cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հանրապետութեան հրապարակ (Երեւան)
Հանրապետութեան հրապարակին շուրջի շէնքերը կառուցուած են դեղին եւ վարդագոյն յատուկ տուֆ քարերով: 1971 թուականին հանրապետութեան հրապարակին կառուցման հեղինակները ստացած են ՀԽՍՀ պետական մրցանակը :
Աղեքսանտրիա
Տես նաեւ
Փիրէա
Անտալուսական Արաբերէն
Անտալուսական արաբերէն կամ արաբերէն լեզուի անտալուսական բարբառ (արաբ․՝ عربية أندلسية‎‎), Փիրենէեան թերակղզիի մէջ արաբական տիրապետութեան ժամանակաշրջանին ձեւաւորուած ալ-Անտալուս պետութեան (գոյութիւն ունեցած է ժամանակակից Սպանիոյ եւ Փորթուքալի տարածքին) 9-17-րդ դարերուն տարածուած արաբերէն լեզուի բարբառ ։ Ռեքոնքիստայի ժամանակաշրջանին սպանացիներու կողմէն խալիֆայութեան վերջին հենակէտ համարուող Կրանատայի ազատագրումէն ետք շուրջ՝ մէկ դարուան ընթացքին, Փիրենէեան թերակղզին կը մաքրուի արաբական ազդեցութենէն։ Սպանիոյ մէջ արաբախօսները կ'աքսորուին եւ հալածանքներու կ՛ենթարկուին այնքան ժամանակ, մինչ սպաներէնը կը դառնայ երկրի գերակայ լեզուն։ Սակայն, անտալուսական սպաներէնի օգտագործումը որոշ աստիճաններով կը շարունակուի ափրիկեան մայրցամաքին մէջ՝ Սպանիայէն աքսորուած արաբալեզու անձերու ջանքերով։
Անտալուսական արաբերէնը ներկայիս կ՛օգտագործուի անտալուսա-արաբական երաժշտութեան մէջ։ Վերջինս զգալի կերպով ազդած է Սֆաքսի, Ֆէսի, Ռապաթի եւ այլ քաղաքային բնակավայրերու բարբառներու ձեւաւորման գործին ։ Բացի այդ, ակնառու է անտալուսական արաբերէնի որոշակի ներգործութիւնը մոսարաբերէնի, սպաներէնի, քաթալոներէնի, փործուկալերէնի, դասական արաբերէնի, ինչպէս նաեւ թունիսեան եւ ալժիրական բարբառներու ձեւաւորման վրայ։ Անտալուսական բարբառը 9-15-րդ դարերուն դարձած է ալ-Անտալուսի բանաւոր խօսքի կարեւորագոյն բաղադրիչը։
Վերջին տարիներուն այդ երկրամասի մեծ մասը կը խօսէր արաբերէնով։ Անտալուսական բարբառի բանախօսներու թիւը կը կրճատուի Ռեքոնքիստայի հետեւանքով ։ 1567-ին Սպանիոյ թագաւոր Ֆիլիփ Բ.-ը կ՛ընդունէ արքայական հրամանագիր, որմով կ'արգիլուի արաբերէնի գրաւոր եւ բանաւոր ձեւերու օգտագործումը թագաւորութեան մէջ։ Անոր կը յաջորդէ մօրիսկներու (սպանաբնակ արաբներ) խոշոր ապստամբութիւնը, որ կը պսակուի անյաջողութեամբ։ Այնուամէնայնիւ, արաբերէնը Սպանիոյ մէջ որոշ քանակութեամբ կը խօսուի մինչեւ 17-րդ դարու սկիզբը վերջ՝ մինչեւ վերջին մօրիսկի արտաքումը Ֆիլիփ Գ. թագաւորի ընդունած հրամանագրով ։ Ինչպէս արաբախօս ցանկացած այլ երկիրներու մէջ, այնպէս ալ ալ-Անտալուսի, տարածուած արաբերէնի բառապաշարը եղած է շատ աղքատիկ եւ բաւականաչափ տարբերած է դասական արաբերէնէն։ Անտալուսի արաբերէնը կարգաբանօրէն կը պատկանի արեւմտաարաբական լեզուներու դասին
Վիքթոր Հիւկօ
Պատանեկութիւնը եւ գրական գործունէութեան սկիզբը
«Փարիզի Աստուածամօր տաճարը» վէպը կը հրատարակուի 1831-ին:
Բանաստեղծութիւններ
Հիւկօ հեղինակ է բազմաթիւ բանաստեղծութիւններու: Անոր բանաստեղծական երկերը հրատարակուած են քսանմէկ, իսկ յետ մահու՝ ութ հատորով:
Յօզէֆշթաթ
Բաժանմունքներ
Այս մասերէն միայն թէ Ալդլերխընֆելտ, Պրայթընֆելտ, Յօզէֆշթաթ, Շթրոցիկրունտ եւ Սբ. Ուլրիշէն փոքր մասեր կը կազմէին Յօզէֆշթաթը (այն ժամանակ 7-րդ թաղամաս): 1961 Վիտընի բաժանումէն ետք Յօզէֆշթաթ եղաւ 8-րդ թաղամասը, եւ 1962 անոր աւելցաւ Ալզերֆորշթաթի հարաւային մասը:
Սթիվըն Հոքինկ
Սթիվըն Ուիլիամ Հոքինկ, անգլիացի ֆիզիքոս-տեսաբան եւ տիեզերաբան, Քեմպրիճի համալսարանի տեսական տիեզերաբանութեան Կեդրոնի հիմանդիր եւ ղեկավար, գիտութեան մասսայականացնող։
Հիւանդութիւնը
Հոքինկը շարք մը դժուարութիւններով անցուցած է Օքսֆորտի մէջ սորվելու իր վերջին տարուայ դասընթացքները․ ան մի քանի անգամ ինկած է աստիճաններէն։ Խնդիրները առաւել վատ կը դառնան, եւ ան կը սկսի խոսելու ատէն յաճախ հնչիւնները կը տկարանան։ Անոր ընտանիքը կը նկատէ այս փոփոխութիւնները, երբ ան կը վերադառնայ տուն Սուրբ ծնունդի համար։ Շուտով բժշկական հետազոտութիւններ կը սկսին։ Շարժողական երակներուն հիւանդութեան ախտորոշումը կու տան այդ ժամանակ, երբ Հոքինկը դեռ ընդամենը 21 տարեկան էր (1963 թուական)։ Այդ ժամանակ բժիշկները կը հաղորդակցին, որ անոր ապրելու համար մնացած էր 2 տարի։
Յակոբ Տէր Յովհաննէսեան
Յակոբ Տէր Յովհաննէսեան, հայ բժիշկ, քաղաքական գործիչ։
Լիբանան-Սուրիա Սահմանը
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Լիբանանի աշխարհագրութիւն Ստորոգութիւն:Սուրիոյ աշխարհագրութիւն
Վիկտոր Տոլիձէ
Կենսագրութիւն
Ուսումնարանը աւարտելէ ետք, ընդունուած է Քիեւ ի առեւտրական հիմնարկը, ուր ուսանելու զուգահեռ յաճախած է երաժշտական դպրոց եւ հետեւած՝ ջութակի եւ երգահանի դասարաններու։ 1917-ին աւարտած է ուսումնարանը եւ վերադարձած՝ Վրաստան, ուր սկսած է զբաղիլ երաժշտութեամբ։
191 (թիւ)
191 (հարիւր իննսունմեկ)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ է 190-ի եւ 192-ի միջեւ
Ասկերան
Պատմութիւն
Նշանաւոր է ԺԸ. դարու կէսէն։ Ռուսական բանակի զօրանոց եղած է։ Ասկերանի մէջ պահպանուած է Բերդ ամրոցը (Մայրաբերդ. 1788-1789), ուր պատերազմի տարիներուն կը գտնուէր Ասկերանի պաշտպանական շրջանի ռազմական կեդրոնը։ Մինչեւ խորհրդային կարգերու հաստատումը Ասկերան գիւղ էր Ռուսական կայսրութեան Շուշի գաւառին մէջ։ 1978 - 1991-ին Ազրպէյճանական ԽՍՀ-ի Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզի Ասկերանի շրջանի վարչական կեդրոնն էր, իսկ 1991-ին Արցախի Հանրապետութեան Ասկերանի շրջանի կեդրոնը։
Խոռոչատապ
Խոռոչատապ՝ քիթ ի խոռոչներու բորբոքում: Խոռոչները կը գտնուին գլխուն որոշ վայրերու մէջ, յատկապէս քիթին շրջապատը, որոնք հաւաքաբար կը կոչուին քիթի խոռոչներ:
Առողջ խոռոչներ
Խոռոչները բոլորն ալ ոսկր ային խորշեր են, որոնց ներքին մակերեսը ծածկուած է յատուկ խլնաթաղանթով մը, որ շարունակութիւնն է քիթին խլնաթաղանթին: Խոռոչներու խլնաթաղանթը շարունակ կ'արտադրէ որոշ քանակութեամբ խլնաթաղանթային մաքուր հեղուկ մը, որ կը հոսի յատուկ անցքերէ դէպի քիթ:
Մասնակի եւ անմիջական խոռոչատապ
Մնայուն խոռոչատապի պարագային,
Խոռոչատապէն դարմանուելու միջոցներ
Երբեմն դեղերու գործածութիւնը անբաւարար կ'ըլլայ: Բորբոքած խոռոչներուն խլնաթաղանթը ենթակայ կ'ըլլայ սուր ճնշումի կուտակուած թարախով, ուստի վիրաբուժական գործողութիւն մը կը դառնայ պարտաւորիչ :
Խոռոչատապ՝ առանց քիթի հիւանդագին երեւոյթներու
Խոռոչատապ կրնայ յառաջանալ առանց քիթի հիւանդագին երեւոյթներու:
Ուքրանիա
Ծագումնաբանութիւն
Ըստ աւանդական տեսակէտի, որ ձեւաւորուած է ռուսական եւ լեհական պատմագրութեան ազդեցութեան ներքեւ Ուքրանիա բառը սլավոնական ծագում ունի, որ կը նշանակէ սահմանի մօտ։"
Մանուկներու Կոտորած
Մանուկներու կոտորած, նոր-կտակարանային պատմութեան դրուագ՝ նկարագրուած Մատթէոսի Աւետարանին մէջ։ Փոխաբերական իմաստով ասոյթը կը նշանակէ չափազանց դաժան վերաբերմունք անպաշտպաններու նկատմամբ։ Սպանուած մանուկներուն քրիստոնէական եկեղեցին դասած է սուրբ նահատակներու շարքը։ Ուղղափառ եկեղեցին անոնց յիշատակը նշում է (11 Յունուարիին), կաթոլիկ եկեղեցին՝ դեկտեմբերի 28-ին :
Ուքրանիա
Կիեւի Ոսկէ Դար
Կիեւեան Ռուսիան հիմնած են ռուս մարդիկ, վարեագները, որոնք սկզբը բնակեցան Լադոգայի եւ Նովգորոդի շրջակայքին մէջ, այնուհետ աստիճանաբար տեղաշարժեցան հարաւ վերջապէս մօտաւորապէս 880-ին հասան Կիեւ։ Կիեւեան Ռուսիան կ'ընդգրկէր Ժամանակակէն Ուքրանիոյ, Բելառուսիոյ արեւմտեան մասը, որուն գերակշռող մասը ժամանակակէն Ռուսիոյ տարածքին մէջէ։ Համաձայն սկզբնական գրառումներու ռուսական էլիտան կազմաւորուած է Սկանդինավիայի վարեագեաններէն։ 10-11-րդ դարերուն, ան կը դառմայ Եւրոպայի մեծագոյն եւ ամենահզոր պետութիւնը։ Յաջորդ դարերուն, ան ուքրանացիներու եւ ռուսերու համար ազգային ինքնագիտակցութեան հիմք կը ձեւաւորէ։ Ժամանակակէն Ուքրանիոյ մայրաքաղաք Կիեւը հը դարռնայ Ռուսիոյ ամենակարեւոր քաղաքը։
11 եւ 12-րդ դարերուն քոչվոր թուրք ցեղերու կողմիէն մշտական յարձակումները բերին սլաւոնական ժողովուրդներու զանգվածային տեղահանման դէպի հիւսիս՝ աւելի անվտանգ անտառային շրջաններ։ 13-րդ դարու մոնկոլական ներխուժման հետեւանքով Կիեւան Ռուսիան դատարկուեցաւ, իսկ Կիեւը 1240 թ. ամբողջովին աւերուեցաւ ։ Ուքրանիոյ ներկայիս տարածքը Կիեւեան Ռուսիայէն յաջողած է պահպանել Գալիչի եւ Վոլհինիայի տարածքները, որոնք միացած են կազմաւորել Գալիցիա-Վոլհինիա պետութիւնը։
Ընդհանուր Տեղեկութիւններ
Կարպատեան լեռների հիւսիսային մասը կը հասնի Ուքրանիոյ արեւելեան մասին։ Երկրի ամենաբարձր կէտը Գովերլա լեռն է, որուն բարձրութիւնը կը կազմէ 2061 մ։ Ուքրանիոյ տարածքի մեծ մասը կը զբաղեցնեն Սեւ Ծովու հիւսիսին մէջ տարածուող տափաստանանման շրջանները։ Ուքրանիան համարեայ կը կիսուի երկու հաւասար մասերու Դնեպր գետով, որ կը տարածուի ամբողջ Ուքրանիայով հիւսիսէն հարաւ։ Ան կը թափուի Սեւ ծով Ղրիմ թերակղզիին հիւսիս Հարաւային Բուգի եւ Դնեստրի գետաբերաններու մօտ։ Սահմանը Ռուսիոյ հետ երկրէ երկիր ամենաերկար սահմանն է, ան կը տարածուի նաեւ Ազովի ծովով։
Ռելիեֆ
Ուքրանիոյ տարածքի մեծ մասը կը զբաղեցնեն սովորական հարթավայրեր, ծովու մակարդակէն միջինին մէջ 175 մ բարձրութեամբ։ Հարթավայրերը շրջապատուած են լեռներով արեւմուտքին եւ հարաւին մէջ, Ուքրանիոյ տարածքին մէջ գտնուող հարթավայրերու մեծ մասը տեղաբաշխուած են Արեւելաեւրոպական հարթավայրի հարաւ արեւմտեան մասին մէջ։ Հարթավայրերը ունին բազմաթիւ բարձրադիր եւ ցածրադիր շրջաններ, որոնք առաջացած են Արեւելաեւոպական պլատֆորմի հիմքերու ոչ հաւասար բիւրեղացման հետեւանքով։ Ուքրանիոյ տարածքին մէջ կը գտնուին հետեւեալ ցածրավայրերը՝ հիւսիսին մէջ Պոլեսեան, երկրի կեդրոնին մէջ Մերձդնեպրեան եւ հարաւին էջ Մերձսեւծովեան ցածրավայրերը։ Ուքրանիոյ տարածքի բարձրավայրերն են՝ Վոլինեան, Պոդոլեան, Մերձդնեպրեան, ինչպէս նաեւ հետեւեալ բլրաշարերը՝ Տովրիները արեւմուտքին մէջ, Սլովեչանսկ-Օվրուչանսկի բլրաշարը հիւսիսին մէջ, Դոնեցի բլրաշարը եւ Մերձազովեան դաշտավայրը հարաւ արեւելքին մէջ։ Երկրի տարածքի մօտ 5 % կը զբաղեցնեն լեռները՝ Ուքրանիան Կարպատները (բարձրութիւնը՝ 2061 մ) հարաւ-արեւմուտքին մէջ եւ Ղրիմի լեռները Ղրիմի թերակղզոո հարաւին մէջ։
Կլիմա
Միջին բազմամեայ օդի ջերմաստիճանը կը կազմէ՝ Յունուարին −5 °C, Յուլիսին +20 °C։
Գործադիր Իշխանութիւն
Կառավարութեան կազմի մէջ կը մտնհեն փոխվարչապետներ (կը վերահսկեն մի քանի նախարութիւններ եւ գերատեսչութիւններ), նախարարներ (կը ղեկավարուին նախարարութիւնները) եւ գերատեսչութիւններու ղեկավարներ, որոնք նախարարական պաշտօն չեն զբաղեցներ, սակայն պաշտօնապէս իրենց կարգավիճակով նախարարներուն հաւասար են։ Կառավարութեան քանակական կազմը եւ կառուցուածքը (փոխվարչապետներու, նախարարներու եւ գերատեսչութիւններու ղեկավարներու քանակը) օրէնքով չեն կարգաւորուիր եւ կը սահմանուին նախագահի կողմէն։
Դատական Իշխանութիւն
Ուքրանիոյ Սահմանադրական դատարանը առանձին, ընդհանուր իրաւասութիւններու դատարաններէն անկախ դատարան է։
Քաղաքական Կուսակցութիւններ
Կուսակցութիւններու գործունէութիւնը կը կարգաւորուի գործող օրէնսդրութեամբ, որ պարբերաբար վերանայման կ'ենթարկուի։ 2012 թ Հոկտեմբերի դրութեամբ կը գործէ կուսակցութիւններու վերաբերեալ 2011 թ Նոյեմբերին ընդունուած օրէնքը։ Համաձայն այդ օրէնքի՝ կուսակցութիւն ստեղծելու իրաւունք ունին երկրի ցանկացած 30 քաղաքացի։ Կուսակցութիւնը պէտք է գրանցուի արդարադատութեան նախարարութեան մէջ եւ կուսակցական գործունէութիւն սկսելու համար պետք է ապացոյց ներկայացնի, որ երկրի բոլոր մարզերուն մէջ ունի իր անդամները։ Բոլոր կուսակցութիւնները պարտաւոր են ընդունիլ Սահմանադրութիւնը որպէս Ուքրանիոյ հիմնական օրէնք։
Արտաքին Քաղաքականութիւն
1918-1922 թթ Ուքրանիան դիւանագիտական յարաբերութիւններ ունէր Լեհաստանի, Պուլկարիոյ, Թուրքիոյ, Վատիկանի, Դանիայի, Նորվեկիայի, Շուետիայի, Շվեյցարիայի, Իրանի, Ռումինիայի, Լիտվայի, Լատվիայի, Ֆինլանդիայի, Էստոնիայի, Վրաստանի, Աւստրիայի եւ Չեխոսլովակիայի հետ։ 1945 թ դարձաւ ՄԱԿ-ի, այնուհետեւ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի, Աշխատանքի միջազգային կազմակերպութեան (ԱՄԿ) անդամ։ Խորհրդային Ուքրանիոյ առաքելութիւնը ՄԱԿ-ին կից որոշուեցաւ Վիեննայի, Փարիզի, Ժնեւի, Նիւ Յորքի մէջ։ 1948 թ Ուքրանիան առաջին անգամ դարձաւ ՄԱԿ-ի Անվտանգութեան խորհուրդի ոչ մշտական անդամ։ Մինչեւ 1991 թ Լեհաստանը, ԳԴՀ-ն, Չեխոսլովակիան, Հունգարիան, Ռումինիան, Պուլկարիան, Հարաւսլաւիան, Կանադան, ԳԴՀ-ն, ԱՄՆ հիւպատոսութիւններ ունէին Կիեւի մէջ, իսկ Պուլկարիան, Կուբան, Հնդկաստանը եւ Եգիպտոսը՝ Օտեսայի մէջ։ 1991 թ ետք, Ուքրանիան վերականգնեց դիւանագիտական յարաբերութիւնները աշխարհի պետութիւններու մեծ մասի հետ։ Որովհետեւ ՌԴ ԽՍՀՄ-ին պարտքի փոխարէն իրեն վերցուց Ուքրանիոյ արտերկրներուն մէջ գտնուող նախկին դեսպանատները, ապա պետութիւնը բոլորովին մնաց առանց դեսպանատներու՝ բացառութեամբ ԱՄՆ-ում գտնուող դեսպանատանը։ ՌԴ եւ Բելառուսի հետ միասին Ուքրանիան դարձաւ ԱՊՀ հիմնադիրը, թէեւ յետագային որոշակիօրէն հեռացաւ անորմէ։ 1997 թ Մայիս 31-ին ՌԴ եւ Ուքրանիոյ նախագահները ստորագրեցին ընկերութեան, համագործակցութեան եւ գործընկերութեան պայմանագիր, որ վավերացուեցաւ Գլխաւոր ռադայի եւ Պետական դումայի կողմէն։ 1999 թ Մայիս 14-15 Լվովի մէջ կայացած Կեդրոնական Եւրոպայի պետութիւններու նախագահներու հանդիպման Կուչման յայտարարեց, որ Ուքրանիան կ'երթայ «եւրոպական ուղիով» եւ սերտ կապեր կը հաստատի ԵՄ հետ։ Դատապարտելով 1999 թ գարնան Հարաւսլաւիայի ռմբակոծութիւնները՝ ուքրանացի դիւանագետները իրենց միջնորդական դերակատարութիւնը առաջարկեցին Բալկանների հակամարտութեան լուծման գործին մէջ։
Զինուած ոյժեր
Ուքրանիան զգալի դեր կը խաղայ խաղաղապահ գործողութիւններուն մէջ։ Ուքրանական զորքերը տեղաբաշխուած են Կոսովոյի մէջ որպէս ուքրանիա-լեհական գումարտակի մաս։ Ուքրանական զորքեր տեղաբաշխուեցան նաեւ Լիբանանի մէջ, որպէս ՄԱԿ-ի ժամանակաւոր ոյժերի մաս՝ հրադադարը պահպանելու նպատակով։ Տեխնիկական սպասարկման եւ ուսումնական գումարտակ տեղակայուեցաւ նաեւ Սիերա Լեոնեի մէջ։ 2003-2005 թթ ուքրանական զորքերը լեհական հրամանատարութեան ներքո մեկնեցան Իրաք որպէս միջազգային կոալիցիոն ոյժերու մաս։ Ուքրանական բանակի զինծառայողներիւ թիւին աշխարհին մէջ, կը կազմէ շուրջ 562։
Տնտեսութիւն
Ուքրանիան կը պատկանի արդիւնաբերաագրարային երկիրներու բաժինին։ Ըստ ազգային մրցունակութեան՝ ան 2012 թ աշխարհին մէջ, զբաղեցուցած է 73-րդ տեղը։
Արդիւնաբերութիւն
Ուքրանիոյ անտառային ռեսուրսները սահմանափակ են եւ կը կազմեն երկրի տարածքի 14, 3%-ը։ Անտառներու հիմնական մասը կը գտնուի Կարպատներու, Պոլեսիէի եւ Ղրիմի լեռներուն մէջ։ Տարածուած են ծառերու թանկարժէք տեսակներ՝ հաճարենի, կաղնի, եղեւնի, սոճի, հացենի։
Հմայեակ Ազատեան
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ հանրային գործիչներ Ստորոգութիւն:Հայ թատերագիրներ
ՄիԿ-31
Արտածում
Սուրիան պատուիրեց 8 ՄԻԿ-31E ինքնաթիռ 2007-ին։
Կարի մեքենայ
Կարի մեքենայ, կը կիրարկուի կարի, հիւսուածեղէնի, կօշիկի, ինչպես նաեւ առօրեայ կեանքին մէջ։
Գրիգոր Եղիազարեան
Գրիգոր Եղիազարեան, հայ երաժշտահան, մանկավարժ եւ հասարակական գործիչ ։
Յակոբ Մատթէոսեան
Թէեւ մեծ դրամագլուխ մը չունէր, բայց ունէր գործի մարդու տաղանդ եւ լաւ կերպով սորուած ըլլալով իր արհեստը, յաջողութիւն գտնելու դժնդակ պայքարները չունեցաւ, սկիզբէն իսկ յաջող հանդիսացաւ եւ մինչեւ վերջը պահեց այդ արուեստին մէջ առաջնակարգ դիրք։
Հերոսներու հրապարակ (Պուտափեշթ)
Հրապարակը երկու կողմէն շրջապատուած է նեոկլասիցիզմի ոճով կառուցուած երկու շինութիւններով` Կերպարուեստի թանգարանով եւ Միւչառնոկ արուեստի սրահով։
Լիբանան
Պետական կառոյցը
Հանրապետութեան ժողովրդավարական քաղաքական համակարգը եւ խօսքի ու հաւատքի սահմանադրականօրէն ձեւակերպուած ազատութիւնները լայն ճանապարհ կը հարթեն քաղաքական կուսակցութիւններու առջեւ։
Աշխարհագրութիւն
Լիբանանը լեռնային երկիր է։ Հարաւ-արեւմուտքէն հիւսիս-արեւելք կ'երկարին Լիբանանի լեռները մինչեւ 3083 մ. (Քուրնըթ ալ-Սաուտա լեռ) բարձրութեամբ։ Առափնեայ մասը 1.5-15 քմ. լայնքով հարթավայր է։ Ափերը ցածրադիր են, թոյլ կտրտուած ծոցերով, ափագիծը՝ 200 քմ.։ Տարածուած են աւազաբլուրները եւ ժայռոտ հրուանդանները, որոնք կը յառաջացնեն բնական նաւահանգիստներ (Պէյրութ, Թրիփոլի, Սուր): Լիբանանի եւ Անդրլիբանանի (երկրի սահմաններուն մէջ կը գտնուին միայն արեւմտեան լանջերով) լեռներու միջեւ կ'երկարի Պեքաա միջլեռնային հովիտը (8-14 քմ. լայնքով, 750-900 մ. բարձրութեամբ):
Ներքին ջուրեր եւ հողեր
Գետերը մեծ չեն, ամրան յաճախ կը չորնան։ Մեծ գետերը՝ Էլ-Լիթանին եւ էլ-Ասին, կ'օգտագործուին ոռոգման համար եւ հիտրօուժերու աղբիւրներ են։ Առափնեայ մասերուն մէջ եւ լեռներու ստորին լանջերուն տարածուած են նարնջագոյն, աւելի բարձր մասերուն մէջ՝ մոխրանարնջագոյն քարքարոտ հողերը։
Լիբանանի Տեսարժան Վայրերէն
Քարայրը Մեթն-Քեսրուան շրջանին եւ յատկապէս Նահր Քէլպի կիրճին մէջ կը գտնուի եւ կ՛երկարի 2130 մեթր տարածութեան վրայ:
Համայնքին քաղաքական կառոյցը
Լիբանան տասնամեակներ շարունակ հանդիսացած է հայ երեք աւանդական կուսակցութիւններու կեդրոնատեղին, կամ անոնց կարեւորագոյն օղակներէն մէկը: Լիբանանի մէջ կը գտնուին բազմաթիւ հայկական եկեղեցիներ, ինչպէս նաեւ Սփիւռքի հսկայ կառոյցներ, ինչպէս՝ «Համազգային» մշակութային միութիւնը, Հայ մարմնակրթական ընդհանուր միութիւնը (Հ.Մ.Ը.Մ.), Հայ մարզական միութիւնը (Հ.Մ.Մ.) եւ այլն:
330 (թիւ)
330 (երեք հարիւր երեսուն) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 329-ի եւ 331-ի միջեւ
Փողոցի Թերթ
Այդուհանդերձ, ժամանակակից ձեւաչափով եւ ակնյայտ գործարք ձեւով փողոցի թերթերը լայնօրէն տարածում գտան միայն 1990-ականներու վերջերը՝ Նիւ Եորքի մէջ 1989-ին Street News-ի ստեղծման պահէն ։
Ստեփանոս Լեհացի
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ փիլիսոփաներ
Հանրապետութիւն
Հանրապետութիւն
Հանրապետական կառավարման համակարգի պարագային իշխանութիւնը կը ձեւաւորուի ուղղակի կամ անուղղակի ընտրութիւններու միջոցով, որուն պարագային ժողովուրդը կը մասնակցի իշխանութեան ձեւաւորման գործընթացին։ Կ'առանձնանան հանրապետական կառավարման համակարգի 3 տեսակներ՝
Հռիփ Կանանեան
Տես Նաեւ
Ստորոգութիւն:Հալէպ ծնածներ Ստորոգութիւն:Կրթական մշակ Ստորոգութիւն:Մանկապարտիզպանուհի Ստորոգութիւն:Խաչուհի Ստորոգութիւն:Համազգայինի Սուրիոյ Շրջ. Վարչութեան ատենապետուհի Ստորոգութիւն:Օգնութեան Խաչի Սուրիոյ Շրջ. Վարչութեան ատենապետուհի Ստորոգութիւն:Ատենապետ Ստորոգութիւն:Հասարակական գործիչներ Ստորոգութիւն:Մտաւորական
Յովսէփ Նալպանտեան
Յովսէփ Նալպանտեանի Ստեղծագործութիւնները՝ վերջին երեք գիրքերը
Գ.- «Սիրոյ Մատեան», հրատարակուած՝ Լոս Անճելըս, 2016-ին, 650 էջ: Այս իւրայատուկ եւ ծաւալուն գիրքը կ՛ընդգրկէ 413 գրողներու 712 բանաստեղծութիւն. առաւել, էջերու ներքեւի բաժինը կան համաշխարհային այլ գրողներու խօսքերը՝ նուիրուած սիրոյ:
«Յովսէփ եւ Գարոլին Նալպանտեան» մատենաշարի՝ ցարդ լոյս ընծայուած հետեւեալ հրատարակութիւնները
3- Յովսէփ Նալպանտեան, «Լոյս» հանրագիտակ, թիւ 6: Երեւան, 2009, 366 էջ, տպաքանակ՝ 3000:
32- Վանօ Եղիազարեան «Գրիգոր Նարեկացին եւ 10-րդ դարի Հայ գրականութիւնը»: Երեւան, 2018, 560 էջ, տպաքանակ՝ 320:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հալէպ ծնածներ Ստորոգութիւն:1958 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Դասախօս Ստորոգութիւն:Բարերար Ստորոգութիւն:Հրատարակիչ Ստորոգութիւն:Գրողներ Ստորոգութիւն:Գրականագէտ-մատենագէտ Ստորոգութիւն:Թարգմանիչ Ստորոգութիւն:Հասարակական գործիչներ Ստորոգութիւն:Հրապարակագիրներ Ստորոգութիւն:Մտաւորական
Ջերմուկ (քաղաք)
Ջերմուկ, քաղաք Հայաստանի Վայոց Ձորի մարզին մէջ, մարզկեդրոնէն 50 քմ հիւսիս-արեւելք, Արփա գետի ակունքին։ Հայաստանի երեք առողջարանային քաղաքներէն մէկն է։ Կը գտնուի Երեւանէն 173 քմ հեռաւորութեան վրայ։
Պատմութիւն
Ջերմուկը ոչ միայն բազմաթիւ աւանդավէպերու բնաշխարհ է, այլեւ քաղաքին ու մերձակայքին մէջ սփռուած են բազմաթիւ պատմամշակութային յուշարձաններ ու տեսարժան կառոյցներ, արկածախնդրութեան սիրահար զբօսաշրջիկներուն համար գոյութիւն ունին բազմաթիւ անդնդախոր ձորեր ու բարձր ժայռեր, քարանձաւներ ու որսատեղիներ (Արփա-Սեւան փապուղի, Կեչուտի ջրամբար, Գնդեվանք, Վարդանի քար, Գլաձորի միջնադարեան համալսարան, Նորավանքի համալիր եւ այլն) հարուստ բացօթեայ թանգարան մը։ Յատկապէս գեղեցիկ է ջերմուկեան ձիւնառատ, փափուկ եւ արեւոտ ձմեռը։ Հարկ է նշել, որ արեւոտ ու պայծառ օրերու քանակով քաղաքը նախկին միութենական առողջարաններու մէջ կը զբաղեցնէր առաջին տեղերէն մէկը։ Ձմեռնային հանգիստի, բուժման եւ մարզաձեւերու համար բարենպաստ կլիմայական ու բնական պայմաններու առկայութիւնը միշտ դէպի առողջարանային քաղաք կը հրաւիրէ ձմեռնային հանգիստի սիրահարները։
Առողջարաններ
Ջերմուկի ջուրերը քիմիական կազմով կը նմանին Ժելեգնովոդսկի եւ Կառլովի Վարիի հանքային ջուրերուն։ Առողջարանային բուժման համալիրը կ'ընդգրկէ հանքային տաք ջուրի ներքին եւ արտաքին օգտագործումը, բուժական սնունդը, մարմնամարզութիւնը, քայլաբուժութիւնը, կլիմայական եւ մարձումի կազդուրման (ֆիզիոթերափի) միջոցառումները, դեղորայքային բուժումը եւ առողջարանային բաժինը։
Քաղաքաշինութիւն
Արփայի կիրճին վրայ կառուցուած մեծ կամուրջը (1975) հնարաւորութիւն կու տայ բնակելի շինարարութիւնը կեդրոնացնել ձորի ձախափնեակին մէջ (երկու փոքր շրջաններ 6000 եւ 9000 բնակիչի համար, Կեչուտ գիւղի նոր թաղամասը)։
Պատմամշակութային Կառոյցներ
Ջերմուկի անտառային կածանին մէջ կը գտնուի ֆետայիներուն նուիրուած արձաններ, որոնց հեղինակն է քանդակագործ Յովհաննէս Մուրատեանը։
Ջերմուկի Ճոպանուղին
Ճոպանուղիին երկարութիւնը 1000 մեթր է։ Վարի եւ վերի յենասիւներուն միջեւ եղած բարձրութեան տարբերութիւնը 400 մեթր է։ Ամէնէն բարձր կէտը կը գտնուի 2480 մեթր բարձրութեան վրայ, ուր կը գործէ ճաշարան-սրճարան մը։ Ունի երկու ճոպանուղի։ Առաջինին երկայնքը 1450 մեթր է, երկրորդինը՝ 1550։ Տեղերու թիւը՝ 200։ Վարի մասը կը գործէ սահատախտակներու եւ դահուկներու վարձոյթի կէտ մը, սրճարան մը եւ կարատուն մը։
1912 թուական
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1912 ծնունդներ
Shape of You
Տեսահոլովակ
30 Յունուար 20017-ին տեղի ունեցաւ երգի պաշտօնական տեսահոլովակի նախադիտումը Շիրընի «YouTube» պաշտօնական ալիքին մէջ : Այնտեղ նկարահանուած են ամերիկացի նորաձեւութեան տիպար եւ պարուհի Ճեյնի Փեկուսքին եւ արհեստավարժ սումո Յամամոտոյամա Ռյուտան (ավելի հայտնի է որպես Յամա): Տեսահոլովակի արտադրողն է Ճեյսոն Քոինկը : 2017 թվականի մայիսի 8-ին, պրեմիերայից 98 հետո, երգը դարձել է յութուբի այն երգերից, որոնք կարճ ժամանակում ստացել են մեկ միլիարդ եւ ավելի դիտում : Մայիս 30-ի դրութեամբ «Youtube»-ի մէջ երգը ունի 1.272.446.525 դիտող, եւ այն կայքի 34-րդ ամենադիտուած հոլովակն է :
Սարիբեկ Փոշոտեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:11 Յունիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:1937 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1990 մահեր
Միսաք Թորլաքեան
Կենսագրութիւն
Երկրորդ Աշխարհամարտի ընթացքին, Գարեգին Նժդեհի եւ Դրոյի կողքին, Թորլաքեան կարեւոր ներդրում ունեցաւ Պալքաններու հայութեան անվտանգութիւնը ապահովելու դժուարին գործին մէջ։ Իսկ Աշխարհամարտի աւարտին, Թորլաքեան պատասխանատու մասնակցութիւն բերաւ Դրոյի նախաձեռնած հայ ռազմագերիները փրկելու աշխատանքներուն։
1952-ին Թորլաքեան անցաւ Մ. Նահանգներ եւ հաստատուեցաւ Քալիֆորնիա, ուր կուսակցական գործերը շարունակեց մինչեւ իր վերջին տարիները, երբ հիւանդութեան պատճառով կը մահանայ 1968-ին։
Հայկական Կարի Տեսակներ
Հայկական կարի դպրոցներ
Աշխարհագրական տարածքներուն անուններով բացուած են ստեղծագործական դպրոցներ, որոնցմէ նշանաւորներն էին` Այնթապի կար, Մարաշի կար, Սվազի կար եւ այլն:
Պարսից Ծոց
Պարսից ծոց կը թափի Տիգրիս եւ Եփրատ երկու գետերէն յառաջացած մեծ գետը՝ Շաթ-ալ-Արապ անունով։
Ովկիանագրութիւն
Ծոցը կազմուած է Իրան էն եւ Իրաք էն բխող գետերուն ջուրերով (մօտաւորապէս 2000 քառ. մեթր իւրաքանչիւր երկվայրկեան):
Կղզիներ
Պարսից ծոցը ունի բազմաթիւ կղզիներ, որոնցմէ է օրինակ Պահրէյն ը: Աշխարհագրականօրէն ամէնէն մեծ կղզին Գէշմ ն է, որ կը գտնուի Հորմուզի նեղուց ին մէջ եւ կը պատկանի Իրան ին: Ծոցին նշանաւոր կղզիներէն են նաեւ Մեծ ու փոքր Թանպերը եւ Քիշ կղզին, որոնք կը մատակարարուին Իրան ին կողմէ, Պուպիան, որ կը մատակարարուի Քուէյթ ին կողմէ, Թարութը, որ կը մատակարարուի Սէուտական Արաբիոյ կողմէ, իսկ Տալմա ն, որ կը մատակարարուի Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններ ուն կողմէ: Վերջին քանի մը տարիներուն աւելցած են նաեւ արհեստական կղզիներ՝ զբօսաշրջիկներուն ուշադրութիւնը գրաւելու համար:
Փիոթըր Չայքովսքի
Կենսագրութիւն
1868 թուականէն հանդէս եկած է նաեւ որպէս երաժշտական քննադատ, 1887 թուականէն՝ գեղարուեստական ղեկավար։
Հայ Կապոյտ Խաչի Զաւարեան վարժարան
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմէն ետք
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմէն ետք, Բարեգործականի «Ազգային» եւ Հ․Կ․Խ․ «Զաւարեան» դպրոցները կը միանան «Ազգային-Զաւարեան Միացեալ վարժարան» անուան տակ։ Կը շարունակել գործել զատ շէնքերու մէջ․ «Ազգային»ը Ս․ Յակոբ եկեղեցուոյ կից շէնքին մէջ, իսկ «Զաւարեան»ը իր շէնքին մէջ։
70-ամեակի տօնակատարութիւն
1998 թուականի Յունուար ամսուան վերջաւորութեան, մէկ շաբթուան տեւողութեամբ ձեռնարկներով, տօնակատարուեցաւ «Զաւարեան» ակումբ-դպրոցի 70-ամեակը։ Փառատօնին ընթացքին, ակումբին մէջ գործող բոլոր միութիւնները ծրագրուած միասնական ձեռնարկներով հանդէս եկան։ Այսպէս՝
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայկական կրթական հաստատութիւններ Ստորոգութիւն:Յունաստան
Խոյր
Պատմութիւն
ԺԲ. դարէն խոյրերուն տեսքը դարձած է որոշակի կոնաձեւ, գագաթին կ'ամրացուի փոքրիկ խաչ մը։ Հայ հոգեւորականներու այժմեան խոյրերուն ձեւը, որ փոխ առնուած է կաթոլիկ եկեղեցիէն, սկիզբը գործածած են Կիլիկիոյ հայկական պետութեան հոգեւորականները։ Այժմ կը կրեն եպիսկոպոսները եւ կաթողիկոսները։
Ազատութեան արձանը
Պատմութիւն
Շինարարութիւնը կ'աւարտի 22 Ապրիլ 1886-ին։
Թովմաս Նազարբէկեան
Հայոց բանակին բերած իր ներդրումը
Հայաստանի անկախութեան հռչակումէն ետք, Նազարբէկեանի որոշումով, հայ զինուորը կ'ունենայ իր յատուկ համազգեստը` ռուսականի փոխարէն, հայերէնի կը թարգմանուի զինուորական կանոնագիրքը ու հայերէնով կը տրուին հրամանները:
Հայկական Սօսի
Հայկական Սօսի, Հռոմէացիները Platanieum armeniacum (Հայկական Սօսի) կոչած են պատմական Արմաւիրի (Սարդարապատի դաշտին մէջ) սօսիները՝ հայ պատմութեան մէջ շատ ծանօթ եւ ժողովրդական «Սօսեաց անտառը»։ Հայկական սօսին եղած է հեթանոսական շրջանի հայերուն պաշտամունքի առարկան։ Այդ ծառերուն նուիրուած էր Անուշաւան ը, որ այդ պատճառով ալ կոչուած էր Սօսանուէր։ Այսօր այս սօսիները գոյութիւն չունին վերոյիշեալ անտառին մէջ, ուր հիմա կ'աճին բարտիներ (կաղամախի տեսակ) եւ ուռիներ։
Արակոնի Թագուհիներու Ցանկ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Սպանիա
Հայաստան Արաբական Տիրապետութեան Տակ
Արաբները Մուհամմէտի մահէն ետք
Մուհամմէտ ի մահէն ետք իր յաջորդները, որոնց Խալիֆա տիտղոսը կը տրուի, կը ձեռնարկեն սրբազան պատերազմի՝ կրօնափոխ ընելու համար իրենց թէ՛դրացի եւ թէ հեռաւոր ժողովուրդները: 634-ին, մարտունակ արաբ կռուողները Բիւզանդիոնէն կը գրաւեն Սուրիա ն, Լիբանան ը եւ Պաղեստին ը: 640-ին, անոնք կը քայքայեն եւ տէր կը դառնան Սասանեան Պարսկաստան ի: Համեմատաբար շատ կարճ ժամանակի մէջ, արաբները իրենց տիրապետութեան տակ կ'առնեն Միջին Արեւելքի մեծագոյն մասը՝ մինչեւ Հնդկաստան: Արեւմտեան կողմէն անոնք կը գրաւեն Եգիպտոս ը, Տրիպոլիս ը (այժմ՝ Լիպիա), Թունուզ ը, Ալճերիա ն եւ Մարոք ը, ուրկէ կ'անցնին Սպանիա: Հազիւ 80 տարուան ժամանակամիջոցին անոնք կը հիմնեն աշխարհի ամէնէն հզօր եւ ընդարձակ կայսրութիւնը:
Կատուի Օր
Օրուան տօնակատարութիւնը տարբեր երկիրներու մէջ
Լեհաստան ի մէջ Կատուի օրը կը նշուի 17 Փետրուար ին։ Տօնի մասնակիցները կը խաղան բրդեայ կծիկներով եւ օրուան աւարտին բոլորը կը յայտնուին գունաւոր թելերով փաթթուած վիճակով ։
Իւրաքանչիւր երեք տարին, մէկ Մայիս ի երկրորդ Կիրակի օրը, Պելճիքա յի Իբր քաղաքին մէջ տեղի կ՚ունենայ կատուներու շքերթ ։
Հայաստան Արաբական Տիրապետութեան Տակ
Արաբ Ոստիկաններ Հայաստանի մէջ
Ոստիկանը, որ ընդհանրապէս կ'ըլլար արաբ մը, երկրին թէ՛ զինուորական եւ թէ քաղաքական պետն էր: Ան կը հրամայէր Հայաստանի մէջ գտնուող արաբական բանակին եւ կը հսկէր հարկահաւաքին: Ոստիկանական շրջանին, արաբները շատ կը ծանրացնեն տուրքերը, որոնք կը դառնան պետական գանձին գլխաւոր եկամուտը:
Արաբներու Վերադարձը
Արաբները հալածանքը կը շարունակեն տնտեսական գետնի վրայ: Հայաստանի բոլոր հողերը, լեռներն ու անտառները կը յայտարարուին խալիֆայական կալուած: Բանակը կը գրաւէ Հայաստանի ռազմական գլխաւոր կայանները, քաղաքներն ու բերդերը: Կանգ կ'առնեն շինարարութիւնն ու առեւտուրը:
Աշոտ Մսակերի Իշխանութիւնը
Աշոտ Մսակեր ի իշխանութիւնը իսկական մեծութիւն կը բերէ Բագրատունի ներուն, որոնք՝ շնորհիւ իրեն կը բռնեն իշխանութեան եւ թագաւորութեան ուղին:
Ներքին կեանքի մէջ, Աշոտ Մսակեր իմաստութիւնը կ'ունենայ իրեն կապելու նախարարական միւս տուները: Այսպէս, օրինակ, ան իր աղջիկներէն մէկը կնութեան կու տայ Վասպուրական ի Արծրունի իշխանին, որ այլապէս վտանգաւոր մրցակից մը կրնար ըլլալ:
Աշոտ Մսակեր եւ իր յաջորդները կ'աշխատին Հայաստան ի մէջ ամրացնել Բագրատունի ներուն իշխանութիւնը: Այսպէս, Բագարատ Բագրատունի խալիֆայէն կը ստանայ Իշխանաց Իշխան տիտղոսը, որ միւս նախարարներուն հետ բաղդատած՝ իրեն կու տայ գերակշիռ դիրք մը:
Յովհաննէս Պարսկունի
Կենսագրութիւն
Յ. Պարսկունի պարգեւատրուած է «Պատւոյ Գիր»ով, պուլկարահայ «Երեւան» կազմակերպութեան կեդրոնական վարչութեան կողմէ, սոյն կազմակերպութեան հիմնադրութեանը եւ թերթին առաջին համարի հրատարակութեան 25-ամեակին առթիւ, իր սիրայօժար կատարած՝ աւելի րան 45 դասախօսութիւններուն, եւ թերթին մէջ լոյս տեսած 172 ինքնագիր եւ թարգմանական գործերուն համար։
Հաշթակ
Ծագում
Միջազգային մակարդակով, հաշթակը դարձավ Twitter–ի յաղորդագրութիւններու գործնական ոճ 2009-2010 թուականներու ընթացքին մէջ, երբ Իրանի մէջ ընտրութիւններ կ՛ընթանէին։ Անգլերէն եւ պարսկերէն լեզուներով հաշթակները օգտակար եղաւ ինչպէս Իրանի մէջ, այնպէս ալ դրա սահմաններէն դուրս բնակուող Twitter–ի օգտագործողներու համար։
Էպոլա
Ի՞նչ է Էպոլան
Այս հիւանդութեան ժահրը Էպոլա ժահրն է, որ առաջին անգամ յայտնուեցաւ 1976-ին Սուտանի մէջ եւ Քոնկոյի Էպոլա գետին շրջակայքը։ Այս ժահրը կը պատկանի Filoriridae ժահրերու խմբաւորումին։ Էպոլա անուանումը կը վերագրուի Քոնկոյի Էպոլա գետին։ Այս երկու երկիրներուն մէջ էպոլա հիւանդութիւնը շուտով տարածուեցաւ եւ վերածուեցաւ համաճարակի։
Պարտիզակ
Բնակչութեան մասին տուեալներ չեն պահպանուած։ Անոնք բռնութեամբ տեղահանուած են 1915 թուականին՝ Մեծ Եղեռնի ժամանակ։ Անոնց մեծ մասը զոհուած է աքսորի ճամբուն վրայ։
Լիբանանահայ դպրոց
Նպատակ
Կրթութիւնը առիթ պիտի տար գաղթականներու զաւակներուն որ ուսում ստանալով բարելաւեն իրենց տնտեսական կացութիւնն ու ընկերային դիրքը եւ համարկուին լիբանանեան հասարակութեան։ Հայկական կրթութիւնը միաժամանակ պիտի նպաստէր ազգային ինքնագիտակցութեան սերմանումին ու պահպանումին։
1920-1975
1920էն առաջ Լիբանանի մէջ գործած են 2 դպրոցներ. Զմմառու վանքի դպրեվանքը (17րդ դար) եւ Ս. Նշան եկեղեցւոյ կից գործած մանկապարտէզ-նախակրթարանը (1859)։
1920ականներուն Լիբանանի մէջ բացուած են 10 որբանոցներ, որոնք նաեւ որոշ չափով ուսում տուած են Եղեռնէն փրկուած 7,000 հայ որբուկներու։
2014-2015 կրթական տարեշրջանին Լիբանանի մէջ գործող հայկական դպրոցներ
Ազգային Աբգարեան Վարժարան (նախակրթարան), (Պուրճ Համուտ), (1932)
ՀԲԸՄ-ի Դարուհի Յովակիմեան Վարժարան (երկրորդական), (Սին Էլ Ֆիլ), (նախապէս՝ Դարուհի Յակոբեան (1939) եւ Յովակիմեան-Մանուկեան (1947)
Փալէա Քամենի
Մաս կը կազմէ Թիրայի քաղաքապետութեան։
Սրբոց Նահատակաց Եկեղեցի (Դաւթաշէն)
Սրբոց Նահատակաց եկեղեցի, Հայ առաքելական եկեղեցի Հայաստանի Հանրապետութեան մայրաքաղաք Երեւանի Դաւթաշէն վարչական շրջանին մէջ՝ կամուրջի հարեւանութեամբ։
Ռաֆֆի Փորթագալ
Կենսագրութիւն
Ստորոգութիւն:1946 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Պոլիս ծնածներ Ստորոգութիւն:Հայ հնագէտներ
Տերեփուկ
Տարածում
Դասակարգուած է տերեփուկի շուրջ 550 տեսակ՝ տարածուած Եւրասիոյ, արեւադարձային Ափրիկէի, Հիւսիսային եւ Հարաւային Ամերիկայի տարածքն, ինչպէս նաեւ 1 տեսակ՝ Աւստրալիոյ մէջ։ Տեսակներով յատկապէս հարուստ են միջերկրածովամերձեան եւ Առաջաւոր Ասիոյ երկիրները։ Հայաստանի տարածքին կը գտնուի տերեփուկի մօտ 30 տեսակ, կան indimmic տեսակներ՝ Սեւանի եւ Երեւանի։
Կենսաբանական նկարագիր
Մինչեւ 60-80 սմ երկարութեամբ, կանգուն, երբեմն նաեւ պառկած ցօղուններով, ամբողջաեզրէն մինչեւ փետրաձեւ հատուած տերեւներով բոյսեր են։ Ծաղկաբոյլը (զամբիւղ) խոզանաձեւ ծաղկակալով է, բազմագոյն (ծիրանի, վարդագոյն, կապոյտ, դեղին, ճերմակ)՝ խողովակաձեւ կամ ձագարաձեւ ծաղիկներով։ Եզրային ծաղիկները անսեռ են եւ երբեմն աւելի մեծ, քան միջինները։ Սերմիկները փուփուլիկներով են։
Կը ծաղկի Մայիսէն Օգոստոս ամիսներուն։ Պտուղը փուփոզիկով սերմիկ է։
Նշանակութիւն եւ կիրառում
Այս տեսակները գրանցուած են Հայաստանի Կարմիր Գիրքին մէջ:
Խոսրով Բ.
Սպաննութիւն
Սպաննուած է 287 թուականին՝ պարթեւ Անակի կողմէն՝ Վաղարշապատի մէջ։ Հայ ազնուականութիւնը վրէժ կը լուծէ անոնցմէ, կը սպաննուին Անակի ընտանիքի բոլոր անդամները, բացի երիտասարդ Գրիգորէն։
Վլատիմիր Թրեչիքոֆ
Վլատիմիր Թրեչիքոֆ (Владимир Григорьевич Третчиков, 26 Դեկտեմբեր 1913, Փեթրոփաւլովսք (Ռուսիոյ կայսրութիւն), ներկայիս Փեթրոփաւլ (Ղազախստանի մէջ) – 26 Օգոստոս 2006, Քեփ Թաուն, Հարաւային Ափրիկէ), ան միշտ եղած է յաջող գեղանկարիչ, յայտնի է իր «Չինացի Աղջիկը» դիմանկարը, ար յաճախ ճանչցուած է նաեւ «Տը Կրին Լէյտի» («Կանաչ տիկինը») անունով, այն քսաներորդ դարու ամենաբարձր գինով վաճառուած նկարներէն մէկն է :
Վլատիմիր աշխատանքները սիրուած են հասարակութեան լայն խաւի կողմէ, սակայն յաճախ նաեւ գործերը՝ արուեստի քննադատներու կողմէ, դիտուած է իբրեւ կոպիտ արուեստ, հակառակ այս բոլորին, անոր կտաւներուն կրկնօրինակները մեծ թիւով վաճառուած են աշխարհի տարածքին։
Թրեչիքոֆ իր աշխատանքներուն մէջ օգտագործած է իւղաներկ, ջրաներկ, թանաք։ Ըստ անոր կենսագիր Պորիս Կորելիքին, գրելով՝ անհաւատալի Թրեչիքոֆ, արտատպումները այնքան ժողովրդականութիւն շահած են, որ տարաձայնուած է, թէ Թրեչիքոֆ աշխարհի ամենահարուստ նկարիրը կը համարուի՝ Փիքասոյէն ետք ։
Գիրքեր
1973 թուականին, Թրեչիքոֆ կը հրատարակէ իր ինքնակենսագրութիւնը, «Pigeon's Luck», Էնթընի Հոքքինկ, ան նկարագրած է իր ունեցած պատերազմական փորձը. գիրքը անոր կողմէ մանրակրկիտ հետազօտութիւն է, որ կը կապէ աւելի քան 21 երկրներու մէջ ապրող մարդոց ։
2013 թուականին, արուեստագէտին առաջին ամբողջական կենսագրութիւնը՝ «Incredible Tretchikoff»ը, գրուած է Պորիս Կորելիքի կողմէ, լոյս տեսած է Լոնտոնի մէջ «Art / Books» եւ Քէյփ թաունի մէջ՝ Թեֆըլպըրկի կողմէ:
Թորոնթօ
2011 թուականին կատարուած մարդահամարի տուեալներով Թորոնթոյի բնակչութիւնը կը հասնի 2,615,000 անձ։ Ունի բազմազան ազգերու բնակչութիւն, որուն 49%ը ծնած է Քանատայէն դուրս։
Քանատայի «տնտեսական շարժիչ»ն է, ուր կեդրոնացուած են բազմաթիւ նախաձեռնութիւններ։ «The Economist» պարբերականը 2011 թուականին Թորոնթոյին ներկայացուցած էր որպէս 4-րդ առաւել բարձր կենսամակարդակ ունեցող քաղաք. Թորոնթոյի մէջ կը գտնուի՝ Թորոնթոյի սակարանը, ինչպէս նաեւ երկրի առաջատար բանկային կազմակերպութիւններու զգալի մասը ։
Միսաք Մանուշեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1906 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1944 մահեր Ստորոգութիւն:Ֆրանսահայ բանաստեղծներ Ստորոգութիւն:1 Սեպտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:21 Փետրուարի մահացածներ
Կարմիր Ձեռքի Օր
Կարմիր ձեռքի օր
Փաստաթուղթի բովանդակութիւնը․
Հաուայ
Հաուայ Հաուայ (անգլերէն՝ Hawaii), ԱՄՆ-ի նահանգներէն մէկը, որ կը գտնուի Խաղաղական ովկիանոսին մէջ։ Ան կ'ընդգրկէ Հաուայեան կղզիները։ 21 Օգոստոս 1959-ին դարձած է ԱՄՆ 50-րդ նահանգը:
Սիլվան Յ.Ք.
ՀՐԱՏԱՐԱԿՈԻԱԾ ԳՈՐԾԵՐ
-Քլօտ Անէի Մայէրչինկ (թարգմանութիւն) - Իսթանպուլ, 1930։
Խաչիկ Պարտիզպանեան
Պարտիզպանեան Խաչիկ (Խաչատուր), բժիշկ, հանրային գործիչ։
Կենսագրութիւն
1915 թուականի Ապ­րի­լ 11(24)-ին, ի թիւս 235 անուանի հայ մտաւորականներու, ձերբակալվուած է եւ բանտարկուած՝ Կոնստանդնուպոլսոյ կեդրոնական բանտին մէջ։ 1915 թուականի Ապ­րի­լ 12-ին, ձերբակալուածներու հետ, շոգեկառքով տեղափոխուած է Այաշ աւանի, ծայրմասի բլուրին վրայ գտնուող, Սարը Գըշլա հին զօրանոց-բանտը եւ մի քանի ամիս այնտեղ մնացած։ Այնուհետեւ անոնց, իր կարգին՝ Խաչիկին, խումբ-խումբ ուղարկած են Անատոլիոյ խորքերն ու Անգարայի մօտ գազանաբար սպանած։
Ռեւմաթոնիսի, Քիքլատես
Կղզիին Ղուլանտրիս ընտանիքին սեփականութիւնն է։
Հռիփսիմեանց Կոյսեր
Սուրբ Հռիփսիմէի վկայարանի վրայ Կոմիտաս Ա Աղցեցի կաթողիկոսը 618 թուականին կառուցած է Էջմիածնի Սուրբ Հռիփսիմէ եկեղեցին, որու խորանի գետնահարկ մատուռին մեջ այսօր զետեղուած կը մնայ սրբուհու տապանը։ Իսկ Եզր Ա Փառաժնակերտցի կաթողիկոսը Սուրբ Գայանեանց կոյսերու մատուռին մէջ բարձրացրած է Էջմիածնի Սուրբ Գայանէ վանքը։ Այս տաճարներու ներքոյ մեծամեծ քարերով շինուած գետնափորեր կան, ուր ամփոփուած են կոյսերու ոսկորները։
Արցախի Հանրապետութիւն
Հայաստանի առաջին բաժանումէն ետք
Մեծ Հայքի թագաւորութեան բաժանումէն ետք (387 թուական) Արցախ մաս կը կազմէ Արեւելահայկական թագաւորութեան, որ ա'լ շուտով կ'իյնայ Սասանեան Պարսկաստանի տիրապետութեան տակ ։ Սակայն նոյնիսկ օտար լուծի տակ գտնուելով՝ Արցախ կը շարունակէ պայքարիլ եւ պահպանել իր հայկականութիւնը։ Այդ մասին կը փաստեն Կորիւնի վկայութիւնները, որոնց համաձայն Մ. Մաշտոց լուսաւորական գործունէութիւն կը ծաւալէր Արցախի մէջ, որ այդ օրերուն կը կոչուէր Փոքր Սիւնիք։ Եւ ըստ աւանդութեան նոյն նահանգին Հաբանդ գաւառի Ամարաս գիւղաքաղաքին մէջ Մեսրոպ Մաշտոց կը բանայ իր առաջին դպրոցներէն մէկը։ 451-ին օգտուելով Պարսկաստանի մէջ սկիզբ առած քաղաքական անկայունութիւններէն՝ Կուրի աջափնեայ Արցախ եւ Ուտիք նահանգներու Առանշահիկ հայ իշխանական տոհմը ինքզինք կը յայտարարէ իբրեւ թագաւորութիւն։ Նոյնինքն Առանշահիկներն ալ կը կամզակերպեն Արցախի հայութեան հակապարսկական ընդվզումները, զորս կը գլխաւորէր Վաչէ Առանշահիկ թագաւորը՝ Վարդան Մամիկոնեանի համախոհներէն մէկը։ Զօրավարին մահէն ետք Արցախ աշխարհը պարսկական հետագայ ասպատակութիւններէն պաշտպանելու եւ ազատագրական պայքարներու միջոցով անկախութիւն հաստատելու նպատակով՝ Վաչէ Առանշահիկը կեղծ ուրացութեան ուղին կը բռնէ եւ նոյնիսկ կ'ամուսնանայ Պարսկաստանի թագաւոր՝ Յազկերտ Բ.-ի քրոջ աղջկան հետ։ Սակայն 457-ին Յազկերտ Բ.-ի մահէն ետք, օգտուելով Պարսկաստանի մէջ սկսած գահակալական կռիւներէն՝ Վաչէ կը վերադառնայ քրիստոնէական-լուսաւորչական կրօնին եւ ապստամբութիւն կը բարձրացնէ պարսիկներուն դէմ։ Վաչէէն ետք շուրջ 30 տարուան անիշխանութենէ ետք, Հայոց Արեւելեան աշխարհին մէջ թագաւոր կը դառնայ անոր եղբօր որդին՝ Վաչագանը։ Այդ օրերուն բուն Մեծ Հայքի եւ կեդրոնական նահանգներուն մէջ հայկական պետականութեան բացակայութեան պայմաններուն մէջ Վաչագան Բարեպաշտին թագաւորութիւնը հայահաւաք կեդրոնի դեր կը կատարէր։ Անոր կառավարման տարիները աչք կը մտնեն սահմանադրական ու կրօնական բարեփոխումներով եւ տնտեսական ու մշակութային կեանքի վերելքով։ Եւ այսպէս մինչեւ Զ. դարու կէսերը Արցախ աշխարհի մէջ տեւական խաղաղութիւն եւ ինքնավարութիւն կը տիրէր։ Սակայն ամէն ինչ կը փոխուի Է. դարու սկիզբը, երբ Հայոց երկիր կը ներխուժեն արաբները։
Սելճուք-թուրքերու արշաւանքներուն ընթացքին
Ամէն ինչ կը փոխուի ԺԱ. դարուն՝ սելճուք-թուրքերու արշաւանքներուն ատեն : Տուղրիլ բէկի (1025-1063 ) կառավարման տարիներուն սելճուք-թուրքերը կ'աւերեն Հայաստանի կեդրոնական, արեւմտեան եւ հարաւային շրջանները, սակայն Արցախ դեռ կը շարունակէր անվնաս մնալ։
Մոնկոլական արշաւանքներու ընթացքին
Իրավիճակը կը փոխուի Լենկ-Թեմուրի մահէն ետք, երբ անոր հսկայածաւալ պետութիւնը կը սկսի քայքայուիլ։
Սղնախներու ձեւաւորումը
ԺԸ. դարու սկիզբներուն օգտուելով Պարսկաստանի ներքին երկպառակտութիւններէն ու աֆղաններու հետ պատերազմներէն՝ Արցախի մելիքները աւելի մեծ ինքնուրոյնութիւն ձեռք կը բերեն։ Անոնք կը հրաժարին Պարսկաստանի հարկեր վճարելէն, եւ այս մէկը կը նպաստէ Արցախի հայ բնակչութեան տնտեսական վիճակին բարելաւման։ Այդ շրջանին պարբերաբար կրկնուող աւերիչ արշաւանքները դիմակալելու նպատակով՝ Արցախի մելիքները կը միաւորուին եւ կը ստեղծեն զինուորական միասնութիւն, որ պատմութեան մէջ ծանօթ է Սղնախներ անունով ։ Ծանօթ են Գիւլիստանի, Ջրաբերդի, Աւետարանոցի, Շուշիի, Բադարա գիւղի մօտակայքը, Հերհեր ու Ծովատեղ գիւղերու թիկունքին, Տող եւ Տումի գիւղերու սղնախները։ Այդ ժամանակահատուածին մէջ ինքնավարութեան տեղական մարմինները իրենց ուժերը կը համախմբէին Լեռնահայաստանի մէջ պարսկական իշխանութիւնը վերացնելու համար։
Պատերազմ Արցախի վրայ
Այս պատերազմին Ատրպէյճան կը գործածէ միջազգային դաշինքներով արգիլուած զէնքեր, օրինակ՝ լուսածնի ռազմամթերք։  Ինչպէս նաեւ, կը հրթիռակոծէ Հ․Հ․ սահմանամերձ շրջաններ՝ Վարդենիս, Սիւնիք․․։ Սփիւռքի հայութիւնը՝ աշխարհի չորս ծագերուն, զանազան միջոցներով միակամ իր զօրակցութիւնը եւ պատրաստակամութիւնը կը յայտնէ Արցախին եւ Հ․Հ․։ Կը ստեղծուի Հայաստանի Համահայկական Հայաստան Համահայկական Հիմնադրամի «Մենք ենք մեր սահմանները․ բոլորս Արցախի համար» խորագրով համազգային դրամահաւաքի արշաւ։  Հիմնադրամին զուգահեռ, Սփիւռքի տարածքին հայկական կազմակերպութիւնները մարդասիրական (դեղեր, բժշկական արդի սարքեր, հագստեղէն․․․) օգնութիւն կը հասցնեն Հ․Հ․ եւ Արցախին։  Հայեր կը կամաւորագրուին, որպէսզի Արցախի հայկական բանակին օգնութեան հասնին։
Այս համաձայնութեան ստորագրութենէն անմիջապէս ետք՝ հետեւող ժամերուն, Հայաստան հերթաբար կը ժամանեն ռուս խաղաղապահ ուժեր, որոնք կը տեղակայուին Հ․Հ․ սահմանային հինգ կէտերու վրայ եւ Արցախի մէջ ։
Կարեւորագոյն գետերը
Արցախի գրեթէ բոլոր գետերն ալ կը բխին արեւմտեան եւ հարաւ-արեւմտեան բարձրաբերձ լեռներէն եւ անդնդախոր ձորերէն ու հովիտներէն գահավիժելով կը հոսին դէպի արեւելք եւ հարաւ-արեւելք: Գետերուն մեծամասնութիւնը կը պատկանի Կուրի աւազանին եւ Կուրի վտակներն են:
Կորսուած Երեխաներու Միջազգային Օր
Պաշտպան կառոյցներ
Երեխայի անհետացումէն չորս տարի ետք՝ Մայիս 1983-ին, ԱՄՆ նախագահ Ռոնալտ Ռէյկանը Միացեալ Նահանգներուն մէջ 25 Մայիսը յայտարարեց կորսուած երեխաներու ազգային օր։ Յաջորդ տարի՝ 1984-ին, ԱՄՆ-ի մէջ հիմնադրուեցաւ կորսուած ու շահագործման ենթարկուած երեխաներու որոնումներու ազգային կեդրոնը (անգլ.՝ National Center for Missing and Exploited Children, NCMEC) ։ Մայիս 1997-ին ամերիկեան նախաձեռնութեան օրինակով հիմնադրուեցաւ կորսուած ու շահագործման ենթարկուած երեխաներու որոնման միջազգային կեդրոնը (ICMEC), որու պաշտօնական բացումը տեղի ունեցաւ Ապրիլ 1999-ին Ուաշինկթընի՝ Մեծ Բրիտանիոյ դեսպանութեան մէջ ։
Արցախի Հանրապետութիւն
Տնտեսութիւն
Արցախ-Ղարաբաղի մէջ, բոժոժի վերամշակումը սկսած են ԺԹ. դարու 60-ական թուականներուն։ Մինչեւ 1918, երկրամասին մէջ գործած են մետաքսաթելի 36 եւ թելի ոլորման 10 գործատներ։ Արտադրած մետաքսաթելը սպառած է Ռուսաստանի ու Ֆրանսայի մէջ, իսկ գորգերը՝ Պարսկաստանի եւ այլ շրջաններու մէջ։ 1879 -ին Ֆիլատելֆիոյ մէջ (ԱՄՆ) կազմակերպուած միջազգային տօնավաճառի մը, Ղարաբաղի մետաքսը արժանացած է արծաթէ, իսկ 1882-ի Մոսկուայի ցուցահանդէսին՝ ոսկէ մետալի։ ԺԹ. դարու վերջին Ղարաբաղի մետաքսաթելէն գործածուած են Փարիզի Ելիսեան պալատի ն վարագոյրները։
Աղթամարի Սուրբ Խաչ եկեղեցի
Աշխարհագրական դիրք
Աղթամարի Ս․ Խաչ Եկեղեցին, կը գտնուի Վասպուրական նահանգին կեդրոնը․ Վանայ լիճին հարաւ-արեւելեան մասը գտնուող Աղթամար կղզիին (լիճին 4 կղզիներէն մեծութեամբ երկրորդը) վրայ (ներկայիս Թուրքիոյ տարածքին)։ Վանքը բաւական ապահովուած էր, գտնուելով ցամաքէն 3 քմ․ հեռու ապառաժոտ կղզիին վրայ եւ նաեւ միջին դարերուն ամրացուած էր ամրոցով եւ աշտարակաւոր պարիսպով։
Եկեղեցւոյ ներսի նկարագրութիւն եւ որմնանկարներ
Գմբէթի որմնանկարները կը պատկերացնէին «Խաչի փառաբանում»ը։
Տապանագրեր
Աղթամար կղզիին ափին ինկած մի քանի տապանաքարերուն վրայ արձանագրութիւններ․ քանի մը օրինակներ՝ ''Ի թվին ՉՂԷ. (=1348) վախճանեցաւ աղքատասէր հայրապետն Ստեփանոս կաթողիկոս ամենայն Հայոց. ազգաւ Արծրունի. Այ ողորմութիւն աթոռակից արասցէ զնա սրբոց հայրապետացն. ամէն.'' ''Թվ. ՊԺԳ (=1364) Հայոց Կաթողիկոս Տռն Զաքարեայ կարողութեամբ Այ եւ աջողութեամբ նորին կանգնեցի չխաչս բարեխաւս առ Ած Հոգւոյ իմոյ, որք երկիրպագանէք յիշեցէք ի Քս Յս.'' ''… Գուռճի բէգ եւ զկողակիցն Մէլիք խաթուն յիշեցէք ի Քս. թվ. ՊԻԵ. (=1376) Թվ. ՊՂԳ. (=1444) Ես Տր Զաքարիա Կաթողիկոս կանգնեցի խաչս բարեխաւս առ Ած սակս փրկութեան Մելեք Ստեփանոսի եւ խաթուն Մէլէքին ծընաւղացն Տուղ շահ բէկի Տովլաթ շային Ասլան բէկին որ երկիրպագանէք յիշեցէք ի Քս.'' ''Սբազան յակուցեալ Պետրոս կաթուղիկոս. թվ. ՌՃ ԺԹ. (=1660). Ով սուրբ Նշան տէրունական սեղան զառին զենման, բարեխաաեա ի մեծ ատեան, վասն Թումայ կաթողիկոսին եւ ծնողաց… Թվ. ՌՄԼ. (= 1781). Ի յայս գուբս անձուկ անփոփի մարմին անուն անանփոխ Մարկոսի վեհին, սիրելի ազգին ի սէր հայ ազին եղեալ անձնուէր սիրով մտաղիր 1788.'' ''Կարապետ կաթողիկոս. ՌՄԽԸ(=1799)''
Սուրբ Խաչ եկեղեցւոյ վերանորոգում
Աշխագրական դիրքին շնորհիւ եկեղեցին համեմատաբար լաւ պահպանուած էր։ 2007-ին Թուրքիոյ կառավարութեան որոշումով եկեղեցին կը վերանորոգուի, սակայն խաչը գմբէթին վրայ չի դրուիր։ Ամենուրէք հայութիւնը բողոքի ցոյցեր կը կազմապերպէ։ 2010, 19 Սեպտեմբերին, 95 տարի ետք, եկեղեցիին մէջ տեղի կ՛ունենայ պատարագ, իսկ 30 Սեպտեմբերին ուշ գիշերը, եկեղեցիին գմբէթին վրայ խաչը կը զետեղուի:  Նշենք, որ եկեղեցւոյ մէջ Ս. Պատարագ մատուցելու արտօնութիւն տրուած է միայն տարին մէկ անգամ` Խաչվերաց տօնին նախորդող Կիրակին։ Եկեղեցին նաեւ կը գործէ իբրեւ թանգարան․ այս նպատակով այցելութիւնները ազատ են  :
Միհալիյ Զիչի
Կենսագրութիւն
Միհաիյ Զիչին եղած է Հունկարիոյ նկարչութեան նշանաւոր ներկայացուցիչ մը: 1842-էն ետք Փեշտին մէջ իրաւագիտութիւն ուսանելուն ատենը նաեւ յաճախած է Եաքապ Մարասթոնիի նկարչութեան դպրոցը: 1844-ին Վիէննային մէջ աշակերտած է Ferdinand Waldmüller-ին. Այս ժամանակուայ առաջին խոշոր գործը «Կենաց Նաւակն»" է: Waldmüller-ի երաշխաւորումով ան դարձաւ նկարչութեան ուսուցիչ Սանքթ Փիթըրսպուրկին մէջ։ Կաթչինայի որսորդութեան ատենը պատկերած ցարի նկարաշարը բարձրացուց անոր դէպի արքունական նկարչի դիրք: Սպանական ինքուիզիցիոնի սարսափի տպաւորութեան տակ 1868-ին ստեղծեց "Autodafé" կտաւը: 1871-ին ճամբորդեց ամբողջ Եւրոպայով մեկ եւ հիմնաւորուեցաւ Փարիզին մէջ 1874-ին:
1915 (ժապաւէն)
«1915», հոգեբանական տրամա, որու բեմադրիչն ու թատերագիրը Կարին Հովհաննիսեանն ու Ալէք Մուհիպեանն են։ Ֆիլմի արտադրիչներն են Հովհաննիսեանը, Մուհիպեանը եւ Թերի Լեոնարտը։ Ֆիլմի գլխաւոր դերակատարներն են Սիմոն Աբգարեանը, Անժելա Սարաֆեանը, Սամուել Փեյճը եւ Նիգոլայ Քինսգին։ Ֆիլմը կը վերաբերուի հայոց ցեղասպանութեան, որ հերքուած եւ ընդունուած չէ Թուրքիոյ կողմէ ։
Ստեղծում
Ֆիլմը արտադրուած է Bloodvine Media, Strongman եւ mTuckman Media ֆիլմի ընկերութիւններու կողմէ ։ Ֆիլմը տեղայնացրած են iNexxus Digital Marketing Agency եւ PRodogy Public Relations ընկերութիւնները ։
Ստեփանոս Պետրոս Ժ. Ազարեան
Կենսագրութիւն
1881-ին ընտրուած է Հայ Կաթողիկէ համայնքի՝ Կաթողիկոս-պատրիարք։ Վախճանած է 19 Ապրիլ 1899–ին, Պոլսոյ մէջ։
Յակոբ Մնձուրի
Յակոբ Մնձուրի (Յակոբ Տէմիրճեան), պոլսահայ արձակագիր։
Կենսագրութիւն
Ամբողջ ընտանիքը Եղեռնի զոհ գացած է։ Ապրած է Պոլսոյ մէջ եւ ապրուստը ապահոված գործաւորի ծանր աշխատանքով, իբրեւ փռապան։
Ազարիա Ա. Ջուղայեցի
Գրած է «Մեկնութիւն Քերականութեան» աշխատութիւնը։ Կ'ենթադրուի, որ Ազարիա Ջուղայեցին նաեւ ԺԶ.-ԻԲ. դարերու յայտնի տաղերգուն է, որուն առաւել ուշագրաւ գործերէն է «Տաղ Վասն Գինւոյ յԱզւսրիայէ ասացեալ» երկը ։
Լիբանանեան Մայրի
Լիբանան-Հայաստան Կապեր
Այս տուեալներէն մեկնած, այն շրջանը ուր մայրիները լաւապէս կարենան աճիլ, պիտի կառուցուի հայ֊լիբանանեան բարեկամութեան պուրակ մը։
Մայքըլ Արամ
Ընտանիք
Մայքլ Արամը ապրած է Նիւ Յորքի մէջ իր զուգընկեր Արէտ Տիկիրեանի եւ երկու զաւակներու՝ Անապելի ու Թադեւսի հետ։
Անաստաս Միկոյեան
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:1895 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1978 մահեր Ստորոգութիւն:25 Նոյեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:21 Հոկտեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:Սանահին ծնածներ Ստորոգութիւն:Մոսկուա մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ քաղաքական գործիչներ
Միքայէլ Փորթուգալ
Կեանք եւ Գործունէութիւն
Միքայէլ Փորթուգալը կը վարէԿ. Պոլսոյ մաքսատան տնօրէնի պաշտօնը: Այս պաշտօնավարութեան շրջանին, իր նախաձեռնութեամբ, կը որդեգրուի դրօշմաթուղթերու եւ լրագիրներու դրօշմի օրէնքը, որուն կիրարկումով մեծապէս աւելցան տէրութեան եկամուտները:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ Ստորոգութիւն:Հայ բանասէրներ Ստորոգութիւն:Հայ տնտեսագէտրներ Ստորոգութիւն:Հայ հայագէտներ
Մովսէս Սիլիկեան
Գործունէութիւն
28 Օգոստոս 1882-ին Մովսէս Սիլիկեան ընդունուած է մոսկովեան 2-րդ զինուորական մարզակեդրոնը, զոր աւարտած է 14 Օգոստոս 1884-ին՝ ենթատեղակալի կոչումով։ Ապա աւարտած է Ալեքսանդրովեան 3-րդ զինուորական ուսումնարանը եւ սպայական շինարարական դպրոցը, որմէ ետք նշանակուած է Կարս տեղակայուած Կուբանեան 155-րդ գունդի վաշտի հրամանատար։ 1914 թուականին Մովսէս Սիլիկեանին շնորհուած է գնդապետի աստիճան ։
Առաջին Համաշխարհային Պատերազմ
5 Յունուար 1916-ին գնդապետ Մովսէս Սիլիկեանը Թովմաս Նազարբեկեանին ուղղած զեկուցագիր կը յայտնէ, որ գունդը հասած է Տայար եւ գրաւած է դիրքեր ։ 10 Յունուար-ին Կովկասեան 1-ին բանակային կորպուսի հրամանատար, զօրավար Փ. Քալիթինի հրամանով 6-րդ գունդը՝ մէկ մարտկոցով, արագցուած երթով Ալաշկերտի հովիտէն կը շարժէր Էրզրում՝ մասնակցելու քաղաքի գրաւման գործողութեան ։ 22 Յունուարին գունդը կը տեղակայուի Էքիպաթ գիւղին մէջ, իսկ 24 Յունուարին՝ Հասան Քալէի մէջ ՝ որպէս բանակային պահեստազօր ։
1916 թուականի Մարտի վերջը Սիլիկեանի գունդը կը տեղակայուի Պիթլիսի մէջ (Բաղեշ), իսկ Ապրիլի սկիզբը հրաման կը ստանայ քաղաքին մէջ ձգել երկու գումարտակ եւ մէկ գումարտակով ու լեռնային չորս թնդանոթով շարժիլ Մուշ, քանի որ վերջինիս ուղղութեամբ կը շարժէին թրքական Տարտանելեան VII եւ VIII բաժանումները։ Մովսէս Սիլիկեանը կը նշանակուի Մուշ քաղաքի կայազօրի պետ։
Շուշան Պարտիզպանեան
Գահիրէի մէջ ամուսնացած է Տոքթ․ Ֆիքրի Ֆանուսի հետ։ Ամերիկա գաղթած է 1968-ին եւ իր ընտանիքին հետ հաստատուած՝ Կլէնտէյլ, Գալիֆորնիա: Մայր է երեք զաւակներու։
Աղձնիքի Այր Մարդոց Տարազներ
Գօտի
Կը կապէին պարզ եւ մետաքսաթելէ հիւսուած գօտի։ Վերջինս կը կապէին նշանուած եւ ամուսնացած այր մարդիկ։ Գօտին Աղձնիքի մէջ բազմատեսակ նշանակութիւն ունէր։ Տարեց մարդիկ գօտիէն կը կախէին ծխախոտի տոպրակը, ինչպէս նաեւ ծխամորճը։ Աւելի երիտասարդները գօտիի ձախ կողքէն կը կախէին ճերմակ բռնակապով կեռ դաշոյնը։
Հաուըրտ Գարակէօզեան Հաստատութիւն
Հիմնադրման Նպատակը
Հաուըրտ Գարակէօզեան յիշատակի հիմնարկը հիմնուած է 1921 թուականին Նիւ Եորքի մէջ, Միհրան եւ Զապէլ Գարակէօզեաններու կողմէ՝ յաւերժացնելու իրենց 14-ամեայ վաղամեռիկ որդւոյն՝ Հաուըրտի յիշատակը։
Աղձնիք
Աշխարհագրութիւն եւ Երկրաբանութիւն
Աղձնիքը հարուստ էր գետերով ու աղբիւրներով, յայտնի էր իր երկաթի ու կապարի հանքերով եւ նաֆթով։ Զարգացած էր խաղողի մշակութիւնը, գինեգործութիւնը եւ անասնապահութիւնը։
Պատմութիւն
Միջնադարու սկիզբը
Մծբինի 40-ամեայ դաշնագրի (298) համաձայն Աղձնիքի դաշտային մասը (Անգեղ-Տուն, Նփրկերտ, Աղձն) առնուեցաւ հռոմէական բանակի հսկողութեան տակ։ Մեծ Հայքի 387-ի բաժանումէն ետք Աղձնիքը, բացառութեամբ Աղձն գաւառի, անջատուելով Հայք էն, անցաւ Արեւելեան Հռոմէական կայսրութեանը որպէս առանձին վարչական միաւոր՝ Մեծ Ծոփք անունով, իսկ Աղձնը մնաց որպէս բդեշխութիւն եւ ենթարկուեցաւ Սասանեան Իրանին։ Սասանեաններու աւերած Տիգրանակերտի տեղին մէջ հռոմէացիները կառուցեցին Մարտիրոպոլիս բերդաքաղաքը, որ Աքբա, Ափում եւ այլ ամիրութիւններու հետ միասին կը պահպանէին կայսրութեան սահմանագիծը Սասանեաններու ներխուժումէն։
Մեծ Հայքի 591-ի բաժանումէն ետք Աղձնիքի ամբողջ տարածքն անցաւ Բիւզանդական կայսրութեանը եւ միացաւ Վերին Միջագետք պրովինցիային, սակայն 630-էն ետք վերականգնուեցան նախկին սահմանները։
Փիւնիկ (թերթ, Պոսթըն)
«Փիւնիկ», գրական-գեղարուեստական ամսաթերթ։ Ամերիկահայ հրատարակչական ընկերութեան պարբերական։ Լոյս տեսած է 1918-1920 թուականներին, Պոսթըն ։ Խմբագրական կազմը՝ Շահան Նաթալի, Նշան Տէստէկիւլ եւ Եղիա Մելիքեան։
Գրիգորիս Աղուանեան
Գրիգորիս Աղուանեան, Վանի առաջնորդ։
Գուրգէն Անտոնեան
Աշխատութիւններ
Անտոնեան 1946 թուականին դարձած է Խորհրդային Միութեան Գրողներու միութեան անդամ, եւ շնորհիւ իր վաստակին արժանացած է «Պատուոյ շքանշան»ին :
Հաուըրտ Հիւզ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:24 Դեկտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:5 Ապրիլի մահացածներ