cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վահրամ Րապունի
Վահրամ Րապունի, հայ քաղաքական միտքի Կիլիկեան դպրոցի նշանաւոր ներկայացուցիչ։ Ապրած եւ ստեղծագործած է 13-րդ դարին, ծննդեան եւ մահուան թուականները յայտնի չեն։ Ըլլալով բարձրակարգ մտաւորական՝ Վահրամ Րապունին պաշտօնավարած է Լեւոն Գ-ի(1270-1289) արքունիքին մէջ որպէս ատենադպիր եւ տնօրինած պետութեան դիվանագիտական հարաբերութիւնները, ստեղծած պետական փաստաթուղթեր ու գրագրութիւններ, ընդունած դեսպաններ։ Անոր գրիչին կը պատկանին բազմաթիւ իմաստասիրական ու կրօնա-աստուածաբանական աշխատութիւններ՝ Արիսդոդելի, Պորփիւրի, Դավիթ Անհաղթի, Գրիգոր Նիւսացի, Դիոնիսիոս Աերոպագացի երկերու մեկնութիւնները։ Հետաքրքրական է նաեւ Լեւոն Գ թագաւորի օծման առիթով անոր արտասանած ճառը, որուն մէջ կ'արտացոլուին Րապունի քաղաքագիտական միտքերն ու հայացքները։ Այս ճառին մէջ ան իր տեսակետն կ'արտայայտ է թագաւորական իշխանութեան առաջացման, անոր էութեան, պետութեան ամրապնդման ու զարգացման ուղիներու մասին։ Վահրամ Րապունի կարծիքով պետութեան ծագումը պայմանաւորուած է աստուածային կամքով ու մարդու բնութեամբ։ Պատասխանելով այն հարցին, թէ ինչէն յետոյ եւ ինչու առաջացած է թագաւորութիւնը, Րապունին կը գտնէ, որ Աստուած անմիջականօրէն չէ ստեղծած թագաւորութիւնը. մարդկանց ստեղծելով իր պատկերու նմանութեամբ՝ անոնց հաւասար իրաւունքներ տուած է իշխելու եւ կենդանի բնութեան վրայ, որ նահապետներէն ոմանք իրենց թագաւոր հռչակեցին՝ համազգայիններու վրայ իշխելու նպատակով։
Նիսի Ահաբեկչութիւն (2016)
Զոհեր
Հայաստանի արտաքին գործերու նախարարութիւնը հաստատած է մէկ հայու զոհուելու փաստը ։
Ճերարտ Կարիթ
Կեանք եւ գործունէութիւն
1952 թուականէն Լիւվէնի մէջ խմբագրած է «Մուսեոն» (ֆրանսերէն) բանասիրական հանդէսը։ Կարիթի եւ անոր գործընկերներու ջանքերով Պելճիքայի մէջ ստեղծուած է Հայագիտական Ուսումնասիրութիւններու ամպիոն, ուր Արեւելագիտական բաժնին մէջ կեդրոնացած է հայերէնի լեզուաբանութեան վրայ:
Գիտութիւնը Շուէտի Մէջ
Պատմութիւն
13-րդ դարու կէսերուն Շուէտի մէջ ի յայտ եկան եկեղեցական ժամանակագրութիւնները լատիներէն լեզուով, 14-րդ դարուն արդէն կը յայտնուին աւելի բովանդակալից հանգաւորուած ժամանակագրութիւններ հին շուէտերէն լեզուով («Էրիքի ժամանակագրութիւն», շուէտ.՝ «Erikskrönikan»)undefined: Շուէտի մէջ առաջին նշանաւոր պատմիչը կը համարուի Ուփսալայի համալսարանի աստուածաբանութեան փրոֆեսոր Էրիք Օլայը, որ ապրած է 15-րդ դարունundefined: 16-րդ դարու երկրորդ երրորդին իրենց պատմական գործերը կը ստեղծեն շուէտ հումանիստ պատմաբաններ, լիւթերական Ռեֆորմացիայի գործիչներ Օլաուս Փեդրին, արքեպիսկոպոս եղբայրներ սուր կաթոլիկներ Եոհան եւ Օլաֆ Մակնուսներըundefined: 1667-ին հիմնադրուեցաւ Հնութիւններու Ուսումնարանը, որ 1837-ին վերածուեցաւ Սթոքհոլմի պատմութեան թանգարանի: 1710-ին Շուէտի մէջ կազմաւորուեցաւ առաջին պատմական ուսումնական ընկերութիւնը Ուփսալայի մէջ։ Շուէտական մեծ տէրութեան ժամանակաշրջանին ստեղծուեցաւ Շուէտի պետական արխիւը եւ հաստատուեցաւ պետական պատմագրի պաշտօնը, որ գոյութիւն ունեցաւ մինչեւ 1834: 17-րդ դարուն այդ պաշտօնը կը զբաղեցնէր գերմանացի Ս. Փուֆենտորֆը, որ կը նկատուի շուէտ թագաւորներու գովաբանական պատմութեան հեղինակը: 17-րդ դարու վերջը Եու. Շեֆֆերիուսի կողմէ սկսան կատարուիլ սկանտինաւեան հնութիւններու մասին տարբեր ուսումնասիրութիւններ. հրատարակուեցան պատմական աղբիւրներ:
Գիտական հաստատութիւններ
Համալսարաններուն, գիտահետազօտական ուսումնարաններուն եւ կեդրոններուն մէջ կ՛իրականացուին հիմնարար ուսումնասիրութիւններ: Կիրառական գիտահետազօտական եւ փորձա-մեկնարկային աշխատանքները կ՛իրականացուին առաջատար արդիւնաբերական ընկերութիւններու եւ նախարարութիւններու ենթակայութեան տակ գործող ԳՀԻ-ները եւ մեկնարար բիւրոները: Անոնցմէ են Աթոմային բնագիտութեան հետազօտական ուսումնարանը, Օդանաւային արուեստագիտական ԳՀԻ-ն եւ այլ գիտահետազօտական կազմակերպութիւններ: Բարձրագոյն ուսումնական հաստատութիւններէն աւելի մեծ ներուժ ունին Ուփսալայի, Լունիի, Սթոքհոլմի համալսարանները եւ Կէօթեպորկի Չալմերսի արուեստագիտական համալսարանը: Սթոքհոլմի մէջ գտնուող Քարոլինայի բժշկա-վիրաբուժական ուսումնարանը գիտահետազօտական աշխատանքներ կ՛իրականացնէ բժշկութեան եւ բնախօսութեան բնագաւառին մէջ եւ կը շնորհէ համապատասխան Նոպէլեան մրցանակներ: Ամէն տարի գիտահետազօտական աշխատանքներուն վրայ կը ծախսուի ազգային համախառն եկամուտի շուրջ 1,5 %-ը, 1975-ի դրութեամբ այդ բնագաւառին մէջ զբաղուած էին 26 հազար մարդ: Գիտահետազօտական եւ փորձա- մեկնարկային աշխատանքներուն վրայ կատարուող ընդհանուր ծախսերը կը կազմեն 4,2 միլիառ շուէտական քրօն: Այս միջոցներուն շուրջ մէկ երրորդը կը յատկացնեն սեփական արդիւնաբերական միաւորումները եւ հիմնադրամները, ինչպիսին են Վալլենպերկներու, Վեննէր-Կրենի եւ այլ հիմնադրամները: Պետական ելեւմտացոյցէն յատկացուած միջոցները կ՛օգտագործուին հիմնարար հետազօտութիւններու, ինչպէս նաեւ ռազմական, կենսուժի եւ բնապահպանութեան բնագաւառին մէջ ԳՀՓԿԱ-ներու կազմակերպման համար: Արդիւնաբերութեան բնագաւառին մէջ հետազօտական աշխատանքներուն վրայ կը ծախսուի շուրջ 2,7 միլիառ շուէտական քրօն, որ կը կազմէ Շուէտի մէջ գիտահետազօտական գործունէութեան համար յատկացուող միջոցներու մէկ երրորդը:
Յարութիւն Ամիրա Պէզճեան
Յովհաննէս Տիւզեան ամիրային միջնորդութեամբ 1807-էն կ'աշխատի թուրք, արքունի դրամահատարանին մէջ՝ իբրեւ հսկիչ։ Սուլթան Մահմուտ Ժա.-ի անձնական սեղանաւորն ու խորհրդականը կը դառնայ։ Կարեւոր դեր կը խաղայ Թուրքիոյ պետական կեանքին մէջ եւ Կ․Պոլսոյ հայկական համայնքին մէջ (այդ օրերու հայ պատմագրութեան ներկայացուցիչները Պէզճեանի գործունէութեան շրջանը անուանած են «Պէզճեանի դար»)։ Պէզճեան ջանացած է միաւորել Կ.Պոլսոյ առաքելական եւ կաթոլիկ համայնքները, վերացնել անոնց միջեւ տասնամեակներ շարունակուող դաւանաբանական վէճերն ու ընդհարումները։ Այդ պատճառով իր դէմ յարուցած է եւ՝ էջմիածին ի, եւ՝ Վատիկան ի թշնամանքը։ 1820-ին Կ․ Պոլսոյ մէջ Ֆրանսա յի դեսպանի պահանջով աքսորուած է, սակայն 1821-ին ներման արժանացած է եւ նշանակուած Թուրքիոյ դրամահատարանի կառավարիչ, մեծապէս նպաստած երկրի նիւթական-հարկային ձեւի կարգաւորման։ Պէզճեան զգալի դեր խաղացած է նաեւ ենիչերիներու զօրաբանակը վերացնելու (1826) գործին մէջ։ Սուլթանին միջամտութեամբ վերահաստատած է հայոց եկեղեցւոյ իրաւունքները Երուսաղէմի մէջ, կանխած յոյն եւ լատին հոգեւորականութեան ոտնձգութիւնները։ Պէզճեանի ձեռներեցութեամբ ու նիւթական միջոցներով կառուցուած են Կ․ Պոլսոյ Հայոց պատրիարքարանի նոր շէնքը (1823), Մայր եկեղեցին (1829), Ս․ Փրկիչ Ազգային հիւանդանոցը (1833), բացուած Բերայի օրիորդաց վարժարանը (1826), Գում Գաբուի մայր դպրոցը (1828), Ս․ Առաքելոց ազգային (1830), Պօղոսեան տղայոց (1832), Վարվառեան օրիորդաց (1832), Թոփ Գաբուի Պէզճեան (1832) եւ չորսդասեայ երկսեռ էյուպեան (1832) վարժարանները, հրատարակուած է Գէոորգ դպիր Պալաթեցի Տէր-Հովհաննիսեանի «Բառարան պարսկերէն ըստ կարգի հայկական այբուբենից» աշխատութիւնը։ Մասամբ հոգացած է Հայկազեան բառարանի հրատարակութեան ծախսերը։
Անդրանիկ Օզանեան
Երկրորդ ամուսնութիւնը
Անդրանիկ երկրորդ անգամ ամուսնացած է 1921-ին Փարիզի մէջ, Նուարդ Քիւրքճեանի հետ: Անոնց «քաւորը» եղած է Պօղոս Նուպար Փաշան: Երկրորդ կնոջմէ Անդրանիկ զաւակներ չէ ունեցած:
Հայ երաժշտական մշակոյթը ԺԹ. դարուն
Արեւելահայ երաժշտական մշակոյթը ԺԹ. դարուն
Ըստ 1828-ի վիճակագրական տուեալներուն՝ Հայաստանի մէջ երաժիշտներուն ընդհանուր թիւը 96 էր, իսկ Երեւանի մէջ կար միայն 12 երաժիշտ: Այդ երաժիշտները զուռնա եւ տուտուկ նուագողներ կամ շրջիկ աշուղներ էին, որոնք սիրուած էին ժողովուրդին կողմէ եւ մեծ ազդեցութիւն ունէին անոր վրայ:
ԺԹ. Դարու Նուագարանները Արեւելահայաստանի մէջ
ԺԹ. դարու կէսէն Հայաստան մուտք կը գործեն նաեւ եւրոպական նուագարանները՝ դաշնամուրը (դաշնակը), ջութակը, կիթառը, եւ այլն իսկ կաթողիկէ եկեղեցւոյ մէջ իր հաստատուն տեղը կը գրաւէ երգեհոնը:
Հայ հոգեւոր երաժշտութիւնը ԺԹ. դարուն
Շնորհիւ Լիմոնճեանի համակարգին, մեծ քանակութեամբ հոգեւոր եւ ժողովրդային երգեր եւ եղանակներ կը փրկուին կորուստէ եւ այլափոխումներէ: Սակայն այս համակարգին հնարաւորութիւնները բաւական սահմանափակ էին, որովհետեւ անիկա ստեղծուած էր միաձայն երաժշտութեան համար եւ կը կիրարկուէր մեծ մասամբ երգային երաժշտութեան պարագային:
ԺԹ. դարու երկրորդ կիսուն կատարուած իրագործումները
Սինանեաններու ընտանիքը տուած է տարբեր սերունդներու տաղանդաւոր երաժիշտներ, որոնք կատարողական բարձր մակարդակ ունենալով, մեծ յաջողութեամբ ելոյթներ ունեցած են Թուրքիոյ եւ այլ երկիրներու մէջ:
Վահրամ Թաթիկեան
Կեանք եւ գործունէութիւն
1974 թուականէն աշխատած է Հայաստանի հանրապետութեան գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի (ՀՀ ԳԱԱ) արուեստի հիմնարկին մէջ:
8 Դեկտեմբեր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Դեկտեմբեր
Ժան Պիւրիտան
Կենսագրութիւն
Իրապաշտներու կողմէ հալածուելէն յետոյ ան կը մեկնի Գերմանիա, ուր դպրոց կը հիմնէ եւ կը դասաւանդէ Վիեննայի մէջ: Որպէս անուանապաշտ Պիւրիտանը չէր կրնար ընդունիլ մարդկային ազատութեան գոյութիւնը եւ երկար քննարկեր է ազատ իրաւադատելու կամ վճռելու հարցը Արիսթոթելի (ethics) «բարոյագիտութիւն»ը իր մեկնաբանութիւններուն մէջ:
Յավհաննէս Փաշա Գույումճեան
Կենսագրութիւն
Նախնական ուսումը աւարտելէ ետք, Փարիզէն կը վերադառնայ Պոլիս, ուր ժամանակ մը կը զբաղի թրքերէնը տիրապետելու աշխատանքին։
Վախճան
Փաշան պաշտօնէն հեռացուելէն ետք, երկու ամիս եւս կը մնայ լիբանան՝ կնոջ անակնկալ անհանգստութեան պատճառով.յետոյ ծպտեալ, Ատանայի ճամբով կ'ուղղուի Պոլիս, ուրկէ անմիջապէս կ'անցնի Հռոմ։ Զինադադարէն ետք, ինչպէս բոլոր թրքահայերը՝ զրկուած իր կալուածներէն, համեստ ու մեկուսացած կեանք մը ապրեցաւ Հռոմի մէջ, ուր մեռաւ 11 Օգոստոս 1933-ին։
Միքայէլ Տէր-Պօղոսեան
Գի­տա­կան հե­ղի­նա­կա­ւոր հան­դէս­նե­ր եւ հրա­տա­րա­կու­թիւն­նե­ր
Եր­կա­րա­մեայ իր գոր­ծու­նէու­թեան ըն­թաց­քին ­Միքայէլ Տէր-Պօղոսեան մաս կազ­մեց նաեւ հա­մաշ­խար­հա­յին հռչակ վա­յե­լող գի­տա­կան հե­ղի­նա­կա­ւոր հան­դէս­նե­րու խմբագ­րա­կան մար­մին­նե­րուն, ինչ­պի­սին են American Journal of Roentgenology, Journal of Nuclear Medicine եւ Journal de Biophysique et Medecine Nucleaire ա­կա­դե­մա­կան հրա­տա­րա­կու­թիւն­նե­րուն։
Էտման Այվազեան
Կենսագրութիւն
Էտման Այվազեանը, սկսած 1948 թուականէն, աւելի քան 70 տարի ստեղծագործած է եւ իր նկարները ցուցադրեր բազմաթիւ հաւաքական եւ անհատական ցուցահանդէսներուն, Իրան, Անգլիա, Միացեալ Նահանգներ, Հայաստան եւ այլուր։
Սէուտական Արապիա թագաւորներու եւ իշխաններու նկարներ
Սէուտական Արապիա թագաւորական ընտանիքի պատուէրով՝ 1985-ին, Էտման Այվազեանը նկարած է Սէուտական թագաւորներու եւ իշխաններու նկարները, ինչպէս նաեւ՝ «Կեանքը Սէուտական Արապիոյ մէջ 1930-ական թուականներուն» նկարաշարքը։ Դարձեալ թագաւորական ընտանիքի պատուէրով՝ 2001-ին, ան նկարած է Իշխան Ապտուլա Պին Ապտուլ Ազիզ Էլ ՍԷուտ իշխանի դիմանակարը։
Յակոբ Սանտալճեան
Կենսագրութիւն
Մահացած է 1917 թուականի Օգոստոս 27-ին, ժանտախտէ՝ մօտ 50 տարեկան հասակին։
Մսաշոթ
Լահմաճունը Խորհրդային Հայաստան մուտք գործած է 1960-ին հայրենադարձութեամբ՝ Սուրիոյ Հալէպ քաղաքէն։
Տիգրան Թահթա
Կենսագրութիւն
Ան նաեւ կարճ լրագրական փորձառութիւն մը ունեցած է Թագաւորական Ռազմաօդային Ուժերու (RAF) շարքերէն ներս՝ 1950-1952 թուականներուն, աշխատակցելով իբրեւ թղթակից: Տիգրան Թահթա 1954-ին վերադարձած է Ռոսալի դպրոց, ուր դասաւանդած է անգլերէն եւ պատմութիւն, սակայն վերջնականապէս նուիրուած է ուսողութեան: 1955-ին ուսողութիւն դասաւանդելու նպատակով ան տեղափոխուած է Սենթ Ալպենսի դպրոցը, ուր իր աշակերտներուն մէջ եղած է նաեւ Սթիւըն Հաուքինկ։ Ատկէ վեց տարի ետք միայն Տիգրան Թահթա դասախօսի կարգավիճակ ստացած է Սենթ Ղուկաս Քոէլճին մէջ։ 1974-ին աշխատած է նաեւ Էքսետէրի համալսարանը։
Տիգրան Թահթա մահացած է 2 Դեկտեմբեր 2006-ին։
Արսէն Կիտուր
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ Ստորոգութիւն:Էջմիածնի Գեւորգեան ճեմարանի սաներ
Մարոք
Արտաքին Եւ Ներքին Կեանք
Մինչեւ Նոյեմբեր 1961 ֆրանսական զօրքերը ամբողջութեամբ դուրս կը բերուին, կը վերացուին ֆրանսական եւ ամերիկեան ռազմական յենակայանները։ Մուհամմէտ Ե.-ի կառավարութիւնը կը վարէ չեզոք քաղաքականութիւն մը, աջակցելով Ալժիրի ազատագրական շարժման։ Մուհամմատ Ե.-ի մահէն (1961) ետք գահ կը բարձրանայ որդին՝ Հասան Բ.։ 1962-ին կ'ընդունուի Մարոքի առաջին սահմանադրութիւնը, Մայիս 1963-ին կը կայանան առաջին Խորհրդարանական ընտրութիւնները։ 1960-ական թուականներուն ժողովրդական զանգուածներու դրութեան վատթարացումը կը սրէ ընկերվարական հակասութիւնները, տեղի կ'ունենան գործաթուլներ, յաճախակի կը փոխուի կառավարութիւնը։ 1970-ական թուականներուն կառավարութիւնը կը ձեռնարկէ երկրի ներքին դրութիւնը կայունացնելու շարք մը միջոցառումներ։ Մարտ 1972-ին կ'ընդունուի նոր սահմանադրութիւն մը, որ կ'ընդլայնէ խորհրդարանի եւ կառավարութեան իրաւունքները։ 1975-ին Մատրիտի մէջ կը կնքուի սպանա-Մարոք-մորիթանական համաձայնագիր մը՝ Արեւմտեան Սահարան Մարոքին եւ Մորիթանիոյ յանձնելու վերաբերեալ, որուն հիման վրայ Մարոքի եւ Մորիթանիոյ զօրքերը կը մտնեն Արեւմտեան Սահարա։ Անոնց դէմ մարտական գործողութիւններ կը ծաւալեն Արեւմտեան Սահարայի ազատագրական ճակատի ուժերը։ Ալժիր կը ճանչնայ 1976-ին հռչակուած Սահարայի արաբական ժողովրդավարական հանրապետութիւնը, որու պատճառով Մարոք կը խզէ դիւանագիտական յարաբերութիւնները Ալժիրի հետ։ Փետրուար 1977-ին Մարոք կը դադրեցնէ իր գործունէութիւնը Ափրիկեան միասնութեան կազմակերպութեան մէջ։
Գերմանիայի ազգային գրադարան
Գերմանիայի ազգային գրադարանը կ'ապահովէ համատեղ արտաքին յարաբերութիուններ ազգային եւ միջազգային մակարդակով։ Այն Գերմանիայի մէջ կը հանդիսանայ մատենագիտական կանոններու եւ չափանիշերու ստեղծման եւ պահպանման առաջատար գործընկեր եւ զգալի դեր ունի միջազգային գրադարանային չափանիշերու մշակման գործին մէջ։ Հրատարակիչներու հետ համագործակցութիւնը կը կարգաւորէ օրէնքով, «Գերմանական լայփցիկեան գրադարանի մասին օրէնքով»՝ 1935 թուականէն (Deutsche Bücherei Leipzig, 1969 թուականէն՝ «Գերմանական ֆրանքֆուրթեան գրադարանային օրէնքով» (Deutsche Bibliothek Frankfurt:
Արշակ Չօպանեան
Կենսագրական Գիծեր
Պահ մը ուսուցչութեամբ եւ հրապարակագրութեամբ զբաղելէ ետք, շուտով (1893) կը մեկնի Փարիզ, ուր կը ծանօթանայ ֆրանսացի գրական դէմքերու։
Երկար ընդհատումէ ետք, «Անահիտ» երկրորդ շրջան մը կ'ունենայ 1929-1940-ին եւ վերջին շրջան մը՝ 1946-1949-ին։
Սիւնիքի Ազատագրական Պայքար (1722-1730)
Անգեղակոթի ժողով
Հայաստան վերադառնալէ ետք, Սիւնիքի Անգեղակոթ գիւղին մէջ Իսրայէլ Օրին Մելիք Սաֆրազի գաղտնի խորհրդակցութեան կը հրաւիրէ։ Այս խորհրդակցութեան կը մասնակցին Սիւնիքի 11 իշխան-մելիքներ։ Ժողովը, ի տարբերութիւն նախորդ ազատագրական ժողովներէն (Էջմիածին՝ 1441 եւ 1547, Սեբաստիա՝ 1562, Էջմիածին՝ 1677) աշխարհիկ բնոյթ կ'ը ստանայ։ Մելիքները իրենց կնիքներով եւ ստորագրութիւններով հաստատուած նամակներ կը յանձնեն Իսրայէլ Օրիին, կ'որոշեն լիազօրել անոր՝ եւրոպական երկիրներու բանակցութիւնները շարունակելու համար, ինչպէս օրինակ՝ Ռուսական կայսրութեան հետ։ Մինաս վարդապետ Տիգրանեան պէտք էր որ Օրիի հետ Եւրոպա ճամբորդէր: Գերմանիոյ կայսրը, ընտիր իշխան, Պֆալցի գահակալ Յովհան Ուիլհելմին շրկուած նամակին մէջ հայ մելիքներուն ու զինուորականներուն կը յայտնէր, որ իրենք պատրաստ են զինուած ապստամբութիւն բարձրացնելու՝ գերմանացիներու փոքրաթիւ օգնական զօրքի առկայութեան պարագային, ապա Յովհան Ուիլհելմին թագադրել որպէս հայոց թագաւոր։ Յովհան Ուիլհելմին ներկայացուած ծրագիրին մէջ նշուած էր Հայաստանէն ազատագրութեան ծրագիրի ընթացքը։ Ազատագրական շարժման մէջ կը նախատեսուէր ընդգրկել նաեւ օսմանեան լուծի տակ գտնուող Արեւմտեան Հայաստանը։ Իշխանը կը համաձայնի Իսրայէլ Օրիի ծրագիրին եւ կ'առաջարկէ իր երկու դաշնակիցներու մօտ երթալ՝ Տոսկանայի եւ Աւստրիոյ դուքսերուն եւ անոնց համաձայնութիւնը ստանալու համար։ Փլորենտիայի դուքսը կը խոստանայ զօրք տրամադրել, բայց Վիեննայի արքունիքը կը հրաժարի. 1699–ին Լէոբոլտ VI Մուսթաֆա II սուլթանի հետ հաշտութեան պայմանագիր կնքած էր :
Ասատուր Կիւզելեան
Ասատուր Կիւզելեան (ծնած է 14 Մայիս 1932-ին, Ալեքսանտրեթի նահանգի Սովուգ Օլուգ հայկական գիւղը): Գրող, բանաստեղծ, հայագէտ, խմբագիր, հրապարակախօս եւ Հայ Դատի եռանդուն նուիրեալ: Ան հայ ազգային իրականութեան մէջ հանրածանօթ դէմք մըն է կրթական, հրապարակագրական, եկեղեցական եւ հասարակական մարզերու մէջ իր տարած աշխատանքով:
Շքանանշաններ
Առ ի գնահատանք հայ ժողովուրդին, հայ դպրոցին, հայ մշակոյթին, հայ գրականութեան եւ եկեղեցւոյ մատուցած ծառայութեան, Վազգէն Ա. Ամենայն Հայոց կաթողիկոսը 1982-ին Ասատուր Կիւզելեանը պարգեւատրած է «Սուրբ Ներսէս Շնորհալի» շքանշանով։ Աւելի ուշ,
Ռաֆայէլ Իսրայէլեան
Կենսագրութիւն
1950 թուականին պարգեւատրուած է Հայկական ԽՍՀ Գերագոյն խորհուրդի պատուոյ գիրով։
Վիգէն Դարբինեան
Վիգէն Դարբինեան «Վերադարձ» խտասալիկը
Վիգէն Դարբինեանի «Վերադարձ» խտասալիկը պատգամ է եւ կոչ` սիրելու հարազատը, կառչելու հայկականին եւ պահպանելու իսկականը: Վիգէն Դարբինեանի երգերուն պարունակած գաղափարներն ու ապրումները եւս ներշնչող են, պատգամ փոխանցող:
Ելոյթները
4 Յունիս 2017-ին, երեկոյեան ժամը 8:30-ին, Վիգէն Դարբինեան ժամադրուած էր Այնճարի հայութեան հետ, որ համախմբուած էր «Հետուիկ» սրահին մէջ` կազմակերպութեամբ Համազգայինի «Պարոյր Սեւակ» մասնաճիւղին, հովանաւորութեամբ ճաշարան «Արեւ»-ի տնօրէնութեան:
Բարսեղ Կանաչեան
Պոլիս, Փարիզ, Եգիպտոս եւ Լիբանան գործունէութիւնը
Պոլսոյ մէջ կը հանդիպի Կոմիտաս վարդապետին եւ ներկայ կ'ըլլայ անոր համերգին։ Մեծապէս ազդուած, խումբին կ'անդամակցի իբրեւ «պաս»: 300 հոգինոց խումբէն Կոմիտաս վարդապետ 16-18 հոգի կ'ընտրէ իբրեւ սան, որոնց թիւը հետզհետէ կ'իջնէ 5-ի։ Անոնցմէ մէկն էր Կանաչեան։ Ա. Համաշխարհային պատերազմին կը զինուորագրուի եւ 1914-1918-ին, իբրեւ թրքական բանակի զինուոր, կը գտնուի Հալէպ: Հրաշքով կը յաջողի հետաքրքրութիւն ստեղծել բարձրաստիճան թուրք զինուորականներու մօտ իր սիրելի նուագարանով: Կանաչեան իր ջութակով զանոնք կը դիւթէ հայկական եւ քրտական պարեղանակներով (այս վերջինները ան սորված էր Ճապաղջուրի մէջ քիւրտ երգիչէ մը): Այսպէս, ան կը խուսափի Ցեղասպանութեան արհաւիրքէն, մինչեւ որ կ'աքսորուի Տիգրանակերտ, ուր ծանր կերպով կը հիւանդանայ։ Կը ղրկուի Հալէպ, ուր գտնուած միջոցին զինադադար կը կնքուի։ Եղեռնէն վերապրած այլ մտաւորականներու հետ, Կանաչեան Հալէպի մէջ երիտասարդութիւնը իր շուրջը հաւաքելով համերգներ կը կազմակերպէ, գաղթականներուն ի նպաստ, մեծ խանդավառութիւն ստեղծելով հայ թէ օտար հասարակութեան մէջ։ Այդ շրջանին կը յօրինէ Կամաւորական քայլերգի («Յառաջ, նահատակ»ը) երաժշտութիւնը Գէորգ Կառվարենցի հետ։ Կ'անցնի Կիլիկիա, ուր համերգներ կու տայ, ապա կը մեկնի Պոլիս։ Կոմիտասի սաները Պոլսոյ մէջ կը կազմեն «Կոմիտաս Սանուց Միութիւն»ը կամ «Կոմիտասեան հինգ սաներ» խմբակցութիւնը: Իրենց ուսուցիչին գործը յաւերժացնելու նպատակով համերգներ կը ներկայացնեն, «Կոմիտաս Ֆոնտ» մը կը կազմեն եւ Կոմիտասի երգերը կը հրատարակեն՝ «Հայ Գուսան Երգեր»ը երեք երգարաններու մէջ։ Անոնք երգչախումբեր կը կազմեն եւ նոր սերունդի դաստիարակութեան գործով կը զբաղին: Այս շրջանին Կանաչեան կը գրէ իր գլուխ գործոցներէն մէկը՝ «Օրօր»ը, մեներգի եւ խմբերգի համար:
Կանաչեան երկար տարիներ մանկավարժ, երգի ուսուցիչ ու խմբավար եղած է Համազգայինի «Նշան Փալանճեան» Ճեմարանի մէջ։ Ան իր ամբողջ կեանքն ու գործունէութիւնը նուիրած է հայ երաժշտութեան, տարածելով կոմիտասեան սկզբունքները, իր արժանաւոր տեղը գտնելով երաժշտութեան գանձարանէն ներս: Ստեղծագործած է խմբերգներ ու մեներգեր: Կատարած է նաեւ ժողովրդական եւ հայրենասիրական երգերու մշակումներ, յօրինած է մանկական երգեր ու դաշնամուրային գործեր:
Կանաչեանի գործերը
Գրած է «Վարդերի հետ» ինչպէս նաեւ մեղեդիներ, խմբերգներ եւ նուագախմբային հատուածներ, որոնց թիւը կը հասնի 25-ի: Ունի մանկական երգերու շարք մըն ալ, որոնցմէ 20-ի չափ հրատարակուած են առանձին գրքոյկով: Ան արաբական ժողովրդական երգեր ալ դաշնաւորած է առաջին անգամ ըլլալով: «Աբեղան» օփերան կը համարուի անոր գլխաւոր ստեղծագործութիւններէն մին, Մատթէոս Զարիֆեան ի «Խենթը» բանաստեղծութենէն ներշնչուած մեներգը, Մեներգերուն ամէնէն նշանաւորը կը համարուի «Օրօր»ը, որուն մեղեդին սրտառուչ յօրինումը երգչախումբի ընկերակցութեամբ քաղցրօրէն հիւսուած շեշտ մը ունի: Մեներգերէն են նաեւ՝ «Ծով Աչեր», «Պճինկօ», «Ցայգերգ», «Ալվարդի երազը» եւ «Ծիծեռնակ»: Առաջին խմբերգներէն են՝ «Տալիլօ», «Հոյ Նար», «Վարդերի հետ», «Մարալօ», «Հելէ-Հելէ», «Շուշօ», «Գորանի», եւ «Նեննիր Նայ» խմբերգները: Իսկ երկրորդներէն՝ «Լուսնակն ելաւ»,«Խնճոյք», «Ռազմերգ», «Կամաւորներու Քայլերգ», «Սօսին», «Հոփ Կիւլիզար», «Հայրենի Կարօտ», «Գարուն Եկաւ», «Կամերգ» եւ վերջապէս «Նանօր» վիպական - ողբերգական բնոյթի խմբերգային պատկերը, որ կը նկարագրէ դէպի Ս. Կարապետ ուխտագնացութիւնը :
Մարսելօ
Ռէալ Մատրիտ
Արդիւնքին, պատանի պաշտպանը արժանացած է Ռէալի ներկայացուցիչներու ուշադրութիւնը, իսկ արդէն 2007 թուական ին «Ռէալ Մատրիտ» ակումբի հետ մինչեւ 2013 թուական ը կնքած է պայմանագիր։ Գործարքը կազմած է 7 միլիոն եւրօ։ Մարսելօ՝ իր հասակակիցներու շնորհիւ շուտ յարմարեցաւ ակումբին Մատրիտի մէջ։ Մեծ դեր խաղցած է Ռոպերթօ Քարլոսը, որ Մարսելոյի հետ կիսեց իր փորձը։ 2006/2007 թուականներուն Մարսելօն խաղցած է 6 խաղ եւ արժանացած է Սպանիոյ ախոյեան կոչմանը։ Պերնտ Շուստերի օրով Մարսելն յաջողուած էր հաստատուիլ ակումբի մեկնարկային կազմին մէջ։
2008 թուականի Ողիմպիական խաղեր
2008 թուական ին Մարսելօն հաւաքականէն ստացաւ հրաւէր 2008 թուականի Ողիմպիական խաղեր ու մասնակցութեան համար, որ տեղի կ'ունենար Պէյճինկ ի մէջ։ Պրազիլի ճանապարհը սկսաւ Գ. խումբին մէջ։ Պրազիլցիներու հետ ինկան նաեւ Չինաստան ը, Պելճիքա ն եւ Նոր Զելանտ ը: Պրազիլը անցաւ յաջորդ փուլ առանց գնդակ կորսնցնելու։ Քառորդ եզրափակիչին մէջ Մարսելօն հարուածեց իր առաջին կօլը Ողիմպիական խաղերուն մէջ։ Կիսաեզրափակչին պարտուելով Արժանդինցի հաւաքականին 3-0 հաշուով, Պրազիլի հաւաքականը դարձաւ անագապղինձէ մրցանակակիր :
Եկեղեցական զգեստ
Շապիկը
Այն սրբութեան եւ անարատութեան խորհրդանշանն է, կը կրեն դպիրները, եւ կիսասարկաւագները, եւ սարկավագները։ Այն մինչեւ կոշիկները հասնող yv խաչանիշ ուսանոցով զգեստ է։
Բազպաններ
Զոյգ կարճ թեւնոցներ են, որոնք կը կոճկուին պատարագիչ եկեղեցականի դաստակներու վրայ։ Բազպանները զգեստի առանձին մասեր ըլլալով հանդերձ՝ կը կարուին զգեստի կերպասէն (այսինքն՝ այն կտորէն, որմէ կը կարուին փորուրարը, շուրջառը, գոտին)։ Բազպաններու հիմնական նպատակը պատարագչի շապիկի թեւերու ծայրերը հաւաքելն է։
Ձեռքի խաչ
Սովորական խաչ է, որ, սակայն, ներքեւի կողմէն քիչ մը երկար բռնակ ունի։ Քահանայական աստիճան ունեցողներն կ'օգտագործեն Աստվածապաշտական արարողութիւններու, ծիսակատարութիւններու եւ եկեղեցական հանդիսութիւններու ժամանակ։
Արեւմուտք
Ստորոգութիւն:Աշխարհագրութիւն
Թահին (քունջութի մածուկ)
Թահին (քունջութի մածուկ), Թահին ը քունջութի (շուշմայ) մածուկն է, որ հիմնականօրէն կը գործածուի այլ մածուկներու պատրաստութեան մէջ եւ իր սննդարար յատկութեամբ անհրաժեշտ կը նկատուի հայկական եւ միջին արեւելեան խոհանոցին մէջ:Թահինը կ'օգտագործուի համմոս, մութապպալ, բաբաղանուճ և այլ արեւելեան ճաշատեսակներու բաղադրատոմսերուն մէջ:
Յատկութիւններ
Թահինը շատ օգտակար սննդանիւթ է: Ան հարուստ է A, E, C կենսանիւթերով, որոնք կ'ապահովեն մորթին գեղեցկութիւնը: Ունի նաեւ առողջապահական յատկութիւններ. մասնաւորապէս կոկորդային ու շնջափողային հիւանդութիւններու պարագային կը թեթեւցնէ հազին սրութիւնը:
Գետնամուշկ
Միջավայր
Կը գտնուի միայն Իջեւանի ծաղկաբուծական շրջանին մէջ (Մրղուզի լեռնաշղթայ): Հայաստանէն բացի կը գտնուի նաեւ Արեւելեան Ասիոյ, Ճափոնի, Եւրոպայի եւ Հիւսիսային Ամերիկայի, Ալթայի երկրամասին եւ այլ երկրամասերու մէջ։ Ռուսաստան ի մէջ տարածուած է Նոր Երկիրէն մինչեւ Կովկաս ներառեալ։ Կ'աճի ծովու մակարդակէն 1000-2300 մ. բարձրութիւններու վրայ, անտառներուն մէջ, խոնաւ ժայռերու վրայ:
Վահան Գույումճեան
Կենսագրութիւն
1911-ին հրաժարարելով կը մեկնի ծննդավայր՝ ուր տարի մը տնօրէն կ’ըլլայ նորահաստատ Նարեկեան վարժարանի: 1912-ի ամրան Պոլիս հասնելուն՝ կ’ընտրուի հայերէնի ուսուցիչ Ատափազարի Կեդրոնականին եւ հոն կը մնայ մինչեւ 1915-ի տեղահանութիւնը, ձերբակալեալ մտաւորականներու խումբին խառնուելով՝ հազիւ շունչ կ’առնէ Գոնիա՝ ուր պահ մը ծուարած կ’ապրի. հոնկէ փախչելով Պէլէմէտիք՝ երկաթուղ. շինութեանց գործին մէջ կը ծառայէ բուանթէօրի պաշտօնով, գերմ. զին. Իշխանութեանց մօտ, շնորհիւ իր գերմանագիտութեան: Զինադագարի վաղորդայնին կը դառնայ Պոլիս. տարի մը Պանտրմայի վարժարանին տնօրէն, ապա Պէշիկթաշի որբանոցին, ուր ուրեմն ուսումնապետ Գուլէլիի:
Հայոց Ցեղասպանութեան Խաչ-Յուշարձան (Ստեփանակերտ)
Հայոց Ցեղասպանութեան Խաչ-Յուշարձան, Հայոց Ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակին նուիրուած խաչ-յուշարձան Արցախի Հանրապետութեան մայրաքաղաք Ստեփանակերտի բարձունքներէն մէկուն վրայ։
Ալեքսանտր Տիւմա (հայր)
Կենաք եւ գործունէութիւն
Ալեքսանտր Տիւմա կը փափաքէր դառնալ փաստաբան, սակայն ան Ֆրանսայի թագաւոր Օրլէանսի դուքս Լուի-Ֆիլիփի մօտ աշխատանքի սկսած է։
Լայփցիկ
Պատմութիւն
Գտնուելով Թագաւորական (լատիներէն Via Regia) եւ Կայսերական (լատիներէն Via Imperii) ճանապարհներու խաչմերուկին մէջ, քաղաքը աստիճանաբար կը դառնայ առեւտրական խոշոր կեդրրոն։ Լայփցիկին մէջ կազմակերպուող առեւտրային տօնավաճառները կարեւոր նշանակութիւն ունէին Արեւելեան Եւրոպայի հետ տնտեսական յարաբերութիւններուն մէջ։ 1409 թուականին կը հիմնուիհամալսարանը, որ կը նպաստէ քաղաքում արդարադատութեան, տպագրութեան զարգացմանը։
Ատալէթ Աղաօղլու
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Անգարայի Նալլըհան գաւառը։ Ուսանած է Անգարայի Համալսարանի գրական բաժինը, Ֆրանսական լեզուն եւ գրականութիւնը բաժնին մէջ։
15 Յունուար
15 Յունուար, տարուան 15-րդ (նահանջ տարուան 15-րդ) օրն է։
8 Հոկտեմբեր
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն: 8 Հոկտեմբերի ծնածներ
Քարլի Շայքին
Գործընթացք
2011 թուականին, Քարլին կատարեց Տալիա Ռոյսին կերպարը Suburgatory-ի մէջ, Ճերեմի Սիսթոյի եւ Շերիլ Հայնեսի հետ : Քարլիին դերը, որն էր Տալիան՝ ֆիլմին մէջ գէշ աղջիկն էր ու վատ ձեւով կը վարուէր Թեսային (կատարուած Ճէյն Լեվիին կողմէ) հանդէպ : Քարլիին կատարողութիւնը ստացաւ մեծ գնահատանք եւ ան շուտով դարձաւ բոլորին նախասիրած դերասանուհին  : Քարլին խոստովանեցաւ թէ ան սկսիզբը որոշած էր կատարել Թեսա կերպարին դերը, սակայն այդ մէկը չյաջողեցաւ : Քարլին շարք մը յօդուածներ գրած է իր Տալիա կերպարին մասին Parade պարպերաթերթին համար : Եւ որպէս իր կերպարը՝ Տալիա, ան ունի երգ մը որ կը կոչուի «You Missed A Spot»:
Միքայէլ Կիւրճեան
Ունի մեծ թիւով անտիպ էջեր՝ պատմուածքներ, թատերախաղեր, քննադատական էջեր եւ որակաւոր թարգմանութիւններ՝ ֆրանսական գրականութենէն ։
Զապէլ Ասատուր
Կենսագրութիւն
Սկզբնական շրջանին Սիպիլ իր կրթութիւնը ստացած է ֆրանսական վարժարանի մէջ, բայց յետոյ յաճախած է նախ Սուրբ Խաչ դպրոցը, ապա Սկիւտարի ճեմարանը։
Զարեհ Թահմազ
Կենսագրութիւն
Ծնած է 1881 թուականին Նիկոմիդիոյ մէջ (Իզմիթ)։ Նախակրթութիւնն ստացած է Պարտիզակի Ներսէսեան-Շուշանեան տիպար կրթարանին մէջ։ Աւարտած է Կ. Պոլսոյ Պեպեքի Ռոպերթ գոլէճը։ 1905 թ. աւարտած է Պէյրութի Ամերիկեան համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ Յետագային Անգլիոյ եւ Ֆրանսայի մէջ կատարելագործած է իր մասնագիտութիւը։
Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Դպրեվանք
Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Դպրեվանքին Ուղին
Մեծ Եղեռն ի եւ անոր յաջորդող երկրորդ աղէտին՝ Կիլիկիոյ պարպումին (1920-1922) տխուր եւ դժբախտ հետեւանքներէն մէկը կը հանդիսանայ նաեւ Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան դարաւոր կեդրոնին քայքայումն ու պարտադիր վերջնական գաղթը՝ Դեկտեմբեր 1921-ին:
Ս. Աստուածածնայ վանքին համալիրը
Ս. Աստուածածնայ վանքին համալիրին մաս կը կազմեն հետեւեալ կառոյցները.-
Տխրութիւն
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հոգեբանութիւն Ստորոգութիւն:Փիլիսոփայութիւն
Ռանչպարների Կանչը
Վիպական ժամանակագրութիւն ու յուշագրութիւն Սասնոյ անցեալի եւ 20-րդ դարասկիզբին հայ ազատագրական շարժման
Տե՛ս նաեւ
Խոդեդան
Մարսի Խաբէութիւնը
Խաբէութեան յառաջացումը
Մարսի խաբէութիւնը սկսած է 2003 թուականին «Mars Spectacular» վերնագրով Ելեկտրոնային նամակով, որուն կցուած էր Մարսի եւ լիալուսինի նկարը ։ Թէեւ նամակին մէջ գրուած էր, որ «75 անգամ մեծցնելէ ետք Մարսը աւելի մեծ կ՛երեւի քան լիալուսինը անզէն աչքով դիտելով» («At a modest 75-power magnification Mars will look as large as the full moon to the naked eye»)։ Նախադասութիւնը յաճախ քաղուած է կրճատ եւ ստիպած է որոշ ընթերցողներու հասկնալ, թէ «Մարսը կ՛երեւի աւելի մեծ քան լիալուսինը անզէն աչքով դիտելէն ետք», թէեւ ամբողջ նախադասութեան մէջ կը նշուէր 75 անգամ մեծցնելու մասին։
Յարութիւն Պ․ Խալիպեանց
Յարութիւն Խալիպեան չորս անգամ շարունակաբար ընտրուեցաւ քաղաքական գլուխ (Ռուսերէն կօլօվա) պաշտօն, զոր վարեց տասներկու տարի ու Տէրութենէն ընդունեց Խորհրդական պատուոյ աստիճանը։
Ստորոգութիւն:1790 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1871 մահեր Ստորոգութիւն:22 Փետրուարի ծնածներ Ստորոգութիւն:Նախիջեւան ծնածներ Ստորոգութիւն:Փեթերսպուրկ մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ հոգեւորականներ
Եկեղեցական ժողովներ
Նիկիոյ Ա. Տիեզերական Ժողովը
Նիկիոյ առաջին Տիեզերական ժողովին 6-րդ կանոնը սահմանած է, որ տարեկան երկու ժողովներէն առաջինը ըլլայ Մեծ պահքէն առաջ, երկրորդը՝ Աշնան։ Այս սկզբունքը ընդհանուր առմամբ մտած է նաեւ հայոց մէջ, բայց ճշգրտութեամբ չէ գործադրուած պատմաքաղաքական հանգամանքներու բերումով Հայաստանի մէջ ոչ միայն տարին երկու անգամ, այլ տասնեակ տարիներ եկեղեցական ժողով չէին գումարած։
Միքայէլ Մանուէլեան
Միքայէլ Մանուէլեան (1877 - 1944 թուականներ), յայտնի դերասան եւ արձակագիր։
Ծնած է Թիֆլիս։ Փոքր տարիքէն կը նուիրուի թատրոնի։ Մոսկուայի մէջ հետեւած է դերասանական դասընթացքներու։
Ռաֆայէլ Լեմքին
Կենսագրութիւն
Լեմքին ծնած է Պեզվոտնի, Լեհաստան (ներկայիս Վոլկովսկի մերձակայքը, Պելառուս), 24 Յունիս 1900-ին : Հայրը զբաղած է հողագործութեամբ, իսկ մայրը եղած է մտաւորական, գեղանկարիչ, լեզուաբան եւ փիլիսոփայութեան ճիւղի ուսանող: 14 տարեկանին ան արդէն տիրապետած է 14 լեզուներու, ներառեալ ֆրանսերէնի, սպաներէնի, եբրայերէնի, իտիշի եւ ռուսերէնի: Պիալիսթոքի Մասնագիտական Պատրաստութեան ուսումնարանը աւարտելէ ետք, ան լծուած է լեզուաբանութեան ուսումնասիրման՝ Լվովի Ճոն Քազիմիրի համալսարանին մէջ ։ Այդ շրջանէն իսկ յատուկ հետաքրքրութիւն յառաջացած է ուսանող Լեմքինի մօտ՝ սահմանելու եւ բնութագրելու այն յանցագործութիւնները, զորս հետագային Լեմքին խտացուցած է Ցեղասպանութեան գաղափարին մէջ։
Յարութիւն Տելալեան
Յարութիւն Տելալեան, հայ անուանի երաժշտահան ։ Ան երբ իր անդրանիկ ելոյթը կ'ունենայ Ամերիկայի Միացեալ Նահագներու մէջ, կ'արժանանայ Քալիֆորնիոյ շարժանկարի եւ հեռուստատեսութեան խորհուրդին «Սուփըր Սթար» եւ «Կոլտն Ըուըրտ» մրցանակներուն։
Կենսագրութիւն
Տելալեան ծնած է Աթէնք։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է տեղի հայկական Կաթողիկէ եկեղեցիի դպրոցի տարրական դասարաններներէն ներս։ 10 տարեկանին ծնողքին հետ ներգաղթած է Հայաստան ։ 1968-1972 թուականներուն ուսանած է Ռոմանոս Մելիքեանի անուան Երաժշտական ուսումնարանի տեսական եւ ստեղծագործական բաժիններէն ներս։ 1972-ին ընդունուած է Երեւանի Պետական Երաժշտանոցը, 1977-ին աւարտած է Երեւանի Կոմիտասի անուան բարձրագոյն երաժշտանոց, իսկ 1979-ին դարձած է Հայաստանի երաժիշտներու միութեան անդամ:
Յուրութիւնի Տելալեանի ստեղծագործութիւնները հնչած են Ամերիկայի Միացեակ Նահանգներու, Ճափոնի, Իտալիոյ, Անգլիոյ, Փորթուկալի, Սպանիոյ, Ֆրանսայի, Գերմանիոյ, Յունաստանի, Ռուսաստանի եւ Հայաստանի մէջ:
8 Մայիս
8 Մայիս, տարուայ 128-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 129-րդ) օրն է 7 Մայիս 8 Մայիս  9 Մայիս
Նիւ Եորք
Պատմութիւն
Նախագաղութային շրջանին Նիւ Եորքի տարածքին վրայ բնակած են հնդիկ ցեղեր։ Լենապէ ցեղը կը բնակէր Սթէյթն Այլընտի, Լոնկ Այլընտի մէկ բաժնին, Մանհաթընի եւ Պրոնքսի մէջ ։
Լուռ գիշեր (Ծնունդի երգ)
Պատմութիւնը
Մոցարթի հայրենիք Սալցպուրկ եւ շրջակայքը այս 150-ամեակին առթիւ երգահանդէսներ սարքած են արժանավայել կերպով երգին յոբելեանը եւ հեղինակներուն յիշատակը նշելու համար:
Ալան
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Արեւմտեան Հայաստանի գիւղեր
Սուրբ Կարապետ եկեղեցի (Աթէնք)
Պատմութիւն
Յամենայն դէպս, ինչպէս ըսինք, շրջանի բարեփոխումներու հետեւանքով թաղամասի հայութիւնը ամբողջ 13 տարիներ զրկուած մնաց հայ եկեղեցիէ։
Քլայբետա
Կլայպեդա (Klaipėda), քաղաք Լիտվայի մէջ։ Չսառչած նավահանգիստ է Բալթիկ ծովի ափին, երկաթուղային կայարան, ավտոճանապարհներու հանգույց։ Լիտվայի հնագույն քաղաքներէն է։
Ուրախ Հանգստարան
Հիմնադիր
Ոչ սովորական հանգստարանի հիմնադրումը կը կապուէ Սթան Եոան Փէթրաշին (Stan Ioan Pătraş) անուան հետ։ Ան տեղաբնակ մըն էր, որ կը զբաղեր փայտի վրայ փորագրութեամբ։ 1960-ական թուականներուն հանգստարանին մէջ յայտնուեցան 800-էն աւելի կաղնեայ խաչեր, որ պատրաստուած էին Սթան Եոան Փէթրաշին կողմէ։ Անոր շիրմաքարին գրուած է՝
Իմ կեանքին ողջ ընթացքին
Վահրամ Փափազեան
Վահրամ Գամեր Փափազեան, հայ նշանաւոր դերասան , գրող,
Կենսագրութիւն
Մինչ այդ Փափազեանը քիչ ծանօթ էր կովկասահայ թատրոնին։ 1907-ին ան կը յայտնուէր Փարիզ եւ, Շիրվանզատէի ու Աբէլեանի խորհուրդով, կը մեկնի Պաքու։
Սանթիակօ
Տեղակայված է Չիլիի կեդրոնական մասի մէջ, Խաղաղական Ովկիանոսեն 145 կմ դեպի արեւելք, միջին բարձրութիւնը ծովի մակարդակեն՝ 540 մ, քաղաքի մակերեսը կազմած է 600 կմ², իսկ ընդհանուր մայրաքաղաքային տարածքը - 2109 կմ²
Ռաֆֆի Սվաճեան
«1968-ին հրաւիրուեցայ ղեկավարելու Պոսթրնի Հ.Բ.Ը.Մ.ի քնար երգչախումբը: Տուինք մէկ համերգ: 1968-ին հրաւիրուեցայ ստանձնելու տնօրէնութիւնը Պոսթընի Սբ. Յակոբ Մշակութային կեդրոնին: Հոն կազմեցի Սայեաթ-Նովա երգչախումբը: Այս խումբով եւս տուինք մէկ համերգ: 1969-ին հրաւէր ստացայ Նիւ Եորքի Հայ Մշակութային Միւթեան կողմէ պատրաստելու համար Կոմիտասի ծննդեան 100-ամեակին նուիրուած հանդիսութեան համերգի բաժինը: 1960-ի Յունիսին տուինք մեր տարեկան համերգը որ անցաւ շատ յաջող»:
Երան Գույումճեան
Երան Գույումճեան ծնած է Պէյրութ, Լիբանան: Գրող, խմբագիր, հրապարակագիր, թարգմանիչ, ազգային-հաս. գործիչ, «Ազատ Խօսք» Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթի խմբագիր:
Միութենական եւ կրթական գործունէութիւն
2010-2014՝ Նարեկ Վարժարաններու Հոգաբարձութեան Խորհրդական:
Խորհրդաժողովներու մասնակցութիւն
-Լրագրողներու Համաժողովին՝ 2003-ին, Սլովաքիա:
-Հայաստան-Սփիւռք 5-րդ Համաժողովի շրջագիծէն ներս կայացած Լրատուամիջոցներու Համաժողովին՝ 2014-ին, Երեւան:
Տհոլ
Տհոլը բաղկացած է գլանաձեւ սնամէջ մարմինէն կամ շրջանակէն, որու վրայ ձգուած է կաշուի կամ պլաստիկէ մեմբրան։ Մեմբրանի ձգուածութեան աստիճանով կը կարգաւորուի ձայնի բարձրութիւնը։ Տհոլի մարմինը կը պատրաստուի փայտէ, մետաղէ (պողպատ, լատուն եւ այլն), ակրիլային պլաստիկէ, իսկ գլանաձեւ մարմինի երկու կողմերէն կը ձգուի այծի կամ հորթի մշակուած կաշին։
Նիւթ
Կազեր
Կազերու պարագային՝ հիւլէները ամբողջութեամբ ազատ են իրենց տեղափոխութեան մէջ։ Անոնց շարժումին արագութիւնը կ'աւելնայ ջերմաստիճանին հետ։ Կազերը մասնաւոր ձեւ մը չունին եւ շատ դիւրին է անոնց ծաւալը փոքրացնել՝ իրենց վրան ճնշելով։
Եկեղեցական Սպասք
Խաչ
Քրիստոնէական կրօնի խորհրդանիշն ու պաշտամունքի առարկան է։ Ունի ուղիղ անկիւնով միմեանց ագուցուած՝ երկու տարբեր չափի ձողերու տեսք։ Խաչերու տեսակներն ու կիրառութեան կերպերն են. ձեռքի կամ ձեռաց խաչ, որ կ'օգտագործեն բոլոր եկեղեցականները՝ ծիսակատարութիւններու ժամանակ եւ հանդիսաւոր առիթներով։ Խաչերը, որոնք կը դրուին սրբազան խորաններու վրայ։ Կան նաեւ եկեղեցական թափորներու առջեւէն տարուող խաչեր, որոնք կը կոչվուին խաչվառ։ Կաթողիկոսները որպէս գնահատանք քահանաներուն, վարդապետներուն յատուկ կոնդակով կը պարգեւատրեն լանջախաչով, որ եկեղեցականներուն շնորհուող պատուոյ նշանն է։ Լանջախաչերու օգտագործումը Հայ եկեղեցի մտած է 19-րդ դարուն։
Միւռոնաթափ աղաւնի
Աղաւնին Սուրբ Հոգու խորհրդանիշն է։ Միւռոնի աղաւնին պատրաստուած է արծաթէն կամ ոսկիէ։ Միւռոնը նախապէս լցուած է խոռոչ աղաւնիին մէջ եւ օգտագործման ժամանակ հարկաւոր չափով կը կաթեցուի կտուցէն։
Զաքինթոս (կղզի)
Անոր ծովափները Յոնիական կղզիներուն լաւագոյններէն են։ Մայրաքաղաք Զաքինթոս, արեւմտեան Եւրոպայի մեծագոյն բնական նաւահանգիստն է․ կը գտնուի հսկայ ժայռի մը ստորոտին, ուր Տիոնիսիոս Սոլոմոս գրած է «Երգն Ազատութեան» Յունաստանի ազգային ոգերգը։ Այս կղզիին մէջ զբօսաշրջիկութիւնը շատ զարգացած է եւ ամէն տարի հազարաւոր զբօսաշրջիկներ կ'ընդունի։
1953-ի Երկրաշարժը
Կործանիչ երկրաշարժէն տասնամեակ մը ետք, կղզին կը վերագտնէ ինքզինք եւ շէնքերը կը կառուցուին Հակաերկրաշարժային Ծրագիրի օրէնքներուն համաձայն։ Այսպիսով կղզին կը դիմանայ (փոքր վնասներ ունենալով) յաջորդող զօրաւոր երկրաշարժներուն՝ 1980-ին, 1990-ին (6,2), 2006-ին (5,9) եւ 26 Հոկտեմբեր 2018-ին (6,8)։
Ի. դար եւ ժամանակակից շրջան
Կղզիին 275 հրեաները կը փրկուին։ Անոնց փրկութեան երկու գլխաւոր դերակատարները հետագային կը պարգեւատրուին Երուսաղէմի Եատ Վասեմ Yad Vashem թանգարանէն իբրեւ՝ Ազգերու Արդարները Righteous Among the Nations։
Տնտեսութիւն
Հարուստ բուսականութեամբ կղզի մըն է։ Գլխաւոր ճարտարարուեստներէն են՝ զբօսաշրջիկութիւնը եւ գիւղատնտեսութիւնը։ Գիւղատնտեսութիւնը յենած է մանաւանդ ձիթենիի, կիտրոնազգի պտուղներու, չամիչի եւ ծաղկաբուծութեան արտադրութիւններուն վրայ։
Տես նաեւ
Քերքիրա
Իթաքի
Ճիլիըն Անտըրսըն
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1968 ծնունդներ Ստորոգութիւն:9 Օգոստոսի ծնածներ
Վահրամ Փափազեան (մարզիկ)
Վահրամ Փափազեան (12 Սեպտեմբեր 1892, Կ.Պոլիս - 6 Մարտ 1986, Փրովիտընս, Ռոտ Այլընտ, ԱՄՆ), օսմանահայ աթլետ , մասնակցած է 1912 թուականի Ամառային Ողիմպիական խաղերու տղամարդոց 800 մ եւ 1500 մ վազքատամրցումին  ։ Փափազեանը եւ Մկրտիչ Մկրեանը, դարձած են Ողիմպիական խաղերուն մասնակցած առաջին հայ մարզիկները, իսկ յոյն Ալեկոյ Մոուլլոսին հետ միասին դարձած են Օսմանեան կայսրութեան միակ ողիմպիական ներկայացուցիչները ։
Նիկողոս Թահմիզեան
Կենսագրութիւն
«Հայրենադարձութեան շարժում»ը, որ նախաձեռնուած էր յետպատերազմեան Հայաստանի կառավարութեան կողմէ, կը փոխէ իր ծրագիրները: 1915-ի Հայոց ցեղասպանութեան հետեւանքով աշխարհի վրայ ցրուած աւելի քան հարիւր հազար հայերու հետ միասին ան տեղափոխուած է Խորհրդային Հայաստան 1946-ին: Այդ տարուան Սեպտեմբերին, ան խոստովանած է (համայնավարութեան երդում), եւ սկսած է իր ուսումը Ռոմանոս Մելիքեան երաժշտական ​​քոլէճի մէջ Երեւան - աւարտած է 1950-ին:1950-էն 1956, ան մասնակցած է Երեւանի Կոմիտասի անուան պետական ​​երաժշտանոցի, երաժշտագիտական ​​բաժանմունքը. ան աւարտած է իր համալսարանական ուսումը, իբրեւ աւարտաճառի նիւթ ընտրելով Ժգ. դարու հայ միաբան Յովհաննէս երզնկացի ի տեսակէտները երաժշտութեան տեսութեան մէջ։ 1947-էն 1956 Թահմիզեան աշխատած է Երեւանի օփերային թատրոնի երրորդ աթոռը գրաւող (French Horn) նուագախումբին մէջ:
15 Փետրուար
Կրօնական
Ստորոգութիւն:Փետրուար
Գաբրիէլ Հրեշտակապետ
Գաբրիէլ հրեշտակապետ, հրեշտակ յուդայականութեան (גַּבְרִיאֵל), քրիստոնէութեան (Αρχάγγελος Γαβριήλ) եւ իսլամութեանն (جبريل, Ջիբրիլ) մեջ։
Երկնային զօրք կամ երկնային էակներ
Գաբրիէլի հիմնական պարտականութիւնն է բարի լուր եւ գիտելիքներ փոխանցելը: Աստուածաշունչը զինք կը նկատէ ողջ մարդկութեան հիմնական խնամակալը: Ս. հրեշտակ Գաբրիէլը ներկայացուած է պատկերակով, որ կը պաշտպանէ ուղղափառ հաւատացեալները:
Եկեղեցւոյ հայրերուն հաւաստիացումով՝ թէ՛ Գաբրիէլ եւ թէ՛ Միքայէլ հրեշտակապետերը կը կանգնին Աստուծոյ առջեւ, իսկ Ռաֆայէլը վեր կը հանէ մարդոց աղօթքները,«կը մտնէ Ս.եւ փառաւոր Աստուծոյ քով եւ կը մատուցէ Անոր:
Վահագն Յովնանեան
Կեանք եւ գործունէութիւն
Ան ծնած է Իրաք: 1952-ին աւարտած է Պաղտատի գոլէճը, 1956-ին` Ֆիլատելֆիոյ Ս. Ժոզեֆի համալսարանը (Փենսիլվանիա նահանգ)` ստանալով բնագէտի պսակաւոր գիտութեանց աստիճան :
2000 թուականին Հայաստանի մէջ հիմնած են Սայաթ Նովայի անուան, 2002 թուականին` «Վահագն» մրցանակները:
Գաբրիէլ եպիսկոպոս Մարաշցի
Գաբրիէլ Սրբազանը Գալուստեանի բարերարութիւններուն գլխաւոր թելադիրը եղած է։
On the Floor
On the Floor, ամերիկացի երգիչ Ճենիֆր Լոբէզի երգը, իր եւ ռեփր Pitbull-ի 7-րդ ալպոմի՝ «Love?» երգերէն։ Երգը գրած են Bilal Hajji, Kinda Hamid, Gonzalo G. Hermosa, Gonzalo U. Hermosa, Achraf Janussi, Armando Perez, Geraldo Sandell եւ արտադրիչ RedOne: Երգը ձայնագրուած է «Տենց-փոփ»-ի մէջ։
Պարոյր Ասատուր
Կենսագութիւն
1904-ին վտանգուելով անցած է Եւրոպա եւ հետեւած որպէս թղթակից ուսանող Փարիզի Ազատ Համալսարանի ճիւղին եւ վկայական ստացած է:
Արեւմտահայ մշակութային կեանքը 1900-1910-ական տարիներուն
Արեւելահայութեան մօտ, քաղաքական ճնշումները մեղմացած են 1912-էն ետք, աստիճանաբար վերածուելով՝ սիրաշահումի քաղաքականութեան մը։ Պատերազմի սկիզբը, հայութիւնը կը քաջալերուի կամաւորական գունդեր կազմելու, ռուսական բանակներուն հետ միասին, եւ ազատագրելու՝ Արեւմտեան Հայաստանի հողերը։ Արդարեւ, կը գրաւուի արեւմտեան հայաստանի մեծ մասը՝ Վանի, Կարնոյ եւ Տարօնի նահանգները։ Կովկաս գաղթած մնացորդացը կը դառնայ տուն։ 1917-ի Փետրուարին, ռուսական ժողովրդավար յեղափոխութիւնը աւելի մեծ յոյսեր կը ներշնչէ հայութեան։
Հայ Երեխաներու Փոխադրումը Օսմանեան Թուրքիայէն
Հայ երեխաներու բռնագաղթը Օսմանեան Թուրքիայէն, 1914-1922-ականներու Հայոց Ցեղասպանութեան հետեւանքով որբացած երեխաներու բռնագաղթն է Օսմանեան Թուրքիա յի տարածքէն՝ հայկական միութիւններու, եկեղեցական կառոյցներու, օտարերկրեայ նպաստամատոյց կազմակերպութիւններու, ինչպէս նաեւ միջազգային կազմակերպութիւններու կողմէ։
Այնթապ, Մարաշ, Հաճըն, Մերսին
Փոքր Ասիոյ մէջ քեմալական (ազգայնական) շարժման ծաւալման զուգընթաց՝ 1921-1922-ականներուն Օսմանեան կայսրութեան որբանոցներուն մէջ ապաստանած հայ երեխաներուն համար վտանգաւոր իրավիճակ կը ստեղծուի։ Իրավիճակը աւելի կը սրի Կիլիկիոյ մէջ քեմալականներու կողմէ իրագործուած հայկական կոտորածներէն ետք, որոնց հետեւանքով հազարաւոր կիլիկահայեր Այնթապէն, Մարաշէն, Հաճընէն, Մերսինէն եւ այլ վայրերէն ստիպուած կ՛ըլլան լքել իրենց հայրենի բնակավայրերը։ 1921-ի աւարտին՝ կիլիկահայերու զանգուածային գաղթի ընթացքին, շուրջ 7500 հայ որբ Կիլիկիայէն կը փոխադրուի Հալէպ, Պէյրութ, Դամասկոս եւ Ալեքսանտրէթ։ Անոնց մեծ մասը կը յայտնուի Ազգային խնամատարութեան եւ Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան խնամակալութեան տակ ։
1915-1923 երիտթուրքերու եւ քեմալականներու կողմէ իրագործուած հայկական կոտորածներու հետեւանքով որբացած հազարաւոր հայ երեխաներ յայտնուեցան ֆիզիկական ոչնչացման վտանգին տակ՝ Օսմանեան կայսրութեան ողջ տարածքով մէկ։ Այս մտահոգութեամբ պայմանաւորուած՝ 7 Փետրուար 1922-ին Հալէպի մէջ կը կայանայ Մերձաւոր Արեւելք ի ամերիկեան նպաստամատոյցի աշխատակիցներու եւ Կիլիկիոյ Սահակ Բ. Կաթողիկիոսի կողմէ լիազօրուած հայկական պատուիրակութեան ժողովը՝ Առաջնորդական Փոխանորդ Յարութիւն Քահանայ Եսայեանի նախագահութեամբ։ Ժողովը կ՛որոշէ Թուրքիոյ հարաւային եւ հարաւարեւելեան շրջաններու որբանոցներուն մէջ ապաստանած հայ որբերուն տեղափոխել Սուրիա եւ Լիբանան, իսկ հիւսիսային եւ հիւսիսարեւմտեան շրջաններու որբացած հայ երեխաներուն՝ Յունաստան եւ Կովկաս: Թուրքիոյ ներքին՝ կեդրոնական շրջաններու Կեսարիա, Քոնիա, Սեբաստիա, ինչպէս նաեւ հիւսիսային շրջաններու՝ Տրապիզոն, Սամսուն, քրիստոնեայ որբերը՝ հայ եւ յոյն ծնողազուրկ երեխաները, Ամերիկեան նպաստամատոյցի որոշմամբ ցամաքային ճանապարհով կը փոխադրուին Կ.Պոլիս, իսկ այնտեղէն՝ նաւով Յունաստան եւ կը տեղաբաշխուին 13 որբանոցներուն մէջ։ Քայքայուող Օսմանեան կայսրութեան միւս շրջաններէն՝ Թրակիայէն, որբերը կը տեղափոխուին Ռումանիա եւ Պուլկարիա, իսկ Իզմիր էն եւ Պրուսայէն՝ Մարիցա գետով՝ Յունաստան ։
Զմիւռնիա
Փոխադրման այս գործողութիւններուն արդիւնքով երիտթուրքերու ու քեմալականներու ցեղասպանական գործողութիւններէն փրկուեցան հազարաւոր հայ որբեր։
Քարմինա Պուրանա
Քարմինա Պուրանա, («Carmina Burana», ամբողջական անունը՝ «Carmina Burana: Cantiones profanae cantoribus et choris cantandae comitantibus instrumentis atque imaginibus magicis»: Հանդիսաւոր երգերու եւ տաղերու շարք մըն է որ ստեղծուած է Քարլ Օրֆֆին կողմէ 1935-1936 թուականներուն ընթացքին: Այս ստեղծագործութեան ամենէն ճանչցուած կտորներէն մէկն է՝ O Fortuna-ն:
Ալիս Կլաւեան
Կենսագրութիւն
Ալիս Օսապաշեան երիտասարդ տարիքէն սիրած է գիրն ու գիրքը, եւ նուիրուած՝ ստեղծագործական աշխատանքի։
Սթրասպուրկի Համալսարան
Պատմութիւն
1681-ին Լուի Արեւ արքային զօրքերը գրաւած են Էլզասը, եւ ըստ Ուեսթֆալեան հաշտութեան պայմանագիրին Հռենոսի արեւմտեան ափը՝ ներառեալ համալսարանը, դուրս եկած են Ֆրանսայի կազմէն:
Անձնակազմ եւ շրջանաւարտներ
6.Լուիօ Պրենթանօ՝ գերմանացի տնտեսագէտ
8.Արսէն Վենկեր՝ ֆրանսացի ոտնագնդակի մարզիչ
12.Ճորճ Զիմել՝ գերմանացի փիլիսոփայ եւ ընկերաբան
16.Քլեմանս Ուենզել վոն Մեթերնիխ՝ աւստրիացի պետական գործիչ
22.Քարլ Շուարցշիլտ՝ գերմանացի բնագէտ
Միքայէլ Չէլէպի Տիւզ
Ծնած է 21 Յունուար 1786–ին։ Երբ Գրիգոր Չէլէպի պաշտօնի անցաւ փողերանոցին մէջ ինքն ալ պատասխաանատու վարիչ եղաւ փողերանոցի ոսկւոյն վրայ։
Խոդեդան
Աշխատութիւնը
«Խոդեդան»ը վէպ է մի հայ շինականի եւ նրա սերնդի մասին։․․․
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Վէպեր
Պաաս կուսակցութիւն
1966-ին կուսակցութիւնը կը բաժնուի երկու ճիւղերու՝ սուրիական եւ իրաքեան։ Ներկայիս սուրիական ճիւղը կը մնայ իշխանութեան գլուխ Սուրիոյ մէջ՝ Պաշշար Ալ-Ասատի գլխաւորութեամբ։ 1968-2003 թուականներ, իրաքեան ճիւղը Սատտամ Հիւսէյնի գլխաւորութեամբ կառավարած է Իրաքը, սակայն 1 Մայիս 2003-ին, Իրաքի պատերազմէն ետք պաշտօնապէս լուծարքի ենթարկուած է, բայց կը շարունակէ իր ընդյատակեայ գործունէութիւն շարունակել՝ Իզզադ Իպրահիմ Ատ-Տուրիի ղեկավարութեամբ։
Գանյար
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Սպանիոյ քաղաքներ
Սիւնիքի Իշխանութիւն
Պատմութիւն
Սիւնիքի մէջ, նախամարդը բնակութիւն հաստատած է հազարաւոր տարիներ առաջ։ Անոր վկայութիւնն են Քարահունջ (Սիսիանի շրջան), Խնձորեսկ (Գորիսի շրջան), (Սեւանի շրջան) եւ այլ գիւղերու մէջ կատարուած հնագիտական պեղումները։ Հայկական լեռնաշխարհին մէջ, երկաթէ դարու աւարտին կ՛ըստեղծուի Վանի թագաւորութիւնը, որուն սահմաններուն մէջ կար նաեւ Սիւնիքը։ Վանի արքաները Սիւնիքի տարածքին մէջ ծաւալած են շինարարական աշխատանքներ, հիմնած են բերդեր, քաղաքներ, ջրանցքներ։
Գէորգ Թամանեան
Գործունէութիւնը
Գէորգ Թամանեանի հսկողութեամբ մշակուած եւ իրականացուած է նաեւ կառավարական տունի 800-տեղանոց նիստերու դահլիճը։
Մինոասեան քաղաքակրթութիւն
Քաղաքակրթութեան բարգաւաճում
Կրետէն արեւելեան Միջերկրականի կղզի է։ Լեռնային է եւ մշակման տարածքները սահմանափակ են։  Մինոասեան քաղաքակրթութիւնը իր ծաղկման շրջանին Կրետէէն դուրս կը տարածուի․ հարաւային Էգէականի կղզիներուն եւ Կիպրոս։ Մինոասեան քաղաքակրթութիւնը, ըստ հնագէտներու ուսոմնասիրութիւններուն կ՛ ընդգրկէ Ք․Ա․3000 – Ք․Ա․ 1600 ժամանակաշրանը։    Գլխաւոր եղելութիւնները որ զայն կը յատկանշեն հետեւեալներն են՝ ըստ Եգիպտական թուագրուած իրերու․-
Մինոասեան արուեստ
Տես բուն արձանագրութիւն՝ Մինոասեան արուեստ
Ֆեթհիէ Չեթին
Գիրքեր
Չեթին 19 տարեկանին միայն իմացած է իր հայկական արմատներուն մասին ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ Ստորոգութիւն:Իրաւաբաններ
Լամբրոպա
Տօնակատարութիւնը
Անոր ընթացքին մասնակցող տղամարդիկ վառող ջահերով եւ սուաներէն լեզուով երգելով կը շարժին դէպի եկեղեցի։ Եկեղեցւոյ դրան ջահերէն մեծ խարոյկ կը պատրաստեն, հոն ալ սեղաններ կը պատրաստեն։ Ամբողջ գիշերը՝ մինչեւ արեւուն առաջին ճառագայթներուն դուրս գալը, սուանները կ'աղօթեն եւ կենաց կ'ըսեն։
Նշան Պագալեան
Կենսագրութիւն
Աւարտած է Այնթէպ գոլէճը եւ ստացած «պսա­կա­ւոր արուես­տից» վկայական։ 1914 թուականին աւարտած է Պէյրութի ամերիկեան համալսարանի բժշկական բաժիը։ Եղած է ՀՅԴ–ի անդամ։
8 Յունիս
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունիս
Ս․ Ծնունդի Աւետում
Աւետիսի շրջագայութիւնը Քոքինիոյ մէջ
Սակայն կեանքի պայմաններու բարելաւմամբ՝ 1990-ականներուն, մարդիկ սկսան հեռանալ հայկական թաղերէն ու բնակիլ Փիրէայի եւ Աթէնքի արուարձանները։ Այս պատճառով, Քոքինիոյ հայկական միութիւններուն («Հայ Կապոյտ Խաչ», «Հ․Յ․Դ․ Երիտասարդական Միութիւն», «Հ․Մ․Ը․Մ․» եւ «Համազգայինի Պարի միաւոր») անդամներ, կը հաւաքուին հայկական ակումբը՝ «Զաւարեան Կեդրոն», միասնաբար խումբեր կը կազմակերպեն ու գիշերուան ժամը 9։00-էն ետք կը սկսի «Խորհուրդ Մեծ»ի շրջագայութիւնը*։ Սովորութիւն է գրեթէ բոլոր տուներէն ներս, երգեցող խումբերուն անդամները հիւրասիրել․ տնեցիները ոգելից ըմպելի, պտուղ, տուրմ, պանրածաղ, մսածաղ եւ անուշեղէն կը մեծարեն։ Մեկնումի ատեն բոլորը միաբերան կ'ողջունեն «Քրիստոս Ծնաւ եւ Յայտնեցաւ, ձեզի մեզի մեծ Աւետիս» ըսելով։ Իսկ Պատանեկան Միութեան խումբերը, երեկոյեան աւետելու կ'ելլեն, իրենց պատասխանատուներուն ուղեկցութեամբ։ Միայն Հ․Մ․Ը․Մ․ի սկաուտական խումբը բացառաբար Դեկտեմբեր 25-ի նախորդող Շաբաթը հայական տուները կ'աւետէ, որովհետեւ անոր անդամներուն մեծամասնութիւնը մաս կը կազմէ Պատանեկան Միութեան։
Վեր. Փոլ Հայտոսթեան
Կենսագրութիւն
1993-ի վերջաւորութեան կը վերադառնան Պէյրութ, ուր դասախօսական պաշտօնը իրեն կը սպասէր Աստուածաբանական ճեմարանին մէջ։ Ինը տարի Աստուածաբանութեան դասախօս ըլլալով կը պաշտօնավարէ:
ՅովհաննԷս Մասեհեան
Գործունէութիւն
Մահացեր է 1931 թուականի 19 Դեկտեմբերին (Harbin) Հարպինի մէջ՝ Թոքիո]]յէն Թեհրան վերադառնալու ճանապարհին:
Օթուրա
Օթուրա (Otura), քաղաք եւ համայնք Սպանիոյի մէջ, կը մտնէ Կրանտա նահանգի մէջ, զոր իր կարգին կը մտնէ Անտալուսիա ինքնավար համանքի մէջ։ Համանքը կը մտնէ Ոէկա–տէ–Կրանտա շրջանի կազմին մէջ։ Տարածքը՝ 24 քմ²։ Բնակչութիւնը՝ 6598 (ըստ 2010 թուականի մարդահամարի տուեալներուն)։
Տիմիթրի Բայէթ
Կոլերը հաւաքանկանէն
2016 թուականի յունիս 11-ի դրութեամբ Տմիդրի Բայէթի կոլերը Ֆրանսայի ազգային հաւաքականում:
Միքայէլ Վարանդեան
Կենսագրութիւն
Բուն անունով Միքայէլ Յովհաննէսեան, ծնած է 1872-ին Ղարաբաղ, Վարանդա գաւառի Քեաթուկ գիւղը: Նիւթապէս ապահով ընտանիքի զաւակ էր ու բերուած էր Ղարաբաղի մայրաքաղաքը Շուշի, ուր աւարտած էր պետական երկրորդական վարժարանը: Բարձրագոյն կրթութիւնը ստանալու համար, կ'անցնի Ժընեւ, 1892-ին, նիւթական աջակցութեամբ իր մօրեղբօր՝ կովկասահայ յայտնի հարուստ Արամեանցի:
Ճիհան Իպրահիմ
Գործունէութիւն
Միեւնոյն ժամանակ ան քննադատած է Ուաէլ Ղունէյմի նման ընդդիմադիր ակտիւիստներուն՝ նախագահի պաշտօնանկութեան մասին յայտարարութիւնէն ետք ժողովուրդին ոգեւորութեան կոչ ընելով եւ պահանջելով համակարգային փոփոխութիւններ Եգիպտոսի սոցիալ-տնտեսական ու քաղաքական համակարգերուն, ոստիկանութեան կամայականութիւններու դադարեցում եւ ձեռնարկութիւններու յանձնում աշխատաւորներուն:
15-րդ հարաւային զուգահեռական
Կ'անցնէ Ափրիկէյով, Հնդկական Ովկիանոսով, Խաղաղական Ովկիանոսով, Հարաւային Ամերիկայով, Աւստրալիայով եւ Աթլանտեան Ովկիանոսով։
Աղասի Խանճեան
Կեանք եւ գործունէութիւն
Ծնած է Վան, ուր եւ ստացած է իր նախնական կրթութիւնը։ Մեծ Եղեռնի տարիներուն, Վանի պարպումէն ետք, Խանճեան ընտանիքը գաղթական տեղափոխուած է Երեւան, ուր Խանճեան յաճախած ու աւարտած է Թեմական դպրոցը եւ Էջմիածնի Գէորգեան Ճեմարանը։
8 Նոյեմբեր
8 Նոյեմբեր, տարուան 312-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 313-րդ) օրն է։
Տօներ
Ստորոգութիւն:Նոյեմբեր
Ժիրայր Քէչէճեան
Ժիրայր Քէչէճեանը պարուսոյց եւ «JIRO DANCE GROUP» (ԺԻՐԱՅՐ ՊԱՐԱԽՈՒՄԲ)-ի հիմնադիրն է: Ազգային «Յառաջ Գ. Կիւլպէնկեան» Երկրորդական վարժարանէն ներս պարի դասեր կու տայ առաջին կարգէն մինչեւ աւարտական դասարանները, ինչպէս նաեւ «Աֆհիլ» հաստատութեանը մէջ կը դասաւանդէ Ballet-ի դասեր:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:«JIRO DANCE GROUP» (ԺԻՐԱՅՐ ՊԱՐԱԽՈՒՄԲ)-ի հիմնադիր Ստորոգութիւն:պարուսոյց Ստորոգութիւն:Այնճարի Ազգային «Յառաջ Գ. Կիւլպէնկեան» Երկրորդական վարժարանի պարի դասատու Ստորոգութիւն: Պէյրութի «Աֆհիլ» հաստատութեան մէջ պարի դասատու
Գէորգ Չաւուշի Թանգարան
Պատմութիւն
Հայ ազգային ազատագրական շարժման գործիչ, ֆեգտայի Գէորգ Չաւուշի տուն-թանգարանը կը գտնուի Աշնակ գիւղին մէջ։ Թանգարանը կառուցուած է 1980-ականներուն՝ Չաւուշի զարմիկի՝ Գէորգ Մելքոնեանի նախաձեռնութեամբ, նախագծած է ճարտարապետ Ռաֆայէլ Իսրայէլեանը։ Թանգարանի աշտարակին պէտք է կանգնեցուէր դէպի Արեւմտեան Հայաստան թռչող արծիւը։ Գէորգ Չաւուշի թանգարանի «ֆիտայատան» աշտարակին Հայոց արծուի քանդակը տեղադրուած է 2014-ին՝ ճարտարապետ Լեւոն Մկրտչեանի նախագիծով, քանդակագործ Գէորգ Գէորգեան ։
Էժէն Սիւ
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի գրողներ Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի վիպասաններ Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի քաղաքական գործիչներ
Օթիզմ (Առանձնայնութիւն)
Նկարագիրը
Զարգացման ընդհանուր փոփոխութիւններու (PDD) հինգ ախտանշաններն են՝
Ախտանշաններ
Անմիջապէս ծնունդէն ետք, Օթիզմ ունեցող երեխային ուղեղը կը սկսի սովորականէն արագ զարգանալ, որուն կը յաջորդէ աւելի դանդաղ աճը՝ մանկութեան ընթացքին։