆրանսերէնով paresseux, անգլերէնով sloth, որ բառացիօրէն կը նշանակէ «ծուլութիւն» ։
Խրիսթոս Ղալիլէաս
Կեանք եւ գործունէութիւն
Հիմնած է սենեկային նուագախումբ մը, որ իրագործած է աւելի քան 35 ներկայացումներ ամերիկեան ցամաքամասին վրայ։
2015-էն ի վեր, ստանձնած է Թեսաղոնիկէի «Անաթոլիա» գոլէճի գեղարուեստական տնօրէնի պաշտօնը։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ ջութակահարներ
Հնդկացորեն
Հնդկացորենը ընդեղէններու խումբին կը պատկանի:
Տարածում
Մեծ քանակութեամբ հնդկացորեն կը սպառեն Մեծն Բրիտանիոյ եւ Արեւելեան Եւրոպայի երկիրները: Բոլոր ընդեղէններուն պէս, հնդկացորենը սննդարար եւ առողջապահական յատկութիւններ ունի եւ մարմինը հեռու կը պահէ զանազան հիւանդութիւններէ: Հնդկացորենը կը յատկանշուի սուր, բայց համեղ յատկութեամբ :
Սթոքհոլմեան Համախտանիշ
Ծագում
23 Օգոստոս 1973-ին Եան-Էրիք Օլսոն կը փորձէ կողոպտել Նորմալմսթրոնկ դրամատունը: Կողոպուտի ընթացքին, Օլսոն պատանդ կ'առնէ դրամատան չորս աշխատակիցները` Պրիկիթա Լունտպլատ, Էլիզապէթ Օլտկրեն, Քրիսթին Էնմարք եւ Սվեն Սաֆսթրոմ :
Պատճառները
Այնուամենայնիւ, փորձագէտները կը կարծեն, որ Սթոքհոլմեան համախտանիշը կրնայ զարգանալ, երբ.-
Օրինակներ
Մինչ Սթոքհոլմեան համախտանիշը իր անունը ստացած է 1973-ին, Շուէտի դրամատան տխրահռչակ կողոպուտէն, նման իրադարձութիւններ եղած են մինչ այդ եւ ատկէ ետք:
Նաթաշա Քամպուշ (1998)
1998-ին Ուոլֆկանկ Փրիքլոպիլը կ'առեւանգէ 10-ամեայ Նաթաշա Քամփուշը եւ կը մեկուսացնէ զայն նկուղին մէջ աւելի քան 8 տարի: Փրիքլոպիլը կը ծեծէ զայն եւ կը սպառնայ անոր կեանքին, սակայն ան նաեւ նուէրներ կը գնէր անոր համար, կը կերակրէր ու կը լոգցնէր:
Բուժում
Սթոքհոլմեան համախտանիշը չճանչցուած հոգեբանական խանգարում է եւ չունի օրինաչափական սահմանում: Արդ, անոր բուժման պաշտօնական յանձնարարութիւններ չկան:
Մարդիկ կրնան տեսակցիլ վկայեալ հոգեբաններու եւ հոգեբուժներու հետ: Հոգեբուժը կրնայ տալ դեղեր, որոնք կրնան օգնել մեղմելու տրամադրութեան խանգարման ախտանիշները:
Թելենտոս
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Բնակիչները գլխաւորաբար ձկնորսութեամբ կը զբաղին, ինչպէս նաեւ մեղրաբուծութեամբ եւ խոտերու, բուրաւէտ բոյսերու մշակումով։
Քթաըմբանային Ուռեր
Յառաջացում
Քթաըմբանի ուռերը կը պատահին ամէն տարիքի մարդոց` առանց սեռի խտրութեան: Սակայն անոնք առաւելաբար կը պատահին 50 տարեկանէն ետք:
Միշէլ Պետրոսեան
Կեանք եւ գործունէութիւն
Բնակելով Փարիզ՝ որպէս հայ՝ Միշել ապրած է երկու ինքնութեանց պատկանելու տուայտանքը։ Այս երեւոյթը դրսեւորուած է 2017-ի իր ստեղծագործութեան ընդմէջէն, որ ներկայացուած է Լոս Անճելըսի մէջ ։ Անոր նիւթն էր «Հէքեաթային բոց, բռնկող կրակ» (A Fiery Flame, A Flaming Fire): Անոր նպատակն էր ինքնութեանց շարժունութիւնն (mobility) ու արագութիւնը (fluidity) ցուցաբերել երաժշտութեան միջոցաւ։
Աստղիկ Պօղոսեան
Կենսագրութիւն
Դիմումնագիրը ընդունուած է Շանկհայի պետական երաժշտանոցին կողմէ։ Մեկնած է Չինաստան եւ ութ ամիսէն սորված է լեզուն։ Ներկայիս ան ոչ միայն նուագախումբի գլխաւոր ջութակահարն է, այլեւ ունի վարչական պատասխանատուութիւն՝ իբրեւ նախագահի օգնական ։
Արքի
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Արքի կը գտնուի Էգէականի արեւելքը, թրքական ափերուն մօտը։ Տարածութիւնն է 6,697 քլ․², 25 քլ․ ծովեզրով եւ ըստ 2011-ի մարդահամարին ունի 44 բնակիչ։  Կը պատկանի Փաթմոսի քաղաքապետութեան։ Ամրան, Փաթմոսի նաւահանգիստէն զբօսանաւերով զբօսաշրջիկներ կղզիակներուն համալիրը կը հասնին զուլալ ջուրերուն մէջ լողալու համար։
Մարմնային Լեզու
Անբառացի Հաղորդակցութեան Տեսակները
Դէմքի արտայայտութիւններ
Աղմուկը Եւ Անոր Վնասները
Դարմանում
Երկարատեւ աղմուկի գոյութիւնը ենթականերուն կը պատճառէ լսողութեան որոշ աստիճանի տկարութիւն եւ կամ խլութիւն: Այս տեսակի խլութիւնը դարմանելի չէ, սակայն որոշապէս` կանխարգիլելի: Յաճախ կը յանձնարարուին զանազան դարմաններ, որոնք ապարդիւն են: Լսողութեան օգնական գործիքներ, եթէ ճշգրտօրէն յանձնարարուին մասնագէտ բժիշկին կողմէ, կրնան մասամբ բարելաւել լսողութեան մասնակի տկարացումը:
Զստաջիղի Ցաւ Կամ Զստաջղատապ
Դարմանում
Սկզբնական եւ թեթեւ պարագաներուն կը յանձնարարուի`
Ռոտոփի լեռնային միախառն անտառներ
Կենդանական աշխարհ
Ռոտոփի լեռնային միախառն անտառները ապաստանարան են շարք մը վտանգուած ստնաւոր տեսակներու, ինչպէս օրինակ՝ սրճագոյն արջերի, գայլի, Եւրոպական սամոյրի, Եւրասիական ջրասամոյրի, վայրի կատուի եւ քարայծի։ Ինչպէս նաեւ գիշատիչ թռչուններու՝ Արեւելեան արքայարծիւին, սեւ անգղին եւ սպիտակագլուխ անգղին։
Ռոտոփի (լեռնաշղթայ)
Տեղեկութիւններ
Լեռնաշղթային տարածութիւնն է 14735 քլ․², որոնցմէ 12333քլ² կը գտնուի Պուլկարիոյ սահմաններուն մէջ, իսկ 2402քլ² Յունաստանի սահմաններուն մէջ։ Երկայնքը 240000 քլ․ է եւ լայնքը մօտաւորապէս 100000 քլ․ - 120000քլ․։ Անոր միջին բարձրութիւնն է 785 մ․։
Դաստիարակ (ամսագիր)
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Ռուսաստանի հայկական պարբերականներ
Կարմրախտ-Շառագոյն Տենդ
Ախտանշաններ
Անոր նախանշաններն են.
Դեղեր եւ բժշկութիւն
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Հայ Աւետարանական Բեթէլ Եկեղեցի (Հալէպ)
Պատմութիւն
1923-ին Բեթէլ եկեղեցուն կից բացուած է կրթական ու մշակութային կեդրոն, նոյնանուն՝ Բեթէլ երկրորդական վարժարանը ։ 10 Հոկտեմբեր 2016-ին իսլամիստ ահաբեկչական խմբաւորումը հրթիռակոծած է վարժարանը։ Պատերազմի ժամանակ տուժած է նաեւ եկեղեցու տանիքը ։
Մարմարա (թերթ)
Մարմարա, հասարակական- քաղաքական օրաթերթ։ Լոյս կը տեսնէ 1940 թուականէն, Սթամպուլի մէջ։ Արտօնատէր-խմբագրապետ՝ Պ. Զոպեան (սկզբնական շրջանին՝ Շամլեան), խմբագիրներ՝ Պ. Զոպեան, Ս. Շամլեանն, է. Սիմքեշեան, Կ. Մուրադեան, Ռ. Հատտեճեան (1967 թուականից)։
Ուղղուածութիւնը
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ հայկական պարբերականներ
Մարզիկ (ամսագիր)
Լոյս կը տեսնէ Փետրուար 1980-էն։ Խմբագիրներ՝ 1980-1990 թուականներուն՝ Յարութիւն Գեղարդ (Գազանճեան), Վարդգէս Տէր-Կարապետեան, Վարուժան Մուրատեան, Գրիգոր Սուքիասեան, Երուանդ Տէմիրճեան, Կարօ Թիւթիւնճեան, Յովհաննէս Տէր-Յարութիւնեան, 1990-1994 թուականներուն՝ Սիսաք Արզումանեան, Պատրիկ Կիւլպենկեան, Վարուժան Մուրայեան, Կարօ Աբրահամեան, Զաւէն Գասապեան, Բիւզանդ եւ Զաւէն Թորիկեաններ, 1995 թուականէն՝ Վիգէն Աւագեան։
Մարտակոչ
«Մարտակոչ»-ին զուգահեռ՝ որպէս գրական–գեղարուեստական յաւելուած, լոյս տեսած է նոյնանուն շաբաթական պատկերազարդ հանդէսը (խմբագիր՝ Յարութիւն Սուրխաթեան), ուր լուսաբանուած են գրականութեան ու արուեստի տեսական հարցեր, պարբերաբար տպագրուած հայ խորհրդային հեղինակներու նոր գործերը, թարգմանութիւններ ԽՍՀՄ ժողւուրդներու գրականութենէն։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Վրաստանի պարբերականներ
Բագրատունիներու Ծագումը
Ծագում
Բագրատունիներու տոհմին անուանադիր կարելի է նկատել ուրարտական Մուսասիր երկիրի Բագբարտու աստուածուհին: Իսկ Բագբարտու անունը կարելի է բացատրել իբրեւ բագ` աստուած, բար` բերք, այսինքն` պտղաբերութեան աստուածուհի: Հնչիւնաբանական օրինաչափութեամբ Բագբարտուէն յառաջացած է Բագարատ, Բագրատունի, իսկ ունի կը նշանակէ տոհմ:
Էդուարդ Ազարեան
Էդուարդ Ազարեան, հայ խորհրդային մարմնամարզիկ, Ողիմպիական խաղերու ախոյեան (1980), Խորհրդային Միութեան քառակի ախոյեան քառակի ախոյեան։
Կենսագրութիւն
Քալիֆորնիոյ մէջ հիմնած է մարմնամարզութեան «Aliso Viejo» կեդրոնը, ուր աւելի քան հազար աշակերտ կը մարզուի:
Պոլիվիա
Կլիմա
Գետերը՝ Բենի ն, Մամորեն եւ Գուապորեն, որոնք արագահոս են, ջրառատ։ Միախառնուելով կ՛անցնին Մարդեյրա Գետ էն։ Խոշոր լիճերն են Պոպոն եւ Տիտիկակայի արեւելեան մասը։
Բարշամին
Ըստ Մովսէս Խորենացիին, հնագոյն ժամանակներուն, Բարշամին եղած է հայոց Արամ նահապետին հակառակորդը: Հետագային, երբ Մեծն Տիգրան Միջագետքը կը նուաճէր կը գտնէ Բարշամինի՝ փղոսկրէ ու բիւրեղէ կազմուած, արծաթապատ արձանը, զոր արքան հրամայած է տեղափոխել եւ կանգնեցնել Թորդան աւանին մէջ։ Բարշամինը այդ օրերուն Հայաստանի մէջ համադրուած էր Միհրին հետ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Դիցաբանութիւն
Մաննի Փաքիաօ
Մաննի Փաքիաօ (Emmanuel Dapidran "Manny" Pacquiao, ), հռչակաւոր է իբրեւ՝ բռնցքամարտի աշխարհի ախոյեան, որ նուաճած է 11 մեծ տիտղոսներ՝ հանդիսանալով պատմութեան մէջ առաջին բռնցքամարտիկը, որ ատոնք կը նուաճէ ծանրութեան չորս տարբեր մակարդակներու մէջ:
Յայտնի է նաեւ իբրեւ դերասան եւ քաղաքագէտ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Դերասաններ Ստորոգութիւն:Քաղաքագէտներ
Մեղու (հանդէս)
«Մեղու», բանասիրական, գրական, գիտական, տնտեսական եւ երգիծական կիսամսեայ հանդէս։ Լոյս տեսած է 1856-1865, 1870-1874 թուականներուն, Կոստանդնուպոլսոյ մէջ։ Խմբագիրներ՝ Յարութիւն Սվաճեան (1856-1862, 1870-1872), Յ․ Հովվեանց, Ա․ Մուրատեան, Ա․ Հայկունի (1863-1865), Յակոբ Պարոնեան (1872-1874)։ Համարուել է իր ժամանակի առաջադիմական պարբերականներուց։ Պայքարած է հայ հոսանքներու, կղերապահպանողական գաղափարախօսութեան, հոգեւոր դասի, հայ մեծահարուստներու եւ սուլթանական կառավարութեան դէմ։ Սվաճեանի խմբագրութեան տարիներուն լայն տեղ յատկացուցած է Միքայէլ Նալպանտեանի սոցիալ-քաղաքական հայեցակէտին, տպագրած անոր բանաստեղծութիւնները, ճառերը, հատուածներ «Կոմս Էմմանուէլի յիշատակարանէօնն»։ Ներկայացուցած է նմուշներ արեւմտահայ արձակէն, Սայաթ-Նովայի, Ազբար Ադամի եւ այլ աշուղներու երգերը, Յարութիւն Սվաճեանի, Գ․ Օտեանի երգիծական գործերն ու թատերախօսականները, կատարած արտատպումներ Գամառ-Քաթիպայէն։ Բազմաթիւ յօդուածներ նուիրուած են հայոց լեզուին, գրականութեան։ Պարոնեանի խմբագրութեան տարիներու թերթը համարուած է երգիծաբանի գրական ժառանգութեան անքակտելի մասը։ Այստեղ լոյս տեսած են անոր աֆորիզմները («Թէ որ», «Ապտակք», «Ասկէ անկէ» եւ այլ խորագրերով), քաղաքական քրոնիկներու շարքը, պատմուածքներ, ակնարկներ, որոնց մէջ քննադատած են եւրոպական դիւանագիտութեան խաղերը Հայկական հարցի շուրջ, սուլթանական կառավարութեան հակաժողովրդական քաղաքականութիւնը, հայ կղերու եւ լիբերալ խաւի հաշտուողական գործելակերպը, հայ կենցաղին խորթ եւրոպական նորամուծութիւնները։ «Մեղու»-ի մէջ տպագրուած նաեւ Յակոբ Պարոնեանի հայատառ թրքական գործերէն շատերը («Ալաֆրանկա», «Պարահանդէս», «Պարի դաս» եւ այլն) ։
Շըրլի Թեմփըլ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ամերիկացիներ Ստորոգութիւն:Դերասանուհիներ
Աղաթոնիսի
Պատմական տեղեկութիւններ
Բիւզանդական շրջանին եղած է աքսորավայր։ 1522-ին, ան ալ, ինչպէս Տոտեքանիսայի կղզիներուն մեծ մասը, օսմանցիներուն գերիշխանութեան տակ կը գտնուի։ 6 Օգոստոս 1824-ին հոն կ՛ ապաստանի պարտուած թրքական-եգիպտական նաւատորմը, իսկ երկու շաբաթ ետք՝ 29 Օգոստոսին, կղզիին արեւելեան մասին տեղի կ՛ ունենայ Ղերոնտասի նաւամարտը։
Փսերիմոս
Պատմական տեղեկութիւններ
Հոմերոս (Օմիրոս) կղզին կը յուշէ «Քալիտնասի կղզիակներ» (νήσους τε Καλύδνας) «Նաւերու ցուցակ»ին (Νεών Κατάλογο) մէջ։
Էմոս
Աշխարհագրութիւն
Էմոս լեռնազանգուածը կ՛երկարի Տանուպ գետին Երկաթեայ Դարպասներէն (Տեմիր Քափու) մինչեւ Թիմոք կամ Թիմաքու (յուն․՝ Թիմահոս) գետաբերանը եւ կը հանգի Սեւ ծով։ Անոր բարձրագոյն գագաթին (2376 մ․) անունն է Պոթեֆ Ժայռ եւ կամ Եումրուք։ Երկայնքը 600քլ․ է եւ լայնքը կը տարբերի՝ 21-45քլ․։ Էմոս լեռները Քարփաթեան եւ Թրանսիլվանեան Ալպեան (կամ Հարաւային Քարփաթեան) լեռնազանգուածներուն բնական շարունակութիւնն են։ Իսկ երկրաբանները կը պաշտպանեն տեսակէտը թէ Էմոս երկրաբանական կապ ունի Կովկասին եւ Խրիմի լեռներուն հետ։
Իոանիս Քափոտիսթրիաս
Յունաստանի Կառավարիչ
Յունաստանի կառավարիչ ընտրութենէն 10 ամիս ետք, 18 Յունուար 1828-ին Քափոտիսթրիաս Նաֆփլիօ կը հասնի, ու չորս օր ետք կ՛անցնի Էղինա՝ այդ ժամանակին Յունաստանի առաջին մայրաքաղաք։ Հոն կ՛որոշուի Նաֆփլիօ որպէս մայրաքաղաք եւ կառավարութեան կեդրոնատեղ։
Սահմաններու պաշտպանութիւն
Ծովահէնութիւնը կը դիմագրաւէ Անտրէաս Միաուլիսին յանձնելով այդ գործը։ Միաժամանակ կը վերադասաւորէ եւ կը վերակազմէ յունական բանակը։ Յունական ծովուժին պատասխանատուութիւնը Կառավարութիւնը կը ստանձնէ, որովհետեւ նաւերը նաւարարներուն սեփականութիւնն էին։
Կրթութիւն
Կը փորձէ կազմակերպել գոյութիւն չունեցող կրթական համակարգը։ Կը հիմնէ դպրոցներ եւ կը ներառնէ գործակցակրթական դպրոցին մեթոտաբանութիւնը (Αλληλοδιδακτικό σχολείο), Փորոսին մէջ կը հիմնէ դպրեվանքը, իսկ Էղինայի մէջ Որբանոցը։
Արտաքին քաղաքականութիւն
Սեպտեմբեր 1828-ին, Փարիզի վեհաժողովին, շնորհիւ իր ջանքերուն երեք պետութիւններուն դեսպանները կը համաձայնին Կրետէն եւ Սամոս ներառնուին նորաստեղծ Յունաստանի սահմաններուն մէջ, բայց կը հանդիպին Անգլիոյ բուռն հակազդեցութեան։ Սակայն, 1830-ի Լոնտոնի նախագիծը (1830 Protocol of London) Յունաստանի անկախութիւնը կը ճանչնայ։
Պատիւներ
21 Սեպտեմբեր 2009-ին, Քափոտիսթրիասի կիսանդրիին բացումը կը կատարուի Զուիցերիոյ Լոզան քաղաքին մէջ։ Ներկայ կ՛ըլլան Զուիցերիոյ եւ Ռուսիոյ արտաքին գործերու նախարարներ՝ Միշելեն Քալմի-Ռէյ եւ Սերկէյ Լավրոֆ։
Գետաձիեր
Մշտատեւ բնակութիւնը գրեթէ ջուրն է, եւ կամ եղեգնուտ ափունքը։ Ջուրին տակը կը քնանայ, ջուրին մակերեսը կ՛ելլէ շնչելու առանց արթննալու :
Էմոս (թագաւոր)
Էմոս (հին յուն․՝ Αἷμος, յուն․՝ Αίμος)․ ըստ յունական դիցաբանութեան Թրակիոյ թագաւորն էր։ Էմոսի հայրն է Վորէաս եւ մայրը՝ Օրիթէա յաւորժահարսը։
Տե՛ս նաեւ
Էմոս լեռնաշղթայ
Տ . Գարեգին քհնյ. Քիրազեան
Կենսագրութիւն
Զաւակն էր այնթապցի ծանօթ լուսարար աւագ սարկաւագ Նազար Քիրազեանի եւ այնթապցի Երանուհի Քիրազեանի, որ քոյրն է
Քալաւրոս, Քալիմնոս
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Քալաւրոս կը գտնուի Քալիմնոսին շատ մօտ, անոր արեւմուտքը։ Տարածութիւնն է 0,296 քլ․²։ Կը պատկանի Քալիմնոսի քաղաքապետութեան։
Լորտ Հաու Կղզի
Լորտ Հաու Կղզի (անգլ․՝Lord Howe Island)․ կղզեակ, Աւստրալիոյ հասարակապետութիւն։ Կը գտնուի Աւստրալիայէն 600քլ․ դէպի արեւելք, Թազման ծովուն մէջ։
Բնապահպանման շրջան
Լորտ Հաու Կղզին բնապահպանման շրջան մըն է՝ 14քլ² տարածքով, ճշդուած Բնութեան համաշխարհային հիմնադրամին կողմէն (WWF ID#AA0109)։
Լիփսի
Հակիրճ տեղեկութիւններ
30 կղզիակներու համալիր՝ 24 կղզիակներ եւ 6 ժայռակղզիակներ։ Կը գտնուի Փաթմոսի եւ Լերոսին միջեւ։ Լիփսօ կղզին ամենամեծն է եւ իր անունով կոչուած է կղզիկաներու համախմբումը։  Տարածութիւնն է 15,842 քլ․², ծովեզրն է 36 քլ․ եւ բնակչութեան թիւը՝ 790։  Բարձրագոյն կէտն է 277 մեթր։
Բնապահպանում
Լիփսի կղզեխումբը, շնորհիւ իր իւրայատուկ բուսականութեան եւ կենդանական աշխարհին, արձանագրուած է Եւրոպական Բնապահպանման «NATURA 2000 Գօտի» ցուցակին մէջ, «Արքի, Լիփսի, Աղաթոնիսի եւ ժայռակղզիակներ GR4210010» պետակին տակ։
Գէորգ Պապօեան
Գէորգ Պապօեան (1896, Այնթապ, 1896 - 18 Մարտ 1919, Պէյրութ), այնթապահայ գրող։
Մենելաոս
Մենելաոս, (յուն․՝ Μενέλαος, անունը հին յունարէնին մէջ կը նշանակէ ժողովուրդին -λαός- ցասումը -μένος-)․ Սփարթիին (կամ Սպարտային) թագաւոր։ Յունական դիցաբանութեան մէջ, եղած է Աղամեմնոնասին եղբայրը եւ էլենիին (գեղեցիկ Հելենին) ամուսինը։ Հոմերոսին Իլիատային մէջ Աթրէոսին եւ Աէրոփիին զաւակն էր, Փելոփասին եւ Իփոտամիային թոռը։
Տրոյան պատերազմին մէջ
Տրոյի կործանումին ընթացքին կը գտնէ Հելենը եւ մազերէն բռնելով զայն կը քաշկշէ մինչեւ յունական նաւերը։ Ըստ ուրիշ աւանդութեան մը Հելենը կ՛ապաստանի ընտանեկան բագինին, ուր Մենելաոս կ՛ուզէ զայն սպաննել, սակայն ի վերջոյ կը հաշտուին աստուածներուն օգնութեամբ։
Տե՛ս նաեւ
Մենելայոն
Միկինեան քաղաքակրթութիւն
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հին յունական դիցաբանութիւն Ստորոգութիւն:Դիցաբանութիւն Ստորոգութիւն:Յունական դիցաբանութեան աստուածներ Ստորոգութիւն:Յունական դիցաբանութիւն
Տ. Բաբգէն Վրդ. Ապատեան
Ձեռնադրութիւն եւ հոգեւոր Ծառայութիւն
1932-ին Յովսէփ կ'ընդունուի Երուսաղէմի Ժառանգաւորաց յարկէն ներս՝ Տ. Տիրան Վրդ. Ներսոյեանի տեսչութեան օրով։ Ժառանգաւորաց շրջանը աւարտելով կը ձեռնադրուի կուսակրօն սարկաւագ 1936-ին, 11 ընկերներու հետ, Տ. Թորգոմ Պատրիարքի օրհնութեամբ։
911 Աղամեմնոն աստղակերպ
911 Աղամեմնոն աստղակերպ. Տրոյան աստղախումբը առաջնորդող աստղակերպերէն մէկը, բացարձակ ծաւալով՝ 7,89․ այդպէս ինչպէս որոշուած է Արեգակնային Դրութեան համար։
Լորտ Հաու Կղզիին Ծովային Պուրակ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Աւստրալիոյ ծովային պուրակներ Ստորոգութիւն:Ծովային պուրակներ Ստորոգութիւն:Ծովային պուրակներ այբենական կարգով
Հենրի Մորկընթաու Գ.
Հենրի Մորկընթաու Գ., ամերիկացի գրող եւ հեռատեսիլի յայտագիրներու ծանօթ արտադրող ։
Մորկընթաու պայքարած է Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչման համար, յատկապէս` Միացեալ Նահանգներու կողմէ:
Աղամեմնոնաս
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Երբ Տրոյայի (Տրովատայի) գահաժառանգ Փարիս իր եղբօրը կինը՝ գեղեցիկ Հելենին կ՛առեւանգէ, Աղամեմնոնաս եղելութիւնը որպէս պատրուակ կ՛օգտագործէ եւ կը յաջողի բոլոր յունական քաղաք-պետութիւնները միացնել, հսկայ բանակ մը կազմել եւ յարձակիլ Տրոյայի վրայ։
Իֆիղենիային զոհողութիւնը
Երբ Ախէյիները (Յունաստանի չորս ցեղերէն մէկը) ճամբայ կ՛ելլեն դէպի Տրոյա (Տրովատա), անոնց նաւատորմիղը ստիպուած կ՛ըլլայ երկար ժամանակ խարիսխ նետել Աւլիտայի նաւահանգիստը (Վիոթիայի արեւելեան ափին նաւահանգիստ, Էվիա կղզիին մայրաքաղաքին՝ Հալքիտային դիմացը) աննպաստ օդին պատճառով։ Գուշակող Քալհաս կը յայտնէ թէ պատճառը ինքը, Աղամեմնոնասն է, որովհետեւ անտառի մը մէջ սպանած էր որսորդութեան անստուածուհիին՝ Արթեմիտային պատկանող եղնիկը եւ թէ աստուածները կրկին պիտի փչէին միայն եթէ Աղամեմնոնաս զոհէր իր աղջիկը՝ Իֆիղենիան։ Աղամեմնոնաս կը համաձայնի զոհաբերութիւնը ընել, սակայն վերջին ժամուն Արթեմիս աստուածուհին Իֆիղենիային մարմինը կը հեռացնէ եւ եղնիկով մը կը փոխարինէ։
Տումիի յուշարձանները
Սուրբ Յովհաննէսը
Տումի գիւղին կեդրոնը կը գտնուի Սուրբ Յովհաննէս եկեղեցին, որ կառուցուած է 17-րդ դարուն: Անոր հարաւային ճակատը` մասնաւորապէս շքամուտքը եւ աջ ու ձախ կողմերուն ագուցուած խաչաքանդակ քարերը շքեղ պատկեր մը կը ներկայացնեն: Աջակողմեան քանդակազարդ քարին վրայ զոյգ խաչաքանդակներ կան եւ արձանագրութիւն մը: Խորհրդային տարիներուն զարդաքանդակներն ու արձանագրութիւնը քերուած են, կ՛երեւի միայն «1868 … ՍՐ …» գրութիւնը: Սա եկեղեցւոյ վերանորոգման թուականն է:
2020 թուականին սկսած է պատերազմը, սակայն ռազմական գործողութիւններուն ընթացքին եկեղեցին չէ տուժած: Գիւղը մնացած է սահմանէն անդին:
Ղլենքար Բերդը
Աղբիւրին անունը կապուած է թաղուած, քողարկուած աղբիւր մը ըլլալու հանգամանքին հետ:
Հայկազունի Կամուրջը
Տումին հարուստ է նաեւ հնագոյն կամուրջներով, որոնք պահպանուած եւ հասած էին մեր օրերը: Հայկազունի կամուրջը միակամար է` կառուցուած Իքեակ գետին վրայ: Պահպանուած վիմագրութեան համաձայն,  ան 18-րդ դարու յուշարձան մըն է, որմէ անցնող ճամբան Վարանդա գաւառակը կը կապէ Գտչավանքին եւ Կատարովանքին:
Հրանդ Ստեփանեան
Ցուցահանդեսներ
1973 թուականին ունեցած է առաջին անհատական ցուցահանդէսը ։
Քալիմնոս
Նոր Քարէ Դարէն - Ի․ դար
Քալիմնոս բնակուած է Նոր Քարէ Դար շրջանէն։ Քալիմնոսի առաջին բնակիչները եղած են Քարես, իսկ աւելի ուշ Փիւնիկեցիներ։  Ք․Ա․ 1150 - 800 ժամանակաշրջանին, Քալիմնոս Դորիացիներուն գաղթօճախ կը դառնայ։  Այդ կը փաստեն գտուած արձանագրութիւնները։ Օմիրոս (Հոմերոս), կղզին Քալիտնես կամ Քալիտնէ կոչած է (կղզիին բնակիչները Ափոլոնաս աստուածը Քալիտնեւս կ՛ անուանէին)։ Ան, նշած է Քալիմնոս Տրոյեան պատերազմին մասնակցած է 30 նաւերով։  Պատերազմէն տուն վերադարձին, Աղամեմնոնասի (Միկինեսի թագաւորը) նաւատորմիղէն 4 նաւեր կղզիին բացերը կ՛ ընկղմին եւ նաւաստիները (Պելոպոնեսի Արղոս եւ էփիտաւրոս շրջաններէն) Քալիմնոս կը հաստատուին եւ կը հիմնեն Արղոս բնակավայրը (ի յիշատակ իրենց հայրենիքին)։
Գահաւանդ ժայռեր
Գահաւանդ ժայռերը եւ բարեխառն կլիման աշխարհի չորս կողմերէն մագլցողներ կը ներգրաւէ։ Պարբերաթերթեր ինչպէս Vertical, Klettern, Climbing, Desnivel Քալիմնոսը նկարագրած են իբրեւ՝ «մագլցողներու աշխարհին ամենագեղեցիկ վայրերէն»։  Ունի մագլցելու 60 կէտեր, որոնք հասանելի են արահետներու միջոցով եւ ներկայիս կան 2․000-է աւելի անցքեր (Թելենտոս կղզին նեռարեալ)։
Ռիչըրտ Պաքալեան
Կենսագրական գիծեր
1950 թուականի Օգոստոսին Թեքսասի մէջ Տիգրան Պաքալեան պատահաբար ականատես եղած է դրամատան մը կողոպուտին, կրակած է գողերուն վրայ, սակայն ինքն ալ վիրաւորուած է ձախ ուսէն՝ կորսնցնելով թեւին աշխատունակութիւնը։
Վահրամ Տատրեան
Երկեր
Յայտնի գործերէն են՝
Պրունէյ
Պրունէյի սուլթանութիւն (մալայեան լեզուով՝ Negara Brunei Darussalam)․ Պորնիօ կղզիին մէջ պետութիւն, հարաւ-արեւելեան Ասիա։ Հարուստ է քարիւղի եւ բնական կազի հանքերով։ 23 Փետրուարին կը տօնուի Անկախութեան տօնը. 1 Յունուար 1984-ին կ՛անկախանայ Միացեալ Թագաւորութենէն, իսկ 23 Փետրուարը հաստատուած է որպէս Բրիտանական խնամակալութենէն անկախացման օր։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հարաւ-արեւելեան Ասիոյ պետութիւններ Ստորոգութիւն:Ասիոյ երկիրներ Ստորոգութիւն:Սուլթանութիւններ
Յարութիւն Սուրխաթեան
Աշխատութիւններ
Սուրխաթեան հրատարակած է իր գործերէն «Մելքոն աղայի սթորիան», «Մելքոն աղայի վերջաբանութիւնը», «Մեր մայրերն ու աղջիկները», «Հոմերոս-Շէյքսփիր», «Հին յունական գրականութիւն» եւ այլ աշխատութիւններ:
Աւագ Երեքշաբթի
Այս օրը նաեւ անուանուած է որպէս «Յիշատակ տասը կուսանաց», որ սակայն ո՛չ մէկ առընչութիւն ունի Քրիստոսի կատարած առաքելութեան հետ, պարզապէս առնուած է օրուան Աւետարանական ընթերցումներէն։ Օրուան շարականներն ալ ընդհանրապէս այս նիւթին մասին են։
Մուրճ Եւ Մանգաղ (թերթ)
Ունեցած է «Կուսակցական», «Բանուորական կեանք», «Արհեստակցական», «Գիտութիւն եւ աշխատանք» եւ այլ խորագրեր։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Ռուսաստանի հայկական պարբերականներ
Յակոբ Գրիգոր
Յակոբ Գրիգոր (Յակոբ Գրիգոր, ), պոլսահայ թարգմանիչ, հրապարակագիր եւ մտաւորական։
Գիտական ուսումնասիրութիւններ
Յակոբ Գրիգոր եղած է նաեւ « ԺԱՄԱՆԱԿ » թերթի աշխատակից: Յայտնի են անոր գիտական ուսումնասիրութիւնները, որոնցմէ մաս մը հրատարակուած է. անոնցմէ են՝
Վարազդատ Ղազանչեան
Գործունէութիւն
Բժիշկ Ղազանչեան շարունակած է աշխատիլ մինչեւ 85 տարեկան եւ կեանքէն հեռացած է 1974-ին` 95 տարեկանին:
Տոսփաթիս
Բուսականութիւն եւ ձկնաշխարհ
Տոսփաթիս, որպէս լեռնային գետ, իւրայատուկ է իր բուսախիտ գետեզերքներով եւ մարգագետիններով։
Սիերա Լէոն
Բնակչութիւն
Բնակչութեան 90% բաղկացած է ափրիկեան 20 տարբեր ազգախումերէ, 10% Քրէոլեցիներէ (Ճամայքայի ազատագրուած ստրուկներ, որոնք Ֆրիթաուն հաստատուած են ԺԸ․ դարավերջերուն) եւ Լայպիրիոյ ազգամիջեան պատերազմէն փախուստ տուող գաղթականներէ։ Կան նաեւ չնչին թիւով եւրոպացիներ, լիբանանցիներ, փաքիստացիներ եւ հնդիկներ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ափրիկէի երկիրներ
Մելինէ Մանուշեան
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է 1913 թուականին Կ. Պոլիս։ Հայոց Ցեղասպանութեան ժամանակ կորսնցուցած է ծնողները։ Մանկութիւնը անցուցած է որբանոցներուն մէջ։ Մինչեւ 1926 թուական ապրած է Մարսէյլ, 1934 թուականին ծանօթացած է ապագայ ամուսինին հետ։ Մօտ յարաբերութիւններու մէջ եղած է Շարլ Ազնաւուրի ընտանիքի հետ։
Մուրճ (ամսագիր, Թիֆլիս)
«Մուրճ», գրական, հասարակական-քաղաքական ամսագիր։ Հրատարակուած է 1889-1907, Թիֆլիսի մէջ։ Խմբագիրներ՝ Ա. Արասխանեան, Լ. Սարգսեան։
Փորորոքա
Մեկնաբանութիւն
Նոր լուսինի եւ լիալուսնի ընթացքին, երբ Ադլանտեանի ծովաշարժութիւնը գագաթնակետին կը հասնի` ովկիանոսէն ջուրը դէպի ներս կը հոսի, իսկ Ամազոնի ջուրը կը հակադարձէ։ Անոր հեռաւորութիւնը մեծապէս կախեալ է գետին արտահոսումին պատճառած անձրեւի ջուրէն․ գետն ի վեր ջուրը փոյթով կը բացուի, յաճախ սոսկալի ուժով, եւ ծովախաղացքի կոհակ մը կը կազմէ հեռուներէն լսելի ձայնով։ Այդ ծովաշարժութիւնը լաւագոյն կերպով կը դիտարկուի Սեպտեմբերի գիշերահաւասարին եւ գարնանային՝ Մարտ ամսուան ծովաշարժութեան ընթացքին։
Գարնանային գիշերահաւասարային ծովաշարժութիւն
Գարնանային գիշերահաւասարային ծովաշարժութեան ընթացքին, երբ Լուսնկան եւ Արեգակը կը գտնուին Երկրին հետ ուղիղ շարումի, անոնց ձգողականութիւնը կը միախմբուի եւ Փորորոքան յառաջ կը բերեն, ինչպէս նաեւ Երկիր մոլորակին վրայ ուրիշ ծայրայեղ երեւոյթներ։
Սիմի
Բնապահպանման շրջաններ
Natura 2000, GR4210025 արձանագրութեամբ Սիմիի արեւելեան մասի Քուլունտրոս, Սեսքլի, Թրուպեթօ, Մարմարաս, Քարաւալոնիսի, Մեղալոնիսի, Եալեսինօ, Օքսիա, Հոնտրոս, Փլաթի, Նիմոս կղզիակներն ու անոնց ծովերը՝ 98,75 քլ․² տարածութեամբ, պահպանուած բնավայրեր են։
Ռոնի Քոլմեն
Կեանքը
Յաջորդական  8 տարիներու ընթացքին կը մրցի նշանաւոր մարզիկներու հետ, ինչպէս՝  Քեւըն Լեւրոն (Kevin Levrone), Շոուն Ռէյ (Shawn Ray), Լի Փրիսթ (Lee Priest), Նասեր Ալ Սապաթի (Nasser el Sabaty), Քրիս Քորմիէ (Chris Cormier), Տեքսթըր Ճեքսըն (Dexter Jackson), Ճէյ Քալթըր (Jay Culter), Էրնի Թէյլըր (Ernie Taylor), Կունթըր Սչլի (Gunther Schli), Քեմփ (Kamp), Տենիս Ճէյմզ (Dennis James), Մարք Ռուլ (Mark Ruhl), Կուսթանօ Պատել (Gustano Badell), Մելվին Անթընի (Melvin Anthony), Վիքթոր Մարթինէզ (Victor Martinez) եւ ուրիշներ եւ միշտ ալ ախոյեան կը դառնայ:
Ստեփան Սապահ-Գիւլեան
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Նախիջեւանի Ճահուկ, այժմ՝ Ջահրի գիւղին մէջ: Սորված  է Թիֆլիսի Ներսիսեան դպրոցին մէջ: