cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հայոց այբուբենի յուշարձան
Պատմութիւն
Հայոց գիրերը ստեղծուած են 405-406 թ. եւ մինչ օրս կ՛օգտագործեն հայոց լեզուն գրաւոր ներկայացնելու համար։ Ան մշակուած է լեզուաբան եւ եկեղեցական առաջնորդ Մեսրոպ Մաշտոց ի կողմէ, որպէսզի Աստուածաշունչ ը հասանելի դառնայ հայերուն համար եւ տարածուի Քրիստոնէութիւն ը։ Մաշտոցեան այբուբենը սկիզբը բաղկացած էր 36 տառերէ, որ ամբողջացած է Միջին դարերուն։
Հեղինակներ
Գաղափարի հեղինակ՝ Աղուան Յովսէփեան
Ճարտարապետ՝ Ֆրետ Աֆրիկեան
Լեւոն Ներսէսեան
Կենսագրութիւն
Լեւոնն առաւօտեան տեսած է, որ քաղաքապետարանի բոլոր սենեակները հայերով լեցուած են։ Այդ օրը, բոլոր ձերբակալուածներու տուները, խուզարկութեան ենթարկուած են։ Լեւոնին մայրը՝ ոստիկաններուն, դուռը չէ բացած։ Խուզարկուները հրաւիրած են թաղի հայ աղաներէն մէկուն եւ քահանային ու դուրսէն բացատրած, թէ խուզարկութիւնը կ՛ապացուցանէ որդիին անմեղ ըլլալը եւ թոյլ կու տայ, որ անոր ազատեն։ Խուզարկութեան ժամանակ բռնագրաւած են Լեւոնի բոլոր թուղթերը, նամակները, թերթերը եւ այդ բոլորը միացուցած են անոր գործին։ Հետագային պարզուած է, որ անոնց մատնիչները եղած են երկու հոգի՝ Քած Պօղոսը (կեղծ բժիշկ Պօղոս Թէսթիճեանը) եւ ասորահայ Հեքիմ Ապտալլահը։
Մարիամ Ծաղիկեան (Գումբասեան)
Կենսագրութիւն
Մարիամ Ծաղիկեան սկզբնական շրջանին կը ստանձնէ գլխաւոր դերեր: Գովեստի արժանի է իր յանդգնութիւնը: Այդ օրերուն անտեսելով հասարակութեան կարծիքը բեմ կը բարձրանայ, որպէս դերասանուհի մասնակցելով շարք մը ներկայացումներու: Իր լաւագոյն դերը եղած է Մատամ Պէրնիէն, «Փարիզու Աղքատները» թատերախաղին մէջ:
Երուսաղէմի Պաշարում (1099)
Նախապատմութիւն
1095-ին Ուրպանոս Բ․ Պապ կը գումարէ Քլերմոնի ժողովը եւ կը յայտարարէ Խաչակիրներու արշաւանք մը՝ ընդդէմ իսլամներու։ Նպատակն էր ազատագրել իսլամներու տիրապետութեան տակ գտնուող Երուսաղէմ քաղաքը, ուր մեծցած, սպաննուած եւ թաղուած էր Յիսուս Քրիստոս: Ուրպանոսը կը խոստանար մեղքերու թողութիւն տալ արշաւանքին մասնակիցներուն։ Եւրոպացիները թիւր կարծիք ունէին իսլամներուն մասին եւ կը մտածէին, որ դիւրին յաղթանակ կրնան տանիլ անոնց դէմ։
Արշաւանքին շարունակութիւնը
«Աղքատ Խաչակիրներուն արշաւանք»ին տապալումէն ետք,  Կատֆրէյ աֆ Պուիյոն (Godfrey of Bouillon) իր եղբայրներուն` Պալտուինի եւ Էսթաշի հետ միասին կը գլխաւորեն խաչակիրներու կազմակերպուած բանակը, որոնք կ'ընկալուէին իբրեւ Հռոմի Պապին դաշնակիցները։ Աննա Քոմնենոսի վկայութեամբ, Կատֆրէյի բանակը կազմուած էր 10 հազար հեծեալ եւ 70 հազար հետեւակներէ, սակայն այս թիւերը զգալիօրէն ուռճացած էին։ Մինչեւ զօրքերը գլխաւորելը Կատֆրէյ կը վաճառէ իր հարստութեան զգալի մասը, որոնցմէ է նաեւ Պուլիոնի կոմսութիւնը : Նախ կ'արշաւեն Լոթարինկիացիները։ Անոնց առաջնորդներէն կը պահանջուի մեծ ջանքեր գործադրել, որպէսզի ընդհանուր յայտարարի գան Հունգարիոյ բնակիչներուն հետ, որոնք լաւ կը յիշէին աղքատ-խաչակիրներուն անմարդկային գործողութիւնները։ Պելկրատ էն ոչ հեռու Կատֆրէյ կը հանդիպի Բիւզանդիոնի կայսեր Ալեքսիոս Ա. Քոմնենոսի դեսպաններուն եւ անոնց հետ կը կնքէ դաշինք մը, որուն հիման վրայ բիւզանդացիները պարտաւոր էին սննդամթերք տրամադրել խաչակիրներուն՝ իրենց հողերը պաշտպանելու պայմանով։ Այս համագործակցութիւնը կը տեւէ մինչեւ խաչակիրներու Սելիփրիա քաղաքին պաշարումը։ Տագնապահար Ալեքսիոս կը հրամայէ, որ Կատֆրէյ Կոստանդնուպոլսոյ մէջ իրեն ներկայանայ։ Սակայն Կատֆրէյ կը հրաժարի։ 23 Դեկտեմբեր 1096-ին Լոթարինկիացիները կը մօտենան Կոստանդնուպոլսոյ պարիսպներուն ։ Ալեքսիոս կ'որոշէ դադրեցնել խաչակիրներուն սնուցումը, սակայն, երբ խաչակիրները կը սկսին թալանել քաղաքին շրջակայքը՝ կայսրը կը հրաժարի իր որոշումէն։ Զինուած բախումներէն ետք, Ալեքսիոս եւ Կատֆրէյ դաշինք մը կը կնքեն։ Կատֆրէյ կ'երդնու եւ Ալեքսիոսին փոխարէն շատ գումար կը ստանայ։ Երբ Կոստանդնուպոլիս կը ժամանեն, մնացեալ խաչակիրները կը շարժին դէպի Նիկիա։ Նիկիան գրաւելէ ետք, խաչակիրները կը բաժնուին, առաջնագիծը կը ղեկավարէ Պոհեմունտ, իսկ թիկունքը՝ Կատֆրէյ։ Խաչակիրներուն հրամանատարները դարձեալ ընդհանուր յայտարարի չեն կրնար գալ. գրաւել Դամասկո՞ս ը, թէ խայտառակել Ֆաթիմեանները Գահիրէի մէջ, սակայն ի զարմանս բոլորին կ'որոշեն գրաւել Երուսաղէմը:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Խաչակրաց արշաւանքներ
Սեդա Ծաղիկեան
Կենսագրութիւն
Յաճախած է Էսայեան, Ֆրանսական Սէն Փիւլշէրի եւ Կեդրոնական վարժարանները։ Վկայուած է Իսթանպուլի համալսարանի գիտական Ֆաքիւլթէի բնագիտութիւն եւ ուսողութիւն ճիւղերէն եւ Տիթրոյթի Ուէյն համալսարանէն։ Ուսուցչագործած է Իսթանպուլի Սէն Փիւլշէրի, Կեդրոնական, Պէզճեան եւ Անարատ Յղութեան եւ ԱՄՆու Ս․ Յովհ․ Մկրտիչ եկեղեցւոյ շաբաթօրեայ վարժարաններուն մէջ։
Աշխարհի Եօթը Հրաշալիքներ
Զեւսի Արձան
Յունաստանի Ողիմպոս քաղաքի՝ Զեւսին նուիրուած տաճարին մէջ էր 12 մ 40 սմ բարձրութեամբ անոր արձանը, որ կերտած էր Ֆիտիաս Ք.Ա. 440-ականներուն։ 5-րդ դարու սկիզբը՝ տաճարը աւերուելէ ետք Զեւսի արձանը տեղափոխուած է Կոստանդնուպոլիս, ուր 462-ին ոչնչացած է հրդեհի մը պատճառով։
Աշխարհի Նոր 7 Հրաշալիքները
2017-ին ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի որոշումով ընտրուած են աշխարհի նոր 7 հրաշալիքներ՝ Փեթրան, Չինական մեծ պարիսպը, Հռոմի Քոլիզէումը, Չիչէն-Իցա, Մաչու-Փիչու քաղաքները, Թաժ Մահալ դամբարանը եւ Յիսուս Քրիստոսի արձանը՝ Պրազիլի մէջ։ Եգիպտական բուգերուն՝ իբրեւ Հին աշխարհի միակ կանգուն հրաշալիքի, տրուած է պատուաւոր հրաշալիքի կարգավիճակ։
Դուինի Պաշարում
Դուինի պաշարում եւ աւերում
Ձորան եւ շրջական բնակավայրերը գրաւելէ ետք, արաբական զօրքերը կը շարժին դէպի ռազմավարական կարեւորագոյն նշանակութիւն ունեցող Դուին բերդաքաղաք։
Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ Վիրահայոց Թեմ
20-րդ դարէն մինչեւ մեր օրերը
Թիֆլիսի մէջ ներկայիս կը գործեն Կաթողիկէ Ս. Գէւորգ եւ Հաւլաբարի Էջմիածնեցոց Ս. Գէւորգ, Ախալքալաքի մէջ՝ Ս. Խաչ, Նինոծմինդայի մէջ (նախկին Բոգդանովկայ)` Ս. Սարգիս, Ախալցխայի մէջ` Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցիները։ Ախալցխայի Ծուղրութ գիւղինն մէջ մինչեւ այսօր կը պահուի միջնադարեան արուեստի եւ մանր անկարչութեան արժէքաւոր ձեռագիր մատեաններ «ծուղրութի Աւետարանը» (X դ.) եւ «գինոսենց Աւետարանը» (X դ. 1-ին կէս): Վերականգնող. աշխատանքներէն ետք սկսած են գործել եւս 4 եկեղեցի Ախալցխայի շրջանին, Ս. Փրկիչը՝ Պաթումի մէջ, Ս. Աստուածածինը՝ Մառնէուլի շրջանին մէջ։ Վ. թ-ի առաջնորդն է Վազգէն եպիսկոպոս Միրզախանեանը։ Մեսխեթ-ջավախքի մէջ առաջնորդական փոխանորդն է Բաբգէն աբեղայ Սալբիյեանը (2000-ից), Պաթումի մէջ հոգեւոր հովիւ կարգուած է Աբգար աբեղայ Հովակիմեանը (1998-էն):
Շոնդել
Շոնդելիկենս (2008-2009)
Շոնդելին երկրորդ ալպոմը, Շոնդելիկենս արձակուած է 18 Նոյեմբեր 2008-ին։ Ալպոմը հասաւ 115 թիւին ծանուցման տախտակին վրայ Մ.Ն. ծախելու 6200 արձանագրութիւններ առաջին շաբթուայ մէջ, եւ հասաւ 24-րդ թիւին հիփ-հօփ ալպոմ ծանացումին It was re-released on 10 March 2009, and has since sold 30,000 records in the US. ։ Արձակուած էր 10 Մարտ 2009-ին եւ ծախած է 30000 արձանագրութեան Միացեալ Նահանգներու մէջ։
Մկրտիչ Աշճեան
Գրականություն
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր
Հայոց Մայր (յուշարձան)
Պատմութիւն
«Հայոց մայր» յուշարձանին քանդակագործը ստեղծած է մոր կերպարը, որ կը պաշտպանէ եւ ուղղութիւն ցոյց կու տայ իր չորս զաւակներուն։ Մոր թիկնոցը կը խորհրդանշէ Արեւմտեան Հայաստանը՝ իր եկեղեցիներով։ Մոր ուսերը նման են Արարատ լերան ։
Մեսրոպ Արք. Աշճեան
Մեսրոպ Աշճեան Մարդը
Նորարար եւ խոհուն անձ մը եղած է ան, որ կը հաւատար Քրիստոսի պատգամին, թէ՝ «Մարդ է որ գործէ զերկիր»:
Երկեր
Մեսրոպ Աշճեան հեղինակ է հայերէն եւ անգլերէն լեզուներով աստուածաբանական, հայագիտական, բարոյագիտական գրական եւ հրապարակախօսական ուսումնասիրութիւններու:
Ուզպեքիստան
Ուզպեքիստան, պետութիւն Միջին Ասիոյ կեդրոնական մասին մէջ։ Հիւսիսէն եւ հիւսիս-արեւելքէն սահմանակից է Ղազախստանի, հիւսիս-արեւելքէն՝ Ղազախստանի, արեւմուտքէն՝ Թիւրքմենստանի՝ հարաւէն՝ Տաճիկիստանի ու Աֆղանստանի։ Մայրաքաղաքը Թաշքենտն է։ Պետական լեզուն՝ ուզպեքերէնն է։ Ուզպեքիստանի բնակչութեան (շուրջ 27.372.000) մեծ մասը ուզպեքներ են։ Կան նաեւ տաճիկներ, քազախներ, խրխզներ, թուրքմեններ, ռուսեր, ուքրանացիներ, հայեր, վրացիներ, յոյներ, ազերիներ եւ թուրքեր։ Մահմետականներ՝ 88%, քրիստոնեաներ՝ 10% ։
Արարատ Մարզը Արցախեան Ազատագրական Պատերազմի Ընթացքին
Շարժման Մասնակիցներ
Արարատի շրջանին մէջ Շարժումը ղեկավարած է Վ. Սաոթեանը։ Ուժերու համախմբման գործին մէջ կարեւոր դեր խաղցած են նաեւ Դ. Զադոեանը, Ա. Մարզպանը, Ա. Ղազարեանը, Ռ. Աւետիսեանը, Բ. Դաւիթեանը, Գ. Գփգորեանը, Կ. Գարէզինեանը, Ռ. Թեւանեանը, Ս. Ադամեանը, Ռ. Մարտիասեանը, Մ. Յարութիւնեանը եւ ուրիշներ։ 1988-1989-ններուն շրջանի Արարատ, Արմաշ, Աւշրա, Երասխ, Լուսառատ, Վեդի, Վանաշէն, Սուրենաւան, Արրցաձօ Սեւակաւան, Նա Կեանք, Փոքր Վեդի, Տափերական, Ոսկէտափ, Շաղափ, Սիսաւան գիւղերուն եւ Արարատ քաղաքին մէջ (3 խումբ) կազմաւորուած են կամաւորական խումբեր: Անոնց միջոցով Նախիջեւանի սահմանին վրայ կազմակերպուած է շուրջօրեայ հերթապահութիւն։ Վ. Սարիգսեանի գլխաւորութեամբ կազմաւորուած է ռազմական խորհուրդ (անդամներ Դ. Զադոեան, Ա. Մապըսեան, Ա. Ղագրաեան, Բ. Դաւիթեան, Ռ. Աւետիսեան, Պ. Զուռնաչեան, Դ. Գրիզորեան, Ս. Ադամեան)։ Արարատի կամաւորականներու առաջին մարտական գործողութիւնը՝ Դ. Զադոեանի ղեկավարութեամբ, Քյսոքի գիւղի ազատագրումն էր, որ տեղի ունեցաւ 14-15 Յունուար 1990-ին։ Ազատագրուած Քյսսքիի մէջ տեղաւորուած են Ազրպէյճանէն բռնագաղթած 52 ընտանիքներ, գիւղը վերանուանուած է Տիգոսնաշէն՝ այստեղ զոհուած «Աւշսո» ջոկատի ազատամարտիկ Տիգոսն Մելիքեանի անունով։ 18 Յունուար 1990-ին տեղի ունեցած է Երասխի ինքնապաշտպանութիւնը։ Շրջանի ազատամարտիկներու առանձին խումբերը հետագային ներառուած են «Արծիւ-30»-ի, «Յատուկ գունդի», Վեդիի եւ 9-րդ մօտոհրաձգային գումարտակներու, Արարատի գունդի ստորաբաժանումներու կազմերուն մէջ եւ մասնակցած է ՀՀ Մեղրիի, Գորիսի, Վայքի, Կապանի, ԼՂՀ Մարտակերտի, Հադրութի, Ասկերանի, Աղդամի, Կուտաթլորի Զանգելանի, Քելբաջարի, Լաչինի, Շուշիի շրջաններու ինքնապաշտպանական եւ ազատագրական մարտերուն։ Շրջանէն Հայաստանի Ազգային հէաս եւ «Արցախի հերոս» կոչմանը արժանացած է Վ. Արագսեանը, ՀՀ եւ ԼՂՀ «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշաններով պարգեւատրուած են ՀՀ բանակի ժեներալ-մայոր Գ. Գրիգորեանը եւ «Արծիւ-30» ջոկատի հրամանատար Գ. Մարկարեանը (հետմահու)։ ԼՂ« «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշանով պարգեւատրուած է Ռ. Մեհրաբեանը (հետմահու), 2-րդ աստիճանով՝ Լ. Մոսիկեանը, ՀՀ 3-րդ աստիճանով՝ Գ. Ղուկասեանը եւ Ա. Մովսիսեանը, ՀՀ «Արիութիւն» եւ ԼՂՀ «Արիութեան համար» մետալներով՝ 14 ազատամարտիկ։ Արարատի շրջանէն զոհուած է 145 ազատամարտիկ։ Արտաշատ շրջանին մէջ Մարտ 1988-ին ստեղծուած է Ղարաբաղ կոմիտէ, որուն փոխնախագահ Հ. Ասատուրեանի, անդամներ Խ. Տաթեւոսեանի, Է. Վարդանեանի նախաձեռնութեամբ 1989-էն սկսած են կամաւորական խումբեր կազմաւորել՝ Արտաշատ քաղաքի եւ շրջանի Բերքանուշ, Այգեստան, Մրգաւան, Այգեզարդ, Այգեպատ, Շահումեան, Դալար, Մասիս, Նուռշէն, Մխչեան, Դիմիթաւ, Կանաչուտ, Դուին, Քաղցրաշէն, Ոստան, Լանջազատ, Բարձրաշէն գիւղերուն մէջ։
Պարգեւատրութիւններ
Շրջանէն ԼՂՀ «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանով պարգեւատրուած են Հ. Թադէոսեանը (հետմահու), Ա. Հայոսպետեանը, Գ. Գէորգեանը, Ա. Փիլոեանը, ՀՀ «Արիութիւն» մետալով 58, «Մայրական երախտագիտութիւն Արցախի քաջորդիներուն» յուշամետալով՝ 6, զոհուած է 136 ազատամարտիկ։
Արարատ Ղարիպեան
Կենսագրութիւն
1944-ին կը հիմնուի ՀՍՍՀ ԳԱ. լեզուի հիմնարկը, որուն առաջին վարիչ տնօրէնը կը նշանակուի Ա. Ղարիբեան: Ապա՝ կը պաշտօնավարէ որպէս ակադեմեայի գրադարանի խորհուրդի նախագահ, եւ հիմնակազմ գրադարանի վարիչ:
Ան մաս կը կազմէ նաեւ Պատմա-Բանասիրական Հանդէս-ի խմբագրական կազմին: 1947-ին Ա.Ղարիբեան կ'ընտրուի ՀՍՍՀ ԳԱ թղթակից անդամ, իսկ 1960-ին իսկական անդամ: Հայոց լեզուի պատմութեան, լեզուաբանութեան, բարբառագիտութեան, հայոց լեզուի ուսուցման մեթոդիկայի բառարանագրութեան, եւ բնագաւարին յարակից մարզերու մէջ Ա.Ղարիբեանի տարած բեղնաւոր եւ ուշագրաւ աշխատանքը կը գնահատուի «Գիտութեան Վաստակաւոր Գործիչ»ի կոչումով (1954), «Աշխատանքայի Կարմիր Դրօշի»ի շքանշանով (1969) եւ այլ պատուագրերով:
Երկեր
Բանասիրական Գիտութեան Դոկտոր Ա.Ղարիփեանի գրչին կը պատկանի աւելի քան երկու հարիւր յօդուածներ ու գիրքեր, որոնցմէ առանձնապէս ուշագրաւ են.
Հայերը Պաքուի մէջ
Պաքուի մէջ հայերը ապրած են որոշակի թաղամասերու մէջ ու քաղաքի մերձակայ աւաններուն։ 20-րդ դարասկիզբին թաղամասային սահմանները վերացած են. հայաշատ մնացած են Հայկաշէն (Արմէնիքէնդ) եւ Զաւակզալնի կոչուած թաղամասերը, ինչպէս նաեւ քաղաքի կեդրոնը։ 1970-ի տուեալներով՝ Պաքուի 1, 27 միլիոն բնակիչէն աւելի քան 200 հազարը հայ էր։ 1980-ականներու վերջը այստեղ բնակած է շուրջ 300 հազար հայ։ 13-19 Յունուար 1990-ին Պաքուի մէջ կազմակերպուած հայերու ջարդերէն ետք դարաւոր հայ համայնքը այլեւս գոյութիւն չունի։ Հայերը հեռացած են քաղաքէն՝ այդտեղ ձգելով իրենց ամբողջ ունեցուածքը :
Հասարակական-քաղաքական կեանքը
Համայնքին մէջ գործած են թատէերական խումբեր, երաժշտական համոյթներ, գրադարան-ընթերցարաններ, ակումբներ, նաեւ տպարաններ, ուր հրատարակուած են հայերէն պարբերականներ, դասգիրքեր, գրականութիւն եւ այլն։
Խորհրդային տարիներուն
Ապրիլ 1920-ին Ազրպէյճանի մէջ վերջնականապէս հաստատուած խորհրդային կարգերու պայմաններու մէջ 1918-ի կոտորածէն փրկուած հայերը կը վերադառնային Պաքու։ Խորհրդային իշխանութեան վարած սոցիալական քաղաքականութիւնը սկզբնական շրջանին երկրորդ ծրագիր մղած էր ազգամիջեան հակասութիւնները։ Պաքուի հայկական համայնքը վերստին հնարաւորութիւն ստացած էր գոյատեւելու. բացուած են հայկական դպրոցներ, ստեղծուած է հայկական պետական թատրոն, հրատարակուած հայերէն օրաթերթեր եւ այլն։ Հայաբնակ շրջաններուն մէջ հիմնարկներու, խանութներու, արհեստանոցներու ցուցանակները գրուած են հայերէն եւ ռուսերէն։
Նուարդ Մատոյեան Տարագճեան
Մամուլի աշխատակից
Պարբերաթերթերու եւ մամուլի էջերուն մէջ լոյս տեսած են Նուարդ Մատոյեան Տարագճեան յօդուածաշարքերը, լեզուագիտական, պատմաբանասիրական, գրական, հասարակական եւ հրապարագրական նիւթերու շուրջ։
Ալեքսանդր Ա․ Սահինեան
Անտիպ Աշխատութիւններ
«Էջմիածին» Աշխատասիրութիւնը, ուր հեղինակը համատեղած է տարիներու իր հետազօտութեանց արդիւնքները:
Էնտի Մատատեան
Աղբիւրներ
Էնտիի Աստղը՝ Հոլիվուտի «Համբաւի Ճեմուղի»ին Վրայ
Կարապետ Հաննէսեան
Կարապետ Հաննէսեան, Սփիւռքի մէջ հայ երգի տարածման եւ հրատարակման ինքնուրոյն դերը ստանձնած «Շիրակ» հրատարակչատան «Շիրակ երգարան»-ի հեղինակ եւ հրատարակիչ:
Սիմոն Գըլճեան
Կենսագրութիւն
Այս­տեղ աւար­տած է Պոսթընի բարձ­րա­գոյն վար­ժա­րա­նը եւ Ֆի­լա­տելֆիոյ հա­մալ­սա­րա­նի բժշկա­կան բաժինը։ Այ­նու­հե­տեւ տե­ղա­փոխ­ուած է Անգ­լիա եւ 9 ամիս աշ­խա­տած է Լոն­տո­նի հիւան­դա­նոց­նե­րուն մէջ։
Ըլլա­լով գա­ղա­փա­րա­կան մարդ, այս­տեղ եւս շա­րու­նա­կած է զբաղիլ հո­գեւ­որ կեան­քով, մե­ծա­հա­սակ­նե­րու հա­մար ներկայացուցած է կի­րակ­նօ­րեայ դա­սա­խօ­սու­թիւն­ներ։
Կարապետ Հաննէսեան
«Շիրակ» հրատարակչատունը
1952-ին Կարապետ Հաննէսեան եւ Յովհաննէս Հաննէսեան եղբայրներ հիմը կը դնեն տպարանի մը, որ պիտի դառնար լիբանանահայ տիպ ու տառին ջերմ օճախներէն մին: Տպարանը իր մամուլի գլաններէն հայ ընթերցողին պիտի հրամցնէր արեւմտահայ, սփիւռքահայ թէ հայրենի գրողներէ բազմահարիւր գիրքեր, բառարաններ, երազահաններ, զուարճալի պատմութիւններու հատորներ, լեզուներ սորվելու զրուցարաններ, մանկապատանեկան հրատարակութիւններ եւ այլն:
Տե՛ս նաեւ
Շիրակ տպարան-հրատարակչատուն
Զաւէն Պարտաքճեան
Բանաստեղծութիւններ
Զաւէն Պարտագճեան ունի նաեւ բանաստեղծութիւններ, որոնք իրենց խօսքի եւ ոճի ինքնատպաթեամբ առաւել եւս կր շեշտեն իր արուեստագէտի խառնուածքը, հարուստ ներաշխարհն ու աշխարհայեացքր։
Աթենա Մանուկեան
Ասպարէզ
2012 թուականին դուրս կու գայ երգչուհիի յաջորդ՝ «I Surrender» գլխաւոր երգը (սինկլ), որը շատ արագ կը դառնայ տարուայ լաւագոյն հիթերէն մէկը։
Արարատեան Դաշտի Այր Մարդոց Տարազներ
Հարուստ դասի միջին տարիքի այր մարդիկը ձմրան կը գործածէին նաեւ այծենակաճ՝ այծամազէ պատրաստուած թաղիքով կարուած շատ լայն թիկնոց:
Պօղոս Ճէլալեան
Կենսագրութիւն
Շարունակելով ներկայացնել Ճէլալեանը եւ թուել որպէս Լիբանանցի յօրինող անոր դիմագրուած դժուարութիւնները, թերթը կ՝ ըսէ.
Ճէլալեան 1964 թուականին արջանացաւ «Ժէնօնէս Միւզիքալ»ի կազմակերպած մրցումին առաջին եւ երկրորդ մդցանակներուն: 1966 թուականին նոյն հաստատութեան երկրորդ մրցանակին։ Երկու մրգանակներու պարագաներուն ալ, դատական կազմը կը բաղկանար միջազգային ատեանէ մը: 1965 թուականին Ֆոպուրկ Ակումբը մրցանակ տուաւ Ճէլալեանի անոր բոլոր գործերուն համար, որոնք հրատարակուեցան երաժիշտ Ալեքս Մնտկեանի կողմէ:
Արարատեան Դաշտ
Դիրքը
Երկրաբանական ելեւէջքի կարեւոր տարրերէն են մնացորդամաշուած կամ փաղաղուած (erosion) (Խորվիրապ, Սարիպապ) եւ հրաբուխային կոները (cone) բլուրները։ Արարատեան դաշտը «Գայլ»ի մուտքով կը բաժնուի Նախիջեւանեան հարթութենէն (Շարուրի դաշտ)։
4 Դեկտեմբեր
4 Դեկտեմբեր, տարուան 338-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 339-րդ) օրն է
Ընդհանուր Զգայազրկում
Կիրարկում
Զգայազրկումէ նուազագոյնը 12 ժամ առաջ հիւանդը պէտք է դադրի ուտելէ, այսինքն՝ ան պէտք է մնայ անօթի, որպէսզի իր ստամոքսը պարապ մնայ եւ փսխելու կարելիութիւնը նուազի:
Համաձայնութիւն/Ծրագրում
Որեւէ մէկ վիրաբուժական գործողութենէ առաջ եւ ընդհանուր զգայազրկումը սկսելէ առաջ, զգայազրկող բժիշկը կը կատարէ շարք մը աշխատանքներ.-
Երրորդ հանգրուան
Երրորդ հանգրուան, որ կը կոչուի վիրաբուժումի-վիրահատումի հանգրուան: Այս հանգրուանին մարմինի բոլոր մկանները կը թուլնան եւ անդամալոյծ վիճակ մը կ'ունենան: Հիւանդին շնչառութիւնը կը կանոնաւորուի եւ աչքի շարժումները կը դանդաղին: Հոս է, որ վիրաբուժը կը սկսի վիրահատումի: Այս հանգրուանը ունի իր 4 ենթահանգրուանները՝
Ծաղիկ
Ծաղիկի Տեսակներ
Ըստ սեռի՝ ծաղիկները կ'ըլլան միասեռ, երկսեռ եւ անսեռ։
Միասեռ ծաղիկները ունին կամ առէջներ, կամ վարսանդ (բարտի, եգիպտացորեն, վարունգ եւ ուռենի)։
Ալիսում
Դէմքին վրայ ճեղքերու եւ բիծերու դէմ դեղամիջոց է:
Հողմածաղիկ (Buttercup Anemone)
Արտասովոր ձեւով կ'աճի:
Նաեւ անսովոր է ծաղիկին փոշոտման եղանակը, որ կ'իրականացուի անձրեւաջուրերու միջոցով: Ծայրամասը լեցուած է ջուրով, եւ անոր մակերեւոյթին վրայ տեղակայուած են փոշիի հատիկներ: Թարմ հողմածաղիկներուն մեծ մասը թունաւոր է:
Լողաւազան, ջրային օձ
Խոնաւութեան համար այս բոյսին անունը նոյնպէս կը վկայէ անոր անունը, որ հին ռուսերէնէն կը թարգմանուի իբրեւ «մաղձ», «ճահիճի»: Ունի ճիւղաւոր ցօղուն, որ կրնայ հասնիլ մինչեւ 80 սմ բարձրութեան:
Գինարբուկ
Ծաղիկները կը պարունակեն «Սի» եւ «Ի» կենսանիւթեր։ «Սի» կենսանիւթին քանակը կը հասնի մինչեւ 1000-1713 մկ%-ի։ Բուժման նպատակով կ'օգտագործուի ամբողջ բոյսը։ Ծաղիկները եւ տերեւները կը հաւաքեն ծաղկման սկիզբը, իսկ արմատը եւ կոճղարմատը կը հանեն գարնան կամ աշնան։ Ծաղիկներուն եփուկը կ'օգտագործուի հազի եւ հեւոցի ատեն։ Իբրեւ խուխամուղ կ'օգտագործուի թոքերու բորբոքման, կապոյտ հազի եւ պաղարութեան ատեն ։
Մատրասի Խմբակ
Մատրասի Խմբակ, հայ գրական-քաղաքական կազմակերպութիւն։
Առաքել Արարատեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ
Երուանդունիներ
Երուանդունիներու վերջին թագաւորութիւնը կը դառնայ Կոմմագենէն, ուր անոնք կ'իշխեն մինչեւ 72 թուականին։
Պարոյր Սկայորդի եւ Երուանդ Սակաւակեաց
Այսպիսով, Հերոդոտոսին ծանօթ Հայաստանը ամբողջովին կ' ընդգրկէր Հայկական լեռնաշխարհը։ Համահայկական նորաստեղծ պետութիւնը կ' ընդգրկէր Վասպուրականը, Աղձնիքը, Մոկքը, Կորճայքը, Տուրուբերանը, Ծոփքը, Բարձր Հայքն ու Փոքր Հայքը, իսկ աւելի ուշ' նաեւ Այրարատը, Ուտիքը, Արցախը եւ Սիւնիքը։
Մեծ Հայքի Երուանդունիներ
Երուանդ Գ. արքան, հակահարուած հասցնելով անոր զորաւարներ Մեմնոնի եւ Սելեւկոս Նիկատորի ոտնձգութիւններուն, յաջողութեամբ պաշտպանած է Մեծ Հայքի թագաւորութեան անկախութիւնը։ Անոր աջակցութեամբ իրենց անկախութիւնը պահպանած են նաեւ Փոքր Հայքի, Պոնտոսի եւ Կապադովկիայի թագաւորութիւնները ։
Պետրոս Դուրեան
Գրական գործունէութիւն
Բայց որքան ալ բանաստեղծը մահէն չի սարսափեր, դաժան հիւանդութիւնը կը կատարէր իր սեւ գործը։ Տարուան վերջաւորութեան, Դուրեանն արդէն գամուած էր անկողին։ Իսկ յաջորդ 1872 թ. 21 Յունուար-ի գիշերը, բանաստեղծը կը կնքէ իր մահկանացուն։ Անոր մահէն ետք, լոյս կը տեսնէ անոր առաջին գիրքը։
Երջանկութեան Միջազգային Օր
«Նոր տնտեսագիտական հիմնադրամ»­ի վերլուծութեան տուեալներով` աշխարհի 151 երջանիկ երկրներու ցուցակին մէջ, Հայաստան 53-­րդ տեղը կը գրաւէ։ «The Happy Planet Index (HPI)» ծրագիրի շրջանակներուն մէջ իրականացուած հետազօտութեան արդիւնքներով Հայաստանի երջանկութեան ցուցանիշը կը կազէ 46.0:
Մարթին Սքորսեզէ
Ֆիլմերը
Ընդհանուր թիւով 50-է աւելի ֆիլմերու բեմադրիչ է, 13 ֆիլմի սենարիոյի հեղինակ, 40 ֆիլմի փրոտիւսըր։ Որպէս դերասան հանդէս եկած է 13 ֆիլմերու մէջ։ Առաւել նշանաւոր ֆիլմերն են
Երուսաղէմի Պաշարում (1187)
Երուսաղէմի Յանձնումը
Սալահ Էլ Տին կը թոյլատրէ քրիստոնեաներուն ուխտագնացութեան երթալ Երուսաղէմ: Քրիստոնեաներու ձեռքը կ'անցնի Սուրբ Ծննդեան տաճարը: Ասկէ ետք Սալահ Էլ Տին կ'երթայ եւ կը գրաւէ Պելվուառա, Կեռակ եւ Մոնրէալ ամրոցները, յետոյ դարձեալ անյաջող կը պաշարէ Տիւրոսը: 1187-ին կը հասուննան նոր խաչակիրներու արշաւանքի ծրագիրներ, իսկ 1189-ին կը սկսի Երրորդ խաչակիրներուխաչակիրներու արշաւանքը:
Աշոտ Ա. Բագրատունի
Բագրատունիներու թագաւորութիւնը Աշոտ Մեծի հետնորդներու օրով
Աշոտը ցուցաբերած է ռազմա–քաղաքական, դիւանագիտական մեծ ձեռներեցութիւն՝ ամրապնդելով պետութիւնը։ Նստավայրն էր Բագարան ամրոցը։ Անոր գերիշխանութւնը կը ճանչնային նաեւ Վրաց, Աղուանից իշխանները եւ Հայաստանի արաբական ամիրայութիւնները։ Բիւզանդիոյ Կոստանդին Ծիրանածին կայսրը կը գրէ, որ Աշոտը «կը տիրէէր Արեւելքի բոլոր երկրներուն»։
Վիգէն Շարոյեան
Վիգէն Շարոյեան ծնած է Հալէպ, 1959-ին: Գեղանկարիչ, արուեստի ուսուցիչ:
Կենսագրութիւն
1986-էն սկսեալ կը մասնակցի հաւաքական ցուցահանդէսներու:
Ցուցահանդէսներ
1986-էն սկսեալ Վիգէն Շարոյեան կը մասնակցի հաւաքական ցուցահանդէսներու:
1995 - 1996 -1997-ին՝ ԱՇՈՒՆ 95, ԱՇՈՒՆ 96 եւ ԱՇՈՒՆ 97 Սուրիոյ Արուեստագէտներու մասնակցութեամբ: 1998-ին Արշիլ Կորքիի նուիրուած ցուցահանդէս:
1999-ին ԱՇՈՒՆ 99
Աղբիւրներ
Գեղանկարիչ Վիգէն Շարոյեան
Ընկերային Ցանց
Ամենամեծ ընկերային ցանցերը
Աշխարհի տարբեր երկիրներուն մէջ այս կամ այն ցանցի տարածուածութիւնը տարբեր է։ Այսպէս, MySpace, Ֆէյսպուք, Twitter եւ LinkedIn ցանցերը առաւել տարածուած են Հիւսիսային Ամերիկաի մէջ, Nexopia-ը՝ Կանադայում, , Bebo-ն՝ Մեծ Բրիտանիայում , Ֆէյսպուքն ու dol2day-ը՝ Գերմանիաի մէջ, Tagged-ը, XING-ն ու Skyrock-ը՝ Եւրոպական տարբեր երկրներու մէջ , Public Broadcasting Service-ը, Orkut-ը, Ֆէյսպուքն ու Hi5-ը՝ Հարաւային եւ Կեդրոնական Ամերիկաներուն մէջ (ընկերային ցանցերու պրազիլցի օգտագերերու 55%-ը կը նախընտրէ օգտուիլ Orkut ցանցէն), Friendster-ը, Multiply-ը, Orkut-ը, Renren-ն ու Cyworld-ը՝ Ասիայի (Ֆիլիպիններին, Մալազիաի, Ինտոնեզիաի, եւ Սինկաբորի մէջ)։ Հայաստանի ամենատարածուած ցանցերն են Օդնոկլասնիկին, Ֆէյսպուքն ու VK-ը։
Ներսէս Պետրոս ԺԹ.
Ճամբորդութիւններ
Իր գահակալութենէն ի վեր, հովուական այցելութիւններ կատարած է հետեւեալ երկիրները՝ Յորդանան «Մարտ 2000», Ֆրանսա «Մայիս 2001», Շուէտ « Մայիս 2001», Աւստրալիա « Յունիս 2001 - Մարտ 2004», Լեհաստան Յունիս 2001», Հայաստան «Սեպտեմբեր 2001 - Ապրիլ 2008», Ուքրանիա «Հոկտեմբեր-Նոյեմբեր 2001», Պարսկաստան «Փետրուար 2003 - Նոյեմբեր 2004», Քեսապ «Օգոստոս 2003», Եգիպտոս «Դեկտեմբեր 2003», Հալէպ- Սուրիա «Մայիս 2004», Երուսաղէմ «Սեպտեմբեր 2005», Լատին Ամերիկա «Հոկտեմբեր- Նոյեմբեր 2005» եւ Ղարաբաղ «Յուլիս 2006»:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ կաթողիկէ պատրիարքներ Ստորոգութիւն:1940 ծնունդներ Ստորոգութիւն:2015 մահեր Ստորոգութիւն:Գահիրէ ծնածներ Ստորոգութիւն:17 Յունուարի ծնածներ Ստորոգութիւն:Պէյրութ մահացածներ Ստորոգութիւն:25 Յունիսի մահացածներ Ստորոգութիւն:Ս. Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանի ասպետներ
Երջանկութիւն
ՄԱԿ-ը 20 Մարտը հռչակած է երջանկութեան օր, իսկ 2014-ին Ֆարելլ Ուիլեամսի «Happy» երգը դարձած է անոր օրհներգը` տարածուելով ամբողջ աշխարհին տարածքին։
Բամբիռ (նուագարան)
Հին յիշատակութիւններ բամբիռի մասին
Հայ միջնադարեան մանրանկարները մեզ պատկերացում կու տան, թէ ինչպիսի նուագարաններ գործածուեր են Հայաստանի մէջ հին ժամանակներէն վեր: Իսկ ատոնք կը փաստեն, որ Հայաստանի մէջ գործածուեր են բոլոր տեսակի նուագարանները. հարկանային կամ հարուածային, փողային, լարային, կսմիթային եւ աղեղնային՝ իրենց տարատեսակներով: Բայց ատոնցմէ ոչ մէկուն մէջ՝ թէ՛ գտածոներու, թէ՛ մանրանկարչութեան մէջ, պատմութեան խորքերէն եկող բամբիռի ոչ մէկ պատկեր չէ հանդիպեր: Նուագարանի մասին առաջին տեղեկութիւններն ի յայտ եկած են միայն 9-րդ դարու աղբիւրներուն մէջ։ Այս նուագարանի մասին փաստագրական տեղեկութիւնները շատ քիչ են: Մինչեւ այժմ ստոյգ կերպով բնութագրուած չեն աւանդական բամբիռի արտաքին տեսքը եւ կիրառման եղանակը: Յստակօրէն յայտնի չէ լարերու քանակը, տեղեկութիւններ չունինք լարուածքի, հնչողութեան եւ ընդգրկած ձայնածաւալի մասին: Ամենահին այս նուագարանի մասին մօտաւոր պատկերացումներ տուած են հայ պատմիչներու ու վիպասաններու կցկտուր տեղեկութիւնները եւ վերջին ժամանակներու մասնագէտներու կատարած ուսումնասիրութիւնները: Ըստ երաժշտագէտ Նիկողոս Թահմիզեանի՝ այդ «լարաւոր-կսմիթահար նուագարանը տարածուած նուագարան եղած է հին եւ միջնադարեան Հայաստանի մէջ»:
Աշոտ Բ․ Երկաթ
Եօթնամեայ Կռիւներ
Աշոտ Երկաթի այս առաջին յաղթանակներուն ատեն Եուսուֆ փախաւ եւ ազատեցաւ։ Քանի մը տարի ետք, կրկին յարձակեցաւ Հայաստանի վրայ։ Այս կռիւները տեւեցին ամբողջ եօթը տարի։ Եուսուֆ չկրցաւ յաղթել Աշոտի եւ իր պարտութեան վրէժը լուծեց անզէն եւ անպաշտման ժողովուրդէն։ Կոտրեց հազարաւոր շինականներ, աշխատաւոր մշակներ։
Գէորգ Պետիկեան
Գէորգ Պետիկեանի մտքի պարտքը
Գէորգ Պետիկեան պարզօրէն կը բնութագրէ իր տարած աշխատանքը ըսելով՝ «իմս՝ պարզապէս սրտի, խղճի եւ մտքի պարտքս է, որ կը կատարեմ։
Գէորգ Պետիկեանի «Բարեւ Հալէպ» նոր երկի գինեձօնը
Օրուան բանախօսն էր Հալէպ էն այս գինեձօնին համար յատուկ ժամանած հրապարակագիր եւ գրող, մեծարեալին նախկին աշակերտուհի Պերճուհի Աւետեան ը: Ան գծեց Գէորգ Պետիկեանի անհատական ուրուագիծը՝ 1968-էն սկսեալ, երբ երիտասարդ հեղինակը ոտք կոխած է ուսուցչական աշխատանքի սեմը. ան պատմեց Պետիկեանի լրջութեան եւ միաժամանակ զուարթ նկարագրի, խորիմաստ թելադրանքներու եւ կատակախօսութիւններու մասին:
ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆԻ »ԴԻՄԱՏԵՏՐՍ« ԳԻՐՔԻՆ ՇՆՈՐՀԱՀԱՆԴԷՍԸ
19 Դեկտեմբեր, 2012-ի, երեկոյեան ժամը 7-ին, Ազգային Առաջնորդարանի «Տիգրան եւ Զարուհի Տէր Ղազարեան» սրահին մէջ, «Ասպարէզ» օրաթերթի խմբագրութեան եւ Ազգային Առաջնորդարանի Մշակութային-Դաստիրակչական Յանձնախումբին կազմակերպութեամբ, տեղի ունեցաւ ծանօթ հրապարակագիր, ուսուցիչ ու գրող Գէորգ Պետիկեանի նորագոյն գիրքին՝ «Դիմատետրս» հատորին ողջունահանդէսը: Ձեռնարկը կը վայելէր Թեմիս բարեխնամ Առաջնորդ Բարձր. Տ. Մուշեղ Արք. Մարտիրոսեանի հովանաւորութիւնն ու ներկայութիւնը: Ներկայ էին Կրօնական Ժողովի ու Ազգային Վարչութեան անդամներ, գրողներ, մշակոյթի գործիչներ եւ մեծ թիւով գրասէր հասարակութիւն։ Հատորին ներկայացման կողքին, կիրարկուեցաւ գեղարուեստական յայտագիր։
ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆԻ «Ես Տեսայ Անին» ԳԻՐՔԻՆ ՇՆՈՐՀԱՀԱՆԴԷՍԸ
Հինգշաբթի, 25 Յուլիս 2019-ի կէսօրէ ետք ժամը 3-ին, Երեւանի «Ա. Իսահակեան»ի անուան գրադարանի սրահին մէջ տեղի ունեցաւ Ամերիկաբնակ ծանօթ գրող, մտաւորական եւ կրթական մշակ Գէորգ Պետիկեանի նոր լոյս ընծայած՝ «Ես Տեսայ Անին» հատորի շնորհահանդէսը։ Ձեռնարկին, հեղինակին եւ իր կնոջ կողքին ներկայ էին Պետիկեանի Երեւանաբնակ նախկին աշակերտ-աշակերտուհիներէն շատեր, Հալէպի Ազգ. Քարէն Եփփէի ճեմարանականներ, հայրենի մտաւորականներ եւ հալէպցի ու հայրենի մշակութասէրներու հոծ բազմութիւն մը։
Սարգիս Արարատեան
Կենսագրութիւն
1917-ի ռուսական յեղափոխութեան ընթացքին եւ անկէ յետոյ ունեցած է ամենալայն ակտիւ գործունէութիւնը հայ զանգուածներու եւ Հ. Յ. Դաշնակցութեան կազմակերպութեան գործին մէջ՝ Պաքուի շրջանը: Պաքուի հերոսամարտին մէջ Ռոստոմի եւ Ա. Գիւլխանտանեանի հետ ղեկավարած է ինքնապաշտպանութեան շարժումը:
Հայաստանի խորհրդայնացումէն յետոյ անցած է Պոլիս, Փարիզ, Լոնտոն, կրկին Պոլիս եւ անկէ 1922-ին Պուքրէշ, ուր ցարդ կը զբաղի իր մասնագիտութիւնով:
Խորէն Աւագ Քհնյ. Ներսէսեան
Խորէն Ա. Քհնյ. Ներսէսեան կ'ընտրէ իր կեանքի ընկերը՝ էվէրէկցի Սեդրակ աղա Թէրզեանի դուստրը՝ Արշալոյսը, որուն հետ կը պսակուի 25 Յունիս 1939-ին, Զահլէի մէջ եւ կ'ունենայ հինգ զաւակներ՝ Կարապետ, Սեդրակ, Վարդուհի, Նուարդ եւ Ալիս։
Աշոտ Գ. Յովհաննիսեան
Կենսագրութիւն
Վերջին յիսնամեակի հայ պատմագրութեան ամէնէն բեղուն գրիչներէն մէկը կը հանդիսանայ: Իր գրիչին կը պատկանին Իսրայէլ Օրին Եւ Հայ Ազատագրական Գաղափարը (Մունխէն, 1913)՝ մենագրութիւնը, որ գրուածէ գերմաներէն լեզուով, ''Հայ-Ռուսական Յարաբերութիւնները ԺԹ. Դարերու Առաջին Երեսնամեակին՝ ռուսերէն լեզուով հրատարակուած փաստաթուղթերու ընդարձակ ներածութիւնը, Հայ-Ռուս Օրիենտացիայի Ծագման Խնդիրը (Էջմիածին, 1921), Հայաստանի Յեղափոխութեան Յուլիսն ու Հոկտեմբերը, Համազգային Կրիզիսը, Աբովեան (Երեւան, 1933), Ֆրիկը Պատմաքննական Լոյսի Տակ (Երեւան, 1955), աշխատութիւնները եւ դեռ բազմաթիւ գիտական մեծ ու փոքր ուսումնասիրութիւններ: 1969-ին (Երեւան) լոյս կը տեսնէ անոր Յուշեր Եւ Բնութագրումներ շահական գործը, ուր հեղինակը ընթերցողին կը ներկայացնէ վերջին յիսնամեակին հայ պատմագրութեան ծանօթ դէմքերէն ոմանք, անոնց գործերովն ու աշխարհահայեացքովը: Նոյնպէս իր գրչին կը պատկանին Հայ Ժողովուրդի Պատմութիւն'' ութհատորեակի վերջերս հրատարակուած (Երեւան, 1972) Դ. հատորի Գ. գլուխը՝ Հայաստանի Քաղաքական Վիճակը Սեֆեան Իրանի եւ Օսմանեան Թուրքիայի Տիրապետութեան Տակ (էջ 81-133) եւ Դ. գլուխի (Հայ Ազատագրական Շարժումը Իրանական Տիրապետութեան Եւ Թուրք Զաւթիչների դէմ ԺԸ. դարի Առաջին կէսում) առաջին հինգ հատուածները (էջ 134-175): Աշոտ Գ. Յիվհաննիսեանի պատմագրական վաստակին փառքն ու պսակը կը կազմեն անոր երկու կոթողային աշխատասիրութիւնները՝ Նալբանդեանը Եւ Նրա Ժամանակը, Ա. հատոր (Երեւան, 1955), Բ. հատոր (Երեւան,1956), եւ Դրուագներ Հայ Ազատագրական Մտքի Պատմութեան, Ա. հատոր (Երեւան,1957), Բ. հատոր (Երեւան, 1959), որոնք վստահօրէն հայ պատմագրութեան ամէնէն մնայուն գործերու շարքին կարելի է դասել: Աշոտ Յովհաննիսեան կը մեռնի 1972-ի Յունիսի 30-ին:
Դպրոցասէր Տիկնանց Վարժարան (Փարիզ)
Դպրոցասէր տիկնանց վարժարան, ամէնօրեայ դպրոց։
Տեղափոխութիւններ
1922-ին տեղափոխուած է նախ Սելանիկ (Յունաստան), ապա՝ Մարսէյլ 1928-էն հաստատուած է Փարիզի Ռենսի արուարձանին մէջ՝ արդիական յարմարութիւններ ունեցող շէնքի մէջ (գնուած է ՀԲԸՄ բարերար Տիգրան Քելեկեանի միջոցներով)․ 1937-էն անոր խնամակալութիւնը ՀԲԸՄ-ը կը ստանձնէ ։ Մինչեւ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկիզբը (1939) վարժարանին կից գործած են կարուձեւի արհեստանոցներ, մեքենագրութեան, սղագրութեան, հիւանդապահութեան բաժիններ։ 1948-էն ֆրանսական կառավարութիւնը զայն ճանչցած է որպէս երկրորդական (միջնակարգ) վարժարան։
Հայաստանի Երաժշտական Ընկերութիւն
1986, թուականին ունէր 12․300 անդամ։
Ընկերութիւն
Պատանեկութիւն
Թեքսասի համալսարանը կատարեց ուսումնասիրութիւն մը, ուր քննեց 9,000 Ամերիկացի պատանիներ, որպէսզի գիտնայ եթէ անոնց անստոյգ վարուելակերպը (օրինակ՝ գողնալ, կռուիլ եւ այլն...) կապ ունի անոնց ընկերային շրջանակին հետ: Ուսումնասիրութիւնները մատնանշեցին թէ այդ պատանիները որոնց ընկերները լաւ վարուելակերպ ունին դպրոցական կեանքին մէջ, կը քաշուին այսպիսի վատ յատկանիշերէ: Ուսումնասիրութիւնները նաեւ փաստեցին, թէ այդ պատանիներուն վատ վարուելակերպերը ներշնչուած կ'ըլլան իրենց ընկերներէն: Եւ այս վարուելակերպին հիմնական պատճառը այդ է թէ պատանիները կ'ուզեն ընդունուիլ յատուկ ընկերական շրջանակներու կողմէ :
Միչիօ Եասուտա
Վաղ Կեանք
Եասուտա ինքնաշխատութեամբ կը սորվի ֆիլմի կերպար գծելու ձեւերը: Երբ ան 14 տարեկան էր՝ ծնողքը կ՛ամուսնալուծուին: 1954-ի Նոյեմբերին հայրը կը հիւանդանայ, եւ, թէպետ ամուսնալուծման, մայրը զինք կը հոգայ՝ մինչեւ մահ 1955-ի Մարտին: 1955-ի Ապրիլին ան կը սկսի յաճախել Tokyo Metropolitan Shakujii High School (東京都立石神井高等学校) ուսումնարանը: Առանց առիթը ունենալու ուսման շարունակութեան, կը սկսի գործ փնտռելու աշխատանքին:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:28 Ապրիլի ծնածներ Ստորոգութիւն:5 Հոկտեմբերի մահացածներ
Գինի
Հայաստանի մէջ գինեգործութեան զարգացման մասին կը վկայեն նաև յոյն պատմիչ Հերոդոտոսի և յոյն իմաստասէր Ստրաբոնի գրութիւնները։
Մեծ Հայքի Վարչական Բաժանումը
ՎԱՍՊՈՒՐԱԿԱՆ
Կ'ենթադրուի թէ Վասպուրական բառը հին պարսկերէնէ փոխառուած բառ մըն է. բաղկացած է Վասպուր (իշխանական, ազնուական) արմատէ եւ ական վերջածանցէ, այսինքն՝ կը նշանակէ իշխանական երկիր կամ ազնուական երկիր։ Նահանգը բաղկացած է 35 գաւառէ, սակայն անոնցմէ յիշատակուած է միայն 32ը։ -Ոստան- Աւանը, երբեմն կոչուած է քաղաք։ Կը գտնուի այժմ Ոստանի տեղը՝ Արտոս լերան հիւսիս-արեւմտեան ստորոտին։
ՍԻՒՆԻՔ
Սիւնիք աշխարհը անցեալին յայտնի եղած է երկու անունով՝ Սիւնիք կամ Սիսական, իսկ ուրարտական սեպագիր արձանագրութիւններուն մէջ «Սուինիա»։ Սիւնիքը կը գտնուի պատմական Հայաստանի հիւսիս-արեւելքը։ Գեղամայ լեռներն ու Վարաժնունիք գաւառը (այսօրուան Ծաղկաձոր) Սիւնիքը կը բաժնէին Այրարատ նահանգէն։ Իսկ Ատրպատականի եւ Սիւնիքի միջեւ կար Արաքսը։ Սիւնիքի գաւառներէն՝
Ծաղկանոյշ Ծատուրեան
Երբ Թեհրան կը փոխադրուի, կապ կը հաստատէ Հայրենիքի հետ, ուրկէ իրեն կ'ուղարկեն դասագիրքեր, վէպեր, բանաստեղծութեան եւ պատմուածքներու հաւաքածոներ, ամսաթերթեր, երգարանեներ՝ հայերէն պռայլեան տառերով։
Քաղցկեղ
Քաղցկեղի Զարգացումը
Այլափոխուած երփնամարմիններն ալ պատճառ կը դառնան կարգ մը քաղցկեղներու զարգացման:
Հայաստանի եւ Էսթոնիոյ Ժողովուրդներու Բարեկամութեան Յուշարձան
Հայաստանի եւ Էսթոնիոյ ժողովուրդներու բարեկամութեան յուշարձան, կը գտնուի Էսթոնիո յ Թարթու քաղաքին Ազատութեան այգիին մէջ։ Յուշարձանի հեղինակն է հայ ազգի քանդակագործ Յակոբ Ճիւանեանը։ Յուշարձանը բացուած է 23 Հոկտեմբեր 1978-ին այն ժամանակուան Խաչատուր Աբովեանի անունը կրող փողոցին մէջ։ Խաչատուր Աբովեանի մահուան 130-րդ տարելիցի առիթով Կիւմրիի քաղաքացիները այս յուշարձանը նուիրած են Թարթու քաղաքին ։
Հայ Աւետարանական Բեթէլ Երկրորդական Վարժարան (Հալէպ)
Պատմական Ակնարկ
Վարժարանէն ներս կը նշուին նաեւ աւանդական տօները, ինչպէս՝ Կաղանդը, Սուրբ Ծնունդը, Բարեկենդանը, Մայրերու օրը եւ Յարութեան տօնը:
Գրիգոր Սահեան
Կենսագրութիւն
Ծնած է մոտաւորապէս 1870 թուականին՝ Կոստանդնուպոլիս։ 1894 թ. աւարտած է Փարիզի համալսարանի բժշկական բաժինը։ 1896 - 1900 թուականներուն ապրած եւ որպէս բժիշկ աշխատած՝ Պուլկարիա։
Հայաստանի Երկրաբանական Կառուցուածք
Լեռնակազմութիւն
Հայկական լեռնաշխարհի ձեւաւորման գործին չափազանց կարեւոր դեր խաղցած են ալպեան լեռնակազմական շարժումները, որոնց հետ կապուած «նէոկենեան» (neogenini) եւ «անթրոբոկենեան» (anthropogenic) մարդոց ձեռքով բնութեան վրայ ներգործող փոփոխութիւններ հրաբխային ոյժը ընդգրկած է լեռնաշխարհի ողջ կեդրոնական մասը՝ գոյացնելով հրաբուխային բարձր լեռներ ու լեռնավահաններ եւ լաւային սարաւանդներ։
Գիտելիքի Գաղտնի Նստարանը
Գիտելիքի Գաղտնի Նստարանը (անգլ.՝ The Secret Bench of Knowledge, պաշտօնապէս` Գաղտնի Նստարան, Կորսուած Դրախտ), ծագումով չեխ քանատացի քանդակագործ Լի Վիվոյի բազմաթիւ ձուլուածքներով ստեղծած քանդակը, որոնցմէ ամենայայտնին կը գտնուի Օթթաուայի մէջ` Վելինգտօն փողոցի վրայ գտուող Քանատայի գրադարանի եւ արխիւի մուտքին մօտ, ուր տեղադրուած է 1989-ին քանդակագործին իսկ կողմէ :
Աշոտ Ղուլեան
Շուշիի ազատագրումը
1992-ին Շուշիի ռազմական գործողութեան ժամանակ առաջին վաշտը Բեկորի գլխաւորութեամբ կը մտնէ քաղաք։ Կ'ըսէ, որ 8 Մայիսին առաւօտեան, Աշոտը հեռակապով կը կապուի Արկադի Տէր-Թադեւոսեանի (Գոմանտոս) հետ՝ Կեդրոնական շտապ, եւ հաղորդում, որ յայտնեն ԼՂՀ Գերագոյն խորհուրդի նախագահի պաշտօնակատարին, որ ինքը նստած է Շուշիի բերդի պատին ու կը սպասէ տղոց բարձրանալը։ «Մինչեւ մի քանի վայրկեան կը մտնեմ քաղաք»,- կ'աւելցնէ Բեկորը‌:
Արգէոս
Արգէոս (Argaeus), Փոքր Ասիոյ ամենաբարձր լեռն է, ծովու մակերեսէն 3840 (կամ ըստ Cooperի 3993 մ.) բարձրութիւն ունի:
King of Pop
Deluxe box set
Սկաւառակ # 3
Յունաստան
Սկաւառակ # 2։
Քանաան Պանանա
Կենսագրութիւն
Պանանա ծնած է 1936-ին Եսիփեզինի համայնքային շրջանը, ներկայիս Եսիկոտինիին մօտ, Հարաւային Ռոտեզիա: Անոր ծնողքը եղած են, մայրը՝ նտեպելէ ցեղի եւ հայրը՝ Ռոտեզիա ներգաղթած սոթօ: Այդ դպրոցին մէջ կրթուած է միսիոնարներու եւ աւելի ուշ ուսանած է հաստատութեան ուսուցիչի մը քով: 1960-էն 1975-ը որպէս ներգաղթեալ բնակած է ԱՄՆ-ի մէջ:
Մահացած է 2003-ին քաղցկեղէն, Լոնտոնին մէջ:
Գիտութիւն
Լոյս
Արեւուն լոյսը սպիտակ կ'երեւի, սակայն իրականութեան մէջ բազմաթիւ գոյներէ կը բաղկանայ։ Լոյսը մեզի կը հայթայթէ անհրաժեշտ ջերմութիւն։ Առանց լոյսի, կեանք գոյութիւն պիտի չունենար աշխարհի վրայ։
Հայաստանի Զինուած Ուժեր
Զինուած ուժերու կառուցուածքը
Հայաստանի Հանրապետութեան զինուած ուժերը կազմուած են հետեւեալ մասնագիտացած զօրքերէն.
Միջազգային խաղաղապահ առաքելութիւններ
Հայաստանի Հանրապետութեան զինուած ուժերը որոշակի հարցերու ատեն մշտապէս կը համագործակցին հիւսիսատլանտեան դաշինքին հետ։
Սկսելով Փետրուար 2010-էն, Հայաստանի Հանրապետութեան ԶՈՒ ստորաբաժանումը ընդգրկած է Գերմանիայի Հանրապետութեան հրամանատարութեան տակ գտնուող ՄԱԱՈՒ (Աֆղանիստանի մէջ միջազգային անվտանգութեան աջակցման ուժեր) (ISAF) հիւսիսային հրամանատարութեան կազմին մէջ եւ կ'իրականացնէ Քունտուզ քաղաքի օդակայանի անվտանգութեան ապահովման խնդիրները։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայաստանի Հանրապետութեան Զինուած ուժեր Ստորոգութիւն:Զինուած ուժեր այբբենական կարգով
Ազրպէյճանի Արուեստի Ազգային Թանգարան
Թանգարանի Պատմութիւն
1943-էն թանգարանը կոչուեցաւ ազրպէյճանցի թատերական նկարիչ Ռուստամ Մուստաֆայեւի անունով ։ Մինչեւ 1950-ականներու սկիզբը թանգարանը կը գտնուէր քանի մը հին առանձնատուներու մէջ, ուր ներկայացուած էին մշտական եւ ժամանակաւոր ցուցանմուշները։ Այդ ժամանակահատուածին թանգարանին մէջ աշխատած են երիտասարդ արուեստաբաններ Ռասիմ Էնտիեւը, Նուրատին Կապիպովը, Մուրսալ Նաճաֆովը, Մեհթի Կուսեյզատէն, որոնք Ազրպէյճանի արուեստաբանութեան հիմնադիրներն են։ Երկար տարիներ թանգարանը ղեկավարած են Ազրպէյճանի ժողովրդական նկարիչներ, ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիրներ Սալամ Սալամզատէն, Քիազիմ Կիազիմզատէն եւ Իպրահիմ Զէյնալովը։
Նոր շէնքին մէջ ստեղծուեցաւ նոր ցուցադրութիւն, երբ ներկայացուեցաւ թանգարանի կերպարուեստի հաւաքածուի լաւագոյն ցուցանմուշները։ Թանգարանը դարձաւ նաեւ արուեստագիտութեան կեդրոն։ Այստեղ կազմակերպուած են տարբեր միջոցառումներ՝ նկարիչներու յոբելանական ցուցահանդէսներ, երաժշտական երեկոներ, մտաւորականութեան հետ հանդիպումներ եւ այլն։
1992-1993-ին Ազգային ճակատի ղեկավարները որոշեցին թանգարանը «Տեպուրի առանձնատունէն» տեղափոխել Ազրպէյճանի արտաքին գործերու նախարարութեան շէնք։ 1994-էն մինչեւ 2003 թանգարանի տնօրէնն էր քանդակագործ Իպրահիմ Իսմայիլ օղլի Զէյնալովը, 2003-էն 2010, արուեստագիտութեան դոկտոր Իսրաֆիլ Ռամազան օղլի Իսրաֆիլովը, իսկ 2010-էն մինչեւ օրս՝ Չինկիզ Ապտուլմեճիտ օղլի Ֆարզալիեւը։
Ամանորը Աւստրիոյ Մէջ
Խաղեր Եւ Ժամանց
Տօնական ժամանցի ձեւերէն մէկը հալած կապարով գուշակութիւնն է։ Կապարը կը հալեցնեն, կը լեցնեն սառը ջուրին մէջ եւ ըստ այն տեսքի, որ ինք կ'ընդունի, կը գուշակեն, թէ ինչ կը սպասուի տուեալ մարդուն նոր տարուան ընթացքին։ Վատ նախանշաններ են 13 թիւը եւ տարիքով կնոջ կերպարը։ Իսկ արեւը եւ սրածայր գլխարկը կը խորհրդանշեն ընտանիքի առողջութիւնն ու հարստութիւնը։
Մարաթուկ Վանք
Մարաթուկ Վանք, Մարութայ լերան գագաթին գտնուող վանք, ծովի մակերեսէն 2.967 մեթր բարձրութեան վրայ:
Ժեհիթայի Քարանձաւ
Պատմութիւն
1969-ին վերին քարանձաւին պաշտօնական բացման առիթով կը նուագէ ֆրանսացի երգահան Ֆրանսուա Պէյլ : Այս միջոցառումը կազմակերպած էր լիբանանցի նկարիչ եւ քանդակագործ Ղասան Քլինք : Հոս կը կազմակերպուին նաեւ այլ մշակութային միջոցառումներ, ինչպէս` գերմանացի երգահան Քարլհայնց Շտոքհաուզընի համերգը Նոյեմբեր 1969-ին իսկ 2008-ին` լիբանանահայ երգահան Կի Մանուկեանի համերգը :
Գիրք
Գիրքին ստեղծումը
Գիրքին սկզբնաւորումը կապուած է գիրի ստեղծման հետ, որ քանի մը հազար տարուան պատմութիւն կ՛ընդգրկէ։ Անցեալին բաբելոնցիները, ասորեստանցիները եւ այլ հին ժողովուրդներ ընդհանրապէս գրած են կաւէ պատրաստուած սալիկներու վրայ։ Ք․ա․ 3-րդ հազարամեակին այդ սալիկներուն վրայ գրուած գեղարուեստական հնագոյն՝ ասուրաբաբելական «Կիլկամեշ» դիւցազնավէպը մինչեւ այսօր պահպանուած է։ Այսպիսի ձեւով կազմուած գիրքերէն է ստեղծուած առաջին գրադարանները։ Չինաստանի մէջ գրած են բամպակէ պատրաստուած շերտիկներու վրայ եւ շարած ամուր թելի մը վրայ։ Աւելի ուշ չինացիները գրած են մետաքսի վրայ, իսկ Ք․ե․ 2-րդ դարէն սկսեալ՝ թուղթի։ Հին Եգիպտոսի մէջ նախ գրած են կաւէ սալիկներու, եւ այնուհետեւ՝ պապիրոսի վրայ, որ եղէգի կոխած շերտիկներ իրարու փակած քանի մը տասնեակ մեթր երկարութեամբ ժապաւեն էր եւ կը պահուէր գլանաձեւ փաթթուած։ Ք.ա. 2-րդ դարուն Պերգամոն քաղաքին մէջ կենդանիներու կաշին օգտագործելով պատրաստուած է նոր գրանիւթ եւ քաղաքին անունով կոչուած է պերգամենտ։ Այն մեր գիտցած մագաղաթն է։ Մագաղաթէ ամենահին ձեռագիրը Հոմերոսի «Իլիական» բանաստեղծութիւնն է՝ 3-րդ դարուն գրուած հատուած։ Մագաղաթը պապիրուսէն աւելի ճկուն ու ամուր էր, եւ դիւրութեամբ ծաւալուած, իսկ ծալլուածքի մասին մէջ թերթերը կարուած եւ միացուած էին իրարու։ Միջնադարուն մագաղաթէ թերթերը կ'ամփոփուէին կաշեպատ կամ լաթապատ փայտէ կազմի մէջ։
Վասիլի Ամաշուքելի
Վասիլի Ամաշուքելի, վրացի կինոբեմադրիչ։ Վրացական կինոարուեստի առաջին գործիչներէն մէկը։ Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արուեստագէտ (1974)։
Մարալ Երգ եւ Պարախումբ
Մարալ Երգ Եւ Պարախումբ 1980 Պոլիս Պենոն Գուզուպաշիի եւ իր ընկերներուն «Անատոլիական եւ Հայ ժողովուրդական պարերու» բազմաձայն ու նուագախումբով անսամպլը բոլորովին սիրողական տարրերով կը հիմնուի:
Այսօր 6-13 տարիքային խումբը կը հաշուէ 135 անդամ, 17-30 տարիքային խումբը՝ 38, ընդխանուր առմամբ 173 պարուհիներով պարի դպրոցներու կարգապահութեամբ իր աշխատանքները կը շարունակէ: 12 հոգինոց նուագախումբով 33 հոգինոց ետնաբեմի անձնակազմով կը շարունակէ գրեթէ ամէն տարի համերգներ տալ:
Ծառ
Ալոճենի
Ալոճի ծաղիկները եւ պտուղները պատրաստուած դեղամիջոցները ուժեղացնում են սրտամկանի կծկումները, բարելաւում սրտի եւ ուղեղի արեան շրջանառութիւնը, վերացնում անօթայի սպազմը, սրտի շրջանի ցավերը, կանոնաւորում սրտի ռիթմը, առաջ բերում տնական հանգստացնող ներգործութիւն։
Ներսիսեան Դպրոց (Թիֆլիս)
հայ աշխարհաբար գրական նոր լեզուի ձեւաւորման ու զարգացման իր դերը
Բացառիկ կարեւոր դեր խաղցած է Ներսիսեան դպրոցը հայ աշխարհաբար գրական նոր լեզուի ձեւաւորման ու զարգացման հարցին մէջ։ Խաչատուր Աբովեանի, Ստեփանոս Նազարեանի, Միքայէլ Նալպանտեանի, Ռաֆայէլ Պատկանեանի եւ այլ տարածած սերմերը հայ աշխարհաբար գրական լեզուի ստեղծման ուղղութեամբ բարենպաստ հող գտած են Ներսիսեան դպրոցի միջավայրին մէջ։ Այդ դպրոցին մէջ կը սորուէին Կովկասի տարբեր անկիւններէն եկած սաներ, որոնց բազմազան բարբառներէն պիտի հարստանար ու ձեւաւորուէր արեւելահայ աշխարհաբար նոր լեզուն։
Իր գոյութեան հարիւր տարուայ (1824-1924) ընթացքին Ներսիսեան դպրոցը հայ ժողովուրդին տուած է գրականութեան ու արուեստի, մանկավարժութեան ու գիտութեան, գիւղատնտեսութեան ու արդիւնաբերութեան, առողջապահութեան ու կուլտուրայի շուրջ 2000 անխոնջ մշակներ, որոնք գերազանցապէս գործած են հայկական անդաստանին մէջ։ Ներսիսեան դպրոցին մէջ սորված են հերոս զօրաւար Գայը՝ Հայկ Բժշկեանը, հրետանի ժեներալ-մայոր Յովհաննէս Օվանօղլեանը եւ ուրիշներ։
Սօս Սարգսեան
1929 թուականին յայտնի բեմադրիչ Հրաչեայ Ղափլանեանի երաշխաւորութեամբ հրաւիրուած է Երեւանի Պատանի հանդիսատեսի թատրոն, ուր խաղացած է շուրջ տասնեակ մը դերեր:
Ստորոգութիւն:24 Հոկտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:26 Սեպտեմբերի մահացածներ
Գիրք Թղթոց
Արտաքին աղբյուրներ
Ստորոգութիւն:Հայոց եկեղեցու փաստաթղթեր Ստորոգութիւն:Հայոց պատմության սկզբնաղբյուրներ
1 Մարտ
Մահեր
1 Մարտի մահացածներ
Աշտիշատ
Պատմամշակութային կառոյցներ
Աւանն ուներ Ս. Սահակ անունով եկեղեցի։ Աշտիշատի մոտակայքին մէջ կը գտնուէր Ս. Յովհաննէս Մկրտիչ եւ Ս. Աթանագինէ մատուռները։
Հայաստանի Եկեղեցական Ճարտարապետութիւն
Վաղ շրջանի եկեղեցիներու կառուցուածքը
Հայաստանի հնագոյն գմբէթաւոր եկեղեցին Էջմիածնի Մայր տաճարն է՝ ամբողջ քրիստոնեական եկեղեցական ճարտարապետութեան մէջ հանգուցային մէկ կառոյց, որուն յօրինուածքը հետագային տարածուած է նաեւ Եւրոպայի մէջ։ Ըստ պատմիչ Ստեփանոս արք. Օրբէլեանի նկարագրութեան՝ Մեծ Հայքի Սիւնիք նահանգի կեդրոն Շաղատի եկեղեցին (4-րդ դար) եղած է խորանարդաձեւ գմբէթով, ուղղանկիւն խորաններով խաչաձեւ կառոյց։ Հայաստանի մէջ եկեղեցական շէնքի խաչաձեւութիւնը՝ քրիստոնէական կրօնի խորհրդանիշը, առաւել յստակ արտայայտուած է «ազատ խաչ» տիպի գմբէթաւոր եկեղեցիներուն մէջ, որոնք բաժնուած են ստորաբաժանումներու, երեք ենթատիպի՝ քառախորան, եռախորան եւ միախորան (միայն արեւելեան կողմին մէջ)։ Անոնց լաւագոյն օրինակներն են 7-րդ դարէնանփոփոխ պահպանուած՝ Աշտարակի Կարմրաւոր Ս. Աստուածածին եկեղեցին եւ վերձիգ համաչափութիւններով Լմբատավանքի Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցին։ Ներսէն եւ դուրսէն խաչաձեւ յրինուածքի զարգացման յաջորդ փուլը կը ներկայացուի Մաստարայի Ս. Յովհաննէս եկեղեցին, որուն գմբէթատակ տարածութիւնը զգալի ընդարձակուած է։ Այս տիպին կը պատկանին նաեւ 7-րդ դարու Ոսկեպարի Սուրբ Աստուածածին, Արթիկի Սուրբ Գէւորգ եւ Հառիճավանքի Սուրբ Գրիգոր եկեղեցիները։
Ճարտարապետական դպրոցներու ձեւաւորումը
7-րդ դարու վերջը Հայաստանի մէջ հաստատուած արաբական ծանր լուծը երկու դար ընդհատած է երկրի զարգացման բնականոն ընթացքը։ 9-րդ դարու վերջը, անկախութեան վերականգնումէն ետք, նախադրեալներ ստեղծուած են ճարտարապետութեան զարգացման նոր փուլի համար։ 9-11 դարերուն Հայաստանի աւատատիրութեան մասնատուածութիւնը հանգեցուցած է առանձին՝ Անիի, Սիւնիքի, Վասպուրականի, Լոռիի ճարտարապետական դպրոցներու ձեւաւորմանը։ Սկզբնապէս եկեղեցիներ կառուցելէ ետք, փորձի եւ շինութեան աւանդոյթներու կորուստի պատճառով, կիրառած եւ կրկնուած են 7-րդ դարու մշակած եւ յայտնի ձեւերը՝ թաղածածկ դահլիճի (Բիւրականի Սուրբ Յովհաննէս եկեղեցի), «ազատ խաչի» (Սեւանավանք, Հայրավանք), գմբէթաւոր դահլիճի (Շիրակավանի Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի), մաստարայատիպ (Կարսի Սուրբ Առաքելոց եկեղեցի), հռիփսիմէատիպ (Վարագավանքի Սուրբ Աստուածածին եկեղեցի)։ Այդ ժամանակաշրջանի Հայաստանի եկեղեցական ճարտարապետութեան մէջ առաջատար դեր խաղցած է երկրի մայրաքաղաք Անիի ճարտարապետական դպրոցը, որ ազդեցութիւն ունեցած է հայկական ճարտարապետութեան զարգացման ամբողջ ընթացքի վրան. անոր մշակած ոճական ուղղութիւնը, հարդարանքի ձեւերը տարածուած են երկրի նահանգներուն մէջ, կախեալ թագաւորութիւններուն մէջ։ Անիի ստեղծագործական դպրոցի նուաճումները անխզելիօրէն կապուած են միջնադարեան Հայաստանի խոշորագոյն ճարտարապետ Տրդատի անուան հետ, որ կարեւոր աւանդ մուծած է յատկապէս եկեղեցական ճարտարապետութեան ձեւերու մշակման գործին մէջ։ Անիի մէջ տարածում գտած են կեդրոնագմբէթ եկեղեցիներու քառախորան ու վեցախորան ձեւերը, որոնց շարքին մէջ են իրենց ճարտգեղական բարձր յատկանիշներով կ՛առանձնանան Անիի Սուրբ Առաքելոց եկեղեցին, Աբուղամրէնի Սուրբ Գրիգոր եւ Հովուի եկեղեցիները։ Անիի ճարտարապետական դպրոցի ոճական առանձնայատկութիւններէն են եկեղեցիներու արտաքին ճակատներու եւ գմբէթներու թմբուկներու՝ կամարաշարով ձեւաւորումը, գմբէթներու հովանոցաձեւ ծածկը։ Անի քաղաքի կառոյցներէն զատ այս դպրոցի լաւագոյն գործերն են Մարմաշէնի վանքի, Խծկոնքի վանքի, Ամբերդ ամրոցի Վահրամաշէն, Հոռոմոսի վանքի, Բագնայրի վանքի եկեղեցիները։
Անդրանիկ Ծառուկեան
Կենսագրութիւն
Ծառուկեանի արձակ գործերը ընդհանրապէս ինքնակենսագրական կամ յուշագրական են, ինչպէս՝ «Մանկութիւն Չունեցող Մարդիկ»ը եւ «Երազային Հալէպը»։
Պետրոս Զարոյեան
Պետրոս Զարոյեան (Պոլիս, 1903 - Փարիզ, 1986), ֆրանսահայ արձակագիր եւ գրադատ։
4 Փետրուար
Տօներ
Ստորոգութիւն:Փետրուար
Մարայմալայ կամուրջ
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Կամուրջներ Ստորոգութիւն:Հնդկաստան
Հայոց Ցեղասպանութեան Զոհերու Յիշատակի Յուշահամալիր (Տէր Զօր)
Պատմութիւն
21 Սեպտեմբեր 2014-ին յուշահամալիրը «Իրաքի եւ Լեւանտի Իսլամական պետութիւն» ահաբեկչական խմբաւորման կողմէ պայթեցուած է  ։
Յուշակոթող
Հիմնական մուտքի մեծ յուշարձանը կառուցուած է հայ նահատակներու յիշատակին համար։ Յուշարձանի խաչքարը բերուած է Հայաստանէն։ Յուշարձանի առջեւ կ'այրի անմար կրակը։ Երկու կողմերը կարելի է տեսնել աշխարհի տարբեր անկիւններէն տեղադրուած Հայոց Ցեղասպանութեան յուշարձաններու հինգական նմոյշներ։ Ձախ կողմը յուշապատ է՝ հայկական զարդաքանդակներով։
Բիւզանդա-սասանեան Պատերազմ (602-628)
Պարսկական Առաջխաղացում
Հերակլիոսի գահ բարձրանալը քիչ բան փոխեց ուժերու յարաբերակցութեան մէջ։ Նախապէս ան կը փորձէր հաշտութիւն կնքել Սասանեան Պարսկաստանի հետ։ Սակայն անընդհատ յաղթնակող պարսիկները հրաժարվեցին հաշտութեան առաջարկէն, չնայած որ Խոսրովի «բարերար» Մորիկին սպաննած Փոկասն արդէն կենդանի չէր ։ Համաձայն պատմաբան Ուոլթեր Կայեգիի Սասանեանները կը ցանկային վերականգնել կամ նոյնիսկ գերազանցել Աքեմենեան Պարսկաստանը, սակայն պարսկական փաստաթուղթերու բացակայութեան պայմաններուն մէջ, հնարաւոր չէ հստակ հաստատել կամ հերքել այդ պնդումը ։
Պատերազմի Աւարտը
Այլեւս չունենալով որեւէ խոչընդոտ, Հերակլիոսը թալանեց Խոսրովի ամառանոց Դաստակերտը եւ ետ վերցուց 300 կորցրած բիւզանդական ռազմական դրոշ ։ Խոսրովը արդէն փախած էր Տիզբոնի մոտակայ լեռները եւ կը փորձէր նոր զօրք հաւաքել մայրաքաղաքի պաշտպանութեան համար ։ Այնուհետեւ Հերակլիոսը Խոսրովին վերջնագիր ներկայացուց, չնայած որ ան չէր կրնար յարձակիլ Տիզբոնի վրայ, որովհետեւ մօտակայ ջրանցքի կամուրջը փլած էր եւ կայսրը չէր ցանկար կտրել-անցնիլ ջրանցքը  ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Բիւզանդիոյ պատերազմներ Ստորոգութիւն:Սասանեան Պարսկաստանի պատերազմներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պատերազմներ
Մարալ Փանոսեան
2004-ին երրորդ եւ չորրորդ անցնական գծագրութեան ցուցադրութիւնը ըրած է Համազգայինի Պարոյր Սեւակի մշակութային ակումբին մէջ՝ Լիբանան եւ Սուրբ Յակոբ եկեղեցիին մէջ՝Լիբանան։
2003-էն անդամակցած է International Art Gathering եւ Lebanese Artists’ Group մէջ։
Հայաստանի Կենդանաբանութիւնը
Հայաստանի կենդանաբանութեան մասին առաջին տեղեկութիւնները կը հանդիպին Ի. Շոպենի տնտեսաաշխարհագրական ակնարկներուն մէջ (1852)։
Միջատաբանութիւն
Միջատներու բազմազանութեան գնահատման աշխատանքներու հիման վրայ բացայայտուած են բազմաթիւ վտանգուած տեսակներ, որոնցմէ 139-ն ընդգրկուած են «Հայաստանի Հանորպետութեան կենդանիներու Կարմիր գիրքին մէջ» (2010)։
1 Յունիս
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունիս
Աշրաֆիէ
Աշրաֆիէ, (Արաբերէն: الأشرفية‎‎) Պէյրութ, Լիբանանի շատ հին շրջաններէն մէկը: Այդ կը պատկանի խումբ մը Յոյն Լուսաւորչական Քրիստոնեայ Լիբանանցի ընտանիքներու որ իշխած ու կառավարած են այդ շրջանը դարեր ի վեր :
Ընդհանուր տեղեկութիւն
Լիբանանի քաղաքական պատերազմին ընթացքին, ռումբերն ու հրթիռները ջնջեցին մաս մը Աշրաֆիէի ճարտարապետական հնութիւնները: Պատերզամը վերջացաւ ու ռումբերը կ'եցան, սակայն պատմական ու նշանաւոր շէնքերը մնացին աւերակներու տակ: Ամէն օր Աշրաֆիէի հին շէնքերը կը կործանուին որպէսզի կարուցուին նոր շէնքեր: Երկար աշտարակներ կը փոխարինեն հին շէնքերը: Այս հին շէնքերը ոչ միայն ունին ճարտարապետական արժէք, այլ նաեւ տնտեսական:
13 Օգոստոս, 2009 թուականին յայտրարուեցաւ թէ Աշրաֆիէին Sodeco թաղամասին մէջ պիտի կառուցուի Լիբանանի ամէնէն երկար աշտարակը՝ «Սամա Պէյրութ», 200 մեթր:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Պէյրութ
4 Օգոստոս
Ծանաւթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Օգոստոս
Kings and Queens
«Kings and Queens», 30 Seconds to Mars խումբին This Is War ալպոմին առաջին երգը։ Երգին թողարկումը ռատիոյով տեղի ունեցած է 6 Հոկտեմբեր 2009-ին։ Ֆիզիգական գրիչով երգը թողարկուած է 13 Հոկտեմբեր-ին
Աուկուսթինովիզ
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Գեղանկարիչներ Ստորոգութիւն:Գեղանկարիչներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Դաշտանկարիչներ
Գիւղ
Գիւղ, հարիւրէն մինչեւ հազար բնակչութիւն ունեցող բնակավայր, դաշտավայրերու, երբեմն ալ քաղաքներու մօտ։ Գիւղի բնակիչները կրնան բաղկացած ըլլալ մէկ ցեղէ, տոհմէ կամ ընտանիքէ ինչպէս նաեւ քանի մը տարբեր ընտանիքներէ: Գիւղական տուները սովորաբար կառուցուած կ'ըլլան իրարու մօտ, որուն պատճառը մեծ հաւանականութեամբ համագիւղացիներուն իրարու հանդէպ ունեցած սէրն է: Գիւղական տուները կը յատկանշուին իրենց պարզութեամբ: Իսկ ինչ կը վերաբերի այս տուները շրջապատող հողատարածքներուն, անոնք կ'օգտագործուին գիւղատնտեսութեան համար։