cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Իսահակ Ալիխանեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ արուեստագէտներ Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ Ստորոգութիւն:Հայ բեմադրիչներ
Արցախի պետական խորհրդանիշներ
Արցախի զինանշան
ԼՂՀ պետական զինանշանը հանրապետութեան պետական ինքնիշխանութեան, անոր տարածքին ապրող ժողովուրդներու պետական միասնութեան, կառուցուող ազատ, իրաւ, պետութեան խորհրդանիշն է. հաստատուած է ԼՂՀ ԳԽ 17 Նոյեմբեր 1994-ի որոշմամբ։ Զինանշանի վրայ պատկերուած է թեւատարած արծիւ, գլխաւերեւը՝ Արտաշէսեաններու հարստութեան թագը, որու շուրջ կը տարածուին արեւի ճառագայթներ։ Կեդրոնը՝ ԼՂՀ պետական դրօշի եւ Մեծ Քիրս լերան համապատկերին, « Մենք ենք, մեր սարերը » («Ղարաբաղցիներ», քանդակագործ՝ Սարգիս Պաղտասարեան) քանդակի պատկերն է։ Ներքեւը՝ արծուի ճանկերու մէջ, խաղողի վազեր են, թթենիի պտուղներ, ցորենի հասկեր։ Վերեւի կիսաշրջանին մէջ «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութիւն. Արցախ» մակագրութիւնն է (յեղափոխական՝ Լաւրենտի Ղալայեան)։
Արցախի օրհներգ
Դու մեր լոյս հայրենիք, Երկիր, հայրենեաց դուռ սիրոյ. Ապրիր դու միշտ խաղաղ, Մեր հին ու նոր Ղարաբաղ։
Երուանդ Պապայեան
Մանկավարժութեան մասնագիտական դասընթացքներ - Փարիզ
Որպէս մանկավարժ, 1961-ին Կիւլպէնկեան Հիմնարկութեան հովանաւորութեամբ կը մեկնի Փարիզ Centre International d’Etudes Pedagogiques համալսարանէն ներս հետեւելու մասնագիտական դասընթացքներու, կատարելագործելով իր ուսումը:
Կազմակերպչական գործունէութիւն
1974-ին հարաւային Ամերիկայի կարեւոր շրջագայութիւնը, Թէքէեան Մշակութային Միութեան եւ Բարեգործականի որպէս ներկայացուցիչ, ան նպաստեց ՌԱԿ-ի շրջանակի ծրագիրներուն ու Պուէնոս Այրէսի մէջ ծնունդ առաւ «Արշակ Չօպանեան» Մշակութային Միութիւնը, որ յետագային պիտի անուանուէր Թէքէեան Մշակութային Միութիւն ու օժտուէր իր սեփական գեղակերտ նոր կեդրոնով: Ինչպէս նաեւ 1975-ին ալ այդ Միութիւնը պիտի հրատարակէր ՌԱԿ-ի պաշտօնաթերթ՝ երկլեզու «Սարդարապատ» շաբաթաթերթը:
Հրատարակչութիւն
1998-ին լոյս կ’ընծայէ նոր հրատարակութիւն մը՝ «Յիշատակներու Արահետներով» հատորը: 1998-ի Հոկտեմբերին հրաւիրուած է Երեւան, ներկայ գտնուելու իր հեղինակած «Յիշատակներու արահետներով» գիրքի շնորհահանդէսին:
1822 թուական
1822 թուական, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 22րդ տարին
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1822 մահեր
Միհրան Սէրայտարեան
Միհրան Սէրայտարեան (Սարատարեան, ), հայ բժիշկ։
Կենսագրութիւն
Սկզբնական կրթութիւնն ստացած է ծննդվայրի ազգային վարժարանէն ներս, միջնակարգը՝ Մարզուանի ամերիկացի միսիոներներու Անատոլիա գոլէճէն ներս։ Բժշկական կրթութիւնն ստացած է ԱՄՆ-ի մէջ։ Մի քանի տարի աշխատած եւ կատարելագործած է ԱՄՆ-ի մէջ։ Վերադարձած է Կիրասոն եւ զբաղած է բժշկութեամբ։ Եղած է անուանի բժիշկ, հասարակական եռանդուն գործիչ, յարգուած՝ հայերու եւ օտարներու կողմէ։ 1915 թուականին ձերբակալուած եւ սպանուած է։
Ուհուրու Քենեաթա
Քաղաքական Գործունէութիւն
Այնուամենայնիւ, ան պահպանեց ՔԱԱՄ կուսակցութեանն իր անդամութիւնը: 2005 թուականի Յունուարի վերջին դարձաւ ՔԱԱՄ-ի նախագահ, սակայն 2007 թուականի Յունիսին ստիպուած էր լքել այդ կուսակցութիւնը:
4 Մարտ 2013 թուականի ընտրութիւններուն յաղթանակ տանելով, Քենիայի նախագահը դարձած է: Երկրի կեդրոնական ընտրական յանձնաժողովի տուեալներով ան յաղթած է իր մրցակից, երկրի վարչապետ Ռաիլա Օդինային, հաւաքելով քուէներու աւելի քան 50%-ը :
Ատուայի Ճակատամարտը
Պատմական Ակնարկ
Աւելի ուշ, սակայն, փաստաթուղթերու երկու տարբերակներու մեկնաբանութեան շուրջ վէճ մը կը ծագի։ Համաձայնագիրի 17-րդ յօդուածին իտալերէն տարբերակին մէջ նշուած էր, որ Եթովպիոյ կայսրը պարտաւոր էր բոլոր արտաքին գործերը վարել իտալական իշխանութիւններուն միջոցով, փաստօրէն Եթովպիան դարձնելով Իտալիոյ թագաւորութեան գաղութներէն մէկը։
Իշխանուհի (անձնանուն)
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայկական իգական անձնանուններ Ստորոգութիւն:Հայկական անձնանուններ
Շահամիր Շահամիրեան
Կենսագրութիւն
ԺԸ. դարը հարուստ է հայոց ազատագրական դարաւոր պայքարի որոշ փայլուն դրուագներով, պայքարի նոր ձեւերով, գաղափարաքաղաքական նոր հայեցակարգերով ու ծրագիրներով։ Հայ քաղաքական միտքի որոնումներու եւ գործնական դիրքորոշումներու յստակեցման համար կարեւոր նշանակութիւն ունեցած են դարու Արցախ ի եւ Սիւնիքի հայութեան ազատագրական հերոսամարտեր ը։
Թիմ Պըրթըն
Վաղ Ասպարեզ՝ 1980ական Թուականներ
Երբ ան Տիզնի կ'աշխատէր, 1982-ին ան իր առաջին կարճ ֆիլմը ստեղծեց՝ Vincent, 6 վարկեան տեւողութիւն ունեցող ֆիլլմ մը, պատանի տղեկի մը երազներուն մասին: Ֆիլմը կը ցուցադրուի Շիքակոյի Ֆիլմի Փառատօնին (Chicago Film Festival) եւ կը ցուցադրուի շարժապատկերներու պաստարներու վրայ 2 շաբթուայ վրայ։ Այս ֆիլմէն ետք, Պըրթըն կը ստեղծէ իր Ճաբոնական թեմայով Hansel and Gretel ֆիլմը, որ 1983-ի Հալոուինի գիշերը ժամը 10:30-ին կը ցուցադրուի, եւ ոչ մէկ ուրիշ անգամ անկէ ետք, ինչ որ կասկած կ'արդնցնէր շատերու մէջ եթէ իրապէս այդպէս ֆիլմ մը ստեղծած էր Պըրթըն, թէ ոչ: Սակայն 2009-ին եւ 2011-ին, Museum of Modern Art թանգարանի Պըրթընի նուիրուած ցուցահանդէսին ընթացքին ցուցադրեցին այդ ֆիլմը. վայրն էր LACMA:
Շահամիր Շահամիրեան
Փիլիսոփայութիւն
Հայաստանի մէջ ազատագրական պարտութենէն ետք, ազատագրական միտքը ԺԸ. դարու երկրորդ կիսուն կը հիմնաւորուի Ասիոյ եւ Եւրոպայի հայկական գաղթավայրերուն մէջ։ Հայկական սփիւռք ի Ռուսաստանի եւ Հնդկաստանի գաղթավայրերը աւելի աշխուժ էին։ Ռուսական կայսրութեան մէջ, ռուսերը հայերուն իրենց հայրենիքի ազատագրման սին յոյսեր կու տային։ Ռուսաստան նպատակ ունէր ճանապարհ հարթել դէպի Միջերկրական ծով եւ Հնդկական ովկիանոս՝ այդ ճանապարհին գրաւելով Հայաստան ը։ Հնդկաստանի մէջ հաստատուած հայերը առեւտուրով կը զբաղէին եւ հարստութիւններ կը կուտակէին։ Երբ Հնդկաստան Մեծն Բրիտանիոյ գաղութներէն մէկը կը դառնայ, հայերը կը սկսին տնտեսական մեծ կորուստներ կրել՝ չդիմանալով անգլիացիներու հետ տնտեսական մրցակցութեան։ Հայերուն մօտ կը յառաջանայ իրենց տնտեսական գործունէութիւնը անկախ Հայաստանի մէջ տեղափոխելու գաղափարը:
Թիմ Պըրթըն
Մրցանակներ
Golden Globe Awards
Շահամիր Շահամիրեան
Նոր տետրակ, որ կոչի Յորդորակ
«Նոր տետրակ»էն օրինակներ կ'ուղարկուին Էջմիածինի Սիմէոն կաթողիկոսին, Գանձասարի Յովհաննէս Հասան-Ջալալեան ին եւ Վրաստանի Հերակլ Բ. թագաւորին։ Ստանալով «Նոր տետրակը» եւ զգուշանալով հայ երիտասարդներու անժամանակ ապստամբելու վտանգէն՝ Սիմէոն Երեւանցի կաթողիկոսը խիստ միջոցներու կը դիմէ։ Ան կը հրամայէ հաւաքել եւ այրել այդ գիրքը, փակել տպարանը եւ հեռացնել Մովսէս Բաղրամեանը։ Անոր սպառնալիքները, սակայն, չեն կասեցներ գիրքին տարածումը։
Բիւրականի աստղադիտարան
Պատմութիւն
Բիւրականի աստղադիտարանի առաջին աստղագետներն են Հայկ Պատալեանը, Բենիամին Մարգարեան, Ռուբեն Սահակեան, Գրիգոր Գուրզադեան, Լիւդվիք Միրզոեանը, Նինա Իվանովեան, Վաղարշակ Սանամեանը, Մարատ Առաքելեանը, Եդուարտ Խաչիկեանը եւ Կարլոս Գրիգորեանը ։
Գարեջուրի Միջազգային Օր
1.Ընկերներով հաւաքուիլ եւ վայելել գարեջուրի համը,
Դասականութիւնը հայ գրականութեան մէջ
Հայ Դասական Գրականութիւն, հայ գրականութեան հոլովոյթին մէջ, դասական ուղղութեան բնորոշ գիծեր կը գտնենք միայն նոր գրականութեան նախորդող տասնամեակներուն, այսինքնէ 1770ական տարիներէն մինչեւ 1850 - 1860-ականներ։ Դասական հակումով բանաստեղծներն ու թատերագիրները եղած են առաւելաբար Մխիթարեան միաբաններ, ու մեծ մասամբ գրած են գրաբարով։ Անոնք ըրած են նաեւ թարգմանութիւններ դասական գրական գործերու, հնադարէն թէ նոր ժամանակներէն, կրկին յաճախ գրաբար։
Դասական դպրոցը կաեւոր տեղ չգրաւեց հայ գրականութեան հոլովոյթին մէջ, չարտադրեց կենդանի, ժամանակին դիմացող գործեր։ Այս փաստին պատճառները հասկնալի են։
Միշէլ Մոսէսեան (ճարտարապետ)
Կենսագրութիւն
2001 թուականին անոր կրկրին կը հրաւիրեն Ամերիկեան SOM ընկերութիւն, որպէս փոխ տնօրէն եւ նախագիծի գլխաւոր ճարտարապետ: Շիքակոյի եւ Նիւ Եորքի գրասենեակներուն աշխատելէն ետք, 2005 թուականին Լոնտոնի Միշէլ Մոսէսեան կը հիմնէ իր սեփական նախագծային «Մոսէսեան Եւ Գործընկերներ» գրասենեակը ։
Մոսէսեան եւ Գործընկերներ
Միշէլ Մոսէսեան հիմնադրած կազմակերպութիւնը ձեռք բերաւ նորարարական առեւտրական նախագիծերու լաւագոյն համբաւ, Ամերիկեան միացեալ ճարտարապետութեան մասշտաբները, պատմականութիւնն ու հաւակնութիւնները համատեղելով մայրցամաքային Եւրոպայի նրբազգութեան ու ոճականութեան հետ: Անոնք շատ արագ տարածուեցան դէպի Արեւելեան Եւրոպա եւ Միջին Արեւելք:
«Մոսէսեան Եւ Գործընկերներ» կազմակերպութիւնը այսօր կ’իրականացնէ նախագիծեր՝ Սէուտական Արաբիոյ, Քաթարի, Մարոքի, Չինաստանի, Փորթուկալի եւ այլն ։
Շահանդուխտ
Կենսագրութիւն
Կանացի զգայութիւններով, հանրային-քաղաքացիական կեանքի առօրեայէն թելադրուած խորհրդածութիւններով եւ ապրումներով բաբախուն գործեր՝ որոնք գրական խորացումէ եւ գեղարուեստական մշակումէ աւելի, լրագրական-հրապարակագրային իրենց նկարագրով կը յատկանշուին :
Ածուխ
Կոքսագազը կը պարունակէ 55–60% ջրածին, 20–30% մեթան, 5–7% ածխածնի օքսիդներ։ Կ'օգտագործուի որպէս վառելանիւթ։
Վահան Արծրունի (բժիշկ)
Ան շարք մը առողջապահական գրքոյկներ հրատարակած է, ինչպէս՝ «Մի խմիր», «Վատ ցաւ կամ Սիֆլիս», «Վարակիչ հիւանդութիւնները եւ նրանց թոյնը» կամ՝ «Բարակացաւ», «Մի ծխիր», «Դողէրոցը կամ՝ Մալարիա Ինֆլուէնցա կամ Նոր ցաւ», «Նորածին մանուկ ների հիւանդութիւնները», «Թշուաների պալէ կամ բժիշկ հաազ», «Խօլերա», «Կակուղ շանկը կամ սուսանակ» եւ այլն, որոնք բաւական լաւ կը տարածուին ժողովրդին մէջ։ Վ. Արծրունին աշխատակցած է նաեւ «Մշակ»-ին։
Երուանդ Դարբինեան
Գրականութիւն
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր Ստորոգութիւն:Ամասիա ծնածներ
Գարիկ Իսրայէլեան
Գործունէութիւն
Գարիկ Իսրայէլեան, 1987-ին աւարտած է Երեւանի պետական համալսարանի բնագիտական հիմնարկը: Սորված եւ աշխատել է Հայաստանի մէջ, Նիտերլանդներու, Աւստրալիոյ, Պելճիքայի մէջ, իսկ այնուհետեւ աշխատանքը շարունաած է Քանարեան կղզիներու ասղագէտներու կեդրոնին մէջ:
Կրօնքը եւ եկեղեցին Արցախի մէջ
Տարբեր ժամանակաշրջաններուն երկրին մէջ ստեղծուած թեմերը, նուիրապետ, աթոռները (կաթողիկոսութիւն, մետրոպոլիտութիւն) մշտապէս վարչականօրէն եւ «ի հոգեւորս» ենթարկուած են Հայաստանեայց առաքելական եկեղեցւոյ ու ընդունած հայոց կաթողիկոսութեան գահերէցութիւնը։ Հայոց Արշակունիներու հարստութեան անկումէն (428) ետք Արցախն ու Ուտիքը (461-էն, երբ մտած են Աղուանի մարզպանութեան մէջ) Լփինքի, Բաղասականի եւ Մազքթաց աշխարհի հետ կազմածեն Հայ եկեղեցւոյ վեհապետական իրաւունքները ճանչցող Աղուանից կաթողիկոսութիւնը՝ Կապաղակ, Պարտաւ, ապա՝ Ամարաս, Չարեքավանք (Բերդակուր, ամառնային նստավայր), Խամշի վանք, Գանձակ կեդրոններով։ 14-րդ դարէն, երբ կաթողիկոսութիւնը տեղափոխուած է Գանձասարի վանք, սկսած է կոչուիլ Գանձասարի կաթողիկոսութիւն։ 17-րդ դարու կէսէն Խաչենի Երից մանկանց վանքին մէջ ստեղծուած է հակաթոռ կաթողիկոսութիւն, որ երկփեղկել է Գանձասարի կաթողիկոսութիւնը մինչեւ 19-րդ դարը։ 18-րդ դարու վերջին կաթողիկոսութիւնը ունեցած է 1736, 19-րդ դարու սկիզբը՝ 1311 գործող եկեղեցիներ ու վանքեր։ Վանքերուն (Հոռեկայ, Երից մանկանց, Յակոբավանք եւ այլն) կից գործած են դպրանոցներ։ Աղուանից (Գանձասարի) կաթողիկոսութիւնը տնօրինած է բուն Աղուանքի (Կապաղակ, Շաքի, Բաղախատ), Աղուանից մարզպանութեան հիւսիսային հատուածի (Ձող, Ցիր) եւ Մեծ Հայքի «Արեւելից կողմանց» (Պարտաւ, Ամարաս, Ուտիք, Գարղման, Հաշու, Գանձասար, Բաղասական) թեմերը։
Ուղեղ
Ուղեղ (լատիներէն՝ cerebrum, հին յունարէն՝ ἐγκέφαλος), կեդրոնական նիարդային համակարգի օրկան։ Տեղադրուած է գանկի խոռոչին մէջ, անոր զանգուածը կը տատանի 1300-1400 կ․ սահմաններուն մէջ։ Յատուկ պարագաներուն այն կրնայ ունենալ 1100-2000 կ․ զանգուած։ Ուղեղին կապուած են 12 զոյգ գանկուղեղային նիարդեր, որոնցմէ է ներքին օրկաններու աշխատանքը կարգաւորող թափառող նիարդը։ Մարդու գլխուղեղը՝ սաղմնային շրջանին ու կեանքին մէջ, առաջին տարիներուն ուժգնօրէն կ՛աճի եւ 20 տարեկան հասակին կը հասնի իր վերջնական մեծութեան։ Ուղեղին մէջ ջղաբջիջներու մարմինները կ՛առաջացնեն գորշ նիւթ, որ կը գտնուի՝ ինչպէս գլխուղեղի մակերեսին, ձեւաւորելով կեղեւ, այնպէս ալ գլխուղեղի ներսը՝ սպիտակ նիւթի մէջ, կորիզներու ձեւով։ Սպիտակ նիւթը կազմուած է ջղաբջիջներու երկար ելուստներէն։ Գլխուղեղը կազմուած է հետեւեալ բաժիններէն՝ երկարաւուն ուղեղ, կամուրջ, միջին ուղեղ, միջանկեալ ուղեղ, ուղեղիկ եւ մեծ կիսագունդեր (ծայրային ուղեղ)։ Երկարաւուն ուղեղը, կամուրջը, միջին եւ միջանկեալ ուղեղը կազմում են ուղեղաբունը։
Սերժ Թովմասեան
28 Մարտ 1976 թուականին, Անթիլիասի «Աղբալեան» ակումբին մէջ անձնուրաց գաղափարապաշտներու փաղանգին վրայ գումարուեցաւ նոր անուն մը՝ Սերժ Թովմասեան, երբ գերագոյն զոհաբերութեան յեղափոխական աւանդին հաւատարիմ՝ ընտրեց նահատակութեան լուսապայծառ ուղին, որպէսզի ուրիշներ ապրին:
Ակաթա Քրիսթիի Յուշահամալիր
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Յուշահամալիրներ Ստորոգութիւն:Լոնտոնի ճարտարապետութիւն Ստորոգութիւն:Լոնտոնի յուշահամալիրներ Ստորոգութիւն:Մեծն Բրիտանիոյ յուշահամալիրներ
Սուրբ Ստեփանոսի Մայր Տաճար (Վիեննա)
Շինարարութիւն
1137 թուականին մարքիզ Լէոփոլտ Դ․-․ Ռեկիմարի՝ «Փասաու»ի եպիսկոպոսի հետ հիմնադրa] են առաջին եկեղեցին: Հռովմէանական ոճով բազիլիկի շինարարութիւնը աւվարտած է 1147 թուականին : 1230—1245 թուականներուն, այն ընդարձակուած է դէպի արեւմուտք, այդ ժամանակէն պահպանուած է տաճարի արեւմտեան պատը՝ շքամուտքով եւ զոյգ աշտարակներվ, որոնք յետագային վերակառուցուած են գոթական ոճով (աշտարակները վերակառուցուած են հռովմէական քանդուած տաճարներու քարերով, այդ պատճառով այն երբեմն հեթանոսական կ՛անուանեն): 1258 թուականին առաջին եկեղեցին այրած է :
Մասունքներն Ու Տեսարժան Վայրերը
1676 թուականին հունգարացի Լասլօ Շիկրին, Պեչ գիւղին մէջ, ի յիշատակ թուրքական գերութենէն ազատագրման՝ կը պատուիրէ Աստուածամօր սրբապատկերը:
1696 թուականին Լէոփոլտ առաջին կայսրը սրբապատկերը Հունգարիայէն Վիեննա կը տանի՝ Սուրբ Ստեփանոսի մայր տաճար, զարմանալի դէպքէ մը ետք: Սրբապատկերին մէջ պատկերուած Մարիամ Աստուածածնայ աչքերէն իրական արցունքներ հոսած են: Այժմ այն փակցուած է տաճարի հարաւ-արեւմտեան անկիւնը, շքամուտքի մօտ:
Ամպիոնը
Փորագրազարդ ամպիոնը ստեղծուած է 15-րդ դարուն, կը վերագրուի Նիքոլաուս Կայրհալթըր: Այն զարդարուած է առաջին չորս եկեղեցւոյ ուսուցչի՝ Աւրելիոս Օգոստինիոսի, Ամպրոսիոս Մեդիոլանցիի, Հիերոնիմոսի, Գրիգոր Ա․-ի քանդակներով: Ամպիոնի յատակի բաժինը քանդակագործին ինքնադիմաքանդակն է, որ պատուհանէն դուրս կը նայի:
Երաժշտութիւն
Հին Շրջան
Արեւմտեան մշակոյթները հսկայ ազդեցութիւն ունեցած են երաժշտութեան զարգացման վրայ։ Արեւմտեան մշակոյթներու երաժշտական պատմութիւնը կ'երկարի մինչեւ հին յունական ժամանակաշրջանը։
Հին Յունաստան
Հին Յունաստանի մէջ երաժշտութիւնը կը համարուէր ընկերային-մշակութային կեանքի կարեւոր մէկ մասը։ Երաժիշտներն ու երգիչները ականաւոր դեր կը կատարէին յունական թատրոնին մէջ։ Երկսեռ երգչախումբերը կատարումներ կ'ունենային ժամանցային, տօնական եւ հոգեւոր արարողութիւններու ատեն։ Երաժշտական գործիքներէն առկայ էին երկեղէգնեայ փողերը եւ լարային գործիքները, քնարը, կիթառը: Երաժշտութիւնը կրթութեան կարեւոր մաս կը կազմէր. տղաներուն կու տային երաժշտական կրթութիւն 6 տարեկանէն սկսեալ։ Յունական երաժշտական տեսութիւնը կը ներառէր յունական երաժշտական ոճեր, որոնք աստիճանաբար հիմք կը դառնան արեւմտեան կրօնական եւ դասական երաժշտութեան համար։ Հետագային [Հռոմէական Կայսրութենէն]], Արեւելեան Եւրոպայէն եւ Բիւզանդական Կայսրութենէն եկած ազդեցութիւնները կը փոխեն յունական երաժշտութիւնը։ Ամենահին օրինակը, որ պահպանուած է որպէս ամբողջական երաժշտական ստեղծագործութիւն, Սեիքիլոսի տապանագիրն է։ Անիկա ձայնանիշներ կը ներառէ աշխարհի տարբեր մասերէ։
Մարգ Արեան
Katy տաղաւար եւ արտադրողական գործունէութիւն
1969 թուականին վերադառնալով ստեղծեց երաժշտական ձայնագրութեան տաղաւար՝ անուանելով իր յայտնի մեներգի «Katy»-ի անունով։ Շատ հանրայայտ երգիչներ իրենց ալպոմները կը ձայնագրէին Մարգ Արեանի տաղաւարի մէջ՝ ներառեալ Խուլիօ Իկլեսիասը, Սալվատորէ Ատամոն, Միշել Ֆիւկենը, Ֆրետերիք Ֆրանսուան, Ուիլ Թարան, Տանիէլ Ժերարտը, Փաթրիք Էռնանտեսը եւ Թութս Թիլեմանսը։
Սկաւառակագրութիւն
(ֆրանսերէն բնօրինակ անուանումները՝ փակագիծերու մէջ)
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Ֆրանսահայ երգիչներ Ստորոգութիւն:Ֆրանսահայ երաժշտահաններ Ստորոգութիւն:Ֆրանսահայ բանաստեղծներ Ստորոգութիւն:Ստեղծագործական կեղծանուններ Ստորոգութիւն:20-րդ դարու բանաստեղծներ Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայեր Ստորոգութիւն:Երգիչներ Ստորոգութիւն:Բանաստեղծներ Ստորոգութիւն:Հայ երաժիշտներ
Երաժշտութիւն
Փիլիսոփայութիւն եւ գեղագիտութիւն
Ըստ աւանդոյթի, երաժշտութեան գեղագիտութիւնը կ'ուսումնասիրէ յանգային եւ ներդաշնակութեան կառուցուածքներու թուաբանական եւ տիեզերաբանական մեծութիւնը։ Ժը. դարուն ուշադրութիւն կը սկսին դարձնել երաժշտութիւնը լսելու փորձին վրայ՝ այսպիսով անդրադառնալով երաժշտութեան գեղեցկութեան եւ մարդկային հաճոյքի վերաբերեալ հարցերուն։ Ի. դարուն կարեւոր ներդրումներ կ'ըլլան Փիթըր Գիվիի, Ճերըլտ Լեւինսընի, Ռոճըր Սքրութընի եւ Սթեֆան Տէյվիսի կողմէ։ Սակայն մեծ թիւով երաժիշտներ, քննադատներ իրենց ներդրումը նոյնպէս ունեցած են երաժշտութեան գեղագիտութեան վերաբերեալ։ Տեսութիւններ կան, որ երաժշտութիւնը կ'ազդէ մեր զգացումներուն, իմաստութեան եւ հոգեբանութեան վրայ։ Փիլիսոփայ Պղատոն կ'առաջարկէ այն տարբերակը, որ երաժշտութիւնը ուղղակիօրէն կ'ազդէ հոգիին վրայ։ Երաժշտութեան գեղագիտութեան մէջ երկաշարադրական կառուցուածքի հսկայ կարեւորութիւնը ընդգծելու միտում մը կայ։ Երաժշտութեան գեղագիտութեան հետ կապուած այլ հարցերէն են՝ քնարականութիւն, ներդաշնակութիւն, զգացում, ժամանակի ուժականութիւն, ձայնադարձութիւն եւ այլն։
Գաբրիէլ Երանեան
Կեանք եւ գործունէութիւն
Հայ ձայնանիշերու կիրառութեան այս փորձը, ինչպէս նաեւ եւրոպականին մերձեցման ջանքերը, որոնք Երանեանի գլխաւոր սկզբունքներն էին, պատճառ կ՝ըլլան «Քնար»ի վերերեւման։ Երանեան ու իր աշակերտ Նիկողոս Թաշճեանը Սեպտեմբեր 1861-ին կը ձեռնարկեն «Քնար հայկական» կիսամսեայի հրատարակութեան ։ Տիրացու Արիստակէս նիւթապէս օգնած է այս ձեռնարկին։ Հանդէսը երկու թերթէ կը բաղկանար, կը բովանդակէր ազգային երգեր, պարերգեր՝ եւրոպական ձայնանիշով, որուն հմուտ էին երկու հեղինակներն ալ։ Խմբագիրները առաջին թիւով կը ծանուցանեն հասարակութեան, թէ զանազան տեղեր ձրի դասախօսութիւններ հաստատած են, ինչպէս՝ Սկիւտար ի ճեմարանին, Իճատիէի, Օրթագիւղի, Պէշիկթաշի, Բերա յի, Խասգիւղի, Քարակէօմրուկի, Սամաթիոյ, Ենի Գաբուի վարժարաններուն մէջ։ Երկու խմբագիրներէն զատ, Սիմէոն Մինէճեան, Ռէթէոս Փափազեան, Եղիա Տնտեսեան, Ստեփան Գալֆայեան եւ Համբարձում Չէրչեան Կիրակի օրերը «Քնար հայկական»ի բաժանորդներուն կը դասախօսէին թէ՛ եւրոպական եւ թէ հայ երաժշտութեան համառօտ սկզբունքները, զորս արդէն երկու խմբագիրները եւ Համբարձում Զէրչեանը սկսած էին բացատրել «Քնար»ի մէջ։
Գարլօ Շահինեան
Գարլօ Շահինեան, սկաուտական շարժումի եւ Հ.Մ.Ը.Մ.-ի հիմնադիրանդամ։
16 ­Նո­յեմ­բեր 1918-ին, Շահինեան հիմ­նա­դիր ժո­ղո­վի ան­դամ­ներէն էր։
Եուլիա Թիմոշենքօ
2014 թուականի, Ուքրանիոյ նախագահական ընտրութիւններուն ընթացքին, Եուլիա կը հաւաքէ 12.81 առ հարիւր ձայն եւ կը գրաւէ, երկրորդ տեղը՝ Փեթրօ Փորոշենքոյէ ետք, զոր քուէարկութիւնը 54.7 առ հարիւր ձայնով կը յաղթէ:
Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրք
1934-ին թրքական կառավարութիւնը Մուսթաֆա Քեմալի շնորհած է «Աթաթուրք» անունը, որ կը նշանակէ «թուրքերու հայր»՝ ի պատիւ անոր ունեցած դերին ժամանակակից Թուրքիոյ Հանրապետութեան կառուցման գործընթացին մէջ։ Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրք մահացած է 10 Նոյեմբեր 1938-ին 57 տարեկան հասակին Տոլմապահչէ պալատին մէջ: Իբրեւ նախագահ անոր յաջորդած է Իսմեթ Ինյոնյու, որ կազմակերպած է պետական յուղարկաւորութիւն մը։ 1953-ին կառուցուած է անոր պատկերազարդ դամբարանը, որ կը գտնուի Խաղաղութեան զբօսայգիին մէջ՝ ի պատիւ վերջինիս նշանաւոր խօսքին՝ «Խաղաղութիւն հայրենիքի մէջ, խաղաղութիւն աշխարհի տարածքին»։
Սուրբ Քրիստոս Ամենափրկիչ Եկեղեցի (Պաթում)
Պատմութիւն
Պաթումահայութեան կեանքը աշխուճացած էր 1880-ական թուականներուն։ Այդ պատճառով համայնքը արդէն կը մտածեր սեփական եկեղեցի ունենալու մասին եւ արդէն 1885-1887 թվակակներուն կը կառուցուէր Պաթումի Սուրբ Քրիստոս Աեմափրկիչ եկեղեցին, որուն կառուցումը բարերարած են քաղաքի եւ շրջակայքի հայերը։ Եկեղեցին կառուցուեցաւ ավստրիացի Ռոպերդ Մարֆելտի նախագիծով։ Խորհրդային կարգերու հաստատումէն ետք եկեղեցին գոցեցին եւ պահեստի վերածեցին։ 1959 թուականին եկեղցւոյ շէնքին մէջ աստղադիտարան կը տեղադրուի։ Տեղին հայ համայնքին, Հայ Առաքելական եկեղցւոյ եւ Հայաստանի Հանրապետության շնորհիւ արդէն 1992 թուականին եկեղեցին հայերուն կը վերադարձնեն եւ շուտով, 1995 թուականէն, կոթողը կը սկսի գործել։ 1995-2000 թթ. եկեղցին կ՝ ենդարկուի վերանորոգման եւ 2000 թուականէն կը սկսի ամբողջութեամբ կատարել այն, ինչի համար որ նպատակաւորուած է։ Անկէ ետք Սուրբ Քրիստոս եկեղեցին կը դառնայ Պաթումի 8 հազարանոց հայ համայնքի կենդրոնը։
Ատոմ Շահէն
Ատոմ Շահէն (Երիցանց), (ծնած՝ Մարտ 1875, Ակն), հայ յեղափոխական գործիչ։
Հարսանիթ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Վարակիչ հիւանդութիւններ
Մոսկուայի Գեղարուեստական Ակադեմական Թատրոն
1987-էն սկսեալ բաժանուեցաւ 2 թատրոնի, որոնք անուանուեցան Մ. Կորքիի անուան Մոսկուայի Գեղարուեստական Ակադեմական թատրոն եւ Ա. Պ. Չեխովի անուան Մոսկուայի Գեղարուեստական Ակադեմական թատրոն։
Ջերմուկ (Արեւմտեան Հայաստանի գիւղաքաղաք)
Բանկչութիւն
Ջերմուկի բնակչութիւնը կը զբաղէր այգեգործութեամբ, երկրագործութեամբ եւ զանազան արհեստներով՝ դարբին, կոշկակար եւ ջրաղացպան։
Սուրբ Սարգիս (գիւղ)
Բնակչութեան մասին տուեալներ չեն պահպանուած։ Անոնք բռնութեամբ տեղահանուած են 1915 թուականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Անոնց մեծ մասը զոհուած է աքսորի ճանապարհին։
Ֆրանսախօս Մամուլի Միջազգային Միութիւն
Ազատ խօսքի մրցանակ
1991-ին ընկերակցութիւնը, La Francophonie կազմակերպութեան հետ համատեղ, սահմանած է Prix de la Libre Expression (Խօսքի Ազատութեան Մրցանակ) : Մրցանակը կը շնորհուի իւրաքանչիւր տարի: Անով կը պարգեւատրուին այն լրագրողները, որոնք, հակառակ հետապնդումներու, հալածանքներու եւ վտանգներու, իրենց ստեղծագործութիւններուն ու գործելակերպին մէջ կը շարունակեն մնալ աշխոյժ, ճշմարիտ ու արդարամիտ : 2000-ականներուն այդ մրցանակին արժանացածներուն շարքին են Միշէլ Օժէն (Michel Auger, 2000 թ.), Le Rénovateur-ը (2003 թ.) եւ Մէյ Շիտեաքը (May Chidiac, 2005 թ.) :
Հնդեւրոպական Լեզուներ
Թոխարական լեզուներ
Թոխարական լեզուները պայմանականորէն կը կոչուին թոխարերէն Ա. եւ թոխարերէն Բ., կամ քուչերէն. աւանդուած են 5-8-րդ դարերու գրաւոր յուշարձաններով։
Քելտական ճիւղ
Քելտական լեզուները կը բաժնուին երկու ենթախումբի՝ մայրցամաքային եւ կղզիներու։ Մայրցամաքային քելտական լեզուներ կը համարուին գալլերենը եւ անոր տարբերակները, որոնք տարածուած էին հին Գալլիային մէջ եւ Իտալիայի հիւսիսին մէջ։ Թէ՛ գալլերենը, թէ՛ միւսները 4-5-րդ դարերէն արդէն մեռած լեզուներ էին։ Գալլերենից մեզի հասած են բազմաթիւ հատուկ անուններ (տեղի եւ անձի) եւ մի քանի արձանագրութիւններ։ Կղզիներու քելտական լեզուները կը բաժնուին երկու մասի՝ գաելեան եւ բրիտական։ Գաելեան լեզուներն են իռլանտերէնը, շոտլանտերէնը եւ մենական լեզուն (Մեն կղզիին մէջ)։ Գաելեան լեզուները աւանդուած են 4-րդ դարէն՝ այսպէս կոչուած օգամեան արձանագրութիւններով, ապա՝ 7-րդ դարէն՝ իռլանտական գրականութեամբ։ Բրիտական լեզուներն են՝ վալլիերէնը կամ կիմրերէնը (աւանդուած 11-րդ դարէն), բրետոներէնը (աւանդուած 8-րդ դարէն) եւ կորներէնը (մեռած 18-րդ դարին մէջ)։
Անգլիոյ Հեռացումը Եւրոպական Միութենէն
1975 թուականին, հանրաքուէարկութիւն մը տեղի ունեցաւ հասնելու համար հաստատ համաձայնութեան Անգլիոյ համար եւ իր մասնակից դառնալը Եւրոպական Տնտեսական Հասարակութեան (ԵՏՀ) մէջ, այժմ գիտցուած իբրեւ Եւրոպական Միութիւն (ԵՄ): Հանրաքուէի արդիւնքը այն էր, թէ 67%-ը ժողովուրդին համաձայն էր մնալու ԵՏՀ-եան մէջ:
Փարոս (շաբաթաթերթ, Լիբանան)
«Փարոս», երգիծական կիսամսեայ պատկերազարդ հանդէս, ապա՝ տասնօրեայ, շաբաթաթերթ։ Լոյս տեսած է 1951-1952 թուականներուն։ Արտօնատէր՝ Բաբգէն Տեր-Գեորգեան։ Պատասխանատու խմբագիր՝ Պետրոս Քիրեճեան։ Բանաստեղծութիւններու եւ առակներու միջոցով ծաղրած է լիբանանահայ գաղութի վատ բարքերը։ Տպագրած է նիւթեր՝ նուիրուած սփիւռքին հայապահպանութեան, ծաղրած է հայոց լեզուի անաղարտութիւնը խաթարողներուն, ինչպէս նաեւ Մերձաւոր Արեւելքի, մասնաւորապէս Լիբանանի տիրող քաղաքական իրավիճակը, գերտերութիւններու գործելակերպը տարածաշրջանին։ Հայերէն ամենօրեայ հաղորդումներ ձայնագրուած են Լիբանանի պետական ռատիոիով։ 1982 թուականին՝ քաղաքացիական պատերազմի հետեւանքով պետական հսկողութեան թուլացման պայմաններուն Պէյրութի մէջ գործած են շարք մը հայկական ռատիոկայաններ, յիշատակութեան արժանի են «Ռատիոփարադայզը», «Լիբանահայ ազգի ձայնը», «Ռատիո մելոտին», ՀՅԴ հովանաւորութիւնը վայելող «Վանաձայնը», ՌԱԿ «Ռատիո Սևանը», ՍԴՀԿ «Ռատիո Նայիրին» եւ «Հայության ձայնը», ՀԺՇ-ի «Ռատիո հայը»։ Քաղաքացիական պատերազմի տարիներուն հայերէն քաղաքական հաղորդումներ տրուած են նաեւ Լիբանանի Փաղանգաւոր կուսակցութեան «Սաութ Լուբնան» («Լիբանանի ձայն»), Աշխատաւորներու լիգայի «Սաութ ալսաուրա ալ-արաբիյյա» («Արաբական հեղափոխության ձայն») եւ Լիբանանի համայնավար կուսակցութեան «Սաութ ալ-շաաբ» («Ժողովրդի ձայն») ռադիոկայաններէն։ 1998 թուականին «Վանա ձայնը» ստացած է հայերէնով հաղորդումներ ու քաղաքական լուրեր սփռելու պետական արտոնագիր։ 1992 թուականէն ի վեր արձակուած է Լիբանանի առաջին եւ մինչեւ այսօր միակ հայկական պատկերասփիւռը՝ «Արմինիըն Թելեվիժըն Նեթուորքը»։ 1999 թուականէն հայերէնով ամէնօրեայ լուրեր հաղորդած է Լիբանանի վարչապետ Ռաֆիք ալ Հարիրի սեփականութիւնը հանդիսացող «ալ-Մուստաքպալ» («Ապագա») հեռուստակաեանը։ 1996 թուականին կարճ ժամանակով հայերէն լուրեր եւ հաղորդումներ հեռարձակած է նաեւ արաբական «Այ. Սի. էն.» պատկերասփռային ընկերութիւնը։
ՀՀ պետական խորհրդանիշներ
Հայաստանի պետական դրօշ
Հաստատուած է «Հայաստանի Հանրապետութեան պետական դրօշի մասին» օրէնքով ( 24 Օգոստոս 1990-ին), որ Հայաստանի առաջին Հանրապետութեան 1919-ին ընդունած դրօշն է։
Հայաստանի պետական զինանշան
«Հայաստանի Հանրապետութեան պետական զինանշանի մասին» օրէնքը ընդունուած է 19 Ապրիլ 1992-ին, որմով վերականգնուած է Հայաստանի առաջին հանրապետութեան զինանշանը (1919-ին)։ 27 Նոյեմբեր 2005-ի Հայաստանի Հանրապետութեան Սահմանադրութեան բարեփոխումներէն ետք 15 Յունիս 2006-ին ընդունուած է «Հայաստանի Հանրապետութեան զինանշանի մասին» նոր օրէնքը։
Պանսկo
Պատմութիւն
Հիմնադրման թուականն անյայտ է, բայց յայտնի է, որ ուշ Հռոմէական կայսրութեան ժամանակաշրջանէն բնակավայր եղած է։
Տեսարժան վայրեր, յայտնի մարդիկ
Պանսկօ ծնած են պուլկարացի բանաստեղծ Նիկոլա Վացպարով եւ պուլկարիոյ լուսաւորիչ Բայիսիոս Հիլենդարսկի։
Պողոս Եուսուֆեան
Կենսագրութիւն
Եուսուֆեանի ծնողքը, Մարթա եւ Յովսէփ, հայ առեւտրականներ էին Կեսարիոյ մէջ, որմէ ետք Զմիւռնա հաստատուելով ունեցան Պողոսը իբր իրենց առաջին զաւակը: Ան յետագային պիտի օգնէ իր մօրեղբօր Արագել Ապրոյեանին, օրուան տրակոմանը (թարգմանիչը) Բրիտանական հիւպատոսարանին, Իզմիրի մէջ: Ապրոյեանը կը մահանայ եւ այդ դերը կը յանձնուի Պողոսին:
Սերժ Սարգիսեան
Ընտանիք
Սերժ Սարգսեանի ծնողքներուն տունը կը գտնուի Ստեփանակերտի Տեղեցոնց կոչուող թակամասին մէջ։ Անոր հայրը՝ Ազատ Աւետիս Սարգսեանը մահաձաւ 16 Դեկտեմբեր 2013-ին ։
Ռոմանթիք Ուղղութիւն
Հայկական ռոմանթիզմի հիմնական յատկանիշերը
Հայկական ռոմանթիզմը իր լաւագոյն արտայայտութիւնը ստացաւ 19-րդ դարու 30-40-ականներէն, Խ.Աբովեանի եւ Ղ. Ալիշանի ստեղծագործութեանց մէջ, հանդէս բերելով հետեւեալ յատկանիշերը.
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Գրական ուղղութիւններ Ստորոգութիւն:Գրականութիւն Ստորոգութիւն:Գրական սեռեր
Անդրանիկ Կռանեան
Թատերախաղեր
1988-ին Վիեննայի մէջ լոյս տեսած է «Պէտք չունինք քեզի...» Ա. հ., 40 էջ նոթագրութիւն՝ Թատրերգութիւն:
Գրականութիւն՝ Հայերէն բառարաններ, գրաբարի դասագիրք
1998-ին «Քերականութիւն հայկական լեզուի» գիրքը, որ կը բաղկանայ 524 էջերէ:
Անգլիա
Աշխարհագրութիւն
Անգլիային շրջապատող ծովերն են Հիւսիսային ծովը եւ Իրլանտական ծովը: Այն կը սահման է արեւմուտքէն Ուելսի եւ հիւսիսէն Սկովտիոյ հետ։ Անգլիան կը գտնւուի Եւրոպայի Հիւսիս-Արեւմուտքին մէջ։ Անգլիան Շոտլանդիոյ, Ուելսի ու Հիւսիսային Իրլանտիոյ հետ միասին կը կազմէ Մեծն Բրիտանիոյ եւ Հիւսիսային Իրլանտիոյ Միացեալ Թագաւորութիւնը։ Տարածքը 131 հազար քմ² է։ Հիմնական լեռնաշղթան, որ տարածուած է Հիւսիսէն Հարաւ, Ապենինեան լեռներն են։ Անգլիան Եւրոպայի ամէնամեծ կղզային պետութիւնն է։ Անոր կը պատկանի բազմաթիւ կղզիներ՝ Մէն, Անգլսի, Ուայթ, եւ 4 կղզախմբեր՝ Հեբրիդեան, Օրկնեեան, Շոտլանդական ու Նորմանդական։ Մեծն Բրիտանիոյ  կղզիին Հիւսիսային եւ Արեւմտեան մասերուն մէջ կան ոչ բարձր լեռներ, իսկ կեդրոնին եւ Հարաւ-Արեւելքին՝ դաշտավայրեր։ Երկիրը հարուստ է ածուխի, քարիւղի, բնական վառելակազի եւ երկաթի պաշարներով։ Անոր կլիմային վրայ մեծ ազդեցութիւն ունի Հիւսիսային տաք հոսանքը, որուն շնորհիւ՝ ձմեռը կ՛ըլլայ մեղմ։ Գետերը կարճ են, բայց՝ ջրառատ, նաւարկելի, եւ միացած են ջրանցքներով։ Կան բազմաթիւ մանր լիճեր, օրինակ՝ հանրայայտ Լոխ Նեսը։ Բրիտանական կղզիներու ափերը կտրտուած են ծովածոցերով, որտեղ կայ առնուազն 300 նաւահանգիստ։ Սքաֆել Պիկը Անգլիոյ ամէնաբարձր կէտն է (978 մ.) եւ կը գտնւուի Քամբրիոյ մէջ։ Մեծն Բրիտանիոյ ամէնամեծ եւ խիտ բնակուած մասը Անգլիան է (Ալբիոնը), որուն հնագոյն քաղաքներու, այսինքն՝ Բիրմինգհեմի, Մանչեսթըրի, Լիվըրփուլի գործարանները կ'արտադրեն շարժիչներ, հեռուստացոյցներ, կարի մեքենաներ ու գեղեցիկ մանկական խաղալիքներ։
յղումներու աղբիւրներ
www.encyclopedia.am կայք
Կեդրոնական Ասիա
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Կեդրոնական Ասիա Ստորոգութիւն:Պատմական մարզեր
Ներսէս Ա. Քհնյ. Պապեան
Ան Ճիպինի մէջ ունեցած է փայլուն գործունէութիւն։ Իր նախաձեռնութեամբ ու ջանքերով բացուած է աղջկանց համար վարժարան մը։ Ապա, նորոգել տուած է տեղւոյն Ս. Նիկողայոս եկեղեցին, որուն հասոյթով կառուցանել տուած է դպրոցական յարմարութիւններով օժտուած շէնք մը, երիցատուն մը եւ պարտէզ մը։ Իր կազմակերպած աշխատանքներով ու կատարած բարեփոխութիւններով ծաղկեցուցած է յետամնաց գիւղը, որուն իբրեւ գնահատանք հետագային կոչուած է նոյն գիւղի քահանայութեան։
Անթոնինի ժանտախտ
Անթոնինի ժանտախտ (Antonine Plague), ենթարուած է, որ ան ջրծաղիկի կամ կարմրուկի սկզբնական ձեւն է, որ նախապէս տարածուած է հոներու մօտ: Այնուհետեւ հոները վարակած են գերմանացիները, որոնք զայն փոխանցած են հռոմէացիներուն, իսկ ետքը վերադարձող զօրքերը տարածած են զայն Հռոմէական կայսրութեան մէջ: Համաճարակի հետեւանքով՝ 165-180 թուականներու ընթացքին, զոհուած է շուրջ 5 միլիոն մարդ, որու հետեւանքով կորուստ ունեցած է բնակչութեան գրեթէ մէկ երրորդը :
Ատրպետ Ատրպետեան
Ատրպետեան Ատրպետ (Սարգիս Մուպահեաճեան ), հայ արձակագիր, վիպասան, հասարակական գործիչ, ԽՍՀՄ գրողներու միութեան անդամ 1934 թուականէն։
Կենսագրութիւն
Մահացած է Լենինական (Կիւմրի) 1937 թուականին։
Ալեքսանդր Սպենդիարեանի Տուն-Թանգարան
Թանգարանի տնօրէններ
Խորհրդային Միութեան փլուզման, երկրաշարժի եւ պատերազմական ժամանակաշրջանին տուն-թանգարանի տնօրինութիւնը (1988-1996 ) վստահուեցաւ Յասմիկ Գէորգեանին` որ նախաձեռնեց թանգարանի վերանորոգման եւ նոր ցուցադրութեան կազմակերպման դժուարին աշխատանքները։ Այդ տարիներուն շատ մշակութային օջախներու նման տուն-թանգարանն ալ կրեց անցումային շրջանի ծանր հետեւանքները։
Լաւագոյն Նկարի Օսքար
Լաւագայոն Նկարի Օսքարը (անգլ.՝ Academy Award for Best Picture) Օսքարի տարեկան մրցանակներէն մէկն է, 1929էն ի վեր, ներկայացուած ֆիլմի Արուեստից եւ Գիտական Ակադեմիային (անգլ.՝ Academy of Motion Picture Arts and Sciences (AMPAS)) կողմէ: Այս մրցանակը կը տրուի մրցանակակիր ֆիլմի արտադրիչին եւ դերասանները չեն ստանար այս մրցանակը բացի եթէ ինքն է արտադրիչը: Լաւագոյն Նկարի մրցանակը միակ մրցանակն է, ուր բոլոր բաժամունքի դատական կազմերը կրնան իրենց ընտրութիւնները կատարել:
Սերոբ (անձնանուն)
Այլ Լեզուներով
Նմանապէս՝ սերովբէներէն յառաջացած անուններ կան այլ լեզուներուն մէջ:
Նազարէթ
Հռոմէական կայսրութեան ժամանակաշրջան
2009-ին իսրայէլական հնագէտ Եարտեննա Ալեքսանտրը Նազարէթի մէջ յայտնաբերած է հնագիտական նիւթեր, որոնք կրնան թուագրուիլ Յիսուսի ժամանակով, եւ անոնք ունին կարեւոր նշանակութիւն :
Նկարագրութիւն
ժամանակակից Նազարէթի մէջ կը գտնուի Աստուածամօր Աւետման Այրը, որուն վրայ կառուցուած է Մերձաւոր Արեւելքի մեծ կաթոլիկեան Եկեղեցին` Աւետման տաճարը (1969), գեղատեսիլ ուղղափառ եկեղեցին կը կոչուի Աւետման (Գաբրիէլ հրեշտակի եւ Սուրբ աղբիւրի)։ Վայրը Քարքթի լեռն է, ուր բնակիչները փափաքած են տապալել Յիսուսը, եւ որմէ ետք ան ընդմիշտ ձգած է քաղաքը (երբեմն լեռը դիւրիմացութեամբ կ'անուանեն թռիչքի լեռ) :
Ենովք Շահէն
Կենսագրութիւն
Հոն եղած ընթացքին, հարկ նշուած է որ Շահէնի հետաքարքրութիւնը թատրոնի աճեր է մեծանուն հայ դրամատուրք Պետրոս Աթամեանի կենսագրութիւնը կարդալէն յետոյ։ Ան անմիչապէս սկսաւ խաղալ տարբեր դերեր զանազն դիրքերու մէջ։ Շահէն միացած է Մարտիրոս Մնակեանի գլխաւորութեամբ թատերական խումբին։ Այնուհետեւ, Շահէն անցած է բազմաթիւ դատերախումբեր եւ միացած է մէկուն որ դերասան Վահրան Փափազդան անվան պատկանած է արդէն։ Շահէն եւ Վահրամ դարձան աշխատակիցներ ու մտերիմ բարեկամներ։ Շահէն շարունակելով իր գործը դերասանութեան, ան մասնակցեր է այլ թատերախումբերու եւ մանաւանդ անոնց որոնք ֆէլէքեան եւ Զարիֆեանի առաջնորդութեամբ էին։ Շահէն յայտնի էր իրականացնելու համար ամբողջ Օսմանեան Կայսրութիւնը, ինչպէս Գահիրէ, Իզմիր, Իզմիթ եւ հայրենիք՝ Պարտիզակը։
Յարութիւն Թիրեաքեան
Գիտական գործունէութիւնը
Թիրեաքեանի գիտական աշխատութիւնները հիմնականին նուիրուած են հայ-իրանական լեզուական առնչութիւններու ուսումնասիրութեան եւ համեմատական լեզուաբանութեան։
Գէորգ Պարտաքճեան (պատմաբան)
Կենսագրական գիծեր
1974-1987 թուականներու միջեւ Գէորգ Պարտաքճեան դասախօսած է Միացեալ Նահանգներու, Հարվըրտի համալսարանին մէջ, 1987 թուականէն ի վեր Միշիկընի համալսարանի Հայոց լեզուի եւ գրականութեան բաժինի վարիչն է, նոյն համալսարանի հայագիտական ծրագիրներու տնօրէնը։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ պատմաբաններ Ստորոգութիւն:Հայ բանասէրներ Ստորոգութիւն:Հայ գրականագէտներ Ստորոգութիւն:Հայ հայագէտներ
Կտուց Անապատ
ԺԷ․դարուն Լիմ անապատի միաբաններուն մէկ մասը տեղափոխուած է Կտուց կղզի, վերակենդանացուցած է Կտուց անապատը։ Կառուցուած են բնակելի ու տնտեսական շէնքեր եւ վերանորոգուած են հիները։ 1712-ին Կտուց անապատի վանահայր Սիմեոն արքեպիսկոպոսը հիմնովին վերակառուցած է Կտուց անապատի Սուրբ Կարապետ եկեղեցւոյ ընդհանուր տեսքը (ճարտարապետ՝ Խոշխաբար Բաղիշեցի)։  Սրբատաշ «ֆելզիտ»ով կառուցուած, զոյգ մը գմբեթակիր մոյթերով եկեղեցիին աղօթասրահը (արեւելեան կողմ) ունեցած է եօթը խորաններ։  Եկեղեցին զարդարուած է որմնանկարներով (Ի․ դարասկիզբին մոյթերուն վրայ դեռեւս նկատելի էին Աբգար թագաւորի եւ Կոստանդին կայսրի պատկերները)։1740-ին եկեղեցւոյ ճակատին կից Կարապետ Դատիկ եպիսկոպոսը քառամոյթ գաւիթ կառուցած է, որուն հիւսիսային պատէն մուտք մը կը բացուի դէպի ուղղանկիւն խորանով Ս. Հրեշտակապետաց մատուռը, ուր պահուած են Կտուց անապատի ձեռագիրները։ Համալիրի հարաւային մասին մէջ, կը գտնուին միջանցքի շուրջը երկշար դասավորուած մութ ու ցածր խուցեր, արեւելեանին մէջ՝ հիւրատունը, իսկ հարաւին՝ վանահօր բնակարանը։ ԺԹ․ դարուն Կտուց անապատի թեմն ունեցած է ութ գիւղ։ Անոր պատկանած են Վանայ լիճի մերձափնեայ ցորենի արտերը, այգիները, ձիթհանքը, ջրաղաց ը, տուները եւ խանութները։
Արշալոյս Արշարունի
Կեանգ եւ գործունէութիւն
Գրական վաստակ
Գրած է «Մոսկուայի համալսարանը ու հայ առաջաւոր ինտելիգենցիան» (1955), «Հայ թատերագիտական մտքի պատմութենէն» (1956), «Հայ ժողովրդական թատերախաղեր» (1961) ուսումնասիրութիւնները։ Ռուսերէնի թարգմանած է Գաբրիէլ Սունդուկեանի, Ալ․ Շիրվանզադէի, Նար-Դոսի, Հրաչեայ Քոչարի շարք մը երկերը։
Հայկական Թավշեայ Յեղափոխութիւն
Հայկական թաւշեայ յեղափոխութիւն, որ սկզբում ունէր Սերժ Սարգսեանի դէմ բողոքի ցոյցերի տեսք։ Բողոքի ցոյցեր ընդդէմ Սերժ Սարգսեանի (յայտնի իբրեւ Մերժիր Սերժին (արւմտ. Մերժէ Սերժը, ինչպէս նաեւ՝ Քայլ արա՛, մերժի՛ր Սերժին անուանումով, ընկերային ցանցերու վրայ կը գործածուի #ՄերժիրՍերժին հեշթեկը. կը գործածուին նաեւ ոստիկաններուն ուղղուած «Զենքդ դի՛ր, մերժի՛ր Սերժի՛ն», «Ոստիկա՛ն, միացի՜ր» կարգախօսները, վարորդներուն ուղղուած «Սերժին դէմ ես, սիկնալ (նշան) տո՛ւր» կարգախօսը), Հայաստանի Հանրապետութեան ղեկին Սերժ Սարգսեանի պաշտօնավարման երրորդ ժամկէտի դէմ բողոքի ցոյցեր եւ երթեր Հայաստանի մէջ 2018-ին։ Իրականութեան մէջ, տեղի ունեցածը պարզապէս բողոքի ցոյցեր չէին, այլ՝ Յեղափոխութիւն, որ աւարտեցաւ Երրորդ Հանրապետութեան՝ իրեն սպառած իրաւաքաղաքական համակարգի տապալմամբ եւ նոր՝ Չորրորդ Հանրապետութեան պատմութեան մեկնարկումով։ Ցոյցերը եւ բողոքի միջոցառումները սկսած էին 2018 թուականի Մարտ ամսին, երբ Հայաստանի Հանրապետական կուսակցութեան (ՀՀԿ) տարբեր անդամները չբացառեցին Սերժ Սարգսեանի երկրի վարչապետի պաշտօնի համար առաջադրելու տարբերակը    ։ Հիմնական գործողութիւնները տեղի ունեցան 16 Ապրիլէն մինչ 8 Մայիս 2018՝ ԱԺ Ելք խմբակցութեան պատգամաւոր Նիկոլ Փաշինեանի վարչապետացման օրը։
12 Ապրիլի Իրադարձութիւններ
Շուրջ 30 վայրկեան ետք՝ մօտաւորապէս ժամը 18:00-ին, «Մերժիր Սերժին» եւ «Իմ քայլը» նախաձեռնութիւններու անդամներն ու համակիրները ինքնաշաի երթով մօտեցած են Պաղրամեան-Մաշտոց պողոտաներու խաչմերուկին եւ կրկին փակած Մաշտոցի պողոտայի երթեւեկութիւնը: Խցանումներու հետեւանքով ամբողջութեամբ կաթուածահար եղան Պաղրամեան, Մաշտոց պողոտաները եւ Սայեաթ-Նովայի պողոտան ու հարակից փողոցները: Որոշ ժամանակ ոստիկանութիւնը փակած էր Պաղրամյան պողոտայի՝ Մաշտոցի պողոտան, որու բացուելէն ետք ինքնաշարժերթի մասնակիցները շարեցան Հայաստանի Հանրապետութեան Ազգային ժողովի պատգամաւոր Նիկոլ Փաշինեանի ու անոր համախոհներուն ընդառաջելով, որոնք Սեւան-Երեւան ճանապարհով քայլերթով կը շարժէին դեպի մայրաքաղաք Երեւանի ուղղութեամբ : Ինքնաշարժերթի մասնակցիները ինքնաշարժներով կրկին կը վերադառնան Երեւան :
Ուղեղային Արիւնահոսութիւն
Ուղեղապատեանային արիւնահոսութիւն
Ուղեղապատեանային արիւնահոսութիւն (meningeal hemorrhage) տեղի կ՛ունենայ երբ արիւնահոսութիւն կը կատարուի ուղեղապատեանի (meninx) երեք շերտերուն մէջ: Այս երեք շերտերը կը կոչուին՝
Տեսակներ
Ուղեղապատեանային արիւնահոսութիւնը կը յայտնուի երեք ձեւերով՝
Արտա-կարծրենիի արիւնահոսութիւնը
Արտա-կարծրենիի արիւնահոսութիւնը (epidural) կը պատահի երբ արիւնահոսութիւն կ՛առաջանայ գանկի եւ ուղեղապատեանի երրորդ շերտի՝ կարծրենիի միջեւ, որ ընդհանրապէս կը յառաջանայ արտաքին հարուածի մը պատճառով, նոյնիսկ թեթեւ հարուած մը կրնայ արտակարծրենիի արիւնահոսութիւն յառաջացնել: Այս պարագային արիւնահոսութիւնը երակային է եւ այդ պատճառով ուժգին չէ:
Ղ. Ալիշանի «Պլպուլն Աւարայրի» վիպերգը
Վիպերգին նիւթը
Աւարայրի Ճակատամարտ ը Ալիշան նկարագրած է չափազանցուած դիւցազներգական, փոխաբերութիւններով ու պատկերներով, ձգտելով արտայայտել կռիւի անսովոր, դիւցազնական բնոյթը։ Սովորական զօրքերու բախում չէ այդ, այլ տարերքի սանձազերծում. կը թնդան ու կ'որոտան երկիր ու երկինք։
Ալիշանի նորամուծութիւնը Վարդանանց նիւթին մէջ
Երկրորդ խումբի ներկայացուցիչները հիանալով Վարդանանց քաջագործութեամբ, սխալ կը մեկնաբանեն կերպարը եւ Վարդան կը դառնայ քէն, ոխ եւ ատելութիւն քարոզող։
Երրորդ խումբը Աւարայրը կը ներկայացնէ իբրեւ փառաւոր, դիւրին յաղթանակ, ուր «մէկ հայ զհազար պարսս կոտորէր»։
Մալիի Կայսրութիւն
Մշտական երկպառակտչական պատերազմները տկարացուցին կայսրութիւնը, որուն պատճառով 15-րդ դարուն անիկա ինկաւ Սոնկայ կայսրութեան իշխանութեան տակ, 17-րդ դարուն կորսնցուց գրեթէ բոլոր տարածքները եւ 1885-ին միացաւ ֆրանսական տարածքներուն։
Մալին առաջին տիրակալներու օրերուն
Տասը տարի ետք, 1285-ին, իշխանութիւնը գահըկեց ըրաւ ուղղակիօրէն ստրկական խումբի ներկայացուցիչը` ազատ արձակուած ստրուկ Սաքուրան (Սապքարա)։ Ըստ ամենայնի, անոր աջակցած են ժողովրդական զանգուածները, որոնք դժգոհ էին Կէյթա գերդաստանի իշխող անդամներէն։ Ըստ Իպն Խալտունի վկայության, այդ ժամանակ Մարոքէն Մալի յաճախակի կերպով սկսան ժամանել վաճառականներ, եւ առեւտուրը ծաղկեցաւ։ Սակուրան էր, որ արեւելքի մէջ վերջնականապէս նուաճեց Եգիպտոսի հետ անդրսահարեան առեւտուրի առանցքային հանգոյցը` Կաօ քաղաքը, Սոնկայի հզօր թագաւորութեան ապագայ մայրաքաղաքը։ Մալիի կայսրութիւնը առաջին անգամ վերահսկողութիւն սահմանեց Կաոյի վրայ Ուալիի օրերուն, սակայն Նիանիի մէջ ներքին երկպառակտչութեան պատճառով այնտեղ որպէս պատանդ գտնուող արքայազներ Ալի Կոլենին եւ Սլիման Նարուին յաջողեցան փախչիլ եւ վերականգնել Սոնկոյի անկախութիւնը։ 15 տարի ետք Սաքուրան Կաօ վերադարձաւ բանակի հետ, Սոնկայը դարձնելով վասալային պետություն, որ ընդհուպ մինչեւ 1430-ականները տուրք կը վճարէր մալիացի տիրակալներուն։
Մայրամուտ Մուսայի հետեւորդներու օրերուն
Այդ մանսայի մահէն ետք անոր որդին ու յաջորդը ՝ Մուսա Բ.-ը փաստացիօրէն հեռացուեցաւ իշխանութենէն, մեկուսացուեցաւ եւ բանտարկուեցաւ իր խորհրդականի եւ ռազմական հրամանատարի կողմր, որուն անունը նոյնպէս Մարի Տիաթա էր։ Ան փորձեց վերականգնել Մալիի հզօրութիւնը, ամրապնդելով արեւելեան սահմանը եւ զօրքերը ուղարկելով Սահարա քոչուոր սանհաճիներու դէմ կռուելու համար։ Անոր շնորհիւ 14-րդ դարու երկրորդ կիսուն Մալիի կայսրութեան միացաւ Տաքետտա մարզը աղի հանքերու եւ պղինձէ հանքավայրերու հետ միասին, բայց յետոյ ան կրկին զրկուեցաւ անկէ։ Յաջորդ մանսային` Մականա Բ.-ին, սպաննեցին գահ բարձրանալէ անմիջապէս ետք, որը չհասաւ դառնալու Սանտիկի տիտղոսով կայսերական խորհուրդի անդամ (Իպն Խալտուն զայն կը կոչէ վեզիր)։ Քանդողը փորձեց օրիկանացնել իր կառավարումը` տապալած մանսայի մօր հետ ամուսնութեամբ, բայց շուտով ինքն ալ տապալեցաւ «Մարի Տիաթայի հարազատներէն» մարդասպանի մը ձեռքով։
Անկում
Մալի պետությունը նոյնիսկ չկրցաւ օգտուիլ մարոքցի սուլթան Ահմատ ալ Մանսուրի կողմէ Սոնկայի ջախջախումէն։ Մանսա Մամատու Գ.-ը փորձեց պայքարի մէջ մտնել սոնկայական ժառանգութեան համար եւ կարճատեւ գրաւեց Ճեննէն, բայց մարոքի զօրքերը անոր ստիպեցին լքել քաղաքը։ 1598-ին Մալին եւ Մասինան փորձեցին ամրապնդուիլ Տիմպուկտուի շրջանին մէջ, բայց յաջորդ տարի արդէն վերջնականապէս ջախջախուեցան Մարոքի ուժերու կողմէ։ Մահմուտ Դ.-ի մահէն ետք մօտաւորապէս 1610-ին Մալիի կայսրութիւնը կործանեցաւ։
Աշխարհագրութիւն եւ տնտեսութիւն
Մալիի մեծագոյն քաղաքներն էին Թիմպուկտուն, Կաօն, Ճեննէն։ Կայսրերը (մանսա), իշխող վերնախաւը եւ առեւտրական դասը կը դաւանէին իսլամ, մնացած բնակչութիւնը հակուած էր աւանդական շամանական հաւատալիքներուն։
Մետաղ
Մետաղը (լատ.՝ metallum բառէն, կը նշանակէ «հանքահոր»), առանձնայատուկ մետաղէ յատկութիւններ պարունակող տարրերու խումբ մըն է, որոնք ունին բարձր ելեկտրա եւ ջերմահաղորդականութիւն, դիմադրութեան դրական ջերմաստիճանային գործակից, բարձր գեղակերտութիւն եւ այլն։ Այսօր աշխարհի տարածքին բացայայտուած է միայն 98 մետաղատեսակ։
Մետաղներու ֆիզիքական Յատկութիւնները
Մաքուր մետաղներու հալման ջերմաստիճանը կը տատանուի -39оС-էն (սնդիկ) 3410о С միջակայքին մէջ (Վոլֆրամ)։ Մետաղներու մեծամասնութեան հալման ջերմաստիճանը (բացի ալկալիական մետաղներէն) բարձր է, սակայն որոշ «նորմալ» մետաղները, օրինակ՝ անագն ու կապարը, կարելի է հալեցնել հասարակ ելեկտրական կամ կ ազէ վառարանի վրայ։
Արմէն Դարեան
Արմէն Դարեան (Ալֆոնս Ադդարեան, ), գրագէտ, հրապարակագիր, թարգմանիչ եւ խմբագիր: Եղբայրն է լիբանանահայ բանաստեղծ Գառնիկ Ադդարեանի:
Մետաղ
Մետաղներու ֆիզիքական Յատկութիւնները
Կախեալ խտութենէն՝ մետաղները կ'ըլլան թեթեւ (խտութիւնը 0,53 ÷ 5 գ/սմ3) եւ ծանր (5 ÷ 22,5 գ/սմ³)։ Ամենաթեթեւ մետաղն է լիթիումը (խտութիւնը 0.53 գ/սմ³)։ Ամենածանր մետաղը ներկայիս կարելի չէ նշել, որովհետեւ ամենածանր մետաղներու՝ օսմիումի եւ իրիտիումի, խտութիւնները գրեթէ հաւասար են (մօտ 22.6 գ/սմ³ - ճիշդ երկու անգամ աւելի, քան կապարի խտութիւնը), իսկ ատոնց ստոյգ խտութեան հաշիւը չափազանց դժուար է՝ ատոր համար անհրաժեշտ է լրիւ մաքրել մետաղը, որովհետեւ իւրաքանչիւր խառնուրդ կը ցածցնէ ատոնց խտութիւնը։
Արմէն Դարեան
Կենսագրութիւն
1942-ին գտնուած է Հայաստան եւ գրի առած «Տասնըվեց օր, Տասնըվեց դար» ուղեգրութիւնը։ Ուրիշ առիթներով ալ Հայաստան գացած է, մասնակցելու համար Հայաստանի Գրողներու Միութեան համագումարներուն։
Մետաղ
Մետաղներու Քիմիական Յատկութիւններ
Պարզ Նիւթերու Հետ Փոխազդեցութիւնը լիթիումի օքսիտ
Արմէն Դարեան
Կենսագրութիւն
Աշխատակցած եւ խմբագրած ՙՇիրակ՚ ամսագրին:
1989-ի վերջերուն պատահեցաւ անխուսափելին: Սկսաւ կտրուկ վատանալ առողջութիւնը անոր: 1990-ի Յունուար 21-ին` յաւիտենապէս փակեց իր աչքերը գիրի եւ գրականութեան այս հեզ ու խոնարհ ծառան. գրող Շաքէ Վարսեաննի բառերով` ՙՄի Հաստաբուն Ծառ Էլ Ընկաւ՚...:
Երկեր
2010-ին Երեւանի Եղիշէ Չարենցի անունը կրող Գրականութեան եւ արուեստի թանգարանի հրատարակչութիւնը «Ամարաս» տպարանէն լոյս ընծայեց լիբանանահայ գրագէտ, հրապարակագիր, թարգմանիչ եւ խմբագիր Արմէն Դարեանի գրած եւ ստացած նամակները` մեկենասութեամբ Արմէն Յարութիւնեանի եւ սփիւռքահայ բարերարի մը եւ խմբագրութեամբ յիշեալ թանգարանի տնօրէն Հենրիկ Բախչինեանի:
Թարգմանութիւններ
Ունի նաեւ բազմաթիւ թարգմանութիւններ՝ Ֆրանսերէնէ եւ արաբերէնէ։
Մուտրոսի պայմանագիր
Պայմանագիրը
Մուտրոսի պայմանագրով, Դաշնակիցները՝
Մատնանշումներ
Մուսթաֆա Քեմալ եւ անոր շուրջ խմբուած թրքական բանակի երիտասարդ սպաները առաջին իսկ օրէն կը մերժեն ճանչնալ Թուրքիոյ պարտութիւնը հաստատագրող պայմանագիրը։
Անդրանիկ Ալթունեան
Անդրանիկ Ալթունեան (Անդրէաս), Խմբագիր, ծնած Կ․Պոլիս 9 Դեկտեկպեր 1869-ին հայ կաթողիկէ ծնողքէ: Հնագէտ (antiquaire) միանգամայն հնարիչ եւ արտօնատէր հին թրքատառ գրի մեքենայի:
Շուէտի Պատմական Թանգարան
Պատմութիւն
Ներկայիս թանգարանը 1866-ին հիմնադրած է Պրոր Էմիլ Հիլտեպրանտը, որ նախորդ թանգարանի տնօրէնը եղած էր ինչպէս Սթոքհոլմի պալատին մէջ, այդպէս ալ Ռիտսդէրբոլբի տան մէջ։ Թանգարանի հաւաքածոները ցուցադրուած էին վերջերս կառուցուած Շուէտի ազգային թանգարանի առաջին յարկին մէջ : Շէնքերը շատ փոքր էին երկու թանգարաններու համար: Երբ 1876-ին կը ծրագրաւորուէր կառուցել նոր Հիւսիսային թանգարանի շէնքը, առաջարկուեցաւ, որ շէնքը պէտք է նաեւ ներառէ Պատմութեան թանգարանի հաւաքածոները: Պատմութեան թանգարանին տեղ յատկացնելու մասին բանավէճը շարունակուեցաւ տասնամեակներ, մինչեւ Սիկուրտ Կուրմանը դարձաւ Հին յուշարձաններու պահապան (riksantikvarie) եւ Շուէտի ազգային ժառանգութեան խորհուրդի ղեկավար 3 Յուլիս1923-ին: Ան հարցին աւելի ճշգրիտ եւ մշտական լուծում տուաւ : Թանգարանին համար նոր եւ բաւարար մեծ շէնք ունենալու հիմնական նպատակը հաւաքածոները կարգի բերելն էր, որ սովորաբար «Քաոս» կը կոչուէր, մինչդեռ չհրապարակուած հետազօտական թերթերը կը կոչուէին "corf" :
Ճարտարապետութիւն
1932-ին Շուէտի կառավարութիւնը միջոցներ տրամադրեց պաշտօնական շէնքերու կառուցման համար՝ Մեծ ճգնաժամի ժամանակ աշխատատեղեր ստեղծելով: 1936-ին թանգարանի յատակագիծերը վերջնական տեսք դեռեւս չունէին :
Հաւաքածոներ
Թանգարանը ունի Շուէտական եկեղեցական արուեստի ընդարձակ հաւաքածոյ՝ փայտէ քանդակները, խորաններ եւ խաչելութիւններ :
Մատինա
Մատինա հիւսիսէն հարաւ կ'երկարի ովասիս մը, որ ունի 4.5-5 քմ լայնք, 10-11 քմ երկայնք։ Քաղաքը կը շրջապատեն 3 հովիտներ, որոնք կը միանան Իտամ, այժմ՝ ալ-Համտ հովիտին մէջ։ Ովասիսը աւելի անձրեւներով ողողուն է, քան Մեքքան։ Բացի ատկէ, կան ջրհորներ եւ երկիրին մակերեւոյթին մօտ են ստորերկրեայ ջուրերը։ Ջուրի առկայութեան շնորհիւ նպաստաւոր պայմաններ ստեղծուած են երկրագործութեան զարգացման համար. Մատինա եղած է եւ կը մնայ Հիժազի երկրագործութեան մեծագոյն կեդրոնը՝ շուրջ 2000 հա։
Միհրդատ Թիրեաքեան
Միհրդատ Թիրեաքեան, պատմաբան, գրաբարի եւ պարսկական գրականութեան հմուտ խմբագիր:
Կենսագրութիւն
Միհրդատ Թիրեաքեան ծնած է 1885-ին Կ. Պոլիս, ուր նաեւ կը ստանայ իր նախնական կրթութիւնը ՝ տեղւոյն Ֆրանսական վարժարանին մէջ։ Ապա՝ ընտանիքին հետ կը տեղափոխուի Թեհրան, ուր, հայրը՝ հայկաբան Տոքթ. Յարութիւն Թիրաքեան, որպէս բժիշկ կը ծառայէր թագաւորական պալատին մէջ:
Թորոս Պապիկեան
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Խաթրավանք
Օժանդակ շինութիւններ
Պարիսպապատերը, խուցերը եւ այլ շինութիւնները կը գտնուին բուսածածկոյթներու տակ, այդ իսկ պատճառով վանական համալիրին ամբողջական գլխաւոր յատակագիծին պատկերը անհնար է տալ: Նոյնիսկ շինութիւններուն տանիքները ծածկուած են ծառերով ու թփուտներով: Մեծ եկեղեցւոյ երկթեք ծածկը լիովին ծածկուած է ծառերով:
Արա Բարսեղեան
Արա Բարսեղեան, եղած է ամերիկեան ոտնագնդակ խաղացող եւ մարզիչ։  Եղած է խմբապետ Նոթր Տէյմ համալսարանի ոտնագնդակի խումբին՝ 1966-ին եւ 1973-ին:
Ֆետերիքօ Ֆելլինի
Շարժանկարներ
«Ութուկէս» (1963-ին նկարահանուած եւ « Օսքար » ստացած ժապաւէնին մէջ ) Ֆելլինին քննադատած է բարձր խաւի հասարակութեան արատները, որոնք յագեցած են ճշմարտութեան դաժան որոնումներով:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Բեմադրիչներ Ստորոգութիւն:Բեմագիրներ
1829 թուական
1829 թուական, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 29րդ տարին
Սուրբ Յովհաննէս Եկեղեցի, Նառլըգաբու
1955-ին շինուած մայր կպրուղին եկեղեցին անջատեց ծովէն։ Շնորհք Պատրիարքի շրջանին, 1962-ին, քարակերտ ոճով շինուեցաւ, ճարտարապետութեամբ Եդուարդ Շահպազի։
Սամ Քլաֆլին
Սամ Ճորճ Քլաֆլին, (Samuel George "Sam" Claflin, ծնած է 27 Յունիս, 1986 թուականին, Անգլիա:) Ան Անգլիացի դերասան մըն է : Սամ ճանչցուած է իր դերերով որպէս Ֆիննիք Օտէյր՝ The Hunger Games վիպաշարին մէջ, Ֆիլիփ Սուիֆթ՝ Pirates of the Caribbean-ին մէջ, Ուիլիամ՝ Snow White and The Huntsman-ին մէջ, Ալեքս Սթիւարթ՝ Love, Rosie-ին մէջ եւ Ուիլիամ Թրէյնոր՝ Me Before You-ին մէջ :
Լաւաշ
լավաշ, հայկական հացատեսակ, զոր հայկական հացերու արքան կը համարուի ։
լավաշը մշակութային արժէք
2014 թուականին Հայաստանի մէջ լավաշի պատրաստման մշակոյթը արձանագրուած է ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի՝ մարդկութեան ոչ նիւթական մշակութային ժառանգութեան ներկայացուցչական ցանկին մէջ, տուտուկի արուեստին, խաչքարագործութեան, քոչարի պարին եւ «Սասնայ Ծռեր» դիւցազնավէպին կողքին։ Արձանագրութիւնը ունի հետեւեալ խորագիրը. «լավաշ մարդկութեան. աւանդական հացի պատրաստումը, նշանակութիւնը եւ մշակութային դրսեւորումները Հայաստանի մէջ»։
Ականջ
Ականջը, լսողութեան եւ հաւասարակշռութեան օրկանն է որուն միջոցով կ'ընկալուին ձայնային ազդանշանները եւ այնպիսի գրգիռներ, որոնք կ'առաջանան մարմնի դիրքի փոփոխութեան ժամանակ, Կաթնասուններու ականջներու կառուցուածքը գրեթէ միանման է։ Չնայած սողունները, երկկենցաղները եւ թռչունները նոյնպէս օժտուած են գերազանց լսողութեամբ, սակայն անոնց լսողութեան օրկաններու կառուցուածքը տարբեր է։ Որոշ միջատներու լսողութեան օրկանները տեղադրուած են մարմնի կամ վերջոյթներու վրայ։
Լսողութեան Նշանակութիւնը
Լսողութիւնը կարեւոր դեր ունի մարդու կեանքին մէջ։ Լսողութիւնը եւ խօսքը կը կազմեն մարդոց փոխյարաբերութիւններու հիմքը, առանց անոնց անկարելի կ'ըլլայ հաղորդակցիլը աշխատանքային գործունէութեան ընթացքին եւ հասարակական կեանքին մէջ։ Լսողութեամբ մարդը կ'ընկալէ տարբեր ձայներ, որոնք կ'ազդարարեն շրջապատող միջավայրի կատարուող իրադարձութիւնները. անտառի խշշոցը, ծովի ձայնը, թռչուններու դայլայլը, եւ աշխարհի մասին մեր ընկալումը կը դառնայ աւելի պարզ եւ հարուստ։
Հնդկական Ժողովրդական Ապստամբութիւն
Հնդկական ժողովրդական ապստամբութիւն, տեղի ունեցած է 1857 — 1859 թթ. անգիլական տիրապետութեան դէմ։ Աւարտած է ապստամբութեան ճնշմամբ եւ Օստ-Հնդկական ընկերութեան վերացմամբ, որուն հետեւանքով Հնդկաստանը կ՛անցնի Անգլիական գահի ուղիղ ենթակայութեան տակ։ Ապստամբութիւնը առաջ բերաւ տարբեր կարծիքներու բուռն ալիք , ինչպէս անգլիական մամուլին եւ գրականութեան մէջ (ներառեալ Չարլզ Դիքենսի ռասիստական մեջբերումները), ինչպէս նաեւ Ֆրանսայի մէջ ուր առաջ եկան  Ռուսական կայսրութեան հետ դաշնակցելու գաղափարներ Անգլիական կայսրութեանը Ասիայէն դուրս հանելու նպատակով։
Պարտութեան պատճառներ
Ապստամբութեան պարտութեան հիմնական պատճառներն էին՝ անգլիացիներու ռազմական գերազանցութիւնը, ապստամբ աւատական ու գիւղացիներու հեաապնդած տարբեր նպատակները, իսկ Հնդկաստանի ժողովուրդներու տարանջատուածութիւնը օգնեց գաղութարարներուն մեկուսացնել ապստամբութեան հիմնական օճախը եւ անոր մարման վրայ կեդրենացնել Փենջաբի, Բենգալիայի եւ Դեկանի ամբողջ ուժերը։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հնդկաստանի պատմութիւն
Ուղեւորութիւն Դէպի Աշխարհի Կեդրոնը
Նիւթ
Իրադարձութիւնները տեղի կ'ունենան 1863-ին, երբ համպուրկցի գիտնական Օթթօ Լիտենպրոքը պատահաբար ձեռք բերած հին ձեռագիրի մը մէջ կը գտնէ ԺԳ. դարու իսլանտական սքալտ (skald) Սնորրի Սթուրլուսոնի (Snorri Sturlusson) ծածկագրած գրութիւն մը: Անոր պատանի զարմիկ Աքսելը կը պարզէ, որ անիկա անցեալէն եկած հաղորդագրութիւն մըն է, որուն հեղինակն է ԺԶ. դարու տարրալոյծ Առնէ Սաքնուսսեմը: Հոն կը յայտնուի, որ հնարաւորութիւն կայ իսլանտական Սնայֆէլս հրաբուխին խառնարանին միջոցով թափանցելու Երկիրին խորքը: Հետագային կը պատմուին գիտնականին, Աքսելին եւ իսլանտացի վարձկան ուղեկից Հանսին կատարած ուղեւորութիւնն ու արկածները: