cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Յարութ Ֆազլեան
Կենսագրութիւն
1975-ին, ան ընտանիքին հետ կը գաղթէ Քանատա. եւ կը հաստատուի Մոնթրէալ: Իսկ երաժշտական ուսումը ստացած է Երեւան:
Ասպարէզ
2000 թուականէն ի վեր Յարութ Ֆազլեան գլխաւոր խմբավարն է Լիբանանի ֆիլհարմոնիք նուագախումբին։ Ան քանիցս հրաւիրած է Հայաստան Ազգային ֆիլհարմոնիք նուագախումբը Լիբանան եւ Արաբական Ծոցի երկիրները ։
Ասպետական Շքանշան
2015-ին, Յարութ Ֆազլեան Ֆրանսայի մշակոյթի նախարար Ֆլէօր Պերրելինինիի կողմէ արժանացած է Ֆրանսայի Մշակոյթի նախարարութեան արուեստի եւ գրականութեան ասպետական շքանշանին:
Նիկողայոս Թաշճեան
Կեանք եւ գործունէութիւն
Իր նախնական ուսումը առած է Խասգիւղի Ներսէսեան Վարժարանը, ուր աշակերտած է Գրիգոր Երանեանին, որ իր առջեւ բացած է ընդարձակ ասպարէզ մը ուսումնասիրութեան եւրոպական երաժշտութեան. Նշմարներ ալ տուած է հայկական երաժշտութեան մասին։
Յարութ Ֆազլեան
Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան 100-ամեակի նուիրուած Սրբալոյս Միւռոնի օրհնութեան
19 Յուլիս 2015-ի երեկոյեան ժամը 8:00-ին, Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան 100-ամեակի նուիրուած Սրբալոյս Միւռոնի օրհնութեան,Պէյրութի սիմֆոնիք նուագախումը ղեկավարութեամբ մայեսթրօ Յարութ Ֆազլեանին մեկնաբանեց Արամ Խաչատրեանի եւ այլ հայ երաժիշտներու գործերը:
Նիկողայոս Թաշճեան
Կեանք եւ գործունէութիւն
Զանազան շահեկան յօդուածներ ալ գրած է պոլսահայ մամուլի կարգ մը թերթերու մէջ. իր կարեւոր գրութիւններէն մին է Դասագիրք եկեղեցական ձայնագրութեան հայոց հատորը, զոր հրատարակած է 1874-ին. այս գրքին մէջ, նախ կը բացատրէ Համբարձում Պապա Լիմոնճեանի նօթագրութիւնը եւ անոր ընտրած համակարգը, ապա ամփոփ կերպով ներկայացուցած է հայ երաժշտութեան բնոյթը եւ անոր հիմնական դրութիւնը, տալով նաեւ հակիրճ պատմականը հայ երաժշտութեան։
Թաշճեանի մատուցած մեծագոյն ծառայութիւնը հայ երաժշտութեան` հոգեւոր երգերու եւ շարականներու ձայնագրութիւնն է արդի նօթագրութեամբ, ջանալով պահել հին խազերու իմաստն ու տարողութիւնը։ Երբ 19-րդ դարու վերջաւորութեան` բոլորովին կորսուած է հին հայակակն խազերու բանալին եւ այլեւս չէ գտնուած որեւէ մէկը, որ կարենար զանոնք ճշգրտօրէն երգել, զանազան հեղինակներ փորձած են որքան կարելի էր հարազատ կերպով թարգմանել արդի երաժշտական նօթաներով հայկական հին խազերը. լաւագողն յաջողութիւնը գտած է Լիմոնճեանը։ Անոր հետեւելով` Թաշճեան հրատարակած է Էջմիածնի մէջ, 1874-ին, Ձայնագրեալ երգեցողութիւնք Սրբոյ Պատարագի հատորը, եւ անմիջապէս ետքը` 1875-ին, Ձայնագրեալ Շարականք հոգեւոր երգոց Հայաստանեայցը, ինչպէս նաեւ 1877-ին, Երգք ձայնագրեալք ի ժամագրոց Հայաստանեայց Սուրբ Եկեղեցւոյ հատորը ։
Գալուստ Կիւլպէնկեան Հիմնարկութիւն
Հայկական Համայնքի Բաժանմունք
Բաժանմունքի տարեկան ելեւմուտքը շուրջ 3.5 միլիոն տոլար է։
Գալուստ Կիւլպէնկեան Թանգարան
Թանգարանը բացուած է 2 Հոկտեմբեր 1969-ին ՝ Գալուստ Կիւլպէնկեանի կողմէ եւ վերջինիս հաւաքածոյին հիման վրայ։ Թանգարանին մէջ կան մօտ 6000 ցուցանմուշներ։ Եւրոպական գեղանկարչութեան հաւաքածոյին մէջ կարեւոր տեղ կը գրաւեն 1930-ական թուականերէն Էրմիդաժի հաւաքածոյի վաճառքէն Գալուստ Կիւլպէնկեանի կողմէ ձեռք բերուած գործերը (Ռուպենս, Ռեմպրանտթ, Թիրք Պոութս)։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Փորթուկալ
Նոթինկ Հիլ
Հիմնական ճարտարապէտը Դոմա Ալլոմներ (կը պատգաներ Լատպրոք ըրտաիքին)։ Իր գաղաբարը այն էր որ տուները շարուած ըլլան պարտեզիմը շուրչը եւ ճամբան գտնուի տունին միւս կողմը։ Ասի ըսելէ որ տուները ունին մէկ անգամեն մուտքմը համայնքի պարտեզին։ Բայց այնտեղ ոչ ապրոշները չէին կրնար պարտեզ երդալ եւ պարտեզը չէր տէսնուեր բողոց էն։
Միհրան Ալթունեան
Կենսագրութիւն
Միհրան Ալթունեան ծնած է մօտ 1890 թուականին, Սեբաստիոյ նահանգ ի կեդրոն՝ Սեբաստիա քաղաքին մէջ։ Ատամնաբոյժ Յովհաննէս Ալթունեան ի աւագ եղբայրը։
Ատամնաբուժական կրթութիւն ստացած է։ Սեբաստիոյ մէջ աշխատած է որպէս ատամնաբոյժ։ Սպանուած է 1915 թուականին, Սեբաստիայէն դուրս՝ մօտ 25 տարեկան հասակին։
Ֆեռերօ Ռոշէ
Պատմութիւն
Ռոշէ անուանումը ֆրանսերէն է եւ կը նշանակէ՝ ժայռ կամ Գլաքար ։
Ընտանեկան փոքր ընկերութիւնը, որ համեստ փողոցի մը մէջ քաղցրաւենիքի արտադրութեամբ կը զբաղէր, կը վերածուի 8,4 միլիար եւրօ շահոյթ ապահովող կայսրութեան մը, որ կ'ընդգրկէ 53 երկիր: Ֆեռերօ ընտանիքը ներկայիս կը համարուի Իտալիոյ ամէնէն հարուստ ընտանիքը :
Ստեփան Ոսկանեան
Կենսագրութիւն
1853-ին կը վերադառնայ Պոլիս, ուր կը հրատարակէ «Ներքին համոզում» գրքոյկը։ 1854-ին Իզմիր կ՚անցնի, ուր կը հրատարակէ երկրորդ գրքոյկը՝ «Հռոմէական պարգեւ»:
2017
= 2017 = 2017 թուական, ԻԱ․ դարու 17րդ տարին է
Գալուստ Կիւլպէնկեանի կիսանդրի (Երեւան)
Պատմութիւն
Հայ մեծ բարերար Գալուստ Կիւլպէնկեանի կիսանդրին տեղադրուած է 2014 թուականի Հոկտեմբեր 4-ին ։ Յուշարձանի բացման հանդիսութեան մասնակցած են Երեւանի քաղաքապետ՝ Տարօն Մարգարեան, Արաբկիր վարչական շրջանի ղեկավար՝ Հրայր Անտոնեան, «Գեղագիտութեան ազգային կենտրոն» ՊՓԲԸ գլխաւոր տնօրէն, ճարտարապետ՝ Լեւոն Իգիթեան, կիսանդրիի հեղինակ, քանդակագործ՝ Գարեգին Դաւթեան, ՀՀ սփիւռքի նախարարի խորհրդական՝ Ստեփան Պետրոսեան, նախարարութեան աշխատակազմի համահայկական, միջազգային եւ եկեղեցական կառոյցներու հետ կապերու վարչութեան պետ՝ Կամօ Սարգսեան, պետական եւ տեղական ինքնակառավարման մարմիններու ներկայացուցիչներ, մշակութային գործիչներ եւ համայնքի ներկայացուցիչներ։
Լուվր
Բառին Ծագումը
«Լուվր» բառին ծագման միւս տարբերակը կը վերաբերի այն ֆրանկներ ու լեզուին, որոնք եղած են ֆրանսացիներու նախնիները․ «lauer» կամ «lower» բառը հին ֆրանսերէնով կը նշանակէ «պահակային աշտարակ»։
Լիւտովիկ ԺԳ.-ի թագաւորութիւնը (1610-1643)
Առանձին, իրարմէ անկախ աշխատող վարպետներու հաւաքածոներէն Լուվրի սրահը հետզհետէ կը վերածուի ընդարձակ, աշխատանքի բաժանման վրայ հիմնուած արտադրութեան կեդրոնի մը, որ կ'արտադրէր շքեղ ապրանքներ։ Լուվրի սրահին մէջ արհեստներով կրնային զբաղիլ որեւէ ազգութեան պատկանող մարդիկ եւ հանդիսատեսներ, որոնք կը քալէին 210 մ. երկարութեամբ սրահին մէջ եւ իրենց արհեստանոցին մուտքին մօտ կը հանդիպէին բազմաթիւ իտալացիներու եւ ֆլամանտցիներու: Ցուցանակներու վրայ պատկերուած էին հոլանտացի կողաւորող վարպետին եւ թրքական գորգերու գործարանատիրոջ անունները:
Գէորգ Ա. Սարաֆեան
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:6 Յունիսի մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ
Աքսիոս
Կենսավայր
Գետին ափերը շրջապատուած են անտառներէ, որոնք կ՛ընդգրկեն բարդիներ, հաճարենիներ եւ սօսիի ծառեր։ Իսկ գետը որքան գետաբերանին կը մօտենայ, անտառները կարմրաններու եւ թուփերու տեղ կու տան։ Գետաբերանին՝ ‎ Տելթա Աքսիոս ազգային պուրակին մէջ կը բուծեն 60-է աւելի ջրագոմէշներ եւ 50-ի մօտ վայրի ձիեր, որոնք ազատ կ՛ապրին շրջանին մէջ։ Իսկ անտառները կը պատսպարեն գայլեր, շնագայլեր, վայրի կատուներ, սամոյրներ, եւայլն։ Գետը կը թափի Թերմայիքոս ծոցը, ուր կը թափին նաեւ Լուտիաս, Ալիաքմոնաս եւ Ղալիքոս գետերը։ Բոլորը կը կազմեն Ալիաքմոնաս-Աքսիոս ազգային պուրակը։
Ծիծեռնավանք
Յիշատակութիւններ
Ստեփանոս Օրբէլեան Ծիծեռնավանքը կը յիշէ Սիւնիքի շուրջ 150 վանքերու ցանկին մէջ իբրեւ 30 նշանաւոր վանքերէն մէկը, բայց ոչ իր ժամանակի (ԺԳ. դարու վերջը) առաջնակարգ վանքերու շարքին եւ զայն կը դասէ 17֊րդ տեղը։ Ուշ միջնադարուն նոյնպէս Ծիծեռնավանքը պատկանած է Տաթեւի թեմին.
Աւանդութիւն
Հռչաս գիւղի մելիք Թուման շարունակ կը նեղացնէր գիւղի քահանան։ Վերջինս, Մելիքէն ազատելու համար՝ անէծքի թուղթ մը կը գրէ եւ անոր սենեակը կը նետէ ու կը փախչի։ Այդ թուղթին ուժով մելիքը կը կորսնցնէ իր կինը, որդիները եւ ամբողջ հարստութիւնը։ Հասկնալով, որ բոլոր դժբախտութիւններուն պատճառը քահանային անէծքն է, մելիքը կ'երթայ վերջինէս թողութիւն խնդրելու։ Տարբեր քաղաքներէ անցնելով, Հռոմ կը հասնի եւ կ'իմանայ, թէ քահանան արդէն վախճանած է։ Յուսահատ Հռոմի վանքերէն մէկուն մէջ իբրեւ լուսարար կը ծառայէ եւ միշտ կ'աղօթէ իր հոգիին փրկութեան համար։
Գրիգոր Եղիաեան
Գլխաւորապէս առանց զաւանանքի խտրութեան Եգիպտահայ ուսանողին եղած կտակը հայ գաղութին օգտակար եղած է: Իր կենդանութեանը Հ. Բ. Միութեան նուիրած է 200 ոսկւոյ գումար մը:
Գաբրիէլ Կաֆեան
Կենսագրութիւն
Շմաւոնի համբաւը կը մեծնայ եւ ան կը դառնայ ժողովրդային հերոս: Այս դէպքերէն քանի մը տարի յետոյ երբ Ռ. Խանազատ կազմակերպչական նպատակներով Ամերիկա կը մեկնի, կը հանդիպի արաբկիրցիներու, որոնց մասին կը վկայէ. «Նիւ Եորքից գնացի Ֆիլատելֆիա: Այստեղ հնչակեան մասնաճիւղը բաւականին ուժեղ եւ բազմանդամ էր շնորհիւ այն հանգամանքի, որ այդտեղի հայ գաղութը մեծաւ մասամբ արաբկիրցիներ էին, այսինքն՝ այն վայրից, որտեղ Կաֆեան-Շմաւոնն էր գործել: Շմաւոնի անունը պաշտամունքի առարկայ էր արաբկիրցիների բերնում»: Շմաւոնի գործունէութեան կ’անդրադառնայ նաեւ անգլիական Կապոյտ Գիրքը ("Blue Book", թիւ 1, 1892, էջ 80):
- Սուրբ եւ նուիրական:
- Ո՞վ է մեր դատին արգելքը. ո՞վ է մեր սուրբ եւ նուիրական իրաւունքը ոտնակոխողը:
«Որոտընդոստ ծափերի տակ վերջացրեց ընկ. Կաֆեանը իր կոկիկ ռուսերէն լեզուով արտասանած ճառը, որի տպաւորութիւնը այնքան մեծ էր, որ նա անդամ ընտրուեց այդ նոյն օրը վերոյիշեալ գործադիր մարմնի մէջ»:
Այդ մասին հայ մամուլը չ’անդրադառնար:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ ազատագրական շարժման ղեկավարներ Ստորոգութիւն:1860 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1930 մահեր
Քերոբ Առաքելեան
1976-1981, եղբ. Առաքելեան յաջորդական երկու շրջան եղած է Շրջանային Վարչութեան ատենապետ։ 1979-ին մասնակցած է Կիպրոսի մէջ գումարուած Հ.Մ.Ը.Մ.ի Պատգամաւորական Բ. Ընդհանուր Ժողովին։ 1981-ին ստանձնած է Հ.Մ.Ը.Մ.ի Նաւասարդեան Զ. Մարզախաղերու պատուոյ նախագահութիւնը։ 1982-ին արժանացած է Հ.Մ.Ը.Մ.ի «Արժանեաց» շքանշանին, 1988-ին՝ Գարեգին Բ. կաթողիկոսին կողմէ՝ «Կիլիկեան Ասպետ» շքանշանին։ 1993-ին ստանձնած է Հ.Մ.Ը.Մ.ի Նաւասարդեան 18-րդ մարզախաղերուն պատուոյ նախագահութիւնը եւ այդ առիթով հիմնած է Հ.Մ.Ը.Մ.ի «Առաքելեան» հիմնադրամը։
Եսայի Կարապետեան
Կենսագրութիւնը
Ծնած է 1894 թուականին Եդեսիոյ նահանգի կեդրոն՝ Եդեսիա քաղաքին մէջ։ 1908 թուականին Օսմանեան սահմանադրութեան վերահաստատումէն յետոյ, բազմաթիւ եդեսահայ երիտասարդներու հետ միասին, մեկնած է Կ.Պո­լիս` կրթու­թիւն ստա­նա­լու։ 1908-15 թուականներուն ուսանած է Կ.Պոլ­սոյ Օս­մա­նեան կայ­սե­րա­կան բժշկա­կան վար­ժա­րա­նէն ներս։ 1915 թուականին՝ Առաջին աշխարհամարտի ժամանակ, զօ­րա­կոչ­ուած է Օս­մա­նեան բանակ եւ ծառայած՝ որպէս զին­ուո­րա­կան բժիշկ։ 1918 թուականին, պա­տե­րազմն աւարտ­վե­լուն պէս, աճա­պա­րած է Կ.Պոլ­սէն հե­ռա­նալու դէ­պի իր ծննդա­վայ­րը` Եդեսիա։ Ճամաբորդութեան ընթացքին այցելած է Ատա­նա, ուր Ազգային միութիւնը եւ ընկերները նրան յորդորած են Հա­ճըն երթալ։ Անսալով յորդորներուն, մեկնած է Հաճըն՝ բժիշկ աշխատելու։
Ռամպրանտ վան Ռէյն
Ռամպրանտի ստեղծագործական շրջանը համընկնած է հոլանտական ոսկեայ դարուն, երբ ազգային արուեստը՝ յատկապէս գեղանկարչութիւնը, իր ծաղկումը կ՚ապրէր:
Վառնա
Վառնա (Варна, լատիներէն՝ Odessus, Դեկտեմբեր 20-էն՝ 1949, մինչեւ Հոկտեմբեր 20-ը՝ 1956 - Ստալին), նաւահանգիստ քաղաք մըն է եւ բուժարան՝ Պուլկարիոյ մէջ։ Բնակչութեամբ քաղաքը կը զբաղեցնէ երկրին մէջ երրորդ տեղը, Պուլկարիոյ խոշոր մշակութային եւ ֆինանսային կեդրոն է, ինչպէս նաեւ երկրի կարեւոր ինքնաշարժային հանգոյց։ Վառնան Պուլկարիոյ խոշորագոյն նաւահանգիստն է, կան լաստային միացումներ Օտեսայի, Պորտ Կովկասի, Փոթիի, Պաթումի եւ Սթամպուլի հետ։ Ըստ 2010 թուականի պաշտօնական աղբիւրներուն, Վառնայի բնակչութիւնը կը կազմէր 366 837 մարդ, սակայն իրականապէս քաղաքին մէջ կ՛ապրի մօտաւորապէս 600 000 մարդ։
Եղունգ
Առողջութիւն
Եղունգի առողջութիւնը որոշ չափով կը ցոլացնէ անհատին առողջութիւնը: Բոլորս մեծ ուշադրութիւն պէտք է ցուցաբերենք մեր եղունգներու առողջութեան:
Մարգար Սեդրակեան
Մարգար Սեդրակ Սեդրակեան, հայ քոնիագործ, ՀԽՍՀ վաստակաւոր գիտաճարտարագէտ (1961), Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1971)։
Պատմական ակնարկ
1937 թուականին Իվան Փափանինի գլխաւորութեամբ խումբ մը մասնագէտներ ուղեւորուեցան դէպի Հիւսիսային բեւեռ։ Իւրաքանչիւր խորհրդային հանրապետութիւն ինչ-որ բան նուիրեց այդ գիտարշաւի մասնակիցներուն. Պելառուսը տրամադրեց տաք շորեր, Ուքրանիան՝ սալ, Հայաստանը՝ քոնիաք։ «Փրավտա» թերթի մէջ տպագրուեցաւ յօդուած եւ գիտարշաւի մասնակիցներու լուսանկարը, որուն մէջ անոնք նկարուած էին քոնիաքի տակառը ձեռքերուն։ Յօդուածի մէջ անոնք կը պատմէին, որ արշաւը կ'անցնէր այնքան սաստիկ ցուրտի պայմաններուն, որ անգամ 42 աստիճանի թնդութեան հայկական քոնիաքը անոնց չէր տաքցներ։ Այդ պատճառաւ հարց դրուեցաւ՝ արդյո՞ք կարելի է ստեղծեր աւելի թունդ աստիճան ունեցող քոնիաք։ Վարպետ Մարգարի ստեղծագործական տաղանդը արարեց 50 աստիճանի թնդութեան «Դուին», իսկ 1947 թուականին ալ՝ քոնիաքի արտադրութեան մէջ ամէնէն թունդ՝ 57 աստիճան ունեցող «Երեւան» քոնիաքը։
Քերքիրա (կղզի)
Քերքիրա (յուն․՝ Κέρκυρα) կամ՝ Քորֆու (Corfou), Յոնիական կղզիներ, Յունաստան։ Մայրաքաղաքն է Քերքիրա։  Յունաստանի հիւսիսային եւ արեւմտեան մասի ամենամեծ կղզիներէն։  Օտարները զայն Քորֆու կ՛անուանեն։  Յոնիական կղզիներուն աշխարհաքաղաքացի կղզին։
Աշխարհագրութիւն
Անոր կլիման Միջերկրականեան է։ Ամառները տաք եւ չոր, իսկ ձմեռները պաղ եւ անձրեւոտ։
Նորագոյն շրջան
1815-1864 Յոնիական կղզիները Անգլիոյ հովանաւորութեան տակ կը գտնուին՝ «Յոնիական կղզիներու միացեալ Պետութիւն» անունին տակ։  Սակայն, կղզիներուն բնակիչները տեւաբար կը ճնշեն պահանջելով անոնց միացումը Յունաստանին։
Ժամանակակից շրջան
Բ․ Համաշխարհային եւ անոր յաջորդող միջ-քաղաքացիական պատերազմներէն ետք Յունաստանը կը վերակառուցուի եւ զարկ կը տրուի տնտեսութեան եւ առեւտուրին։ Քերքիրան ալ կը հետեւի նոյն թափով։ 18 Ապրիլ 1956 Քերքիրա մայրաքաղաքը կ՛ընտրէ իր առաջին կին քաղաքապետը՝ Մարիա Տեսիլա, Յունաստանի առաջին կառավարիչ Իոաննի Քափոտիսդրիային եղբօր ծոռը։
Քերքիրա մայրաքաղաքը
Քանոնիին առջեւ կը գտնուի Քերքիրայի ամենանկարուած տեսարժան վայրը՝ փոքրիկ թերակղզիակին վրան գտնուող Վլահերնա վանքը եւ քիչ մը անդին՝ Փոնտիքոնիսի կղզիակը։
Խոհանոց
Բացի վենետիկեան շրջանէն մնացած կարգ մը կերակուրներէն (Փասթիցատա, Սոֆրիթօ, Սթրափացատա, Մանտօլաթօ, Պուրտեթօ), նշանաւոր է քումքուաթի ոգելից անուշ ըմպելին liqueur de kumquat։
Տես նաեւ
Լեֆքատա
1624 թուական
1624 թուական, նահանջ տարի, 17րդ դարու 24րդ տարին է
Վիքի Կարապետեան
Կենսագրութիւն
Քանի մը տարի առաջ ՍՈՒՐԲ Ծնունդին եւ Սրբոց վարդանանցին, իր նախաձեռնութեամբ, պատկերասփիւրէն, ներկայացուցած հայկական հատուկ յայտագիր եւ արժանացաւ անվերապահ գնահատանքի։
Պելկրատի պաշարումը (1806)
Աղբիւրներ
«The Revolt of the Serbs Against the Turks: (1804-1813)» Cambridge University Press, 16 Փետրուար 2012 - 224 էջ
Սարգիս Մանասեան
Կենսագրութիւն
Բարձրագոյն ուսումը ստացած է Թիֆլիսի ռուսական ուսուցչանոցին մէջ, ապա կոչուած է ուսուցչական աշխատանքի` նախ Շուշիի հեղինակաւոր թեմական վարժարանին, ապա` Թիֆլիսի Ներսիսեան վարժարանին մէջ:
Գործունէութիւն
Մանասեան եղած է Դաշնակցութեան մարտական ուժերուն զինման գլխաւոր պատասխանատուներէն մէկը՝ ՀՅԴ Արեւելեան Բիւրոյի կողքին ստեղծուած Զինուորական Ֆոնտի անդամ։ Ներդրում ունեցած է 1905-1906 թուականներուն ցարական գաղտնի սպասարկութեան հրահրած հայ-թաթարական ընդհարումները դիմագրաւելու դժուարին գործին մէջ:
Բանտէն ազատ արձակուելէ անմիջապէս ետք լծուած է հայ կամաւորական շարժման կազմակերպման եւ զինման աշխատանքներուն:
Վարած պաշտօններ
Սարգիս Մանասեան նուիրուած է հայոց պետականութեան կերտումին ու հզօրացման: Հետեւաբար․
Կոմիտասի Անուան Պետական Լարային Քառեակ
Պատմութիւն
1953 թուականէն քառյակը պարբերաբար մեկնած է արտասահմանեան հիւրախաղերու (Գերմանիա, Անզլիա, Ճաբոն, ԱՄՆ, Գանատա, Հոլանտա, Նորուեգիա, Ֆրանսա եւ այլն)։ Քառյակի հետ տարբեր տարիներ ելոյթներ ունեցած են Ա. Գոլդենվեյզերը, Կ. Իգումնովը, Գ. Նեյգաուզը, Ս. Ռիխտերը, Դ. Շոստակովիչը, Է. Գիլելսը, Վ. Մերժանովը, Մ. Գրինբերգը, Ս. Կնուշեւիցկին։
Հակոբ Խանջեանը քառյակի մասին ըսած է. «Կոմիտասի անունը կրել կը նշանակէ ունենալ կատարողական մեծ արուեստ, հուզականութիւն, անմիջականութիւն, բարձր կուլտուրա։ Կոմիտասի անունը կրել կը նշանակէ արուեստն ի սպաս դնել ժողովրդին։ Կոմիտասի անունը կրել, վերջապես, կը նշանակէ, եթէ ոչ անոր օրինակով գիւղէն գիւղ, գաւառէն գաւառ շրջիլ հայ երգը գտնելու, ձայնագրելու, մշակելու համար, ապա գիւղէն գիւղ, քաղաքէն քաղաք, երկրէն երկիր շրջիլ հայ եւ համաշխարհային երաժշտութեան նվաճումները բարձարուեստ մատուցելու համար բոլորին եւ ամենէն առաջ սեփական ժողովրդի ամենալայն զանգուածներուն»։
Սասունցի Մուշեղ
Առաջին տարիներ
Սասունցի Մուշեղ ծնած է Տարօն․ Սասնոյ Խեանք շրջանի Արսըք գիւղը։ Պատանեկան տարիները կ՛ անցնէ Մշոյ Սուրբ Կարապետի վանքը, ուր կ՛ աւարտէ Ժառանգաւորաց Վարժարանը։  Անմիջապէս կը միանայ Գէորգ Չաւուշի խումբին իբրեւ կռուող եւ սուրհանդակ։  Թրքական հետապնդուներէն կը յաջողի փախչիլ եւ Թիֆլիս կ՛ ապաստանի մինչեւ 1908։  1908-ի Օսմանեան Սահմանադրութեան հռչակումէն ետք, Ռուբէնի յանձնարարութեամբ, Մուշեղ կ՛ անցնի Տիգրանակերտ եւ կը լծուի տեղւոյն հայութեան ինքնապաշտպանութեան կռուանները կազմակերպելու գործին։  Միաժամանակ, կը մասնակցի Հ․Յ․Դ․ Դուրան Բարձրաւանդակի Կ․Կ․ գործերուն։
Աղբիւրներ
Ամէնուն Տարեգիրքը, Կարօ Գէորգեան, 1957
Լուիս Քերըլ
Լուիս Քերըլն իր մասին անգամ մը ըսած է. «Ես որոշած էի մաթեմատիկոս դառնալ, սակայն երեւակայութիւնս չբաւեց եւ ես դարձայ  գրող»։
Արիստոտէլ
Արիստոթելիս, (Ք․Ա․ 384 Սթաղիրա, Խալքիտեան լիկա, Խալքիտիքի, հիւսիսային Յունաստան - Ք․Ա․ 322 Հին Խալքիտա, Խալքիտա, Էվիա, Յունաստան ) յունական դասական փիլիսոփայութեան գլխաւոր ներկայացուցիչներէն մէկը։ Պղատոնի փիլիսոփայութեան նման՝ Արիստոթելիսի փիլիսոփայութիւնը խոր եւ անջնջելի հետք թողած է յաջորդ դարերու փիլիսոփայական մտքի զարգացման վրայ։ Իր անունով կոչուած է Սելանիկի Արիստոթելեան համալսարանը։
Պետութեան մասին Արիստոթելեան ուսմունք
Պետութեան մասին Արիստոթելեան ուսմունքը հիմնուածէ այն մէկին վրայ, որ մարդը ի բնէ հասարակական-քաղաքական էակ է, ստեղծուած է համատեղ սոցիալական կեանքի համար։ Մարդը առանց միւս մարդկանց հետ յարաբերելու չի կրնար ունենալ լիարժէք կեանք։ Հասարակութիւնէն դուրս ապրող մարդը, ըստ Արիստոտէլի, կամ գերմարդ է կամ ալ՝ բարոյական իմաստով զարգացած է։ Մարդկանց համակեցութեան ձեւերը բազմազան են, բայց բարձրագոյնը, որուն կ’ենթարկուի միւս բոլորը, պետութիւնն է։ Սկիզբը, ձեւաւորուած են ընտանիքները, յետոյ համայնքները, այնուհետեւ՝ պետութիւնը։ Լաւագոյն պետական կառավարման ձեւը, ըստ Արիստոտէլի, յունական քաղաք-պետութիւնն է, քանի որ միայն յոյները կարողութիւնը ունին ազատութիւնը համատեղել կարգի եւ մշակոյթի հետ։ Լաւագոյն պետութիւնը չի կրնար պատկերացնել առանց ստրուկներու, թէեւ ինչպէս վերջերս, աշխատաւորները, երկրագործները եւ արհեստաւորները չունին քաղաքացիական իրաւունքներ։ Ստրուկը ինքն իրեն չի պատկանիր, բայց մարդ է, որ բնութեամբ ստրուկ է։ Ինչպէս Պղատոն, այնպէս ալ Արիստոտէլը, կարեւոր դիրքեր կ’ունենան պետութեան մարդկանց դաստիարակութեան եւ բարոյական կատարալագործման գործին մէջ ։
Աշխատութիւնները
Մեթաֆիզիքա
Վրացական ԽՍՀ Տնտեսութիւն
Փայտամշակման ձեռնարկութիւններ
Փայտամշակման ձեռնարկութիւնները կը պատրասեն շինարարական մասեր եւ կահոյք։
Աքրոփոլիս (Աթէնք)
Բնակավայր եւ ամրոց
Տեղական իշխանին ապարանքը կը գնտուէր այն վայրին, ուր դարեր ետք պիտի կառուցուի Էրէխթիօ տաճարը Ερέχθειο։ Ժամանակի ընթացքին Աքրոփոլիսին բնակավայրին իշխանը Ատիկէին յունական ցեղերը խաղաղութեամբ կը միացնէ Ք․Ա․ 2-րդ հազարամեակին երկրորդ կէսին, ի բացառեալ Էլեւսինան Ελευσίνα ։ Աւադութիւնը կ’ըսէ թէ այդ իշխանը Թիսէասն էր։ Թշնամիներէ յարձակումներուն վտանգին տակ, ան Աքրոփոլիսին շրջաբոլորը կը պարսպատէ․ պատը ունի 760 մ երկարութիւն, մինչեւ 10 մ բարձրութիւն եւ 3,5 մ – 6 մ հաստութիւն։ Հետագային այս պատը Քիքլոփիա Թիխի Κυκλώπεια Τείχη  կը կոչուի։
Ափդերու Նիքիս տաճարը
Սիւներուն հիմերուն զարդարանքները, սիւնագլուխներն ու վերնախարիսխը եւ հարթաքանդակ գօտին կառուցուած են Փենտելի լերան մարմարով μάρμαρο Πεντέλης -Pentelic marble։ Այսպէս տաճարը ոսկեղէնի գանձատուփի կը նմանի։
Նորագոյն շրջան
1821 թուականի ծագած յունական ապստամբութեան շրջանին Աքրոփոլին պարբերաբար յոյներէն եւ թուրքերէն կը պաշարուի։ Յունաստանի Ազատագրումէն ետք, կը սկսին հնագիտական աշխատանքները եւ յուշարձաններուն վերանորոգումը։
Պարգեւ Շահպազեան
Գրականութիւն Թարգմանութիւն Խմբագրութիւն
Պարգեւ Շահպազեան կազմած է Վազգէն Վեհափառի արտասահմանեան ուղեւորութիւններու քանի մը ծաւալուն հատորներ:
Հայկական համացանցային համալսարան
= ՀԲԸՄ Մոնթրէալի Ալեք Մանուկեան Վարժարան =
Ֆլորանս Նայթինկէյլ
Կենսագրութիւն
Խրիմեան պատերազմի ընթացքին ան է, որ կազմակերպած է գթութեան քոյրերու աշխարհի մէջ առաջին ծառայութիւնը: 1854-ին Նայթինկէյլը մեկնած է Թուրքիա, այնուհետեւ Խրիմ` այցելելու հիւանդանոցները: Անոր կ՚ուղեկցէր 38 օգնական, որոնց մէջ էին գթութեան քոյրեր եւ միանձնուհիներ : Յատուկ հետեւողականութեամբ Ֆլորանս սկսած է խնամել պատերազմի դաշտը վիրաւորուածները:
1856 թուականին Ֆլորանս իր գումարով պատուիրած է Խրիմի Պալակլավայի մօտ գտնուող բարձր լերան վրայ քանդակել մարմարեայ խաչ մը ի յիշատակ Խրիմի պատերազմին զոհուած զինուորներուն, բժիշկներուն եւ բուժքոյրերուն։
Հաշխարհային ճանաչոիմ եւ յիշատակ
1883 թուականին Նայթինկէյլ պարգեւատրուած է Արքայական Կարմիր խաչով, իսկ 1907-ին՝ «Մատուցած ծառայութիւններուն համար» շքանշանով։
Նայթինկէյլի կեանքին մասին նկարահանուած են քանի մը գեղարուեստական եւ փաստագրական շարժանկարներ։ 1951 թուականին ճերմակ պաստառներ բաձրացաւ Հերպերթ Ուիլքոքսի պատմական «Լէյտին՝ ջահով» շարժանկարը, որուն գլխաւոր դերասանուհին Աննա Նիքըլն էր։
Անգլիացի բուժքրոջ կերպարը ներկայացուած է նաեւ խելախօսներու համար ստեղծուած Fate/Grand խաղին մէջ, որպէս աղախին ։
Տաւիտ Սասոլի
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Լրագրողներ Ստորոգութիւն:Քաղաքական գործիչներ
1625 թուական
1625 թուական, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 25րդ տարին է
Մահեր
Ստորոգութիւն:1625
Օրհուս
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Դանիոյ քաղաքներ
Հայեր
Թուաքանակ
Ներկայիս աշխարհի մէջ հայերու ընդհանուր թուաքանակը աւելի քան 13 միլիոն է։ Հայերը կը կազմեն Հայաստանի Հանրապետութեան (3,2 մլն) եւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան (141 հզ) բնակչութեան գերակշռող մասը։ Պատմական ճակատագրի բերումով, վաղ միջնադարէն սկսած հայերը ստիպուած լքած են հայրենիքը։ Աշխարհի բոլոր ծագերուն մէջ հիմնուած են հայ գաղութներ, որոնք պատմական իրադարձութիւններու բերումով կամ նուազած են, կամ անհետացած են։ Մինչեւ այսօր կը շարունակուի հայերու տեղաշարժը աշխարհին մէջ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայեր
1626 թուական
Մահեր
Ստորոգութիւն:1626
Նիկողոս Սարաֆեան
Կենսագրութիւն
Ծնած է Պոլսէն մեկնող շոգենաւու մը մէջ,Պոլիս-Վառնա գծին վրայ։ մեծցած Վառնա (Պուլկարիա), Լճեցի ակնեցի ծնողէ, որոնք 1896-ին գաղթած են իրենց ծննդավայրէն։ Նախակրթութիւնը կը ստանայ նախ Վառնայի Ճիէրճեան, յետոյ Ազգային վարժարանին մէջ, շուտով կ՛անցնի Ֆրերներու՝ Սէն Միշէլ ֆրանսական երկրորդական վարժարանը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմին մեծ եղբօր հետ 1915-ին, 12 տարեկան էր, երբ կը մեկնի նախ Ռումանիա, այնուհետեւ կը սկսի թափառական կեանք մը՝ Պուքրէշէն Կալաց, յետոյ` Օտեսա,(Ուքրանիա), Ռոստով Նովորոսիսկ,(Ռուսիա), ուր կ՛ապրի բանուորութեամբ։  Երբ կը պայթի ռուսական յեղափոխութիւնը, ան քալելով կը կտրէ Ռումանիան:  14-էն 17 տարեկան՝ ծնողքը կը գտնէ Վառնայի մէջ, ուրկէ 1919-ին կը մեկնի Պոլիս: 17-էն 20 տարեկան՝ կը յաճախէ Պոլսոյ Կեդրոնական վարժարանին մէջ կ՚ուսանի որպէս ուսուցիչ ունենալով Յակոբ Օշականը, Վահան Թէքէեանը եւ ուրիշներ։ Ուսման ընթացքը լրացնելու մօտ՝ կը լքէ հարկադրաբար, քեմալականներու կողմէ Պոլիսը գրաւուելէն առաջ 1922-ին կը մեկնի Պուլկարիա, յետոյ՝ Ռումանիա, եւ ի վերջոյ 1923-ին`  կ՝ապաստանի Փարիզ: 21 տարեկանին,վերջապէս՝ տողաշար մեքենայի վրայ գրաշարութեամբ իր ապրուստը ապահովելու կոչուած աշխատաւոր,(իր գիրքերէն մէկ քանին իր ձեռքով շարուած են, յատուկ ուշադրութիւն դարձնելով տողերու դրուածքին) ուր կ՛անցնէ յիսունէ աւելի իր տարիները, նետուելով աշխատանքէ աշխատանք,
Գրական վաստակ
- Նոր միջավայրի մէջ նոր ինքնութեան մը փնտռտուքը վտանգաւոր նկատուած է սփիւռքի մէջ մինչեւ այսօր տիրական «հայապահպանութեան» գաղափարախօսութեան կողմէ, որ այլամերժութիւնը եւ կղզիացումը կրօնքի վերածած ըլլալով՝ չէր կրնար հանդուրժել ազատ - եւ առողջ, ու հարուստ - մտածողութեան, որ պայման մըն է իսկական արուեստի գործերու յառաջացումին։
Սարաֆեան քիչերէն է որ ազատօրէն արուեստի մէջ կը դնեն իրենց ապրած ժամանակը, փորձելով դուրս գալ միօրինակ մտածելակերպերէ եւ արուեստի հասկացողութենէ։ Սակայն, ի տարբերութիւն այլ գրողներու, իր աւանդը դժուար թէ կարենայ խոր տարածում գտնել նոյնիսկ այսօր, որքան ատեն որ գեղարուեստական արտադրութիւններն ու մշակոյթը կը մնան հաստատութենական՝ establishment-ի հակակշռին տակ։
Գրիգոր Նորիկեան
Գրիգոր Նորիկեանի Ցուցահանդէսները
Նորիկեանի գեղանկարները ցուցադրուած են Երեւանի Պետական եւ Արդի արուեստի թանգարաններուն մէջ, Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան թանգարանին եւ Պէյրութի, Զմմառու եւ Սըրսոք թանգարաններուն մէջ, ինչպէս նաեւ` Երուսաղէմի Ս. Յակոբ վանքի թանգարանին մէջ:
Հմայեակ Մանուկեան
Կեանք եւ գործունէութիւն
Ծնած է Վան: 1915-ի Վանի ինքնապաշտպանութեան կռիւներուն Մանուկեան կը նշանակուի Զինուորական մարմինի օժանդակ տեղեկատու դիւանի անդամ:
Յակոբ Ալթունեան
Կենսագրութիւն
Բժշկական կրթութիւն ստացած է եւ բժշկութեամբ զբաղած։ Նահատակուած է 1915 թուականին՝ Մեծ Եղեռնի ժամանակ։ Յակոբ Ալթունեան Ստեփանի ծնած է 1892 թուակԱՄՆ-ին Յունուարին, Սեբաստիա նահանգի նոյնանուն գաւառի (նաեւ՝ նոյն նահանգի) կեդրոն Սեբաստիա քաղաքին մէջ՝ ատամնաբոյժի ընտանիքի մէջ։ 1902 թուականին հայրը մահացած է եւ մնացած է աւագ եղբօր՝ 1915 թուականին թուրքերու ձեռքով սպանուած ատամնաբոյժ Միհրանի խնամքին։
Կրթութիւն
Նախնական կրթութիւնն ստացած է Սեբաստիոյ թուրքական գիմնազիայի մէջ։ Եղբօր աջակցութեամբ գացած է Սեբաստիա եւ ուսանած՝ երկրորդական վարժարանէն ներս։ 1907-08 թթ. ուսանած է ֆրանսական վարժարանին մէջ։ 1908-11 թթ. ատամնաբոյժ եղբօր մօտ օգնական աշխատած է։ 1911-14 թթ. ուսանած է Կ. Պոլսոյ բարձրագոյն ատամնաուժական վարժարանէն ներս։ 1914 թուակամին վերադարձած է հայրենի քաղաք։ 1914 թուակամին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմն սկսուելուն պէս, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ ուղարկուած՝ ուսանելու զինուորական 6-ամսեայ դպրոցի մէջ։ Դպրոցն աւարտելէ ետք, ստացած է պահեստի բժիշկ-սպայի կոչում։
Հայեր, միացէ՛ք
«Հայեր, միացէ'ք», Գուսան Հայկազունի կողմէ գրուած հայրենասիրական երգ։
Մարտիրոս Յարութիւնեան
Կեանք եւ գործունէութիւն
Կրթութիւնը ստացած է Գէորգեան ճեմարանի մէջ, ապա Պերլինի համալսարանին մէջ ուսանած է տնտեսագիտութիւն: Հայրենիք վերադառնալով` աշխատած է իբրեւ ուսուցիչ, դասաւանդած է գերմաներէն, հայերէն եւ գրականութիւն:
Սըրսոք ընտանիքը
Սըրսոքները սերած են Կոստանդնուպոլիսէն: Անոնց հարստութիւնը տարածուած էր Մերսինէն մինչեւ Աղեքսանդրիա, Լիբանանէն մինչեւ Կիպրոս եւ Պաղեստին, ունեցած են ցորենի, բամպակի դաշտեր, գիւղատնտեսական եւ արտադրական այլ ձեռնարկութիւններ։
1627 թուական
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1627 ծնունդներ
Զաքարեան Իշխանապետութիւն
Զաքարեաններու Ծագումը
Լոռիի Թագաւորութեան մէջ 12-րդ դարու սկիզբը կ՝ իշխէին Դաւիթ եւ Աբբաս եղբայրները, իսկ Սիւնիքի մէջ՝ Գրիգոր թագաւորը։ Հայկական իշխանութիւններէն Արծրունիներու տոհմի մէկ ճիւղը կը տիրէր Աղթամար կղզին: Այդ իշխանութիւնը ետ կը մղէր թշնամիներու յարձակումները եւ իր տիրապետութեան տակ կը պահէր Աղթամարն ու շրջակայ գաւառները։ Սասունի Թոռնիկեաններու իշխանութիւնը միակն էր Հարաւային Հայաստանի մէջ, որ Մանազկերտի ճակատամարտէն ետք պահպանեց իր անկախութիւնը։ Բացի Սասունէն Թոռնիկեանները կը տիրէին Արածանիի միջին հոսանքի մէջ գտնուող գաւառներուն։ Սասունի իշխանութիւնը 12-րդ դարուն իր շուրջը համախմբած էր շրջակայքի աւելի փոքր հայկական իշխանութիւններըեւ կը գլխաւորէր ազատագրական պայքարը։ Թոռնիկեան իշխանը, կամ ինչպէս արաբներ կ՝ անուանէին զինք «Սասունի թագաւորը» կարող էր պատերազմական դաշտ դուրս բերել քանի մը տասնեակ հազարանոց զօրք։
Գէորգ Սարաֆեան
Կենսագրութիւն
Սարաֆեան աւելի ուշ հոգաբարձութեան ատենադպիր եւ փոխ ատենապետ եղած է, գլխաւորած Կրթական եւ Համազգային Տօնակատարութեանց Յանձնախումբերը: Քանի մը առիթներով եղած է ՀՄԸՄ-ի Պուենոս Այրես մասնաճիւղի ատենապետ:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:1911 Ծ'ծնունդներ Ստորոգութիւն:Ուրֆա ծնածներ Ստորոգութիւն:2002 մահեր Ստորոգութիւն:18 Յունիսի մահացածներ Ստորոգութիւն:Հանրային գործիչներ Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ
Նաօմի Օսաքա
Վաղ կեանք
Նաօնի Օսաքա ծնած է 16 Հոկտեմբեր 1997-ին, Չու քու, Օսաքա, Ճափոն Թամաքի Օսաքայէն եւ Լէոնարտ Ֆրանսուայէն: Մայրը Ճափոնի Հոքքայտօ քաղաքէն է, իսկ հայրը՝ Հայիթիի Ճաքմել քաղաքէն: Ան ունի իրմէ մեծ քոյր մը՝ Մարին, որ նոյնպէս թենիս խաղացող մըն է: Գործնական պատճառներով այս երկու քոյրերը կը կրեն իրենց մօր մականունը: Օսաքայի ծնողքը հանդիպած է Հոքքայտոյի մէջ, երբ Օսաքայի հայրը իբրեւ իրաւաբանական աշակերտ Նիւ Եորքէն այցելած է այդ վայրը:
2011-2015՝ Աղջկանց Թենիսի Կազմակերպութեան մրցաշարքի յաղթանակ 16 տարեկանին, լաւագոյն 150
Հակառակ այլ մրցումներու յաղթանակ չարձանագրելուն 2015-ին, Օսաքայի դիրքը կը շարունակուի բարձրանալ: Ան կը հասնի իր երկու բարձրագոյն մակարդակներու «ITF» աւարտական մրցումներու՝ առաջիը 75000 ամերիկեան տոլարի Ճափոնի «Քանկարու» բաժակն է եւ երկրորդը 50000 ամերիկեան տոլարի Բրիտանիոյ «Սարպիթըն» բաժակն է: Ան այս մրցումներուն կը հանդիսանայ 2-րդ եւ իրեն կարելի կ'ըլլայ մասնակցիլ տարուան երկու «Կրանտ Սլամ» «սինկլզ»-ի մրցաշարքերուն՝ Ուիմպլտըն եւ ԱՄՆ-ի Բաց մրցաշարքերուն: Օսաքա յաղթանակ կ'արձանագրէ ԱՄՆ-ի Բաց մրցաշարքին առաջին խաղին, սակայն չի յաջողիր գլխաւոր վիճակագրութիւն հասնելու: Հոկտեմբերի Աղջկանց Թենիսի Կազմակերպութեան կազմակերպած մրցաշարքերուն, ան կը յաղթէ «Ռայզինկ Սթարզ Ինւիթէյշընալ» 4 խաղացողներով մրցաշարքին՝ պարտութեան մատնելով սիրուած եւ 35-րդ լաւագոյն խաղացող Քարոլին Կարսիան: Շարունակելով խաղալը, Նոյեմբերին ան կը հասնի իր ասպարէզի գագաթնակէտին, երբ ան կը մասնակցի Թայլանտի մէջ տեղի ունեցած Աղջկանց Թենիսի Կազմակերպութեան 125000 ամերիկեան տոլարի Հուա Հին ախոյեան: Ճափոնի մէջ 75000 ամերիկեան տոլարի մրցումէ մը ետք, ան այդ տարին կ'աւարտէ 144-րդ դիրքին վրայ:
Գրատպութեան Թանգարան (Երեւան)
Սրահներ
Տպագրութեան պատմութիւնը ներկայացուած է Գրատպութեան թանգարանի վեց սրահներուն մէջ`
Ամրտոլու Վանք
պատմութիւն
Հիմնադրման ժամանակն անորոշ է։ 14-րդ դարէն յիշուած են հայ եպիսկոպոսներ։ 15-րդ դարէն եղած է գրչութեան խոշոր կենդրոն։ Նոյն դարին մէջ գրիգոր Տաթեւացիի աշակերտ Դանիէլ վարդապետը Ամրտոլու վանքի մէջ հիմնած է հոգեւոր դպրոց։ Դասաւանդած են կրօնագիտութիւն, աստուածաբանութիւն եւ տրամաբանութիւն։ Կրթական գործը շարունակած են Յովհաննէս Համշենցին, Գրիգոր Արճիշեցին, Ներսէս Մատաղը, Ներսէս Բաղիշեցին, Ներսէս Ամկեցին, Յովհաննէս Տարոնեցին։ Բարսեղ Աղբակեցին վերծանած է վանքի մատենադարանի իմաստասիր․ գիրքերը, ընդարձակած դասատունը, բարեփոխել ուսումնական ծրագրերը, դասաւանդուող առարկաներուն աւելացրած իմաստասիրութիւնը, ճարտասանութիւնը, քերականութիւնը։ Դպրոցը մեծ համբաւ ձեռք բերած է Ներսէս Մոկացու ժամանակ։ Այստեղ սորվելու եկած են Հայաստանի տարբեր մասերէն։ Ամրտոլու վանքը կը ծաղկէր ապրել յատկապէս 18-րդ պատմիչ-գիտնական Վարդան վարդապետ Բաղիշեցու 42 տարիներու արգասաւոր առաջնորդութեան ժամանակաշրջանին մէջ։ Անոր օրօվ սկսած են դասաւանդել նաեւ հայ մատենագրութիւն, մանրանկարչութիւն, որմնանկարչութիւն, եւ վանքի դպրոցը վերածուած է համալսարանի։ Վարդան Բաղիշեցիի վախճանուելէն յետոյ (1704) Ամրտոլու վանքի դպրոցը չէ գործած։ Վանքին մէջ բարձր մակարդակի հասած է գրչութեան արուեստը, ձեռք բերուած են հին ձեռագրեր, որոնք նորոգուած են։ Այդտեղ ընդօրինակուած են Փաւստոս Բուզանդի, Կորիւնի, ղազար Փարպեցու, Սեբէոսի, Ղեւոնդ Երէցի, Ասողիկի, արիստակես Լաստիւերցու, թովմայ Մեծոփեցու եւ այլոց երկերը։ Մեծ հռչակ վայելած է Ամրտոլու վանքի մեծարժէք մատենադարանը։ Պահպանուած է Վարդան Բաղիշեցու կազմած վանքի գրացուցակը։ Ամրտոլու վանքի նշանաւոր սաներէն են կ․ Պոլսի պատրիարք Յովհաննէս Կոլոտ Բաղիշեցին, Երուսաղէմի պատրիարք Գրիգոր Շղթայակիրը եւ այլք։ Ամրդոլու վանքի եկեղեցիին մէջ ամփոփուած են Բարսեղ վարդապետը, Վարդան վարդապետ Բաղիշեցին եւ այլ նուիրեալներ։ Ամրտոլու վանքն աւիրուած եւ ամայացած է 1915-ին․ ձեռագրերի մաս մը եւ ունեցուածքը կողոպտած են թուրքերը։
Պիզանիի Ճակատամարտը
Պատերազմի իրադարձութիւններ
Իրադարձութիւնները տեղի ունեցած են Պիզանիի ամրոցի մօտ, որու փակին մէջէն ճամբայ կար դէպի Յանինա, որ տարածաշրջանի ամենամեծ քաղաքն էր:
Ճակատամարտ
Յունական արագ գրոհի արդիւնքը այն էր, ոդ Պիզանի եւ Կաստրիցա ամրութիւնները ժամը 16-ի դրութեամբ կտրուեցան օսմանեան միւս ուժերէն: Իսկ գիշերը, ամրոցները դադրեցան կրակելէ, զգալով որ անոնք մեկուսացուած են եւ փորձեցին դէպի Յանինա նահանջել: Անոնց փախուստի փորձը չյաջողեցաւ եւ 35 սպայ ու 935 զինուոր գերի ինկան յոյներու ձեռքը : Յաջորդ առաւօտեան, քանի մը օսմանեան դիրքեր եւս յանձնուեցան, չնայած անոր, որ Պիզանին եւ Կաստրիցան շարունակեցին մարտնչիլ մինչեւ զինադադարը : Էսատ փաշան, հասկնալով որ ճակատամարտը կորսուած է, փորձեց դէպի հիւսիս զօրքը դատարկել: Սակայն յիյները շրջափակած էին քաղաքը բոլոր կողմերէն, Էսատ փաշան որոշեց յանձնուիլ: 6 Մարտ-ին ժամը 23:00-ին ան համաձայնեցաւ Յանինան յանձնել եւ օսմանեան պահակազօրքը յոյներուն : Միւս օրը յունական զօրքերը Կոնստանդինի գլխաւորութեամբ Յունաստանի դրօշներով հանդիսաւոր անցան քաղաքի փողոցներով: Միւս կողմէն Էսատ փաշային Թուրքիա ժամանելէն ետք, դիմաւորեցին որպէս հերոս :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1913 հակամարտութիւններ Ստորոգութիւն:1913 Յունաստանի մէջ Ստորոգութիւն:1913 Օսմանեան կայսրութեան մէջ Ստորոգութիւն:Առաջին Պալքանեան պատերազմի ճակատամարտներ Ստորոգութիւն:Յունաստանի ճակատամարտներ Ստորոգութիւն:Օսմանեան կայսրութեան ճակատամարտներ Ստորոգութիւն:Յունաստանի մէջ ճակատամարտներ Ստորոգութիւն:1913
Սարգիս Ալթունեան
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:13 Ապրիլի ծնածներ Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ
Անժելա Սարաֆեան
Կենսագրութիւն
Ծնած է 1983 թուականին, Երեւանի մէջ։ Չորս տարեկանին ընտանիքին հետ կը փոխադրուի Միացեալ Նահանգներ :
Սարաֆեան մասնակցած է հետեւեալ ֆիլմերուն մէջ։
Մկրտիչ Ներսիսեան
Կենսագրութիւն
Միաժամանակ, 1931-1968-ին ան ունեցած է մանկավարժական ու դասախօսական բեղուն գործունէութիւն՝ Երեւանի Բանուորական Ֆակուլտէտի, կոմունիստական Համալսարանի, Խաչատուր Աբովեանի Անուան Հայկական եւ Վալերի Բրիւսովի անուան Ռուսաց եւ օտար Լեզուներու Մանկավարժական ինստիտուտներուն, ինչպէս նաեւ Երեւանի պետական համալսարանին մէջ։ Մասնակցած է հայոց պատմութեան դպրոցական միքանի դասագիրքերու պատրաստման:
Ներսիսեան գիտական աշատութիւններ հրատարակել սկսած է դեռեւս իր ուսանողական տարիներէն: 1930ականներուն լոյս տեսած է իր մէծ ու փոքր աշխատութիւնները կը վերաբերին Ստեփան Շահումեանին, 1918 թուականի Պաքուի կոմունային, 1918-20ականներու Հայաստանի Հանրապետութեան տնտեսական ու քաղաքական դրութեան: Այս աշխատութիւններուն մէջ բնականաբար նկատելի է ժամանակի գաղափարախօսականացած, մարտնչող ոգին, եւ իր կեանքի յետագայ տարիներուն հեղինակը շատ քիչ անդրադարձած է անոնց: Այդուհանդերձ, այս երկասիրութեանց մէջ առանձնայատուկ տեղ ունի Կարօ Ղազարեանի եւ Վարդան Պարսամեանի համագործակցութեամբ լոյս տեսած առաջին մասսայական յեղափոխական շարժումները հայաստանի մէջ փաստաթուղթերու ծաւալուն ժողովածուն (1932): Իսկ իր հեղինակած Նոյեմբերեան յեղափոխութիւնը Հայաստանի մէջ (1935) գրքոյկին համար, յայտնապէս 1936-ին Հայաստանի համայնավար ղեկավար Աղասի Խանճեանի ողբերգական մահէն ետք, Ներսիսեան ենթարկուեցաւ լուրջ քննադատութեան՝ Խանճեանի հակառակորդներուն կողմէ, որու հետեւանքով ալ միառժամանակ հեռացուեցաւ իր աշխատանքէն ու Համայնավար կուսակցութեան շարքերէն:
Մկրտիչ Ներսիսեան մահացաւ 29 Յունուար 1999-ին:
Աստղադիտարան
Աստղաֆիզիքական աստղադիտարաններու մէջ կը հետազօտուին տիեզերքի եւ երկնային մարմիններու մէջ տեղի ունեցող ֆիզիքական երեւոյթները եւ անոնց ֆիզիքական յատկութիւնները։ Որոշ աստղադիտարաններու մէջ կ'որոշեն ճշգրիտ ժամանակը եւ կը կազմեն աստղագիտական օրացոյցներ։ Աստղադիտարանները, իբրեւ կանոն, ուսումնասիրութիւններու արդիւնքները կը հրապարակեն իրենց իսկ գիտական հանդէսներու եւ համացանցի կայքերուն մէջ:
24 Հոկտեմբեր
24 Հոկտեմբեր, տարուան 297-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 298-րդ) օրն է
Տպաւորապաշտութիւն
Գրականութեան մէջ
Լայն է տպաւորապաշտութեան ոճի ազդեցութիւնը տարբեր երկիրներու գրականութեան մէջ՝ Էմիլ Զոլա (Émile Zola) ֆրանսացի, Ժ.-Ք. Հիւիսմանս (Joris-Karl Huysmans) ֆրանսացի, Է. եւ Ժ. Գոնկուր Եղբայրներ, Կի Տը Մոփասան (Henri René Albert Guy de Maupassant) ֆրանսացի, Ս. Փրուստ (Ֆրանսա), 0սքար Ուայլտ (Oscar Wilde) Իրլանտացի, Ռոպըրթ Սթիվընսըն (Robert Stevenson), Ժոզեֆ Քոնրատ (Joseph Conrad) անգլիա ցի, Եո. Շլաֆ, Ս. Գերգէ, Հ. Բար, Գ. Հաուպտման, Ռէյնըր Մարիա Ռիլք (Rainer Maria Rilke) Գերմանացի, Ք. Համսուն (Knut Hamsun) նորվեկիա ցի, Ս. Շնիցլեր (Schnitzler) նորվեկիա ցի, Ա. Չեխով (Anton Chekhov) ռուս, Ի․ Բունին, Ա. Բալմոնտ եւ ուրիշներ։ Այդ գրողներէն շատեր պատկանած են գեղարուեստական այլ ուղղութիւններու։ Իրենց գործը, ձեւաւորուած է նաեւ խորհրդապաշտութեան՝ ստեղծագործական հնարքներով։ Անոնց մէջ կան նաեւ տպաւորապաշտութեան հետեւողական ներկայացուցիչներ։
Ճոն Քենետի
Ճոն Քենետին ծնած է 1917 թուականի 29 Մայիսին Մասըչուսէթս նահանգին մէջ։ Հայրը Ֆրանքլին Ռուզվելդի առաջին օգնականներէն էր, կառավարութեան մէջ` անվտանգութեան ծառայութեան պետը, ծովային յանձնաժողովներու ղեկավարը, Մեծ Բրիտանիայի մէջ ԱՄՆ-ի դեսպանը: Գերազանց աւարտելով Հարվըրտի Համալսարանը` Ճոնը աշխատանքի անցաւ հոր մօտ իբրեւ գործավար եւ ստացաւ գործնական գիտելիքներ:
Յաղթելով 1947 թուականի Քոնկրէսի ընտրութիւններուն` ան դարձաւ ներկայացուցիչներու պալատի անդամ, իսկ 1952 թուականին արդէն ծերակուտական էր։ 1957 թուականին Ճոն Ֆիցճերըլտ Քենետին իր թեկնածութիւնն առաջադրեց նախագահական ընտրութիւններուն: 1960 թուականին Դեմոկրատական կուսակցութեան կողմէ ան առաջադրուեցան նախագահի թեկնածու եւ ձայներու փոքր առաւելութեամբ յաղթեց ընտրութիւններուն մէջ։ Իր անձնական յատկանիշներուն շնորհիւ Քենետին երկրին մէջ մեծ ժողովրդականութիւն կը վայելէր:
Քենետիի նախագահութեան երեք տարիները նշանաւորուեցան Քարիպեան ճգնաժամով, սեւամորթներու իրաւունքներու հաւասարեցման լուրջ քայլերով, «Աբոլո» տիեզերական ծրագիրներուն սկիզբ դնելով:
Եմէն
Պատմութիւն եւ Կառավարութիւն
Ժ. դարուն իշխանութիւնը ստանձնեց Զէյտիներու Ռասիտ ընտանիքը, որուն իշխանութիւնը կը շարունակուէր մինչեւ վերջերս։ Թուրքերը այս տարածքը գրաւեցին 1538-1630 եւ 1849-1918-ի թուականներուն՝ սակայն առանց կարենալ զայն ամբողջովին իրենց ենթարկելու։
Տնտեսական Պայմաններ
Եմէնի տնտեսութիւնը երկրագործական է։ Բարձրաւանդակները բարեբեր եւ առհասարակ մշակուած են։ Կը մշակուին արմտիք, բանջարեղէն, նշանաւոր մոքա սուրճը, պտուղներ եւ այլն։ Ծովեզերեայ դաշտերը կ՛օգտագործուին անասնաբուծութեան համար, որ Եմէնի տնտեսութեան երկրորդ կարեւոր գործօնն է։
Թումօ
Ի՞նչ է Թումոն
Այժմ Թումոն կեդրոններ ունի Երևանի, Դիլիջանի, Գիւմրիի և Ստեփանակերտի մէջ։ Ինչպէս նաեւ կից ունի՝ 19 Թումօ տուփեր։ Հայաստանէն դուրս կեդրոններ կան՝ Փարիզ, Պէյրութ, Մոսկուա, Պեռլին, Լիոն եւ այլ ուրիշ քաղաքներու մէջ:
Կլորիա Կէյնոր
Կլորիա Կէյնոր (Gloria Gaynor, ծնած է 7 Սեպտեմբեր, 1949), ամերիկացի երգչուհի է, ճանչցուած է իր 'Տիսգօ'-ի երգով «I Will Survive», «'Never Can Say Goodbye», «Let Me Know(I Have a Right)» եւ «I Am What I Am»:
Կանուխ Կեանքը
Կլորիա Ֆոյլզ ծնած է Նիւուարք, Նիւ Ճըրզի, Քուինի Մէյ Բրօդօր եւ Տանիէլ Ֆօյլզ։ Իր մեծ մայրը կ'ապրէր մօտ իրենց եւ ան ներգրուած էր իր կրթութեան : «There was always music in our house», Կէյնոր գրեց իր ինքնակեսագրութեան մէջ, Ես պիտի Ապրիմ։ Ինք կը զուարճանար մտիկ ընել ձայնասփիւռի, եւ արձանագրուածներ Նէթ Գինկ Գոլ եւ Սարահ Վողան: Իր հայրը կը նուագէր ուքուլէլէ եւ կիթառ եւ կ'երգէր մասնագիտօրէն գիշերային ակումբներուն մէջ խումբով՝ Սդեբն Ֆեդչիթ։ Իր եղբայրները կ'երգեն աւետիլ եւ ստեղծեցին քառեակ իր ընկերոջ հետ։ Կէյնոր արգիլուած էր որ երգէ տղոց խումբին հետ, նոյն ալ իր եղբայրը՝ Արթիւր, որովհետեւ ան պզտիկ էր։ Արթիւր վերջը Կեյնորին շրջումի պատասխանատուն եղաւ։ Ընտանիքը աղքատ էր, բայց Կեյնոր կը յիշեցնէր տունը որ լեցուի խնդութիւնով եւ ուրախութիւնով, եւ ընթրիքի սեղանը բացուի դրացիներուն եւ բարեկամներու։ Անոնք փոխադրուեցան տունի պատրատութեան 1960-ին եւ Կլորիայ մեծցաւ իբր կոպիտ աղջիկ։ (Բոլոր իմ պզտիկութեան կեանքիս մէջ կ'ուզէի երգել, թէեւ ընտանիքէս մէկը լուր չ'ունէր) Կեյնոր գրեց իր ինքնակենսագրութեան մէջ:
Կանուխ Ընթացք
Կեյնոր երգչուհի էր ունէր գոհացուած հոգի, Ճազ/փօփ, 1960-ին։ Ինք արձանագրեց «Will You Be My Guitar/Train Of Love» պզտիկ Շիքակօ պիտակ, դուրս հանեց երկրորդ մինակ, «She'll Be Sorry/Let Me Go Baby» (Առաջին անգամ իբր Կլորիա Կեյնոր) 1965-ին։ Իր առաջին իրական յաջողութիւնը եկաւ 1975-ին իր պատկերարերտի Never Can say Goodbye: Առաջին մասը պատկերարերտի կը բաղկանար 3 երկեր («Honey Bee», «Never Can Say Goodbye» եւ «Reach Out, I'll Be There») առանց ընդմիջաց երգերու միջեւ։ 19 վայրկեանոց պարի մրցումը փաստեց որ այլանդակօրէն հռչակաւոր է, մանաւանդ պարելու ակումբը։ Ամէն 3 երգերը արձակուած էն մինակ ձայնասփուրի վրայ եւ ամէնն ալ եղան Hits: Պատկերարերտի մէջ նուագարաններով էր երգին մուտքը հանրայինին առջեւ, «Never Can Say Goodbye» որ եղաւ առաջին երգը top biilboard magazine's պարի քարտէսի։ Իր առաջին պատկերարերտի յաղթանակէն ետք իր առաք մը իր երկրորդ պատկերարերտը արձակեց, փորձարկ Կլորիա Կեյնոր, վերջը նոյն տարին։ Մի քանի իր քիչ ճանցուած մինակ երգերը, ի յարկ լքուած airplay- նեռարեալ «Honey Bee» (1974), «Casanova Brown» (1975), եւ «Let's Make A Deal» (1976)- եղաւ hits ակումբներ եւ հասաւ առաջին հինգերէն on billboard's disco charts: 1976 պատկերարերտի ետք, Ես Արի Քեզի, ինք տեղափոխեց իր hit production խումբէն, որ աշխատի ուրիշ արտադրութիւներով:
Վերազարդնումի Ընթացքը
Շատ հեռատեսիլէն երեւնալով հետեւելով 2000-ին վերջաւորութեան Ճոհն Քերոնի ցուցադրութեան, Ուենտի Ուիլիամզ ցոնցադրութեան, եւ Երեւոյթը յառաջացնել 30-րդ տարեդարձը «I Will Survive» -ին։ 2010-ին ինք երեւցաւ Վերջին Կատակ Կեցուած եւ Գիշերուայ Ցուցադրումը։
Սոկրատ
Կենսագրութիւն
Սոկրատի կեանքի մանրամասնութիւնները մեզ հասանելի են հիմնականօրէն իրեն ժամանակակից երէք աղբիւրներէ. Պլատոնի (զրուցատրութիւն), Արիստոֆանեսի ներկայացումներէն եւ Քսենոփանեսի զրոյցներէն։ Սոկրատի մահուան ժամանակ Արիստոտելը տակաւին պատանի էր եւ չէր գտնուէր որեւէ վկայութիւն, որ ինքը՝ Սոկրատը գրած է որեւէ բան։
Սոկրատը ծնած է Ք․Ա․ 469 թ. Աթէնքի մէջ, քարտաշ Սոֆրոնիսկի եւ տատմեր Ֆենարետայի ընտանիքին մէջ, ստացած է սովորական կրթութիւն, որպէս ծանր հետեւակային՝ մասնակցած է շարք մը ճակատամարտներու՝ ցուցադրելով խիզախութիւն եւ արիութիւն։
Սոկրատեան զրոյցներ
Զրոյցի ընթացքին կը պարզուի, որ սահմանուող առարկան ունի բազմաթիւ կողմեր ու հատկութիւններ։ Անոնք ընդհանրացնելու համար Սոկրատը կը կիրառկէ ինտեքս ձեւը, որու դէպքի ընթաձգին մասնաւորէն կ'ընթանենք դէպի ընդհանուրը։ Միտքն կ'ամրագրէ ընդհանուրը՝ հենելով իրերու նման հատկութիւններու վրայ։ Զրուցական արուեստի խնդիրը, ըստ Սոկրատի, ուսումնասիրուող առարկայի սեռային եւ տեսակային հասկացութիւններու հայտնաբերումն է եւ անոնց հարաբերման եղանակի պարզաբանումը։
Կատարո (գինի)
«Կատարո» հայկական գինիի ապրանքանիշ, որ կ'արտադրուէր Արցախի մէջ, խնդողնի խաղողի տեսակէն: Տարբեր տեսակներն են՝ Կարմիր «Կատարո», Կարմիր «Կատարո» Reserve, Սպիտակ «Կատարո» եւ «Կատարո» Ռոզէ տեսակները:
Աստղիկ Քէհեայեան
Կենսագրութիւն
Յաճախած է Սահակեան-Նունեան վարժարանը եւ ապա Դպրոցասէր Տիկնաց Վարժուհինոցը։ Նուիրիւած է ուսուցչական ասպարէզին։
Համազգեաց Ընկերութիւն
7- Եւրոպական վաճառականութեան օրէնքները տարածել ազգին մէջ,
Երուանդ Սարաֆեան
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:Հայ դեղագործներ
1630 թուական
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1630 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1630 մահեր
Ստորոգութիւն:1630
Կոմիտաս Ա. Աղցեցի
Կոմիտաս Ա Աղցեցի, Շինող (ծ. թ. անյայտ, գիւղ Աղցք (Արագածոտն գաւառ) - 628, Դուին), Ամենայն հայոց կաթողիկոս 615 թվականէն։ Ուսումն ու կրթութիւնը ստացած է Մովսէս Եղիվարդեցի կաթողիկոսին օրով (574-604) Դուինի մէջ։ Կարճ ժամանակ մը եղած է Ս. Հռիփսիմէ վկայարանի փակակալը, ապա Աբրահամ կաթողիկոսին (607-615) կողմէ, նախքան կաթողիկոս ընտրուիլը, ձեռնադրուած է Տարօնի եպիսկոպոս։
Մելանի Մարթինէզ
2012 թուական՝ Ասպարէզի Սկիզբ Եւ Մասնակցութիւնը The Voice-ի Մէջ
2012-ին Մարթինէզը կը մասնակցի The Voice նախագժի երրորդ եթերաշրջանին, ուր ան կը կատարէ Պրիթնի Սփիրզի «Toxic» երգը։ Չորս դատական կազմի անդամներէն երեքը՝ Ատամ Լեւինը, Սի Լո Կրինը, Պլէյք Շելթընը, սեղմեցին «ես կ'ընտրեմ քեզ» կոճակը իր ելոյթի ժամանակ, անկէ ետք Մարթինէզը ընտրեց Ատամ Լեւինին, որպէս իր մարզիչ :
Հայկազուն Գալուստեան
Իր մահկանացուն կը կնքէ Հայրենիքի մէջ, ժառանգ թողելով բազմաթիւ անտիպ գործեր եւ գիտական ուսումնասիրութիւններ։
Վահան Ալթունեան
Գրականութիւն
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Կապոյտ հազ
Պատճառ ու փոխանցման ձեւեր
Կապոյտ հազի յարուցիչը Պորտեթելլա փերթուսիս (Bordetella pertussis) մանրէն է: Ան կը փոխանցուի օդակաթիլային ընթացքով` հազի եւ փռնգտալու միջոցով: Վարակուող անձը հազալով, փռնգտալով եւ արտաշնչելով յարուցիչ ցպիկները կը տարածէ իր շրջապատին եւ կը վարակէ իր շուրջը գտնուղ առողջ անհատները: Այս ցպիկները, մտնելէ ետք առողջ անձի մը շնչառական համակարգը, կ՛արտադրեն յատուկ թունաւոր նիւթ մը (toxin): Այս թունաւոր նիւթը կը վնասէ շնչառական խողովակներու խլնաթաղանթային բջիջներուն եւ կ'առաջացնեն խլնաթաղանթի ջրուռեցք եւ խողովակներու նեղացում: Այս ընթացքին մանրէները կը բազմանան շնչառական խողովակներուն մէջ եւ արտաշնչումով կը տարածուին օդին մէջ:
Առաջին փուլ
Առաջին փուլը կը սկսի վարակումէն մինչեւ 15 օր: Այս փուլին վարակուող անձը կ՛ունենայ պարզ հարբուխի ախտանշանները` մեղմ հազ, փռնգտուք, քթահոսք եւ մեղմ ջերմութիւն:
Երրորդ փուլ
Երրորդ փուլը կը սկսի վարակումէն մօտաւորապէս 10 շաբաթ ետք եւ կը տեւէ 2-3 շաբաթ: Այս փուլին հիւանդին նոպայական հազը կը մեղմանայ եւ շնչառութիւնը կը դառնայ բնականոն:
Պիլ Կէյթս
Կեանք Վաղ Շրջան
Պիլլ Յունուար 2000-ին կէ հրաժարի «Միքրոսոֆդի» տնօրէնի գահէն, եւ Փետրուար 2014 բոլորովին կը հրաժարի «Միքրոսոֆդի» տնօրէնութենէն եւ կը դառնայ դէգնոլոժիական խորհրդատու նոր տնօրէնին՝Սադեա Նատելլային։
Կանուխ Կեանք
Սողնախտ
Տեսակներ
2. Շրթունքի սողնախտ
Բուժում
Ակնային եւ սեռային սողնախտը կը կարօտի լուրջ դարմանումի, որ կ՚ըլլայ յատուկ հակաժահրային դեղերով։
Այաս
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Կիլիկեան Հայաստանի քաղաքներ Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ քաղաքներ Ստորոգութիւն:Կիլիկիոյ հայաբնակ բնակավայրեր Ստորոգութիւն:Նաւահանգիստներ
Կարապետ Գալուստեան
Կտակը
Մեծանուն բարերարը իր այս կտակագրով տրամադրած է իր ամբողջ ստացուածքն ի նպաստ Ազգային հաստատութեանց եւ անձերու, աղքատը, դպրոցը, եկեղեցին, ժառանգորդները, ծառաները եւ պաշտօնեաները։ 430000 ֆրանքէն աւելի արժէք մը ունեցող շարժուն եւ անշարժ այդ կալուածներ էին։
Մասլենիցա
Մասլենիցայի շաբաթը
ժողովուրդին մէջ Մասլենիցայի ամէն մէկ օրը ունի իր անուանումը.
Մկրտիչ Նուպարեան
Իր դամբարանը դժբախտաբար քանդուած է, Ս. Ստեփաննոս եկեղեցւոյն այրուելէն ետք, վերաշինուած ատեն բոլոր հին տապանաքարերը՝ թաղական աղաներու հրամանով, կոտրտուեր ու իբրեւ քար գործածուեր են։ Այս ցաւալի քանդումէն ետք 1857–ին Աստուածատուր Ապրօ՝ Մկրտիչ Նուպարեան ընտանիքին ոսկերոտիքը, սանդուղին անմիջապէս կից տեղ մը հաւաքելով՝ նոր քար մը դրած է հետեւեալ հաւաքական արձանագրութեամբ․
Այո տապանաքարէն կը հասկնանք, թէ՝ Մկրտիչ Նուպարեան կ՛ունենայ չորս զաւակ որոնք են՝ Շարլօ Պէյ, Սողոմոն Չէլէպի, որոնց նասին տեղեկութիւն չունինք․ Առաքէլ Պէյ ու Նուապար փաշա, որոնց մասին հետզհետէ կը խօսինք։
Աստղագիտութիւն
Աստղագիտութիւն, երկնային մարմիններու (մոլորակներ, աստղեր, միգամածութիւններ, միջաստղային նիւթ, Թաթառակեր աստղային համակարգ (կալաքտիքա) եւ այլն) եւ անոնց հետ կապուած երեւոյթներու (տարածական բաշխում, շարժումներ, ֆիզիքական բնոյթ եւ վիճակ, փոխազդեցութիւն, յառաջացում ու զարգացում) գիտութիւնն է։ Անիկա միաժամանակ կը մշակէ երկնային մարմիններու փորձարկումները գործնական նպատակներով օգտագործելու միջոցներ (ժամանակի ծառայութիւն, աստղագիտական կողմնորոշում, տիեզերական թռիչքներու աստղագիտական կառավարում եւ այլն)։ Ըստ ուսումնասիրութեան առարկաներու կամ ձեւերու, աստղագիտութիւնը ունի կարգ մը ենթաբաժանումներ։
Հին Աշխարհ
Ք.Ա. աստղագիտութիւնը բաւականաչափ զարգացած էր Բաբելոնի, Եգիպտոսի, Չինաստանի եւ Յունաստանի մէջ։ Այսպէս, Ք.Ա. 28 դար առաջ եգիպտացի քուրմերը որոշած են տարուան տեւողութիւնը, իսկ Արեւուն խաւարման կրկնութեան պարբերութիւնը (սարոս) յայտնի էր արդէն Ք.Ա. 6-րդ դարուն: Ք.Ա. 2-րդ դարուն Հիպարքոսի կազմած աստղացուցակը կը պարունակէր հազարէն աւելի աստղերու երկնային տուեալներու ամբողջութիւնը եւ պայծառութեան գնահատականները՝ աստղային մեծութիւններու պայմանական սանդխակով, որ առանց էական փոփոխութիւններու կ'օգտագործուի նաեւ մեր օրերուն։ Կան պատմական վկայութիւններ Հին Հայաստանի մէջ աստղագիտական գիտելիքներու բարձր մակարդակին մասին։ Վաղ ժամանակներուն մարդիկ տեսած են, որ քանի մը լուսատուներ կը փոխեն իրենց դիրքը ուրիշ անշարժ աստղերու նկատմամբ։ Անոնք միասին կը շարժին դէպի արեւելք, ապա հակառակ ուղղութեամբ՝ օղակներ գծելով։ Այդ զարմանալի եւ տարօրինակ լուսատուները, որոնք իրենց ձեւով նման են աստղերու, մարդիկ կոչած են մոլորակներ, այսինքն՝ ճամբան կորսնցուցած, մոլորած։
Աշխարհի Երկրակեդրոն Համակարգը
Պտղոմէոս կը հաստատէ, որ բոլոր երկնային երեւոյթները տեղի կ'ունենան անշարժ եւ աշխարհի կեդրոնը գտնուող Երկիրին շուրջ։ Անոր համար ալ աշխարհի երկակեդրոն համակարգը կը կոչուի իր անունով։
Միջին Դարեր
ԺԵ. դարու արդիւնաբերութեան եւ առեւտուրի զարգացումը, յատկապէս, ծովային ճամբորդութիւնները լուրջ ազդակ կը դառնան աստղագիտութեան ծաղկման համար։ Ն. Քոպեռնիկոսի, Կ. Կալիլէոյի, Ե. Քեպլերի եւ Ի. Նիութընի գործերով կը հիմնաւորուի եւ կը հաստատուի աշխարհի արեգակնային համակարգը: Մոլորակներու շարժման օրէնքներու յայտնագործումը (Ե. Քեպլեր) ու մեկնաբանումը (Ի. Նիութըն) կը յայտնեն երկնային տեսական աստղագիտութեան ծնունդը։ Այդ շրջանի աստղագիտութիւնը արդէն կը հիմնուէր երկնային երեւոյթներու իմացութեան վրայ։ Անոր փայլուն ապացոյցներէն են Հալլէյի գիսաստղին յայտնուիլը 1682-ին եւ Նեփթուն մոլորակին յայտնագործումը 1846-ին՝ Լէ Վերիէի հաշուարկումներու հիման վրայ։
Նոր Ժամանակներ
Աստղագիտութեան մէջ մեծ հռչակ ունի Հապլի աստղադիտակը:
Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտ
Թանգարան
Հիմնադրուած է 24 Յուլիս 2014-ին ՀՀ Կառավարութեան որոշմամբ՝ որպէս «Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտ» պետական ոչ առեւտրային կազմակերպութիւն ։
Թանգարանի մշտական ցուցադրութիւնը կ՛աւարտի այս սրահով:
Ժամանակաւոր ցուցադրութիւններու սրահին մէջ պարբերաբար կը կազմակերպուին արուեստի տարբեր ճիւղերուն առնչուող ցուցադրութիւններ (երաժշտութիւն, լուսանկարչութիւն, գեղանկարչութիւն, կրաֆիկա, դեկորատիւ-կիրառական արուեստ եւ այլն)     ։
Բացում
Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտը բացուած է 29 Յունուար 2015-ին։ Նորաբաց թանգարանի համերգային դահլիճին մէջ բացման կապակցութեամբ տեղի ունեցած է հանդիսաւոր արարողութիւն ։ Թանգարան-ինստիտուտի բացման Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահ Սերժ Սարգիսեանը պետական յանձնաժողովի անդամներու եւ հիւրերու հետ այցելած է Կոմիտասի անուան պանթէոն, ծաղիկներ դրած Կոմիտաս Վարդապետի շիրիմին։ Բացման կապակցութեամբ ՀՀ Նախագահը պատուաւոր հիւրերու գիրքին մէջ գրառում առած է՝
Նորաբաց թանգարանի համերգային դահլիճին մէջ բացման կապակցութեամբ տեղի ունեցած է հանդիսաւոր արարողութիւն եւ համերգ ։
Նաֆփլիօ
Վենետիկեան եւ Օսմանեան գերիշխանութեան շրջաններ
1463 Մեհմեթ Ֆաթիհ սուլթանը կը ձախողի Նաֆփլիօն նուաճել, նոյնպէ Պայազիտ Բ․: 1540 Սուլէյման Ա․ Քանունի երեք տարուայ պաշարումէ ետք միայն քաղաքը կը գրաւէ․ մեծ թիւով կառոյցներ եւ քաղաքին մեծ մասը կը քանդուին ռմբակոծումներէն: Օսմանցիները մզկիթներ, բաղնիք եւ աղբիւրներ կը կառուցեն։
Յունաստանի Ազատագրական Պայքարի շրջան
1922 Փոքր Ասիոյ Աղետին եւ 1923 ժողովուրդներու փոխանակման իբրեւ հետեւանք (Լոզանի դաշնագիր), Նաֆփլիօ 900 գաղթականներ կը հասնին։
Վասիլիս Ցիցանիս
Կենսագրութիւն
Յառաջիկայ տարիներուն Վասիլիս Ցիցանիս մեծ համբաւ ստացաւ: Իր կողքին նշանաւոր դարձան երգչուհիներ Սոթիրիա Պելլու, Իոաննա Եորղաքոփուլու եւ հայազգի Մարիքա Նինու:
Նաֆփլիօ
Տե՛ս նաեւ
Քերքիրայի հայերը
Փաթրա