cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ճիաքօմօ Կօրրինի
Կենսագրութիւն
Իր գործունէութեամբ, Կորրինի օժանդակած է հայ ժողովուրդի վերապրումին եւ օգնած՝ Իտալիա ապաստանած փախստականներուն։
Ցուլ (կենդանակերպ)
Կ'ըսուի թէ ցուլ աստղագուշակը եղողները հանդարտ անձնաւորութիւն մը կ'ունենան։
Կիլիկիոյ Տարազներ
Տղամարդկանց զգեստ
Պարեգօտի վրայէն կը հագնէին քղամիդ, կամ չուխա, ձմռանը՝ աբա (բրդեայ կտոր) ( Սասունցիներուն ամէնէն յարգի հագուստը աբան էր): Աբայի թեւքերը հիմքը լայն էր, թեւքաբերանը հաւասար: Թեւքերի երկարութիւնը կը հասնէր մինչեւ արմուկները:
Հայկ Եազըճեան
Իր ամենանշանակալի գործերէն մէկը կը կոչուի AMALUR
Հայկ Եազըճեան համաշխարհային երաժշտութեան մեծ դէմքերէն մին է:
Ալվարդ Պետրոսեան
Կենսագրական գիծեր
1982-էն 1990-ին` «Սովետական գրականութիւն» («Նորք») գրական-գեղարուեստական ամսագիրի գլխաւոր խմբագիրի տեղակալ:
Այրուձի
Պատերազմի ժամանակ ցած խաւերէն նոյնպէս ստեղծուած էր առանձին հեծելագունդ, որ կոչուած էր «ռազմիկ այրուձի»: Այրուձիի գերագոյն հրամանատարը կոչուած էր «ասպետ», որ միաժամանակ «թագադիր» կամ ալ «թագակապ» իշխան էր։ Այդ պաշտօնը Բագրատունիներու տոհմի մենաշնորհն էր։ Արշակունիներ ը այրուձիին խիստ մեծացրեցին, յատկապէս 3-4-րդ դարերուն, երբ Հայաստանի անկախութեան սպառնաց Սասանեան Պարսկաստան ը։ Այրուձիի զինուորական աստիճաններու, հրահանգներու, կանոնադրութիւններու, զինանշաններու, դրոշներու մասին պահպանուած են կցկտուր տեղեկութիւններ։ Աղբիւրներու մէջ յիշատակուած են «բիւրաւորք», «հազարաւորք», «գումապէտք», «հարդարի մարտի», «աղեղնադրոշք», «ասպարախաղք» կամ «ասպախաղք», «դրոշակակիրք», «վառնունիք», «ճակատամուղք» ստորրաբաժանումներու անուններ :
Ընդհանուր տեղեկութիւններ այրուձիի մասին
529 թուականին յատուկ հրովարտակով Յուստինիանոս Ա. կայսրը Հայաստանի բիւզանդական մասին մէջ արգիլած է նախարարներուն հեծեալ ուժեր ունենալ (արգելքը տեւած է մինչեւ արաբական նուաճումները` 7-րդ դարու կէսը)։ 652-ին հայ-արաբական պայմանագրի համաձայն՝ Հայաստանը կարողացած է պահել 15 հազարնոց այրուձի (նախկին 30 հազարի փոխարէն), որու վարձատրութիւնը վճարելու էին արաբները։ Այս կարգը պահպանուած է մինչեւ Ապտուլլահ խալիֆի (750–775 թուականներ) իշխանութիւնը։ Բագրատունիներու (885–1045 թուականներ) օրով նոյնպէս այրուձին համալրած են գերազանցապէս ազատները։ Գագիկ Ա.ի (989–1020 թուականներ) ժամանակ արքունական զօրագունդերուն մէջ կը հաշուուէր 55 հազար, իսկ իշխանականին մէջ՝ 45 հազար զինուոր։ XII–XIII դարերուն հայկական հեծելագունդերը Զաքարեան իշխաններու գլխաւորութեամբ մեծապէս օգնած են վրացական պետութեան հզօրացմանը եւ սելճուկեան թուրքերէն հայկական հողերու ազատագրմանը։
Ստորգութիւն:Կաղապարներ:Ժամանակ եւ ամսաթիւ
Ստորոգութիւն:Ուիքիփետիա:Կաղապարներ
Գիշի
Պատմամշակութային կառոյցներ
Գիշի գիւղը յայտնի է հնավայրերով եւ դամբարաններով: Գիշի մէջ միջնակարգ դպրոցին մէջ կը պահուին հնավայրերէն յայտնաբերուած կարասներ, ճենապակեայ ափսէներ, ուլունքներ, կորեկի եւ ցորենի հատիկներ:
Գիշին Արցախեան ազատամարտի ընթացքին
1989-ին Գիշի մէջ կազմաւորուած է կամաւորական ջոկատ մը (հրամանատար՝ Մ. Գասպարեան)։ Ջոկատը առաջին ինքնապաշտպանական մարտերը մղած է Գիշիի եւ Մուշկապատ գիւղի սահմանամերձ տարածքին մէջ, 1991-1994 թուականներուն առանձին, ապա՝ Մարտունիի պաշտպանական շրջանի ստորաբաժանումներու կազմին մէջ, մասնակցած է ԼՂՀ Մարտունիի (Ճարտար, Մուշկապետ, Ավդուռ, Նորշէն, Աշան եւ այլն) եւ այլ շրջաններու ինքնապաշտպանական եւ ազատագրական մարտերուն։
Դամասկոս
Համալսարաններ
Դամասկոս քաղաքին մէջ կը գտնուի Սուրիոյ ամենամեծ եւ ամենահին համալասրանը։ Կը գործեն նաեւ յատուկ մասնագիտութիւններու համալսարաններ եւ հիմնարկներ քաղաքին շրջակայ տարածքներուն մէջ.
Խուլիօ Իկլեսիաս
Կենսագրութիւն
Խուլիօ Իկլեսիաս ծնած է 1943 թուականի Սեպտեմբեր 23-ին Մատրիտ, յայտնի կնախտաբան Խուլիօ Իկլեսիաս Փուկայի ընտանիքին մէջ։ 16 տարեկանէն ֆութպոլ խաղացած է Ռէալ Մատրիտի խումբին մէջ։ 1963 թուականի Սեպտեմբեր 22-ին ան ինքնքշարժի արկածի ենթարկուած է եւ կեանքին յաջորդ 2 տարիներն անցուցած է հիւանդանոցին մէջ։ Հիւանդանոցէն ելլելէն ետք գացած է Անգլիայ, անգլերէն սորվելու։ Սորված է Լոնտոն, ապա՝ Քեմպրիճ։
Գարեգին Վարդապետեան
Կենսագրութիւն
Տօքթ. Վարդապետեան ունեցած է բազմամեայ ու եռանդուն ազգային գործունէութիւն։ 1910-ին Մարաշի մէջ եշած է Միացեալ Դպրոցի Ատենապէտ։ 1918-ին Ատանա, պասերազմէն վերջ եղած Ազգ. Միութեան Ատենապետ եւ Փարիզ ղրկուած որպէս պատուիրակ։ 1930-33, Պէյրութի մէջ 3 տարի եղած Ազգ. Սբ. Նշան վարժարանի հոգաբարձութեան ատենապետ եւ 1934-ին տարի մեն ալ Հայ Աւետ. Բարձր. Վարժարանի հոգաբարձութեան Ատենապետ։: 1937-ին, տարի լը Հ.Բ.Ը.Մ.-ի Պէյրութի մասնաժողովի ատենապետ։ Քսան տարիէ ի վեր կը ծառայէ Ազգ. Բուժարանի վարչութեան մէջ որպէս փոխ ատենապետ։ Նոր Մարաշ թաղի հիմնարկութեան կառուցումի յանձնախումբին ատենապետ եղած է նաեւ :
Սեբաստիա
Անթիկ եւ Միջին Դար
Ըստ ուսումնասիրութիւններու «Թօբրաքթէբէ» հաստատութիւնը կը փաստէ Հիթիթեան ներկայութիւնը Սեբաստիոյ մէջ, բայց հակառակ ասոր այդ գիտելիքը գիտցուած միակ բանն է Հռովմէական ժամանակէն: ՔԱ 64 թուականին իր Փոքր Ասիոյ վերակառուցումի նպատակով (3-րորդ Միթրիտաթիկ Պատերազմէն վերջ) Մեծն Պոմպէյը այդ շրջանին կառուցեց աւան մը «Մեկալաբօլիս» անունով: Դրամագիտական փաստերի համաձայն Ք.Ա. առաջին դարուն Մեկալաբօլիսը դարձաւ «Սեպասթէ», որ իգական ձեւն է Օգոստոս Կայսրի յունական վերագրուումն է: «Սիվաս»ը թրքական ձեւն է, որ վերածուած է Սեբաստիայէն, որ քաղաքը կ‘անուանուէր այսպէս հռոմէական շրջանին: Սեբաստիան դարձաւ մայրաքաղաք Փոքր Հայքի մարզին Տիօքլէթեան կայսրին գերիշխանութեան տակ: Սեբաստիան ունեցած է շատ մեծ կարեւորութիւն կանուխ Քրիստոնէական ժամանակի համար: 4-րդ դարուն Սեբաստիոյ մէջ կ‘ապրէր Սբ. Պլէյզ եւ Սբ. Պետրոս Սեբաստացի, որոնք եպիսկոպոսներն էին Սեբաստիոյ եւ Էուսթաթիուսին ով առաջին հիմնադիրներէն էր վանականութեան Փոքր Ասիոյ մէջ։ Նոյն ժամանակ Սեբաստիան այն տեղն էր, որ Քառասուն Մանկանցը կը գտնուէր: Ժուսթինեան Ա ը պատ քաշեց քաղաքի շրջապատին:
Ազգային կազմ
Հայերը կը կազմէին մեծամասնութիւն մինչեւ Մեծ Եղեռնը։
Սուրբ Աստուածածին վանք (Արաբկիր)
Ստորոգութիւն:Հայկական վանքեր
Երազ Պարախումբ
Ծակումը
"Parfums d'Arménie" (Հայաստանի Բոյրը) անունով, Երազին առաջին ստեղծագործութին է 60-էն աւելի պարողներով։
Ալ Ահրամ
Ստորոգութիւն:Մամուլ Ստորոգութիւն:Wp/hyw
Թէոդիկ
ԿԱՂԱՆԴ, ԵՓՈՑ...
