cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Եղիա Նաճարեան
Կենսագրութիւն
Ան աշխատակցած է Հայկական Սովետական Հանրագիտարանին, որուն Ա. եւ Բ. հատորներուն մէջ լոյս տեսած են Լիբանանի եւ Արեւելքի մասին իր ստորագրած կարգ մը յօդուածները:
1986-ին պարգեւատրուած է Սովետական Հայաստանի Գերագոյն Խորհուրդի Աշխատանքի Վետերանի շքանշանով:
Տողան Աքհանլը
Կենսագրութիւն
Ծնած է Թուրքիոյ հիւսիսարեւելեան Արդուինի Շաւշաթ փոքրիկ գիւղը: 12 տարեկանին աւագ եղբօր հետ անցած է Պոլիս եւ հոն շարունակած է ուսումը: Ձախ հայեացքներու համար կարճ ժամկէտով մը ձերբակալուած է 1975-ին: 1985-1987 թուականներուն ան իր ձախակողմեան հայեացքներուն պատճառով Պոլսոյ մէջ ձերբակալուած է իբրեւ ընդդիմադիր եւ կտտանքներու ենթարկուծ թրքական բանտին մէջ:
Ան 2005-ին այցելած է Հայաստան :
Երկեր
Աքհանլըի վէպերը Թուրքիոյ մէջ ընդգրկուած են լաւագոյններու շարքին:
1998-1999 թուականներուն թրքերէն լոյս տեսած էր անոր «Անհետացած ծովերը» ընդհանուր վերնագրով եռագրութիւնը, որ կը ներառէ «Սպասելով ծովը», «Կակաչներու դաշտը», «Ահեղ դատաստանի դատաւորները» ստեղծագործութիւնները:
Սարգիս Արզուեան
Կենսագրութիւն
1897-ին, Կոստանդնուպոլիս վերադարձած է, ուր ենթարկուած է թրքական ոստիկանութեան բռնութիւններուն, ձերբակալուած ու բանտարկուած երկար ժամանակով։ Բանտէն ազատելէ ետք, երբ նոր սկսած էր բժշկութեամբ զբաղիլ, աքսորուած է Կեսարիա։ Ճամբուն վրայ, Սեւ ծովու Սինոպ նաւահանգիստին մէջ, փախած ու պահուըտած է ռուսական շոգենաւուն մէջ, սակայն նաւապետը Արզուեանը յանձնած է թրքական ոստիկանութեան։ Ֆրանսական կառավարութեան միջնորդութեամբ, Կեսարիոյ աքսորավայրէն որոշ ժամանակ մը ետք վերադարձուած է Կոստանդնուպոլիս, ուրկէ փախած է ու հաստատուած՝ Փարիզ։
Գրականութիւն
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր
Գրիգոր Գուրզադեան
Գիտական ձեռքբերումներ
Այնուհետեւ Գուրզադեան անցաւ տիեզերական ուղեծրային աստղադիտարաններու նախագծման, որոնցմէ ամէնէն նշանաւորներն են «Օրիօնները»։ Ատոնք կը գերազանցէին ժամանակի աշխարհի մէջ իրականացուող տիեզերական նման գիտափորձերը եւ յանգեցուցին կարեւորագոյն գիտական արդիւնքներու ստացման, տիեզերական սարքաշինական սկզբունքներու մշակման։ 1971-ի Ապրիլին «Սալիութ-1» առաջին տիեզերական կայանը ուղեծիր բարձրացուց «Օրիօն-1»-ը, առարկայական պրիզմայով առաջին տիեզերական աստղադիտակը։ Սակայն գագաթնակէտն էր Օրիօն-2-ը, որ «Սոյուզ-13» տիեզերանաւի վրա աշխատեցաւ 1973 թվականի Դեկտեմբերին։ Առաջին անգամ եղան շատ թոյլ՝ մինչեւ 13-րդ մեծութեան աստղերու բազմաթիւ կարճալիք սպեկտրագրեր, մոլորակաձեւ միգամածութեան առաջին կարճալիք սպեկտրագիրը՝ բացայայտելով նաքխան այդ միգամածութիւններու մէջ չդիտուած ալիումինիումի եւ տիտանի սպեկտրալ գիծեր, առաջին անգամ միգամածութենէն արձանագրուեցաւ երկֆոտոն ճառագայթում, որ կանխատեսուած էր բնագէտներու կողմէ տասնամեակներ առաջ։
Զաւէն Արքեպիսկոպոս Չինչինեան
Կրթութիւն
Ուսումը ստացած է Հալէպի Կիլիկեան Վարժարանի մէջ։ Այնուհետեւ ընտանեօք Պաղեստին հաստատուելով, ուսանած է Երուսաղէմի Հայոց Սրբոց Թարգմանչաց վարժարանը եւ դասընթացը աւարտելով 1945 թուականին, ընդունուեր Ժառանգաւորաց վարժարանը:
1949 թուականին փայլուն յաջողութեամբ աւարտելով իր ուսումը, սարկաւագ ձեռնադրուեր է:
Գործունէութիւն
1958-ին ի վեր ձեռնհասօրէն կը վարէ Աղեքսանդրիոյ հայոց առաջնորդական փոխանորդի պաշտօնը:
Եաֆֆայի Ճակատամարտ (1192)
Մարտ
Ռիչարտին մօտեցան օգնական ուժեր Հէնրիխ Շանպայնցիի գլխաւորութեամբ, վերջինս իր հետ բերած էր 50 ասպետ եւ 500 տեգակիր։ Սալահ ալ-Տին որոշեց յարձակիլ, Ռիչարտը հետախոյզներէն տեղեկացած էր սպասող յարձակման մասին եւ դասաւորած էր իր փոքրաթիւ զօրքերը՝ ամէն ասպետի կողքին 2 տեգակրի կանգնեցուցած է։ Ռիչարտ չափազանց քիչ քանակութեամբ հեծելազօր ունէր՝ մօտ մէկ տասնեակ, ան իր զորքերուն կանգնած կը ղեկավարէր։ ճակատամարտի մասնակից Պեռնարտը յուշագրաւ դրուագ մը յիշատակած էր. «Սալահ ալ-Տինը, տեսնելով, որ Ռիչարտ իր զօրքերիու մէջ կը բացականչէ, «Ինչպէ՜ս, նման արքան կանգնած է իր մարդոց մէջ, այդ մէկը արքայավայել չէ» եւ Ռիչարտ արաբական ձի մը կ՛ընծայէ»:
Հետեւանքներ
Պայմանագիրը 2 սեպտեմբեր 1192-ին։ Այսպիսով Սալահ ալ-Տինի վերահսկողութեան տակ կը մնայ Երուսաղէմը, իսկ Երուսաղէմի թագաւորութեան նեղ ցամաքային ճանապարհ Յաֆֆայէն մինչեւ Տիւրոս։
Վանաձորի Շարա Տալեանի Անուան Երաժշտական Դպրոց
Պատմութիւն
Երաժշտական դպրոցին մէջ կը գործեն հետեւեալ բաժինները՝ Դաշնամուր Ժողովրդական եւ փողային գործիքներԼարային գործիքներԵրգ Պար
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Վանաձոր
Սկաուտութիւն
1910-ին հիմնադիրը հրաժարեցաւ իր զօրավարի պաշտօնէն եւ ամբողջութեամբ նուիրուեցաւ սկաուտութեան:1941-ին մահանալէն ետք իր կինը Լէյտի Օլէյվ կը շարունակէ իր գործը մինչեւ մահանալը:
Հ.Ե.Ը.
Համաշխարհային առաջին պատերազմէն ետք, Ամերիկեան նպաստամատոյցը Սուրիոյ եւ Լիբանանի մէջ կը հաստատէ կեդրոններ՝ հայ երիտասարդներուն մտաւոր եւ մարմնական կրթսւթիւն տալու նպատակով:Ութը տարի ետք այս կեդրոնները կը յանձնուին Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան,Վեհափառ Բաբգէն Ա. կաթողիկոսը տեսնելով շարժումին կարեւորութիւնը, 1931-ին բոլոր այս ճիւղերը կը համախմբէ ընդհանուր անունի մը տակ, կոչելով զայն Հայ Երիտասարդաց Ընկերակցութիւն, քանի որ դաւանական եւ քաղաքական հիմունք չունէր եւ անոր կրնային անդամագրուիլ բոլոր երիտասարդները՝ անխտիր:
Պարթեւ Կարեան
երաժշտական գործունէութեան 40-ամեակը
Պարթեւ Կարեան տասնամեակներէ ի վեր մեր համայնքէն ներս եղած է հայկական երաժշտութեան ջահակիրներէն մին։ Երաժշտասէր հասարակութիւնը իր անձին մէջ ոչ միայն կը տեսնէ մենակատար մը, այլ նաեւ կ՚ողջունէ առաքելութիւն մը, որ յառաջ կը տարուի հետեւողականօրէն։ Պարթեւի հիմնական առանձնայատկութիւններէն մին այն է, որ կը յաջողի իր ջանքերով հայկական երաժշտութեան համար տեղ մը ապահովել, պատուհան մը բանալ՝ մեր ժողովուրդի առօրեային մէջ, զուտ մարդկային շարժառիթներով, համապատասխան զգացումներով։ Ան այս գործը այդքան յաջողութեամբ ըրած է, որ իր համբաւը դուրս եկած է մեր համայնքի սահմաններէն։ Պարթեւ Կարեան այսօր սփիւռքի մէջ ալ հայկական երաժշտութեան համակրելի ու այնքան փնտռուած կատարողներէն մին է։ Ամէն տարի կանոնաւոր պարբերութեամբ համերգներու կը հրաւիրուի արտասահման։ Ցայսօր հանդէս եկած է նաեւ Հայաստանի մէջ։
ԳԻՐ ՕՐՀՆՈՒԹԵԱՆ ԱՌ ՏԻԱՐ ՍԱՀԱԿ ՊԱՐԹԵՒ ԿԱՐԵԱՆ
Որ վարձահատոյցն է հաւատարիմ պաշտօնէից եւ սիրողացն եկեղեցւոյ Իւրոյ սրբոյ, Երկնաւոր Քահանայապետն մեր Յիսուս Քրիստոս, լցուսցէ զձեզ շնորհօք Սուրբ Հոգւոյն եւ արժանի արասցէ զձեզ երկնաւոր պարգեւացն անապականութեան։
ԱՐԱՄ ԱՐՔԵՊԻՍԿՈՊՈՍ ԱԹԷՇԵԱՆ ՊԱՏՐԻԱՐՔԱԿԱՆ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ՓՈԽԱՆՈՐԴ
ՊԱՐԹԵՒ «ՄԵՍՐՈՊԱՇՈՒՆՉ» ԵՐԳԵՐՈՎ ԽԱՆԴԱՎԱՌԵՑ Ս. ԳՐԻԳՈՐ ԼՈՒՍԱՒՈՐԻՉ ԵԿԵՂԵՑԻՆ
Պոլսոյ ամենասիրուած ու յայտնի երգիչներէն Սահակ Պարթեւ Կարեան իր մօտն ունենալով տաղանդաւոր երաժիշտ՝ Ռոպէր Տօղանայը եւ երիտասարդ երաժիշտ՝ Ռաֆֆի Տէր Գէորգեանը, 28 Օգոստոս 2019, Չորեքշաբթի, ժամը 21.30-ին, Գնալը Կղզիի Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ Եկեղեցւոյ դարաւանդին վրայ, ոգեւորիչ համերգով մը ներկայացաւ Կղզեցիներուն։ Սոյն հանդիսութեան կը հանդիսապետէր՝ Կղզեաց Հոգեւոր Հովիւ՝ Հոգշ. Տ. Յարութիւն Աբղ. Տամատեան, որ նոյնինքն անձամբ հսկած էր նաեւ համերգի կազմակերպչական աշխատանքներուն։ Ներկայ էին նաեւ Արժ. Տ. Գրիգոր Աւ. Քհնյ. Տամատեան, Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ Եկեղեցւոյ Թաղային Խորհուրդի անդամները՝ գլխաւորութեամբ Լեւոն Շատեանի, Վարչութեան նախկին շրջանի ատենապետներէն՝ Լեւոն Գուզիքօղլու, Ս. Ներսէսեան Դպրաց Դասու անդամները եւ երաժշտասէր հասարակութիւնը։
Սթիվըն Զայիլեան
Կենսագրական գիծեր
Աւարտել է Սան Ֆրանսիսքոյի պետական համալսարանը (1975) :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ բեմագիրներ
Ալեք Մանուկեան
Կենսագրութիւն
Մանուկեանի գործունեութիւնն ուղղուած էր սփիւռք-հայրենիք կապերու ընդլայնման ու ամրապնդման։ 1994-ին Մանուկեանին շնորհուած է Հայաստանի Հանրապետութեան քաղաքացիութիւն։ Ալեք Մանուկեան մահացած է 10 Յուլիս 1996-ին, Տիթրոյթի մէջ։ 17 Յուլիս 2007-ին Ալեք Մանուկեանի եւ անոր տիկնոջ՝ Մարի Մանուկեանի աճիւնները վերայուղարկաւորուած են Սուրբ Էջմիածնի եկեղեցւոյ բակին մէջ:
27 Յունուար
27 Յունուար, տարուան 27-րդ օրն է։ 26 Յունուար 27 Յունուար  28 Յունուար
Clube Náutico Capibaribe
Ազգային մակարդակով նա 2019 թվականին եղել է Սերիա C-ի Բրազիլիայի առաջնության չեմպիոն: 1967 թվականին եղել է նաև Բրազիլիայի առաջնության առաջին դիվիզիոնի փոխչեմպիոն, իսկ 1961, 1965, 1966 և 1968 թվականներին՝ կիսաեզրափակիչ: Բրազիլիայի երկու ներկայացուցիչները 1968 թվականի Copa Libertadores-ում Պալմեյրասի հետ միասին։ O Náutico-ն եղել է 1952 թվականի հյուսիս-հյուսիս-արևելյան չեմպիոնների մրցաշարի, 1966 թվականի Հյուսիսային Չեմպիոնների գավաթի չեմպիոն և ունի 23 պետական ​​չեմպիոնի տիտղոս, առաջինը նվաճվել է 1934 թվականին և ամենավերջինը 2021 թվականին՝ նվաճելով 1951 թվականին տիտղոսը: չեմպիոն իր հիսուներորդ տարեդարձին, իսկ 2001 թվականին չեմպիոնի կոչումը հարյուրամյա տարում, միակը Պերնամբուկո նահանգում: Նա վեցերորդ առաջնությունը նվաճեց Պերնամբուկոյում առանց ընդհատումների (1963, 1964, 1965, 1966, 1967 և 1968 թթ.), սխրանք, որին երբեք չեն հասել նրա մրցակիցները, որն իր պատմության թերևս լավագույն փուլում է՝ 1960-ականներին. և շրջագայել այլ երկրներում և մայրցամաքներում: Պերնամբուկոյում նա առաջինն էր, ով մասնակցեց Բրազիլիայի առաջնության եզրափակիչին, ինչպես նաև մասնակցեց մայրցամաքի գլխավոր մրցումներին՝ Copa Libertadores da América-ին։ Հինգ հնարավորություններով նա ավարտեց Բրազիլիայի առաջնությունը լավագույն քառյակում, ինչը ռեկորդ է հյուսիս-հյուսիսարևելյան ակումբների համար՝ Բաիայի կողքին:
Զարթօնքի գրական շարժման ձեւաւորումը
Ինքնին բնական՝ այս հոլովոյթը ենթակայ եղած է մի քանի գործօններու.-
Վիգո
Պատմութիւն
Քաղաքը հիմնած են հին հռոմեացիները, սակայն այդ ժամանակի հռոմեական որեւէ շինութիւն չի պահպանուած։ 1529 թ.-ին Կառլոս V (Սրբազան Հռոմի կայսր)ը քաղաքին կը թույլատրէ աեւտուրով զբաղվել Ամերիկայի հետ։
Թանթա
Ընդհանուր Պատկեր
Թանթայի ժողովուրդը կը կոչուի Թանթաուի եւ կը սիրէ շրջագայիլ:
Շուէտ
Աշխարհագրութիւն
Շուէտը կը գտնուի Ֆենօ Սկանտինաւիայի մէջ։ Կը գերակշռեն ոչ բարձր, ժայռոտ ափերը՝ մանր կղզիներով ու շխերներով, որոնք կը դժուարացնեն մերձափնեայ նաւագնացութիւնը։ Պոթնիքի ծոցի ափերը ցածրադիր են, գլխաւորապէս՝ աւազային։ Շուէտի հիւսիսային եւ արեւմտեան շրջանները կը զբաղեցնեն Սկանտինաւեան լեռները (բարձրութիւնը՝ մինչեւ 2123 մ, Քեպնեքայսէ լեռ), որոնք լեռնաշղթաներու, սարահարթերու եւ միջլեռնային գոգաւորութիւններու զուգակցում են։ Սառցադաշտերը (աւելի քան 200) կը գրաւեն մօտ 400 քմ²։ Երկրի հիւսիսը տարածուած է խիստ մասնատուած Նորլանտ սարահարթը (բարձրութիւնը՝ 200-800 մ)։ Աւելի հարաւ կը գտնուի Միջին-շուէտական դաշտավայրը՝ իրար յաջորդող թմբաշարերով եւ գոգաւորութիւններով, որոնց զգալի մասը կը զբաղեցնեն լիճերը։ Տարածուած են թեթեւացման սառցադաշտային ձեւերը (օզեր, մորեններ եւ այլն)։ Երկրի հարաւը Ամոլանտ բարձրութիւնն է, որ շառաւղաձեւ հովիտներով կտրտուած է առանձին բլրաշարերու եւ լեռնազանգուածներու։
Արդիւնաբերութիւն
Արդիւնաբերութեան ճիւղերէն կ՛առանձնանան մետաղաձուլութիւնը (բարձրորակ պողպատ, գունաւոր մետաղներ) եւ մեքենաշինութիւնը (նաւեր, ինքնաթիռներ, ելեկտրատեխնիկա, ելեկտրոնային հաշուիչ մեքենաներ)։ Երկրի ընդերքին մէջ յայտնաբերուած են բարձրորակ երկաթաքարի համաշխարհային նշանակութեան պաշարներ։ Կան նաեւ ցինկի, կապարի, պղինձի, վոլֆրամի հանքավայրեր։
Լուրոս
Լուրոս (յուն․՝ Λούρος), արեւմտեան Յունաստանի գետ։ Կը բխի Թոմարոս լեռէն եւ կը թափի Ամվրաքիքոս ծոցին մէջ։
Սիոն (ամսագիր)
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Իսրայէլի հայկական ամսագրեր Ստորոգութիւն:Հայկական կրօնական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով
28 Յունուար
28 Յունուար, տարուան 28-րդ օրն է։ 27 Յունուար 28 Յունուար  29 Յունուար
Թուրքիոյ Փորձ Յեղաշրջում (2016)
Ժամը 00:30-ի դրութեամբ Reuters գործակալութիւնը յայտարարեց, որ Թուրքիոյ ամբողջ տարածքին պարէթային ժամ յայտարարուած է եւ բոլոր օդակայանները փակ են։ Գործակալութիւնը կը նշէ, որ աշխոյժ կերպով կը ռմբակոծուի Անգարայի մէջ գլխաւոր շտապի շէնքը։
Անգարայի մէջ ժամը 02:30-ին Երեւանի ժամանակով երկու խոշոր պայթիւն որոտացած է։ Ուղղաթիռները եւ ինքնաթիռները կը շարունակեն թռչիլ մայրաքաղաքի երկինքով :
Վիլյակառիլյո
Վիլյակառիլյո (Villacarrillo) քաղաք եւ համանք Սպանիաի մէջ, կը մտնէ Խաեն շրջանի մեջ, Անդալուսիայի ինքնավար մարզի մէջ։
Մկրտիչ Պէշիկթաշլեան
Կենսագրութիւն
Ծնած է Պոլիս, կաթողիկէ աղքատ ընտանիքի մը մէջ։ Հայրն ու մայրը շատ կանուխ մահացած են թոքախտէ։ Պէշիկթաշլեան կրթութիւն ստացած է Մխիթարեան միաբանութեան մէջ, եղած է Ղեւոնդ Ալիշանի աշակերտը։ Ապրած է համեստ կեանք մը ու աշխատած՝ իբրեւ ուսուցիչ։
Իբրեւ կաթողիկէ համայնքի անդամ, Պէշիկթաշլեան անսահման հաւատքով ու զոհաբերումով գործած է վերացնելու համար առաքելական եկեղեցիին հետ շարունակուող պառակտիչ վէճերը։ Իրեն համար մնայուն հաւատք ու ապրում եղած է համահայկական եղբայրութիւնը։
Պէշիկթաշլեան էական դեր ունեցած է Ազգային Սահմանադրութեան (1860) ստեղծման գործին մէջ։ Աջակցած է «Բարեգործական ընկերութիւն հայոց»-ի ստեղծման (1860): Մասնակցած է «Անձնուէր ընկերութեան» (1860-63, ունեցած է կրթական նպատակներ) աշխատանքներուն, աջակցած է Տիգրան Չուխաճեանի եւ Գաբրիէլ Երանեանի ՝ «Քնար հայկական» վեցամսեայ հանդէսը խմբագրելու գործին: :
Գագիկ Բ․
Գագիկ Բ-ի օծումը եւ թագավորութեան առաջին տարիները
Յաղթանակէն ետք Պետրոս Գետադարձը Անիի մէջ արքայ օծեց Աշոտի պատանի որդիին՝ 18-ամեա Գագիկ Բ-ին: 12-րդ դարու ժամանակագիր Մատթէոս Ուռհայեցին Գագիկին կը բնութագրէ որպէս խոհեմ եւ Աստուածասէր պատանի: Ուռհայեցին կը հաղորդէ, որ Գագիկ իր զինւորներուն օգնութեամբ կը ձեռբակալէ իշխան Սարգիսին, եւ կը տիրանայ իր հայրենի բերդերուն, գաւառներուն ու ողջ գանձատան, որ հափշտակած էր իշխանը: Գագիկ արքայի թագաւորութեան առաջին երկու տարիները անցան խաղաղութեան պայմաններուն տակ երկրի շենացմամբ:
Թադէոս Քհնյ. Մխթարեան
Կենսագրութիւն
Իր եկեղեցասիրութիւնը ծառայութեամբ արտայայտելու համար, ան մտադրած է քահանայ դառնալ։ Բերիոյ Թեմի առաջնորդին ու Կրօնական Ժողովի բարեհաճ հաւանութիւնը պաշտօնապէս առնելէ ետք, պատրաստուած է քահանայական կոչման։
Քառասնօրեայ պատրաստութեան շրջանը լրանալէ ետք, Առաջնորդ Սրբազան Հօր եւ Ազգ. Իշխանութեան տնօրինումով Տէր Թադէոս նշանակուած է հոգեւոր Հովիւ Եագուպիէ եւ սկսած է իր նոր հօտին մէջ քահանայագործել։ Ան հովուած է նաեւ Ղընէմիէի, Արամոյի, Ենքզիքի եւ Ճեսր-Շղուրի հայ ընտանիքները։
Գասպար Կարոյեան
Կենսագրութիւն
1918 թուականին՝ պատերազմի աւարտէն ետք, անցած է Պէյրութ եւ ուսումը շարունակած նոյն՝ Սէն Ժոզէֆ ֆրանսական համալսարանի բժշկական բաժինէն ներս։ 1919-ին աւարտած է համալսարանը եւ ստացած՝ բժշկական վկայական։ Մեկնած է Փարիզ ու մասնագիտացման դասընթացքի հետեւած՝ առաջատար բժշկական հաստատութիւններու մէջ։
1957 թուականի Յունիս 17-ին, մահացած է Պոսթընի մէջ՝ երկարատեւ հիւանդութենէ ետք, մօտ 71 տարեկան հասակին։
Աքրոփոլիին Թանգարանը
Հին շէնքը
Աքրոփոլիին վրայ գտնուած հնագիտական իրերը պատսպառելու համար, առաջին թանգարանը կը հիմնադրուի ժայռին հարաւ-արեւելեան ցած մասին, 1865 թ․ 30 Դեկտեմբերին եւ կառուցման աշխատանքները կը վերջանան 1874 թ․։ Ճարտարապետն է՝ Փանաղի Քալքոս եւ թանգարանին առեւելումը արեւելքէն արեւմուտք է։  Կը կառուցուի գրեթէ գետնահաւասար, որպէսզի գեղագիտականօրէն չվնասէ հին յուշարձանները։
Ալեքսանդր Խաչատրեան
Ալեքսանդր Խաչատրեանի պատմագիտական գործունէութիւնը էր արաբական աղբիւրագիտութեան եւ Հայաստանի 8-16րդ դդ. պատմութեան տարբեր խնդիրներուն։ Անոր գրչին կը պատկանի Հայաստանի 8-16րդ դդ. արաբական վիմագրութեան դիւանը (Երեւան, 1987, ռուսերէն, որուն համար ստացած է ՀԽԱՀ Գիտութիւններու Ակադեմիայի Գովասանագիր. այս աշխատութիւնը լոյս տեսած է նաեւ արաբերէն Դամասկոսի մէջ, 1993-ին), Ասպետական միութիւնները եւ կտրիճների կազմաւորումները իսլամական հասարակութեան մէջ, (Պէյրութ, 1998, արաբերէն) պատմագիտական արժեքաւոր մենագրութիւնները։
Աքրոփոլիին Թանգարանը
Պարսկական Խրամ
Պարսկական Խրամ կը կոչուի Աքրոփոլիի այն հնագիտական վայրը, Փարթենոնասին կից, ուր գտնուած են բազմաթիւ արխայիք (Հին Յունաստանի) քանդակներ։ Պարսիկները Թերմոփիլես ճակատամարտէն յաղթական, Ք․ա․ 480, ամայի Աթէնքը կ՛աւերեն․ բնակարաններ, տաճարներ եւ սրբավայրեր։ Քանի մը տարի ետք, ազատ Աթէնքի ղեկավար՝ Փերիքլիս, Աքրոփոլին վերակառուցել կու տայ։ Աքրոփոլիին շուրջերը գտնուած բոլոր աւերակները կը հաւաքուին հետագային կոչուած՝ պարսկական խրամին մէջ եւ հողով կը ծածկուին։
Պարսկական Խրամ - հաւաքածոյէն մաս մը -
Տե՛ս նաեւ
Աթէնքի Հնագիտական ազգային թանգարանը
Աղեքսանտրիոյ Գրադարան
9 Յունուար
9 Յունուար, տարուան 9-րդ օրն է։ 8 Յունուար 9 Յունուար  10 Յունուար
Սկովտիական Ուիսքի
Դասակարգ
Ուիսքի Սկովտիական ասոցիացիան կը բաժանէ ուիսքին հետեւեալ կատեգորիաներու.
Արտաքին հղումներ
Ստորոգութիւն:Թունդ ալքոհոլային խմիչքներ Ստորոգութիւն:Սկովտիական մշակոյթ
Արշակ Գազազեան
Արշակ Գազազեան, հայ բժիշկ, դեղագործ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:Հայ դեղագործներ
Զարթօնքի շարժման գլխաւոր մարզեր
Զարթօնքի շարժման գլխաւոր մարզեր։ Լեզու, գրականութիւն, հրատարակութիւններ։
Այս գործերը մեծ մասամբ մեր օրերուն ա՛լ չեն կարդացուի, բայց կը կազմեն հայ նոր գրականութեան «Դասական շրջանը»։
Գ. Եւրոպայի մէջ սկսած էին զարգանալ հայագիտական ուսմունքները. երեւցած էին առաջին օտարազգի հայագէտները։ Լատիներէնի, իտալերէնի, ֆրանսերէնի թարգմանուած էին հայ դասական հեղինակներ խորենացի եւ ուրիշներ։
Ստորոգութիւն:Գրականութիւն Ստորոգութիւն:Գրական շարժումներ
Գրադարան
Մասսայական գրադարաններու բաժնին կը պատկանին մշակութային տնօրինական կազմին մէջ գտնուող քաղաքային ու գիւղական, ինչպէս ձեռնարկութիւններու, ակումբներու, մշակոյթի տուների գրադարանները:
Գիտական եւ մասնագիտական գրադարանները հիմնականօրէն կը սպասարկեն գիտութեան, ժողտնտնսութեան եւ մշակոյթի տարբեր ճիւղերու գիտնականներուն ու մասնագէտներուն, կ'ապահովեն բարձրագոյն եւ միջնակարգ ուսումնական հաստատութիւններու պահանջները, կը կատարեն տեղեկատու-մասնագիտական եւ գրադարանագիտութեան վերաբերեալ գիտահետազօտական աշխատանք, մեթոտական-մասնագիտական օգնութիւն ցոյց կու տան մասսայական գրադարաններուն, կը հրատարակեն մատենագիտական եւ գրադարանագիտական գրականութիւն: Գիտական գրադարաններու բաժնին մէջ կը համարուին հանրապետական, ակադեմիաներու, համալսարաններու, տարբեր ճիւղային մասնագիտացուած ձեռնարկութիւններու, ԳՀԻ-ների, բուհերու գրադարանները: Ըստ գրականութեան կազմի գրադարանները կ'ըլլան համընդհանուր, բազմաճիւղ եւ ճիւղային: Ժամանակակից գիտատեխնիկական առաջընթացի պայմաններուն մէջ գրադարաններու աշխատանքը անընդհատ կը բարդանայ: Տպագիր արտադրանքի վիթխարի աճը գրադարաններուն առաջ դրած է հսկայական թուով հրատարակութիւններու ընտրութեան, մշակման, արդիւնաւէտ պահպանման եւ ընթերցողին արագ ու ճիշդ սպասարկելու հարցեր: Գիտնականներու ու մասնագէտներու բաժնին մէջ խիստ աւելացմամբ եւ ամբողջ բնակչութեան կրթութեան մակարդակի բարձրացմամբ կը մեծանան ընթերցողներու պահանջքները գիտական գրականութեան եւ մատենագիտական տեղեկատուութեան նկատմամբ:
Իրաք
Իրաք (/ɪˈræk/, /ɪˈrɑːk/; արաբ․՝ العراق‎‎ ալ-Իրաք; քրտ.՝ عێراق Էրաք), պաշտօնական անունը՝ Իրաքի Հանրապետութիւն (արաբ․՝ جُمُهورية العِراق‎‎, քրտ.՝ کۆماری عێراق Քոմարի Էրաք), պետութիւն Արեւմտեան Ասիոյ մէջ։ Սահմանակից է հիւսիսէն Թուրքիոյ, արեւելքէն՝ Իրանի, հարաւարեւելքէն՝ Քուէյթի, հարաւէն՝ Սէուտական Արաբիոյ, հարաւարեւմուտքէն՝ Յորդանանի եւ արեւմուտքէն՝ Սուրիոյ։ Մայրաքաղաքը, ինչպէս նաեւ ամենամեծ քաղաքը Պաղտատն է։ Իրաքի պետական լեզուներն են արաբերէնն ու քրտերէնը։
Գերմանիոյ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ
Գերմանիան վաւերացուցած է Համաշխարհային ժառանգութեան պաշտպանութեան միութիւնը 1976 թուականի Օգոստոսի 23-ին ։ Գերմանիայի առաջին վայրը ընդգրկուեր է ցանկին մէջ 1978 թուականին, Համաշխարհային ժառանգութեան յանձնաժողովի 2-րդ նիստին։
Առաջադրուած վայրերու ցանկ
Աղիւսակի մէջ տեղերը ընդգրկուած են ըստ հերթականութեան։ Այս ցանկին մէջ այն վայրերն են, որոնք ներկայացուած են Գերմանիայի կառավարութեան կողմէն՝ որպէս առաջադրուած վայրեր։
Ֆրանց Քաֆքա
Մահը
Ֆրանց Քաֆքային առողջութիւնը կը սկսի վատանալ Մայիս, 1924 -ին, երբ Պերլինէն Փրակա կը վերադառնայ: Բուժումը կը սկսի 10 Ապրիլին Վիեննայի մէջ, սակայն հոն կը մահանայ 3 Յունիս, 1924 -ին: Ան սովամահ կ'ըլլայ, որովհետեւ Քաֆքայի կոկորդը զինք կ'արգիլէր ուտելէ եւ որովհետեւ բժշկութիւնը դեռ չէր զարգացած, բժիշկները չեն կրնար իրեն օգնել: Իր այս վիճակին մէջ Ֆրանց կը սկսի գրել ու խմբագրել «A Hunger Artist» պատմութիւնը մինչեւ որ կոկորդը ամբողջութեամբ կը փակուի եւ ան երբեք չի կրնար ուտել: Անոր մարմինը կը վերադարձուի Փրակա, ուր կը թաղուի 11 Յունիս, 1924-ին: Իր կեանքի ընթացքին, Ֆրանց անծանօթ էր սակայն իրեն համար հռչակաւոր ըլլալը կարեւոր չէր: Բայց Քաֆքա շուտով նշանաւոր կը դառնայ իր մահէն ետք: Ֆրանց Քաֆքայի գերեզմանաքարը ուրուագծուած է ճարտարապետ Լէօփոլտ Էհրմաննին կողմէ :
Մարտիրոս Սարեանի տուն-թանգարան (Երեւան)
Ցուցադրութիւն
Թանգարանին մշտական ցուցադրութեան մէջ ընդգրկուած են այնպիսի ստեղծագործութիւններ, ինչպիսին են «Ջրհորի մօտ. շոգ օր», «Ինքնադիմանկար», «Քալող կինը», «Գիշերային բնանկար», «Եգիպտական դիմակներով նաթիւրմորթ», «Արեւելեան ծաղիկներ», «Երեք հասակ» ինքնադիմանկարը, ինչպէս նաեւ նկարիչին վերջին կտաւը՝ «Հեքիաթ» գեղանկարը։
Օշին Քէշիշեան
Գլխաւոր Խմբագիր - Նոր Օր եւ «The Armenian Observer» շաբաթաթերթ
Իսկ 1970-ի Դեկտեմբերէն մինչ օրս ան խոշոր տպաքանակ ունեցող «The Armenian Observer» շաբաթաթերթի գլխաւոր խմբագիրն է: Մէկ մարդ ընդամէնը թերթի մէջ, բայց լուսաբանումը՝ բազմաշերտ, բազմանկիւն, մտքերու բախում, ճշմարտութեան վերհանում, ահա՛ իր աշխատանքի արդիւնաւորութեան երաշխիքները։ Թերթը փնտռուած ամպիոն է եւ ոչ միայն ամերիկացիների համար։
Ալեքսանդր Թամանեանի Անուան Ճարտարապետութեան Ազգային Թանգարան-Ինստիտուտ
Գործունէութիւն
Թանգարանը գիտա-հետազօտական մշակութային հաստատութիւն է եւ կը զբաղուի գիտական, հրատարակչական, գիտա-մեթոդական գործունէութեամբ, կը կազմակերպէ ցուցահանդէսներ (նաեւ արտերկրի մէջ), կը մասնակցի հանրապետութեան գիտա-մշակութային եւ ուսումնական ծրագրերու զարգացման գործընթացին։ Թանգարանը, գիտական եւ ստեղծագործական կապեր հաստատելով, կը համագործակցի ինչպէս հանրապետութեան, այդպէս ալ արտերկրի նմանատիպ մշակութային կեդրոններու, թանգարաններու, գիտա-ուսումնական հիմնարկներու եւ անհատ ճարտարապետներու հետ։
Մխիթար Գոշի Յուշարձան (Երեւան)
Մխիթար Գոշի յուշարձանը կը գտնուի Երեւանի կեդրոնը՝ Մեսրոպ Մաշտոցի պողոտայի վերջնամասին՝ Մատենադարանի հարակին հրապարակին, տեղադրուած է 1967-ին։ Յիշուած է Երեւանի Կեդրոն վարչական շրջանի պատմութեան եւ մշակոյթի անշարժ յուշարձաններու ցանկին մէջ։
Փինիոս (Թեսալիա)
Փինիոս (յուն․՝ Πηνειός (Θεσσαλία)), Թեսալիա շրջանի գետ, Յունաստան։ Կը բխի Փինտոս լենռաշղթայէն եւ կը թափի Էգէական ծովուն մէջ։
Սահակ Ա. Քհնյ. Պալեան
'''Սահակ Ա. ՔՀՆՅ.Պալեան''' Աւագանի անունով Սարգիս Պալեան, որդի՝ Յովաննէսի եւ էլմիրի, ծնած է 1899-ին Քիլիսի մէջ։ Եղած է քահաննա ։
Տորոթէա Տիքս
Կենսագրութիւն
1821-ին Պոսդոնի մէջ միայն աղջիկ աշակերտերու համար եղող վարժարան մը բացած է: Մինջեւ 1835 շարունակեց իր ուսուցչութեան ասպարէզին որ միշտ կը ընդատուեր իր արողջութեան խնդիրներու երեսէն: 1841 թուականին արեւելք Քեմպրիճ (Մասսաջուսէթս) բանտէն եկող հրաւերը ընդունեց որ կիրակի օրերը դաս պիտի տար: Հոն դատապարտուած կնոջ և մարդոց հետ բանտարկուած հոգեկան հիւանդներէն շատ ազդուած է: Յառաջիկա 18 ամսուն մէջ հոգեկան հիւանդներուն մնացած զանազան տեղերը պտտեցաւ: Տեսած սարսափելի տեսարանները նահանքի խորհուրդին հաղորդակցած է (1843): Անհրաժեշտ բարեփոխութիւններէ վերջ ուշադրութիւնը դրացի նահանգերու և անկէ վերջն ալ արեւմուտքը և հարավային նահանգերու տուաւ: Ապրած տարիներու միջոցին 15-են աւելի նահանգի և Քանատայի մէջ հատուկ հոգեկան հիւանդանոցներ բացուեցաւ: Նոյնաժամանակ ըլլալով երկրի զանազան կողմերու մէջ յառաջացած բոյժման միջոցներ ընուելու սկսուեցաւ: Իր աշխատութիւններով Ամերիկայէ զատ Եւրոպայի մէջն ալ հոգեկան հիւանդանոցներու համար ուշադրութիւն գրաւել հաջողեց:
Լիւթեր Ճորճ Սիմճեան
Գիւտեր
Լիւթեր Սիմճեան առեւտրական մեծ յաջողութիւն ունեցած է Երկրորդ Աշխարհամարտի ընթացքին, երբ գիւտը ըրած է ռազմական թռիչքներու սիմիւլէյթըրին՝ «Optical Range Estimation Trainer»ին, որ կ՛օգտագործուէր Մ. Նահանգներու ռազմական օդաչուներու մարզումներուն ժամանակ՝ գնահատելու համար օդանաւային կազմածներու արագութիւնն ու միջ-տարածութիւնը: Սիմճեանի հնարած գործիքը բաղկացած էր հայելիէ, լոյսի աղբիւրէ եւ փոքր սաւառնակներէ։ Սիմճեան իր հնարած գործիքէն աւելի քան երկու հազար օրինակ վաճառած է եւ ունեղած է նիւթական մեծ յաջողութիւն։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայ գիւտարարներ
Մարիամ Ասլամազեան
Մարիամ Արշակի Ասլամազեան (Асламаз́ян Мариа́м Арша́ковна; անգլ.՝ Mariam Arshaki Aslamazian), 20 Հոկտեմբեր1907 – 16 Յուլիս 2006) Սովետական շրջանի հայ գծագրիչ մը, ճանչցուած իբր ՀԽՍՀ Ժողովուրդի Գծագրիչ (1965) եւ ԽԱՀՄ Ժողովուրդի Գծագրիչ (1990):
Հայոց Ցեղասպանութեան Յուշարձան (Պուէնոս Այրէս)
Հեղինակ
Յուշարձանի հեղինակն է նկարիչ Գագիկ Վարդանեանը, ինչպէս նաեւ հեղինակած է Արժանթինի Հայկական կաթողիկէ եկեղեցւոյ խորանի որմնանկարները:
Կապուտջուղ (գետ)
Կապուտջուղ, գետակ Սիւնիքի մարզին մէջ։ Սկիզբ կ՛առնէ Զանգեզուրի լեռներէն եւ Քաջարանէն 8 քմ արեւմուտքէն ձախ, միախառնուելով Քաջարանց գետին կը գոյացնէ Ողջի գետը։ Երկարութիւնը՝ 9,5 քմ ։
Լեւոն Օսիպով
Կենսագրութիւն
Ստեղծագործութիւնները կը գտնուին Ռուսաստան ի, Հայաստան ի, Լաթուիա յի թանգարաններուն մէջ, ինչպէս նաեւ ԱՄՆ ի, Քանատա յի, Քուպա յի մասնաւոր հաւաքածոներուն մէջ :
Կարպիս Չափքան
Կարպիս Չափքան (1954, Պոլիս), Մարալ Երգի և Պարի Անսամպլի պարուոյց:
Մարմարաշէն
Բնակչութիւն
Բնակիչներուն նախնիները եկած են Պարսկահայաստանէն՝ Խոյ եւ Սալմաստ գաւառներէն 1828-1829 թուականներուն։ Նախապէս գիւղը ունէր խառն բնակչութիւն, իսկ այժմ բնակչութեան ազգային կազմը միատարր դարձած է։ Ըստ 2005-ի ազգային վիճակագրական ծառայութեան տուեալներուն, գիւղին բնակչութեան թիւը հասած է 3260-ի։ Տղամարդիկ կը կազմեն 49%, կիները՝ 51%։
1592 թուական
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1592
Արթիկ
Ժողովրդագրական աճ
։ Աղիւրներ. [http://www.armstat.am/file/doc/194.pdf Ազգ. վիճ. ծառայութիւն], Հայաստանի համայնքներու միութիւն
Պատմամշակութային կառոյցներ
Արթիկի շրջակայքը հարուստ է հայկական մշակոյթի յուշարձաններով։ Յայտնաբերուած են դամբարանադաշտեր, կաւանօթներու, զարդերու, զէնքերու հնագոյն նմուշներ մ.թ.ա. XIV - IX դարեր)։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայաստանի քաղաքներ
ԱքցյօնսԿէմայնշաֆթ
ԱքցյօնսԿէմայնշաֆթ (AktionsGemeinschaft) Աւստրիոյ ուսանողներու միութեան մէջ քաղաքական միութիւն մըն է: Ան ինքզինքը չէզօք կը համարէ, սակայն անոր գաղափարը կը հետեւի Աւստրիոյ ժողովրդական կուսակցութեան եւ 1990-ական թուականներու իրմէ դրամական օգնութիւն ստացած է:
Լացի Պատ
Անուան ծագումնաբանութիւն
«Լացի պատ» անուանումը եւ այնպիսի անուանումներ, ինչպէս «լացի տեղը», պարբերաբար կը յայտնուին անգլիական գրականութեան մէջ 19-րդ դարի ընթացքին  : Ֆրանսերէնի մէջ օգտագործուած է Mur des Lamentations անուանումը, գերմաներէնի մէջ` Klagemauer:
Հռոմէական կայսրութիւն եւ քրիստոնէութեան առաջացում (100-500 թուական)
Ք.ե. 1-ին դարերու ընթացքին` հռոմէացիներու կողմէ 135 թուականին Պար-Քոհպայի ապստամբութեան ճնշումէն ետք, կայսերական հրովարտակի համաձայն հրեաներուն արգիլուեցաւ ապրիլ Երուսաղէմի մէջ։ Կան որոշ ապացոյցներ այն մասին, որ 2-րդ եւ 3-րդ դարերուն հռոմէական կայսրերը անոնց կը թոյլատրէին այցելել քաղաքը՝ Ձիթենեաց լեռան վրայ ժամերգութիւն կատարելու համար, իսկ երբեմն նաեւ Տաճարի լեռան վրայ։ Երբ Կոստանդիանոս 1-ի ժամանակ կայսրութիւնը դարձաւ քրիստոնէական, անոնք իրաւունք ստացան մտնել քաղաք միայն տարին մէկ անգամ Տիշա Բ՛ Ավ-ի ժամանակ, որպէսզի պատի մոտ զգան Տաճարին կորուստը եւ դառնօրէն ողբան իրենց ազգի ճակատագիրը : 333 թուականի գրութիւնը թոյլ կու տայ ենթադրել, որ հնարաւոր է այդ տեղի ունեցած է Մորիայի լեռան մոտ «որուն մոտ ամեն տարի կու գան հրեաները անուշահոտ իւղերով կ'օծեն այն, կը զգան, կը պատռտեն իրենց զգեստերը եւ այդպէս կը հեռանան»: Մեզի այն հասած նկարագրութիւններ, ներառեալ այնպիսիններ Եկեղեցիի Հայր Գրիգոր Նազիազանցիի եւ Հիերոնիմոսի անոր մեկնաբանութիւնները Սոֆանիային, գրուած 392 թուականին։ 4-րդ դարու քրիստոնէական աղբիւրները կը նշեն, որ հրեաները կը բախէին մեծ դժուարութիւններու, Արեւմտեան պատի մոտ աղօթելու իրաւունքի գնման ժամանակ, թեկուզ եւ Իններորդ Ավի օրը : Ք.ա. 425 թուականին Գալիլիայի հրեաները նամակ գրեցին կայսրուհի Էլիա Եւդոկիային թոյլտուութիւն խնդրելով աղօթելու Տաճարի մոտ։ Թոյլտուութիւնը տրուեցաւ եւ անոնց պաշտոնապէս թոյլ տրուեցաւ նորէն բնակիլ Երուսաղէմի մէջ :
Սենթէնեալ լայթ
Պատմութիւն
Այս լամբը թէ գոյութիւն ունի եւ անդադար կը վառի 1901 թուականէն ի վեր: Լամբը կը գտնուի Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու, Քալիֆորնիոյ Լիվըրմորի Իսթ Ավընիույի 4550 շէնքին մէջ, հրշէջներու կեդրոնը:
Ան շինուած է Շէլէպի մէջ, Օհայիօ, Շէլպի Էլէքթրիք քոմփանիին կողմէ 1890-ական թուականներու վերջաւորութեան: Տակաւին մինչեւ այսօր ոչ մէկը գիտէ այս 4 ուաթ լամբին երկար «կեանք»ին գաղտնիքը :
Փսիլորիթիս
Իդա լեռնագագաթ
Զեւսին ծննդեան մասին Տիոտորոս Սիքելիոթիս կը գրէ․- «․․․Երբ Ռէան Տիաս ծննդաբերեց, մանուկը Քրոնոսէն գաղտնի, պահեց Իդա լեռան Քուրիթես կոչուած բնակիչներուն մօտ։ Անոնք Տիաս տարին յատուկ քարայր մը եւ խնամքը Նիմֆեսներուն յանձնեցին․․» (Όταν η Ρέα γέννησε τον Δία, τον έκρυψε στην Ίδα, και χωρίς να ξέρει ο Κρόνος, ανέθεσε την ανατροφή του στους Κουρήτες που κατοικούσαν γύρο από το βουνό. Οι Κουρήτες τον πήγαν σε μια συγκεκριμένη σπηλιά και τον έδωσαν στις Νύμφες,․․․)։
Նիքի Մինաժ
Կենսագրութիւն
Ծնած է 8 Դեկտեմբեր 1982-ին, Թրինիտատ եւ Թոպէյկոյի մէջ։ Ան ունի հնդկական, չինական եւ ափրիկեան արմատներ։ Յաճախած է «Elizabeth Blackwell Middle School 210» դպրոցը, ուր սորված է սրինգ նուագել։ Դպրոցը աւարտելէ ետք, ընդունուած է «Fiorello H. LaGuardia» երաժշտական դպրոցը: Մարաժ մականունը հնդկական է, իսկ Օնիքա անունը՝ ափրիկեան։ Նիքի Սեն Ճէյմզ քաղաքին մէջ ապրած է մեծ մօրը հետ մինչեւ հինգ տարեկան, որովհետեւ մինչ այդ իր ծնողները ապրելու վայր մը կը փնտռէին Նիու Եորքի մէջ։ Նիքի մօրը հետ յաճախ կ'այցելէր Նիու Եորք, մինչեւ անոր մօտ վերջնականապէս տեղափոխուիլը։ Նիքիի հայրը հարբեցող եւ թմրամոլ էր։ Ան յաճախ կը ծեծէր կինը, նոյնիսկ օր մը փորձած էր սպաննել զինք՝ տունը հրկիզելով։ Ընտանեկան վէճերը պատճառ կը հանդիսանային, որ Նիքի յաճախ բացակայէր տունէն։ Երբեմն ան օրերով կը նստէր իր ինքնաշարժին մէջ՝ ստեղծագործութիւններ յօրինելով, որոնք աւելի ուշ վերածուած են երգերու։
The Pinkprint
«Twitter»-ի միջոցով Նիքիի ուղղուած հարցումի մը, թէ արդեօ՞ք Գ. ալպոմը «The Pinkprint» պիտի կոչուի, ան բացասական պատասխան Կու տայ։ Սակայն աւելի ուշ կը պարզուի, թէ ալպոմը այդպէս պիտի կոչուէր։ 21 Մայիս 2014-ին, Նիքի Մինաժ կը հրապարակէ «Pills N Potions»-ը, «The Pinkprint» ալպոմին առաջին երգը։ Օգոստոս 2014-ին կը հրապարակէ 2-րդ երգը՝ «Anaconda» անուանումով, ապա հինգ երգ՝ «Only», «Bed of Lies», «Truffle Butter», «The Night Is Still Young» եւ «Trini Dem Girls»։ «The Pinkprint» ալպոմը կը հրապարակուի 12 Դեկտեմբեր 2014-ին:
Ալթըր Էկօ
Իր ալպոմին հրապարակման համար ան կը ստեղծէ նոր Ալթըր էկօ մը՝ «Ռոման Սոլանսկի»ն: Նիքի Մինաժ կ'ըսէ, թէ «Ռոման» իր զոյգ եղբայրն է։ Նիքի կ'ըսէ նաեւ, որ ինքն այդ Ալթըր էկօն կ'ընդունի, երբ շատ ջղային ըլլայ։ «Ռոման» կոպիտ կերպար մըն է Լոնտոնէն:
Ռինդ
Աշխարհագրական դիրք
Ռինդը գտնւում է Վարդէնիսի լեռնաշղթայի Արփայի հովիտը իջնող լեզուակաձեւ սարաւանդի վրայ։
9 Սեպտեմբեր
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն: 9 Սեպտեմբերի ծնածներ
Տիէկօ Ռիվերա
1922-էն մինչեւ 1953 թուականներուն, Ռիվերա որմանկարներ կը նկարէ գլխաւորաբար Մեքսիքօ Սիթի, Չափինկօ, Կուերնաւաքա, Սան Ֆրանսիսքօ, Տիթրոյթ եւ Նիու Եորք քաղաքներուն մէջ։ Ան ամուսնացած է չորս անգամ, որոնցմէ երկուքը՝ նկարիչ Ֆրիտա Քալոյին հետ։
Եւրոպայի Տարիները
1919 թուականին, Մեքսիքոյի սահմանադրական կառավարութիւնը Ռիվերան կը հրաւիրէ վերադառնալ երկիր։ Իրեն դրամանպաստ մը կը շնորհէ, որով ան Իտալիա կը ճամբորդէ, որմանկարչութիւն ուսանելու համար։
Մեքսիքօ վերադարձը
Այս ժամանակին, կը ծանօթանայ համայնավար համոզումներով Ֆրիտա Քալօ նկարչուհիին։ 1927 թուականի աշնան, Մոսկուա կը ճամբորդէ, ներկայ գտնուելու համար Հոկտեմբերեան Յեղափոխութեան տօնակատարութիւններուն։ Յաջորդ տարին, կը վտարուի հակասովիէթական գործունէութեան ամբաստանութեամբ։ 1929 թուականին՝ Մեքսիքօ վերադարձին, համայնավար կուսակցութենէն կը վտարուի։
Նկարներ
1908-ին «Ավիլա․ առտուն» La mañana de Avila,
Տե՛ս նաեւ
Ռենուար
Թանչ
Յառաջացում
Թանչը կը յառաջանայ՝ Թանչը առաւելաբար կը յառաջանայ Շիկելլա մանրէներու միջոցաւ եւ այդ պատճառաւ անիկա կը կոչուի Շիկելլոսիս ( shigellosis)՝ շիկելլավարակ: Շիկելլա մանրէն կ'ապրի շատ մը երկիրներու մէջ։ Անիկա պատճառն է բոլոր փորհարութիւններուն 5-10 տոկոսին :
Ախտանշաններ
Ծանր եւ յառաջացած պարագաներուն տեղի կ'ունենայ մարմնական ջրանուազում (dehydration ) եւ արեան ճնշումի նուազում (hypotension), որոնք կրնան յառաջացնել մարմնական ընդհանուր փլուզում (shock) եւ մահ:
Աշոտ Ալեքսանեան (ազատամարտիկ)
Աշոտ Ալեքսանեան, հայ ազատամարտիկ, Արցախեան Ազատամարտի մասնակից։
Poets of the Fall
«Late Goodbye», «Lift» (2003—2004)
« Late Goodbye » երգը ողջ աշխարհի մէջ մեծ հետաքրքրութիւն առաջացուց «Poets of the Fall» խումբին նկատմամբ։ Քանի մը ամիս ետք ան Փոէթներուն իրենց առաջին մրցանակը բերաւ՝ ի դէմ Սան Ժոսէի մէջ (Գալիֆորնիա) տեղի ունեցող «G.A.N.G. Awards» ամենամեայ երաժշտական մրցանակաբաշխութեան։ Վերջինը կը հեռաձակուէր MTV միջազգային հեռուստալիքով, ինչպէս նաեւ G4TV հեռուստաալիքով՝ ԱՄՆ-ի մէջ։ «Late Goodbye» երգը դարձած է Max Payne 2: The Fall of Max Payne խաղին առաջնաերգը։
Տուզաղաճ
Տուզաղաճ, Լաթաքիա-Անտիոք տանող ճամբուն վրայ գիւղն մըն է ուր հաստատուած են հայերը 1850-ական թուականներէն իվեր։ Գիւղը կազմուած է 3 թաղերէ՝ Վերի թաղ (հաւանաբար ամենամեծը), երկրորդ թաղ եւ երրորդ կամ վարի թաղ որ կը գտնուի ճամբուն մօտիկ։
Բնորոշիչ Կառոյցներ
Գիւղին գլխաւոր կառոյցներն են՝
Արցախի Պետական Պատմաերկրաբանական Թանգարան
Արցախի պետական պատմաերկրաբանական թանգարան, հիմնադրուած է 1939-ին։ ԼՂՀ պատմամշակութային միակ օջախն է, ուր կը ներկայացուի Արցախի պատմութիւնը հնագոյն ժամանակներէն մինչեւ մեր օրերը։
Միջնադարեան բաժին
Հայոց առաջին փիլիսոփայ Գրիգոր Լուսաւորիչը Արցախի մէջ հիմնադրած է առաջին եկեղեցիներէն մէկը՝ Ամարասը, որու լուսանկարի եւ համապատասխան քարտէզի ցուցադրութեամբ կը սկսի թանգարանի միջնադարեան բաժինը։ Այստեղ առկայ են նաեւ Հարաւային Կովկասի մէջ անոր քարոզչութեան փաստացի վկայութիւններ։
Հասցէ
Պատկերասրահը կը գտնուի Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան Ստեփանակերտ քաղաքին մէջ, Սասունցի Դաւիթ 4 հասցէին վրայ։
Տօնածառ (երգ, Լէյտի Կակա)
Տօնածառ (Christmas Tree), երգ, որ գրուած է ամերիկացի երգչուհի Լէյտի Կակային կողմէ, Ռոպ Ֆիւզարիի (Rob Fusari) եւ Սփէյս Քաուպոյի (Space Cowboy) կողմէն : Երգը առաջին անգամ հրապարակուած է 2 Դեկտեմբեր, 2008-ին, PerezHilton.com կայքին մէջ:
16 Դեկտեմբեր, 2008-ին, երգը կարելի եղած է ներբեռնել «Amazon», «Rhapsody», եւ «iTunes» կայքերէն: Անիկա որոշ նմանութիւն ունի «Deck The Halls» երգին: Սկաւառակին շապիկը լոյս տեսած է 16 Մարտ 2009-ին:
Երգը որոշ քննադատութիւններու ենթարկուած է նկատի ունենալով, որ անոր բառամթերքը ընտանեկան եւ Ս. Ծննդեան մթնոլորտին հետ չեն համընկնիր:
Գրական երկի լեզու
Յօրինուածքի կողքին, երկի մը ձեւային յատկանիշներէն՝ էական է մանաւանդ արտայայտութեան գործիքը՝ լեզուն։
Մակդիր
Իր պարզագոյն, ոչ-գրական ձեւին մէջ, ածական-որոշիչն․ մինչ «մակդիր» բնորոշումով հոս պիտի հասկանանք յատկանիշի մը գեղարուեստական տարազումը, որ անսովոր կերպով խօսուն է, էական կամ ընդհանրական յատկանիշ մը կը մատնանշէ, մինչեւ իսկ առանձինը փոխաբերութիւն կազմելու ուժգնութեամբ։ Այսպէս քերթուածի մը «Հոգիս փարախն  է  բացուող  ընդդէմ  իր  քաղցր  հօտին» տողին մէջ քաղցր բառը գրական գործածութեամբ մակդիր է (ոչ ինչպէս պիտի ըսէինք քաղցր խմիչք)։
Եոհան Ուոլֆկանկ Վոն Կէօթէ
Կենսագրութիւն
Վոլֆկանկ Կէօթէ ուսանած է Լայպցիկի եւ Սթրազպուրկի համալսարաններուն մէջ։
Երկերը՝ հայերէն թարգմանուած
Հետաքրքրական փաստ է, որ Կէօթէի «Անտառի արքան» գեղօնին առաջին հայերէնի թարգմանութիւնը դեռ իր ողջութեան, կատարած է Խաչատուր Աբովեան, երբ դեռ ուսանող էր Թորպատի համալսարանին մէջ:
Յետագային Կէօթէի այս պզտլիկ բանաստեղծութիւնը պիտի հնչէր ֆաշիստական բանտերուն մէջ, իսկ «մուրճ եւ զնդան, բանտ» խորհրդանիշները պիտի դրոշմուէին արեւելեան Գերմանիոյ պետական դրօշին։
Կէօթէի սիրային ու գրական կեանքը եղած են մշտական միասնութեան մէջ։ Ան հատորներ կը գրէր իր ռոմանթիք զգացումներուն մասին․ իսկ ժամանակակիցները զայն անուանած են «գերմանական Շէյքսփիր»:
Միրզա Քէթէնճեան
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:ՀՅԴ–ի անդամներ
Յակոբ Մարտիրոսեան
Յակոբ Մարտիրոսեան (ծն․՝ 1943, Արաբ-բունար (Սուրիա))-ին: Վարած է զանազան հաստատութիւններու բաժնի տնօրէնութեան պաշտօններ: Հիմնադիը Անթիլիասի ՌԱԿ Յովսէփեան ակումբին: խմբագիր :
Գրիգորի Գաբրիէլեանցի Անուան Երկրաբանութեան Պետական Թանգարան (Շուշի)
Աշխատակազմ
Աւագ գիտաշխատող՝ Արմինէ Գէորգիի Յարութիւնեան
Օննիկ Սարգիսեան
Հրատարակութիւններ՝ դասագիրքեր
Սփիւռքի վարժարաններու համար Օննիկ Սարգիսեան կազմեր է «Արագած» (համահեղինակ՝ Ա. Սիմոնեան) եւ «Աշխարհագրութիւն» դասագիրքերը:
Գրական ուղղութիւն
Նկատուած է, թէ՝ արուեստագէտները ընդհանրապէս, աշխարհը «տեսնելու» ու վերադատրելու ձեւին մէջ որդեգրած են որոշ մօտեցումներ։
Վարազդատ Գազանճեան
Ընթացքը
Տոքթ. Գազանճեան Պրօֆեսոր էր Բերանացի Վիրաբուժութեան Դարմանական Հարուարտի մէջ 1922-էն մինչեւ 1941 երբ ան կոչուած էր Հարուարտի առաջին Պրօֆեսոր Ձեւաւորութեան Վիրաբուժութիւնը։ Առաւել, Տոքթ. Գազանճեան նախկին Նախագահն էր Ամերիկեան Ընկերութեան Ձեւաւորումի վիրաբուժութեան, Մաքսիլլոֆասիալ վիրաբուժութիւն, եւ նոր Անգլիական Ընկերութեան Ձեւաւորումի եւ Վերաշինական Վիրաբուժութիւն։ ԱՆ նաեւ ընկեր էր Ամերիկեան Գոլէճի վիրաբուժութեան, Ամերիկեան ճեմարանի Ակնաբանութեան, եւ Ամերիկեան Գոլէճի Ատամնաբոյժ, եւ վկայական Ամերիկեան Ձեւաւորութեան ՎԻրաբուժութիւնը։ Ան եղաւ պատուակալ ընկեր Անգլիական Ընկերութեան Ձեւաւորութեան Վիրաբուժութեան Լոնտոնի մէջ 1966-ին եւ Արքայական Գոլէճի Ֆիզիքական եւ Վիրաբուժական Կլասկոյի մէջ 1967-ին։ Նաեւ պատուակալ անդամ էր Մասսաչուսեց Ատամեա Ընկերութեան, Ամերիկեան Ընկերութիւնը Ձեւաւորումի եւ Վերաշինական Խիրաբուժութիւն, եւ ճեմարանի բերանացի վիրաբուժութիւն։
Փօլ Նիուման
Հիւանդութիւն եւ մահ
26 Սեպտեմբեր 2008-ին կը մահանայ՝ թոքի քաղցկեղի հիւանդութեան դէմ պայքարելէ ետք, շրջապատուած ընտանիքին անդամներէն եւ ընկերներէն։  Մարմինը կը դիակիզուի եւ յուղարկաւորութիւնը տեղի կ՛ունենայ Ուեսթփոյնթ։
Յարութիւն Պալըքեան
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Գառնիկ Գազանճեան
Ծնած է 1886 թուականին Կարնոյ նահանգի Երզնկայի գաւառի կեդրոն՝ Երզնկա քաղաքին մէջ։ Աւարտած է Կարնոյ իտատիէն (միջնակարգ վարժարանը)։
Ալեքսանտր Գրիգորեան
Կենսագրութիւն
Ալեքսանտր Գրիգորեանի աշխատանքները կը գտնուին Թրեթեակովեան պատկերասրահին մէջ (Մոսկուա), Արեւելեան ժողովուրդներու պատկերասրահին մէջ (Մոսկուա), Հայաստանի ազգային պատկերասրահին, Յովհաննէս Թումանեան ի, Ալեքսանդր Սպենդիարեան ի թանգարաններուն, Լիտուիոյ, տոնեցկի (Ուքրանիա), Ղազախստան ի տարբեր պատկերասրահներու մէջ, Մոսկուայի, Լոս Անճելըս ի, Պէյրութ ի, Փարիզ ի, Մատրիտ ի, Թորոնթո յի, Լոնտոն ի, Նիւ Եորք ի, Սան Փաուլո յի եւ այլ սեփական հաւաքածոներու մէջ։
Վիգէն Չալտրանեան
Վիգէն Չալտրանեան, բեմադրիչ , դերասան, բեմագիր, արտադրիչ։
Վարդան Քհնյ. Մարտիրոսեան
Կենսագրութիւն
Զինուորական ծառայութիւնը կատարելէ ետք սուրիական բանակին, խոր համոզումով բուռն կ'ունենայ հոգեւորական ըլլալու։ Երբ կ'իմանայ Եագուպիէի հոգեւոր հովիւ Տ. Բաբգէն քհնյ. Զէնեանի անհանգստութեան պատճառով քահանայագործելու անկարողութիւնը ու հանգստեան կոչուիլը, ան քահանայական թեկնածութիւնը կը ներկայացնէ Բերիոյ Թեմի Առաջնորդ՝ Տ.Սուրէն Արք.Գաթարոյեանին եւ Եագուպիէի Ս. Աննա եկեղեցւոյ թաղականութեան։
Առաջնորդ Սրբազան Հօր տնօրինութեամբ եւ թաղականութեան փափաքով, կը հետեւի Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան դպրեվանքի քահանայից երկարամեայ դասընթացքին եւ համապատասխան վկայական ստանալով կը վերադառնայ Հալէպ ու կը միանայ իր ծնողքին։
2002-ին՝ Տէր Հայրը տարիներու իր բարւոք ծառայութեան համար Լանջախաչ կրելու իրաւունք կը ստանայ Մեծի Տանն Կիլկիոյ Արամ Ա. Կաթողիկոսէն։
Նիքոլա Լանկէ
Գործեր
Ձեւակերպած է ընկալման օրէնքը, մշակած է ուշադրութեան մոտորային դաշտը, որ ըստ Լանկէի, ընկալման պայմանները բարելաւող օրկանիզմի շարժողական ռեակցիան է։
Բիւզանդ Թոփալեան
Մաս կը կազմէ վերայայտնութեան առաջին սերունդին, անո՛նց՝ որոնք յետեղեռնեան մեր կեանքի առաջին տասնամեակին (1920-1930) յայտնուեցան, «փիւնիկ» Հայութեան տրտմութիւնը գոյատեւման կամքի վերածելու կարգախօսով մը. մերժեցին յանձնուիլ թանձր սուգին եւ հիւսեցին հայակերտումի երգը։
Պետրոս Պալթազարեան
Կենսագրութիւն
Պալթազարեան ծնած է Սամրաթորմուք (Պոլիս, որ բաւական հայաշատ գիւղ մը եղած է։ 6 տարեկանին կը յաճախէ թաղին ազգային վարժարանը, սակայն դպրոցը աւարտելէ առաջ կը վտարուի, իբրեւ անառակ, անուղղայ։ Արհեստ սորվելու համար հայ ոսկերիչի մը աշկերտը կ՛ըլլայ։ Ապա, կ՛ունենայ նոր վարպետներ եւ վեց տարի կը հետեւի ոսկերչութեան։
Նիքոլա Թեսլա
Վաղ Տարիներ
Նոյն թուականին, Թեսլա կ'ընդունուի Կրազիի ճարտարագիտական բարձրագոյն ուսումնարանը (այժմ՝ կրազի  ճարտարագիտական համալսարան), ուր ան կ'ուսումնասիրէ ելեկտրական չափագիտութիւն։ Դասընթացքի ատեն հետեւելով մեքենաներու աշխատելաձեւին՝ թեսլա կը յղանայ այն միտքը, որ հաստատ հոսանքով աշխատող մեքենաները թերի են։ Անոր այս միտքը խիստ քննադատութեան կ'արժանանայ դասախօսներու կողմէ:
Ուսումնառութեան երրորդ տարին, Թեսլա կը տարուի Բախտախաղերով եւ թղթախաղերով, որոնց իբրեւ հետեւանք՝ մեծ գումարներ կը կորսնցնէ ։ Աւելի ուշ ան այնպիսի մեծ գումար կը կորսնցնէ, որ մայրը կը ստիպուի պարտքի գումար վերցնել հարազատէ մը։ Անկէ ետք Նիքոլա կը զգաստանայ։
Նիւ Եորքի Տարրալուծարանէն Ներս
Էտիսընի ընկերութեան մէջ ընդամէնը մէկ տարի աշխատելով, Թեսլան գործարար աշխարհին մէջ մեծ համբաւ կը ստանայ։ Ան կ'աշխատի ելեկտրական աղեղի համակարգին արտօնագրմամբ: Ելեկտրաճարտարագէտներու խումբ մը Թեսլային կ'առաջարկէ հիմնել սեփական ընկերութիւն մը՝ կապուած ելեկտրական լուսաւորման հետ։ Թեսլային՝ փոփոխական հոսանք օգտագործելու գաղափարը զիրենք չէր ոգեւորեր. անոնք սահմանափակուած էին միայն փողոցի լուսաւորութեան համար նախատեսուած ելեկտրական աղեղով լապտերներու մշակմամբ։ Մէկ տարի ետք ծրագիրը պատրաստ էր։ Գումարի փոխարէն՝ գործարարները գիւտարարին կ'առաջարկեն բաժնետոմսերու մաս մը այն ընկերութենէն, որ պիտի զբաղէր լապտերներու գործադրումով։ Այս առաջարկը գիւտարարը չի հրապուրեր, ընկերութիւնն ալ իր հերթին կը փորձէր ձերբազատիլ Թեսլայէն՝ զրպարտելով զինք ։
Յովհաննէս Գազանճեան
Յովհաննէս Գազանճեան (3 Ապրիլ 1870, Եւդոկիա, Սեբաստիոյ նահանգ, Օսմանեան կայսրութիւն - 15 Մարտ 1915, Եւդոկիա), հայ լեզուաբան, գրականագէտ, բժշկական գիտելիքներու քարոզիչ։
Կապրիէլ Մենն
Հեռուստաշարներ
! Տարի ! Վերնագիր ! Դեր ! class="unsortable" style="width:20em;"| Ծանօթ
Կարինէ Աւագեան
Կարինէ Աւագեան ծնած է Երեւան, Հայաստան: Լրագրող, թղթակից, բեմագիր, բանաստեղծուհի:
ՀՀ սփիւռքի նախարարութեան «Հայերն այսօր» պարբերական
Երեւանի առեւտուրի մշակոյթի պալատին մէջ 1977թ.-1978թ. եղած է թատերականացուած ասմունքի՝ տարիքային տարբեր խումբերու ղեկավար: Տարիներ շարունակ նմանօրինակ խմբակի ղեկավար եղած է նաեւ Երեւանի Թէքէեանի անուան միջնակարգ դպրոցին մէջ:
Սասանեան Պարսկաստան
Թագաւորութեան հիմնադիրը Արտաշիր I Պապականն էր (226-239/241), որ 211/212 թուականին նուաճած է Պարսքը, ապա հարեւան տարածքները։ 221 թուականին Պարսկաստանի պարթեւաց արքայ՝ Արտաւան V-ի դէմ, պատերազմը սկսած էր գերիշխանութեան համար եւ 224, Ապրիլին Որմզդական (Հորմիզդական) դաշտին վրայ տեղի ունեցած ճակատամարտին, պարտութեան  կը մատնէ զինք, եւ 226 թուականին  կը հռչակուի արքայից արքայ։ Սասանեանները իրենց յամարած են Աքեմենեաններու յաջորդները եւ նպատակ ունեցած են վերականգնել հին պարսկական աշխարհակալութիւնը, սկզբէն եւ անհաշտ դիրք բռնած են Հայաստանի նկատմամբ։ Հայ Արշակունիները իրենց հերթին, անոնց համարած են դինաստիական հակառակորդներ։ Ըստ Ագաթանգեղոսի` Հայոց արքայ՝ Խոսրով Մեծը Արտաւան V-ի պարտութենէն ետք, բազմիցս արշաւած է Սասանեաններու դէմ եւ շուրջ տասը տարի պայքարած է՝ պարթեւ Արշակունիներու տիրապետութիւնը վերականգնելու համար։
Շապուհ II
Շապուհ II-ը (309-379) վերամիաւորած է կորսուած տարածքները, ամրապնդած՝ Սասանեաններու պետութիւնը, յաջող պատերազմներ մղած՝ Հռոմի դէմ։ 363 թուականին, հռոմէական կայսր՝ Յովիանոսի հետ կնքած է հաշտութեան պայմանագիր, որմով Հռոմէական կայսրութիւնը Սասանեաններու պետութիւնը զիջած Է Միջագետքի վիճելի տարածքները՝ Աղձնիքը եւ Մոկքը։ Այդ պայմանագիրը գործողութիւններու ազատութիւն տուած է Շապուհ II-ին, որ 364 թուականին պատերազմ սկսած է Հայաստանի դէմ։ Չկրնալով յաղթահարել Հայաստանի դիմադրութիւնը զէնքի ուժով՝ ան խաբէութեամբ գերած է Հայոց արքայ՝ Արշակ Բ.-ը։ Այնուհետեւ պարսկական զօրքերը ասպատակած են Հայաստանի դէմ եւ բազմահազար գերիներ տարած Պարսկաստան։ Սակայն 371-372 թուականներուն, հայ-հռոմէական զօրքերը ջախջախած են պարսկական զօրքերը եւ խափանած են Հայաստանը նուաճելու Շապուհ II-ի փորձը։ Անոր օրով ամրապնդուած է թագաւորին եւ զրադաշտական հոգեւորականութեան իշխանութիւնը, մէկ անգամ եւս համակարգուած է «Աւեստան» (վերջնական խմբագրումը կատարուած է VI դարուն)։ Ուժեղացած է կրօնական հալածանքը(յատկապէս քրիստոնեաներու նկատմամբ) ։
Հայոց Ցեղասպանութեան Յուշարձան (Սինկափուր)
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութիւն
Ափրիկեան ֆրանսերէն
Ափրիկէի մէջ ֆրանսերէնը յաճախ կը խօսուի բնիկ լեզուներու հետ միասին, սակայն որոշ շրջաններու մէջ, ինչպիսին են Ապիճանը, Փղոսկրեայ Ափունքը կամ Լիվրեվիլը, Կապոնը, անիկա դարձած է առաջին լեզու: Որոշ երկիրներու մէջ ֆրանսերէնը որոշ ընկերային դասերու շրջանին մէջ առաջին լեզուն է, ինչպէս Թունիսի, Մարոքի, Մավրիտանիոյ եւ Ալժերիոյ մէջ, ուր ֆրանսերէնը բնակչութեան վերին դասերու մէջ առաջին լեզուն է (վերին դասերէն շատերը միաժամանակ երկլեզու են՝ արաբերէն/ֆրանսերէն), սակայն ընդհանուր բնակչութեան համար ֆրանսերէնը երկրորդ լեզուն է:
Տեսակները
Լեզուաբաններու կողմէ ափրիկեան ֆրանսերէնի նկարագրութեան դժուարութիւնը կու գայ, որովհետեւ «մաքուր» լեզուն կ՛օգտագործուի շատ ափրիկեան մտաւորականներու եւ գրողներու կողմէ՝ հակառակ ֆրանսերէն եւ ափրիկեան լեզուների միջեւ առկայ խառնուրդներու: Այսպիսով, «Creoleisation» եզրը յաճախ կը գործածուի հաստատուած ձեւով, եւ յատկապէս այն վայրերուն մէջ, ուր ֆրանսերէնը մէկ կամ քանի մը տեղական լեզուներու հետ միասին նոյն մակարդակի վրայ է:
Օննիկ Ֆըչըճեան
Հրատարակուած Գործեր
Արայիկ Յարութիւնեան
Վարած պաշտօններ
2018-ի Յունիս 6-ին՝ Արայիկ Յարութիւնեան ազատ կացուցուած է Արցախի Հանրապետութեան պետական նախարարի պաշտօնէն՝ իր դիմումին համաձայն, ապա նշանակուած է Բակօ Սահակեանի յատուկ յանձնարարութիւններու գծով խորհրդատու:
Գանձասարի վանք
Պատմութիւն
Մխիթար Գոշ եւ Կիրակոս Գանձակեցի կը վկայեն, որ Գանձասարի վանքի գաւիթը եղած է իշխանական տոհմի ներկայացուցիչներու գերեզմանատունը։ Գաւիթը խաչուող կամարներով ծածկուած է եւ իր յատակագծային-ծաւալային յօրինուածքով կը նմանի  Հաղբատի վանքին ժամատան եւ Մշկավանքի գաւիթին ձեւերուն։
Էմիլ Արթին
= Կենսագրութիւն = Էմիլ Արթին ծնած է 1898-ին Վիեննա, որ այդ ժա­մա­նակ մայ­րա­քա­ղաքն էր Աւստ­րօ-­Հուն­գար ­Կայս­րու­թեան։ ­Հօր       ա­նունն ալ Է­միլ էր. ան արուեստի գործերու վաճառական էր, մայրը՝ Էմմա Լաուրա-Արթինը, օփերային մէջ երգչուհի էր։ Ըստ Արթինի որդի՝ Մայքլի, «Արթին» հայկական Արթինեան ազգանունի կրճատ տարբերակն է։
Հայ Ժողովրդային Երաժշտութիւնը 9-13-րդ դարերուն
9-10-րդ դարերէն սկսեալ ժողովրդային երաժշտութեան ազդեցութեան ծաղկման շրջան ապրած քաղաքային երաժշտութեան զարգացման ընթացքին ստեղծուած են տաղերը՝ քնարական կամ ողբերգական բնոյթի երգերը: Ի տարբերութիւն գեղջական երգերուն՝ քաղաքային տաղերը ունէին բարդ կառուցուածք եւ ձայնազարդելով հարուստ մեղեդի: միջնադարուն գեղարուեստական մեծ արժէք ներկայացնող տաղերէն է «Հաւիկ»-ը:
Ոսկան Թօփալեան
Կենսագրութիւն
1914-ին Ա. Համաշխարհային պատերազմի ատեն կը զօրակոչուի օսմանեան բանակ եւ կ'ուղարկուի Երզնկա/Կարին՝ Ազիզիէի կեդրոնական զինուորական հիւանդանոցի բժիշկ ծառայելու՝ հարիւրապետի աստիճանով։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:12 Յունիսի մահացածներ
Օսմանեան Կայսրութիւն
Ստեղծում
Օսմանցի թուրքերը, որոնք իրենց կորովով, կարգապահութեան ոգիով, ինչպէս նաեւ կազմակերպչական որոշ յատկութիւններով ամէնէն նշանաւորը հանդիսացան թուրանական ժողովուրդներուն, երկու դարու ընթացքին պիտի յաջողէին հաստատել մեծ կայսրութիւն մը։ Անշուշտ շնորհիւ նաեւ բացառիկ պայմաններուն, որ մեծապէս նպաստեցին իրենց։ ԺԳ. դարու վերջը սելճուք թուրքերու կայսրութիւնը, որ կ'իշխէր ամբողջ Փոքր Ասիոյ, քայքայուեցաւ եւ վերածուեցաւ թուրանական փոքր պետութիւններու, ինչ որ շատ դիւրացուց օսմանցի թուրքերու գործը։ Միւս կողմէ, բիւզանդական կայսրութիւնը անկումի մէջ էր։ Ներքին պայքարներով պառակտուած, խաչակիրներու Պոլիս մուտքով տկարացած՝ ԺԲ. եւ ԺԳ. դարերուն ան չկրցաւ մինչեւ իսկ այն նուազագոյն ճիգը ընել, որ պիտի բաւէր սելճուքները Փոքր Ասիայէն վտարելու :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պատմութիւն
Բենիամին Թաշեան
Կենսագրութիւն
Թաշեանի գրչին կը պատկանին հետեւեալ աշխատասիրութիւնները․
Եւրօ 2020
Մրցաշարքի 60-ամեակը տօնելու համար, ՈւԵՖԱ-ի նախկին նախագահ Միշել Փլաթինիի առաջարկով մրցաշարքը տեղի ունեցաւ քանի մը երկրներու մէջ ։ Բացման խաղը տեղի ունեցաւ Հռոմի «Ստատիօ Օլիմփիքօ» Թուրքիայի եւ Իտալիոյ ազգային խումբերուն միչեւ, իսկ եզրափակիչ խաղը՝ Լոնտոնի «Ուեմպլէյ» մարզադաշտը:
Որակաւորում
Որակաւորման ձեւը մնաց նոյնը։ 2016-ի մայիսին, Քոսովոյի ՈւԵՖԱ-ի ընդունելութենէ ետք, յայտարարուեցաւ, թէ - այդ պահին - 55 անդամները կը բաժանուին տասը կոյտերու (հինգ կոյտեր մէջը հինգ խումբեր եւ հինգ կոյտեր մէջը վեց խումբեր: ՈՒԵՖԱ-ի Ազգերի մարզադասի (UEFA Nations League) եզրափակչի չորս մասնակիցներու ամեն մէկուն երաշխաւորած էր հինգ խումբերէ բաղկացած կոյտի մէջ վիճակահանութիւնը), որոնցմէ լաւագոյն երկու խումբերը կ'անցնին յաջորդ հանգրուանին։ Որակաւորման խաղերը տեղի ունեցան 2019-ի մարտին, յունիսին, սեպտեմբերին, հոկտեմբերին եւ նոյեմբերին։
Պալթեան Ծով
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Գերմանիոյ աշխարհագրութիւն Ստորոգութիւն:Դանիոյ աշխարհագրութիւն Ստորոգութիւն:Լեհաստանի աշխարհագրութիւն Ստորոգութիւն:Ռուսաստանի աշխարհագրութիւն Ստորոգութիւն:Պալթեան ծով Ստորոգութիւն:Ծովեր
Հելէն Քելլըր
Հելէն Ատամս Քելլըր (Helen Adams Keller, 27 Յունիս 1880, Տասկամբիա - 1 Յունիս 1968, Իսթըն), կոյր եւ խուլ ամերիկացի գրող, հասարակական գործիչ, ուսուցչուհի։ Ան եղած է առաջին կոյր եւ խուլ անձնաւորութիւնը, որ ստացած է պաքալորէայի աստիճան արուեստի բնագաւառին մէջ : Քելլըրի ուսուցչուհի Էնն Սալիւանը սորվեցուց աղջնակին հաղորդակցիլ արտաքին աշխարհի հետ։ Այս պատմութիւնը ներկայացուած է հանրայայտ The Miracle Worker (Հրաշքներ Գործողը) ֆիլմին մէջ։
Կապրիելլա Կունցիքովա
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1993 ծնունդներ Ստորոգութիւն:27 Յունիսի ծնածներ
1596 թուական
1596 թուական, նահանջ տարի, 16րդ դարու 96րդ տարին է
Յակոբ Թոփչեան
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Մարիա Արմուտեան
Մարիա Արմուտեան (անգլ.՝ Maria Armoudian) քաղաքագիտութեան համալսարանի դասախօս է Օքլընտի Համալսարանը, Նիւ Զիլընտ: Ան գրագէտ, ձայնի հաղորթավար, երաժիշտ եւ լրագրող է: