cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մարիա Արմուտեան
Կենսագրութիւն
Արմուտեանին երկու գիրքերն են՝ «Reporting from the Danger Zone: Frontline Journalists, Their Jobs and an Increasingly Perilous Future» եւ «Kill the Messenger: The Media's Role in the Fate of the World»: Արմուտեան ունի Ամերիկահայ արմատներ եւ կը վարէ ու կ'արտադրէ «Scholars' Circle» յայտագիրը KPFK Ամերիկեան ռատիոկայանին վրայ: Նախքան Օքլընտ, Նիւ Զիլընտ փոխադրուիլը, Արմուտեան 6 տարի աշխատած է իբր քաղաքի յանձնակատար Լոս Անճելըսի մէջ, իսկ 8 տարի Քալիֆորնիոյ երեսփոխանական նիստին մէջ: Ակադեմական գործէն անդին, Արմուեան հրատարակած է կարգ մը յօդուածներ հետեւեալ թերթերուն մէջ՝ New York Times, Los Angeles Times, New Zealand Herald, Los Angeles Daily News, The Progressive, AlterNet, եւ Salon. Արմուտեանի առաջին ձայնասկաւարակը վերնագրուած էր «Life in the New World»:
Նոր Զելանտա
Թանգարաններ
Նոր Զելանտայի առաջին ռազմա-պատմական թանգարանը բացուած է 1852-ին՝ Օքլենտի մէջ, որը երկրի մինչեւ օրս գործող մեծագոյն թանգարաններէն մէկն է ։
Կրթութիւն
Նախադպրոցական կրթութեան համակարգը նախատեսուած է մինչեւ վեց տարեկան երեխաներու համար։ Նախադպրոցական հաստատութիւնները Նոր Զելանտայի պետութեան չեն պատկանիր եւ մաս կը կազմեն յատուկ վաճառականական ոլորտին։ Միջին հաշուով, նախադպրոցական տարիքի երեխաներուն մինչեւ 60%-ը կը յաճախէ մանկական կրթական կեդրոններ ։
Լենինկրատի Արեւելեան Հաստատութիւն
Հիւսիսային բաժամունք
1925-ին Լենինկրատի պետական համալսարանին կից բացուեցաւ Հիւսիսային բաժանմունք: 1926-ին այն փոխանցուեցաւ հաստատութեան «ԽՍՀՄ հիւսիսային եւ արեւելեան ժողովուրդներու ներկայացուցիչներու բանուորական ֆակուլտետի» իրաւունքներով: Այնտեղ կը սորվէին նաեւ մոնղոլ եւ տիպետցի ուսանողներ:
Եղիազար Այնթապցի
1656 - 1658
Անդրանուպոլիս պատգամաւորութիւն մը գնաց Եպարքոսին, որս մերժեց ընդունիլ զիրենք։
Երուսաղէմի մէջ Թիար Օղլու հրամայեց բանալ Զատկին՝ Ս․ Յակոբայ վանքին դռները, զոր վերջը նորէն գոցել տուաւ։
1661 - 1666
բազմաթիւ նորանոր շէնքեր կը շինէ եւ նորոգութիւններ կ'ընէ եւ որպէսզի թշնամութիւններ չծագին, մզկիթն ալ նորոգել կու տայ։
1680-էն մինչեւ մահ (8 Օգոստոս 1691)
Ատոր վրայ հարաւիրակ ղրկուեցան Երուսաղէմ՝ Պետրոս վարդապետ եւ ուրիշներ, որոնք Երուսաղէմէն Պոլիս վերադարձան 1682–ի Մարտ ամսուան սկիզբը, ուրկէ արքունի հրովարտակն ալ ստանալով Էջմիածին գացին՝ 14 Օգոստոս 1682–ին։
Եղիազար իմաստութեամբ վարեց կաթողիկոսւոթիւնը եւ ամէնուն հետ համերաշխ վարուեցաւ։ Էջմիածնայ մէջ բազմաթիւ շէնքեր շինեց, Ձորալեդի անապատի եկեղեցին եւ զանգակատուններ եւ այլն։ 8 Օգոստոս 1691–ին վախճանեցաւ։ Հակառակ իր մէկ թերութեան (Երուսաղիմայ կաթողիկոսութիւնը), Եղիազար Այնթապցի իրաւամբ մեծ եւ դիւանագէտ եկեղեցական մը եղած է, կարցած է այն շփոթ ժամանակներուն մէջ ազատել Երուսաղիմայ հայոց վանքին իրաւունքները, դիւանագիտութեամբ եւ կաշառքով, կրցած է կախաղանէն ազատիլ եւ իր նրբամտութեամբ յաջողապէս վարել Պոլսոյ, Երուսաղիմայ եւ Էջմիածնայ երրեակ աթոռներն ալ։ Իր դիւանագիտական տաղանդին ապացոյցն է իր մէկ կոնդակը, որուն մէջ կը խօսի այն ատենուան Իսմայիլ Փաշայի մասին, այդ կոնդակը գտանք Օրթագիւղի Անտօնեան Միաբանութեան մատենադարանին մէջ, ուր ազնուութիւնը ունեցան մեզի թոյլատրել լուսանկարելու վանքին առաջնորդը Գեր․ Հ․ Ռաֆայէլ Թ․ Ծ․ Վ․ Միասէրէն։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Ամենայն հայոց կաթողիկոսներ
Օրորա (մրցանակ)
100 LIVES-ի Մասին
100 LIVES նախաձեռնութեան հիմքը Հայոց ցեղասպանութեան իրադարձութիւններն են: Նախագծի համահիմնադիրներն են ձեռներէց ներդրող Նուպար Աֆէյեան ը, Նիւ Եորքիէն՝ Վարդան Գրեգորեան ը եւ բարերար ու գործարար Ռուբեն Վարդանեան ը: 100 LIVES-ը կը հրապարակէ Հայոց ցեղասպանութեան վերապրածներուն եւ անոնց փրկութեան ձեռք մեկնած մարդոց մասին պատմութիւնները: Այս պատմութիւնները հաւաքուած են գիտական հետազօտութիւններու, անձնական կապերու եւ 100lives.com կայքով հանրութեան կողմի պատմութիւնները ներկայացնելու միջոցով:
Հիմնադիրներ
«Աւրորա» մրցանակը Վարդան Գրեգորեանի, Նուպար Աֆէյեանի եւ Ռուբեն Վարդանեանի մարդասիրական ձեռնարկութիւնն է: Մարդոց ուշադրութիւնը աշխարհի ամենախոցելի խումբերու խնդիրներուն վրայ կենդրոնացնելով եւ անոնց լուծման ուղղութեամբ իրական ու նշանակալի գործ կատարած մարդոց պարգեւատրելու միջոցով` հիմնադիրները կը փորձեն ձեւաւորել մարդասիրական համաշխարհային նոր շարժում մը:
Օհայo
Քաղաքներ
'''
Տիգրան Գէորգեան
Գործունէութիւն
Յօդուածներ եւ ուսումնասիրութիւններ ստորագրած է «Արեւ» (Գահիրէ), «Յուսաբեր» (Գահիրէ), «Ջահակիր» (Գահիրէ), «Տեղեկատու» (Գահիրէ), «Արաքս» (Աղեքսանդրիա), «Բազմավէպ »(Վենետիկ), « Մխիթարեան ընտանիք » (Վենետիկ), «Հայ արուեստ» (Լոս Անճելըս), «Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս» (Պէյրութ) լրագիրներուն եւ հանդէսներուն մէջ։ Տուած է բազմաթիւ բանախօսութիւններ։
Արթիւր Թարխանեան
Կենսագրութիւն
1997-ին Երեւանի Ճարտարապետութեան ազգային թանգարանին մէջ բացուած է Արթիւր Թարխանեանի ստեղծագործութիւններուն ցուցահանդէսը:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայ ճարատարապետներ Ստորոգութիւն:23 Փետրուարի ծնածներ Ստորոգութիւն:7 Ապրիլի մահացածներ
Դաւիթ Իշխանեան
Գործունէութիւն
1991-1995 թուականներուն՝ Լեռնային Ղարաբաղի առաջին գումարման Գերագոյն խորհրդի պատգամաւոր:
2007-էն առ այսօր ՀՅԴ Արցախի Կեդրոնական կոմիտէի ներկայացուցիչն է:
Յուսիկ Արա
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Բանաստեղծներ
Նիքոլա Մինասեան
Կենսագրութիւն
1999-ին ան առաջնութեան եզրափակիչին գրաւած է հինգերորդ տեղը, իսկ Սիլուերսթոունի մրցարշաւը աւարտած է յաղթողներու շարքին մէջ։ 2000-ին զայն հրաւիրած են բրիտանական հեղինակաւոր Super Nova խումբ, որուն կազմին մէջ երեք անգամ նուաճած է յաղթողի տիտղոսը:
Ֆորմուլա 3000-ի արդիւնքներ. (յաղթանակներ նաեւ Silverstone-ին մէջ՝ 1999 թ., Imola-ում, Magny-Cours-ին մէջ եւ Spielberg-ին մէջ՝ 2000 թ.)
Շարոյր, Յետստամոքսային Գեղձ
Մնայուն-երկարատեւ բորբոքում
Մնայուն բորբոքումին ախտաճանաչումը կը կատարուի այնպէս, ինչպէս կը կատարուի սուր բորբոքումին ախտաճանաչումը: Մնայուն բորբոքումի դարմանումը կ'ըլլայ հետեւելով յատուկ սննդականոնի եւ ցաւաբեկ ու խմորիչ դեղեր գործածելով: Իսկ յառաջացած շաքարախտը կը դարմանուի երկարաշունչ եւ յարատեւ դարմանադեղերով :
Շարոյրի քաղցկեղ
Քաշցկեղի ախտաճանաչումին համար կը կատարուին արեան որոշ քննութիւններ, համակարգչային նկարահանում եւ մաքնիսարձագանգային նկարահանում: Շարոյրի քաղցկեղներու դարմանումը շատ դժուար է: Պարագաներուն 80-90 տոկոսը վիրաբուժական միջոցառումէն չեն օգտուիր ախտաճանաչումը ըլլալէ ետք: Իսկ մնացեալ պարագաները կ'ենթարկուին վիրահատման եւ «Ք» ճառագայթային դարմանումի (radiation therapy), որոնց օգուտը շատ գոհացուցիչ չէ: Այս բոլորին հետ միասին, շաքարախտը հակակշռելու համար կը տրուին յատուկ դեղեր :
Հայ Ժողովուրդի Մայիսեան Հերոսամարտեր
Հոկտեմբերեան յեղափոխութիւնը եւ Երզնկայի զինադադարը
1917-ին, Հոկտեմբերեան յեղափոխութիւնը նոր իրավիճակ կը ստեղծէ Ռուսական կայսրութեան ու անոր ենթակայութեան տակ գտնուող Անդրկովկասի մէջ։ Ռուսաստան դուրս կու գայ Ա. համաշխարհային պատերազմէն (1914-1918)։ Խորհրդային իշխանութեան ընդունած հաշտութեան մասին հրովարտակով կոչ կ'ուղղէր պատերազմող երկիրներուն վերջ տալու ցարական պատերազմին եւ կնքել արդարացի հաշտութիւն։ Սակայն Խորհրդային Ռուսաստանի կառավարութեան կոչը արձագանգ չի գտներ Անտանտի տէրութիւններու կողմէ։ Ուստի Ռուսաստան պատերազմէն դուրս բերելու եւ հաշտութիւն կնքելու նպատակով 1917-ի վերջերուն, խորհրդային կառավարութիւնը զինադադար կը կնքէ Գերմանիոյ հետ, ու կը սկսին անջատ հաշտութեան բանակցութիւնները։
Թրքական յարձակումը
Կովկասեան ռազմաճակատին քայքայման պայմաններուն մէջ, անհրաժեշտ կը դառնայ ինքնապաշտպանութեան նպատակով ազգային զօրամիաւորումներու ստեղծումը։ Հայոց ազգային խորհուրդը, Արեւմտահայ ապահովութեան մարմինը, Պաքու ի եւ Երեւանի Հայոց ազգային խորհուրդները մեծ ներդրում կը կատարեն ռուսական բանակին մէջ ծառայող հայ զինուորներէն ու կամաւորական խումբերէն զօրամիաւորներ ստեղծելու գործին մէջ։ Երեւանի ազգային խորհուրդի ղեկավար՝ Արամ Մանուկեան աւելի ուշ կը ստանձնէ Երեւանի դիկտատորի պարտականութիւններ։
Իրավիճակի սրումն ու ռազմական բախումները
Անդրկովկասը անկախ յայտարարելով կացութիւնը չի փրկուիր Անդրկովկասեան կառավարութեան մէջ համերաշխութեան չգոյութեան պատճառով։ Նոր կառավարութեան նախագահ՝ Մենշեւիկ Ա. Չխենկելին կը վարէր թրքամէտ քաղաքականութիւն։ Անդրկովկասի երեք հիմնական (հայ, վրացի, ազերի ) ազգերու անմիաբանութիւնն էր պատճառը, որ թրքական զօրքերը ռազմական յաջողութիւններ կ'ունենային։1918-ի գարնան, թուրք-անդրկովկասեան պատերազմը կը վերածուի թուրք-հայկականի։ Բանակային երեք ջոկատներէ կազմուած 50-հազարնոց թրքական «Կարս» զօրամիաւորումը առաջադրանք կը ստանայ նուաճելու ողջ Արեւելեան Հայաստանը, հասնելու Պաքու, Տաղստան եւ Հիւսիսային Իրան։ 15 Մայիսին, անցնելով Ախուրեան գետը, անոնք կը ներխուժեն Ալեքսանտրապոլ։ Թրքական 3-րդ եւ 4-րդ բանակային զօրախումբերը հրաման կը ստանան Արարատեան դաշտէն մտնել Երեւան։ Երեւանեան ուղղութիւնը պաշտպանող մօտ 10-հազարնոց զօրախումբի հրամանատար կը նշանակուի զօրավար Մովսէս Սիլիկեան, հրամանատարութեան կեդրոն կը նշանակուի Վաղարշապատի Գէորգեան ճեմարանի շէնքին մէջ։ Թրքական զօրքերու ռազմական յաջողութիւնները կը հարկադրեն Անդրկովկասի կառավարութիւնը վերսկսելու Տրապիզոնի մէջ ընդհատուած բանակցութիւնները։ Մայիսի սկիզբները, Պաթումի մէջ, կը սկսին թուրք-անդրկովկասեան հաշտութեան նոր բանակցութիւններ։ Սակայն ռազմական յաջողութիւններով արբեցած թուրքերը բնաւ մտադրութիւն չունէին բաւարարուիլ Պրեստի հաշտութեան պայմաններով։ Անոնք կողոպուտի նոր պահանջներ կը ներկայացնեն, որուն պատճառով բանակցութիւնները կրկին կը մտնեն փակուղի ։
Սարդարապատի ճակատամարտը
Սարդարապատի ուղղութեամբ թուրքերը դուրս կը բերեն 15-հազարնոց զօրք՝ Եագուպ Շեվքէթ փաշայի հրամանատարութեամբ։ Ճակատամարտէն առաջ, Սիլիկեան Գէորգ Ե. Սուրէնեանց կաթողիկոսին կ'առաջարկէ հեռանալ Սեւանի ուղղութեամբ՝ անոր անվտանգութիւնը ապահովելու նպատակով։ Սակայն կաթողիկոսը ոչ միայն չի հեռանար Ս. Էջմիածինէն, այլեւ կը կարգադրէ կոչնակ հնչեցնել բոլոր եկեղեցիներուն մէջ՝ ժողովուրդը թուրքերուն դէմ պայքարի հանելու յորդորով։
1598 թուական
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1598 մահեր
Օսքար Մրցանակ
Հետաքրքրական Փաստեր Եւ Մրցանիշներ
Երկրորդական դերերու համար Օսքար ստացած մի քանի դերասաններ հետագային դարձած են առաջին մեծութեան աստղեր՝ Քեվին Սփեյսի «Կասկածելի անձինք», Անճըլինա Ճոլի «Ընդհատված կյանք», Ճեք Լեմըն «Միստեր Ռոբերթս» եւ այլն։
Արմաւիրի Պատմա-ազգագրական Թանգարան
էջմիածինի պատմա-ազգագրական թանգարան, թանգարան Արմաւիրի մարզի Էջմիածին քաղաքին մէջ, ուր ներկայացուած են Արարատեան հարթավայրի՝ էջմիածնի տարածաշրջանի տեղաբնիկներու նիւթական մշակոյթը Ն.Ք. 6-րդ հազարամեակէն մինչեւ մեր օրերը։ Հնագիտական արժէքները ներկայացուած են քանի մը բաժիններու մէջ։
Միջին պրոնզէ դարաշրջան (Ն.Ք. 3-րդ հազ. երկրորդ կէս - 2-րդ հազ. առաջին կէս)
Թանգարանին մէջ կը ցուցադրուին նաեւ միջին պրոնզէ դարաշրջանի դամբարանային նիւթեր՝, որոնք պեղուած են Այգեշատէն, էջմիածնի պիոֆիլտրի տարածքէն, Աղաւնատնէն։ Կան նաեւ նոր ձեռքբերումներ Ակնայ լիճի դամբանադաշտի տարածքէն՝ մասնաւորապէս խեցեգործութեան գեղեցիկ նմուշներ։ Յայտնաբերուած են նաեւ երկաթեայ ապարանջանի բեկորներ, ապակիէ, սարդիոնէ եւ մածուկէ պատրաստուած ուլունքներ։
1599 թուական
1599 թուական, ոչ նահանջ տարի, 16րդ դարու 99րդ տարին է
Համբիկ Մարտիրոսեան
Կենսագրութիւն
Բանաստեղծ, արձակագիր, հրապարակագիր, խմբագիր Համբիկ Մարտիրոսեան ծնած է Արեւմտեան Հայաստան, Սեբաստիա Սեբաստիա նահանգ, 4 Դեկտերմբեր, 1945-ին: Նախնական, միջնակարգ եւ երկրորդական ուսումը ստացած է Պոլսոյ մէջ։ Հայերէն լեզուն սորված է պատանի տարիքին: Համալսարանական ուսումը ստացած է Լիբանանի Սէն Ժոզէֆ համալսարանէն ներս, հետեւելով հայագիտական ճիւղին:
Երկեր եւ գրական ստեղծագործութիւններ
Համբիկ Մարտիրոսեան հեղինակ է հետեւեալ ստեղծագործութիւններուն՝
Լեւոն Զօհրապեան
Կենսագրական գիծեր
Լեւոն Զօհրապեան իր դերասանական կեանքի մեծ մասը անցուցած է Կիւմրիի մէջ, մաս կազմելով Վարդան Աճէմեանի անուան թատրոնին, ուր դարձած է առաջին կարգի դերասան:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ
Էղինա
Աշխարհագրութիւն
Կենդանական աշխարհը կը բաղկանայ տատրակներէ, ճագարներէ, վայրի նապաստակներէ եւ աղուէսներէ։  Բուսական կեանքը հարուստ է վայրի ձիթենիներով, գեղձիներվ, մացառներով, «ռամնոս» թուփերով եւ «ֆիլիքի»ներով։
Էղինայի Հնագիտական թանգարան
Յունաստանի ամենահին հնագիտական թանգարանն է։ Էղինայի Հնագիտական Թանգարանը հիմնուած է 1828-ին։ Կը հիւրասիրէ կղզիին վրայ տեղի ունեցած հնագիտական պեղումներէն յայտնաբերուած իրեր, գլխաւորաբար Քոլոնա հնավայր էն։
Ձկնորսութիւն, երկրագործութիւն եւ անասնապահութիւն
Այսօր, բնակչութեան մօտաւորապէս 70% ձկնորսութեամբ, երկրագործութեամբ եւ անասնապահութեամբ (նուազ չափով) կը զբաղի։
Զբօսաշրջիկութիւն
Գեղեցիկ է կղզիին բնութիւնը։ Բազմաթիւ իրարայաջորդ արահետները առիթը կու տան ոտքով կղզին ճանչնալ։  Կղզիին արահետներու ցանցը 45 քլ․ է եւ «Բնութեան եւ Մշակոյթի Յունական Ընկերութիւն»ը իր «Մշակոյթի արահետներ» ծրագրով 2019-ին կը ստանայ «Եւրոպական Մշակոյթի Ժառանգութեան մրցանակ»ը (Europa Nostra 2019) «Դաստիարակութիւն, Կիրարկում եւ Զգայնացում» բնագաւառէն ներս։
Սթելլա Գրիգորեան
Սթելլա Գրիգորեան (բուն ուղղագրութեամբ՝ Ստելլա Գրիգորյան, անգլ.՝ Stella Grigoryan), (4 Նոյեմբեր,1989,  Արագածաւան) հայ գծագրիչ, քանդակագործ եւ ուսուցիչ:
Հայ Իրականութիւնը 1875-էն Ետք
Մշակութային Առաջընթացքը՝ Ուրիշ Ինքնահաստատում մը
Բանասիրութիւնն ու հայագիտութիւնը նոյնպէս կը յառաջդիմեն. Հայր Ղեւոնդ Ալիշան ի հայրենագիտական հսկայ գործը առաւելաբար այս տարիներու պտուղ է: Թափ կ'առնէ նաեւ Մխիթարեաններու վիէննական ճիւղին գործունէութիւնը:
Նորութիւն է միւս արուեստներէ՝ երաժշտութեան ու նկարչութեան յարաճուն ծաղկումը: Թատրոն ի զարգացումը անհաւասար է: 70-ական տարիներուն, Պոլսոյ սիրողական խումբերը մեծ կենսունակութիւն կը ցուցաբերեն, մինչ Թիֆլիս՝ կարեւոր է Գ. Սունդուկեանի գործերու բեմադրումը, մանաւանդ «Պեպօ» ի: 1880-ի շուրջ, քաղաքական ճնշումները արագօրէն պիտի քայքայեն Պոլսոյ թատրոնը: Ամբողջ խումբ մը՝ օժտուած դերասաններ (Ադամեան, Սիրանուշ, Աստղիկ) պիտի ստիպուին անցնիլ Կովկաս, ուր հայկականին հետ՝ անոնցմէ ոմանք պիտի գրաւեն ռուսական ու եւրոպական բեմեր:
Խաչիկ Մարտիրոսեան
Կենսագրութիւն
Խաչիկ Մարտիրոսեան ծնած է 1875 թուականին, Պուլ­կա­րիոյ Շու­մեն քաղաքին մէջ։ Մարտական անունը եղած է Շումենցի Խաչիկ։ Մասնագիտութեամբ բժիշկ է։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Կառավար (համաստեղութիւն)
Բնութագրական Տուեալներ
Մեծ դրական թեքումի պատճառաւ համաստեղութիւնը կ'երեւի մինչեւ հարաւային 34°-ը: Աւելի հարաւ գտնուողներու համար անիկա մասնակիորէն կամ ամբողջովին կը գտնուի հորիզոնին ետեւը:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Համաստեղութիւններ
Գրականութիւն
Գրականութիւն, մարդուն հոգեւոր կեանքին կարեւոր բնագաւառը։ Գրականութիւնը կը պատկերացնէ մարդն ու մարդկութիւնը: Գրականութիւնը բաց գիրքն է մարդուն անկրկնելի եւ իւրայատուկ ներկայութեան:
Գրականութեան առարկան
Գրականութեան առարկան մարդն է, նաեւ՝ բնութիւնը, որուն մաս կը կազմէ մարդը եւ որուն հետ տեւաբար շփման մէջ է: Միաժամանակ` մարդուն եւ մարդոց հոլովոյթը, նախաձեռնութիւնները, գործը, ապրումները, որոշումները, զգացումները արարումները, այսինքն` ընկերութիւնը, հոն զարգացող յարաբերութիւնները` համագործակցութիւն, մրցակցութիւն, անհասկացողութիւն, նաեւ` պատերազմները: Գրականութիւնը նաեւ բեմն է երեւակայական ընկերութեան մը, յարաբերութիւններու, թէեւ անոնք որքան ալ երեւակայական ըլլան, կը բխին իրականութիւններէ, բնութենէն, մարդոց այսպէս կամ այնպէս ըլլալու ոճէն եւ ցանկութենէն, որոնք այս կամ այն ձեւով լծակներն են նաեւ պատմութեան: Երեւակայական ընկերութիւններու գրականութիւն եղած է հինէն ի վեր` Պղատոն, Ժան-Ժագ Ռուսօ, Ճորճ Օրուէլ: Նաեւ` առասպելները եւ հեքիաթները: Բայց այդ բոլորը ունեցած են մարդը` իբրեւ առանցք :
Գրականութեան ծագումը
Գրականութիւնը ծագած է գիրի, այբուբենի յառաջացումէն ետք (բազմաթիւ լեզուներու մէջ օգտագործուող «լիտերատուրա» եզրը կը կապուի լատիներէն լիտեր-տառ արմատին հետ)։
Գրականութիւն եւ Պատմութիւն
Պատմութիւնը եւ գրականութիւնը կը բեմադրեն` իբրեւ արձանագրութիւն կամ քննադատութիւն, մարդոց հակումը դէպի պերճանք, ճոխութիւն եւ մոլութիւններ: Հինէն ի վեր պատմութիւնը եւ գրականութիւնը հակուած են խօսելու հերոսներու մասին, հերոսացումներ` չափազանցութիւններով, կեանքի միօրինակութեան վրայ յայտնուող դրական կամ բացասական դէմքեր: Նաեւ հինէն ի վեր գոյութիւն ունեցած է գերբնականի մասին վկայութիւնը` պատմութիւն եւ գրականութիւն միաձուլելով: Պատմութեան եւ գրականութեան մէջ յաճախադէպ են կարօտի զգացումին դրսեւորումները, կարօտ` ծննդավայրի, հայրենիքի, որոնցմէ զրկուած ըլլալը տառապեցնող է:
Անրի Մաթիս
Անրի Մաթիս, նկարիչ։
Կենսագրութիւն
1893 թուականին կը տեղափոխուի Փարիզի École Nationale Supérieure Des Arts Décoratifs բարձրագոյն դպրոցը: Ապա 1895-ին կ՚ընդունուի Կիւսթաւ Մորոյի արուեստանոց՝ որպէս հրաւիրեալ ուսանող: Այդ շրջանին Անրին կը գտնուի ժամանակակից նկարիչներու եւ ճաբոնական աւանդական արուեստի ազդեցութեան տակ։
1896 թուականին Մաթիսը կը ծանօթանայ հռչակաւոր քանդակագործ Օկիւսթ Ռոտենի, նկարիչ Էմիլ Պերռնարի եւ Վինսենթ վան Կոկի ընկեր ու անոր գործերու մեծ հաւաքածոյի տէր՝ աւստրալիացի նկարիչ Ճոն Փիթըր Ռասելին հետ: Ռասել Անրիին Վան Կոկի երկու աշխատանք կը նուիրէ, կը ծանօթացնէ անոր աշխատանքներու եւ, ընդհանրապէս «իմփրեսիոնիզմ» ուղղութեան հետ: Շփումը Ռասելին հետ արմատական ազդեցութիւն կ՚ունենայ Անրիին վրայ. աւելի ուշ ան իր ուսուցիչն ու գունային տեսութեան բացայայտողը անուանած է Ռասելը:
Թոքատապ
Ախտանշաններ
Իսկ յառաջացած թոքատապով ենթական կ'ունենայ կապտութիւն (cyanosis), ջրանուազում (dihydration), ջղացնցումներ, փսխունք, արթնութեան նուազում, առատ քրտինք եւ զարկերակային ճնշումի նուազում :
Ախտաճանաչում
Բժիշկը թոքատապի ախտաճանաչումը ընելու համար կը հետեւի հետեւեալ գործընթացին.
Թոքատապի ծանր պարագաները հիւանդանոցային խնամքի պէտք է ենթարկուին. այնտեղ հիւանդին կը տրուի տեսակաւոր հակամանրէական դեղեր եւ արուեստական շնչառական սարքի միջոցաւ բաւականաչափ թթուածին:
Բոլոր պարագաներուն, թոքերու K ճառագայթային նկարահանումը պէտք է կրկնուի դարմանումէն վեց շաբաթներ ետք, վստահ ըլլալու համար, որ բորբոքումը վերջնականապէս անհետացած է:
Կարսի Թագաւորութիւն
Կարսի կամ Վանանդի թագաւորութիւն, միջնադարեան աւատատիրական պետութիւն Հայկական լեռնաշխարհին մէջ 963-1065 թուականներուն: Հիմնադրած է հայոց արքայ Աշոտ Գ. Ողորմածի եղբայր Մուշեղ Ա-ը 963 թուականին : Երկիրը կառավարած է Կարսի Բագրատունիներու տոհմը: Տարածքը կազմած է առաւելագոյնը 10 000 քառ. քմ՝ Ապաս Ա.ի օրերուն (984-1029) :
Պետական Կարգ Եւ Քաղաքականութիւն
Կարսին մէջ նստող Բագրատունի սպարապետն ու իշխանաց իշխանները իրենց կը համարէին Անիի թագաւորութեան գահի օրինաւոր ժառանգներ, ուստի ամէն առիթի հանդէս կու գային նման հաւականութիւններով: Օրինակ, Աշոտ Ողորմածի մահէն ետք, երբ անոր եղբայր թագաւոր Մուշեղը փորձեց բազմել Անիի շահնշահներու գահին, Անիի աւագանին շտապեց գահ բարձրացնել մահացած Աշոտի որդիին՝ Սմբատ Բ.-ին, եւ Մուշեղը հարկադրուած եղաւ հաշտուիլ ստեղծուած դրութեան հետ: Շատիկ սահմանային ամրութեան համար Մուշեղը կը դիմէ Տայքի կիւրոպաղատ Դաւիթի (960-1000) օգնութեան, եւ վէճը կը հարթուի խաղաղ ճանապարհով, այսինքն Կարսի թագաւորութեան հսկողութեան տակը կը ձգուին Անիի համար կենսական նշանակութիւն ունեցող Աղտոձոր լեռնանցքը եւ Շատիկ ամրոցը :
Տնտեսութիւն
Կարսի թագաւորութեան մէջ զարգացած էր լեռնագործութիւնը: Յայտնի էին պղինձի, արծաթի, արճիճի եւ երկաթի հանքերը, հիմնականօրէն Կեչուտն լեռներուն: Անիկա կը նպաստէր արհեստագործութեան բարգավաճմանը: Կ'ընդլայնուէր ապրանքափոխանակութիւնը, որ կը նպաստէր քաղաքային կեդրոններու եւ առաջին հերթին մայրաքաղաք Կարսի վերելքին :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Կարսի թագաւորութիւն
Ալեքսանտր Միասնիկեանի Հրապարակ (Երեւան)
Պատմութիւն
Հրապարակը կ'ամբողջացնէ ուղղանկիւն պատուանդանի վրայ ողջ հասակով կանգնած խորհրդային պետական, կուսակցական եւ ռազմական գործիչ, գրականագէտ Ալեքսանտր Միասնիկեանի վարդագոյն կրանիտէ կերտուած արձանը: Յուշարձանի հեղինակներն են ճարտարապետ Ճիմ Թորոսեանը եւ քանդակագործ Արա Շիրազը (1980)։ Յուշարձանի հետեւամասը գտնուող այգին Երեւանի՝ 2800-ամեակի առթիւ բարեկարգուած է «Վարդանեան ընտանիք» բարեգործական հիմնադրամի կողմէ :
Յակոբ Տէր Յակոբեան
Գործունէութիւն
1916-1917 թուականներուն պաշտօնավարած է Սալմաստի մէջ:
Յակոբ Տէր Յակոբեան, 19 Յունիս 1953-ին, սրտի կաթուածով յանկարծամահ եղած է :
Միջնադարեան Սթոքհոլմի Թանգարան
Պատմութիւն
Թանգարանը այցելուներուն հնարաւորութիւն կու տայ վերապրելու միջնադարեան Սթոքհոլմը իր աղիւսէ տուներով եւ տաղաւարներով, արհեստանոցներով, նաւահանգիստով եւ կախաղաններով: Այն կը պատմէ քաղաքի միջնադարեան պատմութիւնը` 1250-ականներէն մինչեւ 1520-ականները: 2010-ին Սթոքհոլմի հիմնադիր Պիրկէր Եարլի ծննդեան օրուընէ 800-ամեակը նշելու համար թանգարանին մէջ բացուած է ցուցահանդէս անորդէմքի վերակառուցմամբ :
Իսրայէլ Ասլան
Ուսում եւ գործունէութիւն
1918-ին, ընդհանուր պատերազմի ընթացքին, Պ. Այրէսի մէջ հիմնած է «Հայ Ազգային Միութիւն» մը (Union Nacional Armenia), զոր տեղական կառավարութեան եւ Դաշնակից պետութեանց ներկայացուցիչներուն պաշտօնապէս ճանչցնել տալէ ետք, հայ գաղութի մէջ հիւպատոսարանի պակասը լրացուցած է անցագիրներ, ինքնութեան վկայագրեր եւ այլ պաշտօնական գրութիւններ յանձնելով։
Լուսնթագ
Լուսնթագ (լատ.՝ Jupiter; Խորհրդանիշ: ) կամ Լուսնթագ, Արեգակէն հեռաւորութեամբ հինգերորդ եւ արեգակնային համակարգի ամենամեծ մոլորակը։ Լուսնթագի զանգուածը կազմուած է Արեգակի զանգուածի ընդամէնը մէկ հազարերորդը (0,1%), միեւնոյն ժամանակ անիկա երկուք ու կէս անգամ մեծ է արեգակնային համակարգի բոլոր մնացած մոլորակներէն ընդհանուր զանգուածին։ Սադուրնի, Ուրանոսի եւ Նեպթունի հետ միասին կը դասուի կազային հսկաներու դասակարգին։ Այս չորս մոլորակները երբեմն նաեւ միասին կ'անուանուին Լուսնթագեաններ կամ արտաքին մոլորակներ։
Ալեքսանդր Միասնիկեանի յուշարձան (Երեւան)
Պատմութիւն
10 Փետրուար 1976-ին Երեւանի մէջ տեղադրուեցաւ Ալեքսանդր Միասնիկեանի յուշարձանը կառուցելու մասին յուշաքար։
Հայ իրականութիւնը 1880-1890-ական տարիներուն
Օսմանեան լուծի տակ տառապող հայկական նահանգներու մէջ, արդէն սկսած զինեալ պայքարի փորձերը կը կազմակերպուին։
Աղեքսանդր Ասլանեան
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ երաժշտագէտներ
A Farewell To Arms
A Farewell To Arms, վէպ մըն է գրուած Ըրնեսթ Հեմինկուէյին կողմէ։ Պատմութիւնը տեղի կ'ունենայ Իտալիոյ մէջ, Առաջին համաշխարհային պատերազմին ընթացքին։ A Farewell To Arms վէպը հրատարակուած է 1929 թուակաանին, ու անոր գլխաւոր կերպարն է՝ Ֆրետերիք Հենրին որ Իտալիոյ բանակին հարիւրապետներէն մէկն է։
Միքայէլ Հաճեան
Կուսակցական պատկանելութիւն
Ստորոգութիւն:17 Փետրուարի ծնածներ Ստորոգութիւն:Ատրպէյճան ծնածներ Ստորոգութիւն:Հայ լրագրողներ Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ Ստորոգութիւն:ատրպէյճաներէն հաղորդումներու խմբագիր Ստորոգութիւն:Հայ քաղաքական վերլուծաբան Ստորոգութիւն:1951 ծնունդներ
Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցի
Թեմեր
Հայ Կաթողիկէ եկեղեցին ունի զանազան թեմեր՝ Լատին Ամերիկա, Պոյնէս Այրէս, Հայաստան եւ Արեւելեան Եւրոպա, Միացեալ Նահանգներ եւ Քանատա, Եգիպտոս, Ֆրանսա, Յունաստան, Իրաք, Իրան, Երուսաղէմ եւ Յորդանան, Լիբանան, Սուրիոյ մէջ՝ Հալէպ, Դամասկոս, Գամիշլի, Քեսապ, Թուրքիոյ մէջ՝ Պոլիս։ Եկեղեցիներ կան՝ Աւստրլիոյ, Լեհաստանի, Ռումանիոյ, Շուէտի, Ուքրանիոյ մէջ։
Ալեքսանտր Յարութիւնեան
Կենսագրութիւն
Ծնած է Երեւան, Գրիգոր եւ Ելեոնորա Յարութիւնեաններու ընտանիքէն ներս։ Հայրը զինուորական էր։
Տրդատ Քհնյ. Թաշճեան
Կենսագրութիւն
Նախնական կրթութիւնը ստացած է Ազգ. Զաւարեան վարժարանէն, զոր աւարտած է 1992-ին։
Անդրանիկ պատարագը կը մատուցանէ Պէյրութի Ս. Սարգիս եկեղեցւոյ մէջ։
Ան պարթեւական հասակով, ներկայանալի դէմքով ու սակաւախօս հոգեւորական մըն է, որ բաւական լաւ փորձառութիւն ունի համակարգիչի գործածութեան մէջ։ Կիրթ ու յարգալիր վերաբերմունք ունի բոլորին հանդէպ։
Փաթրիք Տէվէճեան
Անդամակցութիւն «Հանրապետութեան համար միաւորման» եւ ընտրութիւն Անթոնիի մէջ
1977-ին կոմունիստ ծերակուտական Անտռէ Օպռիի կազմած ձախերու ցուցակով թեկնածուական մասնացկութիւնը Անթոնիի քաղաքապետարանի ընտրութիւններուն կը յաղթէ: Տէվէճեանը հակակոմունիստ էր եւ իր թեկնածութիւնը կ՚առաջադրէ «Հանրապետութեան համար միաւորում»-էն քաղաքի ընտրութիւններուն յաղթանակ տանելու համար:
Օ-տը-Սենի նահանգային խորհուրդի նախագահ
Ընդդէմ Փաթրիք Տէվէճեանի կամքին՝ Ժան Սարքոզին կ՚ընտրուի գլխաւոր խորհրդի մեծամասնական խումբի նախագահ: Այս ընտրութիւնը նոր ճնշումներու առիթ կու տայ, եւ Փաթրիք Տէվէճեանը կը հաստատէ. «Նիքոլա Սարքոզիի եւ մեր միջեւ իր տղան է»: Երիտասարդ ընտրուած պաշտօնեան այնուհետեւ կը ցանկայ յաջորդել Փաթրիք Տէվէճեանին՝ Պաշտպանութեան տեղամասի կարգաւորման համար հանրային հաստատութեան ղեկավար այդ բանէն յետոյ, երբ վերջինիս չյաջողեցաւ փոխել այդ պաշտօնը զբաղեցնելու համար սահմանուած տարիքային շեմը: Հանրային կարծիքը թշնամաբար կը վերաբերի, այնունամենայնիւ, Ժան Սարքոզին կը հրաժարի իր թեկնածութենէն:
Թուրքիոյ անդամակցութիւնը ԵՄ-ին
Փաթրիք Տէվէճեանը դեմ է(ր) Թուրքիոյ անդամակցութեանը Եւրոպական միութեան՝ համարելով, որ ան չի յարգեր Քոփենհակենեան չափանիշները: Ըստ իրեն՝ Թուրքիան չ'ընդունիր իր անցեալը (Հայոց ցեղասպանութեան ժխտում), չի ճանաչար ԵՄ որոշ անդամ-պետութիւններուն (Կիպրոսի հանրապետութիւնը) եւ կը հալածէ ազգային որոշ փոքրամասնութիւններ՝ քիւրտերուն:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Պատուոյ շքանշանի ասպետներ Ստորոգութիւն:Ֆրանսահայեր
Ամուսնութիւն
Ամուսնութեան Ճգնաժամային Շրջան
Ընտանեկան հոգեկան ցնցումները, որքան ալ աննշան թուեցան, մեծերու եւ երեխաներու նեւրոզներու գլխաւոր պատճառներէն են։ Ընդհանուր եւ հասարակութեան հոգեբանութեան ժամանակակէն մակարդակը եւ շահագրգռուած անձերուն բարի կամքը հնարաւորութիւն կու տան կանխել նեարդային հիւանդութիւնները, ծանր ընդհարումները, ամուսնալուծութիւնը։ Հոգեբոյժները եւ նեարդահոգեբանները կ'օգնեն լուծելու ներընտանեկան ընդհարումները։
Գրիգոր Ասլանեան
Աւարտածած է տեղւոյն ազգ. վարաժանը եւ թուրքական Իտատին 1912-ին: Երկու տարի Պոլիս անասնաբուժական վարժարանը յաճախած: Պալքանեան եւ ընդհ. պատերազմներու հետեւանքով իր ուսումն ընդհատուած: Զինադադարէն վերջ, կը յաջողի դեղագործական վարժարանի երկրորդ կարգը մնտել: 1920-ին շրջանաւարտ՝ իբրեւ դեղագործ: 1912-1913 Հելլէն բանակին մէջ «դեր-տեղակալ՝ դեղագործի» աստիճանով ծառայած: 1923էն ի վեր հաստատուած է Կիւմիլճինա (Յունաստան) ունենալով իր սեփական դեղարանը: Վարած է ազգային պաշտօններ: Զաւակն է վաստակաւոր ուսուցիչ Տիգրան էֆ.ի:
Եւրոպական Խորհուրդ
1969-ի Հաագայի եւ 1972-ի Փարիզի վեհաժողովները
Յուլիս 1969-ին Ֆրանսայի արտաքին գործոց նախարար Մորիս Շումանն համաժողով մը կազմակերպելու առաջարկով հանդէս կու գայ, որուն ընթացքին անդամ-երկիրներուն կամ կառավարութիւններուն ղեկավարները պէտք էր քննարկէին Համայնքներու ընդլայման վերաբերող խորացումը: Նոյն տարուան 12 Փետրուարին յանձնաժողովին հրապարակած յուշագիրին մէջ կը սահմանուէր, որ 1 եւ 2 Դեկտեմբերին Հաագայի մէջ Նախարարներու խորհուրդը պէտք էր աշխատէր տնտեսական ու նիւթական միութեան նախագիծի մը ուղղութեամբ: 19-էն 21 Հոկտեմբեր 1972 Եւրոպական խորհրդարանին նախաձեռնութեամբ եւ Ֆրանսայի նախագահ Ժորժ Փոմպիտու ի աջակցութեամբ Փարիզի վեհաժողովը կը գումարուի:
Կառուցողական Մղօններ
Յատկութիւնները
բ. Կը զարգացնէ տղոց մօտ մարմնական սեռային երկրորդական յատկանիշները, ինչպէս՝ մորթի գոյնի եւ ձայնի փոփոխութիւն, մօրուքի աճում, մարմինի զանազան մասերուն վրայ մազի յայտնաբերում եւ մարմինի ֆիզիքական համաչափութիւն:
Արհեստականօրէն պատրաստուած կառուցողական մղօններուն դերակատարութիւնները
2- Մեծ քանակութեամբ բնասպիտի (protein) արտադրութիւն.
Կառուցողական մղօններու գործածութեան հետեւանքները
Կառուցողական մղօնները կը գործածուին մասնաւորապէս մարզիկներու կողմէ, սակայն անոնց գործածութիւնը հակաօրինական է եւ գործածողները կ՛ենթարկուին օրինական հետապնդումներու ու պատիժներու:
Ընդհանրապէս բոլոր մարզիկները ստիպողաբար կենթարկուի՛ն բժշկական յատուկ քննութիւներու՝ փաստելու համար կառուցողական մղօններու գործածութիւնը անոնց կողմէ: Այն մարզիկը, որ կը մերժէ բժշկական քննութիւնը, կը ստանայ համապատասխան պատիժ:
7- Ամլութիւն, սերմնաբ« (sperm) նուազում ու ամորձիներու տկարացում.
8- Դաշտանի, դաշտանադադարի եւ ձուիկներու (ova) արտադրութեան խանգարումներ.
Արթուր Թարխանեան Կեդրոն
Արթուր Թարխանեան կեդրոն (անգլ.՝ Arthur Tarkhanyan Center), ճարտարապետութեան կեդրոն եւ հայ արդի ոճի թանգարան Երեւանի մէջ: Կեդրոնի հիմնադիր-տնօրէնն է Անահիտ Թարխանեանը:
Adobe Photoshop
Adobe Creative Suite–ի կառուցուածքը
Photoshop 8.0–ն ստեղծուած է 2003 թուականի հոկտեմբերին եւ անվանուած է Photoshop CS։
Իթաքի (կղզի)
Աշխարհագրութիւն
Տարածքով Յոնիական կղզիներուն երկրորդ ամենափոքր կղզին է Փաքսիներէն ետք։ Կը գտնուի Լեֆքատա կղզիին հարաւը եւ Քեֆալոնիային հիւսիս-արեւելեան կողմը, որմէ կը զատուի Իթաքի Նեղուցէն։ Իթաքիին արեւելեան կողմը կը գտնուի Աթոքոս անբնակ կղզին։
Անուանում
Ըստ դիցաբանութեան, Փոսիտոնասին եւ Ամֆիմելիին զաւակն էր։
Պատմութեան ընթացքին տարբեր անուանումները
Բիւզանդական շրջանէն՝ Թրաքոնիսօ, Թիաքու․
Տես նաեւ
Քիթիրա
Շահան Ռ. Պէրպէրեան
Շահան Պէրպէրեան, հայ փիլիսոփայ, երաժիշտ, մանկավարժ, հոգեբան, գեղագէտ եւ գրող։ Նկարիչ Արտաւազդ Պէրպէրեանի հայրը։
Կենսագրութիւն
1911 թուականին, Պէրպէրեան պարտաւոր էր վերադառնալ Կոստանդնուպոլիս, ստանձնելու համար Պէրպէրեան դպրոցի տնօրէնի պաշտօնը եւ չէ կրցած շարունակել մասնագիտութիւնը։ Խորացած է հայ մշակութային կեանքին եւ մթնոլորտին մէջ։ Այս ժամանակռ ծանօթացած է Կոմիտասին եւ անոր հետ յաճախակի զրոյցներ ունեցած՝ արուեստի հարցերու շուրջ։
Մահացած է Փարիզի մէջ, 9 Նոյեմբեր 1956-ին։
Աթոս լեռ
Աթոսը իբրեւ Սուրբ լեռ
Վերջին շրջանին, անմօրուք տղամարդոց եւ կարգ մը էգ անասուններու նկատմամբ օրէնքը մեղմացած է, սակայն կիներուն մուտքը տակաւին խստօրէն արգիլուած է Աթոսի ծովեզերքէն մինչեւ 500 մեթր հեռաւորութեան վրայ։
Բերիոյ Թեմի Հայ Կաթողիկէ համայնք
Բերիոյ Թեմի Հայ Կաթողիկէ համայնք
Սմբատ Ա․ Նահատակ
Գործունէութիւն
Հոր մահէն դտք Գէորգ Բ Գառնեցի կաթողիկոսին եւ վրաց գահերէն իշխան Աթրներսեհի ձեռքով Շիրակավանի մէջ օծուած է հայոց թագաւոր։ Դիմակայած է հորեղբոր՝ սպարապետ Աբասի, գահին զինուած ուժով տիրելու փորձերուն։ Իր գահակալութիւնը ճանչցած են Արաբական խալիֆայութիւնը (892) եւ Բիւզանդական կայսրութիւնը (893)։ Սմբատ Ա-ը 893 թուականին Բիւզանդիոյ Լեւոն VI Իմաստասեր կայսրի հետ կնքած է առեւտրական շահաւետ համաձայնագիր։
Սմբատ Ա վարած է կեդրոնացուած ուժեղ պետութիւն հաստատելու, հայ իշխաններու անջատամետ նկրտումները ճնշելու քաղաքականութիւն։ Անոր օրով Բագրատունեաց թագաւորութիւնը ընդգրկած է պատմական Մեծ Հայկի հիմնական մասը։ Սմբատ Ա-ի գերիշխանութիւնը ճանչցած է Սիւնիքի եւ Վասպուրականի գահերէն իշխանները՝ Սիւնիներն ու Արծրունիները, Աղուանքի թագաւոր Համամ Արեւելցին, վրաց գահերէն իշխան Աթրներսեհը։
Եղիշէ Առաքեալի վանքը
Մատուռներ
Մենաստանին երկու կողմերը կան մատուռներ․
Գ. մատուռ
Գ. մատրան մէջ, որ շինուած է նոյն ոճով, կայ Աղուանից Վաչական Գ. թագաւորին գերեզմանը, որուն վրայ կ'երկարի 1.60 մեթր երկայնքով եռանկիւն տապանաքար մը, պատրաստուած առանձին խնամքով եւ լաւ յղկուած, բայց արձանագրութիւն չունի: Տապանաքարին քով կայ խաչարձան մը, որ նշանաւոր է խիստ հնութեամբ եւ քանդակագործութեամբ,  խորանին աջ կողմը կայ նոյն ոճով  ուրիշ խաչարձան մը: Մատուռը ունի մէկ խորան, դրան մուտքի քարին վրայ քանդակուած է. «Այս է հանգիստ Վաչական թագաւորին. Աստուած ողորմի Հայրապետայ եւ ոյր (իւր) ծնողանց, որ շինեց եկեղեցիս յառաջնորդութեան տէր Սիմոնի թիւ ՉԼԵ էր»: Մատրան դիմաց կը գտնուի Ջրաբերդ գաւառին իշխող հռչակաւոր Մելիք Ադամ մեծին գերեզմանը: Ազերիները ջարդած են արձանագրութիւն կրող մարմարիոնը, որ զետեղուած էր մելիքին տապանաքարին վրայ, սակայն գաւառին բնակիչները գիտեն իրենց սիրելի իշխանին գերեզմանը:
Դ. մատուռը
Դ. մատուռը, որ կանգնած է վանքին հարաւային կողմը, բաւական հին է եւ ունի երկու խորան: Մէջը կայ Տէր Մեսրոպ անունով մէկու մը գերեզմանը, որ ունի ՌՃԿԲ թուականէն տապանագիր մը:
Ուղտի մատուռ
Ուղտի մատուռ կը կոչուի վանքին մօտակայ լերան ուսին վրայի կիսաւեր մատուռը, ուր կայ նաեւ գիւղատեղի մը եւ հանգստարան մը: Եղիշէ Առաքեալ վանքին մօտ եւ Եղակեր գիւղին մէջ, բլրան մը վրայ, կը գտնուի Մատուռ անունով կիսաւեր եւ փոքրիկ հին շինութիւն մը, որուն դրան վրայի արձանագրութենէն կը յայտնուի շինողին անունը՝ Գրիգոր: Մատրան մօտ կայ հանգստարան մը մացառուտներով ծածկուած: Այսպիսի կիսաւեր եկեղեցի մը, հանգստարան մը եւ գիւղատեղի մը կը գտնուին Թրոտ կոչուած տեղը, աւերակին հարաւային կողմը:
Ասիա
Պատմութիւն
Ասիոյ մէջ եղած են աշխարհի շատ վաղ քաղաքակրթութիւններ, որոնք կը զարգանային խոշոր գետերու շուրջը։
Հրազդան Թոքմաճեան
22 տարիներու աշխատութիւնը Հալէպի մէջ
Հրազդան այցելեց տուները, լուսանկարեց ձեռագործներն ու անզուգական ֆոնտ մը կազմեց, որուն արդիւնքը եղան վերոյիշեալ երեք կոթողային գիրքերը: Իսկ ահա այսօր, ուրիշ ազգային-ազգագրական հարստութիւն մըՙ Հայկական պղնձագործութիւնը:
22 տարուան նուիրումով Հրազդան Թոքմաճեան դարձաւ Հալէպի հայութեան զաւակներէն մին, որ նուիրուածութեամբ եւ մեծ հոգատարութեամբ հաւաքեց, ուսումանասիրեց, գրեց եւ ներկայացուց Հալէպի հայ արհեստագործներու աւանդն ու գործերը:
Ասիա
Հիմնական տեղեկութիւններ
Ասիայի աշխարհագրական կենդրոնին մէջ գտնուող քաղաքները՝ Իրկուտսկ, Կիզիլ:
Հրազդան Թոքմաճեան
Հայաստանի Նկարիչներու Միութեան անդամ
1988-էն իվեր Հրազդան Թոքմաճեան Հայաստանի նկարիչների Միութեան անդամ է:
Ստեփանակերտի Հայկական Դրամատիկական Թատրոն
Ստեփանակերտի հայկական դրամատիկական թատրոն, պետական, Վահրամ Փափազեանի (մինչեւ 1989՝ Մաքսիմ Կորքիի), կազմակերպուած է 1932-ին Կ․ Ալուարեանի ղեկավարութեամբ։ Բացումը՝ 11 Օգօստոսին, Վաղարշեանի «Օղակում» փիէսի բեմադրութեամբ։
Պատմութիւն
Խորհրդային Միութեան տարիներուն կը կազմեն (1983)՝ ռեժիսորներ՝ ՀԽՍՀ վաստակաւոր արտիստ Ռեմ Սարգսեանը (գլխաւոր ռեժիսոր), Ազրպէյճանի ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ Ի․ Յովհաննիսեանը, Ազրպէյճանի ԽՍՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչներ Լ․ Յարութիւնեանը, Դ․ Ծատուրեանը (գլխաւոր նկարիչ» դերասաններ՝ Ազրպէյճանի ԽՍՀ եւ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստուհի Մ․ Բալասանեանը, Ազրպէյճանական ԽՍՀ ժողովրդական ՀԽՍՀ վաստակաւոր արտիստներ Ն․ Ասատրեանը, Զ․ Գէորգեանը, Ազրպէյճանի ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ Բ․ Օվչեանը, Մ․ Միքայէլեանը, Ազրպէյճանի ԽՍՀ վաստակաւոր արտիստներ Ժ․ Գալստեանը, Շ․ Գրիգորեանը, Մ․ Յարութիւնեանը եւ ուրիշներ։ Թատրոնը պարգեւատրուած է «Պատուոյ նշան» (1983) եւ «Մեսրոպ Մաշտոց» շքանշաններով։
Յակոբ Թաճիրեան
Կենսագրութիւն
Ծնած է մօտ 1890 թուականին Տիգրանակերտի նահանգի կեդրոն Տիգրանակերտ քաղաքին մէջ։ 1915 թուականին աւարտած է Կ. Պոլսոյ Օսմանեան կայսերական բժշկական վարժարանը։ Որպէս բժիշկ աշխատել է Տիգրանակերտի մէջ։
1915 թուականի Ապրիլին՝ տեղացի հայերու հետ, ձերբակալուած եւ բանտարկուած է Տիգրանակերտի բանտին մէջ։ Տեղեկանալով, որ թուրքերը մտադիր են բանտարկուած հայերուն կենդանի այրել, փորձած է փախչիլ, սակայն բանտը շրջապատող ոստիկանները բռնած եւ սպանած են զինք, մօտ՝ 25 տարեկան հասակին։
Գրականութիւն
6. ՀՑԹԻՖ, ֆ-49, ծ-229, պ-14։
16 Մարտ
16 Մարտ, տարուան 75-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 76-րդ) օրն է
Ստեփան Աղաճանեան
Աղաճանեան նախ ուսանած է Շուշիի մէջ, եւ յետոյ Պաքույի մէջ, ապա Մարսել եւ Փարիզի Արուեստից Դպրոցին մէջ: Սկսաւ աշխատիլ Հայաստանէն 1920 թուականէն սկսեալ:
Գէորգ Յակոբճեան
ՄԱԿ-ի Մարդկային Իրաւանց Փոքրամասնութիւններու բաժանմունք
Աշխատակից է ՄԱԿի Մարդկային Իրաւանց Գերագոյն Հաւատարմատարութեան Փոքրամասնութիւններու Իրաւանց բաժանմունքին:
Սուրիահայերու Խնդիրներու Արծարծում ՄԱԿ-ի Մարդկային Իրաւանց Խորհորդին մէջ
2014-ին Ժընեւի մէջ, ՄԱԿ-ի Մարդկային Իրաւանց Խորհուրդի Փոքրամասնութիւններու համաժողովին ելոյթ ունենալով բարձրաձայնած է Սուրիական տագնապին լոյսին տակ, Սուրիահայութեան դիմագրաած վտանգներն ու մարտահրաւէրները, անդրադարձած է Տէր Զօրի մէջ ահաբեկիչներու կողմէ ականազերծուած Հայոց Ցեղասպանութեան յուշակոթող համալիրի պայթեցնելուն, ինչպէս նաեւ միջազգային կազմակերպութիւններու եւ պետութիւններու ներկայացուցիչներու հետ քննարկած է Սուրիահայութեան նպաստելու եղանակներ:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հալէպ ծնածներ Ստորոգութիւն:Իրաւաբան Ստորոգութիւն:ՄԱԿ-ի Իրաւանց բաժանմունքի աշխատակից
Նիքոս Քսիլուրիս
Վերջին տարիները
Կը վերադառնայ արմատներուն ու կը մեկնաբանէ կրետական աւանդական երգեր, ինչպէս նաեւ Սթելիոս Վամվաքարիսին ժողովրդական (լայիքա λαϊκά) երգեր․ «Արղալիօ», «Ֆիլետեմ» , «Փրամատութի» , «Մեսոփելաղա արմենիզօ» , եւայլն ։
Տե՛ս նաեւ
Փսիլորիթիս
Յովսէփ վրդ. Գալայճեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ Ստորոգութիւն:1908 ծնունդներ
Փեթրա
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Քաղաքներ Ստորոգութիւն:Քաղաքներ ըստ երկիրի
Յակոբ Ասլանեան
Երիտասարդ տարիքին գրած է բազմաթիւ բանաստեղծութիւններ եւ պատմուածքներ թրքերէն լեզուով։
Զոհուած Ազատամարտիկներու Յիշատակի Թանգարան (ԼՂՀ)
Պատմութիւն, ցուցադրութիւն
Թանգարանը հիմնադրուած է «Զոհուած ազատամարտիկներու հարազատներու միութիւն» հասարակական կազմակերպութեան կողմէ։ Թանգարանի ցուցանմուշները հաւաքուած են կազմակերպութեան ակտիվիստներու, թանգարանի աշխատակիցներու կողմէ՝ զինուորներու մայրերու օգնութեամբ։ Ներկայացուած են շուրջ 3 հազար ազատամարտիկներու դիմանկարներ, որոշ անձնական իրեր (փաստաթուղթեր, նամակներ, ինքնաշէն զէնքեր, համազգեստներ եւ այլն), պատերազմական լուսանկարներ, Ղարաբաղեան պատերազմի ժամանակ ՊԲ-ի ստորաբաժանումներու եւ ազատամարտիկներու զօրաշարժերու քարտէզներ, համապատկերներ եւ այլն։ Թանգարանի առջեւ տեղադրուած է խաչքար-յուշաղբիւր՝ «Օրհնեալ ես դու, հայ նահատակ» մակագրութեամբ, ինչպէս նաեւ պատերազմի ինքնաշէն 3 թնդանօթ եւ 1 «Կրատ» կայան։ Այստեղ կը ցուցադրուին քարտէզներ, հայերու ազատագրական շարժումը լուսաբանող գծագրեր, անցած ղարաբաղեան պատերազմի ժամանակ հայրենիքի ֆետայի պաշտպաններու սխրագործութիւնները։ Պատերուն ներկայացուած են զոհուած ազատամարտիկներու հազարաւոր նկարներ, փամփուշտներով ծակուած փաստաթուղթեր, հարազատներուն եւ մօտիկներուն ուղարկուած նամակներ, Արցախեան պատերազմի զէնքեր եւ հագուստ, դաշտային հեռախօս, ռատիօկայան։ Դահլիճին մէջ կը ցուցադրուին հայ ֆիտայիներու կողմէ օգատգործուած զէնքերու եւ ռազմական այլ պիտոյքներու իրական նմուշներ ։
Հայոց Ցեղասպանութեան Յուշարձան (Օրեպրօ, Շուէտ)
Պատմութիւն
Յուշարձանին բացման միջոցառման մասնակցած են նահանգային եւ քաղաքային իշխանութիւններու ներկայացուցիչներ, դիւանագէտներ, լրագրողներ, հայ եւ ասորի համայնքներու ներկայացուցիչներ։
Պսակ Քհնյ. Պէրպէրեան
Այնուհետեւ հրաժարելով ոսկերչութենէն, կր հետեւի պապենական աշխատանքին՝ կօշիկի գործատեղիին մէջ։
Այնուհետեւ կը վերադաոնայ Հայէպ, կր վերամիանայ իր ընտանիքին եւ հարազատներուն ու իրրեւ սարկաւագ կը ծաոայէ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ։
Հայ Կաթողիկէ Ս. Խաչ - Հարպոյեան Բարձրագոյն Վարժարան
Պատմական
12-րդ դասարանի ընդհանուր գիտութեանց բաժնի բացում
- 4-րդ յարկի կառուցում եւ կահաւորում
Ճոմոյ Քենեաթա
Ճոմոյ Քենեաթա (Jomo Kenyatta, ) քենիացի հակագաղութատիրական աշխուժակ եւ քաղաքական գործիչ մը եղած է:
Գործունէութիւն
1938-ին հրապարակած է քիքուեուներու կեանքի մարդաբանական ուսումնասիրութիւնը: ԵՀՊ-ին ընթացքին տարուած է հակագաղութատիրական եւ համայնափրիկեան գաղափարներով, կազմակերպելով Մանչեսթրի մէջ համայնափրիկեան համաժողովը: 1946-ին ան Քենիա վերադարձած եւ դպրոցի մը տնօրէն դարձած է: 1947-ին Քենիայի ափրիկեան միութեան նախագահ ընտրուած է, որուն միջոցաւ Անգլիական գաղութատիրութենէն անկախանալու շարժումը յառաջ տարած է: 1964-ի Դեկտեմբերին, Քենիան պաշտօնապէս հանրապետութիւն հռչակուեցաւ, Քենեաթան դարձաւ անոր գործող նախագահ, միաւորելով երկրի ղեկավարի եւ կառավարութեան գլխաւորի գործառոյթները: 1965-ին եւ 1966-ին կատարուած են սահմանադրական փոփոխութիւններ, որոնք նախագահին դիրքերը ուժեղցուցած են: Քենեաթան կոչ ըրաւ ներել եւ մոռնալ անցեալը, ինչը ներկայ կառավարութեան անկիւնաքարը պիտի ըլլար: Ան պահպանած է անցեալ գաղութատիրական կարգի տարրեր իր վարչարարութեան մէջ, մանսւորաբար, օրէնքի եւ կարգի հարցերուն մէջ։ Ոստիկանութիւնը եւ զինուած ոյժերը հիմնականին մէջ մնացին անձեռնմխելի: Ճերմակ քենիացիները մնացած են արդարադատութեան, քաղաքացիական ծառայութեան եւ խորհրդարանին մէջ ունեցած իրենց արտօնեալ դիրքերուն վրայ: Պրիւս ՄքՔենզին Bruce Mackenzie եւ Հըմփրի Սլէյտը Humphrey Slade կը գտնուէին Քենիաթայի բարձր պաշտօնեաներու դիրքերուն վրայ:
Գնահատում
Քենեաթան մեղադրուած է Քենիայի արդարադատութեան եւ հաշտեցման յանձնաժողովի կողմէ, երբ 2013 Մայիսին հրապարակած իր զեկոյցին մէջ յստակացած է որ ան օգտագործած է իր իշխանութիւնը որպէս նախագահի եւ իր ընտանիքին համար մեծ հողատարածք յատկացնելով Քենեաթայի ընտանիքը Քենիայի ամենախոշոր հողատերերու շարքին դասուած է: 1990-ական թուականներուն տարբեր ցեղային խումբերը յատկապէս՝ նանտի, նաքուրու, ուասին-կիշու եւ թրանս-նզոիա, մեծապէս հիասթափուած էին, որ Քենիայի իշխանութեան ժամանակ անոնք չեն վերականգնած եւրոպացիներու առած հողերը եւ հողն իրենց վաճառած են որպէս «օտարերկրացիներու»: Սա խումբերուն մէջ տարածուեցան հատուցումի կոչեր եւ 1991-ին եւ 1992-ին պատահեցան յարձակումներ հողերուն տիրացածներուն վրայ։ Խնդիրները պարբերաբար շարունակուած են մինչեւ 1996 թուականը, ըստ գնահատումներու այդ օրերուն 1 500 սպաննուածներ եւ 300 000 տեղահանուածներ եղած են այդ հարցերու հետեւան: Քենեաթայի կառավարութիւնը նաեւ թոյլ փոփոխութիւններ կատարաած է կիներու իրաւունքներու հարցերուն գծով, ուր կինը մնացած է որպէս երկրորդ կարգի էակ մը:
Քենիա
Կառավարում Եւ Քաղաքականութիւն
Քենիան նախագահական ներկայացուցչական կառավարումով ժողովրդավարական երկիր մըն է: Նախագահը ե՛ւ պետութեան, ե՛ւ կառաւարութեան գլխաւորն է:  Գործադիր իշխանութիւնը կ'իրականացուի կառավարութեան միջոցաւ: Օրէնսդիր իշխանութիւնը ներկայացուած է կառավարութեան եւ Ազգային ժողովի ու նաեւ՝ Սենատի մէջ: Դատական համակարգն անկախ է օրէնսդիրէն եւ գործադիրէն: Նախկին նախագահ Տանիէլ արափ Մոիի օրոք կար նահանգստութիւն դատական համակարգին միջամտելու համար: Քենիան ցածր դասակարգում ունի Transparency International քոռումփացուածութեան ընկալման սանդղակով: 2012-ի ընդհանուր 176-ի շարքին երկիրը տեղակայուած էր 139րդին: Դեկտեմբեր 2002-ին Քենիային մէջ կայացան ժողովրդավարական եւ բաց ընտրութիւններ, որը առաւելապէս ազատ եւ արդար գնահատած են միջազգային դիտորդները: 2002-ի ընտրութիւնները նշուած են որպէս կարեւոր շրջադարձային կէտ մը Քենիայի ժողովրդվարական զարգացման համար անկախացումէն ի վեր: Մուաի Քիպաքիի նախահահութեամբ նոր կառավարող կոալիթիոնը խոցտում ըրաւ ջանքերը կեդրոնացնիլ տնտեսական եւ կրթութեան զարգացման վրայ եւ կոռուփթիոնի դէմ պայքարի: Քանի մը խոստումներ անիկա իրկանացուց: Տարրական կրթութիւնն անվճար է:
Լուսին
Ֆիզիքական բնութագրերը
Մակերեւոյթը
Լուսնի ձգողութեան կարողականութիւնը աւանդաբար կը ներկայացուի որպէս 3 բաղադրիչներու գումար՝
Եղանակները Լուսնի առանցքի թեքումը խավարածրի հանդէպ ընդամէնը 1,54° աստիճան է, շատ անգամ փոքր է քան Երկրինը 23,44°։ Այս պատճառով, Լուսնի վրայ Արեգակի պայծառութիւնը շատ քիչ կը տատանուի եղանակներու փոփոխութեան հետ եւ թոփոկրաֆիք օպյեկտները աւելի կարեւոր դեր ունին եղանակային ազդեցութեան մէջ ։ Clementine սարքէն 1994 թուականին ստացուած լուսանկարներու համաձայն, բացայայտուած է, որ Լուսնի հիւսիսային բեւեռին մէջ գտնուող չորս լեռնային շրջաններ Պիրի խառնարանի եզրին կը մնան լուսաւորուած ամբողջ լուսնային օրուան ընթացքին, ստեղծելով մշտական լուսաւորուած պիկեր։ Հարաւային բեւեռին մէջ այսպիսի շրջաններ գույութիւն չունին։ Միեւնոյն ժամանակ կան շրջաններ, որոնք մշտապէս կը մնան շողքին մէջ, անոնք շատ բեւեռային խառնարաններու յատակները եւ այս մութ խառնարանները չափազանց սառն են. Lunar Reconnaissance Orbiter-ի չափումներու համաձայն հարաւային բեւեռի խառնարաններուն մէջ ամենացած ամառային ջերմաստիճանը կը կազմէ 35 Կ (-238 °C)[60], եւ ընդամէնը 26 Կ ձմեռային արեւահաւասարին մօտ հիւսիսային բեւեռի Հերմիտ խառնարանին մէջ։ Այս ամենացուրտ ջերմաստիճանն է ամբողջ Արեգակնային համակարգին մէջ, որ երբեմն չափուած է տիեզերական սարքէն, ան աւելի ցուրտ է քան նոյնիսկ Պլուտոնի մակերեւոյթը, եւ ընդամենը 26 Կ ձմեռային արեւահաւասարին մօտ հիւսիսային բեւեռի Հերմիտ խառնարանը։ Սա ամենացուրտ ջերմաստիճանն է ամբողջ Արեգակնային համակարգին, որը երբեւիցէ չափուած է տիեզերական սարքերով, այն աւելի ցուրտ է քան նոյնիսկ Պլուտոնի մակերեւոյթը :
Կապը երկրի հետ
Լուսնի եւ Լուսնի կողմի ուռուցիկութեան ձգողութեան զոյգը կը գործէ որպէս լծակ Երկրի պտոյտի համար, նուազեցնելով Երկրի պտոյտի անկիւնային պահը եւ պտտման զօրութիւնը ։ Անոր փոխարէն անկիւնային պահ կ'աւելնայ Լուսնի ուղեծրին։ Արդիւնքին մէջ, Երկրի եւ Լուսնի միջեւ հեռաւորութիւնը կը մեծնայ, իսկ Երկրի պտոյտը կը դանդաղի ։ Լուսնի հեռաչափի փորձի չափումներու համեմատութիւնը Ապոլոն առաքելութեան ժամանակ կատարուած չափումներու հետ ցոյց տուին, որ Լուսնի եւ Երկրի հեռաւորութիւնը աւելցած է 38 մմ-ով տարուայ ընթացքին : Ադոմական ժամացոյցները նոյնպէս ցոյց կու տան, որ Երկրի օրը կ'երկարի մօտաւորապէս 15 միկրովայրկեանով ամէն տարի ։ Այս մակընթացային ազդեցութիւնները կը շարունակուին այնքան մինչեւ Երկրի պտոյտը կը հաւասարի Լուսնի ուղեծրի պտոյտի պարբերութեանը։ Այնուամենայնիւ Արեգակը կը վերածուի կարմիր հսկայի շատ աւելի շուտ, իր մէջ ներգրաւելով Երկիրը ։
Խորհրդային միութեան առաքելութիւնները
Սառը պատերազմով հրահրուող Տիեզերական մրցավազքը հանգեցուցած էր Լուսնի հետազօտութեան հանդէպ հետաքրքրութեան աճը։ Կրող հրթիռները անհրաժեշտ զարգացուածութեանն հասցնելուն պէս, երկու պետութիւնները անմիջապէս դէպի Լուսին ուղարկեցին իրենց հետազօտական սարքերը։ Ծրագրերու շարքին մէջ էր ինչպէս, զուտ Լուսնի մօտակայքին մէջ սարք անցնելը, այնպէս ալ ուղեծրային եւ Լուսնի մակերեսին վայրէջք կատարելու նպատակ հետապնդող առաքելութիւնները։ Խորհրդային միութեան «Լունա» ծրագրի տիեզերանաւերը առաջինն էին, որ հասան յաջողութեան։ 1958 թուականի երեք ձախողուած եւ անուն չստացած առաքելութիւններէն ետք, 1959 թ․-ին Լունա 1-ը առաջին մարդու կողմէ ստեղծուած առարկան էր, որ յաղթահարեց Երկրի ձգողականութիւնը եւ անցաւ Լուսնին քովէն, առաջին արհեստական առարկան, որ բախեցաւ լուսնային մակերեսին՝ Լունա 2-ն էր, իսկ Երկրէն անտեսանելի, Լուսնի հակառակ կողմը առաջին անգամ լուսանկարած էր Լունա 3 սարքը, այդ ամէնը մեկ տարուայ ընթացքին։ Լուսնի մակերեսին յաջողուած փափուկ վայրէջք կատարած առաջին տիեզերանաւը դարձաւ Լունա 9-ը, 1966 թուականին։ Նոյն թուականին, Լուսնի ուղեծրին տեղակայուած առաջին անօդաչու սարքը դարձաւ Լունա 10–ը ։ Լուսնային հողի եւ քարերու նմոյշները Երկիր բերուած էին «Լունա» ծրագրի երեք տիեզերական սարքերով, բերուած նմոյշներու ընդհանուր քաշը 0.3 քկ. էր ։ «Լունախոդ» ծրագրի շրջանակներուն մէջ 1970 եւ 1973 թուականներուն Լուսնի վրայ վայրէջք կատարած էին առաջին երկու լուսագնացները։
Միւս լուսնային առաքելութիւններէն է Ռուսաստանի Լունա-Գլոբը, որը ըլլալու է առանց ուղեւորի մոտիւլ եւ ամբողջութեամբ ղեկավարուելու է տեխնիկայով։ Այն հիմնուած է մարսիական Ֆոբոս-Գրունտ առաքելութեան հիման վրայ եւ թողարկուած է 2015 թուականին։ Լուսնի հետազօտման համար Google Lunar X Prize կազմակերպութիւնը 2007 թուական Սեպտեմբեր 13-ին յայտարարած է 20 միլիոն տոլար արժողութեամբ մրցանակ, ով մարդամեքենայացուած կայան կը կարողանայ իջեցնել Լուսին եւ հետազօտել թերեւս մեզ անյայտ խառնարանները։ Շեքլտըն էներկետիկական ընկերութիւնը նախագիծ կը կառուցէ, ըստ որու Լուսնի հարաւային բեւեռին մէջ ան՝ ջուր կը հաւաքէ։
Գէորգ Կառվարենց
Մահ
Երկրորդ աշխարհամարտին անստոյգ օրերուն, 1942-ին Աւստրիոյ ճանապարհով Իտալիա անցած է, նախ՝ Վենետիկ, իսկ 1943-ին՝ Միլան, ուր սրտի կաթուածի հետեւանքով յանկարծամահ եղած է 1946-ի Սեպտեմբերին: Մարմինը ամփոփուած է Ս. Ղազարի գերեզմանատան մէջ:
Վիպերգական Կամ Պատմողական Սեռ
Պատմողական սեռերն են՝ վէպը, վիպակը, պատմուածքը, նորավէպը, ակնարկը, յուշագրութիւնը եւ օրագրութիւնը ։
Վարոշա (Կիպրոս)
1974 թուականէն ի վեր բնակեցուած չէ, երբ թրքական բանակը ներխուժած է այս շրջանը եւ բռնագրաւած : Անիկա համարժէք եղած է իտալական Սեհք Թերին։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Քաղաքներ Ստորոգութիւն:Քաղաքներ ըստ երկիրի Ստորոգութիւն:Ուրուական քաղաքներ
Զատիկ Կղզի
Քարէ Հսկաներուն Գաղտնիքները
Մինչեւ օրս Զատիկ կղզիին քարէ հսկաները բազմաթիւ գաղտնիքներ կը պահեն: Անկարելի է գիտնալ, թէ ճիշդ ե՛րբ անոնք տաշուած են, եւ մարդիկ տակաւին հարց կու տան, թէ ինչպէ՞ս այդ հին ժամանակներուն մարդիկ կրցած են այդքան մեծ արձաններ քանդակել: Կղզիին վրայ գոյութիւն ունին աւելի ծանր արձաններ նաեւ: Սակայն յայտնի չէ, թէ կղզիին բնակիչները ինչո՛ւ որոշած են ստեղծել այս հսկաները: Հաւանաբար` ներկայացնելու համար իրենց կրօնքին աստուածները: Այս պատճառով է, որ բոլոր արձաններուն շինութիւնը չէ վերջացած, հաւանաբար կղզիին բնակիչները դադրած են այս արձանները շինելէ, երբ անոնց հաւատքը փոխուած է:
Արտազ
Արտազով անցած է Արտաշատ-Եկբատան ճամբան։ Արտազին մէջ տեղի ունեցած են հայ-պարսկական զինաբախումներ՝ Աւարայրի ճակատամարտը 451-ին, Ներսեհապատի ճակատամարտը՝ 483-ին ։ Ը. դարու Բ. կէսէն Արտազը դարձած է Արծրունիներու սեփականութիւնը, 885-էն մտած է Բագրատունի ներու, 908-էն՝ Վասպուրականի թագաւորութեան մէջ։
Ը. դարուն ստեղծուած է Մակուի իշխանութիւնը։ ԺԴ. դարու սկիզբէն Արտազը գրաւած է Սեֆեան Պարսկաստանը, Արտազի մէջ կը յիշատակուին Շաւարշաւան (այժմ՝ Մակու) գիւղաքաղաքը, նշանաւոր ուխտատեղի Ս. Թադէոս վանքը, Եդինդ (Երինդ) գիւղը (ուր ընթացած են 484-ի Նուարսակի դաշնագիրին նախնական բանակցութիւնները), դպրոցով ու գրչութեան կեդրոնով հռչակուած Ծործորի վանքը։
Միրապայ
Աւանդապատումներէն շատերը կը նկարագրեն անոր խիզախի արհամարհանքը ընտանեկան ու ընկերական սովորոյթներուն, անոր նուիրումը Քրիշնային, անոր վերաբերումը Քրիշնային նկատմամբ իբր ամուսին, եւ այն հալածանքը որուն ենթարկուեցաւ իր աներանց կողմէն անոր կրօնական նուիրումին պատճառով։ Միրապային մասին գրած են բազմաթիւ ժողովրդային հեքիաթներ եւ Սրբախոսական առասպելներ, որոնք իրարմէ տարբերող ըլլալով հանդերձ նոյն առուակին մէջ կը հոսին։
Բանաստեղծական Չափի Միաւորներ
Անդամ
Բանաստեղծական տողը (բանատող) կ’ունենայ նաեւ անդամ կամ հատած, որ երկու կից ոտքերու միասնութիւնն է։ Հայերէնի մէջ 7-8 ու աւելի վանկ ունեցող տողերը կազմուած կ’ըլլան երկու կամ աւելի անդամներէ։ Անդամները իրերմէ կը բաժնուին աւելի մեծ դադարներով, քան ոտքերը։ Հայերէն բանաստեղծութեան յատուկ է հաստատուն հատածը, որ կը դրուի տողերու նոյն տեղը՝ ընդհանրապէս տողի կեդրոնը, առաջացնելով հաւասար կիսատողեր։ Ամէնէն աւելի կը հանդիպին հետեւեալ անդամները՝
Pretty Woman (ֆիլմ)
Սիւժէ
Վիվիանը ամէն ինչ կը հանդուրժէ հանուն իր ընտրեալի, որ արդէն դադարած է «յաճախորդ» ըլլալէն։
Թռչնակրիփ
Թռչնակրիփը, մասնաւորապէս թռչնազգիներու ժահրային հիւանդութիւն մըն է: Անոր յարուցիչը ինֆլուենզա Ա ժահրի պատկանող որոշ խմբաւորումներ են, մասնաւորապէս` H եւ N խմբաւորումները: Այս ժահրը կը հարուածէ մասնաւորապէս` հաւերը, բադերը, սագերը եւ հնդկահաւերը  :
Թռչնակրիփը 20-30 ժամուան ընթացքին կրնայ շուտով համաճարակի վերածուիլ ագարակներու մէջ եւ միլիոնաւոր թռչնազգիներ կը մահանան շատ կարճ ժամանակամիջոցի մը մէջ :
Թռչնակրիփէ վարակուող հաւերը կ'ունենան հետեւեալ ախտանշանները` խորշոմած փետուրներ, սակաւակերութիւն, մարմնական տկարութիւն, յոգնածութիւն, փորքշուկ, հազ եւ անհաւասարակշռութիւն: Անոնց հաւկիթի արտադրութիւնը որոշապէս կը նուազի:
Վարակուող անձը ախտանշաններ կ'ունենայ, երբ բաւարար քանակութեամբ յարուցիչ ժահրեր կը տեղաւորուին անոր քիթին, բերնին եւ աչքին մէջ: Քիթին եւ բերնին վարակիչ ժահրերը շուտով կը հասնին թոքեր եւ կը պատճառեն թոքերու բորբոքում` թոքատապ: