cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Պատմագիտութիւնը Հայաստանի մէջ
Սկզբնաղբիւրներ
6-7-րդ դարերու (մինչեւ 661 թուականը) իրադարձութիւններու մասին կարեւոր սկզբնաղբիւր է Սեբէոս Եպիսկոպոսի «պատմութիւն»-ը, ուր Հայաստանի պատմութիւնը շարադրուած է համաշխարհային նշանակութեան իրադարձութիւններու ծիրին մէջ։ Սեբէոս կը մերկացնէ Բիւզանդիայի ու Սասանեան Պարսկաստանի վարած հայահալած քաղաքականութիւնը: 7-8-րդ դարերու պատմիչ Մովսէս Կաղանկատուացին «պատմութիւն Աղուանից աշխարհի» երկրին մէջ, չնայած ժամանակի աւատատիրական մասնատուածութենէն բխող անջատող, տրամադրութեանը, Արցախ եւ Ուտիք նահանգներու պատմութիւնը ներկայացուցած է Հայաստանի պատմութեան միահիւսուած: Նոյն ժամանակաշրջանի մատենագիր Յովհան Մամիկոնեանը «պատմութիւն Տարօնոյ» երկին մէջ կարեւոր տեղեկութիւններ կը հաղորդէ վաղմիջնադարեան Հայաստանի պատմութեան մասին: 8-րդ դարու հեղինակ Ղեւոնդ Վարդապետի «պատմութիւնը» արաբ, արշաւանքներու, հայ նախարար, տուներու ոչնչացման, հայրենասեր ուժերու ապստամբութեան եւ պարտութեան մասին պատմող ճշմարտացի սկզբնաղբիւր է: 9-րդ դարու վերջէն սկսուած է հայ պատմագրութեան նոր վերելքը՝ պայմանաւորուած հայկական պետականութեան վերականգնմամբ: 9-12-րդ դարերումնշարունակուած են 5 դարու մատենագիրներու, յատկապէս Մովսէս Խորէնացիի աւանդոյթները: Յովհաննէս Է. Ղրասխանակերտցին (9 դարու 12-րդ դարու կէս 929 թուական, Ամենայն հայոց կաթողիկոս՝ Ք.այ. 898- 521 թուականներէն) դատապարտած է երկիրը պառակտող իշխաններուն եւ պաշտպանած միասնական պետութեան պահպանման անհրաժեշտութիւնը:
Ստորոգութիւն:Պատմագրութիւն Ստորոգութիւն:Հայ պատմիչներ
1877 թուական
Դէպքեր
Անստոյգ ամսաթիւով՝
Քէյթի Փերրի
2007-2009: Համաշխարհային ճանաչումը One of the Boys-ի հետ
Փերրիի առաջին ձայնասկաւառակը՝ One of the Boys անունով հրատարկուեցաւ Յունիսի 17, 2008-ին։ Ան ստացաւ քննադատներու ոչ միանշանակ կարծիքները։ Ալպոմը սկսաւ իր երթը Billboard 200-ի 9-րդ հորիզոնականէն՝ շաբթական 47 հազար օրինակի վաճառքով։ One of the Boys ձայնասկաւառակը ստացաւ RIAA-ի կողմէն փլաթինէ հաւաստագիր, ամբողջ աշխարհին մէջ ընդհանուր վաճառքը գերազանցեց 5 միլիոն օրինակը։ Մեծ Բրիտանիոյ մէջ Քէյթի Փերրիին քննադատեցին ձայնասկաւառակի՝ ածելիով լոսանկարի համար : Երգչուհին ածելին մոտեցուցած էր դէմքին եւ այդ զայրոյթ յառաջացուցած էր մարդոց մոտ, որոնք դէմ են բռնութեան, քանի որ Լոնտոնի մէջ մեծ թիւով հարձակումներ տեղի կ՛ունենան, որոնք կապուած են դանակի հետ : Լուսանկարը պէտք է միայն ցոյց տար Փերրիի դաժանութիւնը եւ սէրայնութիւնը, եւ ծրագրած չէր այդ նկարը տեղադրել ձայնասկավառի շապիկին : Օգոստոս 2008-ին Փերրին ժխտեց այն հերիւրանքները, որ իր ծնողները դէմ էին իր երաժշտական ասպարեզին՝ յայտարարելով, որ «անոնք ինծի կը քաջալերէին»: Ան նաեւ աւելցուց, որ ծնողները «այնքան ալ» զարմացած չէին իր «Ur So Gay» երգով։ «Hot n Cold» երգը հրատարակուեցաւ որպէս ձայնասկաւառակի երկրորդ երգ եւ հասաւ Billboard Hot 100 վարկանշային աղիւսակի երրորդ հորիզոնական։ Երգը կը գլխաւորէր ռուսական ձայնասփիւռի վարկանշային Tophit աղիւսակը երկու շաբաթուայ ընթացքին : Բացի այդ՝ ստեղծագործութիւնը առաջինն էր Գերմանիա-ի, Դանիա-ի, եւ Քանատաի մէջ։ Փերրին մասնակցեցաւ Warped Tour շրջագայութեան, որու շրջանակներուն մէջ ելոյթներ ունեցաւ Եւրոպա-ի մէջ։ Ապա Փերրին ելոյթ ունեցաւ իր սեփական Hello Katy Tour շրջագայութեան ժամանակ, որ անցաւ Յունվար 2009-ին ։ «I Kissed a Girl» ստեղծագործութիւնը Փերիին անուանակարգ բերաւ «Կրեմմի» մրցանակաբաշխութեան ժամանակ որպէս «Կանանց լաւագոյն ձայնամարզութեան փոփ կատարում»: Ան առաջադրուեցաւ MTV Video Music Awards 2008-ի հինգ անուանակարգերու մէջ, սակայն պարտուեցաւ Պրիթնի Սփիրզին Piece of Me տեսահոլովակով։ MTV Europe Music Awards 2008-ի ժամանակ Փերրին յաղթեց «Լաւագոյն նոր կատարող» անուանակարգին մէջ, ուր ան հանդէս կու գար նաեւ որպէս հաղորդավարուհի։
Աշոտ Պատմագրեան
Կենսագրութիւն
Աշոտ Պատմագրեան, ծնած եւ մանկութիւնը անցուցած ըլլալով արեւտրական երաժշտութեան մէջ, իր պատանեկութիւնը հայութեան ոգեղէն եւ նիւթեղէն սրտին Էջմիածնի մէջ, իր մասնագիտական ուսումը ստացած ըլլալով Պերլինի երաժշտանոցին եւ համալսարանին մէջ, Աշոտ Պատմագետն կը ներկայանանայ որպէս ամբողջական հայ երաջշտագէտ մը խորհապէս ծանօթ, որքան հայ եկեղեցական, ժողովրդական եւ աշուղական երաժշտութիւն բոլոր ճիւղերուն։
Ֆրանչեսքօ Թոթթի
Ակումբի Գործունէութիւն
"Questo ragazzo è un talento purissimo. (Այս տղան մաքուր տաղանդ է)"
Մանուէլ Շաշիեան
Մանուկ հասակէն իտալիա գացած եւ իր նախապատրաստական ուսմունքը ստացած է Մխիթարեան վարժարանէն ներս, ուր մայրենի ու օտար լեզուներու հմտանալէ զատ գիտութեանց մէջ ալ կը հմտանայ ու 1795–ին կ՛արձանագրուի Բատուայի բժշկական համալսարանը։ Հինգ տարիներ աշակերտելով սոյն համալսարանին կ՛աւարտէ իր ուսմանց ընթացքը․ 25 տարեկանին արդէն վկայեալ բժիշկ էր։ Քիչ մը ատեն եւս մնալով Իտալիա 1801–ին կը վերադառնայ Պոլիս։
Թանգարանային Գիշեր
Թանգարանային գիշեր (անգլ.՝ Night of Museums, The Long Night of Museums), մշակութային միջոցառում, որու ընթացքին թանգարաններն ու մշակութային հաստատութիւնները համագործակցելով՝ բաց կը մնան մինչեւ ուշ գիշեր իրենց նոր այցելուներուն ներկայանալու համար։ Այցելուներուն կը տրուի ընդհանուր մուտքի անցագիր, որ կը ներառէ բոլոր այցելութիւնները, ինչպէս նաեւ տարածքին մէջ լրացուցիչ հասարակական փոխադրամիջոցէն օգտուելու հնարաւորութիւն։
Իրանի Դրօշ
ՀՆԱԳՈՅՆ ՇՐՋԱՆ
Իրանական առասպելաբանութեան մէջ յիշատակութիւններ կան Դերաֆշ-ե Քաւիանի եւ դարբին Քաւէի՝ Աժդահակի (Աժի Դահակ, Զոհակ) անիրաւութիւններու ու բռնութիւններու դէմ ապստամբութեան մասին: Ի նշան ընդվզման, ընդդէմ Զահակի՝ մարդոց իր շուրջը համախմբելու համար Քաւէն կը բարձրացնէ փայտի ծայրին ամրացուած իր կաշուէ գոգնոցը: Այնուհետեւ ան կ՚աւերէ արիւնռուշտ բռնակալի ապարանքը եւ Ֆրէյտունին կը դարձնէ թագաւոր: Վերջինս կը հրամայէ, որ Քաւէի կաշուէ գոգնոցի մէկ կտոր զարդարէն մանուշակագոյն, կարմիր, ոսկեգոյն դիպակով, մարգարիտներով ու ակներով, եւ այն ընդունին իբրեւ շահի դրօշ. այդկերպ կ՚առաջանայ Տերաֆշ-ե Քաւիանին՝ Քաւէի դրօշը: Յետագային միւս արքաները եւս դրօշը կը զարդարեն նոր գոհարներով. այնպէս որ այն կը շողշողէ նոյնիսկ գիշերը: Դերաֆշ-ե Քաւիանն կ՚անուանուի նաեւ Ջամշիտի կամ Ֆրէյտունի դրօշ (նեշան-ե Ջամշիտ, նեշան-ե Ֆրէյտուն):
Իբրեւ պատմական իրողութիւն՝  Աւեստայի բնագիրներուն մէջ, Աքեմէնեաններու, Սելեւկեան ու Պարթեւական թագաւորութիւններու գրաւոր յուշարձաններուն մէջ չկայ անմիջական յիշատակութիւն Դերաֆշ-ե Քաւիանի մասին: Ժամանակակից հետազօտողները կը զգուշանան աւանդազրոյցէ զատ նաեւ իբրեւ պատմական իրողութիւն որակել Դերաֆշ-ե Քաւիանի պատմութիւնը: Մոհամմէտ իպն Ճարիր Թապարին իր «Թարիխ-ե ալ-էմամ ուա ալ-մոլուք» («Թագաւորներու եւ մարգարէներու պատմութիւնը»)  աշխատութեան մէջ կը գրէ. «Դերաֆշ-ե Քաւիանին պատրաստուած էր ընձառիւծի կաշուէ, ունէր տասներկու կանգուն երկարութիւն. ամէն կանգունը բացուած ձեռքի մատի ծայրէն մինչեւ արմունկն է, որ կը համապատասխանէ 60 սմ-ին: Այսինքն՝ դրօշը մօտաւորապէս հինգ մեթր լայնութիւն եւ եօթ մեթր երկարութիւն ունէր»: Ապոլհասան Մասուտին եւս կ՚անդրադառնայ այդ թեմային: Իպն Խալտունը կը մեկնաբանէ՝ Քաւէի դրօշը աստղազարդ էր եւ այնպիսի մոգական ուժ ունէր, որ այն կրողները կը համարուէին անպարտելի: Քաւէ Ֆարրոխը կը նշէ, որ Սասանեաններու թագաւորութեան ամենանշանաւոր խորհրդանիշը Դերաֆշ-ե Քաւիանին էր, եւ դրօշի վերականգնուած պատկերը կը ներկայացնէ ըստ Շահնամէի:
ՍԵՖԵԱՆՆԵՐՈՒ ԵՒ ԱՖՇԱՐՆԵՐՈՒ ԺԱՄԱՆԱԿԱՇՐՋԱՆԻ ԴՐՕՇԸ
Ղաճարներու իշխանութեան սկիզբէն առիւծի եւ արեւի պատկերները յայտնուեցան դրամներու, դրօշներու, շքանշաններու վրայ: 1222-1225-ականներուն Ֆաթհալի շահը եւրոպացի պաշտօնեաներուն ու դիւանագէտներուն պարգեւատրելու համար ֆրանսական Պատուոյ լեգէոնի շքանշանի նմանութեամբ ստեղծեց Առիւծի ու Արեւի շքանշանը: Իրանի պետական դրօշի վրայ եւս այդ խորհրդանիշերն էին պատկերուած: Գասպար Տարուիլը, որ 1812- 1813-ականներուն ծառայած է իրանական բանակին մէջ, կը վկայէ՝ իրանական դրօշները ու շքանշանները զարդարուած եղած են առիւծի եւ ծագող արեւի պատկերներով, ինչպէս նաեւ Ֆաթհալի շահի խօսքերով:
Գրականութիւն
9. پرچم جمهوری اسلامی ایران مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران، اسفند ماه ۱۳۷۱
16. Flag of Iran. (2008). In Encyclopædia Britannica. Retrieved November 22, 2008, from Encyclopædia Britannica Online
Աբովեան Փողոց (Երեւան)
Անուանման ծագում
Հին ժամանակ փողոցը կոչուած է Ամրոցային, ետքը Ասթաֆեան։ Փողոցը անուանակոչուած է հայ նոր գրականութեան, մանկավարժութեան հիմնադիր, գրող, ազգագրագէտ, լուսաւորիչ Խաչատուր Աբովեանի անուամբ։
Վինսընթ Վան Կոկ
վան Կոկի ստեղծագործութիւնները կը պահպանուին աշխարհի ամէնէն մեծ  թանգարաններուն մէջ (Նիու Եորքի Մեթրոփոլիթըն թանգարան (Metropolitan museum of art), Օկիւստ Ռոտենի (Auguste Rodin) տուն-թանգարան, Փարիզի Ժամանակակից արուեստի թանգարան (Musée d'Art Moderne de Paris), եւ այլն)։
Վաղ տարիներ
վան Կոկ Գիւէսմես (Cuesmes) վերադարձած է 1880-ին, ուր հանքափոր աշխատած է մինչեւ Հոկտեմբեր: Ան հետաքրքրուած է մարդոցմով, անոնց հետ կատարուող իրադարձութիւններով եւ զանոնք նկարած: Տարեվերջին, Թէոյին խորհուրդին հետեւելով, գացած է Պրիւքսէլ եւ նկարչութեան դասեր առած՝ նկարիչ Ուիլիըմ Ռուլոֆսէն (Willem Roelofs), որ հակառակ արուեստի կանոնաւոր դպրոցներու նկատմամբ անբարեացակամ վերաբերմունքին, իրեն խորհուրդ տուած է յաճախել Académie Royale des Beaux-Arts հիմնարկը, Հոկտեմբեր 1880-ին: Գեղանկարչութեան ձեռնարկելէ առաջ վան Կոկ փորձած է դառնալ հոգեւոր հովիւ, ուսուցիչ եւ արուեստի գործերու վաճառական: Ան փորձած է նաեւ այլ ասպարէզներ: Ապա, ինչպէս վան Կոկի թանգարանը կը նշէ, Դեկտեմբեր 1881-ին ան իր եղբօր` Թէոյին գրած է.
Առլի Հիւանդանոցին Մէջ (Դեկտեմբեր, 1888)
Յայտնի չէ, թէ ճիշդ ի՛նչ էին այն դրդապատճառները, զորս յանգեցուցած էին իր ականջը կտրելուն: Դէպքէն 15 տարի ետք Կոկեն նշած է, թէ նախորդող գիշերը իրենց յարաբերութիւնները վատացած են: Թէօ Կոկենէն պարտքի գումար վերցուցած էր, եւ Կոկեն կասկած էր, թէ եղբայրները նիւթապէս զինք կը չարաշահէին: Հաւանական է, թէ վան Կոկ զգացած էր, որ Կոկեն մեկնելու կը պատրաստուէր:
Նաքսոսի Հնաբանական թանգարան
Տե՛ս նաեւ
Աթէնքի Հնաբանական Ազգային Թանգարան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Քիքլատեսի թանգարաններ Ստորոգութիւն:Յունաստանի թանգարաններ Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Թանգարաններ ըստ տեսակի Ստորոգութիւն:Հնագիտական թանգարաններ Ստորոգութիւն:Թանգարաններ ըստ երկրի
Երիցմանկանց վանքը
Վանքին վիճակը՝ ներկայիս
20 տարի անց Շահէն Մեղրեանի մարտական ընկերներուն օգնութեամբ կը վերականգնի վանքին խաչը՝ իրականացնելով հերոս հրամանատարին երազը:
Բեմական Խօսք
Բեմական խօսքը հայկական թատրոնին մէջ
Բեմական արուեստի ճիւղերէն է ասմունքի արուեստ ը, որուն ներկայացուցիչն է Սուրէն Քոչարեան ը («Կենդանի խօսքի ոլորտներում» գիրքը)։
1878 թուական
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1878 մահեր
Կապիկի Ծաղկախտ
Ախտանշաններ
Ծաղկախտի պատուաստ ստացողներ աւելի նուազ ուժգնութեամբ ախտանշաններ կ'ունենան, քան` պատուաստ չառնողները:
Ամբողջ հիւանդութիւնը կը տեւէ 2-4 շաբաթ: Կապիկի ծաղկախտը  ծաղկախտէն աւելի մեղմ ընթացք կ'ունենայ, սակայն անիկա կրնայ մահացու դառնալ իր բարդութիւններուն իբրեւ հետեւանք:
Դարմանում
Այս հիւանդութիւնը յատուկ դարմանամիջոց չունի: Կարգ մը երկիրներու մէջ կը գործածուի ծաղկախտի պատուաստը: Վերջին տարիներուն պատրաստուած է ծաղկախտի դէմ նոր պատուաստ մը, որ Jynneos կը կոչուի եւ կը գործածուի իբրեւ դարմանամիջոց:
Բարդութիւնները կը դարմանուին յատուկ դեղերով եւ ըստ անոնց տարողութեան:
Փէյթրիըթ հրթիռային համակարգ
Փէյթրիըթ համակարգին գնորդներ դարձած են Նետերլանտները, Լեհաստանը, Գերմանիան, Ճափոնը, Իսրայէլը, Սէուտական Արաբիան, Քուէյթը, Յունաստանը, Սպանիան, Արաբական Միացեալ Էմիրութիւնները, Քաթարը եւ Ռումանիան: Հարաւային Քորէան նոյնպէս Գերմանիայէն առած է Հիւսիսային Քորէային կողմէ Ճափոնական ծովուն մէջ փորձնական պալիսթիք հրթիռներ արձակելէն եւ 2006-ին ստորգետնեայ միջուկային փորձարկումէն ետք: 2012-ի Դեկտեմբեր 4-ին ՆԱԹՕ-ն վավերացուցած է Թուրքիոյ տարածքին Փէյթրիըթ հրթիռաձիգներ տեղադրելու որոշումը պաշտպանելու համար երկիրը հարեւան Սուրիոյ մէջ սկսուած քաղաքացիական պատերազմական գործողութիւններու ընթացքին արձակուող հրթիռներէն:
Բենիամին Գուլագեան
Ազգային ճակատի վրայ, Տօքթ. Գուլագեան ունեցած է բեղուն գործունէութիւն՝ իբրեւ Ատենապետ քաղաքական ժողովի, գաւառականի եւ երկու տարի ալ Ազգ. Ընդհանուր Ժողովի։ Մեծ դեր ունեցած է նաեւ Հ.Մ.Ը.Մ.ի եւ Կարմիր Խաչի մէջ իբրեւ անդամ, ատենապետ եւ տեւական օգնող, 1926 թուականէն մինչեւ իր մահը, անդամ էր Պէյրութի գաւառական ժողովին. մեռաւ սրտի հիւանդութենէ 11 Մայիս 1943 թուականին:
«Ես եկայ Սեղարը գովելու եւ ո՛չ թէ թաղելու», ու կը պանծացնէ հանգուցեալը «որպէս կարող ու անձնուէր բժիշկ, որպէս ազգային արդիւնաւոր վարիչ, կուսակցական (դաշնակցական) մաքուր ղեկավար եւ վերջապէս աշխատակիցը Հ.Մ.Ը.Մ.ի եւ Օգնութեան Խաչի :
Ահաբեկչութեան Դէմ Պատերազմ
21-րդ դարուն կամ աւէլի ճիշդը 11 Սեպտեմբեր 2001-ի իրադարձութիւններէն եւ ԱՄՆ նախագահ Ճորճ Պուշ-կրտսերու արձագանքէն ետք:
11 Սեպտեմբեր 2001-էն ետք
Ինչպէս նշուած է, Շանհայի հասարակական գիտութիւններու ակադեմիոյ միջազգային յարաբերութիւնների յիմնարկի աշխատակից Լի Կայշէն, 11 Սեպտեմբեր-ին, երբ տեղի ողբերգութիւնը տեղի ունեցած է, Չինաստանը ամերիկեան կառավարութեան յայտնել է, որ ահաբեկչութեան դէմ պատերազմի ծրագիրը կ՛ըստանայ: Այդ մէկը վերացուցած է Ճորճ Պուշի անհանգստութեան պատճառներէն մէկը, եւ ԱՄՆ իր ամբողջ ուժը ուղղեց ահաբեկչութեան դէմ պատերազմի վրայ, իսկ Չինաստանի հետ յարաբերութիւնները եղած են յետագայ տասնամեակներու համար :
Իրաքլիօ
Դիրքը
Իրաքլիօ կը գտնուի Կրետէի հիւսիսային ափերուն կեդրոնը՝ Իրաքլիոյի Ծոց, Տիա կղզեակին դիմացը։ Անոր հարաւը կը գտնուի Իրաքլիոյի դաշտը․ Եուխթաս լեռը զայն երկուքի կը բաժնէ։  Քաղաքին ափերը կը յատկանշուին փոքր բլուրներու ներկայութեամբ, իսկ արեւելեան մասին կան ցած բլուրներ։  Իրաքլիոյի արեւմտեան մասի հարթաքանդակը աւելի մեղմ է, շնորհիւ Եոֆիրոյի գետաբերաններուն։
Երկրաշարժներ
Իրաքլիօ նախապատմական շրջաններէն ենթակայ է զօրաւոր երկրաշարժներու, որովհետեւ կը գտնուի հիւսիս-հարաւ երկրաշարժային գօտիին վրայ։
Օսմանեան շրջան
1866 - 1869 տարիներու Կրետական մեծ ապստամբութեան իբրեւ հետեւանք, կղզին Ինքնավար կը դառնայ՝ Մեծ Ուժերուն (Ռուսիա, Անգլիա եւ Ֆրանսա) ներդրումով։
Ցամաքային փոխադրամիջոցներ
Քաղաքը ունի ընդարձակ, իրարու հաղորդակցող լայնածաւալ հանրային փոխադրամիջոցներ, որոնք մայրաքաղաքը կը կապեն կղզիին մնացեալ շրջաններուն, նահանգներուն եւ գիւղերուն հետ։
Տե՛ս նաեւ
Քոքինիոյ հայկական գաղութ
27 Հոկտեմբեր
27 Հոկտեմբեր, տարուան 300-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 301-րդ) օրն է
Յօդաբորբ
Ախտանշաններ
Յօդաբորբը կը յայտնուի տարբեր ախտանշաններով՝ տեղային եւ մարմնական ընդհանուր.
Տոլորես Զօհրապ-Լիպման
Տոլորես Զօհրապ-Լիպման, Օսմանեան կայսրութեան խորհրդարանի պատգամաւոր, կանանց իրաունքներու պաշտպան, գրող, մարդասէր եւ հայ գրող Գրիգոր Զօհրապի դուստրը։ Հիմնած է «Տոլորես Զօհրապ-Լիպման Հիմնադրամը»՝ համալսարանաւարտ ուսանողներու հետագայ գիտական գործունէութեանց համար  ։
Հրաչ Տասնապետեան
Հայագիտական աշխատանքները
ԺԹ. դարու վերջաւորութեան եւ Ի. դարու սկիզբի արեւմտահայ ազգային- ազատագրական շարժման, ի մասնաւորի՝ Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութեան այլազան խնդիրներուն նուիրուած են Տասնապետեանի «Հ. Յ. Դաշնակցութեան կազմակերպական կառոյցի հոլովոյթը» (1974), «Ո՞վ է դաշնակցականը» (1975), «Հայկական Հարցը» (1977), «Յեղափոխութիւն» (1978), «Իննսունամեայ հաշուեկշիռ» (1985), «Հ. Յ. Դաշնակցութիւնը իր կազմութենէն մինչեւ Ժ. Ընդհ. Ժողովը (‎1890-1924)» (‎1988), «Հայ յեղափոխական շարժումը մինչեւ Հ. Յ. Դաշնակցութեան կազմութիւնը» (1990) եւ «Հ. Յ. Դաշնակցութեան յեղափոխական-մարտական գործունէութիւնը» (1994) ուսումնասիրութիւններն ու հանրամատչելի երկերը։ Անոնցմէ մէկ քանին թարգմանուած են նաեւ արաբերէնի, անգլերէնի ու ֆրանսերէնի։
Փիեռ Աքքէլեան
Փիեռ Աքքէլեան, քանատահայ ոսկերիչ, Քանատայի ոսկերիչներու միութեան նախագահ, «NISHI PEARLS» ընկերութեան հիմնադիր եւ տնօրէն ։ Հայ ոսկերիչներու միութեան հիմնադիր (AJA)։ Հայ ոսկերիչներու հիմնադրամի (AJF) համահիմնադիր։
Յովհաննէս Աղպաշեան
Մամուլի ասպարէզ
Վերոյիշեալ թերթերուն մէջ տարածուած են իր քաղաքական, ազգային ու ընկերային յօդուածները, եւ «Խիկար» ստորագրութեամբ բազմաթիւ երգիծական ակնարկներ:
Արսէն-Նուպար Մամուրեան
Արմէն-Նուպար Մամուրեան ։
Մովսէս Պչաքճեան
Թարգմանչական աշխատանք
1972-ին թարգմանաբար հրատարակուած է էրիք Սեկալի «Սիրոյ պատմութիւն» վիպակը :
Պարգեւներ
1990-ին նրա «Ծիծեռնակները պիտի չսարսափին խրտուիլակներէն» վէպին շնորհուած է Թեքէեան մշակութային միութեան «Հայկաշէն Ուզունեան» գրական մրցանակ :
Գեղանկարչութիւն
Արտայայտամիջոցներ
Գեղանկարչութիւնը կ'օգտուի գոյնի, գծանկարի, լոյսի եւ ստուերու պարգեւալի հնարաւորութիւններէն, որոնք կը նպաստեն հարթութեան վրայ վերակենդանացնել իրականութիւնը, ստեղծել տարածութեան պատրանք, հոգեբանական կերպարներ, կենդանի ու անշունչ առարկաներ՝ շարժուն վիճակներու մէջ։ Գեղանկարչութիւնը կը ձեւաւոր է մարդու գեղագիտական ճաշակը, ունի ճանաչողական նշանակութիւն, կը ստեղծէ մարդու, բնութեան, առարկաներու, պատմական եւ այլ երեւույթներւ գեղարուեստական պատկերներ՝ օգտագործելով գոյնի, գծանկարի, լոյսի եւ ստուերու պարգեւալի հնարաւորութիւնները։ Կը տարբերուին գեղանկարչութեան պատմական, կենցաղային, անիմալիստական (կենդանիներու պատկերումը) եւ այլ ժանրեր։ Նշանակութեամբ, կատարման բնոյթով ու կերպարներով կ՚առանձնանեն կոթողական-զարդարանք գեղանկարչութիւնը (որմնանկարչութիւն, առաստաղապատկեր, պաննոյ), հաստոցային նկար, բեմանկարչութիւնը, մանրանկարչութիւնը, սրբանկարչութիւնը եւ այլն ։ Գեղանկարչութեան տարբերակներէն են տրամապատկերը եւ համայնապատկերը։ Ներկանիւթը կապակցող նիւթերու բնոյթով, հարթութեան վրայ անոր ամրանալու արուեստագիտութեամբ կըտարբերուին՝ իւղաներկ գեղանկարչութիւն, ջուրին մէջ լուծուող ներկերով գեղանկարչութիւն՝ թաց (ֆրեսքօ) եւ չոր (ասեքքօ) հիմնածեփի վրայ, տեմփերա, սոսնձաներկով գեղանկարչութիւն, մոմանկարչութիւն, արծն, սիլիկատային խեցեգործական ներկերով գեղանկարչութիւն եւ այլն։ Անմիջականօրէն գեղանկարչութեան կը հարին խճանկարը եւ վիտրաժը։ Գեղանկարչական գործեր ստեղծելու ժամանակ կը կիրառուին նաեւ ջրաներկը, գվաշը, պաստելը, տուշը։ Գեղանկարչութեան հիմնական արտայայտչամիջոցը գոյնն է։ Կազմակերպուած եւ իմաստաւորուած գոյնը՝ երանգը, ոչ միայն կու տայ բնական իրականութեան գունապատկերը, այլեւ օժտուած է զգայական ներգործութեան մեծ ուժով։ Իւրաքանչիւր պատկերի մէջ երանգը ունի իր գունաշարը (Կամմա)։ Գոյութիւն ունի նաեւ մէկ գոյնի երանգներով գեղանկարչութիւն (միագոյն գեղանկարչութիւն)։ Գունային բաղադրութիւնը կ՚ապահովէ ստեղծագործութեան գունային որոշակի ամբողջականութիւնը։ Գեղանկարչութեան միւս արտայայտամիջոցը՝ գծանկարը (գիծ եւ լուսաստուեր), չափով եւ բաղադրութեամբ գոյնի հետ կը կազմակերպեն պատկերը։ Պայմանականօրէն կը տարբերուին գեղանկարչական պատկերման երկու տիպ՝ գծա-հարթապատկերային եւ ծաւալա-տարածական, սակայն անոնց մէջ յստակ սահման գոյութիւն չունի։ Գծա-հարթապատկերային գեղանկարչութեան բնորոշ են տեղական գոյնի ընդգծուած եզրագծերով հարթ գունահատուածները, յստակ եւ չափուած գիծերը։ Երանգային գեղանկարչութեան հնարաւորութիւնները հարուստ են, այն բարդ ու ուժաբանական մշակման միջոցով կը ցուցադրէ գոյնի նրբագոյն փոփոխութիւնները, ինչպէս նաեւ այդ գոյնի տօնը՝ կախուած լուսաւորութենէն, իրար հարեւանող գոյներու փոխյարաբերութենէն (ռեֆլեքսներ)։
Լեւոն Ալթունեան
Կենսագրութիւն
Ան Հ.Մ.Ը.Մ.-ի շապիկը կրած է 21 տարի շարունակ։ Վերջին մրցումը ան կատարած է 1973-ին, Նըժմէի դէմ, Հապիպ Ապի Շահլա մրցաշարքին։ Այդ օրը «Ուստա»ն նշանակած է մրցումին միակ կոլը։ Անոր բազմաթիւ առիթներ ներկայացած են մաս կազմելու եւրոպական խումբերու, սակայն ան հաւատարիմ մնացած է իր պաշտած միութեան՝ Հ.Մ.Ը.Մ.-ին, ֆութպոլիստի ամբողջ կեանքը անցընելով անոր յարկին տակ ։
Գեղանկարչութիւն
Ճարտարապետական գեղանկարչութիւն
Ճարտարապետական գեղանկարչութեան պատկերման հիմնական առարկան ճարտարապետական կառոյցներն են ու անոնց ներքնամասերը։
Զարդական գեղանկարչութիւն
Թատերական-զարդական գեղանկարչութիւնը կը զբաղուի թատերական ներկայացումներու դեկորացիաներու ու ներկայացումներու ու ֆիլմերու համար հագուստի ուրուագիծերու պատրաստմամբ ։
Պատմական Հայաստանի Թագաւորութիւնները
Պատմական Հայաստանի Մեծ Ու Փոքր Թագաւորութիւնները
Ուրարտուի թագաւորութեան անկումէն ետք, Հայաստանի մէջ կը կազմուին այլ փոքր թագաւորութիւններ, ինչպէս՝ Երուանդունիներու հարստութիւնը, որ կը նկատուի հայալեզու ցեղերու առաջին միութիւնը (հիմնուած՝ Ն.Ք. Զ. դարուն): Այնուհետեւ կազմուեցան Մեծ Հայքի (գլխաւորը), Փոքր Հայքի, Ծոփքի եւ Կոմմագէնի թագաւորութիւնները, որոնք Մեծն Արտաշէս Ա.ի ձեռամբ միացուեցան, որպէս հայախօս ազգեր եւ ստեղծուեցաւ միացեալ Մեծն Հայաստան երկիրը (-189 թուականին):
Միա Մարթինի
Միա Մարթինի (20 Սեպտեմբեր 1947, Պանիարա Քալապրա, Ռեճիոյ Քալապրա, Քալապրա, Իտալիա - 11 Մայիս 1995 կամ 12 Մայիս 1995  , Միլան, Իտալիա իտալացի երգչուհի ։
Ալիս Շատարեւեան-Ճանճիկեան
Կու տայ դաշնակի մասնաւոր դասեր Ամերիկեան Դեսպանատան եւ Ամերիկեան «Քոմիւնիւթի Սքուլի» շրջանակին մէջ։ Ընկերակցած է ջութակի մենակատարներուն եւ մասնակցած է արժանանալով գնահատանքի :
Կիւսթաւ լը Պոն
Փիլիսոփայական գաղափարները
Այն ամբոխները, որոնք դիւրութեամբ կրնան շահարկուիլ, գործել պարզունակ ու նախնական բնազդներով եւ հակած են զայրոյթով վարուելու՝ վտանգ կը սպառնան ժամանակակից աշխարհին։ Ամբոխի մէջ կորսուած անհատներ կը կորսնցնեն իրենց դատողութիւնը, կը մղուին գրեթէ «բարբարոսական» զգացումներու եւ այդ կործանարար ուժի վերահսկողութիւնը կը կազմէ երկիրներու հիմքը ։
Հայկօ Պաղտատ
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Պոլիս։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է Պոլսոյ Էսայեան հայկական վարժարանէն, իսկ միջնակարգ եւ երկրորդական կրթութիւնը՝ Պոլսոյ Մխիթարեան հայկական վարժարանէն։ Յաճախած է Պոլսոյ համալսարանի գրականութեան կաճառի պատմութեան բաժանմունքը, որուն ընթացքը չէ աւարտած՝ հօրը անսպասելի մահուան պատճառով ։
Տիգրան Ձիթողցեան
Տիգրան Ձիթողցեան, աշխարհահռչակ հայ արուեստագէտ։
Քիքլատեան մշակոյթ
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Քիքլատեան մշակոյթի ծաղկման ժամանակաշրջանը կը բաժնուի երեք շրջաններու․-
Ագապի Նասիպեան-Էքմէքճեան
Դոկտոր Ագապի Նասիպեան-Էքմէքճեան (ծն.՝ Լիմասոլ, Կիպրոս - Մահ.՝ 21 Դեկտեմբեր 2018-ին, Կիպրոս) պատմաբան, նախկին տնօրէն Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան Կիպրոսի Մելքոնեան կրթական հաստատութեան:
Քիքլատեան մշակոյթ
Քիքլատես
Քիքլատեսի բնակիչները, շնորհիւ իրենց կղզիներու աշխարհակագրական դիրքին հիանալի նաւաստի եւ առեւտրական էին։ Կ՛ ենթադրուի թէ շրջանը աւելի կ՛ արտադրէր քան կը ներածէր։
H-Pem
Your stage
Your stage-ը փորձարկութեան վայր մըն է, ուր Multimedia guide մասին մէջ կը ներկայացուին լսատեսողական միջոցներով իրականացած արուեստի գործեր, իսկ Submissions մասին մէջ նորահաս թէ հաստատուած արուեստագէտներու կը տրամադրուի  իրենց ստեղծագործական աշխատանքը ծանօթացնելու վայր մը։ Your stage-ի Collaborations մասին մէջ բեմը կը կեդրոնանայ յատուկ նիւթերու վրայ եւ  գործակցաբար ծրագիրներ կ՚իրականացնէ զանազան մարզերու մէջ ստեղծագործող  արուեստագէտներու, գրագէտներու, մշակութային գործիչներու, ուսանողներու եւ նորաւարտներու հետ, ինչպէս նաեւ՝ կազմակերպութիւններու, հիմնարկներու եւ տարբեր գաղութներէ հայերու։
Բեմը նաեւ ունի Live streaming-ի անկիւն մը, ուր կը կատարէ աշխարհի տարածքին  հայկական մշակութային իրադարձութիւններու կենդանի սփռումներ։
Տիգրան Փէշտիմալճեան
Գործունէութիւն
Կայսրը գնահատելով Փէշտիմալճեանի տաղանդը 1884-ին իր խորհդատու բժիշկը անուանած եւ 1892-ին փաշայութեան (միրիմիրան) տիտղոսը շնորհած է։
Գեղամ Վանիկեան
Կենսագրութիւն
1907 թուականին աւարտեց Վանի Երեմեան Քոլէճէն, ուր իր հօրեղբայր Յակոբ Արծրունին իր դասատուներէն մէկն էր: 1904 թուականին ան ծանօթացաւ Հնչակն ֆետայիներու եւ միացաւ կուսակցութեան: Համալսարան աւարտելէ ետք, ան ապրեցաւ Կովկասեան շրջանին մէջ կարճ ժամանակամիջոցի մը համար եւ աւարտեց իրաւաբանութեան համալսարանի բաժանմունքէն 1914 թուականին:
1909 թուականին, Վանիկեան դարձաւ Կայծ Աշակերտական Միութեան համահիմնադիրներէն մէկն էր. ան նաեւ հիմնադիր խմբագիրն էր Կայծ Ամսթաթերթին, հիմնուած 1911 թուականին գիտական ընկերվարական գաղափարաբանութեան վրայ: Վանիկեան մաս կազմեց Հնչակեան 6րդ Համաժողովին: Ան բանակային դպրոց անդամագրուած էր իր Հնչակ բարեկամներուն հետ երբ ձեռբակալուեցաւ: 1915 թուականին, ինք ու իր 19 միւս ընկերները կախաղան եղան Պոլիսի մէջ, Թրքական կառավարութեան կողմէ:
Խաչատուր Աբովեան
Խաչատուր Աբովեանը բնակած է տանը մէջ հօրենական մեծ հօրը` Աբովին: Ան եղած է բարեկեցիկ ու բարեգործ, այլեւ յանդուգն անձ մը, որ կարեւոր դերակատարութիւն ունեցած է իր ժամանակին, պարսկական տիրապետութեան օրով, Քանաքեռի  պաշտպանութեան մէջ` ընդդէմ թուրք ու այլ պատահական աւազակներու: Աբովի մէկ շառաւիղն է Աղասին՝ «Վէրք Հայաստանի» վէպին գլխաւոր հերոսը:
Շահան Արծրունի
Պարգեւներ
1996 թուականին Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Գարեգին Ա-ն Շահան Արծրունիին պարգեւատրած է «Ս. Սահակ» եւ «Ս. Մեսրոպ» բարձրագոյն շքանշանով։
Տասնվեցային համակարգ
Տասնվեցային համակարգ` 16 նիշերով հաշուարկման համակարգ
Ժագ Գոճեան
Ժագ Գոճեան դաշնակահար, երաժիշտ:
Կենսագրութիւն
Երեքշաբթի, 17 Սեպտեմբեր 2019-ին, Կրանատա Հիլզի (Քալիֆորնիա) իր բնակարանին մէջ մահկանացուն կնքեց հանրածանօթ երաժիշտ Ժագ Գոճեան, երկարամեայ Alzheimer’s disease հիւանդութենէ ետք, շրջապատուած ընտանիքին անդամներով եւ սիրելիներով։ Մահուան սեմին, հանգուցեալին այցելած է նաեւ Վազգէն Ա. Քհնյ. Աթմաճեան։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ դաշնակահարներ Ստորոգութիւն:Լիբանան ծնած երաժիշտներ
Վերա Յակոբեան
Կենսագրութիւն եւ գործունէութիւն
Երեւանի մէջ յետ երկարատեւ հիւանդութեան իր մահկանացուն կնքած է՝ 24 Յուլիս 2017-ին։
Յօդեր
Չափահաս մարդու մը մարմինը կ'ունենայ մօտաւորապէս 206 ոսկոր եւ 230 յօդ: Այս յօդերը մարմինի զանազան մասերուն մէջ կը գտնուին, եւ բաժնուած են հետեւեալ ձեւով՝
1880 թուական
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1880
Հոգեբանութիւն
Պատմութիւն
Հոգեբանութիւնը հանդէս կու գայ որպէս գիտութիւն․ կ'ուսումնասիրէ հոգեկանի առարկայական օրինաչափութիւնները, դրսեւորումները եւ աշխատաձեւերը :
Տարբերական հաւասարումներ
Պատմութիւն
Այս եւ այլ օրինակներ ան կը լուծէ օգտագործելով անվերջ շարքեր եւ քննարկում լուծումներու ոչ եզակիութիւնը։
Պատմականօրէն, երաժշտական գործիքի թրթռացող լարի խնդիրը ուսումնասիրուեր է Ժան Լը Ռոն Դ’Ալամբերի, Լեոնարդ Էյլերի, Դանիել Բեռնուլիի եւ Ժոզեֆ Լուի Լագրանժի կողմէն։   1746 թուականին, Տ'Ալամպերը յայտնաբերեց միաչափ ալիքային հաւասարումը, եւ տաս տարի անց Էյլերը յայտնաբերեց եռաչափ ալիքային հաւասարումը։
Էյլեր-Լակրանժի բանաձեւը մշակուեր է 1750-ականներին Էյլերի եւ Լակրանժի կողմէն, երբ անոնք կ'ուսումնասիրէին (Tautochrone) զուգամանակութեան խնդիրը։ Սա այն կորի որոշումն է, որ կշռուած մասնիկը, անկախ սկզբնակէտէն, հաստատուած ժամանակահատուածի մէջ, հաստատուած կէտի մէջ կ'իյնայ։ Լակրանժը այս խնդիրը լուծեր է 1755 թուականին եւ լուծումը ուղարկեր Էյլերին։ Անոնք երկուքով հետագային զարգացուցին Լակրանժի մեթոտը եւ այն կիրառեցին մեքանագիտութեան (mechanics) մէջ, ինչը առաջ բերաւ եւ հասցուց Լակրանժեան մեքանագիտութեան ձեւակերպմանը։
Օրինակ
Դասական մեքանագիտութեան մէջ, մարմնի շարժումը կը նկարագրուի անոր դիրքով եւ ժամանակի ընթացքի մէջ անոր արագութեան փոփոխմամբ։ Նիւթոնի շարժման օրէնքները թոյլ կու տան այս փոփոխականները տինամիք արտայայտել (տուած դիրքը, արագութիւն, արագացում եւ մարմնի վրայ ազդող տարբեր ուժեր) Տարբերական հաւասարում, որը մարմնի անյայտ դիրքը կը ներկայացնէ որպէս ժամանակի գործառնութիւն։
Ազնիւ Հրաչեայ
Կենսագրութիւն
Ծնած է Պոլիս։
Մամոնա
Հայ գրականութեան մէջ Մամօնայի գաղափարին կը հանդիպինք Պաղդասար Դպրի «Առ Մամօնայն» բանաստեղծութեան մէջ, ուր Պաղդասար Դպիր կը նպատակադրէ բացայայտել փողի և հարստութեան կործանարար իշխանութիւնը մարդուն վրայ։ Ան Մամօնայի մասին կը գրէ ժողովրդական բարոյականութեան տեսակէտէն՝ որ կը մերժէ անոր սարսափելի աստուածութիւնը։
Արաբական Խալիֆայութիւն
Մատինայական Համայնքը
Նախաիսլամական Մատինան ծանօթ էր «Եասրիպ» (արաբերէն՝ يثريب) անունով։ Անիկա Մեքքէէն հիւսիս գտնուող ովասիս մըն էր, որ կը բնակուէր արաբական հեթանոս աուս եւ խազրաժ ցեղերով, ինչպէս նաեւ յուդայականներով։ Երկու կրօնական համայնքները երկարատեւ պայքարի մէջ եղած են՝ յանուն բարեբեր հողերու։ Այդ հարցը լուծելով՝ Մուհամմէտ մարգարէ կը հաստատուի Եասրիպի մէջ, ուր վերոնշեալ ցեղերը իսլամութիւնը կ'ընդունին։ Անոնք կը կոչուին «զինակիցներ» (արաբերէն՝ أنصار՝ անսար), իսկ Մեքքէէն եւ այլ վայրերէն Մատինա տեղափոխուածները՝ ներգաղթեալներ (արաբերէն՝ مهاجر՝ մուհաժիր)։ Այդպիսով կը ձեւաւորուի իսլամադաւան առաջին համայնքը՝ «Ումմա»ն (արաբերէն՝ أمّة)։
Օմայեան Խալիֆայութիւնը
657-ին Սիֆֆինի ճակատամարտին, երբ Ալի արդէն կը յաղթէր, Մուաւիային զօրքերը, ըստ իսլամական աւանդութեան, իրենց նիզակներուն վրայ կը բարձրացնեն Ղուրանի թերթիկները, որ կը նշանակէր հարցը դատարանին մէջ լուծել՝ Ղուրանի օրէնքներուն համաձայն։ Ալի կը համաձայնի, բայց դատարանին Մուաւիայի ներկայացուցիչը կը յաջողի ապացուցել իրենց ճշմարտացի ըլլալը։ Այսինքն՝ Աստուծոյ որոշումը՝ ճակատամարտին յաղթանակը, ան կասկածի տակ կը դնէ, եւ դատը կը յանձնէ մարդոց, ինչպէս գնահատած են ժամանակակիցները։ Ալի կը պարտուի, որուն պատճառով մեծ թիւով կողմնակիցներ կը տարածուին։ Ան այլեւս ի վիճակի չէր շարունակելու պատերազմը, մանաւանդ, որ իրմէ հեռացողները, որոնք «խարիժի»ներ կը կոչուէին, կը սկսին պայքարիլ նաեւ Ալիին դէմ։ 661-ին անոնց հասցուցած նիզակի հարուածէն ալ Ալի կը սպաննուի Քուֆայի մզկիթ մտնելու պահուն։ Այսպիսով պայքարը կ'աւարտի Մուաւիայի յաղթանակով։ Մուաւիա արաբական պետութեան մայրաքաղաքը կը դարձնէ Դամասկոսը։
Աբասեան Խալիֆայութիւն
Կեդրոնական իշխանութեան եւ խալիֆայի պաշտօնին թուլացման արդիւնքով Թ. դարուն խալիֆայութիւնը կը սկսի բաժան- բաժան ըլլալ։ Սկզբնական շրջանին խալիֆաները կրնային արաբա-պարսկական հակամարտութիւնը պահել իրենց հսկողութեան տակ։ Սակայն այս հակամարտութիւնը կը գործէր նաեւ Ամինն ու Մամունը յաջորդող խալիֆաներու գահակալութեան շրջանին։ Տեղական կառավարիչները կը ստեղծէին իրենց անձնական զինուած ուժերը։ Հարուն ալ-Ռաշիտի օրերուն Պաղտատ բերուած միջին ասիացի թրքական զօրքերը կարեւոր ռազմական ուժ մը կը ներկայացնէին։ Անոնք 847-ին խալիֆա Ուասիքի մահէն ետք խալիֆա կ'ընտրեն անոր եղբայրը՝ Մութաուաքիլը, որ կը սպաննուի 861-ին՝ իր թուրք հրամանատարներուն ձեռքով՝ անդրանիկ որդիին Մուսթանսիրի գիտութեամբ։ Այսպիսով, Արաբական խալիֆայութիւնը իբրեւ պետութիւն կը սկսի թոյլնալ ու նահանջել։
Պետութեան թուլացում եւ անկում
Ը. դարուն տեղի ունեցած ապստամբական ելոյթները Թ. դարուն կը վերածուին ազատագրական հզօր շարժման, որուն իբրեւ արդիւնք խալիֆայութեան շարք մը նահանգներ անկախութեան կարգավիճակ ձեռք կը բերեն։ Ը. դարու 50-ական թուականներուն՝ քաղաքական կեդրոնը Սուրիայէն Իրաք տեղափոխելու Աբասեաններու որոշումին՝ ապստամբութեան դրօշ կը բարձրացնեն Դամասկոսի, Հաուրանի եւ այլ քաղաքներու բնակիչները։ 759-760 թուականներուն խալիֆայութեան դէմ կ'ապստամբի ժամանակակից Լիբանանը, 774-775 թուականներուն՝ Արմինիան։ Քորտոպայի մէջ նախկին գահի առաջնորդները՝ Օմայեանները, կ'ապստամբին, որուն իբրեւ արդիւնք արաբական Սպանիա  կ'անկախանայ՝ իբրեւ Քորտոպայի (Անտալուսի) իշխանութիւն։ Ասիկա առաջին բաժանումն էր։
Այսպիսով՝ թուլցած ու տրոհուած խալիֆայութեան վերահսկողութեան տակ կը մնան միայն Իրաքը եւ Արաբական թերակղզին։ Ուստի պետութիւնը օտարներու կողմէ կը գրաւուի։ 945-ին Պաղտատ կը գրաւուի Բուիներու ն կողմէ, որոնք կը դառնան աշխարհիկ տիրակալներ (945-1055)։ Խալիֆան այսուհետեւ կը ստանձնէ միայն հոգեւոր պաշտօն։ Այդ ընթացքին Հիւսիսային Ափրիկէի մէջ կը հիմնուի Ֆաթիմեան (909-1171), իսկ Սպանիոյ մէջ՝ Քորտոպայի խալիֆայութիւնը (929-1031)։
Պետական Յատկանիշեր
Օմայեան խալիֆա Ապտ ալ-Մալիքի օրով արքունի եւ նահանգային գործավարութիւնը կը սկսի կատարուիլ արաբերէնով։ Ասիկա կարեւոր քայլ մըն էր միասնական արաբական պետութեան կայացման ճանապարհին։ Յաջորդ կարեւոր քայլը ազգային արաբական դրամի ստեղծումն էր։ Մինչ այս, արաբներու պաշտօնական գրագրութիւնը եւ առեւտուրը, այսինքն՝ քաղաքական ու տնտեսական կեանքը, կ'իրականացուէր օտար ճանապարհով՝ օտար լեզուներու եւ օտար դրամներու հիման վրայ։
Սիրուն Երէցեան
Կենսագրութիւն
Մանրանկարչուհի Սիրուն Երէցեանը ծնած է 1951 թուականին՝ Պէյրութ: Ստացեր է նկարիչի մասնագիտական կրթութիւն, հեղինակ է երեք գիրքերու: Ան սփիւռքի մէջ հանրայայտ «Սիրուն տառեր»-ու՝ հայոց այբուբէնի գեղարուեստական նկարազարդումներու հեղինակն է, յայտնի «Սիրամարգէ տիկինը», որ այդ անունը ստացեր է իր արուեստի մէջ սիրամարգեր նկարելուն համար: Սիրուն Երէցեանի հայոց այբուբէնի մանրանկարչական ձեւաւորումները բազմիցս ցուցադրուեր են նշանաւոր ցուցասրահներու մէջ՝ արժանանալով գնահատանքի :
Հոգեբանութեան պատմութիւն
Տեմոքրիթ
Տեմոքրիթի տեսութեան հիմքը կը կազմեն այն գաղափարը, որ աշխարհը կազմուած է փոքր, անտեսանելի մասնիկներէն՝ հիւլէներէ, որոնք կը տարբերուին ձեւով, շարժմամբ: Մարդը, ինչպէս նաեւ ամբողջ բնութիւնը, կազմուած է հիւլէներէ, որոնք կը ձեւաւորեն անոր մարմինն ու հոգին։ Հոգին նոյնպէս նիւթական է եւ կազմուած է մանր, շրջանաձեւ հիւլէներէ՝ աւելի շարժուն, քանի աշխուժութիւն պէտք է հաղորդեն ներքին մարմնին։ Ըստ Տեմոքրիթ ի՝ հոգին մարմնի աշխուժութեան աղբիւրն է։ Մարդու մահ էն ետք հոգին կը ցրուի օդին մէջ, ուստի կը մահանայ ոչ միայն մարմինը, այլ նաեւ հոգին։
Փլէյթօ
Փլէյթօ ն կը կարծէր, որ շրջապատող առարկաները արդիւնք են հոգիի, գաղափարի եւ անշունչ նիւթ ի միաւորման։ Ըստ Փլէյթօ-ի՝ հոգին կամ գաղափարը անմահ են, անփոփոխ։ Այն մարդու բարոյականութեան շտեմարանն է։ Փլէյթօն կը գտնէր, որ վարքը պէտք է դրդուի բանականութեամբ, այլ ոչ թէ յոյզ երով, եւ հանդէս գալով Տեմոքրիթի տեթերմինիզմի տեսութեան դէմ՝ հաստատած է մարդու ազատութեան, բանական վարքի հնարաւորութիւնը։ Ըստ Փլէյթօ-ի՝ հոգին բաղկացած է երեք մասերէ՝ ցանկական, կրքոտ եւ բանական։ Ցանկական եւ կրքոտ հոգիները պէտք է ենթարկուին բանականին, որ միակն է, որ վարքը կը դարձնէ բանական։ Հոգիի նկարագրման մէջ Փլէյթօ-ն կ'օգտագործէ սեւ եւ սպիտակ չափանիշներ՝ ապացուցելով, որ կան հոգի լաւ եւ գէշ մասեր։ Անոր համար բանական մասը միաժամանակ լաւն է, իսկ ցանկականը եւ կրքոտը՝ ցած են եւ վատ :
Յովհան Որոտնեցի
Յովհան Որոտնեցի ն իր «Ո ստեղծ զսիրտս նոցա» աշխատութեան մէջ առանձնացուցած է հոգիի բնութեան վերաբերող 10 կարծիք։ Անոնք են՝
Անժէլ Եափուճեան
Բաց աստի, ան ուսուցչութիւն կ'ընէր Գահիրէի Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ Մայր Տաճարին ենթակայ Կիրակնօրեայ Վարժարանին մէջ՝ 1954-1959 թուականներուն: Նոյն ատեն Աւետիս Եափուճեան Հայաստանեայց Եկեղեցւոյ պատմութիւն կը դասաւանդէր Կիրակնօրեայի վերի կարգի աշակերտներուն: Այստեղ է որ անոնք իրար հետ մտերմացան եւ միասին հայ բոյն մը կազմեցին:
Իր ամուսնութենէն ետք ան հոգաց իր երկու զաւակները՝ Արեգն ու Մարօն: Հետագային երբ անոնք քիչ մը մեծցան եւ ինքնաբաւ դարձան, այս անգամ Գալուստեան Ազգային Մանկապարտէզին մէջ պաշտօնավարելու առաջարկ եկաւ այժմ Անժէլ Եափուճեանի, զոր ընդունեց եւ հոն մնաց 15 տարի՝ մինչեւ 1990 թուականը, երբ Աւստրալիա փոխադրուեցաւ իր ամուսնոյն հետ:
Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ Եկեղեցի (Պոլիս-Ղալաթիա)
Պատմականը
Ըստ 1360 եւ 1361 թուակիր երկու ձեռագիրներու յիշատակարաններու Ղալաթիոյ մէջ գոյութիւն ունեցած է Ս. Սարգիս անունով եկեղեցի մը։ Իսկ Արմաշի վանքին մատենադարանը գտնուած ձեռագրի մը յիշատակարանին համաձայն Կոզմա անուն վաճառական մը 1391ին Պոլիս գալով կառուցանել տուած է Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ Եկեղեցին եւ Աւետ անուն դարբին մը շինած՝ Սուրբ Խաչ մատուռը։ Այս յիշատակարաններուն առընթեր Ղուկաս Վարդապետ Ինճիճեան կ՚արձանագրէ, թէ Կոզմա անուն վաճառականը 1391ին Պոլիս եկած եւ գնած է եկեղեցւոյ հողը։ Եկեղեցւոյ որմերուն վրայ տեղադրուած երկու արձանագրութիւններ կը յստակացնեն, թէ եկեղեցին 1431 թուականին գոյութիւն ունէր։ 1635ին ազդեցիկ հայ մը՝ Շահին Չէլէպի, Գրիգոր Կեսարացի Պատրիարքի մարմինը ամփոփեց եկեղեցւոյ պատին տակ։
Հիմնական Վերանորոգութիւններ եւ Բարեզարդումներ
Եկեղեցւոյ կից 1871ին քարուկիր վիճակով շինուած է Կեդրոնական վարժարանի շէնքը։
Յարութիւն Էֆէնտի Գափամաճեան 1814-1878
Նիկոլ Դումանի տուն-թանգարան
Պատմութիւն
Ազգագրական թանգարանի տարածքին տեղակայուած 19-րդ դարու վերջի եւ 20-րդ դարու սկիզբի հայ ժողովուրդի ազգային ազատագրական շարժման հերոսներէն մէկու՝ Նիկոլ Դումանի (Նիկողայոս Տէր-Յովհաննիսեան) տուն-թանգարանը։ Տուն-թանգարանի դահլիճներէն մէկը նուիրուած է անոր կեանքին ու գործունէութեան։ Այստեղ կը ցուցադրուին քարտէզներ, հայերու ազատագրական շարժումը լուսաբանող գծագրեր, հայրենիքի ֆետայի պաշտպաններու սխրագործութիւնները։ Առանձին վահանակ տրամադրուած է 1905-1906 թուականներուն Պաքուի մէջ հայ-թաթարական ընդհարումներուն, երբ ի շնորհիւ Նիկոլ Դումանի բացառիկ ռազմական տաղանդին, բուռ մը վատ զինուած հայ կամաւորականներու յաջողութիւն արձանագրուեցաւ պաշտպանել Պաքու քաղաքի հայկական բնակչութեան, ներկայիս Ազրպէյճան մայրաքաղաքի քրիստոնէական մասը կողոպտած ազրպէյճանական մոլեռանդ ամբոխի մոլեգին յարձակումներէն։
Հասցէ
Պատկերասրահը կը գտնուի Արցախի Ասկերանի շրջանի Ծաղկաշատ գիւղին մէջ։
Իքարիա
Իքարիա (յուն․՝ Ικαρία ), Իքարիօ ծով, Յունաստան։ Կոչուած է նաեւ Նիքարեա, իսկ հնադարին՝ Տոլիհի։
1881 թուական
Մահեր
Ստորոգութիւն:1881
Բերանի Խլիրդ
Բերանի խլիրդը բերանի բջիջային անբնական բազմացում եւ աճումն է: Այս խլիրդը կրնայ գտնուիլ բերանի զանազան մասերուն մէջ, օրինակ շրթունքներուն, լեզուին, լինտերուն, լեզուակին, քիմքին, նշագեղձերուն, ամբողջ բերնի ներքին մակերեսին, բերանաըմբանին եւ ենթալեզուային տարածութեան մէջ: Բերն ի խլիրդը կը պատահի առանց սեռի եւ կամ տարիքի խտրութեան, սակայն աւելի յաճախատանութեամբ կը պատահի երիտասարդներու եւ տարեցներու մօտ, եւ յատկապէս տղամարդոց մօտ:
Փանոս Մանճեան
Ուսում
1972 թուականին մուտք գործած է Լիբանանի սպայից վարժարան, ուրկէ վկայուելով 1975-ին դաեւձած է Լիբանանեան բանակի սպայ:
Հանգստեան կոչուած է Դեկտեմբեր 2010-ին:
Յօշոտուած Հայաստան
Շարժանկարը
Ֆիլմը նկարահանուած է Հայոց ցեղասպանութեան ականատես Արշալոյս Մարտիկանեանի «Յօշոտուած Հայաստան» փաստագրական յուշագրութեան հիման վրայ, Քալիֆորնիոյ մէջ։ Մասնակցած են շուրջ 10 հազար անձեր, դերակատարութեամբ Օրորա-Արշալոյս Մարտիկեանի :
Փէր Լաշէզ
Փէր Լաշէզը աշխարհի ամէնաճանչուած գերեզմանատուներէն է, ուր ամէն տարի հարիւր հազարաւոր զբօսաշրջիկներ կ'այցելեն զանազան ֆրանսացի եւ այլ մեծերու շիրիմները տեսնելու։
Աֆիոնքարահիսարի հայերը
Գիւղատնտեսութիւն
Աֆիոնքարահիսարի հայերը եղած են նաեւ ագարակատէրեր։ Ուրիշներ, քաղաքի շրջակայքին ունէին փոքր այգիներ։
Սպանա-Քանատական Յարաբերութիւններ
Պատմութիւն
Յուլիս 1774-ին սպանացի ծովագնաց Խուան Խոսէ Պերէս Հերնանտէսը դարձաւ առաջին եւրոպացին, որ եղաւ Հայտ-Գուա արշեպիլագի մէջ դէպի Ալիասքա ուղեւորուելէ : Այս արշեպիլագի բացայայտումէն ետք, քանի մը այլ սպանական հետազօտական արշաւախումբեր անցան Բրիտանական Քոլումպիայի առափնեայ հատուածներով: 1789-ին Սպանիան հիմնեց երկու բնակավայր Նուտքա կղզիին վրայ՝ Սանտա Քրուզ տէ Նուտքա եւ Ֆորտ Սան-Միգէլ: Սպանական կայսրութիւնը այդ պահու դրութեամբ կը վերահսկէր Ամերիկայէն մինչեւ Արժանթին ինկած տարածքները, ինչպէս Ալպերտայէն մինչեւ Սասքաչեւան ինկած տարածքները :
Սեւրի Դաշնագիր
Դաշնագիրը
Սայքս-Փիքոյի համաձայնագիրը (1916)՝ Անգլիոյ եւ Ֆրանսայի միջեւ, Մուտրոսի Դաշնագիրը (1918 Հոկտեմբեր 30)՝ Թուրքերուն եւ Դաշնակիցներուն միջեւ ստորագրուած խաղաղութեան դաշնագիր, որմով թուրքերը ապազինման կը պարտադրուին եւ Տարտանելն ու Վոսպորը կ՛ ապառազմականացուին եւ կը հաստատուի դէպի Սեւ Ծով եւ փոխադարձ, նաւերու ազատ շրջագայութիւնը, 1919 Յունուար 18 Փարիզին մէջ սկսած Խաղաղութեան եւ 1920 Ապրիլի Սան Ռեմոյի խորհրդաժողովները Սեւրի հաշտութեան դաշնագիրին հիմքը կը հանդիսանան։
Պայմանագիրը մանրամասն
Սեւրի հաշտութեան դաշնագիրը ճամբայ կը բանայ վարչական, իրաւաբանական, ռազմական ու տնտեսական վերահսկման համար։ Էութեան մէջ կը հաշտեցնէ Միջին Արեւելքի ժողովուրդները եւ կը ճանչնայ մեծ մասին իրաւունքները։
Մուշ
Պատմութիւն եւ տեղագրութիւն
Կը գտնուի «Արեւմտեան Եփրատ»ի ձախ ափէն ոչ հեռու, Մեղրագետի ձախակողմեան վտակ՝ Մշոյ գետի ափերուն։ Հարաւային կողմէն կը բարձրանան Հայկական Տաւրոս լեռնաշղթայի Սասնայ լեռները, Ծիրկատար եւ Կորդուխ լեռնագագաթներով, որոնց թեք սարալանջերուն վրայ աստիճանաձեւ կառուցուած էին, 1-2 յարկանի կաւաշէն, անշուք եւ տարրական յարմարութիւններէ զուրկ, տափակ կտուրներով տուները։ Մուշի գետը քաղաքը բաժանած է  2 մասի։ գետին ջուրը ժամանակին կ՛աշխատցնէին 10-12 ջրաղաց ու կ՛ոռոգէին քաղաքի ու անոր շրջակայքի բանջարանոցներն ու այգիները։
Քոլիսէոմ
Քոլիսէոմը Միջնադարուն Եւ Նոր Ժամանակներուն
Այժմ Քոլիսէոմը դարձած է Հռոմի խորհրդանիշը եւ զբօսաշրջութեան ամենայայտնի վայրերէն մեկը: 21-րդ դարուն Քոլիսէոմը հաւակն էր մտնել Աշխարհի նոր եօթը հրաշալիքներ կոչմանը, եւ քուէրակութեան արդիւնքին մէջ, որ հրապարակուեցաւ 7 Յուլիս 2007-ին, հռչակուեցաւ Աշխարհի նոր 7 հրաշալիքներէն մէկը:
Քոլիսէոմի Ճարտարապետութիւնը
Քոլիսէոմի մէջ օգտագործուած եւ vomitoria (vomere «ժայթքում») անունը ստացած ճարտարապետական-տրամաբանական լուծումը մինչեւ այսօր կը կիրառուի մարզադաշտերու կառուցման ժամանակ. բազմաթիւ մուտքեր հաւասարաչափ տեղաբաշխուած են ամբողջ կառոյցի երկայնքով: Ասոր շնորհիւ հանդիսատեսը կարող էր 15 վայրկեանի մէջ լեցնել Քոլիսէոմը եւ 5 վայրկեանէն լքել զայն: Քոլիսէոմը ունէր 80 մուտք, որոնցմէ 4-ը նախատեսուած էին բարձրաշխարհիկ հասարակութեան համար եւ կը տանէին դէպի ստորին շարքեր: Հանդիսատեսները հեշտութեամբ կը մտնէին ամֆիթատրոն ներքին յարկի կամարներէն, որոնք նշուած էին I-ից LXXVI թիւերով, եւ իրենց տեղերը կը բարձրանային աստիճաններով, որոնք 76-ն էին: Այդ տեղերը քարէ նստարաններու տեսքով տեղադրուած էին արենայի շուրջը, որոնք կը բարձրանային մէկը միւսի վրայ (gradus): Ստորին շարքը կամ պոդիումը (podium) նախատեսուած էր բացառապէս կայսեր, ամբր ընտանիքի, սենատորներու, վեստալուհիների համար, ընդ որուն կայսրը ունէր յատուկ, բարձրադիր նստատեղ (pulvinar): Պոդիումը արենայէն կ'առանձնանար բաւական բարձր եզրապատով, որպէսզի հանդիսատեսը պաշտպանէ ազատ ձգուած գազաններէ: Այնուհետեւ կը յաջորդէին ընդհանրապէս հանդիսատեսի համար տեղերը, որոնք կը կազմէին երեք օթեակ maeniana, որոնք կը համապատասխանէին ճակատային մասին օթեակներուն: Առաջին օթեակին մէջ, ուր կար նստարաններու 20 շարք (այժմ ամբողջովին աւերուած), կը նստէին քաղաքային իշխանութիւնները եւ մարդիկ, որոնք կը պատկանէին հեծեալներու դասին: Երկրորդ օթեակին մէջ, ուր կար նստարաններու 16 շարք, նախատեսուած էր Հռոմի քաղաքացիի իրաւունք ունեցողներու համար: Պատը, որ կը բաժնէր երկրորդ օթեակը երրորդէն, բաւական բարձր էր. երրորդ օթեակի նստարանները տեղադրուած էին աւելի թեք մակերեւոյթի վրայ. ասիկա նպատակ ունէր երրորդ օթեակի հանդիսատեսին աւելի լաւ տեսնել արենան եւ այն ամէն ինչ կը կատարուէր այնտեղ: Երրորդ օթեակի հանդիսատեսները կը պատկանէին աղքատ դասին: Այս օթեակէն վերեւ կը գտնուէր սիւնազարդ նախասրահը, որ կ'եզրագծէր շինութիւնը եւ մէկ պատով կը հարէր արտաքին պատին:
Քոլիսէոմի Կերպարի Օգտագործումը
Քոլիսէոմը շատ յաճախ հանդէս կու գայ որպէս Հռոմի խորհրդանիշ, ինչպէս Էյֆելեան աշտարակը՝ Փարիզի, Պիկ Պէնը՝ Լոնտոնի, Քրեմլը՝ Մոսկուայի, Փիզայի աշտարակը՝ Փիզայի, Քառլի կամուրջը՝ Փրահայի: Եւրոպայի քարտէսը պատկերելու համար Քոլիսէոմը յաճախ կը դրուի Հռոմի տեղը: Սկիզբը Քոլիսէոմը ներառուած էր Վալերիուս Մարցիալիսի կողմէ կազմուած աշխարհի 7 հրաշալիքներու շարքին մէջ (1-ին դար) :
Աննա Մայիլեան
Ուսումնառութիւն
Ծնած է Երեւան, 23 Հոկտեմբեր 1970-ին։ Աւարտած է Երեւանի Ռոմանոս Մելիքեանի անուան երաժշտական ուսումնարանը (1992), Երեւանի Կոմիտասի անուան Պետական Երաժշտանոցը (1996)։ Ուսանած է Լեհաստանի՝ Մոցարթ, Ֆրանսայի՝ Վիլլեքրով, Ռումանիոյ՝ Հարեկլիա Տարքլէ ակադեմիաներուն մէջ։ Վարպետութեան դասերու հետեւած է Արաքս Դաւթեանի (Հայաստան), Քերստին Մայերի (Շուէտ), Մարիանա Նիկոլեսկոյի (Ռումանիա) եւ Քերոլ Սմիթի մօտ (Զուիցերիա):
Գործունէութիւն
1992-էն ի վեր, երգչուհին բազմաթիւ համերգներով ելոյթ կ՚ունենայ Հայաստանի եւ արտասահմանի մէջ։ Աննա Մայիլեանի երգացանկը կը ներառէ տարբեր սեռերու բազմաթիւ ստեղծագործութիւններ։ Երգչուհիին ուշադրութեան կեդրոնը կը մնայ հայ ազգային երաժշտութիւնը իր այլազան դրսեւորումներով՝ ժողովրդական եւ հոգեւոր երգեր, ռոմանսներ, դասական եւ ժամանակակից հայ երգահաններու ստեղծագործութիւններ։
Մրցանակներ
1994 թուականին Երեւանի մէջ «Կոմիտաս-125» վոքալ մրցոյթին արժանացած է 1-ին մրցանակի, 1996 թուականին Աւստրոգերմանական եւ հայ երգի հանրապետական մրցույթում՝ 1-ին մրցանակի, 2000 թուականին Ռումանիոյ Հարեկլիա Տարքլէի անուան միջազգային մրցոյթին՝ ոսկէ մետալի եւ դափնեկրի կոչման։ 2001 թուականին Իտալիոյ «Իպլա-Կրանտ Փրայզ» միջազգային մրցոյթին արժանացած է դափնեկրի կոչման՝ հայ եւ արեւմտագերմանական երգի իւրայատուկ մատուցման համար։
Բերձոր
Պատմութիւն
Բերձորը չափազանց կարեւոր ռազմավարական նշանակութիւնի ունի Արցախի համար, քանի որ այստեղէ որ կ'անցնի Արցախը Հայաստանի հետ կապող Գորիս-Ստեփանակերտ աւտոմայրուղին։ Ազատագրուած է 1992-ին Արցախի Հանրապետութեան ինքնապաշտպանական ուժերուն կողմէ՝ որպէս հումանիտար միջանցք։
Թորոս Հելվաճեան
Ի դէպ, Թորոս բեմէն ալ դուրս պահած է իր դերասանական յատկութիւնները, եւ բոլոր անոնք, որոնք կ՛այցելեն Կաթողիկոսարան, որուն բարապանն է ան, անպայման կը տեսնեն թատրոնի արտացոլացումը իր աչքերուն մէջ, մանաւանդ երբ գաղութի մէջ ներկայացում մը դիտած ըլլայ: Իր մօտ չի պակսիր տուեալ թատրոնի մը թէ՛ քուլիսներու աշխատանքին գնահատումը եւ թէ՛ գործին նկատմամբ առողջ նշումները, որովհետեւ ինք եւս այդ նո՛յն բեմին նո՛յն տախտակամածին հարազատ զաւակն է:
Վաչէ Խարմանտայեան
Կենսագրութիւն
Վաչէ Խարմանտայեան, ծնած է 1906-ին Կիւրին։ Իր նախնական կրթութիւնը ծննդավայրին մէջ ստանալէ ետք, Գոնիա փոխադրուած ու Ճենանեան քոլէճ յաճախած է։ Առաջին ընդհանուր պատերազմին, կ'աքսորուի Հալէպ, ուր որբանոց կը մտնէ եւ ապա Հալէպի Ազգային վարժարանը կը յաճախէ։
Մայիլիս տը Քեղանկալ
Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի գրողներ
Հայերը Եգիպտոսի մէջ
Մուհամատ Ալիի Ժամանակաշրջանը
1876-ին Նուպար Նուպարեանը (1825-1899) կը դառնայ Եգիպտոսի առաջին վարչապետը:
Ցեղասպանութենէն ետք (1915 - 1952)
Ըստ կարգ մը պատմաբաններու, 1952-ին Հայերուն թիւը Եգիպտոսի մէջ կը հասնի 40,000-ի :
1952-ի Յեղափոխութենէն Ետք
1956-ին եգիպտահայերու գաղթ մը կը սկսի դէպի Արեւմուտքի երկիրները: Այդ թուականին, այսինքն՝ Ճամալ Ապտուլ Նասէրի իշխանութեան ժամանակաշրջանին, Եգիպտոսի մէջ կը տիրապետէին ընկերվարական կանոնները, մանաւանդ՝ տնտեսական օրէնքներու ազգայնացումը:
Մշակութային կեանք
Գահիրէի մէջ Հայկական բարեգործական ընդհանուր միութիւնը հիմնուած է 1906-ին, իսկ 28 Մայիս 1928-ին Նիկոլ Աղբալեանի, Լեւոն Շանթի եւ Համօ Օհանջանեանի կողմէ հիմը դրուած է Համազգային Մշակութային Միութեան:
Հայկական առաջին շարժանկարը կոչուած է «Հայկական Սինեմա» եւ հրապարակուած է Գահիրէի մէջ 1912-ին Վահան Զարդարեանի ջանքերով: Շարժանկարը ունեցած է իր թատերական առաջին ներկայացումը՝ Գահիրէի մէջ, 13 Մարտ, 1913-ին :
Եկեղեցիներ
Կառուցուած են՝ հինգ Հայ Առաքելական, երեք Հայ Կաթոլիկ եւ մէկ Հայ Աւետարանական եկեղեցիներ:
Հայ Առաքելական եկեղեցիներն են՝
Արքայազն Չարլզ
Էլիզապէթ Բ. թագուհիին եւ Էտինպուրկի դուքս Ֆիլիփի որդին։
Ան կրթութիւն ստացած է Ճեմ եւ Կորտընսթոն դպրոցներուն մէջ (ինչպէս անոր հայրը՝ արքայազն Ֆիլիփը, Էտինպուրկի դուքսը), իսկ աւելի ուշ վեց ամիս յաճախած է Ճիլոնկ Կրամար դպրոցին Թիմպըրթոփ համալսարանին մէջ։ Քեմպրիճի համալսարանէն պսակաւոր արուեստի կոչում ստանալէ ետք, Չարլզ հինգ տարի ծառայած է բրիտանական ռազմօդային ուժերուն եւ նաւատորմին մէջ՝ 1971-էն սկսեալ։
Ճենթըլ Պարն Ագարակը
Այս անասուններուն ընկերակցելու համար ագարակը կ'ընդունի նաեւ հարցեր ունեցող մանուկներ: Այդ մանուկները նաեւ վատ վերաբերումի զոհ եղած են, կամ կը տառապին ֆիզիքական կամ մտային թերութենէ: Այդ ագարակին մէջ անոնք ընկերային կապեր կը հաստատեն անասուններուն հետ: Անոնք կը սորվին անոնցմով զբաղիլ, անոնց հոգ տանիլ, պատասխանատուութիւններ ստանձնել եւ մեծնալ:
Արքայազն Չարլզ
Ան հրապարակած է աւելի քան 20 գիրք։
Պտոյտ մը Պոլսոյ թաղերու մէջ
«Պտոյտ մը Պոլսոյ թաղերու մէջ», Յակոբ Պարոնեանի գլխավոր արձակ ստեղծագործություններից մեկն է, որը ներկայացնում է Պոլսահայերի կյանքն կենցաղը միջին 19-րդ դարում, Ստամբուլի հայաբնակ թաղամասերում։ Պարունակում է 34 գլուխ, որոնք եւ՛։ ռեալիստ եւ՛ երգիծական ձեւով ցույց են տալիս այն ժամանակի եւ այնտեղի հայի ամենօրյա դեպքերը, հետաքրքությունները, վեճերը, կեղծավորթյուններն ու մանավանդ անտրամաբանական մտածելակերպը։
Պատմողական Սեռի Տեսակներ
Պատմութիւն
Պատմողական այս նախնական տեսակներէն դէպի գրական տեսակներ անցումը եղած է աստիճանական եւ ստացած է զանազան ձեւեր։ Մէկ կողմէ՝ գրի առնուած են բերանացի երկեր (ինչպէս «Իլիական»ը՝ Հոմերոսի կողմէ, կամ շատ աւելի ուշ՝ «Սասունցի Դաւիթ»ը ԺԹ. դարուն)։ Միւս կողմէ, բազմաթիւ գրողներ փորձած են արտադրել սեփական դիւցազնավէպեր՝ իրենց ոճով, գրական դիւցազներգութիւններ։ Այս փորձը յաջող արդիւնք չէ տուած առհասարակ։
Վէպ
Իր ներկայ ձեւին մօտիկ ձեւով մը ծնած՝ ԺԵ.- ԺԶ. դարերուն, պատմողական այս տեսակը աստիճանաբար հիմք դարձած է ծաւալուն ստեղծագործութիւններու, հանդիսանալով հին ժամանակներու դիւցազնավէպին նորօրեայ համարժէքը։
Շրջանցելով դասական հոսանքը, իբր վէպի յղացքով երկեր արտադրող գրագէտներ, ԺԹ. դարու կէսէն նշանաւոր են՝ Խաչատուր Աբովեան, Րաֆֆի, Նար-Դոս, Շիրվանզադէ, Տիգրան Կամսարական, Գրիգոր Զօհրապ եւ Երուխան։
Վէպին ծաղկումը վերջին երկու-երեք դարերուն կը բացատրուի քանի մը բնորոշ գիծերով.
Յովհաննէս Պալայեան
Յովհաննէս Պալայեան (Տ. Մեսրոպեան) (ծնած է Պարսկաստանի Ղազուին շրջան 1929-ին . Մահացած  29 Դեկտեմբեր 2019-ին, Լոս Անճելըս): «Քաջ Նազար» երգիծաթերթի խմբագիր եւ հրատարակիչ, նոյնանուն հեռուստաժամի հաղորդավար: Հայաստանի Որբ եւ Ծնողազուրկ Երախաներու Օժանդակութեան Մարմնի հիմնադիր եւ նախագահ:
Աղբիւրներ
Կը Գուժենք Մահը Յովհաննէս Պալայեանի
Գարեգին Լեւոնեան
Կենսագրութիւն
Գարեգին Լեւոնեան կանուխ տարիքէն մեծ հետաքրքրութիւն կը ցուցաբերէ արուեստներու նկատմամբ՝ յատկապէս նկարչութեան, իր բնատուր ձիրքը արտայայտելով։
Բերնի Չորութիւն
ԴԱՐՄԱՆՈՒՄ
Պէտք է նախ գիտնալ բերնի չորութիւնը յառաջացնող պատճառը, ապա այդ ուղղութեամբ դարմանումի ձեռնարկել: Երբ գեղձերու ջղային դրութիւնը անվնաս վիճակի մէջ է, կը յանձնարարուի լորձնաբեր դեղեր կամ թթու լուծոյթներ գործածել: Կեղծ ատամնաշարներու գործածութեան պարագային, բերնի հուզաթաղանթը անվնաս եւ զերծ պահելու համար բորբոքումներէ, կ'առաջարկուի մասնաւոր ձէթեր գործածելու հեռու մնալու համար անհաճոյ բարդութիւններէ:
Արտադպրոցական Դաստիարակութիւնը Հայաստանի Մէջ
Պիոներ տուն
ՀԽՍՀ-ի առաջինը բացուած է Երեւանի պիոներ տունը (1922, 1937-1993-ին՝ Ղուկաս Ղուկասեանի անուան պիոներներու եւ դպրոցականներու պալատ. 1982-83 ուսումնական տարին ունեցած է 266 խմբակ, ուր ընդգրկած են 5 հազար դպրոցական, 1993 թուականէն՝ Երեւանի քաղաքապետարանի մանկապատանեկան ստեղծագործութեան կենդրոն)։ 1922 թուականին բացուած է նաեւ Լենինականի պիոներ տունը։ 1982-1983 թուականներուն ուսումնական տարին գործած են 57 նմանատիպ պալատներ, որոնցմէ 2600 խմբակներուն եւ բաժանմունքներուն ընդգրկուած էին աւելի քան 40 հազար պիոներ-դպրոցականներ։ Խորհրդային շրջանին գործած են նաեւ արտադպրոցական այլ հաստատութիւններ՝ պատանի բանասերներու (1982-1983 թուականին՝ 8 կայան, 2,5 հազար երեխայ), պատանի տեխնիկներու (26 կայան, շուրջ 9 հազար երեխայ) կայաններ եւ այլն։ Երեխաներու ամառային եւ ձմեռային հանգիստը կազմակերպուած է պիոներ, ճամբարներուն, քաղաքներուն եւ գիւղերուն մէջ ստեղծուած են նաեւ բակային ճամբարներ։ ՀԽՍՀ-եան մէջ առաջին ճամբարը բացուած է 1924 թուականին (Ծաղկաձոր)։ Հետագային բազմաթիւ ճամբարներ բացուած են Վանաձորի մէջ («Հայկական Արտեկ» եւ այլն), Ծաղկաձորի մէջ, Հանքաւանի եւ այլ վայրերու մէջ։ 1986 թուականին գործած են 1398 պիոներ, ճամբարներ, ուր ամառային արձակուրդը անցկացրուած է աւելի քան 216 հազար երեխայ։ Արտադպրոցական հաստատութիւններու առանձին գործառոյթներ իրականացուած են նաեւ մանկական գրադարանները, թատրոնները, կինոթատրոնները, աշխատանքներուն աջակցած են Հայաստանի երգչախմբային եւ թատերական ընկերութիւնները, ստեղծագործական միութիւնները, ԴՕՍԱԱՖ-ը, մարզական եւ այլ կազմակերպութիւններ։
Յակոբ Կարապետեան
Կենսագրութիւն
Յակոբ Կարապետեան բազմաճիւղ տոհմի մը վերջին նահապետը, որ շուտով այս օրերուն պիտի դառնար մէկ դարու մարդ եւ որ ապրեցաւ Եղեռնի ու նաեւ յետ-Եղեռնի տարագրուած հայրենասիրական մթնոլորտին մէջ, կրելով բոլոր օրերու բազմաշերտ եւ բազմագոյն բեռը: