cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Օթիզմ (Առանձնայնութիւն)
Ընկերային Կեանք եւ Հաղորդակցութիւն
Օթիզմ ունեցող անհատներու մօտաւորապէս երկու երրորդին խօսակցութիւնը բաւական չափով չէ զարգացած, իրենց ամէնօրեայ հաղորդակցական կարիքները բաւարարելու համար։ Հաղորդակցական տարբերութիւնը Օթիզմ ունեցող անհատներու մօտ ի յայտ կու գայ կեանքի առաջին տարիներուն եւ կրնայ ներառել ուշացած թոթովանք, անսովոր ձեւեր, արձագանգման ցած մակարդակ եւ ձայնային արտայայտութիւններ։ Կեանքի երկրորդ եւ երրորդ տարիներուն Օթիզմ ունեցող երեխաները բազմազան թոթովանքներ, բաղաձայն հնչիւններ, բառեր եւ բառային կապակցութիւններ կ'արտայայտեն։ Օթիզմ ունեցող երեխաները կ'ընդօրինակեն ուրիշներուն: Անոնք կրնան նայիլ իրենց բան մը ցոյց տուող ձեռքին, ոչ թէ ցոյց տրուող իրին։
Կրկնուող վարքագիծ
Նման յայտնաբերում մը որոշ չափով կը բացատրէ, թէ ինչո՛ւ օթիզմ ունեցող կարգ մը մարդիկ բացառիկ կարողութիւններ ունին տարբեր առարկաներ մանրամասնօրէն յիշելու ու գծելու:
Նշեալ ուսումնասիրութիւնը կատարող քանատացի մասնագէտները ըսած են, թէ օթիզմ ունեցող մարդոց ուղեղին ետեւը գտնուող տեսողական տեղեկութիւններու հետ առնչուած բաժինները բաւական զարգացած եղած են: Այսպէս, օրինակ, անոնցմէ ոմանք կարողութիւնը ունին գծելու բաւական ճշգրիտ ու մանրամասն պատկերներ` հիմնուելով միայն իրենց յիշողութեան վրայ:
Շուշի Քաղաքի Պատմութեան Թանգարան
Պատմութիւն, ցուցադրութիւն
19-րդ դարու կենցաղի առարկաները կը լուսաբանեն Անդրկովկասի մեծագոյն մշակութային կեդրոնի բնակիչներուն կեանքը։ Դահլիճներու պատերուն տեղադրուած լուսանկարներու եւ վերարտադրուածքներու հաւաքածոն շօշափելի կը դարձնեն այդ դարաշրջանի քաղաքի մշակութային կեանքը։ Հաւաքուած հնութիւններէն շատերը կը լուսաբանեն քաղաքի սեւ օրերը, երբ 22-23 Մարտ 1920-ին թուրք - թաթարական կանոնաւոր եւ անկանոն զօրքերը կը հրդեհեն Շուշի քաղաքի գրեթէ ամբողջ հայկական մասը, շուրջ 30 հազար հայ բնակչութենէն կը կոտորեն 8 հազար հոգի, իսկ ողջ մնացածները մազապուրծ կը փախչին եւ ապաստան կը գտնեն Արցախի գիւղերուն մէջ։
Արախթոս
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունատանի գետեր Ստորոգութիւն:Եւրոպայի գետեր Ստորոգութիւն:Գետեր այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Գետեր
Վաղարշապատ
Վարդգէսաւան
Վարդգէս Մանուկը բաժնուելով Տուհաց գաւառէն, Քասախ գետով կու գայ կը նստի Շրէշ բլուրի եւ Քասախ գետի մօտ՝ Արտիմեդ քաղաք Երուանդ արքային խնամախօսելու, ուր իր անունով կը հիմնուի Վարդգէսաւանը։
Վաղարշապատ
2-րդ դարու առաջին կէսին, ըստ Մովսէս Խորենացիի, Սանատրուկ Բ.-ի որդի Վաղարշ Ա. թագաւորը Վարդգէսաւանը կը պատէ պարիսպով եւ մեծ ամբարտակով, դարձնելով թագաւորանիստ քաղաք՝ վերակոչելով այն Վաղարշապատ կամ Նոր Քաղաք, Վաղարշ Ա. Արշակունիի ժամանակից (Ք.Ե. 191-211 թուականներ) ։ Միջին դարերուն, յատկապէս միջնադարուն, Վաղարշապատ մերթ ընդ մերթ կոչուած է նաեւ Էջմիածին, որ համանուն վանքին եւ ո՛չ ամբողջ բնակավայրին անունն է։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայաստանի քաղաքներ
Սպարտակ Կնտեղցեան
Կենսագրութիւն
Կնտեղցեանի մասնակցութեամբ ու նախագիծերով Երեւանի մէջ կառուցուած են Հանրապետութեան հրապարակի «Եօթն աղբիւր»՝ Երեւանի 2750-ամեակին նուիրուած աղբիւր-յուշարձանը (1968), ԵՊՀ բնագիտութեան ԳՀԻ տարալուծարաններու համալիրը (1976), Նորքի զանգուածի 7, 8, 9 խումբերը (1980), բնակելի տուներ՝ Երեւանի մէջ, Քաջարանի մէջ, Ագարակի մէջ եւ այլն։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1924 ծնունդներ Ստորոգութիւն:30 Դեկտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:Գիւմրի ծնածներ Ստորոգութիւն:Հայ ճարտարապետներ Ստորոգութիւն:13 Փետրուարի մահացածներ Ստորոգութիւն:1996 մահեր Ստորոգութիւն:Երեւան մահացածներ
Գրիգոր Սիւնի
Կենսագրական գիծեր
Գրիգոր Սիւնի կատարած է գեղջական երգերու մշակումներ. օրինակ՝ «Սարերի հովին մեռնեմ», «Սարերը հովելա», «Ալագեազ» եւ այլ ստեղծագործութիւններ:
Գուսան Հայկազուն
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:20 Ապրիլի ծնածներ
Մանուէլ Ասատրեան
Աշխատութիւններ
Ասատրեան Երեւանի Պետական Համալսարանին մէջ սկսած է աշխատիլ 1954-էն՝ դասաւանդելով ժամանակակից հայոց լեզու եւ բարբառագիտութիւն։ Բազմաթիւ ուսուցիչներ, լրագրողներ եւ բանասէրներ, ըլլան անոնք հայրենաբնակ թէ սփիւռքահայ, եղած են անոր ուսանողները եւ մեծապէս օգտուած՝ անոր դասախօսութիւններէն եւ լեզուական-գիտական մտածողութենէն։
Ասատրեան ներհուն ու բծախնդիր մանկավարժ մըն էր՝ խստապահանջ, խստադատ․ սակայն իր խստապահանջութիւնը կը բխէր ուսանողներու՝ հայոց լեզուի հանդէպ ցուցաբերած անփութութենէն։ Դասախօսութիւններու ընթացքին իր նուրբ զուարթախոհութենէն ի յայտ կու գար ուսանողներուն օգտակար դառնալու իր անսակարկ բարեացակամութիւնը։ Իր հազարաւոր սաները, երախտապարտ թէ երախտամոռ, դժուար թէ մոռնան զինք, որովհետեւ ոչ միայն Գիտնական էր, այլեւ՝ Ուսուցիչ եւ Մարդ։
Մեսրոպ Քհնյ. Պագամճեան
Կենսագրութիւն
Նախնական կրթութիւնը ստացած է Այնթապի վարդարեան վարժարանին մէջ, զոր աւարտած է 1905-ին։ Աղքատ ընտանիքի զաւակ ըլլալուն համար, ուսանած է իբրեւ «պաշտպանեալ» սան։
Մարմինր կ'ամփոփուի Պէյրութի Ազգ. Գերեզմանատան մէջ։
Զարգացած Միջնադարու Հայկական Երաժշտութիւն
Երաժշտութեան զարգացում
Միջնադարեան երգերու ժողովածուներէն են Շարակնոցը, Գանձարանը, Մանրուսմունքը եւ Տաղարանը։
Մահաթմա Կանտի
Մոհանդաս Կարամչանդ Կանտի (મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી) (22 Հոկտեմբեր, 1869-էն – 30 Յունուար 1948), Հնդկաստանի քաղաքական եւ հոգեւոր առաջնորդ եւ Հնդկական անկախութեան շարժման ղեկավար։ 1888-ին՝ հազիւ 20 տարեկան, Մահաթմա Կանտի կը մեկնի Լոնտոն, ուր 3 տարի կ'ուսանի աւարտելով իրաւաբանութեան համալսարանը։ 1893-ին ան կ'աշխատի Հարաւային Ափրիկէի մէջ։ Հոն կը սկսի իր տեղացիներու պաշտպանութեան գործընթացը։ Ան կը նախաձեռնէր արդարութեան վրայ հիմնուած սկզբունքներ եւ բռնութեան դէմ բուռն դիմադրութիւն կը ցուցաբերէր: Այդպիսով Հնդկաստան կը շահի  իր անկախութիւնը եւ մեծապէս կ'ազդէ ամբողջ աշխարհի մէջ նմանատիպ շարժումներու տարածման՝  ի խնդիր քաղաքացիական իրաւունքներու եւ ազատութեան։ Ան աշխարհի մէջ ճանչցուած է իբրեւ Մահաթմա Կանտի ([սանսկրիտ]՝ महात्मा կամ "Մեծն Հոգի") եւ Հնդկաստանի մէջ՝ իբրեւ Բապու(գուջարատի՝ બાપુ կամ "Հայր")։ Ան ճանչցուած եւ յարգուած է Հնդկաստանի մէջ, իբրեւ Հնդկաստանի հայրը։ Կանտի հայրենիք կը վերադառնայ Ա. համաշխարհային պատերազմ ի ընթացքին՝ 1915-ին, եւ կը դառնայ ազգայնական շարժումի առաջնորդը։ Օգտագործելով «Սատյարգրահայի» սկզբունքները՝ Կանտի կը գլխաւորէ Հնդկաստանի անկախութեան պայքարը Բրիտանիոյ դէմ։ Բրիտանացիները յաճախ ձերբակալած են Կանտին՝ Հարաւային Ափրիկէի եւ Հնդկաստանի մէջ ցուցաբերած իր գործունէութեան համար: Ան 7 տարի անցուցած է բանտին մէջ։ Բ. համաշխարհային պատերազմ էն երկու տարի անց՝ 13 Յունուար 1948-ին, Հնդկաստանի մէջ բախումներ տեղի կ'ունենան, եւ Կանտի հացադուլ կը յայտարարէ։ Ան այդ ատեն 78 տարեկան ծերունի էր։ Հինգ օր ետք, ընդիմադիրները կը խոստանան  դադրեցնել պայքարը եւ Կանտի կ'ընդհատէ հացադուլը։ Հացադուլէն 12 օր ետք մոլեռանդ-հինտու Նաթհուրամ Գոդզէն՝ Կանտիի հակառակորդը, 3 անգամ կը կրակէ Մահաթմայի փորին եւ կրծքավանդակին վրայ։ Կանտի, մահամերձ վիճակին մէջ, շարժումներով ցոյց կու տայ, որ կը ներէ մարդասպանը։ 30 Յունուար 1948-ին   ան կը մահանայ։
Եղիա Տնտեսեան
Ազգային Սահմանադրութիւնը բովանդակ ազգին մէջ երկու հոսանքներ յառաջ բերած է, խաւարեալներ ու լուսաւորեալներ։ Այս վերջին հոսանքնին պատկանող երիտասարդ ուժեր կազմած էին Անձնուէր ընկերութիւնը, նպատակ ընտրելով իրենց ուսումն ու կրթութիւնը տարածել, ուսուցիչներ ղրկել գաւառները, լուսաւորել անոնց մութ անկիւնները եւ այդ միջոցաւ տանիլ յաղթանակը ընդդէմ խաւարեալ հոսանքին։ Սոյն ընկերութիւնը բացի վերոգրեալ յայտնի նպատակէն ունէր նաեւ գաղտնի հեռաւոր նպատակներ, այնպէս որ իրաւամբ այսօր կարելի ենք համարել զայն իբր Հայոց առաջին դաւադրական ու յեղափոխական ընկերութիւնը։ Այս ընկերութեան գործունեայ անդամներն էին Ալիքսան Խօրասանճեան (ատենապետ), Գէորգ Զարդարեան, Եղիա Տնտեսեան, Յ. Գօլանճեան եւ այլն։
Հայոց Ցեղասպանութեան Յուշարձան (Թորոնթօ)
Հայոց ցեղասպանութեան յուշարձան, խաչքար Կանադայի Թորոնթո քաղաքի Յորք գերեզմանատանը։
Օլիվըր Թուիստ
Օլիվըր Թուիսդի արկածները (Oliver Twist; or, the Parish Boy’s Progress; The Adventures of Oliver Twist) Չարլզ Տիքընզի երկրորդ, իսկ անգլիական գրականութեան առաջին վէպը, որու գլխաւոր հերոսը երեխայ է:
Բովանդակութիւն
Օլիվըր Թուիսդ՝ տղայ, որու մայրը մահացած է ծննդաբերութեան ժամանակ: Ան կը մեծնայ ծխական համայնքի մանկատան մէջ, որու միջոցները շատ խղճուկ են: Քաղցած հասակակիցները կը ստիպեն անոր հավելում խնդրել ճաշին: Այդպիսի համառութեան համար տնօրէնութիւնը կը վաճառէ անոր գերեզմանափորներուն, ուր Օլիվըրը ծաղրի կ՛ենթարկուի ենթավարպետներու կողմէ: Ենթապետի հետ կռիւէն յետոյ Օլիվըր կը փախի դէպի Լոնտոն, ուր ան կ՛ինայ Ճարպիկ խաբեբայ մականուամբ երիտասարդ գրպանահատի խումբի մէջ: Աւազակների որջը կը ղեկավարէ խորամանկ եւ նենգ հրեայ Ֆեգինը: Անոնց կը միանայ սառնասիրտ մարդասպան եւ կողոպտիչ Պիլ Սայգսը: Անոր 17 տարեկան ընկերուհին՝ Նենսին Օլիվըրի մէջ հարազատ հոգի կը տեսնէ եւ բարութիւն կը դրսեւորէ անոր հանդէպ: Աւազակները կը ծրագրէին սորվեցնել Օլիվըրին գրպանահատի գործը, սակայն ձախող կողոպուտէ մը ետք տղան կը յայտնուի պարոն Պրաունլոյի տունը, որ ժամանակի ընթացքին կը սկսի կասկածիլ, որ Օլիվըրը իր ընկերոջ որդին է: Սայգսը եւ Նենսին Օլիվերին կը վերադարձնեն ընդհատակեայ հանցաւոր աշխարհ, որպէսզի ան մասնակցի կողոպուտի:
Վէպի հրատարակութիւն
Ան հրատարակուած է Bentley’s Miscellany գրական ամսագիրին մէջ՝ Փետրուար 1837էն մինչեւ Մարտ 1839: Վէպը հրատարակուած է նաեւ այլ հրատարակչութեան մէջ Bentley’s Miscellany ամսագիրի հրատարակիչին հետ պայմանագրի համաձայն՝ Հոկտեմբեր 1838: 1846 թուականին վէպը տպագրուած է Տիքընզի կողմէն՝ ամսաթերթերուն մէջ, որոնք լոյս կը տենսէին Յունուար-Հոկտեմբեր ամսիներուն:
Վէպի ժամանակակից թարգմանությունը Ռուսերէն լեզվով կատարվել է Եվգենի Լանի կողմից:
Ալաշկերտ
Ալաշկերտ, քաղաք, կը գտնուի Արեւմտեան Հայաստանի Պայազիտ գաւառի Ալաշկերտ գաւառակին մէջ (այժմ՝ Թուրքիոյ Քարաքէօսէի վիլայէթ), Ալաշկերտի դաշտին հիւսիսային ծայրաշրջանին, Սուկաւէտ լեռնագագաթի ստորոտին, Արածանիի աջակողմեան վտակ Շառիան գետին վտակներէն մէկուն հովիտին մէջ։
Ժաքլին Ֆերնանտեզ
Անձնական Կեանք Եւ Այլ Աշխատանքներ
Ժաքլին կ'ըսէ, թէ ան իր աշխատանքին պատճառով շատ կը կարօտնայ իր ընտանիքը եւ կ'ուզէ անոնց կողքին ըլլալ: Ան կ'ըսէ,- «Ես ամէն օր կը կարօտնամ իրենց, չես գիտեր որքան դժուար է տունէդ հեռու ապրիլը, միեւնոյն ատեն իրենցմէ հեռու ապրիլը առիթ ընծայեց, որ աւելի պատասխանատու դառնամ, եւ ժամանակս դասաւորեմ ու գիտնամ առաջանահերթութիւններս»:
Յակոբ Միքայէլեան
Սփիւռքահայ եւ հայրենի մամուլին հետ աշխատակցութիւններ
Իր յօդուածները հաճախակիօրէն լոյս կը տեսնէ Հալէպի «Գանձասար» պաշտօնաթերթին եւ Հայաստանի ԱԶԳ ՕՐԱԹԵՐԹի մէջ ներկայացնելով զուգադիպող դէպքերու եւ կամ դէմքերու ինչպէս նաեւ դրուագներ հայ ժողովուրդի կեանքէն:
Ալաշկերտ
Կրթութիւն
Ալաշկերտի մէջ 1880-ական թուականներուն կը գործէր հայկական վարժարան մը, իսկ նոյն դարու վերջը եւ Ի. դարու սկիզբը հոս կային երկու հայկական եւ մէկ թրքական կրթարաններ։
Վարուժան Թէնպէլեան
Կենսագրութիւն
Նախնական կրթութիւնը ստացած է Սուրէն Խանամիրեան ազգային երկրորդական վարժարանին մէջ, ապա մասնագիտացած է հայ գրականութեան եւ հայագիտական նիւթերու մէջ՝ ամողջացնելով Համազգայինի Հայագիտական Հիմնարկի քառամեայ դասընթացքը՝ միաժամանակ հետեւելով Հայկազեան Համալսարանի քաղաքական գիտութիւններու բաժանմունքին:
Խաչատուր Կեչառեցի
Հին ու նոր մտայնութիւններու իւրօրինակ շաղախ է «Աղեքսանդրի պատմութեան» վրայ կատարած անոր աշխատանքը, որ արտայայտութիւնն է ժամանակի քաղաքական նկրտումներու, երկիրին անկախութեան գաղափարի եւ «պսակաւոր արքայի» գեղագիտական իտէալի։ Առասպելական յատկանիշներով օժտուած Աղեքսանտր Մակեդոնացին թերեւս ամէնէն նշանաւոր կերպարն էր նշուած խնդիրներու արծարծման համար։ Անոնք արտայայտութիւնն են նաեւ «Աղեքսանտրի պատմութեան» հարստութիւնը ներկայացնող Խաչատուր Կեչառեցիին չափական դրուագները, որոնք քառեականերու ձեւով տեղադրուած են արձակ պատմութեան մէջ։ Ի տարբերութիւն միջնադարուն տարածուած գերազանցապէս խոհա-խրատական բնոյթի այս ոտանաւոր-շարքը կը պահպանէ պատմողական գիծը։ Խաչատուր Կեչառեցիին բանաստեղծութիւնները քնարական են, անմիջական, անոնց բնորոշ է ժողովրդական պարզ մտածողութիւնն ու տաղաչափութիւնը։
Թուրքերու Ներխուժումը Դէպի Կիպրոս
Անգլիական Գաղութային քաղաքականութիւն եւ ազգամիջեան բեւեռացում
Անգլիոյ կեդրոնական կառավարութիւնը Կիպրոսի մէջ կեդրոնախոյզ ձեւով «բաժնէ՛ եւ տիրէ՛» քաղաքականութեամբ՝  նպատակ ունենալով Կիպրոսի քրիստոնեայ եւ մահմետական խումբերը իրար դէմ հանելու միտումով կ'աշխատէր, կանխելով Կիպրոսի գաղութային թօթափման գործընթացը։
Յունական յեղաշրջումը Յուլիս 1974-ին
Յունաստանի կառավարութիւնը շտապեց, Կիպրոսի նախագահին պատասխանելու։ Յունաստանի ղեկավարութեան նախաձեռնութեամբ Կիպրոսի ազգային պաշտպանութեան յոյն սպաները 15 յունիս 1974-ին ազգային յեղաշրջում կատարեցին եւ Մակարիոսի կառավարութիւնը տապալեցին։
Թայլըր Ժոզէֆ
Ուրիշ Ծրագիրներ
Թայլըր կ'ունենայ նաեւ իր անձնական գործընթացը, ուր կը  հրատարակէ ալպոմ մը, No Phun Intended անունով : Թայլըր ալպոմը կը պատրաստէ դպրոցը աւարտելու տարուան ընթացքին, 2007-2008 թուականներուն : Քանի մը երգեր, օրինակ՝ Save կամ Whisper ալպոմին հետ տեղ չեն գտներ,  այլ առանձին   :
Մատաթիա Գարագաշեան
Մատաթիա-Անտոն Գարագաշեան, պատմաբան եւ լեզուաբան։ Մխիթարեան Միաբանութեան անդամ մինչեւ 1856։
Հրատարակութիւններ
Հայոց պատմութիւնը կը բաժնէ գլխաւոր երկու շրջանի՝ «Նախնական» եւ «Պատմական»։ «Նախնական»ը կը սկսի անյիշատակ ժամանակներէն եւ կը հասնի մինչեւ Տիգրան Մեծ։ Իսկ «Պատմական»ը կը ներառնէ Տիգրան Մեծէն մինչեւ 5րդ դար երկարած ժամանակաշրջանը։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ պատմաբաններ Ստորոգութիւն:Հայ լեզուաբաններ Ստորոգութիւն:Հայ աշխարհագրագէտներ Ստորոգութիւն:Հայ փիլիսոփաներ Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ Ստորոգութիւն:Հայ բանասէրներ Ստորոգութիւն:Մխիթարեան միաբանութեան անդամներ
Շահումեան (Արցախ)
Բռնագրաւուած եւ ազատագրուած տարածքներ
Շահումեանի շրջանին մէկ մասը այսօր բռնագրաւուած է Ազերիներէն: Յունիս 1992-ին, ազրպէյճանական բանակին կողմէ շրջանին բռնագրաւման պահուն, հոն կային 18 բնակավայրեր եւ շուրջ 25.000 բնակիչ։ Այս շրջանին մէջ կը գտնուին Լեռնային Ղարաբաղի ամենահին քրիստոնէական յուշարձաններէն՝ Գլխավանք ը եւ Օրեկավանք ը։ Բռնագրաւուած հատուածին մէջ կը գտնուի նաեւ հերոսական Գետաշէնը :
Վայկունիք
Այսօրուան Շահումեանի շրջանը (ասիկա պատմական Հայաստանի այն տարածութիւնն է, զոր պատմահայր Խորենացի ն կ'անուանէ Վայկունիք, իսկ ԺԲ.- ԺԳ. դարերուն անիկա կոչուած է Վերին Խաչէն, իսկ աւելի ուշ՝ Քոլան), երբ Արցախ Ռուսաստան ի կազմին մէջ էր, անիկա ներառուած է Ճիւանշիր գաւառին մէջ եւ այդպէս ալ կոչուած է մինչեւ խորհրդային կարգերու հաստատումը: Այդպիսով բոլոր փաստերը կը հաստատեն, որ այս տարածքը միշտ ալ եղած է հայկական Արցախի անբաժանելի մէկ մասը:
Թայնօ (Իտալիա)
Բնակչութիւնը ըստ 2004 թուականի տւեալներու կը կազմէ 3185 մարդ։ Բնակչութեան միջին խտութիւնը՝ 455 մարդ/կմ²։ Կը զբաղեցնէ 7 կմ² տարածք։ Փոստային ինտէքս՝ 21020։ Հեռախոսային քոտը՝ 0331։
Սողուններ
Կոյր Ու Առանց Սրունքի Նոր Տեսակի Մողէզ Մը
Մայիս 2011-ի կէսերուն խումբ մը սողունաբաններ Ասիոյ հարաւ-արեւելքը գտնուող Քամպոտիոյ լեռներուն վրայ գտած են նոր տեսակի մողէզ մը, որ կոյր ու առանց սրունքի եղած է: Նշեալ տեսակի մողէզին երկայնքը եղած է տասնհինգ սանթիմեթր:
Կոբաղդ
Կենսաբանական Դեր
Կոբաղդը բոլոր կենդանիներու եւ բոյսերու համար ունի էական նշանակութիւն եւ անոնց բոլոր հիւսուածքներուն մէջ կը մասնակցէ նիւթափոխանակութեան գործընթացքներուն։ Ան քոպալամինի հիմնական բաղկացուցիչն է, որը յայտնի է նաեւ որպես B12 կենսամին։ Կոբաղդը կը մասնակցէ արյունաստեղծմանը, նեարդային համակարգի եւ լեարդի գործունէութեանը։ Մարդու օրական կոբաղդի պահանջը 0.007-0.015 մկ է։ Մարդու մարմինը կը պարունակէ իր քաշի իւրաքանչւր քիլոկրամի հաշւարկով 0.2 մկ կոբաղդ։
2021 Պողազիչի Համալսարանի Ցոյցեր
2021 Պողազիչի Համալսարանի (թրք.՝ Boğaziçi Üniversitesi, անգլ.՝ Boğaziçi University) ցոյցերը բողոքներ են որոնք սկսան 4 Յունուարին ընդդէմ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որոշման նշանակելու Մելի Պուլու իբր Պողազիչի Համալսարանի տնօրէն: Համալսարանը Թուրքիոյ ամէնէն լաւ համալսրաններէն մէկն է:
Ցոյցերը
Հարիւրաւոր մարդիկ սկսան ցոյցերու եւ բողոքներու մաս կազմեր 4 Յունուարէն սկսեալ նախգահին նշանակումէն ետք, «Մելի Պոլուն մեր տնօրէնը չէ» եւ «մենք բանագող տնօրէն չենք ուզեր» բացականչութիւններով: Ուսումնական կազմը, միացեալ յայտարարութեամբ մը, նշանակումը կոչեց «ակադեմական ազատութեան եւ գիտական ինքնավարութեան, ինչպէս նաեւ ժողովրդավարական արժէքներու» դէմ դրժում մը:
Հակազդեցութիւններ
Նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողան ըսաւ «վարժութիւն դարձած նշանակումը» կը գործածուի «համալսարանները գրգռելու համար»: Ան նաեւ ցուցարարները անուանեց «ահափեկիչներ» եւ դատապարտեց սէրային փոքրամասնութիւնները: Ազգայինական Շարժման Կուսակցութեան (թրք.՝ Milliyetçi Hareket Partisi, կամ MHP) ատենապետ Տէվլէթ Պահչելի գրաւոր յայտարարութեամբ մը նշեց, թէ տնօրէնին նշանակումը իրաւաբանական գետնի վրայ սխալ չէ, եւ վերջ: Պահչելի աւելցուց, թէ ցուցարարները պէտք չէ իրենց «տրուած առիթները շահագործեն», եւ «մասնակից չդարնան անիշխանական ծրագիրներու մէջ», նկարագրելով ցոյցերը իբր «դաւակցութիւն մը որ պէտք է խորտակուի»: Ներքին գործոց նախարար Սոյլու յայտնեց որ տնօրէնի նշանակումը պէտք չունի ժողովրդավարական ըլլալու:
Պէյրութ
Պէյրութ (بيروت), Լիբանանի մայրաքաղաքն ու ամենամեծ քաղաքը ։ Կը գտնուի Միջերկրական ծովու արեւելեան ափին։
1960-ականներու Պէյրութը
Աչքառու ներկայութիւն էին քաղաքի ամէնէն ժողովրդական պատկերասրահները՝ «Ռոքսի», «Ամբիր», «Տիւնիա», «Մեթրոբոլ», «Ռիվոլի» եւ քիչ մը անդին՝ «Կրան Թէաթր» եւ «Քաբիթոլ»:
Կլիմայ
Կլիման մերձարեւադարձային է, տաք ու չոր ամառով։ Յունուարի միջին ջերմաստիճանը 14 °C է,իսկ Օգոստոսինը՝ շուրջ 28 °C, տարեկան տեղումները՝ շուրջ 900 մմ։
Նունէ Սարգսեան
Կենսագրութիւն
Նունէ Սարգսեանը ծնած է 26 Մարտ 1954-ին, Երեւան։ Աւարտած է Երեւանի պետական համալսարանի ռոմանա-գերմանական լեզուներու բաժինը։ Աշխատած է Մեսրոպ Մաշտոցի անուան հին ձեռագրերու գիտահետազօտական հիմնարկին՝ Մատենադարանին մէջ։ Աւարտած է Լոնտոնի համալսարանի Գոլդսմիթս քոլեջը եւ ստացած արուեստի մագիստրոսի կոչում: Արուեստաբանութիւն ուսանած է նաեւ Լոնտոնի Սոթբիզ ինստիտուտին մէջ: Այնուհետեւ սորված է Ուեսթմինսթեր քոլեջի նկարչական բաժնին մէջ:
Քարոզ
Քարոզ, քրիստոնէական հաւատքի ուսուցման եւ տարածման միջոց, կրօնադաւանական, բարոյախրատական պատուիրաններու հրապարակային ուսուցում, խրատ: Քարոզ կը կոչուի նաեւ եկեղեցիի խորանէն հոգեւորականի՝ ժողովուրդին ուղղուած խօսքը:
Էլէնի Թէոխարուս
Կենսագրութիւն
Իր գլխաւոր նպատակն է Կիպրական Հարցի արդար լուծումը: Ջատագովն է Արցախի ժողովուրդի ինքնորոշման իրաւունքին եւ Հայաստանի հետ միացումին   ։
Կիպրոսի Խորհրդարանի պատգամաւոր
Կը կատարէ հետեւեալ պաշտօնները․ Կիպրոսի Խորհրդարանի՝ Առողջապահական Կոմիտէի Նախագահ եւ Փոխ-նախագահ, Արտաքին Գործերու Կոմիտէի Նախագահ, նաեւ Աշխատաւորութեան, Բնութեան-Շրջապատի եւ Մարդկանց Իրաւունքներու Կոմիտէներու անդամ եւ՝ Կիպրոսի Թղթածրարի Կոմիտէին։
Օձուն (գիւղ)
Բնակչութիւնը կը զբաղի անասնապահութեամբ, բանջարաբուծութեամբ եւ պտղաբուծութեամբ։
Զարգացած Միջնադարու Հայկական Դպրոց
Կրթութիւնը Անիի մէջ
Բագրատունեաց Հայաստանի մայրաքաղաք՝ Անիի մէջ անուանի գիտնական, ուսուցչապետ՝ Գրիգոր Մագիստրոսի հիմնած ճեմարանին մասին տեղեկութիւններ չեն պահպանուած։ Կցկտուր վկայութիւններ կան անոր մտաւոր գործունէութեան մասին՝ Սանահինի, Բջնիի եւ Տարօնի Ս. Կարապետ վանքին մէջ։ Մատթէոս Ուռհայեցի կը հաղորդէ, որ Գրիգոր Մագիստրոսը մեծ գիտութեան տէր անձնաւորութիւն էր, Կոստանդնուպոլսոյ մէջ բանավիճած էր Բիւզանդացի գիտնականներու հետ եւ բոլորը զարմացուցած՝ իր իմաստութեամբ։ Ան պաշտպանած է «եօթն ազատ արուեստներու» ուսուցման անհրաժեշտութիւնը, «եռեակ» եւ «քառեակ» բաժանումներով : Անիի վարդապետարանը Յովհաննէս Իմաստասէրի շնորհիւ ծաղկեցաւ ԺԲ. դարուն: Ան համակարգեց վարդապետարանի ուսումնական ծրագրերը, կազմեց յանձնարարելի գիրքերու ցանկը, որ յայտնի է «Սարկաւագեան մատենացանկ» անունով։ Իր ծրագիրը հին ու նոր կտակարաններէն եւ աստուածաբանութենէն զատ ընդգրկած էր՝ փիլիսոփայութիւն, ճարտասանութիւն, քերականութիւն։ Ան քերականութիւնը կը համարէր գիտութեան բանալին։ Յովհաննէս Իմաստասէր անձամբ կը դասաւադէր տոմարագիտութիւն։ Ան կազմած է վարդապետարանի սաներու համար թուաբանութեան ձեռագիր դասագիրք՝ «Յաղագս անկիւնաւոր թուոց» խորագրով։ Յովհաննէս Իմաստասէր փորձաքննական մեթոտը դարձուց գիտակրթական ծրագրի հիմք։ Անիի վարդապետարանը տուած է բազմաթիւ շրջանաւարտներ, որոնք մտաւոր-քարոզչական աշխատանքի համար մեկնած են Հայաստանի տարբեր գաւառները։ Անիի ուսումնական կեդրոնի րաբունապետերը ոչ միայն թարգմանած, այլեւ հեղինակած են պատմագիտական, քերականական, փիլիսոփայական եւ այլ երկեր : Անիի մերձակայքին մէջ նշանաւոր էր Արգինայի վարդապետարանը, որ մեծ համբաւ ունեցող ուսումնական կեդրոն էր։ Պատմիչներ Ստեփանոս Տարօնեցին (Ասողիկ), Մատթէոս Ուռհայեցին մեծ գովեստով խօսած են Արգինայի վարդապետարանին մասին։
Գլաձորի համալսարան
Միջնադարեան Հայաստանի բարձրագոյն դպրոցներու մէջ նշանաւոր էր մասնաւորապէս Գլաձորի համալսարանը: Այդ վարդապետութեան հիմնադիրն է Ներսէս Մշեցին: Ան Խոր Վիրապի վարդապետութեան ուսուցչապետ Վարդան Արեւելցիի սանն էր։ Իր նախնական կրթութիւնը ստացած է Մշոյ Առաքելոց կամ Ս. Ղազարի վանքին մէջ, ապա 1266 թուականին մեկնած է Խոր Վիրապ՝ գիտելիքները խորացնելու, ուր ստացած է վարդապետական աստիճան : 1271 թուականին Վարդան Արեւելցիի մահէն ետք Մշեցին կը փոխարինէ ուսուցչապետին, ապա դպրոցը կը տեղափոխէ Տարօնի Առաքելոց վանքը, ուր կը գործէ շուրջ մէկ տասնամեակ։ Մինչեւ 1281 թուականը՝ Ներսէս Մշեցիի վարդապետութիւնը Մշոյ Առաքելոց վանքին մէջ էր, իսկ յաջորդ տարին, հալածուելով քիւրտերէն, կ'անցնի Վայոց ձոր :
Եռեակ ուսուցում
Եռեակ գիտութիւններուն տիրապետելէ ետք ուսանողները կարող էին խորանալ փիլիսոփայական երկերու ուսումնասիրութեան մէջ։ Այստեղ որպէս հիմնական դասագիրք կ՝օգտագործուէին Դաւիթ Անյաղթի «Սահմանք իմաստասիրութեան» եւ Եզնիկ Կողբացիի «Եղծ աղանդոց» աշխատութիւնները, Փիլոն Ալեքսանդրացիի, Արիսթոթելի, Պորփիւրի երկերը:
Հերմոնի վանքի վարդապետութիւն
1338 թուականին Եսայի Նշեցի ի մահէն ետք կը մարի Գլաձորի համալսարանը, որ կապուած էր Պռոշեաններու եւ միւս իշխանական տուներուն հալածելու մոնկոլական պետութեան նոր քաղաքականութեան հետ։ Երկրորդ ուսուցչապետ Տիրատուր Կիլիկեցի ն, որ եկած էր Կիլիկիոյ Սկեւռայի վանք էն, կը ձգէ Գլաձորը եւ վարդապետութիւնը ու կը հաստատուի Վայոց ձոր ի Հերմոնի վանք ին մէջ։ Այս վանքի համալսարանի աչքի մտնող սաներէն էին Գրիգոր ը, Կիրակոսը եւ Յովհան Որոտնեցին, որ վարդապետական աստիճան ստացած էր Տիրատուր Կիլիկեցէն : Որոտնեցին սկիզբը կը կարգուի Տիրատուրի օգնական, իսկ 1356 թուականին որպէս համալսարանի րաբունապետ կը փոխարինէ անոր։
Գոշավանքի վարդապետարան
Գիտալուսաւորական այդ կեդրոններուն մէջ ուսուցման գործընթացը կ՝ընթանար երկու ուղղութեամբ։ Կը հիմնուէին վարդապետարաններ, ուր բարձրագոյն դպրոցի եռեակ կամ քառեակ ծրագիրներով, կամ այդ առարկաներու մէկ մասով կը կազմակերպուէր ուսուցումը, որ աւարտելով՝ սաները կը ստանային վարդապետական աստիճան։ Ուսուցման միւս, նոյնպէս տարածուած ձեւը այն էր, երբ մէկ կամ քանի մը երիտասարդներ հմուտ մասնագէտներու մօտ տարիներով կը մասնագիտանար ձեռագրական գործի մէջ, կ՝ուսումնասիրէր, կ՝արտագրէր ձեռագիրներ, մատենագրի պատրաստութիւն կը ստանար։ Նոր Գետիկի կամ Գոշավանքի վարդապետարանը  ԺԲ.- ԺԳ. դարերուն արգասաւոր կը գործէր։ Մխիթար Գոշը Կիլիկիայէն վերադարձած էր Կարին եւ իր վարդապետարանը նախապէս հիմնած էր այնտեղ, ապա փոխադրուած Գանձակ։ Այստեղ եւս յարմարաւէտ չէր, ուստի կը տեղափոխուի Գետիկի վանքի մերձակայ Տանձուտ ձորը, ուր կը հիմնէ Գետիկի վարդապետարանը, որ հետագային կ՝անուանուի Գոշավանք։ Գոշավանքի կառուցմանը եւ Գոշի գիտաուսումնական ձեռնարկումները կը հովանաւորէին Զաքարեան եղբայրները, յատկապէս Իվանէ Զաքարեան ը, իսկ հետագային անոր որդի Աւագ ը:
Դրազարկի ուսումնաերաժշտական կեդրոն
Ուսումնաերաժշտական գրչութեան նշանաւոր կեդրոն էր Դրազարկը, որ հիմնադրուած է ԺԲ. դարուն: Մանրանկարչութեան խոշոր դէմքերէն Սարգիս Պիծակ ը Դրազարկի սան էր։ Այս մտաւոր կեդրոնը աչքի կը մտնէր երաժշտական կրթութեան բարձր մակարդակով։ Այստեղ պատշաճ մակարդակի վրայ դրուած էր նաեւ լեզուներու ուսուցումը։ Դրազարկը միաժամանակ դիւանագէտներ տուած է Կիլիկիոյ հայոց թագաւորութեանը:
Արեւմտահայերէն
Կրաւորական բայեր
Ե/Ի լծորդութիւն՝ հագնիլ-հագուիլ, խածնել-խածուիլ, դնել-դրուիլ, տանիլ-տարուիլ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Արեւմտահայերէն
Ֆրետերիք Մաքլէր
Դէպի Էջմիածին
Իր աշխատութեան մէջ, Մաքլէր անջատ բաժին մը Զուարթնոցի տաճարին յատկացուցած է, անդրադառնալով անոր կառուցման պատմութեան եւ աւերման, պեղումներուն եւ ճարտարապետ Թորոս Թորամանեանի վերականգնած յատակագիծին: Աւելի մանրամասն նկարագրած է Էջմիածինի յուշարձանները, զորս ուսումնասիրելու աւելի երկար առիթ ունեցած է:
Դէպի Պոլիս
Նոյն թուականի Հոկտեմբերի երկրորդ կիսուն Մաքլէր ծովային ճամբով կ'երթայ Պոլիս, որուն ընթացքին հարուստ տեղեկութիւններ կը հաւաքէ իր հանդիպած ծովափնեայ քաղաքներուն՝ Պաթումի, Տրապիզոնի, Օրտուի, Սամսունի, Պաֆրայի եւ Ինեպոլուի հայութեան մասին։ Ան մանրամասն տեղեկութիւններ գրի կ'առնէ, ինչպէս՝ հայերուն թիւը, դպրոցները եւ միւս հայկական կառոյցները, այդ քաղաքներուն մէջ հայերուն ունեցած հաւաքակական եւ տնտեսական դիրքը եւ այլն:
Կոմիտասի մասին
1917-ին Փարիզի մէջ լոյս կը տեսնէ Մաքլէրի «Երաժշտութիւնը Հայաստանի մէջ» գրքոյկը: Գիրքին մէջ Մաքլէրի մէկ ելոյթն է, որ ան ունեցած է նոյն թուականին, Փարիզ: Ըստ տեղեկութիւններուն, Մաքլէրի այդ ելոյթը ընթացած է երաժշտական կատարումներով, որ աւելի կենդանի դարձուցած է հայկական երաժշտութեան մասին անոր խօսքը: Գրքոյկին մէջ հայագէտը ֆրանսացի հասարակութեան կը պատմէ հայկական երաժշտութեան սկզբնաւորման պատմութիւնը՝ հեթանոսական ժամանակներէն մինչեւ իր ապրած օրերը:
Մարտ 1-ի Իրադարձութիւններ
22 Փետրուար
Ըստ շրջանառուող տեղեկութիւններու՝ ցոյցերու երրորդ օրը հրապարակում ներկայ էր 30,000 մարդ։ Սերժ Սարգսեանը բողոքի գործողութիւնները կը համարէր շանտաժ՝ սպառնալով կիրառել ուժ բոլոր անոնց հանդէպ, որոնք կը խախտեն օրէնքը։ Նախկին արտգործնախարար Ալեքսանտր Արզումանեանը, որ այն ժամանակ կը ներկայացնէր ընդդիմադիր ճամբարը, կը պնդէր, որ իշխանութիւնները բաւականաչափ համարձակութիւն չունին՝ ցոյցերը ցրելու համար։ 23 Փետրուարին ցուցարարներու թիւը հասաւ 50,000-ի։ Քոչարեանը ընդդիմութեան կը մեղադրէր իշխանութիւնը զաւթելու փորձերու մէջ եւ կոչ կ՛ընէր գործող կառավարութեան ձեռնարկել համապատասխան միջոցներ՝ կարգ ու կանոն պահպանելու համար։ Ոստիկանութիւնը միեւնոյն ժամանակ հանդէս եկաւ յայտարարութեամբ՝ իր պատրաստակամութիւնը յայտնելով "ձեռնարկել վճռական գործողութիւններ հասարակական կարգ ու կանոնը խախտելու եւ իրավիճակը ապակայունացնելու բոլոր փորձերու դէմ եւ կանխել ծայրայեղական ցանկացած դրսեւորում մարդկանց սահմանադրական իրաւունքները պաշտպանելու համար"։ Յայտարարութիւնը կը հերքուէին ոստիկանապետ Ալիկ Սարգսեանի հրաժարականի մասին շրջանառուող լուրերը։
26 Փետրուար
26 Փետրուարին լուրեր տարածուեցոն, որ հանրակրթական դպրոցներու տնօրէնները իշխող կուսակցութիւնէն հրահանգ ստացած են մասնակցիլ նորընտիր նախագահի թիմակիցներու կողմից Հանրապետութեան հրապարակին մէջ կազմակերպուելիք ցոյցին։ Առաւօտեան արդէն արգելափակուած էին ելեկտրոնային նամակներ սպասարկող շարք մը կայքեր (անոնցմէ՝Hotmail, Gmail եւն)։ Նոյն օրը ձերբակալուեցան Տէր-Պետրոսեանի շարք մը կողմնակիցներ, որոնք կը վայելէին հասարակական լայն ճանաչում։ Ըստ հաղորդուող տուեալներու՝ իշխանամէտ ճամբարի կողմէ կազմակերպուած հանրահաւաքին մասնակցածլ է շուրջ 100.000 մարդ։ Առաջին նախագահի պնդմամբ՝ իր հանրահաւաքին մասնակցողներու թիւը կրկնապատկուած էր, քանի Հանրապետականի հանրահաւաքի շատ մասնակիցներ հեռացած են այնտեղէն՝ ներկայ գտնուելու իր կազմակերպած միջոցառման։ ՀՀ Ազգային անվտանգութեան ծառայութիւնն (ԱԱԾ) այդ ընթացքին կը պնդէր, որ կարողացած է կանխել ընդդիմութեան կողմէ Երեւանի հեռուստատեսային աշտարակը գրաւելու փորձերը։ Ըստ անոր՝ նման դաւադրութեան նպատակը եղած է՝ Տէր-Պետրոսեանին ուղիղ եթեր տրամադրելը։ Սակայն այդ տեղեկութիւնները յետագային հերքուեցան ընդդիմութեան մամուլի քարտուղարի կողմէ, որ արուած յայտարարութիւնը որակեց որպէս հոգեբանական ճնշում։ Գործող նախագահ Ռոպերտ Քոչարեանը այդ օրը ակնարկեց, որ իր կառավարութեան համբերութեան բաժակը կրնայ լեցուիլ եւ կոչ ըրաւ ցուցարարներուն խելքի գալ։
27 Փետրուար
27 Փետրուարին Երեւանի կեդրոնական փողոցներուն մէջ յայտնուած էին աւելի մեծ թիւով ցուցարարներ։ Երեկոյեան անոնց թիւը նորէն հասած էր տասնեակ հազարներու. շատցած էին նաեւ վրանները։ Բազմութիւնը լի էր բնակչութեան ամենատարբեր շերտերը ներկայացնող մարդոցմով գիւղացիներով, ուսանողներով, երեխայ ունեցող ընտանիքներով, պետական համակարգին մէջ աշխատող անձերով, ինչպէս նաեւ՝ ընդդիմադիր ուժերու առաջնորդերով։ Առաւօտեան ժամը 11։30-ի սահմաններուն ցուցարարները ներխուժեցին Ազատութեան հրապարակի հարեւանութեամբ գտնուող "Կարապի լիճ" սրճարան։ ԱԱԾ-ը յետագային խոստովանեցաւ, որ ընդդիմադիր առաջնորդներուին բռնութիւններու հրահրողները եղած են իր աշխատակիցները։ Քաղաքացիական հագուստով ոստիկանները (որոնց թիւը 1։3-ի յարաբերակցութեամբ կը գերազանցէր համազգեստ կրող ոստիկաններուն եւ զինուորականներուն) թոյլ չէին տար, որ լրագրողները լուսանկարեն տարածքը։ Սակայն ի հեճուկս դիմադրութիւններու (անձնական անվտանգութեան հասցէին հնչեցուած եւ տեսախցիկները կոտրելու սպառնալիքներուն), վերջիններէն ոմանք կրցան հասնիլ իրենց նպատակին։ Ցոյցը այնուհետեւ շարունակուեցաւ առանց միջադէպերու։
28 Փետրուար
28 Փետրուարի վաղ առաւօտեան Ազատութեան հրապարակի հարեւանութեամբ գտնուող փողոցները շրջափակուած էին ոստիկանութեան մեքենաներով, որ անհնարին կը դարձնէր մեքենաներ կայանելը, ինչպէս նաեւ ուղեւորներ վերցնելը եւ իջեցնելը։
1568 թուական
Մահեր
Ստորոգութիւն:1568
Արա Սանճեան
Գիտական յօդուածներ եւ աշխատութիւններ
Հրատարակուած միակ գիրքը հայագիտական չէ, քանի որ Լոնտոն ուսանած տարիներուն դոկտորական ատենախօսութիւնը հայագիտական չէր, այլ՝ արեւելագիտական։
2012 թուականին՝ հայ գրատպութեան 500-ամեակին նուիրուած Միշիկընի մէջ տեղի ունեցած ցուցահանդէսի առնչութեամբ պատրաստեր է հայատառ գիրքի կէս դարեայ երթը ամփոփող անգլերէն հանրամատչելի գրքոյկ։
Գրիգոր Նիւսացի
«Մարդու կազմութեան մասին» աշխատութիւնը
Երբեմն խելքը կը հետեւի բնական ձգտումներու՝ դառնալով ծառայող, երբեմն զինք կը կառավարեն մարմնական գոյացութիւնը․ քաղցի զգացումը, կամ այլ պահանջքի, հաճոյքի ցանկութիւնը, եւ այս ատեն խելքը անոր կը տրամադրէ միջոցներ հաճոյքի բաւարարման համար: Իսկական հոգին միակն է, խելացի, անառարկայական, զգայութիւններու միջոցով միացուած մարմնական գոյութեան հետ․ հնարաւոր չեն զգայութիւններ՝ առանց առարկայական գոյացութեան, եւ մտաւոր գործունէութեան: Խելքը չի կայանար մարդու առանձին մասերուն մէջ, ան հաւասարաչափ է իւրաքանչիւր մասի մէջ՝ չգտնուելով անոնցմէ դուրս կամ անոնց մէջ:
Կոզո
Կոզոյին տարածութիւնը 67 քիլօմեթր քարակուսի է։ Հավկթաձեւ է։ Ամենէն բարձր տեղը Դա՝Տպիէկն է եւ կը գտնուի 190 մեթր բարձրութեան։ Անտար եւ տեւական գէտ Կոզոյին մէշ չի կայ։
Եկեղեցիներու համաշխարհային խորհուրդ
Եւրոպայի Եկեղեցիներու Միութիւն
Եւրոպայի մէջ գտնուած է եկեղեցիներու համաշխարհային խորհուրդի գլխաւոր գրասենեակը՝ Ժընեւի մէջ։
1569 թուական
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1569 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1569 մահեր
Թանապուր
Թանապուրը հայկական խոհանոցի աւանդական կերակրատեսակներէն է: Մածունով ու ծեծածով պատրաստուող այս ապուրը ունի իր տարբեր տեսակները։ Հայաստանի տարածքին թանապուրը ծանօթ է նաեւ սպաս անունով։
Հայոց Ցեղասպանութեան Ժխտում
24 Ապրիլ 2021 թուականին, ԱՄՆ Նախագահ Ճօ Պայտըն ճանչցած է հայոց ցեղասպանութիւնը:
Պատմական ակնարկ
Հայոց ցեղասպանութեան նկատմամբ ժխտման քաղաքականութիւնը ձեւաւորուած է Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրքի կողմէ, որ 1919-ին Անքարայի մէջ իր ծրագրային ելոյթին ընթացքին յայտարարած է բռնի նուաճողական գործողութիւններու բոլոր դասական արդարացումները` զոհի մեղաւորութիւնը։ Քեմալ մեղաւոր համարած է հայերը եւ բարձր գնահատած Օսմանեան կայսրութեան մէջ իսլամներու համբերատարութեան դրսեւորումը. անոր շրջապատը կազմած են հայերու ոչնչացման մասնակիցներ։
1951-ին, ամերիկացի մասնագէտ Լիւիս Թոմաս (Lewis Thomas) համահեղինակներու հետ կը հրատարակէ «Միացեալ Նահանգները, Թուրքիան եւ Իրանը» գիրքը՝ «Ամերիկայի արտաքին քաղաքականութեան գրադարան» շարքէն։ Պատմութեան խմբագիրը հանդէս կու գայ Միացեալ Նահանգներու պետ քարտուղարին նախկին տեղակալ Սամնըր Ուելս (Sumner Welles), որ նախաբանին մէջ կը նշէր թուրքերու եւ քոմիւնիզմի միջեւ հիմնական հակադրութեան մասին։ Նկարագրելով Թուրքիան՝ Լիւիս Թովմաս կը պնդէր, որ թուրքերը, ոչնչացնելով եւ տեղահանելով հայերը՝ կը փրկէին իրենք զիրենք։ Ըստ Թոմասի՝ Թուրքիոյ բնակչութեան միատարրութիւնը կ'ապահովէ երկրին կայունութիւնը, որ Միացեալ Նահանգներուն համար կարեւոր գործընկեր էր։ Թոմասի աշակերտը Փրինսթընի համալսարանին մէջ Սթանֆորտ Շոն էր, որ իր հերթին կը ղեկավարէր Ճասթին ՄաքՔարթիի եւ Հիթ Լոուրիի աւարտաճառերուն պաշտպանութիւնը Քալիֆորնիոյ համալսարանին մէջ : Շօ, ՄաքՔարթի եւ Լոուրի կը դառնան Հայոց ցեղասպանութեան ժխտման առանցքային անձերը Միացեալ Նահանգներուն մէջ :
Սադրանքներու վարկած
Հայոց ցեղասպանութեան դէմ պատմականօրէն առաջին փաստարկը, այսպէս կոչուած, «սադրանքներու վարկածն» է (եզրը ներդրուած է Ռոպըրթ Մելսընի կողմէ )`
Ցեղասպանութեան փոխադարձ մեղադրանքներ
Ամերիկեան քաղաքագէտ Ռումմէլի համաձայն, 1915-1918 թուականներուն հայկական դիմադրութեան կողմէ սպաննուած է 75.000 թուրք եւ քիւրտ այն ատեն, երբ սպաննուած հայերուն քանակը ան կը գնահատէ 2,1 միլիոն հոգի: Թուրք պատմաբան Հալիլ Պերքթայ 1915-ին հայաբնակ շրջաններուն մէջ սպաննուած իսլամներուն թիւը կը գնահատէ 10.000-12.000 :
Արխիւներու բացում
Թրքական կողմը կոչ կ՚ուղղէ Հայաստանի ն բանալ արխիւները, որ անոր կարծիքով կրնան լոյս սփռել 1915-ի իրադարձութիւններուն վրայ: Ի պատասխան, Հայաստանի ազգային արխիւի տնօրէն Ամատունի Վիրաբեան բազմիցս յայտարարած է, թէ Հայաստանի արխիւները բաց են բոլոր հետազօտողներուն, ներառեալ՝ հոն աշխատող թուրք պատմաբաններու համար : Սակայն, յիշատակելով փակ արխիւներու մասին, թուրք եւ թրքամէտ գործիչները նկատի ունին Հ. Յ. Դաշնակցութեան Պոսթընի արխիւը, որուն հետ Հայաստանի Հանրապետութիւնը որեւէ կապ չունի :
WikiLeaks-ի հրապարակած փաստաթուղթերուն մաս կը կազեն անոնք որոնք, առկայ էին Ստամպուլի մէջ Միացեալ Նահանգներու գերագոյն հիւպատոսի հաղորդագրութիւնը, ուր գրառուած է անոր զրոյցը թրքական պատմաբան Հալիլ Բերքթաի հետ Յունիս 2004-ին։ Բերկթայ կը հաստատէ, որ թրքական պահոցները երկու անգամ ենթարկուած են «մաքրման» Հայոց ցեղասպանութիւնը վկայող փաստաթուղթերէն՝ 1919-ին եւ Ի. դարու 90-ական թուականներուն :
Բրիտանական հանրագիտարան
Տեղեկատուութեան նմանօրինակ բացթողումներ կան նաեւ Հայոց ցեղասպանութեան կազմակերպիչներու մասին յօդուածներուն մէջ։ Այսպէս, Թալեաթի եւ Էնուէրի մասին յօդուածներուն մէջ կը բացակայի տեղեկատուութիւնը այն մասին, որ թրքական ռազմական դատարանի կողմէ դատապարտուած են մահապատիժի, որոնցմէ են՝ հայերու կոտորածներուն մասնակցութեան համար։ Էնուէրի մասին յօդուածին մէջ ոչ մէկ յիշատակութիւն չկայ անոր՝ հայերու սպանութիւններուն մասնակցութեան մասին։ Մինչ 1969-ը ներառեալ Պրիթանիքայի հրատարակութիւններուն Թալեաթի մասին յօդուածին մէջ կը բացակայէր անոր՝ իբրեւ ներքին գործերու նախարարի՝ հայերու տեղահանութիւններու եւ անոնցմէ շատերու մահուան պատասխանատուութեան մասին յօդուածը։ Հետագայ խմբագրումները զանց կ'ընեն այս բառերը եւ Թալեաթը կը ներկայացնեն իբրեւ «քաւութեան նոխազ», որու վերագրուած են յանցագործութիւններ, զորս ան չէր կրնար կանխել :
ԱՄՆ, Իսրայէլ եւ հրէական կազմակերպութիւններ
Բազմաթիւ հետազօտողներ կ'ընդգծեն Միացեալ Նահանգներու եւ Իսրայէլի որոշիչ դերը իբրեւ հիմնական երկիրներ, որոնց կողմէ Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչումը ազդեցութիւն ունեցած է Թուրքիոյ դիրքորոշման վրայ։ կը նշուի նաեւ, որ երկիրներէն մէկուն՝ Միացեալ Նահանգներու կամ Իսրայէլի կողմէ ճանաչումը վաղ թէ ուշ կը հանգեցնէ երկրորդ պետութեան կողմէ ճանաչումը ։
Իսրայէլ
1915-ի իրադարձութիւններու մասին վաւերագրական ֆիլմը՝ նկարահանուած Եաքով Ահիմէիրի կողմէ, առաջին անգամ կը ցուցադրուի նորութիւններու ճանաչցուած «շաբաթուան օրացոյց» հաղորդման ատեն 22 Ապրիլ 1994-ին, եւ այդ ատենէն սկսեալ ամէն տարի՝ 24 Ապրիլին նախաշեմին, գոնէ մէկ իսրայէլական հեռուստաալիք կը յայտնէ սպասուող տարեդարձի մասին : Տեսանիւթը կը քննադատուի Թուրքիոյ դեսպանի կողմէն՝ յայտարարելով, որ Իսրայէլի վերաբերմունքը հայկական հարցին կը հակասէ Թուրքիոյ եւ Իսրայէլի համատեղ հետաքրքրութիւններուն։ Թուրքիոյ դեսպանի յայտարարութեան վերաբերեալ Քնեսեթի մէջ բանավէճերու ժամանակ արտաքին գործերու նախարարի տեղակալ Եոսսի Պէյլին կը յայտարարէ, որ 1915-ի իրադարձութիւնները անկասկած ցեղասպանութիւն են, այլ ոչ թէ քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ մարդոց ուղղակի մահ։ Պէյլինի յայտարարութիւնը որոշ լրատուական միջոցներու կողմէ կը դիտարկուի իբրեւ Իսրայէլի կողմէ Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչում : Հետագային Իսրայէլի պաշտօնական դիրքորոշումը Թուրքիոյ ճնշման ազդեցութեամբ կը սկսի փոխուիլ։ Թուրքիա միակ իսլամ երկիրը կը հանդիսանար, որ դիւանագիտական յարաբերութիւններ ունէր Իսրայէլի հետ, Հրեական պետութեան մեծագոյն գործընկերն էր եւ լուրջ ազդեցութիւն կրնար ունենալ յեղափոխութիւն վարող պաղեստինեան ազգային վարչութեան վրայ։ 2000-ին, Իսրայէլի փոխարտգործնախարար Ալոն Լիել փաստացիօրէն կը հրաժարի Պէյլինի խօսքերէն։ 2001-ին, արտաքին գործերու նախարար՝ Շիմոն Փերեզ կը յայտարարէ, որ Հայոց ցեղասպանութիւնն ու հոլոքոսթը համեմատելը անհնար է, որ առաջին դէպքին ընթացքին ողբերգութիւն տեղի կ'ունենայ, բայց ոչ ցեղասպանութիւն։ Շարք մը հրեական առաջնորդներ կը դատապարտեն Փերեզի յայտարարութիւնը։ Իսրայէլի արտաքին գործոց նախարարութիւնը կը յայտարարէ, որ 1915-ի վերաբերեալ պնդումները Փերեզի կողմէ չեն ըսուած, այլ անոնք սխալ մէջբերուած են թրքական մամուլէն։ 2002-ին, ՀՀ-ի մէջ Իսրայէլի դեսպան՝ Ռիվքա Քոէն կը կրկնէ Փերեզի խօսքը հոլոքոսթի եւ «հայկական ողբերգութեան» համեմատութեան անհնարութեան վերաբերեալ, որ կը յառաջացնէ Հայաստանի Հանրապետութեան արտաքին գործոց նախարարութեան բողոքը։ Այդ բողոքին ի պատասխան՝ Իսրայէլի արտաքին գործոց նախարարութիւնը կը յայտարարէ, որ հայերու զոհերու վիթխարի չափերը կը ճանչնայ, բայց կը կարծէ, որ հոլոքոսթը հայկական իրադարձութիւններու հետ չհամեմատուող բացառիկ երեւոյթ է :
Դատական գործընթացները ժխտողներու նկատմամբ
Մարտ 2007-ին, թուրք քաղաքական գործիչ Տողու Փէրինչէք Հայոց ցեղասպանութեան ժխտման համար ցեղային խտրականութեան մեղադրանքով մեղաւոր ճանչցուած է Լօզանի (Զուիցերիա) շրջանային դատարանին կողմէ ։ Դեկտեմբեր 2007-ին, զուիցերիական դաշնային դատարանը դատավճիռը անփոփոխ ձգած է՝ հակառակ Փէրինչէքի բողոքին : Դեկտեմբեր 2013-ին, Մարդկային իրաւանց եւրոպական դատարանը արդարացուցած է Փէրինչէքը՝ որոշումը հիմնաւորելով խօսքի ազատութեան սկզբունքով : 12 Մարտ 2014-ին, Զուիցերիոյ արդարադատութեան նախարարութիւնը բողոքարկած է վճիռը : Իբրեւ երրորդ կողմեր ներգրաւուած են նաեւ Հայաստանի Հանրապետութիւնը եւ Թուրքիան։ 15 Հոկտեմբեր 2015-ին, Մարդկային իրաւանց եւրոպական դատարանը մերժած է Զուիցերիոյ հայցը՝ վճիռ կայացնելով յօգուտ Փէրիչէքի : Հայկական կողմը եւ Հայաստանը ներկայացնող փաստաբանները այդ վճիռը յաղթանակ համարած են Հայաստանի Հանրապետութեան համար, քանի որ դատաւորներէն տասը հոգի նշած են, որ այդ հարցը պէտք չէ քննուի, իսկ եօթն արձանագրած են, որ «Հայոց ցեղասպանութիւնը յստակօրէն ամրագրուած պատմական փաստ է» :
Պուպակ Նիկթալաբ
Կեանք
Ան նաեւ, հայ մանկական գրականութեան առաջին իրանցի հետազօտողն է։ Անոր անունը նշուած է հայ անուանի գրողներու վերաբերեալ հետազօտական բաժնին, ինչպէս օրինակ՝ Խաչատուր Աբովեան.
Գրքեր
Բարութեան արեւի հայր, տպ․՝ 1999, «Պակնեւիս» հրատարակչատուն
Քարվաճառ
Ծանոթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Արցախի Հանրապետութեան քաղաքներ
Ռուբէն Զարդարեան
Ստեղծագործութիւններ
Զարդարեանի գործերէն են. «Ցայգալոյս» հաւաքածոն (1910), որ 1912-ին ֆրանսերէն լեզուով հրատարակուած է Փարիզի մէջ, «Եօթը երգիչները» (1911), «Ով որ սուլթան մը ունի իր հոգիին մէջ» (1913)..:
Զարդարեանի գրուածքները կրնանք բաժնել հետեւեալ խումբերու
1) Հեքիաթներ
«Քարացածներ», «Ծովակին Հարսը», «Ով որ սուլթան մը ունի իր հոգիին մէջ», «Զարնուած որսորդը», «Բռնաւորին արցունքը» եւայլն։ Հեքիաթներուն հիմնական նիւթը եղած է գաւառի կեանքը։ժողովուրդէն առնելով հեքիաթի եւ առասպելի իր նիւթերը, զանոնք մշակած է նոր ձեւով։իր հեքիաթներով Զարդարեան գրական նոր սեռ եւ դպրոց մը ստեղծեց։ Զարդարեան հեքիաթները շատ սեղմն են,աւելի նկարագրական քան թէ պատմողական։Ան հեքիաթ հասցուցած է բանաստեղծական գեղեցկութեան։
«Մեղրագետ»ներու շարքը։
83 (թիւ)
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:83
Գաբրիէլ Սունդուկեանի Անուան Ազգային Ակադեմական Թատրոն
Թատրոնի բեմադրած ներկայացումներ
1934 թ.
1941 թ.
1947 թ.
Քեֆալոնիայի հայերը
Համայնքին ստեղծումը
Արղոսթոլի կը մնան մօտ 50 ընտանիք։ Գաղթականները արհեստով ընդհանրապէս երկաթագործ, ոսկերիչ, դերձակ, որմադիր, ժամագործ են։ Անոնց «անորոշ» հպատակութիւնը լաւ աչքով չի դիտուիր տեղացիներէն։ Սակայն, հայերը իրենց աշխատութեամբ արագօրէն կը շահին տեղացիներուն յարգանքը։ Տնտեսապէս լաւ վիճակի հասնողները, կը ստանան յունահպատակութիւնը։
Վայրի Բնութեան Համաշխարհային Օր
Վայրի Բնութեան Համաշխարհային Օր, 2013 թուականի Դեկտեմբեր 20-ին, ՄԱԿ գումարելով 68-րդ նստաշրջանը, 3 Մարտը հռչակած է Վայրի Բնութեան Համաշխարհային Օր (բանաձեւ 68/205, 20 Դեկտեմբեր 2013 )՝ «Ոչնչացման վտանգի տակ գտնուող ֆաունայի եւ ֆլորայի վայրի տեսակներու միջազգային առեւտուրի մասին» համաձանագրի ընդունման տարեդարձի օրը, զոր առաջարկուած է Թայլանտի կողմէ, տօնելու եւ բարձր մակարդակ ապահովելու՝ վայրի բնութեան, կենդանական ու բուսական աշխարհի վերաբերեալ:
Գաբրիէլ Սունդուկեանի Անուան Ազգային Ակադեմական Թատրոն
Թատրոնի բեմադրած ներկայացումներ
1988թ.. Պ. Զէյթունցեան «Ոտքի՛, Դատարանն Է Գալիս…»
Վայրի Բնութեան Համաշխարհային Օր
Իւրաքանչիւր տարի այս օրն կ՛ունենայ որոշակի թեմաթիք ուղղուածութիւն.
Քեֆալոնիայի հայերը
Տես նաեւ
Կորնթոս՝ Հայերու ներկայութիւնը Կորնթոս
Աղբիւրներ
Ամենուն Տարեգիրք, 1960, Կարօ Գէորգեան
Արտեմ Յարութիւնեան
1968 թուականին ավարտած է Երեւանի Պետական Համալսարանի բանասիրական բաժանմունքը, ապա՝ Մոսկուայի Մաքսիմ Կորքիի անուան համաշխարհային գրականութեան հիմնարկի արտասահմանեան գրականութեան մասնագիտական բարձրագոյն կրթութեան անգլիական բաժինը։ 1972 թուականէն կը դասախոսէ ԵՊՀ-ի մէջ։ 1979 թուականին Հայաստանի Գրողներու Միութեան անդամն էր։ 2010 թուականին հրատարակած է Յարութիւնեանի «Հեռուստապոեմներ «Շուշի» եւ «Բաբելոն» հիւրանոցների աշտարակից» գիրքը։ Դասախոսած է, Սորպոնի, Մոնպելիեյի, Մարսէյլի, Դարեմի, Քլիվլընտի, Քոլամպիոյ, Հարվըրտի, Քոլգեյթի պետական համալսարանների մէջ, Իսթանպուլի Ամերիկեան համալսարանը։ 1995 թուականին Ֆուլբրայթի կրթաթոշակով դասախոսած է Համիլթոնի Քոլգեյթի համալսարանի մէջ։ Նոյն կրթաթոշակով, 2002 թուականին Լոս Անճելըսի համալսարանը։1994-1995 թուականներուն աշխատած է Ուաշինկթընի մէջ որպէս Լերնային Ղարապաղի Հանրապետութեան դեսպան։ Մասնակցած է արտերկրի մէջ կազմակերպուած պոեզիայի փառատոներուն Մոսկուայի մէջ (1983, Մաքսիմ Կորքիի անուան մրցանակ), Միացեալ Թագաւորութեան մէջ (1983, Լոնտոն-Նիւքասլ, Դիլըն Թոմասի անվան մրցանակ) Ֆրանսայի մէջ (1989, Փարիզ-Ռոտեզ, Ռընե Շարի անվան մրցանակ), Շուէտին մէջ (Սթոքհոլմ, 2008, միջազգային փառատոնի մրցանակ), Թուրքիոյ մէջ (Իսթանպուլ, 2010, միջազգային փառատոնի մրցանակ)։
Ասեղնաբուժութիւն
Ասեղնաբուժութիւնը կը վերաբերի, այսպէս կոչուած, անդրադարձ բուժման, այսինքն` ասեղները մարմինի մակերեւոյթի կենսաբանօրէն աշխոյժ խիստ որոշակի կէտերու մէջ (անոնց թիւը մօտ 700 է) ներմուծելէն ետք գրգիռը կը փոխանցուի կեդրոնական ջղախտային համակարգ, որու միջոցով կը վերականգնի կամ կը զօրանայ գլխուղեղ ի եւ ողնուղեղ ի կարգաւորող ազդեցութիւնը հիւանդ մարմինի անդամի վրայ: Կենսաբանօրէն աշխուժ կէտերու զուգակցման ընտրութիւնը կը պահանջէ մեծ հմտութիւն եւ բժշկական յատուկ կրթութիւն: Այդ կէտերը կրնան համապատասխանել որոշակի անդամի, ինչպէս նաեւ ամբողջ օրկանիզմի որոշակի պաշտօնի զօրացման կամ տկարացման:
Յատուկ Ուժ
Յատուկ «բնածին» ուժը կ'առաջանայ երիկամէն, կը կազմէ երիկամային ուժի մէկ մասը, իսկ շրջանառութիւնը կը կատարէ երեք, այսպէս կոչուած, «հրաշալի» կէտուղիներով, որոնք են` «տու-մայ», «ռեն-մայ» եւ «զոնգ-մայ»: «Զի» ուժը կը համապատասխանէ արեւմտեան ջիղի կարողական ուժի տեսութեան եւ հնդկական «փրանային»: «Զի»ն զօրութենական ուժ է հաստատուն հոսքով:
Մինոասեան արուեստ
Մարզական - պար - զաթրիքօ
Քուրիթեսները՝ Կրետէի առաջին բնակիչները, ըստ դիցաբանութեան, Ողիմպիական Խաղերու հիմնադիրները եղած են։  Հինգ եղբայրները Պելոպոնեսի անտառը արշաւի ելած էին եւ դադարի պահու մը իրարու միջեւ վազքի մրցումի կ՛ ելլեն։  Փէոնէոս կը յաղթէ եւ ձիթենիի ճիւղով կը պսակաւորուին։  Իբրեւ յիշատակ այս եղելութեան, ամէն հինգ տարի՝ եղբայրներուն թիւին համաձայն, կը կազմակերպուին համապատասխան խաղեր։
Քարի եւ մետաղի արուեստ
Մետաղագործները կը պատրաստէին անասուններու եւ աղօթողներու պատկերիկներ։
Երաժշտութիւն
Քիչ բաներ յայտնի են մինոասեան երաժշտութեան մասին։  Յայտնաբերուած արուեստի գործերէն, ի յայտ կու գայ թէ մինոասցիները կը գործածէին «սիսթրօ»ն՝ հարուածային գործիք մը, ինչպէս նաեւ քնարը եւ «ավլոս»՝ փչողական նուագարան։
Լեւոն Լաճիկեան
Կենսագրական գիծեր
2010 թուականին պարգեւատրուած է ՀՀ մշակոյթի նախարարութեան ոսկէ մետալով։
Ստեղծած է գծագրական գործերու շարք ։
Ասի Ալ Հալլանի
Ներկայ շրջան
Ան իր մասնակցութիւնը բերած է մարկայինական գործերու մէջ։
Քահանայ
Քահանային հիմնական պատասխանատուութիւնն է Քրիստոսը քարոզել, հաւատացեալներուն Հոգեւոր կարիքները բաւարարել, խորհրդագործել։ Բացի Ձեռնադրութեան խորհուրդէն, եկեղեցւոյ խորհուրդներուն՝ (Մկրտութիւն, Դրոշմ, Խոստովանանք եւ Ապաշխարութիւն, Ս. Հաղորդութիւն, Պսակ) մատակարարումը կատարել ։
Քահանան հրաման ունի յանուն Ս. Երրորդութեան մեղքերու թողութիւն շնորհելու, բժշկելու եւ խրատելու քրիստոնեային։ Քահանայութեան աստիճանի հիմնական նշանը փորուրարն է՝ (PATRAXILH), որ երկու ուսերուն վրայ հանգչած վիզէն անցնելով կրծքավանդակէն վար կը կախուի։ Ձեռնադրութեան պահուն, ձեռնադրիչ եպիսկոպոսը երբ փորուրարը կ'անցընէ ընծայեալին վիզը, հետեւեալ բանաձեւը կ'ըսէ. «Ս. Հոգիէն կարողութիւն ստացիր կրելու մեր Տիրոջ՝ Յիսուս Քրիստոսի լուծը։»
Վան կամաւորական ջոկատ
Ջոկատի հրամանատարը եղած է Վ .Պօղոսեանը։
Ստորոգութիւն:Հայկական ջոկատներ
Լեն Ուիքս
Իր անձնական կեանքին մէջ ան մարդկային իրաւունքներու պաշտպան գործիչ է, կեդրոնացած է ցեղասպանութեան իրազեկման վրայ: Ան Հայաստանի մէջ կառուցած է շինութիւն մը` իբրեւ իր հիմնադրած բարեսիրական ծրագիրի («Որդեգրիր մի գիւղ») հիմք : Այդ ծրագիրին նպատակն է համակարգուած ձեւով, առանց միջնորդի, սփիւռքը կապել հայկական գիւղերուն` օգնելու գիւղատնտեսութեան, տեղեկատուական արհեստագիտութիւններու, կրթութեան, մարմնակրթութեան եւ ծառայութիւններու բնագաւառներուն մէջ:
Ծանօթագրութիւն
Ստորոգութիւն:Գրողներ Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
Հրայր Բազէ Խաչրեան
Հայոց Ցեղասպանութեան 100-ամեակին նուիրուած պատկերագիրք
«100-1915-2015» կոթողային գրքին ներածականը գրած է Հայաստանի Ազգային Ակադեմիայի անդամ, մաթեմաթիկոս եւ պատմաբան Քլոտ Արմէն Մութաֆեանը:
Սուրհաթ
Սուրհաթը կը գտնուի Արաբական ծովի ափին, Տապտիի գետաբերանի մէջ ունի 4 462 հազար բնակիչ (2013)։ Բացարձակ մեծամասնութիւնը (87 տոկոս) դաւանում է հինդուիզմ։ Այն նավահանգիստ է եւ երկաթուղային հանգոյց, արհեստագործութեան կենտրոն։ Քաղաքի մէջ կան տեքստիլ, սննդի, թղթի արդյունաբերութեան ձեռնարկութիւններ։ 1163-ին Սուրհաթի մէջ հիմնադրուած է Հնդկաստանի մէջ անգլիական առեւտրական առաջին գաղութային առեւտրավանը։ Սուրհաթի մը, կա հայկական համայնք։
Գրիգոր Յարութիւնեան
Կենսագրութիւն
Միր Քասիմի եւ Գրիգոր Յարութիւնեանի գլխաւորութեամբ, ապստամբները 1760 թուականի աշնան Պենկալը հռչակած են անկախ իշխանութիւն։ Անգլիացիները փորձած են Գրիգոր Յարութիւնեանը ներգրաւել, բայց՝ ապարդիւն։ Սանթա Դարիա դաշտավայրին մէջ տեղի ունեցած ճակատամարտին ընթացքին, անգլիացիները պարտութեան մատնած են ապստամբները, սակայն Յարութիւնեանը չէ յուսահատած եւ շարունակած է պայքարը։ Բայց անգլիացիները յաջողած են դաւադրաբար սպաննել տալ հայ հրամանատարը։
Օման
Քաղաքական Կառուցուածքը
Քաղաքական Կուսակցութիւններ Եւ Ընտրութիւններ
Եկեղեցւոյ Հայրեր
Երուսաղէմ
Հետագային պապական յատուկ որոշումներով եւ հռչակումներով Հռոմի եկեղեցւոյ վարդապետներու կարգին դասուած են նաեւ Թովմա Աքվինացի ն, Բոնավենտուրաս ը, Ֆրանցիսկոս Սալեցի ն եւ ուրիշներ, իսկ արեւելեան հայրերէն, բացի Արեւելքի չորս մեծ հայրերէն, նաեւ Եփրեմ Ասորին, Կիւրեղ Երուսաղէմացին, Գրիգոր Նազիանզացին եւ Յովհան Դամասկացին։ Հայ եկեղեցին ունի Եեղեցական հայրերու եւ եկեղեցւոյ վարդապետներու ցանկ մը «երկոտասան վարդապետք» անունով, որ արեւելեան եւ արեւմտեան քրիստոնէական մտածողութիւններու համադրութիւն է։ Անկէ ընդգրկուած են Ընդհանրական եկեղեցւոյ հինգ տիեզերական աթոռներու՝ Ալեքսանդրիա յի, Անտիոք ի, Երուսաղէմ ի, Կոստանդնուպոլսոյ եւ Հռոմ ի, ինչպէս նաեւ Աթէնք ի, Կեսարիա յի, Կիպրոս ի մեծահռչակ հայրապետերը։ Հայ եկեղեցւոյ կողմէ ընդունուած այդ հայրերն են Ռէթէոս Աթենացի ն (Ա. դար, Աթէնքի հայրապետ), Սեղբեստրոս ը (3-րդ դար, Հռոմի հայրապետ), Աթանաս Ալեքսանդրացի ն, Կիւրեղ Երուսաղէմացի ն, Եփրեմ Ասորի ն, Բարսեղ Կեսարացի ն, Գրիգոր Նիւսացի ն, Գրիգոր Նազիանզացի ն, Եպիփան Կիպրացի ն, Յովհան Ոսկեբերան ը եւ Կիւրեղ Ալեքսանդրացի ն (Հայ եկեղեցին անոնց յիշատակը կը նշէ Հոկտեմբերի վերջին շաբաթ օրը)։
Մեսրոպ Մաշտոց
Ստորոգութիւն:Կրօն
Օլիվր Ճիրուտ
Ֆութպոլի Ասպարէզ
Օլիվր Ճիրուտի առաջին պրոֆեսիոնալ ակումբը եղած է "Գրենոբլ"-ը։ Երկու տարուան ընթացքին այդ խումբը կը կազմէ Ժիրուն ընդհանուր առմամբ Ֆրանսայի առաջնութեան մէջ մասնակցած է 23 հանդիպման, սակայն ընդամէնը երկու անգամ դուրս եկած է խաղադաշտ մեկնարկային կազմէն։ Մէկ տարի վարձատրուելով "Իստր"-ի կազմէն հանդէս գալէն ետք, անոր դրանսֆերը "Գրենոբլ"-էն գնաց "Տուր"-ը։ "Տուր"-ի կազմին մէջ երկու յաջող խաղաշրջան անցնելուն շնորհիւ, 2010 թուականին Օլիվր Ճիրուտ հրաւէր կը ստանայ "Մոնբելյէ"-էն։ Պահպանելով լաւ մարզավիճակը՝ ան նախ 2011 հրաւէր ստացաւ Ֆրանսիայի ֆութպոլի հաւաքական, ապա՝ մէկ տարի յետոյ, ան յայտնուեցաւ Եւրոպական ֆութպոլի առաջնակարգ ակումբներէն մէկում մէջ՝ "Արսենալ"-ին մէջ՝ ստորագրելով երկարատեւ պայմանագիր։
Անձնական կեանք
Օլիվր Ճիրուտ կաթոլիկ է։ Հարցազրոյցներէն մէկում մէջ ան նշած է․ «Ես չեմ խաչակնքեր իմ խաղերէն առաջ, սակայն շատ փոքր աղօթք մը կ'ընեմ»։ Ան ինքզինք կը նկատէ որպէս «շատ հաւատարիմ մարդ» ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ Ստորոգութիւն:1986 ծնունդներ Ստորոգութիւն:30 Սեպտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:Արսենալի ֆուտբոլիստներ Ստորոգութիւն:Ֆուտբոլի հարձակվողներ
Վարվառա (Վարիա) Սահակեան
Վարվառա Սահակեան (Վարիա), Առաջին Խորհրդարանի (1919-1920) Երեք Կին Պատգամաւորներէն մին,
Ընտանիք
Վարվառա Սահակեանի եւ Աւետիք Սահակեանի (Հայր Աբրահամի) որդիներ՝ Արմէնը ծնած է 1905-ին:
Թաւրիզեան կեանքի ծանր պայմաններուն մէջ անգամ, մտաւորական Աւետիք Սահակեանի միակ մտահոգութիւնը որդիներուն լաւ կրթութիւն ապահովելն էր: Կրտսեր որդին Արմէնը 1921-ին կ'ընդունուի Թաւրիզի երկսեռ հանրակրթական միջնակարգ ուսումնական հաստատութիւնը, որ կ'աւարտէ Յունիս 1923-ին՝ գերազանց յառաջադիմութեամբ: Այնուհետեւ Արմէնը կը մեկնի Փարիզ, ուր հասարակ աշխատաւոր էր երկաթուղային կայարանի մէջ, ապա կը յաջողի աշխատանք ճարել ռուսական թերթերէն մէկուն տպարանին մէջ: Այս ծանր կեանքին զուգահեռ Արմէնը կրցաւ ուսանիլ եւ աւարտել Սթրասպուրկի Համալսարանի հանքաբանութեան բաժինը՝ Քարիւղի նաւթի մասնագիտութեամբ: Նոյն դժուար պայմաններուն դիմակայելով Վարվառա (Վարիա) Սահակեան ի եւ Աւետիք Սահակեանի (Հայր Աբրահամի) անդրանիկ որդին՝ Սուրէնը կ'աւարտէ Փրակի մէջ Քիմիագիտութեան կաճառը, ապա կ'անցնի Պուքրէշ, Ռումանիա, ուր ապրուստը ապահովելու համար թաքսիի վարորդ կ'աշխատի ։