cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Արեւելեան Հայաստանը Ռուսական կայսրութեան կազմին մէջ
Գիտութիւն, գրականութիւն և մամուլ
Թուրք-պարսկական տիրապետութեան շրջանին հայ գիտական միտքը անկում ապրեցաւ։ Ուշ միջնադարեան շրջանին հարիւրամեակներ շարունակ չբացուեցան նոր դպրոցներ ու վարդապետարաններ, փակուած էին նախորդ դարաշրջանին գործող ուսումնական կեդրոնները։ Սոյն ժամանակամիջոցին կը բացուէին քանի մը փոքր ուսումնական կեդրոններ, Եւրոպայի եւ Ասիայի հայկական գաղթօճախներու մէջ՝ եկեղեցիներու կողքին։  Հիմնականին մէջ անոնք ունէին հայապահպանութեան բնոյթ եւ անկարող  դառնալու մեծ հաստատութիւններ։ Արեւելեան Հայաստանի պարագային՝ Ռուսական կայսրութեան միանալով, երկրի գիտամշակութային զարգացման համար նոր պայմաններ ստեղծուեցան։ 1810 թուականին Աստրախանում բացուեցաւ Աղապապեան դպրոցը, 1815 թուականին հիմնադրուեցաւ Մոսկուայի Լազարեան ճեմարանը, 1824 թուականին՝ Թիֆլիսի Ներսէսեան դպրոցը, 1832 թուականին՝ Երեւանի Աբովեանի անուան ուսուցչական ուսանողական կեդրոնը։ Մեծ իրադարձութիւն էր նոյն տարուան ընթացքին Հայաստանի ազգային գրադարանի բացումը։ 19-րդ դարու երկրորդ կէսին բացուեցան ծխական, իգական, թեմական, երկսեռ եւ այլ բնոյթի նոր դպրոցներ Շուշիի, Էլիզապէթփոլոի, Աղեքսանտրափոլի, Ախալքալաքի, Նախիջևանի, Կարսի եւ հայկական այլ քաղաքներու մէջ։ 1890-ական թուականներու կէսերուն երկրամասի դպրոցներու մէջ կ'ուսանէին 30 հազարէն աւելի հայ աշակերտներ։ Գլաձորի եւ Տաթեւի համալսարանները փակուելէն դարեր անց հայրենիքին մէջ կը  բացուի բարձրագոյն ուսումնական նոր հաստատութիւն՝ Վաղարշապատի Գեւորգեան ճեմարանը (1874)։ Հայ մշակոյթի գործիչները ձեռնամուխ եղան նախ հայոց լեզուի, հայ բանահիւսութեան եւ գրականագիտութեան, հայոց պատմագրութեան զարգացմանը։ Խաչատուր Աբովեանի ջանքերով արեւելահայերէնի քերականութեան զարգացման հիմը դրուեցաւ։ Որպէս աշխարհաբար հայերէնի արեւելեան ճիւղը սկսած էր ձեւաւորուիլ 17-րդ դարու ընթացքին։ Հայկական ժառանգութեան թարգմանութեան եւ օտարին ներկայացնելու հարցին առընչուած մեծ աշխատանք կատարեց Մկրտիչ Էմինը։ Գարեգին Սրուանձտեանցը բեղմնաւոր աշխատանք կատարեց բանահիւսութեան ասպարէզին մէջ. Ան յայտնաբերեց «Սասնա ծռեր» դիւցազնավէպը։ Հայ պատմագիտութեան զարգացման գործին մէջ լուրջ ներդրում ունեցան Ստեփան Պալասանեանը, Անտոն Գարագաշեանը, Ալեքսանտր Երիցեանը եւ ուրիշներ։ Այս մէկը հիմք ստեղծեց յետագայ տասնամեակներուն նշուած ճիւղերու զարգացման համար։ 20-րդ դարու սկիզբին հայագիտութեան ասպարէզին մէջ մեծ աշխատանք կատարած են լեզուաբան Հրաչեայ Աճառեանը, գրականագէտ Մանուկ Աբեղեանը, պատմաբան Լէօն եւ ուրիշներ։
Հայկական գաղթավայրեր
Հիմնական յօդուած՝ Հայերը Ռուսաստանի մէջ
Թուիսթ (պար)
Թուիսթ (անգլ․՝ Twist) 1960-ական թուականներու միջազգային համբաւի արժանացած պար (թուիսթ՝  ոլոր)։
Դիտակ Բիւզանդեան (թերթ)
Շաբաթաթերթին մէջ լուսաբանուած է ժամանակի քաղաքական, ռազմական իրադարձութիւնները (Նափոլէոնի արշաւանքը Ռուսաստանի մէջ), հաղորդել տեղեկութիւններ համաշխարհային անցուդարձերու, տարբեր երկրներու տնտեսական ու քաղաքական վիճակի մասին։
Մարթին Շահպազեան
Կենսագրութիւն
Բազմաթիւ անգամներ մասնակցած է միջազգային եւ հանրապետական ցուցահանդէսներու, երեք անգամ ճանչուած է «ԹԱՍՍ»-ի լաւագոյն լուսանկարիչ ։
1988 թուականին Սպիտակի երկրաշարժի զոհերուն նուիրուած լուսանկարը ««Ռէօյթըրզ»» գործակալութեան կողմէն արժանացած է «Տարուայ լաւագոյն լուսանկար» մրցանակին։
Արմանոյշ Կոզմոեան
Կենսագրութիւն
Ա․ Կոզմոեանը կատարած է թարգմանութիւններ (Յառաջաբանով եւ ծանօթագրականով) Պարսից քերթուածքներէն՝
Ամփեր
Պատմութիւն
Կարելի է համեմատել ելեկտրոններու շարժումը հաղորդիչի մէջ, խողովակի մէջէն անցած ջուրի շարժման հետ. Սաստկութիւնը, ամփերով արտայայտուած երբ ելեկտրականութեան կը վերաբերի, ջուրի հոսքն է: Տան մէջ, ապահովիչներ ցոյց կու տան սաստկութիւնները` 10, 16, 20 կամ 32 ամփեր: Եթէ ​​պահանջուող ելեկտրական ոյժը աւելի մեծ է քան հասանելի ելեկտրոններու հոսումը, ապահովիչները կ՛անջատուին:
Աննա Ասատրեան
Կեանք եւ գործունէութիւն
Ծնած է Երեւան: Մասնագիտական կրթութիւնը ստացած է նախ Ռոմանոս Մելիքեանի անուան երաժշտական ուսումնարանէն եւ ապա՝ Կոմիտասի անուան Պետական Երաժշտանոցին մէջ:
Ունսուրի
Թարգմանութիւններ
Ըսի թէ՝ ինչու՞ այսպէս մթնած եմ ես՝ ամպի պէս,
Սեւ խոպոպը սիրահարի՝ նուռի ծաղիկը ո՞վ տուած է,
Լաթերնա
Պատմական ակնարկ
Այսօր, Յունաստանի մէջ կան միայն 200 լաթերնա։
Փիլիսոփայութեան Սկզբունքներ (Տեքարթ)
Այս գիրքը կը ներկայացնէ բնութեան սկզբունքները—Բնագիտութեան (լատիներէն՝ Physica, Ֆիզիքա) կանոնները— այնպէս ինչպէս Տեքարթը կը տեսնէր զանոնք։ Անիկա կը սահմանէ այն սկզբունքը որ կ'ըսէ․ «արտաքին ոյժերու բացակայութեան դէպքին, առարկայի մը շարժումը կ'ըլլայ միակերպ եւ շիտակ գիծով»։ Իսահակ Նիութոնը (Isaac Newton) այս սկզբունքը փոխառաւ Տեքարթէն եւ ներառեց իր «Նախատարրերք» (լատիներէն՝ Principia) գիրքին մէջ (լատիներէն՝ Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica, Բնական Իմաստասիրութեան Չափագիտական Նախատարրերքը, կամ Բնական Փիլիսոփայութեան Ուսողական Սկզբունքները)։ Մինչեւ այսօր անիկա Նիւթընին կը վերագրուի ու կը կոչուի «Նիութոնի Շարժումի Առաջին Օրէնքը»։
Տորիան Կրէյի Դիմանկարը
Նիւթ
Տորիան կը յայտնաբերէ դերասանուհի Սիպիլ Վէյնը, որ կը կատարէր Շէյքսփիրի կտորները՝ մռայլ, բանուորական թատրոնի մը մէջ: Տորիան կը սիրահարի անոր եւ շուտով ամուսնութեան առաջարկ կը ներկայացնէ։ Սիրահարած Սիպիլ զինք կ'անուանէ «Արքայազն Հմայիչ» եւ կ'ապրի սիրուած ըլլալու երջանկութիւնը, սակայն անոր պաշտպան եղբայրը՝ Ճէյմս, կը զգուշացնէ զինք, որ եթէ «Արքայազն Հմայիչ»ը վնասէ զինք, ան կը սպաննէ զայն։
Էվրիփիտիս
Ամբողջական գործեր
Էվրիփիտիսի 81 ծանօթ գործերէն փրկուած 19 ամբողջական գործերուն ցանկը․-
Այնթապի Բերդ
Պատմութիւն
Բերդը բազում անգամներ վերանորոգուած է։ Անիկա կրած է փոփոխութիւններ որոնք տեղի ունեցան Այյուպիներուն օրերուն, ԺԲ եւ ԺԳ դարերուն (12-րդ, 13-րդ), ինչպէս նայեւ օսմանցիներուն ժամանակ, անիկա ՌՋԻ-ՌՋԻԱ (Հայկական թուանշաններ ով 1920-1921) թուրքերուն կողմէն գործածուեցաւ Ֆրանսացիներուն դէմ կռիւին ժամանակ։
2023 թուականի Փետրուարի 6-ին, ամրոցը մեծ վնասներ կրեց երկու յաջորդական երկրաշարժներուն հետեւանքով։ Արեւելեան ու հարաւային մարտկոցներէն մի քանի հատը փլուզուեցան, իսկ բերդին շուրջը գտնուող երկաթէ ճաղերն ու պատերը լուրջ վնասներ կրեցին։
Իոանինայի կղզին
Տեղեկութիւններ
Կղզիին մասին պատմական յիշատակումները կը սկսին ԺԳ․ դարէն, երբ մը հիմնադրուին առաջին վանքերը: Կղզիի հիմնադրուած առաջին վանքը Սուրբ Նիքոլաոս Բարերարներու վանքն է, որ հիմնադրուած է ԺԳ դարին։  Վանքին տէրը Միքայէլ Փիլանթրոփինոսն է, որ եղած է նաեւ Իոանինայի առաջնորդը։ Բնակավայրը ստեղծուած է ԺԷ․ դարուն եւ ըստ բնակիչներուն, մինչեւ այսօր չհաստատուած աւանդոյթի մը, առաջին բնակիչները եկած են Մանիէն (Մանի, Պելոպոնեսի հարաւային մաս)։ Ալի Փաշայի օրօք կղզին անկում կ՛ապրի սահմանուած մեծ հարկերուն պատճառով։ Այս ժամանակաշրջանին վանքերը գրեթէ լքուած էին։
Աշոտ Սուքիասեան
Կեանք եւ գործունէութիւն
1950-ին, Սուքիասեան ընդունուած է Հայաստանի Գիտութիւններու Ակադեմիայի լեզուի հիմնարկը իբրեւ հայցորդ (դոկտորականի ուսանող) «Հայ բառարանագրութիւն» մասնագիտութեամբ, աշակերտելով մեծանուն լեզուաբան Հրաչեայ Աճառեանին։
Մովսէս Խորենացի Շքանշան
Ներկայիս
Համաձայն ՀՀ Սահմանադրութեան 55-րդ յօդուածի 16-րդ կէտի՝ շքանշանով կը պարգեւատրէ Հայաստանի Հանրապետութեան Նախագահը։ Պարգեւատրման վերաբերեալ Նախագահը կը հրապարակէ հրամանագիր։
Հերման Կոլց
Կեանք եւ գործունէութիւն
1972-ին պաշտպանած է իր դոկտորական աւարտաճառը՝ Դիոնիսոս Արիսպագացիի գործերուն նուիրուած նիւթով։
Մովսէս Խորենացի Շքանշան
Ներկայիս
Այսպիսով, 2014 թ. Մխիթար Գոշի շքանշանի, Մխիթար Հերացիի շքանշանի, Անանիա Շիրակացիի շքանշանի եւ Մովսէս Խորենացիի շքանշանի կարգավիճակները հաւասարուեցան, մինչդեռ մինչ այդ Մխիթար Գոշի շքանշանը ունէր աւելի բարձր կարգավիճակ Մխիթար Հերացիի շքանշանի, վերջինս՝ Անանիա Շիրակացիի շքանշանի, իսկ Անանիա Շիրակացիի շքանշանը՝ Մովսէս Խորենացիի շքանշանի նկատմամբ։
Հերման Կոլց
Կեանք եւ գործունէութիւն
Ան դասաւանդած ու գրած է ուղղափառ եկեղեցիներու աստուածաբանութեան, արուեստի եւ մշակոյթի մասին, յատկապէս յոյն եւ սլաւական ուղղափառութեան եւ Հայ Եկեղեցւոյ մասին։
Արփի Արարատեան (ամսագիր)
«Արփի Արարատեան», բանասիրական, տնտեսական եւ ուսումնական ամսագիր։ Լոյս տեսած է 1853-1855 թուականներուն, Զմիւռնիոյ մէջ։ Խմբագիր-հրատարակիչներ՝ Յարութիւն, Կարապետ եւ Սարգիս Տէտէեաններ։
Տպագրած է Յարութիւն Ալամդարեանի, Ռ. Փափազեանի, Հ. Անդրէեանի բանաստեղծութիւնները։ Հրատարակած է Շատոբրիանի, Լամարթինի գործերէն եւ «Մարսելյէզ»-ի հայերէն թարգմանութիւնը։ Աշխատակցած են նաեւ Գ. Չիլինկիրեանը, Հ. Պալապանեանը, Մեսրոպեան վարժարանի աշակերտներ ։
Էսհիլոս
Տեղեկութիւններ
Կեանքին ստեղծագործական տարիներուն Սիչիլիա ճամբորդած է եւ ապրած Երոնա բռնատէրին արքունիքը (Սիրաքուզա)․ վերջինս արուեստասէր ըլլալով յաճախ արուեստագէտներ կը հրաւիրէր։ Կը սեպուի թէ հոն երկրորդ անգամ կը ներկայացնէ «Փերսես» (Պարսիկներ) գործը։ Դէպի Սիչիլիա երկրորդ անգամ կը ճամբորդէ երբ Աթէնքի հասարակութեան հետ տարակարծութեան մէջ կը գտնուի (այս եղելութիւնը կը ներկայացուի Արիստոֆանիսի «Վաթրահուս» գործին մէջ)։
Մահը
Ք․Ա․ 456/55-ին Ճելա երկրորդ այցելութեան ընթացքին կը մահանայ։ Մահուան պատճառը կը սեպուի հետեւեալը․ բարձրէն արծիւ մը, որպէսզի բռնած կրիային պատեանը կոտրէ եւ միսը ուտէ, որսը վար կը նետէ եւ Էսհիլոսին գլխուն կ՛ իյնայ։
Նորարութիւններ
Վերեւ նշուած բոլոր զանազանութիւնները զարգանալով, զայն կ՛ առաջնորդեն բանաստեղծական կատարեալ ժամանակաշրջանի մը, որ կը նշմարուի Օրեսթիա կոթողական գործին մէջ։
Բագրատ Ուլուբաբեան
Բագրատ Ուլուբաբեան, հայ գրող , պատմաբան, պատմական գիտութիւններու դոկտոր, բանաստեղծ, արձակագիր, թատերագիր, թարգմանիչ։ ԽՍՀՄ գրողներու Միութեան անդամ 1950 թուականէն։ ԽՄԿԿ անդամ 1947 թուականէն։ Յայտնի է Արցախի պատմութեան վերաբերեալ աշխատանքներով։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ Ստորոգութիւն:Հայ թատերագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ պատմաբաններ
Վանուշ Խանամիրեան
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է 1927-ին։ Հայրը գնդակահարուած է ստալինեան մաքրագործումներու տարիներուն։ Աւարտած է Ստեփան Շահումեանի անուան միջնակարգ դպրոցը, իսկ 1941-ին՝ Երեւանի պարարուեստի ուսումնարանը։ Նոյն տարին, մտած է Ալ. Սպենդիարեանի անուան օփերայի եւ պալէի թատրոնին մէջ, ուր մենապարող եղած է մինչեւ 1971։
1963-ին Խանամիրեան արժանացած է Հայաստանի ժողովրդական արուեստագէտի տիտղոսին։ 1968-1992 թուականներուն Հայաստանի պարի պետական համոյթի գեղարուեստական ղեկավարը եղած է։ Դասական պարէն դէպի ժողովրդական պարարուեստ անցումը փայլուն արդիւնք ունեցած է։
Պուսթան (Սաատի)
«Պուսթան»-ը « Սաատի »-ի առաջին գործն է։ Կը պարունակէ « Սաատի »-ի երկարամեայ փորձառութիւններուն պտուղները, կեանքին վերաբերեալ անոր դատողութիւնները, եւ կազմուած է մանրավեպերու (անէքտոթներ) ընդարձակ հաւաքածոյէ մը։
Ֆրանսական Հաց (Փեն Փերտու)
Ֆրանսական հացի ճաշատեսակ, թաթխուած հարած հաւկիթի, կաթի կամ սերի մէջ, ապա տապկուած: Այլ անուններն ու տարբերակներն են՝ «Հաւկիթով հաց» «Պոմպէի հաց», «Գնչուներու հաց» եւ «Խեղճ ասպետներ»:
Պատմութիւն
Ֆրանսական հացին իբրեւ քաղցրաւենիք յիշատակումը կը գտնուի Ափիսիուս (Apicius) լատինական բաղադրատոմսերու հաւաքածոյին մէջ, Ք.Ե. Առաջին դարուն, ուր անիկա կը նկարագրուի իբրեւ «մէկ այլ քաղցր ուտեստ» (aliter dulcia): Բաղադրատոմսը կ'ըսէ. «Կտրտել նուրբ սպիտակ հացը, «կեղեւը» հանել, բաւականին մեծ շերտեր գոյացնել, զանոնք թաթխել կաթի եւ հարած հաւկիթի մէջ, ապա տապկել ձէթի մէջ. հուսկ՝ մեղրով ծածկել եւ մատուցել» ։
Արման Կոթիկեան
Կենսագրական գիծեր
Փարիզի մէջ խաղցած է հայկական թատերախումբերու մէջ:
Հոգեբանութիւնը Եւ Կեանքը
Հոգեբանութիւնը եւ կեանքը, ընդգրկուած է Հայաստանի բարձրագոյն որակաւորման յանձնաժողովի (ՀՀ ԲՈՀ) սահմանած դոկտորական եւ թեկնածուական ատենախօսութիւններու հիմնական արդիւնքներու եւ դրոյթներու հրատարակման համար ընդունելի պարբերական գիտական հրատարակութիւններու ցուցակին մէջ։
Մինաքշիի տաճարը
Մինաքշիի տաճարը (மீனாக்ஷி அம்மன் கோவில்) կը գտնուի Հնդկաստանի մէջ։
Սինկափուրի Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ Եկեղեցին
Հայկական եկեղեցւոյ ձեւաւորման մէջ ներառուած են հայկական աւանդական ճարտարապետութեան որոշ առանձնայատկութիւններ: Վերէն նայուելուն կառոյցը խաչ կը յիշեցնէ:
Ասիկա միակ եկեղեցին է Սինկափուրի մէջ, որ ունի շրջանաձեւ ներքնամաս:
Ներկայիս եկեղեցին պաշտօնապէս արձանագրուած է Սինկափուրի ազգային անձեռնմխելի հնութիւններու ցանկին մէջ:
24 մայիս 2018-ին տեղի կ'ունենայ հայկական  ժառանգութեան ցուցասրահը՝ Սինկափուրի մէջ:
2014-ին, Հայոց ցեղասպանութեան յուշարձան- խաչքար մը կանգնած է Սինկափուրի Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ բակին մէջ։
Շնչադադար կամ Շնչականգառ
Շնչահեղձութիւն
Ախտաբանական շնչահեղձութիւնը կը յառաջանայ շնչառական համակարգի վերի եւ վարի բաժիններուն հիւանդութիւններուն եւ ախտաբանական երեւոյթներուն գոյութեամբ, որոնք կը յառաջացնեն շնչառական համակարգի մասնակի եւ կամ ամբողջական խցում:
Ախտաբանական շնչահեղձութեան զարգացում
Այս բոլորը հետեւանքն են շնչառական համակարգի վերին բաժինին խցումը` օտար մարմինով մը եւ կամ շնչուղիին (respiratory tract) ներքին խլնաթաղանթին (mucous membrane) անակնկալ ուռիլը` գերզգայնութեան պատճառով կամ ներշնչուած թունաւոր կազերով:
Գնդաթի
Սեղանի թենիսի (Փինկ-փոնկի) գնդաթիերը կը պատրաստուին երկու կողմէն ծածկուած յատուկ ռետինով։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մարզաձեւեր
Երկվայրկեան
Միջազգային Համակարգէն դուրս, 60-ի բազմապատիկներ
Միաւորներու միջազգային համակարգի նախածանցները հնարաւորութիւն կու տան ստեղծելու երկվայրկեանի տասնորդական բազմապատիկները եւ ենթաբազմապատիկները: Սակայն բազմապատիկները յաճախ չեն գործածուիր (այսինքն քիլոերկվայրկեան 1000 երկվայրկեանուան համար), 60-ի բազմապատիկները (վայրկեան, ժամ) կը նախընտրուին: Թէեւ Միջազգային համակարգէն դուրս, ՄՀ-ն կ՛ընդունի երկվայրկեանուան հետեւեալ բազմապատիկ միավորները
Համիտեան Ջարդեր
Ըմբոստացում Սասնոյ մէջ
«Սուլթան Ապտ Ուլ-Համիտ Բ․(երկրորդ)»-ը օսմանական բանակը ղրկեց Սասնոյ շրջանը, նաեւ զինեց քրտական անկանոն խմբաւորումները։ Անոնք տարածեցին բռնութիւնը եւ այս մէկը ազդեցութիւն ունեցաւ օսմանեան գրաւումին տակ գտնուող Հայկական աւաններուն մեծ մասին վրայ։
Զոհերուն Թիւը
Ի հակադրութիւն անոր, Անգլիոյ դեսպանը վեր ի վերոյ 100,000 նահատակներ հաշուած է, որոնք զոհուած էն մինչեւ 1895-ի դեկտեմբերը։ Սակայն ջարդերը շարունակուեցան մինչեւ 1896 թուականը։
Գորշուկ
Կը բնակի գետնափոր որջերու մէջ, զորս կը փորեն քարակոյտերու, ժայռերու, ձորերու լանջերուն, բաց տարածութիւններու, անտառներու եւ այլ վայրերու մէջ։ Ստորգետնեայ որջերը ունին մինչեւ 1 մ խորք եւ լայն բնուղիներ, ուր կը պատրաստուին պահեստներ։
Արարատ (Լեռ)
Արարատն ու Խաչատուր Աբովեանը
Առաջին անգամ 1829 սեպտեմբերին Արարատի գագաթը բարձրացած է Դորպատի համալսարանի փրոֆէսոր Ֆրիտրիխ Պարրոտ, իբրեւ ուղեկից ունենալով Խաչատուր Աբովեանը, ակոռեցի երկու գիւղացիներ եւ ռուս երկու զինուորներ:
Ս. Յովհաննէս Եկեղեցի (Կէտիկփաշա)
'''Ս. Յովհաննէս եկեղեցի''', 1849-ին առաջին անգամ կառուցուած է Յակոբ Սերովբեան Պատրիարքի օրով Կէտիկփաշայի Սարայիչի թաղամասին մէջ։
Վազգէն Ամիրբեկեան
Վարած պաշտօններ
1934-1940 թուականներուն եղած է «Աւանգարտ» թերթի վարիչ, 1940-1944 թուականներուն՝ Կիրովականի շրջանային կոմիտէի քարտուղար, իսկ 1944-1949 թուականներուն՝ «Սովետական Հայաստան» թերթի արդիւնաբերութեան բաժնի վարիչ:
Նարեկ Ալեէմէզեան
Կենսագրական գիծեր
21 Յունիս 1981-ին կուսակրօն քահանայ ձեռնադրուած է եւ անդամակցած Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան միաբանութեան:
Գործունէութիւն
1991-1997 իր հովուական ծառայութիւնը շարունակած է Նիւ Ճըրզիի (Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ) մէջ:
9 Մայիս 2011-ին ստացած է դոկտորական վկայական Պրիթիշ Քոլոմպիայի համալսարանի Վանքուվըրի Աստուածաբանական դպրոցէն:
Յասմիկ (դերասանուհի)
Կեանք եւ գործունէութիւն
Ամուսնանալէ ետք Յասմիկ տեղափոխուած է Թիֆլիս, սակայն ամուսնոյն աւանդապահութեան պատճառով հեռացած է բեմէն։
Հուր (ամսագիր)
Հուր, գրական, գիտական եւ հասարակական ամսագիր։ Լոյս տեսած է 1971-1974 թուականներուն, Թեհրանի մէջ (հայերէն եւ պարսկերէն)։ Խմբագիր՝ Գ. Հովակիմեան։ Տպագրած է հայ եւ պարսիկ ժողովուրդներու պատմական ու մշակութային կապերն ու փոխյարաբերութիւնները լուսաբանող յօդուածներ, ուսումնասիրութիւններ, բանասիրական գործեր։ Ծանօթացուցած է իրանահայ կեանքին, տպագրած հայ գրողներու գործեր, մանկավարժութեան վերաբերող ուսումնասիրութիւններ, մատենագիտական նիւթեր, ճանբորդական յուշագրութիւններ։
Շուշուայ Ջարդերը (Շուշիի Կոտորածները)
Զոհերու Թիւը
Շուշիի Կոտորածներուն զոհերու թիւնը վէճի առարկայ է, ոմանք կ՚ըսեն թէ անոնց թիւը կը կազմէ մի քանի հարիւր, իսկ ուրիշներ կը պնդեն թէ անոնց թիւը կը հասնի 20,000-ի ։
Արեւագալ
«Արեւագալ», գրականութեան եւ արուեստի պարբերաթերթ։ Հրատարակուած է 1937-1939 թուականներուն, Աթէնքի մէջ։ Տպագրած է արձակ ու չափածոյ գործեր հայ եւ օտար ( յոյն) հեղինակներու ստեղծագործութիւններէն, գրական, բանասիրական յօդուածներ, Յունաստանի հայ գաղութի ազգային եւ մշակութային կեանքն ու գործունէութիւնը պատկերող նիւթեր։
ՀՊՄՀ Գիտական Տեղեկագիր
Հայկական Պետական Մանկավարժական Համալսարանի Գիտական Տեղեկագիր, ընդգրկուած է Հայաստանի բարձրագոյն որակաւորման յանձնաժողովի (ՀՀ ԲՈՀ) սահմանած դոկտորական եւ թեկնածուական ատենախօսութիւններու հիմնական արդիւնքներու եւ դրոյթներու հրատարակման համար ընդունելի պարբերական գիտական հրատարակութիւններու ցուցակին մէջ։
Հայաստանի գլխաւոր ժամացոյցը
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Երեւանի հրապարակներ
Անիթա Սարգիսեան
Ուսում
Անիթա Սարգիսեանը ծնած է Թորոնթոյի մօտերը Իրաքէն արտագաղթած հայկական ընտանիքի մէջ։ Այնուհետեւ ան տեղափոխուած է Քալիֆորնիա։ Աւարտած է Լոս Անճելըսի համալսարանի (UCLA)՝ լրատուական վերլուծութիւններու ճիւղը ընկերային եւ քաղաքական, եւ ապա՝ Եորք համալսարանին մէջ ձեռք բերած է մագիստրոս աստիճանը՝ հասարակական եւ քաղաքագիտական բնագաւառներուն մէջ:
Հայկական Պար
Բնութագրում
Մեծ մասամբ ունի հրաբխային ծագում: Փոքր եւ Մեծ Մասիսներէն մինչեւ Գայլատու լիճին արեւմտեան մասին մէջ գտնուող Սինակ գագաթը  լեռնաշղթան կ'երկարէ զուգահեռական ուղղութեամբ: Սինակէն արեւմուտք Հայկական պարը մեծ աղեղ մը կը կազմէ:
Կան հրաբխային շինանիւթերու եւ քարաղի մեծ պաշարներ։
Շնչափողածակում
Բնութագրում
Շնչափողածակին միջոցով թոքերը անմիջական կապ կ'ունենան շրջապատի օդին հետ:
Կլոմերուլային Զտում
Կլոմերուլային Զտման Գործընթացը
Մէզի պատրաստման առաջին քայլը արեան հեղուկ մասի (փլազմայի) բաժանումն է արեան բջիջներէն: Փլազման կը պարունակէ արեան մէջ բոլոր լուծոյթները: Երիկամներուն մէջ իւրաքանչիւր նեֆրոն ունի մանրադիտակային զտիչ մը, որ կը կոչուի կլոմերուլ, որ անընդհատ կը զտէ արիւնը:
Արիւնը, որ կը պատրաստուի զտուելու, կը մտնէ կլոմերուլ, որ արեան մազանօթներու (արեան անօթներու ամէնէն փոքր տեսակը) փունջ մըն է: Կլոմերուլը կը գտնուի գնդաձեւ պարկի մը մէջ, որ կը գտնուի իւրաքանչիւր նեֆրոնի վերջը, որ կը կոչուի կլոմերուլային պարկուճ (Glomerular Capsule) : Կլոմերուլային մազանօթները իրենց պատերուն մէջ ունին ծակտիկներ` մաղի նման: Մազանօթային ցանցերու մեծ մասը խրուած կ'ըլլայ զարկերակներու (Arteries) եւ երակներու (Veins) միջեւ (մազանօթները արիւն կը մատակարարեն զարկերակներուն եւ կը հաւաքեն զայն երակներէն), եւ ջրակայուն ճնշումը (1) (hydrostatic pressure) կը նուազի, երբ արիւնը մազանօթի միջոցով կ'անցնի մազային զարկերակներուն եւ երակներուն: Միւս կողմէ` կլոմերուլը կը գտնուի երկու զարկերակներու միջեւ. առբերող (afferent) զարկերակները արիւն կը հասցնեն կլոմերուլին, իսկ արտաբերող (efferent) երակները կը հաւաքեն զայն հոնկէ: Երբ արիւնը դուրս կու գայ կլոմերուլէն, արտաբերող երակներու մէջ տեղի կ'ունենայ կծկում մը, որ կ'ապահովէ արեան հոսքի դիմադրութիւն` կանխելով արեան ճնշման անկումը, որ արգելք կրնայ հանդիսանալ, եթէ երակներուն մէջ կծկում տեղի չունենայ :
Արտաբերող եւ առբերող զարկերակները կը փոխուին չափերով` կլոմերուլին մէջ արեան ճնշումը բարձրացնելու կամ նուազեցնելու համար: Բացի անկէ` արտաբերող զարկերակները տրամաչափով աւելի փոքր են, քան` առբերողները: Իբրեւ արդիւնք` ճնշուած արիւնը համեմատաբար լայն խողովակով կը ներթափանցէ կլոմերուլ, սակայն ստիպուած կ'ըլլայ դուրս գալու աւելի նեղ խողովակի միջոցով: Միասին այս իւրայատուկ յատկանիշները, ինչպէս նաեւ այն իրականութիւնը, որ սիրտը երիկամներուն կը մատակարարէ աւելի քան մէկ լիթր արիւն մէկ վայրկեանի մէջ (սրտի արդիւնահանման շուրջ 20%-ը), կը պահպանեն կլոմերուլային մազանօթային բարձր ճնշումը եւ երիկամի զտման գործառնութիւնը` անկախ արեան հոսքի տատանումներէն: Օրինակ, մարզանքի ատեն, երբ արեան հոսքը դէպի երիկամ կը նուազի, համակրական (sympathetic) ջղային համակարգը կրնայ խթանել արտաբերող զարկերակներու կծկումը:
Արեւելեան մամուլ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ պարբերականներ
Ալմա Սաֆրազեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ դերասանուհիներ Ստորոգութիւն:Արուեստ Ստորոգութիւն:Մշակոյթ
Ըմպելի Ջուրը
Ըմպելի Ջուրին Պարունակութիւնը
'''ե. Կապար'''
Շարլ Ադամեան
Կենսագրական գիծեր
1897 թուականին մեկնած է Փարիզ, զբաղած է գիրքերու նկարազարդումով՝ մինչեւ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիները։
Բարձրավանք
«Բարձրավանք», միամսեայ գրական-գեղարուեստական հանդէս։ Լոյս տեսած է 1922 -ին, Կ․ Պոլիսի մէջ։ Հրատարակիչներ՝ Գ․ Գաւաֆեան, Կոստան Զարեան, Վահան Թէքէեան, Շ․ Պէրպէրեան (պատասխանատու տնօրէն), Յակոբ Օշական։ Հանդէսին շուրջը համախմբուած էին Եղեռնէն ազատուած մտաւորականները՝ արեւմտահայ հոգեւոր կեանքը վերակերտելու ձգտումով։
Բնագէտ
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Աւետիս Ինճեճիքեան
Կրթութիւն եւ Ուսում
Յաճախած է Քեսապի Հայ Աւետարանական Մանչերու Վարժարանը, զոր աւարտելէ ետք երկու տարի ուսուցչութիւն կ՚ընէ նոյն վարժարանին մէջ։ 1907 Թուականին աւարտած է Այնթապի Գոլէճը։ 1912-ին կը մտնէ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանի Բժշկական դպրոցը։ Բժշկական վկայականը կը ստանայ 1919-ին (Մեծ եղեռնին յաջորդած զինադադարէն ետք վերսկսած էր ուսումը)։
«Քեսապ եւ Իր Բարբառը» գիրք
Այս գիրքը հրարատարակուած է Պարոն Յակոբ Չոլաքեան ին ջանքերով, եւ լոյս տեսած է իր «Քեսապ» գիրքին երրորդ հատորին մէջ։ Այս աշխատութիւնը սիրողական գործ է, հեղինակին դեռ ծանօթ չէին բարբառներու ուսումնասիրութեան իր ժամանակի նորագոյն նուաճումները, սակայն անիկա կը շարունակէ մնալ եզակի եւ իւրայատուկ գործ մը մինչեւ լոյս կը տեսնեն Յ․ Չոլաքեան ի աշխատութիւնները։
Ազգային Գործունէութիւն
1932-ին բժիշկ Աւետիս Ինճեճիքեանի ջանքերով կը հիմնուի ՍՕԽ՝ Սուրիահայ Օգնութեան Խաչի (նաեւ կը կոչուի ՀՕՄ՝ Հայ Օգնութեան Միութիւն) Քեսապ աւանի եւ Գարատուրան գիւղի մասնաճիւղերը։
Բժշկութիւն
Եղած է յարգուած բժիշկ ո՛չ միայն հայերու, այլ նաեւ Քեսապի արաբ, ալեւի, յոյն եւ թուրք բնակիչներուն եւ անոնց ղեկավարներուն կողմէ: Եղած է ծառայասէր բժիշկ, դարմանած է հիւանդներուն ախտերը սիրով եւ հոգածութեամբ, բուժած է մարդոց հոգեկան տառապանքներն ու դժուարութիւնները: 1920-1922 կը գործէ Սուէտիոյ մէջ` իբրեւ քաղաքապետարանի բժիշկ: 1926-ին Քաղաքական պատճառներով կը հաստատուի Սուտանի մայրաքաղաք Խարթումի մէջ, եւ հոն կը գործէ երկու տարի իբրեւ բժիշկ: Երկար ատեն եղած է Քեսապի քաղաքապետարանի բժիշկ:
Ուխտասարի ժայռապատկերներ
Ուխտասարի ժայռապատկերներ (նաեւ՝ Ուղտասարի ժայռապատկերներ, հազարաւոր ժայռապատկերնեէն կազմուած նախնադարեան հնավայր՝ Հայաստանի Հանրապետութեան Սիւնիքի մարզի եւ Արցախի Հանրապետութեան, Շահումեանի շրջանի (քարվաճառեան հատուածին) սահմանագօտիին մէջ։
Կանոններ Միտքը Ուղղորդելու Համար
ԻԵ-ԼԶ (25-36) կանոնները «անկատարօրէն հասկցուած խնդիրներ», կամ խնդիրներ որոնց պարագային, խնդիրը լուծելու հետ կապուած պայմաններէն մէկը կամ մէկէ աւելի պայմաններ անյայտ են ու ճանչցուած չեն, բայց պէտք է գտնուին։ Այս խնդիրները մեծաւ մասամբ կը ծագին բնական իմաստասիրութենէն (Յունարէն՝ Φιλοσοφία της φύσης, Ֆիլիսոֆիա թիս ֆիսիս, երբեմն ալ կը կոչուի բնագիտութիւն) եւ բնազանցութենէն (Անգլերէն՝ Metaphysics)։
Գանձասար (Շաբաթաթերթ)
Նկարագրութիւն
Լոյս կը տեսնէ 1978 թուականէն ի վեր (1978-էն 1981-ը՝ «Պարբերաթերթ» անունով, 1982-էն 1991-ը՝ «Օշական» անունով), 1993-ին «Գանձասար» անունով՝ մկրտուելով այն ժամանակուան՝ յաղթական Ազատամարտի օրերուն, Արցախի « Գանձասար Վանք »-ին անունով, Սուրիոյ Հալէպ քաղաքին մէջ։ «Գանձասար»ի մէջ լոյս կը տեսնէ թէ սփիւռքահայ թէ հայրենի գրողներու յօդուածներ:
Թերթը ունի «Կկու» մանկապատանեկան ներդիրը, որ կը հրատարակուի պատկերազարդ 4 էջով, իւրաքանչիւր թիւի հետ։ «Կկու»-ի խմբագիրները եղած են՝ Այտա Պէրէճիքլեան- Մինասեան, Ռիթա Կաղեան-Տիքպիքեան, իսկ ներկայիս՝ Մարմանդ Աշոտեան-Շահինեան։ Ամէն տարեվերջին կը հրատարակուի «Գանձասար»-ի Բացառիկ հատորը, որ կ՚ընդգրկէ համայնքի տարուան զարգացումները, ազգային, կրթական եւ միութենական կեանքին համայնապատկերը, ինչպէս նաեւ թերթի աշխատակից գրողներու քաղաքական, հրապարակագրական եւ գեղարուեստական յօդուածներ։
Լաթեքս (Կաթնահիւթ)
Լաթեքսը կը գոյանայ այս ձգախէժի ծառերու կեղեւին տակ: Երբ զայն կաթեցնողները կը հանեն կեղեւը, անոնք կը խծբծեն բոյսերուն խողովակները` դուրս բերելու համար լաթեքսը` կաթնային սպիտակ այդ նիւթը: Այնտեղէն անոնք կրնան հաւաքել լաթեքսը եւ ուղարկել զայն` մշակման համար:
Նիկոլայ Ղորղանեան
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Թիֆլիս: Աւարտած է Միխայելովօ-Վորոնեժեան զինուորական դպրոցը, Նիկոլայեւեան հեծելազօրային ուսումնարանը, սպայական հեծելազօրային դպրոցը:
Մասնակցած է Ա. Համաշխարհային պատերազմին, արժանացած է գնդապետի կոչումին, եղած է Արխանկելոկրատեան հեծեալ գունդի հրամանատար:
Լաթեքս (Կաթնահիւթ)
Լաթեքսային Նիւթին Յատկութիւնները
Վերամշակումէն ետք լաթեքսը սքանչելի ձգախէժէ նիւթ մը կը դառնայ:
Նախընտրելի է նաեւ լաթեքս չօգտագործել քարիւղի արտադրանքներու եւ լուծիչներու հետ միասին: Անոնք կրնան վտանգել զայն:
Բոբոխ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Իրանի պարբերականներ
Յովհաննէս Հախվերդեան
Ծառայութիւններ
1917-ի Յունիսին` 5-րդ ֆինլանտական, ապա` 3-րդ հրաձգային բաժանումներու հրամանատար (հարաւ-արեւմտեան ռազմաճակատ): 1917-ի աւարտին լքած է ծառայութիւնը եւ տեղափոխուած` Կովկաս:
Խորհրդային շրջան
Յովհաննէս Հախվերդեանը 23 Դեկտեմբեր 1930-ին ձերբակալուած է` «Վեսնա»-ի գործով: Դատապարտուած է Խորհրդային Միութեան Քրէական օրէնսգիրքի 58-րդ յօդուածի 11-րդ ենթակէտով` իբրեւ հակայեղափոխական գործունէութիւն ծաւալած անձ:
Գնդակահարուած է 28 Ապրիլ 1931-ին: 20 Հոկտեմբեր 1989-ին յետմահու արդարացուած է :
Գաղափար (թերթ)
«Գաղափար», հասարակական-քաղաքական, գրական եռօրեայ թերթ։ Լոյս տեսած է 1925-1927 թուականին, Թեհրանի մէջ։ Արտօնատէր՝ Ա. Բէգեան, խմբագիր՝ Ա. Ղազաբեան։ Ձգտած է սփիւռքը կապել մայր հայրենիքին, ջատագոված է հայահաւաքման գաղափարը՝ աջակցելով Խորհրդային Հայաստանի կառավարութեան միջոցառումներուն։ Մեծ տեղ յատկացուցած է Հայաստանի տնտեսական ու մշակութային կեանքին։ Տպագրած է գիաագրական եւ գեղարուեստական նիւթեր, թարգմանութիւններ։ Պարբերականին կից 1926-1927 թուականներուն լոյս տեսած է «Նոր գաղափար» եռամսեայ յաւելուածը։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Իրանի պարբերականներ
Ինտոնեզիա
Ճաքարթան՝ երկիրին մայրաքաղաքը, երկրորդ ամէնէն շատ բնակչութիւն ունեցող քաղաքային տարածքն է։
Տեղի կառավարիչները աստիճանաբար ընդունած են օտար մշակութային, կրօնական ու քաղաքական մշակոյթները՝ վաղ դարերէն սկսեալ, եւ տարածում գտած են Հինտուիզմն ու Պուտտիզմը։ Իսլամ առեւտրականները եւ Սուֆիզմի հետեւորդները տարածած են իսլամութիւնը , իսկ եւրոպական երկիրները՝ քրիստոնէութիւնը։
Բնական Լեզուի Մշակում
Բնական Լեզուի Մշակումը կը կիրարկէ համակարգիչին ոյժը, մարդկային լեզուի բարդութեան, նրբութիւննեուն ու երփնազանութեան վրայ։
Մարզպետ Մարկոսեան
Կենսագրութիւն
1997-ին Ֆերահեան ազգային վարժարանի տնօրէնի պաշտօնը ստանձնելու համար ընտանիքով կը տեղափոխուի Լոս Անճելըս, Քալիֆորնիա: Տնօրէնութիւնը կը վարէ մինչեւ 2001: Ֆերահեանէն ետք, շուրջ 20 տարի, Լոս Անճելըսի Հանրային Մոնրօ երկրորդական վարժարանին մէջ կը սկսի դասաւանդել գիտական նիւթեր՝ քիմիագիտութիւն (chemistry), կենսաբանութիւն (biology) եւ բնագիտութիւն (physics) ու կը դառնայ գիտական բաժինի ղեկավար: Երբ կը ծրագրուի գիտական դասագիրքերու բարեփոխութիւն, ընկ. Մարզպետ դերակատար է նաեւ այդ յանձնաժողովին մէջ: 2020-ին Պսակաձեւ ժահրի (COVID-19) տարածումով, այլ վարժարաններու նման իրն ալ կ’անցնի հեռակայ դասաւանդումի:
Գարդմանի կանչ
Գլխաւոր խմբագիր Սերգէյ Կարապետեանի մահէն ետք (2010թ.) թերթի խմբագրակազմը հետեւեալը եղած է՝ տեղակալն Գուրգէն Կարապետեան, պատասխանատու քարտուղար՝ Սուսաննա Մելիքեան, համարի պատասխանատու՝ Վահագն Փիլիպոսեան։
Լիպարիտ Նազարեանց
Կենսագրական գիծեր
Եւրոպայի մէջ թղթակցած է ռուսական եւ գերմանական թերթերու: Երբեմն հանդէս եկած է Ռ. Լեռնեան ստորագրութեամբ:
Նուարդ Զարեան
Կենսագրական գխծեր
Ծնած է Ֆլորանսի մէջ։ Երրորդ զաւակն էր մեծատաղանդ գրագէտ Կոստան Զարեանի եւ դաշնակահարուհի Թագուհի Շահնազարեանի։ Հետեւած է ընտանիքի թափառական կեանքին՝ Պոլիս, Երեւան, Փարիզ, Վենետիկ։
Գործունէութիւն
Իբրեւ արուեստագէտ, առաջին անգամ մասնակցած է Հռոմի քառամեայ ցուցահանդէսին, 1938-ին, ուր կրկին երեւցած է 1942-ին, 1948-ին եւ 1952-ին։ Առաջին անգամ առանձին ցուցահանդէս ունեցած է 1945-ին, Հռոմի մէջ։
1944-1945էն սկսեալ, զբաղած է միայն քանդակագործութեամբ։ Մասնագիտացած է մեծածաւալ գործերու մէջ, յատկապէս ներկայացնելով կնոջական տարբեր նիւթեր եւ զգացողութիւններ։
Լիպօ Քսիան
Աշխարհագրութիւն
Լիպօ Քսիան գաւառը կը գտնուի Քիանան Պուէյ եւ Միաօ Կիսանկախ Գաւառապետութեան հարաւ-արեւելեան ծայրամասը եւ սահմանակից է Կուանքսի կիսանկախ շրջանին հետ (Չինաստան)։ Գաւառին Քսիաքիգոնկ եւ Տոնկտուօ վայրերը (550․000 քլ² տարածութեամբ) ծանօթ են իրենց հիանալի քարսթ (karst) տեղագրութիւններուն համար, որոնք մաս կը կազմեն հարաւային Չինաստանի բազմատեսարժան վայրերուն․ 2007-ին արձանագրուած են որպէս Հարաւային Չինաստանի Եունեսքոյի Քարսթ Համաշխարհային Ժառանգութիւն։
Գարուն (ամսագիր, Սիտնի)
Գարուն, ամսաթերթ։ Լոյս կը տեսնէ 1995-էն, Սիտնիի մէջ։ Կը հրատարակէ խմբագրական կազմը։ Հովանաւորն է Համաշխարհային մշակութային միութեան «Նայիրի» մասնաճիւղը։ Կը տպագրուի արեւելահայերէնով։
Մկրտիչ Մազմանեան (քանդակագործ)
Կենսագրութիւն
Իբրեւ քանդակագործ` ուսանած եւ կազմաւորուած է Հայաստանի մէջ, ուր շարք մը կարեւոր յուշարձաններ իրագործելէ ետք, 1992-ին Համազգայինի «Թորոս Ռոսլին» կերպարուեստի ակադեմիային կողմէ կը հրաւիրուի Պէյրութ ու կը ծաւալէ մանկավարժական եւ ստեղծագործական աշխատանքներ:
Հրաւիրակ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Ստեփան Սաֆրազեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ Ստորոգութիւն:Արուեստ Ստորոգութիւն:Մշակոյթ
Համակարգչային Թանգարան
Համակարգչային թանգարաններու յատուկ տեսակ են համակարգչային տեխնիկայի եւ տեղեկատուական տեխնոլոգիաներու վիրտուալ թանգարանները։
Եւգինէ Եփրեմեան
Ցուցահանդէսներ
23 անձնական ցուցահանդէսներ տուած է 2007-էն մինչեւ 2015 թուական, զանազան երկիրներու մէջ: Իր գործերը կը զարդարեն բազմաթիւ հաւաքածոներ եւ կը գտնուին թանգարաններու մէջ :
Արմէն Զարեան
Գործունէութիւն
Վիեննայի մէջ սկսելով իր մասնագիտական ասպարէզը, աշխատած է տուներու եւ խանութներու ներքին յարդարանքի կալուածին մէջ։
Հռոմ վերադառնալով, յառաջացած է իր ասպարէզին մէջ, ի միջի այլոց իտալացի պաշտօնակիցներով նախագծելով ու իրագործելով Հռոմի ինքնաշարժի ակումբի շէնքը (1956-1959) եւ ֆրանչիսկեան համալսարանի շէնքը (1961-1964)։
1968-էն սկսեալ, ան հայ-իտալական մշակութային յարաբերութիւններու համակարգողն էր։
Գիտաժողովներ
Մասնակցած է հայ արուեստի նուիրուած հինգ գիտաժողովներու․
Գեղունի
Հանդեսի նպատակը
Թարգմանութիւններով եւ սեփական ստեղծագործութիւններով հանդէս եկած են Եղիշէ Դուրեանը, Վրթանէս Փափազեանը, Դանիէլ Վարուժանը, Ա․ Ղազարեանը, Սուրէն Պարթեւեանը, Ալեքսանտր Շիրուանզադէն, Ռուբէն Սեւակը, Լեւոն-Զաւէն Սիւրմէլեանը, Ուիլիըմ Սարոյեան ը, Կոստան Զարեանը։
Հերպըրթ Ատամզ Կիպըմզ
Գործունէութիւն
1930-ին նշանակուած է Չինաստանի եւ Մանչուրիոյ յատուկ թղթակից «Նիւ Եորք Թայմզ»ի կողմէ։ Յաջորդ տարին, աշխարհի շրջագայութեան մը ընթացքին, Կիպընզ դարձած է առաջին անձը, որ Ափրիկէն կտրած է շոգեկառքով՝ Հնդկաց ովկիանոսէն մինչեւ Ատլանտեանը, 3.500 մղոն ճամբորդելով ինն օրուան ընթացքին ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Լրագրողներ
Փիղանուսա, Լերոս
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Փիղանուսա կղզիակը կը գտնուի Լերոս կղզիակին Տիափորի հրուանդանին արեւելքը եւ անոնց միջեւ նեղուցը կը կոչուի Փիղանուսայի նեղուց։ Տարածութիւնն է 0,376 քլ․²։  Կը պատկանի Լերոսի քաղաքապետութեան։
Նախնական արարողութիւններ եւ սովորութիւններ
Կենդանի զոհերէն անդին ունինք այեւ կարք մը ցեղերու մէջ մարդ զոհելու սովորութիւնը, ներկայիս որեւէ տեղ չի կատարուիր այդպիսի արարողութիւններ, բացի Ափրիկեան «Գաննիպալներու» մարդակերներու մէջ: մարդկայի զոհելու ծագումը եղած է պարզապէս փնութեան զօրութիւնները գոհացնելու եւ հաճեցնելու իրենց աստուածներուն համար: Նոյն իսկ կը զոհեն իրենց անդրանիկ զաւակը:
Նաեւ հին կտակարանի մէջ աւելի զարհուրելի որինակներ կը տեսնենք ծնողմը ուղղակի իր զաւակը իբր զոհ կը մատուցանէ: Օրինակ, Յեբթայէ Դատաւորը որ պատերազմի մէջ կ'երդնու որ ով որ իր դէմը պիտի ելլէ երբ պատերազմեն վերադարնայ զոհ պիտի մատուցանէ զայն, եւ երբ կը վերադարնայ իր զաւակը կ'ելլէ իր դէմը, եւ ուստի կը կատարէ զայն իր ուխտին համացայն:
Պատանիներու ընծայումի արարողութիւնը կրթական եւ ընկերային հանգամանք ալ ունի, բայց հիմնապէս ան կրօնական արարք մըն է, որ հապ ունի մարդկային ողջակիզումի հետ:
Բայց մարդը տեսաւ որ պէտք է ինքն ալ իր կարողութիւնը, իր խորամանկութիւնը գործածէ իր նպատակներուն հասնելու համար: Եւ մարդը իր ճարպիկութեամբ գտաւ կարք մը արարկներ որպէսցի կարենայ իր փափաքելի արդիւնքներուն հասնի:
Ուստի կրօնքի զարգացման ընթացքը ցոյց կու տայ, հնագոյնէն մինչեւ արդի բարձրագոյն աստիծանը.
Գարուն (ամսագիր, Երեւան)
«Գարուն», գրական-գեղարուեստական, հասարակական-քաղաքական անկախ ամսագիր։ Կը տպագրուի Երեւանի մէջ 1967 թուականէն։ Կը տպագրէ հայ անուանի եւ երիտասարդ գրողներու ստեղծագործութիւնները, ակնարկներով, յօդուածներով եւ հարցազրոյցներով կը բարձրացնէ ու կը լուսաբանէ հասարակական, տնտեսական, բարոյախօսական, գիտական, դաստիարակչական հարցեր։ Մինչեւ 1991 եղած է ՀԼԿԵՄ Կենտկոմի, Հայաստանի Գրողների Միութեան հրատարակութիւնը, այնուհետեւ եղած է անկախ պարբերական։
Արուեստը 1965-1975 հրապարակումներուն մէջ
1967-1975 արուեստաբանական նիւթեր հրապարակած են Հենրիկ Իգիթեանը, Արտօ Չաքմաքչեանը, Մանիա Ղազարեանը, Արմէն Զարեանը, Սուրէն Յասմիկեանը եւ ուրիշներ։
Գիտութիւն (ամսագիր)
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Ֆրանսայի պարբերականներ
Աւետիք Սահակեան
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Լոռիի Ջալալօղլի (ներկայիս` Ստեփանաւան) քաղաքը: 1893-ին աւարտած է Պետրովեան ակադեմիան:
Աքրոփոլիս Ինքնաշարժներու Մրցաշարք
Տե՛ս նաեւ
Մոնաքոյի մրցաշարք
Օհանաւան
Օհանաւան համայնքը հիմնադրուած է 1828-ին։ Գիւղը հիմնած են Պարսկաստանի Մակու Գաւառէն, 1826-1828 թուականներուն, ռուս-պարսկական պատերազմէն ետք կազմակերպուած ընդհանուր գաղթին ապաստան գտած գաղթեալները։
Արշակ Ջամալեան
Կենսագրութիւն
Ծնած է Գանձակ: Հայրը` Ջամալ Իսահակեան, որուն անունով Արշակ ընտրած է իր Ջամալեան մականունը:
Ֆրանսայի մէջ
1934-ին կազմակերպած է «Հայ-վրացական միութիւնը»:
Աշխատութիւններ
Թատրերգութիւններ`
Զարմանազան
Գաղափարախօսութիւնը
Զարմանազանը արեւմտահայերէնի ամառնային խտացեալ ծրագիր մըն է, ուղղուած Սփիւռքի բոլոր պատանիներուն եւ երիտասարդներուն՝ հայախօս կամ ոչ։ Հաղորդակցութեան, յարաբերութեան լեզուն հայերէնն է։ Բոլոր մասնակցողներուն հնարաւորութիւն կու տայ հայերէնով արտայայտուիլ, սուզուիլ արեւմտահայերէն լեզուին մէջ։
Սուրբ Իգնատիոս
·       Եփեսոսի եկեղեցւոյ
Տուէյն Ճոնսոն
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Դերասաններ Ստորոգութիւն:Դերասաններ ըստ ազգութեան
174 Ֆետրա աստղակերպ
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Աստղակերպը կը յայտնաբերուի 1877-ին ամերիկացի աստղաբան Ճէյմս Քրէյկ Ուացընին կողմէ James Craig Watson։ Ան աստղակերպին կու տայ յունական դիցաբանութենէն Թիսէասին երկրորդ կնոջ անունը՝ Ֆետրա։
Գիւղտնտես
Հրապարակած է վիճակագրական տուեալներ (1913) Անդրկովկասի մէջ գործող ձեռնարկութիւններու մասին, կազմակերպած գիւղատնտեսական ապրանքներու եւ ձեռարուեստու նմուշներու թանգարան (1909)։ Հանդէսին կից հրատարակուած է «Նոր առող–ջապահիկ» երկշաբաթաթերթը (1912-էն)։
Ֆետրա
Առասպելը
Թիսէաս Իփոլիթոսին երկրէն կը վռնտէ։ Իփոլիթոս մեկնելու ատեն կը սպաննուի, երբ կառքին ձիերը ծովէն յանկարծակի ելած հրէշի մը երեւոյթին կ՛այլանդակին։ Երբ Ֆետրա անոր մահը կ՛իմանայ, խիղճի խայթ կը զգայ եւ ամօթէն ինքզինք կախամահով կը սպաննէ։
Տե՛ս նաեւ
Էթրա
Քրիստափոր Փիրումով
Քրիստափոր Փիրումով, հայ բժիշկ՝ վարակաբան։ Առողջապահական եւ վարակաբանական ծառայութեան հիմնադիրը ՀԽՍՀ-ի մէջ։ Բժշկական գիտութիւններու դոկտոր (1952), փրոֆէսոր (1955)։
Տաքար մրցաշարք
Տաքար մրցաշարք (ֆրանս․՝ Rallye Dakar, անգլ․`Dakar Rally)․ ծանօթ նաեւ որպէս Փարիզ-Տաքար Ռալի եւ աւելի ուշ պարզապէս Փարիզ-Տաքար (Rallye Paris-Alger-Dakar, Paris-Dakar)։ Կառքերու մրցաշարք, ու կը սեպուի շարժակ կառքերու դժուարագոյն մրցումներէն մէկը։
Նախնական Արարողութիւններ Ու Սովորոյթներ
Ա.- Սրբութիւն եւ «Հարամ» կամ «Թապու».
1.- Սրբազան անձեր եւ առարկաներ.
Միայն անձերը չեն որ ունին Մաանա-շնորհը, կրնան զայն ունենալ նաեւ սբազան առարկաները: Օրինակ «Մովսէսի գաւազանը», «Ուխտի տապանակը» եւայլն:
Ու «թապու»ի արքելքին վերապրումը կարելի է նկատել կրօնական սրբազան սպասներու հանդէպ զգուշութիւն. Ս. Աւետարանը, Ս. Խաչ, Ս. Սկիհ, քահանաներն իսկ միայն շղարշով կը բռնեն, իսկ հասարակ ժողովուրդին արգիլուած է: «Թովպէ-ըսէ, թովպէ-ըսէ», որ նոյն «թապու» բառն է, որ հրէից «տապանակ-ուխտիին» կոչումը «թապութ»: Իսկ ծագումը այս գաղաբարին, թէ խնդրոյ առարկայ «հարամ» նիւթերուն պարունակած մէկ «յատկութեան» փոխանցումէն զգուշանալու համար է: Բայց այդ բացատրութիւնը թէրի է, որովհետեւ թապուն միայն « աղէտ բերող» ոյժերու դէմ չէ, այլ օրհնութեան աղբիւր առարկաներու եւ անձերու մօտն է:
1.- Եկրագործական արտադրութեանց ընծայաբերումը.
Գ.- Մարդկային զոհաբերում.
Նաեւ աղօթքին հետ կապուած է մաքրութեան գաղափարը:
Բայց մարդը տեսաւ որ պէտք է ինքն ալ իր կարողութիւնը, իր խորամանկութիւնը գործածէ իր նպատակներուն հասնելու համար: Եւ մարդը իր ճարպիկութեամբ գտաւ կարք մը արարկներ որպէսցի կարենայ իր փափաքելի արդիւնքներուն հասնի:
Արդ, ինչպէս պիտի բացատրէնք այսքան աշխարհատարած սովորութիւն մը եթէ ոչ այդ մոգական փորձերը հաշուելով իբր սկիզբ մարդկային գիտութեան: Ափրիկէի այդ Մոգ-բժիշկին պատրաստած լուծոյթը բուսական նիւթերէ եւ արմատներէ նախնագոյն քիմագիտական փորձն էր «դեղեր» պատրաստելու:
Եւ թէ կրօնքի բարեկարգութիւնը եղած է ոչ թէ Հինը կործանելով, այլ Հինը փոխարինելով աւելի վսեմացած նոր ձեւով:
Թրիզոնիա
Թրիզոնիա (յուն․՝ Τριζόνια), կղզի, Կորնթոսի ծոց, Յունաստան։
Բնապահպանում
Կանանչապատ կղզի է եւ ունի հարուստ բուսականութիւն․ ձիթենիներ, նշենիներ, որթատունկեր, փշոտ թզենիներ, փշասարդեր, նոճիներ, եւկալիպտոսներ, «սհինուս», ցած թուփերու տեսակներ, եւայլն։ Բնական գեղեցկութեամբ օժտուած կղզի է եւ նկարագրուած է իբրեւ «Բացառիկ Բնական Գեղեցկութեամբ Գեղագիտական վայր»։  Կղզիին վրայ արգիլուած է ինքնաշարժներու շրջագայութիւնը։  Կղզին այցելողները, իրենց ինքնաշարժները դիմացի մօտակայ ափին (Կեդրոնական Յունաստանի Ֆոքիտա նահանգ) կը ձգեն եւ փոքր նաւակներով կղզին կը հասնին։
Կարտեսական Մտախոհութիւններ (Հօսարլ)
Կարտեսական Մտախոհութիւնները Գերմաներէնի թարգմանուեցան միայն «Հօսարլ»-ի մահանալէն ետք։ Այս մէկը կարգ մը մեկնաբաններուն մղեց որ եզրակացնեն թէ «Հօսարլ»-ը դժգոհ էր այս աշխատութենէն, իր նպատակին չծառայելու համար որպէս «Վերանցական Երեւութապաշտութեան Ներածութիւն»։ Աշխատութիւնը կը ներկայացնէ «Հօսարլ»-ի վերանցական երեւութապաշտութեան գլխաւոր յատկութիւնները: Չորորդ խորհրդածութեան մէջ, «Հօսարլ»-ը կ՛առարկէ թէ Վերանցական Երեւութապաշտութիւնը ոչ այլ ինչ է, եթէ ոչ Վերանցական Գաղափարապաշտութիւնը (իտէալապաշտութիւն, երբեմն ալ կը կոչուի գաղափարականութիւն)։
Աւետ Տէրտէրեան
Ուսում
Ուսանած է Պաքուի երաժշտական ուսումնարանին մէջ (1948-1951)։ Տարի մը Երեւանի Ռոմանոս Մելիքեանի անուան երաժշտական ուսումնարանը ուսանելէ ետք, յօրինումի դասերու հետեւած է Կոմիտասի անուան երաժշտանոցին մէջ։ Ուսանողական տարիներուն, ձայնային եւ գործիքային գործեր յօրինած է՝ մեծաւ մասամբ։
Քանտելուսիա
Փարոսը
Կղզիակին վրայ 1890-ին կառուցուած փարոսը կը բանի մինչեւ այսօր։ Փարոսին բարձրւթիւնը 10 մեթր է, իսկ ծովու մակերեսէն՝ 55 մեթր։
Պահլաւունիներ
Պատմութիւն
Կամսարականները, որոնք Պահլաւունիներու տոհմակիցներն էին, սկիզբէն խնամիական կապեր հաստատած էին Մամիկոնեաններուն հետ: Անոնք աւագ նախարարներու շարքին կը դասուէին եւ Արշակունիներուն ու Մամիկոնեաններուն սերտ գործակիցներն էին:
ՆՈՐ ՊԱՀԼԱՒՈՒՆԻՆԵՐ
Գրիգոր Համզէի եւ Շուշանի զաւակներն էին` Վահրամ, Վասակ Հոլում, Ապլղարիպ, Տիգրան, Գրիգոր Համզէ Մանուկ եւ դուստրը` Սեդա:
Գագիկ Բ.ի Կոստանդնուպոլիս ուղեւորութենէն եւ դաւադրական կալանաւորումէն ետք Վահրամ Պահլաւունիին գլխաւորած հայոց բանակը Անիի պարիսպներուն առջեւ չորս անգամ պարտութեան մատնած է բիւզանդական բանակները: Վեստ Սարգիս եւ Պետրոս Գետադարձ կաթողիկոս 1045-ին Անին բիւզանդացիներուն յանձնած են, որմէ ետք Վահրամ Պահլաւունի մասնակցած է Դուինի ամիրային դէմ արշաւանքին, որուն ընթացքին ալ զաւկին` Գրիգորի հետ զոհուած:
Նիսիրոս
Վարչական
Նիսիրոսի տարածութիւնն է 41 քլ․², իսկ բնակչութեան թիւը՝ 1 008։ Մայրաքաղաքն է Մանտրաքի (660 բնսկիչ)։  Մնացեալ գլխաւոր բնակավայրերն են՝ Լութրա (16), Էպորիոս (27), Փալի (239), Նիքիա (61)։  Նաեւ անոր քաղաքապետութեան մաս կը կազմեն կղզիակներ Եալի (21), Քանտելիուսա (փարոսի դեր կատարող), Այիոս Անտոնիոս, Սթրոկիլի, Փահիա եւ Փերղուսա։
Պատմութիւն
Նիսիրոս անունը նախապատմական է։ Հիթիթներուն արձանագրութիւններուն մէջ Ասորիներուն երկիրը Նիսիրղիա կը կոչուի․ կ՛ ենթադրուի թէ կղզիէն գաղթականներ հոն հաստատուած են։  Նիսիրոսին պատմութիւնը կը հետեւի Տոտեքանիսայի պատմութեան։
Սմբատ Սպարապետ
Սմբատ Սպարապետը որպէս զօրավար
Ան բազմաթիւ յաղթական մարտեր վարած է՝ առաջնորդելով հայոց բանակը (Ռումի սուլթանութեան զօրքերու դէմ՝ 1246-ին Տարսոն քաղաքի մօտ, 1259-ին Առակլի քաղաքի մօտ)։ Սմբատ Սպարապետի վարած մարտերէն վերջինը տեղի ունեցած է 1276-ին, երբ Եգիպտոսի սուլթանութեան զօրքերը կրկին ներխուժած են Կիլիկիա, վճռական ճակատամարտ տեղի ունեցած է՝ Մարաշի շրջանի Ջահան հովիտի Սարուանդիքարի մօտ։ Լարելով իր ուժերը՝ հայոց բանակը Սմբատ Սպարապետի գլխաւորութեամբ այս մարտը աւարտած է փայլուն յաղթանակով։ Սակայն այստեղ սպարապետը, ձիէն վար իյնալով, վնասուած է եւ շուտով իր մահկանացուն կնքած է։
Գուրգէն Ջանիբէկեան
Կենսագրական գիծեր
Երիտասարդ տարիքէն Ջանիբէկեան մեծ սէր ունեցած է թատրերգութեան հանդէպ ու զանազան սիրողական թատերախումբերու հետ ելոյթներ ունեցած:
Ձիթենի (հանդէս)
Ձիթենի, մանկական բարոյազիտական-կրօնական պատկերազարդ կիրակնօրեայ հանդէս։ Լոյս տեսած է 1903-1904 թուականներուն, Ռուսչուկի մէջ, ապա՝ Սոֆիա։ Տնօրէն-խմբագիր՝ Հ. Շահուելտեան։
Այտա Գույումճեան
Կենսագրութիւն
1965-ին, հօրը մահէն ետք, Այտա իր մօտ բերած է մայրը` Մաննիկը (որ հետագային պիտի դառնայ իր գիրքին հերոսը)։
Աշոտ Բլէեան
Կենսագրութիւն
1994-1995` ՀՀ լուսաւորութեան նախարարի պաշտօնակատար, 1995-1996 ՀՀ ԿԳՆ առաջին փոխնախարար։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Երեւան քաղաք ծնածներ Ստորոգութիւն:ԵՊՀ Շրջանաւարտներ Ստորոգութիւն:Հայ քաղաքական գործիչներ Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ Ստորոգութիւն:Հայ ֆիզիկոսներ Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ Ստորոգութիւն:Հայ պետական գործիչներ
Ճուլիէթ Աուուատ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1951 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայեր Ստորոգութիւն:Հայ դերասանուհիներ
Վանկելիս Փափաթանասիու
Միայնակ ասպարէզ
1975-ին կը մեկնի «Aphrodite's Child» խումբէն եւ Լոնտոն կը տեղափոխուի։ Հոն կը հիմնէ երաժշտական ձայնագրութեան արդի միջոցներով Nemo studios։   Կը հրապարակէ «Heaven and Hell» (1975),  Albedo 0.3 (1976), MIDEM Instrumental մրցանակի արժանացած «Spiral» (1977) , Beaubourg (1978) եւ China (1979) ձայնապնակները։  Ճիշդ այդ շրջանին է որ Վանկելիս Փափաթանասիու կը ստանայ միջազգային ճանաչում։
1978-ին եւ 1986-ին կը գործակցի Իրինի Փափա յոյն դերասանուհիին հետ «Օտես» եւ Ռափսոտիես ձայնապնակներու արտադրութեան։ Իսկ Եոն Անտերսենին հետ կը գործակցի Short Stories (1978), The Friends of Mr Cairo (1981) , Private Collection (1983) եւ Page of Life (1991) ձայնապնակներու արտադրումին։
Տիեզերքի երաժշտութիւն
Փոքր տարիքէն, զայն կը հետաքրքրէ տիեզերքի հետազօտութիւնը (ըստ իր վկայութեան)։ Գործերէն լուրջ թիւ մը տիեզերքին ձօնուած է։  Անոնցմէ շատեր միջազգային մրցանակներու արժանացած են․-
Վարդան Սրմաքէշ
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Պոլիս։
2013 թուականին ան նշանակուած է Մարսէյլի մօտ Հայաստանի Հանրապետութեան պատուոյ հիւպատոս ։
Տպարան Նայիրի
1953–ին
ԾԱՂԿԱՔԱՂ– Դանիէլ Վարուժան ի եւ Սիամանթո յի բանաստեղծութիւններէն:
1954–ին
ՀԱՅ–ԱՐԱԲ ԲԱՌԱՐԱՆ– 32 էջ:
1955-ին
1955 Նոյեմբերին, տպարան «Նայիրի»ն վերջնականապէս կը փակուի եւ նոյն տեղը կու գայ տեղական «Էլ Հուրիէ» տպարանը:
Ճռաքաղ
«Ճռաքաղ», բանասիրական, կրօնական երկշաբաթաթերթ, ապա 4 ամսագիր (1860)։ Լոյս տեսած է 1853-1962 թուականներուն, Մոսկուայի մէջ։ Խմբագիր-հրատարակիչներ՝ Մ․ Մսէրեան եւ Զ․ Մսէրեան։
Վարդան Վարդանով
Կեանք եւ գործոինէութիւն
1917-ի բոլշեւիկեան յեղափոխութենէն ետք, ամբողջ Ռուսաստանը խոր ընկերային ու տնտեսական ճգնաժամի մատնուեցաւ՝ իշխանութեան քայքայման հետեւանքով։ Ոճիրներու ալիք մը ընդգրկած է Փեթերսպուրկը, եւ Վարդանով անոր զոհերէն մէկը եղած է։
Յարութիւն Ալփիար
Աշխատակցած թերթեր
Ալփիար երիտասարդ տարիքէն սկսած է արձակ գրութիւններով աշխատակցիլ զանազան թերթերու. ինչպէս՝
Արմէն Մազմանեան
Կենսագրական գիծեր
1981-88 թուականներուն աշխատած է Երեւանի Պետական Կամերային Թատրոնին մէջ՝ իբրեւ դերասան եւ բեմադրիչ։
Գէորգ Ջահուկեան
Կեանք եւ գործունէութիւն
Բանակի մէջ ծառայելէ եւ մօտ մէկ տարի Հրազդանի միջնակարգ դպրոցին մէջ ուսուցիչ աշխատելէ յետոյ, Գ. Ջահուկեան 1944-ին կը տեղափոխուի Երեւան՝ ուսումնառութիւնը համալսարանի թեկնածուական բաժնի մէջ շարունակելու համար։ Այդ շջանին գիտական ղեկավար կ՚ունենայ մեծ հայագէտ Հրաչեայ Աճառեան։
1947-ին Գ. Ջահուկեան յաջողութեամբ կը պաշտպանէ «Քերականական եւ ուղղագրական աշխատութիւնները հին եւ միջնադարեան Հայաստանում» ատենախօսութիւնը եւ կը ստանայ բանասիրական գիտութիւններու թեկնածուի աստիճան ։
1949-ին ան կը ստանայ դոցենտի, իսկ 1958-ին՝ փրոֆէսօրի կոչում։
Վարած պաշտօններ
1945 թուականէն Գ. Ջահուկեան դասախօսած է Երեւանի Պետական Համալսարանի ռոմանա-գերմանական բանասիրութեան բաժանմունքին մէջ։
1962 թուականէն մինչեւ վախճանը, Գէորգ Ջահուկեան եղած է Հրաչեայ Աճառեանի անուան լեզուաբանութեան հիմնարկի տնօրէն, Հայաստանի Գիտութիւններու Ազգային Ակադեմիայի ակադեմական :
Արտաքին Ականջի Ընդոծին Տձեւութիւններ
Ականջին Բաժինները
Ականջը կազմուած է երեք բաժիններէ` արտաքին, միջին եւ ներքին: Այս երեք բաժիններու կազմաւորումը կը սկսի միասնաբար, սակայն անոնց ամբողջացումը տեղի կ'ունենայ տարբեր ժամանակներու: Նախ կ'ամբողջանայ ներքին ականջը, ապա անոր կը հետեւի միջին ականջը եւ վերջապէս` արտաքին ականջը: Ներքին ականջին  կազմաւորումը տեղի կ'ունենայ բոլորովին տարբեր վայրէ, քան` միջին եւ արտաքին ականջը, որոնք կը կազմաւորուին միեւնոյն վայրին մէջ:
Բերդուս բերդ
Բերդուս, Կիլիկիոյ բերդէրէն մէկը, Մարաշէն դէպի հիւսիս։
Միհրան Աղազարեան
Միհրան Աղազարեան, փիւռքահայ հասարակական գործիչ, հրապարակագիր, խմբագիր, մանկավարժ։
Մկրտիչ վրդ ջլղատեան
Կեանքը
1898-ին Քահանայ կը ձեռնադրուի ձեռամբ Օրմանեան Սրբազանին: կը ծառայէ Տրապիզոնի թեմէն ներս, ապա կը փոխադրուի Սելանիկ եւ կը դառնայ հոգեւոր հովիւ: Կինն ու աղջիկը կը մահանան: Այդ դէպքէն ետք, Օրմանեան Սրբազանը զինք կը ղրկէ Եթովպիոյ թեմը:  Ապա Արմաշու Դպրեվանքը կը վերադառնայ եւ 1890-ին կուսակրօն քահանայ կը  ձեռնադրուի եւ  վարդապետական վեղարը կը ստանայ ձեռամբ Օհանեան Սրբազանին: Շրջան մը Պոլսոյ թօփ-գափուի քարոզիչ կը նշանակուի, ապա Առաջնորդական տեղապահ կ'ընտրուի Պայազիտի թեմին եւ բաւական արդիւնաւէտ գործունէութիւն մը կ'ունենայ: Կը վարէ  նաեւ Կարնոյ յարակից այլ թեմերը, ինչպէս Խնուսը, որ իր աշխարհագրական դիրքով «Հայաստանի Սիրտ»ը կը նկատուի եւ հաւասար հեռաւորութեան վրայ կ'իյնայ Էզրումի, Վանի,  եւ Պիթլիսի նահանգներուն:
Նաթան Պէյ Ամիրխանեան
Գործունէութիւն
Պուլկարիոյ մէջ համերգներ տուած է եւ դասաւանդած, նաեւ գրած է պուլկարական երաժշտութիւն ։ Ան հանդիսացած է Սոֆիայի օփերային թատրոնին հիմնադիրներէն մէկը եւ նախապատրաստած երաժշտական մասնագիտական ոյժեր։
Ծանօթագրութիւններ
<references group="" responsive="1">
Լեզուակապ
Լեզուակապ Ունեցողը Երեխաներու Բարդութիւններ
1.- Սնանելու դժուարութիւն.- Մանուկին մայրը չի կրնար բնական ձեւով դիեցնել իր զաւակը: Բնական պայմաններու մէջ դիեցումի ժամանակ մանուկը կը զետեղէ իր լեզուն վարի լինտին վրայ, որպէսզի կարենայ ծծել մօրը կրծքա-գեղձին պտուկը: Լեզուակապի պարագային մանուկը չի կրնար ազատօրէն շարժել իր լեզուն եւ զետեղել լեզուն վարի լինտին վրայ, հետեւաբար ան չի կրնար ծծել մօրը պտուկը: Մանուկը կը չարչարուի, կը յոգնի, կատարեալ չափով սնունդ չի ստանար, իսկ մայրը  կը տառապի պտուկի ցաւէ:
Լեզուակապի Դարմանումը
Լեզուակապի դարմանումը կը կատարուի վիրաբուժական մանր գործողութեամբ մը:  Բժիշկները ունին երկու մօտեցում` կատարել գործողութիւնը ծնելէն անմիջապէս ետք եւ կամ սպասել, ամիսներ կամ տարիներ, ապա կատարել գործողութիւնը: Առաջին մօտեցումին ջատագովները կ'ըսեն, թէ կրնայ պատահիլ, որ լեզուի եւ բերանի աճման հետ լեզուակապը ինքնաբերաբար պզտիկնայ եւ անհետանայ:
Ականջ-Քիմք-Մատնային (ԱՔՄ) Համախտանիշ
ԱՔՄ Համախտանիշի Հիմնական Ախտանշաններ
ԱՔՄ համախտանիշի հիմնական հիւանդագին ախտանշաններն են.
Ստեփանոս Գոյներերիցանց
Կենսագրութիւն
Ծնած է հաւանաբար ԺԳ․ դարու կիսուն։ Ուսած է Սկեւռացի կամ Լամբրոնացի Գէորգ վարդդապետի ձեռքին տակ, մնալով անոր մօտ 18 տարի, հիմնովին տիրապետած է յատկապէս գրչութեան արուեստին։
1292 թուականին զինք «ծեր» կոչած են, բայց անկէ 20 տարի ետք (1312-ին), ան եղած է Կիպրոս, ուր գացած էր էր Կիլիկիայէն՝ վտանգներէն նեղացած ։
Ստեփանոս Կիպրոսի մէջ գրած է գեղազարդ ձեռագիր մը՝ «Գործք Առաքելոց, Կաթուղիկեայք եւ Աւետարան Յովհաննու»։ Այդ ձեռագիրը գրուած է Հեթում Լամբորնացիի դուստր Ալիծի համար (Կեռան թագուհու քույրը և Կիպրոսի սենեսկալ Փիլիպ Իլինյանի կինը)։ Ալիծը հիւրընկալած էր Ստեփանոսը եւ առած էր իր խնամակալութեան տակ։
Ստեփանոս գրած է նաեւ Տօնացոյց մը՝ 1300 թուականին։
Լեւոն Վարդանեան
Կենսագրական գիծեր
Իր փոքր ստեղծագործութիւնները կը գտնուին Հայաստանի Մշակոյթի նախարարութեան, Մոսկուայի Տրետեակովեան պատկերասրահին, Երեւանի Փայտարուեստի թանգարանին, Վանաձորի Գեղարուեստի թանգարանին մէջ ։
Նիկոլայ Մատոյեան
Կենսագրութիւն
1986-ին տեղափոխուած է Նովոսիփիրսք։ 1988-ին դարձած է Չայքովսքիի անուան Համամիութենական մրցոյթի յաղթող։ Ապա Պերլինի մէջ կատարելագործած է իր ասպարէզը ։
Մենելայոն, Սփարթի
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
« Իրոօն» (Ηρώον ․ հին յունարէն՝ ἡρῷον, ἡρῷα իրոա-հերոս բառին յոգնակին)․ սրբավայր, ձօնուած հին յոյն կամ հռոմէացի հերոսի մը, անոր յիշատակումին եւ կամ պաշտամունքին համար։ Ընհանրապէս կը կառուցուէր անոր դամբանին կամ սնադամբանին վրայ։