Կաղանդ (ռմկ. Կաղընտ), հոմանիշը՝ Կաղանդիկոն, Նորամուտ տարի, Տարեգլուխ, Տարեմուտ եւ Ամանոր: Վերջինին կազմութիւնն է ամ (տարի) եւ նոր (պարսկ.՝ նէվ), Ամանորաբերն ալ յարաբարդ բառ մըն է՝ ամանորով եւ բերքով (պարսկ.՝ պար կամ պէր՝ պտուղ, խայրիք) ու կը նշանակէ «նոր տարիի բերք», ոչ թէ «նոր տարի բերող»:
Ռուբէն Մաթէոսեան
Կենսագրութիւն
1992-1996 թուականներուն եղած է «Աստղեր» անսամպլի գեղարուեստական ղեկավարն ու մենակատարը։
Ֆիլմագրութիւն
Ռուբէն Մաթէոսեան նկարահանուած է շարք մը ֆիլմերու մէջ.
1755 թուական
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1755 մահեր
The Perks of Being A Wallflower (գիրք)
Գիրքին պատմիչը ամչկոտ պատանի տղայ մըն է, անունը Չառլի, որ իր զգացումները նամակներ գրելով կ'արտայայտէ  անծանօթ անանուն մէկուն։ Պատմութիւնը տեղի կ'ունենայ 1990-ական թուականներուն եւ կը հետեւի Չառլիի նոր երկրորդական դպրոցական բաժնի մուտքը եւ ասպարէզը։ Կարդացողը կը սկսի հասկնալ, թէ Չառլին շատ ուշիմ ու խելացի է, սակայն նաեւ ամչկոտ եւ անժողովրդկան։
Փոնտիքոնիսի, Քերքիրա
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յոնիական ծովու կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ ըստ երկիրի Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Վիք Վանլեան
Ցուցահանդէսներ
Վանլեան նաեւ վարած է բազմաթիւ միջազգային ցուցահանդէսներ Vick Vanlian Boutique-էն ներս, տեղացի ու համաշխարհային արուեստագէտներու ներկայութեամբ:
Գործեր
Վանլեանը նաեւ կահաւորած է 350,000 եւրո արժողութեամբ կաշի աթոռ մը եւ սեքսի սենեակ մը Լիբանանցի հանրածանօթ անձի մը համար: 2017 թուականի Մարտին, Վանլեանը գործակցեցաւ Զուհայր Մուրատի հետ:
Մահ
Վիք Վանլեան կը մահանայ Պէյրութի մէջ 2017 թուականի 11 Սեպտեմբերին, քաղցկեղի պատճառաւ:
Կոմիտասի կիսանդրի (Փարիզ)
Պատմութիւն
Քանդակի հեղինակն է ծագումով հայաստանցի, այժմ Շաւիլ ապրող եւ ստեղծագործող Արշաւիր Եղիազարեանը։ Բացման արարողութեան ներկայ եղած են շարք մը քաղաքական գործիչներ, ինչպէս նաեւ մօտ 500 այլ հիւրեր ։
Արմէն Մազլումեան
Աղբիւրներ
ԱՆԴՐԱԴԱՐՁ - Արմէն Մազլումեան.- «Եգիպտոսն առաջին իսլամական պետութիւնն է, որ բարձրացրեց Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչման խնդիրը»
[http://www.aztagdaily.com/archives/184349 «Հայ Դատ Հետապնդել` Կը Նշանակէ Հաւատալ Եւ Հետեւողական Ըլլալ», «Ազդակ»-ին Կ՛ըսէ Տոքթ. Արմէն Մազլումեան]
Աստուածընկալ Վանք
Տե'ս նաեւ
Ստորոգութիւն:Հայ առաքելական եկեղեցւոյ Արագածոտնի թեմի վանքեր եւ եկեղեցիներ Ստորոգութիւն:Համաշխարհային ժառանգութիւն Հայաստանի
Համբարձում Պօյաճեան
Ուսումը ստացած է տեղւոյն Միացեալ Վարժարանին մէջ։ Պոլիս մեկնելով, կը յաճախէ Իտատի վարժարանը, որուն շրջանը աւարտելէ ետք, կը մտնէ Պոլսոյ Բժշկական Համալսարանը, զոր չ'աւարտեր։
1908-ին, Օսմանեան Սահմանադրութեան հռչակումէն ետք, կը վերադառնայ Պոլիս, ուր Նոյեմբերին կ'ընտրուի Ազգային Երեսփոխան (Գում Գափուէն) եւ Օսմանեան խորհրդարանի երեսփոխան (Ատանայէն) (1908-1912)։ Խորհրդարանին մէջ կը ծաւալէ բուռն գործունէութիւն. կ'ընդդիմանայ ոչ-իսլամներու զինուորագրութեան, Սուլթանին իրաւասութիւններուն ընդլայնման առաջարկներուն եւն.։ Ատանայի Աղէտէն ետք (1909) խստօրէն կը դատապարտէ կառավարութեան գործունէութիւնը, արժանանալով թուրք պաշտօնակիցներուն հակառակութեան։ Բուռն պայքար կը մղէ իթթիհատական նորահաստատ իշխանութեանց ազգայնամոլական վարքագիծին դէմ։ Յատկապէս 1909-ի Ատանայի կոտորածի օրերուն, Մուրատ անհաշտ պայքար կը բանայ Կիլիկիոյ Աղէտի իթթիհատական պատասխանատուներուն դէմ եւ այդ առճակատումը կը շարունակուի մինչեւ 1915-ի չարափաստիկ օրերը, երբ Իթթիհատ պետականօրէն ի գործ կը դնէ հայ քաղաքական ղեկավարութիւնը գլխատելով ամբողջ հայութիւնը ցեղասպանութեան ենթարկելու իր ահաւոր ծրագիրը։ 1915-ին մահուան կը դատապարտուի. 24 Օգոստոսին, Կեսարիոյ մէջ կը բարձրացուի կախաղան։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Օսմանեան խորհրդարանի Հայ երեսփոխաններ Ստորոգութիւն:Հնչակեան յեղափոխական գործիչներ Ստորոգութիւն:30 Յուլիսի մահացածներ Ստորոգութիւն:Հնչակեան գործիչներ Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր
Կուղբ
Կուղբերը կ'ապրին անտառային հանդարտ գետերու գետնափոր բուներու մէջ: Անոնց մարմինը ծածկուած կ'ըլլայ մետաքսանման խիտ աղուամազերով․ անոր երկարութիւնը կը հասնի մինչեւ 100 սմ.ի: Պոչը տափակ է եւ կը հաշուէ 30 սմ.: Անոն կրնան ըլլալ շաքանակագոյն, մութ սրճագոյն կամ սեւ: Կուղբերը կրնան առուակներու մէջ ամբարտակներ շինել, անտառի մէջ ջրանցքներ բանալ եւ վարպետ փայտահատի նման հաստ ծառերը կտրտել եւ հիւղակ շինել: Այս կենդանիները ճիւղերով եւ գետնի ցեխով կը շինեն ամբարտակներ, որոնք կանգուն կը մնան նոյինսկ երբ առուակներուն ջուրերը յորդին:
Արշակուհի Թէոդիկ
Կենսագրութիւն
Արշակուհի Թէոդիկ ծնած է Կ.Պոլիս՝ Օրթագիւղ, 1875-ին ։ Նախնական կրթութիւնը կը ստանայ Սամաթիոյ Նունեան-Վարդուհեան վարժարանին մէջ՝ 1895-ին ։ Կը մեկնի Անգլիա, ուր կը շարունակէ իր ուսումը Սքարպորոյի Ուէսթլենտ Հայ Սքուլի մէջ։ Աւարտելէ ետք, կ'անցնի Փարիզ՝ շարունակելու ուսումը։ Իր մասնակցւթիւնը կը բերէ Կ. Լուսինեանի Ֆրանսերէնէ հայերէն բառարանի կազմութեան աշխատանքին, որպէս բառերը եւ անոնց իմասները ուսումնասիրող։ 1898 –ին կը վերադառնայ Պոլիս եւ ուսուցչութեան պաշտօն կը ստանձնէ Սկիւտարի ճեմարանին մէջ։ Ան իր ասպարէզը կը սկսի որպէս օրաթերթերու եւ պարբերաթերթերու լրագրող, ինչպէս Հայկանոյշ Մարքի «Ծաղիկ», «Մանզումէ», «Սուրահանդակ», «Բիւզանդիոն», «Ժամանակ» թերթերուն մէջ. ։ Ան աշխատակցած է նաեւ Թէոդիկի «Ամէնուն Տարեցոյց» պարբերականին մէջ ։
Գործունէութիւն
Կազմած է նաեւ «Արդի Բարոյագիտութիւնը» դասագիրքը (1911-1912) միջին եւ բարձրագոյն դասընթացքներով։ Ունեցած է աշխոյժ հանրային գործունէութիւն։ ։
Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Թանգարան
Պատմութիւն
Ճամբորդութեան ընթացքին տեղի ունեցած էին ողբերգական դէպքեր. Ոչ միայն Միւռոնի կաթսան կոտրած էր Սիսէն ելլելէ անմիջապէս ետք եւ սուրբ իւղը՝ թափած, այլեւ, Ճիհան գէտը անցընելու ատեն, սայլը, որուն վրայ կը գտնուէին սնտուկները, փրթած էր զայն փոխադրող լաստէն եւ սահած ջուրին խորը։ Երկար ժամերու տքնաջան ճիգերէ ետք միայն կարելի եղած էր ջուրէն հանել սայլը շնորհիւ նուիրումին միաբաններու եւ քանի մը երիտասարդներու, որոնք մաս կը կազմէին տեղահանուողներու կարաւանին՝ խռնուած գէտի ափին։
Ձեռագիրներ
Կարեւոր տեղ մը վերապահուած է մանրանկարուած ձեռագիրներուն։ Հայերը շատ լաւ մանրանկարիչներ եղած են եւ հին ժամանակներէն այս արուեստը վերածած են իսկապէս ազգային արուեստի մը։ Երկրորդ յարկի սրահին մէջ ցուցադրուած են ամէնէն հին նկարազարդ ձեռագիրները իրագործուած են Կիլիկիոյ մէջ ԺԳ եւ ԺԴ դարերուն, նշանաւոր վանքերու մէջ՝ Մեծայր, Սկեւռա։ 1293-ի Նոր Կտակարան մը իր մանրանկարներուն պատճառով արժանի է յատուկ ուշադրութեան։ Այս նկարները կ'ընդելուզեն իրարու շեշտօրէն հայկական զարդարանքները եւ զուտ արեւմտեան օճով իրագործուած մանրանկարներ։ Այս վերջինները, ԺԴ դարու սկիզբը աւելցուած, գործն են թերեւս արեւմտեան արուեստին ծանօթացած հայ նկարիչի մը, որ կ'աշխատէր Իտալիոյ հայկական միջավայրին մէջ։ Բուն Հայաստանէն եկող Աւետարաններ եւ Շարակնոցներ կը յայտնաբերեն գործունէութիւնը աշխատանոցներու, որոնք ԺԴ եւ ԺԵ դարերուն կը գործէին Եկեղեաց գաւառին ու Երզնկայի մէջ, Աղթամար կղզիին, Սանահինի կամ Բջնիի մէջ։ ԺԷ դարու պատկանող գործեր կը վկայեն ազգային աւանդութիւններու եւ պերճանքի յարատեւումը Կոստանդնուպոլիս, Սեբաստիա կամ Պուլկարիա (ուր կ'ապրեր հայկական կարեւոր համայնք մը) նկարազարդուած ձեռագիրներու մէջ։
Երկրորդ «պտոյտ» մը կ'առաջարկուի ձեռագիրներու սրահին մէջ։ Ան կը թելադրուի պատերուն վրայ տեղաւորուած 45 մանրանկարներով կամ մանրանկարներու վերարտադրութիւններով։ Այս վերջինները գծուած են 1911էն սկսած, պատուէրովը Գարեգին Յովսէփեանց Կաթողիկոսի, որ Կիլիկիոյ կաթողիկոս եղած է 1945էն 1952: Այս գործերը, որոնք մաս կազմած են 1948-ին Անթիլիասի մէջ Գարեգին Կաթողիկոսի կողմէ կազմակերպուած արուեստի ցուցահանդէսի մը, կը վերարտադրեն հայկական նշանաւոր ձեռագիրներու մէջ նկարուած մանրանկարներ։ Այս ձեռագիրները ընդհանրապէս անմատչելի են հասարակութեան եւ պահուած են Երեւան(Մատենադարան), Երուսաղէմ (Հայկական Պատրիարքարան), Վեհետիկ(Մխիթարեան հայրերու գրադարան) եւ Նոր Ջուղա(Ս. Փրկիչ Մայր Եկեղեցի): Դասաւորուած ըստ իրենց վայրի եւ ժամանակի(Է – ԺԴ դար)՝ այս վաւերագիրները առիթ կը ստեղծեն ծանօթանալու հայկական մանրանկարի պատմութեան քանի մը կարեւոր պահերուն։ Անոնք կը ցուցնեն վերարտադրութեան սքանչելի աշխատանքը, որ իրագործուած է նշանաւոր արուեստագէտներու կողմէ, ինչպէս Վ. Սուրէնեանց, Ե. Թադէւոսեան եւ Հ.Մ. արծաթպանեան, եւ կը յաւերժացնեն յիշատակը Գարեգին Յովսէփեանց գիտնական կաթողիկոսին, որ հայ արուեստի նշանաւոր մասնագէտ մը եղած է եւ իսկական կարապետ մը մանրանկարուած ձեռագիրներու ուսումնասիրութեան մարզին մէջ։
Գորգեր եւ Վիժակներ
Թանգարանի երրորդ եւ վերջին յարկը հասնելէ առաջ կարելի է տեսնել գորգերու եւ վիժակներու ժողովածու մը (ԺԸ. Դար – Ի. Դարու առաջին քառորդ): Այս բաժինէն ետք տեղաւորուած են կրտսեր արուեստի զանազան առարկաներ՝ միեւնոյն շրջանէն. կնոջական զգեստի տարրեր, մանուկներու եւ պատանիներու հագուստի մասեր։ Միեւնոյն սրահին մէջ ներկայացուած է կարեւոր վաւերագիր մը՝ Հայաստանի մեծ քարտէս մը՝ մելանով գծուած կտաւի վրայ եւ իրագործուած Թաւրիզի մէջ 1926-ին, բնիկ վանեցի Մարտիրոս Խերանեանի կողմէ։
Վիդօ, Քերքիրա
Տարածութիւնն է 0,538 քլ²։ Կը գտնուի Քերքիրային համանուն մայրաքաղաքին հին քաղաքին եւ վենետիկեան բերդին դիմացը։ Քերքիրային հին նաւահանգիստէն զայն կը զատէ ծովի նեղուց մը։
1758 թուական
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1758
Գառնիի Հեթանոսական Տաճար
Պատմութիւն
Միջնադարեան մեր մատենագիտութեան մէջ Մովսէս Խորենացիի յօրինած աւանդութիւնը ճանչցուած է իբրեւ ճշմարիտ՝ իրական: ԺԴ. դարու ձեռագիրի մը մէջ ալ դաստակերտ-ամրոցի հիմնադրման տարին կը համարուի Ք․ա․ 2166 թուականը: Գառնիի դերը մեծ է յատկապէս հելլենիստական շրջան ի (Ք․ա․) Գ.-Ա. դարերուն եւ անոր յաջորդած դարերու հայկական մշակոյթի էական գիծերը վեր առնելու տեսանկիւնէն: Այս շրջանի քաղաքներու կառուցապատման, ճարտարապետական ու կենցաղային արժէքներու մասին հիացմունքի խօսքեր ձգած են Ստրապոն ը, Պլուտարքոս ը, Ապպիանոս ը: Անոնց վկայութիւններէն մեկնած ակնյայտ է, որ հայերը, փոխ առնելով Արեւելք ի եւ Արեւմուտք ի քաղաքակրթութեան լաւագոյն դրսեւորումները, յատկապէս քաղաքաշինական նուաճումները, իրենց երկրին մէջ ստեղծած են քաղաքներու ու քաղաքային կենցաղի նոր ձեւ մը, որ օրինակ պէտք էր ծառայէր դրացիներուն համար: Խօսելով հայկական մշակոյթի մասին՝ Նիկողայոս Մառ կը գրէ, որ հայ ժողովուրդը «գեղարուեստի ազնուացնող նմոյշներ կու տայ իրենց բռնակալներուն, ամէն ազգի մատչելի ճարտարապետական գիծերու ներդաշնակ երաժշտութեամբ»: Ալեքսանտր Սահինեան կը գրէ.
Բարենորոգումներ
Դ. դարու առաջին տարիներուն տաճարին ներսը եւ դուրսը կատարուած են բարենորոգման աշխատանքներ. անիկա կը վերափոխուէր իբրեւ «տուն հովանոց»: Վերածուած են դուրսի զոհասեղանները, ներսի կուռքը, ծածկուած է երդիքի բացուածքը, վերցուած է երդիքէն թափող ջուրերու հեռացման համար յատակին վրայ ստեղծուած քարակերտ կազմածը, եւ այդ մասը սալայատակուած է: Վերափոխուած է տաճարին մուտքը՝ զայն յարմարեցնելով բնակութեան համար :
Ճարտարապետութիւն
Մէկ մասը, յուշարձանը կը դիտէ իբրեւ հայկական-հելլենիստական կառուցուածք, իսկ որոշ հեղինակներ, ճիշդ հակառակը, զայն կը համարեն «պատահական», «օտար մարմին» մը հայկական հողին վրայ: Մառ, հայկական ճարտարապետութեան մէջ կը տեսնէր երկու ուղղութիւն՝ առաջինը տեղական, երկրորդը՝ կազմաւորուած յունահռոմէական ճարտարապետութեան ազդեցութեան ներքեւ :Մառ կը գրէ.
Շինութիւններ
Աշտարակները կառուցուած են երկու եղանակով. պաշտպանողական մասը կարեւոր հատուածին մէջ՝ մուտքին քով, ամբողջ մակերեսը շարուած է համատարած մեծ քարերով, իսկ միւս աշտարակներու արտաքինը պարագիծով կառուցուած են 1,15-1,50 մ. հաստութեամբ քարէ շրջանակներ, եւ անոնց մէջ լեցուած են բուտաբետուն՝ կազմուած կիր է, աւազ է, ճեղքուած որձաքար է եւ գետաքար է: Գառնիի բերդը, իր հզօր պաշտպանական համակարգով, անառիկ ու անմատչելի եղած է իր ժամանակի արհեստագիտութեան համար:
Սրճարանի կառուցում
Հասարակական աճող բողոքը կանխելու նպատակով, այնուամենայնիւ, ՀՀ Մշակոյթի նախարարութիւնը կը նահանջէ եւ 8 Մարտ 2014-ին կը յայտարարէ, որ կը հրաժարի սրճարան կառուցելու որոշումէն
Անատոլի Մոկացեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:12 Մայիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:1937 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Երեւան ծնածներ Ստորոգութիւն:26 Դեկտեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:2000 մահեր Ստորոգութիւն:Երեւան մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ բեմադրիչներ Ստորոգութիւն:Հայ սենարիստներ
Գրիգոր Փիտէճեան
Կենսագրութիւն
Գրիգոր Փիտէճեանը միջազգային ճանաչում ստացած էր իբրեւ տաղանդաւոր երաժշտագէտ, որուն գիրքերն ու յօդուածները գիտական կարեւոր նպաստ բերած են հայ ազգային ու կրօնական երաժշտութեան ուսումնասիրութեան, եւ իբրեւ դպրաց դասերու եւ երգչախումբերու հիմնադիր ու խմբավար՝ տարբեր երկիրներու մէջ։
Փերիսթերես, Քերքիրա
Փերիսթերես, Քերքիրա (յուն․՝ Περιστερές Κέρκυρας) կղզիակ, Քերքիրա, Յոնիական ծով, Յունաստան։ Հին անունն է Փիթէա։
Փերիսփերեսին վրայ կը գտնուի փարոսը, կառուցուած 1826-ին երբ Յոնիական կղզիները կը գտնուէին Անգլիոյ հովանաւորութեան տակ։
Լիզա Բերքեան–Աբրահամեան
Կենսագրութիւն
1989՝ ՀԿԿ Արագածի շրջկոմի գաղափարախօսական բաժնի վարիչ աշխատելուն զուգահեռ, ընտրուեր է Արագածի շրջանի՝ Արցախին օգնող եւ օժանդակող յանձնախմբի նախագահ։ Հանգանակեր են սննդամթերք, պարէն,  օգնութիւնը Լենինականի (Կիւմրի), Երեւանի օդանաւակայաններէն՝ ինքնաթիռով հասցուցեր Արցախ։ Այդ գործը շարունակեր է մինչեւ 1992 ։ Ապրելով արտերկրի մէջ, ամուսնոյն՝ Արա Բերքեանի հետ շարունակեր են աջակցիլ Արցախին։
Յորդանանի Հայերը
Ս. Թադէոս եկեղեցւոյ մէջ, որ գեղեցիկ ու հայկական ոճով կառուցուած է, ամէն Կիրակի կանոնաւոր կերպով պատարագ կը մատուցուի:
Յորդանան
Յորդանան (մինչեւ 1950՝ ԱնդրՅորդանան) (الأردن), Պաշտօնական անուանումը՝ Յորդանանի Հաշիմեան Թագաւորութիւն (لمملكة الأردنية الهاشميةا ), Արաբական թագաւորութիւն Առաջաւոր Ասիոյ մէջ՝ Յորդանան գետի ափին։ Հարաւէն սահմանակից է Սէուտական Արաբիոյ, հարաւ-արեւելքէն՝ Իրաքին, հիւսիս-արեւելքէն՝ Սուրիոյ, արեւմուտքէն՝ Իսրայէլին եւ Պաղեստինի Պետութեան։ Յորդանանի թագաւորութիւնը սահմանադրական միապետութիւն մըն է, որուն կառավարութեան նստավայրը մայրաքաղաք Ամմանն է։
Փեթրա քաղաքը
Սակայն Փեթրա կ'ենթարկուի բազմաթիւ երկրաշարժներու եւ ժամանակի ընթացքին կը լքուի իր բնակիչներուն կողմէ: 747-ի երկրաշարժէն ետք քաղաքը ամբողջովին կը լքուի:
Ճորճ Ուաշինկթըն
Կենսագրութիւն
Լքելով նախագահի աթոռը՝ Ուաշինկթըն հաստատուած է Մաունթ Վեռնոնի մէջ, յաճախ այցելած է կառուցուող մայրաքաղաքը։ Քոնկրեսը Ուաշինկթընին շնորհած է Հիմնադիր Հօր տիտղոսը։ Ֆրանսայի հետ յարաբերութիւններու սրման ժամանակ ՝ 1798 թուականի ամրան, խորհրդանշական կերպով նշանակուած է բանակի հրամանատար։ 14 Դեկտեմբեր 1799-ի լոյս 15-ի գիշերը Ուաշինկթընը մահացած է։ Անոր թաղած են 18 Դեկտեմբերին-ին Մաունթ Վեռոնի մէջ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:22 Փետրուարի ծնածներ Ստորոգութիւն:12 Դեկտեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:Անձինք թղթադրամներու վրայ Ստորոգութիւն:Անձինք մետաղադրամներու վրայ
Հայկական գորգ
Ծագումնաբանութիւն
Հայերէն գորգ եւ կարպետ բառերը կը գործածուին որպէս՝ հոմանիշ բառեր, միայն այն տարբերութեամբ, որ գորգերը կ՛ունենան խաւէ մակերես, իսկ կարպետները՝ ոչ ։
Արաբ ժամանակագիրները կը վկայեն, որ կալի, խալի համ հալի բառը ծագած է Կարին քաղաքի անուանումէն, իսկ Կարինը նոյնինքն արհեստներու, յատկապէս գորգագործութեան խոշոր կեդրոն էր։ Արաբները այն, յարմարեցնելով Կարնոյ քաղաք անուան հետ, կոչած են Քալիքալա ։ Ապտ ար Ռաշիտ ալ Պաք՝ աուին կը գրէ, որ իր գորգերով յայտնի Կարին քաղաքէն, որ ռազմավարական դիրք կը զբաղեցնէր Պարսկաստան եւ Եւրոպայի միջեւ․ «կ՝արտահանեն քալի կոչուող գորգեր» ։ Իսկ 13-րդ դարու արաբ գիտնական Եաքութ Ալ Համաուին (Yāqūt ibn-'Abdullah al-Rūmī al-Hamawī)(Arabic: ياقوت الحموي الرومي‎) կը նշէ, որ գորգերը Քալիքալա քաղաքի արաբական կրճատուած անուանումէն՝ Քալի ձեւէն, ստացած են քալի/կալի/խալի անուանումը  ։
Նախաքրիստոնէական Ժամանակաշրջան
Հայկական լեռնաշխարհը հարուստ էր նաեւ ներկանիւթերով։ Անոնցմէ յայտնի էր յատկապէս «հայկական» կոչուած ներկը, որուն մասին նշած են Սթրապոնը, Փլինիոս Աւագը, Փրոքոփիոս Կեսարացին եւ այլք։ Ք.Ա. 5-րդ դարու յոյն պատմիչ Հերոտոթոս կը նշէ, որ կովկասցիները բուրդը կը ներկէին բոյսերէն ստացուած ներկով, այնուհետեւ անոնցմէ թել կը մշակէին եւ կ՛օգտագործէին պատկերազարդման համար։ Իսկ անոր գոյնը չէր խամրեր ո՛չ ջուրէն, ո՛չ ալ ժամանակի ընթացքին ։
Միջնադար
Այս քաղաքներում եւ դրանց միջեւ ընկած շրջաններում կան ապրանքներ, զանազան ներմուծվող իրեր, ինչպես նաեւ անհրաժեշտ կենդանիների տարբեր տեսակներ, ոչխարներ, որոնք արտահանվում են տարբեր երկրներ։ Արտահանվող ապրանքների շարքում են նաեւ Սալմաստում պատրաստված հայկական հարգի գորգերն ու քուղերը, որոնց հատը վաճառվում է 1-10 դինարով։ Նման ապրանքներ պարզապես անհնար է գտնել այլ երկրներում։
9-11-րդ դարերում հայկական գաղութներ են ձեւավորվում Եգիպտոսում, Ուքրանիայում, Լեհաստանում, Պուլղարիայում, Ռումինիայում եւ Հունգարիայում։ Այստեղ հայերը կրկին սկսում են զբաղվել արհեստներով, այդ թվում նաեւ գորգագործությամբ։ Ըստ ռուս պատմաբաններ Կարամզինի եւ Գլինկայի՝ դեռ 11-րդ դարի 60-ական թվականներին Կիեւում ձեւավորվել է հայկական գաղութ, որը հաջորդ հարյուրամյակում վերածվում է ինքնուրույն տարրի։ Տեղացի հայերը զբաղվում էին նաեւ ակնագործությամբ։ Այս ամենի հետեւանքով գաղութներ են ձեւավորվում նաեւ Աստրախանում, Նոր Նախիջեւանում, Թեոդոսիայում, Մոսկուայում, այնուհետեւ նաեւ Սանկտ Պետերբուրգում։ Այս երկրներում գոյություն ունեցող հայկական գաղութների տարածքներում գտնված թելերը, որոնք նման են Անիում պեղված թելերի մնացորդներին, վկայում են վերաբնակիչների՝ իրենց հայրենիքի հետ պահպանած կապի մասին։
Նշանավոր վենետիկցի ճանապարհորդ Մարկո Պոլոն, ով 13-րդ դարին եղել է Արեւմտյան Հայաստանում, իր «Գիրք աշխարհի զանազանության շուրջ» աշխատության 11-րդ գլխում անդրադառնում է հայերի ապրելակերպին եւ նշում հետեւյալը. Այստեղ, ինչպես գիտեք, արտադրվում են աշխարհի ամենաբարակ եւ ամենագեղեցիկ գորգերը, հյուսվում են նաեւ կարմիր եւ այլ գույների ընտիր եւ հարուստ գործվածքներ։ Պատրաստվում են նաեւ շատ այլ արտադրանքներ։
Գորգագործական արհեստի զարգացման, որոշ չափով, կը նպաստէին Հայաստանի մէջ պատրաստուող ներկերը, որոնք կը հաղորդէին գորգին եզակիութիւն եւ վառ երանգաւորում։ Յատկապէս կ՝ օգտագործուէր կարմիր գոյնը, որ կը ստանային Հայաստանի մէջ շատ տարածուած կարմրորդ կոչուող միջատէն։ 10-րդ դարուն արաբ հեղինակ Ալ Իսթախրին, անդրադառնալով Արտաշատ քաղաքին, կը պատմէ հետեւեալը.
17 — 19-րդ դարեր
Հայկական գորգագործութիւնը իրանի մէջ կը յայտնուի կարճատեւ ճգնմաժամի, որ առաջին կարգին պայմանաւորուած Էր Ռուսաստանի կողմէն հայաբնակ տարածքներու նուաճումով։ Սակայն շուտով Իրանի մէջ կ՝ իրականացուին բարեփոխումներ, որուն արդիւնքով երկիրի ողջ տարածքին կը բացուին հայկական առեւտուրի տուներ։ Հայ առեւտրականները, օգտուելով շահերու բարեհաճութենէն, առեւտրական կապեր կը հաստատեն Հնդկաստանի, Ռուսաստանի եւ Եւրոպայի հետ՝ արտահանելով թելեր եւ գորգեր ։
Կարպիս Մուրատեան
Հրատարակութիւններ, թարգմանութիւններ եւ յօդուածներ
2013-ին իրեն ի պատիւ սարքուած գրական հանդէսին կ՚ընդերձուի օրուան Պատրիարքական Ընդհանուր Փոխանորդ Բարձր. Տ. Արամ Արքեպիսկոպոսի օրհնութեան գիրը ։
Բագրատունիներու Թագաւորութիւն
Խորհրդանիշեր
Շրջանակի երկրորդ յարկի քարին վրայ կլոր շրջանակ-փոս փորուած է, ինչ որ կը փոխարինէ գունդը՝ իշխանութեան նշանին։ Երկրորդ յարկի շրջակալի կեդրոնէն դէպի վեր, ինչպէս եկեղեցւոյ գմբէթին վրայ, գունաւոր, շեղանկիւնաւոր խաչ դրուած է։ խաչը յենուած է եռանկիւնաձեւ շեղանկիւնին վրայ։ Խաչին կեդրոնը, որ շեղանկիւնին կեդրոնն է, նոյնպէս շրջանակ-փոսիկ փորուած է՝ որպէս իշխանութեան նշան։
Արշիլ Կորքի
Անձնական կեանք
Արուեստագէտ Քորին Միշել Ուեսթը (անգ. Corinne Michelle West) Կորքիին մուսան էր, եւ հաւանաբար իր սիրահարը, թէեւ Քորինը բազմաթիւ ամուսնութեան առաջարկներ մերժած էր։ 1941 թ.-ին, Կորքին կը հանդիպի Ակնես Մակրուտըրին (1921-2013) ու հետը կ՚ամուսնանայ։ Շուտով իրեն «Մուկուշ» կը կոչէ, հայկական սիրային ծածկանուն մը։ Երկու հատ աղջիկ կ՚ունենան, Մարօն ու Եալտան (քանի մը ամիս ետ վերակոչուած Նաթաշա)։ 1946 թ.-էն սկսեալ Կորքին դժուարութիւններու դէմ կը գտնուի։ Իր արուեստանոցը կ՚այրի, խլիրդ մը կը յայտարարուի, եւ կ՚անդրադառնայ Մուկուշին անհաւատարիմ ըլլալէն, Րօպէրթօ Մաթթա նկարիչին հետ։ 1948 թ.-ին, Կորքին կը կոտրէ իր վիզը, ու իր ներկող թեւը կ՚անդամալուծուի ինքնաշարժի արկածէ մը ետք, ու իր կինը կը լքէ իրեն, երեխաները հետը տանելով։ Կորքին կախամահ կ՛ըլլայ Շէրման, Քօնէքթիքըթ, 1948 թ.-ին, 44 տարեկանին։ Թաղուած է Շէրմանի Հիւսիսային Գերեզմանատունը։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1904 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1948 մահեր Ստորոգութիւն:15 Ապրիլի ծնածներ Ստորոգութիւն:21 Յուլիսի մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ նկարիչներ
«Տը Թել Թէյլ Հարթ» (The Tell-Tale Heart)
Տը Թել Թէյլ Հարթ (The Tell-Tale Heart)ը, պատմուածք մըն է, գրուած՝ Էտկար Ալլան Փոյին կողմէ:
Ռիհաննա
2005 թուականին Ռիհաննան թողարկած է Music of the Sun ձայնասկաւարակը, որ Billboard ամսագիրի թոփ 200-ի մեջ մտաւ լաւագոյն տասնեակի մեջ, իսկ նոյն ձայնասկաւառակի մէներգներէն մէկը՝ Pon De Replay կատարումը իր հերթին կը մտնէ Billboard Hot 100-ի մեջ։ 2006 թուականին կը թողարկուի Ռիհաննային երկրորդ ձայնասկաւարակը՝ A Girl Like Me, որուն մէներգէրէն մէկը՝ "SOS" երգը նոյնպես կը դառնայ հիթ կատարում։ Ռիհաննային երրորդ ձայնասկաւարակը՝ Good Girl Gone Bad-ի (2007) մեջ արդէն տեղ կը գտնէն միանգամէն չորս հիթային կատարումներ՝ "Umbrella", "Take a Bow", "Disturbia" եւ "Don't Stop the Music" (Մի՛ դադրեցուր երաժշտութիւնը)։ Նոյն տարի Ռիհաննան Կրեմմի մրցանակաբաշխութեան շրջանակներուն մէջ կ'առաջադրուի 9 անուանակարգերուն մէջ, սակայն կը հաղթէ միայն մէկը՝ լաւագոյն ռեփ-վոքալ համագործակցութիւն (Umbrella կատարման համար, որ զուգերգ էր ռեփեր Ճէյ Զիի հետ)։ Չորրորդ ձայնասկաւառակը լոյս կը տեսնէ 2009 թուականի Նոյեմբերին՝ Rated R անուամբ։ Այս ձայնասկաւառակը արդէն "Russian Roulette", "Hard" եւ "Rude Boy" կատարումները կը գրաուեն Պիլպորտի 1-ին հորիզոնականները։ Loud-ը (2010)` հինգերորդ ձայնասկաւարակը կը ներառէ եւս մի քանի հիթեր` "Only Girl", "What's My Name?" and "S&M"։ "We Found Love" մէներգերով դուրս կ'ուգայ 2011 թուականի Սեպտեմբերին եւ աւելի ուշ՝ Նոյեմբերին, կը ներառուի վեցերորդ ձայնասկաւարակին մէջ (Talk That Talk)։
2005-2006: Music of the Sun եւ A Girl like Me Ձայնասկաւառակները
Երկրորդ երգը՝ «Unfaithful», դարձավ յայտնի համաշխարհային հիթ՝ մտնելով աշխարհի որոշ երկրներու լաւագոյն տասը երգերու ցուցակին մէջ, այդ տարին նաեւ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն Billboard Hot 100-ին մէջ զբաղեցուց 6-րդ տեղը, ինչպէս նաեւ գլխաւորեց Քանատայի, Ֆրանսայի եւ Շուէտի մէջ։ Ձայնասկաւառակի երրորդ երգին՝ «We Ride», չհաջողեցաւ կրկնել առաջինի հաջողութիւնը, սակայն չորրորդ երգը՝ «Break It Off», Sean Paul-ի մասնակցութեամբ, 52-րդ տեղէն բարձրացավ 10-րդ տեղը եւ ԱՄՆ-իի մէջ հայտնուեցաւ 9-րդ տեղը։ Ձայնասկաւառակի թողարկումէն ետք Ռիհաննան հայտարարեց իր մէնահամերգային շրջապտոյտին մասին՝ Live in Concert Tour։ Իսկ հետոյ 2006 թուականի Նոյեմբերէն մինչեւ 2007 թուականի Փետրուարը Pussycat Dolls-ի հետ գնաց Մեծ Բրիտանիա մրցումներու, Ինչպէս նաեւ նկարահանեց Bring It On 3 ֆիլմին մէջ, « All or nothing»՝ որպէս պատահական դերակատար, որ թողարկուեցաւ 8 Օգոստոս 2006-ին։
Ալմոնթէ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Սպանիոյ քաղաքներ
Միլըրտ Ֆիլմոր
Միլըրտ Ֆիլմոր (անգլերէն՝ Millard Fillmore, 7 Յունուար 1800 – 8 Մարտ 1874), Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու 13րդ նախագահը 1850էն 1853: Անդամ էր Ուիկ (Whig) քաղաքական կուսակցութեան: Նախկին անդամ Միացեալ Նահամգներու Ներկայացուցչական Տան Նիու Եորք նահանգէն, ծառայած էր իբր փոխ նախագահ  ԱՄՆ-ի նախագահ Զաքըրի Թէյլըրի (անգլերէն՝ Zachary Taylor) 1849էն սկսեալ: Ֆիլմոր իշխանութեան գլուխ անցաւ փոխարինելով Թէյլըրը վերջինի մահէն ետք որ պատահեցաւ 9 Յուլիս 1850-ին:
Մոկք
Պատմութիւն
Ք.Ա. IX դ. Մոկքի տարածքն ընդգրկուած է Վանի թագաւորութեան մէջ, Ք.Ա. VIդ. սկիզբէն՝ Երուանդունիներու թագաւորութեան կազմի մէջ։ Ըստ Մովսէս Խորենացիի, Հայոց աւանդական թագաւոր Վաղարշակը Մոկքի մէջ հաստատած է առանձին նախարարութիւն։ Որպէս Հայաստանի հարաւային նահանգ, հինէն ի վեր Մոկքը ունեցած է պաշտպանական կարեւոր նշանակութիւն, իսկ անոր նախարարները՝ ազդեցիկ դեր։
The Winner Stands Alone
Պատմութեան մասին
The Winner Stands Alone գիրքին մէջ, պատմութիւնը կը խօսի մի քանի կերպարներներու մասին, օրինակ՝ Իկոր-ին որ Ռուս միլիոնատէր մըն է, Համիտ-ին որ նշանաւոր զգեստներու հնարող մըն է, Կապրիէլա-ին որ Ամերիկացի դերասանուհի մըն է, Սավոյ-ին որ գաղտնի ոստիկան մըն է եւ Ճազմին-ին որ գեղեցկուհի մըն է:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:2008 վէպեր Ստորոգութիւն:Փաուլօ Քոհելոյի գիրքեր Ստորոգութիւն:Պրազիլցի գրողներ
1763 թուական
Մահեր
Ստորոգութիւն:1763
Վիեննայի Նկարիչներու Տուն
Վիեննայի նկարիչներու տուն (գերմ.՝ Künstlerhaus Wien), ցուցահանդէսային համալիր Վիեննա քաղաքի կեդրոնը, որու գլխաւոր մուտքը Քարլսբլաց հրապարակէն է` Ռինկշդրասէի հարեւանութեամբ: Սեփականատէրը կը համարուի «Աւստրիոյ նկարիչներու միութիւնը» (գերմ.՝ Gesellschaft bildender Künstler Österreichs, Künstlerhaus), որ Աւստրիոյ մէջ գոյութիւն ունեցող արուեստի ամենահին կազմակերպութիւնն է:
Պատմութիւն
Ամէն գարուն նկարիչներու տան մէջ տեղի կ՚ունենայ ամէնամեայ ցուցահանդէս, ուր կը ցուցադրուին վերջին տասներկու ամիսներու ընթացքին եղած աշխատանքները: Իւրաքանչիւր չորս տարին մէկ տեղի կ՚ունենայ խոշոր միջազգային գեղարուեստական ցուցահանդէս:
Տիգրան Յ. Պոյեաճեան
Կենսագրութիւն
Յաջորդ տարին ան կ՛աւարտէ Պոսթոն Համալսարանի Իրաւագիտութեան Դպրոցի ընթացքը, ու կը տիրանայ Մագիստրոս Իրաւագիտութեան աստիճանին:
Անգլերէն լեզուով վաւերագրային ուսումնասիրութիւն
Անգլերէն լեզուով՝ «ՀԱՅԱՍՏԱՆ ՄՈՌՑՈՒԱԾ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹԵԱՆ ՄԸ ՊԱՐԱԳԱՆ» Նիւ Ճըրզի 1972, ընդարձակ վաւերագրային ուսումնասիրութիւնը:
Տաթեւի Վանք
Ստուգաբանութիւն
Ըստ ուրիշ տարբերակի, վանքին գլխաւոր տաճարին կառուցման աւարտէն ետք, շինարարութիւնը ղեկավարող վարպետին աշակերտներէն մէկը գիշերով գաղտնի կը բարձրանայ գմբէթին վրայ եւ հոն կը տեղադրէ տաճարին տեսքին արժանավայել գեղեցիկ խաչ մը։ Սակայն ան չի հասնիր աննկատ իջնելու. տեսնելով զայրացած իր վարպետը, աշակերտը վախէն գմբէթէն վար կը թռչի ուղիղ անդունդը՝ գոչելով. «Տա-թեւ, տա-թեւ» ։
Ժամանակագրութիւն
ԺԱ. դարու առաջին կէսին Տաթեւ կ'ունենայ շուրջ 1,000 միաբան եւ մեծ թիւով արհեստաւորներ։ 1044-ին հարեւան ամիրայութիւններու զօրքերը կ'աւերեն Գրիգոր Լուսաւորիչ Եկեղեցին, գործատուներն ու կից կառոյցները, որոնք, սակայն, շուտով կը վերականգնին։ 1087-ին, համալիրի հիւսիսային կողմը կը կառուցուի Ս. Աստուածածին երկյարկ դամբարան-եկեղեցին։ ԺԲ. դարու սելճուքեան թուրքերու արշաւանքներուն եւ 1136-ի երկրաշարժին հետեւանքով Տաթեւի վանքը կ'աւերուի։ 1170-ին Բաղաբերդը գրաւած սելճուքեան թուրքերը կը կողոպտեն Տաթեւի եպիսկոպոսարանի գանձերը եւ կ'այրեն ձեռագիրները (շուրջ 10 հազար)։ Ստեփանոս Եպիսկոպոսի ջանքերով ԺԲ. դարու վերջը վանքը կը վերանորոգուի ։
Լենկթիմուրի Սիւնիք կատարած արշաւանքին ատեն (1381 - 1387), Տաթեւի վանքը կը կողոպտուի, կը հրկիզուի եւ կը կորսնցնէ կալուածներուն զգալի մասը։ Տաթեւի վանքը ծանր հարուած կը ստանայ 1434-ին՝ Թիմուրեան գահակալ Շահ Ռուխի արշաւանքին ատեն ։ Ան դարձեալ կը բարգաւաճի ԺԷ. դարու 2-րդ կէսին եւ ԺԸ․ դարու սկիզբը։ Կը վերանորոգուին գրեթէ բոլոր շինութիւնները եւ կը կառուցուին նորերը։ 1796-ին վանքը կ'ենթարկուի Աղա Մահմետ խանի պարսկական զօրքերու ասպատակութեան եւ կը կողոպուտին ։
Վանքը
Տաճարին հարաւային պատին կից, 1043-ին, կը կառուցուի կամարակապ սրահ մը, զոր կը քանդուի 1931-ի երկրաշարժին։ 1087-ին՝ համալիրին պաշտպանական համակարգին հիւսիսային անկիւնը, կը կառուցուի Ս. Աստուածածին Եկեղեցին։ 1295-ին, երկրաշարժէն կործանած Ս. Գրիգոր Եկեղեցւոյ տեղ Սիւնեաց Առաջնորդ Մետրոպոլիտ Ստեփանոս Օրբելեանը եկեղեցի մը կը կառուցէ, դարձեալ Ս. Գրիգոր անունով։ Տաճարին հարաւային մուտքին առջեւ 1787-ին կը կառուցուի Գրիգոր Տաթեւացիին դամբարանը, իսկ ԺԹ. դարու վերջը եւ Ի. դարու սկիզբը՝ տաճարին արեւմտեան կողմը կը կառուցուի գաւիթը եւ տանիքին վրայ՝ զանգակատունը ։
Արթիւր Ադամով
Կենսագրութիւն
Ծնած է Թիֆլիս, Կովկասի մէջ նաւթի հանքեր ունեցող հարուստ ընտանիքի մը մէջ։ Առաջին Համաշխարհային պատերազմի նախօրեակին ընտանիքին հետ մեկնած է շրջապտոյտի, սակայն պատերազմն ու որոշ իրադարձութիւններ պատճառ դարձած են, որ ան կանուխ տարիքէն անցնի Զուիցերիա եւ ապա` Փարիզ, ուր հաստատուած է վերջնականապէս։
Տաթեւի Վանք
Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ Եկեղեցի
Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ Եկեղեցին շինուած է Պօղոս-Պետրոս Եկեղեցւոյ հարաւային պատին կից։ Առաջին եկեղեցին շինուած է 836 - 848 թուականներուն, Սիւնիքի իշխան Փիլիպէի հրամանով եւ նիւթական օժանդակութեամբ ։ Եկեղեցին կը նորոգուի ԺԱ. դարու սելճուքեան արշաւանքներէն անմիջապէս ետք. սակայն անիկա դարձեալ կը կործանի 1138-ի երկրաշարժին պատճառով։ Կը վերանորոգուի Հայրապետ Եպիսկոպոսին հրամանով 1295-ին ։
Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ Եկեղեցին իր շինութեամբ պարզ է, առանց սիւներու կամ խորանի։ Հիւսիսային եւ հարաւային պատերուն ունի երեք որմնաշէն սիւներ, որոնց վրայ կը յենին տանիքին սալերը կրող կամարները։ Եկեղեցին գմբէթ չունի։
Գառնիկ Բանեան
Ուսման երազով տարուած՝ 1930-ին կը դառնայ նորաբաց Հայ Ճեմարանին նախապատրաստական դասարանի 15 աշակերտներէն մէկը։ 1935-ին եղած է Ճեմարանի առաջին հունձքի 8 շրջանաւարտներէն մէկը: Այնուհետեւ իր կեանքը եղած է ուսման, դասաւանդութեան եւ գիրի, գրականութեան աշխարհը: Ամուսնացած է եւ ունեցած երկու զաւակներ՝ Հուրի եւ Շաղիկ : Շուտով Ճեմարանի տնօրէնութեան կողմէ աշխատանքի կը հրաւիրուի։ Կը դասաւանդէ հայերէն եւ հայոց պատմութիւն։ 1951-52 տարեշրջանին՝ տնօրէն Սիմոն Վրացեանի կողքին, կը սկսի գործել իբրեւեւ վարչական գործերու օգնական։ Այս պաշտօնը հաւատարմօրէն կը վարէ մինչեւ իր մահը։
Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ Եկեղեցի (Հալէպ)
Հիմնական վերանորոգութիւններ եւ բարեզարդումներ
Ամէն տարի, Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչի «Ելն 7 Վիրապն» տօնին, հանդիսաւորապէս կը նշուի եկեղեցւոյ անուանակոչութեան տօնը:
1766 թուական
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1766 ծնունդներ
Վարդենի Մոստիչեան
Կենսագրութիւն
Վարդենի Մոստիչեանը ծնած է Սթանպուլի մէջ, Մանուկ Մոստիչեանի եւ Զեփիւռ Էլմայեանի ընտանիքին մէջ։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է Սթանպուլի մէջ։ 1969 թուականին տեղափոխուած է ԱՄՆ: Սորված է Գալիֆորնիայի Արուեստի Համալսարանին մէջ, եւ Կեդրոնական Ֆլորիտայի Համալսարանէն ստացած է արուեստի պաքալորիայի աստիճան։
Փայլատակում (ֆիլմ)
Սկսնակ գրող Ճէք Թորընսը (Ճէք Նիքըլսըն) աշխատանքի կը տեղաւորուի Քոլորատոյի լեռներուն մէջ գտնուող մեծ ու շքեղ հիւրանոցի մը մէջ որպէս ձմեռնային պահակ, եւ կը տեղափոխուի հոն կնոջ՝ Ուէնտիի (Շէլլի Տիւվըլ) եւ որդուն՝ Տէննի (Տէննի Լլոյտ) հետ։ Հիւրանոցի տնօրէն Սթիւըրտ Ուլմանը Ճէք Թորընսին կը պատմէ մութ պատմութիւն մը նախկին աշխատակից Տելպըրթ Կրէյտիին մասին, որ աշխատած էր հոն քանի մը սէզոն առաջ եւ հիւանդանալով քլաուսթրաֆոպիով, սպանած էր իր կնոջը եւ երկուորեակ աղջիկներուն։ Այդ պատմութիւնը չի յուզէր Ճէքը եւ ան տեղափոխուելով հիւրանոց կը ցանկայ աւարտին հասցնել իր սկսած վէպը։ Ամիս մը անց Ճէքը կը սկսի դառնալ դիւրաբորբոք եւ կը սկսի կասկածիլ որ իր անյաջողութիւններուն պատճառը կինն է, իսկ Տէննիին կը սկսին հետապնդել սպանութեան տեսարաններով տեսիլքներ։ Սեւամորթ չիֆ-խոհարար Տիք Հալլորանը, որ օժտուած էր հեռազգացութեան (թելեփաթի) շնորհքով, կը պատմէ Տէննիին, որ որոշ մարդիկ օժտուած են այսպէս կոչուած «փայլատակումի» շնորհքով, այսինքն կրնան տեսնել աւելին քան միւսները։ Տէննին կը հարցնէ Տիքի կայ արդեօք բան մը, ինչէն պէտք է զգուշանալ այս հիւրանոցին մէջ եւ Տիքը խորհուրդ կու տայ անոր զգոյշ մնալ թիւ 237 սենեակէն։ Ատկէ յետոյ ֆիլմին մէջ կը սկսին ծաւալուիլ հիմնական իրադարձութիւնները ...
Այշէն Կրուտա
Կենսագրական գիծեր
Այ­շէն Կրու­տա ծնած է 1944-ին, Պոլիս, Եշիլ­գիւղի մէջ։ Հայ­րը աշ­խա­տակ­ցած է եր­կա­թու­ղիի ըն­կե­րու­թեան մէջ։ Կրու­տա­յի եր­գի­ծան­քի նկատ­մամբ հա­կումնե­րը յայտնո­ւած են դեռ պա­տանու­թեան տա­րինե­րուն, երբ ան տան մէջ սկսած է կապ­կել իրենց հա­րեւան­նե­րու նիստ ու կա­ցը։
Փալամիտի բերդ
Անուանում
Բերդին տրուած է Դրոեան Պատերազմի Նաֆփլիօ հերոսին զաւակին անունը՝ Փալամիտաս։
Ուաշինկթընի Հայերը
Գործող կազմակերպութիւններ, միութիւններ
Ստորոգութիւն:ԱՄՆ
Փաթրոքլոս, կղզիակ
Փաթրոքլոս կամ Ղայդուրոնիսի (յուն․՝ Πάτροκλος (νησίδα)), հնադարին կոչուած է Փաթրոքլու Հարաքս կամ Քոփրոս անբնակ ժայռակղզի․ Սարոնիքոս ծոցի կղզիակ, Յունաստան
Սունիօ հրուանդանին արեւմտեան կողմը գտնուող կղզի է․ հեռաւորութիւնը ափէն 850 մեթր է։
Աւստրալիայի Ազգային Թանգարան
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Աւստրալիայի ազգային թանգարանը տեղակայուած է Քանպերական Էքթօն շրջանին մէջ՝ Աւստրալիական ազգային համալսարանէն ոչ հեռու: Նախապէս թանգարանի տեղը եղած է քանպերական Թագաւորական հիւանդանոցը, որ քանդուած է 13 Յուլիս 1997-ին: Թանգարանը նուիրուած է Աւստրալիայի սոցիալական պատմութեան, մասնաւորապէս աւստրալացի բնիկներու եւ Տոռեսի նեղուցի բնիկներու պատմութեան եւ մշակոյթին, աւստրալիական պետութեան եւ հասարակութեան1788-էն ետք, մարդոց փոխազդեցութիւնը շրջապատող միջավայրի հետ : Ընդհանուր առմամբ կան հինգ մշտական ցուցահանդէսներ` «Աւստրալիացիներու առաջին պատկերասրահ» (անգլ.՝ Gallery of the First Australians), «Հիւսուած ճակատագրեր» (անգլ.՝ Tangled Destinies), «Հեռանկարները` Աւստրալիայի կարգաւորումը» (անգլ.՝ Horizons: the Peopling of Australia), «Պետութիւն. Աւստրալիայի խորհրդանիշեր» (անգլ.՝ Nation: Symbols of Australia) եւ «Յաւիտենութիւն. պատմութիւններ Աւստրալիայի յուզուած սրտից» (անգլ.՝ Eternity: Stories From the Emotional Heart of Australia) : Տեղի կ՚ունենան նաեւ լրացուցիչ ցուցահանդէսներ:
1767 թուական
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1767 մահեր
Ռիչըրտ Կիրակոսեան
Աշխատանքային Գործունէութիւնը
Ռիչըրտ Կիրակոսեանը նաեւ թրքալեզու Newsweek շաբաթաթերթի սիւնակագիր է եւ անգլալեզու the Turkish Policy Quartly ամսագրի խմբագրակազմի անդամ է։
Ալճերիա
Պատմութիւն
Ալճերիոյ տարածքին մէջ մարդ ապրած է 300-400 տարի առաջ։ Սակայն, Ալճերիոյ յայտնի ամենահին բնակիչները կը համարուին նումիտիական ցեղերը (ժամանակակից պերպերներու նախնիները), որոնց փիւնիկեցիները հանդիպեցան Ք.ա XII դարուն, երբ այդտեղ կը հիմնէին իրենց գաղութները։ Ք.ա 46 թ–ին գրաւեցին հռոմէացիները։ V դարուն ծովեզերեայ մասը նուաճեցին վանտալները, իսկ VI դարուն բիւզանդացիները, VII դարուն՝ արաբները։ VIII-XV դարերուն Ալճերիան զանազան պետական կազմաւորումներու (Տահերթի իմամութիւն, Ֆաթիմեաններ, Համմատեաններ, Ալմորաուաններ) մէջ էր, 1519–ին իշխանութիւնը անցաւ ծովահեն Հայրատտին Պապոսային։ 1830 թ–ին ֆրանսական զօրքերը գրաւեցին մայրաքաղաք Ալճերիան։ Ֆրասական գաղութարարները Ալճերիան վերածեցին ագրային–հումքային կցորդի։ Ֆրանսայի մէջ ժողովրդական ուժերու յաղթանակէն (1936) ետք Ալճերիոյ մէջ ռամկավարական ուժերու համախմբման շարժում սկսաւ, որ ընթացաւ մի քանի փուլերով։ 1 Նոյեմբեր 1954-ին հակակայսերական ապստամբութիւն սկսաւ։ 1 Յուլիս 1962-ին տեղի ունեցած հանրաքուէի ժամանակ բնակչութեան 99% յայտարարեց հօգուտ անկախութեան, որ անմիջապէս ճանչցուեցաւ Ֆրանսայի կառավարութեան կողմէ։ 5 Յուլիս-ին յայտարարուեցաւ անկախութեան օր։ 28 Օգոստոս 1962-ին սահմանադիր ժողովը ընդունեց Ալճերիոյ առաջին սահմանադրութիւնը։ Նախագահը Ապտըլազիզ Պուտեֆլիկան էր։
Վարդենիս
Տնտեսութիւն
Քաղաքի տնտեսութեան մեջ կարեւոր տեղ կը գրաւէ արդիւնաբերութիւնը։ Քաղաքի զարգացած արդիւնաբերական ձեռնարկութիւններէն մնացած է եւ կը գործեն միայն սնունդի (կաթնամթերք, հացամթերք) ձեռնարկութիւնները։ Վարդենիսի գիւղացիական տնտեսութիւնները կը զբաղին անասնապահութեամբ, ինչպէս նաեւ հացահատիկի, կերային մշակաբոյսերու եւ ծխախոտի մշակութեամբ։
Պատմամշակութային Կառոյց
Հայաստանի հնագոյն բնակավայրներէն է։ Հոս կը յայտնաբերուին պրոնզէ դարէն քանի մը տասնեակ դամբարաններ։ Ս. Աստուածածին եկեղեցին կառուցուած է 1902-1910 թ., որու բակին մէջ կան գերեզմաններ, գեղազարդ խաչքարեր ու տապանաքարեր (15-18դ.)։ Սուրբ Աստուածածին վանքին մէջ ստեղծագործած է Յովհաննէս Ծարեցին։
Ալճերիա
Բնակչութիւնը
Բնակչութեան թիւը՝ 38 087 000 մարդ։ Բնակչութեան միջին խտութիւնը՝ 13,8 մարդ։ Կեանքի միջին տեւողութիւնը՝ 72,3 տարի։ Ազգային կազմը՝ արաբներ (83%), պերպերներ (16%), եւրոպացիներ (1%): Քաղաքայնացումի մակարդակը 60%: Պետական լեզուն՝ արաբերէն, այլ լեզուներ՝ պերպերերէն, ֆրանսերէն։
Արմէն Յարութիւնեան
Կենսագրութիւն
1961-ին կը փոխադրուի Պէյրութ եւ կը հիմնէ սեփական գործարանը:
Փոքր տարիքէն եղած է Հալէպի Այնթապի Հայրենակցական Միութեան վարչական, ապա՝ ատենապետ: Լիբանան փոխադրուելէ ետք երկար տարիներ վարած է Այնթապի Հայրենակցական Միութեան ատենապետի պաշտօնը։
Պէյրութի Հայկազեան Համալսարանի ուսանողներու Ֆոնտ
Երկուշաբթի, 2 դեկտեմբեր 2013-ին, Հայկազեան համալսարանի սեղմ շրջանակի մը մէջ, Լիբանանահայութեան ծոցին մէջ իր վաթսունամեակի սեմին գտնուող Հայկազեան համալսարանին համար իւրօրինակ այս նուիրատուութեան պաշտօնական արարողութիւնը կատարուեցաւ: Արդարեւ, տէր եւ տիկին Արմէն եւ Սալբի Յարութիւնեաններ 250,000 ամերիկեան տոլարի հայ ուսանողներու կրթանպաստի անձեռնմխելի ֆոնտ մը հաստատեցին Հայկազեան համալսարանին մէջ։ Աւելի քան երեսուն ուսանողներու նպաստ տրամադրած է համալսարանական ուսման համար:
Հայաստանի մէջ Այնթապի գործարանի հիմնադրութիւն
Արմէն Յարութիւնեան մեծ աշխատանք կատարած է Հայաստանի մէջ Այնթապի գործարանին հիմնադրութեան՝ նիւթապէս եւ բարոյապէս:
114 (թիւ)
114 (հարիւր տասնչորս)՝ եռանիշ, զոյգ բնական թիւ մըն է, 113-ի եւ 115-ի միջեւ
Սահակ Քհնյ. Մոմճեան
Վախճան
Իր ազգին չարչարանքը, բնաջնջումը ու բոնագաղթը ամէն օր քիչ մը աւելի մաշեցուցած են զինք, աայնքան որ հուանդացած ու կարճ ժամանակ անկողնին ծառայելէ ետք, վախճանած է 22 Սեպտեմբեր, 1915-ին, քառասունութ տարեկանին։
Պան Քի Մուն
Հարաւային Քորէայի Արտաքին Գործերու Նախարար
Որպէս արտգործնախարար, Պան Քի-մունը կը վերահսկէր Հարաւային Քորէային առեւտրական եւ քաղաքական կապերը: Սա աշխատանքը Պանին դրաւ առեւտրային պայմանագիրներ կնքելու դիրքը արտասահմանեան դիւանագիտական գործընկերներու հետ, որոնք հետագային պիտի ազդեցութիւն ունենային Գլխաւոր քարտուղարի ընտրութեան հարցին մէջ։ Օրինակ, Պանը առաջին հարաւքորէացի նախարարը եղած էր, որ 1960-ին անկախութենէ ետք առաջին ատենը մեկնեցաւ Քոնկօյի հանրապետութիւն:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1944 ծնունդներ Ստորոգութիւն:13 Յունիսի ծնածներ
Սիֆնոս
Պատմական
Կղզիին առաջին բնակիչները Քարեսները եւ Կրետացիները կը թուին ըլլալ։ Իրոտոթոս կը նկատէ թէ Իոնեսներն են, Աթէնքի գաղթականներ։
Գառնուկներուն Լռութիւնը
Դերեր .-
Ստորոգութիւն:1991
Փուէնսեթիա
Նկարագրութիւն
Անոր կարմիր բաժինները ծաղիկին թերթերը չեն, այլ` բոյսին տերեւները: Ծաղիկները թուփին կեդրոնը գտնուող փոքրիկ դեղին ծիլերն են, մինչ կարմիր տերեւները կրնան ըլլալ նաեւ` վարդագոյն, ճերմակ կամ դեղին : Փուէնսեթիաները, որոնք ճանչցուած են իբրեւ «ասիական ծաղիկը» կամ «մեքսիքական բոցէ տերեւը», կը ծաղկին դեկտեմբեր ամսուն, հետեաբար անոնք Կաղանդի ամէնէն յարմար բոյսերն են:
Արմենուհի Թէրզեան
Սրմենուհի Թէրզեան, (1910 – 1992) Ծնած եւ մահացած է Իսթանպուլ։ Յաճախած է Ներսէսեան վարժարան։
Սարգիս Մոմճեան
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:1875 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1915 մահեր
Վահագն Տատրեան
Դասախօս եւ գիտաշխատող
1996-ին յաջողած է 126 գիտ­­­­­նա­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­կաններու ստո­­­­­րագ­­­­­րութեամբ դա­­­­­տապար­­­­­տել թրքա­­­­­կան կա­­­­­ռավա­­­­­րու­­­­­թիւննե­­­­­րու ու­­­­­րացման  քա­­­­­ղաքա­­­­­կանու­­­­­թիւնը։ Յայ­­­­­տա­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­րարու­­­­­թիւնը հրատարակուած է  բազ­­­­­մա­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­թիւ ամերիկեան թեր­­­­­թե­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­րու մէջ։ Նման                       նա­­­­­խաձեռ­­­­­նութիւններ է նաեւ 1998-ին եւ 2000-ականներուն։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան պատմաբաններ Ստորոգութիւն:Ցեղասպանագէտներ Ստորոգութիւն:Իրաւագէտներ Ստորոգութիւն:1926 ծնունդներ Ստորոգութիւն:2019 մահեր
Փայծաղ
Փայծաղին ծաւալումը
Փայծաղին ծաւալումին դարմանումը կախեալ է ախտապատճառ հիւանդութենէն: Ծաւալումը ընդհանրապէս ինքնին դարմանումի չի կարօտիր:
Փայծաղին գերգործունէութիւնը
Գերգործունէութեան դարմանումը կ'իրականանայ՝ Փայծաղին հատումէն ետք անհատը կ'ունենայ յաճախակի մարմնական զանազան տեսակի բորբոքումներ: Հետեւաբար՝ ան պէտք է ստանայ յատուկ դեղեր սատարելու համար մարմինին դիմադրողականութեան:
1770 թուական
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1770 ծնունդներ
Փինար Սելեք
Երկեր
Կը հրատարակէ «Սու տամլասի» գիրքը (Ջուրի կաթիլը), եւ այլ գիրքեր: Նոյն տարին կրկին կ'ամբաստանուի, վճիռը կը բեկանուի եւ կը ստիպուի երկրէն հեռանալ:
2015-ին լոյս կը տեսնէ «Որովհետեւ հայ են» գիրքը:
Արսիդա
Արսիդա կամ Էլէուսա եւ կամ Արծենթա (յուն․՝ Αρσίδα կամ Ελεούσα), Սարոնիքոս ծոցի կղզիակ, Յունաստան։ Շատ մօտիկ է հարաւ-արեւելեան Ատիկէի արեւմտեան ափերուն՝ Անաւիսոսին ափին արեւմուտքը։
Ռոալտ Ամունտսըն
Ամունտսըն «Ֆրամ» նաւով ճանապարհորդեց դէպի Հարաւային Բեւեռ (Antarctic) «Անթարքթիք», 1911-ի Դեկտեմբեր 14-ին առաջին մարդն էր, որ հասաւ Հարաւային Բեւեռ, Օսքար Վիսթինկի հետ եղած է երկրի երկու աշխարհագրական բեւեռներուն վրայ։ 1926-ին «Նորվեկիա» օդապարիկով Սփիտսպերկեն կղզիով առաջինը Հիւսիսային բեւեռի վրայով անցաւ մինչեւ Ալասքա՝ ուսումնասիրելով Հիւսիսային Սառուցեալ Ովկիանոսի (Arctic) օդային ուղիները։ 1928-ին Հիւսիսային Սառուցեալ Ովկիանոսի աղէտին կ՝ նթարկուի Ումպերթօ Նոփիլէի «Իտալիա» օդապարիկները։ Օգնութեան շտապողներու մեջ էր նաեւ Ամունտսընը, ան օդանաւով կը թռչի սակայն առանց ուղեկցորդի եւ այդպէս ալ չի վերադառնար։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:16 Յուլիսի ծնածներ] Ստորոգութիւն:18 Յունիսի մահացածներ
1771 թուական
1771 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 71րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1771 ծնունդներ
Յակոբ Վարդովեան
Կենսագրութիւն
Յակոբ Վարդովեան ծնած է 1830-ին, Սթանպուլի մէջ։ 1861-1862-թուականներունառաջին անգամ բեմ բարձրացած է Արեւելեան թատրոնին մէջ։ Ղեկավարած է Իզմիրի երիտասարդ հայերու ստեղծած սիրողական խումբը եւ տուած է հայերէն ներկայացումներ Կետիկ Փաշայի եւ Սկիւտարի մէջ՝ Ասիական ընկերութեան հետ։ 1869-ին Կետիկ Փաշայի թատրոնին մէջ ստեղծած է Օսմանեան թատրոնը, որ 1870-ին մեծ վեզիր Ալի Փաշայի աջակցութեամբ պալատէն տասը տարիով Պոլսոյ մէջ թրքերէն ներկայացումներ տուող միակ թատրոնը ըլլալու արտօնութիւն ստացած է: 1882-ին Ապտիւլ Համիտ Բ.ի հրամանով ստացած է «Մըզքայի Հումայուն» (սուլթանական հարմոն)։ Այս ընթացքին, անոր ցանկութեամբ որպէս իսլամ վերցուցած է Կիւլլիւ Եաքուպ Էֆէնտի անունը ։ Մինչեւ կեանքին վերջը ապրած է պալատին մէջ։
Ժիրայր Փանոսեան
Ժիրայր Փանոսեան, գեղանկարիչ, արուեստագէտ:
1988-ին ուսած է գծագրութիւն՝ Լիբանանեան Համալսարանին մէջ, աւարտած՝ 1992:
Երուանդ Թէրզեան
Երուանդ Թէրզեան (ծնած՝ 9 Փետրուար 1939, Աղեքսանդրիա (Եգիպտոս), մահացած է 25 Նոյեմբեր 2019, ԱՄՆ) հայ գիտնական՝ աստղագէտ։
Մեքսիքա
Բնակչութիւն
Մեքսիքայի հիմնական բնակիչները մեքսիքացիներն են, որոնք ձեւաւորուած են սպանացիներու, բնիկ հնդկացիներու, մասամբ՝ նաեւ սեւամորթներու միախառնման հետեւանքով։ Պաշտօնական լեզուն սպաներէնն է, սակայն բնիկ ժողովուրդները՝ ացթեկները, մայաները, հուասթեկները եւ այլք, կը խօսին մայրենի լեզուներով եւ կը պահպանեն իրենց մշակութային առանձնայատկութիւնները։ Խոշոր քաղաքներն են Մեքսիքօն, Կուատալախարան, Մոնթեռեյը, Փուեպլան։
Մարզաշխարհ
Մեքսիքայի գլխաւոր ակումբներն են՝ Անթոնիօ Քարպախալը առաջին ֆուտպոլիսթն էր, որ յայտնուեցաւ աշխարհի խաղերուն եւ Հուկօ Սանչեսը IFFHS կողմէ դարձաւ 20-րդ դարու լաւագոյն CONCACAF խաղցող :
Յայտնի մարզաձեւերէն է ցլամարտը։ Գրեթէ բոլոր խոշոր քաղաքներուն մէջ կան ցլամարտի հրապարակներ։ Մեխիկոյի Plaza México-ն ամենամեծ ցլամարտի կեդրոնն է աշխարհի մէջ։ Այն կը տեղաւորէ 55,000 մարդ։
Յայտնի մեքսիքացի բռնցքամարտիկներ են Վինսենթ Սալտիվարը, Ռուպեն Օլիվարեսը, Սալվատոր Սանչեսը, Խուլիօ Սեզար Չավեսը, Ռիքարտօ Լոփես Նավան, Էրիք Մորալեսը :
Կառավարութիւն
Մեքսիքական Սահմանադրութիւնը հիմնուած է հետեւեալ սկզբունքներու վրայ՝
Զինուած ուժեր
Վերջին տարիներուն Մեքսիքան բարելաւած է իր զինուորական մեթոտները, հրամանատարութիւնը եւ արուեստագիտական կառոյցները։ Մեքսիքայի զինուած ուժերու գերագոյն գլխաւոր հրամանատարը կը համարուի Մեքսիքայի նախագահը։ Մեքսիքան հնարաւորութիւն ունի արտադրելու միջուկային զէնք, սակայն ան չէ օգտուած այդ հնարաւորութիւնէն։ Պատմականօրէն, Մեքսիքան բացառութեամբ երկրորդ աշխարհամարտի, կը համարուի չէզոք երկիր : Մեքսիքան կը համարուի Մեքսիքայի եւ ՄԱԿ-ի խաղաղապահ երկիրներէն մէկը։
Վարչական բաժանում
Մեքսիքան կամ Մեքսիքայի Միացեալ Նահանգները կառուցուածքով դաշնային երկիր է։ Մեքսիքան վարչականօրէն բաժանուած է 31 նահանգներու եւ մայրաքաղաքային ինքնավարութիւն ունեցող Մեքսիքա քաղաքի միջեւ։ Մեքսիքայի իւրաքանչիւր նահանգ ունի իր ինքնավարութիւնը, առանձին սահմանադրութիւնը եւ դատական մարմինը։ Նահանգները կը կառավարուին նահանգապետներու կողմէն, որոնք կ'ընտրուին 6 տարի ժամկէտով։
Քիմոլոս
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Քիքլատեսի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Անագ
Բնութեան Մէջ
Բնութեան մէջ կը հանդիպի միացութիւններու ձեւով, որոնցմէ կարեւորը անագաքարն է (քասիտերիտ)՝ ՏոO2։ Անագի հիմնական հանքանիւթը քասիտերիտն է՝ SnO2, որ կը պարունակէ մինչեւ 78.8% անագ։ Աւելի հազւադեպ բնութեան մեջ կը հանդիպէ ստանինը (անագե հրաքար)՝ Cu2Fe Sn S4 (27.5% Sn)։
Մեծն Տիգրան
Նուաճումներ
Նուաճուած երկիրները պարտաւոր էին հարկ վճարել եւ զօրք տրամադրել։ Զօրք կը տրամադէին նաեւ Մեծ Հայքի քաղաքական ազդեցութեան ոլորտին մէջ գտնուող ենթակայ թագաւորները եւ հպատակ ցեղերը։
Մայրաքաղաքը կառուցուեցաւ 70-ական թուականներու ընթացքին եւ անուանակոչուեցաւ Տիգրանակերտ՝ ի պատիւ հայոց հզօր արքային։ Մայրաքաղաքը բնակեցնելու նպատակով Տիգրան Բ․ նուաճուած երկիրներու քաղաքային բնակչութեան մեծ մասին բռնի գաղթ կազմակերպեց դէպի Հայաստան։ Յոյն պատմիչ Ափիանոսի վկայութեամբ, միայն Կապադովկիայէն Հայաստան տեղափոխուեցաւ 300 հազար մարդ, մօտաւորապէս 100 հազար մարդ ալ՝ Կիլիկիոյ 12 քաղաքներէն։ Անշուշտ, Հայաստան տեղափոխուած ամբողջ բնակչութիւնը չէ բնակեցուած միայն Տիգրանակերտի մէջ։ Ասոնց մեծ մասը հաստատուած է Արտաշատ, Արմաւիր, Երուանդաշատ, Վան եւ այլ քաղաքներու մէջ։