cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սերովբէ Տէրվիշեան
Կենսագրութիւն
Երկու տարի ետք, ան հրատարակած է առաջին հայերէն լեզուաբանական հանդէսը՝ «Լեզու» (1887-1888), զոր ինք լեցուցած է իր յօդուածներով։ Աշխատակցած է Վիեննայի Մխիթարեաններու նորաստեղծ «Հանդէս ամսօրեայ»ին եւ կարգ մը պոլսահայ թերթերու, ուր շարունակած է հրատարակել լեզուաբանական յօդուածներ։
Հռչակաւոր լեզուաբան Հրաչեայ Աճառեան գնահատած է Տէրվիշեանի վաստակը, յատկապէս կարգ մը ստուգաբանութիւններ եւ այն փաստը, որ «Հնդեւրոպական նախալեզու»ի պէս ամփոփ, մատչելի ու պարզ կերպով ներկայացուած գործ մը չէ եղած է ամբողջ եւրոպական գրականութեան մէջ՝ մինչեւ 1885։ Այդ գործը, գրած է Աճառեան, լեզուաբանութեան իր առաջին աղբիւրը եղած է, որուն համար չէ վարանած «իմ առաջին ուսուցիչս» կոչել Մխիթարեան գիտնականը ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ լեզուաբաններ
Կղեմէս Սիպիլեան
Ուղեւորութիւններ
1875ի-ն Սիպիլեան Վիեննայի Դրամագիտական Ընկերութեան թղթակից անդամ նշանակուած է՝ յունական եւ հայկական դրամներու իր մասնագիտութեան բերումով։
Սայլոսայպինի (Ցնորածին) Սունկեր
Սայլոսայպինի սունկերու ազդեցութիւնները
Փակ աչքերով տեսիլքները կրնան տարբերիլ` նախշեր, վառ գոյներ, մինչեւ երազի նմանող յաջորդականութիւններ եւ խորունկ յիշատակներ զգալ` բոլորը փակ աչքերով: Բաց աչքերով տեսիլքները կրնան ներառել միջավայրի զգայախաբութիւնները, օրինակ` գոյները կը դառնան աւելի աշխուժ, կարծես կը ծածանին կամ «կը շնչեն», նախշեր կը ձեւաւորուին, կը շարժին ու կը շրջին եւ շատ աւելին… Աւելի մեծ չափաբաժիններու պարագային, առարկաները եւ միջավայրերը կրնան վերածուիլ տարբեր բաներու, եւ կարելի է զգալ այնպիսի բաներ, որոնք իրականութեան մէջ չկան:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Բոյսեր Ստորոգութիւն:Բոյսեր այբբենական կարգով
Լերոս
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Գետակ մը կը ճեղքէ կղզին․ Իմերովիղլիէն Ղուրնայի ծոցը։
Նիկողայոս Ծաղկարար
Կենսագրութիւն
Կաֆայի մէջ աշակերտած Է գրիչ եւ ծաղկող Զաքարիա քահանային ։
Առաւօտ (օրաթերթ)
Առաւօտ, հայկական լրատուական օրաթերթ։ Կը հրատարակուի հայերէն՝ 1994-էն։ Պարբերականի պաշտօնական կայքը հասանելի է հայերէն, անգլերէն եւ ռուսերէն։ Օրաթերթի գլխաւոր խմբագիրն է Արամ Աբրահամեանը։ Առցանց տարբերակի խմբագիրը Աննա Իսրայէլեանն է։
Ռընէ Կրուսէ
Զբաղած է Հեռաւոր եւ Մերձաւոր Արեւելքի պատմութեամբ։ Արժէքաւոր է Հայաստանի պատմութեան նուիրած աշխատութիւնը (հին շրջանէն մինչեւ 1071 թուական), որու մէջ մեծ տեղ յատկացուցած է Բագրատունիներու թագաւորութեան։
Մասիս Արարատեան
Հրատարակութիւն
Ան 1965-ին կը հրատարակէ գրքոյկ մը` «Կեանքի սեմֆոնին» եւ մեծածաւալ գիրքեր` «Ժպիտը լոյս է», որուն Ա. հատորը` 1947-1997-ի, իսկ Բ. հատորը` 1997- 2012-ի միջեւ գծուած երգիծանկարները կը բովանդակեն: Կը զբաղի նաեւ քանդակներով, որոնցմէ են` «Ցեղասպանութեան յուշարձան»-ը եւ «ՀՅԴ-ի երրորդութիւնը»: Իր ստեղծած շուրջ 15 տեսակ տառատեսակներ կը զարդարեն բազմաթիւ հայ եւ օտար գիրքերու եւ հանդէսներու կողքերը: Անոր շատ փոքրածաւալ գրքոյկին խորագիրն էր «Ազգային դէմքեր», որուն մէջ կը հանդիպինք 100 ազգային դէմքերու դիմանկարներու :
Ռուսիա
Կիեւեան Ռուսիոյ իշխանութիւն
988 թուականին Կիեւի 5-րդ իշխան վլատիմիր Մեծի (980 – 1015) կամ Վլատիմիր Կարմիր Արեգակի օրով Ռուսաստանի մէջ քրիստոնէութիւնը կը հռչակուի որպէս պետական պաշտօնական կրօն: Ռուսական եկեղեցին կ’ընդունէ Բիւզանդական պատրիարքի գերիշխանութիւնը: Այդպիսով՝ ուղղափառ եկեղեցիներու շարքին կ’աւելնայ եւս մէկը: Կիեւեան Ռուսիան հզօրութեան գագաթնակէտին կը հասնի իշխան Եարոսլաւ Իմաստունի (1019–1054) օրով: Վերջինս միաւորած է հին ռուսական հողերը: Արշաւած է Լեհաստան, ջախջախած լիտուական ցեղերը (1030-1040) ու պեչենեգները (1036): Կիեւեան Ռուսիոյ մէջ զգալիօրէն զարգացած են աւատատիրական յարաբերութիւնները: Եարոսլաւ իշխանի ղեկավարութեամբ կազմուած է «ռուսկաեայ պրաւդա» օրէնսգիրքը: Կը զարգանան մշակոյթը եւ արուեստը, կը բարգաւաճին առեւտուրը եւ արհեստները: Կիեւի մէջ կը զարդարուի բազմաթիւ եկեղեցիներով ու վանքերով, կը սկսի Սուրբ Սոֆիաի շինարարութիւնը: Առաջընդաց կ’ապրի թարգմանական գործը, զարգացած տարեգրութիւնը: Եարոսլաւ Իմաստունը ազգակցական կապերու մէջ էր եւրոպական շատկառավարողներու հետ:10-րդ դարուն սկսուած Կիեւեան Ռուսիոյ Ոսկէ դարը կը շարունակուի մինչեւ Ճէնկիզ խանի յորդաներու ներխուժումը: XI դարի կէսէն սկսեալ Ռուսաստանը կը թեւակոխէ աւատատիրական մասնատուածութեան դարաշրջան: Կամա-վոլկեան Պուլկարիան թաթար-մոնղոլական արշաւանքներու կ’ենթարկուի, իսկ Նովկորոտն ու Պսկովը՝ շուետական եւ գերմանական յարձակումներուն: Շուրջ 250 տարի տեւած մոնկոլ-թաթարական լուծը հնարաւոր եղաւ թօթափել Կուլիկովոյի ճակատամարտին ընթացքին (1380) Տմիթրի Դոնսկոյ իշխանի տարած փայլուն յաղթանակի շնորհիւ: Սակայն շուտով թաթար-մոնկոլական զօրքերը կը նուաճեն Մոսկուայն, եւ իշխանը կրկին կ’ընդունէ Ոսկի Յորդայյի գերիշխանութիւնը:
Ռուսական կայսրութիւն
1721 թուականին Ռուսակաստանի թագաւոր Մեծն Պետրոսը իրեն կայսր կը հռչակէ, որմէ ետք կը սկսի Ռուսաստանի պատմութեան ամենահարուստ՝ կայսերական էջը, որ կը տեւէ 2 դար՝ մինչեւ 1917 թուականի Փետրուարեան յեղափոխութիւնը եւ Ռուսաստանի Հանրապետութեան հռչակումը։ Ռուսաստանը կայսրութիւն հռչակուած է շուետիայի եւ Ռուսաստանի միջեւ տեղի ունեցած Հիւսիսային պատերազմի արիւնքին, որուն ռուսերը փայլուն յաղթանակ տարած էին, եւ Պետրոս կայսեր խօսքով, բացած էին «պատուհան դէպի Եւրոպա» ։ Խօսքը դէպի ծով ելքի մասին է։ Պալթեան Ծով]]ու արեւելեան ափերը անցած էին Ռուսաստանին, եւ ծով թափող Նեւա գետի գետաբերանին կայսրը հիմնած էր նոր մայրաքաղաք-նաւահանգիստը՝ Սենթ Փեթերսպուրկը։ Սենթ Փեթերսպուրկ Ռուսաստանի ոչ միայն վարչաքաղաքական, այլեւ ռազմական ու մշակութային նոր կեդրոնը պէտք է դառնար։ Արուեստներուն ու գիտութիւններուն նպաստելու համար կայսերական հրովարտակով 1724 թուականին հրովարտակով կը բացուի Ռուսաստանի առաջին բարձրագոյն ուսումնական հաստատութիւնը՝ Սենթ Փեթերսպուրկի համալսարան։ Պետրոս Մեծին կը յաջորդէ իր կինը՝ Եքաթերինա I-ը (1725-1727), ապա իր թոռը՝ Պետրոս II-ը (1727-1730): Վերջինիս օրով կարճ ժամանակով մայրաքաղաքը կը տեղափոխուի Մոսկուա: Ապա ռուսական գահին կը բարձրանայ Պետրոս Մեծ կայսեր եղբօր՝ Իվան V-ի դուստրը՝ Աննա Իոանովնան (1730-1740):
Ջրային աղբիւրներ
Ռուսաստանը ջրային աղբիւրներով աշխարհի ամենահարուստ երկիրներէն է: Ռուսաստանի մէկ բնակչին միջին հաշուով կը հասնի 4 անգամ աւելի շատ քաղցրահամ ջուր, քան աշխարհի մէկ բնակչին: Տարածքի մեծութեան ու տեղումներու համեմատաբար առատութեան հետեւանքով Ռուսաստանի գետային ցանցը շատ խիտ է: Երկրին մէջ կան հազարաւոր գետեր, սակայն անկէ քանի մը տասնեակը խոշոր ու ջրառատ են: Անոնցմէ են Դօնը, Օբը, Իրտիշը, Ենիսեյը, Լենայը, Վոլգայը: Գետերու մեծ մասը ատլանտեան կը պատկանի, խաղաղ եւ Հիւսիսային Սառուցեալ օւկիանոսներու աւազաններուն: Կան նաեւ ներքին հոսքի աւազանի քանի մը գետեր, որոնցմէ են ռուսական մայր գետը՝ Վոլգան, որ կը թափի Կասպից ծովը: Ռուսաստանի հարթաւայրային եւ ջրառատ գետերը առաջին հերթին կ՛առանձնանան տրանսպորտային ընդհանուր մեծ նշանակութեամբ: Այդ նշանակութիւնը յատկապէս մեծ է երկրի արեւելեան շրջաններուն մէջ, քանի որ փոխադրութեան այլ տեսակներու դեռեւս թոյլ զարգացման պայմաններուն մէջ, գետերը առայժմ անոնց միակ փոխադրութեան ուղիներն են: Անոր հետ միասին, Ռուսաստանի արեւելեան շրջաններու գետերու փոխադրութեան նշանակութիւնը սահմանափակ է նախ այն պատճառով, որ անոնք (բացառութեամբ Ամուր գետի) դէպի հիւսիս կը հոսին եւ երկրորդ՝ տարուայ մեծ շրջանը (8- 9 ամիս) անոնք սառցապատուած են, հետեւաբար նաւարկելի չեն:
Կլիմա
Բարեխառն գօտիէն հիւսիս, հողի բազմամեայ սառածութեան պատճառով, հողագործութիւնն ընդհանրապէս հնարաւոր չէ:
Վարչական բաժանում
Ռուսաստանի Դաշնութեան դաղնակից կարգը հաստատուած է յունուար 1918-ին Սովետներու III համագումարին ուր ընդունուած է «աշխատաւոր եւ շահագործուող ազգի իրաւունքներու հռչակագիր», որ հռչակած է՝
Բնական աճ
Ժողովրդագրական ճգնաժամը հաղթահարելու նպատակով Ռուսաստանի Պետդուման 2006 թուականին ընդունած է ծնելիութեան բարձրացումը խթանող որոշում, ըստ որուն նախատեսուած է ընտանիքի մէջ ծնած երրորդ երեխայի համար կատարել մօտ 8, 5 հազար տոլար համարժէք աջակցութիւն։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ռուսաստան Ստորոգութիւն:Երկիրներ Ստորոգութիւն:Երկիրներ այբբենական կարգով
Մտագարութիւն
Մտագարութեան պատճառներ
Կան շատ տարբեր հիւանդութիւններ, որոնք կը յանգեցնեն մտագարութեան: Շատ մը պարագաներու անյայտ է, թէ ինչու մարդիկ այս հիւանդութիւնները կ'ունենան: Մտագարութեան ամէնէն տարածուած տեսակներէն ոմանք են՝
Ալզայմըրի հիւանդութիւնը
– amyloid plaques – եւ ներդիկային կնճիռներ - neurofibrillary tangles: Կրածոները սպիտի (բրոթէյնի) անբնական խուրձեր են, որոնք կը կոչուին պեթա ամիլոյտ - beta amyloid: Կնճիռները ոլորուած ջիղերու տրցակներ են կազմուած թաու – tau – կոչուած սպիտէ (բրոթէյնէ) մը: Կրածոները եւ կնճիռները կը կասեցնեն հաղորդակցութիւնը ջիղի բջիջներուն միջեւ եւ պատճառ կը դառնան անոնց մեռնելուն:
Ռապըրթ Մորկընթաու
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Իրաւաբաններ
Առողջապահական թերթ
Տպագրուած են յօդուածներ` անձնական առողջապահութեան, հիւանդին առաջին բուժական օգնութիւն ցոյց տալու, հիւանդութիւններու տարածումը կանխելու, դպրոցական առողջապահութեան, մարմնակրթանքի եւ այլ հարցերու մասին:
Անտոն Քոչինեան
Կենսագրութիւն եւ վարած պաշտօններ
Իր աւելի քան երկու տասնամեակներուն իբրեւ վարչապետ եւ առաջին քարտուղար, Քոչինեան արձանագրած է իրագործումներու կարեւոր շարք մը։
Քոչինեան նոյնպէս կարեւոր դեր խաղացած է Ծիծեռնակաբերդի յուշարձանի (1967), Սարդարապատի հերոսամարտի յուշակոթողի (1968), եւ Էրեբունիի թանգարանի (1968) շինութեան գործին մէջ։ Վերջինը զուգադիպած է Երեւանի հիմնադրութեան 2750ամեակին։ Խորհրդահայ գործիչը 1966-ին բարձրացուցած է Արցախի հարցը Մոսկուայի իշխանութիւններուն առջեւ։
Մէշիր
Աղբիւրներ
Synaxarium of the month of Amshir
Վիլա Ֆրանքա կղզիակ
Վիլա Ֆրանքա կղզիակ (փորթ․՝Ilhéu de Vila Franca). կանանչապատ ժայռակղզիակ, Ազորես արշիպեղագոս, Փորթուկալ։ Ամբողջ կղզիակը եւ շրջապատող ջուրերը Բնապհպանման շրջան յայտարարուած են։  Լողալու եւ գահաւանդէ սուզումի ժողովրդականութիւն վայելող վայր մըն է։
Հրաբխային կոնաձեւ հրաբերան
Հրաբխային կոնաձեւ հրաբերանին տրամագիծն է 150 մեթր, իսկ ջուրին ամենախորունկ մասը՝ 20 մեթր է։ Դէպի ծով բացուածքը հիւսիսէն Սաօ Միկել կղզիին կը նայի եւ կը ստեղծէ փոքրիկ բնական նաւակայք մը, ինչպէս նաեւ քամիներէն պահպանուած աւազոտ ծովափ մը։
Բնապահպանման վայր
1983-ին Ազորեսի Օրենսդրական Ժողովը, տեսլելով կղզիակին կատարած դերը որպէս ծովային թռչունի բնական պատսպարան, Վիլա Ֆրանքա եւ անոր շրջապատող ջուրերը՝ մինչեւ 30 մեթր խորութիւն, բնապահպանման շրջան յայտարարեց։ Իսկ 2004-ին, նոյն Օրենսդրական Ժողովը բնապահպանման շրջանը ընթարձակեց մինչեւ 350 մեթր խորութիւն, ընդգրկելով այդպէս կղզիակին ծովեզրին շրջապատը եւ արգիլեց որեւէ մարդկային գործունէութիւն՝ մէջը հաշուելով արտաբնակութիւն եւ ձկնորսութիւն։
Նոյան տապան (թերթ)
Մրցանակներ
Թերթը եւ անոր անձնակազմը ունին շարք մը պարգեւներ։ Լրագրող եւ թերթի գլխաւոր խմբագիր Գրիգոր Անիսոնեանը հայկական ԶԼՄ-ներու զարգացման մէջ նշանակալի ներդրում ունենալու համար արժանացած է «Կարօտ-2009» մրցանակին ։
19 Սեպտեմբեր 2007-ին «Ararat Park Hyatt» հիւրանոցին մէջ թերթի առաջին համարի հրատարակման տասնամեակի առթիւ բարեգործական «Ազգային փառք:Հայրենիք» հիմնադրամի նախագահ Լեւոն Կարագոզեանը եւ հիմնադրամի դափնեկիրներէն մէկը՝ Վիկտոր Իլիւխինը, գլխաւոր խմբագրին յանձնեցին «Փառքի սուտակէ խաչ»` «ռուս-հայկական հասարակական եւ մշակութային կապերու զարգացման գործին մէջ ունեցած ներդրման համար» ։
Հիփոքամփուս Նալու
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հարաւային Ափրիկէի ձուկեր
Նանագ
Կուրու[1] Նանագ եւ Սիխիզմը
Սիխիզմը հետեւանքն է կրօնական եւ ընկերային պայմաններու, որոնք կային երկու կրօնքներուն միջեւ: Սիխիզմի  ուսուցիչներուն համար մտահոգութիւն էր հաւատացեալներու միջեւ եղող խտրութիւնը: Այս խտրութեան պատճառով տեղի կ'ունենային ոճրագործութիւններ եւ ընկերային խլրտումներ:
Ատրինէ Տատրեան
Ատրինէ Տատրեան, արձակագիր, թատերագիր եւ բանաստեղծ։
Բանաստեղծութիւններ
Ա. Տատրեանի բանաստեղծական հատորներէն են՝
Հայ առաքելական եկեղեցւոյ եօթը խորհուրդները
Հաղորդութիւն
Գ) Օրհնութեան եւ սրբագործութեան քահանայական աղօթքներ՝ երկիւղածութեամբ եւ հաւատքով բխած: Մեր եկեղեցւոյ պատարագը իր սկզբնական պարզութենէն դուրս եկաւ, մեր եկեղեցւոյ հայրապետներուն (Ս. Ներսէս Շնորհալիի, Յովհան Ոսկեբերանի, Գիրգոր Նաերկացիի) կատարած ճոխութիւններուն իբրեւ հետեւանք:
Միաեղջիւր Ձին
Նարվալը
Նարվալը ծովային ստնաւոր անասուն մըն է. ան ճանչցուած է նաեւ ծովու միաեղջիւր անունով. սակայն անոր «եղջիւրը» փաստօրէն ակռայ մըն է, որ կրնայ մինչեւ 3 մեթր երկարութիւն ունենալ եւ կշռել 10 քիլօ:
Ս. Աստուածածին Եկեղեցի (Վանաձոր)
Պատմական ակնարկ
Կառուցուած է 1831-ին, Փիլուման Թայիրեանի կողմէ ։ Ան եղած է Վանաձորի ժողովուրդի աղօթատեղին, իր կողքին ունենանով լեռներն ու ձորերը։
Սիխ եւ Սիխիզմ
Կրօնք
Կրօնք մը ծնունդ կ'առնէ զանազան պատճառներով. ան կրնայ մտահոգութենէ կամ վախէ յառաջ եկած ըլլալ: Մտահոգութիւններ՝ այն պէտքերուն համար, որոնք կ'ըլլան խումբի կամ ցեղի մը մէջ: Վախ՝ այն բաներէն, որոնք մարդը կը սարսափեցնեն կամ վնաս կը հասցնեն, եւ այդ արարքը աստուածային համարելով՝ նոր գաղափար մը կամ կրօնք մը ի յայտ կու գայ: Սակայն, կարելի չէ ըսել, թէ բոլոր կրօները ծագած եւ կազմաւորուած են վախի պատճառով: Կարգ մը կրօններ յառաջացած են արդարութիւն հաստատելու, համերաշխութիւն բերելու, բարոյական կեանքի վեհ սկզբունքներ յառաջացնելու համար:
Սիխիզմի Տօները
Սիխիզմի տօնացոյցը հարուստ է տօներով: Կան տասը Կուրուներ, որոնցմէ իւրաքանչիւրը ունի իր մահուան յիշատակին նուիրուած օր մը: Առ ի յարգանք անոր մեծ վարդապետ կամ ուսուցիչ ըլլալուն՝ ամէն տարի այդ օրը կը յիշատակուի իբրեւ տարեդարձ:
Սիխիզմի Ս. Գիրքը
Սիխիզմի Ս. գիրքը կը կոչուի Կրանտ Սահէպ, որ շուրջ 1200 էջէ կը բաղկանայ: Սիխերը մեծ յարգանքով եւ երկիւղածութեամբ կը մօտենան անոր, որովհետեւ այս գիրքը իրենց օրէնսդիր եւ ամենասուրբ գիրքն է:
Իսամ Մահֆուզ
Աշխատութիւններ
Հեղինակ է նաեւ չորս երկխօսութիւններու` արաբ դասական դէմքերու եւ մանաւանդ ըմբոստ ու յառաջապահ գրողներու եւ փիլիսոփաներու հետ:
Իր հեղինակած կարգ մը թատերախաղերուն բեմականացումները արժանացած են մրցանակներու: Ան նաեւ իր գործօն մասնակցութիւնը բերած է արաբական եւ միջազգային թատերական փառատօներու :
Արփիկ Միսաքեան
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ լրագրողներ Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակախօսներ Ստորոգութիւն:Ֆրանսահայեր
Նազարէթ Թօփալեան
Կեանք եւ գործունէութիւն
Ծնած է Պէյրութ ։ 1976-ին հաստատուած է Փարիզ՝ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին պատճառով:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ լրագրողներ Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ Ստորոգութիւն:Ֆրանսահայեր
Հատապտուղ
Հատապտուղի խումբին կը պատկանին կարմիր եւ սեւ հաղարջը, մոշը, ազնուամորին, հապալասը, լորամիրգը։ Հատապտուղները իրենց սննդային արժէքներու հետ միասին, ունին նաեւ քրտնեցնող, ջերմութիւն իջեցնող, ծարաւը յագեցնող յատկութիւն: Շատ օգտակար են հատապտուղները տարեցներու համար․ կը պարունակեն նիւթեր, որոնք ազդելով ուղեղի բջիջներուն վրայ, կը բարելաւեն յիշողութիւնը։ Ժողովրդական բժշկութեան մէջ կ'օգտագործուին նաեւ անոնց տերեւներու եւ ծաղիկներու եփուկը՝ քարային հիւանդութիւնները, յօդացաւերը եւ սրտխառնոցը բուժելու, արեան անօթները մաքրելու, արիւնահոսութիւնը դադրեցնելու համար:
Եուսէֆ Զիտան
Սուֆիականութիւն
Զէյտանի գործերը սուֆիականութեան մասին, կը ստորագծէ ոչ միայն հոգեւոր ու խորհրդաւոր ուրուագիծը Իսլամական Սուֆիականութեան, այլ աւելին, իր սիւնը, հաստարանը՝ Փիլիսոփայութիւնը։ Ան հաստատուն շեշտ դրած է «Իպն Արապի»-ի եւ «Ապտ-Ուլ Քարիմ Ալ-Ճիլի»-ի ուսումնասիրութեան վրայ։ Իսլամական փիլիսոփայական Սուֆիզմի պատմութեան մէջ, ամէնածանրակշիռ անձնաւորութիւններէն երկուքը։ Մեկնաբանները տօքթոր Զէյտանի աշխատութիւնը Ալ-Ճիլիի մասին սոյն ոլորտին մէջ կը դիտեն որպէս ամէնահեղինակաւորը։
Իսլամական Հին Սիւները
Հաւատքի Հինգ Սիւները
Այս պարտականութիւններէն առաջինը, այսինքն՝ հաւատքի դաւանութիւնը, ըստ էութեան բաւական է, որ մահմետական մը ինքզինք Ալլահին զաւակը զգայ: Նոյնիսկ մահամերձներուն արտասանել կու տան զայն: Բայց, ինչպէս ամէն ծիսակատարութիւն, ան ալ պէտք է հաւատացեալի հոգիէն բխի եւ ըլլայ կամքին արտայայտութիւնը:
Արհակելոս, Լերոս
Տեղեկութիւններ
Արհակելոս կը պատկանի Լերոս քաղաքապետութեան։ Տարածութիւնն է 1,61 քլ․²։ Ձկնորսութեան յարմար կղզի է։ Ունի գեղեցիկ ծովափներ եւ ծոցեր, ուր օդի վատ պայմաններուն երթեւեկ նաւերը կրնան ապաստան գտնել։
Հայերու ներկայութիւնը Կորնթոս
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
1922 թուականին, Փոքր Ասիոյ Աղետէն փրկուած մօտաւորապէս  8․000 որբեր, մարդասիրական կազմակերպութիւններու միջոցաւ Յունաստան կը փոխադրուին։  Այս որբերը նախապէս պատսպարուած էին Թուրքիոյ տարածքին որբանոցներու մէջ։  Յունաստան կը խնամուին հաստատութիւններու մէջ։  Անոնցմէ գլխաւորներն են՝ Սիրոսի, Կորնթոսի եւ Քերքիրայի (Քորֆու) որբանոցները։
Կորնթոսի որբանոցին մէջ կը խնամուին 1․670 հայ որբեր։  1927 թուականին, այս որբանոցներուն մեծամասնութիւնը այլեւս չի գործեր։  Որբերէն մաս մը, որոնք արդէն հասակ նետած են կը փոխադրուին Մակետոնիոյ հայահոծ շրջանը հողագործութեամբ զբաղելու համար, իսկ ուրիշ որբեր տնտեսական դժուարութիւններու պատճառով կը մեկնին (ներգաղթ) դէպի Սովետական Հայաստան եւ (արտագաղթ) Ֆրանսա։  Ամերիկեան Near East Relief մարդասիրական կազմակերպութիւնը 2․500 որբեր Եգիպտոս կը ղրկէ հայկական ընտանիքներու կողմէ որդեգրումի յատուկ ծրագրի մը գործադրութեան պատճառով (տես Արսէն Պալեան)։
Գէորգ Ասատուր
Գէորգ Ասատուր (բուն անունով՝ Գէորգ Աստուածատուրեան, ), հայ բանասէր, մանկավարժ եւ թարգմանիչ։ Գրողներու միւթեան անդամ (1934)։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Թիֆլիս: Նախնական կրթութիւնը ստացած է Ներսիսեան դպրոցէն, ապա ուսումը շարունակած է Փեթերսպուրկի Հնագիտական հիմնարկը, միաժամանակ հետեւելով արեւելեան լեզուներու դասընթացքներու:
Թիրոլ (նահանգ)
Թիրոլ (Tirol), Աւստրիոյ 9 նահանգներէն մեկը։ Կը գտնուի երկրի արեւմտեան մասը։ Նահանգակենդրոնը Ինսպրուք քաղաքն է։ Տարածքը 12 648 քմ² է, իսկ բնակչութիւնը՝ 760105 մարդ (2021 թուական, Աւստրիայի 5-րդը)։ Սահմանակից է Քերնթնին, Սալցպուրկին, եւ Ֆորարլպերկին, ինչպէս նաեւ պետական սահմաններ ունի Իտալիոյ (հարաւէն), Զուիցերիայի (արեւմուտքէն) եւ Գերմանիոյ հետ (հիւսիսէն)։ Նահանգը բաժնուած է երկու մասի՝ Հիւսիսային Թիրոլ եւ Արեւելեան Թիրոլ։ Հարաւային Թիրոլը, որ մաս կը կազմէր Աւստրիոյ, 1919-ին Սան-Ժերմանի դաշնագրէն ետք անցաւ Իտալիոյ:
Գէորգի Եակուլով
Աշխատութիւններ
Փարիզի մէջ բարձր գնահատանքի արժանացած է Եակուլովի ձեւաւորած «Փոխանակութիւն», «Արքայադուստր Բրամբիլլա» եւ այլ ներկայացումներու բեմադրութիւնները:
Օնորէ Տը Պալզաքի «Շակրէնի Կաշին»
Շակրէնի Կաշին, վէպ՝ Օնորէ Տը Պալզաքի գրիչին պատկանող: Պատմական վէպերէն ընկերային վէպերու կ'անցնի՝ նպատակ ունենալով պատկերել ԺԹ. դարուն Ֆրանսայի մէջ տիրող ազնուականութեան նիւթապաշտութիւնն ու դրամի ուժը։ Դրամը բոլոր սրբութիւնները իրեն կ'ենթարկէր եւ ամէն ինչ կ'ոչնչացնէր։ Ան դարձած էր մեծագոյն կիրքը եւ երազներու գագաթնակէտը ։
Մայքըլ Շումախըր
Ան կը համարուի ֆորմուլա 1-ի մեծագոյն վարորդներէն մէկը ։
Վաղ Տարիներ
Իբրեւ Mercedes Junior երիտասարդական ծրագիրի անդամ՝ մասնակցած է Մրցարշաւի համաշխարհային առաջնութեան:
Ռոնալտ Ռիկըն
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Նախագահներ Ստորոգութիւն:Նախագահներ ըստ երկիրի
Նոր Դար
1894-1895 թթ. լայնօրէն լուսաբանած է Սասունի իրադարձութիւնները, հայկական կոտորածները Տրապիզոնի, Կոստանդնուպոլսոյ, Մարաշի, Ակնի, Խարբերդի մէջ եւ այլուր։ Հրապարակուած են հաղորդումներ Արեւմտեան Հայաստանի մէջ բարենորոգումներ իրականացնելու ծրագրի, Հայկական հարցի նկատմամբ եւրոպական հասարակայնութեան ունեցած վերաբերմունքի մասին։ Թերթին մէջ արտատպուած են Է. Դիլոնի, Օ. Նովիկովայի յօդուածները, Սթիւենսոնի, Գլադստոնի եւ այլոց ճառերը։ Խօսելով Հայկական հարցին մէջ անգլիական կառավարութեան դիրքորոշման մասին՝ Սպանդար Սպանդարեանը նշած է, որ թէ Ռոզբերին, թէ Սոլսբերին, խառնուելով արեւելեան գործերուն, բացառապէս մտահոգուած են «զուտ անգլիական եւ միմիայն անգլիական շահերով» (1896, թիւ 86)։
Ճափոն
Պատմութիւն
Ութերորդ դարէն սկսեալ Նարա ժամանակաշրջանին ստեղծուեցաւ խիստ կեդրոնացած ճափոնական պետութիւնը՝ ժամանակէն Նարա քաղաքի մօտ գտնուող Հէյճեոյ-քեոյ կայսերական մայրաքաղաքով։ Ճափոնական հանրութեան արագացուած չինականացման հետ միասին այդ ժամանակաշրջանին կը բնորոշեն նաեւ առաջին պատմագրութիւններու ստեղծումն ու մշակոյթի ծաղկումը։ 712-ին կ'աւարտի Քոճիքի, իսկ 720-ին՝ Նիհոն Շեոքի սուրբ գիրքերը։
Ճապոնի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն
մինի|աջից|180px|Ճափոնի ներխուժումը Չինաստան, 1931
Մայրաքաղաք
Թոքիոն հիմնադրուած է 12-րդ դարուն, երբ զինուոր Էտօ Թարօ Սիկետան հոն կառուցած է ամրոց (էտօ՝ բառացի կը նշանակէ ծովափ)։ 1457-ին այդ վայրի մէջ կառուցուած է Էտօ սամուրայական դղեակը, որուն շուրջ տարածուած են արհեստաւորներու եւ առեւտրականներու բնակավայրեր։ 1590-ին ամրոցին տիրած է աւատ պետական գործիչ Հեյասու Թոքուկաւան, իսկ 1603-1867 թուականներուն Էտօն եղած է Թոքուկաւա տան շոկուններու (զինուորական առաջնորդներ, աւատատիրական մեծ տուներու ներկայացուցիչներ) նստավայրը (մինչեւ 1868 Ճափոնի պաշտօնական մայրաքաղաքը Քեոթոն էր՝ կայսրերու նստավայրը)։ 1720-ին Էտոյի բնակչութիւնը 1 միլիոն էր (աշխարհի ամենամեծ քաղաքն էր)։ 1869-ին՝ շոկունութեան վերացումէն ետք, կայսրի նստավայրը տեղափոխուած է Էտօ, որ 1896-ին վերանուանուած է Թոքիօ (Արեւելեան մայրաքաղաք) եւ դարձած մայրաքաղաք։
Թոքիօն Ճափոնի հիմնական ճամբաներու հանգոյցն է  քաղաքին մէջ կը գործեն Հանետա եւ Նարեթա միջազգային օդակայանները, մեթրօն։ Տոկիոն բազմաթիւ ճեպընթաց ինքնաշարժներու մայրուղիներով ու երկաթուղիներով կապուած է երկրի այլ քաղաքներուն։ Երկրի արտաքին առեւտուրի շրջանառութեան կէսէն աւելին կը կատարուի քաղաքամերձ Եոքոհամա, Քաւասաքի, Եոքոսովա, Թիպա նաւահանգիստներով։
Թոքիոյի մէջ են անցկացուած 18-րդ ողիմպիական խաղերը (1964)։ Թոքիոյի մէջ կ'ապրի 50-60 հայ, կը գործէ հայագիտական կեդրոն, տարեկան 7–8 անգամ լոյս կը տեսնէ «Արարատ» թերթիկը՝ հայերու եւ Հայաստանով հետաքրքրուող ճափոնցիներու համար։
Մշակոյթը
Ժամանակակից ճարտարապետութիւնը տնտեսական նպատակայարմարարութիւններով պայմանաւորուած գործունէութեամբ եւ յարմարագոյն լուծումներով։ Ամէն ինչ շատ գործնական է, յարմար՝ ապրելու, ստեղծագործելու, աշխատելու եւ կրթուելու համար։ Ժամանակակից ճարտարագիտութիւնը թոյլ կու տայ կառուցելու երկնաքերներ, կամուրջներ, փապուղիներ եւ այլ ճարտարապետական կառոյցներ, ինչպէս երկրին ներսը, այնպէս ալ անոր սահմաններէն դուրս՝ ամբողջ աշխարհի մէջ, ։ Չափազանց բարդ ու հետաքրքրական են ճափոնական գիրերը։ Անոնց հիմքին մէջ, ինկած է 6-էն 8-րդ դարերուն չինացիներէն փոխառնուած եւ ճափոներէնի առանձնայատկութիւններուն յարմարեցուած հիերոկլիֆները։ Թերթ կարդալու համար, օրինակ, անհրաժեշտ է իմանալ մօտ երկու հազար նշան, իսկ ատոնց ընդհանուր թիւը տասը հազարէն աւելի է։ Ի հարկէ, դժուար է ատոնք բոլորը յիշելը, եւ ճափոնցիները գիրքերուն մէջ այս կամ այն նշանին հանդիպելով յաճախ կը դիմեն բառարանի օգնութեան։
Արարատ (ամսագիր, Պուէնոս Այրես)
«Արարատ», հայկական ամսագիր։ Լոյս տեսած է 1943-1947 թուականներուն, Պուէնոս Այրեսի մէջ՝ հայերէն, սպաներէն։ Հրատարակիչ-խմբագիր՝ Գարեգին արքեպիսկոպոս Խաչատուրեան։ Տպագրած է ուսումնասիրութիւններ, էսսէներ, գրական նիւթեր, մշակութային լուրեր, սպաներէն յաւելուածինմէջ՝ մասնաւորապէս հայագիտական կարեւոր երկիրներու թարգմանութիւններ, հայ բանաստեղծութեան նմուշներ, հրատարակած է առանձին մատենաշար։
Արաքս (ամսագիր, Փարիզ)
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Ֆրանսայի պարբերականներ
Պետրոս Թովմասեան
Պետրոս Թովմասեան կամ Պետրոս Մովսէս Թովմասեան, իրաքահայ պատմաբան, բանասէր, հետազօտող, բանախօս, ճարտարապետ, դասախօս։
Մոլիեր
«Միզանտրոփ» (1667) կատակերգութեան մէջ Մոլիեր անխնայ քննադատած է իշխող խաւին արատները, մերկացուցած չարիքի արմատները: Անոր վճռականութիւնը եւ անհաշտուողականութիւնը արտայայտուած են յատկապէս հասարակ մարդոց՝ գործունեայ, խելացի, կենսուրախ սպասաւորներու եւ սպասուհիներու կերպարներուն մէջ («Ժլատը», 1668, «Քաղքենին ազնուական», 1671, «Երեւակայական հիւանդ», 1674):
Տաթեւիկ Ղափլանեան
Տաթեւիկ Ղափլանեանն, հայ դերասանուհի, Հայաստանի վաստակաւոր արուեստագիտուհի։ Հրաչեայ Ղափլանեանի դուստրը։
Դեղորայքային Գերզգայնութիւն
Բուժում
Կապտուկ-վնասուածք, որ ի յայտ կու գայ իբրեւ մարմնի գունաթափուած մաշկի տարածք` յառաջացած հարուածի մը պատճառով, որ պատռած ու վնասած է մաշկի տակի արեան երակները:
Սեպուհ Լազ-Մինասեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ թատերագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ
Անահաիտ Թոփչեան
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայ դերասանուհիներ Ստորոգութիւն:Հայ արձակագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ Ստորոգութիւն:Հայ արուեստագէտներ
Փարքինսըն
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հիւանդութիւններ Ստորոգութիւն:Հիւանդութիւններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հոգեբուժական ախտորոշում
Արաքս (թերթ, Թեհրան)
«Արաքս», գրական, մշակութային, հասարակական շաբաթաթերթը հիմնադրուած է Մարտ 1987-ին Թեհրանի մէջ (Իրան)։ Սկիզբը ամսաթերթ, ապա 2005-ին շաբաթաթերթ։ «Արաքս»-ի առաջին երեք համարները հրատարակուած են «Արազ» անունով, 4-րդ համարէն անուանափոխուած է «Արաքս»-ի։ Առաջինէն ութերորդ համարները եղած է միայն հայերէն, իսկ 9-րդէն յետոյ հայերէն-պարսկերէն։ Թերթի անդրանիկ համարը տպուած է 1000 տպաքանակով, այնուհետ բարձրացած է 3000-ի, որմէ 500 օրինակը կ՚առաքուի արտասահման, հիմնականին Հայաստան։
Մարկարիթա Սիմոնեան
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Կրասնոտար։ Ան փոքր տարիքէն որոշած էր լրագրող դառնալ։ Սիմոնեան սկիզբը աշխատած է տեղական օրաթերթի մը մէջ, ապա՝ տեղական պատկերասփիւռի կայանի մը մէջ եւ մինչ այդ շարունակած է Քուպան պետական համալսարանին մէջ լրագրութիւն ուսանիլ։
Օնորէ Տը Պալզաք
Կենսագրական Գիծեր
1807-1813 թուականներուն Պալզաք կ'ուսանի Վանտոմի դպրոցին մէջ:
Օր մը, Օնորէ ինքնիրեն խոստում կու տայ, որ հանճարեղ ու հանրաճանաչ գրող մը պիտի դառնայ։
Երկեր
Ան այդ շարքը կը բաժնէ երեք մասի՝
Պալզաքի Սիրոյ Պատմութիւնը
1850-ին, Էւելինային ամուսինին մահէն ետք՝ անոնք կ'ամուսնանան։ Պալզաք այս առիթով իր մտերիմ ընկերոջ հետ իր ուրախութիւնը կը կիսէ, ըսելով. «Երեք օր առաջ ես ամուսնացայ այն միակին հետ, զոր սիրած եմ, աւելի կը սիրեմ եւ պիտի սիրեմ մինչեւ մահ»: Պալզաք չէր խաբած։ «Աղմկոտ» երիտասարդութենէն, բազմաթիւ սիրավէպերէն ու կիներէն յոգնած էր։ Ան կը ցանկար ջերմութիւն եւ հոգատարութիւն, խաղաղ ու հանգիստ ծերութիւն՝ իր սիրելի Էւելինայի հետ։ Սակայն հինգ ամիս անց ծանր կը հիւանդանայ ու կը մահանայ։ Նախքան մահանալը, կ'ըսէ.
Անտառը (The Forest, խաղ)
«Անտառը» (The Forest), համակարգչային խաղ, հրապարակուած է 30 Ապրիլ 2018-ին:
Խաղի նկարագրութիւն
Կղզիին մէջ ողջ մնալու համար կը գործածուին բնական միջոցները:
Սթիմ-ի մէջ անոնց կատարած արձանագրութիւններէն կարելի է եզրակացնել, որ խաղը ուղղակի աննկարագրելի զգացումներ կու տայ:
Սոնա Լախոյեան Օլիվիէ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայեր
Արամ Ղարաբեկեան
Կենսագրութիւն
«Բաց երաժշտութեան ընկերակցութիւն» հիմնարկէն աւելի քան երեսուն արուեստագէտներ  մասնակցած էին այս ներկայացման պատրաստութեան, մօտէն գործակցելով Քալիֆորնիոյ գիտութեան կեդրոնին հետ, որ հիւրընկալած է անջրպետանաւը:
Երիկամներու Քարերը
Պատկերային քննութիւններ
Բժիշկները ասոնք կ'օգտագործեն ստուգելու միզուղիներուն մէջ քարերու առկայութիւնը: Կարելի է պահանջուի որովայնի շողանկար կամ (CT) պատճէնահանում, որ կը միաւորէ շարք մը շողանկարներ՝ մարմինի պատկերը կազմելու համար: Շողանկարը կրնայ բացայայտել մեծ քարերը, սակայն CT-ն կ'օգնէ բժիշկներուն գտնելու փոքրերը:
Դուրս եկած քարերու քննութիւն ու վերլուծում
Բժիշկը կը պատուիրէ միզել կոնաձեւ քամիչի (strainer) մը մէջ, որպէսզի հոն կախուի որեւէ մէկ տեսակի քար, որ կրնայ գտնուիլ մէզին մէջ: Ան կ'ուղարկէ զանոնք տարրալուծարան` տեսնելու, թէ ինչէ կազմուած են այդ քարերը: Այս կրնայ ցոյց տալ, թէ ի՛նչն է, որ կը յառաջացնէ քարեր եւ ինչպէս պէտք է վարուիլ անոնց հետ :
ՀՀ ԳԱԱ Տեղեկագիր․ Մաթեմատիկա
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Թիթեռնիկներուն Հովիտ (Ռոտոս)
Թիթեռնիկներու Հովիտ (յուն․՝ Κοιλάδα των Πεταλούδων), Ռոտոս, հարաւ-արեւելեան Էգէական ծով, Յունաստան։ Natura 2000 (GR 4210006) բնապահպանման ենթակայ շրջան․ Panaxia Quandripunctaria թիթեռնիկին ամառուան ապաստարանն է։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Բնապահմանման վայրեր Ստորոգութիւն:Բնապահպանութիւն Ստորոգութիւն:Յունաստանի բնապահպանման վայրեր
Հալէպի շուկաները
Հալէպի շուկաները, Հալէպը, որ կը համարուի Սուրիոյ երկրորդ մեծ քաղաքը Դամասկոսէն ետք՝ յայտնի է բազմաթիւ պատմական եւ զբօսաշրջային վայրերով, որոնցմէ ամէնէն նշանաւորը անոր հին շուկաներն են, որոնք շատ գրաւիչ են Սուրիա այցելողներուն համար:
Պուսրայի հռոմէական թատրոն
Նկարագրութիւն
Թատրոնին լայնքը 102 մեթր է եւ 17 000 հանդիսատեսներու կարողութիւնը ունի։ Միջին Արեւելքին մէջ հռոմէական ամենէն ընդարձակ եւ լաւ պահպանուած թատրոնն է եւ ժամանակին ծառայած է քաղաքին 80 000 բնակիչներուն։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Սուրիոյ հռոմէական թատրոններ Ստորոգութիւն:Սուրիոյ թատրոններ Ստորոգութիւն:Սուրիոյ յուշարձաններ Ստորոգութիւն:Միջին Արեւելքի հռոմէական թատրոններ Ստորոգութիւն:Հռոմէական թատրոններ Ստորոգութիւն:Հռոմէական յուշարձաններ
Քարթախենա (Քոլումպիա)
Փոխադրական միջոցներ
Ունի երթեւեկութեան կարեւոր ցանց մը, ինչպէս նաեւ միջազգային օդական՝ Rafael Núñez International Airport (IATA: CTG)։
Օմեկա-3 ճարպաթթուներ
Կը նուազեցնէ քոլեսթրոլը
Թրիկլիսերիտի եւ LDL-ի բարձր մակարդակները սիրտի հիւանդութեան մեծ վտանգներ են:
Կանխարգիլել քաղցկեղը
Կը նշուի, որ օմեկա-3 ճարպաթթուները կը նուազեցնեն որոշ քաղցկեղով հիւանդներու բարդութիւնները, եւ կանուխ յայտնաբերումները խոստմնալից կը թուին: Այնուամենայնիւ, չկայ օմեկա-3-ի որեւէ ապացոյց, որ կը յայտնէ քաղցկեղի զարգացման կանխումը:
Հրաչեայ Սարուխան
Կեանք եւ գործունէութիւն
Ծնած է Լոռիի մարզի Համզաչիման, այժմ` Մարգահովիտ գիւղը:
Հայաստանի Գրողներու միութեան անդամ է 1978 թուականէն:
1990-ին եղած է միութեան Վանաձորի գրական բաժանմունքի պատասխանատու քարտուղարը, այնուհետեւ նշանակուած Ստեփան Զօրեանի տուն-թանգարանի տնօրէն:
Աշխատութիւններ
Անուրանալի է անոր վաստակը նաեւ թարգմանութեան ոլորտին մէջ: Թարգմանութեան ասպարէզին մէջ նշանակալի աւանդին համար 2015-ին արժանացած է Գրողներու միութեան եւ Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածինի «Կանթեղ» մրցանակին:
Սարգիս Քէլ խաչերեան
Հրատարակութիւն
2012-ին, Սարգիս Քէլ խաչերեան իր ընտանիքին հետ միասին կը հաստատուի Պէյրութ, Լիբանան:
Աղասի Այվազեան
Կենսագրական գիծեր
Տիրացած է գեղարուեստական հիմնաւոր պատրաստութեան եւ մասնագիտական հմտութեան, աւարտած է Թիֆլիսի գեղարուեստական ակադեմիան (1942-ին), Թիֆլիսի պետական համալսարանի բանասիրական բաժինը, Երեւանի գեղարուեստաթատերական եւ բնագիտական կուլտուրայի հիմնարկները (1945-48)։
Գործունէութիւն
1990ականներու սկզբնաւորութեան, Արցախեան Շարժման շրջանին, Այվազեան խմբագրած է «Հայութիւն» շաբաթաթերթը:
Արաքս (հանդէս)
«Արաքս», գրական-գեղարուեստական կիսամեան պատկերազարդ հանդէս։ Լոյս տեսած է 1887-1998 թուականներուն, Սեն Փեթերսպուրկի մէջ։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Սիմէոն Գուլամիրեան։
Մանասէ Թագաւոր
Մանասէ Եզեկիա թագաւորին որդին էր: Եզեկիա եղած է հզօր թագաւոր մը: Իր գահակալութեան ընթացքին բազմաթիւ քաղաքներ գրաւած է: Մահէն ետք, Եզեկիային տասներկու տարեկան որդին՝ Մանասէն, կը յաջորդէ իրեն:
Հայ Եւ Յոյն Եկեղեցիներու Մկրտութեան Խորհուրդը
Տաթեւացին կ'ըսէ.«Մկրտուողին բոլոր մարմինը պէտք է լուացուի, այլ խօսքով ՝ամբողջ մարմինով պէտք է ջուրին մէջ իջնէ եւ ելլէ, սակայն եթէ պարտաւորուած ըլլայ, միայն երեսը լուալը կամ մասունք մը լուալը բաւական է: Իսկ Տէրտուղիանոս Հայրապետ ըսած է նաեւ ընդունելի է արեամբ մկրտութիւնը, այսինքն՝ նահատակութեամբ մկրտութիւնը, երբ մէկը Քրիստոսի հաւատալով կը զոհուի իր արիւնով եւ առիթ չ'ունենար մկրտուելու քահանային իշխանութեամբ եւ Սուրբ Միւռոնով ինք կը համարուի մկրտուած իր նահատակուելէն ետք, այս մկրտութիւնը միայն արժէք ունի մարտիրոսներուն համար:
Արմաւենի (լրագիր)
Եգիպտահայ անդրանիկ պարբերականն է։ Ունեցած է կղերա–պահպանողական, հակասահմանադրական ուղղութիւն, պաշտպանած է աղայական դասի շահերը։ Տպագրած է կրօնա–բարոյական նիւթեր, յօդուածներ, լուրեր Եգիպտոսի, ինչպէս նաեւ միւս հայ գաղութներու մասին, արձագանգած է միջազգային քաղաքական եւ առեւտրական կեանքին, արծարծած առհասարակ գաղութահայ մշակութային կեանքի հարցեր։ Ունէր հետաքրքրական տեղեկութիւններու, զուարթ ժամանցի, հանելուկներու, ծանուցումներու ընդարձակ բաժին։
Վլատիմիր Բարխուդարեան
Կենսագրական գիծեր
1950-ին աւարտած է Երեւանի պետական համալսարանի պատմութեան բաժանմունքը:
Ակադեմիկոս Վլատիմիր Բարխուդարեան երկար տարիներ եղած է Հայաստանի Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի պատմութեան, հնագիտութեան եւ ազգագրութեան հիմնարկներու, Երեւանի պետական համալսարանի պատմութեան բաժանմունքի, Մեսրոպ Մաշտոցի անուան Մատենադարանի, Բարձրագոյն որակաւորման յանձնախումբի եւ այլ հաստատութիւններու գիտական խորհուրդներու  անդամ եւ գործուն մասնակցութիւն ունեցած է անոնց աշխատանքներուն :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ պատմաբաններ Ստորոգութիւն:Հայ հայագէտներ
Միկինեան քաղաքակրթութիւն
Գծային Բ
Գծային Բ գիրը առաջին անգամ յաջողեցաւ վերծանել Միքայէլ Վենթրիս։  Իր այս գործին օգնեցին Էմեթ Լեսլի Պենեթ, Ալիս Քոպեր եւ Ճոն Չատուիք։  Գծային Բ գիրին վերծանմամբ, փաստուեցաւ թէ յունական գիր է։
Պատերազմ
Միկինացիները ունեցած են ռազմական կարեւոր գործունէութիւն։ Քնոսոսի (Կրետէ) եւ Փիլոսի (Պելեպոնես) մէջ յայտնաբերուած Գծային Բ արձանագրութիւններ կը վկայեն թէ պալատական կեդրոնները (Միկինես, Սալամինա, Թիրինթա, եւայլն) մասնագիտացած էին զէնքերու զանգուածային շինութեան։
Ստեփան Նալպանտեան (ճարտարապետ)
Գործունէութիւն
1988-ի երկրաշարժէն ետք «Երկիր եւ մշակոյթ» հայաստանեան մասնաճիւղին նախագահն էր եւ այդ կազմակերպութեան միջոցներով իրականացուցած է Հայաստանի տարածքին  գտնուող շարք մը յուշարձաններու ուսումնասիրման, պեղման, ամրակայման, նորոգման եւ վերականգնման աշխատանքներ:
Եկեղեցական Կարգեր
Դպրապետ
2.-Նորագիր փոքր դպիրներուն աչալուրջ հետեւիլը, զանոնք խնամելը, սիրաշահիլը, անոնց մատղաշ հոգիներուն մէջ եկեղեցւոյ հանդէպ սէր ու ծառայութիւն սերմանելը, որպէսզի օր մը անո՛նք կատարեն դպրաց դասի նուիրական աշխատանքը:
Կարտեսական Կասկած
Չար Դեւը
Ա Մտախոհութեան մէջ, Տէքարթը կ՛ըսէ եթէ մարդը խելագար ըլլայ, թէկուզ կարճ ժամանակուայ մը համար, խելագարութիւնը կարող է անոր մղել հավատալու թէ այն ինչ որ կը կարծէր թէ ճշմարիտ է, պարզապէս զինքը խաբող իր միտքն է։ Ան նաեւ կ՛ըսէ թէ կրնար «ոմն չարակամ, զօրեղ, խորամանկ դեւ մը» ըլլալ որ զմեզ խաբած էր, մեզի ճիշդ դատելէն մէկդի դարձնեկով։
Ամֆորէա (αμφορέας)
Գործածութիւն
Ընդհանրապէս կը գործածուէր գինիի, ձէթի եւ գարեջուրի ամբարման համար։ Կարգ մը պարագաներու նաեւ, իբրեւ դագաղ մեռած նորածին մանուկներու համար։
Արմենուհի Գեւոնեան
Փարիզի մէջ
Փարզրի մէջ ամուսնացած է Լեւոն Գեւոնեանին հետ, ունեցած՝ զաւակներ։
Քիրինի, Լիպիա
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Էրաթոսթենիս կամ Էրաթոսթենիս Քիրինեցին (Ք․Ա․276 - Ք․Ա․194)․յոյն թուաբանագէտ, աշխարհագէտ, աստղագէտ, երկրաբաշխիչ, երաժիշտ, բանասէր եւ գրագէտ։
Ժորժ Խապպազ
ֆիլմաշարեր
«Ապտօն Եւ Ապտօն» (عبدو وعبدو) 2003
Թատրերգութիւններ
«Հիմա Է Ժամանակը» (هلأ وقتا) 2007
Շարժապատկերներ
«Օր Մը» (يوماً ما) 2009
«Թագաւոր Փիղը» (الفيل الملك) 2017
Յովակիմ Մելիքեան
Կենսագրութիւն
Արամ Մանուկեանի մօտիկ գործակիցը, մասնակցած է Սարդարապատի ճակատամարտին:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ քաղաքական գործիչներ
Լիւսի Թարգիւլ
Գործունէութիւն
1934-ին միացած է Խ.Ս.Հ.Մ. Գրողներու Միութեան։ Բայց 30ականներու սկիզբէն թափ առած է հայ մտաւորականութեան դէմ Ստալինեան կամակատարներուն ծաւալած հակազգային ու հակադաշնակցական արշաւանքը, ուստի Թարգիւլ տեղափոխուած է Մոսկուա, ուր գտած է գրական ստեղծագործական աշխատանքի համեմատաբար տանելի պայմաններ ։ Մոսկուա մնացած է մինչեւ Երկրորդ Աշխարհամարտի աւարտը, որմէ ետք վերադարձած է Երեւան։
Ս. Թէոդորոս Զօրավար
Կեանքը
Ըստ վարքագիրներու ծնունդով Ամասիա քաղաքի Սարու գիւղէն էր, քրիստոնեայ բարեպաշտ ծնողներու զաւակ ։ Կանուխ տարիքէն կորսնցուցած է իր հայրն ու մայրը: Հակառակ զօրավար կոչումին, ան նախընտրած է երկնաւոր թագաւորին պարզ զինուոր մնալ, քան երկրաւոր թագաւորին զօրավարը: Նշանաւոր եղած է իբրեւ վիշապասպան: Օր մը ճամբորդութեան ընթացքին գետեզերքի մը ծառին տակ հանգչած ատեն, գետէն հսկայ վիշապ օձ մը ելլելով կը յարձակի իր վրայ: Ան անմիջապէս սուրը հանելով երկուքի կը բաժնէ վիշապը:
Սրբուհի Շուշան
Շուշանիկին տանջանքները
Բազմաթիւ հարազատներուն  նահատակութիւնն ու բարձրաստիճան հոգեւորականութեան եւ հայ նախարարներուն գերեվարութիւնը մեծապէս ազդած էին Շուշանիկին վրայ, սակայն այնքան ատեն, որ բազմաթիւ եկեղեցիներ կառուցած եւ քրիստոնէական բարի համբաւի տէր Աշուշա բդեշխը կենդանի էր (իր աները), Շուշանիկ կը շարունակէ ապրիլ խաղաղ կեանքով` իր չորս զաւակներուն եւ ամուսնոյն հետ, Ցուրտաւի մէջ: Աշուշայի մահէն ետք, երբ Վազգէն կը ժառանգէ հօր իշխանութիւնը, Վրաստանի մէջ կացութիւնը ամբողջութեամբ կը փոխուի: Շուշանիկին փառատենչ ամուսինը Պերոզ արքային թագաւորութեան 8-րդ տարին (466-ին) կ'երթայ Տիզբոն, ուր արքային ներկայութեան ուրանալով քրիստոնէական կրօնը` պաշտօնապէս կ'ընդունի զրադաշտականութիւնը: Անոր այս հաւատուրացութեան իբրեւ վարձատրութիւն` Պերոզ ոչ միայն իր աղջիկը կնութեան կու տայ անոր, այլեւ ընդարձակելով Գուգարքի բդեշխ Վազգէնին իշխանութեան սահմանները` անոր կը շնորհէ աղուանից երկիրին փոխարքայութիւնը, ինչպէս նաեւ գերիշխանութիւն` արեւելեան Վրաստանի թագաւորին վրայ, որուն մայրաքաղաքը` Մծխեթան, մօտիկ էր Ցուրտաւի մէջ գտնուող Վազգէնին բերդին: Ահա հոսկէ կը սկսին Ս. Շուշանիկին չարչարանքները:
Շուշանիկին նուիրուած տօնը
Ըստ Յակոբ Երէցին կողմէ տրուած տեղեկութեան, Շուշանիկին մահուան թուականն էր 17 հոկտեմբեր 472, թէեւ հայկական աղբիւրները կու տան «Քաղոց ամսոյն 17-ին» բացատրութիւնը, որ կը համապատասխանէ 25 դեկտեմբեր 470-ին:
Վե­տաթ ­Թիւր­քա­լի
Կենսագրական գիծեր
1958 թուականէն սկսեալ Ան գրած է աւելի քան քառասուն բեմագրութիւններ, բեմին համար հեղինակած է չորս թատերախաղեր եւ գրած՝ ութ վէպ ։
Ծննդոց
Հին Կտակարանը կը խօսի օրէնքներու եւ հրեաներուն պատմութեան մասին, իսկ Նոր Կտակարանը կը խօսի Քրիստոսի մասին: Հին կտակարանը կը բաժնուի երեք մասի՝ Թորահ, այսինքն՝ Մովսէսի օրէնքները Մարգարէութիւն եւ գիրքեր:
Ծննդոց գիրքը Մովսէս ինք գրած էր եւ անկէ առաջ արդէն գրականութիւն չկար, բանաւոր կերպով կը փոխանցուէր ամէն ինչ. Մովսէսով կը սկսի գրականութիւնը:
Մովսէս Եգիպտական անուն մըն է, որ կը նշանակէ ջուրէն առնուած: Ան առաջնորդն էր Եբրայական ժողովուրդին: Իր անունը այդպէս դրուած է, որովհետեւ այդ օրերուն Եգիպտացիները մանուկները կը սպաննէին, սակայն Մովսէսը չէին կրցած սպաննել, որովհետեւ իր ծնողքը Նեղոս գետին մէջ դնելով փախցուցած էին զինք: Ճամբուն ընթացքին, փառաւոնին դուստրը գտնելով զինք, կոչած է Մովսէս (հմմտ. Ելից 2:10):  Մովսէսին կեանքը կը բաժնուի երեք մասերու.
1.     Առաջին շրջանը մինչեւ 40 տարեկան:
Արայ Կարմիրեան
Կենսագրութիւն
Ընտանիքով գաղթած է Քանատա: Քանատա գաղթելէ տարիներ վերջ ան սկսած է հայերէն գրել ու գրական աշխարհէ ներս ծառայել իր գրելու ու վերլուծելու վարպետութեամբ: Սկսած է, հրատարակել  հատորները, որոնց կարգին՝ «Գրախօսականներ ու մտորումներ», «Երազի պէս», «Փունջ մը հայկական երգեր»: Աւելի ուշ հետեւելով իր հօր Գառնիկ Կարմիրեանին, ինք ալ յօրինած է կարգ մը երգեր:
Հակապիոթիքներու Դիմադրութեան Դէմ Պայքար
Այս դեղերու չարաշահումն ու անպէտք օգտագործումը, սակայն, նպաստած են երեւոյթի մը, որ ծանօթ է իբրեւ «հակապիոթիքներու դիմադրութիւն» (Antibiotic resistance): Այս դիմադրութիւնը կը զարգանայ, երբ վնասակար ու գործուն մանրէներ կը նենգափոխուին (mutate) այնպէս, որ նուազեցնեն կամ չէզոքացնեն հակապիոթիքներու արդիւնաւէտութիւնը :
Հակապիոթիքները Կը Պայքարին Մանրէներու (Bacteria), Եւ Ոչ Թէ Ժահրերու (Virus) Դէմ
Հակառակ անոր որ հակապիոթիքները կ'ոչնչացնեն մանրէները, սակայն անոնք արդիւնաւէտ չեն ժահրերու դիմաց: Հետեւաբար անոնք արդիւնաւէտ չեն ըլլար ժահրային վարակներու դէմ, ինչպիսիք են` մրսածութիւնը (common cold), հազի տեսակներու մեծամասնութիւնը, կոկորդի ցաւերու բազմաթիւ տեսակները եւ կրիփը:
Ի՞նչ կ'ընէ FDA-ը
Որոշակի նոր հակապիոթիքներու հաստատում. 2015-էն FDA-ը հաստատած է նոր հակապիոթիքներ, որոնք կրնան բուժել որոշակի դիմացկուն պաքթերիաներ: Առողջապահութեան մասնագէտներուն խորհուրդ կը տրուի օգտագործելու նոր հակապիոթիքները պատշաճ կերպով, իսկ որոշ հակապիոթիքներու պարագային, օգտագործել զանոնք միայն այն հիւանդներու մօտ, որոնք ունին բուժման սահմանափակ տարբերակներ:
Մուհալ (Եուսէֆ Զէյտան)
Մուհալ (Արաբերէն՝ محال) Եգիպտացի վիպասան, իմաստասէր (փիլիսոփայ), Արաբագէտ, Իսլամագէտ, հրապարակախօս, յօդուածագիր, ուսուցչապետ (փրոֆէսօր), դասախօս Եուսէֆ Զէյտան-ի {«Մուհալ», «Կուանթանամո», «Նուր»} եռաբանութեան առաջին վէպն է։
Վերժինէ Սվազլեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ բանահաւաքներ
Վահան Մինախորեան
Կենսագրութիւն
Ռոստոմի յանձնարարութեամբ մեկնած է Սամսոն, աշխատած է տեղի հայկական դպրոցին մէջ` իբրեւ ուսուցիչ: Կարնոյ մէջ մասնակցած է ՀՅԴ Ը. Ընդհանուր ժողովին: Հայոց ցեղասպանութեան ժամանակ Սամսոնի հայ բնակչութեան հետ միասին տեղահանուած է եւ աքսորուած` Օսմանեան կայսրութեան հարաւային շրջաններ, սակայն հրաշքով կարողացած է ազատիլ, որուն մասին յիշողութիւններու հիման վրայ գրած է «Արհաւիրքի օրեր» գիրքը:
1918-ին եղած է Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան խորհրդարանի պատգամաւոր:
1921-ին անցած է Պարսկաստան, այնուհետեւ` Փրակա, 1934-ին` Պելկրատ (Եուկոսլաւիա) :
Ճենէ (Մալի)
Ճենէ (պամպարա՝ ߘߖߋߣߣߋ թարգմ․՝Djenne)․ քաղաք եւ քաղաքային համայնք, Մալի, արեւմտեան Ափրիկէ։ Ենթասահարա Ափրիկէի հնագոյն քաղաքներէն է։ 1988-ին յայտարարուած է Եունեսքոյի Համաշխարհային ժառանգութեան Յուշարձան։
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Ճենէ կը գտնուի կեդրոնական Մալի եւ համանուն նահանգին վարչական կեդրոնն է։ 2009-ին բնակչութեան թիւը կ՛ենթադրուի եղած ըլլայ 32 944։ Կը գտնուի Մալիի մայրաքաղաք Պամաքոյէն 570քլ․ հիւսիս-արեւելք։ Շրջանը բնակուած է Ք․Ա․250-ին եւ ենթասահարա Ափրիկէի հնագոյն քաղաքներէն է։
Պետրոս Ա. Կաթողիկոս
'''Պետրոս Ա. Կաթողիկոս,''' Կիլիկիոյ կաթողիկոս՝ շատ կարճ ժամանակուան մը համար:
Կենսագրութիւն
Ծնած է 1870-ին Սիվրի Հիսար Կոստանդնուպոլիս: Ան իր նախակրթութիւնը ստացած է Պոլսոյ Ազգային Ս. Փրկիչ որբանոց-հիւանդանոցին մէջ: Իսկ երկրորդական ուսումը ստացած է Երուսաղէմի Ս. Յակոբեանց ժառանգաւորաց վարժարանէն ներս: Առաջնորդական օրերուն, ան մեծաւ մասամբ կը զբաղի իր թեմի ժողովուրդով եւ գործերով, որուն պատճառով մօտէն ծանօթ չէ եղած ընդհանուր հայութեան: Ան իր կեանքին ընթացքին եղած է խոնարհ եւ սիրուած իր ժողովուրդէն եւ ճանչցուած է իբրեւ կազմակերպող եւ շինող:
Միկինես
Տե՛ս նաեւ
Գծային Β (Γραμμική Β)
Քոսովո
Քոսովո (ալպ․՝ Republika e Kosovës, սերպ.՝ Република Косово), պաշտօնապէս Քոսովոյի Հանրապետութիւն, մասամբ ճանչցուած hարաւարեւելեան Եւրոպայի մէջ պետութիւն մըն է: Կը գտնուի Պալքանեան թերակղզի՝ Քոսովո աշխարհագրական տարածաշրջան։ Երկիրը ունի 1769285 բնակիչներ: Մայրաքաղաքը՝ Փրիշթինա, երկրի ամենամեծ եւ ամենախիտ բնակուած քաղաքն է:
Լեւոն Մանուէլեան
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է ծնած է Ներքին Ագուլիս (Նախիջեւան)։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է գիւղի դպրոցին մէջ՝ աշակերտելով Րաֆֆիին:
Գործունէութիւն
Վերադառնալով ուսուցչութեան՝ Լեւոն Մանուէլեան ստանձնած է Ալեքսանդրապոլի Առեւտուրի Վարժարանին մէջ հայ գրականութեան դասաւանդութիւնը եւ այդ պաշտօնին վրայ մնացած է մինչեւ իր մահը։
Սոնա Վան
Սոնա Վան (Տէր Յովհաննիսեան, ), հայ բանաստեղծուհի, հրապարակախօս, բժիշկ։
Մաշտոց
Եկեղեցին որպէս հոգեւոր կառոյց՝ հաւատացեալներու կեանքէն ներս հաւատքի այն միջնաբերդն է, որ իր աղօթասաց կամարներուն ներքեւ կը համախմբէ բոլոր անոնց, որոնք իրենց անապատացած ներաշխարհին մէջ աստուածային կենդանի ջուրին պապակը կը զգան։
Հայր Մաշտոցէն զանազան բաժիններ առանձնակի, սահմանափակ տպաքանակով հրատարակուած են, որոնցմէ հազուագիւտ օրինակներ կը պահուին Սուրբ Էջմիածնի եւ Անթիլիասի մէջ, վերեւ նշուած օծումներու ատեն գործածուելու համար։
Գուրգէն Դալիբալթայեան
Գուրգէն Դալիբալթայեան, հայ պետական եւ ռազմական գործիչ, Հայոց բանակի կայացման առաջամարտիկ, զօրավար գնդապետ։
Երուանդ Քասունի
Կենսագրութիւն
Հայոց լեզու և գրականութիւն դասաւանդած է Պէյրութի եւ Հալէպի ուսումնական հաստատութիւններու մէջ, 1970-1988 թուականներուն դասաւանդած է Հայ ժողովուրդի պատմութիւն՝ Հայկազեան գոլէճի մէջ։
Ազունիէի Հայ Ազգային Բուժարան
Պատմութիւնը
Օդասուն եւ առողջարար Ազունիէի Հայ ազգային բուժարանին բացման պաշտօնական հանդիսութիւնը կը կատարուի Օգոստոս 1938-ին, միաժամանակ ներառելով նորահաստատ ծերանոցի բաժինը: Տարիներու ընթացքին կը կառուցուին նոր շէնքեր` իրենց ենթաբաժանումներով, ինչ որ բուժարանը կը վերածէ առողջապահական համահայկական համալիրի:
Հրատարակութիւններ
Հրատարակութեանց եւ հաղորդակցութեանց ծիրին մէջ Ազունիէի Հայ ազգային բուժարանը կը հրատարակէ իր գործունէութեան հերթական տեղեկագիրը:
Խորէն Ա. Տփղիսեցի
Գործունէութիւն
1897-ին Ներսիսեան դպրոցին մէջ նշանակուած է երգի ուսուցիչ: Դեկտեմբեր 1901-ին ձեռնադրուած է սարկաւագ, նոյն թուականին` աբեղայ, եւ նշանակուած է Նոր Պայազետի (այժմ` Գաւառ) եկեղեցիներու բարեկարգիչ: 1902-ին ձեռնադրուած է վարդապետ:
1905-ին վերադարձած է աքսորէն եւ նշանակուած` Կորի-Իմերեթի-Պաթումի եւ Արդուինի առաջնորդական փոխանորդ:
Շամփայն
Շամփայն, աշխարհի ամէնէն նշանաւոր խաղողի փրփրուն գինին: Անիկա կը վաճառուի «Champagne AOC» տեղանուան պաշտպանութեան ներքոյ եւ կ'արտադրուի Ֆրանսայի Շամփայն շրջանին մէջ՝ աւանդական շամփայնի ձեւով։
Տեսակները
Իսկական Ֆրանսական շամփայնի մէկ շիշին մէջ շուրջ 49 միլիոն պղպջակ կայ։
Արարատ Աղասեան
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Սիսիան: 1978-ին աւարտած է Մոսկուայի Պետ. Համալսարանի Արուեստաբանութեան բաժինը, 1981-ին պաշտպանած է Արուեստագիտութեան թեկնածուականը, իսկ 2007-ին արժանացած է Արուեստագիտութեան Դոկտ. Գիտական Աստիճանի (Ph.D), նոյն համալսարանէն:
Գործունէութիւն
Ան «Ազդակ»ի հրաւէրովեղած է Պէյրութ, ուր հանդէս եկած է քանի մը դասախօսութիւններով:
Փաթրիք Ֆիորի
Փաթրիք Ֆիորի (Պատրիկ Ժան-Ֆրանսուա Շուշայեան, Patrick Fiori, Patrick Jean-François Chouchayan, ), նշանաuոր ֆրանսահայ երգիչ։ Ֆրանսերէնով կ'երգէ։ «Փարիզի Աստուածամօր տաճարը» (ֆր.՝ Notre Dame de Paris) երաժշտական ներկայացման աստղ. կատարած է արքայական հրաձիգներու հրամանատարի՝ Ֆեպա տէ Շաթոփերի դերը։
Կապիկներու նպարակի փառատօն
Լոնտոնի Կարտեան (Guardian) թերթը փառատօնը նկարագրած է որպէս աշխարհի անսովոր փառատօներէն մէկը։
Արփի (թերթ)
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Վրաստանի պարբերականներ
Քիլոկրամ
Քիլոկրամ, նշանով kg, զանգուածի չափի միաւոր է, Միջազգային Համակարգ ի հիմնական եօթը միաւորներէն:
Սահմանում, ըստ Միջազգային Համակարգին
Քիլոկրամի նախորդ սահմանումը նախ կը ճշդէր թէ կշիռքի տիպարին արժէքը 1 քիլոկրամ էր (1889-էն սկսեալ, ըստ Չափերու եւ Կշիռներու Միջազգային Կոմիտէի առաջին (1889) եւ երրորդ (1901) ժողովներուն), ու անկէ կը հանէր Բլանքի հ միաւորի արժէքը, փորձական միջոցներով: Այժմեան սահմանումը, ճշգրիտ ձեւով կը հաստատէ քիլոկրամը եւ Բլանքի միաւորի թուային արժէքները, ու այլեւս կշիռքի տիպարին արժէքը փորձական ձեւով կը հաստատուի, չափման անորոշութիւններով:
Ապու Մինա
Ապու Մինա (արաբ․՝  أبو مينا)․ Վաղ հնադարեան վանական համալիր, Եգիպտոս։ Կը գտնուի Աղեքսանտրիայէն 45 քլ․ դէպի հարաւ-արեւմուտք։ 1979-ին յայտարարուած է Եունեսքոյի Համաշխարհային ժառանգութեան Յուշարձան։
Նուր (Եուսէֆ Զէյտան)
Նուր կամ Նու՜ր (Արաբերէն՝ نور) Եգիպտացի վիպասան, իմաստասէր (փիլիսոփայ), Արաբագէտ, Իսլամագէտ, հրապարակախօս, յօդուածագիր, ուսուցչապետ (փրոֆէսօր), դասախօս Եուսէֆ Զէյտան-ի {« Մուհալ », «Կուանթանամո», «Նուր»} եռաբանութեան վերջին եւ աւարտական վէպն է, եւ ընդհանուր արմամբ իր հինգերորդ գեղարուեստական գործը՝ «Օձին ստուէրը» (Արաբերէն՝ ظلّ الأفعى, Զիլլ Ուլ-Աֆաա), «Ազազել» կամ «Ազազիլ» (Արաբերէն՝ عزازيل), Նապաթեացին (Արաբերէն՝ النبطي), « Մուհալ » (Արաբերէն՝ مُحال), «Կուանթանամո» (Արաբերէն՝ جوانتانامو, կարգ մը երկիրներու մէջ կը գրուի՝غوانتانامو)-էն ետք։
Համաբնագիր (քոնեքսթ)
«Նուր» վէպի դէպքերու ընթացքին, Եուսուֆ (Արաբերէնի գրաբարով այսպէս կը հնչուի, ի տարբերութիւն խօսակցականի՝ «Եուսէֆ Զիտան» տարբերակին) Զէյտանը կը պնդէ թափանցել եւ ուսումնասիրել կիներուն ալուցքերն ու խորքերը։ Վէպին դէպքերը կը դառնան մէկ կերպարի ուղեծիրին մէջ, որ ընթերցողին կը պատմէ ու կը վիպէ, իր տեսակէտը եւ մնացած իրեն շրջապատող կերպարներուն հետ իր փոխյարաբերութեան արդիւնքը։ Այստեղ չկան ուրիշ զուգահեռ իրար հետ միջահատուող, եւ գլխաւոր հետ հիւսուող պատմութիւններ, այլ բոլորը հերոսէն ճիւղաւորուող եւ դարձեալ անոր վերադարցող թելեր են։
Արեւելեան Հայաստանը Ռուսական կայսրութեան կազմին մէջ
Արեւելեան Հայաստանի նուաճում
1826-1828 թուականներուն ռուս-պարսկական երկրորդ պատերազմէն ետք կնքուած Թուրքմենչայի պայմանագրով Ռուսական կայսրութեան կ'անցնի նաեւ Երեւանի ու Նախիջեւանի խանութիւնները ու Օրտուպատի շրջանը։ Նոյն տարին տեղի կ'ունենայ հերթական ռուս-թուրքական պատերազմը (1828-1829), որու ժամանակ ռուսական բանակը կը գրաւէ շարք մը հայկական գաւառներ։ Իբրեւ արդիւնք Ռուսաստանին կը միանայ միայն Ախալցխան եւ Ախալքալաքը։ Ներսէս Ե. Աշտարակեցի կաթողիկոսի եւ Պարսկաստանի մէջ ռուսական դեսպան Ալեքսանտր Կրիպոյետովի ջանքերով հնարաւորութիւն կը ստեղծուի հայերուն ետ վերադառնալ հայրենիք. Իրանէն 40-42 հազար հայեր, իրենց հետ նաեւ՝ փոքրաքանակ ասորիներ, հանգրուան կը գտնեն ազատագրուած Հայաստանի մէջ։ Աւելի ուշ Հայաստան կը տեղափոխուին եւս 75-80 հազար հայեր Էրզրումի, Պայազիտի ու Կարսի վիլայեթներէն։ Մեծաքանակ իսլամական բնակչութիւնը կը լքէ երկիրը։ Նոր պատերազմի արդիւնքով գրաուած տարածքներով կը կազմուի Հայկական մարզը (1828-1840), ապա՝ Շիրակի միացումով՝ Երեւանի նահանգը (1849-1918)։ Միւս հայկական տարածքները՝ Ուտիքը, Արցախն ու Սիւնիքի հարաւը, Շաքիի հետ կը կազմեն Էլիզապեթփոլի նահանգը (1868-1918)։ Լոռին ու Ջավախքը կը մնան Թիֆլիսի նահանգի (1846-1918) կազմ։ Արեւելեան Հայաստանի հարաւը՝ Մակուի, Խոյի, Ղարատաղի եւ Ուրմիայի խանութիւնները, կը մնան Պարսկաստանի կազմում։