cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հարպորտ Առաքելութիւն
«Թուրքիոյ հոգատարութեան (mandate) 1919-ի միջդաշնակցային առաքելութիւն»
Առաջինը` 1919 Յունիսին, դիւանագիտական` «Թուրքիոյ հոգատարութեան (mandate) 1919-ի միջդաշնակցային առաքելութիւն»ը, որ հետագային ճանչցուեցաւ պատուիրակութեան ամերիկացի համանախագահներուն անունով` «Քինկ-Քրէյն (Հենրի Չըրչիլ Քինկ եւ Չարլըս Քրէյն) առաքելութիւն», նպատակ ունենալով քննել նախկին Օսմանեան կայսրութեան ոչ թրքական տարածաշրջաններու ժողովուրդներուն, արաբական աշխարհ եւ Անատոլիա, ինքնորոշման ապագայի տրամադրութիւնները:
Դէմ պատճառներ
11.- Այս հաստատութիւնները (միսիոնարներ եւ քոլեճներ) յարգուած են նոյնիսկ թուրքերուն կողմէ պատերազմին եւ ջարդերուն ընթացքին. նոյն համակրանքը կրնայ շարունակուիլ որեւէ այլ մեծ պետութեան հոգատարութեան պարագային:
Այիոս Նիքոլաոս բերդ
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Բերդը 1480-ի պաշարումէն եւ 1481-ի երկրաշարժէն մեծ վնասներ կրած ըլլալով վերակառուցուած է։ ԺԷ․ դարուն կէսերուն բերդին առաստաղին վրայ կանգնեցուցած են փարոսը, որ մինչեւ այսօր կը գործէ։ 1998-ին սկսած են վերականգնման աշխատանքները։
Լիթուանիա
Պատմութիւն
Լիթուանիոյ տարածքի մեծ մասը անցաւ Ռուսիոյ Կայսրութեան տիրապետութեանը: 1831-ին եւ 1863- ին անյաջող ապստամբութիւններէ ետք ցարական պաշտօնեաները սկսան ռուսականացման քաղաքականութիւն: Անոնք արգելեցին լիթուանական մամուլը, փակեցին մշակոյթի եւ կրթական հաստատութիւնները եւ Լիթուանիան դարձուցին վարչական երկրամաս:
Պետութեան Կառուցուածքը
Լիթուանիան խորհրդարանային հանրապետութիւն է, նախագահականին բնորոշ գիծերով: Համաժողովրդականօրէն ընտրուած նախագահին իրաւասութեան ժամկէտը հինգ տարի է: Ներկայիս նախագահը 2009-ին ընտրուած եւ 2014-ին վերընտրուած Տարիա Կրիպաուսքայթէն է:
Համբարձում Երամեան
Համբարձում Երամեան, վաստակաւոր ուսուցիչ եւ հեղինակ:
Հացին Երգը (Դանիէլ Վարուժան)
Երկին Կենսագրական Խորքը
Վարուժանի ուսումնական եւ գրական կազմաւորման մասին խօսելով, գիտենք, որ Վենետիկի թէ Կանտի իր ուսումնական տարիներուն, ան լայնօրէն ունեցած է առիթը ճանչնալու՝ եւրոպական նոր գրականութիւններու կողքին՝ նաեւ հիները, եւ յոյն թէ լատին դասական բանաստեղծներու հովուերգական տեսակի պատկանող գործերը։
«Հացին Երգը» երկի հրատարակութեան առթիւ
Գործի տպագրութիւնը ստանձնեց «Նաւասարդ» նորաստեղծ միութիւնը, որ կազմուած էր վարուժանական արուեստի երկրպագուներէն։ Միութիւնը «Հացին Երգը» գիրքի «հրատարակութեանն ի նպաստ» 1921 թուականին Մայիսի 19-ին կազմակերպեց գրական ճոխ ցերեկոյթ մը։ Բանախօսութեամբ հանդէս եկան Վահան Թէքէեանն ու Շահան Պէրպէրեանը։ Արտասանուեցան Վարուժանի բանաստեղծութիւններէն ու կատարուեցան երգեր։ Ցերեկոյթի ամենայուզիչ պահն, անշուշտ, այն էր, երբ «Վարուժնակիս» բանաստեղծութիւնն արտասանեց նոյնինքը՝ Վարուժնակը, բանաստեղծի դուստր Վերոնիկ Վարուժանը։
Ռամկավար Ազատական Կուսակցութիւն
Մամուլ
(Արեւմտահայերէն անունը պահպանուած)
Նմանանուն կուսակցութիւններ
Հայաստանի Ռամկավար Ազատական Կուսակցութիւն (ՀՌԱԿ), կուսակցութիւն, որ հիմնուած է 1991 թ-ին։ Կուսակցութիւնը կը գործէ Հայաստանի մէջ եւ կը գործակցի սփիւռքի Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան (ՌԱԿ)-ի հետ։
Արմէն Տէր Կիւրեղեան
Արմէն Սմբատի Տէր Կիւրեղեան (Armen Der Kiureghian, ), Միացեալ Նահանգներ ու Պըրքլիի Քալիֆորնիայի համալսարանի (University of California, Berkeley Public university in Berkeley, California) քաղաքացիական ճարտարագիտութեան փրոֆէսօր, Հայաստանի Հանրապետութեան Գիտութիւններու Ազգային Ակադեմիայի արտասահմանեան անդամ, փրոֆէսօր։ Հայաստանի ամերիկեան համալսարանի նախագահ (2015 թուականին)  :
Ընտանիք
1944 թուականին Սմբատ Տէր Կիւրեղեան ամուսանցած է Արաքս Աֆթանդիլեանի հետ։ 1945 թուականին ծնած է անոր առաջնեկը՝ Սիրուշը, 1947 թուականին՝ Արմէնը, 1959 թուականին՝ Թագուշը։
1983 թուականին Արմէն Տէր Կիւրեղեան ամուսնացած է Նելլի Ուզունեանի հետ (Կլենտէյլ, Գալիֆորնիա, Ամերիկա Միացեալ Նահանգներ), ունի երկու զաւակ, դուստրը՝ Նաիրա, որդին՝ Սեպուհ։
Լիթըլ Պիկհորնի Ճակատամարտ
Մարտ
Մարտինի մեկնումէն ետք կարելի չէ վստահաբար նկարագրել Քասթերի գործողութիւնները, չնայած հնդիկներու վկայութիւնները եւ հնէաբանական արշաւները անոնց վրայ որոշակի լոյս կը սփռեն: Ընդունուած է համարել, որ Քասթերը կրկին բաժանած է իր ուժերը. Քոլհաուն Հիլի վրայ ձգելով պաշտպանական երկու սահման՝ ան երկու մղոն հիւսիս կ՛երթայ հետախուզման նպատակով։ Հոն անոր առջեւ հազարաւոր փախստական հնդիկներու տեսարան կը բացուի, եւ, Քասթերը, սկզբը ցանկանալով անոնց գերի վերցնել թշնամիի վրայ ճնշում գործադրելու նպատակով, կ՛որոշէ Բենտինին սպասել։
Նարեկ Քհնյ. Զերենցեան
Այնուհետեւ մտած է կեանքի ազատ ասպարէզ։ Նախ աշխատած է վաճառականի մը քով քանի մը տարի եւ ապա վարած է հաշոապահութեան պաշտօն՝ բարեկամի մը գործատեղիին մէջ մինչեւ 1985 թուական։
Ապպաս Պայտուն
Ապպաս Պայտուն (عباس بيضون, ), լիբանանցի բանաստեղծ, վիպագիր եւ մտաւորական ։
Քերթողագիրքերը
Հրատարակած է 13 քերթողագիրքեր, որոնց մէջ յիշատակութեան արժանի են` «Սուր», «Ցաւին քննադատութիւնը», «Սենեակներ», «Մեր զղջումին եղբայրները», «Դատարկութիւնն այս գաւաթին», «Հիւանդի մը, որ յոյսն է», «Արտասանուեցաւ ցուրտին մէջ», «Մարմինը առանց» վարպետի», «Պ. Պ. Պ.», «Մահը մեր չափերը կ՛առնէ», «Հրաւէր` երկու անձի» խորագրեալ հատորները, աւելի ուշ «Ծովը» քերթողագիրք
Քաթար
Մայրաքաղաքը Տոհան է։
Ընդհանուր Աշխարհագրական Ակնարկ
Քաթար տեղակայուած է Ասիոյ հարաւ արեւմտեան մասին մէջ՝ Արաբական թերակղզիին վրայ։ Բացարձակ միապետութեան կառավարման համակարգ ունեցող այս երկիրը կը գտնուի համանուն թերակղզիին մէջ, ծովու մակերեսէն 103 մեթր բարձրութեան վրայ ։ Արաբական թերակղզիին արեւելքը գտնուելուն պատճառով, Քաթար թերակղզիին դիրքը ցած է։ Անիկա պայմանաւորուած է նաեւ այն հանգամանքով, որ Արաբիոյ հարաւ-արեւմուտքը գտնուող հնագոյն լեռները, զառիվար իջնելով, կը տարածուին դէպի ենթացամաքին միւս շրջանները՝ ձեւաւորելով արեւելեան հարթավայրային շերտը։ Ամէնէն բարձր կէտը երկրին հարաւը՝ Սէուտական Արաբիոյ հետ սահմանին մօտ գտնուող Քուրայն Ապու ալ-Պաուլ լեռն է՝ 103 մեթր բարձրութեամբ ։ Քաթարի գրեթէ ամբողջ տարածքը անապատային է։ Ափերը ցած են, հարթ, տեղ-տեղ կտրտուած ծոցերով՝ եզրաւորուած խութերով։ Մակերեւոյթը կրաքարերէն կազմուած ցած, քարքարոտ, տեղ-տեղ ճահճապատ հարթութիւն է։ Հարուստ է նաֆթի եւ բնական կազի հանքավայրերով։ Երկրին հիւսիսային աւազոտ հարթավայրերուն մէջ տեղ-տեղ կը նկատուին ովասիսներ, որոնք կը զբաղեցնեն խիստ սահմանափակ տարածքներ։ Քաթարը գրեթէ ամբողջութեամբ (բացառութեամբ Սէուտական Արաբիոյ հետ սահմանամերձ հատուածէն) շրջապատուած է Հնդկաց ովկիանոսին մաս կազմող Պարսից ծոցին ջուրերով։ Ծովափնեայ գիծին ընդհանուր երկայնքը կը կազմէ 563 քմ։ Ափերը ցած են, հարթ, տեղ-տեղ կտրտուած ծոցերով՝ եզրաւորուած խութերով։ Մշտական գետեր չկան եւ շատ են չոր հուները։ Անապատային ովասիսներուն մէջ կան ստորգետնեայ քաղցրահամ աղբիւրներ։ Պարսից ծոցին առափնեայ հատուածները հարուստ են նաֆթի եւ բնական կազի պաշարներով։
Բուսական Եւ Անասնական Աշխարհ
Հազարամեակներ շարունակ՝ մինչեւ մեզմէ 10,000 տարի առաջ, Արաբական թերակղզին պատուած է արեւադարձային մշտադալար անտառներով, իսկ Հիժազի լեռներէն հոսած են բազմաթիւ գետեր, որոնք հասած են մինչեւ թերակղզիին արեւելեան մասերը։ Այս մէկը կը վկայեն այսօրուան չորցած գետահուները, ստորգետնեայ ջուրերու մեծ քանակը եւ նաֆթի ու բնական կազի հսկայական պաշարները։ Այսօր այդ անտառներուն փոխարէն տեղ-տեղ մնացած են ովասիսներ, որոնք կը գտնուին թերակղզիին ստորգետնեայ ջուրեր ունեցող վայրերուն մէջ։ Քաթարի տարածքին արեւադարձային անտառներ չեն պահպանուած։ Քաթարի ովասիսներուն մէջ հանդիպող հիմնական ծառատեսակը փիւնիկեան արմաւենին է։ Կան նաեւ այլ լայնատերեւ բոյսեր։ Անապատային շրջաններուն մէջ խոնաւութեան խիստ պակասի պայմաններու մէջ բոյսերու տերեւները վերածուած են փուշերու։ Ուստի հոն կան ուղտափուշ, օշինդր եւ այլն։ Քաթարի մէջ տարածուած է թունաւոր եւ անթոյն սունկերու 142 տեսակ ։ Քաթարի անասնական աշխարհը բաւական աղքատ է։ Ովասիսներուն մէջ եւ անապատներուն մէջ հանդիպող միասապատ եւ երկսապատ ուղտերը ընտելացած են մարդու կողմէ։  Միասապատ ուղտերու գերշահագործման եւ զանգուածային ոչնչացման իբրեւ արդիւնք, անիկա յայտնուած է Կարմիր գիրքին մէջ։ Կան նաեւ անապատային տարբեր գիշատիչ անասուններ՝ գլխաւորապէս բորենիներ ու շնագայլեր ։ Վայրի կատուազգիներէն պահպանուած է միայն ասիական վագրակատուներու տեսակներ, որոնք անհետացման վտանգին ենթարկուած են։ Քաթարի մէջ տարածուած սնամէջ եղջիւրաւորներու ընտանիքին միակ ներկայացուցիչը արաբական կամ սպիտակ օրիքսն է, որ նաեւ Քաթարի ազգային անասունն է։
Եուսեֆ Խալ
Երկերը
Շնորհիւ իր ջանքերուն` արաբ ընթերցողները ծանօթացած են համաշխարհային համբաւի տիրացած գրողներու, ինչպէս` Փաունտ, Իլեըթ, Օտըն, Փերս, Փրեւեր, Փազ, Շար եւ ուրիշներ:
Գրիգոր Քալֆայեան
Գրիգոր Քալֆայեան ցցուած գրող է, դասախօս, երաժիշտ եւ երաժշտաբան ։
Կարօ Քահքէճեան
Կենսագրութիւն
Քահքէճեան ծնած է 1962-ին Հալէպ, Սուրիոյ մէջ։ Իր մեծհայրը Սահակ որ ճանչուած է իր Նոմ Տը Կեր Ասլան, որ կռուած է Արեւմտեան Հայաստանի եւ Արցախի մէջ Հայերէն ազգային-ազատագրական շարժման ի ժամանակ եւ թիկնապահ Գլխաւոր Դրաստամատ Կանայանի. Աւարտելէն վերջ Հայկական դպորցներէն Հալէպի մեջ եւ Լիբանանի մէջ, փոխադրուիցաւ ընտանիքին հետ Նիճերիա։ 1978, փոխադրուեցաւ Գերմանիա որ ստանայ իր ճարտարապետութեան տիտղոսը։ Աւարտած է Faculty of Mechanical Engineering of Frankfurt Engineering University. Աւարտելէն վերջ ապրեցաւ Ֆրեզնօ, Գալիֆորնիա։
Հռոմի Ֆորում
Ի վերջոյ, տնտեսական եւ դատական գործերու մեծ մասը ֆորումէն տեղափոխուեցաւ հիւսիսը գտնուող աւելի ընդարձակ եւ աւելի շքեղ շինութիւններ՝ Տրայանոսի ֆորում եւ Ուլպիայի պազիլիք: Կոնստանդինոս Ա.-ի կառավարման օրերուն կառուցուեցաւ ֆորումի վերջին հսկայական շինութիւնը՝ Մաքսենտիոսի պազիլիքը (321)։ Ատորմով ֆորումը կրկին դարձաւ քաղաքական կեդրոն մինչեւ Արեւմտեան Հռոմէական կայսրութեան անկումը՝ գրեթէ 2 դար ետք։
Հռոմի Հանրապետութիւն
Ասով սկիզբ դրուեցաւ օրէնքի մը (locus popularis), ըստ որուն երիտասարդ ազնուականները իրաւունք կը ստանային Ռոստրայէն խօսելու ժողովուրդին հետ։ Գրակիոսին հետեւաբար մեղադրեցին Հին Հռոմի իրենց նախնիներու աւանդոյթները խախտելու համար(mos maiorum)։ Ք.ա. 318-ին, երբ Կայոս Մենիոսը թերեւս սենսոր էր, ան ֆորումի շրջակայ շինութիւններուն աւելցուց պատշգամներ (մենիանա՝ maeniana), որպէսզի հանդիսատեսը աւելի լաւ տեսնէ այնտեղ կառուցուած ժամանակաւոր փայտէ արենաներուն մէջ տեղի ունեցող խաղերը։
Հռոմի ֆորումին մէջ տեղադրուեցան նաեւ տրիբուններու համար նախատեսուած նստարաններ։ Սկիզբը անոնք կը գտնուէին սենատի կողքին, այնուհետեւ՝ Հռոմի հանրապետութեան ուշ շրջանին, ատոնք տեղադրուեցան Պորցիայի պազիլիքի առջեւ:
Միջին Դարեր
6-րդ դարուն ֆորումի որոշ հին շինութիւններ սկսան վերափոխուիլ քրիստոնէական եկեղեցիներու։ 1 Օգոստոս 608-ին կանգնեցեցաւ Ֆոկասի սիւնը՝ հռոմէական յաղթասիւնը, որ կը նուիրուէր հռոմէացի կայսր Ֆոկասին: Անիկա վերջին յուշարձանն էր ֆորումին մէջ։ Արդէն 8-րդ դարուն ֆորումի ամբողջ տարածքը շրջապատուած էր քրիստոնէական եկեղեցիներով, որոնք կը զբաղեցնէին լքուած եւ աւերուած տաճարներու տարածքը։
Ֆորումը Նկարներուն Մէջ
Հռոմի ֆորումը տեսութեան արուեստագէտներու համար դարեր շարունակ ոգեշնչման աղբիւր եղած է։ Յատկապէս նշանաւոր է Ճամբատիստա Պիրանեզին, որ 1748-76 թուականներուն ստեղծած է 135 փորագրանկարներ, ուր մեծ տեղ կը զբաղեցնէր ֆորումը։ Այժմ, սակայն, Պիրանեզիի պատկերած տեսարաններէն ոչ բոլորը հնարաւոր է տեսնել։
Համբարձում Աշճեան
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Մարաշ ծնածներ Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ Ստորոգութիւն:Հայ վերապատուելիներ
Շատախ (գաւառ)
Դիրքը
Շատախ կը գտնուի Վանայ լիճին հարաւը։  Անոր հիւսիսային սահմանը կը կազմէ Արտոս լեռը (3850 մ․ բարձրութեամբ)։ Կը գտնուի Մոկս եւ Նորդուզ գաւառներուն մէջտեղը։
Նկարագրութիւն
Շատախի հիւսիսային շրջանը կը գտնուին փոքր մակերեւոյթով Փեսանդաշտ եւ Խորզանք դաշտերը։  Փեսանդաշտը չորս հայկական գիւղերով (Առեղ կամ Ցառեղ, Կայնեմերան, Շիտան կամ Շիդրան եւ Կաղազիզ) աւազան մըն է․ գարնան ջուրով կը ծածկուի, իսկ Մայիսին երբ ջուրերը կը ցամքին կը մնայ տիղմ, ուր ձգուած կամ ցանուած ցորենի սերմը առատ բերք կու տայ։  Փեսանդաշտը շրջապատուած է Արտոս, Ձմէն, Կարաբլախ եւ Բարատոտիկ լեռներով։
Լիլիթ
Լիլիթը Յունահռոմէական Դիցաբանութեան Մէջ
Ան «Եսայի եւ Մեռեալ ծովու մագաղաթներ» գիրքին մէջ՝ «կործանող հրեշտակներու», «անառակներու հոգիներու» եւ «այծ-դեւերու» շարքին մէջ կը յիշուի:
Լիլիթը անգլիական գրականութեան մէջ
Լիլիթին կերպարը բազմիցս արծարծուած է համաշխարհային գրականութեան մէջ։
Անատոլ Ֆրանսին «Դուստր Լիլիթը» կանաչ աչքերով սեւահեր ուրուական մըն էր։ Որուն որ ան իր մազերով դպչէր, մոռացութեան կը մատնուէր։
Աստղագուշակութեան Մէջ
Հնագոյն խորհրդանշական աւանդոյթները տարածուած են աստղագուշակութեան ոլորտին վրայ, ուր կայ պատրանքային Լիլիթ մոլորակը (անոր փոխաբերական անունը - Սեւ Լուսին է) ։ Լիլիթը Երկիր մոլորակէն Լուսինին ուղեծիրին ամէնէն հեռու կէտն է, որուն յետագիծը հաւկթաձեւ է։ Ան առաջնահերթ նշանակութիւն ունի իւրաքանչիւր անհատի ճակատագիրին մէջ, որովհետեւ ցոյց կու տայ կենդանակերպին այն կէտը, ուր կ'իրականանան կանխագուշակութիւնները։
Յովհաննէս Տէր-Պետրոսեան
Կենսագրութիւն
Պաշտօնավարած է յայտնի անգլիացի ճարտարապետ՝ August Killingbeck-ի ընկերութեան մօտ շատ համեստ աշխատավարձով, սակայն տարի մը յետոյ ընկերութեան սեփականատէրը կը թելադրէ շարունակել ուսումը, զայն արձանագրելով Գահիրէի British Council-ի կրթական բաժնին, որպէսզի հետեւի matriculation-ի դասընթացքներուն: Տարիէ մը աւարտելով կը վկայուի ու կ՛ընդունուի Գահիրէի The British Institute of Engineering Technologies կրթարանը:
Երկար տարիներ ղեկավարած է ՀՄԸՄ-Նուպար մարզական ակումբի սկաուտական շարժումը, խմբապետի պարտականութիւններ վարած եւ արժանացած Քինկ Սկաուտ բարձարագոյն շքանշանին:
Նարինջով աղցան
Տարբերակներ
Եթէ աղանդեր կը պատրաստենք. ապա աղի փոխարէն կ՛աւելցնենք շաքարաւազ: Այդ պարագային աղցանը կը հիւրասիրեն թէյով: Որպէս խաւարտ աղցանը կը մատուցուի մսեղէնի կամ ձկնեղէնի հետ: Նարինջով աղցան կայ նաեւ սպանական խոհանոցին մէջ, բայց այդ պարագային կ՛օգտագործեն այլ բաղադրամասեր:
Յովհաննէս Տէրոյենց
Հարիւրյիսունէ աւելի կը նկատուին ինքնագիր թէ թարգմանածոյ, գրաբար թէ աշխարհաբար, տպագրեալ թէ անտիպ իր հատորները, որոնք, սակայն, չեն կարդացուիր այսօր։ Անոնց մեծամասնութիւնը դրդուած է Հայաստանեայց եկեղեցիի ուղղափառութեան խոր հաւատքէն ու զայն կաթոլիկութեան եւ բողոքականութեան դէմ պաշտպանելու փութկոտութենէն, կիրքի՝ համազօր գուրգուրանքէն։ Այս մաքրակրօնութիւնը առաքինութիւն պարտադրեց միշտ, նոյնիսկ իր հակառակորդներուն։
Քաղաքական եւ ընկերային կացութիւնը 1920-1945 տարիներուն
Մեկնակէտի այս տուեալներէն՝ ինչպէ՞ս կը զարգանայ հայութեան քաղաքական եւ ընկերային կեանքը
Սփիւռքահայութեան կացութիւնը պէտք է քննել՝ զայն տեղադրելով ապաստան-երկիրներու կացութեան մեջ. գոնէ Արեւմտեան աշխարհի եւ Միջին Արեւելքի երկու գլխաւոր գօտիներու հոլովոյթին մէջ։
Նոյնպէս, աւելի գործօն են քաղաքական եւ այլ կազմակերպութիւններ։ Ու կը գործէ դպրոցական խիտ ցանց մը։
Այս կենսունակութիւնը անկայուն է սակայն, քանի կարեւոր մասով՝ կախում ունի արտաքին-առակայական պայմաններէ եւ հայութեան արուեստականօրէն մեկուսացեալ վիճակէն։
Պենֆիքա (Ֆութպոլային Ակումբ)
Պենֆիքա (Sport Lisboa e Benfica), Փորթուգալական ֆութպոլային ակումբ Լիզապոն քաղաքէն։ Փորթուգալի ֆութպոլի առաջնութեան եւ բաժակի բազմակի յաղթող է, ՈՒԵՖԱ-ի Յաղթականներու Լիկայի կրկնակի բաժակակիր։ Ակումբը ստեղծուած է 1904 թուական Փետրուար 28-ին։ «Պենֆիքան» կը համարուի Փորթուգալի առաջնութեան հիմնադիր ակումբներէն մէկը։ Փորթուգալի ամենատիտղոսակիր ակումբներէն մէկն է. Փորթուգալի առաջնութեան 34-անգամեայ յաղթական, Փորթուգալի բաժակի 24-անգամեայ յաղթող եւ երկրի Սուբըրբաժակի 4-անգամեայ նուաճող։ Ակումբի տնային մարզադաշտը «Էշդատիու Տա Լուս»-ն է, որ կը տեղաւորուի 65 647 հանդիսական։
Հրայր Դժոխք
Կրթութիւն
Ծնած է Սասունի Խուլփի գաւառակի Ահարոնք գիւղում։ Սովորած է Տարոնի Ղզլաղաճ գիւղի, Մշոյ Ս. Կարապետ վանքի դպրոցները եւ Մշոյ Կեդրոնական վարժարանը։ Եղած է ուսուցիչ, ծանօթացած Սասունի ու Տարօնի հայերու վիճակին, քարոզած հայ ազատագրական պայքարի գաղափարը։
Առաջին ռազմական գործողութիւնները
1893-ին Հնչակեան կուսակցութեան անդամ էր։ Անոր գործընկերներն էին հանրայայտ հնչակեաններ Մեծն Մուրատը (Համբարձում Պոյաճեան) եւ Միհրան Տամատեանը։ Հրայրը հանդիսացաւ հնչակեան կուսակցութեան հիմնադիրը Սասունի եւ Տարոնի մէջ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ ֆետայիներ Ստորոգութիւն:13 Ապրիլի մահացածներ
Ալենուշ Տէրեան
Ալենուշ Տէրեան (85%, 9 Նոյեմբեր 1920, Թեհրան, Իրան- 4 Մարտ 2011, Թեհրան, Իրան) Իրանի մէջ Բնագիտութեան առաջին կին- փրոֆ. եւ Իրանի աստղագիտութեան պատմութեան մէջ առաջին արեւային աստղադիտակի եւ աստղադիտարանի հիմնադիրն է։
Կենսագրութիւն
1959-ին, Արեւմտեան Գերմանիա կրթաթոշակ կը տրամադրէ Թեհրանի համալսարանին, արեւային բնագիտութեան աստղադիտարանին մէջ չորս ամիս սորվելու համար։ Տէրեան կ'ընտրուի կրթաթոշակի շահառու։ Մարտ 1961-ին Գերմանիա կը մեկնի։ Իսկ վերադարձէն ետք, 30 Մայիս 1964-ին կ՚արժանանայ փրոֆեսորի կոչման, եւ այդպէս կը դառնայ Իրանի առաջին կին փրոֆէսորը։ 20 Նոյեմբեր 1966-ին կ'ընտրուի Թեհրանի համալսարանի երկրաբնագիտութեան կոմիտէի անդամ, իսկ երեք տարի ետք կը նշանակուի Թեհրանի համալսարանի Երկրաբնագիտութեան հիմնարկին արեւային բնագիտութեան աստղադիրանին հետազո օտութիւններու խումբին նախագահ, որուն հիմնադրման մէջ ինք մեծ դեր կատարած էր ։ Տէրեան Իրանի մէջ աստղաբնագիտութիւն դասաւանդող առաջին անձն էր։ 1979-ին պաշտօնաթողման դիմում ներկայացուցած եւ ապա հանգստեան կոչուած է։ Ան, կտակով, բնակարանը նուիրած է Ջուղայի հայերուն եւ այն ուսանողներուն, որոնք յարմար բնակատեղի չունին, կեանքին վերջը անցուցած է Թեհրանի Թաուհիտ ծերանոցին մէջ,ուր իր 90 Ամեակին առիթով արժանացած է Վիքթոր Համբարձումեանի անուան միջազգային մրցանակին:
Գնահատականներ
Իրանի հեռուստատեսութեան «Իմաստուններ» ծրագիրին կողմէ որպէս գիտութեան ոլորտի մնայուն դէմք ճանչուած է։ 2003–ին՝ Իրանի հեռուստատեսութեան պատուէրով, անոր կեանքին մասին վաւերական շարժանկար մը ստեղծուած է, «Դէպի Արեւ» անունով ։
Յուլիսի 2006-ին Իրանի նախագահ՝ Մահմուտ Ահմատինեժատիի կողմէ գնահատագիրի ու շքանշանի արժանացած է։ Նոր Ջուղայի հայոց ազգային վարժարանի դահլիճներէն մէկը կոչուած է «Ալենուշ Տէրեան»:
Նարեկայ Վանք
Նարեկայ վանքի առաջնորդներ
Ստորեւ մեզի հասած վանքի առաջնորդներու, վանահայրերու անուններ․-
Ռամսիս Բ.
Գահ բարձրանալը
Հակառակ արձանագրութիւններու եւ փաստաթուղթերու ահռելի քանակութեան, որոնք իրենց մէջ ունին Ռամսիս Բ. անունը, իր աւելի քան 66-ամեայ թագաւորութիւնը պատմական աղբիւրներուն մէջ բաւական անհամապատասխան լուսաբանուած է։ Թագաւորութեան սկզբնական շրջանին կառուցել կու տայ՝ տաճարներ, քաղաքներ եի յուշարձաններ:
Յաղթանակ նուպիացիներուն եւ լիպիացիներուն նկատմամբ
Ռամսիս Բ.-ի կառավարման առաջին ամիսներէն պահպանուած են քանանացիներու գերիվարման պատկերները։ Փարաւոնը անձամբ մասնակցած է Նուպիայի ապստամբութիւնը ճնշելու համար մղուող պայքարին։ Այս արշաւանքի ընթացքին, ընդամէնը մէկ, նոսր բնակեցուած շրջանի մը մէջ 7000 մարդ զոհուած է։
Ռայթ 1747
Արտաքին յղումներ
Ռայթ Ռայթ Ռայթ Ռայթ Ռայթ
Ուատիի Սաատէ
Ուատիի Սաատէ (وديع سعادة), լիբանանցի բանաստեղծ եւ լրագրող։
Կեանք եւ գործունէութիւն
1980-ական թուականներուն սկիզբը կը վերադառնայ Պէյրութ եւ մաս կը կազմէ «Նահար» թերթի խմբագրութեան: Տասնամեակ մը ետք կը մեկնի Աւստրալիա:
Նոամ Չոմսքի
Աւելի քան 100 գիրքերու հեղինակ է՝ լեզուաբանութիւն, պատերազմ, քաղաքականութիւն եւ զանգուածային լրատուութիւն: Գաղափարապէս ան Ազատական ընկերվարական է:
Հելենա Մոզեյեւսքա
Հելենա Մոզեյեւսքա (Helena Modrzejewska), (Հոկտեմբերի 12, 1840 — ապրիլի 8, 1909), լեհ դերասանուհի։
1865 - 1869 թուականին հանդես եկած է Կրակովի, 1869 - 1876 թուականներուն՝ Վարշավայի «Վելքի» եւ «Ռոզմաիտոստի» թատրոններուն մէջ։ Հիւրախաղերով եղած է Մեծ Պրիթանիայի մէջ եւ ԱՄՆ։ Մոզեյեւսքայի՝ բնականին մօտ խաղը լի էր ռոմանտիկական խանդավառութեամբ։ Խաղցած է ողբերգական դերեր, լաւագոյններէն են՝ Մարի Ստյուարա (Սլովացկիի «Մարի Ստյուարտ»), Ամալյա (Շիլլերի «Ավազակներ»), Ֆեդրա (Ռասինի «Ֆեդրա»), Աննա, լէյտի Մակպեթ (Շեքսպիրի «Ռիչարտ III», «Մակպեթ»)։ Մոզեյեւսքա եղած է նաեւ Ս․ Վիսպյանսկու տրամաներու լաւագոյն դերակատարուհիներէն։
Համբիկ Սասունեան
Սա­սու­նեան ծնած է Պէյ­րութ։ 28 Յու­նո­ւար 1982-ին սպա­նած է Թուրքիոյ աւագ հիւ­պա­տոս Քէ­մալ Արը­քանը, երբ այս վեր­ջի­նիս ինքնա­շար­ժը կանգ առած էր կար­միր լոյ­սի պատ­ճա­ռաւ։ Հիւպատոսը ահաբեկելու մեղադրանքով ձերբակալուած եւ դատապարտուած է ցմահ ազատազրկման ։
Շատախի հերոսամարտը
Պատմական ակնարկ
1915-ի Ցեղասպանութեան սկզբնական օրերէն, Շատախը շնորհիւ իր կազմակերպած ինքնապաշտպանութեան կը կարողանայ կոտորածներէն փրկուիլ:  Շատախցին հազարամեակներ ապրած անառիկ լեռներուն վրայ, անոնց նման դարձած է տոկուն, հպարտ եւ քաջ։  Այս յատկութիւնները կը սատարեն որ դարերով ան կարողանայ դիմադրել թրքական եւ քրտական արշաւանքներուն։
Հեծեծմունք (Պետրոս Դուրեան)
Հեծեծմունք, Պետրոս Դուրեան ի գլխաւոր ողբերգութիւնը՝ իր հիւանդութիւնը, զինք տառապեցուցած է նաեւ իրմէ դուրս, իրմէ առաջ հարուածելով իր մտերիմ մէկ բարեկամը՝ Վարդան Լութֆեան ը, իրեն պէս զգայուն, բանաստեղծ հոգի մը։
Տէւ Փաթէլ
Տէւ Փաթէլ  Անգլիացի դերասան մըն է: Փաթէլի ծնողքը Քէնյացի ու Հնդիկ եղած են: Փաթէլ սկսած է իր դերասանական ասպարեզը, երբ ան փոքր էր եւ ստանցնած էր իր դպրոցի թատերական ներկայացման իբրեւ Անտրու Ակուչիք Twelfth Night ներկայացման մէջ, ինչի համար ստացած է «ամէնէն լաւ դերասանը» տիտղոսը: Ան յաճախած է Whitmore High School դպրոցը, ուր միշտ կը գովուէր իր թատրոնի ուսուցիչներուն կողմէ: Իբրեւ պատանի, ան նաեւ կը մարզուէր մարտական արուեստի զիրէն ներս, եւ դարձած է երրորդ 2004 Action International Martial Arts Association World Championships խաղաշարքին մէջ, Տուպլինի մէջ, Իրլանտա:
Նարտօ
'Նարտօ (Nardò), քաղաք եւ թաղապետութիւն Իտալիոյ հարաւ-արեւելեան մասը, Ափուլիա երկրամասը։ Քաղաքը ունի 30807 բնակչութիւն (ըստ 2008-ին կատարուախ մարդահամարի տուեալներուն), իսկ տարածքը՝ 190 քմ²։ Փոստային ցուցանիշն է՝ 73048, իսկ հեռախօսի ծածկագիրը՝ 0833։ Քաղաքի հովանավոր սուրբը Գրեգորիօ Արմենոն է (San Gregorio Armeno)։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Իտալիոյ քաղաքներ
Հրայր Ճէպէճեան
Կենսագրութիւն
1981-ին աւարտած է Հայկազեան Համալսարանը՝ ստանալով Պսակաւոր Արուեստից վկայականը՝ Արեւտրական Գիտութեան:
2005-էն ի վեր անոր աշխատանքային նստավայրը եղած է Նիկոսիա,Կիպրոս:
Մարտիրոս Պոյաճեան
Մարտիրոս Պոյաճեան (Ժիրայր, ), հայ ազգային-ազատագրական շարժման մասնակից։ Հնչակեան կուսակցութեան անդամ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Հաճըն: Կրտսեր եղբայրն էր Համբարձում, պատմութեան մէջ Մեծն Մուրատ անունով ծանօթ, որ դարձաւ հայ ազատագրական պայքարի եւ քաղաքական կեանքի փայլուն դէմքերէն:
Հրայր Ճէպէճեան
Պարգեւներ
Բացման խօսքին յաջորդեց Նորին Սրբութեան պատգամը: Վեհափառ Հայրապետը Արամ Ա իր խօսքին մէջ շեշտեց, թէ մարդը արժէք կը դառնայ ոչ թէ իր ունեցածով, այլ ծառայութեան ճամբով իր տուածով՝ նախ Աստուծոյ ապա իր եկեղեցւոյ ու ազգին: Նորին Սրբութիւնը նաեւ յիշեց, որ նահանջի ու անտարբերութեան մթնոլորտը սկսած է իր ներկայութիւնը զգալի դարձնել հայ կեանքէն ներս, ամէն տեղ: Որեւէ ժամանակէ աւելի մենք կարիքը ունինք Աստուծոյ, ազգին ու հայրենիքին ծառայողներուն՝ մեր հաւաքական կեանքին իրենց նուիրեալ ու գործօն մասնակցութեամբ: Խօսելով Հրայր Ճէպէճեանի մասին, Նորին Սրբութիւնը ըսաւ, թէ ան իր ծառայութիւնը բերաւ գիրի ու գրականութեան ճամբով: Ան Աստուածաշունչը հասանելի դարձուց թէ՛ մտաւորականին եւ թէ՛ մանուկին ու պատանիին: Իր ծաւալուն աշխատանքներուն կողքին մնայուն ներկայութիւն դարձաւ հայ մամուլին մէջ՝ մտաւորական վաստակ ձեռք բերելով այդ բնագաւառէն ներս: Այսպէ՛ս արժեւորեց ան իր կեանքը եւ այսօր արժանի է Մեր գնահատանքին:
Նարսիսօ Պինայեան Գարմոնա
Ծնած է Պուէնոս Այրէս, 24 Սեպտեմբեր 1928-ին:
Աւելի ուշ մտած է լրագրական ասպարէզ, ապա գիտական թէ լրագրական առաքելութեամբ այցելած է շուրջ հարիւր երկիրներ: Հարկ է նշել, թէ Պինայեան նաեւ արժանթինեան եւ հայ մամուլը հարստացուցած է բազմաթիւ յօդուածներով:
Հրանդ Մարգարեան
Մամուլի աշխատակից
Դոկտոր Հրանդ Մարգարեան 1985-1995 վարած է «Վարագ» պարբերաթերթի խմբագիրի պաշտօնը:
Վիքտոր Համբարձումեան
Կենսագրութիւն
1924 թուականին Վիքտոր կ՝ ընդունուի Լենինկրատի մանկավարժական հիմնարկի «ֆիզիկա-մաթեմատիկական» բաժինը։ Մէկ տարի ետք կը տեղափոխուի Լենինկրատի պետական համալսարան։ 1926-ին, տակաւին ուսանող, ան կը հրատարակէ իր առաջին գիտական յօդուածը՝ նուիրուած արեգակնային ջահերուն։ Ուսանողական տարիներուն կը տպագրէ աւելի քան 15 յօդուած։ Համալսարանն աւարտելէն ետք, 1928-1931 թուականներուն Վ. Համբարձումեան ուսանած է Փուլքովոյի աստղադիտարանի ասպիրանտուրա՝ ակադեմիկոս Ա․ Պելոփորսքիի ղեկավարութեամբ։ 1934-ին Լենինկրատի համալսարանէն ներս չորս տարի աշխատելէ ետք, Համբարձումեան կը հիմնադրէ ու կը ղեկավարէ ԽՍՀՄ առաջին աստղաֆիզիկայի ամպիոնը։
Ընտանիք
Հայրը՝ Համազասպ Համբարձումեան, իրաւաբան էր, թարգմանիչ, գրականագէտ։ Յայտնի թարգմանութիւններէն՝ Հոմերոսի «Իլիականը»։ Մայրը՝ Հռիփսիմէն, Ցխինվալիի քահանայ Տէր Սահակ Խախանեանցի դուստրն էր։ Քոյրը՝ Գոհար Համբարձումեան, մաթեմատիկոս էր, բնագիտութեան եւ թուաբանութեան (ֆիզմաթ) գիտութիւններու անդամակակից փրոֆէսօր կամ ուսուցչապետ (Associate Professor of Mathematical Sciences)։ Վիկտոր Համբարձումեանին եղբայրը՝ Լեւոնը, իրմէ փոքր էր երկու տարիով, աշխատած է Լենինկրատի աստղագիտական հիմնարկի ծանրաչափական (gravimetric) արշաւախմբերուն մէջ (expedition)։ Մահացած է 1933-ին ։
Աստղային Համակարգերու Ուժաբանութիւն Եւ Վիճակագրական Մեքենագիտութիւն
Աստղային համակարգերու վիճակագրական Մեքենագիտութեան եղանակները Համբարձումեանին կարելիութիւն տուին գնահատել աստղային համակարգերու տարիքները։ Մասնաւորապէս, 1935-1937 թուականներուն Համբարձումեան գիտական բանավէճ ունեցաւ անգլիացի նշանաւոր գիտնական Ճէյմս Ճինզի հետ՝ մեր աստղային համակարգի՝ Ծիր կաթինի տարիքին առիթով եւ ապացուցեց, որ մեր Ծիր կաթինը առնուազն 1000 անգամ երիտասարդ է Ճինզի տուած գնահատականէն, որ համընդհանուր ընդունելութիւն ունէր։
Աստղային համակարգերու ուժաբանութեան եւ վիճակագրութեան վերաբերեալ Համբարձումեանի աշխատութիւնները հանդիսացած են աստղային համակարգերու արդի վիճակագրական Մեքենագիտութեան հիմք։ 1995 թուականին Համբարձումեան այդ հետազօտութիւններուն համար Ռուսաստանի Դաշնութենէն Պետական մրցանակ ստացած էref>Վիկտոր Համբարձումյանի մասին ռուսալեզու կայք ։
Սամուէլ Շմաւոնեան
Կենսագրութիւն
Հալէպի Ազիզիէ թաղամասին մէջ, աւետարանական՝ Էմմանուէլ եկեղեցւոյ կառուցման համար, նուիրաբերած է 300 Օսմանեան ոսկի։ Ըլլալով աւետարանական համայնքի անդամ՝ մշտապէս ներկայ եղած է եկեղեցւոյ կարեւոր ժողովներուն ու ջանացեր՝ խօսքով, խորհուրդներով ու գործով օգտակար դառնալ եկեղեցական, կրթական ու հասարակական միջոցառումներուն։
Նարնջային Պատերազմ
Պատերազմի ընթացք
20 մայիս 1801-ին ֆրանսական ուժերը ամրապնդուեցան իսպանական զօրքերով՝ Մանուէլ Գոդոյի հրամանատարութեան տակ: Մեծաւոր-զօրավար Գոդոյը, 60-հազարանոց բանակի գլուխ անցած, գրեթէ երկօրեայ ժամկէտի ընթացքին Պուլկրիան բռնագրաւեց:
Լինուքս
Լինուքս (անգլերէն՝ Linux), UNIX-անման ներգործող համակարգչային համակարգը, որ կ'օգտագործէ Լինուքս միջուկը։ Այդ համակարգերը կ'օգտագործեն նաեւ GNU նախագիծի շրջանակներու մէջ ստեղծուած համակարգչային ծրագիրները։
Հեթանոսական Տաճար (Թուաբանական Վերլուծում)
Պատմութիւն
Բոլոր հեթանոսական տաճարներու, նոյնպէս եւ քրիստոնէական եկեղեցիներու լայնքին առ երկայնք ունեցած համեմատութիւնը, կը յայտնէ շէնքին կազմութեան սկզբնական բնոյթը, թէ ո՞ր աստուծոյ նուիրուած էր, կամ՝ ո՞ր սուրբին: Յօդուածը կ'ուսումնասիրէ Ա․ Սահինեան Գառնիի տաճարին վերականգնումի չափերը գրութիւնը, եւ հասած է այն եզրակացութեան, որ Գառնի տաճարը նուիրուած է եղած Վահագնին՝ Հայ հեթանոս չաստուածին։
Գառնիի Տաճարի Թուաբանական Մանրամասն Վերլուծութիւն
= ×  = \frac{5}{7} 1024.8 փոխարէն 1034.4	սխալ 9.6 մ․
Միջին հինգ սիւնամիջոցները վերի չափով դրուած են 49 ոտքէն մնացածը երկուքի բաժնուած է եւ կը կազմեն երկոը ծայրերու սիւնամիջոցները․ 196․35 սմ․ կամ 6 ոտք եւ :
1150․49	սխալը 5 սմ․
վերակազմուրեան սխալ 0․2 սմ․։
Այս բոլոր սխալները ընդունելի են թէ՛ առաջին գործադրութեան պարագային, եւ թէ՝ ներկայ վերակազմութեան պարագային․ մանաւանդ որ «ոտք»ի չափը փոքր չափ մըն է․ ներկայիս շուկայի վրայ գտնուած 30 սմ․ գծաքաշները երբ բաղդատենք, մէկ միլիմեթր կամ աւելի տարբերութիւն կը գտնենք, որով երբ տարբերութիւնը ներկայիս ընդունելի է, անցեալին երբ չափերու թանգարան չկար ներելի է պատճառները չափի տարբերութեան համար։
Իտալիա
Բուսականութիւնն ու Կենդանական Աշխարհը
Ալպերուն մէջ՝ մինչեւ 800 մ. բարձրութեան վրայ, կ'աճին լեռնային լայնատերեւ անտառներ (կաղնի, շագանակենի, հացենի), 800 – 1800 մ. բարձրութիւններուն՝ հաճարենին եւ փշատերեւ անտառները, աւելի բարձր՝ լեռնամարգագետնային հողերուն, թփուտները եւ ենթալպեան ու ալպեան մարգագետինները։ Պադանի հարթավայրին մէջ, տարածուած է բուսականութիւնը, Ապենիններուն եւ Սիսիլիա ու Սարտինիա կղզիներուն մէջ (մինչեւ 500 – 600 մ. բարձրութիւնները), շագանակագոյն եւ հրաբխային հողերուն մէջ՝ մշտադալար սոճին, թփուտները, 1000 – 1500 մ.-էն բարձր՝ լեռնային լայնատերեւ անտառները։
Ճարտարապետութիւն
Հրաշքներու երկիր Իտալիան անչափ մեծ վաստակ ունի մարդկութեան առաջ՝ իբրեւ գեղեցիկի «քարոզիչ»։ Այս մասին վկայ են համամարդկային նշանակութեան մշակութային գլուխգործոցները, բարձր նորաձեւութիւնը, պաշտամունքային դարձած իտալական կինոն, մեքենաները, խոհանոցը, ինչպէս նաեւ լեզուն, որ ամենագեղեցիկներէն է իր բարեհնչութեամբ։ Պատահական չէ, որ գեղագիտութեան փիլիսոփայական ուսմունքը ստեղծուած է իտալացի Բենեդետտո Կրոչեի կողմէն, որ 1903 թ–ին, յայտնաբերեց ինտուիցիոյ եւ արտահայտման միջեւ առկա կապը։ Իտալացիները կը համարուին ամենահանճարեղ ազգերէն մէկը. «Իտալացիները բոլոր անոնք են, ովքեր կիրթ են», կ'ըսէր Էրազմ Ռոտերդամցին։
Իտալիան Զբօսաշրջիկներու Ուխտատեղի
«Ես կը պաշտեմ Իտալիան, այստեղ ամենուր լաւ է», - ժամանակին ըսած է Ք. Բեյլին, եւ ատոր բացարձակ ճշմարտություն է։
Վահան Չերազ
Կենսագրութիւն
Հայաստանի խորհրդայնացումէն ետք, մինչ իր ընկերներէն շատեր կը փախչէին, ան նախընտրեց մնալ հայրենիք, իր սկաուտներուն մօտ, արհամարհելով իրեն սպառնացող վտանգը եւ ծանօթներու զգուշացումները ։ Հակառակ որ Վահան Չերազ շարքային դաշնակցական չէր, 1927 թուականին՝ զինք այդպէս զրպարտելով, Թիֆլիսի մէջ Բերիան անձամբ սպաննեց զինք ։
Հրացան ԱՔ-47
Նախագծման աշխատանքները ԱՔ-47-ի մասին սկսած են Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմի վերջին տարուայ ընթացքին (1945 թ.)։ Պատերազմէն ետք, 1946 թուականին, ԱՔ-47-ը ներկայացուած է պաշտոնական ռազմական փորձերու համար։ 1947 թուականին, սահմանուած ագուստով տարբերակը ներկայացուած է ծառայութեան համար որոշ ստորաբաժանումներու խորհրդային բանակին մէջ։ Վաղ զարգացումի կառուցված էր ԱՔՍ-47 (Ս - Սկալոդնոյ կամ «ծալովի»), որ հագեցած է ստորին ծալուող մետաղական ուսի ագուստով։ 1949 թուականին, ԱՔ-47 պաշտոնապէս ընդունուած է ԽՍՀՄ զինուած ուժերու կողմէն եւ օգտագործուած է Վարշավայի պայմանագրի անդամ պետութիւններու մեծամասնութեան կողմէն։
Չէքիճում
Չէքիճումը, Ուրֆա յի ամէնէն ժողովրդական խաղերէն է, որ խորքին մէջ բաւական կոշտ խաղ մըն է եւ կը խաղցուի այր մարդոց կողմէ։
Յովհաննէս Չեքիճեան
Յովհաննէս Չեքիճեան, Հայաստանի ժողովրդական արուեստագէտ, Հայաստանի արուեստի վաստակաւոր գործիչ։
Հենրի Այըն Քուսիք
Անձնական Կեանք
Քուսիք եւ իր կինը՝ Անի Քուսիք Ոուտ ծնիղք են 3 հատ տղայ զաւակներու՝ Էլայ (ծնած 1994), Լուքըս (ծնած 1998) եւ Իսաու (ծնած 2000): Անոնք կ'ապրին Քայլուա, Հոնոլուլու, Հաուայյի մէջ :
Ֆիլիփ Մանսել
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պատմաբաններ
Տէօրթեօլի դպրոցներ
«Քէլէկեան» եւ «Սիսուան» որբանոց-արհեստանոցները
Այդ ժամանակներուն Հայ Բարեգործական Ընդհանուր Միութիւնը (ՀԲԸՄ) որոշած էր Տէօրթեօլի մէջ կառուցել որբանոց-վարժարան մը։ Աշխատանքները մեծ թափ կ՚առնեն երբ այս վայրը կ՚այցելէ ՀԲԸՄ-ի անդամներէն Տիգրան Խան Քէլէկեան (1868-1951), որ իր պատրաստակամութիւնը կը յայտնէ որբանոցին ծախսերը հոգալու​ ​եւ այսպիսով​որբանոցը կը կոչուի «Քէլէկեան»։
Որբանոցին շէնքը նախատեսուած էր ընդունելու 100 որբեր։ Այնպէս որ 1913-ին​, երբ​ որբերուն թիւը կ՚աւելնայ​, ​այս մասնաշէնքին կողքին կը սկս​ուի​ կառուցու​իլ​ արհեստանոցի մը, որուն ճարտարագէտ ​էր ​Կարօ Պալեան։
Նաւ
Օդասահ Նաւ
Օդասահ նաւը կը նմանի կառքի մը, որուն անիւները փոխարինուած են օդային բարձով մը: Անիկա շատ աւելի արագ կը տեղափոխուի՝ սովորական նաւու մը հետ բաղդատաբար:
Առագաստանաւ
Առագաստանաւ մը կը տեղափոխուի հովին ազդեցութեան տակ: Առագաստանաւերուն ուղղութիւնը փոխելով, նաւաստիները պէտք եղած ձեւով կը գործածեն հովուն ուժը:
Հենրի Գաբրիէլեան
Կենսագրություն
Բազմավաստակ դիտնական ու բեղուն գրիչ, փրոֆ Հ. Գաբրիէլեանի գրչին կը պատկանին բազմատեսնեակ աշխատասիրութիւններ: Առանձին հատորներով հրատարակուած են հեղինակին հետեւեալ մենագրութիւնները. ԵՐԻՏԱՍԱՐԴԱԿԱՆ ՇԱՐԺՈՒՄՆԵՐԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ (Երեւան 1924), ԺԱՄԱՆԱԿԱԿԻՑ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՄԵՆՇԵՒԻԶՄԻ ՓԻԼԻՍՈՓԱՅՈՒԹԻՒՆԸ (Երեւան 1934)ԳԱԼՈԷՍՏ ԿՈՍՏԱՆԴԵԱՆ(Երեւան 1946), ՀԱՅ ՓԻԼԻՍՈՓԱՅԱԿԱՆ ՄՏՔԻ ՊԱՏՄՈՒԹԻՒՆ (Ա. Հտր.Երեւան, 1956:Բ.Հտր . Երեւան 1957 : Գ.Հտր 1957 : Դ.Հտր. Երեւան 1965): (Սոյն աշխատասիրութիւնը աւելի ամփոփ՝ նաեւ հրատարակուած է ռուսերէն լեզուով): ԺԱՄԱՆԱԿԱԿԻՑ ՍՓԻՒՌՔԱՀԱՅ ԲՈՒՐԺՈՒԱԿԱՆ ՌԷԱԿՑԻՈՆ ՓԻԼԻՍՈՓԱՅՈՒԹԻՒՆԸ (Երեւան 1960), ՀԱՅ ՊԱՏՄԱՓԻԼԻՍՈՓԱՅԱԿԱՆ ՄՏՔԻ ՔՆԱԿԱՆ ՏԵՍՈՒԹԻՒՆ (Երեւան 1966, ՄԱՐՔՍԻՍՏԱԿԱՆ ՏՐԱՄԱԲԱՆՈՒԹԵԱՆ ՀԻՄՈՒՆՔՆԵՐԸ-ռոէսերէն-(Երեւան 1970)ԱԶԳԵՐԻ ԵՒ ԱԶԳԱՅԻՆ ԿՈՒԼՏՈՒՐԱՆԵՐԻ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ՕՐԻՆԱՉԱՓՈՒԹԻՒՆՆԵՐԸ (Երեւան 1973), ՓԻԼԻՍՈՓԱՅՈՒԹԵԱՆ ՊԱՏՄՈՒԹԻՒՆ (Երեւան 1976):
Տիարպեքիրի Ջարդերը (1895)
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայկական հարց Ստորոգութիւն:1895 Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութիւն
Տիգրան Ա. Քհնյ. Խոյեան
1920-ին, իբրեւ մարզանքի ուսուցիչ եւ սկաուտ խմբապետ, մաս կը կազմէ հայրենիք հրաւիրուած Հ.Մ.Ը.Մ.ի եռանդամ մարմնին։ 1920-ին, Հայաստանի խորհրդայնացման նախօրէին, կը վերադառնայ Պոլիս, ուրկէ կը փոխադրուի Նիւ Եորք։ Միացեալ Նահանգներու մէջ ան կ'ունենայ ազգային եւ միութենական բեղուն գործունէութիւն։ Կը յաճախէ Սփրինկֆիլտի մարզական համալսարանը, որմէ կը վկայուի 1926-ին։
1978-ին ան արժանացած է Հ.Մ.Ը.Մ.ի «Արժանեաց» շքանշանին։
Անթոն Չեխով
Անթոն Փաւլովիչ Չեխով (Антон Павлович Чехов, 17 (29) Յունուար 1860, Թականրոկ — 2 (15) Յուլիս 1904, Պատենվայլըր), ռուս գրող եւ թատերագիր, մասնագիտութեամբ՝ բժիշկ։ Ստեղծագործական տարիներուն ընթացքին գրած է շուրջ 900 ստեղծագործութիւններ՝ բազմաթիւ պատմուածքներ, վիպակներ, կտորներ։ Անոր «Ճայը», «Քեռի Վանեան», «Երեք քոյր» եւ «Բալի այգին» գործերը ճանչցուած են որպէս համաշխարհային թատերագրութեան դասական ստեղծագործութիւններ։ Պատմուածքներէն աչքի կ'իյնան «Կաշտանկան», «Շնիկով տիկինը» եւ այլն։ Չեխովի բոլոր հիմնական երկերը թարգմանուած են հայերէն ի ։ Անթոն Չեխովի անունը կը կրէ Երեւանի դպրոցներէն մէկը։
1959 թուական
Ծնունդներ
{{Լուսանկարի հատված|պատկեր=Վազգեն Սարգսյան.jpg|դիրք=right|ստորագրություն ={{resize|85%|Վազգէն Սարգսեան ծն.5 Մարտ}}
Մանրատնտեսութիւն
Մանրատնտեսութիւնը, տնտեսագիտութեան ճիւղերէն մէկն է: Ան կը վերլուծէ անհատներու վարքագիծերը եւ անոնց փոխազդեցութիւնները տարբեր շուկայական գին երու վրայ, ուր կը փոխանակուին արտաբերութիւն ն ու արտադրութեան ազդակներ ը :
Աղբիւրներ
Articles
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Տնտեսութիւն
Հենրիք Իպսեն
Կենսագրութիւն
Իպսեն ծնած է հարուստ ընտանիքի մը մէջ։ Շուտով անոր հայրը սնանկանայ ու ընտանիքին նիւթական վիճակը կը վատանայ: Տակաւին 15 տարին չբոլորած` Իբսեն կը ստիպուի աշխատիլ:
Մանրէները Եւ Բնական Պաշտպանութեան Մարդկային Կազմուածքը
Վերջապէս, բնութիւնը ընդհանուր հաւասարակշռութեան մէջ է.Յամակարգի հատւածի մը խախտումը կը վտանգէ հաւասարակշռութիւնը ու վտանգ կը սպառնայ ընդհանուրին:
Թոմ Հենքս
Թոմ Հենքս, (անգլ.՝ Tom Hanks, իսկական անուն մականունը՝ Թոմաս Ճեֆֆրի Հենքս, 9 Յուլիս 1956, Քոնքորտ, Քալիֆորնիա), ամերիկացի շարժապատկերի դերասան, նաեւ արտադրող, թատերագիր, բեմադրիչ եւ երաժշտահան, Օսքարի կրկնակի դափնեկիր։
Նաֆթ
Նաֆթ (պհլ.՝ naft)քարիւղ, բնական եղանակով յայտնուող, երկիրներու նստուածքային թաղանթին մէջ տարածուած, իւղանման, իւրայատուկ հոտով, դիւրավառ հեղուկ է, կարեւորագոյն օգտակար հանածոյ։ Ան կը յայտնուի երկրագունդի ժայռերու կազմաւորումներուն մէջ եւ բաղկացած է բազմազան մասնիկներու կշիռներով բարդ ածխաջրածին ներէ, ինչպէս նաեւ այլ օրկանական բաղադրեալներէ։ Կ՛առաջանայ կազանման ածխաջրածիններու հետ միասին, 1,2-2 քմ.-է աւելի խորութիւն ունեցող հորիզոնականներուն մէջ։ Երկրի մակերեւոյթին մօտ նաֆթը կը փոխարկուի բարձր մալթայի (մածուցիկ նաֆթ), կիսակարծր ասֆալթ ի։
Արդիւնահանման պատմութիւնը
Յամենայն դէպս, մինչեւ 1861 թուական տեւեց, մինչ այդ սկսաւ արտահանուիլ Եւրոպա, նաւաստիներու վախէն՝ կերոսին էն առաջացած կրակներու եւ պայթիւններու շնորհիւ: Առաջին անգամ Ֆիլատելֆիացի մը բեռնառաքիչ էր, որ խումբ մը աշխատողներու համոզեց քանի մը նաւով դէպի Եւրոպա երթալ՝ անոնց խմցնելով եւ խաբելով ու քանի մը նաւ նստեցնելով Լոնտոն հասաւ: Ամերիկեան նաֆթը առաջին անգամ Ռուսաստան հասաւ 1862 թուականին եւ այնտեղ մեծ ընդունելութիւն գտաւ՝ յատկապէս Սան Փեթերսփուրկ ի մէջ ։
Նաֆթի արժէք եւ պատերազմներ
Ստորեւ ներկայացուած է նաւթի մէկական տակառի արժէքը իւրաքանչիւր տարուան սկզբը, որ համեմատելի դառնալու համար վերացուած է 2008 թուականի արժոյթով ԱՄՆ տոլարի՝ հաշուի առնելով գնաճը։
Ձայնալարեր
Յաւելեալ Հիւանդութիւններ
Վերոյիշեալ ձայնալարային բոլոր հիւանդութիւններուն հետեւանքով, տեղի կ'ունենայ ձայնալարային ճեղքի նեղացում, որ կը յառաջացնէ մասնաւորապէս շունչի զանազան աստիճանի դժուարութիւն-շնչահեղձութիւն, կապտութիւն, շնչասլոց, չոր հազ, թեթեւ ցաւ, որ կը տարածուի դէպի ականջներ:
Տիգրան Թօփուզխանեան
Տիգրան Թօփուզխանեան, պաշտօնեայ Շէլ Կազի Ընկերութեան մէջ 21 տարիէ ի վեր որպէս պետ ֆօրմէն եւ տարրաբան։ Ա. Ընդհանուր Պատերազմ էն եղած է սերժանթարգման անգլիական բանակին մէջ։ Ստեփան Թօփուզխանեան ճամբորդած է Եւրոպա եւ Թուրքիա։ Եղած է աւանդապահ եւ ազգասէր, ջանալով իր զաւակները մեծցնել հայ։ Միշտ երազած է հայրենիք վերադառնալ եւ հոն երթալու յոյսով է որ դուստրներէն մին հարս տուած է Տիգրանակերտ։ Տան դուռը միշտ բաց եղած է չքաւորին առջեւ։ Ա. Ընդհանուր Պատերազմ ին երբ սով կը տիրէր հոս՝ Ստեփան Թօփուզխանեան եւ իր կողակիցը առանց ազգութեան խտրութեան մեծապէս օգնեցին չքաւորներու։ Մինչեւ այսօր ալ տակաւին տեղացիներ երախտագիտութեամբ կը յիշեն «Ըմմ Եաղուպ»ը այսինքն Տիկ. Թօփուզխանեանը։ Յարգուած եւ սիրուած՝ հայերէ եւ օտարներէ. Ստեփան Թօփուզխանեան մեռաւ 9 Հոկետմբեր 1914-ին ։
Ռուբէն Մաշոյեան
1950 թուականին հրատարակած եւ խմբագրած է «Դէպի Լոյս» շաբաթաթերթը։ Կարճ ժամանակ մը խմբագրած է «Հանդէս Մշակոյթի» պարբերաթերթը։ Պարբերաբար աշխատակցած է ժամանակ օրաթերթին, Նոր Դար, Ակօս շաաբաթաթերթերուն, եւ Թօ եւ Նոր Սան պարբերաթերթերուն։ Որպէս Հայերէնի ուսուցիչ պաշտօնավարած է Գարակէօզեան Որբանոց ին մէջ, ուր հիմնած է աշակերտական գրաշարատուն մը, եւ տպած մանկապատանեկան գրքոյկներու շարք մը։
Վերա Չըքընօղլու
Վերա Չըքընօղլու, ծնած է Իսթանպուլ։ Յաճախած է Անարատ Յղութեան Քոյրերու եւ ապա՝ Ֆրանսական Սէն Պէնուա վարժարանները։ Վկայուած է Իսթանպուլի Պողազիչի համալսարանի համակարգիչի ճիւղէն, մագիստրոսի վկայականով։ Կ՛ուսուցչագործէ Իսթանպուլահայ զանազան վարժարաններու մէջ, իբրեւ համակարգիչի դասատու։
Նաւասարդ
Տարուան գաղափարին ծագումը
Այսպիսով, 1 Յունուարը Նոր Տարուան սկիզբը համարելը բնաւ ալ պատմական իրադարձութեան հետ կապ չունի եւ ընդունուած է պայմանականօրէն: Բայց ժամանակի ընթացքին անիկա աւանդոյթի ուժ ստացած է: Այդ օրը, որ այսօր մեզի համար այնքան հարազատ ու անփոխարինելի դարձած է, ունի համեմատաբար նոր պատմութիւն:
Հայկական սովորութիւններ
Հայերը առանձին շուքով կը տօնէին Նաւասարդեան օրերը, որոնք ամէնէն հանդիսաւոր եւ ուրախալի տօնը կը համարուէին։
Տոպրակ կախելու սովորութիւնն ալ կար: Երդիքներէն կը կախէին գոյնզգոյն գուլպաներ, այն ակնկալութեամբ, որ անոնց մէջէն՝ Նոր տարուան նուէրներ կը յայտնուէին:
Արարողութիւններ
Նաւասարդեան տօնին առթիւ հաւաքուած բազմութիւնը իրեն հետ կը բերէր նաեւ տարուան պտուղներուն առաջին բերքը: Կը կատարուէին հանդիսաւոր արարողութիւններ, տեղի կ'ունենային ձիարշաւներ, եղջերուներու վազք եւ հազարաւոր աղաւնիներ կը թռցնէին: Նաւասարդի կամ Ամանորի աստուածը հայ դիցաբանութեան մէջ կը համարուէր պտուղներու պահապանը եւ մարդիկ կերակրողը: Անոր արձանը կը գտնուէր Բագաւանի մէջ, որ, ինչպէս ըսուած է, հեթանոս հայերու նշանաւոր ուխտատեղիներէն մէկն էր: Հոն կառուցուած էր առանձին հիւրանոց մը, ուր պատսպարան կը գտնէին եւ կը կերակրուէին օտարական անցորդներն ու եկուոր ուխտաւորները:
Ռուսիոյ դրօշ
Ռուսաստանի դրօշը սպիտակ, կապոյտ, եւ կարմիր գոյներով (վերէն վար), հաւասարաչափ հորիզոնական շերտեր ունեցող ուղղանկիւն պաստառ է՝ լայնքին եւ երկայնքին 2։3 յարաբերակցութեամբ։
Մաշտոցի Արձագանգ
Յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայկական եկեղեցական թերթեր
Լինքին Փարք
The Hunting Party (2014)
The Hunting Party-ն խումբին վեցերորդ եւ վերջին ալպոմն է, որ թողարկուեցաւ 2014-ի, Յուլիս 13-ին։ Ալպոմը հիմնականի մեջ կը հիշուի խումբին «Ելեկտրոնիկ» ձայնին մեկնումով, ներկայաձնելով աւելի «Հարտ» Ռոքային երանգ մը։ Ան ընդհանուր առմամբ ստացաւ դրական կարծիքներ։ Ալպոմը նաեւ կը ներկայացնէ երգեր Հելմեթի Բէյճ Համիլթոնին, Ռաքիմին, Սիսթմ օֆ ա Տաունի (System Of A Down) Տարոն Մալաքեանին եւ Ռէյճ ըկէնսթ Տը Մաշինզի (Rage Against The Machines) Թոմ Մօրելլօին հետ։ Խումբը, Թրթի սեքոնծ Թու Մարսին (30 Seconds To Mars) հետ մեկնեցաւ «Carnivores Tour» համերգներու շրջագայութեան։ The Hunting Party-ն կը գրաւէ 4-րդ հորիզոնականը Րիվոլվըռ-ի «2014-ի 20 լաւագոյն ալպոմներ» ցանկին մէջ։
1961 թուական
1961 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 61րդ տարին է 1958 • 1959 • 1960 • 1961 • 1962 • 1963 • 1964
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1961 մահեր
Ռուբէն Նաքեան
Ստեղծագործական Գործունէութիւն
Անոր «Խաչէն իջեցնելը» մոնումենտալ քանդակը՝ Մեծ եղեռնին նուիրուած յուշակոթողը (պրոնզափառ գիպս, 1972), դրուած է Նիւ Եորքի Սուրբ Վարդան եկեղեցիին մէջ։
Սարգիս Չիլինկիրեան
Կենսագրութիւն
Մահացած է 1916 թուականին, Կոշհիսարի մէջ, ժանտախտէ՝ 31 տարեկան հասակին։ Այլ տուեալով՝ սպանուած է Տէր Զօրի ճամբուն վրայ։
I Will Always Love You
Երգի Մասին
Պարտոնը քանի մը անգամ վերաձայնագրած է այս կատարումը, 1982 թուականին «Լաւագոյն հիւրանոցը Տեխասի մէջ» որպէս ֆիլմի «հիմնական երգը», 1995 թուականին որպէս զուգերգ կատարած է Վինսենթ Կելլ ի հետ, եւ 2009 թուականին եւս մէկ անգամ ընդգրկուած է ալպոմներէն մէկուն մէջ որպէս «աւելորդ երգ»։
Մաշտոց Ա. Քհնյ. Ոսկերիչեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայեր
1962 թուական
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:1962
Մարիամ Չիլինկիրեան-Ամբակումեան
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ գթութեան քոյրեր Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան ականատեսներ
Հերաթ
Հերաթ, քաղաք Աֆղանիստանի հիւսիս-արեւմուտքը, Հերաթ նահանգի վարչական կենդրոնը։ Բնակչութիւնը՝ ։ Ինքնաշարժային ճանապարհներու հանգոյց է, ունի օդակայան։
If I Lose Myself
«If I Lose Myself», ամերիկեան փոփ ռոք OneRepublic խումբի երրորդ սդուտիական ալպոմի՝ «Native»-ին (2013) երգը։ Երգը թողարկուած է 8 Յունուար 2013-ին : Երգին խօսքերուն հեղինակներն են Ռայան Տետերը, Պենի Պլանքոն, Պրենք Գացլը եւ Ճաք Ֆիլքինսը, արտադրիչներն են՝ Տետերը եւ Պլանքոն։ US Billboard Hot 100 շարքին մէջ երգը գրաւած է 74-րդ հորիզոնականը, իսկ Media Control Charts-ին մէջ (Գերմանիա)՝ 6-րդ հորիզոնականը։ 2014 թուական-ի սկիզբը Անգլիոյ մէջ երգը մեծ յաջողութիւններու հասաւ Counting Stars երգէն առաջ։
Տիգրան Պետրոսեանի անուան շախմատի տուն
Հասցէ
Տիգրան Պետրոսեանի անուան շախմատի տունը կը գտնուի Երեւանի կեդրոնը՝ Օղակաձեւ զբօսայգիին մէջ, Խանջեան փողոցի 50 հասցէով։
Հեշտոցային Արիւնահոսութիւն
Հեշտոցային անբնական եւ անկանոն դաշտանարիւնահոսութիւն
Հեշտոցային անբնական եւ անկանոն դաշտանաարիւնահոսութիւնը կը յայտնուի զանազան ազդակներով եւ ձեւերով: Անիկա կը յառաջանայ ձուարան ային խանգարումներով եւ անբնական արտադրութեամբ իգական սեռ ային ներծորոյթներով, որոնք ենթակայ են ուղեղի ենթատեսաթումբի (hypothalamus) եւ մակուղեղի (pituitary gland) ներգործութեան: Այս բոլորին որպէս արդիւնք տեղի կ՛ունենայ.
Ախտային արիւնահոսութիւն
Հեշտոցային արիւնահոսութիւնը բացայայտ է, սակայն ճշգրիտ ախտաճանաչումը կը կատարուի հետեւեալ գործընթացով.
Imagine Dragons
2009 թուականի փետրուար 1-ին, խումբը կը թողարկէ իրենց առաջին EP-ն՝ «Imagine Dragons» անուանմամբ։ Յաջորդ տարուա ապրիլի 1-ին կը թողարկեն մեկ այլ EP՝ Hell and Silence-ը։ Խումբը 2010 թուականին կը ճանչցուի իբրեւ ամէնապահանջուած խումբը 107.9FM-ի վրայ, ինչպէս նաեւ՝ 2010 թուականի լաւագույն ինտի խումբ Լաս Վեկասի մէջ։ 2011 թուականի նոյեմբերին Imagine Dragons-ը պայմանագիր կը կնքէ ամերիկեան ձայնագրութիւններու լէյպըլ Interscope Records-ի հետ։ Շուտով խումբը արտադրող Ալեքս Տա Կիդի հետ կը ձայնագրէ իրենց առաջին ձայնասկավառակ Հոլիուտի մէջ։
Հերակլ Ա․
Կրօնական գետնի վրայ, կը պատմուի, որ Հերակլէս եղած է շարժիչ ուժ քրիստոնէութիւնը տարածելու Պալքանեան կղզիներու մէջ։ Անոր խնդրանքով, Հռոմի Պապ Յովհաննէս IV ուղարկած է ուսուցիչներ եւ քրիստոնեայ միսիոնարներ Մակեդոնիա եւ Քրուաթիա։ Ան նաեւ փորձեր է բարեփոխումներ կատարել համայնքի հակամարտութեան եւ եկեղեցւոյ Քաղկեդոնի ժողովի կողմէ իր առաջարկի Monotheleh բանաձեւով, բայց չէ յաջողած։ Ըստ իսլամական աղբիւրներու՝ կը յայտնուի, որ գոյութիւն ունի նամակ մը Մուհամմէտ մարգարէի կողմէ ուղարկուած Հերակլէսի։
Մաշրու Լէյլա
Մաշրու Լէյլա (مشروع ليلى, նաեւ ճանչցուած իբրեւ Leila's Project) լիբանանեան 5 հոգիէ բաղկացած ռոք խումբը կազմուած է Պէյրութ, Լիբանան 2008-ին, երաժշտական նախագիծի մը ձեւով, Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանի մէջ։ Խումբը հրապարակած է չորս ալպոմ՝ «Մաշրու Լէյլա» (Mashrou' Leila) (2008), «Ռաասուք» (Raasük) (2013), «Իպն ալ Լէյլ» (Ibn El Leil ) (2015) եւ «Լիբանանեան Դպրոցը» (the Beirut School ) (2019), ինչպէս նաեւ «ԻՓ»ի մը՝ «Էլ Հալ Ռոմընսի» (El Hal Romancy) (2011) որ բուռն վէճերու առիթ տուած է, հոն արծարծուած երգիծական արտայայատութիւններուն եւ նիւթերուն պատճառով։
Կազմաւորում եւ առաջին շրջան
Խումբը կազմուած է Փետրուար 2008-ին, Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանին մէջ, երբ ջութակահար Հայկ Փափազեան, Կիթառահար Անտրէ Շըտիտ, եւ դաշնակահար Օմայա Մալաէպ «music jamming»ի հրաւէր մը կը տեղադրեն, թեթեւցնելու համար համալսարանականներուն վրայ դրուած ճնշումը, ինչպէս նաեւ՝ 2008-ի լիբանանեան անկայուն քաղաքական վիճակին առօրեան:
Նելսըն Մանտելա
Վաղ տարիներ եւ երիտասարդութիւն
Մանտելայի հայրը՝ Կատլա Հենրի Մփականիսուան, Կումուեզօ գիւղի առաջնորդն էր ։ Ան նշանակուած էր այդ պաշտօնին 1915-ին, ատկէ ետք, երբ նախորդ առաջնորդը, կառավարող ոչ սեւամորթ դատաւորի կողմէ, մեղադրուեցաւ կաշառակերութեամբ եւ հեռացուեցաւ պաշտօնէն: Սակայն Մանտելային տեղեկացուցին, որ նախորդին հեռացուցած են իշխանութեան անհիմն պահանջներուն չենթարկուելու համար։ Այդուհանդերձ գաղութային իշխանութիւններու հետ յարաբերութիւններու վատթարացումէն ետք Մանտելային ազատեցին իր պաշտօնէն, եւ ան ստիպուած եղաւ ընտանիքի հետ միասին տեղափոխուիլ Քունու՝ մնալով Տեմպուի գաղտնի խորհուրդի կազմի անդամ ։
Ուինսթըն Չըրչիլ
Երիտասարդ Տարիներ
Մօտ մէկ տարի Պանկալորի մէջ ծառայելէն յետոյ, ան ցանկութիւն կը յայտնէ միանալ Հնդկաստանի հիւսիս արեւմուտքին, Մալաքանտ լեռնային շրջանին մէջ, փուշթուններու ցեղերու դէմ պայքարող բրիտանական զինուորական արշաւախմբային կորպուսին, սա հարցին նոյնպէս անոր օգնութեան կը հասնէ բարձրաշխարհիկ շրջապատին մէջ ունեցած անոր մօր՝ լէյտի Ռենտոլֆի կապերը։ Սա ռազմական գործողութիւններու ընթացքին, որ աւելի վտանգաւոր ու դաժան էր քան Գուպայի մէջ, Չըրչիլը աչքի կ'ինայ խիզախութեամբ, ան ատոր մասին կը գրէ մօրը՝ «Սա աշխարհին մէջ, աւելի շատ ես կը ձգտիմ ձէռք բերել քաջի համբաւ, քան որեւէ այլ բանի»։ Իսկ իր տատիկին՝ հերցոկուհի Մարլպորօյին ուղղուած նամակին մէջ, ան կը քննադատէ սա գործողութիւններու անիմաստութիւնը եւ երկկողմանի դաժանութիւնը, -
Այս ամենը ֆինանսական առումով սնանկացուցիչ է, բարոյական առումով՝ անընդունելի, ռազմական առումով՝ անիմաստ եւ սխալմունք՝ քաղաքական առումով։»''
Սուտանէն Չըրչիլը կը վերադառնայ Հնդկաստան, համազգային մականախաղի մրցումներուն մասնակցելու համար, ուրտեղէն յաղթանակած վերադառնալէն յետոյ, 1899 թուականի Մայիս 5-ին, կը հրաժարի ծառայութենէն՝ անցնելով պահեստազօր։
Քաղաքական Արհեստի Սկիզբը
Նոյն թուականին ան կը հրատարակէ «Սավրոլա» վէպը, իր միակ խոշոր գեղարուեստական ստեղծագործութիւնը։ Որոշ գրականագետներ կը համարեն, որ «Սավրոլայ»–ի գլխաւոր հերոսի դերը հեղինակը ինքզինք նկարագրած է։
Ձի
Նկարագիր
Հայաստանի յայտնի է Ղարաբաղեան ձին. լեռնային հեծկան ձիերու ցեղ է, որն ստեղծուած է հնագոյն ժամանակներու՝ ժողովրդական ընտերասերմամբ (պարսկական, թուրքմենական հնագոյն, հետագային՝ նաեւ արաբական ձիերու ցեղերի ներազդմամբ)՝ Կուր եւ Արաքս գետերու միջեւ ընկած տարածքին։ Հայոց այրուձիի կը կազմի յայտնի էր որպէս լաւագոյն հեծկան։ Արտահանուած է Իրան, Ֆրանսա, Լեհաստան եւ այլ երկիրներ։ Աչքի կ'իյնայ գեղեցիկ մարմնակազմուածքով, իսկ հեզ վարքագծով նման է արաբական ձիերու։ Գլխի շարժումը թեթն է, իրանը՝ ուղիղ։ Մնդաւի բարձրութիւնը 145-150 սմ է, իրանի թէք երկարութիւնը՝ 145-150 սմ։ Օգտագործուած է Դոնի, այսրկովկասեան հանրապետութիւններու, Արեւմտեան Եւրոպայի մէկ շարք երկիրներու տարբեր ձիերու ցեղերի բուծման եւ բարելաւման նպատակաւ։ Սահմանափակ քանակով կը բուծէ ԼՂՀ տարբեր շրջաններու։
Ստուգաբանութիւն
Ձի անուանումն ունէ զուտ հայ ծագում: Մաս կը կազմէ կարգ մը կապակցութիւներու՝ ձիարշաւ, ձիարշաւարան, ձիաւոր, այրուձի, գետաձի:
Քայլուածքին Տեսակները
Բոլոր ձիերը կը տեղաշարժուին չորս հիմնական քայլուածքներով՝ հանդարտ վարգով, միջինը՝ 6.4 ք.մ./ժամ, զոյգատրոփ, միջինը՝13-19 ք.մ./ժամ, եռատրոփ  միջինը՝19-24 ք.մ./ժամ եւ քառատրոփ:
Համշէնցիներ
Համշէնցիներ (Hemşinli), Թուրքիոյ Հանրապետութեան մէջ և այնտեղէն Կովկաս ու Միջին Ասիա տեղահան եղած էթնիկ խումբ, որ պատմաբաններու, լեզուաբաններու, մարդաբաններու գերակշիռ մասի կողմէն կը բնութագրեն որպէս հայ էթնոսի մէկ հատուած։
Արամ Տիգրան
Արամ Տիգրան, (Aramê Dîkran, իսկական անունը Արամ Մելիքեան, 15 Յունուար 1934, Գամիշլի, Սուրիա - 8 Օգոստոս, 2009 Աթէնք, Յունաստան), ժամանակակից հայազգի երգիչ եւ երաժիշտ։
Կենսագրութիւն
Արամ Տիգրան ծնած է Սուրիոյ գտնուող Գամիշլի քաղաք։ Մասնագիտացած է ուտ նուագելու մէջ։ Քսան տարեկանին արդէն նուիրուած էր երաժշտութեան, երգած է երեք լեզուներով՝ քրտերէն, արաբերէն եւ հայերէն։
Արամ Տիգրանի զանազան լեզուներով երգելու պատճառը
Արամը հօրը հովանիին ներքեւ հասակ կը նետէ՝ իր մէջ վառ պահելով ազգին տառապանքն ու արհաւիրքը:
Մխիթար Հերացի
Մխիթար Հերացի, մ.թ. 12-րդ դարուն ապրած է հայ մեծանուն գիտնական, բժիշկ, բնագէտ եւ փիլիսոփայ, հայկական դասական բժշկութեան հիմնադիրը, արժէքաւոր Ջերմանց Մխիթարութիւն աշխատութեան հեղինակը։ 1989 թուականին Երեւանի պետական բժշկական ինսդիդուդի (հետագային՝ Երեւանի Պետական Բժշկական Համալսարան) անուանուած է անոր անունը։ ԵՊԲՀ ամէնէն առաջաւոր ուսանողները կը պարգեւատրուին Հերացիի անուանական կրթաթոշակով։
Արամ Տիգրան
Արամ Տիգրանի երգացանկը
Անոր երգերը, յատկապէս առաջին օրերուն, շատ սիրուեցան ու իրենց դրօշմը ձգեցին մանաւանդ Սուրիոյ Ճէզիրէի շրջանը (իր ծննդավայրը), որ կը գտնուի Սուրիոյ հիւսիս-արեւելքը:
Արամ Տիգրանի Տիարպէքիրի մէջ թաղուելու ցանկութիւնը
Արամ Տիգրանի Թուրքիոյ քաղաքացի չըլլալը պատճառ դարձաւ, որ թրքական իշխանութիւնները՝ Թուրքիոյ մշակոյթի, ներքին եւ արտաքին գործոց նախարարութիւնները մերժեն անոր ընտանիքին եւ Տիարպէքիրի քաղաքապետ Օսման Պայտեմիրի գլխաւորութեամբ ստեղծուած յուղարկաւորման յանձնաժողովի դիմումը՝ Տիարպէքիրի մէջ թաղելու Արամ Տիգրանը՝ իր վերջին ցանկութեան համաձայն: