cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Թորոս Ռոսլին
Կեանքն ու գործունէութիւնը
1256-1268 թուականներուն Թորոս Ռոսլինի ծաղկած մեզ յայտնի 7 ձեռագիրներն են: 12-րդ դարու վերջին եւ 13-րդ դարու Կիլիկիոյ մէջ կը ստեղծէ մշակոյթի վերերլքի նպաստաւոր թեմաներ ու կը ստանայ նոր մեկնաբանութեան կը ստեղծէ հայ մանրանկարչութեան բարձրակերտը նշանաւորող գրքարուեստը, որուն ամենացայտուն արտայայտութիւնը Թորոս Ռոսլինին ստեղծագործութիւնն է: Աշխատած է Հռոմկլայի գրատանը «Զէյթունի Աւետարան» կիլիկեան վաղ ձեռագրերու նման ճոխ զարդարուած է խորաններով, լուսանցազարդերով եւ 4 աւետարանիչներու պատկերները: Այն հաւանաբար պատկերազարդել է մօտ 20-25 տարեկան հասակին: 1256 թուականին, արդէն ինքնուրոյն վարպետ էր եւ ունէր օգնականներ: Հետագային յիշատակուած իր ուսուցիչները հաւանաբար Հռոմկլայի աշխատող անոր աւագ ժամանակակիցները եղած են Կոստանդին կաթողիկոս կամ անոր մերձաւորները: Որ Թորոս Ռոսլինը կապուած եղած է պալատական բարձր շրջաններու հետ, կը վկայեն Կիլիկիոյ թագաւոր Լեւոն Գ․-ի երկու դիմանկարները: Առաջիը՝ զինք կը գծէ երբ պատանի էր, ապա թագաժառանգ եղած ատեն, միւսը՝ Կեռան թագուհիի հետ հարսանեաց հանդէսին: Շարունակելով Հռոմկլայի գրատանը աշխատող աւագ ժամանակակիցներու աւանդները` Թորոս Ռոսլինը զարդապատկերային առանձին դրուագներ ներդաշնակած է հիւսուածքային բարդ յօրինուածքներու մէջ, որոնք աչքի կը զարնեն գծանկարի յստակութեամբ եւ աւարտուածութեամբ: Թորոս Ռոսլին ձեռագիրներ նկարազարդած է Հայոց կաթողիկոսի եւ Հեթումեան թագաւորներու համար:
Էջմիածնի Թուղթի Գործարան
Կառուցման Պատմութիւն
Նախքան այս վարպետներուն ժամանելը, Սիմէոն վարպետներ խնդրած էր նաեւ Պարսկաստանէն, որոնք 28 Յունիս, 1775-ին, ժամանելով Էջմիածին, կարճ ժամանակամիջոցի մը մէջ կը կառուցեն նոր գործարան մը, ինչպէս նաեւ՝ երկու աշակերտներու (Նիկողայոսի եւ Մարգարի) կը սորվեցնեն լաւորակ թուղթի արտադրում։ Այսպիսով, քաղաքին մէջ միաժամանակ կը կառուցուին երկու գործարաններ՝ ֆրանսացի եւ պարսիկ վարպետներու կողմէ։ Ֆրանսացի վարպետներու կառուցած գործարանը ունէր 2240 մ. երկարութիւն եւ 1008 մ. լայնք։ Բոլոր ծախսերը հոգացած էր Չաքիկենց Գրիգոր աղան։ Պարսիկ վարպետներու կառուցած գործարանի չափերու մասին տեղեկութիւններ չեն պահպանուած։ 16 Ապրիլ, 1776-ին, պարսիկ վարպետները աւարտելով իրենց աշխատանքը, կը վերադառնան Պարսկաստան։ Նոյն թուականի 28 Հոկտեմբեր-ին, աշխատանքէն կը հեռացուին նախ կրտսեր ֆրանսացի վարպետը, այնուհետեւ՝ աւագը։ (Ֆրանսացի վարպետները կը վռնտուին Էջմիածինէն, որովհետեւ իրենց վստահուած պարտականութիւնները գլուխ չեն հաներ)։
Գործարանին Մէջ Օգտագործուած Գործիքներ
Քարէ պատրաստուած են աւազաններ եւ նաւեր, որոնցմով հեղուկ թղթանիւթը հոսած է մէկ տեղէն միւսը։ Թղթանիւթը մանրացնելու համար, կառուցուած է յատուկ ջրաղաց։
Գործարան Կառուցելու Այլ Փորձեր
Էջմիածնի գործարանը գործած է 5-6 տարի, եւ Սիմէոն կաթողիկոսի մահէն ետք, դադրած է գործելէ։ Հետագային թուղթի գործարաններ հիմնադրելու քանի մը փորձեր եղած են, որոնք յաջողութեամբ չեն պսակուած։ 1837-ին, ծաղկարար Սահակ եպիսկոպոսը խնդրագրեր կ'ուղարկէ Էջմիածինի սինոդին, նոր թղթագործարան, նկարչական ներկերու, կազմարարական ու այլ նիւթերու արհեստանոց կառուցելու համար։ 1 Մարտ 1837-ին կայացած Սինոդի նիստին մէջ, կը մերժուի եպիսկոպոսին գործարան կառուցելու խնդրանքը։ Նկարչական ներկերու եւ միւս խնդրագրերը կը քննուին 16 Յուլիս-ի նիստի ընթացքին, ուր կ'որոշուին ծաղկարարին տրամադրել անհրաժեշտ գումարը։
Համաշխարհային Մաքրութեան Օր
Պատմութիւն
Մարդկութեան պատմութեան մէջ համաշխարհային մաքրման աշխատանքներ եղած են բազմաթիւ ձեւերով եւ տարբեր ժամանակներու մէջ, յատկապէս՝ երկրաշարժերու, ջրհեղեղներու, ուժեղ ցունամիներու եւ այլ աղէտներէ ետք : Հետհակամարտային գօտիներուն մէջ մաքրման աշխատանքներ իրականացնող համայնքներուն սովորաբար կ՚աջակցին տարբեր միջազգային կազմակերպութիւններ, ինչպիսին են Միջազգային Կարմիր Խաչը, Օքսֆամը (անգլ.՝ Oxfam) եւ այլն։ Շատ մշակոյթներու մէջ սովորաբար պարբերաբար կը կազմակերպուին համայնքային մաքրման աշխատանքներ, ինչպիսին են `
Վոլփրամ
Բնութենական յատկութիւններ
Վոլփրամ ծանր, դժուարահալ, արծաթափայլ մոխրագոյն մետաղ մըն է, հալման ջերմաստիճանը՝ 3420°C, եռմանը՝ 5700°C, խտութիւնը՝ 19,3 կ/սմ3, տեսակարար ելեկտրահաղորդականութիւնը՝ 1,82•105 • օհմ−1 սմ−1) (20°C)։
Պաւարիոյ Պետական Օփերա
Թատրոնի պատմութիւնը
1875 թուականին կը կազմակերպուի Միւնիխի օփերային փառատօնը, ուր կը հանդիսանայ աշխարհի կարեւորագոյն երաժշտական փառատօներէն մէկը։
Տոտեքանիսա
Հռոմէական ժամանակաշրջանէն մինչեւ Նորագոյն շրջան
Ք․Ա․ 395-ին մաս կը կազմէ Արեւելեան Հռոմէական պետութեան։ 1310-ին կը գտնուի Ասպնջական Ասպետներու Ordo Hospitalis Sancti Johannis իշխանութեան տակ, իսկ 1522-ին՝ օսմանեան կայսրութեան։  Տոտեքանիսա կը մասնակցի Յունական Ապստամբութեան, իսկ 1867-ին, կրետական ապստամբութեան ընթացքին, Քասոս կղզիին բնակիչները կ՛ ապստամբին սակայն ապարդիւն․ կը շարունակեն մնալ օսմանեան գերիշխանութեան տակ մինչեւ իտալաթրքական պատերազմին ծագման (1911)։  Պատերազմի աւարտին Տոտեքանիսա կը գտնուի Իտալական իշխանութեան տակ։
Անտեսանելի Հիւրը
Նիւթ
Ատրիանը կը պատմէ Վիրժինիային, թէ ինչպէս ան եւ Լաուրան ստանալով անանուն հաղորդագրութիւն շանտաժիստէն, հանդիպած են քաղաքէն հեռու հիւրանոցի մը մէջ, բայց հասկցած են, որ այդ թակարդ էր ու փորձած են հեռանալ։ Ինչ-որ մէկը հարուածեց Ատրիանին եւ ան ուշաթափուեցաւ։ Երբ ան ուշքի եկաւ, տեսաւ, որ Լաուրան մահացած է եւ ամբողջ՝ շանտաժիստի համար նախատեսուած գումարը, թափուած էր լոգարանով մէկ։ Ոստիկանութեան ժամանումէն ետք, կը պարզուի, որ սենեակի դուռը փակուած է ներսէն, պատուհանները նոյնպէս փակուած էին։ Ոչ ոք կրնար մուտք գործել սենեակ եւ աննկատ մնալ։ Հետեւաբար Ատրիանը՝ Լաուրայի սպանութեան միակ կասկածեալն է։ Բայց Վիրժինիան կը պնդէ, որ Ատրիան ողջ պատմութիւնը չի պատմեր, անոր օգնելու համար ան պէտք է իմանայ ամբողջ ճշմարտութիւնը։
Քանի մը շաբաթ ետք Ատրիանը կը լսէ, որ նախկին երիտասարդ պանքի մէջ աշխատող՝ Դանիէլ Գարիտոնը կը մեղադրուի խարդախութեան մէջ, եւ, որ ան չէ կորչած, այլ ուղղակի փախչած է՝ հսկայական գումար գողնալէ ետք։ Ատրիանը կը զանգէ Լաուրային ու կը պատմէ անոր այդ ամէնը, հանդիպման ժամանակ Լաուրան կը խոստովանի, որ ան ոչ միայն հանգուցեալի հեռախօսն վերցուցած էր, այլ նաեւ դրամապանակը։ Ան՝ օգտագործելով Դանիէլի ինքնութեան քարտը, կարողացած է մտնել համակարգ եւ գողցած է գումար՝ ոստիկանութեան շեղելու համար։ Լաուրան նաեւ սպառնաց Ատրիանին, որ կը մատնէ անոր, եթէ վերջինս երթայ ոստիկանութիւն։
Քանի մը օր ետք Ատրիանը կը ստանայ լուսանկար, որուն պատկերուած է այն լիճը, որտեղ ան գացած էր Դանիէլի մեքենան, եւ ձայնագրութիւն, որուն ձայն մը կը հրամայէ անոր եւ Լաուրային՝ 100 հազար եւրօ գումարով երթալ քաղաքի ծայրամասը գտնուող հիւրանոցը։ Այնուհետեւ տեղի կ՛ունենայ այն ինչ արդէն նշուած էր, բացառութեամբ մէկ բանի՝ իրականին Ատրիան տեսած էր, թէ ով հարուածեց անոր։ Այդ պարոն Գարիտոն էր։
Մրցանակներ
2017 – Փորթլանտի միջազգային կինոփառատօն – Best of PIFF After Dark Sidebar Oriol Paulo
Մարգար Էսայեան
Անժամանակ մահը
Մարգար Էսայեանի անժամանակ մահուան առթիւ ընկերային ցանցերու վրայ ցաւակցական գրառումներով հանդէս եկան Հանրապետութեան նախագահ Էրտողան, իր բանբերը՝ Իպրահիմ Քալըն, նախագահութեան հաղորդակցութեան բաժնի պետ Ֆահրետտին Ալթուն։ Լրատուամիջոցները տեղ տուած են նաեւ Ազգային մեծ ժողովի նախագահ Մուսթաֆա Շենթոփի, Արտաքին գործոց նախարար Մեւլիւտ Չավուշօղլուի, Ներքին գործոց նախարար Սիւլէյման Սոյլուի եւ Առողջապահութեան նախարար Ֆահրետտին Քոճայի վշտակցական արտայայտութիւններուն։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Իսթանպուլ ծնածներ
Ցոլակ Յովսէփեան
Այցելութիւնը՝ Հայաստան
1968-ին, Սարդարապատի յուշահամալիրին բացման առիթով, իր առաջին այցելութիւնը տուած է Հայաստան։ Այնուհետեւ, ու յատկապէս Հայաստանի վերանկախացումէն ետք, աւելի քան 20 անգամ այցելած է Հայաստան ու Արցախ։
Անոր լուսանկարչական գործիքը ոչ միայն քայլ պահած է արդիականութեան հետ, այլ նաեւ կարելի ամէն առիթ օգտագործած է անշարժացնելու դէմքեր, դէպքեր, հայրենի բնաշխարհն ու պատմական վայրերը ։ Հայաստանի մէջ թէ սփիւռքեան գաղութներու, նոյն ոսպնեակը եղած է «միջնորդ», որպէսզի Ցոլակ Յովսէփեան ծանօթանայ պատմական դէմքերու, արուեստագէտներու, կուսակցական գործիչներու եւ տարբեր կալուածներու մէջ Հայ կեանքին մասնակից եղող անձնաւորութիւններու, միջազգային համբաւ շահած հայորդիներու, հայութեան բարեկամ օտարներու։
Հայկական կեանքին մէջ աւելի քան 70 տարիներու իր ներկայութիւնը, հաղորդականութեան ճամբով վաստկած բարեկամութիւնները առիթ ընծայած են անպարագիծ ծանօթութիւններու եւ փորձառութիւններու, որոնք, լուսանկարներուն կողքին, կը կազմեն գանձարան մը, արժանի՝ իր տարբեր ծալքերով թուղթին յանձնուելու, համեմուած՝ իր զուարթախոհութեամբ ու կատակներով, «հիւմըր»ով եւ ընկերասիրութեամբ :
Նախահայկական Դարաշրջան
Միջին եւ Նոր Քարէ Դար
Միջին եւ Նոր Քարէ դարաշրջաններուն (12-5 հազարամեակներ) կը կատարելագործուին աշխատանքի գործիքները : Երեւան կու գան քարէ մուրճը, քարէ կացինը՝ փայտէ կամ ոսկորէ կոթով: Կայուն բնոյթ կը ստանայ որսորդութիունը, որուն միջոցով անասունները կ'ընտանեցուին, եւ այս ձեւով հիմը կը դրուի անասնապահութեան:
Հաւատալիքներ եւ Կրօնքներ
Պրոնզէ դարու մշակոյթին կարգ մը տարրերը կը պահուին ու հետագային կը զարգանան Վանի ուրարտական թագաւորունթեան շրջանին :
Ժայռապատկերներ
Ժայռափոր հնագոյն այս արուեստագէտները յաջողած են պարզ, զուսպ բայց բնորոշ գիծերով եւ կենդանի կերպով պատկերացնել մարդիկն ու կենդանիները, իրենց այլազան դիրքերով, շարժումներով եւ գործողութեամբ:
Երկաթէ Դարու Սկիզբը եւ Նախնադարեան Ընկերութեան Քայքայումը
Նախնադարը կ'աւարտի երկրորդ հազարամեակի վերջերուն, երբ պրոնզին կը յաջորդէ երկաթը. երկաթին օգտագործումը յեղաշրջիչ հսկայական դեր կը կատարէ: Երկաթէ խոփով արօրը եւ երկաթեայ կացինը աննախընթաց մղում կու տան երկրագործութեան եւ կը բարձրացնեն հողի աշխատանքի արտադրողականութիւնը: Մեծ թափով կը զարգանան նաեւ արհեստներն ու շինարարութիւնը, որոնք բաժնուելով երկրագործածութենէն անջատ ճիւղեր կը կազմեն: Տնտեսական կեանքի զարգացումը կը խախտէ նոյնպէս տոհմի որոշ չափի հաւասարութեան սկզբունքը:
Թորոս Ռոսլինի Յուշարձան (Երեւան)
Հեղինակներ
Քանդակագործ՝ ՀՀ վաստակաւոր նկարիչ Արշամ Շահինեան
Խորէն Արամունի
Կենսագրական
1980-ին արտագաղթած է Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ ։ Աշխատակցած է տեղական պարբերականներու, իր ներդրումը ունեցած է մշակութային ու հասարակական տարաբնոյթ աշխատանքներու մէջ։ Հեղինակած է 14 գեղարուեստական, ուր ներառուած են իր վաւերագրական, հրապարակախօսական, երգիծական ժանրի ստեղծագործութիւնները, 15 թատերգութիւն, որոնցմէ վեցը բեմադրուած է թէ՛ Հայաստանի եւ թէ արտերկրի մէջ։ Թարգմանած է Էսմայիլ Ռայինի «Հայերի Զանգուածային Կոտորածները» եւ պատմուածքներու շարք մը։
Միհրան Բաղդասարեան
Կենսագրութիւն
Ծնած է 25 Մայիս 1852-ին Պոլիս ու կը մահանայ 23 Ապրիլ 1937-ին Թաւրիզի մէջ։ Հայրը Պոլիս հաստատուած իզնիքցի վաճառական մըն էր (Պաղդասար Հիւսիան), որ լքելով վաճառականական ասպարէզը՝ քաղաքական քարոզիչ դարձաւ:
Իբրեւ գրական արտադրութիւն՝ գրած է «Մուրճ»ի մէջ «Կարմիր շապիկ» յօդուածաշարքը 1906-ին, Ականատես ծածկանունով, 1907-ին Թաւրիզի մէջ հրատարակած է Աղեք. Տիւմայի «Բաստիյլի առումը» վէպը: 1902-ին հրատարակած է «Լոյսից դէպի խաւար»ը:
Կիւրինի Յուշ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ պարբերականներ
Սեւիլիոյ Տաճառ
Սեւիլիոյ Տաճառը կը գտնուի Սպանիոյ մէջ։ Բուն անունն է Սեւիլիոյի Սուրբ Մարի Տաճառը բայց աւելի կը գիտցուի Սեւիլիոյի Տաճառ անունով։ Սեւիլիայ քաղաքին մէջ գտնուող հռոմէական կաթոլիկ տաճառ մըն է։ Այս տաճառը երկրի շուրջ գտնուող ամենամեծ երրորդ իսկ գոթական ոճ ունեցող ամենամեծ տաճառն է ։ Սեւիլիոյ Տաճառը 1987 թուականին ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի կողմէ առնուած է Համաշխարհային ժառանգութեան ցանկի մէջ ։
Harry Potter and The Cursed Child
Նախադրութիւն
Թատրոնին համացոյցը լոյս տեսաւ 23 Հոկտեմբեր, 2015 թուականին, Pottermore հրատարակչութեան կողմէ : Միշտ դժուար եղած է կատարել Հէրի Փոթըրին դերը: Հիմա այդ ճնշումը աւելի զօրաւոր է, մանաւանդ երբ որ Հէրին կ'աշխատի կախարդութեան նախարարութեան մէջ, ամուսին է եւ հայր է 3 զաւակներու: Երբ Հէրին կը վիճի իր անցեալին հետ, իր զաւակը՝ Ալպըսը կը տառապի ու ծանրաբեռնուի իր ընտանիքի կտակին ճնշումին համար: Թէ Հէրին եւ թէ Ալպըսը կը սորվին անցեալի եւ ներկայի անմխիթար իրականութիւնը: Երբեմն, խաւարը կը մօտենայ անակնկալ տեղերէ:
Առաջին արար
Հէրին ետքը իր մանկութեան ծածկոյթը կը նուիրէ Ալպըսին, որ միակ առարկան է մնացած Հէրիին մօրէն՝ Լիլիէն: Ալպըսը կը մերժէ նուէրը, որ վիճաբանութիւն կը ստեղծէ իրենց միջեւ եւ անոր հետեւանքովսիրոյ դեղաջուրը սխալմամբ կը թափուի ծածկոյթին վրայ։ Երկուքը զայրացած՝ չեն խօսիր իրար հետ:
Երրորդ արար
Ներկային մէջ, Ալպըսը կը վերադառնայ եւ կը նկատեն թէ ամէն ինչ իր բնական վիճակին մէջ է: Ալպըսը եւ Սքորփիուսը Մաքկոնակալին գրասենեակին մէջ անոր կը բացատրեն ամէն ինչ եւ ան կը հասկնայ անոնց նպատակը բայց կը զգուծացնէ որ պէտք չէ ժամանակին հետ խաղալ: Ետքը Սքորփիուսը Ալպըսին կ'ըսէ թէ ան սուտ խօսեցաւ Մաքկոնակալին եւ ժամանակի գործիքը դեռ իր քովն է որովհետեւ ան չվստահեցաւ կախարդութեան նախարարութեան աշխատողներուն: Տղաքը կ'որոշեն որ վերջնական ժամանակի գործիքը քանդեն. Ալպըսը նաեւ կը հրաւիրէ Տելֆիին որովհետեւ ան կը սիրէ Տելֆիին: Ետքը Տելֆին անոնց կ'ըսէ իր գաղտնի ծրագիրը: Ան պատանդ կը բռնէ Ալպըսին եւ Սքորփիուսին, ու կը կոտրէ անոնց կախարդական փայտիկները: Դպրոցական աշակերտ մը կը տեսնէ Տելֆիին ու իր կատարած չարագործութիւնը, իսկ Տելֆին չտատամսիր անոր սպաննելու:
Թատերագրութեան արտադրութիւնը
Առաջին տպագրութիւնը, (որ կոչուած էր «յատուկ փորձարութեան տպագրութիւն») որոշուեցաւ որ հրատարակուի 31 Յուլիս, 2016 թուականին, որ վիպաշարին մէջ՝ Հէրի Փոթըրին ծննդեան օրն է (ինչպէս նաեւ Ճոան Ռոուլինկին) : Թատերագրութեան սրբագրութիւնները եւ վերաքննութիւնները սկսան երբ առաջին օրինակը տպագրուեցաւ, եւ բարելաւուած օրինակը պիտի հրատարակուի 2017 թուականին : Ըստ CNN-ին, այս թատերագրութիւնը 2016 թուականին ամէնէն շատ ապսպրուած գիրքն էր :
Ազարիկ (բժիշկ)
Կենսագրութիւն
Դեղագործական կրթութիւն ստացած է եւ դեղագործութեամբ զբաղած։ Ապրիլ 1915-ին բանտարկուած է Կ. Պոլսոյ կեդրոնական բանտին մէջ, ուրկէ աքսորուած է Չանղըրը՝ հայ մտաւորականներու խումբին հետ։ Անունը փորագրուած է Չանղըրըի բանտին մէջ հաւաքուած համրիչի՝ 99 հատիկներէն մէկուն վրայ։ 1915-ին նահատակուած է ՏԷր Զօրի կողմերը։
Կարապետ Տէմիրճեան
Կենսագրութիւն
Կարապետ Տէմիրճեան ծնած է Արեւմտեան Հայաստանի Սեբաստիոյ վիլայէթի Ազի­զի­էի գաւառակի Պիւնեան գիւղաքաղաքին մէջ։ Բժշկական կրթութիւն ստացած է եւ Կ. Պոլսոյ մէջ որպէս բժիշկ աշխատած։ Եղած է ՍԴՀԿ-ի անդամ։ 1915 թուականին Կ. Պոլսոյ մէջ ձերբակալուած է ու բանտարկուած՝ Տէպօ բանտին մէջ։
Վոյէճըր Ծրագիր
Վոյէճըր-1
Վոյէճըր-1 (անգլ.՝ Voyager 1) տիեզերական կայան մըն է արձակուած ՆԱՍԱ-ի կողմէ 5 Սեպտեմբեր, 1977-ին: Իբրեւ բաժին մը Վոյէճըր ծրագրին, ճամբայ ելաւ 16 օր ետք իր երկւորեակ կայան Վոյէճըր-2-ի արձակումէն ետք: 38 տարիէ ի վեր Վոյէճըր-1-ը տակաւին կ'աշատի ղրկելով տարբեր տեսակի տեղեկութիւններ որոնք հաւագած կ'ըլլայ իր ճամբորդութիւններու ժամանակ: Ներկայիս 135 AU (2.02×1010 km) հեռու է արեւէն (Յունիս 2016-ի տեղեկութին), ամէնէն հեռու մեզմէ գտնուող տիեզերային կայանն է, եւ միակը որ միջաստղային տիեզերքի (interstellar space) մէջ կը գտնուի:
Աղուդիի Մահարձան
Աղուդիի Մահարձան (Աղիտուի կոթող-մահարձան), 7-րդ դարու հայկական միջնադարեան ճարտարապետական յուշարձան, Սիւնիքի մարզի Աղուդի գիւղին մօտ։ Սիսեանի շրջանի Աղուդի գիւղին մօտ կը բարձրանայ հոյակապ մահարձան մը, որ կառուցուած է 6-րդ դարու վերջերուն կամ 7-րդ դարու սկիզբներուն : Կը գտնուի Սիսեան քաղաքէն 4 քմ. դէպի արեւելք:
Պատմութիւն
Դամբարանատան վրայ կը կառուցուի երկյարկ, աշտարակաձեւ մահարձան մը: Երկրորդ յարկի երեք գեղեցիկ կամարները կը խորհրդանշէին այն, որ դամբարանատան մէջ թաղուած է երեք մարդ:
Սիւնեաց հայրենասէր իշխաններուն անունները չեն գրուած կոթողին վրայ։ Ճիշդ է, անցորդը այսօր կրնայ մահարձանին վրայ կարդալ քանի մը տողեր` շրջակայքի մէջ կատարուած շինարարութեան մասին: Սակայն այդ տողերը քանդակուած են յետագային եւ նշանաւոր դամբարանատան հետ առնչութիւն չունին:
Խորէն Եպս. Դիմաքսեան
Խորէն Եպս․ Դիմաքսեան ( 1864, Կիւրին – անյայտ ), Կիւրինի առաջնորդ է։ Ծնած է Կիւրին 1864 թուականին։ Ան Բէքմէզեան Ս․Եկեղեցիին մէջ վարտապետութեան ձեռնադրուած է 1892 թուականին։ Կիլիկիոյին միաբանը դառնալով շատ մը քաղաքներուն մէջ պաշտօններ վարած է։
Փաթրիք Տէմփսի
Վաղ Կեանք
Տէմբսի ծնած է Լուինսթըն, Մէյն, ԱՄՆ, եւ մեծցած է Թըրնըր, Մէյնի եւ Պաքֆիլտ, Մէյնի շրջաններուն մէջ։ Ունի 2 քոյրեր: Մայրը՝ Ամանտա Քասըն դպրոցական հաշուապահ էր, եւ իր հայրը, Ուիլիըմ, ապահովագրական ծրագիրներու առեւտրական է  :
Ջերմուկ
Աշխարհագրութիւն
Ջերմուկի շրջապատն անտառապատ է։ Անտառի մի մասը տնկել են 1980-1990-ական թուականներուն։
Պատմութիւն
1967-էն հանրապետական ենթակայութեան եւ 1970-էն միութենական նշանակութեան առողջարաններու կարգը դասուած քաղաք առողջարանը այսօր հանգստացողներուն ու զբօսաշրջիկներուն կ՛առաջարկէ շուրջ 2 000 մահճակալով առողջարաններու, հիւրանոցներու, հիւատուներու, համաբուժարաններու, ըմպելասրահի, լողաւազաններու, մարզահրապարակներու, շարժապատկերու սրահի, հասարակական սնունդի նպատակով, ըմպելարաններու սրճարաններու ծառայութիւնները ։
Առողջարաններ
Հանքային ջուրերու ուսումնասիրութիւններ կատարուած են 1925, 1938-1939-ականներուն։ Առողջարանի, հանքային աղբիւրներու եւ առողջարանային բուժման գիտական հիմնաւորման գործին մէջ մեծ դեր խաղցած են Լ․ Յովհաննիսեանը, Ա․ Մելիք–Ադամեանը, Ա․ Յակոբեանը, Գ․ Աղաջանեանը եւ ուրիշներ։ Ջերմուկի բուժական հիմնական գործօններն են՝ կլիման եւ հանքային ջուրերը։ Վերջիններուս հետազօտութեամբ առաջինը զբաղուած է Գ․ Վոսկոբոյնիկովը (1830), համակարգուած հետազօտութիւնները սկսած են 1925-էն (Կ․ Ն․ Պաֆենհոլց), իսկ հորատման եւ շահագործման աշխատանքները՝ 1938-էն (Ա․ Պ․ Դեմեօխին)։ Լոգանքի առաջին շէնքը կառուցուած է 1940-ին։ Այն ունէր 12 մահճակալ: 1982-ի տուեալներով կը գործէ 7 հանքաղբիւր՝ 3-ը աջափնեայ սարահարթին մէջ, 4-ը՝ Արփայի ձորին մէջ, 17 մ/վրկ մշտական ջուրապաշարներով։
Քաղաքաշինութիւն
Արփայի կիրճի վրայ կառուցուած մեծ կամուրջը (1975) հնարաւորութիւն տուած է բնակելի շինարարութիւնը կեդրոնացնել ձորի ձախափնեակին մէջ (երկու միկրոշրջաններ 6000 եւ 9000 բնակիչի համար, Կեչուտ գիւղի նոր թաղամասը)։
Ջերմուկի ճոպանուղին
Ճոպանուղիի երկարութիւնը 1000 մ է։ Ներքեւի եւ վերեւի հենասիւներու միջեւ եղած բարձրութեան տարբերութիւնը 400 մ է։ Ամենաբարձր կէտը կը գտնուի 2480 մ բարձրութեան վրայ, ուր կը գործէ ռեստորան-սրճարան։ Ունի 2 սահուղի։ Առաջինի երկարութիւնը 1450 մ է, երկրորդինը՝1550 մ։ Տեղերու թիւը՝ 200: Ներքեւի մասը կը գործէ սահատախտակներու եւ դահուկներու վարձոյթի կէտ, սրճարան եւ ինքնաշրժներու կայանատեղի ։
Խորէն Գաբիկեան
Ուսուցչական ազպարէզ
յաջորդաբար պաշտօնավարած է․
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1891 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Շապին Գարահիսար ծնածներ Ստորոգութիւն:2 Յունուարի մահացածներ Ստորոգութիւն:1973 մահեր Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ
Միհրան Թովմասի Թումաճան
Հրատարակութիւններ
Միհրան Թովմասի Թումաճան կը մահանայ 28 Հոկտեմբեր, 1973, Երեւան:
Յակոբ Ն. Աճէմեան
'''Յակոբ Ն. Աճէմեան''' (1902, Կարսպազար (Կիլիկիա) - 1955, Պէյրութ), նշանաւոր մարմնակրթութեան մարզիչ-ուսուցիչ։
Խորէն Մանավեան
1962էն սկսեալ կ՝ աշխատակցի Մարմարա օրաթերթի գրական էջերուն։ Անոնցմէ փունջ մը հատորով լոյս կը տեսնէ 1977-ին, Ստուերախաղ խորագրով։ Իսկ, կրկին վերոյիշեալ թերթին մէջ հրատարակուած «ճզմուածներ» բանաստեղծութիւններու շարքը հատոր մը կազմելու ծաւալ ստացած է։ Իր բանաստեղծական եւ արձակ աոաջին փորձերը կատարած է թրքերէնով։ Հայերէն արտայայտուելու փորձն ու ջանքը կը պարտի Զարեհ էսրախունիին։ Գրած է նաեւ պատմուածքներ։ 1964-ին արժանացած է «Սարգիս Պօղոսեան» գրական մրցանակին։
343 (թիւ)
343 (երեք հարիւր քառասուներեք) կենտ եռանիշ բնական թիւ է 342-ի եւ 344-ի միջեւ
Հառանի Ճակատամարտ
Հառանի ճակատամարտ, ռազմական ընդհարում Եդեսիոյ կոմսութեան, Անտիոքի դքսութեան եւ Սելճուք թուրքերու միջեւ, 7 մայիս 1104: Այս մէկը առաջին ամենամեծ ճակատամարտն էր Խաչակրաց առաջին արշաւանքի ժամանակ նորաստեղծ խաչակրաց պետութիւններու դէմ։ Այս ճակատամարտը աղետալի հետեւանքներ ունեցաւ Անտիոքի դքսութեան համար. սելճուքները կարողութիւնը ունեցան ետ վերադարձնել այն տարածքները, որոնք կորսնցուցած էին։
Յակոբ Նայիրի
Իր բանաստեղծութիւններու առաջին հատորը լոյս ընծայած է 1982-ին, Որոնումներ խորագրով։ Շուտով լոյս կ՛ընծայէ չափածոյ Էջերու երկրորդ հաւաքածոյ մը։ Այժմ կ՛աշխատի մենագրութեան մը վրայ։
Համակարգիչ
Համակարգիչները արտաքնապէս կը տարբերին իրարմէ։ Առաջին ելեկտրոնական համակարգիչները, որոնք ստեղծուած են IBM ընկերութեան կողմէն ԱՄՆ-ի 1941 թուականին. մեծ սենեակի մը տարածութիւն կը զբաղեցնէին, իսկ անոնց ելեկտրական ծախսը կը հասնէր հարիւրաւոր ժամանակակից համակարգիչներու ելեկտրական ծախսին ։
Հայաստանի Պարի Պետական Համոյթը
Պատմութիւն
Պարախումբին առաջին համերգ կազմակերպան գործին մէջ մեծ դեռ ունեցած է։ Իյլա Արբատովի 1959 թուականին պարախումբը սկսած է համերգներ կազմակերպել խորհրդաին երկիրներու մէջ, ինչպէս՝ Լիբանան, Սուրիա, Եգիպտոս, Իրաք, Իսրայէլ, Իրան, Չեգոսլավակեայ, Ֆինլանդիա, Հոււնգարիայ, Թունիս, Մարակկոյ, Կիպրոյ։
Նահապետ Ագուլեցի
Կենսագրութիւն
Ծնած է 1629-ին Ագուլիս, զաւակն էր՝ Կիւլնազարին։ Ազնիւ ու ազգասէր անձ մը եղած է եւ ժամանակին երեւելի հանդիսացած, իր ազգօգուտ գործունէութեամբ, որ կը սկսի 1653-ին։
Իրեն սպասաւոր Թոմայի որդին, Ագուլեցի Մղտեսի Աստուածատուր մեծ ջանք եւ աշխատութիւն ունեցաւ տպարանին համար, օգնելով սրբագրութեան եւ միշտ ձեռնտու գտնուելով Յովհաննէս վարդապետին։
Նահապետ իրեն գործակալ ըրած էր յիշեալ Աստուածատուրը եւ կտակով նուիրած էր անոր 40 ոսկի Վենետիկեան եւ իր հոգւոյն համար ալ կը պատուիրէ քիչ օրուան մէջ երկու հազար պատարագ ընել տալ, որուն համար 500 տուքադ թողած է։
Թէեւ կը փափագէր Սուրբ Խաչ եկեղեցւոյն մէջ թաղուիլ, որուն կը կտակէ 200 տուքադ եւ իր սպասաւորին 250 տուքադ, բայց յայտնի չէ թէ ինչո՞ւ Հայոց Եկեղեցին չէ թաղուած, այլ մօտը Ս․ Յուլիանոս Լատինաց եկեղեցին զատ տապանի մը մէջ։
Վարդ Շիկահեր
Կեսագրութիւն
1951-ին բժիշկ վկայուած է Պոլսոյ համալսարանէն։ 1957-ին՝ մասնագէտ սրտի եւ ներքին հիւանդութեանց։ 1968-ին արժանացած է «տոցենդ» տիտղոսին։ 1944էն մինչեւ 1981 թուական, դասաւանդած է հայերէն լեզու եւ գրականութիւն՝ Վիեննական Մխիթարեան եւ էսայեան վարժարաններու, եւ Մէրամէթճան միջնակարգ վարժարանին մէջ։
Ձախլիկներու Միջազգային Օր
Վիճակագրական տուեալներով՝ աշխարհի բնակչութեան մօտ 10 %-ը ձախլիկներ են։ Օրուան նշման նպատակն է գրաւել միջազգային հանրութեան ուշադրութիւնը ձախլիկներու խնդիրներուն, յատկապէս արդիւնաբերական սարքաւորումներ արտադրողներուն իրազեկ պահել ձախլիկներու առջեւ կանգնած դժուարութիւններու մասին. օրինակ՝ աջլիկ մեծամասնութեան համար նախագծուած եւ արտադրուած սարքաւորումներէն օգտուելու, ձախլիկները ստիպուած են կատարել իրենց համար անբնական շարժումներ, որու հետեւանքով ակամայ կ՚ենթարկուին չափազանց ջղային եւ մկանային ճնշումներու եւ այլն։
Եղիա Տէմիրճիպաշեան
Կենսագրութիւն
1876-ին կը դառնայ Պոլիս։ Ուշադրութիւն կը գրաւէ մամուլի մէջ մտածողական-քրոնիկային յօդուածներով։ Կը գրէ ճոխ, բայց անկանոն աշխարհաբարով, գրաբարի տարրերով եւ նորարարական ձգտումներով նոյնքան հարուստ, յաճախ արուեստականութեան կնիքով։ Լոյս կ՛ընծայէ խորհրդածու գրութիւններու փոքր հատոր մը՝ «Փիլիսոփայական Բառարան» խորագրով։ Տարի մը ետք, 1880–ին, կը սկսի կանոնաւորապէս աշխատակցիլ Կարապետ Իւթիւճեանի «Մասիս»ին։
Յակոբ Չէլէպի Տիւզ
Այս աղետալի անցքերուն ժամանակ Յակոբ Չէլէպին Մորէա կը գտնուէր, ուր պտոյտի գացած էր մասնաւոր նաւով մը, Յակոբ Չէլէպին երբ կայս. հրովարտակը ընդունեցաւ համբուրեց զայն, ճակատին վրայ դրաւ եւ նաւ մտաւ Պոլիս դառնալու։ Հալէթ, որ միտքը դրած էր բոլոր Տիւզեանց ընտանիքը ջնջել՝ Յակոբ Չէլէպիին ալ ամբասատանեց իբր ապաստամբութիւն փորձող մը «Զեաի» մէջ։ Սակայն երբ Ապտուլլահ ծովակալը կայսեր պատմեց Յակոբ Չէլէպիի վարմունքը՝ հրովարտակը ստացած ատեն, Հալէթի ստութիւնը մէջտեղ ելաւ, որով Տիւզեան երեք եղբայրները՝ Յակոբ, Կարապետ եւ Պօղոս փետրուար 26-ին աքսորուեցան Կեսարիոյ Ս. Կարապետի վանքը, ուր մեծ պատուով ընդունեցան եւ այնքան մեծ հիւրասիրութիւն եւ ասպնաչականութիւն տեսան, որ յիշատակ ուղերձ մը թողուցին հոն (տես Թ. 249), այդ գրով կը յայտնեն իրենց գոհակալութիւնը։ Յետոյ Յակոբ Չէլէպին Գազէզի հետ միասին (տես թ. 274) մեծաքանակ գումարներ նուէր ղրկած են վանքին։ Երբ Տիւզեանք աքսորուեցան Ապտուլլահ ամբասատանեց Հալէթը եւ անոր նենգութիւնները մէջտեղ հանեց։ Այդ պատճառաւ Սուլթան Մահմութը Հալէթ պաշտօնէն հանեց եւ աքսորեց Գունիա եւ անոր տեղը վէզիր անուանեց Ապտուլահը։ Հազիւ Հալէթ ճամբայ ելած էր գտնուեցաւ իր տանը մէջ իր գզրոցը, ուր կային թուղթեր եւ գողօններ. նաեւ երկու ծրար յակինթ, զոր թագաւորը տուած էր Հալէթի՝ յանձնելու համար Սարգիս Չէլէպիին, որպէսզի իրեն երախակալ մը շինէ եւ զոր Հալէթ քովը պահելով, շատ անգամ Սարգիս Չէլէպին իբր դանդաղկոտ ամբաստանծ էր։ Այս յայտնութեան վրայ Սուլթանը զայրացած հրաման կ՛ընէ Հալէթը սպաննելու, եւ հազիւ Գոնիա հասած հոն կը գլխատեն զինք եւ գլուխը կը բերեն Պոլիս, որ Սուլթանին հրամանով Ղալաթիոյ աղբանոցը կը նետեն, նոյն վիճակը ունեցաւ նաեւ Իսխել Հրեայ սեղանաւորը, որ Հալէթի չարութեանց գործակից էր եւ երկուքին ալ ստացուածքը յարքունիս գրաւուեցան։
Նոր Այնթապ (հանդէս)
Առաջին 6 թիւերը հրատարակուած են Պոսթըն (ԱՄՆ), 1962 թուականէն՝ Պէյրութ։ Խմբագիրներ՝ Գրիգոր Պողարեան, Երուանդ Պապայեան, Վարդան եպս․ Տէմիրճեան, Լեւոն Վարդան եւ Թորոս Թորանեա ն։
Հռոմ
Հայերը Հռոմին մէջ
Հայերի բնակութեան մասին Հռոմին մէջ յիշատակութիւններ կան դեռեւս մ.թ.ա. 1-ին դարէն։ Մ.թ. 65 թուականին հայոց թագաւոր Տրդատ Ա-ն այցելած է (շուրջ 3 հազարանոց շքախումբով մը) Հռոմ եւ թագադրուած Ներոն կայսրի կողմէն։ 4-րդ դարուն Հռոմի մէջ հռչակուած էր հռետոր Պարույր Հայկազնը, որուն Հռոմին մէջ յուշարձանը դրուած է։ 552 թ.-ին բիւզանդական զօրքերու հրամանատար եւ Ռավեննայի փոխարքայ (541-568) Նարսէս Պատրիկը քաղաքն ազատագրած է կոթերէն եւ այնուհետեւ շինարարական լայն գործունէութիւն ծաւալած է Հռոմին մէջ (աւանդութիւնը Նարսէսին կը վերագրէ «Կիլիկեան» վանքին շինարարութիւնը)։
Նահապետ Քուչակ
Կենսագրութիւն
Մէկ ուրիշ աւանդութեան համաձայն` Նահապետ Քուչակ իր համագիւղացիները կը հրաւիրէ գիւղի եկեղեցին, իսկ ինք, բարձրանալով վանքի ն կատարը, կ'ըսէ, թէ ինքզինք վար պիտի նետէ, ուր որ իյնայ, հոն ալ թող թաղեն զինք: Գիւղացիները, կարծելով, թէ ան կատակ կ'ընէ, չեն հաւատար անոր խօսքը: Իսկ ան իսկոյն վար կը նետուի ու կը մեռնի: Ինկած տեղն ալ` եկեղեցիին պատի տակ, կը թաղեն զինք:
Պուքրէշ լոյս տեսնող «Ռումանիա Լիպեր» օրաթերթը իր 4 Սեպտեմբեր 1963-ի թիւին մէջ կը հրատարակէ հետեւեալ յօդուածը` Նահապետ Քուչակի բանաստեղծութիւններուն մասին:
Խորհրդային Միութեան դրօշակ
1917 թուականէն առաջ, արդէն կարմիր դրօշ մը կը ներկայացնէր յեղափոխութիւն: Մուրճն ու մանգաղը կարմիր դրօշակին աւելցան Ռուսիոյ յեղափոխութեան ժամանակ, որ կը ներկայացնեն գործաւորներուն եւ գիղացիներուն միութիւնը: Կարմիր դրօշակը ենթարկուած է փոփոխոթիւններու եւ անոր աւելցած է կարմիր աստղ խորհրդանշանը, որ կը ներկայացնէ համայնավար շարժումին իշխանութիւնը:
1917-ի Փետրուարի Յեղափոխութիւն
1917-ի Փետրուարի յեղափոխութիւնը, թիւով երկրորդն է՝ յաջորդած 1905-ի յեղափոխութեան եւ նախորդած՝ 1917-ի պոլշեւիկեան յեղաշրջումին։
Մաթալա
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Գիւղեր Ստորոգութիւն:Յունաստանի գիւղեր Ստորոգութիւն:Կրետէի ծովափնեայ գիւղեր Ստորոգութիւն:Հիփիներուն կողմէ բնակուած վայրեր
Եոհան Ֆրիտրիք Շիլլըր
Կենսագրութիւն
Նախնական կրթութիւնը ստացած է Լորիս գիւղին մէջ, որ տեղի քահանայ Մուլեռը կը սորվեցնէր տան մէջ երեք երեխաներու։
Ռուսական Թատրոն
Մինչ 17-րդ դարը
Թատերական իրերէն ռուս դերասանները կ՝ օգտագործէին տիկնիկներ, դիմակներ, պատկերարկղներ, առաջին երաժշտական գործիքներ՝ տաւիղներ, շուիներ, «տուտուկներ» (այսինքն՝ ծիրանափող) եւայլն։ Սակայն վերնայարկերը տակաւին երկար ժամանակ կը շարունակէին գոյութիւն ունենալ որպէս տօնավաճառային ներկայացումներու վայրեր եւ նոյն այդ տօնավաճառներուն, քաղաքային եւ շուկայական հրապարակներուն ցուցադրուող ներկայացումներն ալ ստացան այդ վերնայարկերու անուանումները։ Վերնայարկեան ելոյթներուն նիւթը «սիւժէ»ն (այսինքն՝ նիւթը - ֆրանս.՝ sujet - անգլ.՝ the plot or subject) եւ զուարթամտութիւնը (անգլ.՝ humor) «հումորը» կոպիտ էին՝ հիմնականօրէն բնախօսական թեքում ունէին («ֆիզիոլոգիական» այսինքն բնախօսական - անգլ.՝ physiological). անոնք ժողովուրդին համար ներկայացումներ էին, եւ թեմաներն այնպէս կ՛ընտրուէին, որ հասկնալի ըլլար հասարակութեան ստորին խաւերուն։ Այդ իսկ պատճառով «պալական» վերնայարկ բառը ժամանակի ընթացքին ձեռք բերաւ այլ երանգ եւ սկսաւ նշանակել «անճաշակ մարդկանց աղմկոտ հաւաքատեղի»։ Սակայն «պալականեան» վերնայարկեան ելոյթներուն նշանակութիւնը եւ կարեւորութիւնը ռուսական թատերական արուեստի մէջ նկատի չառնել անհնար էր։
17-րդ դար
Սակայն 1676 թուակնի Յունուար 29-ին, երբ մահացաւ Ալեքսէյ Միխայլովիչ արքան, մահացաւ եւ առաջին ռուսական արքայական թատրոնը։
Իսկուհի (անձնանուն)
Իսկուհի, հայկական իգական անուն։ Առաջացած է հայերէն իսկուհի բառէն, որ կը նշանակէ «իսկական տիրուհի»։ Աստուածածնայ 7 անուններէն մէկն է՝ Մաքրուհի, Տիրուհի, Սրբուհի, Թագուհ, Դշխոյ եւ Մարիամ։ Իսկին ձեւով յիշատակուած է 1666, աւելի ուշ՝ 1744 , 1796 թուականներուն։ Գործածական է նաեւ Ուսկուհի ձեւով։ ։
Սիղիկիոն
Բնագիտական Յատկութիւններ
Սիղիկիոնը մուգ մոխրագոյն, բիւրեղական նիւթ մըն է, թոյլ մետաղական փայլով, հալման ջերմաստիճանը՝ 1415 °C, եռմանը՝ 3250 °C, խտութիւնը՝ 2328 քկ/մ3։ Կիսահաղորդիչ է, ելեկտրա- եւ ջերմահաղորդականութիւնը կախուած է մաքրութեան աստիճանէն։ Սիղիկիոնի սեպհական ծաւալային տեսակարար ելեկտրադիմադրութիւնը 2,3•103 օհմ է, խառնուրդներ պարունակողինը՝ շատ աւելի փոքր։
Համակարգիչ եւ Ձայնագրութիւն
Ձայնասփիւռ եւ ձայնագրութիւն
Ձայնասփիւռը տեղեկութեան եւ զուարճութեան աղբիւր է: Ան մեզ տեղեակ կը պահէ վերջին իրադարձութիւններէն եւ այդ ձեւով աշխարհե կը ծանօթացնէ մեզի: Ռատիոկայանի մը մէջ, հաղորդիչը ձայներ կ'արձակէ ալիքերու ձեւին տակ: Ռատիոյի ալեհաւաքը կ'ընդունի այդ ալիքները եւ զանոնք վերստին ձայնի կը վերածէ: Ռատիոընդունիչը տեղեկակիր ալիքներ կ'ընդունի: Կրնաս ընտրել անոնք որոնք քու նախասիրած կայանէդ կը բխին: Ընդունիչին ալեհաւաքը զանոնք կը վերածէ ելեկտրական նշաններու որոնք բարձրախօսին մէջէն անցնելով վերստին կը վերածուին ձայնի, նախապէս ուժեղացուցիչին մէջէն անցնելով: Ռատիոալիքները կը նմանին ծովու մակերեսի աիքներուն: Ձայները կ'ընդունուին մանրաձայնի մը կողմէ որ զանոնք ելեկտրական նշաններու կը վերածէ: Այդ նշանը կը փոխէ տեղեկակիր ալիքին ձեւը որ հաղորդիչին կողմէ կը սփռուի: Ելեկտրական նշանը կ'անցնի ուժեղացուցիչի մը մէջէն որ զայն կը զօրացնէ: Զօրացած նշանը կը հասնի բարձրախօսին ուր վերստին կը վերածուի ձայնի: Երբ ձայն մը իյնայ մանրաձայնին վրայ, զգայուն թաղանթ մը կը թրթռայ: Այդ թրթռացումը ձայները կը վերածէ ելեկտրական նշաններու: Խտասկաւառակին վրայ ձայնը արձանագրուած է միլիոնաւոր անտեսանելի խոռոչիկներու միջոցաւ որոնք կը ներկայացնեն թիւերու շարք մը: Ձայնը վերարտադրելու համար, ընթերցող լազերային ճառագայթը կ'անցնի խոռոչներուն վրայէն անոնց բովանդակութիւնը վերածելով ելեկտրական նշաններու: Ասոնք բարձրախօսին հասնելով՝ կը վերածուին ձայնի: Ձայնագիր գործիք մը կրնայ ձայներ արձանագրել մագնիսական ձայներիզի մը վրայ եւ զանոնք վերարտադրել: Ձայներիզ մը՝ մետաղի շատ մանր հատիկներով ծածկուած ձգանիւթէ ճկուն ժապաւէն մըն է: Մանրաձայնէն եկող ելեկտրական նշանները կ'անցնին արձանագրող գլուխին առջեւէն եւ կը վերածուին մագնիսական նշաններու որոնք մետաղի հատիկները կը շարեն որոշ դիրքերու վրայ: Երբ արձանագրուած ձայներիզը անցնի ընթերցող գլուխին առջեւէն, մագնիսական նշանը նախ կը վերածուի ելեկտրականի եւ ապա ձայնի:
Սէր (հանդէս)
Ծանոթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հանդէսներ
Հայաստանեայց Առաքելական Ս. Եկեղեցի
Հայաստանեայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, աշխարհի հնագոյն քրիստոնէական ազգային եկեղեցին։  Անիկա մաս կը կազմէ Արեւելեան Ուղղափառութեան եւ ամենահին քրիստոնէական համայնքներէն մէկն է։ Հայաստան առաջին երկիրն էր, որ քրիստոնէութիւնը ընդունած է իբրեւ պետական կրօնք, Դ. դարու սկիզբը (աւանդաբար՝ 301-ին), այս եկեղեցին հաստատելով։ Եկեղեցին ծնունդ առած է Բարդողիմէոս եւ Թադէոս առաքեալներու առաքելութենէն, Ա. դարուն, եւ կը հանդիսանայ քրիստոնէութեան վաղ շրջանի կեդրոն։
Մեքսիքայի ծոց
Մեքսիքայի ծոց, կիսապարփակ ծով Ատլանտեան ովկիանոսի մէջ։ Կը գտնուի Հիւսիսային Ամերիկայի հարաւ-արեւելեան ափերու մօտ, Ֆլորիտա, Եուքաթան թերակղզիներու եւ Քուպա կղզիի միջեւ։ Մակերեսը կամ տարածքը 1543 հզ․ քմ2 է, ջուրի ծաւալը՝ 2332 կմ3, խորութիւնը՝ մինչեւ 5203 մ։ Կլիման հարաւ-արեւելեան կողմը արեւադարձային է, հիւսիսի կողմը՝ մերձարեւադարձային։ Ամռանը մակերեսին ջուրի ջերմաստիճանը 29 °C է, ձմռանը հիւսիսի կողմը՝ 18 °C, հարաւ-արեւելեան կողմին՝ մինչեւ 25 °C։ Աղիութիւնը 36 — 36, 0°/օօ է։ Յաճախակի են փոթորիկները։ Մակերեսային հոսանքները գլխաւորապէս ունին ժամացոյցի սլաքի շարժման ուղղութիւնը։ Մեքսիքայի ծոցէն սկիզբ կ'առնէ ( անգլ.՝ Gulf Stream) Կալֆ սթրիմը։ Կայ ձկնարդիւնագործութիւն, նաւթարդիւնահանութիւն։ Գլխաւոր նաւահանգիստներն են Նիւ Օրլիընզը (ԱՄՆ), (Veracruz) Վերաքրուզը (Մեքսիքա), Հաւանան (Քուպա)։
Հայկական Սփիւռք
Պատմութիւն
1826–1829-ներուն Պարսկաստանի եւ Օսմանեան կայսրութեան դէմ Ռուսաստանի յաղթական պատերազմներէն ետք սկսած է Արեւելեան Հայաստանի վերաբնակեցումը հայերով։ Ռուսաստանին միացուած հայկական տարածքները՝ Երեւանի եւ Նախիջեւանի խանութիւնները, զարգացնելու եւ սահմանամերձ շրջաններուն վստահելի բնակչութիւն ունենալու նպատակով Ռուսաստանը կազմակերպած է թուրքական եւ պարսակական տիրապետութեան տակ մնացած հայ բնակչութեան մէկ մասը (շուրջ 150.000) ներգաղթը Արեւելեան Հայաստան։ Անոր շնորհիւ կտրուկ աճեցաւ տեղի հայ բնակչութեան թիւը, Արեւելեան Հայաստանը վերածուեցաւ հայ ժողովուրդի համախմբման կեդրոնի։
Հայկական համայնքները Արեւելքի երկիրներուն մէջ
Արեւելքի երկիրներու հայութեան ամենակարեւոր առանձնայատկութիւնը այն է, որ ի տարբերութիւն սփիւռքի միւս համայնքներուն, անոնք կը գործեն իսլամադաւան երկիրներու մէջ։ Իսլամի եւ քրիստոնէութեան հիման վրայ ձեւաւորուած մշակոյթներու եւ ապրելակերպի էական տարբերութիւնները մեծապէս կը նպաստեն հայերու ազգային ինքնութեան պահպանման վրայ։ Կրօնամշակութային այդ առանձնացուածութեան հետեւանքով հազուադէպ են ամուսնութիւնները տեղացիներու եւ հայերու միջեւ։
Մշակութային եւ կրթական կեանք
Այդուհանդերձ, Արեւմուտքի երկիրներուն մէջ գործող սակաւաթիւ հայկական միջնակարգ դպրոցներուն կը սորվին հայազգի երեխաներու փոքր մասը։ Որպէս հետեւանք՝ տեղի հայերու, յատկապէս երիտասարդութեան ճնշող մեծամասնութիւնը լաւագոյն պարագային կը տիրապետէ հայերէնի խօսակցական լեզուի սոսկ տարրերուն։ Այդ իր հերթին կ՛անդրադառնայ հայկական մամուլի վրայ. կ՛աւելնան տեղական լեզուներով հրատարակութիւններու թիւը, իսկ հայալեզու պարբերականները, որպէս կանոն, ունին օտարալեզու յատուկ ենթաբաժիններ կամ յաւելուածներ։ Ի տարբերութիւն Արեւելքի երկիրներու՝ տեղի հայ համայնքներուն ձեւաւորուած մշակութային ոլորտը չի նպաստեր հայալեզու գրականութեան զարգացման, կը խթանէ օտարագիր հայազգի գրողներու ի յայտ գալուն։ Արեւմուտքի երկիրներուն հայկական հիմնարկութիւններու արդիւնաւէտ գործունէութեան, կը նպաստէ մեծ թիւով հայերու ներգրաւման, մեծապէս կը խոչընդոտէ նաեւ մեծ քաղաքներուն ցրուած բնակչութիւնը։
Հետխորհրդային տարածքի հայ համայնքները
ԽՍՀՄ գոյութեան վերջին տարիները առանձին հանրապետութիւններուն ապրող հայութեան համար նշանաւորուեցան ողբերգական իրադարձութիւններով։ 1988-1992-ականներուն Ատրպէյճանի իշխանութիւններու կազմակերպած զանգուածային սպանութիւններու ու հալածանքներու հետեւանքով տեղի հայ բնակչութեան հիմնական մասը (շուրջ 350-400 հզ.) ինչպէս Պաքուէն եւ Կուրէն հիւսիս ընկած շրջաններէն (Շամախի, Շաքի, Վարդաշէն, Իսմայիլի, Մինգեչաուր եւ այլն), այդպէս ալ պատմական Հայաստանի մասը կազմող որոշ տարածքներէն (Կիրովապատ-Գանձակ, Շամխոր, Տաշքեսան, Խանլար, Շահումեան) հարկադրաբար գաղթած է Հայաստան, Ռուսաստան եւ այլուր։ Խորհրդային Միութեան փլուզումէն ետք Ռուսաստանի Հիւսիսային Կովկասի տարածաշրջանին, ինչպէս նաեւ միջինասիական նորանկախ պետութիւններուն (Տաճիկստան, Ղրղզստան, Թուրքմէնիստան եւ այլն) տիրող անկայուն ներքաղաքական իրավիճակի պատճառով տեղի հայերու մէկ մասը եւս տեղափոխուած է Ռուսաստանի տարբեր շրջաններ։
Սփիւռքի կազմակերպական կառուցուածքը
Կազմակերպութիւններու նպատակ
Վերադարձ Հայաստան
Այդուհանդերձ, Խորհրդային Միութեան գոյութեան տարիներուն հայ ժողովուրդի երկու հատուածները ապրեցան իրարմէ մէկուսացած ու անջատ։ Հայրենիքի հետ անմիջականօրէն հաղորդակցուելու իրաւունքէն զրկուած ըլլալու պայմաններուն մէջ սփիւռքահայերու, յատկապէս Արեւմուտքի երկիրներուն մէջ ապրող հայութեան մէջ ազգամշակութային ձուլման երեւոյթները ընթացան առաւել արագ, որ հարցականի տակ դրաւ առանձին համայնքներու յետագայ գոյութիւնը։ Հայ ժողովուրդի երկու հատուածներու մէկուսի գոյութիւնը, մէկ կողմէ, աւելի խորացաւ արեւմտահայերուն եւ արեւելահայերուն պատմականօրէն ներյատուկ առանձնայատկութիւնները, իսկ միւս կողմէն՝ հայաստանաբնակներու եւ սփիւռքահայերու մէջ ձեւաւորուեցաւ միմեանց մասին թիւր եւ անիրատեսական պատկերացումներ։
Ոստան (հանդէս)
Ներկայացուցած է հայ ժողովրդական երգն ու հայ գաղթավայրերու մշակութային կեանքը, արուեստի հայ երախտաւորներուն։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հանդէսներ
Յակոբ Չոլաքեան
Վարժարաններու յուշամատեաններ
Չոլաքեան նաեւ հեղինակ է սփիւռքահայ դպրոցին նուիրուած քանի մը յուշամատեաններու՝
Չառլի Ուէպըր
Ասպարեզ
Ուէպըրի առաջին ֆիլմի դերը եղաւ 2000-ին The Broken Hearts Club: A Romantic Comedy ֆիլմին մէջ։ Նոյն տարին ան երկրորդական դեր մը ստանձնեց Պէնի դերը Buffy the Vampire Slayer հեռուստաշարին մէջ, եւ ունեցաւ այդ դերը 14 դրուագներու մէջ՝ 2000-էն 2001: Ան հիւր դերասան դարձաւ հետեւեալ հեռուստաշարերուն մէջ՝ The Drew Carey Show, Charmed, Veronica Mars, House, Burn Notice, Bones, Warehouse 13 եւ CSI: Crime Scene Investigation :
1918 թուական
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1918 ծնունդներ
Յակոբ Բագրատունի (զօրավար)
Կենսագրութիւն
Ղեկավարած է Արեւելասիպերիական գունդի 19-րդ վաշտը: 25 փետրուար 1905-ին Պուխէ գիւղի մարտերուն վիրաւորուած է եւ` ջարդուածք ստացած, բայց շարունակած է ղեկավարել վաշտը:
Գործունէութիւնը 1917-ին
Մինչեւ պոլշեւիկներու իշխանութեան գալը` զօրքերու համակեդրոնացման քայլեր ձեռնարկած է, հաւատարիմ Ռուսիոյ ժամանակաւոր կառավարութեան` հրամայած է հիւսիսային ճակատի սպայակոյտէն Փեթերսպուրկ ուղարկել յատուկ զինուորական զօրամաս: Բագրատունի յաջողած է հաւաքել միայն քիչ քանակութեամբ ռազմական ուժ:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Պաւլիկեան շարժում
Պաւլիկեան շարժման վերելքը Արեւմտեան Հայաստանի մէջ
Խուսափելով հալածանքներէն՝ պաւլիկեանները Է. դարու սկիզբները կեդրոնացան Բիւզանդիայի եւ արաբական խալիֆայութեան սահմաններու մէջ։ Օգտուելով երկու տիրութիւններու հակամարտութենէն, հիմնեցին հաւասարութեան սկզբունք ունեցող քրիստոնէական համայնքներ Կոստանդին Սիլվանի առաջնորդութեամբ։ Կոստանդին Սիլվան ծնած է Հայաստանի Մանանաղ գիւղին մէջ։ Ան որպէս պաւլիկեաններու առաջնորդ պատմական ասպարէզ մտած է 654 թուականին։ Իր գիւղին մէջ ծանօթացած է աւետարանին եւ Պօղոս առաքեալի թուղթերուն, որմէ ետք հաստատուած է Կոլոնիա քաղաքի մօտ գտնուող Կիբոսա բերդը։
Պաւլիկեան շարժման գաղափարախօսութիւնը
Յետագային պաւլիկեան գաղափարները պահպանուած են Հայաստանի մէջ եւ ծնունդ տուած Թոնդրակեան շարժումին։ Իսկ եւրոպայի զանազան երկիրներու մէջ պաւլիկեաններու ազդեցութեամբ ծնունդ առած են Բոգոմիլներու, Կաթարներու, Ալբիգոյցիներու եւ այլ հերետիկոսական շարժումները։
Վահրամ Գայֆէճեան
Կենսագրութիւն
Ուսումը աւարտելէ ետք վերադարձած է իր ծննդավայրը։ 1912-1923 թուականներուն զբաղած է արուեստով ու նկարչութեամբ։
Արմենակ Պաքըրճեան
Արմենակ Պաքըրճեան (Օրհան Պաքըր) (1953, Տիգրանակերտ – 13 Մայիս 1980, Խարբերդ), Խարբերդ Քարաքոչանի մէջ սպաննուած, TİKKO(Թուրքիոյ Բանուորներու եւ Գիւղացիներու Ազատական Բանակ) եւ TKP/ML(Թուրքիա Կոմինիստական Կուսակցութիւն/Մարքսիստ Լէնինիստ)-ի առաջնորդական յեղափոխական ու Թուրքիոյ սոցիալիստական պայքարի անդամ: Կուսակցութեան մտած ժամանակ, անունը Օրհան ըլլալով փոխած է որպէս՝ իր ժողովուրդն ու մօտիկները չի վնասին:
349 (թիւ)
349 (երեք հարիւր քառասունինը) կենտ եռանիշ բնական թիւ է 348-ի եւ 350-ի միջեւ
Փորթուկալ
Փորթուկալ պետութեան ստեղծում
1808-ին Փորթուկալցի ժողովուրդը կ'ապստամբի ֆրանսական տիրապետութեան դէմ։ 1811-ին ֆրանսացիները ստիպուած կը հեռանան երկիրէն։ 1820-ին Փորթուկալի մէջ կը սկսի քաղքենի յեղափոխութիւնը, որու հիմնական պահանջն էր Սահմանադրական Միապետութեան հաստատումը։ 1822-ին կ'ընդունուի բոլորովին տնտեսական կողմէ ազատ սահմանադրութիւնը, նոյն տարին Պրազիլը ինքզինք անկախ կը հռչակէ եւ կ'անջատուի Փորթուկալէն։ Սակայն քորթէզներու ընդունած յառաջդիմական վերակազմումներու մասը չ'իրագործուիր բոլորովին տնտեսական կողմէ ազատ քաղքենի երկչոտութեան պատճառով։ 1824-ին արքայազն Միկէլ Պրաքանսացիին շուրջը համախմբուած աւատակղերական տարրերը պետական յեղաշրջում մը կը կատարեն, երկրին մէջ կը սկսի քաղաքացիական պատերազմը, որ կ'աւարտի սահմանադրականներու յաղթանակով։ 1834-ին Միկէլ Պրականսացին կը ստիպուի հրաժարիլ գահէն։ Շուտով սահմանադրականներու ձախ թեւը կը հանդիսանայ 1822-ի բոլորովին տնտեսական կողմէ ազատ սահմանադրութիւնը վերականգնելու պահանջով։ Լիզպոնի մէջ կը բռնկի ապստամբութիւն մը, որ 1836-ին կը վերածուի քաղքենի յեղափոխութեան։ Իշխանութեան գլուխ կ'անցնին ձախ սահմանադրականները կամ սեպտեմբերեանականները, որոնց 1842-ին դուրս կը մղեն աջ սահմանադրականները։ Միանալով կղերա-աւատական տարրերուն հետ, աջ սահմանադրականները կը կազմեն չարթիսթներու «քարթիշթա» պահպանողական կուսակցութիւնը։ Չարթիսթներու պարագլուխ՝ զօրավար Քապրալ, կը հաստատէ ռազմական իշխանութիւնը։ 1846-1847-ի ժողովրդական ապստամբութիւնը կը ճնշուի բանակին օգնութեամբ։ 1851-ին խարթիսթներու ձախ թեւէն եւ սեպտեմբերեանականներէն կը կազմուի «ռեճեներատուշ» («վերածնունդ») կուսակցութիւնը, որու ղեկավար Սալտանեան 1851-1856-ին կը գլխաւորէ կառավարութիւնը, կ'իրականանան շարք մը տնտեսական եւ նիւթական միջոցառումներ, կը կառուցուի առաջին երկաթուղին (1853)։ Դրամատիրութեան զարգացման ու աղքատներու քանակի աճին հետ Փորթուկալի մէջ կը յառաջանայ ընկերվարական շարժում․ մը 1875-ին կը ստեղծուի ընկերվարական կուսակցութիւնը։ Միաժամանակ կը զօրանայ հանրապետական շարժումը, կը ստեղծուի հանրապետական կուսակցութիւնը։ Ի. դարու սկիզբը հանրապետական տրամադրութիւնները կը թափանցեն բանակ եւ նաւատորմ։ 1910-ի քաղքենի յեղափոխութիւնը կը վերցնէ միապետութիւնը։ Փորթուկալ հանրապետութիւն կը հռչակուի։ Սակայն կը պահպանուին կիսա-աւատական ուժեղ մնացուկներ եւ եկեղեցւոյ զօրութիւնը։
Համաշխարհային Առաջին Պատերազմ եւ Յետպատերազմեան Շրջան
Փորթուկալը Համաշխարհային Առաջին Պատերազմին (1914-1918) կը մասնակցի Անթանթի կողմէ՝ 1916-ին պատերազմ յայտարարելով Գերմանիոյ։ 1920-ի յեղափոխութեամբ կը վերցուի միապետութիւնը եւ Փորթուկալ կը դառնայ հանրապետութիւն։ 1932-ին իշխանութիւնը կ'անցնի վարչապետ Անթոնիու Տի Օլիւէյրա Սալազարին, որ յենելով կալուածատէրերու, նիւթական սակաւապետութեան եւ եկեղեցական վերնախաւի վրայ ֆաշիստ կը դարձնէ երկիրը, կ'արգիլուին բոլոր կուսակցութիւնները։ Սպանացի ժողովուրդի ազգային յեղափոխական պատերազմի (1936-1939) ատեն Փորթուկալ կ'աջակցի Սպանացի ֆաշիստներուն եւ իտալա-գերմանական ընտելացման վարժանքներուն։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Եւրոպայի երկիրներ
Համազգայինի Հայ Կրթական Եւ Մշակութային Միութիւն
Համազգային Մշակութային Միութիւն, Համազգային մշակութային եւ կրթական հաստատութիւն, 1990-էն՝ Համազգային Հայ Կրթական եւ Մշակութային Միութիւն (ՀՀԿՄՄ), համահայկական կազմակերպութիւն։ Կը վայելէ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն կուսակցութեան հովանաւորութիւնը ։
Կանոնակարգ
Այս նպատակին հասնելու համար «Համազգային»ը պէտք է գործեր երեք ուղիներով.
Նպատակ
1931-ին Գ. Իփէկեանի մեծ յաջողութեան շնորհիւ առաջին անգամ բեմադրեց Լեւոն Շանթի «Օշին Պայլ»-ը, իսկ 1934-ին, նոյն յաջողութեամբ ներկայացուց իր հեղինակութեամբ «Արա եւ Շամիրամ»-ը:
Եգիպտոս
Այս գործի իրականացման գլուխ կանգնած էին Եգիպտոսի մէջ ապրող խումբ մը մտաւորականներ եւ հասարակական գործիչներ, ինչպէս Լեւոն Շանթը, Նիկոլ Աղբալեանը, Վահան Նաւասարդեանը, Բժիշկ Համօ Օհանջանեանը, Գասպար Իփէկեանը, Ստեփան Եսայեանը, Մինաս Խաչատրեանը եւ ուրիշներ: Լեւոն Շանթը եւ Նիկոլ Աղբալեանը կը վարէին Ալեքսանտրիայի Պողոսեան վարժարանը: ԱԱնոնք ջերմ կողմնակից էին բարձր վարժարանի հիմնադրութեան եւ իրենց խնամքին յանձնած դպրոցը կը տանէին այդ ուղղութեամբ:
Լեւոն Շանթի առաջարկին առանց վարանելու հարած են թէ՛ Ստեփան Եսայեանը, թէ՛ Բժիշկ Համոյ Օհանջանեանը: Անոնց միացան նաեւ Գասպար Իփէկեանը: Անոնց համաձայնութիւնը վերցնելու համար Գահիրէ գացին Լեւոն Շանթը եւ Նիկոլ Աղբալեանը: Կատարեցին շարք մը խորհրդակցութիւններ: Ապա մասնակցեցան հիմնադիր ժողովին, բացի վերոյիշեալներէն նաեւ Յակոբ Պալգճեանը, Սեդրակ Պալգճեանը, Գուրգէն Մխիթարեանը եւ Կարապետ Մալխասեանը:
Պէյրութ
1941-ին, իբրեւ Համազգայինի Պէյրութի Վարչութեան նախագահ, կը նախաձեռնէ «Համազգայինի Թատերասէրներու Միութիւն»-ը, որուն նպատակն էր թատերական արուեստի վերահաստատումը եւ տարածումը հայ գաղութներուն մէջ։ Միութիւնը նաեւ կը սերմանէր հաւատք՝ հայ թատրոնի դաստիարակիչ դերակատարութեան, ինչպէս նաեւ ազգապահպանման գործին անոր բերած նպաստի հանդէպ: «Համազգայինի Թատերասէրներու Միութեան» անդրանիկ ներկայացումը՝ «Ընկած Բերդի Իշխանուհին» էր (1942), ապա՝ Բաբգէն Փափազեանի օժանդակութեամբ՝ «Պեպեքս»ը (1943), իսկ 1944-ին՝ Լ. Շանթի «Հին Աստուածները», 1945-ին Լ. Շանթի «Կայսր»-ը…:
1931-ին, դարձեալ Պէյրութի մէջ, կը հաստատուի Համազգայինի տպարանը, որ յետագային կը կոչուի իր բարերարի ու գլխաւոր կազմակերպիչի անունով՝ Համազգայինի Վահէ Սէթեան տպարան: Տպարանի շնորհիւ զարկ կը տրուի հրատարակչական ու գրատարածման աշխատանքներուն: Համազգայինը Լիբանանի մէջ կ'օժտուի նաեւ սեփական գրախանութով:
Լիբանան
Լիբանանի մէջ կայ 6 մասնաճիւղ: Կը գործէ ՀՅԴ-ի հովանաւորութեամբ: Համազգայինի Լիբանանի շրջանային վարչութեան հովանաւորութեամբ 1985-էն Պուրճ Համուտի Նոր Ատանա թաղամասին մէջ կը գործէ «Լեւոն Շանթ» մշակութային կեդրոնը, որ կ՛ընդգրկէ «Բարսեղ Կանաչեան» երաժշտանոցը եւ «Թորոս Ռոսլին» կերպարուեստի դպրոցը: 1941-էն ի վեր կը գործէ «Գասպար Իփէկեան» թատերախումբը: Ունի «Քնար» (1956-էն) եւ փոքրիկներու «Գայիանէ» պարախումբերը, «Գուսան», «Կարկաչ» երգչախումբերը, «Արեգ» մանկապատանեկան թատերախումբը: Կը ծաւալէ լայն հրատարակչական գործունէութիւն, կը տպագրէ հայերէն դպրոցական դասագիրքեր: Կը կազմակերպէ դասախօսութիւններ եւ այլ միջոցառումներ: Միաժամանակ Համազգայինի կեդրոնական վարչութիւնը Լիբանանի մէջ կը հովանաւորէ «Մելանքթոն եւ Հայկ Արսլանեան» ճեմարանը: «Համազգայինի» գրախանութը կը գտնուի Պուրճ Համուտի Շաղզոյեան մշակութային կեդրոնին մէջ, ուր տեղակայուած են նաեւ Ազդակ, Բագին պարբերականներու խմբագրութիւնները, ՀՅԴ Հայ դատի գրասենեակը, ՀՄԸՄ-ի որոշ վարչական գրասենեակներ, «Վանայ ձայն» ռատիոկայանը եւ այլն: Լիբանանի մշակութային կեանքին մէջ իրենց յատուկ տեղը ունին Համազգայինը, Թեքէեան մշակութային միութիւնները, Լիբանանահայ գրական շրջանակը եւ այլ խմբակներ:
Կրթութիւն եւ տպագրութիւն
Նպատակները իրագործելու համար Համազգային Մշակութային Միութիւնը առաջին հերթին՝ 1930-ին Պէյրութի մէջ կը բանայ Հայ ճեմարանը (1948-էն՝ Համազգայինի Նշան Փալանճեան ճեմարան), 1931-ին՝ «Յոյս» տպարանը (1967-էն՝ Համազգայինի Վահէ Սէթեան տպարան)։ 1980-ին կը հիմնադրուի Մարսէյի կրթական կեդրոնը (մանկապարտէզով, նախակրթարանով, միջնակարգով եւ երկրորդականով), 1986-ին Սիտնիի մէջ (Աւստրալիա)՝ Համազգայինի Արշակ եւ Սոֆի Գոլըստըն (Գալստեան) երկրորդական վարժարանը։ Այս ամէնօրեայ վարժարաններէն բացի Համազգային Մշակութային Միութեան մասնաճիւղերը կը պահեն նաեւ միօրեայ դպրոցներ։
«Գայեանէ» պարի դպրոց
Հիմնուած է 1989-ին, ունի շուրջ 270 աշակերտ: Պարի դպրոցը տարբեր դասարաններու աշակերտներուն կը սորվեցնէ պարի տարբեր ճիւղերը եւ կ՛ունենայ իր տարեկան ելոյթները, ինչպէս նաեւ շրջագայութիւնները: Երկար տարիներ պարի դպրոցի պարուսոյցը եղած է արուեստագէտ Ֆելիքս Յարութիւնեանը: Այժմ դպրոցի պարուսոյցներն են Կարէն եւ Ժաքլին Մակինեանները:
Փութին (ճաշատեսակ)
Պատմութիւն
Փութինը Քէպէքի մէջ յայտնուած է 1950-ականներուն: Այս ուտեստի ի յայտ գալու քանի մը տարբերակներ կան.
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Խոհանոցներ Ստորոգութիւն:Խոհանոց ըստ երկրի
Մինաս Գանգրունի
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայեր Ստորոգութիւն:Լիբանան
Աւետաբեր Վերելք (պարբերաթերթ)
Միացեալ Նահանգներու արեւմտեան հատուածի հայ կաթոլիկ համայնքի պաշտօնաթերթ։ Խմբագիր՝ Հայր Ռաֆայէլ Պետրոս ԻԱ. Մինասեան։
Սարգիս Թորոսեան
Կենսագրութիւն
1914 թուականին Սարգիս կը ստանայ հրետանային տեղալալի կոչում եւ գործող կ՛ուղարկուի Գերմանիա։ Թուրքիոյ՝ պատերազմի մէջ մտնելէն առաջ, Թորոսեան կը նշանակումի՝ Էրթուղրուլ ֆորտի հրամանատար, որ կը պաշտպանէր Տարտանելի մուտքը։ Հրամանատար Սարգիս Թորոսեանն առաջինն էր, որ 1915 թուականի սկզբը, ոչնչացուց բրիտանական ռազմանաւը՝ Տարտանելի ճակատամարտի ընթացքին։  1915 թուականին, երբ սկսաւ կայսրութեան հայ բնակչութեան տեղահանութիւնն ու կոտորածը, Սարգիս Թորոսեանի ծնողներն ու քոյրը եւս տեղահանուեցան։ Թորոսեան կը փորձէ իր ընտանիքի փրկութեան համար միջնորդութիւն հայցել թուրք բարձրաստիճան զինուորականներէն, սակայն, փոխարէնը՝ վերջիններս, Թորոսեանին սպանելու փորձ կը կատարեն։ Երիտթուրքերու կատարած եղերական գործողութիւններն ու ծնողներու սպանութիւնը, կը ստիպեն Թորոսեանին միանալ արաբներուն, որոնք Նուրի Եուսուֆի ղեկավարութեամբ, կը գործէին Դաշնակիցներու հովանիին ներքոյ  ։ Իր խիզախութեան, ղեկավարելու բացառիկ ունակութեան եւ հմուտ հրամանատարութեան շնորհիւ, Թորոսեանն Անգլիոյ ու Ֆրանսայի կողմէն արժանացած է բարձր պարգեւներու։ Թորոսեանն արժանացած է նաեւ Օսմանեան կայսրութեան ու Գերմանիոյ, Աւստրիոյ, Պուլկարիոյ ռազմական պարգեւներուն։ Թորոսեան մասնակցած է քեմալականներու դէմ կազմակերպուած տեղական ինքնապաշտպանական մարտերուն, որոն անյաջող աւարտէն ետք կը տեղափոխուի ԱՄՆ՝ Փենսիլվանիա ։
1929 թուականին՝ Պոսթընի մէջ, Սարգիս Թորոսեան կը հրատարակէ «Տարտանելէն Պաղեստին» գիրքը, որ ընդարձակ տեղեկութիւններ կու տայ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքին Օսմանեան կայսրութեան ռազմական անցուդարձի, ինրպէս նաեւ Հայոց Ցեղասպանութեան մասին։  ։
Դանիէլ Դզունի
Դանիէլ Դզունի (Դանիէլ Ուզունպաճախեան, ), արուեստաբան, Խորհրդային Հայաստանի Արուեստի վաստակաւոր գործիչ։
Կեանք եւ գործունէութիւն
Ծնած է Պելոկորսք, Խրիմ։ Ուսումը ստացած է Թիֆլիսի Ներսիսեան վարժարանին մէջ, ուրկէ շրջանաւարտ եղած է 1917 թուականին։ Բարձրագոյն ուսումը ստացած է Երեւանի «Խաչատուր Աբովեան» մանկավարժական համալսարանէն ներս:
Ժապաւէններ
Իր նախաձեռնութեամբ նկարահանուած է հայկական աշխարհի առաջին երեք ժապաւէնները :
Աղջիկ Երեխաներու Միջազգային Օր
2013-ի ընտրուած թեման
Այս օրուան թեման ընտրուած էր «Նորարարութիւնները աղջիկներու կրթութեան համար» խորագրով :
2014-ի ընտրուած թեման
Այս օրուան թեման ընտրուած էր «Ընդլայնել աղջիկներու իրաւունքներն ու հնարաւորուիւնները՝ վերջ տալ բռնութեան շրջապտոյտին» :
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Միջազգային տօներ
Հատած խորանարդ
Բնութագրական Բանաձեւեր
Կողի a երկարութեան պարագային՝ Մակերեւոյթի մակերեսը՝
Բագրատ Էսդուքեան
Հրատարակուած գործ
Յուշամատեան Սայեաթ Նովա երգչախումբի 20-րդ. Տարեդարցի- Իսթանպուլ, (1992)։
Հատած տասներկուսանիստ
Մակերես Եւ Ծաւալ
Կողի a մեծութեան պարագային մակերեսը եւ ծաւալը հաւասար են՝
Աւետաբեր (շաբաթաթերթ)
Պատմութիւն
Նպատակը արեւմտահայութեան մէջ բողոքականութիւնը եւ ամերիկեան ազդեցութիւնը տարածելն էր։
Վերաքրուզ
Տուեալներ
Նահանգը կը գտնուի Արեւելեան Մեքսիքայի կողմը։ Հիւսիսէն սահմանակից է (Tamaulipas) Թամաոլիփաս նահանգին, արեւմուտքէն՝ Սան Լուիս Փոթոսիին եւ Իտալկօյին, Հիւսիս- արեւմուտքէն՝ (Puebla) Փուէպլային, հարաւէն՝ (Oaxaca (English: /wəˈhɑːkə/ wə-HAH-kə, Spanish: [waˈxaka]) Օախաքային եւ (Chiapas) Չիափասին, հարաւ-արեւելքէն՝ (Tabasco) Թապասքօյին։ Արեւելքէն Վերաքրուզ նահանգը սահմանակից է Մեքսիքայի ծոցին: