cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ազատուհի Սիմոնեան Գալայճեան
Կենսագրութիւն
1982-ին Լոնտոնի Անգլիոյ «Reading» համալսարանի, Միացեալ Նահանգներու Columbia եւ UCLA, Գանատայի Concordia եւ York Համալսարաններուն մէջ հետեւած է անգլերէն լեզուի ուսուցման նորագոյն մեթոտներու շուրջ յատուկ ծրագիրներու եւ դասընթացքներու:
Ազգային, Մշակութային եւ Ընկերային ծառայութեան գլխաւոր ներդրումը իր բեմական ելոյթներու ընդմէջէն
Ազատուհի Սիմոնեան Գալայճեան գործօն ներկայութիւն է հայ ազգային կեանքին մէջ դասախօսութիւններով եւ հրապարակային զրոյցներով ինչպէս նաեւ մամուլին մէջ հրատարակած յօդուածներով, մանկավարժական, հոգեբանական, ընտանեկան, մշակութային ու դաստիարակչական նիւթերու շուրջ:
Հայ Կնոջ տարուան համագումարը՝ Լիբանան 2010 թուական
Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Արամ Ա. Կաթողիկոսը 2010-ը թուականը հռչակեց Հայ Կնոջ Տարի, որուն եզրափակիչ նախաձեռնութիւնը եղաւ 25 Նոյեմբերին կայացած Տիկնանց Համագումարը։
Ընձառիւծ
Ընձառիւծ կամ յովազ կամ ինձ (Panthere pardus), կատուազգիներու ընտանիքի գիշատիչ կաթնասուն։
Քանատայի Բնութեան Թանգարան
Թանգարանը փոխկապակցուած է Քանատայի Թանգարաններու Դաշինքին, Քանատայի Ժառանգութեան Տեղեկատուական Ցանցին, Արքթիկի Բնական Պատմութեան Թանգարաններու Դաշինքին, Քանատայի Բնական Պատմութեան Թանգարաններու Դաշինքին եւ Քանատայի Վիրթուալ Թանգարանին:
Ցուցադրութիւն
Ցուցանմուշները եւ հիմնական հաւաքածոները տեղակայուած են Օթաուայի Վիքթորիա յուշահամալիրի շէնքին մէջ։ Թանգարանը ունի ութ մշտական պատկերասրահ.
Իրանը Եւ Արցախեան Ազատագրական Պատերազմը
1988
1988 թուականի Նոյեմբերին, ԽՍՀՄ փլուզումէն մէկ ամիս առաջ, Իրանի արտագին գործոց նախարար Ալի Աքբար Վելայըտտին Մոսկուաի առաջին անգամ պաշտօնապէս կը յայտարարէ, որ Իրանը պատրաստ է Ղարաբաղեան հակամարտութեան կարգաւորման գործի մէջ ստանձնել միջնորդի դերը։
Մինսքի խումբ
Ստորոգութիւն:Իրան Ստորոգութիւն:Արցախ
Հայաստանի Հանրապետութեան Ազգային Ժողով
Հինգերորդ գումարման խորհրդարան (2012)
Խորհրդարանական ընտրութիւններուն մէջ քուէարկութեան կը մասնակցին 1,572,858 ընտրող կամ ընտրելու իրաւունք ունեցողներու 62,33 %-ը: Համապետական խորհրդարանական ընտրութիւններուն կրնար մասնակցիլ 2,594 միլիոն ընտրող :
Ճէյմս Հէթֆիլտ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Երաժիշտներ Ստորոգութիւն:Ամերիկացիներ
Ընձուղտ
Ապրելակերպը
Ընձուղտները կրնան արագ վազել եւ անհրաժեշտութեան պարագաներուն կը զարգացնեն ու կ'արձանագրեն 55 ք․մ․/ժ․ արագութիւն։ Սակայն հիմնականօրէն դանդաղ կը շարժին՝ սկիզբը երկու աջ ոտքը առաջ դնելով, ետքը՝ երկու ձախը։ Իրենց մեծ կշիռի եւ բարակ ոտքերու պատճառով ընձուղտները կրնան քալել միայն կարծր մակերեսի վրայ․ հեռու կը մնան ճահճային տեղանքէն, իսկ գետերը իրենց համար անյաղթահարելի խոչընդոտներ են։ Չնայած այս ամէնուն ընձուղտները կրնան ցատկել եւ յաղթահարել մինչեւ 1.85 մ․ բարձրութեամբ պատնէշները։
Լիւրբուլ ՖԱ
Պատմութիւն
«Լիւրբուլ» ֆութպոլային ակումբը հիմնադրուած է 1892 թուականին, Լիւրբուլ քաղաքին մէջ։
Ներկայ կազմ
2013 թուական Յունիս 18-ի դրութեամբ
Միջազգային Կազմակերպութիւններու Ֆրանսախօս Պաշտօնեաներու Համագումար
ՄԿՖՊՀ նպատակն է միջազգային կազմակերպութիւններու գործունէութեան մէջ պաշտպանել լեզուական, մշակութային եւ հայեցակարգային բազմազանութիւնը :
Հրաչեայ Ներսիսեան
Դերասանական Կեանք
1961-ին Մեք-Գրիգորի («Իմ սիրտը լեռներում է») կերպարանքով ըսաւ իր վերջին խօսքը եւ հրաժեշտ տուաւ կեանքին ու արուեստին։
40 chansons d'or (երգերու ալպոմ)
1996-ին թողարկուած ալպոմին երգացանկը
CD 1
Սաղմոսավանք
Պատմութիւն
1890 թուականին՝ Մկրտիչ Խրիմեան, վանքը նորոգել տուած է։ Սակայն խորհրդային տարիներուն Ս․ Սիոն եկեղեցին դադրած է գործածութենէ։ Երջանկայիշատակ Գարեգին Ա․ Հայրապետի հոգածութեամբ՝ Սաղմոսավանքը հիմնովին նորոգուած է 2001 թուականին։
1989 թուական
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1989 մահեր
Միջազգային Քրէական Դատարան
1998-ի Հռոմի Օրէնսդրութիւն միջազգային դաշնագիրը հիմնադրած է այս դատարանը։ Ուժի մտած է 1 հուլիսի 2002-ին, վավերացրել են 60 երկրներ կողմից։
4 Մարտ 2016-ին, 124 երկիր վաւերացրել է դաշնագիրը։ Սակայն 32 երկիր, որոնց մեջ կան Ամերիկայի Միացեալ Նահանգները Ամերիկայի Միացեալ նահանգները եւ Ռուսաստանի ստորագրած, բայց ոչ վավերացրած։ Չինաստանը եւ։ Հնդկաստանը չեն ստորագրել։
Ծարիր
Պատմութիւն
Ծարիրը յայտնի է տակաւին հնագոյն ժամանակներէն։ Արեւելքի երկիրներուն մէջ ան կիրառուած է մօտ 5000 տարի առաջ՝ անօթներ եւ սպասքներ պատրաստելու համար։ Ք.Ա. 19րդ դարուն Հին Եգիպտոսին մէջ ծարիրափայլի փոշին (բնական Sb2S3) օգտագործած են հոները սեւցնելու համար։ Հին Յունաստանին մէջ ծարիրը յայտնի եղած էր որպէս stimi եւ stibi, հոստեղէն ալ՝ stibium-ը։ Եւրոպական քանի մը լեզուներուն մէջ ընդունուած է նաեւ antimonium անուանումը։ Եգիպտացիները ծարիրը կը պատկերէին գաղափարագիրի տեսքով:
Դրայտընդ
D-5 հրթիռի կեանքի երկարաձգման ծրագիր
D-5 առաջին փորձի թռիչքին մէջ փորձուեցաւ առաջնորդութեան համակարգը, որ կոչուեցաւ MK6 իսկ փորձի գործունէութեան անունն էր «Demonstration and Shakedown Operation (DASO)-23» եւ հրթիռները տեղաւորուեցան USS Tennessee (SSBN-734) 22 Փետրուար 2012-ին եւ այս փորձը եղաւ ճիշդ 22 տարի Դրայտընդ-II ի առաջին արձակումը 22 Փետրուար 1990-ին։
(Դրայտընդ) Trident I (C4) UGM-96a
Առաջին 8 Ohio սուզանաւերը կառուցուեցան Դրայտընդ-I հրթիռի համար իսկ յետոյ երբ 12 SSBNs բարելաւումը եղաւ եւ կոչուեցան James Madison եւ Benjamin Franklin տեսակի, որպէսզի փոխարինեն Poseidon հրթիռները։
(Դրայտընդ) Trident II (D5) UGM-133A
Դրայտընդի երկրորդ եւ երրորդ ամբողջ մասը պատրաստուած է Գարպոնէ եւ այսպէսով հրթիռին կշիռքը շատ կը թեթեւնայ։ Դրայտընդի բնօրինակը նախագծուած էր թագաւորական ռազմանաւային ուժերու պատկանող Vanguard դասի եւ ԱՄՆ-ի ռազմանաւային ուժերու պատկանող Ohio տեսակի սուզանաւերու համար, իսկ 14 հատ D5 հրթիռը տեղաւորուեցաւ Ohio դասի սուզանաւերու մէջ եւ 4 հատ թագաւորական ռազմանաւային ուժերու պատկանող Vanguard դասի սուզանաւերու համար։ Ըստ Lockheed Martin ընկերութեան, ընկերութիւնը կատարեց 142 հատ փորձ 1989 թուականին։
402 (թիւ)
402 (չորս հարիւր երկու) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 401-ի եւ 403-ի միջեւ
Իրանի Սփիւռքահայ Երաժշտութիւն
Իրանի սփիւռքահայ երաժիշտները նշանակալի ներդրում ունին ոչ միայն ազգային, այլեւ իրանակա ժողովրդական եւ բացառիկ երաժշտութիան։
Հայոց Ցեղասպանութեան Զոհերու Յուշահամալիր (Մոնթեպելլօ)
Պատմութիւն
1965–ին Հայոց ցեղասպանութեան 50-ամեակի առիթով Լոս Անճելսի հայ համայնքը որոշեց յուշահամալիր կառուցել, որ պէտք է որպէս զոհերբւ յիշատակը հարգելու մշտական վայր ըլլար։ Քանի մը ամիս ետք Մոնթեպելլոյի քաղաքային պալատին մէջ յուշարձանին տեղ հատկացուեցաւ, որը կառուցելու նպատակով ամբողջ աշխարհի հայությունը հանգանակությամբ հավաքեց 125 հազար դոլար :
Քանատայի Թեմ
Քանատայի Թեմ, կազմաւորուած է 1984 թուականին՝ Հայաստանեաց առաքելական եկեղեցւոյ, Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս՝ Վազգէն Ա.ի կոնդակով։ Առաջնորդանիստը՝ Մոնրէալ ի Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցին է։ Թեմի կազմաւորումէն առաջ՝ Քանատայի հայ համայնքի հոգեւոր կարիքները հոգացած են՝ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու Արեւելեան թեմի առաջնորդարանը։
Ստորոգութիւն:Հայ Առաքելական Եկեղեցի
Պետրոս Մինասեան
Ձեռքիս տակ ունիմ փոքրիկ տետրակ մը Մինասեանի ձեռագրով, որ կը պարունակէ անոր քերթուածներէն եւ արձակ գրութիգններէն ոմանք։ Մինասեան եղած է բեմի եւ գործի մարդ, քան թէ գրող։ Իր քերթուածները ընդհանրապէս անհատական եւ ընտանեկան բնոյթ ունին։ Այսուամենայնիւ կուտանք քանի մը նմոյշ ընդհանուր նիւթեր շոշափող իր քերթուածներէն։
Հայոց Ցեղասպանութեան Զոհերու Յուշահամալիր
Պատմութիւն
Յուշահամալիրը դարձած է համայն հայութեան ուխտատեղին։ Ամէն տարի, 24 Ապրիլին, հարիւր հազարաւոր հայեր եւ օտարազգիներ կը բարձրանան հոն՝ յարգանքի տուրք մատուցելու 1915-ին Օսմանեան կայսրութեան տարածքին թրքական կառավարութեան իրագործած Հայոց Ցեղասպանութեան զոհերուն։ Երեւանի մէջ բազմաթիւ մարդիկ կ'այցելեն Ծիծեռնակաբերդի յուշարձանը եւ ծաղիկներ կը զետեղեն յաւերժական կրակին շուրջ։
Մարաշ
Մարաշ (Kahramanmaraş, հերոս մարաշը), կը գտուի Լեռնային Կիլիկիոյ մէջ՝ Ատանայէն մօտ 60 ք․մ․ հիւսիս՝ Տաւրոսի լանջերուն, Սէյհան կամ Ճիհուն գետի արեւելեան հովիտին մէջ։ Մարաշը ժամանակին Կիլիկիայի կարեւորագույն եւ հարուստ քաղաքներէն էր։
Բնակչութիւնը
Բացի երկրագործութենէն եւ պտղաբուծութենէն, Մարաշի հայերu զբաղած են արհեստներով (փայտագործութիւն, գուլպայագործութիւն, կաշեգործութիւն, ներկարարութիւն, կօշկակարութիւն, մուշտակագործութիւն, կահագործութիւն) եւ վաճառականութեամբ։ 1890-ական թթ․ այստեղ կային 1900 խանութ, 7 իջեւանատուն, 11 բաղնիք, 281 արհեստանոց, 2 օճառի տնայնագործական ձեռնարկութիւն, 11 փուռ։ Մարաշի հայկական լուսաւորչական, կաթոլիկական եւ բողոքական համայնքներն ունէին 12 եկեղեցի (Ս. Գէորգ, Ս. Աստուածածին, Ս. Կարապետ, Ս. Սարգիս, Ս.Ստեփանոս, Ս. Քառասուն մանկունք եւն․), որոնցմէ 6-ին կից կային նախակրթարան դպրոցներ։ Կոտորածի նախօրէին, Մարաշի մէջ գործող նշանաւոր վարժարանները, Ազգային կեդրոնականը եւ Յ. Մալճեանինն էին։ Ունէր ճեմարան, բարեսիրական հաստատութիւններ, հիւանդանոցներ։ Այստեղ լոյս տեսած է «Ճշմարտութիւն» (1919) պարբերականը։
Շոշ
Պատմութիւն
Գիւղի պատմութիւնը կը սկսի 13-14-րդ դարերուն։
Վերաբնակեցում
18-րդ դարուն Պարսկաստան էն եկած հայերը սկիզբը բնակած են Դիզակ ի մէջ, սակայն մեծ թիւ կազմելու պատճառով ստիպուած եղած են Շոշ գիւղի վերի հատուածը տեղափոխուիլ, որ սկիզբէն Տուն-Տնատեղ կոչուած է: Տեղանքը սակաւաջուր էր, այդ պատճառով բնակիչները ներկայ գիւղի տարածքը իջած են, որ արդէն բնակեցուած էր։ Այնտեղ կար յորդառատ աղբիւր, որ բաւարար էր ամբողջ գիւղի բնակչութեան համար: Պարսկաստանէն եկած հայերը գիւղը իրենց հայրենի քաղաքի անունով կոչած են Շոշ:
Փաստօրէն գիւղը պատկանած է մելիք Շահնազարեաններուն, եւ անոնց կալուածներէն մէկը եղած է: 9 Դեկտեմբեր 1827-ի` ցարական կառավարութեան ընդունած նոր օրէնքով Անդրկովկաս ը բաժնուեցաւ 5 նահանգներու: Լեռնային Ղարաբաղը մտաւ Ելիզավետպոլի նահանգ ի կազմին մէջ։ Ղարաբաղի կեդրոններէն մէկը Շուշօն դարձաւ, որուն մէջ ներառուեցաւ ամբողջ Վարանդան :
Լէոյի վկայութիւններով` Շուշին Աւան իւզպաշի ի ժամանակ այն ժայռապատ բարձրութեան վրայ կը գտնուէր, որ անկէ ետք «Շոշվա ղալա» (բերդ) դարձաւ, հետեւաբար այժմ ալ Շոշի գիւղը իր անունը այս բերդէն ստացած է եւ ոչ թէ ինք տուած է բերդին անունը : Սակայն մենք համաձայն չենք Լէո յի տուած տեղեկութեան, քանի որ Շոշ գիւղը ունի աւելի հին պատմութիւն, քան Շուշի քաղաքի բերդը: Շոշ գիւղի պատմութիւնը կը սկսի 14-15-րդ դարերէն, իսկ Շուշի քաղաքի բերդը հիմնադրուած է 18-րդ դարուն, երբ սարիջալլիի ցեղի առաջնորդ Փանահը՝ Ղարաբաղ մտաւ եւ հոն հաստատուեցաւ : Մինչ այդ Շուշիի մէջ ոչ մէկ բնակատեղի չէ եղած: Այստեղի արօտավայրերն ու վարելահողերը պատկանած են Շոշ գիւղի բնակիչներուն, որ արեւելեան ամրոցէն 6 վերստ հեռաւորութեան վրայ կը գտնուին : Պատմաբաններու մէկ մասը` Րաֆֆի, Ղ. Ալիշան, Մ. Բարխուդարեանց, իրենք եւս հասած են այն կարծիքին, որ Շուշին իր անունը ստացած է Շոշ գիւղէն :
Իրականը պէտք է այսպէս ըլլայ.
Պատմամշակութային Վայրեր
Գիւղին մէջ կայ երկու եկեղեցի, որոնցմէ մէկը կառուցուած է 1655-ին, իսկ միւսը, որ կառուցուած է 1454-ին՝ կիսաւեր վիճակի մէջ է։
Շոշ գիւղէն 0.5 քմ արեւմուտք` Զառ գետի վրայ տեղակայուած է Ձախլիկ կամուրջը: Ծովու մակերեւոյթէն բարձր է 855 մեթր: Կամրջի թաղի անկիւնաքարերը սրբատաշ քարեր են, իսկ միւս հատուածները շարուած են տեղական անմշակ, կոպտատաշ կրաքարերով եւ կրաշաղախով: Թռիչքը 8.07 մեթր է, անցուղիի լայնութիւնը 306 մեթր, բարձրութիւնը ջուրի մակերեսէն` 5.75 մեթր: Ըստ կատարուած ուսումնասիրութիւններուն այս մէկը 18-րդ դարուն կը պատկանի: 2007-ին կամուրջը վերանորոգուած է:
Շոշեցիներու Մասնակցութիւնը Արցախեան Պատերազմին
Շոշ գիւղի տղաները իրենց աշխոյժ մասնակցութիւնը ունեցած են Արցախեան պատերազմ ին: 1990-ին Շոշի խումբը կը կազմաւորուի: Խումբի հրամանատար կը նշանակուի Արգամ Յարութիւնեանը: Արդէն Սեպտեմբեր 1991-ին խումբի անդամներու թիւը 3 տասնեակէն կ'անցնէր եւ կը սկսէր ձեւաւորուիլ Շոշի վաշտը: Խումբի կազմաւորման առաջին իսկ օրերէն շոշեցի կամաւորականները Փարամաքիի տեղամասը կը հսկէին, որ անընդհատ կը ռմբակոծուէր Ղուշչիլար թրքաբնակ գիւղի կողմէն: Այս նբատակակէտը Ատրպէյճանական Ղուշչիլար գիւղի ելուզակներէն պաշտպանելու նպատակով Շոշի պաշտպանութեան խորհուրդը շուրջօրեայ հերթապահութիւն կը կազմակերպէ: Ռոլետ Յարութիւնեան որ պատերազի ընթացքին զոհուած է, ամէն օր, իր կեանքը վտանգելով, իր ինքնաշարժով հերթապահներուն Շոշէն Փարմաքի կը հասցնէր :
Արցախեան ազատամարտին յաղթանակին իրենց կեանքը նուիրաբերած են 30 շոշեցիներ:
Դրամավարկային քաղաքականութիւն
Դրամավարկային քաղաքականութեան նիւթը ԿԲ-ն է, իսկ նպատակակէտը՝ դրամական զանգուած ի բնութագրիչները (գնաճ ի մակարդակը, ներդրումներու ծաւալը, գործող տոկոսը եւ այլն)։
Դրամավարկային քաղաքականութեան նպատակը
Ներկայացուած շղթայական կառուցուածքի վերջին երկու բաղադրատարրերը՝ դրամավարկային քաղաքականութեան միջանկեալ եւ վերջնական նպատակները, կը բնութագրեն դրամավարկային քաղաքականութեան ռազմավարութիւնը, իսկ առաջին երկու բաղադրատարրերը՝ դրամավարկային քաղաքականութեան գործիքները եւ գործառնական նպատակը, կը բնութագրեն վերջինիս իրագործման մարտավարութիւնը։
Անոնք կը հանդիսանան դրամավարկային քաղաքականութիւն վերջնական նպատակները։ Հիմնախնդիրը այն է, որ ԿԲ-ը հնարաւորութիւն չունի այդ փոփոխականներու անմիջական կառավարումը իրականացնել։ Այդ նպատակներուն հասնելու համար ԿԲ-ն կ'ընտրէ միջանկեալ եւ գործառնական նպատակներ (intermediate and operating targets), որոնք ենթակայ են անոր ներազդմանը։
Արեւմտեան տնտեսագիտական գրականութեան մէջ գոյութիւն ունի կարծիք, որուն համաձայն միջանկեալ նպատակները չեն վերաբերիր ոչ Կեդրոնական դրամատան դրամավարկային քաղաքականութեան գործիքներուն, ոչ ալ այդ քաղաքականութեան իրական նպատակներուն, բայց իրենցմէ կը ներկայացնեն, այսպէս կոչուած, հաղորդիչ մեքենականութեան մէջ Կեդրոնական դրամատան գործիքները եւ նպատակները միացնող միջին օղակներ։
Փողի ագրեգատներու նպատակադրման ռազմավարութիւն
Նախ եւ առաջ անհրաժեշտ է գնաճի եւ դրամ դիզելու միջեւ կայուն կապի առքայութիւն, որպէսզի դրամ դիզելու նպատակային ցուցանիշի ապահովմամբ ձեռք բերուի գնաճի նպատակային ցուցանիշը։ Հակառակ պարագային խնդիրներ կ'առաջանան։ Օրինակ, եթէ օրէնսդրի կողմէ գնաճի որոշակի ցուցանիշով ամրագրուած գիներու կայունութեանը հասնելու խնդրի առաջնայնութենէն ելլելով ԿԲ-ն յաճախակի կը վերանայէ դրամ դիզելներու նպատակային ցուցանիշը, ապա կը վտանգէ ԿԲ-ի կողմէ յայտարարուող դրամավարկային քաղաքականութեան ծրագիրերու վարկը հասարակութեան շրջանին մէջ։
Փոխարժէքի նպատակադրման ռազմավարութիւն
Բաց տնտեսութիւններուն մէջ փոխարժէքը մէկ կողմէն իր ազդեցութիւնը կ'ունենայ փոքր տնտեսական հիմնական ցուցանիշներու վարքագիծի վրայ, միւս կողմէն, որպէս գնային գործօն, մշտապէս կը փոփոխէ փոքր տնտեսական հաւասարակշռութեան ձեւաւորման գործընթացքին մէջ։ Միաժամանակ, փոխարժէքը, որպէս երկիրի ներքին արժոյթի արտաքին գին, կը փոփոխէ ինչպէս ներքին եւ արտաքին արժոյթներու քանակական, այնպէս ալ անոնց ներքին գնային՝ տոկոսադրոյքներու փոփոխութիւններէն՝ յայտնուելով դրամավարկային քաղաքականութեան ուղղակի ազդեցութեան ներքոյ։ Հաշուի առնելով այն հանգամանքը, որ փոքր տնտեսական հաւասարակշռութեան կայունութեան ապահովումը հիմնականին կը գտնուի կենդրոնական դրամատուներու կարգաւորման դաշտին մէջ, փոխարժէքի վարքագիծը առաւելապէս պայմանաւորուած է դրամավարկային քաղաքականութեան նպատակներու սահմանմամբ եւ անոնց ապահովման ուղղուած համապատասխան ռազմավարութիւններու ընդունմամբ։
Միշէլ Աուն
Աուն եւ «Ազատագրման պատերազմ»ը ընդդէմ Սուրիոյ
14 Մարտ 1989-ին զօր. Աուն Պաապտայի նախագահական պալատի իր նստավայրէն «Ազատագրման պատերազմ» կը յայտարարէ սուրիական բանակին դէմ: Զօր. Աուն պատերազմի յայտարարութիւնը կը կատարէ մամլոյ ասուլիսի մը ընթացքին, որուն լոյսին տակ 1975-էն ի վեր քաղաքացիական պատերազմի մէջ գտնուող լիբանանցիները` բոլոր շրջաններէն եւ բոլոր համայնքներէն, միասնաբար կ'ուղղուին Նահատակաց հրապարակ եւ միաբերան կը պահանջեն սուրիական ուժերուն Լիբանանէն հեռացումը:
Հայոց Պատմութիւն
Հայ ժողովուրդն ապրեր է հզօրութեան ժամանակներ, ենթարկուեր է այլեւայլ փորձութուններու եւ հասեր է 21-րդ դար՝ մեծ զոհողութիւններու գնով վերականգնելով իր անկախութիւնը՝ ի դէմս Հայաստանի Հանրապետութեան եւ Արցախի։ Սակայն իր հարեւանութեամբ ապրող շատ ժողովուրդներ, որոնք մինչեւ իսկ կայսրութիւններ հիմներ են, չեն դիմացեր պատմութեան փորձութուններուն եւ ընդմիշտ անհետացեր են պատմութեան թատերաբեմէն։
Պատմագիտութիւն
Հինգերորդ դարու պատմիչ Եղիշէն իր «Վասն Վարդանայ Եւ Հայոց Պատերազմի» երկին մէջ կը պատմէ Սասանեան Պարսկաստանի դէմ 451 թուականին հայերու մղած անձնուրաց պայքարին, հայրենի երկրի ազատութեան ու անկախութեան համար մարտնչելու իր զաւակներու անխախտ կամքի մասին։ Երկի վերնագիրը կը կրէ հայկական հերոսական զօրագունդերու անմահացած զօրավար Վարդան Մամիկոնեանին անունը։ «Վարդանանց Պատմութիւնը» արժէքաւոր տեղեկութիւններ կը պարունակէ զրադաշտական կրօնի եւ առհասարակ Պարսկաստանի քաղաքական կեանքի վերաբերեալ։ Աշխատութիւնը հրատարակուած է մօտ 40 անգամ հայերէն եւ օտար լեզուներով՝ անգլերէն (1830, 1926, 1952 թ), իտալերէն (1840), ֆրանսերէն (1841, 1869), ռուսերէն (1853, 1884, 1971)։
Նախնադարեան Շրջան
Վերին հին քարէ դարն կ՝ ընդգրկէ մօտ 40000-12000 թուականներու ժամանակաշրջանը։ Հայաստանի տարածքին յայտնի են վերին հինքարիդարեան շուրջ 60 յուշարձան։ Անոնց հիմնական մասը կը գտնուի լեռնաշխարհի հիւսիս-արեւելեան, հարաւային եւ հարաւ-արեւմտեան մասերուն՝ Եփրատի աւազանին մէջ, Կորդուաց աշխարհին, Տիգրիսի աւազանին եւ այլուր։
Հայ Աւետարանական Երկսեռ Վարժարան (Քեսապ)
Ստորոգութիւն:Սուրիա
Հայոց Պատմութիւն
Վանի Թագաւորութիւն
Պատմական Հայաստանի տարածքին առաջացած ամենաառաջին պետութիւնը, որ ընդգրկեց Հայկական լեռնաշխարհին մեծ մասը, Վանի թագաւորութիւնն էր։ Մայրաքաղաքն էր Վանը (Տուշպա, Տոսպ)։ Գոյութիւն ունեցած է Ք.Ա. 9-6-րդ դարերուն։ Հիմնադիրն էր Արամէն (Ք.Ա. 859 – Ք.Ա. 843)։ Կան տարբեր տեսակէտներ այս պետութեան հայկական ըլլալուն մասին։ Անոնցմէ մէկուն  համաձայն՝ Ք.Ա. 9-րդ դարուն, հիմնադրուած այդ պետութիւնը հայկական չէր, թէեւ բնակչութեան բացարձակ մեծամասնութիւնը կազմած են հայկական ցեղերը (Արմէ, Ուրմէ, Սուբարտու, Նայիրի եւ այլն)։ Մէկ այլ տեսակէտ կը գտնէ, որ Վանի թագաւորութիւնը հայկական պետութիւն էր, իսկ իրեն յաջորդած Երուանդունիներու թագաւորութիւնը երկրի ներքին արքայական կամ թագաւորական ցեղին փոփոոխութիւն էր։ Այս տեսակէտի հիմքերէն մէկը Ուրարտու եւ Արարատ եզրոյթներու նոյնացումն է։ Առաջին վկայութիւնները Ուրարտուի ցեղախումբի մասին կը թուագրուին Ք.Ա. 13-րդ դարուն՝ Ասորեստանի արձանագրութիւններուն մէջ։ Սալմանասար Ա. թագաւորը (Ք.Ա. 1266- Ք.Ա. 1243) դէպի Հայկական լեռնաշխարհ կատարած արշաւանքի արձանագրութեան մէջ կը նշուի, որ իր դէմ դուրս եկած են  ութը միաւորուած երկիրներ, որոնց ան յաղթած է, աւերելով 51 բնակավայր, յափշտակելով անոնց գերիներն ու ունեցուածքը։ Յաջորդ վկայութիւնը կրկին գլուխ բարձրացուցած այդ ցեղախումբի մասին է Ք.Ա. 11-րդ դարուն՝ Թիգլաթպալասար Ա. թագաւորի կողմէն։ Երկու արձանագրութիւններուն մէջ ալ Ասորեստանի թագաւորները նշած են, որ յաղթած են իրենց եւ աւերած են  երկիրը (Վանայ եւ Ուրմիոյ (Կապուտան) լիճերու միջեւ)։ Եւս երկու դար անց՝ 9-րդ դարուն, ուրարտացիները կը հիմնեն իրենց պետութիւնը, եւ անոր առաջին թագաւոր Արամէն կը դիմադրէ ասորեստանցիներուն եւ այդ մասին կը յայտնէ արձանագրութեան մէջ։
Համաշխարհային պատմագիտութեան մէջ չկայ ընդհանուր կարծիք մը ուրարտացիներու եւ հայերու կապի մասին։ Հիմնական տարածուած տեսակէտը անոնց բաժանումն է։ Այդ տեսակէտին համաձայն՝ հայկական ցեղերը, Հայկական լեռնաշխարհի տարածքին, պետական կազմաւորութենէն պետութեան մակարդակի հասած են միայն Ուրարտուի կործանումէն ետք։ Հայկական ցեղերը եւ ցեղային միութիւնները գոյութիւն ունեցած են  Ուրարտուի հիմնադրումէն շատ առաջ՝ Ք.Ա. 2-րդ հազարամեակի ընթացքին։ Ուստի, լեռնաշխարհի տարածքը աւելի վաղ ժամանակին բնակեցուած էր հայերով։ Այդպէսով, անժխտելի է, որ հայերը կամ անոնց անմիջական նախնիները բնակուած են Վանի թագաւորութեան տարածքին։ Վերջինիս յաջորդած է զուտ հայկական ծագում ունեցող Երուանդունեաց թագաւորութիւնը։ Ըստ լեզուաբանական տեսանկիւնի՝ ուրարտերէնը կը դասուի խուրրա-ուրարտական լեզուներու խումբին, մինչդեռ հայերէնը հնդեւրոպական լեզու է։ Այդ կը հաստատեն հարիւրաւոր ուրարտական արձանագրութիւնները՝ յայտնաբերուած ո՛չ միայն Հայաստանի Հանրապետութեան, այլ նաեւ՝ Թուրքիոյ, Վրաստանի, Ազրպէյճանի ու Իրանի տարածքին։ Իսկ այլ տեսակէտ մը, հիմնուելով տարբեր սեպագիր արձանգրութիւններուն Ուրարտու եւ Հայաստան եզրոյթներու նոյնացմանը, Վանի թագաւորութիւնը կը համարուի հայկական պետութիւն։ Ուրարտական դիցարանը կը համարուի հայկական դիցարանի 4 խումբերէն մէկը, ուր Խալդին կը նմանեցնեն Հայկին։ Իսկ ուրարտական գրութիւններուն մէջ գտնուած են բազմաթիւ նոյնանման բառեր՝ հայերէնին հետ։
Արցախի Երաժշտութիւն
ԼՂՀ երաժշտութիւն, Արցախի մէջ ժողովրդական երաժշտարուեստը զարգացած է հայ ազգային երաժշտութեան բազմադարեան աւանդոյթներով։ Տեղի բարբառի եւ երաժշտական ելեւէջներու զուգորդումը երաժշտարուեստին, յատկապէս քաղաքային ժողովրդական երգերուն հաղորդած է ինքնատիպ երանգ։ Գիւղական երգերու մէջ դրսեւորուած են հայ ժողովրդական երգի բոլոր ժանրերը։
ժողովրդական երգիչներ եւ երաժիշտներ
Ժողովրդապրոֆեսիոնալ կատարող, արուեստն աչքի կ'յինայ երաժիշտ-կատարողներով, նաեւ նուագարանագործ վարպետներով, որոնք իրենց գործունէութեամբ նպաստած են ոչ միայն հայկական այլեւ Մերձաւոր Արեւելքի եւ հարեւան այլ ժողովուրդներու երաժշտակատարողական արուեստի զարգացմանը։ Արցախի վարպետներու նուագարանները բարձր կը գնահատուին Անդրկովկասի մէջ, Միջին Ասիոյ եւ այլուր։
Սարգիս Փանոսեան
«Պարարակ Հասկեր» աշակերտական եւ «Մուսա Լեռ» թերթը
1963 տարեշրջանին, կը պատրաստեցին «Պարարակ Հասկեր» աշակերտական թերթը, իւրաքանչիւր աշակերտ իր ձեռքով գրեց իր յօդուածը, իսկ յաջորդ տարին կը հրատարակեն «Մուսա Լեռ» թերթը: Դպրոցին կողքին, կը վերակենդանացնեն Շրջանաւարտից միութիւնը, որուն տրամադրուեցաւ յատուկ սենեակ։ Կազմուեցաւ գրադարան, Նոր տարիին կազմակերպուեցան հաւաքոյթներ, ամբողջութեամբ նորոգեցուեցաւ «Տիգրանեան» սրահը, րիտասարդներուն համար ստեղծուեցաւ Դալար Անկիւնը, ուր ամառնային եղանակին, աւազանին շուրջ զետեղուեցան սեղաններ, ուր երիտասարդները խաղերով կը զբաղէին եւ ամէն շաբաթ երեկո յատուկ դասախօսութիւններ տեղի կ՛ունենային:
Պատրաստած Երգարանները
«Ձայնագրեալ» (1971)
Հայաստանի Հանրապետութեան Ազգային Վիճակագրական Ծառայութիւն
Կառուցուածք
Ծառայութեան նախագահ
Միջակէտ
Միջակէտը հայերէնի կէտադրութեան տրոհութեան նշաններէն մէկն է, որը կը դրուի համադասական նախադասութիւններու բաղադրիչ նախադասութիւններն իրարմէ եւ ուղղակի խօսքը հեղինակի խօսքէն բաժանելու համար, ինչպէս նաեւ մի շարք այլ դէպքերու ատեն։
Գործածութիւն
դ. բառի կրճատված մասի փոխարեն։
Օրինակ՝ Տարիներ փորձելուց հետո, Պրն. Պետրոսյանը թարգեց ծխելը։
Հայոց Ցեղասպանութեան Թանգարան
Շինարարական կառոյցը
Թանգարանին երկյարկանի շէնքը կառուցուած է բարձունքին մէկ կողմը՝ չնսեմացնելու համար յուշահամալիրին խիստ ազդեցիկ տպաւորութիւնը։
Նշան Ա. Քհնյ. Մարգարեան
Կեանքը
Քահանայութեան քառասնօրեայ շրջանը անցընելէ ետք, Առաջնորդին տնօրինութեամբ կարճ ժամանակուան մը համար կը ծառայէ Ատանայի շրջակայքը գտնուող Այաս եւ Նաճարլու կոչուած գիւղաքաղաքներուն մէջ։ Իրեն վստահուած ժամանակաւոր կրօնական առաքելութիւնը կատարելէ ետք, ճամբայ կ'ելլէ դէպի իր ծննդավայրը: Ճամբու ընթացքին թուրք ոստիկանները զինք կը ձերբակալեն անձնաթուղթ չունենալուն պատճառով եւ իրրեւ կասկածելի մարդ, երկու ամիս կր բանտարկեն Մարաշ ի մէջ։ Բարեբախտաբար, տեղւոյն Առաջնորդական տեղապահ՝ Տ. Գարեգին Վրդ. խաչատուրեան կը միջամտէ եւ անոր ջանքերով Տէր Հայրը ազատ կ'արձակուի ու կը մեկնի Բալու։ Ան իր ծխական ժողովուրդին կը միանայ 1908-ին, Սահմանադրութեան նախօրեակին։
Զաւակներուն կորուստն ու երէցկնոջ անակնկալ մահը թէեւ զինք կը ցնցեն ու իր կեանքին մէջ պարապութիւն մը կը ստեղծեն, բայց ան կը տոկայ ու կը հաշտուի ճակատագիրին հետ, կր վերագտնէ ինքզինք ու նախկին եռանդով կը շարունակէ իր կրօնական առաքելութիւնը։
Տէր Նշան կը հետապնդուի թուրք ոստիկաններուն կողմէ։ Երբ կ'իմանայ, թէ թուրքերուն ոճիրին թիրախն է ինք, ամէն միջոցի կը դիմէ որ իր հետքը կորսնցնել տայ։ Իր եղբօր կնոջ՝ Մարգրիտի օգնութեամբ կը պահուըտի ապահով ու աննշան բնակարանի մը անկիւնը։
Տէր Գիւտ եպս. Մխիթարեան Խարբերդի Առաջնորդ կը նշանակուի եւ Տէր Նշան ծխական աշխատանքներուն կը լծուի։ Ան հոգեւոր հովիւ կը նշանակուի Խարբերդի եւ շրջակայ հայկական բոլոր գաւառներու ու գիւղերու վերապրողներուն։ Ինք եղած է այդ շրջանի միակ վերապրող քահանան։ Անոնց հոգեւոր կարիքները մատակարարած եւ օգնութեան հասած է վերապրող դժբախտ ընտանիքներուն՝ հինգ երկար տարիներ։
Հայ Աւետարանական Եկեղեցի
Հայ Աւետարանական Եկեղեցի (Հայաստանեայց Աւետարանական Եկեղեցի) հայկական եկեղեցի է։ Կը պատկանի Աւետարանական (Բողոքական) ընդհանրական եկեղեցիին։ Հայ Աւետարանական եկեղեցին պաշտօնապէս սկսած է որպէս ինքնավար հոգեւորական յանրութիւն 1 Յուլիս 1846-ին Կոստանդնուպոլսոյ մէջ։
Հայ Աւետարանական Համաշխարհային Խորհուրդ
Հայ Աւետարանական Համաշխարհային Խորհուրդը, հիմնուած՝ 1978-ին, ի մի կը բերէ վերոյիշեալ եկեղեցական հինգ միութիւնները եւ բարեսիրական կազմակերպութիւնները: Ան կը համադրէ տարբեր Հայ Աւետարանական միութիւններու յարաբերութիւնները եւ աշխատանքները: Ան ունի իր «Ընդհանուր Ժողով»ը եւ իր «Գործադիր Ժողով»ը, որոնք կը կազմուին անդամ միութիւններու ներկայացու-ցիչներով, եւ որու նախագահութիւնը կը վստահուի տարբեր «Միութիւն»ներէ եկող հոգեւոր հովիւներու, հերթական դրութեամբ:  Հայ Աւետարանական Համաշխար-հային Խորհուրդը, ի պահանջել հարկին, նաեւ կը ծառայէ որպէս ներկայացուցիչ ընդհանուր Հայաստանեայց Աւետարանական Եկեղեցիին:
Խորհուրդներ
Մկրտութիւնը Հայ Աւետարանական Եկեղեցիին մէջ՝ Աստուծոյ օրհնութեան եւ շնորհքին արտաքին նշանն է: Անոր էական կեդրոնական ազդակը Սուրբ Երրորդութեան՝ Հայր, Որդի եւ Սուրբ Հոգի անունն է:  Այդ անունին կը մկրտուին բոլոր անոնք որոնք կը խնդրեն մկրտուիլ:  Այդ Անունը վեր է եկեղեցական իշխանութենէ, անձնական հասկացողութենէ-սրբութենէ եւ նիւթական արտայայտութենէ (ջուրի գործածութեան ձեւերէ եւ այլ նիւթերէ):  Ահա թէ ինչու՝ Հայ Աւետարանական Եկեղեցին Սուրբ Երրորդութեան անունին կը մկրտէ մանուկներ, անոնց ծնողաց յանձնառութեան հիման վրայ, զանոնք նուիրելով Աստուծոյ: Ան նաեւ կը մկրտէ չափահասներ իրենց խնդրանքին եւ սուրբ կեանք ապրելու յանձնառութեան հիման վրայ։  Հայ Աւետարանական Եկեղեցին կրկնամկրտութիւնը կը մերժէ, քանի որ ան կ'ընդունի Սուրբ Երրորդութեան անունով կատարուած ամէն մկրտութիւն, ինչ եկեղեցիի մէջ ալ կատարուած ըլլայ այն:
Սոնիա Շիրակեան Պլէքուէլ
Կենսագրութիւն
Կ'աշխատակցէր Նիւ Ճըրզիի «Պըրկըն Ռէքըրտ» թերթին (The Bergen Record (NJ)), ուր ան կը նշանակուի «Փուլիթցըր» մրցանակին:
Ամանորեան Եւ Սուրբ Ծննդեան Աւանդութիւններ Ու Սովորութիւններ
Նոր Տարին Դարերու Ընթացքին
Հին Եգիպտացիներու մօտ Նոր Տարին կը սկսէր Յուլիս 19-20- ին, Հռոմէացիներու մօտ՝ Մարտ 1-ին, Բիւզանդացիներուն՝ Սեպտեմբեր 1- ին, իսկ հայերը՝ տարբեր ժամանակներու ընթացքին կը տօնէին:
Կաղանդչէքի Սովորութիւնը
Հայ երիտասարդները Կաղանդի գիշեր տոպրակ մը իրենց ձեռքին՝ տունէ - տուն երգելով ու պարելով դռները կը զարնէին ու կը խնդրէին իրենց Կաղանդի նուէրը: Կաղանդի գիշեր, փոքրիկներուն եւ հարսնցուներուն կը բաժնուէին բարի մաղթանքներով տարբեր տեսակի նուէրներ, իսկ մեծերը զիրար շնորհաւորելով իրարու կը մաղթէին առողջութիւն, բարօրութիւն եւ երջանկութիւն:
Սովորութիւններ, Հաւատալիքներ Եւ Նախապաշարումներ՝ Հայկական Տարբեր Շրջաններու Մէջ
Անդրադառնալով տօնի կարմիր գոյնի գործածութեանը, ընդգծենք այն փաստը, որ գիւղացիները կը կաղանդէին նաեւ տան անասունները, անոնց կոտոշներէն անցնելով տօնածիսական հացեր կամ կախելով կարմիր երիզներ, ինչպէս նաեւ տարեհացէն բաժին կը հանէին տան բոլոր անասուններուն, ընդհուպ մինչեւ հաւերուն եւ երդիքի ծիտիկներուն: Կանայք ուխտի երթալով սրբազան ծառերու ճիւղերէն կը կապէին կարմիր ժապաւէններ կամ թելեր, որպէսզի ամբողջ տարին ուրախ եւ յաջողակ ըլլայ, կարմիր-ուրախ-բախտաւոր օրերը շատ ըլլան:
Մարաշի Մէջ
Բնականաբար տօնական հանդիսութիւններէն ու տօնախմբութիւններէն անբաժան էին մարաշցի հռչակաւոր աշուղներն ու նուագածուները: Բնատուր ձիրքերով օժտուած քաղցրաձայն երգիչներ, նուագածուներ, զուարճախօսներ եւ աշուղական տաղեր արտասանողներ, կը շրջէին տեղէ - տեղ եւ կը ճոխացնէին ժողովրդային տօնախմբութիւնները: Իսկ, կրօնասէր ու եկեղեցասէր մարաշցին, աւելի կարեւորութիւն կ’ընծայէր տօնին կրօնական նշանակութեան եւ եկեղեցական ծիսակարգին, սակայն ինչպէս միշտ եւ ամէն տեղ, կրօնական տօնը կը շարունակուէր ժողովրդական աւանդութիւններով ու սովորութիւններով:
Հայկական գրեթէ բոլոր շրջանակներու նման, Մարաշի հայը Նոր Տարուան սկիզբը՝ տարեմուտը կը տօնէր Յունուար 1-ին, ուր այս տօնը ժողովուրդին կողմէ գործածուող գաւառաբարբառով անուանուած էր Կաղընտէս, որ Կաղանդ (Նոր Տարի, Ամանոր) բառի բարբառային աղաւաղուած ձեւն է:
Նոր Տարուան սեղանի զարդն էր ըռպէվ շորվոն (անուշապուր)` ծեծածով, սիսեռով եւ ռուպով պատրաստուած ապուրը: Մարաշցի տանտիկինը կը պատրաստէր ձէթով եւ չոր բանջարեղէններով ճաշեր ու աղանդերներ: Այս բոլորին կողքին յատուկ տեղ ունէին մառանի մէջ պահ դրուած չոր եւ թարմ մրգերն ու զանազան քաղցրեղէնները` շարոց, բանդակ, պաստեղ, գըրմա, սամսա եւայլն:
Ս. Ծննդեան Ընդունուած Սովորութիւններ
Սուրբ Ծննդեան տօնը կը շարունակուէր առաւօտեան Սուրբ Պատարագին մասնակցութեամբ, փառաբանութեան երգերով եւ սաղմոսերգութեամբ:
Կարնոյ Մէջ
Կարնոյ մէջ, կէս գիշերին ընտանիքի անդամները կը հաւաքուէին: Տան մեծ հայրը, ծալլապատիկ, հանդիսաւոր դիրքով, ծխամորճը ձեռքը, կը նստէր սէտիրին վրայ: Ընտանիքին անդամները կարգով կը համբուրէին ծերունիին ձեռքը, իսկ ինք կը համբուրէր անոնց աչքերը ու մինտերին տակէն արծաթ մանր դրամներ կը հանէր եւ անոնց ափը կը դնէր հազարաւոր օրհնութիւններով:
Ուրֆայի Մէջ
Ուրֆացիները անհրաժեշտ կը զգային իրենց տուներէն ներս հիւրեր ընդունիլ: Բոլորը պէտք էր Կաղանդի գիշերը ուրախ անցնէին. վա՜յ անոր, որ այդ գիշեր տխուր ըլլար, որովհետեւ կը հաւատային որ ան կրնար ամբողջ տարի անյաջողութիւններու հանդիպիլ: Ուրֆացիները միայն հարսնցուներուն կաղանդչէքներ կու տային (ոսկի, արծաթ, թաւիշ, զերտէ կամ հալվա):
Քեսապի Մէջ
Քեսապի նշանաւոր ուտելիքներն էին բախլաւան, զանազան հացեր (ճիֆթ, ծոթրին, պանիր, բոկեղ), բոված սիսեռ, բոված ցորեն, բոված բովեկ (մանանկիչ): Ազգականներով կը հաւաքուէին, կէս գիշերին կը հնչէր եկեղեցւոյ կոչնակը, հրացանները կ՛որոտային, գիւղացիները դուռը կը բանային, հին տարուան չարիքները դուրս դնելու եւ Նոր Տարուան բարիքները ընդունելու համար: Ապա կարգով կը շնորհաւորէին իրարու Նոր Տարին: Տան աւագը նախ կը բարձրացնէր առաջին բաժակը, կ'օրհնէր սեղանը եւ կ'առաջարկէր նախ մեղր ուտել:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայկական տօներ
Ռոբերտ Մարգարեան
Գործեր
Գրել սկսած է 1983-ին։ Իր բանաստեղծութիւնները լոյս տեսած են Թեհրանի «Ալիք», Հայաստանի «Ուրբաթ» թերթերուն եւ Ամերիկայի «Նաւասարդ» ամսագրին մէջ։ Ջբաղած է նաեւ արուեստի քննադատութեամբ եւ այս ուղղութեամբ յօդուածներ ստորագրած՝ «Ալիք» օրաթերթին մէջ։ Հրատարակութեան համար պատրաստ ունի իր բանաստեղծութիւններու անդրանիկ հատորը կեանքը «Զարկուած Թռչնի Թեւերի Վրայ» վորագրին տակ։ Կատարած է Թարգմանութիւններ իրանցի բանաստեղծներէ ու նաեւ Ֆրանսացի յայտնի բանաստեղծ Ժաք Փռէվէռէն։ Երիտասարդ բանաստեղծը ինքնատիպ ոճով եւ հարազատօրէն կը պատկերացնէ ներկայ դարու մարդկութեան սպառնացող վտանգները, եւ կը բաժնէ աղէտեալին վիշտը։
1990 թուական
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1990 ծնունդներ
Ներքի Գիւղ
Հակիրճ պատմութիւն
1830-ական թուականներուն երբ Սուրիա կը մտնէ Եգիպտոսի Իպրահիմ փաշան իր զօրքերով գիւղացիները կամաց-կամաց Քեսապէն կը վերադառնան Ներքի գիւղ։ 1865-ին Անտոնեան Վարդապետի համաձայն հոն կապրէին տասը ընտանիք։ 1911-ի մարդահամարի համաձայն Ներքի գիւղի եւ խայիթի բնակչութիւնը կը հասներ 178 անձի այսինքն 33 տուն։
1947-ին հայրենիք կը ներգաղթեն 78 անձ, եթէ նկատի առնենք 1955-ի գիւղի բնակչութեան թիւը՝ 68 անձ կը համարուի, ուրեմն գիւղի մօտ կէսէն քիչ մը աւելի գաղթած է Հայաստան։
407 (թիւ)
407 (չորս հարիւր եօթ) կենտ եռանիշ բնական թիւ է 406-ի եւ 408-ի միջեւ
Ուեզլի Շուլթզ
Կեանք եւ գործընթացք
2012 թուականին, 3 անդամներէ բաղկացած խումբը կը հրատարակէ իր առաջին ալպոմը, զայն կոչելով The Lumineers: Այս ալպոմին երգերէն են՝ «Ho Hey», «Stubborn Love» եւ «Submarines»:
408 (թիւ)
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:408
Շուն
Ստորոգութիւն:Կաթնասուն կենդանիներ Ստորոգութիւն:Շուներ Ստորոգութիւն:Ընտանի կենդանիներ
Գիւղացիներու Արշաւանք
Արշաւանքի սկիզբ
Հռոմի պապ Ուրբանոս II-ը յոյս ունէր, որ Խաչակիրներու Առաջին Արշաւանքը կը սկսի 15 օգոստոս 1096–ին (Աստուածածնի Վերափոխման Տօն), բայց գիւղացիներու եւ աղքատ ասպետներու ամբոխները իրենց սեփական նախաձեռնութեամբ դէպի Երուսաղէմ շարժեցան անոնցմէ քանի մը ամիս առաջ։ Խաչակրաց արշաւանքներուն նախորդող տարիներուն Եւրոպան կը տառապէր երաշտէ, սովէ ու ժանտախտէ: Բնակչութիւնը աղքատացած էր, այդ պատճառով խաչակրաց արշաւանքը շատերուն իրենց դրամական վիճակը վերականգնելու միջոց կը թուէր։ Բացի անոնցմէ, 1095–ի բնական երեւոյթները (լուսնի խաւարում, օդաքարային անձրեւ եւ այլն) որպէս Աստուծոյ կողմէ օրհնութիւն էին կարծէս արշաւանքի համար։ Խաչակրաց արշաւանքի գաղափարը այնքան յայտնի դարձաւ, որուն իբրեւեւ արդիւնք, տարբեր աղբիւրներու համաձայն, այնտեղ ուղեւորուեցաւ 100-300 հազար մարդ, որոնց մէջ կային նաեւ կանայք եւ երեխաներ, մեծամասնութեամբ հասարակ մարդիկ :
Արշաւանքի վերջ
Խաչակիրները դուրս եկան եւ դէպի նիկէեան ճամբան շարժեցան։ 21 Հոկտեմբերին Նիկէայի եւ Դրակոն բնակավայրի միջեւ ինկած նեղ մարգագետնի վրայ անոնք թուրքերու լարած ծուղակը ինկան եւ գլխովին ջախջախուեցան. մօտ 25 000 գիւղացի-խաչակիրներ զոհուեցան : Վալտեր Գոլեակի դիակը աւելի ուշ գտնուեցաւ։ Մուսուլմանները անոր մարմինի մէջ եօթը նետ խրած էին։ Պետրոս Ամյենցուն յաջողեցաւ Կոստանդնուպոլիս վերադառնալ:
Ապակի
Ապակիի բաղադրութիւն, անցեալի շատ մը քաղաքակրթութիւններ (Փիւնիկէ, Եգիպտոս, Յունաստան, Հռոմ...) ապակին գործածեցին շինելու համար տարբեր առարկաներ (ամաններ, գոհարեղէն, հայելի ...): Ապակեշինութիւնը գտնուեցաւ փիւնիկէցիներու կողմէ (ներկայ Լիբանան):
Բիւրեղ
Բիւրեղ ունենալու համար՝ կապար կը խառնեն ապակիին հետ: Բիւրեղը աւելի թափանցիկ է եւ աւելի ծանր:
La mamma
«La Mamma» («Մաման»), ֆրանսահայ աշխարհահռչակ երգիչ Շարլ Ազնաւուրի՝ 1962-ին ֆրանսացի բանաստեղծ Ռոպեր Կալլի բանաստեղծութեան խօսքերով յօրինած եւ կատարած հիթային երգ :
Պատմութիւն
Շարլ Ազնաւուր "La mamma"-ն առաջին անգամ կատարած եւ ձայնագրած է 1962-ին՝ իր երգերու 1963-ին հրապարակուելիք ալպոմին համար: Երգը առանձինը առաջին անգամ հրապարակուած է 1963-ի սկիզբը, Les Compagnons de la chanson երաժշտախումբի կատարմամբ, որ ֆրանսական հիթ-շքերթին մէջ զբաղեցուցած է 80-րդ տեղը : Բայց շուտով (Փետրուար 1964-ին) հրապարակուած է Ազնաւուրի կատարման տարբերակը, որ շատ կարճ ժամանակամիջոցի մէջ զբաղեցուցած է առաջին տեղը եւ երկար ժամանակ պահպանած այդ բարձր տեղը հիթ-շքերթին մէջ: "La mamma"-ի ազնաւուրեան կատարումը 1964-ին առաջնակարգ տեղեր գրաւած է նաեւ Պելճիքայի, Իտալիոյ եւ այլ երկիրներու մէջ: Անիկա դարձած է Շարլ Ազնաւուրի առաջին երգը, որուն վաճառքի ցուցանիշը հատած է մէկ միլիոն օրինակի սահմանագիծը :
Միջերկրածովեան Ընտանեկան Տենդ (Հայկական Հիւանդութիւն)
Ձեւեր
«Հայկական հիւանդութեան» բոլոր ձեւերուն ընդհանրապէս կ'ուղեկցին.
«Հայկական հիւանդութեան» ախտաճանաչումը յաճախ կը դժուարանայ։ Ախտաճանաչումը կը կատարուի նկատի առնելով՝
Ապազ
Ապազ կամ ապազի, վրացական արծաթէ մետաղադրամ, որ սկզբնապէս հատուած է պարսկական ապպասիի օրինակով:
Մետաղադրամի դիմայի մասի վերը կը զետեղուէր Թիֆլիսի պատկերանիշը՝ քարէ ատամնաւոր թագ, մետաղադրամի կեդրոնէն ներքեւ՝ Թիֆլիսի գրութիւնը: Ամենաներքեւը, կը զետեղուէր արմաւելիի եւ ձիթենիի ճիւղերու միահիւսումը:
Մետաղադրամին միւս երեսը՝ ետեւը կը նշուէր արժողութիւնը՝ վրացական թուանշաններով: Մետաղադրամի կեդրոնը՝ վրացական արծաթ գրութիւնը: Երկրորդ «տետրի» (սպիտակ) բառը երկակի իմաստ ունէր դրամական գործին մէջ.
Մարգարիտ Ալեքսանեանց
Կեանք եւ գործինէութիւն
Ղարաբաղցի կալուածատէր Ումբրի բէկ Օհանեանցի աղջիկը։ Ծնած է Շուշի, 1838-ին։ Ուսանած՝ տեղւոյն Կուսանաց անապատի «Աքեր» կոչուած կոյս Եղիսաբէթ Սարգսեանի մօտ։ Փոքր հասակէն ձեռագործի եւ գեղագրութեան սիրահարուած է։
Գիւմրի
Զինանշանը հաստատուած է 2001 թուականին։ Զինանշանի վրայի պատկերները ունին հետեւեալ նշանակութիւնը.
Ապահով պարզ թիւ
Ապահով պարզ թիւ՝ 2p+1 տեսքի պարզ թիւ մըն է, ուր p-ն նոյնպէս պարզ թիւ է: Առաջին ապահով պարզ թիւերն են՝
Միխէիլ Ծերեթելի
Կենսագրութիւն
Խորհրդային զօրքերու կողմէն Վրաստանի գրաւումէն ետք՝ Մարտ 1921 թուականէն նորէն արտագաղթած է։ 1921-1933 թուականներուն եղած է Պրիւսելի համալսարանի, իսկ 1933-1945 թուականներուն՝ Հումպոլտթի համալսարանի մասնագէտ։ 1945 թուականէն ապրած ու աշխատած է Միւնխենի մէջ։
Լոձ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Լեհաստանի քաղաքներ Ստորոգութիւն:Վերանուանուած քաղաքներ
Խաչատուր Աւագեան
Ուսանողութեան օրերէն յայտնի եղած է, իբրեւ՝ օրինակելի հայ, Աւագեանի արտայայտութիւններէն են. «Ապրիլ հայու համար, գործել հայու համար, եւ մեռնիլ հայ մնալով» եւ «Ով որ չգիտէ հայերէն նա հայ չէ եւ չի կարող լինել»։
411 (թիւ)
411 (չորս հարիւր տասնմեկ) կենտ եռանիշ բնական թիւ է 410-ի եւ 412-ի միջեւ
Մարդ-մեքենայ
Մարդ-մեքենաները կը նմանին մարդկային թեւերու։ Անոնք արմուկին եւ դաստակին նման յօդեր ունին։ Անոնց թեւը փոխան մատներու՝ ունելիով մը կը վերջանայ։ Համակարգիչի մը կողմէ կառավարուելով՝ այդ ունելին կրնայ առարկաներ բռնել, վերցնել կամ գործիքներ բանեցնել։
Տիգրան Թապիպեան
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:1858 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Կեսարիա ծնածներ Ստորոգութիւն:13 Դեկտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Աւագ Շաբաթ
Աւագ Երկուշաբթի
Այս առակով Յիսուս մարդոց կը սորվեցնէ անպտուղ թզենիին չնմանիլ՝ դուրսէն կանաչ, սակայն՝ անպտուղ, այլ միշտ պատրաստ ըլլալ ճիշդ ժամանակին կեանքի պտուղը Տիրոջ ներկայացնելու։ Նաեւ կը սորվեցնէ՝ վստահութիւն ունենալ Աստուծոյ նկատմամբ, աղօթքով դիմել եւ հաւատալ որ Աստուած կու տայ այն ինչ որ կը խնդրուի իրմէ։
Աւագ Երեքշաբթի
Այս առակով Յիսուս մարդոց կը զգուշացնէ եւ կը թելադրէ, որ իրենց հաւատքի ճրագները միշտ վառ պահեն, արթուն հսկեն, որովհետեւ ոչ ոք գիտէ Տիրոջ ահեղ Գալուստին եւ Յայտնութեան օրը կամ ժամը։
Աւագ Հինգշաբթի
Փոխան Հին Կտակարանի գառնուկին, որ խորանին վրայ պիտի զոհագործուէր մարդոց մեղքերուն փոխարէն, ահա Քրիստոս իբրեւ Անարատ Գառն Աստուծոյ, Արդարը՝ անարդարներուն համար, Անմեղը՝ մեղաւորներուն համար Իր սրբարար ու քաւչարար արիւնը թափեց քառաթեւ խաչին վրայ, որպէսզի մարդոց մեղքերը միանգամընդմիշտ ներում եւ թողութիւն գտնեն։
Յիսուս Իր աշակերտներուն սիրոյ եւ խոնարհութեան գերագոյն ու գործնական օրինակը տուաւ՝ անոնց ոտքերը լուալով։ Այս արարքով Յիսուս մարդոց խոնարհ ըլլալու եւ բոլորին անսակարկ սիրով ծառայելու պատգամն է որ կը փոխանցէ, որովհետեւ ով որ կ'ուզէ մեծը ըլլալ, պէտք է բոլորին սպասաւորը ըլլայ։ Այս դրուագին պատկերաւոր կատարումն է որ տեղի կ'ունենայ եկեղեցիներէն ներս, եկեղեցականը մեծ վայելչութեամբ իր զգեստները հագած կը կանգնի խորանին մէջտեղ եւ իր երկու կողմերը շարքով կանգնած տասներկու դպիրները, ի նշան՝ տասներկու առաքեալներուն, արտասանուած կանոնական աղօթքներէն ու երգուած շարականներէն ետք կարգով կը մօտենան հանդիսապետ եկեղեցականին, զոր իրենց ոտքերը ջուրով լուալէ ետք նաեւ իւղ կը քսէ անոնց վրայ, յօրինակ՝ Մարիամի կողմէ Քրիստոսի ոտքերը օծելուն։
Եզնիկ Ա. Քհնյ. Ապահունի
Կենսագրութիւն
Տէր հայրը երբեք հանգիստ չէր սակայն, անոր միտքէն ուրիշ մտածումներ կ՝ անցնին. -Առանց դպրոցի, գաղութին ազգապահպանման նախաձեռնութիւնները թերի են։ Մանուկներուն համար անհրաժեշտ է դպրոց։
10 Նոյեմբեր
Տօներ
Ստորոգութիւն:Նոյեմբեր
Յովհաննէս Աւագեան
Վարած պաշտօններ
Վան ի մէջ 1911-1914 զուտ գաւառական գրականութեան նուիրուած «Վանտոսպ» հանդէսը խմբագրած է:
1919-ին մտած է Նիւ Եորքի «Կոչնակ», ապա՝ «Հայաստանի Կոչնակ» շաբաթաթերթի խմբագրական կազմին մէջ։ Հոն, բացի ազգային բաժինը խմբագրելէ, երեւցած է լուրջ քննադատական յօդուածներով: Աշխատակցած է զանազան տարեգիրքերու, թերթերու եւ հանդէսներու, (Թէոդիկի «Ամէնուն Տարեցոյցը», «Արեւելք», «Հայրենիք», «Բիւրակն», «Պայքար», «Փիւնիկ», «Նաւասարդ» եւ այլն):
Վազգէն Շուշանեան
Վազգէն Շուշանեան, ֆրանսահայ գրող, բանաստեղծ, հասարակական գործիչ։
Գուրգէն Մարգարեան
Սպանություն
Սպանությունից անմիջապես հետո Ազրպէյճանցին գնում է մյուս հայ սպայի սենյակը՝ ցանկանալով նրան նույնպես սպանել։ Միջանցքում նա հանդիպել է աղմուկի վրա դուրս եկած ուզբեկ սպային, Ազրպէյճանցին նրան առաջարկել է միասին գնալ եւ սպանել երկրորդ հայ սպային։ Ուզբեկը փորձել է հանգստացնել մարդասպանին, բայց նրան չի հաջողվել հանդարտեցնել։
Սաֆարովի դատավարություն
Ռամիլ Սաֆարովի դատավարությունն անցավ Հունգարիայում։ Դատարանում Սաֆարովի պաշտպանությունը նրա գործողությունների խթան էր համարում Սաֆարովի վրա ղարաբաղյան պատերազմի իրադարձությունների հետքերը։ Դատարանի կողմից անցկացված բժշկական փորձաքննությունը նրան մեղսունակ ճանաչեց։ Դատարանը Սաֆարովին դատապարտեց ցմահ բանտարկության՝ առաջին 30 տարում առանց համաներման իրավունքի։ Դատավորն իր որոշումը բացատրեց Սաֆարովի կատարած հանցագործության առավել դաժանությամբ եւ նրանով, որ Սաֆարովն այդպես էլ չգիտակցեց իր գործողությունները : 2012 թվականի օգոստոսի 31-ին Սաֆարովի հանձնվեց Ազրպէյճանին՝ հետագա պատիժն այնտեղ կրելու համար, եւ նույն օրն էլ ներում շնորհվեց Իլհամ Ալիևի կողմից , բնակարան նվեր ստացավ եւ կոչումը բարձրացվեց մինչ մայոր՝ ութ տարվա աշխատավարձի վճարումով, որոնք նա անցկացրել էր անազատության մեջ։ Տվյալ որոշումը հանգեցրեց Հայաստանի եւ Հունգարիայի միջեւ դիվանագիտական հարաբերությունների խզման :
Սիմոն Սիմոնեան
Կենսագրութիւն
Ծնած է Այնթապ: Անդրանիկ որդին է սասունցի ծնողներու։
Ներքին հիւանդութիւններ
Պատմութիւն
Այդ գիտակարգին հետագայ զարգացումը պայմանաւորուած է բնագէտի, քիմիագիտութեան, կենսաբանութեան եւ բժշկագիտութեան յառաջընթացով։ Հիւանդութիւններու բնոյթին, անոնց ախտորոշման եւ բուժման ձեւերու վերաբերեալ գիտելիքներու կուտակումը կը պայմանաւորէ բուժարանակական բժշկագիտութեան տարբերակումը: ԺԹ. դարու 2-րդ կէսէն մինչեւ Ի. դարու 1-ին կէսը, իբրեւ առանձին ճիւղեր, ներքին հիւանդութիւններէն կ'առանձնանան մանկաբուժութիւնը, ջղախտաբանութիւնը, հոգեբուժութիւնը, մաշկաբանութիւնը եւ այլն։ ժամանակին բժշկագիտութեան մէջ ներքին հիւանդութիւնները (կամ «ներքին հիւանդութիւններու բուժարան», «ներքին բժշկութիւնը») հիմնական, բուժարանակական գիտակարգ են եւ բժշկական ուսումնական հաստատութիւններու մէջ դասաւանդուող հիմնական առարկայ։
Ազրպէյճանի Խորհրդայնացում
1919-1920 թուականներու ընթացքին Ազրպէյճան քաղաքական խոր եւ ընկերվարական-տնտեսական ճգնաժամ կ'ապրէր: Գաւառներուն մէջ քաղաքական եւ ընկերվարական տարբեր խմբաւորումներուն միջեւ տղեի զինուած հակամարտութիւններ տեղի կ'ունենային}: Միաժամանակ, 1918-ին խորհդային իշխանութեան տապալումէն ետք, Ազրպէյճանի ընկերվարական տարբեր կուսակցութիւնները եւ կազմակերպութիւնները աշխուժօրէն կը գործէին: Քաղաքական սեփական նպատակներուն հասնելու համար, Փետրուար 1920-ին անոնք կը միաւորուին ու կը հիմնեն Ազրպէյճանի համայնավար կուսակցութիւնը (պոլշեւիկներ)՝ ԱԿԿ(բ)-ն:
Ընկերվարականներու գործունէութիւնը՝ խորհրդային իշխանութեան տապալումէն ետք
Յուլիս 1918-ին Պաքուի խորհրդային իշխանութիւնը կը տապալուի, իսկ քաղաքը Ազրպէյճանական Ռամկավարական Հանրապետութեան մայրաքաղաքը կը դառնայ: Սակայն, միւս կողմէն, պոլշեւիկներու ընդիմադիր ընկերվարական կուսակցութիւններ եւ կազմակերպութիւնները կը գործէին: Սկիզբը անոնք շատ ուժասպառ էին: Միայն Օգոստոս-սեպտեմբեր 1918-ին Պաքուի նուաճումի ժամանակ կը սպաննուի «Ատալյաթի» շուրջ 100 անդամ, 95-ը կը բանտարկուի, իսկ ողջ մնացածները եւ ձերբակալութենէն խուսափածները անօրինական դրութեան կ'անցնին : Խորհրդային իշխանութեան տապալումէն ետք «Գումմէթ» կազմակերպութիւնը բոլորովին կը ջախջախուի, եւ միայն 1918-ի երկրորդ կեսէն ետք կը յաչողի վերականգնիլ:
Պատմութիւն
12 Փետրուար 1920-ին, Պաքուի մէջ, համայնավարական կազմակերպութիւններու առաջին համագումարի ընթացքին, Ազրպէյճանի համայնավարական (պոլշեւիկներու) կուսակցութիւնը կը հիմնադրուի։ 28 Ապրիլ 1920-ին Ազրպէյճանի աշխատաւորները կարմիր բանակի 11-րդ խումբի օգնութեամբ կը տապալեն մուսավատական կառավարութիւնը եւ խորհրդային իշխանութիւնը կը հաստատեն։
Իրադարձութիւններու գնահատում եւ բնոյթ
Չարլզ Ուորրէն Հոսթլերը, Մայքլ Սմիթը , Եորկ Պապերովսկին Կարմիր բանակի 11-րդ գործողութիւնները «տիրացում» կ'անուանեն: Ս.Ա. Ուիմպուշը կը գրէր, որ ազրպէյճանական պետութիւնը ուժով նուաճած էր Կարմիր բանակի կողմէն. Ըստ ռուս հեղինակ Ալեքսանդր Շիրոկորատի, «խորհրդային զօրքերու Ազրպէյճան ներխուժումը պոլշեւիկեան ճշկրիտ յատակագիծի վրայ իրականացուած է՝ բանւորականութեան իրական կամ «էական» ապստամբութիւն կը նախաձեռնէ եւ նոյն ժամանակ օգնութեան խնդրանքով կը դիմէ Կարմիր բանակին: Այդ ծրագրով կը գործեն աւելի քան 50 տարի՝ 1956-ի ներխուժումը Հունգարիա, 1968-ին՝ Չեխոսլովակիա եւ այլն:»
Պատմաբան Ճ. Ղուլիեւ 18 Մայիս 1918-ի եւ 28 Ապրիլ 1920-ի իրադարձութիւնները որպէս միասնական գործընթացի մաս կը համարէ, ընդունելով այն միտքը, որ Ազրպէյճանի ռամկավարական Հանրապետութիւնը Ազրպէյճանական Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութեան ստեղծման նախադրեալները պատրաստած էր: Ուրիշ պատմաբան մը, ակադեմիոյ անդամ, Ալի Սումպատզատէն կ՛ընդգծէ, որ գերիշխանութեան եւ պետականութեան գաղափարները ԱԴՀ ժամանակաշրջանին սկսած էին իրականացուիլ եւ ամրապնդուիլ, իսկ իրենց զարգացումը խորհրդային ժամանակաշրջանին սկսած էր ծաղկիլ, այդ իսկ պատճառով 28 Մայիսն ու 28 Ապրիլը ազրպէյճանական ժողովուրդի պատմութեան մէջ արժանապատիւ տեղեր պէտք է գրաւեն:
Թութա՞կ ես, ծօ
Աղբյուրներ
Ստորոգութիւն:Գիրքեր
Թուզ
Թուզը կը համարուի ամենահին մշակուող բույսերէն մէկը, ըստ որոշ տվյալներու՝ հաւանաբար ամենահինը։ Թուզի մշակմամբ զբաղուած են Արաբիոյ մէջ, ուրկէ տարածուած է Փիւնիկէ, Սուրիա եւ Եգիպտոս։
Պետրոս Տէր Պօղոսեան
Պատմութիւն
Պետրոս Տէր Պօղոսեան միջահասակ, նուրբ կազմուածքով, արագաշարժ մէկն էր, խառնուածքով Արտաշէս Գէորգեան ի ճիշդ հակապատկերը:
Շուշանիկի Վարք
«Շուշանիկի վարքը» ստեղծագործութեան մէջ պատկերուած է Վարդան Մամիկոնեանի դստեր՝ Շուշանիկի տառապանքներն ու սպանութիւնը իր ամուսինին՝ Վարսկենի (Վազգէն) ձեռքով, որ Հարաւային Քարթլիի թագաւորն է։ Պարսիկներու հետ համագործակցելու նպատակով ընդունելով զրադաշտականութիւն ը՝ ան նոյնը պահանջեց նաեւ իր կնոջմէն ու երեխաներէն։ Շուշանիկը, մերժելով հրաժարիլ քրիստոնէութենէն, վեց տարի անցուցած է զնտանի մէջ՝ ենթարկուելով տանջանքներու ու ստորացման, իսկ՝ եօթներորդ տարին՝ մահացած է։
Յակով Ցուրթաւելին կը հաստատէ, որ եղած է թագուհիին խոստովանահայրը, իր ստեղծագործութեան մէջ կը շարադրէ իր զրոյցները թագուհիին հետ, ինչը մեծ արժէք կու տայ երկրին՝ իբրեւ պատմական աղբիւրի։ Ատոր մէջ, գրեթէ չկան աւանդական վարքագրութիւններուն յատուկ կաղապարուած արտայայտութիւններ ու հատուածներ։ Երկրին մէջ, բաւական տեղեկութիւններ կը պարունակեն երկրի պետական կառուցուածքի, պատմութեան, կրօնի, հին Վրաստանի ու Հայաստանի բնակիչներու առօրեայ կհեանքի մասին։ Բացի այդ, «Շուշանիկի վարքը» կը համարուի վրացական արձակի փայլուն նմոյշներէն մէկը՝ շնորհիւ անոր լակոնիկ, բայց փոխաբերութիւններով հարուստ ոճի ու գեղարուեստական տարրերու (ինչ բանի պատճառով այս ստեղծագործությիւնը երբեմն կը կոչեն «վարքագրական վէպ»)։
Ծիր Կաթին
Ծիր Կաթինը այն համաստեղութիւնն է, որուն մէջ կը գտնուի Արեգակը իր մոլորակային համակարգով։Հայերէնի մէջ Ծիր Կաթինը կ'անուանուի նաեւ Յարդագողի ճանապարհ կամ Դարմանագողի ճանապարհ ։ Ըստ հայկական առասպելին, խիստ ձմեռ մը հայերու նախնի Վահագնը ասորիներու նախնի Բարշամինէն յարդ գողցած է, եւ երկինքին մէջ մասամբ երեւցող Ծիր Կաթինը անոր գողցած յարդին հետքն է ։ Հինէն ի վեր մարդիկ հիացած են անոր երկնասփիւռ տեսքով։ Երկիրէն նայելու ատեն զայն դիտողին կը ներկայանայ մշուշոտ թոյլ լոյսով։
Կը պարզուի, որ Ծիր Կաթինի սկաւառակին մէջ չէզոք ջրածինը բաշխուած է ոչ թէ համասեռ, այլ պտտման կեդրոնին շուրջը փաթթուող պարուրաթեւեր կը կազմէ։ Այն ժամանակ հեռաւոր աստղերու հեռաւորութիւններու որոշման ձեւերը դեռ բաւականաչափ ճշգրիտ չէին, սակայն պարզ էր արդէն, որ Ծիր Կաթինի սկաւառակին մէջ դիտուող աստղերուն եւ անոնց կոյտերուն մեծ մասը կը գտնուին այդ պարուրաթեւերուն մէջ։ Այսպէս կ'ուրուագծուի Ծիր Կաթինի իրական կառուցուածքը, որ նոր ձեւով կը կոչուի համաստեղութիւն։
10 Օգոստոս
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Օգոստոս
Գլան
Յատկութիւններ
Գլանային մակերեւոյթը կը ստանանք որեւէ հատուած տուեալ ուղղին զուգահեռաբար պտտելով: Այսպիսով, գլանի կողային մակերեւոյթը այդ հատուածներու ամբողջութիւնն է, որոնց կ'ըսեն ծնիչներ: Եթէ պտտման առանցքն ուղղահայեաց է հիմքին, ապա կ'ունենանք ուղիղ գլան, միւս պարագային՝ թեք գլան:
Միաւորներու Միջազգային Համակարգ
Հիմնական միաւորներ
Հիմնական յօդուած՝ ՄՀ հիմնական միաւորներ
Թաբոր Լերան ճակատամարտ
Հետեւանքներ
17 ապրիլ-ին Կլեբեռը տամասկոսեան բանակի մնացորդներուն կը հետպնդէր։ Այսպիսով փոքրաթիւ ուժերու գնով յաջողուեցաւ նեյտրալիզացնել տամասկոսեան բանակը։ Ֆրանսացիները իրական հնարաւորութիւն ստացան Տամասկոսը գրաւելու համար, որ միայն կայազօրը կը պաշտպանէր, սակայն Նաբոլէոն կրնար միայն Կլեբեռի բաժինը տրամադրել, որովհետեւ մնացած զօրքերը անոր անհրաժեշտ էին Աքքայի մէջ պաշարումը շարունակելու համար։ Նաբոլէոն Դահերու շէյխէն ինչպէս նաեւ դրուզերու եւ մորոնեաններու առաջնորդներէն զօրքեր խնդրեց, սակայն վերջիններէն զօրքեր հաւաքելու համար շատ ժամանակ պահանջուեցաւ եւ անոնք հրաժարեցան ֆրանսացիներուն օգնելէ, Նապլուս չյարձակելու պայմանով, ֆրանսացիներուն գերեւարուած ֆրանսացիները վերադարձուց՝ փրկուելով կործանումէն, իսկ Կլեբեռը հրաման ստացաւ Հորդանանը անցնիլ եւ գետանցը վերահսկել։
Արքաներու Պատերազմը
Ստեղծագործութեան Աշխարհի Ստեղծում
Եօթը թագաւորութիւններու մէջտեղը գտնուող հսկայ սառոյցէ Պատի պատմական նախատիպը կը համարուի Սքոթլանտայի մէջ գտնուող Ատրիանի պատնեշը: Անիկա կառուցած են հռոմէական լեգեոնի զինուորները, որպէսզի պաշտպանուին հիւսիսային անտառներու պիկտներու եւ բրիգանտներու յարձակումներէն: 120 քիլոմեթրային պաշտպանութիւն ստեղծելու գաղափարը կը պատկանի հռոմէական Ատրիան կայսրին: Կառուցումը եղած է 122-126 թուականներուն: Վէպին մէջ անիկա կը պաշտպանէ Վեստերոսը վայրենացած ցեղերէն եւ ուրիշներէն՝ սառոյցէ սատանաներէն: Ստեղծման միտքը Մարտինը ունեցած է 1981-ին, երբ ան այցելած էր Մեծ Բրիտանիա՝ Լիզա Տաթլ բանաստեղծուհիի հետ հանդիպելու: Ճորճը եղած է նաեւ Սքոթլանտայի մէջ, ուր հասած է մինչեւ Ատրիանի պատնեշի գագաթ եւ փորձած է պատկերացնել թէ ինչպէս եղած վ լեգեոնի զինոգորը այդտեղ ծառայելվն: Այսպէս ալ ծագած է միտքը Գիշերային պահակախումբ ստեղծելու:
Այլ
Ճորճ Մարտինի վիպաշարի հիման վրայ թողարկուած են խաղաքարտեր, մի քանի սեղանի խաղեր , ինչպէս նաեւ օրացոյցներ ու նկարներ : Բացի ատկէ, գիրքի կերպարներով ստեղծուած են համակարգչային խաղեր Cyanide-ի  եւ Telltale Games-ի կողմէ :
Ծիծեռնակ
Ա. Տարի, Թիւ 3, Յուլիս 2001
6. ԳՐԱԽՕՍԱԿԱՆ
Բ. Տարի, Թիւ 1 (5), Յունուար 2002
6. ԳՐԱԽՕՍԱԿԱՆ
Գ. Տարի, Թիւ 1 (9), Յունուար 2003
3. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ
4. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ՈՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ
Գ. Տարի, Թիւ 2 (10), Ապրիլ 2003
3. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ
4. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ՈՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ
«Գրիգոր Սիւնի, Մեներգներ եւ խմբերգներ»։
Գ. Տարի, Թիւ 3 (11), Յուլիս 2003
2. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ
3. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ
«Հայը եւ իր երգը»։
Դ. Տարի, Թիւ 3 (15), Յուլիս 2004
բ.- Երկրորդ փուլ