cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մոսկուայի հայկական տպագրութիւն
Մոսկուայի Հայկական Տպագրութիւն, 1819-ին, Մոսկուայի մէջ, ֆրանսացի Օկիւսթ Սեմենի տպարանին մէջ հրատարակուեցաւ առաջին հայերէն գիրքը՝ Սերովբէ Վարդապետին «Ծաղիկ Գիտութեանց» հանրագիտական բառարանը։ Յետագայ տասը տարիներուն ընթացքին ան հրատարակեց Հ․ Ալամդարեանին՝ «Համառօտ Բառարան Ի Ռուսաց Լեզուէ Ի Հայ» (1821), Լազարեան Ճեմարանի սաներուն ստեղծագործութիւններուն «Մուգայք Արարատեան» ժողովածուն (1829), Ալ․ Խուդաբաշեանի Մոսկուայի Հայկական տպագրութեան հրատարակութիւններէն «Բառարան Ի Հայկական Լեզուէ Ի Ռուսաց Բարբառ»-ը (հ․ 1—2, 1838) եւ շարք մը դասագիրքեր։
Խաչատուր Ա. Քհնյ. Գերմանիկեան
'''Տ. Խաչատուր Ա. Քհնյ. Գերմանիկեան''' (1883 - 1977) Աւաղանի անունով՝ Յակոբ, որդի Աստուածատուրի եւ Աննայի, ծնած է զէյթունցի ծնողքէ, Զէյթուն 1883-ին։
Իսկ 1915-ի մեծ եղեռնին, մագապուրծ գաղթած է Տէօրթ– էօլ եւ ստանձնած է տեղւոյն Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ դպրապետութեան եւ ծխական դպրոցի ուսուցչութեան պաշտօնները։
Թամար Շահնազարեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ արուեստագէտներ Ստորոգութիւն:Հայ երգչուհիներ
Մարգարեան
Մարգարեան` հայկական մականուն. կազմուած է Մարգար անունով։ Կայ նաեւ Մարգարով ձեւը։
Մեխակ
Կենսաբանական նկարագրութիւն
Ցօղունը հանգուցաւոր է, բարձրութիւնը՝ մինչեւ 70 սմ։ Տերեւները հակադիր են, ամբողջական, գծաձեւ կամ նշտարաձեւ։ Տեսակներուն մեծ մասին ցօղունը եւ տերեւները գորշ կապտաւուն երանգ ունին։ Ծաղկաբոյլը գագաթնածաղկող է, երբեմն՝ գլխիկով։ Ծաղիկները երկսեռ են (յաճախ՝ մէկական), ծոպաւոր, սպիտակ, վարդագոյն, կարմիր, ծիրանագոյն, դեղնականաչաւուն եւ այլն։ Կը ծաղկի Մայիսէն Օգոստոս ամիսներուն։ Պտուղը երկարաւուն, միաբուն, բազմասերմ տուփիկ մըն է։ Սերմերը սեւ են, մանր, տափակ։
Անդրանիկ Աւետիսեան
Ստեղծագործութիւն
2012 իր արուեստանոցի պատուհանի անկիւնը սարդոստայն կը նկատէ ու կը մտածէ սարդոստայնով նկարներ ստեղծել․ կը սկսի ուսումնասիրել սարդերի կեանքը ու սարդոստայնի կառուցուածքը։ Կը սկսո սարդեր պահել։ Սարդոստայններով կը սկսի նկարներ ստսանալ, որոնք ալ շատ արագ ճանաչում կը բերեն նկարչին ։
Զարեհ Մոսքոֆեան
Կենսագրութիւն
Ծագումով հայ՝ Մոսկոֆեան ծնած է Իզմիթ։ Իր ուսումը ստացած է Իզմիթի հայկական դպրոցը։ Դէպի Հալէպ իր կատարած շրջապտոյտէն վերադարձին սկսած է զբաղիլ գծանկարութեամբ։ Ան գծեց Կոստանդնուպոլսոյ տեսարանը ։ Ապա ան փոխադրուեցաւ Լիոն, Ֆրանսա, ուր շարունակեց իր գործունէութիւնը արուեստի մէջ եւ միեւնոյն ժամանակ ան դարձած էր ուսուցիչ։ Մահացած է 1987-ին եւ դիակը գտնուած է մէկ ու կէս ամիս ետք։ Մոսկոֆեան ճանցուած էր նաեւ իր բարեգործութեամբ հրեաներու հանդէպ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։
Քադմոս
Հօրը կողմէն սերած էր Եգիպտոսի առասպելական թագաւոր Էփաֆոսէն (Զեւսին զաւակը)։
Դիցաբանութիւն
Քադմոս իր մօր եւ եղբայրներուն հետ կը թափառին ամբողջ Էգէականը, սակայն չեն յաջողիր Եւրոպան գտնել։ Քադմոս, հետեւելով Տելֆի պատգամագուշակին պատուէրին, կը հետեւի կովի մը եւ Վիոթիա կը հասնի։ Կը սպաննէ վիշապը ու կը ցանէ անոր ակռաները․ արդիւնքն է առաջին բնակիչները ծնին։ Հոն կը հիմնէ Թիվա քաղաքը։ Քադմոսին ի պատիւ, Թիվային աքրոփոլիսը կ՛անուանուի Քադմիա։
Անդրանիկ Օզանեանի Յուշարձան (Երեւան, Կեդրոն)
Պատմութիւն
Յուշարձանին հանդիսաւոր բացումը տեղի ունեցաւ Դեկտեմբեր 25 2002-ին։
Ասիկայ Անդրանիկ Օզանեանի երկրորդ արձանն է Երեւնի մէջ։
Տա­թե­ւիկ Սա­զան­դա­րեա­ն
Կենսագրական գիծեր
Հանդէս եկած է նաեւ իբրեւ քամերային երգչուհի։ Կատարած է հայ, ռուս եւ եւրոպացի յօրինողներու շուրջ 450 ստեղծագործութիւններ ։
Նինա Կարսոյեան
Արտաքին Յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայ պատմաբաններ Ստորոգութիւն:Հայ արեւելագէտներ Ստորոգութիւն:Պատմական գիտութիւններու դոքթորներ
Ճպրան Խալիլ Ճպրան
Ճպրան Խալիլ Ճպրան, գրող, գծագրիչ, բանաստեղծ։
Ուղղաձեւ ութանիստ
Բնորոշող Բանաձեւերը
Ներգծուած ոլորտի շառաւիղը՝
Մետաքսէ
Կենսագրութիւն
Կանուխէն որբացած Մետաքսէ, 1952 թուականին աւարտած է Երեւանի Խաչատուր Աբովեանի անուան պետական մանկավարժական, այնուհետեւ՝ Գրողներու միութեան կից Մոսկուայի Կորքիի անուան գրականութեան հաստատութիւնները :
Հեղինակած գիրքեր
1995-ին հրատարակած է «Շամիրամ» բանաստեղծութիւնը: Ունի մանկական, ինչպէս նաեւ ռուսերէնով գիրքեր։
Բանաստեղծութիւններ
Մասնակցած է միջազգային բանաստեղծութեան փառատօներու:
Մետաղագործութիւն
Մետաղագործութիւն (մետալուրգիա), սկզբնական իմաստով՝ հանքաքարէն մետաղներ ու արտազտման արուեստ։ Արդի նշանակութեամբ՝ գիտութեան ու թէքնիք բնագաւառ եւ արդիւնաբերութեան ճիւղ, որոնք կ'ընդգրկեն հանքաքարէն կամ այլ նիւթերէն մետաղներու ստացման, ինչպէս նաեւ ատոնց քիմիական բաղադրութեան, կառուցուածքի եւ մետաղական համաձուլուածքներու յատկութիւններու փոփոխման հետ կապուած գործողութիւններ։ Մետաղագործութեան կը վերաբերին նաեւ երկրի ընդերքէն ստացուած մետաղներու ու համաձուլուածքներու նախնական մշակման ու ատոնց ձեւի եւ յատկութիւններու փոփոխման գործողութիւնները (զտում, ձուլում, ճնշմամբ մշակում, ջերմամշակում եւ այլն)։
Մետղագործութիւնը Հայաստանի Մէջ
ՀԽՍՀ-ի մէջ, զգալի զարգացում ստացաւ պղինձի մետաղագործութիւնը (Ալավերտի լեռնամետաղագործութեան ընկերութիւն), ալիւմին ի մետաղագործութիւնը (Քանաքեռ ի ալիւմինի գործարան), պղնձամոլիպտենային եւ բազմամետաղ հանքաքարերու հարստացման արտադրութիւնը (Զանգեզուր ի պղնձամոլիպտենային ընկերութիւն)։ Կիրառում գտան նաեւ պղինձի փոշեմետաղագործութեան եւ երկաթի ուղղակի վերականգնման գործողութիւնները։ Ժամանակակէն մետաղագործութեան արտադրութեան համար բնորոշ են՝ հումքի լրիւ օգտագործումը, բազմամետաղ հանքաքարերու բարդացման մշակումը, արտադրութեան կազմակերպումը առանց թափոններու, արտադրական մեքենականութիւնը ու բարձր մակարդակը։
Անդին. Հայոց Ճանապարհորդութեան Տարեգրութիւն
'''Անդին. հայոց ճամբորդութեան տարեգրութիւն''' (անգլ.՝Andin. Armenian Journey Chronicles), բեմադրիչ Ռուբեն Կինէյի կողմէն նկարուած դիւցաներգութիւն. վաւերագրական ֆիլմ հայ-չինական եւ հայ-ասիական պատմական կապերու մասին։ Ֆիլմը 2014 թուականի դրութեամբ արժանացած է շարք մը մրցանակներու  :
Ականջաբզզիւն
Ականջաբզզիւնը ականջին մէջ կամ ականջին շուրջը լսուած ձայն մըն է: Tinnitus բառը կու գայ լատիներէն, tinire բառէն, որ կը նշանակէ՝ զանգել (ring): Ականջաբզզիւնը հիւանդութիւն մը չէ, այլ ան ախտանշանն է շատ մը հիւանդագին երեւոյթներու եւ ան կրնայ ըլլալ առաջին եւ միակ ախտանշանը վտանգաւոր եւ լուրջ հիւանդութեան մը: Ան յաճախ անբաժան մէկ ընկերն է լսողութեան տկարութեան եւ գլխապտոյտին :
1832 թուական
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1832
Վարդան Մամիկոնեանի յուշարձան (Երեւան)
Վարդան Մամիկոնեան ի յուշարձանը կը գտնուի Երեւանի Օղակաձեւ զբոսայգին մէջ, Վարդանանց եւ Խանջեան փողոցներու անկիւնադարձին: Տեղադրուած է 1975-ին։ Ընդգրկուած է «Երեւանի Կեդրոն վարչական շրջանի պատմութեան եւ մշակոյթի անշարժ յուշարձաններու ցանկ»ին։
Մարիքա Նինու
Ընտանեկան Կեանք
1940-ին, կ'ամուսնանայ Հայկ կամ՝ Հայկօ Մեսրոպեանին հետ եւ 1943-ին կը բախտաւորուի մանչ զաւակով մը՝ Յովհաննէս։
Ամերիկա տեղափոխումը
Այդ տարիներուն Ա․Մ․Ն․ մէջ յունական երգերու մեկնաբանութիւններէն հասոյթը շատ մեծ է․ հոն կայ յունական հսկայ գաղութ մը, որ կարօտը ունի լսելու յունական երգեր, մանաւանդ ռեպեթիքօ։
Կրածինը եւ Մեր Մարմինը
Արեան գերկրածնութեան ախտապատճառները
Ե. Ոսկորներու մաշում-գերկլանում (resorption), որ տեղի կ՛ունենայ հետեւեալ պատճառներով.
Պենիթօ Փերեզ Կալտոս
Պենիթօ Փերեզ Կալտոս, սպանացի իրապաշտ գրող, սպանական գրականութեան մէջ քննասատական իրապաշտութեան ներկայացուցիչ։
Խաչակրաց արշաւանքներ
Խաչակրաց Առաջին Արշաւանքը
1096 թուականի սկիզբը սկսաւ խաչակիրներու առաջին արշաւանքը։ Գարնան ճանապարհ ելան գիւղացիներով կազմուած ջոկատները։ Երբ անոնք հասան Կոստանդնուպոլիս, 50.000-էն ողջ մնացած էր 20.000-ը։ Չսպասելով ասպետներու ժամանումին, անոնք անցան Վոսփորի նեղուցը եւ շարժուեցան դէպի Նիկիա քաղաք, եւ հոն ալ ջախջախուեեցան սելճուք-թուրքերուն կողմէ։ Փրկուեցաւ միայն երեք հազարը։ 100.000 հեծեալ եւ 300.000 հետեւակ ասպետները օրհնուած Հռոմի Պապի կողմէն, Իտալիայէն եւ Ֆրանսայէն ճամբայ  ելան Կոստանդնուպոլիս 1096 թուականի Օգոստոս 15-ին։ 1096 թուականի Դեկտեմբերին, անոնք հասան Կոստանդնուպոլիս  (Constantinople)։ Ստանալով մեծաքանակ աջակցութիւն Բիւզանդիայէն, անոնք ափ իջան Փոքր Ասիոյ մէջ եւ  պաշարեցին Նիկիա քաղաքը (Siege of Nicaea)։ Քաղաքը գրաւուեցաւ  1097 թուականի Յունիս 19-ին ։ Խաչակիրները, տօթ ամառուան պայմաններու մէջ, շարունակեցին իրենց երկարատեւ արշաւը Փոքր Ասիայով։ Անոր յաջորդեց  Անտիոքի երկարատեւ պաշարումը  (Siege of Antioch), որ սկսաւ 1097 թուականի Հոկտեմբերին եւ տեւեց մինչեւ 1098 թուականի Յունիսը։ Պաշարումը աւարտեցաւ միայն այն բանէն ետքը, երբ դարպասները բացաւ ծագումով  հայ զինուոր մը։ Մտնելով քաղաք խաչակիրները սկսան մուսուլման բնակիչներու ջարդին եւ մզկիթներու ոչնչացումին ։ Հակառակ անոր, որ մուսուլմաններու մեծ բանակ մը շարժուեցաւ դէպի Անտիոք, սակայն Յունիս 28-ին խաչակիրները ջախջախեցին անոնց։ Իսկ մինչ այդ, խաչակիրները, օգտուելով այն փաստէն, որ Եդեսիոյ հայազգի կառավարիչը ըլլալով  յունադաւան աջակցութիւն չէր ստանար տեղի հայ բնակչութեան կողմէն, սպանեցին զինք եւ ստեղծեցին իրենց առաջին պետութիւնը։ Անտիոքէն ետք, հիւծուած խաչակիրները, գրաւելով ծովափնեայ քաղաքները մէկը միւսին ետեւէն, 1099 թուականի Յունիս 7-ին հասան Երուսաղէմ` ունենալով նախնական ուժերէն ընդամէնը կէսը ։
Երուսաղէմի Պաշարումը
Ընդհանուր առմամբ, ներքին հակասութիուններու պատճառով, մուսուլմանները սկզբնական շրջանին թոյլ դիմադրութիւն ցոյց տուին խաչակիրներուն ։ Սակայն կամաց-կամաց մուսուլմանները սկսան միաւորուիլ, եւ արդէն 1144 թուականին Զանկի ամիրայի գլխաւորութեամբ խաչակիրներէն գրաւեցին Հայոց Միջագետքի նախկին ծաղկուն քաղաք Եդեսիան։ Այն առաջին քաղաքն էր Մերձաւոր Արեւելքին, որ գրաւուեցաւ խաչակիրներուն կողմէն, եւ առաջինն էր, որ վերագրաւուեցաւ մուսուլմաններու կողմէն։ Եդեսիայի գրաւումէն ետք, Հռոմի Պապը կազմակերպեց Երկրորդ խաչակրաց արշաւանքը։
Առաջին Խաչակրաց Արշաւանքին Հետեւանքները
Առաջին խաչակրաց արշաւանքի ամենակարեւոր հետեւանքը Երուսաղէմի ազատագրութիւնն էր եւ շարք մը խաչակրաց պետութիւններու ստեղծումը Լեւանթի (The Levant /ləˈvænt/; Arabic: المشرق) մէջ։ Միւս կարեւոր հետեւանքը առեւտրական կապերու աշխուժութիւնն էր Եւրոպայի եւ Մերձաւոր Արեւելքի եւ Ասիոյ միջեւ։ Սակայն Առաջին խաչակրաց արշաւանքը ունեցաւ նաեւ բացասական հետեւանքներ։ Անոնցմէ էր օրինակ այն, որ Առաջին խաչակրաց արշաւանքի հետեւանքով Եւրոպայի մէջ սկսան հալածուիլ հրէաները, իսկ Արեւելեան Եւրոպայի մէջ սկսան նոր խաչակրաց արշաւանքներ ընդդէմ Արեւելեան Ուղղափառ եկեղեցւոյ ներկայացուցիչներուն։
Արշակունեաց Թագաւորութեան Անկումը
Գործակալութիւնները
Թագաւորը, բդեշխները եւ նախարարները իրենց հպատակներուն վրայ գրեթէ բացարձակ իշխանութիւն ունէին: Սակայն, բացի թագաւորէն, միւսներուն իշխանութիւնը կը սահմանափակուէր իրենց սեփականութիւնը կազմող կալուածներուն վրայ։ Միւս կողմէ կային աշխատանքներ, որոնք ընդհանրական բնոյթ ունէին եւ կը շահագրգռէին ամբողջ պետութիւնը, ինչպէս՝ բանակը, հանրային եւ զինուորական շինութիւնները, հարկահաւաքը եւ այլն: Թէեւ պետութեան անուանական տէրը թագաւորն էր, այսուհանդերձ իր իշխանութիւնը գործադրութեան դնելու համար, ան պէտք ունէր գործակատարներու: Այս նպատակով, ան նշանակած էր գործակալներ, որոնց պաշտօնները կարելի է բաղդատել այժմու նախարարական պաշտօններուն հետ: Արշակունիներու ժամանակ այս գործակալութիւնները հետզհետէ դարձան ժառանգական իրաւունքը նախարարական տուներուն, որոնց մէկ անդամը, յաճախ նոյնինքն տանուտէրը կը վարէր այդ պաշտօնը: Գոյութիւն ունէին հետեւեալ գլխաւոր գործակալութիւնները.-
Արա Գեղեցիկ Եւ Շամիրամ
Վիպերգին Մէջ Գործող Անձինք
Նինոս – Ասորեստանի թագաւորը։
Մովսէս Ա. Քհնյ. Շիրիգեան
'''Տ. Մովսէս Ա. Քհնյ. Շիրիգեան''' (ծնած է 1903 - 1988) Աւազանի անունով՝ Եսայի, որդի Գէորգի եւ Հերմինէի, ծնած է մուսալեռնցի ծնողքէ, Եողուն-Օլուգ, Մուսա Լեռ, 1903-ին։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրի ծխական վարժարանէն, զոր աւարտելէ ետք, ուսումը շարունակած է վրանաքաղաք Փոր-Սայիտի Սիսուան հայկական դպրոցը, ուրկէ շրջանաւարտ եղած է 1918-ին։
Արարատ (քաղաք, Աւստրալիա)
Արարատ, քաղաք Աւստրալիոյ Վիքթորիա նահանգին մէջ, Մելպուռն  քաղաքէն 200 քմ դէպի հիւսիս-արեւմուտք, Հոփիքինս գետի ափին : Աւստրալիոյ Արարատ քաղաքը հաղորդակցութեան կարեւոր հանգոյց է, հացահատիկի եւ բուրդի առեւտուրի կեդրոն: 2016 թուականին վիճակաչգրական տուեալներուն համաձայն, Արարատի բնակչութեան թիւը եղած է 8,297 մարդ ։
Սուրէն Նազարեան
Սուրէն Նազարեան (1923, Խարբերդ - 10 Օգոստոս, 1998), Սուրիահայ վաստակաւոր գործիչ, գրող, մանկավարժ-դաստիարակ, հաւատաւոր Հ.Մ.Ը.Մ.-ական, նուիրեալ Համազգայնական:
Գէորգ Փափազեան
Երեսփոխան
''*Տիգրան Չայեան․ Ծնած է Պոլիս, 1880-ին․ հանրային գործիչ քաղաքագէտի յատկութիւններով։ Ֆրանսերէնով գրող ձեռնհաս հրապարակագիր։ 1918-ի զինադադարէն ետք կը հրապարակէ «Ռընեսանս» օրաթերթը։ Աթէնք կը ժամանէ 1921 Մայիսին, երկաթուղիով եւ Սելանիկի վրայով։ Աթէնքի կայարանին մէջ կը դիմաւորուի Յունաստանի Արտաքին Գործոց նախարարութեան եւ աթենահայ համայնքի ներկայացուցիչներէն։ Բազմաթիւ կապեր կը հաստատէ հելլէն եւ օտար բարձր շրջանակներուն հետ։ Կը յարգուի հելլէն թագաւորական եւ դիւանագիտական շրջանակներէն շնորհիւ իր հմտութեան, ուղղամիտ քաղաքական մտքին եւ կարողութիւններուն համար։ 1923-ի Յուլիսին, հրաժեշտ կ՛առնէ Աթէնքէն ու կը մեկնի Փարիզ։ Կը մահանայ 15 Նոյեմբեր, 1952-ին։
Անդրէաս Եպիսկոպոս Չէլէպեան
Անդրէաս Եպիսկոպոս Չէլէպեան, ։
Սուրէն Նազարեան
Ազգային-Հասարակական Կեանք
1952 թուին, Սուրիոյ բոլոր մարզական միութիւններն ու սկաուտական խումբերը պետական հրամանագրով, լուծուած յայտարարուեցան: Նոր պայմաններու բերումով, Հ.Մ.Ը.Մ.-ի սկաուտական կազմը անջատ դիմումնագիրով մը 1953-ին մաս կազմեց Սուրիական Սկաուտութեան «Հալէպի 8-րդ միաւոր» անուան տակ: Այդ ծանր օրերուն, իր ուսերուն դրուեցաւ գրեթէ կազմալոյծ Հ.Մ.Ը.Մ.-ի սկաուտութիւնը վերականգնելու աշխատանքը: Յաչս պետութեան, ան դարձաւ այս միաւորին պատասխանատուն, իսկ Հ.Մ.Ը.Մ.-ի վարչութիւնը անոր շնորհեց մասնաճիւղի ընդհանուր խմբապետի պաշտօն, զոր արժանաւորապէս վարեց մօտ քառորդ դար, համագործակցութեամբ հաւատաւոր գաղափարակից նուիրեալներու: Հետագային, Մերձաւոր Արեւելքի Շրջանային Վարչութեան կողմէ նշանակուեցաւ Սուրիոյ Շրջանային խմբապետ: Երբ Սուրիան եւս ունեցաւ իր Շրջանային Վարչութիւնը, հրաւիրուեցաւ նախ Շրջանային, ապա Շրջանային Ընդհանուր Խմբապետի պաշտօնին:
1983-ին ընտրուած է Կեդրոնական Վարչութեան փոխ անդամ:
Ֆրանսական Կիանա
Պատմութիւն
Տարածքը յայտնագործած է Քրիստափոր Քոլոմպոսը, 1499-ին։ Նախքան եւրոպացիներու յայտնուիլը, այս տարածքներուն մէջ բնակուած են գլխաւորապէս քարիպ եւ արաւակ ցեղերը, ինչպէս նաեւ՝ փոքրաթիւ խումբերով կալիպիներ, էմերիլոններ, պալիկուրներ, վայամպիներ եւ վայանաներ: Այս տարածաշրջանին գաղութացումը ֆրանսացիները սկսած են տասնեօթներորդ դարուն, երբ Լիւդովիկոս Տասնչորրորդը հազարաւոր մարդիկ ուղարկած է այստեղ՝ բնակութիւն հաստատելու: Նորաբնակներուն գայթակղած էին այս վայրերուն հարստութիւններուն, գանձերուն մասին հեքիաթանման պատմութիւնները, այնինչ անոնց փոխարէն նոր վայրերու մէջ անոնց դէմ ծառացած են տեղաբնիկներու թշնամական վերաբերմունքն ու արեւադարձային հիւանդութիւնները: Ընդամէնը մէկուկէս տարի ետք անոնցմէ ընդամէնը քանի մը հարիւրը ողջ մնացած էր:
1855-ին այս երկրամասին արեւելեան շրջաններուն մէջ ոսկիով հարուստ տարածութիւններ յայտնաբերուած են՝ գրաւելով հազարաւոր արկածախնդիրներու ուշադրութիւնը։ Տարածքին մէ գիւղատնտեսական աշխատանքները գրեթէ ամբողջութեամբ անտեսման մատնուած են: Ոսկիի պաշարները պատճառ դարձած են, որ տարածքային վէճեր բորբոքուին Ֆրանսայի եւ Փորթուկալի միջեւ (ի դէպ, այդ կարգի վէճ մը դեռ կը մնայ չլուծուած. Սուրինամը մինչեւ օրս ալ յաւակնութիւններ ունի Ֆրանսական Կուիանայի մէկ հատուածին նկատմամբ):
Նեղոս (դիցաբանութիւն)
Աղբիւրներ
πρίν γ' ὅτ' ἂν Αἰγύπτοιο, διιπετέος ποταμοῖο, αὖτις ὕδωρ ἔλθῃς ῥέξῃς θ' ἱερὰς ἑκατόμβας ἀθανάτοισι θεοῖσι, τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσι• καὶ τότε τοι δώσουσιν ὁδὸν θεοί, ἣν σὺ μενοινᾷς.
Արա Քըրճըլեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:8 Յուլիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:27 Յուլիսի մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ մարտիկներ
Անդրէաս Արծրունի
Եղբայրն է Գրիգոր Արծրունիի։ Մանուկ հասակին (հօր հետ) կը տեղափոխուի Տփխիս, ուր առաջին անգամ կը սորվի հայերէն։ 1864–ին կ'աւարտէ ուսումնարանը։ Ապա կը յաճախէ Փեթերսպուրկի, Տորփաթի ու Հայտելպերկի համալսարանները (վերջինս կ'աւարտէ 1871 թուականին)՝ քիմիագէտի բարձրագոյն կոչումով։
Մեծանուն հայ գիտնականը հեղինակ է երկու հիմնական աշխատասիրութիւններու, որոնք բազմաթիւ հրատարակութեանց արժանացած են եւ իրենց բնագաւառին մէջ կը նկատուին դասական արժէքով գործեր։ Առաջինը 1883-ին լոյս տեսած՝ «Բիւրեղներու Քիմիական Բաղադրութեան Եւ Անոնց Քիմիական Ու Ֆիզիքական Յատկութիւններու Կապը» անունով աշխատասիրութիւնն է։ Երկրորդը՝ «Բիւրեղներու Ֆիզիքական Քիմիան», որ լոյս տեսած է 1893-ին։
Աշխատակցած է «Մշակ»-ին եւ բազմաթիւ եւրոպական գիտական ընկերութիւններու։
Գարա Տէրվիշ
Գարա Տէրվիշ (Յակոբ Գենջեան, ), բանաստեղծ, արձակագիր:
Կենսագրութիւն
Անոր «Ինչ է ֆութուրիզմը» գրքոյկին մէջ այսպիսի տողեր կան."Եւ զարմանալի է` մենք էլ ունենք գրականութիւն եւ գեղարուեստ իբր թէ, բայց նա միշտ հնաւանդների եւ փոշակալածների կողմից պահպանուել է արտաքին «վնասակար» ազդեցութիւններից:"Մահացած է Թիֆլիս, 16 Դեկտեմբեր 1932-ին:
Եկեղեցական Երաժշտութիւն
Գիրգորեան երգեցողութիւնը եղած է միաձայն մինչեւ 9-րդ, 10-րդ դարերը եւ կատարուած է արական երգչախումբերով, առանց նուագակցութեան, որովհետեւ եկեղեցիներու մէջ արգիլուած է նուագարաններ ու գործածութիւնը:
Արմենակ Շահմուրատեան
Կենսագրութիւն
Կ'ընդունուի մասնակցելու Փարիզի ելոյթին։ 27 Յունուար, 1911-ին, տեղի կ'ունենայ Շահմուրատեանի առաջին ելոյթը Գունոյի «Ֆաուստ» օփերային մէջ, Ֆաուստի դերակատարումով։ Ներկայացումը Փարիզի մամուլի եւ երաժշտասէր հասարակութեան խնդրանքով, հայ երգիչին մասնակցութեամբ կը կրկնուի շուրջ մէկ ամիս։ Շահմուրատեան միաբերան կը համարուի այդ օրերու Ֆրանսայի «ամենաթովիչ թենորը»։ 1912-1913 թուականներուն, Փարիզի Մեծ Օփերայի երգիչ Արմենակ Շահմուրատեան համերգներով հանդէս կու գայ Գահիրէի, Թիֆլիսի, Կ. Պոլսոյ եւ Պաքուի մէջ։
Կարօ Կապուտակեան
Երգ Երգոց հաղորդաշար Երեւան
10 Մայիս 2011-ին, Կարօ Կապուտակեան երգեց Սայեաթ-Նովա երգը Երեւանի մէջ՝ «Երգ Երգոց» հաղորդաշարին:
Կորնթոս
Նոր քաղաքը
1858 թուականին երկրաշարժի պատճառով, Կորնթոսի հին քաղաքը ծանօթ իբրեւ՝ Հին Կորնթոս, հիմնովին կը քանդուի. Նոր քաղաքը կը կառուցուի Լեխէօ հին նաւահանգիստին հարաւ արեւելեան կողմը, Կորնթոսի Ծոցին ափերուն։
Քաղաքը
Ժողովրդային հաւաքի վայր է ծովեզերիայ«Քալամիա»ն․ հոն հաւաքուած են սրճարաններ, ժամանցի վայրեր եւ ունի լաւ կազմակերպուած ծովափ։
Ուրիշ տեսարժան վայրեր
Կորնթոսի Նեղուցը, Կորնթոսի Ջրանցքը, ծովափները եւ Կորնթոսի բոլոր շրջակայքը։
Ծովային փոխադրամիջոցներ
Կորնթոսին նաւահանգիստը քաղաքին հիւսիսային մասին եւ Կորնթոսի Ջրանցքին հիւսիս արեւմտեան մուտքին կողմը կը գտնուի։  Կը ծառայէ շրջանի տեղական ճարտարարուեստի եւ գիւղատնտեսութեան կարիքներուն։ Արուեստական նաւահանգիստ մըն է, որ կը զարգանայ Ջրանցքին բացումով։
Տե՛ս նաեւ
Սելանիկի հայկական գաղութը
Քերքիրայի հայերը
Փաթրա
Հայոց ցեղասպանութեան յուշարձան (Լոնտոն)
Պատմութիւն
Խաչքարը նուիրուած է Հայոց ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակին ։ Յուշարձանի վրայ մակագրուած է.
Նուպար Թէրզեան
Կենսագրական գիծեր
Թէրզեան ամուսնացած է 1936 թուականին եւ ունեցած մանչ զաւակ մը՝ Պերճ Թէրզեան :
Զիմպապուէ
Կենդանական եւ Բուսական
Երկրի մեծ մասը կը զբաղեցնեն սաւաննաները, թէեւ արեւելեան խոնաւ սարաւանդներուն վրայ կը տիրապետէն արեւադարծային մշտադալար անտառները: Յաճախ հանդիպող ծառատեսակներէն են թեքիները, մահոկանին, վիթխարի թզենիներու հազւագիւտ տեսակները: Ցածրադիր գոտիներուն տարածուած են ջերմասէր ծառերը եւ մեծ տարածում ունեն պաոպապները: Զիմպապուէի տարածքին հնարաւոր է գտնել 350 տեսակի կաթնասուններ: Կան նաեւ մեծ քանակութեան օձեր ու մողեսներ, 500-էն աւելի թռչնա- եւ 131 ձկնատեսակներ:
Պատմութիւն
20րդ 80-ական թուականներէն Զիմպապուէն կը գտնուէր Մեծ Բրիտանիոյյի տիրապետութեան տակ։ 1895 թուականէն կոչուած է եղած Հարաւային Ռոտեզիա (գաղութային զաւթման կազմակերպիչ Ճոն Ռոտսի անունով), ապա՝ 1953-էն մինչեւ 1963 թուականը եղած է Ռոտեզիաներու եւ Նեասալենտի Դաշնութեան կազմին մէջ։ 1970 թուականին անկախութիւն ձեռք բերելէն ետք կոչուեցաւ Ռոտեզիոյ Հանրապետութիւն, 1980 թուականի Փետրուարէն՝ Զիմպապուէի Հանրապետութիւն։
Արաս Հրատարակչութիւն
«Արաս» հրատարակչատունը՝ Թուրքիոյ տարուան հրատարակչատուն
«Արաս» հրատարակչատունին անուանելով «պատուհան դէպի հայալեզու գրականութիւն, պատմութիւն եւ մշակոյթ՝ տարիներ շարունակ իր հրատարակած առանձնայատուկ, գրաւիչ եւ որակեալ գիրքերով»՝ «Տիւնիա» մրցանակային յանձնաժողովը աւելցուցած է է, թէ հրատարակչատունը ցոյց կու տայ, որ «փոխըմբռնումը կարելի է է եւ՛ կայուն արուեստի, եւ՛ գրականութեան միջոցով»։
Բազմաձայնութիւն
Բազմաձայնութիւն, Միջնադարերու սկզբնական շրջանին եկեղեցական երաժշտութեան բնորոշ էր միաձայն երգեցողութիւնը (միաձայն կը կոչուի միայն մէկ մեղեդի ունեցող երաժշտութիւնը):
Եռագոյն դրօշ պատմական Անիի դիմաց
Դրօշը Հայաստանի մէջ տեղադրուած ամենամեծ դրօշներէն է, որը  շատ յստակ կ՛երեւի սահմանէն այն կողմ:
Յակոբ Փափազեան (հայագէտ)
Յակոբ Դաւիթ Փափազեան,, խորհրդային հայագէտ, արեւելագէտ, պատմաբան։ Պատմական գիտութիւններու դոկտոր (1968), փրոֆէսոր (1972)։
Վերածնունդ
Ճարտարապետութիւնը
ԺԵ. դարը Իտալիոյ համար դժուար ժամանակաշրջան էր. Փորթուկալի, Հոլանտայի եւ Սպանիոյ հետ մրցակցութիւնը, ինչպէս նաեւ Եւրոպայի հիւսիսէն անընդհատ յարձակումները լուրջ վտանգի կ'ենթարկէին երկիրը։ Այդ բոլորին վրայ աւելցնելով նաեւ ներքին երկպառակութիւնները, սկիզբ առնող դասակարգային պայքարը, խռովութիւնները, արիւնալի ընդհարումները, թշնամութիւնները, երբ միայն ուժով ու ճարպիկութեամբ կարելի էր գոյութիւն պահպանել։ Ամրակազմ, ուժեղ, զէնք բանեցնելու մէջ վարժ, կոփուած ըլլալը գոյութեան պայման էր, ու ոչ միայն անձնական կեանքի, այլեւ՝ հարազատներու։ Այդպիսի մարդիկ անհրաժեշտ էին նաեւ երկիրին համար, որ ճակատագրական օրեր կ'ապրէր։ Հիւսիսէն չդադրող յարձակումներն ու ոտնձգութիւնները, տարբեր կուսակցութիւններու խմբաւորումներու գժտութիւնները չէին կրնար չյուզել Իտալիոյ մեծ մարդիկը։ Դաւիթի պէս պիտի ըլլար հայրենիքի զինուորն ու քաղաքացին, այդպէս ուժեղ, մոլեգին ու ահարկու։ Ահա թէ ինչու անոնք իրենց հայեացքները կը սեւեռեն գեղեցիկ, առողջ, գործունակ, հուժկու եւ քաջարի կերպարներու վրայ, փորձելով տեսնել նաեւ անոնց յոյզերն ու կիրքերը։ Ահա թէ ուրկէ կու գար աշխարհի նկատմամբ հետաքրքրութիւն, ինչ որ Վերածննդեան դարաշրջանի մարդուն համար օրինակ կը ծառայէր հերոսներուն սխրանքները։ Ահա թէ ինչպէս կը հաստատուի գեղեցիկի տիրապետութիւնը։ Առողջ եւ գեղեցիկ մարմին եւ առողջ ու գեղեցիկ հոգի։ Այդպէս է հրաշագեղ Ճիոքոնտօն իր առեղծուածային ժպիտով, որ նոյնքան իրական էր, որքան բնորդուհին։ Ատիկա աշխարհիկ առաջին դիմանկարն էր, որմով համաշխարհային գեղանկարչութեան մէջ հիմքը կը դրուէր նոր ժանրի մը։
Փիլիսոփայութեան Հիմնական Ուղղութիւններ
Մարդկութեան փիլիսոփայական մշակոյթի աւանդը մարդկային անհատականութեան հարստութիւնն է՝ ի դէմս Վերածննդեան փիլիսոփաներու, ինչպիսիք են Պիքօն եւ Լէոնարտօն, Մորը եւ Մոնթէն, Պրունոն եւ Քամպանելան, որոնք կը մարմանաւորեն ամբողջական ու կատարեալ մարդու մարդասիրական իտէալը, փիլիսոփայի անձին միասնութիւնը եւ անոր կեանքի ուղին, միտքերն ու գործողութիւնները, խօսքերն ու գործերը։
Մարդը Իբրեւ Աշխարհընկալման Կեդրոն
Մոնթենի մարդաբանութեան մէջ մարդը կը մաքրագործուի Աստուծոյ կողմէ նախասահմանուած գերբնական արժէքներէն եւ կը վերադառնայ բնութեան տարրերուն, իբրեւ անոր պտուղներէն մէկը, զայն մասերու բաժնելով։ Միայն երեւակայութեան միջոցով մարդը ինքզինք կը հաւասարեցնէ Աստուծոյ, ինքնիրեն կը վերագրէ աստուածային յատկութիւններ, ինքզինք կ'առանձնացնէ բազմաթիւ այլ էակներէն։ Մարդու իսկական արժանապատուութիւնը բնականէն մինչեւ աստուածայինի բարձրացումը չէ, այլ գիտակցումը, որ կը համարուի վսեմ, յաւերժ, շարունակական եւ փոխուող բնութեան մէկ մասը։
Բանաստեղծութեան կերպարները յստակօրէն գծագրուած են իրենց բնաւորութիւններով, անհատական դիմանկարներով ու ճակատագիրներով։ Բնական գոյներով անոնք բոլորովին կը տարբերին միջնադարեան գրականութեան վերացական կերպարներէն։ Հերոսներու կենդանի, բնական ըլլալը, շօշափելիութիւնը, հոգեբանական վերլուծութիւնները, հետաքրքրութիւնը մարդու ճակատագիրով, բնութեամբ եւ այլն, այնպիսի իրապաշտ յատկութիւններ են, որոնք Տանթէն կը կապեն Վերածննդեան իրապաշտ գրականութեան հետ։ Բայց եւ այնպէս Տանթէ կանգնած է երկու դարաշրջաններու սահմանագլուխներուն։
Ճակատագիրի (Ֆորթունայի) Գաղափարը Եւ Անոր Մշակութային Դրսեւորումները
Միջնադարը այն դարաշրջանն էր, երբ հին աւատական կարգը տեղի կու տար նոր ուժերու։ Հասարակական կենսունակ ուժերն ու մշակութային գործունէութիւնը միջնադարեան դղեակներէն կը փոխադրուին քաղաքները, ուր բուռն թափով կը զարգանան արդիւնաբերութիւնն ու առեւտուրը, կը ստեղծուին առաջին պուրժուական հիմնարկները։ Նոր հիմքերու վրայ կը դրուի նաեւ դպրոցը։ Կը ձեւաւորուին նոր գիտութիւններ՝ փիլիսոփայութիւն, գրականութիւն, կը յառաջանան գիտական նոր օճախներ։ Այդ ժամանակաշրջանին մարդը կամաց- կամաց կը սկսի «օտարանալ» ակնյայտ բնական օրինաչափութիւններէն, կառուցելով կեանքը ամէնէն անհրաժեշտ եւ պարզ հասարակական կապերով եւ աւելի կ'ընկղմի վեց ընկերային «տարրերուն» մէջ։ Ասիկա կը նպաստէ անոր մտահորիզոնին ընդլայնման։ Ընկերային լայն շերտերու մէջ, հասարակական դերին աշխուժացումը, տնտեսական կեանքին մէջ անոր արժէքին աճը, կ'ուղեկցի ժողովրդական մշակոյթով։
Լաբիւրինթոսին Մէջ Վազողը
Նիւթ
Թէրէզային ժամանումը կարգ մը փոփոխութիւններ կը յառաջացնէ «Կլէյտ»ի կեանքին մէջ: Մարդիկ կը սկսին տարօրինակ կերպով վարուիլ, արեւը կ'անհետանայ, շաբաթական դրութեամբ մատակարարումները կը դադրին եւ լաբիւրինթոսին դռները գիշերը բաց կը մնան, ինչ որ առիթ կու տայ «Կրիվըր»ներուն մուտք գործելու «Կլէյտ» եւ «որսալ»ու պատանիները:
Պասթիլի գրաւում
Նախապատմութիւն
Ֆրանսայի մէջ Պասթիլի գրաւման օրը կը նշուի 14 Յուլիսին, զոր կը նկատուի ֆրանսական մեծ յեղափոխութեան սկիզբը :
Մետաքսի Ճանապարհ
Ծագում
Ալեքսանտր Մակեդոնացիի ն յաղթական արշաւանքները կը ստեղծէին հաստատուն առեւտրային յարաբերութիւններու նախադրեալներ։ Չինաստան կը սկսի մետաքս արտահանել ։
Կրետէի հայերը
Պատմական
Հայերուն ներկայութիւնը Կրետէ, հազար տարուան պատմութիւն ունի։ Բիւզանդիոնի կայսր՝ Նիքիֆորոս Ֆոքաս, երբ Կրետէն կ՛ազատագրէ Սարաքինի արաբներէն, անոր բանակին մէջ ծառայող մեծ թիւով հայ զինուորներուն կ՛արտօնէ կղզին  հաստատուիլ իրենց ընտանիքներով եւ կամ ալ ամուսնանալ տեղացի աղջիկներու հետ։  Կը ստեղծուին հայկական թաղամասեր, որոնց անուանումը կը վերաբերէ հայ զինուորներուն ծագումին՝ Խանիայի հայեր, Ռեթիմնոյի հայեր, Սիթիայի հայեր, Արմենոխորիօ (Αρμενοχωριό=Հայկական գիւղը), Արմենոփեթրա (Αρμενόπετρα =Հայկական քարը), Արմենոս, եւայլն։  Ժամանակի ընթացքին, պատմական հոլովոյթներուն զուգահեռ, կը յաջորդեն Փոքր Ասիայէն եւ Հայաստանէն հայերու տեղափոխումներ, որոնք կը վերագրուին մեծ մասամբ հայերու բերած նպաստը կղզիին տնտեսութեան։
1363 մինչեւ 20-րդ դար
Վենետիկի Հանրապետութեան տկարացումով, Օսմանեան բանակները գլխաւորութեամբ Քիոփրուլի Ֆազի Ահմեթ փաշային, երկարատեւ կռիւներէ ետք եւ Իրաքլիօ քաղաքին 10 տարուան պաշարումէն ետք (1648-1669) կղզին կը գրաւեն 1669-ին։ Թուրք փաշան հետը բերած էր նաեւ, կոյուղիներու կառուցման համար հայ վարպետներ, որոնք կը մասնակցին քաղաքին վերակառուցման եւ մեծ թիւով շէնքերու ճակատափոխութեան աշխատանքներուն՝ մզկիթներ, բաղնիքներ եւ բանակավայրեր։  Իսկ օսմանցի հայ վաճառական՝ Աբրօ Άμιτρο անունով, Այիոս Եորղոս Տորեանեցի եկեղեցին կը գնէ եւ քաղաքին հայերուն կը նուիրէ եւ անոնք կ՛անուանափոխեն զայն, տալով Սուրբ Յովհաննու Կարապետ անունը։
Խանիա քաղաքին մէջ հայերու ներկայութիւնը կը վկայեն չորս դամբանասիւներ հայկական արձանագրութիւններով, որոնք կը պատէին քաղաքի գերեզմանատան առաքեալ Ղուկասի (Լուքաս՝ յունարէնով) անունով մատուրին մուտքին գտնուող գերեզմանները։ Ժամանակի ընթացքին անոնք վնասներ կրած են, սակայն մատուրի վերանորոգումով եւ Յունաստանի Հնագիտական Սպասարկութեան ընդմիջումով, այժմ կը գտնուին Խանիայի թանգարանը։
Ժամանակակից շրջան
Մինչեւ 1947 Կրետէի հայերուն թիւը 700 է։
Իրաքլիոնի Ս․ Յովհաննու Կարապետ եկեղեցին
Հայերը Այիոս Եորղոս Տորեանեցի եկեղեցին իրենց սեփականութիւնը դառնալէ ետք, կ՛անուանափոխեն ու կը շնորհեն Սուրբ Յովհաննու Կարապետ անունը։ Իրաքլիօ քաղաքին երեք եկեղեցիներէն մէկն է որ քրիստոնեաներուն կը տրուի։ Մինչեւ այսօր, եկեղեցին կը գործէ։  Եկեղեցին փոքր է եւ եռադաս։  Ժամանակի ընթացքին յաճախ վերանորոգուած է։ Այժմ իր հին վիճակէն կը պահպանուի միայն հարաւային մուտքը, իսկ 1981 թուականին կը կառուցուի հայկական ոճով զանգակատունը (հին փայտաշէն կառուցումին արեւմտեան կողմը)։
Տե՛ս նաեւ
Քեֆալոնիայի հայերը
Սիրոս
Ֆրանսական Ֆլանտրիա
Ֆրանսական Ֆլանտրիա (ֆր.՝ Flandre française, արեւմտ․ ֆլամանտ․՝ Frans-Vloandern, հոլ.՝ Frans-Vlaanderen), նաեւ կը կոչուի Հարաւային Ֆլանտրիա, պատմական (ոչ վարչական) տարածաշրջան Ֆրանսայի Հիւսիսը։ Կը ներկայացնէ 1678-ին Նէյմէյխէնեան հաշտութեան պայմանագրով Ֆրանսային անցած նախկին Ֆրանտրիա (Ֆլանտերս) դքսութեան մէկ մասը։
Ներկայիս կը կազմէ Օ-տէ-Ֆրանս (Նոր եւ Պա տը Կալէ) տարածաշրջանին մէկ մասը։ Կը բաժնուի 3 ենթաշրջանի՝ Վեստհուք կամ Ծովափնեայ Ֆլանտրիա, ռոմանական Ֆլանտրիաեւ Ֆլամանտական Արտուա։
Գտչավանք
Պատմութիւն
Ըստ Է. դարու պատմիչ Մովսէս Կաղանկատուացիի, Պարտաւի եկեղեցական ժողովին մասնակցած է նաեւ Գտչավանքի ներկայացուցիչը: Իբրեւ եպիսկոպոսանիստ կը յիշատակուի վաղ միջնադարէն։ Սկիզբը գտնուած է Առանշահիկ իշխանութեան, իսկ Ը. դարուն անցած է Դիզակի ճիւղի հովանաւորութեան տակ։ Վանքին անունով Գտիչ կոչուած է վերը կառուցուած ամրոցը, որ Թ. դարուն կը հանդիսանար Եսայի Ապու-Մուսայի նստավայրը։ Ժ. դարուն Դիզակի մէջ հիմնուած նոր թագաւորութեան թագաւորանիստ կեդրոնն էր։ ԺԳ. դարու կէսերուն Գտչավանքը կ'ընդարձակուի՝ ունենալով նոր շինութիւններ։ Մելիք Աւանի՝ նոյն ինքը Եկանի, իշխանութեան ատեն Գտչավանքը կը հասնէր իր զարգացման գագաթնակէտին, դառնալով այդ ժամանակաշրջանի նշանաւոր վանական համալիրներէն մէկը։ Վանքին մէջ պահպանուած իրեղէնները կը հաստատեն, որ հնագոյն ժամանակներուն, վանքը աւերուած է արաբական տիրապետութեան ընթացքին։ ԺԵ. դարուն Գտչավանք դարձած է նաեւ մշակութային կեդրոն, ունեցած է գրչատուն: 1717-ին Գտչավանքի գլխաւոր եկեղեցւոյ գմբէթը նորոգած է Տողի գիւղացի Սայիւն անունով մէկը: 1723-ին Մելիք Եկան Մեսրոպ եպիսկոպոսը նշանակած է Գտչավանքի վանահայր: ԺԹ. դարուն Գտչավանքի վանահայրն էր Առաքել վարդապետ Կոստանդեանցը, որ գրած է Արցախի մելիքներուն նուիրուած գործ մը, որմէ օգտուած է Րաֆֆին իր «Խամսայի մելիքութիւնները» գործը գրելու ատեն։ 1868-ի երկրաշարժէն աւերուած է միանաւ եկեղեցին, եւ վնասուած գմբէթը, որմէ ետք Գտչավանք լքուած եւ ամայացած է:
Գլխաւոր եկեղեցի
Եկեղեցին միջին մեծութեամբ կառոյց մըն է: Չափերը՝ 10 x 7.5 մ: Արտաքուստ ուղղանկիւն է, ներսէն՝ խաչաձեւ յատակագիծով, ուղղանկիւն խաչթեւերով: Ունի այդ ժամանակաշրջանին յատուկ գմբէթաւոր դահլիճի յօրինուածք, մէկ զոյգ որմնամոյթերով եւ երկյարկանի աւանդատուներով՝ բեմին կիսաշրջանաձեւ պատշգամին երկու կողմերը: Վերնայարկին խորաններուն դռները կը բացուին պատշգամին մէջ, ուրկէ կը բարձրանան քարէ սանդուխով:
Արքատի Պետրոսեան
Կենսագրական գիծեր
Բանակէն վերադառնալով, 1960 թուականին ընդունուած է Երեւանի Գեղարուեստի եւ թատերական հիմնարկի նկարչութեան բաժին, ուրկէ շրջանաւարտ եղած է 1965 թուականին։
1838 թուական
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1838 ծնունդներ
Վազգէն Անդրէասեան
Տեղահանութիւն եւ գաղթ
1915-ի Յունիս 13-ին, թուրք ժանտարմները Հազարիի բնակչութեան մէկ մասը կը տեղահանեն, որմէ յետոյ քիւրտերը գիւղը կը թալանեն։ Տեղահանութենէն զերծ մնացած գիւղացիները կ'ապաստանին Տէրսիմի քիւրտերուն քով։ Ձմեռը Ագրակ գիւղին մէջ անցնելէն յետոյ, Վազգէն Անդրէասեանը կ'անցնի Երզնկայ, ուր Վահան Թոթովենցի աշակերտը կ'ըլլայ։ Յետոյ Թիֆլիս կը հասնի, ուր Վահան Թոթովենցին նորէն կը գտնէ, եւ իրեն հետ կ'աշխատի Անդրանիկ զօրավարի "Հայաստան" թերթի խմբագրութիւնը։ Յետոյ կարճ ժամանակով Էջմիածնի ճեմարանի աշակերտ կ'ըլլայ. քանի որ ճեմարանը յեղափոխութեան պատճառով կը փակուի։ Մինչեւ Վլատիկովկաս կը հասնի, յետոյ զինադադարի լուրը առնելով, կը մեկնի Պոլիս։
Վորթիցիզմ
Պատմութիւն
Վորթիցիզմը կը պայքարէր գեղանկարչութեան մեջ իրապաշտութեան (realism) աւանդոյթներու դէմ, կը ժխտէր արուեստի բարոյական երեւոյթը եւ կը պնդէր, որ գեղարուեստական իւրաքանչիւր արարում ինքնուրոյն է: Դրանից բացի, վորթիցիսթները ֆրանսական գեղարուեստական դպրոցի հակառակորդներն էին եւ իրենց կը համարէին անգլիական նորտիական արուեստի ներկայացուցիչներ: Ըստ անոնց, ժամանակակից ոգիին մէջ յատուկ ռիթմ կը զգացուէր, որը ծնած է փոփոխութիւններու փոթորիկէն: Միեւնոյն ժամանակ, վորթիցիսթները համընդհանուր առաջընթաց կը տեսնէին ոչ թէ նոր ինքնաշարժներու կամ օդանաւներու արագութեան չափումներուն մէջ, այլ` գործառութային կառուցուածքներու եւ հասարակութեան ներքին կազմակերպման փոփոխութիւններուն մէջ: Իրենց աշխատանքները վորթիցիզմի ներկայացուցիչները դիտարկեր են որպէս վէճ` ժամանակակից ճարտարարուեստական քաղաքակրթութեան դէմ, ուր մարդն իրեն մեծ քաղաքներու եւ զանգուածային արդիւնաբերութիւններու գերի կը զգայ: Իտալացի ֆութուրիսթներու կողմէն մեքենական շարժման առջեւ խոնարհումը վորթիցիսթները մերժեր են` համարելով այն զգացական ռոմանթիզմ: Վորթիցիզմը որպէս գեղարուեստական ուղղութիւն մարեր է Առաջին համաշխարհային պատերազմի աւարտին:
Սելանիկի հայկական գաղութը
Համայնքին աճումն ու նուազումը
Յունահայերու զանգուածային ներգաղթէն եւ արտագաղթէն ետք, Յունաստան ի հայկական գաղութը կը վերակազմուի եւ կը վերածուի 1 թեմի, 15 համայնքներով, 30 Մարտ 1958-ի Յունահայոց Թեմական Ժողովին։
Հայկական մամուլը
Մինչեւ Բ․ Համաշխարհային պատերազմ լոյս տեսած են օրաթերթեր, պարբերաթերթեր․ ոմանք քանի մը ամիսով կամ տարիով եւ ոմանք դիմացած են քանի մը տարի։ Նշենք՝
1938 թուականէն ետք, Սելանիկին եւ ընհանրապէս Հիւսիսային Յունաստանին մէջ հայ մամուլը գոյութիւն չունենար։
Արշակունիներու Դամբարան
Դամբարանի Կառոյցը
Աջ՝ հարաւային կողմը, պատկերուած է աստուածաշնչեան հերոս Դանիէլը առիւծներու նկուղի մէջ (փոսի մէջ), ինչպէս նաեւ խոյերու քանդակներ, որոնք ներկայացուցին Հայաստանի կացութիւնը Սասանեաններու ճնշման տակ։ Ձախ՝ հիւսիսային կողմը, պատկերացուած են զարմանահրաշ առասպելական կերպարներ կամ աստուածներ՝ թռչուններու ոճաւորուած խորհրդապատկերներով. հորթուկ մը՝ խաղողի վազերու մէջ, շրջանակի մէջ վերցուած խաչ մը՝ վերնամասի երկու թռչնաքանդակներով եւ որսորդ մը՝ երկու շուներու օգնութեամբ վայրի վարազին վրայ յարձակելու ընթացքին։
Թուրկութ Ույար
Թուրկութ Ույար ( 4 Օգոստոս 1927, Անքարա – 22 Օգոստոս 1985, Իսթանպուլ), թուրք բանաստեղծ:
Սերոբ Մկրտիչեան
Կենսագրութիւն
12 Յուլիս 1997-ին ամուսնացած է ատամնաբուժուհի Ալինա Մինասեանի հետ, եւ օրհնուած են երկու զաւակներով Ճորճ-Ժօզէֆ (1998) եւ Վարդ-Վարս (2000):
Մովսէս Խորենացիի Յուշարձան (Երեւան)
Մովսէս Խորենացիի Յուշարձանը, կը գտնուի Երեւանի կեդրոնը՝ Մեսրոպ Մաշտոցի պողոտայի վերջնամասին՝ Մատենադարանի հարակից հրապարակի, տեղադրուած է 1965-ին։ Կ՝ընդգրկէ Երեւանի Կեդրոն վարչական շրջանի պատմութեան եւ մշակոյթի անշարժ ցանկերուն վրայ։
Երեխաներու Պաշտպանութեան Միջազգային Օր
4 Նոյեմբեր 1949 թուականի Կանանց ժողովրդավարական միջազգային դաշինքը՝  Մոսկուա մէջ, երեխաներու պաշտպանութեան օր իրականացնելու որոշում  ընդունած է: ՄԱԿ-ը, հաւանութիւն տալով այս նախաձեռնութեան, յայտարարած է երեխաներու կեանքի եւ առողջութեան պաշտպանութեան հարցը իր գործունէութեան գերակայ ուղղութիւններէն մէկը: Առաջին անգամ Յունիս 1-ը նշուած է որպէս երեխաներու պաշտպանութեան միջազգային օր 1950-ին:
Երեխաներո Համաշխարհային Օր
Հայաստանը Երեխաներու իրաւունքներու մասին համաձայնագիր վաւերացուցած է 1992 թուականին, իսկ 1996-ին ընդունուած է «Երեխայի իրաւունքներու մասին» Հայսատանի Հանրապետութեան օրէնքը:
Գրիգոր Պետրոս Ի. Կապրոյեան
Կենսագրութիւն
Ուսումը աւարտելէ ետք ուղարկուած է Քահանայապետական Լեւոնեան Հայ վարժարանը, Հռոմ եւ վեց տարի յաճախած է Քահանայապետական Գրիգորեան համալսարանը, ստանալով սքոլասթիք փիլիսոփայութեան պաքալորէեան եւ աստուածաբանութեան վկայականը:
Գործունէութիւն
1997-էն 2014 վարած է Հռոմի Քահանայապետական Լեւոնեան Հայ վարժարանի ընդհանուր մատակարարի պաշտօնը:
25 Յուլիս 2015-ին Հայ Կաթողիկէ պատրիարքական եկեղեցւոյ սիւնհոդոսական հայրերը զինք ընտրած են 20-րդ կաթողիկոս պատրիարք Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկէ Հայոց ՝ Գրիգոր Պետրոս Ի. անունով :
Հայկական Ժառանգութեան Այգի (Պոսթըն)
Պատմութիւն
«Հայկական ժառանգութեան այգին» Պոսթընի սրտին մէջ առաջին յուշարձանն է, որ հիմնուած է Մասաչուսեթսի պետական սեփականութիւն հանդիսացող տարածքին ու նուիրուած է Հայոց Ցեղասպանութեան զոհերու հիշատակին. այն նաեւ կը խորհրդանշէ հայ համայնքի ներդրումն ամերիկեան հասարակութեան մշակութային բազմազանութեան մէջ ։
Լաբիրինթ
Զբոսայգի շրջանաձեւ ոլորուն ճանապարհը՝ պատուած խոտով ու քարերով, կը խորհրդանշէ կեանքի ուղին, ընթացքը։ Կենդրոնին մէջ զետեղուած հաւերժութեան նշանի կենդրոնէն բարձրացող շատրուանը կը խորհրդանշէ յոյս եւ վերածնունդ։
Վահան Փափազեան
Վահան Փափազեան (Կոմս, ), հայ ազատագրական շարժման առաջնորդ եւ Հ․Յ․Դ․-ի ականաւոր ներկայացուցիչ։
Սերոբ Աղբիւր
Արտաքին Յղումներ
Ստորոգութիւն:1 Նոյեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ ֆետայիներ
Մերի Լուիզ Կրաֆամ
Գրաֆամը եւ ցեղասպանութիւնը
Գրաֆամը անկախ Հայաստանի եռանդուն պաշտպաններէն էր, ուր հայերը ազատ կ'ըլլային «թուրքական տիրապետութենէն» ։
Շուշան
Կենսաբանական նկարագրութիւն
Սոխուկը թեփուկաւոր է։ Ցօղունը ճիւղաւորուող է, կանգուն, տերեւապատ, բարձրութիւնը՝ 100-110 սմ։ Տերեւները հերթադիր են, նշտարաձեւ։ Ծաղկաբոյլը հուրանաձեւ է, ծաղիկները՝ մեծ, դեղին՝ շագանակագոյն բիծերով։ Կը ծաղկի Յունիս-Յուլիսին։ Պտուղը բազմասերմ տուփիկ է։ Վերատնկման ատեն, սոխուկները անհրաժեշտ է տեսակաւորել, տնկելով միայն մեծերը, իսկ մանրերը հարկ է պահել յաջորդ տարուան գարնան տնկելու համար ։
Դաւիթ Մամիկոնեան
Դաւիթ Մամիկոնեան, իշխան, եղբայր Գրիգորի, 744-ին Սմբատ Պտրիկի դէմ կը թշնամանայ եւ 760-ին այս երկու եզբարքը Աշոտ Պատրիկի աչքերը կը հանեն: 786-ին երբ Եզիտ ոստիկանը Պարտաւ երթալով իրեն կանչեց Արծրունի իշխանները (Համազասպ, Սահակ եւ Մերուժան) զանոնք կալանաւորելու դիտմամբ՝ վերջիններս Վասպուրականը Դաւթի յանձնեցին:Եզիտ Արծրունի երեք եղբայրներուն առաջարկեց ուրանալ քրիստոնէութիւնը, Համազասպ եւ Սահակ անգրգուելի մնացին ու նահատակուեցան իսկ Մերուժան իր հաւատքը ուրացաւ եւ երբ Վասպուրական գնաց իշխելու՝ Դաւիթ ընդ առաջ երթալով սպաննեց զայն եւ ինք տիրեց Արծրունեաց իշխանական աթոռին:
Մովսէս Խորենացի
«Ողբ»
Մովսէս Խորենացիի հայրենասիրութեան և ստեղծագործական մտքի փայլուն արտայայտություններէն է «Ողբը», որը զետեղուած է «Պատմություն Հայոց» երկի վերջաւորութեան՝ որպէս եզրափակիչ գլուխ: Այս մեզ հասած գրական ողբի հնագոյն նմուշն է, որով սկզբնավորուած է միջնադարին լայն կիրառութիւն գտած ողբերգութիւնը: Խորենացին այստեղ ցոյց կուտայ Հայաստանի պետականութեան վերացման հետեւանքով հայ իրականութեան մեջ ծայր  առած քաղաքական անկման,ազգային և հասարակական կեանքի բոլոր բնագաւառներուն մէջ առաջ եկած բարոյալքութեան խտացուած պատկերը: Առաջին իսկ պարբերութիւնը, որով շարադրութիւնը կը ստանայ պատկերաւոր բնոյթ և յուզումնալից ուղղուածութիւն, արդէն կանխորոշուած է յօրինուածքի մէջ յետագային շօշափուող խնդիրներու շրջանակը. «Ողբում եմ քեզ, Հայոց աշխա՛րհ,ողբում եմ քեզ, բոլոր յիւսիսային ազգերու մէջ վեհագո՛յնդ, որովհետեւ վերացան թագաւորդ ու քահանադ, խորհրդականդ եւ ուսուցանողդ. վրդովեցաւ խաղաղութիւնը, արմատացաւ անկարգութիւնը, խախտեցաւ ուղղափառութիւնը, տգէտութեամբ հաստատուեցաւ չարափառութիւնը»: Մովսէս Խորենացին դառն կսկիծով կը պատկերացնէ իր երկրի թշվառ վիճակը: Հայրենի գահէն անարգաբար վտարուած է թագաւորը: Սահակ Պարթեւի և Մեսրոպ Մաշտոցի մահուամբ եկեղեցին զրկուեցաւ իր «քաջ հովիւէն եւ հովիւականներէն», մատնուէր է անտերութեան: Չկա ազգին առաջնորդելու ընդունակ գործիչ, երկիրն ինկած է չար ու դաժան թշնամիներու ձեռքը. «…Մեզ տիրել են խստասիրտ ու չար թագաւորներ, որոնք ծանր ու դժուարակիր բեռեր են բարձում, անտանելի հրամաններ տալով:…Տուները կը թալանուին, ունեցուածքները՝ կը յափշտակուին, առաջնորդները կը շղթայուին, նշանաւոր մարդիկ՝ կը բանտարկուին, դէպի օտարութիւն կ'աքսորուին ազնւականները, անթիւ նեղութիւններ կը կրեն ռամիկները»: Հայրենիքին հասած աղետները հեղինակը կը շաղկապէ իր անձնական ճակատագիրին, որ շարադրութեան կը յաղորդէ ընդգծուած քնարականութիւն. «Այսպիսի վշտէ շունչս դէմ է կը կանգնի կոկորդիս, մեր հօր կարոտէն կը մաշիմ: Ու՞ր է այն զուարթ շրթունքներու ժպիտը լաւ աշակերտներուն հանդիպելու ժամանակ…»: Ասոնք չարակամ որակումներ չեն, այլ երկրի հարազատ զաուակի ցաւատանջ հոգիէն պոկուած ծանր, բայց անկեղծ հառաչանքներ, որ երկար տարիներ կուտակուէր են անոր կրծքին տակ՝ հայրենիքի կործանման տխուր գիտակցութիւնէն։
Վրաստանի Զինանշան
Աղբիւրներ
Վրաստանի զինանշան Ստորոգութիւն:Պետութիւններու Զինանշաններ
Տիլոս
Հելլենիստական եւ Հռոմէական շրջան
Ք․Ա․314-ին Մակետոնացիները կղզին անկախ կը յայատարարեն։  Մինչեւ Ք․Ա․ 166 կղզին կը բարգաւաճի եւ առեւտուրի կարեւոր կեդրոն կը հանդիսանայ։ Իսկ հռոմէական շրջանին, Տիլոս կը վերածուի անկախ նաւահանգիստի եւ առեւտրականներ ու նաւատէրեր հոն կը հաստատուին։  Այդ ժամանակաշրջանին կղզին կը բնակի 30 000 հոգի։  Սակայն Պոնտոսի Միհրդատ թագաւորը կ՛ անտեսէ անոր սրբավայրի նկարագիրը եւ Ք․Ա․ 88-ին կը յարձակի եւ կը կողոպտէ կղզին։  Իսկ Ք․Ա․ 69-ին ծովահէններ իրենց յարձակումներով կը կողոպտեն եւ կը քանդեն կղզին։  Տիլոս չդիմանալով շարունակական յարձակումներուն՝ մինչեւ Ը․ եւ Թ․ դարերուն, կը ճանչնայ տնտեսական անկում եւ կ՛ ամայանայ։  Անոր աւերակներուն քարերուն մեծ մասը շինութեան համար կ՛օգտագործուին դրացի կղզիներու բնակիչներէն։
Նորագոյն շրջան
ԺԹ․ դարավերջերուն՝ 1873-ին,  կը սկսին հնագիտական պեղումները, որոնք կը յայտնաբերեն Տիլոսին պատմութիւնը։   Կը շարունակուին պարբերաբար հնագիտական պեղումները․ գլխաւորներն են՝ 1904 – 1914, 1958 – 1975։
1904-ին կը կառուցուի Տիլոսի Հնագիտական թանգարանը։ 1931-ին եւ 1972-ին հաւելեալ բաժանումներ կը կառուցուին։
«Խոստումը» (ֆիլմ)
Նիւթ
Ֆիլմին իրադարձութիւնները  կը ծաւալին Օսմանեան կայսրութեան վերջին օրերուն: Ֆիլմը կը ներկայացնէ սիրային եռանկիւն մը Կոստանդնուպոլիս բժշկութիւն ուսումնասիրելու համար մեկնած հայ դեղագործ Միքայէլի, Փարիզի մէջ  ուսանած  հայ նկարչուհի Աննայի եւեւ  ամերիկացի նկարիչ-լրագրող Քրիսի միջեւ:
Մասսաչուսէթս
Պատմութիւն
Նահանգի տեսարժան վայրերէն շատերը կեդրոնացուած են Պոսթընի մէջ: Փլայմութի մէջ կարելի է տեսնել կրանիթէ ժայռի մնացորդներ, որուն մօտ, առասպելի համաձայն, հաստատուեր են առաջին մաքրակրօնները: Փլայմութեան ժայռի կողքին՝ «Մեյֆլաուըր» նաւի կրկնօրինակն է, որ կառուցուեր է Անգլիոյ մէջ 1955 թուականին:
Կրթութիւն եւ գիտութիւն
Հակառակ այն հանգամանքին, որ Մասսաչուսէթսը կը զբաղեցնէ միայն 45-րդ տեղը խոշորագոյն բոլոր նահանգներու մէջ, ան կը յաւակնի այն բանին, որպէսզի համարուի ազգային եւ մտաւորական ազգի կեդրոն: Ատոր համար ան ունի բոլոր հիմքերը: Առաջին տպագիր հրատարակութիւնները, թերթերը, գրադարանը եւ միջնակարգ դպրոցը յայտնուեր են Մասսաչուսէթսի մէջ: Ամերիկայի ամենահին՝ Քեմպրիճի Հարվըրտի համալսարանը, որ կը գտնուի այս նահանգին մէջ հիմնադրուեր է 1636 թուականին: Առաջին պետական դպրոցը հիմնադրուեր է 1647 թուականին: Հարվըրտի համալսարանը եւ Մասսաչուսէթսի արուեստագիտական հիմնարկը կը գտնուին Քէմպրիճի մէջ: Շատ տարիներ եղեր են առաջատար համալսարաններ:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Մասսաչուսէթս Ստորոգութիւն:1788 հիմնադրուած պետութիւններ եւ տարածքներ Ստորոգութիւն:ԱՄՆ-ի նահանգներ Ստորոգութիւն:Նախկին անգլիական գաղութներ
Ճիւզեփէ Վերտի
Ասպարէզ
Թատրոնի տնօրէն՝ Մերելի, կը յաջողի Վերտին համոզել նոր օփերայի մը վրայ աշխատի։  9 Մարտ, 1842-ին, «Լա Սքալա»յի բեմէն կը ներկայացուի Վերտիին նոր յօրինած օփերան «Նապուքօ» Nabucco որ բացառիկ յաջողութիւն կ՛ ունենայ ու Վերտիին համբաւը կը տարածուի ամենուրեք։  Միաժամանակ ձայնը կը միացնէ Իտալիոյ քաղաքական միացման հոսանքին (Risorgimento)։   Մարտ 1843-ին «Նապուքօ»ն կը ներկայացուի Վիենա, իսկ Վերտիին Իտալիա վերադարձին՝ Փարմայի «Րեճօ թատրոն»ի Teatro Regio di Parma բեմէն։  Փարմա կրկին կը հանդիպի օփերայի երգչուհի Ճիւզեփինա Սթրեփոնիին։  Կը յարաբերուին եւ տարիներ ետք կ՛ ամուսնանան (1859)։
Կը յաջորդեն ուրիշ յօրինումներ, որոնց շնորհիւ Վերտի Իտալիայէն դուրս կը ծանօթացուի․ «Ի Լոմպարտի» I Lombardi (1843), «Էրնանի» Ernani (1844), «Աթիլա» Attila (1846), «Լուիզա Միլըր» Luisa Miller (1847), «Մաքպեթ» Macbet (1849)։  Իսկ 1850- 1860 տասնամեակին կը յօրինէ եւ միջազգային համբաւի կ՛ արժանանան՝ Րիկոլեթօ Rigoletto, 1851, որուն «Յեղյեղուկ կինը» La donna è mobile երգը հանրածանօթ դարձած է յատկապէս թենորներու համար յօրինուած ըլլալուն համար, Լա Թրավիաթա La traviata (1853), «Աշուղը» Իլ Թրովատորէ Il trovatore (1853)։  Ինչպէն նաեւ՝ «Սիչիլեան երեկոները» (Ի վեսփրի Սիչիլիանի) I vespri siciliani (1853), «Ծպտումներուն պարը» (Ուն պալօ ին մասքարա) Un ballo in maschera (1859)։
Բարերարը
1894-ին երգ մը կը հրապարակէ, որուն հասոյթը կը նուիրէ Սիչիլիոյ երկրաշարժին զոհերուն։  1896-ին Վերտի կառուցել կու տայ «Երաժիշտներու Հանգստեան Տունը» Casa di Riposo per Musicisti եւ Villanova sull'Arda աւանին մէջ հիւանդանոց մը։
Ֆլորիտա
Կլիմայ
Ֆլորիտայի կլիման կ՚անուանեն ամենաթանկ եւ ամենակարեւոր «բնական աղբիւրը»։ Կլիմայի շնորհիւ այդ տեղը տարուան ընթացքին կը հետաքրքրէ միլիոնէ աւել զբօսաշրջիկներու։ Ձմրան ի հարկէ օտարերկրացիները աւելի շատ են։
Խաչատուր Աբովեանի Անուան Հայկական Պետական Մանկավարժական Համալսարան
Նորաստեղծ համալսարանը ունէր միայն մանկավարժական մասնաբաժին՝ նախադպրոցական, դպրոցական եւ արտադպրոցական մասնագիտութիւններով։ Պարապմունքները սկսան 27 Նոյեմբերէն նախկին Հռիփսիմեան գիմնազիայի շէնքին մէջ։
Համալսարանը ունի 10 ֆակուլտետ, 50-էն աւելի ամպիոններ, առկայ եւ հեռակայ ուսուցմամբ համալսարանին մէջ կը սորվին աւելի քան 10.000 ուսանող։ 2004-2005 ուսումնական տարուընէ համալսարանը կ՛իրականացնէ եռաստիճան/բակալաւրիատ, մագիստրատուրա, ասպիրանտուրա/ ուսուցում։ Ուսման ժամկէտը բակալաւրիատի մէվ 4 տարի է, մագիստրատուրայի մէջ՝ 2։ Մասնագէտներ կը պատրաստուին 52 մասնագիտութիւններու գծով։ Համալսարանէն ներս սահմանուած է 25 անուանական թոշակ։ Մանկավարժական համալսարանը ունի հիմնական, ինչպէս նաեւ աւագ դպրոց-վարժարան Երեւանի կեդրոնը։
Մասնագիտութիւններու ցանկ
Ուսուցման ձեւերը՝ Առկայ, հեռակայ
Թանգարան
Թանգարանի ներկայիս ցուցադրութիւնը բացուած է 19 Նոյեմբեր 2012-ին՝ համալսարանի հիմնադրման 90 ամեակի առթիվ։ Թանգարանին մէջ ներկայացուած է համալսարանի պատմութիւնը՝ սկսած անոր հիմնադրումէն մինչեւ մեր օրերը։ Այն աշխոյժ գործող կրթամշակութային կեդրոն է, որ կ՛իրականացնէ տարաբնոյթ ծրագրեր ու միջոցառումներ տարբեր տարիքի լսարաններու համար եւ աշխուժօրէն կը համագործակցի նման գործունէութիւն ծակալող շարք մը հաստատութիւններու հետ։
Արմէն Ալչեան
Աշխատութիւններ
Ալչեան եղած է հիմնադիրը տնտեսագիտութեան մարզին մէջ «UCLA-ի աւանդութիւն» անունով ծանօթ տեսութեան: Անոր պատրաստած տնտեսագիտութեան գիրքը, իբրեւ դասագիրք, կ'օգտագործուի Քալիֆորնիա նահանգի UCLA համալսարանին մէջ: Ան Շիքակոյի տնտեսագիտութեան դպրոցի ներկայացուցիչներէն մէկն է: Ժողովրդային կամ մանր տնտեսագիտութեան (microeconomics) եւ գիներու տեսութեան մէջ իր ունեցած աւանդին համար։
Ալչեանի նշանաւոր երկերէն են`
Նոպէլեան մրցանակի թեկնածու
1996ին, Ամերիկեան տնտեսագիտական ընկերակցութեան կողմէ ան ընտրուած է իբրեւ պատուակալ գործիչ: Անոր անունով կոչուած է Քալիֆորնիոյ համալսարանի տնտեսագիտութեան տեսութեան ամպիոնը։
Ռոպին Թիք
Վաղ Կեանք
Ռոպին Թիքը ծնած է 10 Մարտ 1977-ին Քալիֆորնիայի մէջ, Լոս Անճելես: Ան մեծացած է Վանկուվերի մէջ, Անգլիակա Կոլումբիա: Անոր մայրը՝ Գլորիա Լորինգը, մասնագիտութեամբ դերասանուհի-երգչուհի է, հայրը՝ Ալան Թիքը, դերասան է։ Անոր ծնողները բաժնուած են երբ ան 7 տարեկան էր։ Ռոպին ունի աւագ եղբայր՝ Բրենանը, որ աշխատած է որպէս հնչիւնաւորող 1980-ններուն։ Ռոպին ունի Գանատայի եւ Միացեալ Նահանգներու երկքաղաքացիութիւն։
Գեղարդ Ծ. Վրդ. Քիւսպէկեան
Հաստատուած է Գանատա
2009 թուականէն ի վեր, Հայր Գեղարդ հաստատուած է Գանատա, նախ ծառայելով Սէնթ Գաթրինզի Ս. Պօղոս եկեղեցւոյ, միեւնոյն ժամանակ՝ ստանձնելով Միացեալ Նահանգներու Նիակարա Ֆոլզ շրջանի Ս. Յակոբ եկեղեցւոյ այցելու հովիւի պարտականութիւնը: Ապա, 2012ին Հայր Սուրբը նշանակուած է Գէյմպրիճի Ս. Նշան Եկեղեցւոյ Հովիւ:
Անդրյորդանան
Աշխարհագրութիւն
Յորդանանի Հաշէմեան թագաւորութեան պաշտօնական տուեալներուն համաձայն՝ Անդրյորդանան կոչուող տարածաշրջանը կը զբաղեցնէ շուրջ 72,5 հազար քառակուսի քիլոմեթր տափաստանային եւ անապատային հողեր մինչեւ Իրաքի հետ սահմանը ինկած լայն գօտիին, որ Սէուտական Արաբիան կը բաժնէ Սուրիայէն: Սակայն նախապէս այդ եզրոյթը վերաբերած է նաեւ աւելի Հարաւ՝ մինչեւ Կարմիր ծով եւ Աակապա ծովածոց ինկած ամբողջ տարածքին:
Սարգիս Սերոբեան
Կեանքն ու Գործունէութիւնը "Ակօս"ի հիմնադրութենէն ետք
Կը կատարէ թարգմանութիւններ․ համոզուած էր թէ հայ գիրը, գրականութիւնը պէտք է ճանչնան թուրքերը, քիւրտերը, ալեւիները եւ մանաւանդ թաքուն հայերը․․․ ինչպէս յաճախ կ՛ըսէր՝
Պոլսոյ «Փոքրիկ» կայքէջէն կը պատմէ հայոց պատմութիւնը՝ հեքիաթի նման։
Աչքերը կը փակէ 28 Մարտ 2015, Պոլիս ։
Մուսթաֆա Ատիպ
Մուսթաֆա Ատիպ (مصطفى أديب عبد الواحد), Լիբանանի վարչապետ, մասնագէտ քաղաքական գիտութիւններու, դոկտոր:
Անել
Բացասական ու տրտմառիթ շատ բան կայ այդ քաղաքի եկեղեցական տարեգրութեաց մէջ. վանական իրականութեան յատուկ ներքին եւ յարաբերական այն բոլոր խորթ երեւոյթներուն եւ վարկաբեկիչ իրադարձութիւնները որոնք հինէն ի վեր ստուեր բերած են սաղիմահայ կեանքի արեւոտ ու կենսունակ իրականութեան վրայ: Եթէ աշխարհագրական այս գօտիէն սերող հայկական համակրանքին մէջ կայ տարր մը, որ խռովասէր եւ խնդրայարոյց մղումներով կը յատկանշուի, երեւոյթը պէտք է վերագրել միջավայրին: Այսուհանդերձ, փաստը ա՛յն է որ Երուսաղէմի, Ամմանի եւ առհասարակ Պաղեստինի հայկական գաղութներու ժողովուրդը եղած է ու կը մնայ արտասահմանեան մեր կեանքին մէջ ոգեպաշտութիւնը եւ մշակութային արժէք գիտակցութիւններ դաւանանքի վերածող հաւաքականութիւն մը:
Երեմիա Խասգիւղի
Կեսագրութիւն
Տ․ Երեմիա մեծ յարգ եւ համարում կը վայելէր ազգին մէջ եւ երեւելիներ երբ Խասգիւղ երթային իրեն պիտի այցելէին անպատճառ, Մատթէոս Կաթողիկոս օրհնութեան կոնդակով մը թաւշեայ փիլոն եւ խաչ ուղարկած էր։
20 Դեկտեմբեր
20 Դեկտեմբեր, տարուան 356-րդ օրն է
Ծնունդներ
1948․ Ապտուլրազաք Կըրնա (Abdulrazak Gurnah) գրագէտ։ 2021-ի գրականութեան Նոպելեան մրցանակի դափնեկիր
Դաւիթ Ռոստոմեանի Լուսանկարչական Տուն
Ռոստոմեանը ազգութեամբ հայ էր՝ Պաքուի մէջ գործող ազգութեամբ հայ բազմաթիւ լուսանկարիչներէն մէկը։ Անոր եղբայր Բարսեղ Համբարձում Ռոստոմեանը նույնպէս հանրաճանաչ լուսանկարիչ էր Պաքուի։
Վերժինի Կիւյօ
Միջնորդութիւններ՝ Ֆրանսական Ջոկատ մուտք գործելու ատեն
Վեց ամիս մարզուելէ ետք, տեղեկատուութեան միջոցները շատ կը խօսին Վերժինի Կիւյոյի 2009-ին Ֆրանսական Ջոկատ ընդունուելուն մասին ։ Այսպէս ժողովուրդը կը ճանչնայ Ֆրանսական Ջոկատի առաջին կին օդաչուն. արդէն ճանաչում գտած էր Գարոլին Էկլը, որ 1999-ին դարձած էր առաջին «կործանիչ»ի Ֆրանսական Օդային Բանակի կին օդաչուն ։ Վերժինի Կիւյօ հպարտ է իր այս նշանակումով, բայց չ՛ուզեր կիներուն իտէալը դառնալ. այս պաշտօնին ստանձնումը կը նախընտրէ մեկնաբանել որպէս արդիւնք իր աշխատանքին, ինչպէս նաեւ քիչ մըն ալ բախտի կը հաւատայ ։
Մալմօ
Մշակոյթ
1992 եւ 2013 թուականներուն, քաղաքին մէջ տեզի ունեցաւ «Եւրատեսիլ»-ի երաժշտական մրցումը։
Ռոնտա Ռոզի
Կենսագրութիւն
Կեանքին առաջին 6 տարիներուն, Ռոնտա խօսելու դժուարութիւն կ'ունենայ եւ չի կրնար նախադասութիւն կազմել : Այս դժուարութիւնը արդիւնք էր իր ծնած ատեն պորտալարը վիզին փաթթուած ըլլալուն: Երբ Ռոնտա 3 տարեկան էր, հայրն ու մայրը կը փոխադրուին Ճէյմսթաուն, Հիւսիսային Տաքոտա, որպէսզի Մինոտ համալսարան էն ներս, հոգեբուժերու հետ տեսակցին, յաղթահարելու համար Ռոնտայի դիմագրաւած դժուարութիւնները :
«MMA»
Ռոնտա նաեւ կը մարզուի ուրիշ ակումբներու մէջ, եւ հոն կը ծանօթանայ իր ներկայ մարզիչին՝ Էտմոնտ Դարվերթեան ին : Դարվերթեան նախկին համաշխարհային ախոյեան եղած է :
Ուրիշ գործեր
Մայիս 2013-ին, Ռոնտա 29-րդ աղջիկն էր աշխարհի ամենագեղեցիկ աղջիկներու ցանկին մէջ : 2013 Սեպտեմբերին «ESPN The Magazine 's»-ի կողքի նկարը կը գրաւէ: