cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Քուէյթի Հայերը
Քուէյթի Ազգային վարժարանը անցած է աւելի քան հինգ տասնեակ տարիներու ճանապարհ
Այժմ աշակերտութեան թիւը 443 է: Քուէյթի Ազգ. Վարժարանը, յաչս պետութեան, նոյն շէնքին մէջ գործող երկու տարբեր վարժարաններու կարգավիճակ ունի: Մանկապարտէզէն մինչեւ Թ. կարգ կը նկատուի օտար վարժարան, որ կ’իրագործէ Քուէյթեան հանրային վարժարաններու ծրագիրը եւ ազատ է հայերէնի, հայոց պատմութեան ու կրօնի դասաւանդութիւններուն մէջ, իսկ ճեմարանը (Թատամոն) ունի արաբական դպրոցի կարգավիճակ, բայց կրնայ հայագիտական նիւթեր դասաւանդել (հայ գրականութիւն եւ հայ դատ):
Քուէյթի Ազգային Վարժարան
Արաբ - Հայկական վարժարանի Հիմնադիր անհատները, Տնօրէնութիւնը եւ Ուսուցչական կազմը
Հիմնադիր անհատները՝ Երուանդ Թէրզեան, Յարութիւն Սահակեան, Միհրան Զաքարեան, Վարդան Գարակէօզեան, Տիգրան Մաճարեան եւ Պօղոս Յովակիմեան այդ աշխատանքը յաջողութեամբ կ՚աւարտեն եւ 20 Հոկտեմբեր 1960 թուակիր եւ թիւ 14 թուահամար պաշտօնական արտօնագրով կը հիմնեն Արաբ- Հայկական վարժարանը:
Առաջին տարին դպրոցը ուսումնական մասնաւոր ծրագիր մը չէ ունեցած եւ ոչ ալ դասացուցակ: Այլ իւրաքանչիւր ուսուցչուհի իր փափաքին եւ ընտրութեամբ դասանիւթ մը տուած է: Բոլոր տուեալները ցոյց կու տան, որ այդ տարիներուն հիմնադիր անհատներուն կողմէ յղացուած ծրագիրը դպրոց մը բանալու, ունեցած է ոչ թէ հայկական կրթօճախի մը հիմնումը, որպէս նպատակ, այլ մասնաւոր ձեռնարկութիւն մը սեփական շահ ապահովող: Համենայն դէպս սխալ ծրագրումի կամ ընդհանրապէս գոյութիւն չունեցող ծրագրով սկսուած գործը մէկ տարուայ ընթացքին հսկայական բաց մը կը ստեղծէ նիւթական տեսակետէ՝ մօտաւորապէս 3750 Ք.Տ.-ի: Վարժարանը ունեցած է տնօրէն մը, վեց ուսուցիչներ, 2 վարիչ եւ 2 տնտես: Կրթաթոշակ գանձուած է 3-էն 4 Ք.Տ.:
Դպրոցի Ազգայնացումը
Կ’որոշուի դպրոցը ազգայնացնել եւ Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան կողմէ առաքուելիք նոր հոգեւոր հովիւը կը նշանակեն տնօրէն:
1962-1963 Տարեշրջան
Նախակրթարանի բաժինը կ’ունենայ երրորդ դասարան: Այս տարեշրջանին ուսուցչական կազմը կը համալուի եւս երկու նորեկ հայ ուսուցչուհիներով յանձինս` Օրդ. Արաքսի Գալէմքեարեանի եւ Լուսին Զուլումեանի: Օրդ. Արաքսի, Տէր հօր օգնականի պաշտօնին առընթեր, կը ստանձնէ նաեւ հայերէն եւ հայոց պատմութեան նիւթերու դասաւանդումը՝ Բ եւ Գ կարգերուն: Մանկապարտիզպանուհի կը դառնայ Տիկին Վարդանոյշ Եումշագեան:
Վասպուրականի տարազ
Տղամարդկանց զգեստներ
Պատանիները գլխուն կը կրէին ասեղնագործ արախչի (գլխարկ) նեղ ու լայնակի գծանախշերով ։ Ուսերն ի վար կ'երկարէին ձեռագործ թեզանիք-ջալահիկները, որոնցմէ կախուած էին երկար փնջազարդ ծոպեր։ Տաբատը երիզուած էր երկրաչափական զարդատարրերով։ Նախշազարդ գործուածքի (շալի) արտադրութիւնը տարածուած էր յատկապէս Շատախի մէջ, ուրկից եւ վաճառքի կը հանուէր հարեւան գաւառներ։ Աղձնիքի մէջ կը տարածուած էր նաեւ, այսպէս կոչուած, մատանի շալվարը, որը զարդարուած էր ասեղնագործութեամբ։ Այս օրինակ ասեղնագործ տաբատի եւ թեզանիքներու կիրառութիւնը լայն տարածում ունէր թէ Աղձնիքի, թէ Տուրուբերանի մէջ ։
Հէրքուլիս (ֆիլմ)
«Հէրքիւլիս» (Hercules), ամերիկեան գծաշարժական ֆիլմ մըն է, 1997 թուականին թողարկուած, հիմնուած է Հերակլէսի առասպելի վրայ։
Նիւթ
Կախարդները յաջողութեամբ կը կատարեն հանձնարարութեան առաջին մասը, բայց Հէրքուլիսը կը խմէ դեղը ոչ ամբողջութեամբ եւ անոր ուժի էական մասը կը մնայ իր հետ։ Փոքրիկին կը որդեգրեն անզաւակ Ալքմինն ու Ամֆիթրիօնը եւ երբ կախարդները ստանալով օձի կերպարանք՝ կը փորձեն խայթել Հէրքուլիսը, անոնք դժուարութեամբ կը փրկեն իրենք զիրենք եւ թուփերուն ետեւը կը փախչին։ Փէյնը եւ Փանիքը վերադառնալով իրենց նախկին կերպարանքին, կ'որոշեն չ'ըսել Հէյտիզին իրենց անյաջողութիւններուն մասին եւ կը վերադառնան Մեռեալներու աշխարհը։
Դառնալով դերահաս, Հէրքուլիսը կը սկսի ցոյց տալ իր գերմարդկային ուժը, եւ անոր պատճառով մարդիկ կը սկսին վախնալ իրմէ եւ փախչիլ։ Երբ պատանին պատահմամբ կ'աւերէ ամբողջ շուկան, խնամակալ ծնողները անոր կ'ըսեն, որ իրենց որդին չէ ան այլեւս։ Հէրքուլիսը կ'ուղղուի Զեւսին տաճարը՝ իմանալու ճիշդը իր ծննդեան մասին։ Անոր մտնելուն պէս՝ Զեւսի արձանը կը կենդանանայ, ինչ որ Հէրքուլիսը կը սարսափեցնէ, բայց Զեւսը զինք կը հանգստացնէ անոր ըսելով, որ Հէրքուլիսը իր որդին է։ Զեւսը կը բացատրէ իր զրուցակիցին, որ ան կարող չէր վերադառնալ Օլիմփիա, չի կրնար դառնալ Աստուած, եթէ չկատարէ հերոսական քայլ մը։
367 (թիւ)
367 (երեք հարիւր վաթսունեօթ) եօթ եռանիշ բնական թիւ է 366-ի եւ 368-ի միջեւ
Մայքըլ Յակոբ Յակոբեան
Յակոբ Մայքլ Յակոբեան (Jacob Michael Hagopian, 20 Հոկտեմբեր 1913 - 10 Դեկտեմբեր 2010) Ամերիկահայ «Էմմի մրցանակ»ի արժանացած որպէս «film» արտադրող։
Պելճիքայի Զինանշան
Փոքր զինանշան
Պելճիքայի կառավարութեան կողմէ օգտագործուող Փոքր զինանշանը կազմուած է սեւ վահանի վրայ պատկերուած առիւծէ, խաչուած գայիսոններէ, կարգախօսէ, թագէ, Լեոպոլտի շքանշանէ։
Յովհաննէս Շիրազ
Կենսագրութիւն
Ծնած է Ալեքսանդրապոլ (այժմ՝ Կիւմրի)։ Մանկութիւնը անցուցած է որբանոցներու մէջ։ Աշխատած է ծննդավայրին հիւսուածեղէնի գործարանը, որու թերթին («Մանածագործ»)մէջ լոյս տեսած է իր առաջին բանաստեղծութիւնը։ 1935-ին առանձին հատորով լոյս տեսած է իր երեխայրիքը՝ «Գարնանամուտ»ը, որ անմիջապէս յափշտակուած է ընթերցողներուն կողմէ եւ արագօրէն մեծ համբաւ ապահոված՝ քսանամեայ Շիրազին։ Վիպագիր Ատրպետ տաղանդաւոր բանաստեղծին տուած է «Շիրազ» գրական անունը, որովհետեւ «Այս երիտասարդին բանաստեղծութիւնները Շիրազի թարմ եւ ցօղով ծածկուած վարդերու բուրմունքն ունին" (Շիրազը քաղաք է Իրանի մէջ, որ յայտնի է իր վարդերով եւ բանաստեղծներով)։
Տղամարդոց Միջազգային Օր
Թրինիտատ եւ Թոպաքօ
Տղամարդոց միջազգային օրը նշելու գաղափարը աջակցութիւն ստացած է ՄԱԿ-ի, ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի եւ այլ երկիրներու կողմէ  ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Միջազգային օրեր Ստորոգութիւն:Տղամարդիկ Ստորոգութիւն:Տօներ
Արամ Անտոնեան
Արամ Անտոնեան, հայ լրագրող, պատմաբան, հրապարակագիր։
Կենսագրութիւն
Ապրիլ 24, 1915-ի գիշերը ձերբակալուած մտաւորականներուն մաս կազմած ու աքսորուած է Չանղըրը։ Այնուհետեւ վերադարձած է Անգարա եւ ղրկուած Ռաս-իւլ-Այն եւ Մեսքենէ ։
367 Ամիկիտիա
Ծանօթագրութիւններ
366 Վիկենտինա • 367 Ամիկիտիա • 368 Հայդէա
Րաֆֆի Անտոնեան
1993-էն 1997, հետեւած է համազգայինի «Թորոս Ռոսլին» ակադեմիայի դասընթացքներուն։ Ան կ'ապրի եւ կը ստեղծագործէ Այնճարի մէջ։
Լիբանանի Վարչական Բաժանումները
Ծանօթարութիւններ
Ստորոգութիւն:Լիբանանի վարչական բաժանում
Հայաստանի Ազզային Գրադարան
Պատմութիւն
Հայաստանի ազգային գրադարանի պատմութեան սկիզբը կը համարուի 1832-ը., երբ կը հիմնադրուի Երեւանի Արական բարձրագոյն վարժարանի գրադարանը։ Հայաստանի Մինիստրներու Խորհուրդի նիստին ընդունուած «Պետական հանրային մատենադարանի մասին» օրէնքով գրադարանը կը ստանայ պետական գլխաւոր գրադարանի կարգավիճակ։ 1919-1921-ներուն գրադարանի առաջին տնօրէն Ստեփան Կանայեանի ջանքերով կը յաջողի հաւաքել, գնել եւ ժողովել Թիֆլիսի, Պաքուի, Ախալցխայի եւ Կարսի հայկական կազմակերպութիւններու, ընկերութիւններու, ուսումնական հաստատութիւններու գրադարանները եւ զանոնք տեղափոխել Երեւան։ Գրադարանը տեղաւորուած է 4 մասնաշէնքի մէջ։ Ամենահինը Ալ. Թամանեանի նախագծած գլխաւոր մասնաշէնքն է (1939-ին)։ Թամանեանական մասնաշէնքի կառուցումը ֆինանսաւորած են Խորհրդային Հայաստանի կառավարութիւնը եւ «Գրիգոր եւ Կարապետ Մելքոնեան» հիմնադրամը։ Այնուհետեւ շէնքը հիմնանորոգուած է 2008-2011-ին՝ այս անգամ ՀՀ կառավարութեան ֆինանսաւորմամբ։ Առաջին հաւաքածուները, որոնց հիմքի վրայ կը ձեւաւորուին գրադարանի ֆոնտերը, հայ պետական, հասարակական եւ մշակութային գործիչներ Ալեքսանդր Մեասնիկեանի, Ն. Արղութեանի, Բ. Ղորղանեանի, Լեոյի անձնական գրադարաններն էին, Ներսիսեան դպրոցի եւ այլ ազգային, մշակութային, ուսումնական հաստատութիւններու հաւաքածուները։ 1925-1990 թթ. գրադարանը կոչուած է Ալեքսանդր Մեասնիկեանի անունով, քանի որ վերջինս բաւականին խոշոր ներդրում ունեցած էր գրադարանի կայացման գործին։ 1982-ին հիմնադրման 150-ամեակի կապակցութեամբ, գրադարանը պարգեւատրուած է «Ժողովուրդների բարեկամութեան» շքանշանով։ 4 Յուլիս 1999 ի վեր որպէս Հայաստանի Ազգային գրադարանի օր։ 2012-ին կը լրանայ Հայաստանի Ազգային գրադարանի 180 եւ գրադարանի գրահրատարակչական գործունէութեան 75 ամեակները։
Արտաքին կապեր
Գրադարանը կապեր ունի շուրջ 40 երկրներու, 130-էն աւելի կրթամշակութային հաստատութիւններու, գրադարաններու եւ կազմակերպութիւններու հետ։
Չինաստանի Արուեստի Ազգային Թանգարան
Հաւաքածոյ
Թանգարանի մշտական հաւաքածոն կը ներառէ ինչպէս հին, այդպէս ալ ժամանակակից չինական արուեստի գործեր, ինչպէս նաեւ Արեւմուտքի նշանակալի արուեստի գործեր։ Չնայած թանգարանը կը պարունակէ չինական կայսերական արուեստի հաւաքածոյ, անոր հիմնական առաքելութիւնը ծառայած է որպէս ազգային մակարդակի արուեստի թանգարան՝ նուիրուած Չինաստանի ժամանակակից եւ արդիական գեղարուեստական գործերը ցուցադրելու, հաւաքելու եւ ուսումնասիրելու համար։
Ընդլայնում
2012-ին չորս բարձրակարգ ճարտարապետներ` Ֆրենկ Կեհրին, Զահա Հատիտը, Ժան Նովելը եւ Մոշէ Սաֆտիին, հրաւիրուած էին՝ ներկայացնելու արուեստի ազգային թանգարանի շէնքի համար նախագիծեր, որ եօթ անգամ աւելի մեծ պէտք է ըլլար, քան ներկայիս տեղը։ Թանգարանը կը կառուցուի Փեքին ճարտարապետական տիզայնի ինստիտուտի հետ համատեղ։ Նուվելի ծրագրերը Սեպտեմբեր բացայայտուած են 18 Սեպտեմբեր 2014-ին Փարիզի մէջ կայացած մամուլի ասուլիսի ընթացքին, որուն մասնակցած են բազմաթիւ յայտնի ճարտարապետներ եւ չինական ու ֆրանսական քաղաքական գործիչներ, անոննցմէ՝ Ֆրանսայի արտաքին գործերու եւ միջազգային զարգացման նախարար Լորան Ֆապիուսը ։
Քրիստոնէութեան Ընդունումը Հայաստանի մէջ
Քրիստոնէութեան ընդունումը
Գրիգորէն բացի, Մեծ Հայքի մէջ քրիստոնէութեան տարածման եւ պետական կրօն դառնալուն էապէս նպաստած են Հռիփսիմեանց կոյսերը։ Աւանդութեան համաձայն՝ անոնք հռովմէացի կոյսեր էին, որոնք հալածուած էին Դիոկղետիանոս կայսեր կողմէն եւ փախած արեւելք։ Անոնց թիւին մէջ էին Ս. Հռիփսիմէն, Ս. Գայեանէն, Ս. Շողակաթը,Ս. Նունէն եւ ուրիշներ՝ տարբեր տուեալներով ընդամէնը՝ 40 հոգի։ Անոնցմէ Նունէն (Նինօ) կը հիմնէ վրաց եկեղեցին։ Կոյսերը նախ կ'երկրպագեն Քրիստոսի տնօրինական տեղերը (Պաղեստինի Ս. վայրեր),ապա Եդեսիայէն կ'անցնին Մեծ Հայք՝ հաստատուելով Վաղարշապատ մայրաքաղաքի մօտ՝ հնձաններու մէջ։ Տրդատ կը ցանկայ ամուսնանալ Հռիփսիմէ կոյսին հետ, սակայն վերջինս կը մերժէ։ Ի պատասխան անոր՝ 300-ին, կը հրամայէ բոլոր կոյսերը նահատակել ։
Պելճիքա
Պետական կարգ
Պելճիքան սահմանադրական միապետութիւն է։ Գործող սահմանադրութիւնը ընդունուած է 1831-ին։ Պետութեան գլուխը՝ թագաւորը, ձեւականօրէն օժտուած է լայն իրաւասութիւններով, որոնք գործնապէս կը կատարէ կառավարութիւնը։ Օրէնսդիր իշխանութիւնը երկպալատ (ներկայացուցիչներու տուն եւ ծերակոյտ) խորհրդարանը կը գործադրէ։
1969-էն ընտրելու իրաւունք ունին 18 տարի լրացուցած բոլոր քաղաքացիները։ Գործադիր իշխանութիւնը կը պատկանի կառավարութեան։ Իւրաքանչիւր նահանգի բնակչութիւնը 4 տարի ժամանակով կ՚ընտրէ նահանգային խորհուրդ, որուն գործադիր մարմինը՝ մշտական պատգամաւորութիւնը, գլխաւորած է նահանգապետը։
Աշխարհագրութիւն
Պելճիքայի մէջ ապրած են երկու ազգեր՝ Ուալոնները եւ ֆլամանտացիները։
Արդիւնաբերութիւն
Երկրին մէջ արածող կովերու ցեղերը առատ կաթ կու տան։
Համաշխարհային Զբօսաշրջային Կազմակերպութիւն
Գործադիր խորհուրդ
Գործադիր խորհուրդը ՀԶԿ-ի կառավարական խորհուրդն է: Ան պատասխանատու է կազմակերպութեան գործունէութենէն: Խորհուրդը կը հանդիպի երկու տարին մէկ եւ բաղկացած է անդամներէն, որոնք կ'ընտրուին Վեհաժողովի կողմէն :
Պիթլս
Անուանում
1957-ին Ճոն Լենոն դպրոցի քանի մը դասընկերներու հետ կը հիմնէ skiffle «Պլաք Ճաքս» Black Jacks խումբը։ Հետագային խումբը կը կոչուի «Քուարիմեն» Quarrymen՝ իրենց դպրոցին անունէն․ «Քուարի Պանք Հայ Սքուլ» Quarry Bank High School։  1960-ին, երբ խումբին կը միանայ Սթիւըրթ Սաթքլիֆ, կ՛առաջակէ խումբը Beetles (=թակեր) կոչուի, ազդուած «Buddy Holly and the Crickets» (=ծղրիթներ) ամերիկեան ռոք ենտ րոլ rock and roll խումբէն։  Վերջապէս կը յանգին «The Βeatles» անունին։ Ճոն Լենոն վկայած է թէ վերջնական անունը beat եւ less բառերուն հետ բառախաղի արդիւնքն է։
Վերջին տարիները
1969-ին կը Պիթլս կը հրապարակեն «Կեթ Պէք» (Get Back) եւ «Տոնթ լեթ մի տաուն» Don't Let Me Down երգերը, «Թը պալատ օֆ Ճոն» The Ballad of John եւ «Ապէյ րոտ» Abbey Road ձայնապնակները։
Նայիմ Ալ-Եաֆի
Նայիմ Ալ-Եաֆի գրաքննադատ, բանասէր, ձեռագրագէտ, հասարակական գործիչ, դասախօս։
Նախակրթութիւնը ստացած է ծննդավայրին մէջ (Հոմս), որմէ ետք մեկնած է Դամասկոս, ապա Գահիրէ, ուր աւարտած է տեղւոյն պետական համալսարանի Արաբական Գրականութեան Բաժանմունքը։ Երկար տարիներ դասախօսած է Ալճերիոյ, Սուրիոյ եւ Քուէյթի համալսարաններուն մէջ։ Նախագահած է Սուրիոյ Արաբ Գրողներու Միութեան Հալէպի մասնաճիւղին եւ մշակութային գործունէութիւն ծաւալած հոն։ Գործակցած է հալէպահայ մշակութային միութիւններու հետ, տալով հայութեան առնչուող մէկէ աւելի դասախօսութիւններ։ Եաֆիի գրական-ուսումնասիրական վաստակին մաս կը կազմեն տարբեր բովանդակութեամբ 24 հատորներ, ինչպէս նաեւ գրականագիտական եւ գրաքննադատական բնոյթի բազմաթիւ ուսումնասիրութիւններ, յօդուածներու ժողովածուներ եւ արաբ ժամանակակից մարդուն յուզող բազմաթիւ այլ գործեր։ Դոկտ. Ալ-Եաֆի երկար տարիներ ապրած է Սուրիոյ Հալէպ քաղաքը եւ մահացած այնտեղ՝ շուրջ տարի մը Սեն Լուի հիւանդանոցին մէջ անողոք հիւանդութեան մը դէմ յուսահատ պայքար մղելէ ետք։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Արաբ բանասէրներ
Նայիրի Զարեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1900 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1969 մահեր Ստորոգութիւն:Վան ծնածներ Ստորոգութիւն:Երեւան մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ Ստորոգութիւն:Հայ արձակագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ թատերագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակագիրներ Ստորոգութիւն:31 Դեկտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:11 Յուլիսի մահացածներ Ստորոգութիւն:ԵՊՀ շրջանաւարտներ
Պելճիքայի Ներկայացուցիչներու Պալատ
Ձեւաւորման կարգը
Ներկայացուցիչներու պալատի պատգամաւոր կրնայ դառնալ 21 տարեկանը լրացած եւ երկրին մէջ մշտական բնակուող Պելճիքայի իւրաքանչիւր քաղաքացի: Պաշտօնը ստանալէ պատգամաւորը հոլանտերէն, գերմաներէն եւ ֆրանսերէն լեզուներով երդում կու տայ: Ներկայացուցիչներու պալատին անդամը չի կրնար միաժամանակ անդամակցիլ նաեւ ծերակոյտին կամ տեղական ինքնակառավարման մարմնին: Նաեւ, նախարար դարձած պատգամաւորը կը կորսնցնէ իր պատգամաւորական պաշտօնը նախարարական պարտականութիւնը կատարելու ժամանակով եւ ետ կը ստանայ զանոնք աւարտելէն անմիջապէս ետք:
Harry Potter and The Order of The Phoenix
Դէպքեր
Ամառը երբ Հէրին կը մնար իր մօրաքոյրին՝ Փեթունիա եւ անոր ամուսինին ու զաւակին՝ Վերնոն ու Տատլիին հետ, Հէրին ու Տատլին կը հալածուին երկու Dementor-ներու կողմէ եւ հետեւաբար, Հէրիին պաշտպանելու համար ինքն իրեն ու Տատլիին կը դիմէ կախարդութեան եւ այս պատճառով ու ըլլալով անչափահաս ան հարցաքննութեան կը կանչուի կախարդութեան նախարարութեան կողմէ բայց Dumbledore կ'օգնէ իրեն եւ Հէրին կը պատրաստուի վերադառնալ Hogwarts:
Քննադատներու արձագանքը
Harry Potter and The Order of The Phoenix ընդունուեցաւ մեծապէս դրական արձագանքներով եւ ստացաւ շարք մը մրցանակներ։ Գիրքը անցաւ Ամերիկիոյ գրադարաններու միութեան նշանակալի գիրքերու շարքին եւ յաղթեց Ամերիկիոյ գրադարաններու միութեան կողմէն սահմանուած լաւագոյն գիրք դեռահասներու մրցանակը 2004 թուականին։ Այն նաեւ ստացաւ 2004 թուականի ոսկէ մետալը «Oppenheim Toy Portfolio»-ի կողմէն ։
Ջութակ
Ֆիտել
Ժ. – Ժա. դարերուն եւրոպայի մէջ մեծ տարածում գտած աղեղնային նուագարաններու գերակշռող տեսակները հիմնականին մէջ կարելի է բաժնել երկու խումբերու, որոնք էականօրէն կը տարբերին իրարմէ: Ատոնք ֆիտելներն են եւ ռեպեքները: Ժ. – Ժե. դարերուն տարբեր երկիրներու ժողովրդական երաժշտութեան կատարողներու շրջանին, ֆիտելը լայն կիրառութիւն ունէր: Իրենց հեղինակած երգերուն նուագակցող եւ երկրէ երկիր ճամբորդող աշուղներն ու գուսանները (որոնց տարբեր ժողովուրդներ կ'անուանէին շփիլմաններ, ժոնկլեորներ, մինեզինկերներ, մենեսթրելներ, տրուբադուրներ) ժամանակի ընթացքին կը դառնան այս գործիքին տիրապետող հմուտ վարպետներ: Ֆիտելը կրնար հանդէս գալ այլ նուագարաններու հետ եւ նրբօրէն համադրուիլ համոյթներու կազմին մէջ, որու մասին կը վկայեն միջնադարէն մեզի  հասած շարք մը պատկերներ: Աւատապետական  շրջանակներուն մէջ՝ ֆիտելը հանդէս գալով կսմիթային լիւթնեայի հետ, կը սկսի նաեւ ընդօրինակել վերջինիս  որոշ կառուցուածքային մանրամասնութիւններ: Մասնաւորապէս, կրիֆի վրայ կը յայտնուին երաժշտական հնչիւնաշարքեր, իրանը կը դառնայ կիթառաձեւ, կ'աւելնայ լարերու քանակը եւ կը փոխուի լարուածքը: Այս բոլորը կը դիւրացնէին նուագակցութեան համար անհրաժեշտ աքորտային կատարումը, ինչպէս նաեւ կ'ապահովէին միջնադարեան բազմաձայնութեան պահանջները: Ֆիտելին կը  հանդիպինք  նաեւ թագաւորական պալատներուն ու եկեղեցիներուն մէջ, ուր մեկնելով երաժշտութեան կատարողական պահանջքներէն` կ'ընտրուէր գործիքի այս կամ այն տարատեսակը` ըստ ձայնածաւալի, թեմպրի եւ հնչողութեան: Ընդ որում, գործիքի վրայ կը նուագէին հաւասարապէս երկու բռնուածքով` հորիզոնական եւ ուղղահայեաց: Այնուհետեւ, ֆիտելի ընտանիքը  Ժդ.- Ժե. դարերուն կը բաժնուի երկու ճիւղերու. մէկուն մէջ կը ձեւաւորուի ջութակը, միւսին մէջ` վիոլանը:
Ռեպեք
Ժողովրդական աղեղնային նուագարաններու մէկ այլ տեսակ է ռեպեքը: Ամենայն հաւանականութեամբ ռեպեքը յայտնուած է Ժգ. դարուն` մաւրերու Սպանիա տեղափոխուելէն ետք: Այս գործիքին բնորոշ է մանտոլինաձեւ իրանը, որ սահունօրէն կ'անցնի վիզիկին` առանց կրիֆի: Ունեցած է երեք լար եւ լարուած է քուինթաներով, որու մասին նշած են Իէրոնիմ Մորաւացին Ժգ. դարուն` եւ Մարթին Ակրիքոլան Ժդ. դարուն: Բոլոր պարագաներուն, ռեպեքի լարուածքը գոյութիւն ունեցած է դասական ջութակի ստեղծումէն առաջ: Ատիկա ժողովրդական նուագարանին խիստ յատուկ լարուածք էր, որ կը համապատասխանէր մարդկային ձայնի ձայնածաւալին: Գործիքի ձայնը սուր էր եւ ճչացող, բայց բաւարար զօրեղ` բաց երկինքի տակ նուագելու համար: Ռեպեքի վրայ կը նուագէին ուղղահայեաց պահուածքով: Մինչեւ Ժե. դարու վերջը ռեպեքը կը հասնի իր զարգացման բարձրակէտին, որու կը նպաստեն ինչպէս ժողովրդական կատարողները, այնպէս ալ արհեստավարժ բարձր մակարդակի հասած երաժիշտները: Նուագարանի լայն տարածման կը խթանէ նաեւ այն փաստը, որ անիկա կը սկսի հնչել նաեւ տաճարներուն մէջ։ Սակայն Ժե. դարու վերջերը ռեպեքը  կ'օգտագործուէր գործնականին մէջ միայն ժողովրդական երաժշտութեան մէջ։ Աւելի ուշ, ռեպեքը կը սկսի իր դիրքերը զիջիլ ջութակին նաեւ ժողովրդական երաժշտութեան կատարման ոլորտին մէջ:
Լիբանանի Քաղաքական Վիճակը Համաշխարհային Առաջին Պատերազմի Ընթացքին
Օտար առանցնաշնորհումներու ջնջումը
Ճեմալ Փաշա օգտագործեց պատերազմական վիճակը, ջնջեց օտար տնտեսական, քաղաքական եւ մշակութային այլազան առանցնաշնորհումները եւ գրաւեց Ֆրանսայի, Անգլիոյ, Ռուսիոյ եւ Իտալիոյ ունեցուածները։
Սիմոն Պոլիվար
Ազատագրեր է սպանական գերիշխանութիւնէն Վենեզուելլան, Նոր Կրանատան (Հիւսիսային Քոլումպիա ու Փանամա), Քիթօ գաւառը (ժամանակակից Էքուատոր), 1819-1830 թուականներուն այս տէրութիւններու տարածքին ստեղծուած Մեծ Քոլումպիայի նախագահ։ 1824 թուականին ազատագրեր է Փերուն ու կանգներ Վերին Փերույի տարածքին ստեղծուած Պոլիվիա հանրապետութեան գլուխ, որ կոչուեր է իր պատուին (1825)։ Վենեզուելլայի Ազգային երեսփոխաններու կամ ծերակոյտի ժողովը 1813 թուականին զինք հռչակեր է Ազատիչ (El Libertador)։
Փքուռոյց
Փքուռոյցը թոքային մնայուն եւ յառաջացող (progressive) շնչառական հիւանդութիւն մըն է, որ ընդհանրապէս կը պատահի տարեցներու, ճերմակամորթներու, տղամարդոց եւ ծխախոտ գործածողներու մօտ: Ան կը զարգանայ կամաց-կամաց տարիներու ընթացքին: Փքուռոյցը համատարած հիւանդութիւն մըն է: Ըստ համաշխարհային առողջապահական կազմակերպութիւններու ուսումնասիրութիւններուն ամէն տարի ամբողջ աշխարհի վրայ երեք միլիոն անձեր կը մահանան Փքուռոյցէ:
Յարութիւն Տէտէեան
Կեանքի աւարտ
Մահուընէ վերջ իր եղբայրները շարունակեցին նոյն գործը յարատեւելով եւ հրատարակելով նորագոյն հատորներ մինչեւ 1893 տարին։
370 (թիւ)
370 (երեք հարիւր եօթանասուն) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 369-ի եւ 371-ի միջեւ
1931 թուական
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1931
Հայաստանի Ազգային Պատկերասրահ
Այլ Մշակոյթներ
Արտասահմանային արուեստի սրահներուն մէջ, ցուցադրութիունը սկսած է հին աշխարհի Եգիպտոսի եւ Յունաստանի մշակոյթէն։ Այստեղ ներկայացուած են 14-20-րդ դարերու՝ իտալական, հոլլանտական, ֆլամանտական, ֆրանսական դպրոցներու յայտնի արուեստագետներու ստեղծագործութիւնները։ Արեւելքի արուեստը ներկայացուած է իրանական, չինական, ճաբոնական կիրառական արուեստի բարձրարուեստ նմուշներով, հայ նկարիչ՝ Սարգիս Խաչատրեանի կողմէն առնուած հնդկական միջնարդարեան որմնանկարներու բարձրարժէք նշաններով եւ 19-րդ դարու՝ իրանական գեղանկարչական աշխատանքներով։
1932 թուական
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1932 մահեր
Նայքի (Nike)
Պատմութիւնը
Ընկերութիւնը հիմնադրուած է Մարքօ Փարքըրի եւ Ֆիլ Նայթի կողմէ՝ 25 Յունուար 1964-ին «Blue Ribbon Sports» անուան տակ եւ պաշտօնապէս վերանուանուած է «Nike» 30 Մայիս 1978-ին։
Էրմիթաժ (Ս․ Փեթերսպուրկ)
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Ս․ Փեթերսպբուրկի թանգարաններ
Սփիւռքահայ մտաւորական-մշակութային մթնոլորտը 1920-1945 տարիներուն
Մամուլի կողքին՝ ֆրանսայի եւ Ամերիկաներու մէջ, մշակութային զգալի դեր կը կատարէ թատրոնը, մանաւանդ մինչեւ 50-ականները։
Ազգային Պալատ (Մեքսիքօ)
2018-էն ի վեր, անիկա կը ծառայէ նաեւ իբրեւ Մեքսիքոյի նախագահին պաշտօնական նստավայրը:
Նկարագրութիւն
Միջին եւ ամէնէն մեծ վահանակին մէջ նուաճումը պատկերուած է իր այլանդակութեամբ, օրինակ՝ բռնաբարութիւնները, խոշտանգումները, ինչպէս նաեւ բնիկ ժողովուրդին իրաւունքները պաշտպանող քահանաները: Անկախութեան համար պայքարը կը գրաւէ այս վահանակին կամարին վերի մասը: Ասոր տակ ներկայացուած են ամերիկեան եւ ֆրանսական արշաւանքները, ինչպէս նաեւ բարեփոխումներու ժամանակաշրջանը եւ յեղափոխութիւնը: Ձախ կողմի վահանակը նուիրուած է Ի. դարու սկիզբին եւ կէսերուն: Որմնանկարին այս հատուածին մէջ տեղ տրուած է նաեւ՝ Ֆրիտա Քալոյ ի՝ Տիեկոյ ի կնոջ: Այս որմնանկարը արտացոլումն է Տիեկոյի անձնական տեսակէտերուն՝ Մեքսիքոյի պատմութեան եւ յատկապէս՝ երկիրի բնիկներուն մասին :
Տիեկօ միջին յարկին մէջ նկարած է նաեւ 11 վահանակներ, որոնք նախասպանական դարաշրջանը կը ներկայացնեն:
Ճամայքա
Անուանում
Հնագոյն բնակիչները եղեր են Էրըուաքներու (The Arawak are a group of indigenous peoples) հնդկական ցեղերը։ Անոնց կղզին կ'անուանէին Հայմաքա («Աղբիւրներու կղզի»․ լաւ ջուրի առկայութեան համար)։ 1494 թուականին Քրիստափոր Քոլումպոսը յայտնաբերեց կղզին եւ այն՝ ի պատիւ Սպանիոյ թագաւորական ընտանիքի, անուանեց Ֆերտինանտի եւ Իզապէլայի կղզի։ Բայց այդ անուանումը չարմատաւորուեցաւ եւ պահպանուեցաւ հնդկական անուանումը՝ Ճամայքա ձեւով ։
Անտրէ Շիւրլէ
Անտրէ Շիւրլէ, գերմանացի ոտնագնդորդ, Տորթմունտի Պորուսիայի եւ Գերմանիոյ հաւաքականի յարձակող։
Չելսի
2013 թուականի ամառուան Չելսին եւ Պայերը համաձայնութեան եկան Շիւրլէի անգլիական ակումբ փոխադրման հարցին։ Հոկտեմբեր 27-ին Մանչեսթըր Սիթիի դէմ խաղին Շիւրլէն զարկեցաւ նոր թիմի կազմին իր առաջին գնդակը։ Մարտ 1-ին մայրաքաղաքային տերպիին, Ֆուլհեմի դէմ խաղին Շիւրլեն նոր թիմի կազմին դարձաւ եռակոլի հեղինակ։ Խաղն աւարտուեցաւ 1։3 Չելսիի օգտին։
Վոլֆսպուրկ
2015 թուականի Փետրուար 2-ին Շիւրլեն դարձաւ «Վոլֆսպուրկի» յարձակող՝ կնքելով 4.5 տարուայ պայմանագիր։ Գործարքի արժէքը կազմեցաւ 24 միլիոն փաունտ ։
Միջազգային Գործունէութիւն
Իր նորամուտային հանդիպումը Գերմանիոյ երիտասարդական հաւաքականի կազմին անցկացուց 2009 թուականի Նոյեմբեր 13-ին Հիւսիսային Իրլանտայի դէմ խաղին, որն աւարտուեցաւ 1։1 հաշիւով։ Յաջորդ հանդիպումն անցկացուց Սան Մարինոյի դէմ խաղին եւ աչքի ինկաւ զարկած գնդակով։
Էտկար Ալլան Փօ
Կենսագրութիւն
Էտկարի «Ագռաւը» (The Raven) բանաստեղծութիւնը, զոր գրած է 1845 թուականին, եղած է համաշխարհային գրականութեան ամենանշանաւոր գիրքերէն մէկը, եւ իր գրութիւնները աշխարհի բոլոր կողմերէն ուշադրութիւն գրաւած են։
Ազգային Սահմանադրութիւն
Հայոց ազգային սահմանադրութիւն կամ Հայ ժողովուրդի կարգաւորումը 1863-ին Օսմանեան կայսրութիւնը հաւանութիւն տուած է «Օրէնսգիրքի կանոնակարգ»-ին, որ բաղկացած էր 150 յօդուածներէ, մշակուած էր պոլսահայ մտաւորականներու կողմէ: Վերջինս կը սահմանէր պատրիարքի լիազօրութիւնները եւ նորաստեղծ Ազգային Ժողովը։ Այս օրէնսգիրքը տակաւին գործօն է Սփիւռքի մէջ։
Հայաստան
21 Սեպտեմբեր 1991-ին համաժողովրդական հանրաքուէով, Հայաստանը կը վերանկախանայ (տե՛ս Հայաստանի Առաջին Հանրապետութիւն)։ Հայաստանի բնակչութեան 99%-ը «Այո» կ՛ըսէ անկախութեան եւ Հայկական ԽՍՀ Գերագոյն Խորհուրդը կ՛ընդունի «Անկախութեան մասին հռչակագիր»-ը, հռչակելով Հայաստանի Հանրապետութեան (ՀՀ) անկախութիւնը։
Հրաբխային ու յաճախակի երկրաշարժներու ենթակայ երկիր
Հրաբխային արտավիժումները ժամանակի ընթացքին յառաջացուցած են կոնաձեւ գագաթներ, ինչպէս օրինակ՝ Արարատը։ Իսկ կան հարթ տարածութիւններ, որոնք ժամանակին ողողուած են լաւաներով։
Փոքր Կովկասի լեռնաշղթաներ
Կ՛երկարին Հայկական Բարձրաւանդակին հիւսիս արեւելեան մասին, Մեծն Կովկասեան լեռնաշղթային զուգահեռ։ Բաժնուած են երեք մասերու՝ հիւսիսի, կեդրոնի, հարաւի եւ հարաւ-արեւելեան։
Արարատ
Արարատ կամ Մասիսներ հրաբխային չոր լեռները, կոնաձեւ գագաթներով կը գտնուին Հայկական Բարձրաւանդակին կեդրոնը, Թուրքիոյ եւ Հ․Հ․ սահմանին։ Մեծ Մասիս ի գագաթը (5156 մ․) ծածկուած է յաւերժական ձիւնով, իսկ անոր կողերուն կը գտնուին խորունկ ձորեր։ Փոքր Մասիսի բարձրութիւնն է 3925 մ․։
Եփրատ գետ եւ իր հարկատուները
Եփրատը Միջին Արեւելքի մեծ գետերէն է։ Ունի 2700 քմ․ երկարութիւն, որուն 800-ը միայն Հայաստանի մէջ կը գտնուի։ Եփրատը Տիգրիսին միանալով կը կազմեն Շաթ էլ Արապ ը եւ կը թափին Պարսից Ծոց։ Եփրատը կը կազմուի Արեւմտեան Եփրատ եւ Արեւելեան Եփրատ (Արածանի) գետերու միացումով։Արեւմտեան Եփրատը կը բխի Անդիպոնտական լեռներուն Ծաղկաւէտ գագաթէն։ Անոր հոսքը ընդհանրապէս հանդարտ է։  Դերջան ի եւ Երզնկա յի դաշտերէն անցնելէ ետք, Խարբերդ ի դաշտին մէջ կը միանայ Արածանիին։ Յոյները զայն կ՛անուանէին Թիլէվոաս (Τηλεβόας), որ կը նշանակէ՝ «․․․որուն ձայնը կամ աղմուկը մինչեւ հեռուները կը հասնի» (τηλέ «հեռու», βόας «կանչը»)։
Հայաստանի լիճերը
Հայաստան հարուստ է մեծ ու փոքր լիճերով, որոնց մեծ մասը հրաբուխի խառնարաններ են։
Արագածոտնի մարզ
Ամբերդ, Ամբերդալիճ, Լեսինգ, Կուրաղբիւր, Միրաք, Ումրոյ, Քարի լիճ։
Նախնադար
Նախնադարեան հասարակութեան ներկայութիւնը Հայաստանի տարածքին սկսած է մօտ 2 միլիոն տարի առաջ եւ աւարտած է մօտ 100.000 տարի առաջ։ Հայկական լեռնաշխարհին մէջ այս ժամանակաշրջանէն յայտնաբերուած են քանի մը բացօթեայ հնավայրեր, կայաններ եւ քարայրային տիպի յուշարձաններ։ Անոնցմէ յայտնի է Գուգարքի մէջ յայտնաբերուած Հին Քարէ Դարու կայանը, որու տարիքը մօտ 1,8 միլիոն տարի է․ հարաւարեւմտեան Ասիոյ մարդու մինչեւ այժմ յայտնի հնագոյն կայանն է։ Հնագոյն ժամանակներու մասին հարուստ տեղեկութիւններ կը պարունակեն նաեւ Ազոխի քարայրը Արցախի մէջ, Արտին լերան շրջակայքը եւ քանի մը յուշարձաններ Արեւմտեան Հայաստան ի մէջ։ Միջին Հին Քարէ Դարու ժամանակաշրջանը Հայկական լեռնաշխարհին մէջ աւարտած է մեզմէ մօտաւորապէս 40 հազար տարի առաջ։ Վերին Հին Քարէ Դարը կ՚ընդգրկէ Ք․Ա․ մօտ 40,000-14,000 թուականներու միջեւ ժամանակաշրջանը։ Հայաստանի տարածքին յայտնի են վերին Հին Քարէ Դարէն շուրջ 60 յուշարձան։ Անոնց հիմնական մասը կը գտնուի լեռնաշխարհի հիւսիս-արեւելեան, հարաւային եւ հարաւ-արեւմտեան մասերուն մէջ՝ Եփրատի աւազանին, Կորդուաց աշխարհին, Տիգրիս ի աւազանին մէջ եւ այլուր։
Երուանդունիներու թագաւորութիւն
Ք․Ա․ 200-ին սելեւկեան բանակին երկու հայ զօրավարներ՝ Արտաշէս եւ Զարեհ, պարտութեան կը մատնեն Երուանդունիները, Հայաստանը Սելեւկեան Կայսրութեան ենթակայ կը դարձնեն, կը տապալեն Երուանդ Դ. եւ յաջորդաբար կ՛իշխեն, Արտաշէսը՝ Մեծ Հայքի եւ Զարեհը՝ Ծոփքի մէջ։
Արտաշէսեան թագաւորութիւն
Արտաշէս Ա․ (Ք․Ա․ 189-160) կ՛իրականացնէ բազմաթիւ բարեփոխումներ, որոնք կը նպաստեն պետութեան տնտեսութեան զարգացման։ Ռազմական բարեփոխումներուն շնորհիւ, ան կ՛ընդարձակէ երկրի սահմանները եւ կը միաւորէ երկրէն անջատուած սահմանամերձ գաւառները։ Արարատեան դաշտ ի Խոր վիրապ կոչուող վայրին մէջ կը հիմնէ Արտաշատ մայրաքաղաքը, որ ժամանակակիցներու կողմէ երբեմն կ՚անուանուէր «Հայկական Կարթագէն», քանի որ քաղաքի կառուցման վայրը ընտրած էր Հանիպալը*, իսկ յոյն պատմիչ Փլութարխոս Արտաշատը կը նկարագրէ իբրեւ՝ «շատ գեղեցիկ քաղաք»։ Արտաշէս իր հաստատած սահմանաքարերու արձանագրութիւններուն զինք կ՛անուանէ․- «Արտաշէս, Երուանդեան թագաւոր, Բարի, Զարեհի որդի»։ Հայաստանը Արտաշէսեաններու (կամ Արտաշիսեաններու) ժամանակաշրջանին հզօրութեան գագաթնակէտին կը հասնի Արտաշէս Ա․ թոռան՝ Տիգրան Մեծի օրերուն (Ք․Ա․. 95-55)։ Ան կը գրաւէ Ծոփքը եւ կ՛ազատագրէ պարթեւներու տիրապետութեան տակ գտնուող հայկական հողերը, իսկ Ք․Ա․ 83-ին՝ Սելեւկեաններու պետութեան մայրաքաղաք Անտիոք ը, որ ունէր աւելի քան կէս միլիոն բնակչութիւն։ Տիգրան Մեծի թագաւորութեան շրջանին կազմուած հայկական կայսրութիւնը աւանդաբար անուանուած է «Ծովէ ծով Հայաստան»: Ի նշան հզօրութեան եւ աշխարհակալ պետութեան՝ Ք․Ա․ 80 Հայկական Տաւրոս ի շրջանը Տիգրան Մեծ կը հիմնէ նոր մայրաքաղաք՝ Տիգրանակերտ ը, որ կը շրջապատէ բարձր բերդապարիսպներով։ Տիգրանակերտն ու Արտաշատը իրարու հետ կապուած էին «Արքունի ճանապարհ»ով։ Ք․Ա․ 69 մայրաքաղաքը կը գրաւէ հռոմէացի Լուկուլլոս զօրավարը հայ-հռոմէական պատերազմի ընթացքին (Ք․Ա 69-66)։ Ք․Ա․ 66-ին Հայաստանը հաշտութեան ծանր պայմանագիր կը կնքէ․ Տիգրան Մեծ կը հրաժարի իր նուաճած հողերէն եւ կը պարտաւորուի տարեկան 600 տաղանդ (յուն․՝ τάλαντο, դալանտօ) ռազմատուգանք վճարել եւ հարկ եղած պարագային Հռոմէական կայսրութեան օգնել զօրքով։
Միջնադար
Հիմնական յօդուած՝ Բիւզանդական Հայաստան
Արմինիա կուսակալութիւն
7-րդ դարու 30-ականներուն Արաբական թերակղզի ին մէջ տեղի ունեցած քաղաքական ու կրօնական տեղաշարժերու հետեւանքով, կ՛առաջանայ Արաբական խալիֆայութիւն ը։ 640–650-ականներուն արաբները երեք անգամ Հայաստան կ՛արշաւեն եւ հայ նախարարները Թէոդորոս Ռշտունի ի գլխաւորութեամբ կ՛որոշեն հաշտութեան պայմանագիր կնքել անոնց հետ։
652-ին հայերը Ասորիք ի արաբ կառավարիչ Մուաուիայի հետ Դամասկոս ի մէջ կը կնքեն հայ-արաբական պայմանագիրը՝ Հայաստանը կէս դար ժամանակաշրջանի համար ինքնիշխան կը դառնայ։
Բագրատունիներու թագաւորութիւն
928 Կարս ը Հայաստանի մայրաքաղաք կը դառնայ։ Իսկ, Աշոտ Գ․ Ողորմած (Ողորմած կը կոչուի բարեսիրական գործունէութեան համար․ կը հիմնէ դպրոցներ, հիւանդանոցներ եւ ծերանոցնոր), 961 թուականին կը հիմնէ Անի մայրաքաղաք ը (նախապէս Ախուրեանի գետի ափին գտնուող Անի ամրոցը)։
Հայաստանի տնտեսութեան եւ մշակոյթի զարգացումը
Հայկական մշակոյթը թափ կ՛առնէ։ Սանահինի, Հաղբատի եւ Գլաձորի վանքերը համալսարաններ կ՛ունենան, ուր հայ վանականներ եւ երիտասարդ ուսանողներ հայկական մատեաններ կ՛ընդօրինակեն։
Հայաստան Սեֆեւեան տիրապետութեան տակ
Սեֆեւեանները թէպէտեւ «Հայաստան առանց հայերու» քաղաքականութիւն չեն գործադրեր, սակայն ծանր տուրքեր կը պարտադրեն։ 17-րդ դարասկիզբին օսմանցիներու եւ սեֆեւեաններու պատերազմին հետեւանքը կ՛ըլլայ հազարաւոր հայերու բռնի գաղթը դէպի Պարսկաստան (տե՛ս Նոր Ջուղա)։ Անոնք Հայաստանը նահանգներու կը բաժնեն, ծանր տուրքեր կը պարտադրեն եւ հայութեան վրայ ճնշումներ կը բանեցնեն։ Արցախի մէջ հայ մելիքները (մելիք=իշխան) իրենց ժողովուրդով կիսանկախ վիճակ կ՛ունենան։
Ղարաբաղի կռիւները
Սիւնիքը գրաւելէ ետք, թուրքերը Ղարաբաղի (Արցախ) վրայ կը յարձակին։ Աւան մելիքը կը ղեկավարէ Ղարաբաղը պաշտպանող ուժերը, սակայն թուրքերը կը յաջողին Ղարաբաղը գրաւել։
Արեւելեան Հայաստանը ռուսական գերիշխանութեան տակ
Ռուսերուն ներկայութիւնը հայ ժողովուրդը կ՛ոգեւորէ եւ անոր մօտ կ՛առաջացնէ ինքնավարութեան եւ կամ ազգային անկախութեան հեռանկարը։ Ռուսիոյ Կովկաս ներկայութիւնը կը նպաստէ հայութեան կեանքի ապահովութեան եւ հոգեբանութեան վրայ։ Գիւղատնտեսութիւնը կը զարգանայ հայ գիւղացիին հասոյթ ապահովելով, շնորհիւ շրջանը բերուած գիւղատնտեսական արտադրութեան արդիական միջոցներուն։
Հայերը ռուսական բանակին կը զինուորագրուին եւ կամ կամաւորական գունդեր կը կազմեն եւ ռուսերուն կողքին կը կռուին։ Սակայն, երկար չի տեւեր այս «մեղրալուսինը»։
Հռոմէական Դիցաբանութիւն
Հռոմէական կրօնի եւ առասպելի ուսումնասիրութիւնը բարդ է, քանի որ իր վրայ ազդած են յունական դիցաբանութիւնն ու գեղարուեստը։ Իսկ քալով աստուածաբանութեան, հռոմէացիները փորձած են իրենց աստուածները նմանցնել յոյն աստուածներու «Յունաստանի մեկնաբանութիւն» եւ Յունական աստուածութիւնները իւրացնել։ Թէեւ յունական դիցաբանութեան չափ չունի աստուածներ «Romulus and Remus» եւ «she wolf»ի պատկերը բացի «Trojan Horse»էն, յունականին չափ նշանաւոր է։
Հայաստան
Ազատագրական Պայքար
Եւրոպայի հայասէրներ․ Հայկական ջարդերուն հանդէպ եւրոպական երկիրներուն ցուցաբերած անտարբերութեան առընթեր, կը գտնուին եւրոպացիներ եւ եւրոպական կազմակերպութիւններ, որոնք կը հակազդեն, ձայն կը բարձրացնեն հայկական ջարդերուն դէմ՝ հրատարակութիւններով, հրապարակախօսութիւններով։
Ատանայի եւ Կիլիկիոյ ջարդերը
1909 Ապրիլին Ատանայի հայկական թաղերուն մէջ յարձակումներ, կոտորածներ կը սկսին, որոնք կայծակի արագութեամբ Կիլիկիոյ հայաշատ շրջանները կը տարածուին եւ մինչեւ Մարաշ եւ Քեսապ կը հասնին։ Ամիս մը ետք, զոհուած հայերուն թիւը 30 000 է։  Կիլիկիան տնտեսապէս կ՛աւերուի։  Որոշ տեղեր հայերը ինքնապաշտպանութեան կը դիմեն եւ աւելի քիչ զոհեր կու տան՝ Հաճըն, Զէյթուն, Տէօրթ Եօլ։
Օսմանեան խորհրդարանի հայ երեսփոխաները
1908 Յուլիս 10-ի յեղաշրջումէն քանի մը ամիս ետք կը յաջորդեն Դեկտեմբերի ընտրութիւնները։ Օսմանեան խորհրդարանին մէջ առաջին անգամ ըլլալով կ՛ընտրուին 10 հայ երեփոխաներ (երեք գլխաւոր կուսակցութիւններու համագործակցութեամբ), հակառակ թրքական մարմիններու ջանքերուն, որպէսզի հայկական նահանգներուն մէջ հայ երեսփոխայ չընտրուի։  Հետագային` 1912 ընտրութիւններուն օսմանեան խորհրդարանի հայ պատգամաւորներուն թիւը 18-ի կը հասնի, այսպէս․  2 Պոլսէն` Պետրոս Հալաճեան եւ  Գրիգոր Զոհրապ (չէզոք), 3 Կարինէն` Գարեգին Փաստրմաճեան (Արմէն Գարօ), Յովսէփ Մատաթեան եւ Վազգէն Սերանկիւլեան, 3 Իզմիրէ ն` Ստեփան Սպարթալեան, Օննիկ Իհսեան եւ Վահան Պարտիզպանեան, 3 Սեբաստիայէն` Տիգրան Պարսամեան եւ բժիշկներ Նազարեթ Տաղաւարեան ու Փաշայեան, 1 Մարզվանէն` Կարապետ Թամայեան, 1 Ռոտոսթոյէն` Յակոբ Պապիկեանը, 1 Էտիրնէէն` Յակոբ Պոյաճեան, 2 Քոզանէն` Մատթէոս Նալբանդեան եւ Համբարձում Պոյաճեան, 1 Մուշէն` Գեղամ Տեր-Կարապետեանը, 1 Վանէն` Վահան Փափազեան (Կոմս):
Հայաստանի ժողովուրդը կը յիշէ ու կը յարգէ
1915-ի Մեծ Եղեռնի զոհերուն յիշատակին համար կը կանգնեցնէ Հայոց Ցեղասպանութեան զոհերու յուշահամալիր՝ Ծիծեռնակաբերդը․ աշխատանքները կը տեւեն երկու տարի՝ 1965-1967։ Բացումը տեղի կ՛ունենայ Նոյեմբեր 29, 1967:
Ժողովրդագրութիւն
Հայաստանի բնակչութիւնը միատարր է։
Հայկական Սփիւռք
1 500 000 հայեր  կը զոհուին, իսկ հարիւր հազարներով Հայաստանէն դուրս կը դրուին։  Անոնք աշխարհի բոլոր կողմերը կը տարածուին եւ կը կազմեն հայկական Սփիւռքի գաղութները։ Սակայն, հայերը, իրենց պատմութեան ընթացքին ալ հեռացած են իրենց հայրենիքէն եւ ուրիշ տեղեր հաստատուած են զանազան պատճառներով՝ Բագրատունեանց հարստութեան անկում, սելճուքներու, արաբներու, պարսիկներու հալածանքներ, բռնի տեղահանումներ, եւայլն։
Լեզու
Հայերէնը պետական լեզուն է եւ կը խօսուի բնակչութեան ջախջախիչ մեծամասնութենէն․ ստորեւ Հ․Հ․ մէջ խօսուող լեզուներուն ցուցակը։
Մարիաննա Տէր Զախարովա
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:11 Յունուարի ծնածներ Ստորոգութիւն:1925 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1999 մահեր
Հայաստան
Գիւղատնտեսութիւն
Հայաստանի Բարձրաւանդակին մէջ գիւղատնտեսութեան կարելիութիւնները սահմանափակ են։  Հարթ տարածութիւնները ընթարձակ չեն, որովհետեւ կը գտնուին լեռներուն մէջ։  Այս պատճառով տարածուած է բանջարեղէնի եւ պտուղներու մշակոյթը, ինչպէս նաեւ լեռնահովիտներուն մէջ՝ անասնապահութիւնը։  Սակայն կ՛աճին բոյսեր, որոնք ճարտարարուեստին կը ծառայեն իբրեւ նախանիւթ։
Ձկնաբուծութիւն
Ձկնաբուծութիւնը՝ իբրեւ տնտեսութեան ճիւղ, Հ․Հ․ մէջ ձեւաւորուած է 1920-ական թուականներուն։ 21-րդ դարուն, սառեցուած եւ վերամշակուած ձուկ ու ձկնկիթ (խաւիար) կ՛արտահանուին Ա․Մ․Ն․, Ռուսիա, Վրաստան եւ Ուքրանիա։
Հանքային հարստութիւն
Հայաստանի Բարձրաւանդակը օժտուած է հրաբխային հանքային հարստութեամբ․ օրինակ աղը՝ Նախիջեւան, Կողբ, Կաղզուան, Արեւմտեան Եփրատ, Վանայ լիճ։ Նախապատմական շրջաններէն, մետաղի դարէն, Հայկական լեռնաշխարհին մէջ կը զարգանայ մետաղաձուլութիւնն եւ մետաղագործութիւնը (պղինձ, կապար, արծաթ, ոսկի, որսիդ եւայլն)․ պղինձ՝ Գուգարք, Տաշիր, Սիւնիք, Լոռի եւ Արեւմտեան Տիգրիս, երկաթ՝ Աղձնիք, Տուրուբերան եւ Վասպուրական։ Նաեւ հարուստ է թանկագին մետաղներու հանքերով՝ ոսկի, արծաթ։  Պատմութեան մէջ յիշատակուած են Ճորոխի աւազանին մօտ գտնուող Սպերի ոսկիի հանքերը։
1933 թուական
1933 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 33րդ տարին է
Հայաստան
Հիւսուածք
Հայկական հիւսուածքի (ձեռագործ, գորգ, եւայլն) ամենաընդարձակ հաւաքածոն կը գտնուի Ամերիկայի Հայկական Թանգարանը։ Թանգարանը կը պարունակէ հայկական թանգարանային ամենակարեւոր հաւաքածոներէն․ կը հաւաքէ եւ կը պահպանէ հայկական մշակութային արժէքները։  Հիմնուած է 1971։
1933 թուական
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1933
Հայաստան
Երեւան
Ժամանակակից Արուեստի Թանգարան
Ֆիտայական Շարժման «Զօրավար Անդրանիկ» Թանգարան
Արմաւիր, Վաղարշապատ
Գանձատուն թանգարան
Կիւմրի
Մհեր Մկրտչեանի Թանգարան
Պոլիս
1912-ին ամառը, Էսայեան Սանուվ Միութեան խորհուրդը իր հաւանութիւնը կու տայ եւ կը հիմնուի Կիներու Մարմնամարզական Առաջին Ակումբը։
Հայկական Բարձրաւանդակէն դուրս առաջին մարմնակրթանքի խումբեր, ակումբներ, միութիւններ
Պուլկարիա․ Ֆիլիպպէ (Փլոտվիւ)՝ 1904-ին «Վահագն Միութիւն» եւ «Դայլայլիկ Արշալոյս», Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն մէջ․ Ուէսթ Հապօէ՝ 1889-ին «Հայ Մարզական Միութիւն», Ռուսճուգ՝ 1906-էն սկսեալ գոյութիւն ունի մարզական խումբեր եւ 1911-ին կը հիմնուի «Հայկական Արարատ Մարզիկ Խումբ»ը, Ուստըր՝ 1910-ին «Հայ Մարզական Միութիւն», Ֆաւլը՝ 1910-ին «Հայ Մարզական Ակումբ», Փիթըրսըն՝ 1911-ին« Հայ Որբախնամ Ընկերութիւն»։ Եգիպտոս․ Աղեքսանտրիա՝ 1911-ին կը վերակազմուի «Ֆութպոլի Հայկական Ակումբ»ը, իսկ 1912-ին Աղեքսանտրիոյ Պօղոսեան վարժարանին մէջ կը կազմակերպուի հայկական առաջին երկսեռ մարզահանդէսը, Գահիրէ՝ Մարզասիրաց Ընկերութիւն, «ԿԱՄՔ մարզական ակումբ», «Հայկական Ֆութպոլի Տորք» եւ «Հայկական Մարզական» ակումբները։
Մարկոս Քհնյ. Տէր Գասպարեան
Պարտն ու պատշաճ բոլոր կարգադրութիւնները կատարելէ ետք, իր ձեռնադրութիւնը տեղի կ՚ունենայ ձեռամբ Տ. Մկրտիչ Արք»՝ Իէֆսիզեանի, Ս.Քառասնից Մանկանց եկեղեցւոյ մէջ, 14 Փետրուար 1871-ին, եւ կը վերակոչուի Տէր Մարկոս, օծակից ունենալով Տէր Մատթէոս քհնյ. Տէր Գէորգեանր։
Հայաստան
Հայկական Ողիմպիական խաղեր
1914 գարնան, Հայկական Չորրորդ Ողիմպիական Խաղերուն սեմին, միայն Պոլսոյ եւ արուարձաններուն մէջ գոյութիւն ունին 65 մարզական միութիւններ, ակումբներ, խումբեր։
Մարկոս Քհնյ. Տէր Գասպարեան
Վարչական պաշտօններուն մէջ դուդարերած է ողջմտութիւն ու ժողովականի փորձառութիւն եւ րնղանակաթիւն։ Իր քաջ արարախօսութեանդ պարկեշտութեան ու խոհական վարուեքակերպին ապաւինելովդ Մկրտիչ նորրնտիր Կաթողիկոսը առաքած է Տէր Մարկոսը Ղնէյէի հայկական գիւղր առժամեայ հովւական ծառայութեամբ եւ միաժամանակ ղինք քիաղօրելովդ որ Պր.Կարապետ ճամճեանի հետ քննէ Աթոռապատկան ձիթաստանի հաշիւներր։ Իրեն վստահուած պարտականութիւնը յաջողութեամբ կատարելէ ետք, Տէր Հայրը իր սահուն արաբերէնով ու յարատեւ աշխատանքով յաջողած է տեղւոյն հայ գիւղացիներուն յատինադաւանութեան յարիլր մասամփ արգիլել ու ոմանք հայ եկեղեցւոյ ծոցը վերադարձնել։
Հայաստան
Մարմնամարզը Հ․Հ․ մէջ
Հայաստանի մէջ մարմնամարզը կը սկսի տարածուիլ 20-րդ դարուն երրորդ տասնամեակէն եւ յաջորդող տասնամեակներուն ընթացքին կը զարգանայ ու կը հարստանայ նոր մարմնամարզերով․  ընհանրացած են՝ բռնցքամարտը, ըմբշամարտը, ծանրամարտը, արեւելեան մարտարուեստները, ոտնագնդակը, կողովագնդակը, դասական մարմնամարզը, դահոյկը, հոգէյը եւ լեռնագնացութիւնը։
Հայկական եկեղեցին
1113 կը հիմնուի (Արծրունիներու Վասպուրականի թագաւորութեան ժամանակ) Աղթամարի կաթողիկոսութիւնը, որ կը պահպանէ իր ինքնուրոյն վիճակը մինչեւ 1895 երբ կը դադրի գործելէ համիտեան ջարդերուն պատճառով։ Սեֆեւեաններու գերիշխանութեան ժամանակ, Կաթողիկոսութիւնը Էջմիածնի Մայր Աթոռին ենթակայ կը դառնայ։
Տե՛ս նաեւ
Դրօ
Համազասպ
Լիբանանահայ Օգնութեան Խաչ
Լիբանանահայ Օգնութեան Խաչ (անգլ.՝ Armenian Relief Cross of Lebanon). Լիբանանահայ օգնութեան խաչը իր ծննդեան առաջին օրէն, 89 երկար տարիներ շարունակ կատարելապէս մարմնաւորած է եւ կը շարունակէ մարմնաւորել հայ կնոջ եւ հայ մօր զոհաբերութեան ու նուիրումի սրբազան ոգին: Լիբանանահայ գաղութին մէջ իր ծաւալած գործունէութեամբ, կարիքաւորներուն ձեռք երկարելու իր նուիրումով, առողջապահութեան եւ ընկերային ծառայութեան բնագաւառներուն մէջ իր բերած նպաստով ԼՕԽ-ը ունի իր գնահատելի դերը: ԼՕԽ-ը միշտ ալ կը նպատակադրէ ապահովել հայ ընտանիքներու բարօրութիւնը` խթանելով հայ ժողովուրդի գոյատեւումը:
Նապաթիէի Մարզ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Լիբանանի մարզեր
Լիբանանահայ Օգնութեան Խաչ
Քալերգ
Մենք՝ ուխտեալներ ՀՕՄի պայծառ դրօշին,
Ջրիկ
Ջրիկ, գիւղ Արեւմտեան Հայաստանի մէջ, Պիթլիսի վիլայէթի՝ Մշոյ գաւառին մէջ ։ Կը գտնուէր Մուշ քաղաքէն 5-6 քմ հիւսիս՝ Խնուս տանող ճամբուն վրայ։
Անտրոմետա
Անտրոմետան 2,5 միլիոն լոյս-տարի հեռու է մեզմէ։ Մէկ լոյս-տարին այն հեռաւորութիւնն է, զոր լոյսը անջրպետին մէջ մէկ տարուան ընթացքին կը կատարէ՝ մոտ 9.46 թրիլիոն քիլոմեթր։ Այսպէսով, Անտրոմետա աստղախումբը մոտ 24 թրիլիոն քիլոմեթր հեռու է Երկիր մոլորակէն։ Ասիկա շատ հեռու չի համարուիր աստղախումբի մը հետ դրացնութեան տեսակէտէն։ Անտրոմետան այնքան մօտ է, որ կը մտնէ Տեղական Աստղակոյտին մէջ։ Անտրոմետան տեղական աստղակոյտի ամենափայլուն աստղախումբն է։ Մեր աստղախումբը՝ Ծիր Կաթինը, երկրորդն է։
Հարշատ թիւեր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Թիւեր
Անցողական հիւանդութիւններ
3.- Չոր կոկորդը կամ կոկորդի ցաւը.- Գլխաւոր պատճառը ժահրային վարակումն է, յաճախ մարմինը կը բուժէ զայն, առանց հակամարմիններու օգտագործութեան:
Ջրածին
Երկրի ընդերքին մէջ եւ կենդանի օրկանիզմներուն մէջ
Ջրածինը կը մտնէ ամենատարածուած նիւթի՝ ջուրի (11,19% ըստ զանգուածի), ան ածուխի, քարիւղի, բնական կազերու, կաւերու, կենդանական եւ բուսական օրկանիզմներու բաղադրութեան մէջ։
Փեքին
Ճարտարապետութիւն
Քաղաքական-վարչական կեդրոնը Տէանանմին հրապարակն է, որուն արեւմտեան եւ արեւելեան մասերուն մէջ են Ժողովրդական ներկայացուցիչներու համաչինական համագումարներու, Չինական յեղափոխութեան եւ Չինաստանի պատմութեան թանգարաններու շէնքերը։
Նամականիշի Օր
դրօշմահաւաք
Բացի այդ, կայ նաեւ Ֆրանկ Նոյշեֆերի (Frank Neuschaefer) եւ Ցոլթա Տեպրեցենիի (Zsolt Debreczeni) «նամակային նամականիշի առաջին օրերը աշխարհի մէջ» («Die ersten Tage der Briefmarke weltweit») 157 էջանոց գիրքը, որ լոյս տեսած է հետազօտական նոյն կազմակերպութեան կողմէ եւ տեղեկութիւններ կը պարունակէ աշխարհի երկիրներուն մէջ առաջին թեմատիկ նամականիշներու արտաներումներուն, յատուկ մարումներու եւ այլնի մասին: Ձեռնարկի գինը առանց առաքման հաշւուառման €78 է :
դրօշմահաւաքութեան շաբաթ
Ճափոնի մէջ կը նշեն դրօշմահաւաքութեան շաբաթ եւ անոր առթիւ կը թողարկեն նամակային նամականիշներ: Այսպէս, օրինակ, 21 Ապրիլ 1975-ին դրօշմահաւաքութեան շաբաթուայ ժամանակ թողարկուած են 20-ի արժողութեամբ եւ իրար կցուած ճափոնական 2 նամականիշներ, որոնցմով պատկերուած է նկարիչ Մաթսու-ուրայի աշխատանքներու շիրման :
Հետաքրքիր փաստեր
1973 թուականին նամակային նամականիշի օրուայ առթիւ թողարկուած է աւստրիական նամականիշ, եւ անոր մասնակից էր կաթոլիկ եկեղեցին: 22 Սեպտեմբեր1972-ին Հռոմի պապ Պօղոս Զ.-ն ստորագրած է Վիեննայի արքեպիսկոպոսի առաքելական գրութիւնը, համաձայն որու՝ Գաբրիէլ հրեշտակապետը նամակատունի եւ դրօշմահաւաքութեան հովանաւորն է: Վիեննացի արքեպիսկոպոսի՝ այդ գրութեան վրայ հիմնուած միջնորդութեամբ աւստրիական նամակատունը հրեշտակապետի պատկերով (1490) եւ «Գաբրիէլ հրեշտակապետ՝ դրօշմահաւաքութեան պաշտպան եւ հովանաւոր» գրառմամբ թողարկած է նամակային բարեգործական նամականիշ: Այդ գաղափարը 1972-ի պապական ունկնդրութեան ժամանակ առաջ քաշած էր դրօշմահաւաքներու սուրբ Գաբրիէլի անուան համաշխարհային միութեան նախագահ, «Die Briefmarke» աւստրիական ամսագրի գլխաւոր խմբագիր Պրունօ Կրիմը :<references group="Ն. 1943-ին՝ Նամականիշի օրը, Հանս ֆոն Ռուտոլֆը՝ իբրեւ այդ օրը նշելու գաղափարի հեղինակ, պարգեւատրուած է Վագներու շքանշանով: Նոյն թուականին Պերլինի ռմբակոծութիւններէն մէկուն ժամանակ անոր տունն ու նիւթական միջոցները ոչնչացուած են: Ֆոն Ռուտոլֆը մահացած է 6 Մայիս 1944-ին Պերլինէն 100 քիլոմեթր հեռաւորութեան վրայ գտնուող Վիդենպերկի հիւանդանոցին մէջ:">
Ազգ․ Սահակեան Վարժարան (Հալէպ)
Պատմական ակնարկ
Նորակառոյց դպրոցի սենեակներէն մէկը կը վերածուի մատրան՝ Ս.Գր.Լուսաւորիչ անուամբ, գաղթակայանի եւ Քարէն Եփփէի հաստատութեան հոգեւոր պէտքերը հոգալու համար։
Ազեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական մականուններ
Նապաստակ
Կենսաբանական նկարագիր
Նապաստակները սնունդ կը հանդիսանան գիշատիչներուն համար, որոնք են՝ գայլերը, աղուէսները, առիւծները, օձերը, կզաքիսները, նաեւ՝ բուերը, արծիւներն ու բազէները:
Ճագարներու եւ նապաստակներու տարբերութիւնները
Ճագարներու ձագերը կը ծնին անմազ, կոյր, խուլ եւ առաջին 10-15 օրերու ընթացքին նոր անասունը կը նմանի իր իրական տեսքին, իսկ նապաստակներու ձագերը կը ծնին լայն բացած աչքերով եւ արդէն քանի մը վայրկեաններու ընթացքին կրնան արագ վազել։
Վերարտադրութիւնը
Նապաստակները կը բազմանան տարին մէկէն երեք անգամ եւ սովորաբար կը ծնին 3-7 ձագ։ Յղութիւնը կը տեւէ 30-50 օր։
Էփիքուրոս
Կենսագրութիւն
Էփիքուրը ծնած է Մամոս կղզիին վրայ, աթէնացի վերաբնակիչ Նեոքլէսի ընտանիքին մէջ։ 18 տարեկան հասակին կու գայ Աթէնք, սակայն շուտով կը տեղափոխուի Քոլոփոն, ուր կը զբաղի մանկավարժութեամբ։ 32 տարեկանին ան կը ստեղծէ իր դպրոցը՝ սկիզբը Սիթիլենա եւ Լամփսաք քաղաքներուն մէջ, ապա Աթէնքի մէջ (Ք. Ա. 306 թուականին)։ Դպպրոցը կը գտնուէր այգիի մէջ, այդ պատճառով ալ ստացաւ էփիկուրեան այգի անուանումը։ Դպրոցի դարպասներուն գրուած էր «Անցորդ, հոս դուն ինքզինքդ լաւ կը զգաս, հոս հաճոյքն է բարձրագոյն բարիքը», որ կ՚արտայայտէ էփիքուրեան փիլիսոփայութեան էութիւնը։ Ան փիլիսոփայութիւն սորված է Քսենոքրաթէսի, Տեմոկրիթէսի հետեւորդ Նաւսիֆանէսին քով, սակայն ինքզինք նկատած է ինքնուս փիլիսոփայ, ի դէպ, կ՚ըսեն թէ ան քամահրանքով արտայայտուած է բոլոր փիլիսոփաներուն, այդ թիւին մէջ՝ Նաւսիֆանէսին մասին։ Ճիշդ է, Էփիքուրը կը հիմնուի Տեմոքրիթէսի բնափիլիսոփայական հայեացքներու վրայ, իւրօրինակ ձեւով կը զարգացնէ անոր աթոմիստական տեսութիւնը, սակայն անոնք իրարմէ կը տարբերին առաջին հերթին փիլիսոփայութեան էութեան եւ ըմբռնումի հարցին մէջ։ Էփիքուրի փիլիսոփայութիւնը բացառապէս գործնական ուղղուածութիւն ունի, ան տեսական բնոյթի հարցերուն լուծումները կը ծառայեցնէ իր բարոյագիտական ուսմունքին։
Աղբիւր (ամսագիր, Երեւան)
«Աղբիւր», Հայաստանի մէջ լոյս տեսնող մանկապատանեկան ամսագիր։
378 (թիւ)
378 (երեք հարիւր եօթանասունութ) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 377-ի եւ 379-ի միջեւ
Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան
Կենսագրութիւն
Արտաշէս Տէր Խաչատուրեանի պատրաստած Հայոց Լեզուի Նոր Բառարան աշխատանքը արեւմտահայերէնի փնտրուած բառարաններէն է։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:1931 ծնունդներ Ստորոգութիւն:16 Յունիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:1993 մահեր Ստորոգութիւն:Լիբանան ծնածներ Ստորոգութիւն:Լիբանան մահացածներ Ստորոգութիւն:5 Դեկտեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ մատենագէտներ Ստորոգութիւն:Հայ լեզուաբաններ Ստորոգութիւն:Հայ բառարանագիրներ
Տէր Զօր շրջան
Տէր Զօր (նահանգ), (արաբերէն՝ محافظة دير الزور), Սուրիոյ Արաբական Հանրապետութեան շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչական միաւոր, որ կը հանդիսանայ Տէր Զօր գաւառի 7 շրջաններէն մէկը։ Միակ շրջանն է, որ կը գտնուի Եփրատ գետի աջ ու ձախ ափերուն՝ միաժամանակ։
– Քապաքեպի մէջ կ'ապրին ֆատաան եւ հուէշան ցեղախումբերը:
– Ռուէշետի մէջ կ'ապրի ըկետաթ ցեղախումբը:
Անուանումը
Վայրը բացատրելու համար կ'ըսէ.Ըստ «Արաբական հանրագիտարան»ին, մինչեւ 1864, Տէր Զօր ճանչցուած էր միայն «Ալ-Տէր» անունով: Արաբերէն «Տէր» բառը կը նշանակէ վանք, հետեւաբար «Տէր» կոչուած է արուեստական բլուրի մը մէջտեղը գոյութիւն ունեցող հոգեւորականներու վանքին պատճառով:
– Տէր Զօրը անուանուած է նաեւ Աժուժ (արաբերէն «աժաժ» կը նշանակէ մրրիկ), յաճախակի մրրիկի պատճառով:
Սակայն լեզուագէտները «Տէր» բառին կու տան հետեւեալ բացատրութիւնը.
– Աղօթատեղի:
– Դաշտավայր, նկատի ունենալով Եփրատի դաշտավայրը:
Թարթու
Ծագում
Քիեւեան տիրակալները հարկեր կը հաւաքէին հին Էսթոնիայի (Ugandi County)  Ուկանտի կոմսութեան (Latin: Ungannia or Ugaunia) շրջակայքէն, հաւանաբար մինչեւ 1061 թ., երբ գրառումներու համաձայն, Եուրիեւը հրկիզուեցաւ մէկ այլ (Chud) Չուտ (Ungannians referred to as Chudes by the earliest Russian chronicles) ցեղի կողմէ։ Քիեւեան Ռուսիան կրկին կը վերահսկէր Թարթուն 1133-էն ենթադրաբար մինչեւ 1176/1177. 12-րդ դարուն Թարթուն Sosols տարածքի ամենայայտնի սլաւոնական բնակավայրն էր ։
Աղբիւր (ամսագիր, Թիֆլիս)
Ուղղուածութիւն
Ամսագրի էջերուն մէջ հանդէս եկած են հայ անուանի գրողներ Րաֆֆին, Պ. Պռօշեանը, Ղ. Աղայեանը, Յ. Յովհաննիսեանը, Յ. Թումանեանը, Ա. Ծատուրեանը, Ա. Իսահակեանը, Լէօն եւ ուրիշները։
Մալաբար Ուղղափառ Եկեղեցի
Պատմական Ակնարկ
Մալաբարի քրիստոնեաներուն վաղեմի պատմութեան մասին, շատ քիչ տեղեկութիւններ կան աղբիւրներու չգոյութեան պատճառով: Եւրոպացիներու Հնդկաստան գալէն առաջ, Մալաբար եկեղեցին ոեւէ Հնդիկ պատմիչ չէ ունեցած: Իսկ ինչ որ պահուած էր, դժբախտաբար, կաթոլիկներ՝ կրօնական մոլեռանդութենէ տարուած, փճացուցած են 1599-ին: Կարճ տեղեկութիւններ կարելի է քաղել յոյն, ասորի, նեստորական եւ այլ հեղինակներէ:
1490-էն 1653
•1599-էն մինչեւ 1653, բոլորովին կ'ենթարկուի Լատին եկեղեցւոյ տիրապետութեան: Այսպէս, Կաթոլիկներ, իրենց դէպի Արեւելք տարածման ընթացքին, կը ջանան Մալաբար եկեղեցին ամբողջովին իրենց ենթարկել:
1910-1960 Թուականներուն
1910-1960 տարիներուն ընթացքին, միաբնակ եկեղեցիներուն մէջ ամէնէն կարեւոր եւ մեծ դերը Մալաբար եկեղեցին կատարած է մասնակցելով Էքիւմենիք շարժումներուն եւ ժողովներուն: Մալաբարի եկեղեցւոյ կրօնանուէր անդամներն են, որոնք ներկայիս կարեւոր դիրք գրաւած են Հնդկաստանի կրթական, տնտեսական եւ ճարտարագիտական կեանքին մէջ: Անոնց ձեռքն է նաեւ Եթովպիոյ կրթական գործին կարեւոր մէկ մասը:
Շարականները
•Տասներկու օր՝ Առաքելոց,
Սովորութիւններ
Եթէ այս միջոցին ալ դրական արդիւնք մը չունենայ, քահանան Հաւատք բառը ասորերէն լեզուով թուղթի մը վրայ կը գրէ: Ապա կ'այրէ եւ հիւանդին կու տայ, որ ջուրով խմէ զայն: Երբեմն ալ Տէրունական Աղօթքը կը գրէ լաթի մը վրայ եւ իբրեւ հմայեակ, հիւանդին թեւին կը կապէ զայն:
Գեղամ Տէր Կարապետեան
Ուսումը
Ուսումը ստացած է Մշոյ Ս. Կարապետի ժառանգաւորաց դպրոցին մէջ, 1885-87՝ Էջմիածինի Գէորգեան ճեմարանին մէջ։
Վարդգէս Տէր Կարապետեան
Կենսագրութիւն
Ան ծնած էր 1928-ին, Պէյրութ․ Սէն Ժոզէֆ համալսարանէն վկայուած քաղաքական գիտութեանց եւ իրաւաբանութեան կաճառներէն ։ Պատանի տարիքին մաս կը կազմէ Պէյրութի պասքեթպոլի խումբին՝ դառնալով անոր լաւագոյն մարզիկներէն մէկը։
Հռոմի Ժամանակակից Արուեստի Թանգարան
Պատմութիւն
2003-էն ի վեր թանգարանը ունեցած է յետագայ ՀԺԱԹ յաւելուածը, որ կ՛ընդգրկէ 1000 քառակուսի մէթր տարածքով երկու վերանորոգուած շէնքեր Հռոմի նախկին սպանդանոցի տարածքին՝ Տեստաջօ թաղամասէն քանի մը քիլօմեթր հեռաւորութեան վրայ:
Արփիար Տէր Մարգարեան
Կենսագրութիւն
Մարգարեան ծնած է Պիթլիսի Խուլթիկ գիւղը։ 1902-ին աւարտելով Պիթլիսի Ամերիկեան Հայ-Սքուլը, իբրեւ ուսուցիչ պաշտօնավարած է նոյն վարժարանին մէջ եւ Մուշի Ամերիկեան վարժարանին մէջ՝ յաջորդաբար մէկական տարեշրջան։
1918-ին վերադառնալով, մինչեւ 1921 Ետիգուլէի Ս․ Փրկիչ եւ Օրթագիւղի որբանոցներուն մէջ աւանդած է հայերէն եւ անգլերէն։ 1921-1933 տարեշրջաններուն, նախ ուսուցիչ, ապա իբրեւ տնօրէն, պաշտօնավարած է Սամաթիոյ Սահակեան-Նունեան վարժարանին մէջ։ Հոնկէ անցած է Կեդրոնական վարժարան, որպէս դաստիարակ եւ հայերէնի ուսուցիչ։ 1939-41, երկու տարեշրջան՝ փոխ-տնօրէնութիւնը վարած է Կեդրոնականի։ Կեդրոնականէն  բաժնուած է 1946-ին։
1937 թուական
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1937 մահեր
Անստոյգ ամսաթիւով
Ստորոգութիւն:1937
Յակոբ Յարութիւնեան
Յակոբ Պօղոս Յարութիւնեան (Արտենեան, ), հայ փիլիսոփայ, երաժշտագէտ, մանկավարժ, գրականագէտ, լեզուաբան: Փիլիսոփայական գիտութիւններու մասնագէտ (1919):
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ փիլիսոփաներ Ստորոգութիւն:Փիլիսոփայական գիտութիւններու մասնագէտներ Ստորոգութիւն:Հայ երաժշտագէտներ Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ Ստորոգութիւն:Հայ գրականագէտներ Ստորոգութիւն:Հայ լեզուաբաններ Ստորոգութիւն:Էջմիածնի Գէորգեան ճեմարանի սաներ