cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հայաստան (պաշտօնաթերթ)
Կարգախօսներն են «Կեցցէ իրաւազրկուած ժողովուրդներու յեղափոխական միասնութիւնը», «Զինեալ պայքարը եւ քաղաքական ճիշդ գիծը ուղին են Հայաստանի»։ Կը հրապարակէ Հայաստանի ազատագրութեան հայ գաղտնի բանակի պաշտօնական հաղորդագրութիւնները, տեղեկութիւններ ու մեկնաբանութեաններ անոր զինուած գործողութիւններու, նահատակ ու ձերբակալուած անդամներու մասին։ Կ՚անդրադառնայ սփիւռքահայ հասարակական կեանքին, միջազգային, յատկապէս՝ մերձաւորարլեւելեան քաղաքական անցուդարձին։
Փերիքլիս
Փերիքլիս կամ Փերիքլիս Քսանթիփու օ Հոլարղեւս (յուն․՝ Περικλής, Περικλής του Ξανθίππου ο Χολαργεύς), աթենացի յոյն քաղաքագէտ, հռետոր եւ սպարապետ։ Ապրած է Աթէնք Ք․Ա․ 5-րդ դարուն` ծանօթ նաեւ իբրեւ «Ոսկեդար» եւ կամ «Փերիքլիսին Դարը»:
Փերիքլիսին ըրած գլխաւոր փոփոխութիւնները
Փերիքլիս կը հաւատար թէ ժողովուրդին ազդեցութիւնը զօրացնելով պիտի կարողանայ աճեցնել Աթէնքի ռազմական ուժը եւ մանաւանդ ծովուժը։ Աթէնքի նաւերուն թիաւարողները կը պատկանէին ժողովուրդի լայիք խաւերուն։ Ան հետզհետէ Աթէնքի քաղաքական կեանքին մէջ՝ մինչեւ իր մահը (Ք․Ա․429), բացարձակ գերիշխանը կը դառնայ։ Երբ Քիմոնաս իր տասնամեայ աքսորէն կը վերադառնայ, Փերիքլիսի ժողովրդավարական փոփոխութիւններուն դէմ չի հակազդեր։
Այս ուղղութեամբ պատմաբանները տարակարծիք են։ Շատեր կը հաւատան թէ Փերիքլիսին առած այդ քայլերը չափէն աւելի հնարաւորութիւն տուին քաղաքական ուժերու զարգացման․ անոնք մաշեցուցին Աթէնք քաղաք-պետութիւնը եւ կամ ալ ժողովրդավարութիւնը զարգանալու ուրիշ դաշտ, հնարաւորութիւն չունեցաւ։
Պելոպոնեսեան առաջին պատերազմ
Ք․Ա․449-ին, Փերիքլիս կ՛առաջարկէ ստեղծումը յունական քաղաք-պետութիւններու համադաշնակցութեան մը, որպէսզի վերաքննուի Պարսկական արշաւանքին ընթացքին (Ք․Ա․480) քանդուած յուշարձաններու վերագանգնումի հարցը։ Սակայն այդ գաղափարը չ՛իրագործուիր Սփարթիին կարծր կեցուածքին պատճառով։
Աքրոփոլիին վերակառուցումը
Ք․Ա․449-ին Փերիքլիս կ՛առաջարկէ Աթէնքի քաղաքացիներուն Աքրոփոլիին վերակառուցումը։ Աքրոփոլին քանդուած էր Քսերքսես Ա․-ի Աթէնք արշաւանքին ընթացքին՝ Ք․Ա․480։ Աշխատանքները կը գլխաւորէ Ֆիտիաս։
Պահպանողականներու վերջնական պարտութիւնը
Ք․Ա․444-ին, իշխանութեան գլուխը անցնելու համար լրջօրէն կը հակադրուին Փերիքլիսի ղեկավարած ժողովրդավարական հատուածը եւ պահպանողական հատուածը։ Պատճառը Աթէնքի մէջ կառուցուող մեծածախս գործերն են։ Փերիքլիս կ՛ամբաստանուի թէ քաղաքին դրամագլուխը կը վատնէ այդ ուղղութեամբ։ Սակայն ան կը ներկայանայ Քաղաքացիներու Ատեանին Εκκλησία του Δήμου (կը բաղկանայ 500 ընտրուած ներկայացուցիչներէ՝ 50 իւրաքանչիւր «Ֆիլի»է թաղապետութիւն կամ տողմացեղախումբ) առջեւ եւ կը յայտարարէ թէ կառուցման ծախսերը պիտի հատուցանէ իր սեփական հարստութենէն, պայմանաւ որ կառոյցներուն վրայ իր անունը փորագրուի։ Ներկաները բուռն ծափերով կ՛ընդունին Փերիքլիսի յայտարարութիւնը։ Այս ուղղութեամբ, անոր ժամանակակից պատմաբան Թուքիտիտիս յայտնած է հետեւեալ խօսքը․-
Սոճի
Սոճի, շամի  (Pínus), սոճազգիներու ընտանիքին պատկանող մշտադալար ասեղնատերեւ ծառ, հազուադէպ՝ թուփ։
Նկարագրութիւն
1,5-5 մ, երբեմն՝ մինչեւ 75 մ բարձրութեամբ ուղղաձիգ խոր հզօր առանցքային արմատային համակարգով, կողմնային ճիւղաւորումներով, լուսասէր բոյս է։ Մատղաշ սոճիին սաղարթը կոնաձեւ է, հասունինը՝ կլորաւուն կամ հովանոցաձեւ։ Բարակ շերտով անջատուող կեղեւը գորշ է կամ կարմրաթուխ։ 2-5-ական փունջերով, եռանիստ, կլորաւուն, կանաչ կամ կապտագորշ, երկու եւ աւելի տարի պահպանուող տերեւները ասեղնաձեւ են։ Կոներու երկարութիւնը 3-10 սմ է, տրամագիծը՝ 2,5-8 սմ։ Կ'աճին զառիթափ լանջերուն, բայց կրնայ աճիլ նաեւ ճահճուտներու մէջ ։
Քլէոփաթրա
Կեսարը եւ Քլէոփաթրան
Կեսար չէր ժխտեր իր հայրութիւնը Կեսարիոնին նկատմամբ, բայց նաեւ չէր օրինականացներ զայն։ Ան կ'որդեգրէ իր ազգական Օքտավիանոսը եւ զինք կը նշանակէ իր ժառանգորդը։
Մահը
Ք.Ա. 31-ին յունական Աքթիում քաղաքին մօտ Անտոնիոսի եւ Քլէոփաթրային բանակը (120 000 զինուոր, 12.000 ձիաւոր, 470 նաւ) կը պարտուի Օքթավիանոսին բանակին (80.000 զինուոր, 15.000 ձիաւոր, 260 նաւ) դէմ։
Տերտուղիանոս
Պաշտպանողական գործեր
Այս գիրքին մէջ  Տերտուղիանոս կը պաշպանէ քրիստոնեաները եւ անոնց իրաւունքները՝ իբրեւ քաղաքացիներ եւ կ'ըսէ թէ անոնք աւելի հաւատարիմ, աշխոյժ եւ հայրենասէր քաղաքացիներեն միւս քաղաքացիներէն (ոչ-քրիստոնեայ):
Աստուածաբանական Միտքերը
Վախճանաբանութեան մասին
Վաղենտեանութիւնը ի յայտ կու գայ Բ. դարուն, Վաղենտիանոսի կողմէ: Վաղենտիանոս գնոստիկեան աստուածաբան մըն էր: Վաղենտեանութիւնը տարածուեցաւ ո՛չ միայն Հռոմի, այլեւ Արեւմտեան Ափրիկէի,  Եգիպտոսի, Փոքր Ասիոյ եւ Սուրիոյ մէջ: Վաղենտեաններուն վարդապետութեան համաձայն գոյութիւն ունէին երեք տեսակի մարդիկ.
Գրի­­գոր Եթե­­րօղ­­լու
Կենսագրական գիծեր
Եթերօղլո­ւի յօդուածնե­րը եւ բանաստեղծութիւնները հրատարակուած են զանազան գրական պարբե­րականնե­րու մէջ։ Ան իր գրութիւններով ծանօթ է նաեւ « Ակօս »ի ընթերցողնե­րուն։
Սկիհ
Եթէ նոյնիսկ սկիհին պատուանդանը սովորական մետաղէ կազմուած է, ապա բաժակը պէտք է անպայման ըլլայ արծաթէ, իսկ ներսի կողմը՝ ոսկեզօծ :
Թալաս
Կեսարիոյ 2000-ամեայ բնակավայրը՝ իր մզկիթներով, եկեղեցիներով, առանձնատուներով, իջեւանատուներով ու հինաւուրց քարէ տուներով կը միաւորէ տարբեր մշակոյթներ։
Հալիթ Քըվանչ
Կենսագրական գիծեր
Ան շատերուն ծանօթ է ռատիոյի միջոցաւ ֆութպոլային մրցումները փոխանցելու յատուկ տաղանդով։ Պատկերալից այդ պատմելաոճի շնորհիւ մարդիկ ռատիօ ընկալուչներու դիմաց կ՚ապրէին մարզադաշտի մէջ ըլլալու նման յուզումներ
Աւետիս Ճէպէճեան
Կենսագրական գիծեր
Ատանայի ջարդերուն օրերուն,  1909-ին, իր կինը առաջին զաւկին յղի եղած է: Ճէպէճեան որոշած է վերադառնալ իր ծննդավայրը` Այնթապ:
Ան  շարունակած է իր ճամբան` անցնելով Պայազիտէն, Գարա Քիլիսայէն եւ Ճելիքեանէն: Վերջապէս  հասած է Տրապիզոն, որմէ ետք ծովու ճամբով անցած է Պոլիս եւ ի վերջոյ երկաթուղիով` Հալէպ: Հոն բժիշկ Ֆիլիփ Յովնանեանի հետ հաստատած է դարմանատուն մը: Դարմանած է Ցեղասպանութենէն ճողոպրած հազարաւոր հայ հիւանդներ:
Յովհաննէս Շարամբէեան
Կենսագրութիւն
Ծնած է Երեւանի: Նախնական կրթութիւնը ստացած է Երեւանի դպրոցներէն մէկուն մէջ եւ ապա ընդունուած է Փանոս Թերլէմէզեանի անուան գեղարուեստի ուսումնարան, ուրկէ շրջանաւարտ եղած է: Այնուհետեւ ուսումը շարունակած է Երեւանի Գեղարուեստի եւ թատրոնի կաճառէն ներս, ուրկէ շրջանաւարտ եղած է 1951 թուականին:
Հայկական Մաթեմատիկական Հանդէս
Յօդուածները ընդունուելէն ետք անմիջապէս կը տեղադրուին համացանցին մէջ։ Բոլոր յօդուածները մատչելի են անվճար հնարաւորինս ունկնդիրներուն հասանելի ըլլալու համար ։
Հայկական Սինեմա (թերթ)
«Հայկական Սինեմա», երգիծական պատկերազարդ շաբաթաթերթ։
Հայկական Ֆիզիկական Հանդէս
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Հայրենիք (թերթ, Թիֆլիս)
Հայրենիք, գրական, հասարակական, քաղաքական եւ տնտեսական օրաթերթ։ Լոյս տեսած է 1915-1918 թուականներուն, Թիֆլիսի մէջ։ Խմբագիր-հրատարակիչներ՝ Ա. Մահտեսի-Յակոբեան, Ս. Թառայեան։ Ներկայացուցած է հայ ժողովուրդի ծանր կացութիւնը Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակաշրջանին, Արեւմտեան Հայաստանի եւ արեւմտահայ գաղթականներու վիճակը, կարեւոր տեղ յատկացուցած ազգային-ազատագրական պայքարին, անոր գործիչներու կեանքին ու գործունութեան։ Արծարծած է գրականութեան եւ արուեստի հարցեր, տպագրած գեղարուեստական գործեր, պատկերներ եւ այլ նիւթեր։ Մշտական թղթակիցներ ունեցած է Ռուսաստանի շարք մը վայրերու մէջ, Թուրքիոյ, Պարսկաստանի, եւրոպական երկիրներու, ԱՄՆ-ի մէջ եւ այլուր։
Ճրագալոյց
Ս. Ծննդեան Ճրագալոյց
5 Յունուարին աստուածայայտնութեան ճրագալոյցի գիշերային ժամուն քահանաները զգեստաւորուած ատեան կու գան։ Ատեանը կը խնկարկեն եւ «Ուրախացիր սրբուհի» շարականի երգեցողութեամբ կը սկսին օրհնաբանել Աստուածամայր Կոյսին՝ յայտնելով Յիսուսի գալուստը։ Նոյն խորհուրդով կ'ընթերցեն նաեւ Յիսուսի ծնունդը աւետող դրուագը Ղուկասի ավետարանէն ։
Հանդէս Մշակոյթի
«Հանդէս Մշակոյթի», գրական, գեղարուեստական եւ բանասիրական հանդէս։ Իսթանպուլի Կեդրոնական սանուց միութեան հրատարակութիւն։ Լոյս տեսած է 1948— 1967-ին (անկանոն պարբերականութեամբ), Իսթանպուլի մէջ։ Պատասխանատու տնօրէն եւ արտօնատէր՝ Վ. Պեկեան։ Ներկայացուցած է իսթամպուլահայ գրողներու բանաստեղծութիւններն ու պատմուածքները, Արշակ Չօպանեանի, Պետրոս Դուրեանի, Հրաչեայ Աճառեանի եւ այլոց գործունէութիւնը։ Առանձին համարներ նուիրած է Յակոբ Մնձուրիին եւ Սայաթ-Նովային։ «Հայ գեղարուեստ» բաժնին մէջ անդրադարձած է երաժշտութեան, գեղանկարչութեան, ճարտարապետութեան եւ այդ բնագաւառներու հայ եւ օտար անուանի արուեստագէտներու կեանքին ու ստեղծագործութիւններուն։
Հայք (թերթ)
Թերթի առաջին գլխաւոր խմբագիրը «Ղարաբաղ» կոմիտէի անդամ Սամուէլ Գէորգեանն էր։ Թերթը կարճ ժամանակահատուածի մէջ խմբագրած են նաեւ նոյն կոմիտէի անդամներ Վանօ Սիրադեղեանը եւ Ալեքսան Յակոբեանը։
Ֆինանսական խնդիրներու պատճառով թերթի տպագրութիւնը դադրեցաւ Յունիս 1999-ին։ Տպագրութիւնը վերսկսաւ Սեպտեմբեր 2006-էն։ Այս գործին մէջ հսկայական ներդրում ունեցաւ Արարատ Զուրաբեանը, որ այն ժամանակ կը զբաղեցնէր ՀՀՇ վարչութեան նախագահի պաշտօնը։ «Հայքը» կը խմբագրէր Վասակ Դարբինեանը, իսկ 2008 թ. Գեղամ Նազարեանը։
ՀՀ ԳԱԱ Զեկոյցներ
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Յաւերժահարս (ամսագիր)
«Հաւերժահարս», գրականութեան, արուեստի եւ գիտութիւններու կիսամսեայ հանդէս։ Լոյս տեսած է 1862 -ին, Զմիւռնիոյ մէջ (12 համար)։ Տնօրէն-խմբագիր՝ Ս. Փափազեան։ Տպագրած է յօդուածներ գիտութեան եւ արուեստի տարբեր բնագաւառներէ, զուարճալիքներ, նամակներ, զանազան յայտարարութիւններ եւ այլն։ Յատուկ տեղ յատկացուցած է կանանց կրթութեան, կենցաղավարութեան, նորաձեւութեան հարցերուն։ «Յաւերժահարսը» նպաստած է գաղթօջախի մշակութային կեանքի զարգացման։ Հրատարակած է Ուիլիըմ Շեքսպիրի «Վենետիկի վաճառականը» (Կ. Տէտէեանի թարգմանութեամբ), Ղ. Մարկոսեանի «Ալֆրետ ու Եւգինէ» երկը, չափածոյ գործեր, մանրավէպեր։ Աշխատակցած են Տ. Տէտէեան, Մ. Նուպարեան եւ ուրիշներ ։
Էվրիփու նեղուցի կամուրջներ
Էվրիփու նեղուցի կամուրջներ, Էվրիփու նեղուց, էվոյիքոս ծոց, Յունաստան։
Յեղափոխութեան Ճամբով
«Յեղափոխութեան Ճամբով», ամսագիր, ՀՅԴ «Ռոստոմ» երիտասարդական միութեան պաշտօնաթերթ։ Հրատարակուած է 1979-1982 թուականներուն։ Ունեցած է պարսկերէն էջեր։ Փորձած է Հայաստանի Հանրապետութեան Դաշնակցութեան գաղափարախօսութիւնը մատուցած երիտասարդութեան նորացուած եղանակով։ Արծարծած է «ընկերային անարդարութեան» հարցեր։
Ուղեղին Տարբեր Ալիքներուն Գործառոյթները
Ուղեղը ելեկտրաքիմիական օրկան է: Հետազօտողներ ենթադրած են, որ լիարժէք գործող ուղեղը կրնայ արտադրել մինչեւ 10 վոլթ ելեկտրական ներուժ: Աւելին. հետազօտողներ հաշուարկած են, որ եթէ 10 միլիառ փոխկապակցուած ջղային բջիջները մէկ անգամէն բեռնաթափուին (discharge), ապա մարդու գլխուն վրայ տեղադրուած մէկ ելեքթրոտը կ'արձանագրէ հինգ միլիոներորդէն (0,000005) մինչեւ 50 միլիոներորդական վոլթ: Ուրեմն, եթէ բաւականաչափ իրարու կցուած գլխամաշկեր (scalp) ունենայ մարդը, ան կրնայ վառել լուսամփոփի մը լամբը:
Ուղեղին Ալֆա Ալիքները
Յաջորդ ուղեղային ալիքներու տեսակը, ըստ յաճախականութեան, ալֆան է: Մինչ պեթան կը ներկայացնէ գրգռուածութիւն, ալֆան կը ներկայացնէ հակառակը` ոչ գրգռուած վիճակը: Ուղեղին ալֆա ալիքները աւելի դանդաղ են եւ աւելի լայն տարողութիւն ունին: Անոնց յաճախականութիւնը կը տատանի 9-էն 14 շրջան մէկ վայրկեանի մէջ: Այն մարդը, որ կատարած է իր աշխատանքը եւ կը նստի հանգստանալու, յաճախ ալֆա փուլին մէջ կ'ըլլայ, ինչպէս նաեւ` այն մարդը, որ ժամանակ կը յատկացնէ խոկալու կամ խորհրդածելու, եւ այն մարդը, որ դադար կ'առնէ համաժողովէ մը եւ կը զբօսնէ պարտէզին մէջ:
Ուղեղին Ալֆա Ալիքները Կրնան Կանխատեսել Յետվիրահատական Ցաւը
Նախնական հետազօտութեան մէջ, որ հրապարակուած է 5 Ապրիլ 2022-ին «Պրիթիշ Ճըրնըլ Անեսթէզիա»-ի մէջ, հետազօտողներու խմբակը ցոյց տուած է, թէ ինչպէ՛ս կարելի է Electroencephalography (EEG)-ի օգտագործել չափելու համար ուղեղին գործունէութիւնը այն հիւանդներուն մօտ, որոնք կը պատրաստուին կրծքավանդակին վիրահատութեան :
Միանմար
Պատմութիւն
Անկախութենէն մինչեւ այսօր երկիրը կը տուժէ ցեղային անհասկացողութիւններու եւ ամենաերկար քաղաքային պատերազմներու հետեւանքները: ՄԱԿ-ը եւ այլ կազմակերպութիւններ տասնեակ մարդկային իրաւունքներու խախտումներ տեղեկագրած են: 2011-ին ռազմական բռնապետութիւնը չեղեալ նկատուեցաւ 2010-ի ընդհանուր ընտրութիւններէ ետք, եւ կառավարութիւնը յանցն առաւ ժողովուրդը: Աունկ Սան Սու Քյիի եւ այլ քաղաքական բանտարկեալներու արձակումէն եւ 2015-ի յաջող ընտրութիւններէ ետք երկրին տնտեսական եւ մարդկային իրաւունքներու վիճակը լաւացաւ, սակայն փոքրամասնութիւններու խտրականութիւնը՝ մանաւանդ Ռոհինկիայի պայքարի ընթացքին մնաց անփոփոխ: 2020-ի Միանմարի ընդհանուր ընտրութիւններէ ետք, որտեղ Աունկ Սան Սու Քյիի կուսակցութիւնը Ամիոթա Հլութաուի եւ Փյիթու Հլութաուի մեծամասնութիւնը շահեցաւ, 2021-ին Պիրմական բանակը կրկին պետական հարուածէն ետք գլուխ առաւ երկրի կառավարութիւնը: Մեծ հակակառավարական ցոյցեր տեղի ունեցան, որոնց ընթացքին բանակը բուռն ձեւով վարուեցաւ ժողովուրդին հետ: Զօրքը նաեւ ձերբակալեց Աունկ Սան Սու Քյիին եւ զայն դատապարտեց կաշառակերութեան եւ Քովիտ-19-ի օրէնքներու խախտումի պատճառով: Անկախ դիտորդներ այս մէկը «քաղաքակայինօրէն դրդուած» կոչեցին: