cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Աո՛ոս
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունաստանի գետեր Ստորոգութիւն:Եւրոպայի գետեր Ստորոգութիւն:Գետեր այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Գետեր
Թագուհի Աւագեան
1925-ին Պրուքլի կը հաստատուի եւ աւելի մօտէն կը ծանօթանայ հայ ազգային եւ ժողովրդական երգերուն:
ԳՈՀԱՐ Սիմֆոնիկ Նուագախումբ եւ Երգչախումբ
Համերգաշրջան
2007-ին ԳՈՀԱՐ ելոյթ կ'ունենայ 6 անգամ ԱՄՆ եւ 2 անգամ Գանատա: :
ԳՈՀԱՐի ամենատպաւորիչ ելոյթներէն մէկն էր 2011 Մայիս 28 թուականին Երեւանի Օփերայի բակին մէջ կազմակերպուած մեծ ու լուսառատ համերգը, «Հայաստանի աստղերու հետ»՝ նուիրուած Հայաստանի առաջին հանրապետութեան հռչակման տարեդարձին: Համերգը օժտուած էր եռաչափ լուսային արտապատկերումով (3D Mapping), որ իր մեծածաւալութեամբ եւ ճաշակով նոր խօսք էր հայ մշակութային իրականութեան մէջ:
Քրտական Աշխատաւորական Կուսակցութիւն
Կազմակերպութիւնը յեղափոխական մարքսիստ գաղափարախօսութեան եւ քրտական ազգայնականութեան կը հետեւի։ «Քրտական Աշխատաւորական Կուսակցութեան» նպատակն է ստեղծել ազատ, անկախ եւ ընկերավարական քրտական հանրապետութիւն մը՝ Քիւրտիստանի մէջ, զոր պատմական տարածքներ ունի Թուրքիոյ հարաւ-արեւելեան, Իրաքի հիւսիս-արեւելեան, Սուրիոյ հիւսիս-արեւելեան եւ Իրանի հիւսիս-արեւմտեան շրջաններուն մէջ, ուր քիւրտ ժողովուրդը մեծամասնութիւն կը կազմէ։ Ներկայ նպատակը վերածուած է մշակութային եւ քաղաքական իրաւունքներու պահանջումը, քիւրտերու եւ Թուրքիոյ հանրապետութեան միջեւ։
Կայուն զարգացման նպատակներ
Նպատակներ
Օգոստոս 2015-ին 193 երկիր համաձայնութեան եկան հետեւեալ 17 նպատակներու շուրջ՝
Նպատակ 16
Խաղաղութիւն, արդարութիւն եւ ամուր հաստատութիւններ - Խթանել խաղաղ եւ ներառական հասարակութիւններու կառուցումը՝ յանուն կայուն զարգացման, բոլորի համար հասանելի դարձնել արդարութիւնը, բոլոր մակարդակներուն ստեղծել արդիւնաւէտ, հաշուէտու եւ ներառական հաստատութիւններ,
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:ՄԱԿ Ստորոգութիւն:Կայուն զարգացում
Քաապա
Ի սկզբանէ եղած է հեթանոսական տաճար, ուր գոյութիւն ունեցած են արաբական տարբեր կուռքեր։ Մուհամմէտ մարգարէին՝ Մեքքայէն Մատինա (Եասրիպ) փախուստի ժամանակաշրջանին՝ 622, իսլամները աղօթելու ատեն կ'ուղղուէին Երուսաղէմ, իսկ Մեքքայի ազատագրումէն ետք՝ Քաապա։
Կոմիտասեան Պատարագ
Կոմիտասեան Պատարագին Առանձնայատկութիւնները
Կոմիտասեան Պատարագը կը տարբերի բոլոր նախորդ նմանօրինակ գործերէն, մանաւանդ Մակար Եկմալեանի Պատարագէն։ Կոմիտաս թէեւ «Երգեցողութիւնք Ս.Պատարագի» գրախօսականին մէջ քննադատութեան ենթարկած է Եկմալեանի Պատարագը, սակայն իր բարձր գնահատանքը յայտնած է զայն անուանելով «Ներդաշնակութեան անդրանիկ բուրաստան՝ հայ երգեցողութեան ամայի անդաստանին մէջ»։
Պերնատէթ Շիրաք
Կենսագրութիւն
Պերնատէթ Շոտրոն տը Քուրսէլ ծնած է 18 Մայիս 1933–ին՝ Ֆրանսայի Փարիզ քաղաքը։ 1939-ին անոր հայրը զօրակոչուած է բանակ եւ Երրորդ ռեյխի զօրքին հետ մարտին գերի կ՛իյնայ։ Յունիս 1940-ին Պերնատէթ իր մօր հետ լքած է Փարիզը եւ գացած Ֆրանսայի Հարաւ–Արեւմուտքը գտնուող Լոյ եւ Գարոնի վարչական շրջան։ 1943-ին անոնք կրկին տեղափոխուած են, այս անգամ Լուարէ շրջան՝ Ժէն կոմունայ։ 1945-ին անոր հայրը գերմանական գերութենէն տուն վերադարձած է եւ ընտանիքը վերադարձած է Փարիզ։ 1946-ին ծնած է անոր քոյրը՝ Քաթրին, իսկ 1948-ին, եղբայրը՝ Ժերոմ։ Միջնակարգ դպրոցը աւարտելէ ետք Պերնատէթը ընդունուած է Փարիզի քաղաքական հետազօտութիւններու ուսումնարան, ուր ծանօթացած է իր ապագայ ամուսինին՝ Ժաք Շիրաքի հետ։ Հարսանիքը տեղի ունեցած է 16 Մարտ 1956–ին ։ Պերնատէթ Շիրաք զբաղուած է քաղաքականութեամբ, ինչպէս նաեւ խաղցած է քանի մը դրուագային դերեր ։ Մայիս 2004-ին այցելած է Մոսկուա, ուր հանդիպած է Լիւտմիլա Փութինայի հետ ։
Համազգայինի Սուրիոյ Շրջան
Գամիշլիի «Ա. Ահարոնեան» մասնաճիւղը հիմնուած 1978-ին, այժմ 79 անդամ-անդամուհիներով.
Համազգայինի Հայագիտական Դասընթացքը հիմնադրուած է 1996-ին, ընթացք տալով ազգային կեանքի այժմու պահանջքներու.- հայ լեզուի եւ գրականութեան դասատու պատրաստելու, իսկ հասարակական կեանքէ ներս՝ մարդոյժ։ Այսպէս կ‏՛ընթանան առաւօտեան եւ յետմիջօրէի դասընթացքները, որոնց դասաւանդութիւնը վստահուած է քաղաքիս թէ հայրենիքէն վկայեալ դասախօսներու, որոնք բծախնդրօրէն կը տանին հայ լեզուի եւ յարակից նիւթերու ուսուցման բազմերես աշխատանքը։ Հայագիտական այս դասընթացքը կը յարատեւէ յատկապէս Գ. Կիւլպէնկեան հիմնարկութեան, Ազգ. Իշխանութեան, Հ.Օ.Մ.-ի Կեդր. Վարչութեան եւ Ս.Օ.Խաչի Շրջ. Վարչութեան յատկացումներով։
«Սարդարապատ» պարախումբի որպէս պարուսոյց հրաւիրած է Տիարք Նորիկ Մեհրապեան, Փայլակ Սարգիսեան, Գէորգ Այվազեան, Յովհաննէս Խաչիկեան, Գագիկ Կարապետեան, որոնք միատեղ ջանքերով պահած են պարախումբը պատուաբեր դիրքի վրայ։ «Սարդարապատ» պարախումբի կողմէ որպէս մեծագոյն իրագործումներ կարելի է համարել Հայաստանի Հայ Մշակոյթի Աշխատողներու Միութեան կազմակերպութեամբ 1993-ի Սեպտ.ին կայացած փառատօնի մասնակցութիւնը, ապա՝ եզրափակիչ համերգով հանդէս գալը Երեւանի պետական օփերայի սրահէն ներս։ 1999-ին պարախումի ելոյթը Սուրիոյ պատմական քաղաք Պուսրայի մէջ, ապա՝ մասնակցութիւնը դարձեալ հայրենիքէն ներս «Մէկ ազգ մէկ մշակոյթ» փառատօնին, ներկայութեամբ պետական աւագանիին. ապա նաեւ ելոյթ՝ Կիպրոսի մէջ։
Պարկապզուկ
Պարկապզուկ, ժողովորդական փողային լեզուակաւոր նուագարան։ Բազմաթիւ նուագարաններ, ստեղծուած ըլլալով զանազան երկրի մէջ, չեն մնար տուեալ երկրի մը ժողովուրդին սեփականութիւնը: Ժողովուրդները հաղորդակցելով իրարու հետ, մէկը միւսին կը փոխանցեն մշակութային տարբեր արժէքներ, ինչպէս նաեւ՝ նուագարանները, եւ անոնցմէ ամէն մէկը իր կարգին կը նպաստէ այդ նուագարանի զարգացման ու կատարելագործման: Այդպիսի նուագարան է նաեւ պարկապզուկը, որ տարբեր ժողովուրդներու մօտ ունի փողերու տարբեր քանակ, տարբեր հնչողութիւն, հնչիւնաշար եւ հնչիւնածաւալ: Տարբեր են նաեւ անուանումները: Հայերէնի մէջ այս նուագարանը ունի քանի մը անուանում՝ պարկապզուկ, պկու, պարկապկու, տիկ, տկճոր
Հայաստանի Հանրապետութեան Նախագահ
Ընտրութեան կարգը
Հանրապետութեան նախագահը քընտրուի Հայաստանի Հանրապետութեան քաղաքացիներու կողմէ՝ հինգ տարուայ ժամկէտով։ Հանրապետութեան նախագահ կրնայ ընտրուիլ երեսունհինգ տարեկանէ վէր, վերջին տասը տարիներու ընթացքին Հայաստանի Հանրապետութեան քաղաքացի հանդիսացող, այլ պետութեան քաղաքացիութիւն չունեցող, վերջին տասը տարիներուն Հանրապետութեան մէջ մշտապէս բնակուող եւ ընտրական իրաւունք ունեցող իւրաքանչիւր անձ։ Նոյն անձը չի կրնար աւելի քան երկու անգամ անընդմէջ ընտրուիլ որպէս հանրապետութեան նախագահ։
Լիազօրութիւններ
Հանրապետութեան նախագահը՝
127 (թիւ)
127 (հարիւր քսանեօթ)՝ բնական թիւ մըն է 126-ի եւ 128-ի միջեւ
Նիկոլ Դուման
Կենսագրութիւն
Դպրոցական տարիքէն, յեղափոխական գաղափարներով տոգորուած, Նիկոլ աշխոյժ մասնակցութիւն կը բերէ աշակերտական ինքնազարգացման խումբերու կազմութեան եւ աշխատանքին։ Թրքահայոց ազատագրութեան դատին զինուորագրուելու, Երկիր անցնելու եւ կենդանի կռիւին նուիրուելու գաղափարը կը համակէ Նիկոլը։
Գործունէութիւն
Նիկոլ Դուման դէմ կ'արտայայտուի 1906-ի Հ.Յ.Դ Խորհուրդի ընդունած եւ Հ.Յ.Դ Դ.ընդհանուր ժողովի վաւերացումը ստացած «Կովկասեան նախագիծին»։ Ան համաձայն չէր, որ հայերը տարուէին համառուսական հովերով։ Ան դէմ կ'արտայայտուի նաեւ Ա. համաշխարհային պատերազմի սկիզբը հայկական կամաւորական գունդերու ստեղծումի գաղափարին։
Գրականութիւն
Ստորոգութիւն:Հայ ֆետայիներ Ստորոգութիւն:12 Յունուարի ծնածներ Ստորոգութիւն:27 Սեպտեմբերի մահացածներ
Բողոքականութիւնը Սպանիոյ Մէջ
Ժամանակակից իրավիճակ
Այլ խումբերու շարքին հարկ է նշել Քրիստոսի աշակերտներուն (2,5 հազար հետեւորդ), Քրիստոնէական եւ միսիոներական դաշինքին (1,5 հազար հետեւորդ), Նոր առաքելական եկեղեցին, նազարեթականներուն, Փրկութեան բանակին, մէնոնիտներուն: Սպանիոյ մէջ առկայ է նաեւ քվակերներու շատ փոքր համայնք:
Եփրատ գետ
Գետին կազմութիւնը
Եփրատ Սուրիական հողերը կը մտնէ «Ճարապլոս» քաղաքէն: Սուրիական հողերուն մէջ իրեն կը միանան Պլիխ եւ Խապուր գետերը, ապա կ'անցնի Ռաքքա նահանգէն եւ կ'ուղղուի դէպի Տէր-Զօր նահանգ։ Սուրիական հողերէն դուրս կու գայ Պուքամալ քաղաքէն։ Իրաքի հողերը կը մտնէ Քայէմ քաղաքէն «Անպան» նահանգին մէջ եւ կը թափի Արաբական ծով։
Մարքօ Փոլօ Եփրատի մասին
Եփրատ կ'ընդունի բազմաթիւ վտակներ՝ Մանանաղի (Թուզլու), Աղիւնաձոր (Մատեն), Տեւրիկ (Ցելտ), եւ Թոխմա։ Գետը ունի ցայտուն արտայայտուած աստիճանաձեւ կողապատկեր (պրոֆիլ)։
Աւետիք Իսահակեանի Յուշարձան (Երեւան)
Աւետիք Իսահակեանի յուշարձանը, կը գտնուի Երեւանի կեդրոնը՝ Օղակաձեւ զբոսայգիի Մոսկովեան, Իսահակեան եւ Աբովեան փողոցներուն մօտ, «Երիտասարդական» կայարանէն քիչ մը հեռու: Յուշարձանը տեղադրուած է 1965 թուականին։ Ընդգրկուած է Երեւանի Կեդրոնի վարչական շրջանի պատմութեան եւ մշակոյթի անշարժ յուշարձաններու ցանկին մէջ։
Ճորճիկ Ռասթկելէնեան
Աղբիւրներ
ՎԱՍՏԱԿԱՇԱՏ ՀՄԸՄ-ԱԿԱՆ ՃՈՐՃԻԿ ՌԱՍԹԿԵԼԷՆԵԱՆԻ ՅՈՒՇԵՐԸ ԿԸ ՎԵՐԱԿԵՆԴԱՆԱՆ
Mercedes-Benz
Մերսետեսի պատմութիւնը
1886 թուականին Քառլ Պենզի կողմէն ստեղծուեցաւ երեք անիվանի առաջին պենզինային շարժիչով ինքնաշարժը and patented in January 1886, ։ Աշխատանքները կը ֆինանսավորէին Կոթլիպ Տայմլըրը եւ շարժիչագործ Ուիլհէլմ Մայպախը: Եօթը տարի անց ստեղծուեցաւ չորս անիւանի մեքենայ Պենզի կողմէն։ Անոնցմէ մէկ տարի անց վերջինս ստեղծեցաւ աւելի զարգացած մեքենայ։ 1907 թուականին «Տայմլըր»-ը կը ստեղծէ «Mercedes-35PS» մեքենան, որմէ ետք ակնհայտ կ'երեւէր թէ որքան վատցած է «Պենզ» ընկերութեան յառաջդիմութիւնը։ 1909 թուականին «Պենզ» ընկերութեան կողմէն կը ստեղծուի այդ ժամանակի ամենէ հզօր մեքենան՝ «Պլիտզեն Պենզը» 200 ձիաոյժ հզօրութեամբ։ Մինչեւ «Տայմլըր» ընկերութեան հետ միացումը «Պենզ» ընկերութիւնը արտադրած էր 47555 մեքենայ։
Վահագն
Վահագնի եւ Աստղիկի աւանդութիւններէն
Ըստ աւանդութեան, Աստղիկ բնակած է Տարօնի Աստղաբերդ շրջանին մէջ, որուն տանիքը բոյն դրած էին ծիծեռնակները։ Անոնք, իբրեւ սուրհանդակներ, լուր կը տանէին աստուածուհիին սիրեցեալ Վահագն աստուծոյ: Ըստ արիական աւանդութիւններու, ստորգետնեայ աստուածը կը գողնայ Աստղիկը, որուն հետեւանքով ժողովուրդին մէջէն կը վերանան Սէրն ու Գեղեցկութիւնը եւ անոնց հոգիները ատելութեամբ կը լեցուին։ Վահագն, յաղթելով Վիշապին, կ'ազատէ Աստղիկը: Անոնք միասին շրջելով մարդիկը կ'օծեն վարդաջուրով. հոնկէ ալ սկիզբ կ'առնէ Վարդավառի տօնակատարութիւնը :
Միքի Մաուս
Միքի Մաուս (Մինի Մկնիկ), Ուոլթ Տիզնի ընկերութեան եւ, ընդհանրապէս, ամերիկեան մշակոյթի խորհրդանիշներէն մէկը ։
Ծնունդը
Հետագային, զանազան դերերու մէջ հանդէս եկած Մուկը, ստեղծած է բազմազան հերոսներ՝ զինուոր, զբօսաշրջիկ, արքայազն, հրշէջ, վաճառական, սիրահետող երկրպագու, պարզապէս՝ մուկ, որ կ'այցելէ կատուին եւ բազում այլ կերպարներ, որոնց մէջ ան տաղանդաւոր է, գերող, ծիծաղ յառաջացնող, զայրացնող, սիրելի, խղճալի, յիմար, խորամանկ… Միքին սկզբնական դիպաշարերուն մէջ հանդէս կու գար չարաճճի եւ վնասակար կերպարով, որ հետագային փոխուած է: Սեւ-ճերմակ նկարները գունաւոր դառնալով՝ նուաճած են ամբողջ աշխարհը՝ 1920-30-ականներուն սկիզբ դնելով Նոր աշխարհի «քոմիքսներու ոսկեդար»ուն։
1978-ին Միքի Մաուս իր սեփական աստղը ունեցած է Հոլիվուտի փառքի ճեմուղիին վրայ:
Մինին փառքի ծառուղիին վրայ աստղ կ'ունենայ իր ամուսինէն քառասուն տարի ետք :
Ռապինտրանաթ Թակոր
Թակոր արդիականացուցած է պենկալական արուեստը՝ կարեւորութիւն չտալով դասական կառուցուածքի պահպանմանն ու դիմակայելով լեզուական խիստ քննադատութեան: Անոր վէպեր ը, պատմուածքներ ը, երգերը, պարային թատերախաղերն ու գրափորձներ ը պտտած են քաղաքական եւ անձնական թեմաներու շուրջ: Անոր ամենայայտնի ստեղծագործութիւններն են՝ «Կիթանճալի» ն, «Կորա» ն, «Տունը եւ աշխարհը», իսկ չափածոյ գործերէն՝ կարճ պատմուածքներն ու վէպերը, որոնք կա՛մ բուռն ընդունելութիւն գտած են, կամ խիստ քննադատութեան ենթարկուած են իրենց քնարականութիւնները, խօսակցական դարձուածքներու, բնականութեան եւ անբնական ակնարկներու համար:
Սանթինիկետան եւ Վիշուա Պհարաթի
1917-ին Սանթա Պարպարային այցելութեան ժամանակ, Թակոր համալսարան բանալու նոր միտք յղացած էր։ Ան ձգտած էր «Սանթինիկետանը Հնդկաստան ի եւ աշխարհի միջեւ կապող օղակ դարձնել՝ մարդկութեան ուսումնասիրման կեդրոն՝ առանց սահմաններու, ազգերու եւ աշխարհագրական պայմաններու տարանջատման»։ Թակորի հիմնած դպրոցի՝ «Վիշուա Պհարաթի» հիմքը դրուած է 24 Դեկտեմբեր 1918-ին եւ այս մէկը պաշտօնապէս բացուած է 3 տարի ետք։
Ազդեցութիւն եւ ժառանգութիւն
Թակորի բնագիրներէն մէկը՝ 1939-ին գրուած «Ռապինտրա Ռաչանաւալին», յայտարարուած է սուրբ ստեղծագործութիւն, որպէս իր ազգի մշակութային սքանչելի հարստութիւն, իսկ անոր կոչած են՝ «Հնդկաստանի լաւագոյն բանաստեղծ»։
Արտաքին Յղումներ
Ստորոգութիւն:Հնդիկ բանաստեղծներ Ստորոգութիւն:Հնդիկ արձակագիրներ Ստորոգութիւն:Հնդիկ գրողներ Ստորոգութիւն:19-րդ դարու փիլիսոփաներ Ստորոգութիւն:20-րդ դարու փիլիսոփաներ Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
Կիրակոս Թիթիզեան
Կենսագրութիւն
Ան 13 տարեկան պատանի էր երբ իր հայրը՝ Կարապետը կը կորսնցնէ իր տեսողութիւնը։ Նոյն տարին եւ ծնողաց նիւթական բեռը թեթեւցնելու մտօք՝ Կիրակոս կ'որոշէ իր ուսումը շարունակել Մեծի Տանն Կիլիկիոյ նորաբաց դպրեվանքէն ներս եւ ձգելով իր գիւղն ու հարազատները հաստատ քայլերով կը մեկնի Անթիլիաս։
24 Ապրիլ (Ոգեկոչման Հաստատման Օր)
Առաջին պատարագ եւ հոգեհանգիստ
12/25 Ապրիլ 1919-ին Պոլսոյ Բերա թաղամասի Ս. Երրորդութիւն եկեղեցւոյ մէջ տեղի կ'ունենայ Հայոց ցեղասպանութեան զոհերու հոգեհանգստեան պատարագ, զոր կը վարէ Մեսրոպ եպիսկոպոս Նարոյեանը։ Պոլսոյ Հայոց պատրիարք Զաւէն Եղիայեանը հանդէս կու գայ քարոզով եւ կ'ըսէ. «բոլոր այն նահատակները ցորենի հատիկներ են, հողին մէջ ծածկուած, եւ պիտի ծլին, բազում արդիւնք յառաջ պիտի բերեն…»: Նախապէս յայտարարուած սգոյ օրուան առիթով Պոլսոյ բոլոր ազգային վարժարանները եւ հայերուն պատկանող խանութները կը փակեն իրենց դռները։ Բազմաթիւ հայերէն բացի, սգոյ այս արարողութեան ներկայ կը գտնուին նաեւ յունական Այա-թրիատա եկեղեցւոյ թաղական խորհուրդի ներկայացուցիչները, Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան պաշտօնական ներկայացուցիչ Թախթաճեանը եւ ուրիշներ։
Լարիսա Յովհաննիսեան
Լարիսա Վիրճինիա Յովհաննիսեանը (21 Հոկտեմբեր 1988, Երեւան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ամերիկահայ սոցիալական ձեռներէց, կրթական ակտիւիստ եւ փորձագէտ: Ծննդեան անունն է Լարիսա Վիրճինիա Ռայան: Ան «Դասաւանդիր, Հայաստան» կազմակերպութեան հիմնադիրն է, որ ոչ առեւտրային, շահոյթ չհետապնդող կազմակերպութիւն է: «Դասաւանդիր, Հայաստանի» նպատակն է հաւաքագրել ԲՈՒՀ-երու շրջանաւարտներուն եւ աշխատիլ ցանկացող մասնագէտներուն, վերապատրաստել անոնց եւ Հայաստանի առաւել անապահով դպրոցներուն մէջ աշխատանքի տեղաւորել՝ որպէս ուսուցիչ: «Դասաւանդիր, Հայաստանը» Teach For All («Դասաւանդիր բոլորի համար») միջազգային կրթական կազմակերպութեան 36-րդ գործընկերն է, կազմակերպութեան, որու նպատակն է աշխարհի իւրաքանչիւր երկրի մէջ ապահովել եւ ընդլայնել որակեալ կրթութեան հասանելիութիւնը եւ հնարաւորութիւնները:
Աթէնքի Բրիտանական եւ Քրիստոնէական Թանգարան
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Աթէնքի թանգարաններ Ստորոգութիւն:Թանգարաններ
Շահ Ռոխ Խան
1995-1998
Իր դերակատարութիւն այս տարիներուն ընթացքին, իրեն մեծ հռչակ տուին եւ սիրուեցաւ հանդիսատեսներուն կողմէ՝ մանաւանդ երիտասարդներուն:
Մետիայի Մէջ
Ան 2012-2013 եւ 2015-ին եղաւ "Celebrity 100'' ցանկի առաջնակարգ անուններէն:
Հայկ Օհանեան
Կենսագրութիւն
Իր սերնդակիցնհրէն շատերու նման, թափառական կեանք հւ որբի ճակատագիր ունեցած է։ Ծնած է Իրանի Ատրպատական նահանգի Րեզայիէ գաւառի Իեարտապատ գիւղին մէջ, ապա՝ 1915-1920 թափառիկ՝ ընտանիքին հետ շրջած է Կովկաս, վերստին ծննդավայր գիւղը, յետոյ Միջագետք, ու գաղթի ճամբուն վրայ կորսնցուցած է ամբողջ ընտանիքը։ 1920ին ապաստան գտած է Թաւրիզի ամերիկեան որրանոցին մէջ։ Նախակրթութիւնը ստացած է գաղթակայաններու, ապա Թաւրիզի «Հայկագնեան–Թամարեան» դպրոցին մէջ։ 1927-ին անցնելով Ատրպատականի թեմական կեդրոնական վարժարան, շրջանաւարտ եղած է 1931ին եւ նուիրուած՝ ուսուցչական եւ տեսչական պաշտօններու իրանահայ վարժարաններու մէջ։
Արեգ (գյուղ)
Աշխարհագրութիւն
Արեգ գյուղում են ծնվել ազգային հերոսներ Թաթուլ Կրպեյանը, Սամվել Կարապետյանը եւ Արթուր Բաղդասարյանը։
Եփրատ Գոլէճ
Պատմական ակնարկ
1913-ին, Եփրատ գոլէճը կը տօնէ հայոց գիրերու գիւտին 1500-ամեակը:
Եփրատ Գոլէճն ու երկրորդական վարժարանը (աղջկանց բաժին)
Աղջկանց դպրոցին շէնքը կառուցուած է տղոց դպրոցին մօտ: Երկու շէնքերուն միջեւ կայ գոլէճին տնօրէնին յատկացուած շէնքը: 1907-ին, Տօքթ. Հըրպըրթ Էթքինսընի նախաձեռնութեամբ աղջկանց գոլէճին մէջ կը բացուի նաեւ մանկաբարձութեան առանձին բաժանմունք մը, ուր կը դասաւանդուին՝ հիւանդապահութիւն, մանկանց հոգատարութիւն, մանրէաբանութիւն, մարդակազմութիւն, դեղաբանութիւն, ծննդաբանութիւն: Գոլէճի մէջ մեծ տարբերութիւններ չկան աղջկանց եւ տղոց դասաւանդուած նիւթերուն միջեւ։ Աղջկանց մօտ թրքերէնի դասաւանդութիւնը պարտադիր չէ, աղջիկները կը սորվին նաեւ ձեռարուեստ, դերձակութիւն, խոհարարութիւն :
Եգիպտոս
Եգիպտացիներուն մեծ զանգուածը կ'ապրի քաղաքներու մէջ, ընդհանրապէս Գահիրէ եւ Աղեքսանդրիա։
Ամանոր, Կաղանդ
Հայաստան
Հայ ժողովուրդը իր պատմութեան մէջ  ունեցած է երեք Նոր Տարի` Կաղանդ, Նաւասարդ եւ Ամանոր անուններով: Ժամանակին հայերը նոր Տարին նշած  են 21 Մարտին` գարնանային գիշերահաւասարի օրը, որ նաեւ բնութեան զարթօնքի խորհրդանիշն էր: Բոլոր գաւառներուն մէջ Կաղանդը կը նշուէր մեծ տօնախմբութեամբ, տաճարներուն մէջ տօնական  ծէսեր կը կատարուէին, ինչպէս նաեւ աստուածներուն զոհեր կը մատուցէին: Հայոց երկրորդ Նոր Տարին կը նշուէր 1 Նաւասարդին, (այսինքն` 11 Օգոստոսին)` այն օրը, երբ հայոց հիմնադիր Հայկ Նահապետ կը յաղթէ Տիտանեան Բելին: Աշխարհի  տարբեր ժողովուրդներ տարբեր ամիսներ  Նոր Տարուան սկիզբ կը համարէին, ուստի այս բազմազանութիւնը երկիրներու տնտեսական եւ մշակութային փոխյարաբերութիւններուն մէջ կը յառաջացնէր որոշ դժուարութիւններ: ԺԸ. դարուն Սիմէոն Երեւանցի կաթողիկոսը տոմարագիտական նոր մշակում մը կ'ընէ, որուն համաձայն հայերը Ամանորը կը սկսին նշել 1 Յունուարին :
Եօղուն Oլուխ
Եօղուն Օլուխ, հայաբնակ գիւղաքաղաք Անտիոքի Սուէյտիյէ գաւառակի Անտիոք քաղաքէն 4-5 ժամու ճանապարհ հեռու:
Ամանոր, Կաղանդ
Ֆիլիփին
Ֆիլիփինի մէջ մարդիկ կը սիրեն շատ աղմուկ հանել Նոր Տարուան գիշերը՝ չար ոգիները հեռացնելու համար, եւ՝ մետաղադրամները շարժել պզտիկ թիթեղէ տուփիկներու մէջ, դարձեալ ձայն հանելով, յուսալով, որ ասիկա իրենց դրամ պիտի բերէ յառաջիկայ տարուան ընթացքին։
Ճափոն
Ճափոնի մէջ պուտտայական տաճարներու մէջ զանգակները կը ղօղանջեն 108 անգամ, 31 Դեկտեմբերի կէս գիշերին։ Ըստ աւանդութեան, այդ հարուածներէն իւրաքանչիւրը կ'ոչնչացնէ մարդկային թերութիւններէն մէկը։ Նոր տարուան առաջին վայրկեաններուն Ճապոնցիները կը ծիծաղին, ինչ որ իրենց համար յաջող տարուան մը գրաւականը կ'ըլլայ։ Իսկ տունը կը զարդարեն բամբուկներով, որոնք յաւերժութեան եւ հաւատարմութեան խորհրդանիշ են։
Պուլկարիա
Պուլկարիոյ մէջ, մտերիմները, ընկերները եւ հարազատները կը հաւաքուին ամանորեայ սեղանի մը շուրջ եւ բոլոր տուներուն մէջ երեք վայրկեան լոյսերը կ'անջատեն։ Սեղանին շուրջ հաւաքուողները զիրար կը համբուրեն։
Տօնածառը
Ծառերէն նուէրներ կախելով` մարդիկ կը ջանային գոհացնել բարի ոգիները: Ծառերը զարդարող խնձորները կը խորհրդանշէին` պտղաբերութիւն, ընկոյզը` աստուածային նախախնամութեան անիմանալիութիւն, հաւկիթները` զարգացող կեանք, ներդաշնակութիւն եւ լիակատար բարեկեցութիւն: Մշտադալար եղեւինը առանձնայատուկ տեղ գրաւած է բոլոր ծառերուն մէջ: Անիկա խորհրդանշած է կեանքը եւ կեանքի վերածնունդը` մութէն ու խաւարէն:
Վահան (բժիշկ)
Վահան (անյայտ – 1920, Ալեքսանդրապոլ), հայ բժիշկ։
Կենսագրութիւն
1920 թուականի դեկտեմբերին հայերու 31 հոգիէ բաղկացած խումբի մը հետ (որոնց մէկ մասը եղած է զինուած), Կար­սէն փախած է դէպի Ալեքսանդրապոլ։ Վահանին քով եղած է ճամբորդական դեղարկղ։ Ճամբան, գիշերով լեռն ի վեր մագլցելու ժամանակ, լուսնոտութեան կաթուած ունեցած ու գլորուած է ձորը։ Որոնումը ապարդիւն եղած է։
Մարմնի Ջրանուազում
Քրտինքը, ջուրի կողքին, կը պարունակէ նաեւ աղ: Հետեւաբար քրտնելով` կը կորսնցնենք երկուքը` աղ եւ ջուր, որոնց քանակը կախեալ է քրտինքի արտադրութեան պատճառներու տարողութենէն:
Ջուրին Կարեւորութիւնը
Մարմինը հիմնականօրէն ջուրի ինքնաղբիւր չունի: Անոր բուն աղբիւրն է մարդու խմած ջուրը եւ սննդեղէններու մէջ գտնուած ջուրն է:
Արեգնազան (անձնանուն)
Արեգնազան, հայկական իգական անձնանուն։ Կազմուած է «արեգ» (արեգակ) եւ «նազան» (նազելի) բառերէն։ Կարճ տարբերակներ են՝ Արեգ, Արեգնազ։ Ղազարոս Աղաեանի հանրայայտ «Արեգնազան կամ կախարդական աշխարհ» հեքիաթի գլխաւոր հերոսի անունն է։ Գործածուած է 18-րդ դարէն։
Գոհարիկ Շիրինեան
Կենսագրութիւն
1873-ին կ՛անդամագրուի դերասանակազմին ու 1874-ի սկիզբը բեմ կ՛ելլէ Փոքրիկ Հենրիկոսի դերով: Ժամանակի ընթացքին, մանկական դերէն կ՛անցնի պատանուհիի, երիտասարդուհիի եւ ապա սիրուհիի դերերուն: Մինչեւ 1877 Գոհարիկ Վարդովեանի թատերախումբին մէջ կը մնայ իբրեւեւ դերասանուհի եւ իբրեւեւ պարուհի:
Մայիս 1892-ին, նպաստի ներկայացում մըն ալ կը տրուի Գոհարիկի համար, եւ Պոլսահայ մամուլին մէջ հետեւեալը կը կարդանք.
Փոքրիկ իշխանը
Թարգմանութիւններ
«Փոքրիկ Իշխանը» հեքիաթ-վիպակը թարգմանուած է աւելի քան 300 լեզուներու ու բարբառներու, որոնց կարգին եւ կոյրերու համար նախատեսուած Պրայլի այբուբենով։ Գիրքը թարգմանուած է նաեւ արեւելահայերէնի ու տպագրուած է Երեւանի մէջ, 1966-ին, որուն մասին հետաքրքրական ուսումնասիրութիւն մը գրած է Լուսինէ Աւետիսեան «Հաւերժամանուկը» (Երեւան, 2008) ։
Ալիսիա Կիրակոսեան
Կենսագրութիւն
1993 թուականին Պրազիլի Սան Փապլօ համալսարանին մէջ փիլիսոփայութեան գծով պաշտպանած է դոկտորական ատենախօսութիւն՝ գրականութեան մարզը։
Պերսեւս (համաստեղութիւն)
Աստղեր
Պերսեւսի որոշ աստղեր՝
Սահակ Չոլաքեան
Կենսագրութիւն
Ծնած է Սեբաստիոյ նահանգի, Սեբաստիոյ գաւառի, Ակն գաւառակի կեդրոն՝ Ակն քաղաքին մէջ։ Ինքնակրթութեամբ ձեռք բերած է բժշկական հմտութիւններ եւ բժիշկ աշխատած։
Հայ Բառարանագրութիւն
Հայ բառարանագրութիւն, կը կոչուի ժամանակի ընթացքին հայերէնի թարգմանական (երկլեզուեան ու բազմալեզուեան), բացատրական, դիցաբանական, եզրութաբանական, դարձուածաբանական, արմատական եւ այլ նպատակներու ու կարգի բառարաններու կազմելը:
Վրաստանի Թեմ
12-18-րդ դարեր
Կ'ենթարկուի, որ թեմը հիմնուած է XII դարուն։ Առաջնորդանիստը եղած է Տփղիս (Թբիլիսի) քաղաքի Սուրբ Գէւորգ եկեղեցին (XIII դարէն)։ Թեմակալ առաջնորդներու մասին ամենահին յիշատակութիւնը կը վերաբերուի XII դարու 70-ական թուականներուն։ Կը յիշուի Բարսեղ (Բասիլիոս) արքեպիսկոպոսը, որ 1178-ին կը մասնակցի Հռոմքլայի եկեղեցական ժողովին։ Նախքան թեմի հիմնուիլը, դեռեւս VII դարուն, վիրահայ համայնքը կը ղեկավարեն հայ եպիսկոպոսներն ու քահանաները, հայերն ունեցած են իրենց եկեղեցիներն ու մատուռները։ 754-ին Տփղիսի մէջ կառուցուածէ հայկական Հրեշտակապետաց եկեղեցին (1593-ին ավերվել է, հիմնովին վերակառուցուածէ 1781-ին եւ վերջնականապէս քանդուած է՝ 1937-ին)։ Պատմիչ Ուխտանեսի վկայութեամբ, 850-ական թուականներուն Տպղիսի մէջ, գործած է հայ Կիրակոս քահանան, որ գերազանց տիրապետած է վրացի գիրին ու գիտութեան։ 931-ին կառուուած է Հարանց վանքը (վերանորոգուած է 1430, 1715-ին, իսկ 1900-ին՝ հայ մեծահարուստ բարերար Ա. Մանթաշովի միջոցներով)։ Եկեղեցւոյ կից եղած է հայկական գերեզմանատուն։ Ըստ հիւսիս-արեւմուտք, արտաքին պատի արձանագրութեան, Կաթողիկէ Սուրբ Գէւորգ եկեղեցին կառուցուած է հայազգի իշխան Ումեկը 1251-ին՝ վերակառուցելով արաբական արշավանքներու ժամանակ հիմնահատակ քանդուած եկեղեցին։ Եկեղեցւոյ հիւսիս պատին տակ, կը գտնուին գուսան Սայեաթ-Նովայի (ավանդութիւն) եւ գեղանկարիչ Գեւորգ Բաշինճաղեանի գերեզմանները։ Եկեղեցւոյ բակին մէջ թաղուած են հայ նշանաւոր զորավարներ՝ կոմս Մ. Լոռիս-Մելիքոֆը, գեներալներ՝ Ա. Տէր-Ղուկասովը, Հ. Լազարեանը, Բ. Շելկովնիկովը եւ ուրիշներ։
Տոլմայի Փառատօն
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայաստանի փառատօներ
Մարշալ Բաղրամեան (Մեթրոյի Կայարան)
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Երեւանի մեթրոփոլիթենի կայարաններ
Վահան Ա. Քհնյ. Կիւլտալեան
Աւետիս, որ կոչուած է նաեւ Արտաշէս, նախակրթութիւնը ստացած է Ազգ. Ներսէսեան Վարժարանին մէջ, ապա Աթենական վարժարանի, որմէ ետք, որպէս ձրիավարժ ուսանող ընդունուած է Կեդրոնական Թուրքիոյ Քոլէճին մէջ, պայմանաւ, որ ընթացաւարտ ըլլալէ ետք պիտի աշակերտէ Մարաշի Աստուածաբանական հաստատութեան։
Ան իրգործունէութեան ընթացքին արժանացած է Լանջախաչ կրելու արտօնութեան, Ծաղկեայ սեւ փիլոն կրելու պատիւին եւ ստացած է աւագութեան տիտղոս։ Իրեն համար հոգեւորական ըլլալ կը նշանակէր բարձագոյն ուսման հասնելու կարելիութիւն եւ եկեղեցիի ու դպրոցի ծառայութիւն։
Կարպիս Տէր Եղիայեան
Բարեսիրական Միութիւններ
Վարչական անդամ եւ ղեկավարութեան մէջ է կրթական, բարեսիրական մօտ 11 միութիւններու: Ատենապետն է Լոս Անճելըսի Գաւառի Բանտերու Յանձնախումբին:
Գնահատագիրներ
4 Ապրիլ, 2017-ին, Երեքշաբթի առաւօտեան Լոս Անճելըս գաւառի վերահսկիչներու ընդհանուր ժողովին Քէնէթ Հան համալիրի սրահին մէջ։ Ժամը 10:45-ին բեմ հրաւիրուեցաւ Դոկտ. Կարպիս Տէր Եղիայեան ստանալու համար գաւառի կողմէ գովեստի յատուկ գնահատագիր մը, տրուած վերահսկիչ Տիկ. Քաթրին Պարկըրի կողմէ, որ կը պարունակէ ստորագրութիւնները բոլոր հինգ վերահսկիչներու: Տիկին Պարկըր նաեւ հռչակեց Ապրիլը, որպէս հայոց պատմութեան նուիրուած ամիս:
Տիկ. Պարկըր կարճ կերպով նախ նշեց Դոկտ. Կարպիս Տէր Եղիայեանին անցած ուղին, ապա անդրադարձաւ անոր կատարած ազգային, կրթական, մասնագիտական, հանրային, նահանգային եւ միջազգային բեղուն գործունէութեան մասին, որպէս անհատ քաղաքացի, քառասուն երկար տարիներու վրայ երկարող իր պարտականութիւններուն գիտակից անձ:
Դոկտ. Կարպիս, ինչպէս միշտ ան ազատ եւ անկաշկանդ խօսքի վարպետ է: Ան իր կուռ ճառին մէջ այս գնահատագիրը նուիրեց մեր երկու միլիոն նահատակներու յիշատակին, մատնանշելով թուրք կառավարութեան անմարդկային ցեղասպանական արարքը հանդէպ հայ ժողովուրդին, նոյնիսկ իրենց հողերուն վրայ:
Ուխտագնացութիւններ
Կարպիս Տէր Եղիայեան կազմակերպած է 25 անգամ դէպի պատմական Հայաստան ուխտագնացութիւններ:
Քարին Քարաքաշլը
Կենսագրութիւն
Հիմնադրութենէն սկսեալ աշխատակցած է «Ակօս» շաբաթաթերթին, ուր այժմ կը վարէ նաեւ փոխխմբագիրի պաշտօն։
Հայ Բոյժ (ամսագիր)
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ մամուլ Ստորոգութիւն:Հայկական բժշկական պարբերաթերթեր
Սիրան Սեզա
«Երիտասարդ Հայուհին» հանդէսը
Պէյրութ վերդարձած, կ՛ունենայ գրական եւ հրապարակագրական բազմամեայ գործունէութիւն. 1932-ին հիմնած եւ 15 տարի խմբագր է «Երիտասարդ Հայուհին» հանդէսը։ Սիրան Սեզայի նախաձեռնութեամբ Պէյրութ հրատարակուած «Երիտասարդ Հայուհի» պարբերականը եղած է այն ամպիոնը, ուրկէ հնչած է գրագիտուհիին եւ իր համախոհներուն ձայնը:
Գրական մամուլին աշխատակցած է պատմուածքներով, վիպակներով։ Անջատ հատորով գործերը լոյս տեսած են 50–60-ական թուականներուն։ Փոքրերու համար մշակած է հեքիաթներու շարք մը՝ «Հեքիաթներու աշխարհէն» (1973)։ Վահէ Վահեանի հետ կազմած ու խմբագրած է Մատթէոս Զարիֆեանի «Ամբողջական Գործեր» (1966), ստուարածաւալ հատորը։ Ան հեղինակած է հետեւեալ հրատարակութիւնները.
«Գիրք ԾՆնդոց»
Սիրան Սեզայի «Գիրք ԾՆնդոց»ը ինքնակենսագրական բնոյթ ունի։ Վէպը կընդգրկէ 1900-ականներէն մինչեւ 1918 երկարող տարիներու դէպքերը եւ անոնց արձագանգները պոլսահայ ու յատկապէս իր ապրած շրջանակի մարդոց կեանքէն ներս։
Աւետիք Իսահակեանի տուն-թանգարան (Կիւմրի)
Ցուցադրութիւն
Տուն-թանգարանին մէջ կարելի է ծանօթանալ ոչ միայն այս մեծ բանաստեղծին առնչուող մասունքներուն, այլ նաեւ 19-րդ դարու Կիւմրիի ժողովուրդին կենցաղին եւ ապրելակերպին։
Հասցէ
Աւետիք Իսահակեանի տուն-թանգարանը կը գտնուի Կիւմրի քաղաքին Վարպետաց փողոցին մէջ։ Այս փողոցին մէջ կը գտնուի նաեւ Յովհաննէս Շիրազի տուն-թանգարանը։
Հազար Ու Մէկ Գիշեր
Ընդհանուր Բնութագրութիւն
Թ.-Ժ. դարերուն Պաղտատի մէջ արաբական հաւաքածոն «Հազար ու մէկ գիշերը» կ'ընդգրկէր հնդկական եւ նոյն պաղտատեան նիւթերը, իսկ ԺԲ. եւ ԺԳ. դարերուն կը ձեւակերպուի Գահիրէական խմբագրութիւնը՝ ընդգրկելով շարք մը նիւթեր՝ սուրիական եւ եգիպտական ծագումով։ Հաւաքածոյին ձեւաւորման վերջին հանգրուանը կ'երկարի մինչեւ ԺԴ. դար եւ անոնց մէջ հերոսական դրուագներ կը յայտնուին խաչակիրներու եւ բիւզանդացիներու հետ կապուած։ Այսինքն կը հասնին այն տեսակէտին, որ հաւաքածոն մէկ կազմող չունի։ Անոր հեքիաթներն ու պատմուածքները ներմուծուած են արաբական աշխարհի տարբեր շրջաններուն մէջ՝ տարբեր լեզուներով եւ ոչ միաձեւութեամբ։ Հաւաքածոյին հերոսները իրական անձեր են՝ խալիֆաներ, դատաւորներ, բանաստեղծներ, գիտնականներ եւ այլն։ Կան առանձին առակներ կենդանիներու մասին, որոնք կ'արտացոլեն վերացական հասկացողութիւններ։ Հնդկաստանէն եկած է ընդհանուր շարքին համադրութիւնը, որ կարեւոր կառուցուածքային դեր կը խաղայ։ Շարքին համադրութիւնը ոչ միայն կը միաւորէ ամբողջ «Հազար Ու Մէկ Գիշեր»ը, որ կը ներկայացնէ հսկայ շրջանակային ձեւով կազմուած վէպ մը, այլեւ կ'օգտագործուի իբրեւ հեքիաթներու եւ պատմուածքներու պարբերաշրջաններու ժողովածոյ մը։
Սարոնիքոս ծոց
Անուանում
Ըստ հին յոյն աշխարհագէտ եւ շրջապտտող Փաֆսանիասի ծոցը անունը առած է Թրիզինայի հնադարի թագաւորէն՝ Սարոնաս։ Սարոնաս հմուտ որսորդ էր եւ երբ օր մը էգ եղնիկ մը կը հետապնդէր, վերջինը ծովուն ջուրերը կ՛ իյնայ որպէսզի փրկուի։   Սարոնաս ջուրը կ՛ իյնայ եւ լողալով անոր կը հետապնդէ։  Սակայն ափերէն կը հեռանայ, կը հոգնի ու կը խեղդուի։  Այդ օրէն ծոցը Սարոնիքոս կը կոչուի։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունաստանի ծոցեր Ստորոգութիւն:Ծոցեր Ստորոգութիւն:Ծոցեր այբենական կարգով
Չոմախլու
Չոմախլուցի է նաեւ «ՌԱԿ Մամուլ»-ի եւ Լիբանանի «Զարթօնք» Օրաթերթի գլխաւոր խմբագիր Սեւակ Յակոբեան:
Յաղթանակի Հրեշտակ
Պրոնզէ յուշարձանին մաս կազմող հրեշտակը կը բարձրացնէ մահացած ծառայողին: Յուշարձանի պատուանդանին մակագրուած է.
Մարի Աթմաճեան
Դպրոցական կեանք
Կ'աշակերտէ Պոլսոյ Դպրոցասէր Տիկնանց վարժարանին։ Գրականութեան իր ուսուցիչը եղած է Արշակ Չօպանեան։ Գրական նախափորձերը կը հրատարակուին Ա. Սեմայի «Ջանք» եւ «Մշակոյթ» ամսագիրներուն մէջ։
Սուսաքի
Համանուն բնակավայրը
Սուսաքի ծովափնեայ բնկավայր մըն է։ Կը գտնուի Կորնթոսի նահանգին մէջ եւ Նեղուցին մասն է։  Անունը առած է Սուսաքի հրաբուխէն եւ անոր շուրջը զարգացած է։
Չորեքշաբթի
Չորեքշաբթի, արեւմտեան երկրներու մեծամասնութեան՝ շաբաթուան 3-րդ օրը, իսկ ըստ Յուդա-Քրիստոնէական օրացույցի՝ 4-րդ օրը։ Երկուշաբթիի եւ Երեքշաբթիի օրերուն միջեւ կը գտնուի։
Նոր Ջուղա
Նոր Ջուղա, նախկին քաղաք, այժմ՝ թաղամաս Իրանի Սպահան քաղաքի կազմին մէջ։ Կարեւոր կեդրոն եղեր է իրանահայութեան համար։ Հիմնադրուեր է 1606 թուականին, երբ շահ Ապպաս կամ շահ Աբբասը Արեւելեան Հայաստանէն ու յարակից տարածքներէն մօտ 300.000 հայ տեղահանեց դէպի Իրան։
Առած եւ Ասացուածք
Իսկ ասացուածքին արտայայտչական ձեւը այլաբանական չէ, ան որեւէ միտք կ'արտայայտէ ուղղակի ձեւով, առանց այլաբանութեան: Օրինակ, երբ կ'ըսենք «Ամէն բանի սկիզբն է դժուար», կամ՝ «Լաւ սկիզբը յաղթանակին կէսն է», ապա այս արտայայտութիւններով ուղղակիօրէն կը հասկնանք այն, ինչ պարզորոշ կերպով կ'ըսուի:
Աթէնք
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
1896-ին, Աթէնքին մէջ կը կայանան առաջին նորագոյն Ողիմպիական Խաղերը եւ 2004-ին կը հիւրասիրէ Ամառնային Ողիմպիական Խաղերը ։
Դիրք, լեռներ ու գետեր
Աթէնք ունի բարձր դիրք։ Քաղաքը կառուցուած է բազմաթիւ բլուրներու շուրջ եւ անոր Քաղաքային Տարածաշրջանը կը շրջապատուի հինգ լեռներով․ արեւմուտքէն՝ Էղալէօ եւ Փիքիլօ Օրոս Ορος Αιγάλεω και Ποικίλο Όρος, հիւսիս- արեւմուտքէն՝ Փարնիթա Πάρνηθα, հիւսիս արեւելքէն՝ Փենտելի Πεντέλη եւ արեւելքէն՝ Իմիդօ Υμηττό ։ Քաղաքին հարաւային սահմանը Սարոնիքոս Ծոցն է։ Լիքավիդոն, Λυκαβηττός, բուն քաղաքին բարձրագոյն բլուրներէն է։
Բ․ Համաշխարհային Պատերազմէն ետք
1981-ին, Յունաստան մաս կը կազմէ Եւրոպական Միութ եան․ տնտեսական ներդրումներ կ՛ըլլան, սակայն՝ շրջագայութեան եւ մթնոլորտի ապականումի խնդիրներ կը յառաջանան։
Փոլ Կիրակոսեան
Ցուցահանդէսներ եւ մրցանակ
Լիբանանահայ տաղանդաւոր գեղանկարիչ Փոլ Կիրակոսեան իր գործերուն մէկ ցուցադրութիւնը տուաւ Մայիս 12, 1966-ին Սանթրը տ'ԷԹիւտ Սիւփէրիորի մէջ։ Առաջին օրէն իսկ 13 պաստառներ դնուեցան ծանօթ արուեստասէրներու կողմէ։ Արուեստի քննաղատներ մեծ գովասանքով արտայայտուեցան երիտասարդ արուեստագէտի ստեղծագործութիւններուն մասին։
Աթէնք
Բացօթեայ թանգարան մը
Աթէնք կը հիւրընկալէ 17 օտար Հնագիտական Հիմնարկեր, որոնք զանազան ներդրումներով՝ թէ՛ տնտեսութիւնը եւ թէ՛ մարդուժը կը զարգացնեն եւ կը դիւրացնեն հնագիտական ուսումնասիրութիւններն ու պեղումները։
Ճէյմս Թագաւորին Աստուածաշունչը
Կրօնական լեզուին վրայ
«shipoffools.com» համացանցի կայքի խմբագիր Սայմըն Ճենքինզ կը վիճի ըսելով, թէ՝ քրիստոնէական թարգմանիչները երբեք պիտի չփափաքէին նման բան մը- Հեգնականը այն է, թէ անոնց ժամանակներուն շատ աւելի պաշտօնական էր «եու»ի գործածութիւնը` իբրեւ Բ. դէմքի դերանուն, քան` «տաու»ը: Սակայն թարգմանիչները որոշած են պաշտօնական յատուկ լեզու մը չգործածել` Աստուծոյ մասին գրելու համար: Ան պարզապէս «տաու» էր` ոեւէ մէկուն պէս. «Սակայն, երբ մանուկ էի, մարդիկ տակաւին Աստուծոյ կը դիմէին «տաու»ով: Ասիկա յուսահատական աստիճանի հնաբոյր է եւ օտարումի կ՛առաջնորդէ: Թարգմանիչները ճիշդ որոշումը կայացուցած են ժամանակին, սակայն հետագային եկեղեցիին կեցուածքը ոչ մէկ ձեւով արձագանգած է անոնց նպատակին», կ՛ըսէ ան: :
Լուտմիլա Մոտալովա
Կենսագրութիւն
Տակաւին ՝ Լ.Մոտալովայի դրչին կը պատկանին «Ասիայի եւ Ափրիկէի Գրողներու Բառարան»ի (երկու հատոր, 1967 թ.) հայ գրողներու նուիրուած քառասունեօթը յօդուածները, «Արեւելեան Գրականութիւններու Բառարանի»ի (անգլերէն լեզուով, Լոնտոն, 1967 թ.) հայ գրականութեան նուիրուած յիսունէ աւելի յօդուածները, «Սովետական Միութեան Ժողովուրդներու Գրողներու Բառարան»ի (1966 թ.) յետ-յեղափոխական շրջանի հայ գրողներու նուիրուած աւելի քան վաթսուն յօդուածներ, եւլն.:
Աւետիք Տիգրանակերտցի
Աշխատութիւններ
Ձեռագիր №1492-ը Աւետիք Տիգրանակերտցիի ինքնագիրն է՝ արտագրուած իր իսկ սղագիր օրինակին, 1712-1714-ին, Աստուածատուր Համատանցիի համար։
Երեւումն Ս. Խաչի
Վարագայ Խաչ
Այս դէպքին յիշատակութեան համար, Վարագ լերան վրայ կը կառուցուի 12 վանք եւս: Հայ եկեղեցին, նուիրագործելու համար խաչափայտի մասունքին երեւումը, կը հաստատէ Խաչին նուիրուած չորրորդ տօնը՝ Վարագայ Ս. Խաչ անունով: Տօնը կը կատարուի Խաչվերացէն 15 օր ետք, 25 Սեպտեմբերէն մինչեւ 1 Հոկտեմբեր հանդիպած Կիրակին:
Վահան Թէքէեան Միջնակարգ Վարժարան (Լիբանան)
Տնօրէններ
Յովսէփ Սահակեան
Հրատարակութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայկական կրթական հաստատութիւններ Ստորոգութիւն:Լիբանան
Mobitel (Վրաստան)
Mobitel, բջիջային կապի վրացական գործողութիւն։ ԲԲԸ «Վիմպելկոմ»-ին կը պատկանի «Մոպիթել» ՍՊԸ 51 %-ը։
16 Դեկտեմբեր 2006 թուականին «Մոպիթելը» ձեռք բերած է լիազօրագիր՝ GSM — 1800 չափանիշի մէջ ռադիոյաճախական բաժնի օգտագործման համար, իսկ 26 Օգոստոս 2005-ին ընկերութիւնը լիազօրագիր ստացած է։15 Մարտ 2007 թուականին ընկերութիւնը սկսած է բջիջային կապի ծառայութիւններ մատուցել «Beeline» վաճառանիշիով ։
Թագուհիի Վզնոց
Գործի Էութիւն
Անկէ ետք ոսկերիչներուն քով կու գայ կարդինալ Լուի տը Ռոկանը եւ թագուհիի անունէն 1 միլիոն 600 հազար լիվրով կը գնէ վզնոցը։ Սակայն գումարի մէկ մասը ան վճարէ կանխիկ, իսկ մնացեալ գումարի դիմաց կու տայ տարբեր ժամկէտներով վարկային նամակներ։ Վզնոցը գնելու գործարքի պայմաններու վերաբերեալ փաստաթուղթերու մէջ թագուհիի ստորագրութիւնը կեղծուած էր, քանի որ ստորագրուած էր. Մարի Անթուանէթ, Ֆրանսայի թագուհի: Կարդինալը պէտք էր իմանար, որ թագուհին կը ստորագրէր միայն Մարի Անթուանէթ։
Սայքս-Փիքոյի համաձայնագիր (1916)
Սայքս-Փիքոյի համաձայնագիր, գաղտնի համաձայնագիր, որ կնքուած է 1916 թուականի Մայիս 16–ին, Մեծ Բրիտանիոյ եւ Ֆրանսայի միջեւ՝ Օսմանեան կայսրութեան ասիական տիրոյթներու ասիական, առաջին կարգին՝ արաբական նահանգներու բաժանման մասին։
Էլպիս Կեսարացեան
Սեռերու անհաւասարութեան պատճառները վերլուծող ու հաւաքականութեան զարգացման համար կիներու ազատութեան անհրաժեշտութիւնը մատնանշող առաջին կին գրողն է:
Կենսագրութիւն
Մահացած է 1911-ին, Աղեքսանտրիա, 80 տարեկանին:
Քասոս
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Անասնապահութիւնը միշտ եղած է բնակիչներուն գլխաւոր զբաղումներէն, այդ պատճառով ալ օսմանցիներու գերիշխանութեան ընթացքին թուրքերը կղզին անուանած են Çoban Adası = հովիւներուն կղզին։ Մինչեւ մեր օրերուն կղզին կ՛արտադրէ ոչխարի եւ այծի միս, ինչպէս նաեւ կաթնեղէնի տեսակներ։Զբօսաշրջիկութիւնը տարիէ տարի կը զարգանայ եւ բնակիչներուն գլխաւոր եկամուտի աղբիւր դարձած է։ Նոյնպէս ձկնորսութիւնը, ձէթի եւ մեղրի արտադրութիւնը։
Չինաստանի Ազգային Թանգարան
Հաւաքածոներ
Թանգարանին մէջ կը պահուին աւելի քան 620.000 արժէքաւոր ցուցանմուշներ, որոնք կ՚ընդգրկեն պետութեան աւելի քան 5000 տարուան պատմութեան : Առանձին ցուցանմուշներ առնչութիւն ունին նախապատմական ժամանակաշրջանի հետ, օրինակ՝ 1.7 միլիոն տարուան հնութիւն ունեցող իւնմոուսեան մարդը:
Առանց Արեւի (ֆիլմ)
Համբաւ
Մարքերի կողմէ մշակուած ֆիլմի ցուցադրութեան ձեւը մեծ պահանջարկ ստացաւ յաջորդ սերունդներու վաւերագրականներու կողմէն, յատկապէս ամերիկեան (Էրրոլ Մորրիս, Մայքլ Մուր) : «Առանց Արեւի» ֆիլմը ընդունուած է համարել վաւերագրական այդ ժանրի գագաթնակէտը : Քննադատ Սէմ Ատամսը Մարքերի ֆիլմը անուանած է «ֆիլմի միջոցներով մտածելու ընթացքը պատկերելու ամենայաջողուած փորձ» :
Եկեղեցական Տօներ
Հայ եկեղեցւոյ գլխաւոր հինգ եկեղեցական տօներ
Այդ տօներու յաջորդ օրը մեռելոց է, կը կատարուի գերեզմանօրհնէք։ Հայ եկեղեցին տարուայ օրերը բաժնած է երեք հիմնական խումբի տօներ, սրբոց (մարտիրոսաց) օրեր կամ սրբոց յիշատակներ եւ պահոց օրեր։ Տօները կը բաժնուին չորս խումբի.
Թմբկաբերդի Առումը
Տեղերու եւ անձերու անուններ
•Թմուկ բերդ- միջնադարեան ամրոց Ջաւախքի մէջ, Կուռ գետի ձախ ափին։ 12-13-րդ դարերուն եղած է Ջաւախքի Զաքարեան ընտանիքի նստավայրը։ Բերդի աւերակները պահուած են մինչեւ այսօր, զորս կարելի է տեսնել գետի հակառակ ափին գտնուող բարձրադիր Գումուրդա գիւղէն։
•Նատիր շահը- եղած է Իրան ի շահ (1736-1747 թ.)։ Յայտնի եղած է իր դաժանութեամբ ու նենգութեամբ։ Ան բազմաթիւ արշաւանքներ կատարած է հարեւան երկիրներու վրայ։
Մայլի Սայրըս
Հռչակ
Ան իր դերասանական առաջին քայլերը առած է նկարահանուելով «Doc» հաղորդաշարին եւ «Մեծ ձուկը» ժապաւէնին մէջ։ 2006-ին Սայրըսը կը դառնայ խոստումնալից դեռահաս-կուռք՝ մասնակցելով Disney Channel-ի Հաննահ Մոնթանա մանկական հաղորդաշարին, նկարահանումներու լսումներուն եւ ստանալով գլխաւոր հերոսուհիի՝ Մայլի Սթուարթի դերը։ 2007-ին Hollywood Records-ի հետ պայմանագիր կնքելով, Սայրըսը կը հրապարակէ իր աշխատանոցական ալպոմը՝ «Meet Miley Cyrus»-ը։ Այդ կը դառնայ քառապատիկ-փլաթինէ, կը վաճառուի աւելի քան 4 միլիոն օրինակներով եւ կը հրապարակէ «See You Again» երգը։
2010-ին Սայրըսը Forbes-ի 100 ցուցակին մէջ 13-րդ հորիզոնականը կը գրաւէ եւ կը ճանչցուի իբրեւ «Ամենաշատ սիրուած դեռահաս երգչուհին», 2011-ին կ'անցնի Guiness Book of World records-ին, 2009-ի Նոյեմբերին ունենալով 21 երգեր «Billboard Hot 100»-ի մէջ։ 2013-ին MTV-ն զիմք կը ճանչնայ իբրեւ «Տարուան Արուեստագիտուհի»:
Մաշտոց Քոլեճ
Մաշտոց Քոլեճի պատգամը
Մաշտոց Քոլեճի պատգամը շատ պարզ ու յստակ է: Մեր շրջանաւարտները սպառազինուած են ոչ միայն կրթական գիտելիքներով, այլ նաեւ` ազգային ու բարոյական արժէքներու գիտակցութեամբ: Անոնք, ուր որ ալ հրաւիրուին ծառայելու, մեր անձնական փորձառութեան վրայ հիմնուելով, համարձակօրէն կրնամ վկայել, թէ մեր շրջանաւարտներու ասպարէզային յաջողութիւնը կախեալ է հետեւեալ ազդակներէն.
4.- Ջատագովը հանդիսանալ ազգային համագործակցութեան ոգիին ու Եղիշէ Չարենցին պատգամը` «Ով հայ ժողովուրդ, քու փրկութիւնը քու հաւաքական ուժի մէջ է»-ն արմատացնել մեր սրտերուն եւ միտքերուն ու հոգիներուն մէջ:
Արեան Շրջանառութիւն
Արիւնատար Անօթներու Կառուցուածքը Եւ Պաշտօնները
Ըստ կառուցուածքին եւ կատարած պաշտօնին անօթները կը բաժնուին զարկերակներու, երակներու եւ մազանօթներու։
Արեան Շրջանառութեան Փոքր Շրջան
Արեան ուղին, որ կը սկսի աջ փորոքէն՝ թոքային ցողունէն եւ կ'աւարտի ձախ նախասիրտին՝ չորս թոքային երակներուն մէջ, կը կոչուի արեան շրջանառութեան փոքր շրջան։ Աջ փորոքը կծկուելով արիւնը կը մղէ թոքային ցողուն, որ կը բաժնուի երկու թոքային զարկերակներու։ Թոքերուն մէջ զարկերակները կը բաժնուին փոքր զարկերակներու, ապա զարկերակիկներու եւ կը վերածուի մազանօթներու, որոնք կը ցանցապատեն թոքաբշտիկները։ Թոքաբշտիկները եւ զանոնք շրջապատող մազանօթներուն միջեւ տեղի կ'ունենայ կազի փոխանակութիւն։ Թոքաբշտիկներուն մէջ գտնուող թթուածինը անկայուն միացութիւն մէջ կը մտնէ հեմոկլոպինի հետ, եւ երակային արիւնը կը փոխարկուի զարկերակայինի։ Այնուհետեւ արիւնը կը հաւաքուի երակներու մէջ, որոնք միանալով կ'առաջացնեն թոքային չորս երակներ։ Իւրաքանչիւր թոքէն երկուքական երակներով զարկերակային արիւնը կը հոսի ձախ նախասիրտ։ Անիկա բացառութիւն է, քանի որ երակներէն կը հոսի միայն երակային արիւն։
Սիրտի Կառոյցը
Մարդու սիրտը քառախորշ է։ Անիկա միջնապատով բաժնուած է իրար հետ չհաղորդակցող աջ եւ ձախ կէսերու։ Իւրաքանչիւր կէս իր հերթին կազմուած է իրար հետ հաղորդակցող 2 խոռոչներէ՝ նախասիրտէ եւ փորոքէ։ Փորոքներու մկանային պատը նախասիրտերու համեմատութեամբ զգալիօրէն հաստ է, յատկապէս ձախ փորոքի մկանապատը, քանի որ ան մեծ աշխատանք կը կատարէ։ Նախասիրտերու եւ փորոքներու միջեւ կան անցքներ, որոնց եզրերուն կը գտնուին փեղկաւոր փականներ։ Անոնք ջլային թելերով ամրացած են փորոքներու պատերուն պտկաձեւ մկաններուն։ Սիրտի աջ նախասիրտին եւ աջ փորոքին բացութեան սահմաններուն մէջ կը գտնուին եռափեղկ փականներ (կազմուած երեք փեղկերէ), իսկ ձախ նախասիրտի ու ձախ փորոքի բացութեան սահմաններուն մէջ՝ երկփեղկ փականները։ Սիրտէն դուրս եկող թոքային զարկերակի եւ աորթայի ներսը կան կիսալուսնաձեւ փականներ։ Իւրաքանչիւր կիսալուսնաձեւ փական կազմուած է երեք թերթերից, որոնք գրպանիկներու տեսք ունին։ Գրպանիկներու ազատ եզրերը ուղղուած են դէպի անօթներու լուսանցք։ Եռափեղկ եւ երկփեղկ փականները կը խոչընդոտեն արեան հետադարձ շարժումը փորոքներէն նախասիրտեր։ Կիսալուսնաձեւ փականները կ'արգելակեն արեան հետադարձ շարժումը թոքային զարկերակէն եւ աորթայէն դէպի սիրտ։ Աորթայի կիսալուսնաձեւ փականներէն վեր դուրս կու գան սիրտը սնուցող պսակաձեւ 2 զարկերակներ։
Սիրտ-անօթային Համակարգի Առողջաբանութիւնը
Ստենոկարդիայի ալիքներու ժամանակ անհրաժեշտ է հիւանդի հանգիստ վիճակ, որովհետեւ ֆիզիքական ծանրաբեռնուածութիւնը կրնայ խիստ վատացնել հիւանդութեան ընթացքը։ Անհրաժեշտ է նաեւ հիւանդին տալ դեղեր, որոնք կը լայնցնեն սիրտի անօթները։ Սիրտ-անօթային որոշ հիւանդութիւններու պարագային արեան ճնշումը շատ կը բարձրանայ։ Հիւանդը կ'ունենայ տաքութեան զգացում, դէմքին մաշկը կը կարմրի, կ'արագնայ սիրտին զարկերը, եւ սիրտին շրջանին մէջ կ'առաջանան ծակող բնոյթի ցաւեր, որոնք երբեմն կ'ուղեկցին սրտխառնութեամբ եւ փսխունքով։
Արեան Շրջանառութեան Կարգաւորում
Արեան շրջանառութեան կարգաւորումը տեղի կ'ունենայ նեարդային (ռեֆլէքթըր) եւ հումորալ (արիւն, աւիշ) ուղիով։ Կեդրոնէն եկող թափառող եւ սիմպաթիկ նեարդերը, լայնցնելով կամ նեղցնելով անօթները, կը փոխեն սիրտի կծկումներու ռիթմը եւ ուժը, ինչպէս նաեւ անօթներու լուսանցքը, հետեւաբար՝ մղուած արեան քանակն ու ճնշումը։ Նման ազդեցութիւն կը գործեն նաեւ օրկանիզմին մէջ յառաջացող քիմիական որոշ նիւթեր՝ ատրենալինը, վազոփրեսինը, ատետիլխոլինը, հիսթամինը։ Արեան շրջանառութեան խանգարումները կ'առաջանան սիրտ-անօթային համակարգի եւ անոր նեարդային կարգաւորման ախտահարումներու հետեւանքով։ Արեան շրջանառութեան խանգարումները կ'ըլլան տեղական եւ ընդհանուր։ Առաջինին պարագային կը խախտուի օրկանիզմի որեւէ մասի կամ օրկանի (օրինակ, վերջոյթներու, սրտամկանի, գլխուղեղի) արիւնամատակարարումը, որուն պատճառներն են՝ աթերոսքլերոզը, արիւնատար անօթներու բորբոքումներն ու խցանումը։ Տեղական խանգարումներու ժամանակ կրնան առաջանալ սրտամկանի կամ այլ օրկանի կաթուած, ապոփլեքսիա եւ այլն։ Արեան շրջանառութեան ընդհանուր խանգարումներու պարագային կը խախտուի ամբողջ օրկանիզմի արիւնամատակարարումը, որ կրնայ պայմանաւորուած ըլլալ սիրտի (սրտային անբաւարարութիւն) եւ անօթներու (անօթային անբաւարարութիւն) գործունէութեան խանգարումով։ Սրտային անբաւարարութեան պատճառներն են․ սիրտի (փականներու արատներ, սրտամկանի ախտահարում), երիկամներու, թոքերու, ինչպէս նաեւ հիպերտոնիկ հիւանդութիւնները։ Սրտային անբաւարարութիւնը կ'արտայայտուի հեւոցով, սրտախփոցով, հազով, այտուցներով, կապտուկով եւ ջրգողութեամբ։ Անօթային անբաւարարութիւնը կը զարգանայ սուր վարակիչ հիւանդութիւններու, արեան մեծ կորուստներու, վնասուածքների ժամանակ եւ հետեւանք է արեան շրջանառութիւնը կարգաւորող նեարդային համակարգի գործունէութեան խանգարման։ Անօթային անբաւարարութենէն կը լայննան արիւնատար անօթները, կը նուազի արեան ճնշումը եւ հոսքի արագութիւնը շատ կը դանդաղի (շոք, քոլափս)։
Զահրատ
Կենսագրութիւն
1940-ականներուն սկսած է գրել բանաստեղծութիւններ։ Իր տպագրեալ առաջին բանաստեղծութիւնը եղած է «Աստղ մը»ն, որ լոյս տեսած է «Ժամանակ» օրաթերթին 5 Սեպտեմբեր, 1943-ի թիւին մէջ։ Աշխատակցած է զանազան թերթերու եւ պարբերականներու։ Այնուհետեւ մէկ տարի ուսանած է դեղագործական վարժարանի մը մէջ։ Երեք տարի յաճախած է բժշկական համալսարան, սակայն կիսատ ձգելով, իբրեւ սպայ մտած է զինուորական ծառայութեան : Ուսման տարիներուն, ան միաժամանակ աշխատած է տարբեր բնոյթի գործեր: Զահրատ եղած է Մխիթարեան սանուց միութեան հիմնադիր անդամը (1946), ինչպէս նաեւ խմբագիր միութեան «Սան» հանդէսին։ 1956-ին խումբ մը ընկերներով վարած է «Մարմարա» օրաթերթին կիսամսեայ գրական էջերը։
Զահրատ հազուադէպօրէն գործածած է հետեւեալ ծածկանունները՝ Զարեկ, Իշխանաձուկ, Միքայէլ Թորոսեան, «Յ», «Զ» եւ Լուսարձակ։
Աշխէն Թումանեան
Ճամբորդութիւններ
Աշխէնը պարբերաբար կ'ըլլար Մոսկուա եւ Սանկտ Պետերպուրկ՝ ուղեկցելով Յովհաննէս Թումանեանին։ Անոնց հետ էր նաեւ Աշխէնի ամուսինը ։
Օննօ Թունչպոյաճեան
Ասպարէզ
Յօրինած է 175 երգ եւ ներկայացուցած է Թուրքիան բազմաթիւ եւրոպական մրցումներու մէջ: Սերտ յարաբերութիւն ունեցած է թուրք երգչուհի Սեզէն Աքսուին հետ, որուն հետ գրած եւ յօրինած է Աքսուին երգերուն մեծ մասը։
Կապոյտ Գիշեր (Նիւրնպերկ)
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Գերմանիոյ Տօներ
Կաղնի խաչ
Պատմութիւն
Ըստ աւանդութեան՝ վանքին մէջ կը գտնուէր Գարդմանքի յայտնի իշխաններու մէկուն աճիւնը,
Ճարտարապետութիւն
Ուշագրաւ է նաեւ 1886-ի նկարագրութիւնը.
Կաղնի
Կաղնի (լատ.՝ Quércus), հաճարազգիներու ընտանիքի մշտադալար կամ տերեւաթափ ծառերու, հազուադէպ՝ թփերու առանձին ցեղ է։ Յայտնի են 500 (այլ տուեալներով՝ 600) տեսակներ։
Օգտակարութիւն
Կաղնին կ՝ առաջացնէ մաքուր եւ խառնանտառներ (հաճարենի, հացենիի, բոխիի հետ)։ Կաղնիի անտառները ունին հողապաշտպան, ջրհաւաք եւ ջրակարգաւորիչ նշանակութիւն։
Կիրառութիւններ
Կաղիւ փայտէն պատրաստուած շինութիւն Ռուսական ժողովրդական բժշկութեան մեջ կեղեւի եփուկը լայնօրէն կիրառուած է արիւնային լուծի, խոլերայի, ստամոքսային եւ աղիքային արիւնահոսութիւններու, առատ դաշտանի, լնդախտի, ռախիտի, սնկային եւ ծանր մետաղներու աղերով թունաւորումներու, լէարդի եւ փայծաղի հիւանդութիւններու, հատկապէս պառկելախոցերու ժամանակ եւ այլն։ Միջին Ասիոյ ժողովրդական բժշկութեան մեջ դեղաբոյսի պատրաստուկները յայտնի են որպէս ջերմ իջեցնող, ատամնացաւը եւ լուծը դադարեցնող միջոց։ Ն. Պ. Իորիշի ցիտումով, ըստ Կ. Ապինիսի, կաղնիի տերեւներէն եւ պտուղներէն մեղրով թէյը հիանալի միջոց է թոքերու, ստամոքսի եւ լէարդի շարք մը հիւանդութիւններու դէպքին մէջ։ Նոյն ցիտումով, ըստ Էրտելի եւ Բաուերի, կաղնի պտուղներէն եւ կեղեւէն պատրաստուած մեղրով թէյը օգտակար միջոց է գեղձախտով հիւանդներուն։ Ն. Գ. Կովալեւան կաղնու կեղեւը կ՝ առաջարկէ նեւրալգիաներու եւ տրիխոմոնադային կոլպիտներու բուժման համար։ Որոշ տեղերուն կեղեւի եփուկով կը բուժեն գլխու ճարպային սեբորեան։ Ժողովրադական բժշկութեան մեջ բուժական լայն կիրառում ունի կաղնիի պտուղներէն պատրաստուած սուրճը, որ կը նշանակուի գեղձախտի եւ նեարդային ցնցումներու ժամանակ։
ԿԱՄ (գրական հանդէս)
«ԿԱՄ»ի 6-րդ թիւին մէջ՝ Մարկ Նշանեան, Ժան-Լիւք Նանսիի մէկ գրութիւնը թարգմանած է հայերէնի ու տպած :
Ճոն Ս․ Կիրակոսեան
Կենսագրութիւն
1975-էն մինչեւ իր մահը, ան եղած է Հայաստանի Հանրապետութեան Արտաքին Գործոց նախարարը: Նախագահն էր ան Խորհրդային Միութիւն-Արեւելեան Գերմանիա Բարեկամութեան Ընկերութեան Հայկական բաժանմունքին:
Գրականութիւն
1986-ի ամրան, յետ մահու՝ հրատարակուեցաւ «Երիտթուրքերը Պատմութեան Դատաստանի Առաջ» ռուսերէն հատորեակ մը, ուր ընդգրկուած են նաեւ 1983 եւ 1984 թուականներուն Հայ Դատին հետ առնչուող դէպքերը:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:1929 ծնունդներ Ստորոգութիւն:6 Մայիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:1985 մահեր Ստորոգութիւն:20 Յունիսի մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ դիւանագէտներ Ստորոգութիւն:Հայ պատմաբաններ
Ստեփան Չորլեան
Կենսագրութիւն
1910 թուականին մեկնած է Եգիպտոս եւ մէկ տարի մնացած Աղեքսանտրիա` եղ­բօր քով։ 1911 թուականին, վե­րա­դառ­նա­լով Սէթէն Էօնիւ, աշ­խա­տած՝ Իս­բէնճեան դե­ղա­տան տնօ­րէն։ Յաճա­խ գացած է մօտակայ գիւ­ղե­րը` քարոզելու, բժշկելու, աղքատներուն դեղ բաժնելու։ 1913 թուականին գնած է Պէօրեկճի Չարշըսըի մէջ («անուշեղէններու­ շու­կայ») Գալթաքճեաններուն պատկանած դեղի մթերանոցը։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Հայ դեղագործներ Ստորոգութիւն:13 Մարտի ծնածներ Ստորոգութիւն:1854 ծնունդներ Ստորոգութիւն:15 Մայիսի մահացածներ Ստորոգութիւն:1921 մահեր
Զօրայր Միրզայեան
Քերթողական իր ստեղծումներէն մաս մը հրատարակուած է «Թաց Մայթը» խորագրուած հատորիկով մը, մինչ բանաստեղծութիւններէն եւ արձակ էջերէն շատեր ցրուած կը մնան առորեայ եւ պարբերական մամուլի մէջ։
6 Յուլիս
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յուլիս
Mockingjay
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:2010 վէպ Ստորոգութիւն:Ամերիկեան վէպեր Ստորոգութիւն:Պատանիներու վէպեր Ստորոգութիւն:Երեւակայութիւն
Սան Սերվանտոյի Ամրոցը
Պատմութիւն
Ալֆոնզօ թագաւորը Սան Սերվանտոյի վանքը կը համարէր որպէս տարածաշրջանին քրիստոնէութեան պահպանման միջոց: 13 Փետրուար 1099-ին ան նուիրատուութիւն կ'ընէ Սանթա Մարիա տէ Ալֆիզեն վանքին եւ անոր միութեան: Հետագային ան վանքին կից կը հիմնէ Պենետիքդեան միանձնուհիներու վանքը: Այդ երկու վանքերուն կը յանձնարարուի անհրաժեշտ օգնութիւն ցուցաբերել տարածաշրջանին մէջ ապրող աղքատներուն եւ ճանապարհորդներուն :
14-րդ դարուն՝ Փետրօ I Տաժանի եւ Էնրիքէ Եղբայրասպանի հակամարտութեան ժամանակ, ամրոցը կրկին ունեցած է ռազմական նշանակութիւն, եւ արքեպիսկոպոս Թենորիոն յանձնարարած է վերակառուցել զայն: Վերակառուցման աշխատանքները աւարտած են 1386-ին: Այդ ժամանակին կը պատկանին այն կառոյցները, որ կը պահպանուին ներկայիս:
Քրտինք
Քրտինք, կ'արտադրուի ենթամորթին մէջ քրտնաբեր գեղձերու կողմէ եւ կ'արտաթորուի մորթէն դուրս դէպի մորթին մակերեսը :
Քրտնախաշ (miliaria)
Արգելք հանդիսանալ աւելորդ քրտինք ունենալուն:
Կամսար Աւետիսեան
Կենսագրութիւն
1974-ին «Արեւմտեան Հայաստանի Բնաշխարհը աւարտաճառով կ'արժանանայ Դոկտոր Փիլիսոփայութեան Աշխարհագիտական Գիտութիւններու տիտղոսին:
Կ. Աւետիսեան կը մահանայ 1976-ի Հոկտեմբեր 24-ին:
13 Յունիս
Ծանաւթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունիս
Վահէ Ֆաթթալ
Վահէ Ֆաթթալ մարդասէր, բարերար, արուեստագէտ եւ ձեւաւորող ։
Ան նաեւ հիմնադիրներէն մէկն է Հայաստանի «Ոսկէ Ծիրան» միջազգային ֆիլմերու փառատօնին եւ կամաւոր սպասարկութիւններ տրամադրած է հայկական կազմակերպութեան ու 1989-ին հեղինակած էր նաեւ Արցախին զօրակցող յայտնի որմազդը։ Վահէն հպարտ էր յատկապէս իր ձեւաւորած Արցախի Հանրապետութեան դրօշակով։
Թունուզ
Հողեր
Հողաբուսական ծածկոյթին մէջ կը գերակշռեն միջերկրածովեան տիպերը։ Հիւսիսի մէջ տարածուած են տարչինագոյն քարպոնաթային, Աթլասի լեռները՝ գորշ անտառային, հարաւը՝ մոխրատարչինագոյն եւ աղակալած կիսաանապատային եւ անապատային հողերը։
Արտաքին Առեւտուր
Կ'արտահանէ ֆոսֆորիտներ, նաւթ, սուբըրֆոսֆատ, մետաղի հանքաքար, ձիթաիւղ, գինի: Կը Ներմուծէ մեքենաներ եւ փոխադրական սարքաւորումներ, սննդամթերք, լայն սպառման ապրանքներ։ Առեւտրական հիմնական գործընկերներն են Եւրոպայի տնտեսական համագործակցութեան երկիրները (յատկապէս Ֆրանսան), ԱՄՆ-ը։
Անտրէ Կոմէզ
Անտրէ Ֆիլիբէ Տաւարես Կոմէզ, Փորթուկալցի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան: Հանդէս կու գայ քաթալոնական <<ՖՍ Պարշէլոնա>> ֆուտբոլային ակումբէն եւ Փորթուկալի ֆուտբոլի ազգային հաւաքականէն :
Թիլոս
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Կղզիին ջրառատ ըլլալով, զարգացած է պտուղներուն մշակումը եւ մասամբ այծի եւ արջառի անասնաբուծութիւնը։ Բնակիչները կը զբաղին նաեւ մեղրաբութծութեամբ, ձկնորսութեամբ եւ զբօսաշրջիկութեամբ։