cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Born This Way
Երաժշտութիւն Եւ Բառեր
«Born This Way»-ը էլեքտրո-փոփ եւ տէն-փոփ ոճի երգ է։ «Billboard»-ի հաստատումով, սկիզբը երգը կը հնչէ տրամատիկ եւ կը սկսի «It doesn’t matter if you love him or capital H-I-M» (հայերէն՝ «Կարեւոր չէ եթէ զայն կը սիրես, կամ գլխագիր՝ H.I.M.») : Ապա կը սկսին հնչել խլացնող զարկեր : Երաժշտութիւնը կը ներառէ եւրոտիսքօ տարրեր զարկերակային զարկերով : Երգի կրկներգին մէջ օգտագործուած են պերկուսիայի ձայներ եւ կը կրկնուին «I’m on the right track, I was born this way» տողերը : Երգը անուանելով կէյ-տիսքոյի շարունակութուն՝ «Rolling Stone» ամսագիրին մէջ զայն իր հնչումով նմանցուցած են Փաթրիք Ֆերնանտեսի «Born To Be Alive» դասական երգին, որ լոյս տեսած է 1978-ին : Երգի վերջաւորութեան ձայնագրուած է «զարմանալի հիպնոզային» բրիջ եւ կը յայտնուին թրխկոցներու ձայներ։ Երգի վերջը կոչուած է «տիեզերական հնչող հոսպել» ։ «Sony/ATV Music Publishing» հրատարակութեան կողմէ «Musicnotes.com» ամսագիրին մէջ հրատարակուած նոտային թերթերու համաձայն, երգը ձայնագրուած է 4/4 տակտի ծաւալին մէջ, միջին տեմպի վրայ, իւրաքանչիւր վայրկեանի մէջ 120 հարուած տեմպով։ Երգը նաեւ ձայնագրուած է Սի-մաժոր տոնայնութեամբ, եւ Կակայի ձայնը կը ներառէ նոտաներ F#3-էն (ամենացած) մինչեւ F#5 (ամենաբարձր) : Երգը մարդու մասին է, որ այնպէս է, ինչպէս որ կայ։ Երգին մէջ երգչուհին կ'անդրադառնայ հարուստներու եւ աղքատներու, բոլոր ռասսաներու, ազգային եւ սեռական փոքրամասնութիւններու։ «[Կական] կը բարձրաձայնէ իր մանիֆեստը համասեռամոլներու, երկսեռականներու, անդամալոյծներու ու բոլոր ռասսաներու եւ ազգերու հրէշներու համար խելագար տողերով՝ „Ըլլաս դուն սեւամորթ, սպիտակ, բեժագոյն, կարմրամաշկ, կամ լիպիացի կամ ալ Արեւելքի բնակիչ“», – կը գրէ Ռոպ Շեֆֆիլտ «Rolling Stone»-էն : «Guardian»-ի մէջ գրած են, որ երգի բառերը կրնան արտայայտել «սիրէ քեզ այնպէս, ինչպէս որ ես» բառերով եւ ընդգծած են երգի այն տողը, որուն մէջ Կական կ'ըսէ՝ «մի՛ ըլլար ձանձրացուցիչ, եղիր թագուհի» (անգլ.՝ «don’t be a drag, just be a queen») :
Երգի Այլ Տարբերակներ
3 Մարտին Քանատայի Թորոնթօ քաղաքի մէջ կայացած համերգի ժամանակ Կակա կատարած է երգի ակուստիկ տարբերակը տասնամեայ Մարիա Արակոնի հետ, որ տպաւորած է երգչուհին, երբ համացանցի վրայ տեղադրած է «Born This Way» երգի իր տարբերակը : Անկէ առաջ Մարիան հրաւիրուած է «Radio Hot 103»-ի եթեր, ուր կատարած է երգի կրկներգը Կակայի հետ, որ կ'երգէր հեռաձայնով : Արակոն նաեւ կատարած է երգը «Ellen» հեռուստաշոուի ժամանակ Էլրն ՏըՃէնէրէսի հետ 23 Փետրւար 2011-ին Երգը կատարվել է Քէթի Փերրիի կողմէ 7 Մարտին Փարիզի մէջ կայացած «California Dreams Tour» համերգային շրջագայութեան ժամանակ : «Երգչախումբ» հաղորդաշարի մասնակիցները յայտարարած են, որ իրենք պիտի կատարեն երգի քաւըր տարբերակը շոուի երկրորդ եթերաշրջանի ժամանակ : Էպիզոդը կոչուած է «Born This Way» եւ դարձած է շոուի 18-րդ շարքը․ անիկա եթեր հեռարձակուած է 26 Ապրիլ 2011-ին ԱՄՆ-ու մէջ FOX պատկերասփիւռի կայանէն : Լէյտի Կական 25 Մարտին ներկայացուցած է երգի այլ տարբերակը «The Country Road Version» անունով :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Լէյտի Կակայի սինկլներ
Հայ Պատմութեան Ժամանակագրութիւն
Հայ Ժորովուրդը ապրած եւ իր բազմադարեան պատմութիւնը կերտած է գլխաւորաբար այն հողամասին վրայ, որ ծանօթ է Հայկական Լեռնաշխարհ կամ Բարձրաւանդակ անունով։
Անոր սահմանները կը հասնէին հիւսիսէն Փոքր Կովկասի լեռնաշղթաները, հարաւէն՝ Կորդուաց (Քիւրտիստանի) եւ Մասիուս լեռները, արեւելքէն՝ Ուրմիոյ լիճի մօտերը, արեւմուտքէն՝ Անտիտաւրոս (Եփրատէն արեւմտուտք) ։ Աւելի քան 300.000 քառ. քմ. ։
Չորրորդական ժամանակաշրջանի սկիզբը, այն շրջաններուն երբ մարդը կը սկսի յայտնուիլ, Հայաստանը ոչ թէ սառցագաշտերով ծածկուած էր, այլ եղած է մերձարեւադարձային խիտ անտառներով շրջան մը, անոր կլիման եղած է շատ մեղմ եւ խոնաւ, այսինքն՝ կեանքի զարգացման ձեռնտու։
Արագածէն դէպի հարաւ-արեւմուտք շրջանին մէջ գտնուած են բազմաթիւ քարէ գործիքներ՝ հին քարի շրջանէն (Արզնի, Ճաթղըռան, Տաճարաբակ, Ջրաբեր եւ այլ գիւղեր)։ Այսպիսի գործիքներ գտնուած են նաեւ Արեւմտեան Հայաստանի Կարս, Արճէշ, Մալաթիա եւ այլ շրջաններու մէջ։
Մետաղի մշակման իրականացման առաջին հանգրուանը կը հանդիսանայ պղինձի – քարի դարը։ Այս շրջանը Հայաստանի մէջ տեւած է Գ. համազարմեակի կէսէն մինչեւ Բ. հազարամեակի կէսը։ Հայաստան հանդիսացած է մետաղաշինութեան հնագոյն վայրերէն մէկը, շնորհիւ Գուգրաքի, Սիւնիքի, Վասպուարականի եւ այլ շրջաններու բազմաթիւ պղինձի, կապարի, երկաթի, անագի հարուստ հանքերուն։ Այս շրջանի բնակատեղիներէն բացառիկ նշանակութիւն ունեցած են Երեւանի, Էջմիածնի, Վանի մօտ եղածները։
Երկաթէ գործիքները մինչ այդ չտեսնուած չափով կը բարձրացնեն աշխատանքի արտադրողականութիւնը եւ կ՛ընդլայնեն արտադրութեան բոլոր ճիւղերը։ Կը սկսի Սեւանի աւազանի եւ Հայաստանի այլ վայրերուն մէջ գտնուող անտառներու ոչնչացումը՝ մշակելի տարածութիւններ ստեղծելու համար։ Ցորենի, գարիի ու հաճարի մշակումներու կողքին կը սկսուին մշակուիլ նաեւ կորեկ, ոսպ, սիսեռ, իւղատու հատիկներ։ Շատ մեծ չափով կը զարգանան բրուտագործութիւնը, այգեգործութիւնը, պտղամշակութիւնը։ Գինիի, գարեջուրի եւ ձէթի պատրաստութիւնը ծանօթ էր ոչ միայն ուրարտացիներուն, այլ նաեւ Հայաստանի մէջ ապրող այլ ցեղերու։
ա- Ուրարտուի (Արարատ) թագաւորութիւնը.
Այս մանր իշխանութիւնները թերեւս աւելի ճիշդ է կոչել աւատական մեծ ընտանիքներ։ Անհրաժեշտ է նաեւ յիշել, թէ այս ընտանիք – պետութիւններու իշխանութիւնները սկսան գլխաւորաբար շնորհիւ Զաքարէ եւ Իվանէ եղբայրներուն, որոնխ նախապէս վրացական պետութեան մէջ շատ կարեւոր դիրքեր ունէին։ Երկու եղբայրները, որոնք ունէին ընդարձակ կալուածներ, հողեր բաժնեցին իրենց ազգականներուն եւ հաւատարիմ բարեկամներուն, իրենց կապուած պաշտօններ ստեղծելով։
-Հայ կամաւորական գունդեր մեծ ծառայութիւններ կը մատուցանեն ռուսական բանակին։
-Մարտին հայերը կը սկսին նահանջել թուրք թշնամիին առջեւ։
-Դեկտեմբեր 9-13-ի միջեւ տեղի կ՛ունենայ հայ-վրացական։
-Մարտ 15-ին Պերլինի մէջ Սողոմոն Թեհլիրեանի կողմէ կ՛ահաբեկուի հայկական ջարդերու գլխաւոր կազմակերպիչներէն Թալէաթ Փաշան։
-Մարտ 16-ին կը ստորագրուի սովետ-թրքական դաշնագիրը՝ Մոսկուայի մէջ։
Կեղծմաշկ
Կեղծմաշկը համատարած հիւանդութիւն մըն է, եւ ան կը յայտնուի ընդհանրապէս 2-8 տարեկան երեխաներուն մօտ` առանց սեռի խտրութեան:
Դարմանում
Կեղծմաշկի դարմանումը կը կատարուի յատուկ հակամանրէական դեղերով, որոնք կը սպաննեն կեղծմաշկի մանրէները մարմնին մէջ: Դարմանումը պէտք է սկսի շուտով` ստանալէ ետք ախտաբանական քննութեան արդիւնքը: Սակայն յաճախ սուր շնչահեղձութեան պարագային  դարմանումը կը սկսի կոկորդի քսուկի ախտաբանական քննութեան արդիւնքը ունենալէ առաջ: Հոս հիւանդանոցային խնամքը խիստ կարեւոր կը դառնայ եւ պարտաւորիչ: Ի պահանջել հարկին մեղմացնելու համար հիւանդին շնչահեղձութիւնը` կը կատարուի խռչափողածակում (tracheostomy), որուն միջոցով թոքերը կը շնչաւորուին, եւ  կարելի կ՛ըլլայ թթուածին ներմուծել անոնց: Այս բոլորին հետ միատեղ հիւանդին կը տրուի հակաթունանիւթ (antitoxin), որ կը  կասեցնէ թունաւոր նիւթի ազդեցութիւնը:
Յանձնարարելի է, որ վարակուած անհատը մեկուսացուի` չվարակելու համար իր շուրջը գտնուող առողջ անձերը: Ան հեռու մնալու է առողջ, անձերէ մանաւանդ` երեխաներէ: Իսկ ապաքինումէն ետք անոր գործածած իրերը, հագուստները եւ սպասները պէտք է ապանեխել: Առողջ անհատներ չվարակուելու համար հեռու պէտք է մնան վարակուած հիւանդներէն եւ պէտք չէ օգտագործեն անոնց իրեղէնները: Շատ կարեւոր է կանխազգուշական միջոցներու դիմել` պայքարելու համար այս հիւանդութեան դէմ: Կեշծամաշկի մէկ պարագայ կրնայ պատճառ դառնալ համաճարակի ստեղծման:
Ժիրայր Դանիէլեան
Ուսումնասիրական աշխատանքներ եւ դասախօսութիւններ
Դոկտոր Ժիրայր Դանիէլեան տուած է դասախօսութիւններ Հայկազեան Համալսարանի հայագիտական բաժինին եւ Հիւսիսեան հայագիտական հիմնարկին մէջ:
Գրականութիւն
2011-ին, Երեւանի «Մուղնի» հրատարակչութիւնը, մեկենասութեամբ «Գալուստ Կիւլպենկեան» հիմնարկութեան հայկական մատենաշարի, լոյս ընծայեց, «Գասպրինտ» ՍՊԸ տպագրատան մէջ, Ժիրայր Դանիէլեանի «Բանասիրութեան բաւիղներուն մէջ» խորագրեալ հատորը, խմբագրութեամբ հայրենի գրականագէտ եւ խմբագիր Երուանդ Տէր Խաչատրեանի:
Ժիրայր Յակոբեան
Ծնած է Խարբերդ 1890-ին: Ուսումը կը ստանայ Քոլէճի եւ Թլկատինցիի դպրոցին մէջ: Ամերիկա անցնելով, կը վարէ թերթերու խմբագրութիւններ: 1912-ին կը մեկնի Վենետիկ, ուրկէ գաւառ, ստանձնելով տնօրէնութիւնը Միացեալ Ընկերութեան Հաւաւի դպրոցներուն: Աշխատակից պոլսահայ պարբերականներու եւ տարեցոյցներու: Յունիս 1915-ին Խարբերդի բանտը կը նահատակուի:
1729 թուական
1729 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 29րդ տարին է
Վանօ Սիրադեղեան
Քաղաքական գործունէութիւն
1990-1991 թուականներուն աշխատած է՝ իբրեւ Հայաստանի Անտառատնտեսութեան վարչութեան պետ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ մտաւորականներ Ստորոգութիւն:Հայ քաղաքական գործիչներ Ստորոգութիւն:Հայ պետական գործիչներ
Հայկական Բարձմենեակ
Գրականութիւն
Ստորոգութիւն:Բոյսեր այբբենական կարգով
Աղասի Ա. Եսայեան
Կենսագրություն
Աղասի Աrշակի Եսայեան ծնած է Շամախեան, 1914-ի Օգոստոսի 25-ին:Բարձրագոյն ուսումր ստացած է Երեւանի Պետական Համալսարանէն, որուն Իրաւաբանական Բաժանմունքի դասընթացքը կ'աւարտ է 1943 թ.-ին:1941 թ.-ին ան նաեւ կ՚աւարտէ Մոսկուայի Բարձրագոյն Դիւանագիտական Դպրոցի ընթացքը:1962 թ•-ին Մոսկուայի մէջ պաշտպանելէ ետք՝ «Հայկական ՍՍՀ-ի Կազմաւորումն ու Նրա Միջազգային Ւրաւական Պրակտիկան» խորագրով աւարտաճառը,Ա• Եսայեան կը ստանայ իր աւարտական Գիտութիւններու Դոկտոր աստիճանը:1947-1951 թթ.ուն ան կը պաշտօնավարէ նախ Խորhրդային Միութեան,եւ ապա Հայաստանի Արտաքին ԳործերուՆ Նախարարութեան մէջ։ 1949 թ•-էն սկսած Երեւանի Պետական Համալսարանին մէջ կր կոչուի դասախօսական պաշտօնի, ուր, ապա' միաժամանակ կր ստանձնէ վարչական տարբեր պաշտօններ:1964թ-ին ան կ'արժանանայ Փրոֆեսորի կոչումին:1957-1965թթ.-ուն Ա. Եսայեան կը վարէ Երեւանի Պետական Համալսարանի Իրաւաբանական Բաժանմունքի պատասխանատու վարիչի պաչտօնր: 1963-1970 թթ.-ուն կը վարէ Պետութեան եւ Իրաւունքի Տեսութեան ու Պատմութեան Ամբիոնի վարիչի պաչտօնր:Իսկ 1971 թ• էն սկսած' Պետական իրաւունքի,Սովետական Շինարարութեան եւ Միջազգային Ւրաւունքի Ամբիոնի վարիչի պաշտօնը:
Աստուածային Կատակերգութիւն
Բովանդակութիւն
Ասոնք իրենց հերթին կը բաժնուին առանձին մասերու. «Դժոխքը» բաղկացած է ինը բովանդակութենէ, «Քավարանը» եօթ բոլորակէ, «Դրախտը» երկնային ինը ոլորտներէ։ Իւրաքանչիւրը մաս բաղկացած է 33 երգերէ։ Նախերգանքի հետ միասին բոլորը 100 երգ։ Վէպը գրուած է տերցիններով՝ հանգաւոր եռատողերով։
Տաւուշի մարզ
Աշխարհագրութիւն
Տաւուշի մարզը կը գտնուի Հայաստանի հիւսիսարեւելեան հատուածին մէջ։ Կ՚ընդգրկէ Իջեւանի, Տաւուշի (նախկին՝ Շամշադին), Նոյեմբերեանի, Դիլիջանի տարածաշրջանները եւ 5 քաղաքներ՝ Իջեւան, Նոյեմբերեան, Բերդ, Դիլիջան եւ Այրում:
Նորայր Սիսակեանի տուն-թանգարան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Տուն-թանգարաններ Հայաստանի մէջ
Տաւուշի մարզ
Տնտեսութիւն
Ողջ հիւսիսարեւելեան հատուածի վարչական, արդիւնաբերական, կրթամշակութային կեդրոնն է եւ տրանսպորտային հանգոյցը։ Քաղաքի արդիւնաբերութեան հիմնական ուղղութիւնը մշակող արդիւնաբերութիւնն է (մասնաւորապէս՝ փայտամշակումը, մէտաղամշակումը, սննդամթերքի, հանքային ջուրի եւ գինիի արտադրութիւնները)։ Իջեւան քաղաքը յայտնի է նաեւ գորգագործութեամբ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Տաւուշի մարզ
Թզենի
Ցեղատեսակներ
Յայտնի է մօտ 900 (այլ տուեալներով՝ 1000), ՀՀ-ի մէջ՝ 1 տեսակ՝ Թզենի սովորական (F. carica)։ Յայտնի է թուզի աւելի քան 800 տեսակ՝ տարածուած արեւադարձային եւ մերձարեւադարձային շրջաններուն մէջ։ Սենեակներուն մէջ կ'աճեցնեն քաուչուքատու թուզ (F․ elastica), որուն կաթնահիւթը կը պարունակէ մինչեւ 30% քաուչուք։ Ցեղատեսակներ՝
Վրիժառուները (շարժապատկեր, 2012)
Դերասանական Կազմ
•Սամուէլ Ճաքսոն ֊ Նիք Ֆիւրի (Samuel Jackson - Nick Fury)՝ «S.H.I.E.L.D.» գործակալութեան տնօրէնը, որ նախորդ ժապաւէններուն մէջ կը ղեկավարէր «Վրիժառուներու նախաձեռնութիւնը», որ կը զբաղի հերոսներու նախապատրաստութեամբ։ •	Քլարկ Կրեկ՝ Ֆիլ Քուլսոն (Clark Gregg – Phil Coulson)
Սասոն
2 Սեպտեմբեր 1920-ին, Ալպանիա կղզին Իտալիոյ կը յանձնէ եւ իտալական նաւատորմիղը հոն խարիսխ կը նետէ։ 10 Փետրուար 1947-ին, Ալպանիոյ կը վերադարձուի։
Վերջին տարիներուն սկսած է զարգանալ զբօսաշրջիկութիւնը։ Կղզին ունենալով հարուստ բուսական եւ կենդանական աշխարհ, ծրագիրներ կը մշակուին, որպէսզի ապահովուի կղզին բնապահպանումը։
Ժան Քելվին
Ժան Քելվինի կրօնաքաղաքական հայեացքները
Հետագային Քելվինի գլխաւորութեամբ Ժընեւի մէջ կ'իրականանան եկեղեցւոյ եւ հասարակութեան մէջ առկայ սահմաններու վերացում, որ կ'ենթադրէր եկեղեցական համայնքներու՝ աշխարհիկ գործիչներէ կազմուած եկեղեցական կոչում չունեցող հոգեւոր մարդոց հետ միասին յեղափոխականներու հիմնում, որ կը ղեկավարէր համայնքին հոգեւոր կեանքը։ Ժամանակի ընթացքին Քելվինական եկեղեցին մեծ ազդեցութիւն կ'ունենայ ժողովրդավարական հանրապետութիւններու ձեւաւորման վրայ, իսկ բարեփոխուած եկեղեցւոյ գաղափարը մեծապէս կը նպաստէ հանրապետական եւ հանրապետական - ժողովրդավարական հայեցակարգերու ստեղծման եւ մշակման։
Որդան Կարմիր
Պատմութիւն
19-րդ դարուն Այղր լիճի շրջակայքը եւ Արաքսի մերձափնեայ Շորլու, Սարուանլար, Խոր Վիրապ վայրերուն մէջ դեռ կ՛ապրէր որդան կարմիրը։
1730 թուական
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1730 ծնունդներ
Արճուն Գաբուր
Կենսագրութիւն
Երբ Արճուն կը դառնայ տասը տարեկան անոր հայրը կ'ամուսնալուծուի իր մօրմէն եւ կ'ամուսնանայ դերասանուհի Սրիտեւիի հետ։ Այդ օրէն Արճուն կը հեռանայ իր հօրմէն։ Անոր մայրը կը զբաղի իր եւ քրոջ դաստիարակութեամբ։ Միայն չափահաս դառնալէն ետք է որ ան կը յաջողի բարելաւել իր հօր հետ իր յարաբերութիւնները։ Այս մասին Արճուն իր հարցազրոյցներէն մէկուն ժամանակ ըսած է.- «Այդ ժամանակ փոքր էինք, եւ վիճակը շատ վատ էր։ Մօրս ոչ մէկ բանով օգտակար չէի կրնար դառնալ, բացի հօրս ատելով, իսկ իմ հօրս կնոջ՝ Սրիտեւիի մասին ուրիշ զգացումով չեմ կրնար արտայայտուիլ բացի յարգանէ։ Ի վերջոյ, ան իմ խորթ քոյրերուս մայրն է»:
Դերասանական իր Ճանապարհը (2012-էն մինչ օրս)
Իրերայաջորդ երեք ոճրագործական ֆիլմերէն ետք, Արճունի չորրորդ ֆիլմը եղաւ վիպային կատակերգութիւն մը՝ 2 States:
Լենտրուշ Խուրշուտեան
Լենտրուշ Արշակի Խուրշուտեան (կամ՝ Լենդրուշ Խուրշուդյան, 1 Մայիս, 1927 – 7 Յունիս, 1999) հայ հնագէտ, պատմագէտ: Ան Պատմութեան Դոկտոր էր, համալսարանի դասախօս, եւ ակադեմիկոս Հայաստանի Գիտութիւններու Ազգային Ակադեմիայէն ներս:
Հայկական Գեղջկական Երաժշտութիւն
կ՝ առանձնան հոգեւոր բնոյթի բանաստեղծութիւններով ժողովուրդի ստեղծած երգերը, տարբեր բովանդակութեան աշխարհիկ տաղերը եւ այլն։ Այս ժանրերէն յայտնի են բազմաթիւ նմուշներ, ուր կան բացառիկ արժէքաւոր ստեղծագործութիւններ՝ երաժշտական բանահիւսութեան համաշխարհային չափանիշներով՝ Կոմիտասի արձանագրած, Լոռիի, Ղարաբաղի եւ Ապարանի հորովելները, Սանահինի եւ Լոռիի կալի երգերը, Իգդիրի, Վայոց ձորի եւ Ղազախի սայլերգերը, ընկերային թեմայով՝ «Ծիրանի ծառ, բար մի տա», «Կանչէ, կռունկ», «Սիրտս նման է այն փլած տներ», բնութեան նուիրուած՝ «Լուսնակն անուշ», «Պինկիոլ», սիրոյ քնարական՝ «Գարուն ա», «Չինար ես՝ կեռանալ մի», «Քելեր, ցոլեր իմ եարը», «Կուժն առայ ելայ սարը» եւ «Գնա, գնա, հետիդ եմ», հարսանեկան երգերու ամբողջութիւնը, Ակնայ բազմաժանր երգերու շարքերը։
Մեծամօրի պատմահնաբանական արգելոց-թանգարան
Զետեղարանը
Մեծամօրի թանգարանի նկուղային յարկին մէջ կը գտնուի յատուկ զետեղարանը, ուր ներկայացուած են Վանի թագաւորութեան շրջանէն ոսկեայ, արծաթեայ, սաթէ, կիսաթանկարժէք քարերէ պատրաստուած եզակի մշակութային արժէքներ։ Զետեղարանը յատուկ ժայռի մէջ կառուցուած է՝ թանգարանին բացումէն մօտաւորապէս տասը տարի ետք։
Ժոզէֆ Ժիրաքօ
Կենսագրութիւն
Լիբանանահայ նկարիչ՝ Ժոզէֆ Ժիրաքօ, մասնակցելով Սանդր Քիւլթիւրէլ Էնթերնասիոնալի (Փարիզ) կազմակերպած տարեկան մրցումին, արժանացաւ Բ. մրցանակի։
Ժիրագօ մասնակցած է բազմաթիւ ցուցահանդէսներու Պէյրութի, Փարիզի, Լոս Անճելըսի, Միլանոյի եւ Երեւանի պատկերասրահներուն մէջ, արժանանալով տեղական մամուլի եւ արուեստագէտներու բարձր գնահատականներուն: Իր գործերը կը գտնուին նաեւ Միջին Արեւելքի, Եւրոպայի եւ Միացեալ Նահանգներու մասնաւոր հաւաքածոներու մէջ:
Գործերը
Իր գործերը ունին իւրայատուկ նկարագիր, կը ներկայացնեն հոգեկան վիճակներ։ Նկարիչը հարազատ արտայայտչականութեան կը հասնի գլխաւորաբար ջրաներկի գործածութեամբ, ընդծովեայ աշխարհն է անոր ներշնչման աղբիւրը եւ իր ներաշխարհը արտայայտելու միջոցը, որուն կը հասնէր թափանցիկ գոյներու գործածութեամբ :
Մեծ Պահք
Պահքին Նպատակը
Հայաստանեայց Առաքելական Ս. եկեղեցին պահքը հաստատած է երկու նպատակներով.
Պահեցողութիւնը ամբողջական դարձ է առ Աստուած, այսինքն՝ կը նշանակէ հրաժարիլ ամէն տեսակի գայթակղեցուցիչ եւ հոգին աղարտող սովորութիւններէն (աշխարհիկ հաճոյքներէն, շատախօսութենէն, ստախօսութենէն, մոլի սովորութիւններէն, եւ այլ մեղքերէն) եւ հետամուտ ըլլալ բարեգործութեան:
Կով
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Ընտանի կովը յառաջացած է վայրի ցուլէն, որ ընտելացած է շուրջ 8 հազար տարի առաջ։ Անիկա մարդուն ընտանի առաջին անասուններէն է։ Հնագոյն վաչկատուն ցեղերը կովերու եւ ցուլերու նախիրներ կը պահէին միայն միսի ու կաշիի արտադրութեան համար։ Աւելի ուշ, նստակեցութեան անցնելէն ետք, մարդիկ կը սկսին ուժեղ անասունները լծել գութանին եւ անոնցմով բեռներ փոխադրել։ Հնադարեան մարդու ն համար կովն ու ցուլը այնքան մեծ նշանակութիւն ունեցած են, որ մեծ թիւով ժողովուրդներ զանոնք աստուածացուցած են։ Իսկ կովէն կաթ ստացած են աւելի քան 2800 տարի առաջ։ Ապագային կաթէն սկսած են պատրաստել կարագ, պանիր, մածուն եւ այլ կաթնամթերք: Կովերու կեանքին տեւողութիւնը շուրջ 20 (երբեմն՝ 35) տարի է։ Կովերը միապտուղ են (հազուադէպ բացառութիւններով)։ Կովերու տարեկան միջին կաթնատուութիւնը 3500-4000 քկ է, լաւագոյն տնտեսութիւններուն մէջ՝ մինչեւ 6000 քկ, ամենաշատը՝ 20 հազար քկ (հոլանտական կովեր)։ Կովերու ցեղերը բազմաթիւ են։ Յաճախ զանոնք կ'անուանեն այդ տեղին անունով, ուր բուծուած են։ Իւրաքանչիւր ցեղ յարմարած է իր «ծննդավայրին արօտավայրի եւ բնակլիմայական պայմաններուն»։ Ամէն ցեղ ունի իր առաւելութիւններն ու թերութիւնները։ Որպէսզի կովը շատ կաթ տայ, անհրաժեշտ է զինք ճիշդ ձեւով խնամել եւ լաւ կերակրել։ Ուստի, անասնապահը պէտք է շատ հմուտ եւ ուշադիր ըլլայ։ ՀՀ-ի մէջ բուծուած է կովկասեան գորշ կովու ցեղը, որու տարեկան միջին կաթի արտադրութիւնը 1700-3000 քկ է։ Այս անասունը ունի իր առաւելութիւններն ու թերութիւնները։
Ծագման եւ ընտելացման պատմութիւնը
Ընտանի կովերու նախնին եղած է վայրի ցուլը, աւելի ճիշդ անոր վայրի բնութեան մէջ արդէն ոչնչացած ենթատեսակը՝ տուրը (Bos primigenius)։ Մեծ եղջերաւոր անասունները, յատկապէս կովերը մեծ դեր ունեցած են մարդկութեան պատմութեան մեջ։ Ընտելացումը սկսած է վաղ նեոլիթի մէջ, շուրջ 8500 տարի առաջ, ապա ընտելացած են նաեւ այծերը, ոչխարները եւ խոզերը։ Ընտելացումը սկսած է Ալթայ (Ռուսիա) -Հնդկաստան-Իրան եռանկիւնին մէջ։
Ժամանակակից ծննդաբանական հետազօտութիւնները հիմք կու տան ենթադրելու, որ բոլոր ժամանակակից կովերը ծագած են 80 վայրի ցուլերէ, որոնք ընտելացած են Միջագետքի վերին գետերու շրջակայքի գիւղերուն մէջ՝ շուրջ 10.500 տարի առաջ (այժմ Թուրքիոյ տարածքին հարաւ-արեւելքը, Իրաքի հիւսիսը) ։ Զանոնք կը բազմացնէին միսի, կաթի եւ կաշիի արտադրութեան համար։ Բացի ատկէ, այդ անասունները կ'օգտագործէին իբրեւ ծանրութիւն կրող ուժ։ Ժամանակին կովերը եղած են հարստութեան չափանիշներէն մէկը, իսկ նախիրի գողութիւնը՝ գողութեան ամենահին ձեւերէն մէկը։ Վայրի եւ ընտելացած մեծ եղջերաւոր անասունները կ'օգտագործէին միայն միսի արտադրութեան համար, սակայն գիւղատնտեսութեան զարգացման առընթեր զանոնք կը սկսին օգտագործել նաեւ իբրեւ աշխատուժ։ Հարիւրամեակներու ընթացքին եզները ծառայած են իբրեւ ծանր աշխատանք կատարողներ եւ մինչ օրս ալ անոնք շատ երկիրներու մէջ կ'օգտագործեն։ Նախ ընտելացուցած են մեծ եղջերաւոր անասուններու մեծ նախիր մը, որ տարածուած էր հարաւ-Արեւմտեան Ասիա յէն եւ Պալքանեան թերակղզիէն դէպի Ափրիկէ (շուրջ 7000 տարի առաջ) եւ Կենդրոնական Եւրոպա (շուրջ 5000 տարի առաջ)։ Առաջին կարճ եղջիւրաւոր մեծաքանակ նախիրը մօտաւորապէս նոյնքան հին է. յայտնաբերուած են ոսկորներ, որոնք 7000 տարեկան են։
Վալերի Սարուխանով
Կենսագրութիւն
Դաշնամուր կը նուագէր եւ հիմնեց Ուսանողական փորձարարական թատրոն, որ աւելի ուշ վերանուանուեցաւ Երիտասարդական հրապարակախօսական թատրոն։ Այս թատրոնէն ալ հնչեցին Սարուխանովի առաջին երգերը :
Կոպոսովն ու Սուիստունովը իր երգերը կը կատարէին զուգերգերով եւ առանձին։
Աւելի քան 30 տարի հեռատեսիլի մէջ աշխատած է որպէս բեմավար, ձեւաւորող եւ երաժշտահան, ստեղծած է մօտ 100 խաղարկային, գեղարուեստական բեմադրութիւններ (հեքիաթներ, ներկայացումներ, ֆիլմեր)։ Կոպոսովի հետ Սարուխանովի երաժշտութեան հիման վրայ հեքիաթներու եւ ներկայացումներու համար ձայնագրած են մօտ 200 երգ։ Հեղինակ է շատ գիրքերու, մշակոյթի եւ արուեստի վերաբերեալ յօդուածներու :
Ռէյչըլ Թէյլըր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:11 Յուլիսի ծնածներ
1731 թուական
1731 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 31րդ տարին է
Դերենիկ Մարտիրոսեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ Ստորոգութիւն:Հայ բեմադրիչներ
Մեծ Հայք
Երուանդունիներու Թագաւորութիւն
Ք.Ա. 522-520 թուականներուն հակաԱՔԱմենեան ապստամբութիւնները ճնշելէն ետք Դարեհ I Մեծը կը հիմնադրէ Հայաստանի սատրապութիւնը։ Անոր ղեկավարները հիմնականօրէն Երուանդունիներու արքայատոհմի ներկայացուցիչներն էին, հազուադէպ կային պարսիկ զօրավարներ։ Երուանդեանները կը մասնակցէին ԱՔԱմենեան Իրան ի նուաճողական արշաւանքներուն ու պաշտպանութեանը, հարկ կու տային եւ կը տրամադրէին զօրք։ Սատրապութիւնը կը գոյատեւէ 2 դար (Ք.Ա. 331)։
Արտաշէս Ա.
Մինչեւ Արտաշէս Ա․-ի գահակալութիւնը դրացի երկիրները՝ օգտուելով Մեծ Հայքի տկարութենէն գրաւած էին անոր ծայրամասային երկրամասերը։ Արտաշէս եւ Զարեհ ձեռնմուխ եղան հայկական հողերու վերամիաւորման։ Յատկապէս եռանդուն կը գործէր Արտաշէսը։ Ան ոչ միայն վերամիաւորեց Մեծ Հայքէն գրաւուած տարածքները, այլեւ քայլեր ձեռնարկեց իր թագաւորութեան միացնելու նաեւ Ծոփք ը, Կոմմագենէն եւ Փոքր Հայք ը։
Մեծն Տիգրան
Ասորիքի (Սուրիոյ) միացումը հնարաւորութիւն ստեղծեց գրաւելու Կոմմագենէ ն եւ Կիլիկիա ն, եւ ապա՝ նաեւ Փիւնիկ ը։ Ի վիճակի չըլլալով դիմադրելու Հայոց թագաւորի բանակներուն՝ Մեծ Հայքի գերիշխանութիւնն ընդունեցին Հրէաստանը եւ քանի մը այլ երկիրներ։ Տիգրանին յամառ դիմադրութիւն ցոյց տուաւ միայն Միջերկրական ի ծովափնեայ քաղաքները, որոնցմէ վերջինը՝ Պտղոմայիսը, ան գրաւեց միայն Ք.Ա. 71 թուականին։ Այստեղ գերի վերցուեցաւ Սելեւկեան Սելենէ թագուհին, որ հետագային մահապատիժի ենթարկուեցաւ Տիգրանի կարգադրութեամբ։
Նուաճուած երկիրները պարտաւոր էին հարկ վճարել եւ զօրք տրամադրել։ Զօրք կը տրամադրէին նաեւ Մեծ Հայքի քաղաքական ազդեցութեան ոլորտին մէջ գտնուող Վասալ թագաւորները եւ հպատակ ցեղերը։
Սիմոն Մնակեան
Բեմադրութիւն
Սիմոն Մնակեան բեմադրած է Համազգայինի «Լեւոն Շանթ» թատերախումբի ներկայացումներէն քանի մը հատը:
Սիմոն Մնակեան բեմադրութիւններէն Լիբանանի մէջ
«Երջանիկը» (1968),
Սիմոն Մնակեան բեմադրութիւններէն Ֆրանսայի մէջ
Ռուբէնի յուշերէն հատուածներու ներկայացում (1978),
«Պարահանդէս» (1979),
Անահիտ Տէր Մինասեան
Կեանքը
Անահիտ յաճախած է Սորպոն համալսարանը, ուր ուսանած է պատմաբանութիւն եւ աշխարհագրութիւն: Դասախօս դարձած է բարձրագոյն ընկերային գիտութիւններու դպրոցին եւ Փարիզ 1 Պանթէոն-Սորպոն համալսարանին մէջ: 1969 թուականին ան սկսած է աշխատիլ Սորպոն համալսարանին մէջ :
Ալիւր
Հացաբոյսերու ալիւրը կ'օգտագործուի հաց, դդմաճ եւ հրուշակեղէն պատրաստելու համար։
Ալիւրը կ'ըլլայ՝
Սուրբ Աստուածածին Եկեղեցի (Նորաշէն)
Հարիւրամեակներ շարունակ Նորաշէնի Սուրբ Աստուածածին եկեղեցին հայ եւ օտար հեղինակներն ու այցելուները իրենց թողած գրաւոր աղբիւրներուն մէջ կը յիշեն որպէս Տփղիսի գլխաւոր հայկական եկեղեցիներէն մէկը։ Այդ փաստը չեն թաքցներ նաեւ վրաց ուսումնասիրողները, որոնք 1989 թ.-էն ետք որդեգրեցին եկեղեցւոյ բռնի վրացականացման քաղաքականութիւնը։
Պերլինի Վեհաժողով
Պերլինի վեհաժողով, 1 Յունիս 1878-էն (13 Յունիս) առ 1 Յուլիսը (13) կայացած միջազգային վեհաժողով, որ Մեծ Բրիտանիոյ եւ Աւստրոյ-Հունգարիոյ ջանքերու արդիւնքով հրաւիրուածէր Սան-Ստեֆանոյի պայմանագրի վերանայման նպատակով Պերլինի մէջ։ Մասնակից պետութիւններն էին՝ Ռուսաստանը, Օսմանեան կայսրութիւնը, Անգլիան, Աւստրոյ-Հունգարիան, Ֆրանսան, Իտալիան եւ Գերմանիան։ վեհաժողովը աւարտած է փաստաթուղթի ընդունմամբ, որ պատմութեան մէջ մտած է Պերլինի դաշնադրութիւն անունով։ վեհաժողովի արդիւնքներէն մէկը այն էր, որ Արեւմտեան Հայաստանի հարցը միջազգային դիւանագիտութեան մէջ մտաւ որպէս «Հայկական հարց»։
Պերլինի վեհաժողովն ու հայերը
Մկրտիչ Խրիմեանը կը մասնակցի Պերլինի վեհաժողովին որպէս Օսմանեան կայսրութեան հայ ժողովուրդի ներկայացուցիչ։ Խրիմեանը վեհաժողով կը ներկայացնէ Գրիգոր Օտեանի կազմած Հայաստանի «Ինքնավարութեան ծրագիրը», որու հաստատուելու պարագային կը ճանչցուէր Հայաստանի անկախութիւնը Օսմանեան կայսրութենէն։ Աւստրոյ-Հունգարիոյ պատուիրակութեան ղեկավար Անտրաշին կ՚առաջարկէ օրակարգին մէջ ընդգրկել Հայաստանի ինքնավարութեան ծրագիրը։ Պերլինի մէջ Ռուսաստանի պատուիրակութեան ղեկավար՝ Ալեքսանդր Գորչակովը վիթօ կը դնէ Հայաստանի ինքնավարութեան ծրագիրը վեհաժողովի օրակարգ ընդգրկելու վրայ՝ պատճառաբանելով, թէ հայերը անկախութիւն չեն ուզեր։ վեհաժողովի աշխատանքներու ընթացքին Գորչակովին կը փոխարինէ Փէոթր Շուվալովը։ Եւ Խրիմեանի խնդրանքով, Անգլիոյ ներկայացուցիչ Սոլսբերին կրկին կ՚առաջարկէ օրակարգ մտցնել Հայաստանի Ինքնավարութեան ծրագիրը, սակայն Ռուսաստանի պատուիրակութեան ղեկավար Շուվալովը կրկին վիթօ կը դնէ։ Այդ պատճառով Հայաստանի անկախութեան հարցը չի մտներ Պերլինի վեհաժողովի օրակարգ, սակայն Սոլսբերիի առաջարկով օրակարգ կը մտնէ բարենորոգումներ իրականացնելու հարցը, որ կը ներառուի դաշնադրութեան մէջ։
Արսէն Բագրատունի
Կենսագրութիւն
Արսէն Բագրատունի վախճանած է 24 Դեկտեմբերին, Վենետիկ։
1733 թուական
Մահեր
Ստորոգութիւն:1733
Bratsch
Խումբին ալպոմները կ՛ընդգրկեն «Նուպար», «Ո՜վ, սիրուն սիրուն», «Նա մի նազ ունի», «Արեւիդ մեռնեմ, սիրուն ջան.Հայկական վալս» եւ այլ երգեր: Շարլ Ազնաւուրի հրաժեշտի արարողութեան ժամանակ Էլիզէեան պալատի Հաշմանդամներու Տան երգչախումբի երգիչներէն մէկը կատարած է «Արեւիդ մեռնեմ, սիրուն ջան. Հայկական վալս» :
Սթանոզ
1915-ի Ապրիլին Սթանոզ լուր տարածուեց, որ Պոլսէն մի խումբ մտաւորականներ Անգարա եւ յարակից Սինջան գիւղի բանտերուն բերուած էին՝ Չանկիրի բանտ արտաքսելու համար: Անոնց մեջ կային հայ անուանի մտաւորականներ ու նշանաւորներ: Անոնցմէ ոմանք, ի վերջոյ, հետ ուղարկուեցին Պոլիս, իսկ միւսներու մեծ մասը անորոշ ճակատագիր ունեցաւ Անգարայի շրջանի հովիտներուն եւ կիրճերուն:
Արմանտ
Արմանտ, Արամ Անտոնեան (1915) Իրանահայ բանաստեծներու խումբին մէջ այն քիչերէն է, որոնք զգայավարութենէ դէպի կեանքի ճանաչում դիմած են, երեւոյթներէ անգին անցնելու, թափանցելով եւ մտավիճակներ սեղմելու համար իրենց ստեղծումներուն մէջ։
Գործեր
Ներկայիս հաստատուած է Միաց. Նահանգներ ։
Որկոր
Մեծ կտորներ
Խոշոր պատարի մը-գունդի մը (lump) եւ կամ օտար մարմինի մը գոյութեան զգացումը որկորի վերին բաժնին մէջ։ Այս կը պատահի առաւելաբար ստամոքսա-որկորային յետադարձութիւն եւ հոգեբանական որոշ խանգարումներ ունեցողներուն մօտ: Այս հիւանդագին երեւոյթը կը բուժուի վիրաբոյժի մը եւ կամ հոգեբոյժի մը կողմէ:
Տարեցութիւն
Որկորի մկաններու տկարացում եւ աշխատանքի դանդաղում տարեցութեան պատճառով:
1734 թուական
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1734 մահեր
Գաբրիէլ Այվազովսկի
'''Գաբրիէլ եպս. Այվազովսկի''', եկեղեցական եւ հասարակական գործիչ, բանասէր-պատմաբան, մանկավարժ եւ թարգմանիչ։ Մխիթարեան միաբանութեան անդամ (1830), վարդապետ (1834), եպիսկոպոս (1867) եւ արքեպիսկոպոս (1871)։ Ծովանկարիչ Յովհաննէս Այվազովսկիի եղբայրը։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Թէոտոսիա, Խրիմ։ Նախահայրերը, 200 տարի առաջ, սերած են Լեհաստանի Կալիցիա նահանգէն եւ գաղթած՝ Այվազ մականունով հայ տոհմէ մը։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է Թէոտոսիոյ գաւառական դպրոցը: 1826-ին Գաբրիէլ ուղարկուած է Վենետիկ, Ս. Ղազարու վանքը, ուր աւարտելով իր ուսումը, միացած է Մխիթարեան միաբանութեան։ Վարդապետ ձեռնադրուելով, իր ընդունակութեան եւ աշխատասիրութեան շնորհիւ մեծ ազդեցութիւն ունեցած է միաբանութեան մէջ։
Գործունէութիւն
Գաբրիէլ վրդ. 1856-58-ին Փարիզի մէջ կը խմբագրէ ու կը հրատարակէ «Մասեաց Աղաւնի» պատկերազարդ հանդէսը, հայերէն եւ ֆրանսերէն։ Աւելի ուշ, կը մեկնի Պոլիս, ուրկէ կ'անցնի Թէոտոսիա, ուր Խալիպեանի ուսումնարանին տնօրէնութիւնը ստանձնելով, դարձեալ կը շարունակէ «Մասեաց Աղաւնի»ի հրատարակութիւնը «Աւետաբեր Հայաստանեայց» անունով՝ հայերէն, ռուսերէն եւ ֆրանսերէն լեզուներով։ «Խալիպեան» ուսումնարանին փակումէն ետք, Այվազովսկի շրջան մը կը մնայ Թէոտոսիա, ապա Գէորգ Դ. Կաթողիկոսին հրամանով՝ նախ Գէորգեան ճեմարան ին տեսուչ, ապա Թիֆլիսի թեմական առաջնորդ կը նշանակուի։ 1867-ին, Այվազովսկի Էջմիածին երթալով, եպիսկոպոս կը ձեռնադրուի Գէորգ Դ.-ի ձեռամբ։ 1871-ին կը ստանայ արքեպիսկոպոսական աստիճան եւ Ս. Էջմիածին Սինոտի անդամ կ'ընտրուի։ Գաբրիէլ Արք. մեծ աշխատանք կը տանի «Խալիպեան» վարժարանին գոյքը եւ մատենադարանը Էջմիածին փոխադրելու, սակայն Խալիպեանի մահէն ետք, տպարանը եւ գոյքը Նախիջեւան կը փոխադրուին, իսկ մատենադարանը՝ Էջմիածին։
Ազգային պահպանողական հոսանքին ներկայացուցիչը
Գաբրիէլ Այվազովսկի կը պատկանի պահպանողական հոսանքին աչքի զարնող գործիչներուն խաւին, որ իր աջակողմեան հայեացքներուն համար խորհրդային պատմագրութեան կողմէն բնութագրուած է իբրեւ յետադիմական եւ դասուած՝ արհեստածին կղերա-ամիրայական հոսանքին ներկայացուցիչներուն կարգին:
Մայրենիին պաշտպանը
Այվազովսկի պահ­պա­նո­ղա­կան իր աշ­խար­հա­յեաց­քին հիմ­քին միշտ ար­մա­տա­ւոր եւ հաս­տա­բուն պա­հած է հա­ւատ­քի ու պաշ­տա­մուն­քի ծա­ռը մայ­րե­նիին, հա­յոց լե­զո­ւի եւ ազ­գա­յին մշա­կոյ­թի ան­փո­խա­րի­նե­լիու­թեան ։ Ան շա­րու­նակ քա­րո­զած է.
Ա­նոր մէջ միշտ իշ­խած է այն խոր հա­մո­զու­մը, որ ըմ­բոս­տու­թեամբ եւ յե­ղա­փո­խա­կան քայ­լե­րով կը վտան­գո­ւին հա­յոց ազ­գա­յին հա­ւատն ու լե­զուն, ո­րոնք ըստ իրեն. «հա­յօ­րէն գո­յա­տե­ւե­լու ա­մէ­նէն ա­պա­հով ու ան­փո­խա­րի­նե­լի կռո­ւան­ներն էին»՝ հայ ժո­ղո­վուր­դին պար­տադ­րո­ւած դա­ժան բռնա­տի­րու­թեանց պայ­ման­նե­րուն տակ:
Հիերոկլիֆ
Նկարագրութիւն
Հիերոկլիֆը, որպէս պատկեր, նման է պիկտոկրամին եւ պիկտոկլիֆին, միայն մէկ տարբերութեամբ, որ Հիրոկլիֆը նաեւ կ'արտայայտէ անմարմին իրականութիւնները: Ժայռագրութիւնը հետագային կամաց-կամաց իր տեղը կը զիջի հիերոկլիֆին: Հիերոկլիֆ բառը կը մատնանշէ այն նկարչութիւնը, զոր գիտնականներ «Եգիպտական գիր» կ'անուանեն:
Պատկերագրութիւն
Նկարագրութիւն
Գիրեր նախատիպը համարուած է ժայռերու պատկերագրութիւնը: Հին քարէ դարու կիսավայրենի մարդը իր առօրեայ զբաղումները սքանչելիօրէն կրցած է դրոշմել ժայռերու վրայ, ցուցաբերելով ճաշակ, նրբութիւն եւ արուեստ: Գիտական գրականութեան մէջ այս ժայռապատկերներուն կու տան Պիտրոկլիֆ եւ Պիկտոկրամ անունները: Պիտրոկլիֆ միայն նկարներէ կը բաղկանայ, մինչդեռ Պիկտոկրամը կը ներառէ նաեւ երկրաչափական տարրեր: Չ. Լռուկոտկա Պիկտոկրամ եւ Պիկտոկլիֆ գրատեսակները կը համարէ գիրի սկզբնական տեսակները. «Իրաւացի են այն հետազօտողները, կը գրէ ան նամակի մը մէջ, որոնք Պիկտոկրամներուն մէջ կը տեսնեն գիրի զարգացման առաջին աստիճանը:
Ժորժ Կառվարենց
Կենսագրութիւն
1988-ին Սպիտակի երկրաշարժէն ետք Շարլ Ազնաւուրի հետ ստեղծած «Քեզի համար, Հայաստան» երգը, որ կը կատարէին Ֆրանսայի, Իտալիայի, Միացեալ Նահանգներու էսդրատային երգիչները, մեծ ճանաչում ունեցաւ ամբողջ աշխարհին մէջ։ Երգէն ստացուած ամբողջ հասոյթը տրամադրուեցաւ աղիտեալներու օգնութեան հիմնադրամին։
Քէա
Տեղեկութիւններ
Կղզիին տարածութիւնն է 131,693 քռ․քլ․ իսկ ծովեզրը՝ 88 քլ․։  Ամենաբարձր լեռն է Փրոֆիթիս Իլիաս 568 մ․։  Կղզին ունի Միջերկրական ծովուն ամենամեծ բնական նաւահանգիստներէն՝ խորշերէն, Այիու Նիքոլաու ծոցը։
Տուշման
Տուշման (Վարդան Ստեփանեան, ), Արցախեան պատերազմի հերոս, ֆետայի:
Կենսագրութիւն
Արցախեան պատերազմի հերոս Վարդան Տուշման Ստեփանեանը ծնած է 1966 թուական Մարտ 9-ին Երեւանի մէջ։ Սովորած է Երեւանի Յովհաննէս Թումանեանի թիւ 32 միջնակարգ դպրոցին մէջ։ Աչքի ինկաւ գերազանց առաջադիմութեամբ: Մանկութեան տարիներուն շատ ժամանակ անցուցած է գրադարանին մէջ, ուր կ՛աշխատէր անոր մայրը: Ընթերցած է Չարենց, Թումանեան, Շիրազ: 1983 թուականին աւարտելով դպրոցը աշխատանքի կ՛անցնի Պրտէ գործուածքներու գործարանին մէջ։ 1984 թուականին կամաւոր ծառայութեան անցած է Աֆղանիստանի մէջ՝ սովետական բանակի կազմին մէջ։ Ան կ՛երազէր տիրապետել ռազմական արուեստի ամբողջ հմտութիւններուն: «Աֆղանիստան ծառայելու գացի կամաւոր, կ՛ուզէի լաւ կռուիլ սովորել եւ կռուեցայ: Վատ զինուոր չեմ եղած եւ միշտ հաւատացած եմ, որ օր մը Հայոց բանակի զինուոր պիտի ըլլամ»: Զորացելէ ետք Տուշման կ՛ընդունուի Երեւանի պետական համալսարանի «Իրաւաբանական» հիմնարկ :
Արցախեան պատերազմ
1991 թուական Հոկտեմբեր 30-ին «Դաշնակցութիւն» բանակին կազմին մէջ, որուն հրամանատարն էր Աշոտ Ղուլեանը (Բեկոր Աշոտ), կը մասնակցի ԼՂՀ Հադրութ շրջանի Տող գիւղի ազատագրման մարտերուն: Այնուհետեւ Վարդանի բանակը կը մտնէ Քարագլուխ գիւղ, որ ազրպէյճանցիներու կողմէն իրականացուած «Օղակ» օբերացիոյ արդիւնքին մէջ աւերակ դարձած էր։ Վարդանի տղաներուն յաջորդ յաղթանակը Ստեփանակերտի արուարձան Կրկժանի` ազրպէյճանական ամուր հենակետի, ոչնչացման ուղղուած օբերացիան էր` 1992 թուական իւնուար 22-ին: Կրկժան ուղիղի կապ ունէր Շուշիի հետ, ուրկէ թուրքերը անընդհատ մարդկային ու ռազմական կը համալրէին ստանալ: Կրկժանի համար մղուող դիրքային մարտերը տեւեցին աւելի քան մէկ ամիս եւ ահա եկած էր վճռական յարձակման անցնելու պահը: Հայկական գրոհը սկսաւ գիշերը՝ երկու ուղղութեամբ: Իրականացուած գործողութեան մէջ իրենց մեծ դերը ունեցան Տուշմանի տղաքը՝ շուրջ 40 կռուողներ: Անոր խումբը յարձակելով թիկունքէն՝ անակնկալի բերաւ ազերիներուն: Քարին Տակի յաղթանակը դարձաւ հայկական ուժերու առաջին խոշոր յաղթանակը Արցախեան պատերազմին: Այս հայերու իրար յաջորդող յաղթանակներու սկիզբն էր՝ 1992 թուական Փետրուար 10-էն սկսած հայկական ուժերը իրար ետեւէն ոչնչացուցին Մալիպէյլ, Գուշչուլար եւ Լեսնո (Մեշալու) գիւղերու ազրպէյճանական կրակակէտերը: Այդ յաղթանակներու ողջ քաղցրութիւնն ու դառնութիւնը զգաց եւ ինքը՝ Տուշմանը, որ մարտերու անմիջական մասնակիցն էր:
Գրիգոր Շահինեան
Կենսագրութիւն
Աշխատակցած է բազմաթիւ հայկական օրաթերթերու եւ գրական հանդէսներու:1966-1970-ին հիմնադրած եւ վարիչ խմբագիր եղած է «Ահեկան» մշակութային ու գրական եռամսեայ հանդէսին:
Զաւէն Խանճեան
Կենսագրութիւն
Զաւէն Խանճեան ծնած ու հասակ նետած է Հալէպի մէջ. երիտասարդ հասակէն գործօն անդամ մը եղած է տեղւոյն Էմանուէլ Աւետարանական եկեղեցւոյ մէջ։ «Ալեփփօ Քոլէճ»էն վկայուելէ ետք, ան ուսումը շարունակած է Պէյրութի ամերիկեան համալսարանին մէջ՝ գործարարական ճիւղի պսակաւոր արուեստից տիտղոսին վկայական ստանալով վարչագիտութեան մէջ 1967-ին, որուն յաջորդած 13 տարիներուն ընթացքին, ան Ծոցի զանազան հեղինակաւոր ընկերութիւններու մէջ պաշտօններ ստանձնած է։
Ամերիկայի հայ աւետարանչական ընկերակցութեան վարչութիւն
1 Սեպտեմբեր, 2014-ին, Ամերիկայի հայ աւետարանչական ընկերակցութեան վարչութեան գործադիր վարիչ նշանակուած է Զաւէն Խանճեանը։
Համայնքային Ղեկավար Պաշտօններ
Զաւէն Խանճեան Միացեալ Նահանգներու Քալիֆորնիա նահանգին մէջ, ամբողջ 32 տարի կը ստանձնէ այլազան պաշտօններ` կրթական, եկեղեցական, ազգային, ընկերային եւ հասարակական կեանքին մէջ:
Գրիգոր Շահինեան
Մենագրութիւններ եւ օտարալեզու գործեր, հատորներ եւ բառարան
Գրիգոր Շահինեան հեղինակած է եւ բազմիցս վերահրատարակուած իր «Ֆրանսերէն-հայերէն» ստուարածաւալ բառարանը։
Զաւէն Խանճեան
Հայաստան Համահայկական հիմնադրամ
Զաւէն Խանճեան մասնակցած է Հայաստան Համահայկական հիմնադրամի Հոգաբարձուներու խորհուրդի եւ տեղական մարմիններու համատեղ նիստին, իսկ աւելի կանուխ՝ հանդիպում մը ունեցած է նաեւ Արցախի նախագահ Բակօ Սահակեանի հետ։
Տիգրան Տէր Մեսրոպեան
Կենսագրութիւն
1923-ին Ամերիկա եկած է եւ արեւելեան գորգի առեւտուրով զբաղած է մինչեւ 1930, որմէ ետք ան Ֆրանսա երթալով վեց տարի բնակած է Մարսիլիա, իր մօրը եւ Երուանդ եղբօր քով, ուր Փրատոյի Մայր Եկեղեցւոյ քարտուղարը եղած է։ 1936-ին Ամերիկա վերադառնալով հաստատուած է Թրոյի մէջ, ուր վարած է տնօրէնի պաշտօնը «Եունայթըտ Ֆուտ Տիսթրիպիւթըրզ Գօրբօրէյշըն»-ի, որ մեծաւ մասամբ հայ ուտեստեղէնի վաճառականներէ կազմուած է եւ մեծաքանակ ուտեստեղէնի ընկերութիւն մըն է։
Սաքրամենթօ
Աշխարհագրական տուեալներ
Քաղաքը կը գտնուի Սաքրամենթօ գետի հովիտին մէջ, (Sacramento River and the American River) Ամերիքըն Ռիվըր եւ Սաքրամենթօ գետերու միախառնման վայրին մէջ, Սիեռա Նեւատայի նախալեռներու մէջ։ Քաղաքի ամբողջ պատմութեան ընթացքին ջրհեղեղները լուրջ վտանգ կը ներկայացնէին անոր բնակիչներուն համար, այդ պատճառով Սաքրամենթոյի պատմական կեդրոնէն դէպի արեւմուտք ինկած տարածքը կառուցապատուած չէ (կանոնաւոր հեղեղումներու պատճառով)։ Սաքրամենթօ քաղաքի արուարձանները կ'երկարին 50 քմ դէպի արեւելք, մինչեւ Սիեռա Նեւատայի լանջը, եւ ընդամէնը 6 քմ դէպի արեւմուտք։
Գետնային ջուրերու մակարդակը հովիտին մէջ բաւականին բարձր է եւ կը կազմէ միջինը 9 մ։
Բնակչութիւն
2012 թուականին բնակչութիւնը կը կազմէր 477 891 մարդ (36-րդը Քալիֆորնիոյ մէջ, 35-րդը ԱՄՆ-ի մէջ)։ Կը գտնուի 174 624 տնային տնտեսութիւն եւ 103 730 ընտանիք։
Զէյթունի Գրչութեան Օճախ
Պատմութիւն
18-րդ դարուն գրչութեան կեդրոնի գործունէութիւնը թուլացած է։ Յայտնի են Դաւիթ եւ Սահակ գրիչ-ծաղկողները, որոնց ընդօրինակած մատեանները չորսը Մաշտոցի անուան Մատենադարանին մէջն են (ձեռ․ №№ 1030, 2161, 9272, 10227)։
Գառնիի Ամրոց
28 Ապրիլ 2011-ին յայտնի դարձաւ, որ Գառնիի պատմամշակութային համալիրը արժանացած է Մելինա Մերքուրիի անուան ԵՈՒՆԵՍՔՕ-Յունաստան 2011 մրցանակին ։
1737 թուական
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1737
Փաֆոս
Տե՛ս նաեւ
Կիպրոս
Յովսէփ Արղութեան
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Հայ արքեպիսկոպոսներ Ստորոգութիւն:Հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ
Ժան Գազանճեան
Գազանճեան ծնած է Պէյրութ ։ Ընտանիքը 1915 թուականին՝ Մեծ Եղեռնի տարիներուն, Թուրքիայէն հեռացած ու հաստատուած է Եթովպիա, իսկ 1933 թուականէն՝ Լիբանան։ Ժան ընտանիքի հինգ զաւակներէն երրորդն է։
Լիա Սաֆարեան
Կենսագրութիւն
Համահեղինակներու հետ Սաֆարեանի նախագիծերով կառուցուած են՝
Գօմօթինի
Գօմօթինի կամ Կիւմիլճինա քղ. Յունաստանի, Թրակիոյ մէջ: Հին գաղութը, որուն կազմակերպութեան ճշգրիտ թուականը յայտին չէ՝ եկած է Էտիրնէէն, Ռոտոսթոյէն, Մալկարայէն, մաս մ’ալ Գաղատիայէն: Կը հաստատուի որ 1840-1850 ատենները այս գաղութը կը բաղկանայ 25-30 հայ ընտանիքներէ որոնք ունէին իրենց դպրոցն ու եկեղեցին: Հայկական թաղը հաստատուած էր քաղաքին արեւելակողմը: Հին գերեզմանատան մէջ 1839 թուականով տապանաքարեր կան: Հին արձանագրութիւններէն կը հաստատուի որ Գօմօթինի գաղութը 260, մինչեւ 290 տարուայ հնութիւն ունի առանց ազգային կազմակերպութեան:
The Diary of a Young Girl
Պատմութիւն
Օգոստոս, 1944 թուականին անոնց գաղտնի ապաստանը կը գտնուի եւ անոնք կը փոխադրուին Նազիական բանակավայրերը: Բոլոր 8 անձերէն, ողջ կը մնայ միայն Աննին հայրը՝ Օթթօ Ֆրանքը: Աննը կը մահանայ 15 տարեկանին Bergen-Belsen բանակավայրին մէջ։ Անն Ֆրանքին մահին ճշգրիտ թուականը հստակ չէ, բայց գիտնականները կը նշեն թէ ան մահացած է Մարտ ամսուն: Սակայն 2015 թուականի նոր տեղեկութիւնները ցոյց կու տան թէ Անն մահացած է Փետրուար ամսուն :
Օրատետրը գտնուած էր Միէփ Կիէսին եւ Պեփ Վոսքուիժլին կողմէ Ֆրանք ընտանիքին ձերբակալութենէն ետք : Օրատետրը պահուած էր անոնց կողմէ, եւ ետքը յանձնուած էր Աննին հօր՝ Օթթօ Ֆրանքին Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմէն ետք:
Լեռնանիստ
Բնակչութիւն
Բնակչութեան նախնիներուն մէկ մասը 1828-1829 թուականներուն գաղթած է Խոյի, Մակուի ու Սալմաստ գիւղերէն։
Զբօսաշրջիկութիւն
Վերջին տարիներուն գիւղին մէջ արագօրէն զարգացաւ զբօսաշրջիկութեան ոլորտը։ 2017 թուականին յատուկ ներդրումներով Լեռնանիստի մէջ կառուցուեցաւ դահուկավազքի սահուղի եւ 350 մեթր երկարութեամբ ճոպանուղի ։
Զապէլ Եսայեան
Ի յիշատակ
2018-ի Մարտ 8-ին՝ կանանց իրաւունքներու համար պայքարի օրուան առիթով, Փարիզի քաղաքապետ Անն Իտալկօ քաղաքի Հանրապետութեան պողոտայի եւ Թլիմսեն ու Սփինոզա փողոցները (20-րդ եւ 11-րդ շրջաններ) իրար կապող հատուածին մէջ գտնուող ծառուղին անուանակոչած է Զապէլ Եսայեանի անունով: ։
Տարօնիկ գիւղ (Հ․Հ․)
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Բնակչութիւնը կը զբաղի այգեգործութեամբ եւ անասնապահութեամբ։ Ջուրի մատակարարումը անբաւարար կը նկատուի եւ ջանք կը թափուի հարցը լուծելու։
Մշոյ Առաքելոց Վանքի Կռիւը
Կռիւը
11-րդ օրը, թուրք ոստիկանապետերը, հայ եկեղեցւոյ Առաջնորդներուն հետ միասին կը փորձեն բանակցութիւններ վարել Ֆետայիներուն հետ։ Կառավարութիւնը կ՚ուզէ վերջ տալ կռիւին եւ կը պատրաստուէր որոշ զիջումներ կատարել։ Սակայն, Ֆետայիները կը ներկայացնեն հետեւեալ պահանջները․
Մարիօ Ռամոս
Իր «Ես Եմ Ամէնէն Ուժովը» գիրքը (ֆր.՝ C'est moi le plus fort) թարգմանուած եւ հրատարակուած է արեւմտահայերէնով 2019 թուականին Նոր Յառաջ հրատարակչատան կողմէ, Փարիզ, Ֆրանսա, թարգմանուած Արուսեակ Քոչի կողմէ եւ հրատարակուած Զարդիս Մատենաշարի հովանիին տակ, հովանաւորուած Գալուստ Կիւլպէնկեան Հիմնարկութեան:
Կենսագրութիւն
Մագիստրոսի վկայականը ստանալէ ետք Պրիւքսէլի Լա Քամպղ (ֆր.՝ La Cambre) համալսարանէն, Լուք Վան Մալտէրէնի հովանիին տակ, Ռամոս, ներշնջուելով Թոմի Ընկերերէն եւ Սոլ Սթայնպըրկէն, սկսաւ իր մասնագիտական ասպարեզը 1983 թուականին: Ան ձեւաւորեց բազմաթիւ որմազդներ, թերթի քարթուններ, ծանուցումներու գծագրութիւններ, եւլն: Ան իր առաջին երկու գիրքերը հրատարակեց Marc Bombaert ընկերութեան հետ հետ, փոքր Պրիւքսելեան հրատարակչատուն մը որ սնանկացաւ: Այդ ընկերութեան համար ձեւաւորեց եւ գծագրեց Tales and stories գիրքը Թոլսթոյի (1986) եւ Zero, գրութիւն մը Չարլզ Փրայէզի կողմէ (1987):
Բագրատունիներու Դրօշ
Բագրատունիներ
10-րդ դարու ընթացքին՝ աւատատիրական մասնատուածութեան դարաշրջանին, Հայաստանի մէջ առաջացան վասպուրականի, կարսի, տաշիր-ձորագէտի, Սիւնիքի թագաւորութիւնները, խաչեն-փառիսօսի, Տարոնի իշխանութիւնները, որոնք ենթակայ էին Բագրատունիներու կեդրոնական թագաւորութեան։
Աբրահամ Ալիքեան
Կենսագրութիւն
Ծագումով սփիւռքահայ բանաստեղծ։ Ծնած է Ալեքսանտրէթ։ Նախնական կրթութիւնը կը ստանայ տեղի Նուպարեան վարժարանին մէջ։
Երեւան էն՝ հեռաւոր Մոսկուա յօրինած իր գործին մէջ՝ «Նկարիչը» գեղօր մըն է, որ զարմանալի խտութեամբ կը նկարէ՝ արուեստագէտի ընդհանրական տիպարը (այս կամ այն իրական դէմքին հետ կարելի նմանութիւններէն անդին), թելադրելով անոր խոր անհատականութիւնը, անոր կապը աշխարհի ու յատկապէս բնութեան հետ, ապա՝ անոր ստեղծագործի աստուածային կոչումը։
Ուր կուտակուած վճիտ ու նոր Պաստառներն իր անշրջանակ, Որ պոկոտւում են ջուր ցանած Լաւաշների ճարճատիւնով Շրջանակել, տարել են տուն. Ահ, եթէ ո՛չ նշին այն պերճ, Գէթ նրանից ճերմակ ամպեր, Թէպէտ ո՛չ այս, բայց այս առտուն։
Սուր (քաղաք)
Պրոնզի եւ երկաթի դարեր
Հին աշխարհի դրամները կը պահուէին Սուրի մթերանոցներուն մէջ:
Խաչակրական ժամանակաշրջան
1111-ի առաջին պաշարման ձախողութենէն ետք, Խաչակիրներու առաջին խումբը կ'արշաւէ Սուրի վրայէն 7 Յուլիս 1124-ին ու կը դառնայ Երուսաղէմի թագաւորութեան կարեւորագոյն քաղաքներէն մէկը: Անիկա թագաւորական կալուած կը դառնայ, հակառակ անոր, որ Իտալիոյ վաճառական քաղաքներուն հետ առեւտուր կ'ընէր:
Ներկայի Լիբանան
Պաղեստինեան Ազատագրութեան Կազմակերպութեան կատարած յարձակումներէն եւ վրէժխնդրութիւններէն ետք, ինչպէս՝ Իսրայէլ ի դեսպան Արկովի մահափորձը, 1978-ի Հարաւային Լիբանան ի պատերազմով Իսրայէլ կը գրաւէ շրջանը, ինչ որ պատճառ կը դառնայ Սուրի ահաւոր աւերման: Սուր դարձեալ կը վնասուի Իսրայէլի եւ Պաղեստինեան Ազատագրութեան Կազմակերպութեան միջեւ տեղի ունեցած 1982-ի լիբանանեան պատերազմի ընթացքին: Քաղաքը կ'օգտագործուի իբրեւ Պաղեստինեան Ազատագրութեան Կազմակերպութեան զինուորական կայան եւ կը կործանուի իսրայէլական հրետանիով: 1982-ի պատերազմէն ետք, Սուր կը դառնայ իսրայէլական զօրակայան: 1982-ի վերջաւորութեան եւ Նոյեմբեր 1983-ին, իսրայէլցիներու ապաստանած շէնքեր կը կործանին ռմբակոծումով, ինչ որ պատճառ կը դառնայ բազմաթիւ կեանքի կորուստներու երկու կողմերէն. այս մէկը Իսրայէլի կողմէ կը ճանչցուի իբրեւ Սուրի առաջին եւ երկրորդ աղէտներ: 1983-ին Պէյրութի ԱՄՆ-ի զինուորներու եւ ֆրանսական ջոկատի զօրանոցներու ռմբակոծումէն 10 օր ետք, բեռնատար ինքնաշարժով մը անձնասպանական գործողութիւն մը տեղի կ'ունենայ: Իսրայէլ եւ ԱՄՆ կը մեղադրեն Իրան ն ու Հըզպալլա ն, բայց անոնք կը հերքեն այս գործողութիւններուն իրենց միջամտութիւնը:
1738 թուական
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1738
Մագնիսականութիւն
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Գիտութիւն
Ցնցղատապ
Հիմնական ախտապատճառներ
Բորբոքումին հետեւանքով ցնցուղներուն ներքին պատերը կը հաստնան, ցնցուղները կը նեղնան եւ արգելք կը հանդիսանան բնականոն շնչառութեան:
Յառաջացում
Մանրէական ցնցղատապը կը սկսի սուր երեւոյթով, որ կը տեւէ մօտաւորապէս երկու շաբաթ, ուր արդէն հիւանդը ապաքինած կ'ըլլայ եւ ձեռբազատուած բոլոր ախտանշաններէն : Քիչ պարագաներուն, երբ սուր ցնցղատապը կատարեալ ամբողջական ձեւով չի դարմանուիր եւ մասնաւորաբար ծխախոտ գործածողներուն մօտ, սուր ցնցղատապը կը վերածուի մնայուն (chronic) երեւոյթի՝ հազով, խուխով եւ կրծքավանդակի ցաւով, որոնք առաւելաբար զգալի կը դառնան գիշերուան ժամերուն եւ պառկած վիճակի մէջ։ Յաճախ հիւանդներ տարիներով կը տառապին մնայուն ցնցղատապէ: Սակայն երկարատեւ-մնայուն ցնցղատապի հիմնական պատճառը ծխախոտի գործածութիւնն է :
Ռէյչըլ ՄքԱտամս
Ռէյչըլ Անն ՄքԱտամս (Rachel Anne McAdams, ծնած է 17 Նոյեմբեր, 1978, Օնթարիօ) ան Քանատացի դերասանուհի մըն է: Ռէյչըլը աւարտած է դերասանութեան մասնագիտութիւնը Եորք համալսարանին մէջ, 2001 թուականին: Ան մասնակցած է Քանատական հեռատեսիլի ցուցադրութիւններուն եւ ֆիլմերուն մէջ, օրինակ՝ Perfect Pie (2002), My Name Is Tanino (2002) եւ Slings and Arrows: Ռէյչըլ ՄքԱտամսը առաջին անգամ հռչակաւոր կը դառնայ 2004 թուականին իր 2 գլխաւոր դերերով Mean Girls եւ The Notebook ֆիլմերուն մէջ:
Գրիգոր Ալիքսանեան
Ալիքսանեան ծնած է Արսլանմէկ 1833 թուականին, ուր ստացած է նախնական ուսում, յետոյ 1903-1905 Պարտիզակի Մխիթարեան վարժարանը, Արմաշի դպրոցը աւարտելէ ետք անցած է Պոլսոյ Կեդրոնականը ու մտած պետական համալսարանը իրաւաբանական ճիւղին հետեւելու։ Ընդհանուր պատերազմին 1914-1918 իբրեւ պահեստի սպայ ծառայած է բանակին եւ ծառայած է բանակին եւ հաստատուած է Սպանիա, ուր աւարտած է Մատրիտի ատամնաբուժական վարժարանի ընթացքը գործած է Աստուրիոյ մայրաքաղաքին Օվիէտոյի մէջ:
Ֆէյրուզ
1970, Միջազգային Համբաւ Եւ Լիբանանի Քաղաքացիական Պատերազմը
Ասի եւ Մանսուր կը սկսին յօրինել ուրիշ արուեստագէտներու, ինչպէս՝ Ռոնզային։ Լիբանանի Քաղաքացիական Պատերազմին (1975-1990), Ֆէյրուզ Լիբանանը չի լքեր եւ համերգներ չի տար բացի՝ «Փեթրա» ելոյթէն, զոր կը կատարէ արեւելեան եւ արեւմտեան Պէյրութի մէջ 1978-ին։
Թէյ
Կանաչ թէյ
Թեթեւ ըմպելիք նախընտրող տարածաշրջաններուն մէջ, ինչպէս Արեւմուտքն ու Հեռաւոր Արեւելքն են, կանանչ թէյը կ'եռացնեն շուրջ 80-85°C ջուրի մէջ։ Հիւսիսային Ափրիկէի եւ Կեդրոնական Ասիոյ երկիրներու մէջ կը նախընտրեն դառն թէյը, այդ պատճառով ալ աւելի տաք ջուր կ'օգտագործեն: Մարոքի մէջ կանաչ թէյը ջուրին մէջ կը ձգեն 15 վայրկեան:
Տ. Զարեհ Քհնյ. Շաքարեան
Կենսագրութիւն
Նախնական կրթութիւնը ստացած է Հալէպի Ազգ. Զաւարեան վարժարանէն, իսկ միջնակարգ եւ եկրորդական ուսումը՝ Ազգ. Քարէն Եփփէ Ճեմարանէն, ուրկէ շրջանաւարտ եղած է (1989)-ին:
Ան ընտրած է ազատ ասպարէզ եւ հետեւած է ոսկերչութեան: Արհեստը շուտով իւրացնելէ ետք, կ'ունենայ իր սեփական ոսկերչութեան խանութը, ուր տարիներ աշխատելէ ետք, տնտեսական վիճակը կը բարելաւէ եւ կը պատրաստուի ամուսնութեան:
Հայրենակցական պատկանելիութեան գիտակցութիւնը զինք մղած է օգտակար դառնալու Զէյթունցի հայրենակիցներուն, մաս կազմելով Զէյթունի Հայրենակցական Միութեան վարչութեան:
Մէկ շրջան՝ անդամ Թեմիս Կրօնական Ժողովին։ 2011-ին դարձեալ ընտրուեցաւ նոյն Ժողովի անդամ։ 2005-ին կր նշանակուի «Արեւիկ» թերաճներու դպրոցի խնամակալութեան ատենապետ։
Մեծ Պահքի Աւանդութիւններ Եւ Սովորութիւններ
Միջինքի աւանդութիւններ
Միջինքին սովորութիւն է նաեւ թխել «Թահինով Հաց», որ պատրաստուած կ’ըլլայ շիրիկէ (թահին), շաքարէ եւ փոշի կասիայէ:
Մեծապատիւ Մուրացկանները
Նշումներ
Ստորոգութիւն:Վէպեր Ստորոգութիւն:Հայ դասական գրականութիւն
Զէյթունի Դիմադրութիւն (1914)
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայոց պատմութիւն Ստորոգութիւն:1914
Գառնիկ Սարգիսեան (երգիչ)
Կենսագրութիւն
Սարգիսեանի ազատազրկումը տեւեց շատ կարճ։ Բանտէն ազատուելէ ետք Գառնիկ Սարգիսեանը վերսկսաւ իր երաժշտական գործունէութիւնը եւ դարձաւ յայտնի երգիչ հայկական սփիւռքի մէջ։ Ստորոգութիւն:Հալէպ ծնածներ
Արմաւիր
Նշանաւոր Սօսեաց անտառը այս քաղաքին մէջ եղած է։
Երուանդունի արքայատան Երուանդ Վերջին թագաւորին կարգադրութեամբ, որ, ըստ Խորենացիի, գահակալած է շուրջ 20 տարի (Ք.Ա 220-201), մայրաքաղաքը կը տեղափոխուի Երուանդաշատ:
Միսաք Գօչունեան
Կենսագրութիւն
1887-ին սկսած է կանոնաւորաբար թղթակցիլ «Նոր Գար»ի՝ Անուշաւան ծածկանունով: Նոյն ատեններուն էր որ «Արեւելք»ի մէջ գրած է «Անկլիգան եկեղեցին եւ Մկրտիչ Եպս.» յօդուածը շահեկան, յուզելով նոյն եկեղեցիին՝ Կիլիկիա հիմնուելուն պարավաները: Յետոյ ծայր տուած է Թէ ինչո՞ւներու շարքի մը (Ա.ը «թէ ինչո՞ւ չեմ ամուսնանար»), ուր ընկերային եւ ընտանեկան շատ մը հարցեր իրենց լուծումը կը գտնէին բարացուցակ զուարթախոհոճով մը որ զայնս ստորագրողին նկարագիրը կը յատկանշէ արդէն. (եթէ երբեք սակայն ստորագրութիւն կրէին անոնք. Զի շատ մը յօդուածներ անստորագիր պահելու մենամոլութիւնն ունի ցարդ): Այդ յօդուածները Նշան Պէրպէրեան խմբած էր իր Տարեցոյցներուն մէջ: Օր մը Մ. Մամուրեանի ուղղեալ անհատական նամակ մը խմբագրելուն, անկէ ստացած դրուատալից պատասխանէն քաջալերուած՝ Քասիմ սկսած է թղթակցիլ «Ա.Մամուլ»ի (իր գրած ծածկանունին կնքահայր ունենալով մեծանուն Իզմիրցին), պատկերելով Պոլսահայ ազգ. Կեանքը, որուն իբր լրացուցիչ՝ Շահնուր իր խայթհամեղ թղթակցութիւննարը կ՚երեւցունէր յաճախ: Աւելցունենք թէ ատոնց քննադատական ուղղութեան մօտեցող՝ Վաղինակ մը յաջորդեց, նոյն պարբերականին վերջին տարիներուն:
Տաթեւ Ա. Քհնյ. Միքայէլեան
Առ ի գնահատանք իր տարիներու բարւոք ծառայութեան, ան ստացած է Լանջախաչ կրելու իրաւունք 1992-ին, Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Գարեգին Բ. Կաթողիկոսէն։ 2003-ին, սեւ Ծաղկեայ փիլոն գործածելու իրաւունք Արամ Ա. Կաթողիկոսէն Մեծի Տանն Կիլիկիոյ։ Իսկ 2007-ին, նոյն Վեհափառեէն ստացած է Աւագութեան տիտղոս եւ պատիւ ։
Սամուէլ Սաֆարեան
Ստեղծագործական Գործունէութիւն
1951-1959-ներուն եղած է ՀԽՍՀ Գերագոյն Խորհուրդի պատգամաւոր :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1902 ծնունդներ Ստորոգութիւն:22 Յունիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:Շուշի ծնածներ Ստորոգութիւն:Հայ ճարտարապետներ Ստորոգութիւն:1969 մահեր Ստորոգութիւն:9 Յունուարի մահացածներ Ստորոգութիւն:Երեւան մահացածներ
Որսկան Խումբ
Սահմանի Փախումներ
Թորգոմ եւ իր հետ 10-12 ընկերներ ռուս կոզակներու կրակին տակ զոհ գացին որովհետեւ չէին ուզէր հաւատալ թէ ռուսն ալ մեղսակից էր թուրքին, իսկ մնացածը որոնք շարունակեցին կռիւը անգութօրէն կոտորուեցան վերջը երբ ռուս եւ թուրք զօրքերը միանալով կը յարձակին հայոց դիրքերուն վրայ։ Արշաւախումբէն մարտիկներ կային որոնք կռիւ մղելով կրցան փախչիլ եւ թուրք-ռուսական պաշարումէն փրկուիլ։ Ինկած Հայ ֆետայիներու դիակներն ալ պղծուեցան Պէքոֆի հրահանգով։
Հետեւանքներ
Քանի մը շաբաթ ետք, Համօ Ջամփոլատեան արձակելով երեք փամփուշտ կ՚ահաբեկէ Ռուս հրամանատար Պէքոֆ։ 1909-ին Ցարական Ռուսաստան աւելի խստօրէն կը սկսի հետապնդել ազգային յեղափոխական գործերուն եւ արեւելահայ ողջ մտաւորականութեան եւ քաղաքական գործիչներու բանտ նետելը։Այս ռուս եւ թուրք գործակցութիւնը կ՚ըլլայ նախադէպ հայոց ժամանակակից պատմութեան դէմ եւ կը սեպուի դաժան պատուհաս հակահայ դրսեւորման։
Պայքալ Լիճ
Պայքալ լիճի մէջ կը թափին 336 գետ եւ առու։ Անոնցմէ ամենամեծերն են Սելենկան, Վերին Անգարան, Պարկուզինը։ Այս լիճէն սկիզբ կ՛առնէ գետ մը՝ Անգարան։ Լիճն ու անոր շրջակայ տարածքները բուսական ու կենդանական աշխարհի հարստութեամբ կ՛առանձնանան: Տեղի բնակիչներն ու Ռուսաստանի մէջ ապրող ժողովուրդի մեծամասնութիւնը լիճը աւանդաբար Պայքալ ծով կ՛անուանեն :
Ջուրի հատկութիւնը
Պայքալի ջուրը արտակարգ մաքուր է։ Ջուրը քիչ հանքայնացուած է, թթուածինը շատ է, մանրադիտակները քիչ են, իսկ գործնական բաղադրութեան քանակը չնչին է: Հանքային աղերու քանակութիւնը Պայքալի ջուրերուն մէջ 96.7 մգ/լ է:
Անուան ստուգաբանութիւն
Լիճին տրուած ռուսական նախնական անուանումը Սուրբ ծով եղծա է (Святое море) :