cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ազգանուէր Հայուհեաց Ընկերութեան
Ծանօթագրութիւն
Ստորոգութիւն:Հայկական ազգանուէր ընկերութիւններ Ստորոգութիւն:Կրթութիւն
Բարձր Հայքի տարազ
Տղամարդկանց զգեստներ
Շապիկի վրայէն գործածական էր ելակը, որ առանց թեւերու եւ առանց գրպաններու զգեստ էր, եւ որու առաջամասր կը կարէին մահուդէն, իսկ ետեւի չերեւացող մասը բամբակեայ կտորէն: Ելակը կը կոճկուէր մետաքսաթելի տրեզէն կարուած կոճակ-օղերու եւ նոյն տրեզով պատուած կոճակներու միջոցով:
Բարձր Հայքի տղամարդկանց անդրավարտիքի երկու տարբերակ կար. առաջին տարբերակը գօտկատեղը շատ լայն էր եւ վերեւամասը երկարաւուն այն աստիճան, որ կը կախուէր մինչեւ ծունկներէն ալ ցած։ Այս տարբերակը կը կոչուէր «կախ շալվար», որ տարածուած էր Կարինի շրջանը, գաղթէն յետոյ նաեւ Ախալցխայի, Ախալքալաքի, Ալեքսանտրափոլի մէջ: Երկրորդ տարբերակը կ'օգտագործուէր Ախալցխայի շրջանի գիւղերուն մէջ: Այն կը կարուէր շականակագոյն տնայնագործական գործուածքէն, փողքերը նեղ էին, փողքերու միջեւ կ'աւելացուէր քառանկիւնաձեւ երկտակ ծալուած կտորի մէկ տապակ:
Պըռնի Սենտըրզ
Պեռնար «Պըռնի» Սենտըրզ ամերիկացի քաղաքական գործիչ եւ հարկաւոր երէց ԱՄՆ-ի ծերակուտական է Վըրմոնթ նահանգի: Ան թեկնածու է 2016-ի Ազգային Ռամկավարական Պայմանադրութեան կողմէ ԱՄՆ-ի նախագահութեան պաշտօնին: Անդամ է Ռամկավարական Կուսակցութեան 2015-էն ի վեր, Սենտըրզ եղած է ամէնէն երկար ժանանակ գործող անջատ քաղաքական գործիչը ԱՄՆ-ի Համաժողովեան Նիստի: Ծառայած է իբրեւ ատենապետ ԱՄՆ-ի Վեթերաններու Գործառնութեան Կոմիտէի 2 տարի: Ինք զինք համարելով ռամկավար ընկերվարական մը, Սենտըրզ կը հաւատայ պարզ գործաւորներու իրաւունքներու հարգման եւ կը քաջալերէ տնտեսական հաւասարութիւնը երկրին մէջ, ինչ որ կծու հակազդեցութիւն ստացած է հարուստներու դասակարգէն:
Սան Ֆրանսիսքօ
2017-ի դրութեամբ քաղաքի համախառն եկամուտը եօթերորդ ամենաբարձրն էր ԱՄՆ-ի մէջ` մէկ շունչին ինկած եկամուտը կազմելով 119.868 ԱՄՆ տոլար : 2015-ին Սան Ֆրանսիսքոյի ՀՆԱ-ն կը կազմէր 154,2 միլիարտ ԱՄՆ տոլար եւ մէկ շունչին ինկնող ՀՆԱ-ն` 177.968 ԱՄՆ տոլար :
Ճարտարապետութիւն
19-րդ դարուն Սան Ֆրանսիսքօն ունեցած է ուղղանկիւն յատակագիծ։ 1906-ի երկրաշարժէն ետք քաղաքը գրեթէ նորովի կառուցուած է։ Տեղանքի բլրաձեւ եւ ճարտարապետական ոճերու բազմազանութեան շնորհիւ քաղաքը ունի ուրոյն եւ գեղատեսիլ կերպար։ Պահպանուած են կառոյցներ սպանական գաղութատիրական ժամանակաշրջանէն («Միսսիա Տոլորես» մենաստանի եկեղեցին, 1782-1791 թուականներ)։ Քաղաքի ազգային թաղամասերու («Չինական Տեսարան Սան Ֆրանսիսքոյէն քաղաք», «Լատինական թաղամաս») ցածայարկ կառուցապատումը համադրուած է գործարար կեդրոնի երկնաքերներու հետ։ Կառոյցներէն են՝ լաստանաւերու կայարանը (1896), Հասարակական կեդրոնի շէնքը (1910-1920 ), Գեղեցիկ արուեստներու պալատը (1915 ճարտարապետ Պ․ Մեյպէկ), Մայմոնիտա հոսպիտալը (1946 թուական, ճարտարապետն է Մենդելզոնը), Վ․ Մորիսի խանութը (1948 թուական, ճարտարապետ Ֆ․ Լ․ Ռայթ), Զ․ Ենքոքի ապահովագրութեան ընկերութեան տունը (1959 ), Կոլտըն-Կէյթուէյ բնակելի համալիրը (1955-1970 ) եւ այլն։ Նշանաւոր են Սան Ֆրանսիսկոյի կախովի երկու կամուրջները՝ Սան Ֆրանսիսքօ-Օկլենտ (1936 թիւ, երկարութիւնը մօտ 13 քմ) եւ «Ոսկէ դարպաս» (1937 թիւ, միջնամասի թռիչքի երկարութիւն 1280 մ)։ 1874-էն Սան Ֆրանսիսկոյի մէջ կը գործէ ինքնատիպ տրամուղի (կը պահպանուի քաղաքային իշխանութիւններու որոշմամբ)։
Հայերը Սան Ֆրանսիսքոյի մէջ
Սան Ֆրանսիսքոյի հայ առաքելական եւ աւետարանական եկեղեցական մարմինները (վարչութիւնները) կազմուած են 1920-ականներու կիսուն։ Համայնքի հաւատացեալներու մեծ մասը Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ հետեւորդներն են։ 1983-ին Սան Ֆրանսիսքոյի եւ արուարձաններուն մէջ կը գործէին Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ (1925-էն, 1953-ին՝ անթիլիասապատկան), Ս. Յովհաննէս Մկրտիչ (1941-էն), Ս. Վարդան (1932-էն) եկեղեցիները։ Եկեղեցիներ կան (1974-էն) Սանթա Քլարայի եւ Սան Խոսէի մէջ։ Աւետարանականները ունին «Գողգոթայ» (հիմնուած է 1926-ին), «Բեթանիա» (1926-էն) ժողովարանները։
Ուիլիան
Շախթար Տոնեցք
2007 թուականին կը տեղափոխուի Շախթար (Шахтар (Донецьк)): 2007 թուականին Շախթարի գլխաւոր մարզիչը եղած է Միրչա Լուչեսքու :
Մարդու աուրա
Արեւմտեան (կաթոլիկ) եւ Արեւելեան (ուղղափառ) քրիստոնէական արուեստի գործերու մէջ լուսապսակը կապ չունի աուրայի հետ. Արեւմուտքի մէջ լուսապսակը կը խորհրդանշէ արդամտութեան համար սուրբին տրուած պարգեւ, Արեւելքի մէջ լուսապսակը փայլող շրջան է՝ սուրբ կերպարանքի պայծառացման նշան ։ Ուղղափառ քրիստոնէութեան մեջ գոյութիւն ունի հասկացութիւն, ըստ որուն լուսապսակը սրբապատկերներու վրայ սուրբէն տարածուող Ֆավորեան լոյսի պատկերն է ։
Ժամանակակից հետազօտութիւններ
Պարապսիխոլոգիայի, այլընտրանքային կամ էներգետիկ բժշկութեան ժամանակակից զարգացումը կեզրակացնէ մարդկային համակարգերու գործունէութեան կեղծ գիտական մոտելներու մշակման եւ, իբր, այսպէս կոչուած աուրայի շերտերու, չակրաներու եւ էնտոքրին համակարգի առանձին օրկաններու աշխատանքի կամ հիւանդի ընդհանուր վիճակի միջեւ գործառնութեան կապերու փորձարարական հաստատման։
Ս. Վարդանանց Եկեղեցի (Պուրճ Համուտ)
Պատմութիւն
1924-1928 որպէս դպրոց եւ եկեղեցի գործածուող տախտակաշէն մեծ սենեակը 17 Մարտ 1929-ին վերածուեցաւ փայտաշէն եկեղեցւոյ մը, որուն տարածքը շատ աւելի մեծ էր։ Տախտակաշէն եկեղեցին կոչուեցաւ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եւ գործեց մինչեւ 1960 թուական: Եկեղեցւոյ օծումը կատարուեցաւ այդ օրերու Լիբանանի Առաջնորդ Եղիշէ Եպս․ Կարոյեան Սրբազանի ձեռամբ:
Դիմակաւոր Խոլահաւ
Կապտադէմ Խոլահաւ, դիմակաւոր խոլահաւ (Sula dactylatra) թռչուն մըն է խոլահաւերու ընտանիքէն, կ'ապրի արեւադարձային ծովերուն մէջ։
Նկարագրութիւն
Դիմակաւոր խոլահաւին թռիչքը կը բնութագրուի թեւերու ուժեղ, համաչափ թափահարումներով. անիկա անընդհատ կը սաւառնի։ Սովորաբար կը թռչին 7 մեթրէն աւելի բարձրութեան վրայ, թռիչքը արագ է եւ կրնայ հասնիլ մինչեւ 70 քմ/ժ արագութեան ։
Սենտուիչ
Սենտուիչ (անգլ.` sandwich), սնունդ, որ կը պատրաստուի հացի երկու շերտերով, որոնց միջեւ կը դրուի մէկ կամ մի քանի կտոր կերակուրի տեսակներ։
Անուան Ստուգաբանութիւն
Բառը կը ծագի Սենտուիչ կոմսութեան անունէն (կը գտնուէր հարաւ-արեւելեան Անգլիոյ մէջ)։ Ըստ աւանդութեան 18-րդ դարուն ապրած Սենտուիչի կոմսը՝ Ճոն Մոնթեկիւն խաղամոլ էր, եւ անոր խոհարարը յօրինած է «Սենտուիչը»՝ բարակ հացի մէջ դրուած մսեղէն եւ բանջարեղէն, որպէսզի կոմսը կարենայ թէ՛ սնուիլ եւ թէ՛ ալ շարունակել թղթախաղը։ Կոմսութեան անուան նախնական ձեւը՝ «Sandwicæ»-ը կը նշանակէ «աւազոտ նաւահանգիստ» կամ «աւազոտ շուկայ»։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Սննդամթերք
18 Յուլիս
18 Յուլիս, տարուան 199-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 200-րդ) օրն է
Քիմ Պաքշի
Կեանք եւ գործունէութիւն
Պաքշի ռուսական ամսագրերուն եւ թերթերուն մէջ յօդուածներ գրած է հայ ժողովուրդի, հայկական մշակոյթի եւ հայոց պատմութեան մասին։ Այդ յօդուածները, թարգմանուելով, տպագրուած են նաեւ Հայաստանի մամուլին մէջ:
Բարեկամութեան հրապարակ (Երեւան)
Բարեկամութեան հրապարակ, հրապարակ Երեւանի Արաբկիր վարչական շրջանին մէջ։
Սահակ Բ․ Մաշալեան
«Երկու Ուխտաւոր» պատմավէպի հեղինակն է ։ Գիրքը նուիրուած է 18-րդ դարու հայ եկեղեցւոյ երկու նշանաւոր դէմքերուն՝ Յովհաննէս Կոլոտ եւ Գրիգոր Շղթայակիր պատրիարքներուն։
Ակսել Բակունցի Տուն-Թանգարան
Ցուցադրութիւն
Թանգարանը ունի շուրջ 500 ցուցանմուշ, ինչպէս՝ լուսանկարներ, իրեր, առկայ են նաեւ հազարաւոր գիտաօժանդակ նիւթեր։ Անոնք կը ներկայացնեն գրողի ուսումնառութեան տարիները, զինուորական կեանքը, գրական բեղնաւոր գործունէութիւնը։ Այստեղ կը պահուի նաեւ հարուստ գրադարանը։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Տուն-թանգարաններ Հայաստանի մէջ Ստորոգութիւն:Սիւնիքի մարզի թանգարաններ Ստորոգութիւն:Թանգարաններ
Պանտի Քիքի
Ասպարէզ
Քիքին որպէս պլոկեր իր գործունէութիւնը սկսած է Միացեալ Թագաւորութեան մէջ, 2015-ին մեկնարկելով Kinnaka’s Blog ամէնօրեայ առցանց պլոկը եւ Kinnaka’s TV-ին : Անոր պլոկը կը համարուի անգլոֆոն քամերունցիներու ամենայաճախ այցելուող կայքը : 2016-ին Avance Media, CELBMD Africa եւ գործընկերներու կողմէ ընդգրկուած է մինչեւ 40 տարեկան 50 ամենաազդեցիկ քամերունցի երիտասարդներու շարքին : 2015-ին Քիքին արժանացած է Best Cameroonian Media CAMEEA եւ Սփիւռքի ժամանցային մրցանակաբաշխութեան կողմէ՝ "Best 2016 Blogger" : Քիքին Քամերունի մէջ ԼԳԲՏ անձնաց աջակցող «Rainbow Equality Hub» հասարակական կազմակերպութեան մամլոյ խօսնակն է : 2017-ին ան AWA-ի կողմէ առաջադրուած է Տարուայ լաւագոյն ափրիկեցի պլոկեր անուանակարգին մէջ : Մայիս 2017-ին տուած հարցազրոյցին Քիքին յայտարարած է, որ կ՛աջակցի Իռէն Մաժորի «Արուամոլները Ափրիկէի մէջ» հիմնադրամին : Ան նաեւ հարցազրոյց տուած է հունգարական «Humen Online» միասեռական ամսագրին, որ հասանելի է նաեւ հունգարերէն :
Պօղոս Շահմելիքեան
Աղբիւրներ
Շնորհահանդէս՝ «Ազդակ»ի Եւ «Ասպարէզ»ի Ընտանիքի Անդամներէն Պօղոս Շահմելիքեանի «Ճամբորդութիւն Յիշողութեան Մէջ» Գիրքին
Սեպուհ (բժիշկ)
Սեպուհ (անյայտ, Երզնկա, Օսմանեան կայսրութիւն -1915, Կամախ), հայ բժիշկ։
Անասնաբուժութիւն
Գիտութեան Հետ Կապը
Անասնաբուժութիւնը կապուած է հետեւեալ գիտութիւններու հետ՝
Պարոյր Յովհաննէս Աղպաշեան
Կենսագրութիւն
Եղած է երէց որդին՝ հանրածանօթ ժողովրդական ու հեղինակային ազգային, խմբագիր, հասարակական գործիչ, արաբագէտ, երգիծաբան Յովհաննէս Աղպաշեանին եւ եղբայրը՝ հայ եւ արաբ շրջանակներուն մօտ յարգանք վայելող ՝ հոգեբան – հոգեբոյժ Բժիշկ Եսայի Աղպաշեանին:
Աշխատանքային Մարզեր
• Հայրենական, ազգային, գաղութային հրատապ հարցերու շուրջ, բանախօսութիւններով հանդէս եկած՝ Լիբանան, Սուրիա, Յորդանան, Կիպրոս, Յունաստան, Հայաստան, Ամերիկա, Գանատա):
Հրատարակուած Գիրքեր
• «Արեւմտահայ Գրողներու լեզուամտածողութիւնն ու բառապաշարային շերտաւորումները», Պէյրութ, 2006: (Գինեձօն՝ ՀԲԸՄի կեդրոնին մէջ):
• «Ապրուած Հրապարակագրութիւն՝ Յետադարձ Հայեացքով», Ա. Հատոր, Պէյրութ, 2008:
Արշակ Ալպօյաճեան
Կենսագրութիւն
Ալպօյաճեանի հանրային կեանքը սկսած է 1908-ին, Գում-գաբուի Յառաջդիմասէր Ընկերութեան հիմնադիրներէն մին ըլլալով: Նոյն թուականին ատենապետն եղած է Գում-գաբուի Մայր եկեղեցւոյ թաղական խորհուրդին։ Անդամակցած է կարճ ատեն մը Զորից Թաղերու Աղքատախնամին: 1909-ին Ռամկավար կուսակցութեան անդրանիկ անդամներէն մէկը եւ յետոյ բազմիցս անոր Կ. Պոլսոյ եւ Գահիրէի վարչութեան անդամ: Հրաժարած է կուսակցական կեանքէն 1930-ին:
1962 Յունիսին Գահիրէի մէջ կը մահանայ Արշակ Ալպօյաճեան:
Նոքալաքեւի
Պատմութիւն
Պատմական ժամանակագրութեան համաձայն՝ քաղաքը հիմնադրուած է Լազիկէի էրիսթաւի Քուջիի կողմէն մ.թ. III դարուն։ Ցիխէ Գոջին Լազիկեի մայրաքաղաքը եղած է IV—VIII դարերուն։ Բիւզանդիոնի ու Սասանեան Պարսկաստանի միջեւ մղուող Լազիկէի պատերազմի հիմնական գործողութիւնները տեղի ունեցած են հենց մայրաքաղաքի շրջակայքին մէջ։ Պատերազմի ժամանակ քաղաքը դիմակայած է երկու պաշարման, սակայն երրորդի ժամանակ գրաւուած է պարսիկներու կողմէն (554 թուական)։ Լազիկէի ու բիւզանդական միացեալ զօրքերը շուտով կը վերագրաւեն քաղաքը։ 697 թուականին քաղաքին մէջ կը տեղակայուին Լազիկէի մէջ արաբական հիմնական կայազորները։ 737/738 թուականին քաղաք կը ներխուժէ արաբ զօրավար Մարուան II-ը եւ կ՛աւերէ զայն։ Այդ ժամանակ քաղաքի բնակչութեան մեծ մասը կը կոտորուի կամ ստիպուած կ՝ ըլլայ փախչիլ դէպի հիւսիս՝ Ինգուրի գետի ափամերձ տարածքները։ Արաբական տիրապետութեան շրջանին քաղաքը կարճ ժամանակամիջոցի ընթացքին կորսնցուց իր նախկին նշանակութիւնը ու վերածուեցաւ փոքրիկ գիւղի։ Նոքալաքեւին նորէն սկսաւ զարգանալ XVI—XVIII դարերուն, երբ քաղաքը դարձաւ Օդիշիի տիրակալներու նստավայր։
Հայկանոյշ Դանիէլեան
Կենսագրութիւն
Հայկանոյշ Դանիէլեանի կատարումները ուշադրութիւն կը գրաւեն իրենց վարպետութեամբ, նուրբ արտայայտչամիջոցներով ու անմիջականութեամբ։ Համերգները եւ հանդէսները կատարած է հայ եւ արտասահմանցի երգահաններու երգերէն, օրինակ՝ Չայքովսքիի, Ռիմսքի-Քորսաքովի, Ռախմանինոֆի, Կլազունովի։ Առանձնայատուկ ներշնչանքով մէկնաբանած է «Ծիծեռնակ», Կոմիտասի «Չինար ես», «Քելէ-քելէ», «Քելեր-ցոլեր» երգերը, Սպենդիարեանի «Առ սիրուհիս», Մելիքեանի «Սեւ կաքաւիկ», «Ծիլ-ծիլայ» եւ այլ ռոմանսներ։
Հայկական Դրամ
Պատմութիւն
Ազգային դրամանիշի անուան տարբեր առաջարկներ կային՝ «դրամ», «ստակ», «իպար», «դահեկան», արտադրեալ միաւորինը՝ «մանրադրամ», «ար», «մանր», «իմի», «զուզա», «բլիք», «լումա»։ 27 Մարտ 1992-ին, յատուկ յանձնաժողովի կողմէ որոշուեցաւ ՀՀ ազգային դրամանիշի անուանումը՝ «դրամ», արտադրեալ միաւորինը՝ «լումա» ։
2003-2004 թուականներու նմուշի մետաղադրամներ
Հակակողմը՝ անուանական արժէքը՝ եզերուող զարդանախշային ձեւաւորմամբ։
Նուաղում
Նուաղումի ամէնէն տարածուած պատճառները
Կան բազմաթիւ պատճառներ արեան ճնշման անկումին, որ կրնայ յանգիլ գիտակցութեան ժամանակաւոր կորուստի:
Սիրտի ուշագնացութիւն. այս տեսակի ուշագնացութիւնը կը ներառէ ուշագնացութիւն` սիրտի խնդիրի պատճառով:
Սեպտեմբեր
Սեպտեմբերն իր անունը լատիներէն septem՝ (եօթ) բառէն ստացած է, քանի որ ըստ հին հռովմէական օրացոյցի եօթերորդ ամիսը համարուած էր, երբ Մարտը ( լատիներէն՝ Martius) տարուան առաջին ամիսը եղող պարագային մինչեւ Ք.ա. 153-ը Օրացուցային բարեփոխումէն ետք, երբ որպէս առաջին ամիս աւելացուեցին Յունուարն ու Փետրուարը, Սեպտեմբերը դարձաւ իններորդ ամիսը, սակայն պահպանեցաւ իր անունը:
Նուաղում
Դիմել Բժիշկի
Խօսիլ բուժաշխատողին հետ, եթէ նուաղելէ ետք կան հետեւեալ ախտանիշներէն մէկը.
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մարդկային հիւանդութեան ախտանիշներ Ստորոգութիւն:Գիտակցութիւն
Բաղէշ
Անուան ստուգաբանութիւն
Պիթլիս անուանումը կապուած է Ալեքսանդր Մակեդոնացիի հետ։ Ան իր Լիս Զօրավարին բերդ կառուցել տուած է իր գրաւած բնակավայրին մէջ, իսկ ետքը ետ գալով այն չէ կարցած զայն դարձեալ գրաւել։ Ան բերդն անուանած է Պեդլիս, որ թարգմանաբար կը նշանակէ «Չար Լիս»։
Բաղէշ անուանումը կապուած է աւանդութեան մը հետ, որուն համաձայն ձմրան գոմի դուռը բաց կը մնայ։ Էշը գոմից դուրս կու գայ եւ «Ջլիֆտա» ձորն իյնալով կը սառի ու կը սատկի։ Էշին տեսնողները կ՛ըսեն՝ պաղ էշ, ուրկէ ալ ետքը առաջացած է Պաղէշ, իսկ ապա Բաղէշ անուանումները։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Արեւմտեան Հայաստանի քաղաքներ Ստորոգութիւն:Պիթլիսի նահանգ
Պերճ Պռօշեանի Տուն-Թանգարան
Հասցէ
Թանգարանը կը գտնուի Արագածոտնի մարզի Աշտարակ քաղաքին մէջ, Պռօշեան 4 հասցէին վրայ։
Մկրտիչ Պոտուրեան
Աշխատութիւններ
Պոտուրեանի գրիչին կը պատկանին Հովհաննես Երզնկացիի, Ֆրիկի, Յովհաննէս Թլկուրանցիի, Գրիգորիս Աղթամարցիի, Պաղտասար Դպիրի եւ միջնադարեան այլ բանաստեղծներու մասին ուսումնասիրութիւններ։
Փաստաբան
Փաստաբանը այն անձն է որ ուսանած է փաստաբանութիւն համալսարանին մէջ, եւ անոր աշխատանք գործադրելն է երկրի օրէնքները, դատել, պաշտպանել եւ ծառայել յատուկ նպատակներու: Փաստաբանը իրաւունք ունի ունենալ օգնականներ :
Ատել
Կենսագրութիւն
Միացեալ Նահանգներուն մէջ, 51-րդ Կրեմմիի ընթացքին կ'արժանանայ «Լաւագոյն արուեստագէտ»ի, ինչպէս նաեւ «Տարուան լաւագոյն իգական փոփ ներկայացումի արուեստագէտ»ի տիտղոսներուն։
Ար­ծուի Բախ­չի­նեա­ն
Կեանք եւ գործունէութիւն
1996-1997-ին գիտական գործուղում կ'անցընէ Ուփսալայի (Շուէտ) համալսարանի Աֆրո-ասիական լեզուներու հիմնարկին մէջ:
1996-ին հանդիսացած է FIPRESCI-ի (սինեմայի քննադատներու միջազգային 13 ընկերակցութիւն) հայկական մասնաճիւղի հիմնադիր անդամ։
Մասնակցած է նաեւ այլ միջազգային սինեմայի փառատօներու (Քարլովի Վարի, Թեհրան, Կրիմսթատ եւ Թրոնտհայմ` Նորվեկիա), հայ մշակոյթի օրերու (Տի` Ֆրանսա, Լոնտոն, Պազէլ` Զուիցերիա, Պոլիս) եւ գիտաժողովներու (Պէյրութ, Օսաքա` Ճափոն, Փեքին` Չինաստան)։
Մոնկոլ-թաթարներու Տիրապետութիւնը Հայաստանի Մէջ
Մոնկոլներու առաջխաղացում
Մանգու (Մունքե) մեծ խանի օրով անոր եղբայր Հուլավուն նուաճած է Իրանը, Միջագետքը (1256), 1258 թուականին՝ Բաղդադը (կործանած է Արաբական խալիֆայութիւնը), ներխուժած Ասորիք։ Մեծ խան Խուբիլայի օրով մոնկոլական արշաւանքները ուղղուած էին Ասիոյ արեւելեան եւ հարաւարեւելեան երկրներու դէմ։ Դեռեւս 1253 թուականին մոնկոլները գրաւած  էին Տիբեթը։
1300 թուականին Բիրմայի կատարած արշաւանքով վերջացած են մոնկոլական նուաճումները, որոնք ուղեկցուած էին բնակչութեան զանգուածային կոտորածներով, աւարառութեամբ, քաղաքներու ու գիւղերու ամայացմամբ, մշակութային արժէքներու ոչնչացմամբ։ 1368 թուականին մոնկոլները վտարուած են Չինաստանէն։ 14-րդ դարուն երկրորդ կիսին վերացուած է մոնղկլական տիրապետութիւնը Իրանի, Անդրկովկասի եւՄիջին Ասիոյ մէջ։ 14-րդ դարու վերջին քառորդին Մոնկոլական կայսրութիւնը դադրած է գոյութիւն ունենալէ։
Մկրտիչ Գարակէօզեան
Ծնած է 1880(1890) թուականին, Կոստանդնուպոլիս։ Նախնական կրթութիւնն ստացած է Կ. Պոլսոյ թաղային վարժարաններէն մէկուն մէջ։ 1914 թուականին աւարտած է Կ. Պոլսոյ Օսմանեան կայսերական բժշկական վարժարանը։
1914 թուականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմն սկսելէ ետք, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ ծառայած որպէս՝ Վանի գաւառի, Սարայի (Սարոյի) գաւառակի՝ զինուորական հիւանդանոցի զինուորական բժիշկ։
1915 թուականի Ապրիլ 15-ին՝ Վա­նի նահանգապետ Ճեւտէթ պէյի հրահանգով դաժանօրէն սպանուած, Սարայի զինուորական հիւանդանոցի մօտակայքը, իր իսկ բուժած թուրք զինուորի ձեռքով՝ 25 կամ 35 տարեկան հասակին։
BtoB (խումբ)
Իսկ 2012 թուականի Ապրիլին, այդ դէմքէն ետք, երբ խումբը թողարկեց իր մուտք գործած մինի-ալպոմը, արդէն սկաւ անոր սեփական Ռեալիթի-շոուն (Reality Show) «Amazone» անունով (Idol Master Zone բառերէ) ։ Մուտք գործող մինի-ալպոմը («Born to Beat» անունով) Քորեայի մէջ («Gaon» հիթ-շարքին մէջ) գրաւած է 3-րդ հորիզոնականը։
2012 թուականի Սեպտեմբերէն իր «WOW» երգով խումբը կը յաղթէ «Cyworld Digital Music Award» մրցանակաբաշխութեան «Ամսուայ լաւագոյն արուեստագէտ» բաժանմունքը ։
Սուրբ Սարգիս Եկեղեցի (Դամասկոս)
'''Ս. Սարգիս վանք'''ը, կը գտնուի Դամասկոսի արեւելեան կողմը՝ Պապ Շարքիի դրան կողքի պարիսպին կից։ Եկեղեցին գոյութիւն ունի 1400-ականներու սկիզբէն ի վեր ։
Ներքին ձեւաւորում
Եկեղեցւոյ խորանին վերը գտնուող «Թագաւոր Քրիստոս»ի պատկերը նկարուած է 1874-ին:
Եկեղեցին ունի երեք խորաններ, մկրտութեան աւազան, վերնատուն եւ զանգակատուն:
Վանքին գլխաւոր մուտքը շինուած է 10 Օգոստոս 1910-ին, Պօղոս Վարդապետ Շահպազեանի կողմէ:
Ճորճ Պուչիքեան
Ճորճ Պուչիքեան, Լիբանանի ճարտարարուեստի նախարար (2021)։
Անատոլի Լ. Եակոբսոն
Կենսագրութիւն
Հայաստանի ճարտարապետութեան հանդէպ իր ունեցած հետաքրքրութիւնը կը մղէ զինք յաջորդական աշխատասիրութիւններով խոր ուսումնասիրութեան ենթարկել հայկական արուեստի ու ճարտարապետութեան բնոյթն ու նկարագիրը, անոնց անցած ճանապարհը, ինչպէս եւ ունեցած առնչութունները հարեւան երկիրներու արուեստներուն ու ճարտարապետութեան հետ:
Նազարէթ Տաղաւարեան
Նագարէթ Նահապետ Տաղաւարեան (իրական ազգանուն՝ Չատրճեան,, Մեծ Եղեռնի զոհ), հայ հասարակական գործիչ, բնագէտ, բժիշկ եւ գիւղատնտես։
Յովհաննէս Բաղիշեցի
Յովհաննէս Կոլոտ Բաղիշեցի (1678 Բաղէշ - 1741, Պոլիս), Պոլսոյ հայոց 49-րդ պատրիարք (1715-1741)։
Արտիւր Լայսթ
Այս յօդուածներին զուդրնթաց նա հայ հեղինակների գրվածքներիցն էլ թարգմանություններ է արել։ 1890 թ. Magasin հանդիսի N 12-ում հրատարակել է մի հոդված հայոց բանաստեղծության մասին։ Գերմաներեն է թարգմանել նաեւ ծիծեռնակ, կռունկ եւ Հառաչք ի վերայ գերեզմանի մտերմին բանաստեղծությունները։ Իր Georgien, Natur, Sitten and Bewohner գրվածքներում երկար հոդվածով խոսում է հայ գրականության վրա։ Ունի նաեւ այլ գրվածքներ
Մալթա
Պետական կարգ
Մալթան հանրապետութիւն է։ Պետութեան գլուխը նախագահն է, օրէնսդրական մարմինը՝ ներկայացուցիչներու պալատը, գործադիր իշխանութիւնը կ'իրականացնէ կառավարութիւնը։ Ընտրական իրաւունքէն կ'օգտուին 18 տարին լրացուցած բոլոր քաղաքացիները։
Նէոլիթեան դարաշրջան
Տաճարներէն շատերը ունին հինգ կիսաշրջանաձեւ սենեակներու տեսք, որոնք կը միաւորուին կեդրոնին մէջ։ Կ'ենթադրուի, որ ատոնք կրնան ներկայացնել աստուածութեան գլուխ, ձեռքեր եւ ոտքեր, քանի որ ամենատարածուած արձաններէն մէկը՝ գտնուած այդ տաճարներուն մէջ, այդ գէր կինն է՝ պտղաբերութեան խորհրդանիշը։ Քաղաքակրթութիւնը, որ տաճարներ կը կառուցէ, գոյութիւն ունեցեր է  մօտ 1500 տարի, մինչեւ Ք.ա. 2350 թուականը, որմէ ետք այդ մշակոյթը հաւանաբար վերացած է։ Կան բազում ենթադրութիւններ, թէ Ինչ կրնար կատարուիլ այդ քաղաքակրթութեան հետ, գուցէ ամբողջովին վերացեր է, կամ ուծացուեր, բայց հաշուի առնուած է, որ խորտակումը տեղի ունեցեր է կլիմայի եւ երաշտի պատճառով ։
Ճիլ Պայտըն
Ծնած է Համընթըն, Նիւ Ճըրզի, եւ մեծցած Ուիլօ Կրով, Փէնսըլվէնիա: Ան ամուսնացած Ճօ Պայտընի հետ 1977 թուականին, եւ դարձաւ խորդ մայր Պօ եւ Հանթըր զաւակներուն: Անոնք նաեւ ունեցան դուստր մը միասին, Էշլի, որ ծնաւ 1981 թուականին: Պայտըն ստացած է իր պսակաւոր եւ դոկտորի ուսման աստիճանները Տէլըուէրի Համալսարանէն (անգլ.՝ University of Delaware), եւ իր մագիստրոսի ուսման ասիճանը Ուէսթ Չէսթըր եւ Վիլանովա Համալսարաններէն (անգլ.՝ West Chester University, Villanova University): Անգլերէն լեզու ուսուցանած է 13 տարիներ տարբեր երկրորդական դպրոցներու մէջ, ինչպէս նաեւ հոգեկան հիւանդութիւններու հիւանդանոցէ ներս եւ:
Կուսակցութիւն
Բացատրութիւն
Կուսակցութիւն մը կազմակերպուած ամբողջութիւնն է քաղաքական կամ ընկերային միեւնոյն ուղութիւնը եւ միեւնոյն առաջդրանքները ունեցող մարդոց։ Ազգային, քաղաքական թէ ընկերային-տնտեսական մեծ ծրագիրներ կարելի չէ իրականացնել իրարմէ անջատ եւ իրարմէ անկախ աշխատող անհատներու ցրուած ճիգերով։ Ահա թէ ինչո'ւ հիմնական միեւնոյն նպատակներն ու գործելակերպը բաժնող անհատները քով քովի կու գան, կը կազմակերպուին, կը համադրեն իրենց ճիգերը, հնարաւորութիւններն ու միջոցները՝ միասնաբար հասնելու համար իրենց հաւաքական առաջադրանքներուն։ այս ձեւով է որ կը կազմուին կուսակցութիւնները։
Սուրբ Սարգիս Եկեղեցի (Երեւան)
Պատմութիւն
Երեւանի երբեմնի բերդի դիմաց, Ձորագիւղի կամ Խնկելաձորի վերը՝ Հրազդան գետի ձախ ափին, քրիստոնէութեան վաղ շրջանէն կը գործէր վանք-անապատ մը։ Ան պարիսպներով շրջապատուած ընդարձակ համալիր մըն էր՝ բաղկացած Սուրբ Սարգիս, Սուրբ Գէւորգ եւ Սուրբ Յակոբ եկեղեցիներէն, առաջնորդարանի ու թեմական դպրոցի շէնքերէն, այգուց եւ այլ կառոյցներէն։ Սուրբ Սարգիս եկեղեցին առաջնորդանիստ էր, անապատը՝ կաթողիկոսական իջեւանատեղ։
Աւստրալիոյ դրօշ
Դրօշի օրէնսդրական բնութագիրը տրուած է 1953-ի «Օրէնք դրօշի մասին» կէտին մէջ (անգլ.՝ Flags Act 1953)։
Վանեցի աղջիկ (քանդակ)
Տեղեկութիւններ
Տեղադրուած է 1975-ին։ Ընդգրկուած է «Երեւան Կեդրոն վարչական շրջանի պատմութեան եւ մշակոյթի անշարժ յուշարձաններու ցանկ»ին մէջ (Երեւան Կեդրոն վարչական շրջանի պատմութեան եւ մշակոյթի անշարժ յուշարձաններու ցանկ)։
Մուսա Լերան 100 տարիները (գիրք)
Անգլերէնով գիրքը հրատարակուած է Մոնրէալի մէջ, Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակի Քանատայի Միացեալ մարմինին նախաձեռնութեամբ : 106 էջ հաշուող գիրքի խմբագիրն է քանատահայ գրող Անուշ Ակներեանը :
Ալերսէ Միլենարիօ Փաթականի
Ալերսէ Միլենարիօ Փաթականի, նոճի տեսակի ծառ մըն է, որ կը գտնուի Չիլիի մէջ: Կ'ենթադրուի, որ ան 5000 տարուան ծառ մըն է, եւ հետեւաբար` աշխարհի ամէնէն ծեր ծառը:
Տաղարան (համոյթ)
Պատմութիւն
«Տաղարան» համոյթի ներկայիս գեղարուեստական ղեկավար եւ դիրիժորն է դաշնակահար Սեդրակ Երկանեանը (1994-էն), որ կը շարունակէ զարգացնել համոյթի առջեւ դրուած գեղագիտական եւ գեղարուեստական խնդիրները։ «Տաղարանն» կոչուած է համերգային բեմ բարձրացնելու, տարածելու եւ քարոզելու հայ միջնադարեան հոգեւոր երգարուեստի գանձերը։ Այդ է պատճառը, որ անոր նուագացանկին մէջ միշտ կեդրոնական տեղ գրաւած են V-XV դարերու հեղինակներու շարականներն ու տաղերը։ «Տաղարանի» ծրագիրներուն մէջ առաջին անգամ նորէն ներկայացուած է հայկական ժողովրդական, ազգային-հայրենասիրական երգեր եւ նուագներ։
Պաշտպանական Մեքենականութիւններ
Պաշտպանական մեքենականութիւններն իրենց բնոյթով վատ չեն. անոնք կրնան մարդոց օգնել` ցաւալի փորձառութիւններու ժամանակ կողմնորոշուելու կամ աւելի արդիւնաւէտ ուղղելու իրենց ներուժը: Այնուամենայնիւ, անոնք կը դառնան խնդրայարոյց, երբ կը կիրարկուին շատ յաճախ կամ չափազանց երկար ժամանակի վրայ:
Հիմնական տասը պաշտպանական մեքենականութիւնները
Յետադիմութիւն (Regression) – Վերադարձ` անցեալի օրերու վարքագիծին կամ յոյզերուն, օրինակ` անձը երբ անհանգստանայ կամ վախնայ, իր վարքագիծը յաճախ կը դառնայ աւելի մանկական կամ պարզունակ, օրինակ` կրնայ անգամ մը եւս սկսիլ իր բթամատը ծծել:
Պաշտպանական մեքենականութիւններու տեսութիւններ
Մտերիմ յարաբերութիւնները յաճախ կը յառաջացնեն ամէնէն խոր զգացումները, եւ երբեմն մարդիկ կը դիմեն պաշտպանական միջոցներու` այդ յոյզերը կառավարելու համար: Այնուամենայնիւ, այդ մէկը կրնայ յանգիլ աւելի մեծ անհանգստութեան` պատ մը քաշելով ամոլին միջեւ, ուստի կարեւոր է մտածել այն մասին, եթէ անհատը կամ իր բարեկամը/կողակիցը կ'օգտագործէ որոշակի պաշտպանական միջոցներ, որոնցմէ են.
Արտաձգութիւն Կը մեղադրէ զայն սեփական թերութիւններու համար եւ փոխանակ զանոնք ընդունելու, կը մեղադրէ զուգընկերը խառնաշփոթ կամ անփոյթ ըլլալու համար:
Հերքում Կը ձեւացնէ, որ բացասական պատահարներ չեն եղած: Կը փակէ աչքերը եւ կը կարծէ, որ ամէն ինչ լաւ կ'ըլլայ, նոյնիսկ երբ ձեր զուգընկերը նեղացած է:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հոգեբանութիւն Ստորոգութիւն:Հոգեվերլուծութիւն
Մոնմարթրի Գերեզմանատուն
Պատմութիւն
Մոնմարթրի Գերեզմանատունը բացուած է 1825 թուականի Յունուար 1-ին: Սկզբնապէս յայտնի էր որպէս la Cimetière des Grandes Carrières (Մեծ Հանքերու գերեզմանատուն) Անունը կը ցուցամեր գերեզմանատունի իւրայատուկ տեղը՝ կիփսի հանքը: Ֆրանսական յեղափոխութեան ատենը անիկա օգտագործուած էր զանգուածային թաղումներու համար: Անիկա կառուցուած էր փողոցի մակարդակէն ցածր ձգուած կիփսի հանքին տեղը: Անոր օգտագործուող միակ մուտքը կառուցուած է Avenue Rachel-ին կողմէն: Գերեզմանատունը յարգի է զբօսաշրջիկներուն համար եւ կը հանդիսանայ վերջին հանգրուանը Մոնմարթրի տարածքին ապրած եւ ստեղծագործած բազմաթիւ արուեստագէտներուն համար:
ԱՄՆի Երկրորդ Կին
Տիտղոսը յաճախ չէր գործածուէր մինչեւ 1980ական թուականները: 1990ական թուականներուն տիտղոսը դարձաւ «կին՝ փոխ նախագահի», սակայն ետ սկսաւ գործածուիլ Պարաք Օպամայի նախագահութեան ժամանակաշրջանին մէջ եւ շարունակուեցաւ Տանըլտ Թրամփի նախագահութեան ընթացքին, թէեւ նախագահութիւնը ստանցնելէն վեց ամիս ետք հաստատեց թէ տիտղոսը բնաւ չէր լսած:
Կրետէ
Ք․Ա․ 3000–1500 թուակններուն, Կրետէի մէջ կը զարգանայ Եւրոպայի առաջին քաղաքակրթութիւնը՝ Մինոասեան քաղաքակրթութիւն, կեդրոն ունենալով Քնոսոս, Ֆեսթոս, Մալիա, Զաքրոս եւ Ղուրնիա։
Վարչական կարգաւորում
Կրետէն Յունաստանի 13 Շրջանային Միաւորներէն մէկն է։ Կղզին ինքնին բաժնուած է չորս շրջանային միաւորումներու։  Ստորեւ, շրջանային միաւորումները իրենց տարածքաշրջանի բնակչութեան թիւով (2011 մարդահամար)․ կը նշուին ձախէն աջ իրենց աշխարհագրական դիրքով՝
Պատմութիւն
Տորացիներու կամ «Յունական ցեղերու» արշաւանքով, ներխուժումով (Ք․Ա․ 1100), Միկինեան քաղաքակրթութիւնը կը կործանի։ Այն ժամանակին է որ Կրետէն, ինչպէս մնացեալ Յունաստանը կը մտնէ «Յունական Մութ դարերու»ն որ «երկրաչաբական շրջան» ալ կը կոչուի։ Դասական շրջանին, Կրետէն չի մասնակցիր պարսկական եւ պեղոպոնիզեան պատերազմներուն (տե՛ս Յունապարսկական պատերազմներ)։  Իսկ հելլենիստական ժամանակաշրջանին, Մակետոնացիներն ու Ռոտոսցիները կը մխրճուին Կրետէի քաղաքներուն ներքին վէճերուն։
Հնագիտական վայրեր եւ թանգարաններ
Կրետէ կղզին ունի բացօթեայ ընդարձակ հնագիտական վայրեր․ Մինոասեան քաղաքակրթութեան շրջանին զարգացած քաղաքները՝ Քնոսոս, Մայլա (հին քաղաքը), Փեթրա, Ֆեսթոս եւ Ղորթիս, ինչպէս նաեւ տարբեր ժամանակաշրջաններու հնագիտական իրերով հարուստ Քուֆոնիսի կղզին՝ կ՛ընդգրկէ Մինոասեան քաղաքակրթութեան, Հռոմէական շրջանի եւ Բ․ Համաշխարհային Պատերազմի աւերակներ։ Կրետէն ունի բազմաթիւ թանգարաններ, որոնք տարածուած են գլխաւոր քաղաքներուն եւ գիւղաքաղաքներուն մէջ։
Տե՛ս նաեւ
Քիթիրա
Փաթրա
Յովհաննէս Յովհաննիսեանի տուն-թանգարան
Ցուցադրութիւն
Թանգարանի սրահներուն մէջ (աշխատասենեակ, ննջարան, սեղանատուն, հիւրասենեակ) կը ցուցադրուին եւ պահոցներուն մէջ կը պահուին մօտ 700 հիմնական նիւթեր, որոնք կը ներկայացնեն Յովհաննէս Յովհաննիսեանի կեանքի ուղին, ուսումնառութեան, գրական, հասարակական եւ մանկավարժական գործունեութեան տարիները, անոր երկերու ստեղծման պատմութիւնը եւ այլն։ Թանգարանին մէջ կը ցուցադրուին նաեւ երկերու հրատարակութիւններ, լուսանկարներ, անձնական իրեր, բանաստեղծի ինքնագրեր, անոր նուիրուած ուսումնասիրութիւններ, գեղանկարչական աշխատանքներ եւ այլն ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Տուն թանգարաններ Ստորոգութիւն:Թանգարաններ
Մարկիոնականութիւն
Հիմնադիր
Մարկիոն ծնած է 110-ին, Սինոպ քաղաքը:
Մարկիոնի Տիեզերաբանութիւնը Եւ Աստուածաբանութիւնը
ՕՐԷՆՔՆԵՐՈՒ ԱՍՏՈՒԱԾԸ՝ իրեն յատուկ երկինքով գոյ:
Սալբի Գասպարեան
Կրթութիւն
1995-2012 Սալբի Գասպարեան մաս կազմած է Վենետիկի Ca' Foscari Պետ. Համալսարանի հայագիտութեան ամպիոնի հայոց լեզուի եւ մշակոյթի ամառնային խտացեալ դասընթացքներու դասախօսական կազմին:
1802 թուական
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1802
Wattpad
Ընկերութեան Մասին
Wattpad-ը արձանագրուած է որպէս WP Technology, Inc. կը յամարուի քանատական ընկերութիւն՝ Թորոնթօ քաղաքի մէջ: Ներկայիս իրենց գրասենեակը կը գտնուի պատմական Ուելինկթոն փողոցի վրայ, Թորոնթոյի մէջ: Wattpad-ի խումբը անընդհատ կը մեծնայ եւ 2015-ին իրենց խումբը բաղկացած է 100-է աւելի մարդէ:
Սեն Փեթերսպուրկ
Եղած է երեք յեղափոխութիւններու՝ 1905–1907, 1917-ի Փետրուարեան եւ Հոկտեմբերեան յեղափոխութիւններու կեդրոնը ։ 1941–1945-ականներու Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ քաղաքը 872 օր գտնուած է շրջափակման մէջ, որու արդիւնքով աւելի քան 2 մլն մարդ զոհուած է։ 1 Մայիս 1945-ին գերագոյն հրամանատար Իոսիֆ Սթալինի հրամանով Լենինկրատին շնորհուած է հերոս քաղաքի կոչում։ 2018-ի տուեալներով դաշնային նշանակութիւն ունեցող Սեն Փեթերսպուրկի կազմին մէջ կը մտնեն նաեւ զինուորական փառքի 3 քաղաք՝ Քրոնշդատդ, Քոլբինօ, Լոմոնոսով։
Աշխարհագրական դիրք
Սեն Փեթերսպուրկը տեղակայուած է Ռուսաստանի Դաշնութեան հիւսիս-արեւմուտքը՝ Մերձնեւեան դաշտավայրի սահմանին։ Կեդրոնի համակարգերն են՝ 59°57′ հս․ լ.30°19′ աւ. ե.։ Զբաղեցնելով Նեւա գետի գետաբերանին հարող Ֆիննական ծոցի Նեւայի ծովախորշի ափը՝ քաղաքը 90 քմ ձգուած է հիւսիս-արեւմուտքէն դէպի հարաւ-արեւելք։ Քաղաքի բարձրութիւնը ծովի մակերեւոյթէն ըստ շրջաններու՝ կեդրոն՝ 1-5 մ, հիւսիս՝ 5-30 մ, հարաւ եւ հարաւ-արեւմուտք՝ 5-22 մ։ Քաղաքի սահմանագիծին մէջ ամենաբարձր վայրը Քրասնոյէ Սելօ քաղաքին մէջ գտնուող Տուտերկոֆի բարձունքներն են՝ 176 մեթրով ։ Քաղաքի տարածքին կը գտնուի բարձրութիւններու եւ խորութիւններու հաշուարկման համակարգի զերոյական նիշը, որ քանի մը պետութիւններու հարթաչափական ցանցերու համար կը ծառայէ իբրեւ ելման կէտ ։
Սեն Փեթերսպուրկը կը գտնուի Մոսկուայի ժամային գօտիին մէջ՝ UTC +3:00։
Բնակչութիւն
2018-ի տուեալներով Սեն Փեթերսպուրկի մէջ կ՛ապրի 5 356 755 անձ։ Իր բնակչութեամբ այն Ռուսաստանի երկրորդ եւ Եւրոպայի չորրորդ քաղաքն է, ինչպէս նաեւ Եւրոպայի երկրորդ (Սթամպուլէն ետք) քաղաքը, որ պետութեան մայրաքաղաք չէ։ Աշխարհի ամենահիւսիսային միլիոնանոց քաղաքն է։
Տնտեսութիւն
Սեն Փեթերսպուրկը Ռուսաստանի Դաշնութեան ամենակարեւոր տնտեսական կեդրոններէն մէկն է։ 2015-ին քաղաքի Համախառն շրջանային արդիւնքը, ըստ Պետական վիճակագրութեան դաշնային ծառայութեան տուեալներու, կազմած է 3.024 դրիլիոն ռուբլի (2013-ին՝ 2.491 դրիլիոն ռուբլի) ։ Տնտեսական գործունէութեան հիմնական տեսակներն են (փակագիծերուն մէջ՝ Համախառն շրջանային արդիւնքի մասնաբաժինը՝ 2014-ի դրութեամբ) ․
Երթեւեկութիւն
Քաղաքային մայրուղիներու զբաղուածութիւնը թրանզիթային երթեւեկութեանց թեթեւցնելու համար Սեն Փեթերսպուրկի շուրջը կառուցուած է օղակային ինքնաշարժի ճանապարհ։ Սեն Փեթերսպուրկի այլ տարածաշրջաններու հետ կապող հիմնական ճանապարհներն են (ժամացոյցի սլաքի ուղղութեամբ՝ Ֆիննական ծոցէն)՝ Փրիմորսքի խճուղի, Վիպորկի խճուղի, Փրիօզէօրսքի խճուղի, Սեն Փեթերսպուրկ-Մորիէ ճանապարհը, Մուրմանսքի խճուղին, Փետրոզաւոտի խճուղին, Մոսկուայի խճուղին, Փուլքովոյի խճուղին, Քիեւի խճուղին, Թալլինի խճուղին, Փեթերկոֆի խճուղին ։ Սեն Փեթերսպուրկի վարչութեան երթեւեկութեան ենթակառուցուածքի զարգացման կոմիտէի տուեալներով՝ Սեպտեմբեր 2017-ի դրութեամբ միջքաղաքային ճանապարհներու 37%-ը ոչ բնական կը վիճակեն, 2020-ին կը ծրագրուի տոկոսը իջեցնել 20-ի ։
Առողջապահութիւն
Սեն Փեթերսպուրկի առողջապահական հաստատութիւններու մեծ մասը կը մտն է ՌԴ առողջապահութեան նախարարութեան համակարգին մէջ եւ կը բաժանուի 3 խումբի՝ Սեն Փեթերսպուրկի առողջապահութեան կոմիտէին ենթարկուող, ՌԴ առողջապահութեան նախարարութեան դաշնային հաստատութիւններ, Բժշկակենսաբանական դաշնային գործակալութեան հաստատութիւններ եւ Լենինկրատի մարզի հաստատութիւններ, որոնք կը գտնուին քաղաքի սահմանագիծին մէջ։ Սեն Փեթերսպուրկի կառավարութեան առողջապահութեան կոմիտէն պետական իշխանութեան գործադիր մարմինն է՝ առողջապահութեան ոլորտին մէջ քաղաքային քաղաքականութիւն վարելու առումով։ Բացի ՌԴ առողջապահութեան նախարարութեան համակարգ մտնող հաստատութիւններէն, քաղաքին մէջ տեղակայուած են նաեւ առողջապահական այլ գերատեսչութիւններու հաստատութիւններ, ինչպէս նաեւ ոչ պետական հաստատութիւններ ։
Մարզանք
Սեն Փեթերսպուրկի մէջ զարգացած է ինչպէս սիրողական, այդպէս ալ մասնագիտական մարզանքը։ Քաղաքին մէջ կայ 1649 մարզասրահ, 118 լողաւազան, 18 դահուկային կայան, 17 արհեստական սառոյցով, ծածկովի առարկայ, 13 մարզադաշտ՝ աւելի քան 1500 տեղով, 11 թիավարման կայան, 10 մարզանքի պալատ, հեծանիւավազքի ուղի[11]։ Անոնցմէ են «Քրեսդովսքի» եւ «Պետրովսքի» մարզադաշտերը, «Յոբելեանական» մարզանքի պալատը, Սառէ պալատը, Ձմեռնային մարզադաշտը, «Փեթերսպուրկեան» մարզահամերգային համալիրը, Սիպուր Արենան, ՍԿԱ լողի աւազանը ։
Կուսթաւ Ե.
Կենսագրութիւն
Շուէտ կառավարութեան հետ ուղղակի ըլլալով զբաղած վերջին թագաւորը եղած է: 1916 թուական ին կառավարութեան հետ ռազմային պաշտպանութեան պիւճէի մասին տարաձայնութիւններ ապրած է:
Ճէյմս Պաղեան
50px|«Կոլումպիա» (STS-40) «Քոլումպիա» (STS-40)
Անձնակազմ
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:1952 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Ամերիկացի տիեզերագնացներ Ստորոգութիւն:22 Փետրուարի ծնածներ‎ Ստորոգութիւն:Ամերիկահայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:Ամերիկահայ մարզիկներ Ստորոգութիւն:Ամերիկահայ գիտնականներ Ստորոգութիւն:Ֆիլատելֆիա ծնածներ
Ալպերթ Այնշթայն
Իր գործունէութեան շեմին Այնշթայնը կը կարծէր, որ Նիւթոնեան մեքանիքան այլեւս բաւարար չէ համապատասխանացնելու դասական մեքանիքայի օրէնքները ելեկտրամագնիսական դաշտի օրէնքներուն հետ։ Այս գաղափարն էր, որ ուղղորդեց զայն զարգացնելու իր յարաբերականութեան յատուկ տեսութիւնը։ Այնշթայնը հասկցաւ, որ յարաբերականութեան սկզբունքը կարելի է տարածել քաշողականութեան դաշտերուն վրայ, որուն հետեւեցաւ 1916 թուականին քաշողականութեան տեսութեան ստեղծումը, որուն մասին ան հրատարակեց Յարաբերականութեան ընդհանուր տեսութիւն յօդուածը։ Ան կը շարունակէր զբաղիլ վիճակագրական մեքանիքայի եւ քվանդային տեսութեան խնդիրներով, որոնք յանգեցան մասնիկներու տեսութեան եւ մոլեգուլներու շարժման անոր բացատրութեան։
Վաղ տարիներ
Ալպերթ Այնշթայնը նախնական կրթութիւնը ստացեր է տեղւոյն կաթողիկէ դպրոցէն։ 12 տարեկանին ամբողջութեամբ կը տրուի կրօնին, սակայն շուտով գիտահանրամատչելի գրականութիւն ընթերցելով, դարձաւ ազատամիտ եւ սկսաւ թերահաւատօրէն վերաբերիլ հեղինակութիւններուն ։ Մանուկ տարիքին անոր վրայ խորը տպաւորութիւն ձգած են կողմնացոյցը, Եուքլետէսի (յունարէն Eukleidēs) «Սկզբունքներ»-ը (1889) եւ Էմանուէլ Քանթի «Զուտ բանականութեան քննադատութիւն»-ը։ Բացի այդ, մօր նախաձեռնութեամբ, 6 տարեկանին սկսած է ջութակ նուագել սորվիլ։ Երաժշտութեամբ հրապուրուածութիւնը ուղեկցած է Այնշթայնին՝ ողջ կեանքին ընթացքին։ 1934-ին գտնուելով ԱՄՆ-ի Փրինսթըն քաղաքին մէջ, ան բարեգործական համերգ կու տայ, ուր ջութակով կը կատարէ Մոցարթի ստեղծագործութիւնները՝ նացիական Գերմանիայէն արտագաղթած գիտնականներու եւ արուեստագէտներու համար։
Յարաբերականութեան Յատուկ Տեսութիւն
Փուանքարէն (ֆր.՝ Henri Poincaré) ցոյց տուաւ նաեւ յարաբերականութեան սկզբունքի ընդհանրացուած ձեւակերպումները, որ կ՝ ընդգրկէ Ելեկտրատինամիքան (electrodynamics)։ Բայց եւ այնպէս ան կը շարունակէր ճանչնալ եթերի գոյութիւնը, թէեւ ինք այն կարծիքին էր, որ այն երբեք չի յաջողիր գտնել։ 1900 թուականին բնագիտութեան համագումարի զեկոյցին մէջ Փուանքարէն առաջին անգամ կ՝ արտայատէ այն միտքը, որ դէպքերու միաժամանակութիւնը բացարձակ չէ եւ իրենցմով կը ներկայացուի պայմանադրութիւնը (convention)։ Խօսք եղաւ նաեւ լոյսի արագութեան վերջնականութեան մասին։ Այդպէս 20-րդ դարու սկիզբը գոյութիւն ունէր 2 անմիաբան շարժաբանութիւններ (kinematics) դասական՝ Կալիլիոյ (իտալ.՝ Galileo Galilei) (transformation) ձեւափոխութիւններով (تحويل جاليليو) եւ Ելեկտրամագնիսական՝ Լորենցի (Hendrik Antoon Lorentz)։ ձեւափոխութիւններ تحويل لورينتز։
1803 թուական
1803 թուական, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու երրորդ տարին
Պանք Օթոմանի Գրաւում
Հետեւանքներ
Այս արիւնահեղութիւնը, որ տեղի ունեցաւ կայսրութեան մայրաքաղաքին մէջ, պետութիւններու ներկայացուցիչներուն աչքին առջեւ, վերստին մեջտեղ բերաւ այն սարասափները, որոնք երկու տարիէ ի վեր գոյութիւն ունէին Փոքր Ասիոյ ներսը։ Մեծ տէրութեանց ներկայացուցիչները ուրիշ բան չըրին եթէ ոչ յուշագիր մը ներկայացնել, սուլթանին համար նախատալից բառերով խմբագրուած։
Հայկական Դրամի Խորհրդանշան
Կեդրոնական Դրամատան մրցոյթ
Կեդրոնական Դրամատան մրցոյթին մասնակցած են նկարիչ Ռ. Արուտչեանի առաջարկը, որ ունի իւրոյի խորհրդանիշին բնորոշ տարրերը, եւ ճարտարապետ Վ. Փենեսեանի առաջարկը, որ կը բխի «փող» բառի առաջին տառէն: Բացի նշուած տարբերակներէն յայտնի են քանի մը այլ մտահղացումներ, որոնք չեն ներկայացուած մրցոյթին:
Խաչակիրներու Ե․ Արշաւանք
Նախապատրաստութիւն
Ինոկենտիոս III պապը տակաւին 1208–էն ծրագրած էր նոր խաչակրաց արշաւանք կազմակերպելու՝ Այյուպեան սուլթանութիւնը կործանելու եւ Երուսաղէմը գրաւելու նպատակով։ Ապրիլ 1213–ին ան շրջաբերական մը հրատարակեց «Quia maior»՝ կոչ ընելով բոլոր քրիստոնէաներուն միանալ նոր խաչակրաց արշաւանքին։ 1215–ին կոչը կրկնուեցաւ «Ad Liberandam» շրջաբերականին մէջ :
Երուսաղէմ
Առաջինը խաչը ընդունեց Անդրաշ II-ը : Նախքան Հունգարիա վերադարձը, ան կը շարունակէր հինգերորդ արշաւանքի առաջնորդը մնալ : Անդրաշ II եւ իր բանակը հաւաքուցան 23 օգոստոս 1217-ին Սպլիթի մէջ։ 9 հոկտեմբեր-ին վենետիկեան նաւատորմը՝ այդ ժամանակաշրջանին Եւրոպայի մէջ ամենամեծ նաւատորմը, խաչակիրներուն Կիպրոս տարաւ, ուր անոնք նաւարկեցին Աքքա: Հոն անոնք միացան Երուսաղէմի թագաւոր Ժան տը Բրիենի, Հուգո Կիպրացի եւ դուքս Բոեմունդ IV Անտիոքցի բանակին, որպէսզի Սուրիոյ մէջ կռուին Այյուպեաններու դէմ։ Հոկտեմբերին խաչակիրներու առաջնորդները Աքքայի մէջ Անդրաշ II-ի ղեկավարութեամբ ռազմական խորհուրդ մը կատարեցին : Խաչակիրներուն՝ Երուսաղէմ երթալէ ետք մուսուլմանական իշխանութիւնները պատերը եւ ամրոցները աւիրեցին, որպէսզի քաղաքը գրաւելու ժամանակ չձգեն խաչակրներուն պաշտպանել զայն։ Շատ բնակիչներ փախան քաղաքէն, վախնալով 1099–ի Խաչակրաց առաջին արշաւանքի արիւնահեղութեան կրկնութենէն։
Անդրաշ II-ի լաւ պատրաստուած բանակը 10 նոյեմբեր-ին Բեթսայիդայի մօտ, Հորդանան գետի վրայ ջարդեց սուլթան ալ-Ադիլի զօրքերուն։ Մուսուլմանները նահանջեցին իրենց ամրոցներ եւ քաղաքներ։ Բաբանները եւ տրեբուշները չժամանեցին ժամանակին, այնպէս որ, անոնք ստիպուած էին Լիբանանի եւ Թաբոր լերան ամրոցները իզուր պաշտպանել։ Ինքը Անդրաշ II-ը, իր ժամանակը կ՛անցնէր տարբեր տոհմերու մասունքներ հաւաքելով։ Ռազմական գործողութիւնները դանդաղ կ՛ընդանային, եւ 1218–ի սկիզբը Անդրաշ II-ը հիւանդացաւ եւ որոշեց Հունգարիա վերադառնալ : Փետրուար 1218–ին Հուգո I-ն եւ Բոեմունդ IV-ը նոյնպէս տուն վերադարձան :
Եգիպտոս
Յունիս 1218–ին խաչակիրները Դամիետայի պաշարումը սկսան, եւ, հակառակ կայազօրի դիմադրութեանը, 25 օգոստոս-ին կրցան քաղաքի գլխաւոր ամրոցը գրաւել։ Անոնք չկրցան ամբողջ քաղաքը գրաւել, զօրքի մէջ համաճարակը տարածուեցաւ, մահացածներէն մէկը դարձաւ Ռոբերթ Կերզոնը։ Սուլթան ալ-Ատիլը մահացաւ, եւ անոր յաջորդեց որդին՝ ալ-Քամիլը: Հոնորիոս III-ը 1219–ին Պայո Գալվաուին ուղարկեց գլխաւորելու խաչակրաց արշաւանքը։ Ալ-Քամիլը կը փորձէր խաչակիրներու հետ հաշտութեան մասին բանակցութիւններ տանիլ։ Ան առաջարկեց Երուսաղէմը փոխարինել Դամիետայի հետ, բայց Պայո Գալվաուն այս առաջարկները չընդունեց։ Իմանալով անոր մասին, Վիլեամ I-ը Հոլանտա ուղեւորեց։ Օգոստոսին կամ սեպտեմբերին Ֆրանցիսկ Ասսիզեցին խաչակիրներու ճամբար ժամանեց եւ հանդիպեցաւ սուլթանի հետ : Նոյեմբերին խաչակիրները ուժասպար ըրին սուլթանի ուժերը, եւ, վերջապէս, կրցան Դամիետան գրաւել։
Բամբիշ (անձնանուն)
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայկական իգական անձնանուններ Ստորոգութիւն:Հայկական անձնանուններ
Վաչէ Տաղլեան
Կենսագրութիւն
Հայութեան ծառայելու իր բաղձանքը, որ պատանի տարիքին կը դրսեւորուէր պահակութեան ճամբով, գոհացում չի տար անոր եւ գաղափարական կազմաւորման ճամբով կ'ուզէ անցնիլ ուղղակի գործօն պայքարի: Ոչ ոք կը մտածէր Վաչէին խօսքերուն մասին եւ ոչ ոք կ'անդրադառնար անոր ըսածներուն լրջութեան: Ան ըսած է. «Ես բնական մահով պիտի չմեռնիմ, զոհը պիտի չըլլամ ճակատագրի խաղերուն: Ես Հայ Դատի զինուոր եմ. Կեանքս պիտի զոհեմ այդ ճամբուն վրայ:»
Սուրբ Սարգիս Եկեղեցի (Թիֆլիս)
Պատմութիւն
Ռուսական կայսրութեան կազմի մէջ մտնելով կը սկսի Թիֆլիսի բուռն զարգացումը։ 1831 թ-ին Ղրիմիէն ժամանած Մանուէլ Կիւմուշխանեցին Սուրբ Սարգսի եպիսկոպոսապետ կը նշանակուի եւ կը սկսի եկեղեցւոյ վերաշինումը։
Կապոյտ Սրահ
Երգեհոն
Կապոյտ սրահին մէջ կը գտնուի երգեհոնը, որ յայտնի է իբրեւ Stadshusorgeln (քաղաքապետարանի երգեհոն): Այն ունի շուրջ 10000 խողովակ եւ կը հանդիսանայ Սքանտինաւիայի 2-րդ ամենամեծ երաժշտական գործիքը : 1960-ականներու վերջը երգեհոնը վերականգնուած է, յետագային գործիքը պահպանուած է, սակայն 2007-ին որոշուած է, որ գործիքը պէտք է հիմնանորոգուի, եւ 2007-2008-ականներուն Անգլիոյ մէջ երգեհոնը ամբողջովին նորոգած է Harrison & Harrison ընկերութիւնը :
Պէյրութի Նաւահանգիստի Պայթումը (2020)
Պէյրութի նաւահանգիստի պայթումը (4 Օգոստոս 2020), Լիբանան ի մայրաքաղաք  Պէյրութ ի  մէջ, երեկոյեան ժամը 6:07-ին որոտացած մեծ պայթում։
Վնասներ
Ականատեսներու վկայութեամբ՝ պայթումէն վնասուած են 10 քմ հեռաւորութեան վրայ գտնուող տուները։ Լիբանանի պետութեան տուեալներուն համաձայն, երկրին երկրորդ մեծ հացահատիկի շտեմարանը աւերուած է ինչ որ աւելիով սրած է Պսակաձեւ Ժահրի եւ ծանր տնտեսական ճգնաժամի հետեւանքով յառաջացած սնունդի պակասը :
Հայկական Եկեղեցի (Կրոզնի)
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Կրօն
Ղուրնիա
Տեղեկութիւններ
Ղուրնիային հնաբանական պեղումները սկսած են Ի․ դարասկիզբին։ Յայտնաբերումները կը վկայեն թէ եղած է Մինոասեան քաղաքակրթութեան պալատ։ Հնադարեան պալատական համալիրը լաւ վիճակի մէջ պահպանուած ըլլալով, անոր տրուած է «Մինոասեան Կրետէին Բոմբէյը »։
Պատմութիւն
Պալատական համալիրը կառուցուած է Միջին Մինոասեան ժամանակաշրջանին։ Բնակավայրին հետ կործանուած է, ինչպէս բոլոր մնացեալ մինոասեան քաղաքները, մօտաւորապէս Ք․Ա․ 1450-ին։ Բնակավայրը վերջնականապէս կը լքուի Ք․Ա․1200-ին։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մինոասեան քաղաքակրթութեան քաղաքներ Ստորոգութիւն:Յունաստանի հնադարեան քաղաքներ Ստորոգութիւն:Եւրոպայի հնադարեան քաղաքներ
Մեսրոպ Մաշտոցի Յուշարձան (Երեւան)
Տուեալներ
Արձանը կը պատկերէ հայոց այբուբենի հեղինակ Մեսրոպ Մաշտոցին, որու աջ ձեռքի ետեւը հայոց գիրերն են։ Մաշտոցի կողքին՝ ձախ ոտքի մօտ, ծունկի եկած անոր աշակերտ Կորիւնը։ Հայոց գիրերէն ձախ, պատին, փորագրուած է հայոց այբուբենով գրուած առաջին նախադասութիւնը. «Ճանաչել զիմաստութիւն եւ զխրատ իմանալ զբանս հանճարոյ»։ Կորիւնէն աջ, պատին, պատկերուած է սրով եւ վահանով արծիւ։
Վարդերես Գարակէօզեան
Հեղինակն է նաեւ մանկական գրքոյկնըրու
Շնիկիս հետ (Պոլիս, 1961, Փարիզ, 1970), կենդաիներս խաղերով(Պոլիս, 1962, Փարիզ,1970):
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ
Փիրկոս
Փոխադրութիւն
«Փիրկոս» կայանը կը սպասարկէ Քատաքոլոն-Օլիմպիա երկաթուղային գիծը: Փաթրաս-Քիփարիսիա երկաթուղային գիծը փակուեր է 2011 թուականին։
Փիրկոս համայնք
Փիրկոս համայնքը հիմնադրուեր է 2001 թուականին :
Անարատ Յղութեան Հայ Քոյրերու Միաբանութիւն
Պատմություն
Հիմնադիր՝ Անտոն-Պետրոս Թ. Հասունեան, Կաթողիկոս-Պատրիարք Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ եւ առաջին հայ Քարտինալ՝ Տիեզերական Եկեղեցւոյ:1840-ական թուականներուն կը ծրագրէ հիմնել «Հաւատաւոր Կոյսերու» միաբանութիւն մը, որու հիմնական նպատակ էր դաստիարակել հայ համեստ դասակարգի իգական սեռի միտքն ու հոգին քրիստոնէական, մարդկային ու ազգային արժէքներով: Այս բարենպատակ ու ազգօգուտ ծրագիրը կ’իրականացնէ գործակցութեամբ՝ Մայր Սրբուհի Հաճի-Անտոնեանի, որ իր կեանքը նուիրած էր բարեսիրական գործերու, եւ իբրեւ «տան մայրապետ»՝ զբաղած աղքատ փոքրիկներու կրթութեամբ: 9 Դեկտեմբեր, 1847-ին, Մայր Սրբուհին չորս նուիրեալ քոյրերու հետ միասին կ’ուխտեն՝ հնազանդութեամբ, ողջախոհութեամբ եւ խոնարհ կեանքով նուիրուիլ Աստուծոյ ծառայութեան: Այսպիսով սկիզբ կ’առնէ «Աստուածամօր Տունը»՝ Անարատ Յղութեան Հայ Քոյրերու Միաբանութիւնը:
Գործունէութիւն
20-րդ դարու արշալոյսին, հայ աղջիկը խրոխտ իր ազգային դաստիարակութեամբ, լոյս ու գիտութիւն ստացած, կրօնական ու բարոյական արժէքներով կերտուած, ապագայ մայրութեան, ճշմարիտ «Հայ Մայր» ըլլալու կոչումին կը պատրաստուի: Այս գործունէութիւնը իր վերելքը կը շարունակէ մինչեւ 1915:
1923-ին, Մայրավանքը եւ նորընծայարանը Պոլիսէն կը փոխադրուին ապահով վայր՝ Հռոմ:
Սասունցի Դաւիթ (յուշարձան)
Պատմութիւն
Վարպետ աշխատանքն աւարտեց անհաւատալի կարճ ժամկէտով՝ 18 օրուան մէջ։ յուշարձանը կը տեղադրուի կայարանամերձ հրապարակին եւ այնտեղ կը մնայ մօտ 2 տարի։ 1941 թուականին Քոչարի կը ձերբակալուի եւ արձանը կ′ ոչնչացուի։ Քանդակագործին կը բերագրուէրմեղ թէ «մերկացրած սրով հեծեալը կը նայի դէպի «բարեկամ» Թուրքիա...» եւ այդ հաւասարազօր էր «ժողովուրդի թշնամի» կոչուելով։  Երկու տարի, չորս ամիս բանտարկուելէ ետք Քոչարին ազատ կ′ արձակուի։
1957–ին Խորհրդային իշխանութիւնները կ′ որոշեն արձանը վերականգնել եւ Քոչար կը ստեղծէ իր գլուխ–գործոցներէն մէկը։
Աւետիս Ռազմիկ
«Դիպլոմ» «Համաշխարհային Հայկական Կոգրես
2016-ին Աւետիս Ռազմիկ ստացած է «Դիպլոմ» «Համաշխարհային Հայկական Կոգրեսի, Ռուսաստանի Հայերի Միութեան, ՀՀ Սփիւռքի Նախարարութեան, Հայաստանի Ժուռնալիստների Միութեան» կողմէ: Այդ տրուած է Ռուսաստանի Հայոց Միութեան նախագահ Արա Աբրահամեանի կողմէ՝ որպէս դափնեկիր լրագրողներու լաւագոյն հրապարակումներու մրցոյթին:
1806 թուական
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1806 ծնունդներ
Կուսթաֆ Ռէթսիւս
Պատիւ
Ռէթսիւսը 23 անգամ եղած է Նոպէլեան Մրցանակի թեկնածու 1901-էն մինչեւ 1916-ը:
Արշակ Բ.
Արտաքին քաղաքականութիւն
Երկու ուժերը կը ձկտէին իրենց կողմը գրաւել հայոց թագաւորը, որ ունէր զգալի թիով զինական ուժ: Ամիանոս Մարկելիանոս պատմիչը կը վկայէ, որ Շապուհը եւ Կոստանդիանոս կայսրը նամակագրութիւն ունեցած են: Շապուհ ամէն կերպ ձգտած է համոզելու եւ սպառնալու Կոստանդիանոսին, որպէսզի վերջինս հեռու մնայ պատերազմական գործողութիւններէն եւ իրեն զիջի Հայաստանն ու Միջագետքը:
Հռոմէա-պարսկական պատերազմ (359-363)
Արշակ թագաւորը զբաղած էր երկրի տնտեսութեան աշխուժացմամբ եւ բանակի համլրումով: Պատերազմը բռնկեցաւ 359 թուականին, երբ Շապուհի 100 հազարանոց բանակը Միջագետք մտաւ եւ պաշարեց Ամիդ (Տիարպեքիր) քաղաքը: Այս քաղաքի գրաւման ժամանակ զոհուեցաւ շուրջ 30 հազար պարսիկ զինուոր: Կոստանդիանոս կայսրը տեղեկանալով Շապուհի ներխուժման մասին եկաւ Կեսարիա եւ վերջ դրաւ վերջինիս առաջխաղացումը: Ան 360 թուականի գարնան, ինչպէս կը վկայէ Ամիանոս, տեսակցութիւն ունեցաւ Արշակի հետ, որ հաստատեց, որ հաւատարիմ կը մնայ Հռոմի: 361 թուականի գարնան, կայսրը Յուլիանոս զօրավարին կը հրամայէ իր լեգէոններով տեղափոխուիլ արեւելք, սակայն վերջինս կ'ապստամբի, սակայն ռազմական որեւէ ընդհարում անոր եւ Կոստանդիանոսի միջեւ տեղի չունենար: Կոստանդիանոս 3 նոյեմբեր 361-ին կը մահանայ Կիլիկիոյ մէջ։ Յուլիանոս պատերազմ կը շարունակէ: Հայաստան ուղղարկուած է Պրոկոպիոս զօրավարը եւ Սեբաստիանոս կոմսը հայկական զօրքերու հետ պէտք է յարձակէին Մարաստանի վրայ եւ դժուար վիճակի մէջ դնէին Շապուհին: Միեւնոյն ժամանակ կայսրը յարձակւում է Միջագետքում Տիզբոնի ուղղութեամբ, սակայն մարտերից մէկի ժամանակ զոհւում է:
Կայսր կը հռչակուի Հովիանոս, որ 363-ին պայմանագիր կը կնքէ, որ պատմութեան յայտնի է «ամօթալի հաշտութիւն անուամբ: Ան կը հրաժարի Հայաստանի օգնելէ եւ Շապուհին կը զիջի շարք մը տարածքներ Միջագետքի եւ Արեւմտեան Հայաստանի մէջ։ Այս հաշտութենէն ետք հայկական ուժերը մինակ կը մնան իրենց թիւը քանի անգամ մը գերազանցող պարսիկներու դէմ: Վասակ Մամիկոնեանը 60 հազարանոց զօրքով Ատրպատական կ՛երթայ, սակայն յարձակումը Հայաստանի վրայ տեղի կ՛ունենայ Աղձնիքէն: Պարսկական զօրքերը մերուժան Արծրունիի գլխաւորութեամբ կը պաշարեն Տիգրանակերտը, սակայն բնակչութիւնը դիմադրութիւն ցոյց կու տայ: Տիգրանակերտի գրաւումէն ետք անոնք կը գրաւեն Դարանաղեաց գաւառի Անի ամրոցը, կը թալանեն հայոց արքաներու դամաբարանները, կը վերցնեն թանգարաններու աճիւնները Պարսկաստան տեղափոխելու նպատակով: Անոնք կը մոտենան Այրարատեան աշխարհ: Վասակ Մամիկոնեան, իմանալով այս մասին, իր բանակով Այրարատ կու գայ՝ այստեղ ճակատամարտին պարտութեան կը մատնէ պարսկական զօրքերուն:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:368 մահեր (արւմտ.) Ստորոգութիւն:Արշակունիներ Ստորոգութիւն:Հայ միապետներ
Շահ Ճահան
Շահ Ճահան հիմնած եւ կառուցած է բազմաթիւ յուշարձաններ եւ շիրիմներ, անոնցմէ ամէնէն յատուկն է Թաժ Մահալը որ կառուցած է 1632-էն 1654 թուականներուն միջեւ, իր կնոջ՝ Մումթազ Մահալին (1 Սեպտեմբեր, 1593 -17 Յունիս, 1631) համար:
Արամ Գարամանուկեան
Արամ Գարամանուկեան, սուրիական բանակի հայազգի զօրավար-տեղակալ, իրաւաբան ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1 Մայիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:23 Դեկտեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ իրաւաբաններ Ստորոգութիւն:Հայ ռազմական գործիչներ Ստորոգութիւն:Հայ զինուորականներ
Լաթվիական ճարտարապետութեան թանգարան
Պատմութիւն
Լաթվիական ճարտարապետութեան թանգարանի հիմնադրամները կը պարունակեն աւելի քան 9000 միաւոր պահպանուող ցուցանմուշ: Անոնցմէ են ամենայայտնի եւ հեղինակաւոր վարպետներու անուամբ փաստաթուղթեր եւ նիւթեր, ինչպիսին են` Քրիստոֆ Հապերլանտը, Եոհան Դանիէլ Ֆելսքոն, Եանիս-Ֆրիտրիք Պաումանիսը, Վիլհելմ Պոքսլաֆը, Էյժէն Լաուպէն:
Բամբիռ
Պատմութիւն
15 Ապրիլին 2011-ին տեղի կ'ունենայ առաջին սերունդի «Բամբիռ» խումբի «Armenian scotch» ձայնասկաւառակին շնորհահանդէսը։ Ձայնասկաւառակին մէջ զետեղուած են խումբին առաջին եւ երկրորդ սերունդի 30-ամեայ գործունէութեան ընթացքին ստեղծած աշխատանքները։ Ալպոմը նուիրուած է հայ մեծանուն բանաստեղծ՝ Յովհաննէս Թումանեանի 140 եւ սկովտիացի հանրայայտ բանաստեղծ՝ Ռոպըրթ Պըրնսի 250-ամեակներուն։ Ձայներիզին մէջ տեղ գտած են նաեւ երկու բանաստեղծներու ստեղծագործութիւններ. 18 երգերէն 17-ի երաժշտութիւնը տարբեր տարիներուն գրած է Գագիկ Բարսեղեանը (Ջագ)։ Ըստ Գագիկ Բարսեղեանի, երգաշարը կարծես բեմախաղ մ'ըլլար եւ այդ բեմախաղը անուն ունէր՝ Հայ-սկովտիական, կամ պարզապէս “Armenian scotch”։
Սուրբ Սարգիս Եկեղեցի (Լոնտոն)
Լոնոտնի Սուրբ Սարգիս եկեղեցի (St.Sargis Armenian Apostolic church of London), Հայ Առաքելական եկեղեցւոյ տաճար Մեծ Բրիտանիա յի մայրաքաղաք Լոնտոն ի Քենսինգտոն թաղամասին մէջ։
Թինոս
Բուսական եւ կենդանական աշխարհ
Թինոսի տարածքին կը հանդիպինք վայրի աղաւնիներու, նապաստակներու, մողէսներու, օձերու եւ ուրիշ սողուններու, քարայծներու, կաքաւներու եւ Սեպտեմբերէն մինչեւ Փետրուար զանազան գաղթող թռչուններու՝ տատրակներ, լորիկներ, վայրի բադեր, եւայլն։
Տնտեսութիւն
Կղզիին տնտեսութիւնը բացի զբօսաշրջիկութենէն, յենուած է նաեւ անասնապահութեան, գիւղանտնեսութեան, մեղուաբուծութեան, ձկնորսութեան, նաւագնացութեան եւ մարմարի գործարկութեան․ մարմարարուեստը ներառնուած է Եունեսքոյի Անշօշափելի Մշակութային Ժառանգութեան Ցանկին մէջ։
Խոսէ Քարերաս
Կենսագրութիւն
Հիւանդութիւնը յաղթահարելէ անմիջապէս ետք, ան կ'ուղղուի Մոսկուա, ուր Մոնսերաթ Կապալիէի հետ կը կազմակերպէ բարեգործական համերգ մը՝ Սպիտակի երկրաշարժի աղէտեալներուն համար ։
1990-ականներուն եւ 2000-ականներու սկիզբը ան տարեկան շուրջ 50 համերգով կը ներկայանար։
Անձնական կեանք եւ բնաւորութիւն
2006-ին ան կ'ամուսնանայ աւստրիացի իր նախկին ուղեկցորդուհիին Եուտա Եկերի հետ, սակայն անկէ ալ կը բաժնուի 2011-ին ։