cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Քարահունջ
Աշոտ Փիլիպոսեանի հնագիտական արշաւախումբը
2013-էն «Զօրաց քարեր» պատմամշակութային արգելոցին տարածքին մէջ տեղի կ'ունենան հնագիտական պեղումներ հնագէտ Աշոտ Փիլիպոսեանի ղեկավարութեամբ: Ըստ Փիլիպոսեանի, Քարահունջը Կովկաս ի եզակի հնագիտական յուշարձաններէն մէկն է, ամբողջ Կովկասի մէջ միակ հնագիտական յուշարձանը, որ իր ծաւալով եւ մակերեսով պահպանուած է: Ա. Փիլիպոսեանի կարծիքով յուշարձանը շուրջ 4 հազար տարեկան է եւ աստղադիտարան չի նկատուիր, այլ դամբարանադաշտ: Հնագէտին խօսքով, անոնք աստղադիտարանի ո՛չ խողովակը գտած են, ո՛չ ալ գործիքները :
Աշոտ Փիլիպոսեանի տեսակէտը բուռն քննարկումներու եւ վէճերու պատճառ դարձած է:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Քարահունջ Ստորոգութիւն:Աստղագիտութիւնը Հայաստանի մէջ
Օննիկ Զաքարեան
Օննիկ Զաքարեան (1905, Չորլու, Արեւելեան Թրակիա, Օսմ.Կայսրութիւն - 11 Յունուար 1980, Քոքինիա, Յունաստան), կրթական մշակ, յօդուածագիր, հրապարակախօս եւ ազգային-քաղաքական գործիչ։
Մինչեւ Բ․ Համաշխարհային պատերազմ
Օննիկ Զաքարեան նախնական կրթութիւնը ստացաւ իր ծննդավայրին մէջ։ Իր երկրորդական ուսումը շարունակեց Կ․Պոլսոյ մէջ, նախ՝ Մխիթարեաններուն ապա՝ Պեզազեան վարժարան, որուն շրջանը աւարտեց յաջողութեամբ 1923-ին։
1922 եւ ՛ 23-ին երբ Արեւելեան Թրակիոյ հայութիւնը փոխադրուեցաւ Արեւմտեան Թրակիա եւ այլուր, Զաքարեան Օննիկը ապաստանեցաւ Արեւմտեան Թրակիոյ Քոմոթինի քաղաքը իր ընտանիքին մօտ։ Ժամանակ մը աշխատեցաւ իբր ծխախոտի պաշտոնեայ եւ դեղարանի մէջ իբր օգնական։
1925-էն նուիրուեցաւ ուսուցչական ասպարէզին, սկսելով պաշտօնավարել Քոմոթինիի ազգային վարժարանին մէջ։
1940-ին, հելլէն-իտալական պատերազմին, յունական բանակին մէջ կռուեցաւ Ալպանական ճակատը, հասնելով մինչեւ Քորիցա (հարաւային Ալպանիա) քաղաքը։
1943-ին նշանակուեցաւ տնօրէն Քսանթիի (Հիւսիսային Յունաստան - Արեւմ․ Թրակիա) ազգային վարժարանը։
Բ․ Համաշխարհային պատերազմէն ետք
1945-ին, խաղաղութեան վերահաստատումէն ետք, ստանձնեց Քոքինիոյ (Ատտիկէի շրջան - Փիրէա) Զաւարեան վարժարան ին տնօրէնութիւնը։ Տարիներ ետք, նոյն պաշտօնը վարեց Ֆիքսի (Ատտիկէի շրջան - Աթէնք) Լ․եւՍ․ Յակոբեան վարժարանին մէջ։
1965 -1966 թուականներուն, Սիմոն Վրացեանին հիմնական աշխատակիցը եղաւ անոր «Կեանքի Ուղղիներով» Ե․ եւ Զ․ հատորներուն աշխատասիրութեան, գրութեան։
Ապա, մինչեւ հանգստեան կոչումին՝ 1971, վերստին Տնօրէն «Զաւարեան» վարժարան ին։
Կանուխէն անդամակցեցաւ Հ․Յ․Դաշնակցութե ան շարքերը, ուր եւ վարեց պատասխանատու պաշտօններ։ Վերջին տասնամեակներուն անոր փոխանցուած էր «Ազատ Օր» օրաթերթին արտօնատիրութեան հանգամանքը, ուր ստորագրած է յօդուածներ, առաջնորդող յօդուածներ եւ խմբագրականներ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:1905 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Չորլու ծնածներ Ստորոգութիւն:1980 մահեր Ստորոգութիւն:11 Յունուարի մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ կրթական մշակներ Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ ազգային գործիչներ
Ճեննիֆըր Լօրենս
Ճեննիֆըր Լօրենս իր մանկութեան ընթացքին մասնակցած է բազմաթիւ դպրոցի թատրոններու ու ինչպէս նաեւ մասնակցութիւնը բերած է եկեղեցիի երգչախումբին: 14 տարեկանին Լօրենս կը տեղափոխուի Լոս Անճելըս, ուր կը սկսի իր դերասանութեան գործընթացքն ու մասնագիտութիւնը : Ճեննիֆըրին առաջին գլխաւոր դերը եղաւ The Bill Engvall Show (2007 – 2009) ցուցադրութեան մէջ:
Ճեննիֆըր մեծապէս ճանչցուած է իր գլխաւոր դերով The Hunger Games (2015 - 2016) վիպաշարի ֆիլմերուն մէջ, որպէս Քաթնիս Էվըրտինը:
Ալպերթ Մկրտչեան
Ալպերթ Սարգիս Մկրտչեան , խորհրդային հայ շարժանկարի բեմադրիչ, սենարիստ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Երեւան: 1960-ին աւարտած է Երեւանի գեղարուեստական-թատերական հիմնարկի դերասանական բաժինը, իսկ 1971-ին` Մոսկուայի շարժապատկերի հիմնարկի բեմադրութեան բաժանմունքը:
1960–1966 թուականներուն եղած է հայկական պատկերասփիւռի սթիւտիոյի, 1971-էն` «Հայֆիլմ» սթիւտիոյի բեմադրիչ, 1995-1999 թուականներուն` Գիւմրիի դրամատիկական, 2000 թուականէն` Երեւանի Մհեր Մկրտչեանի անուան արուեստի թատրոններու տնօրէն եւ գեղարուեստական ղեկավար:
Դասաւանդած է Երեւանի Հայկական պետական մանկավարժական համալսարանին եւ Թատրոնի ու շարժապատկերի պետական հիմնարկներուն մէջ :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:8 Օգոստոսի ծնածներ Ստորոգութիւն:1926 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Երեւան ծնածներ Ստորոգութիւն:20 Փետրուարի մահացածներ Ստորոգութիւն:2007 մահեր Ստորոգութիւն:Մոսկուա մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ բեմադրիչներ Ստորոգութիւն:Հայ սենարիստներ
Safran Aircraft Engines
Safran Aircraft Engines (առաջ կոչուած Société nationale d'étude et de construction de moteurs d'aviation իսկ Snecma), Safran խումբէն ֆրանսաֆան ընկերութիւն։
Մասնագիտութիւնն է յղանալ ու շինել օդանաւորդութեան եւ տիեզերական արդիւնաբերութիւններու համար շարժակներ։ Safran Aircraft Engines կը յղանայ, կը զարգացնէ, կ'արտադրէ ու կը ծախէ քաղաքավարական եւ զինուորական օդանաւորդութեան շարժակներ ու հրթիռ եւ արբենեակի շարժակներ։ Safran Aircraft Engines կը սարքաւորէ հարակից ֆրանսական «կործանիչները»՝ ինչպէս Dassault Rafale (M88 շարժակ) եւ Mirage 2000 (M53 շարժակ)։ Safran Aircraft Engines եւ General Electric միյասին ըստեղծեցին CFM International միյաընկերոթիւնը, որ կը սարքաւորէ Airbus եւ Boeing օդանաւներ. CFM Materials միյաընկերոթիւնը պատահական կտորներ կը նատակարարէ CFM56 շարժակներու համար։ Safran Aircraft Engines ալ կը կատարէ Ariane հրթիռին գլխաւոր հարկերը։
Պատմութիւն
Snecma ստեղծուած է 29 Մայիս, 1945 երբ Gnome et Rhône ընկերութիւնը կետականացուած եղաւ։ Այս կետականացումը Ֆրանսային ազատութենէն ատեն եղաւ, որովհետեւ Gnome et Rhône ընկերութիւնը Նացիստական Գերմանիոյ համար աշխատեցաւ Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմի ատեն, ու միջոցները կը պագսէին։ Զարմանալիօրէն, կը կարծուեր Snecma բաւական արդիական եւ զորաւոր չէր. Գերմանացի ճարտարագէտ նըն էր, Հերման Ըսդռիշ, որ կ՛խրդիխցնէ ընկերութիւնը պատերազմէն վերջ։
Յետոյ Snecma կը մտնէ բազմաթիւ ձեռնրկներու մէջ։ Մանաւանդ Եւրոպական Յառաջամղումի Ընկերութեան (Société Européenne de Propulsion - SEP) ստացումը կ'արտօնէ Snecma-ի մտել տիեզերական յառաջամղումի շուկային մէջ։
19 Մայիս, 2016-ին Snecma ետ կոչուխծ է Safran Aircraft Engines։
Գործունէութիւն
Safran Aircraft Engines-ի գործունէութիւը շատ միջազգային է.
Չարլզ Տիքընզ
Չարլզ Տիքընզ (Charles Dickens,), անգլիացի նշանաւոր գրող, վիպասան: 19-րդ դարու մեծ արձակագիրներէն մին։
Կենսագրական գիծեր
Տիքընզ ծնած է Փորթսմուտի մէջ։ Ան Ճոն Տիքընզի եւ Էլիզապէթ Տիքընզի 8 զաւակներէն երկրորդն է։ Ընտանիքը 1815-ին տեղափոխուած է Լոնտոն, իսկ 1817-ին՝ Չեթհըմ։ Այստեղ Չարլզ ուսում առած է Պափթիստ Փասթէօր Ուիլիան Ժիլիայի դպրոցին մէջ։ Մայրաքաղաքի կեանքը զգալի ծախսեր կը պահանջէր, իսկ ընտանիքը բաւարար միջոցներ չունէր, հայրը 1824-ին իր պարտքերու պատճառով բանտ ինկաւ։
Չարլզի մեծ քոյրը շարունակած է ուսում առնել Թագաւորական երաժշտական ակադեմիոյ մէջ մինչեւ 1827-ը։ Այդ ժամանակ Չարլզ աշխատած է գործարանի մը մէջ։
Տիքընզի մեծ մօր մահէն քանի մը ամիս վերջ, ստացած ժառանգութեան շնորհիւ, Ճոն Տիքընզ ազատ արձակուած է բանտէն։
1827-ին աշխատանքի ընդունուած է «Էլլիս եւ Պլեքմոր» փաստաբանական գրասենեակ։ Հոն աշխատած է մինչեւ 1828-ը։ Մինչ այդ, սղագրութիւն սորվելով սկսած է աշխատիլ իբրեւ ազատ լրագրող իր հեռաւոր ազգական Թոմաս Շարլթոնի հետ։
1830-ին «Morning Chronicle» թերթի հրաւէրով հոն աշխատանքի սկսած է: 1837-ին ամուսնացած է Քեթրին Հոկարթի հետ։
Գրական գործունէութիւն
1838-ին լոյս տեսած է «Օլիվըր Թուիստ» վէպը, որու ընթերցողները կը տեղափոխէ Լոնտոնի մէջ ապրող թշուառներու աշխարհը։ Փոքրիկ Օլիվըրի հետ ընթերցողը կը տխրի ու տառապի անոր կրած տանջանքներուն համար։
19 Դեկտեմբեր 1843-ին լոյս տեսած է «Քրիսմըս Քարոլ»ը, որ ան այս գիրքը նկարագրած է իբրեւ «փոքրիկ Սուրբ Ծննդեան գիրք»։ Մէկ շաբթուան ընթացքին վաճառուած է վեց հազար օրինակ: Գիրքը կը պատմէ, թէ յամառ, ագահ եւ տհաճ ծերուկ մը (Էպինէյզըր Սքրուչ) ինչպէս փոխուած է մէկ գիշերուան մէջ: Երեք հոգի կը տեսնէ Ծննդեան տօնի երազին մէջ. անոնք անցեալի, ներկայի եւ ապագայի հոգիներն են: Իրենց հետ կարճ ճանապարհորդութիւններ կ՚ընէ (մէկ առ մէկ)։ Վերջապէս ան կը դառնայ լաւ եւ օգտակար անձնաւորութիւն մը:
Իսկ «Տէյվիտ Քափփըրֆիլտ» վէպը լոյս տեսած է 1850-ին։ Գիրքը ինքնակենսագրական տարրեր ունի, կեանքի պատմութիւն մըն է, ուր գլխաւոր հերոսը կը պայքարի անարդարութեան եւ անիրաւութեան դէմ։ Մարդիկ այսօր ալ սիրով կ՚ընթերցեն պատմութիւնները Տիքընզի հերոսներու, որոնք կ՚անցնին ծանր ու դժուար փորձութիւններու մէջէն՝ յանուն արդար կեանքի եւ արժանապատուութեան։
Չարլզ Տիքընզ գրած է նաեւ «Պարոն Փիքուիքի յուշերը» (1837),  «Նիքոլաս Նիքելպի» (1839), «Հնավաճառի խանութ» (1841), «Տոմպի եւ որդին» (1848), «Տխրութեան տունը» (1853), «Երկու քաղաքի պատմութիւն» (1859), «Էտուին Տրուտի գաղտնիքը» (1870) եւ այլն։
Անոր շարք մը գործերու հիման վրայ նկարահանուած են գեղարուեստական շարժանկարներ. «Օլիվըր Թուիստ» 1969 թուականին, արժանացած է Օսքար մրցանակի։
Տիքընզի ստեղծագործութիւնները առաջին անգամ հայերէնի թարգմանուեցան 1882 թուականին։
Չարլզ Տիքընզ իր համբաւի գագաթնակէտին 9 Յունիս 1870 թուականին, մահացած է Լոնտոնի մէջ: Գերեզմանը կը գտնուի Լոնտոնի Ուեսթմինսթըր եկեղեցիին մէջ ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Վիպասաններ Ստորոգութիւն:Արձակագիրներ
Կեսոն
Քեսոնը (개성), քաղաք է Հիւսիսային Քորեայի մէջ։ X-XIV դդ․-ին եղած է Քորեայի մայրաքաղաքը։ Մինչեւ Քորեայի բաժանումը (1948 թուականին) գտնուած է Հարաւային Քորեայի կազմին մէջ։ Քաղաքը կը գտնուի Քորեայի կեդրոնկանան մասին մէջ։ Հիւսիսային Քորեայի ամենահարաւային քաղաքն է։ Քեսոնի տարածքի մեծ մասը պատուած է բլուրներով, որոնց բարձրութիւնը չի գերազանցէր 100 մ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հիւսիսային Քորեա
Արեւահարութիւն
Արեւահարութիւն․ հիւանդագին վիճակ, որ կը պատճառէ երկար ժամանակ արեւի ուղղահայեաց ճառագայթներուն տակ մնալը։   Կը յայտնուի անմիջապէս ետք եւ կամ քանի մը ժամ ետք։
Ազդանշաներ
Արեւահարութեան ազդանշանները կը տարբերին․ անոնք են՝
Դէմքի եւ մարմնի կարմրութիւն, առաջին աստիճանի մորթի այրուածք, արագ եւ զօրաւոր սրտազարկ, սուր գլխացաւ,  գլխապտոյտ եւ սրտխառնուք, գիտակցութեան խանգարում, ուշաթափում, մարմնի ջերմաստիճանի բարձրացում, քիթի արիւնահոսութիւն։
Ի՞նչ պէտք է ընել
Արեւահարութիւնը պէտք է արագ դիմագրաւել։  Երբեմն, ծանր աստիճանի արեւահարութեան պարագային օգնութեան ուշացումը կրնայ մահուան պատճառ դառնալ:
Չափահաս անձ
Արեւահարուած անձը պահել շուքով զով վայր մը կամ տունը, զայն անմիջապէս զովացնել (զինք դնելով պաղ ջրցանի տակ կամ լոգաւազանի մէջ) եւ կամ զայն փաթթել պաղ թաց սաւանով եւ հովահարը բանալ։  Յաճախ հսկել մարմնին ջերմութիւնը եւ զովացնել, մինչեւ որ ան բնականոն դառնայ։ Ի յարկին, բժշկական օգնութեան դիմել։
Երեխայ
Արեւահար երեխան շուքին փոխադրել  եւ զայն պարկեցնել։  Ապա թեթեւցնել հագուստը, անոր դէմքը լուալ պաղ ջուրով, գլխուն պաղ թրջոցներ դնել եւ մարմինը ծածկել խոնաւ սաւանով մը:
Առաջին օգնութիւնները տալէ ետք, պէտք է դիմել համապատասխան մասնագէտին:
Նախազգուշական քայլեր
Արեւահարութենէ պաշտպանուելու համար, ամենալաւ միջոցը նախազգուշական քայլերն են։
Երբ արեւը կիզիչ է, տան փեղկերն ու պատուհանները փակել եւ բանալ օրուան զով ժամերուն, որպէսզի տան օդը մաքրուի եւ թարմացուի։
Տաք օրերուն շուքին մնալ եւ խուսափիլ ծովափ ըլլալ կէսօրուան եւ յետմիջօրէի ժամերուն, առատ ջուր խմել, խուսափիլ ոգելից ըմպելիներ խմել, բաց գոյնի հագուստ եւ գլխարկ հագնիլ:
Կանգնեցուած ինքնաշարժներու մէջ քանի մը վայրկեանէ աւելի չմնալ։
Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ
Գրիգոր Լուսաւորիչ (մօտ 257 - 331), եկեղեցա-քաղաքական գործիչ, Հայոց եպիսկոպոսապետ՝ 302-էն,
Վաղ Տարիներ
Գրիգոր հայոց արքայ Խոսրով Ա. ը սպաննած ազգութեամբ պարթեւ Անակի որդին էր։ Արշակունիներու վրէժխնդրութենէն հեռացնելու նպատակով ստնտու Սոփրիան եւ ոմն Եւթաղ փոքրիկն Սուրէնը կը փախցնեն Կապադովկիոյ Կեսարիա քաղաքը, ուր զինք կը մկրտեն  եւ կը վերակոչեն Գրիգոր: Գրիգոր Կեսարիոյ մէջ քրիստոնէական դաստիարակութեամբ կը մեծնայ Փիրմիլիանոս եպիսկոպոսին մօտ։ Ան ձեռք կը բերէ բազմակողմանի հմտութիւն եւ կը տիրանայ հայ եւ հելլեն լեզուներուն: Ան իր ուսումնասիրութեան գլխաւոր առարկան կը դարձնէ Աստուածաշունչը, միաժամանակ տեղեկանալով արտաքին գիտութիւններուն: Իր մէջ հետզհետէ երեւան կու գայ հզօր կամքի մը եւ անհատականութեան հետ` ծառայելու կոչումը: Իր պատկառելի հասակին հետ կ'աճին նաեւ հոգեկան շնորհները:
Կեսարիոյ մէջ Գրիգոր կ'ամուսնանայ Դաւիթ անունով իշխանի մը դստեր՝ Մարիամին հետ, եւ անոնք կ'ունենան երկու որդի` Վրթանէս եւ Արիստակէս: Որոշ ժամանակ անց Գրիգոր իր մէջ անձնազոհութեան զօրաւոր կոչում մը կը զգայ եւ իր կնոջ հետ համաձայնաբար հրաժեշտ կու տայ ընտանեկան կենցաղին եւ գործով կը հեռանայ Կեսարիայէն: Մարիամ իր Արիստակէս որդիին հետ մենարան մը կը քաշուի, իսկ Վրթանէս դայեակի մը հոգատարութեան եւ խնամքին կը յանձնուի: 287-ին քարոզչական առաքելութեամբ կը վերադառնայ Մեծ Հայք։
Գրիգոր կը յաջողի Տրդատ Գ. թագաւորին արքունիքին մէջ դառնալ պալատական պաշտօնեայ եւ քրիստոնէական ուսմունքի համար հող նախապատրաստել Վաղարշապատ մայրաքաղաքին մէջ։
Գրիգոր Լուսաւորիչին Մուտն Ի Վիրապ
Հռոմի Դիոկղետիանոս կայսեր օգնութեամբ՝ 287-ին նորապսակ Տրդատ Գ. թագաւորը երբ մուտք կը գործէր Հայաստան, մայրաքաղաք չհասած, Երիզայի մօտերը, ուր կը գտնուէր ոսկիածին Անահիտ դիցուհիին տաճարը, կ'ուզէ գոհաբանական տօնախմբութիւն կատարել եւ, ըստ ընկալեալ սովորութեան, ծաղկեայ պսակներով ու թաւ ոստերով պատուել դիցուհին: Կրօնական պաշտամունքէն առաջ կը պատրաստուի խնճոյքի սեղանը, եւ ծայր կ'առնէ գինարբուքը: Տրդատ սեղանին գլուխը նստած` կ'առաջարկէ, որ Գրիգորը մասնակցի այդ պաշտամունքին եւ ինքն ալ ծաղկեայ պսակներ ընծայէ դիցուհիին: Բայց վերջինս կը մերժէ`յիշեցնելով, որ ինք քրիստոնեայ է եւ ձեռակերտ կուռքերու պաշտամունք չի մատուցեր, այլ միայն ճշմարիտ Աստուածը, արարածներուն Արարիչը կը պաշտէ եւ անոր կ'երկրպագէ:
Վէճն ու խօսակցութիւնը կը թէժանան, Գրիգոր անդրդուելի կը մնայ, իսկ Տրդատը` պահանջկոտ: Ի վերջոյ թագաւորին սպառնալիքը կը փոխուի գործի: Գրիգոր խնճոյքէն դուրս հանուելով` զարհուրելի չարչարանքներու կ'ենթարկուի, զորս համբերութեամբ եւ հաստատակամութեամբ կը տանի:
Ըստ Ագաթանգեղոսի, Ս. Գրիգորի կրած չարչարանքները կետեւեալներն են.
Մեծ սուրբը այս բոլորը քրիստոնէական հաւատքով, սիրով ու համբերութեամբ կը կրէ, որովհետեւ ան տեսիլք մը ունէր եւ յոյսով կը սպասէր անոր իրականացումին: Իր կեանքին նպատակն էր տեսնել Հայաստանը` ազատագրուած հեթանոսութեան խաւարէն եւ փոխարէնը` աստուածայինով սրբուած ու օծուած եւ ճշմարտութեան ժայռին վրայ հաստատուած: Ան իր Տիրոջ օրինակին հետեւելով` նախ կ'ըմպէ չարչարանքի բաժակը ցմրուր եւ կը բարձրանայ Արտաշատի Գողգոթան ու հոն կը պատարագուի:
Քրիստոնէութեան Ընդունումը
301-ին քրիստոնէութիւնը Հայաստանի մէջ ճանչցուեցաւ որպէս պետական կրօն։ Նոր կրօնը բռնութեամբ տարածուեցաւ ժողովուրդին մէջ։
Գրիգորի առաջարկութեամբ թագաւորն ու իշխանները խորհուրդ կ'ընէին ի սպառ վերցնելու հեթանոսութիւնը, կործանելու հին կրօնքի կրօնական կեդրոնները։ Տրդատը հրաման կու տայ այդ գործի իրականացումը յանձնարարել Գրիգորին։ Թագաւորը ինքն անձամբ ամբողջ զօրքով Գրիգորի հետ միասին, Վաղարշապատէն կը շարժուի, կ'երթայ Արտաշատ։ Անոնք նախ Արտաշատի ճանապարհին՝ Երազամոյն կոչուած տեղը, ուր կը բարձրանային Որմիզդի գրիչի Դիւան անունով Տէր աստուծոյ մեհեանը, կ'աւերեն եւ կը կործանեն։ Տեղի քուրմերը իրենց պահապան գունդերով չկարողանալով դիմադրել արքունի զօրքին, կը նահանջեն Արտաշատ գտնուող Անահիտ դիցուհիի մեհեանը։
Երբ Տրդատը զօրքով կը մտնէ Արտաշատ եւ շրջապատով մեհեանը ուժեղ դիմադրութիւն ցոյց կու տան, պարիսպներու վրայէն յարձակողներուն վրայ նետերու ու քարերու տարափ կը տեղան, որոշ չափով կը կասեցնեն յարձակումը։ Բայց մեհեանը յարձակողներու ճնշումին տակ կը կործանուի, կրակի կը մատնուի, կ'աւերուի։ Այնուհետեւ Գրիգորը Տրդատի հետ միասին զօրքով կ'երթան Դարանաղեաց գաւառը։ Այստեղ Թորդան գիւղը կը գտնուէր սպիտակափառ Բարշամինա աստծոյ մեհեանը։ Նախ կը կործանեն մեհեանը, կը փշրեն կուռքի արձանը, կուտակուած գանձերը, ոսկին ու արծաթը աւարի կը մատնեն։ Իսկ գիւղը իր բոլոր դաստակերտներով ու կալուածքներով կը նուիրեն եկեղեցւոյ, գաւառի բնակիչներուն կը քարոզէ նոր կրօնքի վարդապետութիւնը։ Թագաւորն ու Գրիգորը Թորդանից կ'անցնին Անի ամրոց, ուր ամփոփուած էին հայոց թագաւորներու գերեզմաններն ու գանձերը։ Այստեղ կը գտնուէր նաեւ աստուածներու հայր Արամազդի արձանը։ Անոնք կ'աւերեն եւ տեղը խաչ կը կանգնեցնեն, իսկ աւանը իր ամրութիւններով հանդերձ կը նուիրէ եկեղեցւոյ։ Այստեղէն Տրդատն ու Գրիգորը կ'անցնեն սահմանակից Եկեղեաց գաւառ, ուր կը գտնվուէին հայոց թագաւորներու բուն պաշտամունքի վայրերը։ Անոնցմէ գլխաւորը Երիզա աւանին մէջ գտնուող Անահիտ դիցուհիի մեհեանն էր, որ վահանաւոր զինուորներով կը պահպանէին քուրմերը՝ ընդդէմ արքունի զօրքի։ Սակայն, անոնց դիմադրութիւնը շուտով կը կոտրուի, տաճարի բարձրաբերձ պարիսպները կը կործանուին։ Գրիգորը թագաւորով հանդերձ եւ զօրքի օժանդակութեամբ կը փշրեն Անահիտ դիցուհիի ոսկեայ արձանը, կը քանդեն տաճարը, ոսկին ու արծաթր աւարի կը մատնեն։ Ապա այնտեղէն Գայլ գետի վրայով կ'անցնին Թիլ աւանը, ուր կը գտնուէր Արամազդի դուստր Նանէի մեհեանը։ Զոյգ մեհեաններու գանձերը աւարի ենթարկելով՝ կալուածքները ամբողջութեամբ կը նուիրեն եկեղեցւոյ։ Այնուհետեւ նոր կրօնքը տարածելու նպատակով Գրիգորն ու Տրդատը զօրքով կ'անցնին Դերջան գաւառը։ Բագահառիջ գիւղը գտնուող Արամազդի որդի Միհրի մեհեանը հիմքէն կը քանդեն, կուտակուած գանձերը աւարի կը մատնեն, իսկ կալուածքները կը նուիրեն եկեղեցւոյ։ Հեթանոսական մեհեանները քանդելէն ետք, անոնց տեղերը խաչեր տեղադրելէն ետք, թագաւորն ու Գրիգորը կը վերադառնան Վաղարշապատ։ Տրդատը այստեղ իր կին Աշխէն տիկնոջ եւ քրոջ՝ Խոսրովիդուխտի համաձայնութեամբ հրաման կու տայ իր բոլոր զօրքերուն, իրենց զօրահրամանատարներով միատեղ ժողովի հաւաքուած են։ Երբ բոլոր զօրքերը իրենց իշխաններու, զօրապետներու եւ բոլոր նշանաւոր մարդոց հետ կը ներկայացնեն թագաւորին, վերջինս բոլորին հետ խորհրդակցելով, կ'առաջարկէ Գրիգորին դարձնել հոգեւոր հովիւ, այսինքն՝ կրօնական առաջնորդ, որպէսզի ժողովրդին քրիստոնեայ դարձնէ եւ մկրտէ։ Այնուհետեւ Տրդատը կը հաւաքէ Հայոց աշխարհի 16 գլխաւոր նախարարներուն ու կուսակալներուն եւ յատուկ հրովարտակով Գրիգորի հետ կ'ուղարկէ Կեսարիա քաղաք, Գրիգորին Հայոց աշխարհի քահանայապետ օծելու համար։ Իշխաններն ու կուսակալները կազմ ու պատրաստ, իրենց հետ կը վերցնեն տարբեր ընծաներ՝ ոսկի ու արծաթ, ձիեր ու ջորիներ, զանազան շքեղ հանդերձներ, Գրիգորին կը նստեցնեն սպիտակ ջորիներ լծած արքունական ոսկեպատ կառքը, իրենք ալ կը նստին կառքերու կամ երիվարներու վրայ, իւրաքանչիւրը իր զօրագունդով, զինանշաններով Վաղարշապատէն կը մեկնին Յունաց կողմերը։ Հասնելով Կեսարիա՝ անոնք կը ներկայանան Ղեւոնդիոս կաթողիկոսին, կը յանձնեն Տրդատի հրովարտակն ու ընծաները։
Ղեւոնդիոսն ու միւս քահանայապետները կ'ընդունին հայոց պատուիրակութիւնը՝ պատշաճ պատիւներու արժանացնելով։ Ապա Ղեւոնդիոսը եպիսկոպոսական մեծ ժողով կը գումարէ եւ Գրիգորին կը ձեռնադրեն Հայոց աշխարհի քահանայապետ՝ անոր շնորհելով եպիսկոպոսի աստիճան։ Այնուհետեւ Կեսարիոյ կաթողիկոսն ու եպիսկոպոսները մեծ պատիւով, յատուկ նամակով ու ընծաներով հայոց պատուիրակութեան կ'առաջնորդեն դէպի Հայաստան։ Պատուիրակութիւնը կու գայ եւ կը հասնի Սեբաստիա քաղաք, ուր Գրիգորը կը հանդիպի բազմաթիւ քրիստոնեայ կրօնաւորներու, կը համոզէ անոնց իր հետ գալ քահանայութեան կարգի արժանացնելու, քրիստոնէութիւնը տարածելու եւ ամրապնդելու համար։ Կրօնաւորներու մեծ խումբեր հաւաքելով՝ Գրիգոր թագաւորի պատուիրակութեան հետ մեծ շուքով կը վերադառնայ Հայաստան։ Երբ կու գայ եւ կը հասնի Հայաստանի սահմանները, Գրիգորը կ'իմանայ, որ տակաւին կանգուն կը մնայ Տարօն գաւառի Վահեվանեան հռչակաւոր ու մեծագանձ մեհեանը՝ լի ոսկիով ու արծաթով եւ մեծամեծ թագաւորներու կողմէն նուիրաբերուած հարուստ ու բազմազան ընծաներով։ Վահեվանեան մեհեանը հայոց ութերորդ հռչակաւոր պաշտամունքատեղն էր՝ ձոնուած Վիշապաքաղ Վահագնին, որ կը գտնուէր Եփրատ գետի ափին, Քարքէ լերան վրայ՝ Տաւրոս մեծ լերան դիմաց։ Վահագնի այս մեհեանը Մեծ Հայքի թագաւորներու զոհատեղին էր, որ յաճախ կը կոչուէր Աշտիշատ։ Այստեղ Վահագնի Վահեվանեան մեհեանի կողքին տակաւին շէն ու կանգուն կը մնային նաեւ Անահիտին կամ Ոսկեմայր դիցուհիին ձօնուած բագինը, ինչպէս նաեւ Աստղիկ դիցուհիի մեհեանը, որ կը կոչուէր Սենեակ Վահագնի։ Գրիգորը կու գայ Աշտիշատ, որպէսզի քանդէ ու կործանէ այս երեք մեհեանները, ուր մարդիկ կը հետեւէին հին կրօնքին։ Գրիգորը Կեսարիայէն իր հետ բերած էր նաեւ Յովհաննէս Մկրտիչի եւ Աթանագինէսի նշխարները։ Երբ պատուիրակութիւնը կու գայ եւ կը հասնի Եփրատ գետի ափին, մեհեաններու դիմաց եւ կը կամենայ վեր բարձրանալ դէպի այն բարձրաւանդակը, ուր կառուցուած էին մեհեանները, սպիտակ ջորիներ լծած կառքը, որու վրայ դրուած էին սուրբերու նշխարները, կանգ կ'առնէ եւ այլեւս չի կարողանար ձորակ անցնիլ։ Այդ պահին Գրիգորին տեսիլ կ'երեւայ եւ անոր ցոյց կը տրուի նոյն այդ տեղը կառուցել մատուռ եւ քրիստոնէական սուրբերու ոսկորները այնտեղ թաղել։ Գրիգորի կարգադրութեամբ զօրքը իսկոյն գործի կ'անցնի, արագ կը կառուցէ մատուռը, գերեզման կը փորէ եւ քրիստոնէական սուրբերու ոսկորները կ'ամփոփէ այնտեղ։ Գրիգորը զօրքին հրաման կու տայ՝ բարձրանալ վեր եւ մուրճերով կործանել հեթանոս աստուածներու մեհեանները։ Սկիզբը այդ զօրքը չի յաջողիր, բայց Գրիգորի քաջալերանքով ու օգնութեամբ հիմնովին կ'աւերէ մեհեանները, քուրմերուն ու անոնց մօտ ծառայութեան եղած մարդոց կոտորումով։ Գրիգորը կը հաւաքէ տեղի բնակիչները, քրիստոնէութիւն կը քարոզէ, ապա մեհեաններուն տեղը եկեղեցւոյ հիմքեր կը շինէ եւ պաշտամունքի սեղան ու մկրտութեան աւազան կը կառուցէ։ Եւ քանի որ ինք օծուած եպիսկոպոս էր, այստեղ Տարօնի մէջն ալ ան հիմք կը դնէ եկեղեցիներու շինարարութեան։ Գրիգորը Տարօնի մէջ կը մնայ քսան օր եւ տեղացի բնակիչներուն մօտ 190000 մարդու կը մկրտէ, կը դարձնէ քրիստոնեայ։ Այնուհետեւ այս նոյն օրինակով ան Տարոնի տարբեր վայրերուն մէջ եկեղեցիներ կը կառուցէ եւ քահանաներ կը կարգէ։ Տրդատը, երբ կը լսէ Գրիգորի գալուստը, կը վերցնէ տիկնոջը՝ Աշխէնին եւ քրոջը՝ Խոսրովիդուխտին, ու մեծ զօրքով Վաղարշապատէն կ'ելլէ կու գայ Գրիգորին դիմաւորելու։ Ան կու գայ եւ կը հասնի Բագաւան գիւղաքաղաք, ու կը սպասէին Գրիգորին։
Գրիգորը այդ ընթացքին տարբեր գաւառներու, գիւղերու ու աւաններու մէջ եկեղեցիներ կը կառուցէ, մկրտութիւն կը կատարէ, քահանաներ կը կարգէ։ Ապա կու գայ կը հասնի Բագավան։ Թագաւորը ամբողջ զօրքով դուրս կու գայ անոր ընդառաջ եւ Եփրատ գետի ափին կը դիմաւորէ զինք։ Տրդատին կը յանձնեն Ղեւոնդիոս կաթողիկոսի օրհնութեան նամակը, որ կ'ընդունուի մեծ ցնծութեամբ ու ուրախութեամբ։ Գրիգորը այնուհետեւ կը կարգադրէ արքայական բանակին պասով ու աղօթքով անցկացնել, իսկ ինքը Բագավանում եւ կից գաւառներուն մէջ կը շարունակէ նոր կրօնքը քարոզը, եկեղեցիներու կառուցումը, քահանաներու կարգումը։ Երբ պասի ու աղօթքի ժամկէտը կը լրանայ, Գրիգորը կը վերցնէ ամբողջ զօրքը, թագաւորին, թագուհիին, Խոսրովիդուխտին, բոլոր մեծամեծներուն ու իշխաններուն, վաղ առաւօտեան կ'իջնէ Եփրատի ափը եւ բոլորին կը մկրտէ։ Այնուհետեւ ան եօթը օր կը շարունակէ այդ արարողութիւնը եւ կը մկրտէ շուրջ չորս միլիոն մարդ՝ կին, տղամարդ ու մանուկ։ Քրիստոնէութեան ուսմունքի նահատակներու՝ Յովհաննէս Մկրտիչի եւ Աթանագինեսի յիշատակը յաւերժացնելու նպատակով, Գրիգորը կը կարգադրէ Բագավանի մէջ պաշտող Ամանոր եւ Վանատուր հեթանոս աստուածներու տօնը՝ Նավասարդի օրը, վերածել այդ քրիստոնէական սուրբերու տօնի։ Ան Տրդատէն կը խնդրէ երկիրի տարբեր տեղերէն աշակերտներ հաւաքել, տալ ուսման, գիտութիւն եւ քրիստոնէական վարդապետութիւն ուսուցանելու համար։ Տրդատ թագաւորը Հայոց երկրի տարբեր կողմերէն կը հաւաքէ ու կը բերէ ուշիմ, ուսման համար պատրաստ մանուկներու բազմաթիւ խումբեր եւ անոնց վրայ կը կարգէ հմուտ ուսուցիչներ։ Ան յատկապէս հաւաքած է քուրմերու կամ անոնց ցեղին պատկանող մանուկներուն, ապրուստի թոշակ նշանակում, խումբերու բաժանում, մասի մը կուտան յունական, միւս մասին՝ ասորական կրթութիւն։ Անոնց մեծ մասը հետագային կը դառնան քրիստոնեայ եկեղեցական նշանաւոր գործիչներ։ Այդպէս, Գրիգոր Լուսաւորիչի եւ Տրդատ Մեծ թագաւորի ջանքերով Հայոց աշխարհին մէջ կը տարածուին քրիստոնէութիւնն ու օտար լեզուներով դպրութիւնն ու լուսաւորութիւնը, կը կազմակերպուին կրօնական աշխատանքները, հայրապետանոցը, եկեղեցին, քրիստոնէական ուսուցումն ու կրօնական կեանքը:
Վերջին Տարիներ
325-ին Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ, յոգնած ու ծանրաբեռնուած, իր կեանքի վերջին տարիները կ'անցընէ առանձնութեան մէջ, սակայն` առանց լքելու իր առաքելական սուրբ ու նուիրական պաշտօնը: Կը քաշուի Սեպուհ լերան Մանեայ այրը, որ կը գտնուէր Սեպուհ լերան վրայ, Երիզայի մօտ: Մովսէս Խորենացի այսպէս կը նկարագրէ.
Այս խաղաղ ու լուռ քարայրին մէջ, որուն շուրջ կը դեգերէին պարզամիտ ու համեստ հովիւներ իրենց հօտերով, Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ իր մահկանացուն կը կնքէ: Ամբողջ ժողովուրդի մը պատմութիւնը յեղաշրջող անձ մը կը մահանայ թաքուն պայմաններու մէջ: Հհովիւները, պատահմամբ մտնելով իր քարայրը`զայն կը գտնեն իր յաւիտենական հանգիստին մէջ: Կը ծածկեն անշնչացած մարմինը քարակոյտի մը տակ ու կը հեռանան: Երկա՜ր ու երկա՜ր լռութենէ մը ետք, իր աշակերտներէն Բասենցի Գառնիկ կը հարցուփորձեցէ հովիւները եւ ի վերջոյ կը տեղեկանայ տխուր իրողութիւնը: Ան սուրբին նշխարներն ու աճիւնները կը փոխադրէ Թորդան գիւղ` շատ յուզիչ անշուքութեամբ ու լռութեամբ, Յովհան Մանդակունի հայրապետին ձեռամբ:
Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչին Նշխարները
Նշխարներու մասին մեզի հասած տեղեկութիւնները կը հասնին մինչեւ 876 թուական` ըստ երկու ձեռագիրներու, առաջին` 696 թուական, իսկ երկրորդ` 750 թուական :
Հայոց հայրապետին նշխարները գտնուելէն ետք, անոնցմէ մէկ մասը, իբրեւ սրբազան մասունք, տարուած են` Սիս, Վաղարշապատ, Բիւզանդիա եւ Իտալիա:
Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչի նշխարներու գիւտի տօնը կը նշուի Հոգեգալուստին երրորդ շաբաթ օրը, ու նաեւ Հայաստանեայց առաքելական սուրբ եկեղեցին, տօնին առիթով սահմանած է շաբաթապահք:
1660 թուական
1660 թուական, նահանջ տարի, 17րդ դարու 60րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1660 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1660 մահեր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1660
Ֆրանսայի Հայկական Թանգարան
Ֆրանսայի Հայկական Թանգարան (ֆր.՝ Musée Arménien de France) անձնական թանգարան մըն է հայկական արուեստի եւ հնագիտութեան, կը գտնուի Փարիզի 16րդ թաղամասի մէջ, Նուրհան Ֆրինկեան Հիմնադրամէն (ֆր.՝ Fondation Nourhan Fringhian) ներս, 59 Ֆոշ պողոտայի (ֆր.՝ 52 Avenue Foche) վրայ: Հիմնուած է 1949 թուակաին: Թանգարանը այժմ փակ է, բայց արուեստի հաւաքածոն առցանց կարելի է գտնել իրենց կայքէջին վրայ:
Նոպէլեան Մրցանակ
Նոպէլեան Մրցանակ (Nobelpriset)` Շուէտական բարձրակարգ մրցանակ, որ հիմնուած է 1895-ին, Ալֆրետ Նոպէլ ի կողմէ ։
Ալֆրետ այս մրցանակը կը ստեղծէ, քաջալերելու գիտական յայտնագործութիւններն ու գիւտերը, ինչպէս նաեւ զարգացնելու ժողովուրդի մը ստեղծագործութիւններն ու ներդրումները։
Մրցանակին պարգեւը կը կազմէ 1,3 միլիոն տոլար ու կը սահմանափակուի հետեւեալ մարզերուն մէջ.
1969-էն սկսեալ, Շուէտական դրամատան միջնորդութեամբ եւ հովանաւորութեամբ, մրցանակին մարզերուն կ'աւելնայ նաեւ տնտեսագիտութեան մարզը:
Կեանքը
Ալֆրետ Նոպէլ մահացած է 10 Դեկտեմբեր 1896-ին Իտալիոյ Սան Ռեմօ քաղաքին մէջ, ուղեղային կաթուածի պատճառով :
Պատմութիւն
1888-ին Ալֆրետ Նոպէլ զարմանքով կը կարդայ իր մահուան դամբանականը, որ տպագրուած էր ֆրանսական թերթի մը մէջ. «Մահ վաճառողը մահացած է» խորագիրով։ Ռուսիոյ մէջ մահացած էր անոր եղբայրը՝ Լութֆիկը, եւ լրագրողները սխալմամբ յայտարարած էին Ալֆրետ Նոպէլին մահուան լուրը։ Յօդուածը վատ ազդեցութիւն կը ձգէ Նոպէլի վրայ եւ զինք կը ստիպէ մտածելու այն մասին, թէ մարդիկ ինչպէս պիտի յիշեն զինք իր մահէն ետք։ Այդ պատճառով ալ ան կը փոխէ իր կտակը ։
Ըստ պաշտօնական աղբիւրներու՝ Ալֆրետ Նոպէլ իր հարստութեան 94%-ը կտակած է Նոպէլեան հիմնադրամին, որ ներկայիս կը կազմէ Նոպէլեան մրցանակին տնտեսական հիմքը։
Մրցանակաբաշխութեան վայր եւ դատակազմ
Նոպէլեան հիմնադրամը ստեղծուած է իբրեւ յատուկ կազմակերպութիւն՝ 29 Յունիս 1900-ին։ Անոր հիմնական նպատակն է վերահսկել Նոպէլի ձգած հարստութեան ու Նոպէլեան մրցանակներու յանձնման գործընթացներուն։ Հիմնադրամին պարտականութիւնն է նաեւ մրցանակը ներկայացնել միջազգային հանրութեան ու անոնց հետ կապուած ոչ պաշտօնական տնօրինումները կատարել։ Հիմնադրամը չի մասնակցիր մրցանակակիրներու ընտրութեան։
Մրցանակներու յանձնումին արարողութիւնը տեղի կ'ունենայ Սթոքհոլմ ի մէջ, ամէն տարի 10 Դեկտեմբերին`Ալֆրետ Նոպէլի մահուան թուականին :
Մասնագէտներու դատակազմ մը կը հաւաքուի որոշելու համար իւրաքանչիւր մարզի մրցանակաւորները: Դատակազմին բոլոր անդամները շուէտացիներ կ'ըլլան: Թեկնածուները կու գան աշխարհի չորս կողմերէն:
Բացի Խաղաղութեան Նոպէլեան մրցանակէն՝ Նոպէլեան մրցանակները կը յանձնուին Շուէտի մայրաքաղաք Սթոքհոլմի մէջ կայացող մրցանակաբաշխութեան ամէնամեայ արարողութեան ընթացքին, որ տեղի կ'ունենայ 10 Դեկտեմբերին՝ Նոպէլի մահուան օրը։ Դափնեկիրին դասախօսութիւնը սովորաբար կը կայանայ մրցանակին յանձնումէն քանի մը օր առաջ։ Խաղաղութեան Նոպէլեան մրցանակին դափնեկիրն ու անոր դասախօսութիւնը կը ներկայացուին Նորվեկիոյ մայրաքաղաք Օսլոյի մէջ կայացող ամէնամեայ միջոցառման ընթացքին, որ սովորաբար կը կայանայ 10 Դեկտեմբերին։ Մրցանակներու յանձնման արարողութիւններն ու անոնց հետ կապուած հանդիսաւոր ճաշկերոյթները միջազգային մեծ միջոցառումներ կը համարուին։ Շուէտի մէջ մրցանակներու յանձնման արարողութիւնները կը կայանան Սթոքհոլմի համերգասրահին մէջ, իսկ ճաշկերոյթները՝ Սթոքհոլմի քաղաքապետարանին մէջ։ Խաղաղութեան Նոպէլեան մրցանակը յանձնուած է Նորվեկիոյ Նոպէլեան հիմնարկին մէջ (1905-1946), Օսլոյի համալսարանի դահլիճին մէջ (1947-1989), ապա Օսլոյի քաղաքապետարանին մէջ (1990-էն մինչեւ օրս)։
Մրցանակակիր դառնալու ժամանակամիջոց
Մրցանակը շնորհելու ժամանակամիջոցը կը տարբերի ըստ ստորոգումներու։
Մրցանակներ
Մրցանակի դափնեկիրները կը ստանան շքանշան մը եւ 1 միլիոն եւրօ: Այս դրամը ընդհանրապէս կը գործածուի հետազօտութիւններու կամ բարեսիրական աշխատանքներու համար: Այս մրցանակներուն ամէնէն նշանաւորը խաղաղութեան մրցանակն է, որ 2014-ին կը տրուի յատկապէս փոքրիկ աղջիկներու դաստիարակչութեամբ զբաղող երիտասարդ Մալալային:
Նոպէլեան մրցանակը յետմահու չի շնորհուիր, բայց եթէ անձը դափնեկիր յայտարարուի ու մահանայ նախքան ստանալը, ապա մրցանակը կը շնորհուի։
Թէեւ իւրաքանչիւր մրցանակի դափնեկիրներու միջին թիւը մեծցած է Ի. դարու ընթացքին, բայց զայն կարելի չէ բաժնել երեքէն աւելի մարդոց միջեւ։ Բացառութիւն կը կազմէ Խաղաղութեան Նոպէլեան մրցանակը, որուն դափնեկիրներ կրնան դառնալ կազմակերպութիւններ կամ երեքէ աւելի անձինք։
Նոպէլեան դասախօսութիւն
Ըստ Նոպէլեան հիմնադրամին կանոնադրութեան՝ իւրաքանչիւր դափնեկիր պարտաւոր է հրապարակային դասախօսութիւն մը կարդալ՝ նուիրուած այն նիւթին, որուն համար ինք արժանացած է մրցանակին ։ Նոպէլեան դասախօսութիւնը՝ իբրեւ հռետորական ժանր, իր ներկայի ձեւաչափին հասած է տասնամեակներու ընթացքին ։ Այդ դասախօսութիւնները սովորաբար կը ներկայացուին Նոպէլեան շաբթուան ընթացքին (մրցանակներու յանձնման ու ճաշկերոյթին նախորդող շաբաթը, որ սովորաբար կը սկսի մրցանակակիրներու ժամանումով Սթոքհոլմ եւ կ'աւարտի ճաշկերոյթով), բայց ասիկա պարտադիր չէ։ Մրցանակակիրները պարտաւոր են դասախօսութիւնը ներկայացնել մրցանակը ստանալուն յաջորդող վեց ամիսներուն ընթացքին։ Սակայն ոմանք աւելի ուշ կը ներկայացնեն ։ Դասախօսութիւնները կը կազմակերպուին այն նոյն հիմնարկներուն կողմէ, որոնք կ'ընտրեն դափնեկիրները ։
Նոպէլեան ճաշկերոյթ
Շուէտի մէջ Նոպէլեան մրցանակներու յանձնման արարողութենէն ետք հանդիսաւոր ճաշկերոյթ մը տեղի կ'ունենայ Սթոքհոլմի քաղաքապետարանին Կապոյտ դահլիճին մէջ, որուն կը մասնակցին Շուէտի թագաւորական ընտանիքն ու շուրջ 1300 հիւրեր։
Խաղաղութեան Նոպէլեան մրցանակին յանձնումէն ետք ճաշկերոյթ մը կը կազմակերպուի Օսլոյի Կրանտ հիւրանոցին մէջ։ Բացի մրցանակակիրէն, ներկայ կը գտնուին Սթորթինկի (Storting) նախագահը, վարչապետը, իսկ 2006-էն ի վեր՝ նաեւ Նորվեկիոյ թագաւորն ու թագուհին։ Ընդհանուր առմամբ ճաշկերոյթին կը մասնակցի շուրջ 250 հիւր։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Մրցանակներ Ստորոգութիւն:Նոպէլեան մրցանակ
Ակսել Բակունց
Ակսել Բակունց (Ալեքսանդր Ստեփանի Թէոսեան, ) հայ խորհրդային արձակագիր, գրականագէտ, թարգմանիչ, գիւղատնտես, ԽՍՀՄ գրողներու միութեան անդամ 1934-էն։ ԽՄԿԿ անդամ 1930-էն:
Կենսագրութիւն
1927-1928 թուականներուն աշխատած է նաեւ «Մաճկալ» թերթին մէջ։ 1928-ին մասնակցած է Երեւանի անասնաբուծական-անասանաբուժական հիմնարկին կազմակերպման եւ հոն աշխատած։ 1931-ին աշխատած է «Նոր ուղի» հանդէսին մէջ։ Այնուհետեւ գլխաւորաբար զբաղած է գրական աշխատանքով։ Գրած է «Զանգեզուր» եւ «Արեւի զաւակը» ֆիլմերը։ Գնդակահարուած է 8 Յուլիս 1937-ին Ստալինի ցուցմունքով։
Կարին
Կարին կամ Էրզրում (Erzurum), Թուրքիոյ Հանրապետութեան Էրզրում նահանգի վարչական կեդրոնն է, նախքան Հայոց ցեղասպանութիւնը՝ հայկական քաղաք։
Կարին (Карин, Karin, Անաստասուպոլիս, Առզըռում, Առզռում, Արգիրոն, Արդուրում, Արզ, Արզան, Արզան ար-Ռում, Արզան էր Ռում, Արզարում, Արզերում, Արզը Ռում, Արզն ար ռում, Արզնե էլ-Ռում, Արծն Հոռոմոց, Արզն Ռում, Արզրում, Արտը Ռում, Բարանդիս, Կարիկալա, Գալիգուլա, Գարանիգիս, Գարանիտիդե, Էրեզ Էրում, Էրզեն Էլ-Ռում, Էրզենէրում, Էրզեն Էրում, Էրզենիռում, Էրզերում, էրզ էր-Ռում, Էրզին էրում, էրզիռում, էրզիրում, էրզյուրյում, էրզրում, էրզունիրում, էրզուրում, Թէոդոպոլիս, Թէոդոսիպոլ, Թէոդոսիոպոլիս, Թէոդոսիպոլիս, Թէոդոսիուպոլիս, Թէոդոսոպոլիս, Թէոդոսպոլիս, Թէոդոսուպոլ, Թէոդոսուպոլիս, Թէեոդուպոլիս, Թվուլուս, Կալիկալա, Կալիքալա, Կարախպոլիս, Կարանա, Կարանատիդէ, Կարանիտիդէ, Կարանիտիս, Կարեն, Կարենտիս, Կարինի, Կարինիտես, Կարինիտիս, Կարնային քաղաք, Կարնայ քաղաքի, Կարնոյ քաղաք, Կարնու քալաքի, Կարնու քաղաք, Կարունս քաղաք, Կարուց քաղաք, Քալիքալա, Քարին քաղաք).
Աշխարհագրական դիրք
Քաղաք Մեծ Հայքի Բարձր Հայք աշխարհի Կարնոյ գաւառին, Կարնոյ սարահարթին, Եփրատ գետի ձախ կողմը, Այծպտկունք լերան հիւսիս–արեւմտեան լանջերուն, ծովու մակերեւոյթէն շուրջ 2000 մ. բարձրութեան վրայ։ Քաղաքէն հարաւ՝ կ՛երեւին Հաւատամք լերան բլրաշարերը։ Արեւելքէն՝ կ՛երկարի Տաւապոյնի լեռնաշղթան, իսկ հիւսիսէն ու արեւմուտքէն՝ քաղաքին մօտ կը տարածուի Կարնոյ դաշտը։ Ունի զով ու առողջարար կլիմայ, առատ եւ սառնորակ ըմպելի ջուր։ Ձմեռը երկարատեւ ու խստաշունչ է, ամառը՝ զով եւ կարճատեւ։
Պատմութիւնը
Կարինը Հայկական լեռնաշխարհի հնագոյն բնակավայրերէն է։ Անոր հիմնադրումը կը վերագրեն Ք․Ա․ 2 - րդ հազարամեակի 2-րդ կէսին ապրած հայոց (Հայասական) թագաւոր Կարաննիին, որմէ ալ յառաջացած է «Կարին» անունը։ Քաղաքին ծագումնաբանութիւնը կը կապուի նաեւ Կարինիտես անձնանուան կամ նոյնանուն ցեղանուան հետ։ Կարնոյ մասին պատմական հաւաստի տեղեկութիւնները պահպանուած են յունահռոմէական (Ա. դարուն) եւ հետագայի հայ պատմիչներու գործերուն։ Երուանդունի, Արտաշէսեան եւ Արշակունի թագաւորական հարստութիւններու ժամանակ (Ք.Ա.. 6-րդ դար ,Ք.Ա. 5-րդ դար), Կարինը Կարնոյ գաւառի կեդրոնն էր։ Անոր դերն ու նշանակութիւնը առանձնապէս կը սկսի մեծնալ 387-ին, Հայաստանի առաջին բաժանումէն ետք, որպէս բիւզանդական մասի սահմանային կարեւորագոյն բերդաքաղաք։ Բիւզանդիոյ Թէոդոս Բ. կայսեր (408 - 450) յանձնարարութեամբ, Անատոլ զօրավարը, 431-ին Կարնոյ մէջ կը կառուցէ նոր ամրութիւններ եւ կայսեր անունով քաղաքը կը կոչուի Թէոդոսուպոլիս։ Քաղաքի ամրութիւններն ու պաշտպանական կառոյցները կ՛ընդարձակուին, կը վերակառուցուին նաեւ Անաստաս Ա. - ի (491-518) եւ յատկապէս՝ Յուստինիանոս IԱ.- ի (527 - 565) օրերուն։ 7 - 9-րդ դարերուն Կարինը մերթ բիւզանդական, մերթ արաբական մասին մէջ կը գտնուէր։ Այդ շրջանին Կարինը Կալիկալա եւ այլ անուններով շատ յաճախ կը յիշատակուի նաեւ արաբական աղբիւրներուն մէջ։ 885-ին Հայաստանի մէջ Բագրատունիներու թագաւորութեան հաստատումէն ետք, Կարին նոյնպէս մուտք կը գործէ հայկական պետութեան կազմին մէջ։ 949-ին, սակայն, բիւզանդացիները զայն դարձեալ կը խլեն հայերէն, 1049-ին, երբ սելճուք-թուրքերը հիմնայատակ կը կործանեն Արծն քաղաքը, անոր կենդանի մնացած բնակիչները կու գան ու կը հաստատուին Կարին եւ զայն իրենց հայրենի քաղաքին անունով կը կոչեն նաեւ Արծն, որմէ յաոաջացած են Կարնոյ թուրք-արաբական Արզն Ռում (այսինքն՝ բիւզանդացիներու Արծն), Արզրում, Էրզրում անունները։ Սելճուք-թուրքերը կարճ ժամանակով մը հոսկէ կը վռնտեն Զաքարեանները, իսկ 1242-ին, քաղաքը  կ'անցնի մոնկոլ-թաթարներու իշխանութեան տակ։ 15-րդ դարուն Կարնոյ, յաջորդաբար, կը տիրեն Գարագոյունլու եւ ագգոյունլու վաչկատուն ցեղերը, իսկ 1514 - ին զայն կը գրաւէ Օսմանեան սուլթան Սելիմ IԱ. - ը։ 19 - 20-րդ դարերուն ռուսական զօրքերը երեք անգամ ազատագրած են քաղաքը թուրքերէն եւ երեք անգամ ալ՝ վերադարձուցած։ 1829-ին, Ատրիանապոլսոյ հաշտութեան պայմանագիրով, երբ Կարինը կը վերադարձուի թուրքերուն, ռուսական զօրքերուն հետ քաղաքէն կը հեռանան աւելի քան 20.000 հայեր, որոնք բնակութիւն կը հաստատեն Ախալցխայի, Ախալքալաքի, Լոռիի եւ Փամբակի շրջաններուն մէջ։ Կարնեցիներն իրենց նոր բնակավայրերէն մէկ քանին կը վերանուանեն Կարնոյ գաւառի գիւղերուն անուններով։ 1877 - 78 թուականներուն ռուս-թրքական պատերազմէն ետք, 7 Սեպտեմբեր ին, քաղաքը կրկին կը պարպուի, հոնկէ Անդրկովկաս կը գաղթէ 2000 ընտանիք։ Առաջին համաշխարհային պատերազմին Կարնոյ հայ բնակչութեան զգալի մասը զոհ կ'երթայ թրքական եաթաղանին։26 Փետրուար 1918-ին քաղաքը դարձեալ կ՛անցնի թուրքերու ձեռքը։
Կարինը միշտ ալ եղած է Հայաստանի կարեւոր կեդրոններէն մէկը, Կարնոյ աշխարհի վարչաքաղաքական, Յուստինիանոս Ա.-ին  վերակազմած Առաջին Հայք նահանգի, հետագային էրզրումի էմիրութեան, իսկ թրքական տիրապետութեան ողջ ընթացքին Արեւմտեան Հայաստանի ամենաընդարձակ Էրզրումի նահանգի (վիլայէթի) կեդրոնը։ Կարինը նախ եւ առաջ յայտնի եղած է իբրեւ բերդաքաղաք։ Թէեւ հին հայկական եւ վաղ միջնադարեան պաշտպանական կառոյցներէն այստեղ քիչ բան պահպանուած է, սակայն ուշ ժամանակներուն թուրքերու կառուցած բերդն ու քաղաքամերձ ամրութիւնները (Մեճիտիէ, Նիխախ, Սեւիշլի) կանգուն էին մինչեւ առաջին Համաշխարհային պատերազմը եւ կը պահպանէին իրենց ռազմագիտական նշանակութիւնը։ Քաղաքին միջնաբերդը կը գտնուի կեդրոնը, երեք բլուրներու վրայ շրջապատուած կրկնակի պարիսպներով։ Անիկա ունէր նաեւ խրամ, որ անհրաժեշտութեան պարագային, կը լեցուէր Մուրտառ գետակի ջուրերով։ Այստեղ կային գաղտնի գետնուղիներ, զինանոցներ, պահեստներ ու զօրանոցներ։ Միջնաբերդէն բացի, քաղաքը նոյնպէս ունէր շրջապարիսպներ, որոնց կը վերահսկէին 72 աշտարակներ։ Պարսպաշարի համալիրին մէջ կը մտնէին Ախալցխայի (կամ Վրացական), Երզնկայի, Թաւրիզի եւ Խարբերդի քաղաքային 4 գլխաւոր դարպասները։
Քաղաքը բաղկացած է գլխաւոր երեք մասէ: Կեդրոնը, բլուրին վրայ` միջնաբերդը իր անմիջական շրջակայքով, որ հնագոյն Կարինը կը կազմէ: Բերդին արտաքին պարիսպները իրենց շրջապատով, որոնք հին Կարինը կը կազմեն: Իսկ բերդին չորս կողմը տարածուող թաղամասերը նոր Կարինը կը կազմեն: Միջնաբերդը ունի հարիւր մեթր երկարութիւն եւ շուրջ 55 մեթր լայնութիւն եւ կառուցուած է Ե. դարուն: Միջնաբերդին հարաւային կողմը կը գտնուի Թեփսի մինարէն, որ իր բարձրութեան շնորհիւ դիտարանի դեր խաղացած է: Արեւելեան կողմը կը գտնուի Չիֆթէ մինարէն, որ կառուցուած է 962-ին: Ուլու ճամին կառուցած են յոյները իբրեւ դիւանատուն կամ մատենադարան, իսկ սելճուքները 1178-ին մզկիթի վերածած են զայն:
Բնակչութիւնը
Օտարներու երկարատեւ տիրապետութիւնը զգալիօրէն փոխած է Կարնոյ բնակչութեան ազգային պատկերն ի վնաս հայերուն։ 1829-ին Կարինն ունէր շուրջ 130.000 բնակիչ, որոնցմէ հայեր՝ 30.000, 1909-ին՝ 60.000 բնակիչ, որոնցմէ հայեր՝ 15.000 (2500 ընտանիք)։ Հայերը հիմնականին մէջ կը բնակէին քաղաքին հիւսիսային ու հիւսիս–արեւմտեան թաղամասերուն մէջ։ Այստեղ կը գտնուէին նաեւ ԱՄՆ-ի, Անգլիոյ, Ֆրանսայի ու Ռուսաստանի հիւպատոսութիւնները։
Կարնոյ Հայկական կառոյցները
Հայոց Ս. Աստուածածին եկեղեցին կառուցուած էր 1840-ին, հին եկեղեցւոյ վայրին վրայ։ Գլանաձեւ քսան սիւներու վրայ կառուցուած եկեղեցին ունէր 24 մեծ եւ 15 փոքր կլոր պատուհան, երեք կամարաձեւ խորան, երկու աւանդատուն եւ երեք դուռ:
Կեդրոնական վարժարանը հիմնուած էր 1811-ին եւ հետագային կը վերանուանուի Արծնեան: Սանասարեան վարժարանը հիմնուած էր 1881-ին, Մկրտիչ Սանասարեանի միջոցներով եւ Կարապետ Եզեանի ջանքերով եւ կրթական բարձրագոյն հաստատութիւն էր, ունէր գիշերօթիկ բաժին, մանկավարժական եւ արհեստագիտական ճիւղեր, տարրալուծարան, գրադարան, հիւանդանոց, դեղարան, փուռ, ներկատուն եւ թանգարան: Միւս վարժարաններն էին` Հռիփսիմեանց օրիորդաց, Մսըրեան, Տէր Ազարեան, Գաւաֆեան, Աղապալեան եւ կաթոլիկ ու բողոքական դպրոցները եւ քանի մը մանկապարտէզներ:
Կարնոյ հայոց տուները երկյարկանի էին, շատ հաստ պատերով, տանիքները փայտէ գերաններով հիւսուած եւ կէս մեթր հողի խաւով ծածկուած: Թոնրատունը` հողին մէջ զետեղուած մեծ ու փոքր թոնիրներ, որոնց ամէնէն մեծը հացի թոնիրն էր, տանիքին վրայ մեծ ծխնելոյզով եւ պատերուն` թոնրատան յատուկ տնային երկաթեայ գործիքներով: Սաքուն` կարպետներով եւ բազմոցներով ծածկուած: Ներքնատունէն սանդուխներ` դէպի վերի սենեակները, որոնց պատերուն` պահարաններ ճերմակեղէնի եւ այլ իրեղէններու համար եւ տախտակաշէն ծալքը` անկողիններուն համար: Մառանը լեցուն` աղոն, իւղ, կարագ, պանիր, ձաւար, կորկոտ, ոսպ, սիսեռ, ճերմակ եւ կանաչ լուբիա` չորցուած, չոր պտուղներ, հաւկիթ, թթուներու տեսակներ` վարունգի, շողգամի, կաղամբի եւ ճակնդեղի, սոխ, սխտոր, գետնախնձոր, ռեհան եւ շոմին: Իսկ քարէ մուսլուխը` գուռը, ըմպելի ջուրի համար: Պատուհաններուն առջեւ կը գտնուէր նստարանը, կարպետով կամ գորգով ծածկուած, ետեւը` թաւշապատ բարձեր շարուած: Սենեակներուն յատակը գորգով կամ կարպետով ծածկուած կ՛ըլլար:
Կարնեցիներուն Խոհանոցը
Հացը կը թխէին ամէն օր. երեկոյեան թթխմորով խմոր կը շաղէին եւ կը ձգէին մինչեւ առտու: Առտուն անգամ մը եւս կը շաղէին եւ քիչ ետք կը թխէին բարակ երկար լաւաշները: Թոնիրին մօտ նստող կիներէն կամ աղջիկներէն մէկը խմորը գունդ շինելէն ետք բացեր կը պատրաստէր, իսկ միւսը բացը քաշելով պատատի (ուռենիի բարակ ճիւղերով շինուած, խոտով ծածկուած եւ վրան կտոր անցուած) երեսին կը զարնէր թոնիրի տաք պատերուն:
Կարնեցիներու խոհանոցին ընդհանրացած ճաշերն են սուլու քէօֆթէ, թանապուր, խաշ, հերիսա, բանջարեղէնով եփած միս, փորը լեցուած գառնուկ եւ խմորեղէններու տեսակներ, իսկ օղին ճոխ, շքեղ սեղանին զարդը նկատուած է: Կարին արհեստներու եւ տարանցիկ առեւտուրի կարեւոր կեդրոն էր եւ հոնկէ կ՛անցնէր եւրոպական երկիրներէ Պարսկաստան տանող առեւտրական մայրուղին: Հայերը գլխաւորաբար արհեստաւորներ եւ առեւտրականներ էին: Ամէն արհեստ իր փողոցը ունէր, որ տուեալ արհեստին անունով կը կոչուէր:
Բուսականութիւն, Անասնապահութիւն եւ Տնտեսութիւն
Կարնոյ բարեբեր դաշտը տարածուած է քաղաքին հիւսիսային կողմը եւ ջրարբի է. Եփրատ դաշտին մայր գետն է. կան բազմաթիւ ակեր եւ առուներ: Քաղաքէն քանի մը քիլոմեթր հեռու, Եփրատի եզերքը տարածուած է ճահճացած լճակ մը` Շամբը, եղէգնաբոյսերով ծածկուած, լեցուն` ջրասէր թռչուններով, գորտերով, կրիաներով, օձերով, միջատներով եւ բազմատեսակ ձուկերով, որոնցմէ նշանաւոր են կարմրախայտը եւ ծածանը: Դաշտէն հիւսիս կ՛երկարին Խաչափայտի լեռները: Հայ եւ թուրք խառն բնակչութեամբ գիւղերն են` Կան, Չիֆթլիկ, Կէզ, Բլուր, Շխնոց, Մուտուրկա, Սովուգ Ջերմուկ, Գեղախոռ, Պատիշէն, Օձնի, Իլիճէ, Ղարարզ, Դվնիկ, Կրճնկոց, Կռիչք, Ումուտում, Գոմք, Թարքունի, Նորշէն, Ըղտաձոր, Արծթի, Խաչկավանք, Երկնիստ, Ձիթող, Թուանճ, Տինարգոմ, Հինձք, Ղայափա, Ղարահասան, Սալաձոր եւ Սէկիւրտլի, որոնք բոլորը միասին 25 հազար հայ բնակչութիւն ունէին:
Հարուստ մարգագետիններուն շնորհիւ զարգացած է անասնապահութիւնը. նշանաւոր են Կարնոյ ոչխարը, կովը, եզը, գոմէշը եւ ձին: Կը մշակեն գլխաւորաբար ցորեն, գարի եւ հաճար:
Կարնոյ հայ գիւղացիներուն մէջ տարածուած էր իրերօգնութեան եւ հաւաքական տնտեսութեան դրութիւնը: Քանի մը տասնեակ ընտանիքներ մէկ ամբողջութիւն կը կազմէին. ամէն ընտանիք իր կովերէն ստացած կաթը կարգով կը տանէր մէկ ընտանիքի, եւ այսպէս մէկ-երկու շաբաթ շարունակաբար: Կաթը ստացող տան տաշտերը կը լեցուէին կաթով, որուն երեսներէն երեք-չորս օր վերջ կը քաշէին սերուցքը, իսկ մնացածէն պանիր կը պատրաստէին: Սերուցքը հողէ ամաններու մէջ կը լեցնէին եւ քանի մը օր վերջ խնոցի հարելով կարագ կը հարէին, իսկ թանը չորցնելով չորթան կը պատրաստէին:
Պատկերասրահ
Քաղաքն այսօր՝
Տե՛ս նաեւ
Ստորոգութիւն:Բարձր Հայքի բնակավայրեր Ստորոգութիւն:Արեւմտեան Հայաստանի քաղաքներ
Saturday Night Live
«Շաբաթ Երեկոյեան Ուղիղ Եթերով» (անգլ.՝Saturday Night Live), ամերիկեան երաժշտական եւ ծիծաղեցնող պատկերասփիւռային յայտագիր, որ կը հեռարձակուի NBC պատկերասփիւռի ընկերութեամբ: Այն ստեղծուած է Լորըն Մայքըլզի կողմէ եւ առաջին անգամ հեռարձակուած է 1975 թուականի 11 Հոկտեմբերին: Իւրաքանչիւր թողարկում կը վարէ մէկ հիւր աստղ (զոր սովորաբար հանդէս կու գայ ծիծաղային համարներով), ինչպէս նաեւ կ'ունենայ հիւր երաժիշտ, զոր կը կատարէ երգեր:
Պատկերասփիւռային յայտագիրը ստացած է բազմաթիւ մրցանակներ, որոնցմէ՝ 36 Primetime Emmy Award: «TV Guide» ամսագիրի կազմած «Բոլոր Ժամանակներու 50 Ամենահեղինակաւոր Պատկերասփիւռային Յայտագիրներ»-ու վարկանշային աղիւսակին մէջ այն գրաւած է 10-րդ դիրքը : Պատկերասփիւռային յայտագիրը նաեւ գրաւած է «Time» ամսագիրի «Բոլոր Ժամանակներու 100 Լաւագոյն Պատկերասփիւռային Յայտագիրներ»-ու ցանկին վրայ :
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Պատկերասփիւռային յայտագիր
Ճոնա Հիլ
Ճոնա Հիլ Ֆելտսթայն (Jonah Hill Feldstein, ծնած 20 Դեկտեմբեր, 1983, Լոս Անճելըս, Քալիֆորնիա, ԱՄՆ), ճանչցուած իբրեւ Ճոնա Հիլ (Jonah Hill), ամերիիկացի դերասան, արտադրիչ, թատերագիր եւ կատակերգու մըն է: Հիլ ճանչցուած է բազմաթիւ ֆիլմերով, ինչպէս Accepted (2006), Grandma’s Boy (2006), Superbad (2007), Knocked Up (2007), Get Him to the Greek (2010), 21 Jump Street (2012), This Is the End (2013), 22 Jump Street (2014) եւ War Dogs (2016), ինչպէս նաեւ իր դերերով Moneyball (2011) եւ The Wolf of Wall Street (2013) ֆիլմերուն մէջ, որոնց համար ան ստացաւ Օսքարի պաշտօնակարոգմուներ:
Հիլը կարգուած էր 28-րդ «Ֆորպզ» պարբերաթերթի «Ամէնէն Շատ Շահող Դերասաններ»-ու ցանկին վրայ (Յունիս 2014-էն Յունիս 2015), ստանալով 16 միլիոն տոլլար: Իբրեւ թատերագիր, ան գրած է 21 Jump Street, 22 Jump Street եւ Sausage Party (2016) ֆիլմերը, որոնց մէջի գլխաւոր դերերն ալ ինքն է:
Վաղ Կեանք
Ճոնա Հիլ Ֆելտսթայն ծնած է 20 Դեկտեմբեր, 1983-ին, Լոս Անճելըս, Քալիֆորնիա, ԱՄՆ, հագուստ ձեւաւորող Շերըն Լինի եւ Guns N’ Roses խումբի պաշտօնեաներէ Ռիչըրտ Ֆելտսթայնի զաւակը: Ունի քոյր մը, Պինի Ֆելտսթայն, ով դերասանուհի մըն է, եւ եղբայր մը, Ճորտըն Ֆելտսթայն, ով երգի կարավարական խումբի ղեկավարն է Ռոպին Թիքի եւ Maroon 5-ի:   Անոր ծնողքը սկզբնականօրէն Նիւ Եորքի նահանգէն էին, սակայն փոխադրուած են Լոն Անճելըս, ուր Ճոնան մեծցած ու ապրած է (եւ տակաւին կը շարունակէ ապրիլ),  եւ յաճախած է հռչակաւոր Brentwood School դպրոցը, որմէ ետք ուսումը շարունակած է Crossroads School դպրոցի մէջ, Սանթա Մոնիքա, Քալիֆորնիա: Երկրորդական դպրոց աւարտելէ ետք յաճախած է Bard College The New School եւ University of Colorado Boulder համալսարանները:  Հիլը հրեայ է:
Դերեր
Հետեւեալը Ճոնա Հիլի դերերու ցանկն է իբրեւ դերասան եւ կամ արտադրիչ:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1983 ծնունդներ Ստորոգութիւն:20 Դեկտեմբերի ծնածներ
1661 թուական
1661 թուական, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 61րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1661 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1661 մահեր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1661
Ազնիւ Պետրոսեան
Ազնիւ Պետրոսեան (8 Յունուար, 1903, Վան, Վանի վիլայէթ, Օսմանեան կայսրութիւ ն - 27 Դեկտեմբեր, 1971, Երեւան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), կենսաբանական գիտութիւններու տոքթէօր եւ ՀԽՍՀ մանրէաբանութեան հիմնադիրներէն։ ԽՄԿԿ անդամ 1942 թուականէն։ Պարգեւատրուած է «Լենինի շքանշան»ով։
Կենսագրական գիծեր
Ազնիւ Պետրոսեան, ծնած է Վան, Արեւմտեան Հայաստան, 8 Յունուար 1903-ին։ Եղեռնի օրերուն ծնողքը կը կորսնցնէ եւ որբ կը մնայ։ 1925-ին աւարտած է Երեւանի պետական համալսարանի գիւղատնտեսութեան բաժինը։
1923-ին սկսած է աշխատիլ համալսարանի կեդրոնական գիտահետազօտական փորձագիտական աշխատանոցին մէջ։ 1944-ին կը կազմակերպէ ՀԽՍՀ ԳԱ երկրագործութեան հիմնարկը։  1932-1952 թուականներուն դասախօսած է Երեւանի համալսարանին եւ Հայկական գիւղատնտեսական Հիմնարկին մէջ։ 1950-1971 թուականներուն Հայաստանի Գիտութիւններու Ակադեմիայի մանրէակենսաբանութեան հիմնարկութեան պատասխանատուներէն է։
Անոր գիտական աշխատանքները կը վերաբերեն Հայաստանի տարածքին հողերու մանրէաբանական հետազօտութիւնները, հողի պարունակութեան բարելաւման, կենսաբանական, բնագիտական ե ուրիշ առանձնայատկութիւններու ուսումնասիրութիւններ։
Երկեր
Գրած էր աւելի քան 60 գիտական աշխատութիւններ՝ նուիրուած հողի եւ գիւղատնտեսութեան մանրէակենսաբանութեան հարցերուն:
1942-ին լոյս կը տեսնէ «Բակտերեալ պարարտանիւթերը եւ անոնց կիրառումը» գործը, Երեւան։
Պարգեւատրում
Պարգեւատրուած է «Լենինի շքանշան»ով։
Bad Romance
«Bad Romance» (հայ.՝ անբարոյական սիրավէպ), ամերիկացի երգչուհի Լէյտի Կակայի (Lady Gaga) երգը, որուն արտադրիչը եղած է RedOne-ը։ Երգը հրապարկուած է որպէս «The Fame Monster» ձայնասկաւառակի գլխաւոր երգ։ Երգը գրուած է ներշնչանքի ազդեցութեան տակ, ինչ որ երգչուհին զգացած է վերջին քանի մը տարիներուն աշխարհին մէջ կատարած համերգային շրջագայութեան ընթացին։ Երգի տեմո-տարբերակը յայտնուած է համացանցին վրայ մինչեւ պաշտօնական առաջին հրապարկումը, որ տեղի ունեցած է «Փարիզի Նորաձեւութեան Շաբաթ»-ի ընթացքին՝ 2009 թուականի 6 Հոկտեմբերին։
Քննադատները երգին տուած են դրական գնահատական՝ համեմատելով զայն «Poker Face» երգին հետ։ Երգը գլխաւորած է Մեծն Բրիտանիոյ, Իրլանտայի, Քանատայի, Ռուսաստանի, Շուէտի, Գերմանիոյ եւ Աւստրիոյ հիթ-շքերթները, ԱՄՆ-ի, Աւստրալիոյ եւ Նոր Զելանտայի հիթ-շքերթներուն վրայ հասած է մինչեւ երկրորդ հորիզոնականը։ Երգը նաեւ յիշատակուած է «Կրեմմի» մրցանակաբաշխութեան «Լաւագոյն Կանանց Փոփ-Վոգալ Կատարում» անուանակարգին մէջ։
Երգի տեսահոլովակը նկարահանուած է սպիտակ լոգասենեակի մը մէջ, ուրկէ Կակային կ'առեւանգէ գեղեցկուհիներու խումբ մը, որոնք անոր կը հարբեցնեն, իսկ ետքu կը վաճառեն մաֆիաներու անբարոյական գործի համար։ Տեսահոլովակը արժանացաւ քննադատներու հիացմունքին հիմնականին մէջ ստեղծագործական աշխատանքի եւ անոր նորարարութեան համար։ Նաեւ քննադատները յատուկ կը նշեեն անոր իւրայատուկ նիւթը եւ հասարակութեանը հիացնելու ընդունակութիւնը։ Տեսահոլովակը ստացած է նաեւ «Կրեմմի» մրցանակ «Լաւագոյն Կարճատեւ Երաժշտական Տեսահոլովակ» անուանակարգին մէջ։