cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Փոլ Կօկէն
Մանկութիւն
Փոլ Կօկէնը ծնած է 1848 -ի Յունիս 7-ին։ Հայրը՝ Քլովիս Կօկէնը, ֆրանսացի խմբագիր էր, իսկ մայրը՝ Ալին ԹրիսԹան, Փերուական արմատներով սպանուհի։ Հօր աշխատանքին մէջ յառաջացած խնդիրներէն (Նափոլէոն Գ.-ի վարչաձեւին․ կապուած 1848 թ.-ի փետրուարեան յեղափոխութեան հետ), Քլովիս քաղաքական դրդապատճառներով կ՛որոշէ ընտանեօք տեղափոխուիլ Հարաւային Ամերիկա՝ Փերու, ուր կ'ապրէին Կօկէնի մօր հարազատները։ Երկար ճանապարհորդութեան ընթացքին, դեռ Փերու չհասած, նաւուն վրայ Քլովիսը կը մահանայ․ զայն կը թաղեն Մակելանի նեղուցի փոքրիկ նաւահանգիստներէն մէկուն մէջ։  Կօկէնի մայրը յետագայ 4 տարիներուն, երկու զաւակներուն՝ Կօկէնի եւ մեծ քրոջ հետ, կ'ապրին Փերուի մայրաքաղաք Լիմայի մէջ, անոնց քեռիին տունը։ Չորս տարի յետոյ՝ 1853, Փերուի քաղաքացիական պատերազմը կը սկսի, Կօկէնի ընտանիքը կը վերադառնայ Ֆրանսա: Կօկէնը այդ ժամանակ 7 տարեկան է։
Հասուն ժամանակաշրջան
կ'որոշէ Փարիզ մեկնիլ։ Նոյն որոշումը Կօկէնն ալ կը կայացնէ։ Դէպի հայրենիք ճամբորդութեան գումարը վաստակելու համար, կ՛աշխատի վաճառական նաւերէն մէկուն վրայ։ Փարիզ կը վերադառնայ 1887ի  սկիզբը, իսկ Լաւալ՝ 1888։ այնուհետեւ երկրորդ անգամ ըլլալով կը մեկնի Պրեթանյը:
Արեգակնային Դրութիւն
Արեգակնային դրութիւն, բաղկացած է արեւէն եւ անոր շուրջը դարձող երկնային մարմիններէն, ներառեալ Երկիրն ու այլ մոլորակները: Արեգակնային դրութիւնը կը ներառէ նաեւ այլ փոքր մարմիններ ՝ գաճաճ մոլորակներ, երկնաքարակերպեր, եւ գիսաստղեր, ինչպէս նաեւ՝ կազի եւ փոշիի բարակ ամպ, որ ծանօթ է  միջմոլորակային միջավայր անունով: Կան նաեւ մոլորակներուն արբանեակները, որոնց թիւը կը հասնի 150-ի եւ ծանօթ են լուսնակներ անունով:Սակայն արեգակնային դրութեան ամենամեծ մարմինն ու կեդրոնը կը համարուի Արեւը, որու ճառագայթները լոյս եւ ջերմութիւն կը սփռեն եւ կեանքը կարելի կը դարձնեն Երկրի վրայ: Արեգակնային դրութիւնը կը ներառէ ութ մոլորակներ,  Արեւէն իրենց հեռաւորութեան հետեւեալ դասակարգումով՝ Փայլածու, Արուսեակ, Երկիր, Հրատ, Լուսնթագ, Երեւակ, Ուրան եւ Նեպտիւն (Պոսիդոն):
Արեւ
Արեւուն մէջ հաստատուն մասեր չկան. կեդրոնական գունդը հեղուկ է, որ շրջապատուած է կազային վարդագոյն խաւէ մը. այս խաւն ալ իր կարգին շրջապատուած է լուսաւոր խաւէ մը, որ կազմուած է ջրածինէ եւ ուրիշ նման թեթեւ կազայիններէ։ Այս արտաքին խաւը կ'ըսուի Լուսագունդ (photosphere), որմէ մեզի կը հասնի լոյս եւ ջերմութիւն։
Լուսին
Այս շարժումներու միջոցին իր լոյսը կ'առնէ Արեւէն, ու մեզի կը ներկայացնէ զանազան լուսներեւոյթներ, որոնք դիմայեղում (Phase) կ'ըսուին։ Երկրին եւ Արեւուն հանդէպ առած դիրքին համեմատ կը ստանայ յաջորդաբար մահիկի մը, կիսաշրջանակի մը եւ շրջանակի մը ձեւը։ Լուսինին գլխաւոր դիմայեղումները չորս են՝ Նոր լուսին, առաջին քառորդ, լիալուսին եւ վերջին քառորդ։
Առեղծեան
Առեղծեան, հայկական մականուն։
Ապտալլահ Պըն Ապտուլ-Ազիզ-Ալ-Սաուտ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1 Օգոստոսի ծնածներ Ստորոգութիւն:23 Յունուարի մահացածներ Ստորոգութիւն:Սէուտեան Արաբիոյ թագաւորներ
Արենի Գինիի Փառատօն
Պատմութիւն
Փառատօնը առաջին անգամ կայացած է 2009-ին։ Այն կը կազմակերպէ «Արենի գինիի փառատօն» հիմնադրամը։ Արենի գիւղի տարածքին գտնուող քարանձաւին մէջ 2010-ին յայտնաբերուեցաւ աշխարհի ամենահին գինեգործարանը, որ աւելի մեծցուց փառատօնի կարեւորութիւնը ։
Կաղամբ
Տարածում
Կ'աճի չոր լեռնալանջերուն, աղբոտի հացաբոյսերու մէջ եւ միամեայ խոտաբոյսերու ցանքերը։ ՀՀ-ի մէջ, մշակութեան մէջ առաւել տարածուած են՝
Կաղամբաբուժութիւն
Կաղամբահիւթի թրջոցները կրնան օգնել յօդային հիւանդութիւններու բուժման ժամանակ։ Հարկաւոր է վերցնել բրդեայ կտոր, թրջել կաղամբահիւթի մէջ եւ դնել հիւանդ յօդին։ Քիչ ժամանակ անց, հիւանդը կը նկատէ, թէ ինչպէ՛ս ցաւերը կը մեղմանայ։ Որքինի ժամանակ՝ կաղամբի տերեւները կ'եփեն կաթի մէջ, այնուհետեւ կ'աւելցնեն ցորենի թեփուկներ եւ ստացուած զանգուածը թրջոցներու տեսքով՝ կը դնեն մաշկի ախտահարուած հատուածներուն։ Թարմ կաղամբի տերեւներէն պատրաստուած խիւսը արագօրէն կ'օգնէ թարախային վէրքերու ապաքինման ժամանակ։
Ս. Ղազար կղզի
Մշակութային
Յովհաննէս Շիրազը կղզիի մասին բանաստեղծութիւն մը ունի.
12 Յուլիս
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յուլիս
Քառասուն Մանկունք
Պատմութիւն
Արշալոյսին, միւս բոլոր նահատակները կ'երեւին լուսէ պսակներով զարդարուած: Պահապան զինուորներէն մէկը, այս երեւոյթին ականատես ըլլալով, Քրիստոսի հաւատքով լեցուած լիճ կը նետուի եւ պսակակից կը դառնայ անոնց: Աստուածային հրաշքով ձմեռնային սառնամանիքին դիմադրած վկաները առտու կը նահատակուին: Անոնց մարմինները- նշխարները կ'ամփոփուին Սեբաստիոյ մէջ, ուր հետագային կը կառուցուի «Քառասուն մանկունք» քառասուն գմբէթներով տաճարը, որ կանգուն կը մնայ մինչեւ Լենկթիմուրի արշաւանքը: Քառասնից մանկանց պատմութիւնը կը յորդորէ կեանքի բոլոր դժուարութիւններուն մէջ անգամ հաւատարիմ մնալ Քրիստոսի հաւատքին, յաղթահարել դիւրահաճ գայթակղութիււնները` երկնային պսակին արժանանալու համար:
Ապտու Տիուֆ
Կենսագրութիւն
2000-ին Տիուֆ պարտուեցաւ նախագահական ընտրութիւններու երկրորդ փուլին ընդդիմութեան առաջնորդ Ապտուլա Վատին: 1 Յունուար 2003-էն մինչեւ 1 Յունուար 2015-ը զբաղեցուցած է Ֆրանքոֆոնիայի միջազգային կազմակերպութեան նախագահի պաշտօնը, 2006-ին ընտրուած է երկրորդ անգամ:
Մարկոս Աղաբէգեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1830 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Զմիւռնիա ծնածներ Ստորոգութիւն:1908 մահեր Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակագիրներ
Վալապպհաի Փաթել
Արտաքին Յղումներ
Ստորոգութիւն:1875 ծնունդներ Ստորոգութիւն:31 Հոկտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:1950 մահեր Ստորոգութիւն:15 Դեկտեմբերի մահացածներ
Ժա­նէթ Գի­րէ­ջեան
Կենսագրութիւն
Ան ու­սուց­չու­թեամբ զբա­ղած է Հա­լէ­պի, Պէյ­րու­թի եւ Թո­րոն­թօ­յի մէջ։ 2001էն 2005 պաշ­տօ­նա­վա­րած է ՀՕ­Մի ա­մէ­նօ­րեայ վար­ժա­րա­նին մէջ։ Ու­նի ե­րեք զա­ւակ­ներ՝ Պօ­ղոս, Ա­սա­տուր եւ Մա­րալ։ Բախ­տա­ւո­րո­ւած է չորս թոռ­նիկ­նե­րով՝ Ա­րա, Ա­նա­յիս, Հան­նա եւ Ճորճ։ Իր բա­նաս­տեղ­ծու­թիւն­նե­րը եւ գրու­թիւն­նե­րը լոյս տե­սած են սփիւռ­քա­հայ զա­նա­զան թեր­թե­րու մէջ։
Գրականութիւն
Ան կը գրէ մեծմօր եւ թոռ­նի­կի յա­տուկ յա­րա­բե­րու­թեան, պատ­կա­նե­լիու­թեան, ըն­տա­նե­կան դաս­տիա­րա­կու­թեան, հայ կնոջ ա­զա­տագր­ման շար­ժու­մին, ա­մուս­նա­լու­ծու­թեան եւ ըն­տա­նե­կան յար­գան­քի մա­սին։ Իր գրու­թիւն­նե­րուն մէջ ա­ռաջ­նա­հերթ են ա­պա­գայ սե­րուն­դի հետ կա­պո­ւած հար­ցե­րը՝ ինչ­պէս ա­ղօթ­քի կարեւո­րու­թիւ­նը, հե­ռա­տե­սի­լը, պա­տե­րազմ տե­սած պա­տա­նին եւ մա­նա­ւանդ հա­յու­թեան ջա­հը փո­խան­ցե­լու դժո­ւար եւ յա­րա­տե­ւող աշ­խա­տան­քը։
ՀՕ­Մի գոր­ծու­նէու­թիւն եւ գրութիւններ
Նշեալ վեր­նա­գիր­նե­րը կը ցո­լաց­նեն ՀՕ­Մի գոր­ծու­նէու­թեան բազ­մա­զան աշ­խա­տանք­նե­րը։
Օշական Քհնյ. Սայեան
Կենսագրութիւն
Ան արդէն ծանօթ էր զաղութի ազգային եւ եկեղեցական կեանքին։ Ան կազմակերպած է եկեղեցւոյյ դպրոց դասը եւ դպրոցական աշակերտները կապած ետեղեցիին։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ քահանաներ
Պերլինի Մայր Տաճար
Ստորոգութիւն:Պերլին
Յովհաննէս Քաջազնունի
Յովհաննէս Մաթեւոսի Քաջազնունի (Տէր-Յովհաննիսեան) (1 Փետրուար 1868, Ախալցխա - 1938, Երեւան), հայ ականաւոր քաղաքական գործիչ, Անդրկովկասեան սէյմի անդամ, Հայաստանի առաջին հանրապետութեան առաջին վարչապետ։ Եղած է նաեւ ճարտարապետ, որ մեծ ներդրում ունեցած է Պաքուի, ինչպէս նաեւ Հայաստանի ճարտարապետութեան վրայ։
Կրթութիւն
1887-ին ընդունուած է Սանթ Փեթերսպուրկի քաղաքացիական ճարտարապետներու հիմնարկը, որու ընթացքը 1893-ին գերազանցութեամբ աւարտելով՝ կը ստանայ ճարտարապետի վկայական։ Նոյն շրջանին ան կ'ուսումնասիրէ գրականութիւն, մասնաւորապէս Շէյքսփիրի ժառանգութիւնը։ Անոր անունը ներառուած է համալսարանի Փառքի սրահին մէջ։
Հասարակական եւ քաղաքական գործունէութիւն
Քաջազնունի անդամ եղած է Հայաստանի պատուիրակութեան կազմին, որ կը մասնակցէր Տրապիզոնի ու Պաթումի հաշտութեան համաժողովներուն։ Ալեքսանդր Խատիսեանի հետ միասին՝ ստորագրած է Պաթումի պայմանագիրը՝ հայկական պատուիրակութեան անունով ։
Հայաստանի առաջին հանրապետութիւն
Հայաստանի Առաջին Հանրապետութեան հիմնադրութենէն ետք, Յովհաննէս Քաջազնունի կը նշանակուի նորաստեղծ պետութեան առաջին վարչապետ։ Հայ Ազգային Խորհուրդի Թիֆլիս գտնուած ընթացքին՝ 30 Յունիսին, ան կը ներկայացնէ կառավարութեան կազմը՝ բաղկացած չորս նախարարներէ.
Ս. Թադէոս-Բարդողիմէոս մայր տաճարի շինարարութիւն
Հակադաշնակցական քրէական հետապնդումներու պատճառով, 1911-ին Քաջազնունի ստիպուած կ'ըլլայ մեկնելու երկրէն, չկարենալով անձամբ հսկել եկեղեցւոյ շինարարութիւնը։ Անոր բացակայութեան ընթացքին շինարարութեան կը հետեւի եւ աւարտին կը հասցնէ ճարտարապետ Նիկողայոս Բայեւը։
Տե՛ս նաեւ
= Արտաքին յղումներ =
Պիոն Յակոբեան
Պիոն Յակոբեան, բնագրագէտ։
Կենսագրութիւն
Պիոն Յակոբեանի գիտական ուսումնասիրութիւններուն ծիրը կը դառնայ Խաչատուր Աբովեանի շուրջ, ուրկէ եւ կը ծաւալի դէպի ԺԹ․ դարու՝ հայ նոր գրականութեան եւ մշակոյթի պատմութեան ու տեսութեան հարցեր, ինչպէս եւ հայ-ռուսական եւ հայ-էստոնական գրական յարաբերութիւններ։
Սոֆի Շեւարտնաձէ
Սոֆի Պաատայի Շեւարտնաձէ (სოფო შევარდნაძე, Софико Паатовна Шеварднадзе, ի ծնէ անուն՝ Սոփիկոյ Շեւարդնաձէ, 23 Սեպտեմբեր, 1978 , Թպիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ մէջ), Վրացական ծագմամբ Ռուս լրագրող, Russia Today ալիքով կը վարէ հեղինակային հաղորդութիւն։
Կենսագրութիւն
6-10 տարեկանին Սոֆին զբաղուած է պալէդով, ապա իր ծնողներու պնդումին Ան սկսած է սորվիլ դաշնամուրը նուագել։ Այս մէկը Փարիզի երաժշտանոցի մէջ սորված է։ 2001 թուականին աւարտած է Պոսթընի համալսարանը (ռեժիսուրայ), եւ 2005 թուականին՝ Նիւ Եորքի համալսարանը (լրագրութեան ճիւղը) : Աշխատած է Ամերիկեան ABC-TV ալիքին մէջ որպէս արտադրող ֆիլմերու, ապա վերադարձած է Վրաստան :
Գրիգոր Ամիրեան
Վաղ Տարիներ
Գրիգոր Ամիրեան կրթութիւն ստացած է տեղի հայկական դպրոցին մէջ, ապա գացած է Թրքական բանակի ռազմական ակադեմիա՝ ուսանելու։ 1908–ին ան աւարտած է ակադեմիան եւ ստացած է լեյտենանտի (աղա) կոչում։ Պալքանեան առաջին պատերազմի ընթացքին ծառայած է, որ տեւած է 1912–էն մինչեւ 1913: Վաղ 1913-ին Ամիրեան ձերբակալուած է Պուլպար զինուորներու կողմէն եւ բանտարկուած է։ 1913-ի կեսերուն Լոնտոնի դաշնագիրի կնքումէն ետք Ամիրեան եւ շատ ուրիշներ ազատ արձակուած են։
Ֆելիքս Աբրահամեան
Կենսագրութիւն
Ֆելիքս Աբրահամեան ծնած էր Լոնտոն, ծննդեան անունն էր Աբրահամ Ֆելիքս Պարթեւ Աբրահամեան: Հօր ազգանուն-մականունը Յովհաննէսեան էր, որ հետագային դարձուցած էր Աբրահամեան: Հայրը եղած է գորգի վաճառական, մայրըՙ (Պուրսա ծնած էր, եւ իր հայրը Ամերիկեան Աւետարանչական (բողոքական) եկեղեցւոյ հովիւ էր Կ. Պոլսոյ մէջ, ուր պսակած է դուստրը Աւետիս Աբրահամեանին) տանտիկին, որ խնամեր է երեք զաւակներունՙ Ֆելիքսին, Ֆլորանսին եւ Ֆրէնսիսին: Ֆրենսիս Աբրահամեանը (1917-1991), որ հետագային դարձեր է ֆիզիկոս, բրիտանական Բաց համալսարանի երկարամեայ դասախօս, որու կիսանդրին յետմահու դրուեր է այդ համալսարանի ոստանին մէջ:
1933-ին ան երկու ընկերներու հետ մեկներ է Ֆրանսաՙ այցելելու ծերունազարդ երաժշտահաններ Ֆրետերիք Տիլիուսին - Շառլ-Մարի Վիթորին: Հետագային Աբրահամեանը դարձեր է Տիլիուսի ժառանգութեամբ զբաղուող ընկերութեան խորհրդատուն, ապա նախագահը:
«Տիրոջ ծնունդը երգեհոնային ստեղծագործութեան Անգլիայի առաջնախաղը
Ըլլալով ֆրանսական երաժշտութեան երկրպագուՙ 1936-ին Ֆելիքս Աբրահամեան առաջին անգամ թղթակցեր է ֆրանսացի ականաւոր երաժշտահան Օլիվիէ Մեսսիանի հետ եւ 1938-ին կազմակերպեր Մեսսիանի «Տիրոջ ծնունդը» երգեհոնային ստեղծագործութեան Անգլիայի առաջնախաղը, որ կատարեր է հեղինակը ինքը Հոլպորնի Սուրբ Ալպան եկեղեցւոյ մէջ, 1938 թուականին: Անոնք կապուած են ջերմ բարեկամութեամբ, որ տեւած է մինչեւ երաժշտահանի մահը 1992 թուական:
Անգլիոյ մէջ «Ֆրանսական երաժշտութեան համերգաշար»ի կազմակերպիչը
Մէկ այլ ֆրանսացի մեծանուն երաժշտահանիՙ Ֆրանսիս Փուլենսքի հետ Ֆելիքս Աբրահամեանը ծանօթացեր է Երկրորդ աշխարհամարտէն առաջ, առաջին հանդիպումը կայացեր է երաժշտական խանութի մէջ, ուր Ֆելիքսը խնդրեր է Ֆրանսիս Փուլենսքիին ընծայագրէ իր լուսանկարը: Երաժշտագէտը եւ երաժշտահանը դարձեր են մտերիմ ընկերներ, Աբրահամեանը յաճախ այցելեր է Ֆրանսիս Փուլենսքին Փարիզի մէջ։ 1942 թուականէն օգներ է Լոնտոնի մէջ Ֆրանսայի դեսպանատան մշակութային կցորդ Թոնի Մայերինՙ Լոնտոնի մէջ պարբերաբար կազմակերպելու «Ֆրանսական երաժշտութեան համերգաշարը»: Այսպէսով, հայորդի Աբրահամեանը դարձեր է ֆրանսական դասական եւ ժամանակակից երաժշտութեան ամէնէն աշխոյժ տարածողը Մեծ Բրիտանիոյ մէջ...
Ուղեղային Կաթուած
Ուղեղի տեղային ժամանակաւոր սակաւարիւնութիւն (Ischemia)
Այս պարագային արեան հոսքը զգալիօրէն կը նուազի եւ կամ կը դադրի, որուն իբրեւ հետեւանք կը վնասուին ու կը մահանան ուղեղի հիւսկէնները: Ուղեղի այս սակաւարիւնութինւը կը յառաջանայ ուղեղի զանազան չափի զարկերակներու խցումով, որոնց պատճառներն են հետեւեալները.
Վան Կարնոյ
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Հայաստան՝ Լոռի։ Միջնակարգ կրթութիւնը ստացած է տեղի դպրոցին մէջ: 2010-2012 թուականներուն ծառայած է Արցախի եւ Հայաստանի Հանրապետութեան զինուած ուժերուն մէջ:
2016-ին աւարտած է Գիւմրիի Մ. Նալբանդեանի անուան պետական մանկավարժական հիմնարկի (այժմ ՇՊՀ) պատմաբանասիրական կաճառի պատմութիւն բաժինը:
Վարդինէ Օհանեան-Գէորգեան
Կենսագրութիւն
2007-էն 2008 իբրեւ ընկերային ծառայող աշխատած է Լիբանանի Հայոց թեմի ազգային առաջնորդարանին մէջ։
Գոհար (անձնանուն)
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայկական իգական անձնանուններ
Աղբերկայ Կամ Աղբիւրիկի Կամ Վանդիր Վանքը
Շինուածքը «բերդանման» է, իսկ եւ տաճարը՝ «գեղակերտ»։
Մուտքի դրան ճիշդ հակադիր արեւելեան պատին կը կանգնին երկու շարք, որոնք կը բաղկանան երեք տաճարներէ, նուիրուած՝ Ա) Ս. Փրկիչին, Բ) Ս. Հոգւոյն եւ Գ) Ս. Աստուածածնին, իսկ արտաքին շարքը բաղկացած երկու տաճարներ, նուիրուած են Ս. Կարապետին եւ Ս. Ստեփանոսին։ Միաձեւութիւն կամ համաչափութիւն գոյութիւն չունի։ Մատուռը սալայատակուած է ամէն ձեւ ու չափ ներկայացնող սալերով։
Գարեգին Նժդեհ
Գարեգին Նժդեհ (Տէր Յարութիւնեան, ), հայ պետական, ռազմական եւ դաշնակցական գործիչ, քաղաքագէտ-իմաստասէր։
Նժդեհ Զանգեզուրի մէջ (1919-1921 թուականներուն)
Երկու տարուան կռիւներու ընթացքին, թշնամիին 15 հազար սպանուածներուն դիմաց Սիւնիքը կու տայ 28 զոհ, իսկ շուրջ 200 գիւղեր կը մաքրագործուին թուրքերէն ու կը վերադարձուին հայերուն:
Տարագրութեան տարիներ (1921-1939)
ա) ձգտիլ, որ գաղութահայութիւնը դառնայ զինական գործօն Հայաստանի ինքնապաշտպանութեան գործին մէջ,
գ) բոլոր ուժերը կեդրոնացնել հակաթրքական ճակատին մէջ:
Շնորհիւ Նժդեհի կազմակերպչական ու քարոզչական անզուգական տաղանդին՝ Ցեղակրօն շարժումը լայն թափ կը ստանայ:
Ախելո՛ոս
Գետին հոսքը 220քլ․ է եւ Յոնիական ծով հազիւ թափած, գետի ջուրերէն կը կազմուին Էհինատես կղզիները։
Լեւոն Աբրահամեան (դաշնակահար)
Լեւոն Աբրահամեան, յայտնի դաշնակահար, թաւջութակահար, երգեհոնահար եւ խմբավար:
Կենսագրութիւն
Լեւոն Աբրահամեանի հոգեհանգիստը տեղի ունեցաւ 12 նոյեմբեր 2018-ին, երեկոյեան ժամը 7-ին, Սուրբ Ղեւոնդեայց Մայր տաճարին մէջ։
Խաչատուր Աւետիսեան
Կենսագրութիւն
1951 թուականին, Խաչատուր Աւետիսեան, մասնակցած է Պերլինի մէջ տեղի ունեցած համաշխարհային 3-րդ փառատօնին, որտեղ անհատ կատարողներու միջազգային մրցանակաբաշխութեան շահած է առաջին մրցանակը եւ ոսկէ մետալ մը։ Աւետիսեանի ղեկավարած քանոնահարներու խումբը 1957 թուականին Մոսկուայի համաշխարհային փառատօնին շահած է 3-րդ մրցանակը։ 1958 թուականէն սկսեալ աշխատած է Հայաստանի Պարի խումբին հետ որպէս երաժշտական ղեկավար ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ երգահաններ Ստորոգութիւն:ՀԽՍՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչներ Ստորոգութիւն:14 Ապրիլի ծնածներ Ստորոգութիւն:27 Յունիսի մահացածներ Ստորոգութիւն:ՀԽՍՀ ժողովրդական արուեստագէտեր Ստորոգութիւն:1926 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1996 մահեր
Քլաուտիա Մուցիօ
Վաղ կեանք
2 տարեկանին Քլաուտիան ժամաներ է Լոնտոն եւ դպրոց յաճախեր այնտեղ․ վարժ կը տիրապետ էր անգլերէնին։ 16 տարեկանին վերադարձեր է Իտալիա եւ Թուրինիի մէջ ուսաներ դաշնակահարուհի եւ օփերային մեցցօ-սոփրանօ Անեթա Քասալոնիի մօտ, որը Վերտիի «Ռիկոլեթթօ» օփերայի մէջ կերտեր էր Մատտալենայի դերը։ Վոքալի դասերը շարունակեր է Միլանի մէջ Էլեթրա ՔալլերՎիվիանիի մօտ։
Բեկլար Ամիրջան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ երգիչներ
Քլաուտիա Մուցիօ
Վերջին տարիներ
Վերջին տարիներուն որոշակի գումարներ կորսնցնելու պատճառով կրած է ֆինանսական դժուարութիւններ։ 1929 թուականին ամուսնացեր է իրմէ տասնեօթ տարիով մեծ Ռենաթօ Լիպերաթիի հետ, իսկ 1930 թուականին ունեցեր առողջական որոշ խնդիրներ, սակայն շարունակեր երգել։ 24 Մայիսի 1936-ին կարճատեւ հիւանդութիւնէն յետոյ 47 տարեկանին մահացեր է Հռոմի պանդոկներէն մէկուն մէջ, ըստ պաշտօնական փաստաթուղթերու՝ սրտի անբաւարարութիւնէն ։ Յուղարկաւորուեր է Հռոմի Քամփօ Վերանօ գերեզմանատան մէջ։ Սանուհին սոփրանօ Քլաուտիա Փինցա Բոցցոլան էր ։
Բնութիւն
Բնութիւնը մշտապէս կը շարժի եւ կը զարգանայ, կ'ընդգրկէ անօրկանական եւ օրկանական աշխարհները։ Անօրկանական աշխարհին կը պատկանին տիեզերական մարմինները, ջուրը, հողը, օդը, ապարները եւ օգտակար հանածոները։ Բուսական եւ կենդանական օրկանիզմներու ողջ բազմազանութիւնը կը կազմէ օրկանական աշխարհը։ Զարգացման ընթացքին, անօրկանական բնութիւնը օրինաչափօրէն առաջ կը բերէ օրկանական բնութիւն մը (կենսոլորտ)՝ մարդու կենսագործունէութեան համար բոլոր անհրաժեշտ պայմաններով։ Հասարակական կեանքը, արտադրութիւնը, մարդը եւ անոր բանականութիւնը կը գոյատեւեն բնական նիւթերու հենքին վրայ եւ կը գործէ բնական օրինաչափութիւններուն համապատասխան։ Բնութեան ներդաշնակութիւնն ու հաւասարակշռութիւնը պայմանաւորուած են բազմազան փոխադարձ կապերով, եւ 1 օղակի խախտումը կրնայ կտրել երեւոյթներու ամբողջ շղթան։ Ուստի բնութեան հետ յարաբերութիւններուն մէջ, անհրաժեշտ է ճանչնալ ու ճիշտ կիրարկել անոր օրինաչափութիւնները, տիրապետել բնութեան հետ ներդաշնակ ապրելու արուեստին, չխախտել բնական շարժընթացներու հաւասարակշռութիւնը, այլապէս փոխազդեցութիւնը կրնայ վերածուիլ հակասութեան։ Նեղ իմաստով՝ բնութիւնը մարդուն անմիջապէս շրջապատող եւ անոր գոյութիւնը ապահովող բնական տարրերու ու պայմաններու ամբողջութիւնն է։
Անուան Ստուգաբանութիւն
«Բնութիւն» բառը ծագած է natura բառէն (հիմնական յատկութիւններ, ներքին մղում) եւ հնագոյն ժամանակներուն, բառացի նշանակած է «ծնունդ»։ Natura բառը physis (φύσις) բառին լատիներէն թարգմանութիւնն է, որ կապուած է բոյսերու, անասուններու եւ աշխարհի այլ մասերու ինքնուրոյն, ազատ կամքով զարգանալու յատկութեան հետ։
Իկուասուի Ջրվէժները
Անոնք կը գտնուին Հարաւային Ամերիկայի մէջ: Կազմուած են «իրարու նայող» աւելի քան երկու հարիւր ջրվէժներէ: Անոնց մէկ կողմը կը գտնուի Արժանթինը, իսկ միւս կողմը` Պրազիլը: Կարելի է այս ջրվէժներուն շատ մօտենալ, որովհետեւ հոն յատուկ անցքեր շինուած են: Սակայն անիկա շատ վտանգաւոր է: Այս ջրվէժները յայտնաբերուած են, երբ գետին տակը գտնուող երկրագունդի կեղեւին ճեղքերէն մէկը բացուած է:
Սեդա Տատոյեան
Կենսագրութիւն
Իր դասախօսութիւնները ստացած են գնահատականներ շատ մե ակադեմիկոսներու կողմէ. օրինակ, Մայքըլ Մորոնի կ'ըսէ թէ իր դասախօսութիւնները «կը բարձրացնեն մարդկանց գիտակցութիւնը հայերու ընդհանուր պատմութեան ներառումը Միջին Արեւելքի մէջ», իսկ Ճէյմզ Ռ. Ռասըլ կ'ըսէ անոնք «մտաւորական խնճոյք են»:
1999 թուականին ստացած է Դաւիթ Անյաղթ մետալը, ամէնէն բարձր մետալը Հայ Փիլիսոփայութեան Ակադեմիոյ կողմէ, իր հայկական փիլիսոփայութեան հետազոտութիւններու ներդրումներուն համար:
Գիտական եւ Ակադեմական Յօդուածներ
Տատոյեան ունի աւելի քան հիսուն գիտական յօդուածներ ակադեմական ամսագրերու մէջ՝
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայեր այբբենական կարգով
Սորպոն
Սորպոն (Sorbon), համայնք Ֆրանսայի Շամփայն-Արտեն մարզի Արտեններ գաւառի մէջ :
Բնակչութիւնը 2008 թուականի դրութեամբ կը կազմէ 206 մարդ, բնակչութեան խտութիւնը` 14.28 մարդ/քմ²: Բնակավայրը կը զբաղեցնէ 14.43 քմ² տարածք:
Տնտեսութիւն
2010 թուականին ունէր 146 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցմէ աշխոյժ էին 106-ը, իսկ ոչ աշխոյժները` 40: Աշխուժութան ցուցանիշը կը կազմէ 72,6 %: 106 աշխատունակ մարդոցմէ աշխատեր է 103 անձ (56 տղամարդ եւ 47 կին): Գործազուրկ եղեր են 3 անձ (1 տղամարդ եւ 2 կին): 40 անաշխատունակներէն 14-ը եղեր են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 16-ը` թոշակառուներ, իսկ 10-ը չեն աշխատեր տարբեր պատճառներով :
Սինանեաններ
Տե՛ս նաեւ
Սինանեան նուագախումբ
Ալեքսան Քոչարեան
Կենսագրութիւն
Ալեքսան Քոչարեան ուսանած է Երեւանի Գեղարուեստաթատերական կաճառի դերասանական բաժնէն ներս: Շուրջ հինգ տարի որպէս դերասան աշխատած է Կապանի շրջանային թատրոնին մէջ, ուր խաղացած է աւելի քան քսան գլխաւոր եւ երկրորդական դերեր: Եղած է Երեւանի Գեղարուեստա-թատերական կաճառի թատերական բաժանմունքի վերատեսուչ, իսկ 1986-1996 թուականներուն՝ ուսումնագիտական գծով փոխ-վերատեսուչ:
Վրաստանի Դրամատուն
«Վրաստանի դրամատուն» ԲԸ, Bank of Georgia (საქართველოს ბანკი), Վրաստանի ամենամեծ առեւտրային դրամատուներէն մէկը։ Գլխաւոր գրասենեակը տեղակայուած է Թիֆլիսի մէջ։
Սեփականատերեր եւ ղեկավարութիւն
Դրամատան բաժնետոմսերը կը գտնուին Լոնտոնի ֆոնդային բորսային մէջ եւ Վրաստանի ֆոնդային բորսային մէջ (բորսային թիքեր՝ GeSE:GEB):
Խաչէն
Խաչէն, գաւառ Մեծ Հայքի Արցախ նահանգին մէջ 1979-ի ԼՂԻՄ-ի մէջ։ Թ.- ԺԳ. դարերուն Խաչէնի անունով կոչուած է ամբողջ Արցախ նահանգը, երբ անոր նախարարական իշխանական տան հիմնական նստավայրը  դարձած էր Խաչէնի բերդը։ Կոստանդին Ծիրանածինի վկայութեամբ (Ժ. դար), բիւզանդական արքունիքը համաձայնագիր մը կնքած  է Խաչէնի իշխանին հետ՝ զայն նկատելով Հայաստանի վարչական միաւոր։ Մինչեւ ԺԲ.-ԺԳ. դարերը գրաւուած տարածքով կը համապատասխանէր Արցախին։ Սելճուք-թուրքերուն, ապա մոնկոլներուն նուաճումներուն ատեն Մուխանք գաւառի (Մուղանի դաշտ) մեծ մասը կ'անցնի Գանձակ ի մէջ բնակած քրտական Շադդադեան ամիրայութեան ու անոր ժառանգորդներուն։ Խաչէնը կը զբաղեցնէր Արցախի լեռնային ու նախալեռնային մասերը՝ առանց Միւս Հաբանդ գաւառի հարաւային կէսին, որուն կը տիրէր Արցախի Առանշահիկ իշխանական հարստութեան Դիզակի (Ապու-Մուսայի ժառանգներէն սերած) ճիւղը։
Եաքուտսք
Հասարակական Փոխադրութիւն
Քաղաքային եւ քաղաքամերձ մարդատար փոխադրութիւնը ներկայացուած է հանրակառքերու միջոցով։ Ելեկտրական փոխադրութիւն չկայ։ Մօտ 2005-ին Եաքուտսքի մէջ տեղի ունեցաւ քաղաքապետական փոխադրութեան լիարժէք փոխարինում առեւտրականութեամբ :
Քոյր Քաղաքներ
2006-էն Եաքուտսք կը համարուի «Միացեալ քաղաքներ եւ տեղական իշխանութիւններ» (ОГМВ) միջազգային կազմակերպութեան Եւրասիական տարածաշրջանային բաժանմունքի անդամ։
Ստեփան Յակոբեան
Կենսագրութիւն
1877-1917 թուականներուն՝ 40 տարի, Կ. Պոլսոյ Գատըգիւղ թաղամասի, Մոտայի հիւանդանոցի բժիշկ եղած է։
Էհինատես
2013-ին, Էհինտես կղզեխումէն 6 կղզիներ կը ծախուին Քաթարի Համատ պին Խալիֆա ալ Թանի Էմիրին (7․3 միլիոն սթերլին)։
Ռանտա Այուպի
Գործունէութիւն
Այուպի Յորդանանի Կիներու միջազգային ֆորումի (IWF) բաժանմունքին հիմնադիր անդամ է եւ ընդգրկուած է Թագաւորական Ակադեմիայի հոգաբարձուներու խորհուրդին եւ Թագուհի Ռանիայի Կրթութեան եւ Զարգացման Հիմնադրամին կազմին մէջ։ Եղած է նաեւ Յորդանանի կրթութեան բարեփոխման թագաւորական յանձնաժողովի եւ Ամմանի մէջ գտնուող մանկական թանգարանի հոգաբարձուներու խորհուրդի անդամ:
Յովհաննէս Թումանեան
Վերնատունը
1899-ին Թումանեանի նախաձեռնութեամբ Թիֆլիսի մէջ ստեղծուած է «Վերնատուն» գրական խմբակը, որու անդամներն էին Աւետիք Իսահակեան, Դերենիկ Դեմիրճեան, Լեւոն Շանթ, Ղազարոս Աղայեան, Պերճ Պռոշեան, Նիկոլ Աղբալեան եւ շատ այլ յայտնի արուեստագէտներ: Հայ ժողովուրդի հոգեմտաւոր ժառանգութեան հանճարեղ վերանորոգողի եւ ջերմեռանդ պահապանի իր գրական ստեղծագործութեամբ, ու մանաւա՛նդ իր վերնայարկ բնակարանին մէջ հիւրընկալած ատենի հայ լաւագոյն մտաւորականութեան «Վերնատան հանդիպումներով»՝ ան 1900-ականներուն կ'իրագործէ հոգեկան-գաղափարական միասնութեան ոգեշնչող մթնոլորտ մը, որ մինչեւ օրս կը պահպանէ օրինակելի աւանդի եւ ներշնչման աղբիւրի իր այժմէականութիւնն ու թելադրականութիւնը։
Ժառանգութիւն
Հայաստանէն դուրս
Ամլութիւն Անպտղութիւն
Ամլութիւն կը յառաջանայ սերմնաբջիջներու հետ կապուած.Aspermia` երբ ընդհանրապէս սերմ չ’արտադրուիր, azospermia` երբ սերմի մէջ սերմնաբջիջ չկայ, oligospermia` երբ սերմնաբջիջներ քան, բայց անոնց քանակը բեղմնաւորման համար բաւարար չէ եւ այլն:
Հասկ (ամսաթերթ)
Հասկ ամսաթերթ, Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան պաշտօնական հրատարակութիւնը, «Հասկ»ի առաջին թիւը հրատարակուած է Յունուար 1932-ին, Բաբգէն Ա. աթոռակից Կաթողիկոսին կողմէ։ Սկսած է հրատարակուիլ Անթլիասի մէջ, փոքր ծաւալով եւ սեղմ բովանդակութեամբ։
Դուին
Հիմնում
Ըստ պատմիչներուն՝ այն ատեն Արաքս գետը փոխած է իր հունը եւ հեռացած Արտաշատէն, որուն պատճառով խախտած էր մայրաքաղաքին ռազմական պաշտպանութիւնը։ Բացի ատկէ, Արաքսին ընթացքը փոխելուն հետեւանքով ջուրերը դուրս  եկած են հունէն եւ ստեղծած ճահիճներ մայրաքաղաքին շուրջ։ Ըստ Մովսէս Խորենացիի, այդ պատճառով նոյնիսկ օդը դարձած էր վատառողջ։ Այս ամէնը հաշուի առնելով՝ արքունիքը կ'որոշէ մայրաքաղաքը տեղափոխել առողջ կլիմայով բարձրադիր վայր մը։ Արարատեան դաշտին տաքը եւ կլիման առողջացնելու համար քաղաքին մօտակայքը անտառներ կը տնկէ, որոնք մինչեւ օրս պահպանուած  են մինչեւ այժմ «Խոսրովի անտառ» անունով ։
Անկումը
Քաղաքը կրկին ու կրկին վերականգնած է, բայց վերջնականապէս աւերուած է 1236-ին, Ճալալ Էտ Տինի արշաւանքներուն հետեւանքով ։ Մոնկոլ-թաթարական արշաւանքէն ետք Դուինի տարածքին յառաջացած են մի քանի գիւղեր:
Նիկոլ Աղբալեան
Կենսագրութիւն
1900-ականներու սկիզբը, Նիկոլ Աղբալեան իրագործած է հայոց հոգեմտաւոր աշխարհի հայացման իր առաքելութեան առաջին փուլը՝ ռուսական եւ եւրոպական ազատախոհ ու յառաջադէմ արժէքներով հունաւորելով հայ գրական մշակութային կեանքի վերաշխուժացումը։ Յովհաննէս Թումանեանի հետ ձեռնամուխ եղած է Թիֆլիսի հայ երիտասարդ մտաւորականութեան «Վերնատան հանդիպում-ներ»ու կազմակերպումին։ Դարձած է դրօշակիրը գրական այն մեծ շարժումին, որ հայոց հոգեմտաւոր բազմադարեան հարստութեան վերանորոգումին մէջ տեսած եւ հաստատած է վաղուան հայ մշակոյթի որակական ոստումին ակունքները։
Մինաս Աւետիսեան (գեղանկարիչ)
Մահը
Նկարիչը 16 Փետրուար 1975-ին, Երեւանի մէջ վարորդ Ժորա Յովսէփեանի կողմէ ինքնաշարժի արկածի կ՚ենթարկուի, եւ իր մահկանացուն կը կնքէ 23 Փետրուարին։
Չինարճըգ
Չինարճըգ, Քեսապ աւանի գիւղերէն։ Գիւղը կը գտնուին անտառապատ լանջերու կողին. կազմուած է 2 թաղերէ՝ Աղբիւրին թաղը եւ Գաթապեաններուն թաղը (աղբիւրէն մօտ 500 մեթր վեր բարձունքի մը վրայ)։ Չինարճըգ իր անունը կը պարտի հսկայ սօսի (թրքերէն չինար) ծառին որ աղբիւրին մօտ տնկուած էր 1880-ական թուականներուն։
Գրիգոր Աղանեան
Ոտնագնդակի մարզիկ
Յունաստան վերադառնալով «Փանէյալիօ» խումբին մարզիկը եւ մարզիչը կը դառնայ մինչեւ 1978, երբ վերջնականապէս կը լքէ ոտնագնդակի մարզիկի եւ մարզիչի ասպարէզը։
Վերնատուն
Վերնատուն
Վերնատան մշտական անդամները շաբաթը մէկ-երկու անգամ (հինգշաբթի եւ շաբաթ օրերը ) կը հաւաքուէին Յովհաննէս Թումանեանի տան մէջ զիրար տեսնելու եւ միասին զրուցելու։ Այս հանդիպումներու ընթացքին մեծ գրողները կը կարդային ու կը քննարկէին համաշխարհային գրականութեան դասական եւ նոր հեղինակներու գործերը, ինչպէս նաեւ իրենց գործերը կը ներկայացնէին ընդհանուր քննադատումի։ Վերնատունը գոյութիւն ունեցած է 7-8 տարի, սակայն անդամներու բացակայութեան պատճառով 1908-ի վերջաւորութեան ան դադրած է գոյութիւն ունենալէ։ «Վերնատունը» դարձած է «Հայ գրողներու կովկասեան ընկերութեան» հիմնաքարը,որ հիմնուած է 1922-ին, նախագահ ունենալով դարձեալ Յովհաննէս Թումանեանը:
Հիմնահարցեր
Գրական նախորդներու վերագնահատութեան մասին Թումանեանը անդրադարձած է « Միքայել Նալպանտեան ի յիշատակին» յօդուածին մէջ․ «Չէ՞ որ ամեն մի գրող ոչ այն ինչ է, եթե ոչ՝ իրենից առաջ եղածների ազդեցությունների համագումար՝մեկից շատ, մյուսից քիչ, որ ընդունում, հալում է իր ոգեւորության հնոցի մեջ ու ձուլում, ձեւակերպում իր ճաշակով»։
Նկար «Վերնատան» մասին
Նկարին մէջ նկարուած որոշ գործիչներ Վերնատան գոյութիւն ունեցած տարիներուն արդէն ողջ չէին ։
Հայաստանի Հանրապետութեան Կեդրոնական Դրամատուն
ՀՀ Ազգային Արժոյթ
Հայաստանի Հանրապետութեան Կեդրոնական դրամատան հայկական դրամի գրանշանի մրցոյթի արդիւնքով կ'ընտրուին Կարէն Կոմենդարեանը եւ նկարիչ Ռուբէն Արուտչեանի առաջարկած Դրամի գրաֆիկական խորհրդապատկերները։
Կեդրոնական Դրամատան Կառավարումը
Կեդրոնական դրամատան նախագահը կը համակարգէ Կեդրոնական դրամատան բնականոն աշխատանքը, կը ներկայացնէ Կեդրոնական դրամատունը Հայաստանի Հանրապետութեան, այլ պետութիւններու եւ միջազգային կազմակերպութիւններու մէջ, կ'իրականացնէ օրէնքով Կեդրոնական դրամատան խորհուրդի իրաւասութեան չվերապահուած այլ լիազօրութիւններ։ Նախագահի բացակայութեան կամ պարտականութիւններու կատարման անհնարինութեան պարագային անոր կը փոխարինէ՝ Կեդրոնական դրամատան նախագահի տեղակալը, իսկ տեղակալի բացակայութեան կամ անոր պարտականութիւններու կատարման անհնարինութեան պարագային՝ Կեդրոնական դրամատան խորհուրդի տարիքով աւագ անդամը։ Կեդրոնական դրամատան նախագահի տեղակալը կը նշանակէ ՀՀ նախագահը՝ վեց տարի ժամկէտով։ Կեդրոնական դրամատան նախագահը եւ անոր տեղակալը, ինչպէս նաեւ խորհուրդի անդամները, չեն կրնար ըլլալ որեւէ կուսակցութեան ղեկավար մարմինի անդամ, կատարել այլ աշխատանք, բացառութեամբ գիտական, մանկավարժական, ստեղծագործական աշխատանքէն։
Կեդրոնական Դրամատան Նպատակներ Ու Խնդիրներ
Դրամավարկային քաղաքականութեան ծրագիրները կը ներառեն՝
ՀՀ ԿԴ Փոխյարաբերութիւնները ՀՀ Պետական Մարմիններու Հետ
Կեդրոնական դրամատունը կառավարութեան լիազօրած մարմինի հետ համաձայնուած կարգով կը տրամադրէ կառավարութեան դրամավարկային եւ օրէնքով իր իրաւասութեան վերապահուած այլ հարցերուն առնչուող տեղեկութիւններ, իսկ դրամատնային գաղտնիք կազմող տեղեկութիւնները կը տրամադրուին օրէնքով սահմանուած կարգով։ Կառավարութեան լիազօրած մարմինները, ինչպէս նաեւ Հայաստանի Հանրապետութեան ազգային վիճակագրական ծառայութիւնը Կեդրոնական դրամատան հետ համաձայնուած կարգով Կեդրոնական դրամատան կը տրամադրէ տեղեկութիւններ՝
Քրիստոսի Փորձութիւնները
Աւետարանական Պատմութիւն
Աւետարանական պատմութեան համաձայն` իր մկրտութենէն ետք (Մարկոսի աւետարանին մէջ նշուած է, որ ատիկա տեղի ունեցած է մկրտութենէն ետք) Յիսուս Քրիստոսը, հետեւելով Սուրբ Հոգիին, հեռացաւ անապատ, որպէսզի մենութեան մէջ, աղօթքներով եւ ծոմապահութեամբ պատրաստուի իր առաքելութեան, որուն համար ան աշխարհ եկած էր. «Ան քառասուն օր այնտեղ մնաց ու Սատանայի կողմէ փորձութեան ենթարկուեցաւ: Չկերաւ եւ չխմեց այն օրերուն, եւ երբ քառասուն օրերը լրացան, քաղց զգաց: : Այդ ժամանակ անոր մօտեցաւ Սատանան եւ երեք փորձութիւններով փորձեց հրապուրել, մեղքի մէջ քաշել, ինչպէս որեւէ մարդու:
Հայաստանի Հանրապետութեան Կեդրոնական Դրամատուն
ՀՀ ԿԴ Դիլիջան Ուսումնահետազօտական Կեդրոն
«Դիլիջան ուսումնահետազօտական կեդրոնը» ժամանակակից արհեստական եւ արհեստագիտական լուծումներով հագեցուած համալիր է։ Այստեղ ստեղծուած են անհրաժեշտ պայմաններ՝ տնտեսագիտութեան եւ ֆինանսներու բնագաւառի բազմակողմանի ուսումնահետազօտական աշխատանքներու իրականացման համար։ Կեդրոնին մէջ տեղի կ'ունենան տնտեսագիտութեան եւ ֆինանսներու բնագաւառներուն առնչուող կրթական, տարածաշրջանային եւ միջազգային ուսումնական ծրագիրեր (սեմինարներ)։ Կեդրոնին մէջ կատարուած հետազօտական եւ վերլուծական աշխատանքները քննարկելու եւ ներկայացնելու, ինչպէս նաեւ ֆինանսական ոլորտին մէջ կեդրոնական դրամատան կուտակած գիտելիքն ու փորձը կիսելու նպատակով կեդրոնին մէջ կը կազմակերպուին միջազգային գիտաժողովներ, տարածաշրջանային սեմինարներ եւ ուսումնական ծրագիրներ։ Հայաստանի Ամերիկեան համալսարանը կեդրոնին մէջ կ'իրականացնէ տնտեսագիտութեան մագիստրոսի կոչում տուող կրթական ծրագիրը, որուն մասնակցելու հնարաւորութիւն ունին տնտեսագիտութեան ոլորտին մէջ հետազօտութիւններ ընելու կարողութիւն եւ ներուժ ունեցող երիտասարդները։
Կեդրոնին մէջ կը գործեն՝
Քրիստոսի Փորձութիւնները
Փորձութեան Նշանակութիւնը
Քրիստոնէական դաւանանքին մէջ կ'ենթադրուի, որ փորձութիւնը ուղղուած էր Քրիստոսի մարդկային բնոյթին դէմ, որուն վրայ ազդելով Սատանան յոյս ունէր Յիսուսը տանիլ սխալ ճամբայ: Յիսուսի աստուածային բնոյթին նկատմամբ այդ փորձութիւնը պայքար էր Սատանայի եւ Աստուծոյ Որդիին միջեւ :
Հայաստանի Հանրապետութեան Կեդրոնական Դրամատուն
Այցելուներու Կեդրոն
Այցելուներու կեդրոնի ստեղծման նպատակը տարաբնոյթ կրթական գործիքներու՝ կայուն, բներգական եւ ինտերակտիւ ցուցադրութիւններու միջոցով ՀՀ Կեդրոնական դրամատան գործունէութեան եւ դերի վերաբերեալ հանրային իրազեկուածութեան բարձրացումն է։
Քրիստոսի Փորձութիւնները
Փորձութեան Նշանակութիւնը
Ըստ Յովհան Ոսկեբերանի, Քրիստոսի անապատի մէջ յայտնուիլը, անոր ծոմապահութիւնը, աղօթքը, փորձութիւնները օրինակներ են, թէ ինչպէս պէտք է պայքարիլ չար ուժերու դէմ :
Հայաստանի Հանրապետութեան Կեդրոնական Դրամատուն
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայաստան
Քրուասան
Ստեղծման պատմութիւնը
Կիսալուսնաձեւ բլիթերը (Kipferl) կը թխէին Աւստրիոյ մէջ առնուազն 13-րդ դարէն սկսեալ։ Սակայն մերօրեայ քրուասաններու ժողովրդականութիւնը սկսաւ 1839 թուականին, երբ աւստրիացի սպայ Օկուսթ Ցանկ Փարիզի մէջ բացաւ «Վիեննական փուռը», ուր կըթխէին նման բլիթներ։
Քրուասանը այնքան արագ ժողովրդականութիւն սկսաւ վայելել, որ շուտով զարգացաւ նման ձեւի թխուածքներու ամբողջ «ընտանիք» մը։
Ապրիլ
Անուն
Ապրիլ ամսուան լատիներէն՝ Aprilis անունը կը ծագէ aperire բայէ եւ կը նշնակէ «բացում», նկատի առնելով, որ ապրիլին կը բացուին դաշտերու եւ ծառերու ծաղիկները։ Քանի որ հռովմեացիներու կարգ մը ամսանուններու շնորհուած են աստուածութիւններու անուններ, կարծիք կայ նաեւ, որ Ապրիլ իր անունն ստացած է Վեներայէն, նամանաւանդ, որ անոր Վեներալիումները կը սկսէին Ապրիլ ամսուան: Ինչպէս նաեւ Ապրիլ անունը, որ կը գրուէր նաեւ Aphrilis, յունական Ափրոտիթէի (Aphros) անունէն ծագած կը համարուի։
Եփեսոսի Գ. Տիեզերական Ժողով
Ս. Կոյս Մարիամն Աստուածածին է եւ ոչ թէ սոսկ մարդածին ու Քրիստոսածին (հակառակ Նեստորի), որովհետեւ ան ոչ թէ սկզբնաւորեց Աստոածազգեստ մարդու, այլ՝ ծնաւ Մարմնացեալ Բանին, այսինքն՝ մարդու կերպարանք տուաւ յաւիտենութենէն առաջ ծնած Աստուծոյ Որդուն՝ Յիսուսին։ Ժողովը ընդունած է 6 կանոն՝ բոլորն ուղղուած Նեստորի եւ անոր համախոհներու դէմ։ Կանոններն արգիլած են ոեւէ մէկ հոգեւորականի հաղորդութիւն ունենալ, անոնց հետ կամ քարոզել նեստորականներու գրուածքներ, հակառակ դէպքի մէջ օրինազանցներուն, որ կը սպառնար աստիճանազրկում եւ եկեղեցիէն արտաքսում։
12 Օգոստոս
Տօներ
Ստորոգութիւն:Օգոստոս
Եւրոպայի Խորհրդանիշներ
Դրօշը
Եւրոպայի դրօշը բաղկացած է 12 դեղնաոսկեգոյն աստղերէ կազմուած շրջանակէ, որոնք զետեղուած են կապոյտ յետամասի վրայ։ Դրօշակը աւելի յաճախ կը միացուի Եւրոպական Միութեան հետ (ԵՄ), որ կը հանդիսանայ նախկին Եւրոպական ընկերակցութեան իրաւայաջորդը։ Վերջինս դրօշը պաշտօնապէս ընդունած էր 1980-ականներուն։ Այդուհանդերձ, դրօշը առաջին անգամ պաշտօնապէս ընդունուած է 1955-ին Եւրոպայի Խորհուրդին կողմէ։
Եւրոպայի Օր
«Եւրոպայի օրը» համաեւրոպական տարեկան տօն է, որ տեղի կ'ունենայ 5 կամ 9 Մայիսին՝ ։ 9 Մայիս 1950-ը Շումանի հռչակագիրի հրապարակման օրն է, որ կ'առաջարկէր իրարու միացնել Ֆրանսայի եւ Գերմանիոյ Միացեալ Հանրապետութեան ածուխի եւ պողպատի արդիւնաբերութիւնները ։ Այդ օրը կը նկատուի ժամանակակից ԵՄ-ի հիմնադրութեան կարեւոր հիմքերէն մէկը։ 9 Մայիսը հռչակուած է դրօշի օր՝ 1985-ին Միլանի մէջ տեղի ունեցած Եւրոպական խորհուրդի գագաթնաժողովին ատեն ։ Եւրոպայի Խորհուրդը ստեղծուած է 5 Մայիս 1949-ին, հետեւաբար այդ օրն ալ կը նշէ Եւրոպայի օրը ։ Այդ օրը հաստատուած է 1964-ին, հակառակ անոր, որ շատերը կը նախընտրեն տօնը նշել 9 Մայիսին։ Այդուհանդերձ, Եւրոպական Խորհուրդը մեծ դերակատարութիւն ունի մարդու իրաւունքներու պաշտպանութեան, խորհրդարանական ժողովրդավարութեան եւ իրաւական պետութեան ստեղծման գործընթացին մէջ, երբ Շումանի հռչակագիրով կ'առաջարկէ՝ միացնել ֆրանսական եւ գերմանական ածուխը եւ պողպատը։ Բացի ատկէ, 9 Մայիսը կը համընկնի նաեւ Յաղթանակի տօնին հետ, որմով փաստացիօրէն, կ'աւարտի Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը։ Այդ օրը նախկին ԽՍՀՄ-ի կազմին մէջ գտնուող երկիրներուն մէջ կը նշեն Յաղթանակի տօնը։ Յաղթանակի տօնը Արեւմտեան Եւրոպայի մէջ կը նշուի 8 Մայիսին։
Նախագահութեան Նշան
1990-ականներէն սկսեալ, Եւրոպական Միութեան Խորհուրդի իւրաքանչիւր նախագահող պետութիւն ունի իր սեփական նշանը, որ կը գործէ նախագահութեան վեց ամիսներու ընթացքին։
Այլ Կազմակերպութիւններ
Այլ համաեւրոպական կազմակերպութիւններ տակաւին չեն ընդունած այն խորհրդանշանները, զորս ընդունած են կամ ալ հաստատած են Եւրոպական Միութիւնը եւ Եւրոպայի Խորհուրդը։ Ածուխի եւ պողպատի Եւրոպական Միութեան դրօշը ստեղծուած է Եւրոպայի դրօշին հետ միասին եւ բաղկացած է կանաչ եւ յետամասերու վրայ գտնուող աստղերէ։ Սակայն վերջինս ունի այլ նշանակութիւն։
Եփրատ ամբարտակ
Ամբարտակը եւ օգուտները
Ստորոգութիւն:Սիրիայի էլեկտրականկայանքպեր
56 (թիւ)
56 (յիսունվեց)՝ բնական թիւ մըն է 55-ի եւ 57-ի միջեւ
120 (թիւ)
120 (հարիւր քսան)՝ բնական թիւ մըն է, որ կը գտնուի 119-ի եւ 121-ի միջեւ
Չինարէն
Հնչիւնաբանութիւն Եւ Հնչիւնագիտութիւն
Ժամանակակից աղիւսակները, որոնք կը գործածուին պետական թեստի եղանակի հետ միասին պուտունհուայի տիրապետման մակարդակով («Պուտունհուա շույպին ցեշի»), կը ներառէ 400 վանկեր առանց ձայնաստիճանային տարբերութիւններու հաշուելու։ Աղիւսակներու հիմքին մէջ ժամանակակից հնչիւնաբանական «Սինխուա զըտեան» (Պեկին, 1987) բառարանն է, որուն վանկերու ցանկէն հանուած են 18 ձայնարկութիւններ եւ հիերոկլիֆներու բարբառային կամ հինցած գրային համարուող հազուադէպ ընթերցումներու եղանակներ :
Ձեւաբանութիւն
Աւանդաբար, չինարէնը գրեթէ չէ ունեցած ուղղակի փոխառութիւններ, սակայն լայնօրէն կ'օգտուէր իմաստաբանական բառապատճեններէն. օրինակ, 电 ՝ ելեկտրականութիւն (տառացի՝ կայծակ), 电脑 ՝ համակարգիչ (տառացի՝ ելեկտրական ուղեղ), 笔记本电脑 ՝ դիւրակիր համակարգիչ (տառացի՝ տետր-համակարգիչ)։ Մեր օրերուն հնչիւնաբանական փոխառութիւնները աւելի սովորական կը դառնան. օրինակ՝ 克隆 (kelong-քլոն)։ Որոշ նոր փոխառութիւններ կը սկսին դուրս մղել գոյութիւն ունեցող բառապատճեններ. օրինակ՝巴士 (bāshì՝ ավտոպուս (անգլերէն bus-էն) դուրս կը մղէ 公共汽车-ին, որ տառացիօրէն կը նշանակէ կազով սայլ։
Չինարէնին մէջ շատ դէպքերու մէջ անհնար է տարանջատել բարդ բառը բառակապակցութենէն: Բառակազմութիւնը գլխաւորապէս յատուկ է բայական տեսակի ածանցներով։ Յոգնակի թիւի կամընտրական ձեւը, որ կը կազմուի 们 (men) ածանցով, յատուկ է դէմք արտայայտող գոյականներուն եւ անձնական դերանուններուն։
Անուանագիտութիւն
Հին ժամանակներուն չինացիները իրենց կեանքի ընթացքին մի քանի անուն ունէին՝ մանկութեան տարիներուն՝ «կաթնային» կամ մանկական անուն (սիաօ-մին, չին. պարզ. 小名, պինյին՝ xiǎo míng), մեծերը կը ստանային պաշտօնական անուն (մին, չին. պարզ. 名, փինյին՝ míng), ծառայողները հարազատներու շրջանին մէջ ունէին երկրորդ անուն (ցզը, չին. պարզ. 字, պինյին՝ zì), ոմանք նոյնիսկ կեղծանուն կ'ընտրէին (հաո, չին. պարզ. 号, պինյին՝ hào)։ Սակայն 1980-ականներու կէսերուն աւագներու համար ընդունելի դարձաւ մեկ պաշտօնական մին անունը, չնայած «կաթնային» անունները մանկական տարիքին թերեւս տարածուած էին :
Ալաճաճեան
Ալաճաճեան, հայկական մականուն ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Պերճ Ֆազլեան
Կենսագրութիւն
Աւարտած է Պոլսոյ Մխիթարեան եւ Կեդրոնական վարժարանները, քաղաքապետարանի թատրոնի դասընթացները։ 1944-ին մասնակցած է նոյն թատրոնին ներկայացումներուն։ 1965-1967-ին իր արուեստը կատարելագործելու համար Փարիզի մէջ հետեւած է դասընթացներու։ Պէյրութի մէջ 1956-ին հիմնած է «Նոր բեմ», 1959-ին Հայ Երիտասարդական Ընկերակցութեան «Վահրամ Փափազեան» թատերախումբը (ղեկավարած է մինչեւ 1971), 1963-ին՝ Լիբանանեան Արաբական Թատրոնը, 1971-ին՝ իր սեփական «Ազատ բեմ» թատերախումբը։ 1976-ին հաստատուած է Մոնրէալ, կազմակերպած «Հայ Բեմ» թատերախումբը։ Հանդէս եկած է Քանատայի եւ ԱՄՆ-ի քաղաքներու, նաեւ՝ Լոնտոնի մէջ։
Պերճ Ֆազլեանի բեմադրութիւններէն են՝ Փանէօլի «Տոպազ», Լեւոն Շանթի «Հին Աստուածներ», Յակոբ Պարոնեանի «Պաղտասար Աղբար», Գարլօ Կոլտոնիի «Երկու Տիրոջ Ծառան», Ուիլիըմ Շէյքսփիրի «Ամառնային Գիշերուան Երազը», Մոլիէռի «Թարթիւֆ» («Խաչագողը»), Նիքոլայ Կոկոլի «Ամուսնութիւն» եւ այլ թատերախաղեր։ Ան դերեր ստանձնած է իր բոլոր ներկայացումներուն մէջ։ Հայաստանեան հեռուստաթատրոնին մէջ բեմադրած է «Քարիտէզճին» (ըստ Երուխանի «Ձուկին Փոխարէն» պատմուածքին, 1986)։ Նկարահանուած է լիբանանեան եւ եգիպտական շարժանկարներու մէջ («Մատանի Վաճառողը», «Պահակին Աղջիկը» եւ այլն) :
Ապրելու Համար (գիրք)
Հատորը խմբագրած է Կարօ Յովհաննէսեան, կատարելով խղճամիտ գործ. լոյս տեսած է Պէյրութի «Շիրակ» հրատարակչատունէն:
Շնորհահանդէս
Ձեռնարկը սկիզբ առաւ Լիբանանի եւ Հայաստանի քայլերգներուն ունկնդրութեամբ: Բացման խօսքով հանդէս եկաւ Համբիկ Միսաքեան, որ «Ռոստոմ» կոմիտէին անունով ողջունեց ներկաները, ապա ներկայացուց Համազասպ Տէր Խաչատուրեանի կենսագրական տուեալները եւ գործունէութիւնը` ըսելով, թէ Տէր Խաչատուրեան եղած է ինքնավստահ ու լայնախոհ եւ օժտուած է առաջնորդելու կարողութեամբ: Ան իր կեանքին ընթացքին կրած է զրկանք ու տառապանք, բայց կառչած մնացած է ազգային արժէքներուն` անձնուրացօրէն ծառայելով ազգին, եկեղեցիին ու կուսակցութեան:
Ան ըսաւ, թէ Համազասպ Տէր Խաչատուրեան պատանի տարիքէն ճաշակած է կեանքի բոլոր դժուարութիւնները: 1918-ին պատսպարուած է Տիգրանակերտ, ապա 1922-ին տեղահանուած է Հալէպ, եւ վերջապէս` 1929-ին հաստատուած Պէյրութ: Ան տարած է ազգային, հայրենասիրական եռուն գործունէութիւն: Վարած է զանազան պաշտօններ եւ ստանձնած բազմաբնոյթ պարտաւորութիւններ ազգային-հասարակական կեանքին մէջ։ Տունը բաց եղած է բոլորին առջեւ, եւ ականատեսի վկայութիւններով վերածուած է ուխտատեղիի. հոն հիւրընկալուած են Սօսէ մայրիկ, Շահան Նաթալի, Միսաք Թորլաքեան, Կարօ Սասունի, Վահան Փափազեան, Գասպար Իփէկեան եւ շատ ուրիշներ:
Միսաք Մեծարենց
Կենսագրութիւն
Թոքախտը, որ տարիներ առաջ արդէն բոյն դրած էր թոքերուն մէջ, կը քայքայէ իր մարմինը ու Մեծարենց կը մահանայ 22 տարեկանին։
Պետրոս Դուրեանի նման եւ նոյն հիւանդութեամբ շատ երիտասարդ մահացած արեւմտահայ բանաստեղծներէն մէկն է Մեծարենց:
Աշխարհի Արարման Վկայութիւններու Թանգարան
Քննադատութիւն
20-րդ դարու 80-ականներու սկիզբը շարք մը հետազօտողներ՝ ինչպէս սովորական գիտնականներու, այդպէս ալ ստեղծականութեան կողմնակիցներու կողմէ, նաեւ Սթիւ Շաֆերսմէնը (англ. Steven Schafersman), ուսումնասիրած են թանգարանին մէջ ներկայացուած նիւթերը։ Երեք տարուան փորձաքննութեան ընթացքին անոնք եկած են այն եզրակացութեան, որ նիւթերը խիստ հակասական են եւ ըստ էութեան կեղծիքներ են։ Անոր կը վերաբերին նաեւ ոչ թռչուն դինոզաւրերու եւ մարդոց զուգահեռ գոյութեան փաստարկները՝ անոնց համատեղ քարացած հետքերը եւ եւս մէկ անպատեհ գտածոյ՝ «Լոնտոնեան մուրճը Տեխասէն», որու տարիքը, իբր կը գնահատուէր միլիոնաւոր տարիներ։ Հետաքրքիր է, որ թէեւ թանգարանի տնօրէն եւ հիմնադիր Քարլ Պոն կը յայտարարէ, որ փիլիսոփայական եւ հնագիտական գիտութիւններու դոկտոր է, սակայն անոր դիպլոմներու ծագումը կասկածելի կը թուայ եւ հարցեր կ՚առաջացնէ մասնաւորապէս անոնք յանձնող կազմակերպութիւններու կողմէ պետական հաւատարմագրման բացակայութեան պատճառով։ Աւելին, չկայ որեւէ փաստագրական վկայութիւն, որ ան աւարտած է անգամ աւագ դպրոցը։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Թանգարաններ Ստորոգութիւն:Կեղծ հնագիտութիւն
Վեր. Եղիա Ս. Քասունի
Վեր. Եղիա Ս. Քասունի որպէս հովիւ, ուսուցիչ եւ տնօրէն
1919-1937 տարիներուն Վեր. Եղիա Ս. Քասունի որպէս հովիւ եւ ուսուցիչ յաջորդականօրէն բնակութիւն կը հաստատէ Պոլիս, Քեսապ, Դամասկոս, կրկին Պոլիս ու ապա: Հալէպ:
Վարդան Արեւելցի
Վարդան Արեւելցի (ծանօթ է նաեւ իբրեւ Վարդան Գանձակեցի, Աղուանից Վարդան, Վարդան Կիլիկեցի, Վարդան Մեծ, Վարդան Պատմիչ, Վարդան Վարդապետ), հայ պատմագիր, մեկնիչ, աստուածաբան, փիլիսոփայ, թարգմանիչ եւ մանկավարժ։
Վեր. Եղիա Ս. Քասունի
Հայ ժողովուրդի պատմութեան ուսումնասիրութիւններ
Հակառակ իր նիւթական անցուկ պայմաններուն, ու մինչեւ 1937 թ. ապրած անդաստական կեանքին, ու դեռ հակառակ Համաշխարհային Բ. Պատերազմին պարտադրած նոր անձկութիւններուն, ու 1944-էն ետք թոշակառուի իր շատ համեստ կեցութեան, Վեր. Եղիա Ս. Քասունի կը յաջողի յամառ ու մեթոտիկ աշխատանքով յաղթահարել բոլոր դժուարութւնները եւ ստեղծել պատմագրական ու բանասիրական այն պատկառելի ժառանգութիւնը, որ աւելի քան երբեք կը մնայ իր ժողովուրդին հանդէպ անոր ունեցած սիրոյն ու հաւատքին անկորնչելի գրաւականը:
Վարդան Արեւելցի
Աստուածաբանական երկեր
Վարդան Արեւելցի մեծ ուշադրութիւն դարձուցած է երաժշտութեան տեսութեան եւ գեղագիտութեան հարցերուն, անդրադարձած  ձայնեղանակներու մասին ուսմունքին, երաժշտութեան զգայական մեծ ազդեցութեան։ Ան յայտնի է նաեւ իբրեւ բեղուն շարականագիր՝ հեղինակած  է Շարակնոցին մէջ Աստուածածնի ծննդեան առաջին կանոնը («Որ նախիմաց իմաստութեամբ»), տասներկու առաքեալներու օրհնութիւնը («Ի յանսահման ծովէն») եւ Ս. Թարգմանչաց կանոնի օրհնութեան երկու պատկերները («Որք զարդարեցին» եւ «Որ թագաւորաց»)։
«Հաւաքումն պատմութեան»
Վարդան Արեւելցիի պատմական բնոյթի գլխաւոր երկասիրութիւնը «Հաւաքումն պատմութեան» գիրքն է, որ համընդհանուր պատմութիւն շարադրելու նոր փորձ էր հայ պատմագրութեան մէջ։ Բաղկացած է «Նախերգանքէն» եւ հարիւր գլուխէ։ Բուն պատմութիւնը կը սկսի Բաբելոնեան աշտարակաշինութենէն եւ կը հասնի մինչեւ կաթողիկոս Կոստանդին Ա. Բարձրբերդցիի մահը (1267)։ Իբրեւ սկզբնաղբիւր հեղինակը օգտագործած է նախորդ գրեթէ բոլոր հայ պատմիչներու եւ մատենագիրներու, իր ժամանակակիցներէն՝ Վանական Վարդապետի ն, Կիրակոս Գանձակեցիին եւ ուրիշներու գործերը, վիմական արձանագրութիւններ, դիւանատան փաստաթուղթեր, ժողովրդական պատումներ, Եվսեբիոս Կեսարացիի գործերը։
Վեր. Եղիա Ս. Քասունի
Քննական մեծ ու փոքր ուսումնասիրութիւններ տարբեր ստորագրութիւններով
«Զարթօնք»ի Պէյրութ, «Պատանեկան Արձագանք»ի Պէյրութ, «Ջանասէր»-ի Պէյրութ, «Ամենուն Նոր Տարեցոյցը»ի Պէյրութ, «Ծիածան»ի Պէյրութ,
Տաճատ Քհնյ. Յակոբեան
26 Սեպտեմբեր 1976-ին, կը պատրաստուի ամուսնութեան։ Կ'ընտրէ իր կեանքի ընկերը՝ Շահին ու Ֆահիմէ Շահինեանի դոստրը՝ օրդ. Սիրվարդը, որուն հետ կը պսակուի Գամիշլիի Ս. Յակոբ եկեղեցւոյ մէջ,, ձեռամբ Տ. Մինաս քհնյ. Տէր Մինասեանի եւ կ՛ունենայ հինգ զաւակներ՝ Յովսէփ, Ռազմիկ, Շահէ, Դալար եւ Ասպետ։
Իր ձեռնադրութիւնն ու օծումը տեղի կ՛ունենան Բերիոյ Թեմի Առաջնորդ՝ ''Տ. Սուրէն Արք. Գաթարոյեանի ձեռամբ, 15 Մարտ 1987-ին, Գամիշլիի Ս. Յակոբ եկեղեցւոյ մէջ, խարտաւիլակութեամբ՝ Ճէզիրէի հայոց առաջնորդական փոխանորդ՝ Տ. Նորայր Ծ. Վրդ. Աշըգեան''ի, վերակոչուելով Տ. Տաճատ։
Ծանօթագրութիւններ
<references group="եդրակեան, Վարք Քահանայից Բերիոյ թեմի, հ. Բ Հալէպ, էջ 320 " />
Կիպրոսի Հայերը
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայեր Ստորոգութիւն:Կիպրոս
Սեդրակ Մարմարեան
Կենսագրութիւն
Ծնած է մօտ 1880 թուականին, Տրապիզոնի նահանգի կեդրոն Տրապիզոն քաղաքին մէջ՝ տեղի համբաւաւոր կաթոլիկ Մարմարեաններու գերդաստանին մէջ, որ շատ մտաւորականներ ու կղերական գործիչներ տուած է։ Նախնական կրթութիւնն ստացած է Տրապիզոն, միջնակարգը՝ Իտալիա։ 1907 թուականին աւարտած է Իտալիոյ Բատովա քաղաքի համալսարանի բժշկական բաժինը։
Արմէն ճամբար («Քամփ Արմէն», Պոլիս)
«Քամփ Արմեն» հայկական ճամբար, հայ աղքատ եւ որբ սաներու պատսպարան․ հիմնուած 1961-ին, Թուզլա, Պոլիս։
Հրաչ Մարտիրոսեան
Հրաչ Մարտիրոսեան դասախօսութիւններ կատարած է հետեւեալ համալսարաններուն մէջ՝ Միշիկընի Համալսարան, Երեւանի Պետական Համալսարան , Օքսֆորտ Համալսարան, Սորպոն Համալսարան, Մոսկուայի Համալսարան, Միլանի Համալսարան, ինչպէս նաեւ Հայաստանի տարբեր մարզերու համալսարաններուն մէջ։ 2009 թուականէն ի վեր՝ Հայաստանի մէջ կազմակերպած է այագիտական դասընթացներ :
Մկրտիչ Աւետիսեան
Կեսագրութիւն
1886-ին տեղահան եղած է թրքական իշխանութեան կողմէ, ապրած է Թրիփոլիի եւ Մարսէյի մէջ եւ աշխատակցած է "Armenia" օրաթերթին։
Հայաստանի Հանրապետութեան Մշակոյթի Նախարարութիւն
Քրիստոնէական յուշարձաններ
Սակայն ընդհանուր առմամբ Հայաստանի Հանրապետութեան մէջ գտնուող հազարաւոր քրիստոնէական կառոյցներու նկատմամբ չ'իրականացուիր մշտական հսկողութիւն, որուն հետեւանքով կը ոչնչանան։ Ասոր համար տարբեր տարիներու ընթացքին հանրային վէճեր եւ քննադատական ելոյթներ եղած են, որոնք ուղղուած էին մշակոյթի նախարարութեան։ Մասնաւորապէս՝ 30 Սեպտեմբեր 2012-ին «Հայաստանի բնապատմական միջավայրի պաշտպաններ» նախաձեռնութեան կողմէ հրաւիրուած մոմուլի ասուլիսի ժամանակ խումբի անդամները ներկայացուցին Հայաստանի Հանրապետութեան Կոտայքի մարզին մէջ գտնուող Հաւի Թառի վանքի (պետական ցուցիչ՝ 3.99.4.3 )ներկայ վիճակի մասին փաստեր եւ քննադատեցին Հայաստանի Հանրապետութեան Մշակոյթի նախարարութեան անգործութեան եւ պարտականութիւնները չ'իրականացնելուն համար :
Եբրայերէն
Եբրայերէնի Վերածնունդը
Որպէս մայրենի լեզու դառնալու եբրայերէնի վերածնունդի ձեռնարկումն սկսած է 19րդ դարուն Ելիէզեր Պէն-Եհուտային ջանքերով: Ան միացաւ հրէական ազգային շարժումին եւ 1881-ին գաղթեց Պաղեստին, որն այդ ատենը Օսմանեան կայսրութեան մաս կը կազմեր: Անոր նպատակն էր գրական եւ կղերական լեզուն դարձնել ամենօրեայ խօսակցական գործածութեան լեզու մը: Անոր կազմակերպական ջանքերու եւ դպրոցներ հիմնելու եւ դասագրքեր գրելու ներգրաւուածութիւնը խթանեցաւ լեզուին տիրապետումը վերածելու աստիճանաբար ընդունելութեան: Երբ 1922-ին բրիտանական մանտաթին շնորհիւ եբրայերէնը անգլերէնի եւ արաբերէնի հետ դարձաւ Պաղեստինի երեք պաշտօնական լեզուներէն մեկը, անոր նոր կարգավիճակը նպաստեց տարածումին: Թէեւ ոմանք այս ջանքերը կը գնահատէին ցնորական, (քանի որ եբրայերէնը կը համարուէր Թորահի սուրբ լեզու եւ, հետեւաբար, անիկա չէ կրնար գործածաուիլ առօրեայ կեանքին մէջ) շատեր շուտով հասկցածլ են բրիտանական մանտաթի հրեաներու շրջանին մէջ ընդհանուր լեզուի անհրաժեշտութիւնը 20-րդ դարուն տարբեր երկիրներէն մեծ թիւով ժամանած տարբեր լեզուներով խօսողներուն համար: Հիմնուեցաւ Եբրայերէնի Կոմիտէ, որ Իսրայէլի հիմնադրումէն ետք դարձաւ Եբրայերէնի Ակադեմիա: Պէն-Եհուտայի ցանած սերմերը ինկած էին պարարտ հողին մէջ եւ 20րդ դարասկիզբէն եբրայերէնն իր ճանապարհը հարթեց դէպի հրեաներու հաղորդակցութեան լեզու:
Խորհրդային Միութեան Մէջ
Խորհրդային միութեան մէջ եբրայերէնի կիրառութիւնը հրէական այլ մշակութային եւ կրօնական գործունէութեան պէս ճնշուած էր, քանի որ կը համարուէր սիոնիզմի լեզու: Խորհրդային պաշտօնեաները եբրայերէնի գործածութիւնը կը համարէին «ռեակցիոն» երեւոյթ մը եւ անոր ուսուցումը նախակրթական եւ միջնակարգ դպրոցներէն ներս արգելուած էր Կրթութեան ժողովրդական կոմիսարութեան կողմէ ): Պաշտօնական հրամանագիրը կը նշեր, որ Ռուսիոյ հրեաներու հաղորդակցութեան միակ լեզու կրնայ ըլլալ Եիտիշը, իսկ եբրայերէնը պիտի համարուի օտար լեզու մը : Դադարեցուեցաւ եբրայերէն գիրքերու եւ պարբերականներու հրատարակումը եւ բռնագաւուեցան գրադարաններէն, թէեւ լիթուրկիական գրականութիւնը կը տպագրուէր մինչեւ 1930-ականները: Չնայած քանի մը բողոքներուն եբրայերէնի ուսուցման ճնշումներու քաղաքականութիւնը շարունակուեցան 1930-ականներէն ետք: Աւելի ուշ, 1980-ականներուն, Խորհրդային միութեան մէջ եբրայերէնի ուսուցումը նորէն յայտնուեցաւ մարդոց դէպի Իսրայէլ արտագաղթելու ցանկութեան աճման հետ միասին: Քանի մը ուսուցիչներ բանտարկուեցան, ինչպէս Եոսէֆ Պեկունը, Եփրաիմ Խոլմեանսքին, Եւկենիյ Քորոսթիշեւսքին եւ այլք ԽԸՀՄ շատ քաղաքներուն մէջ եբրայերէնի ուսուցման ցանց ստեղծելու համար:
Կայուն Զարգացում
Տարածքներու կայուն զարգացում
2.     Շէնքը կը կառուցուի բջիջային սկիզբուքնով, այսինքն՝ կը կառուցուին կանաչ բացատներ, մանկական հրապարակներ, բարձր կառոյցներով գործնական թաղամասեր, որոնք մեկուսացուած են բնակեցուած կանաչ շրջաններէ։
11. Շէնքի ճարտարապետական տեսքը կը համաձայնեցուի տեղական տեսարանի առանձնայատկութիւններուն, որ ունի ազգային ճարտարապետական աւանդոյթներ։
Ժետտա
Ժետտա (جدة), քաղաք Սէուտական Արաբիոյ արեւմտեան մասին մէջ, Կարմիր ծովու ափին։ Ունի 4,6 միլիոն բնակչութիւն (2021 ), եւ կը համարուի երկիրին երկրորդ մեծ եւ Մեքքա մարզին ամէնէն մեծ քաղաքը ։ Քաղաքը ունի նաւահանգիստ Կարմիր ծովու ափին, ուրկէ ալ բեռնաւորուած նաւերը կ'երթան դէպի Մատինա եւ Մեքքա։ Ժետտա կը համարուի նաեւ Սէուտական Արաբիոյ առեւտրային մայրաքաղաքը ։
Պերմիւտեան եռանկիւն
Պերմիւտեան եռանկիւն, Հիւսիսային Ամերիկա մայրաքաղաքէն 900 քմ. դէպի արեւելք՝ Ատլանտեան ովկիանոսին գտնուող Պերմիւտեան կղզիները (Պէրմիւտներ), Ֆլորիտա թերակղզին ու Բուերթօ Ռիքօ կղզին իրար միացնող երեւակայական գծերով կազմուած եռանկիւն է։
Լորձունք
Գերլորձնահոսութիւն եւ բերանալորձնավազք
Լորձունքին կուտակումը բերանին մէջ կրնայ յառաջացնել լորձունքի ներխուժում խռչափողէն ներս եւ հոնկէ՝ թոքեր, ինչպէս նաեւ թոքատապ։