cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Արտակ Դաւթեան (քաղաքական գործիչ)
Աշխատանքային
1983-1984 թուականներուն աշխատած է Աբովեանի մարզադպրոցը` իբրեւ մարզիչ, 1990-1992 եւ 1994-1997 թուականներուն՝ Ագրոարդբանկի  Աբովեանի մասնաճիւղը` տնտեսագէտէն մինչեւ կառավարիչ:
1992-1994 եւ 1997-1998 թուականներուն աշխատած է Մոսկուա, 1998-2003 թուականներուն՝ «ՀՀ երկաթուղիի փոխադրումներ» պետական փակ բաժնետիրական ընկերութեան (ՊՓԲԸ) փոխտնօրէն, տնօրէն, «Հայկական երկաթուղի» ՓԲԸ գլխաւոր տնօրէնի տեղակալ, 2003-2004-ին՝ ՀՀ  ուժանիւթի փոխնախարար, 2004-2007 թուականներուն՝ «Էյսի-ֆին Ռոյալ» Սահմանափակ պատասխանատւութեամբ ընկերութեան (ՍՊԸ) տնօրէն:
Քաղաքական
2007-2012 թուականներուն` Ազգային ժողովի պատգամաւոր (համամասնական ընտրակարգ, Հայաստանի Հանրապետական Կուսակցութիւն ՀՀԿ):
19 Յունիս 2007-18 Մայիս 2009` Ազգային ժողովի պետական-իրաւական հարցերու մշտական յանձնաժողովի անդամ, 18 Մայիս 2009-31Մայիս 2012՝ Ազգային ժողովի գիտութեան, կրթութեան, մշակոյթի, երիտասարդութեան եւ մարմնամարզական հարցերու մշտական յանձնաժողովի նախագահ:
6 Մայիս 2012՝ Ազգային ժողովի պատգամաւոր ընտրուած է համամասնական ընտրակարգով Հայաստանի Հանրապետական կուսակցութենէն:
Ամուսնացած էր եւ ունէր երեք երեխայ :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ տնտեսագէտներ Ստորոգութիւն:Հայ քաղաքական գործիչներ
Երուանդ Գոճապաշեան
Երուանդ Գոճապաշեան, հայ քանդակագործ եւ գեղանկարիչ։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Հալէպ։ Փոքր տարիքէն ընտանիքին հետ ներգաղթած է Խորհրդային Հայաստան։
1966-ին աւարտած է Երեւանի գեղարուեստա-թատերական համալսարանը, իսկ 1981-ին տեղափոխուած է Ամերիկայի Միացեձալ Նահանգներ եւ բնակութիւն հաստատած՝ Գալիֆորնիոյ Մոնթէպէլլօ քաղաքը ։
Ցուցահանդէսներ
Գործերը  ներկայացուցած է մի քանի նշանաւոր ցուցահանդէսներու մէջ՝ Պոսթընի, Տիթրոյթի եւ Լոս Անճըլըսի մէջ: Անոր գործերը, ներառեալ մարմարէ եւ տուֆէ քանդակները ցուցադրուած են Հարվըրտ համալսարանի Սանտըրզ թատրոնի պատկերասրահին, Փասատէնայի հայկական կեդրոնին եւ Տաունիի արուեստի թանգարանին մէջ:
Բացի Սուրբ Էջմիածինի Մայր տաճարի մուտքէն, անոր խորաքանդակները կը զարդարեն Անի հիւրանոցին եւ Երեւանի շարժապատկերի տան ճակատները։
Անոր քանդակները իւրայատուկ են իրենց բարդ նախշային յօրինուածքով եւ ազգային թեմաներու, պատկերներու եւ բոյսերու բազմազանութեամբ:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Քանդակագործներ ըստ ազգութեան
Ստեփան Հինդլեան
Ստեփան Հինդլեան, հայ բժիշկ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Կեսարիոյ Թալաս աւանը։ 1911 թուականին աւարտած է Պէյրութի Սեն Ժոզէֆ Ֆրանսական համալսարանի բժշկական բաժինը։ Թուրքիոյ մէջ աշխատած է ինբրեւ բժիշկ։
Հայաստանի Կենսաբանական Հանդէս
Հայաստանի Կենսաբանական Հանդէս, ամսագրին մէջ հրատարակուող յօդուածները կը վերաբերին կենսաբանական բոլոր գիտութիւններուն, ինչպէս նաեւ բժշկագիտութեան եւ գիւղատնտեսութեան առնչուող կենսաբանական հիմնահարցերուն։
Ստեփան Հինդլեան
Կենսագրութիւն
Սպանուած է 1922 թուականին, Պելէնի մօտ՝ 40 տարեկանին։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Հայաստանի Կենսաբանական Հանդէս
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Փերիքլիս
Առաջին տարիները
Փերիքլիս ծնած է Աթէնք՝ Հոլարղոս (Աթէնքի հիւսիսը) Ք․Ա․495/494։ Հայրն էր Ք․Ա․ 5-րդ դարու Աթէնքի սպարապետ եւ քաղաքագէտ Քսանթիփոս․ ան աթենացիներուն բանակին ղեկավարն էր Միքալիի նաւամարտին՝ Ք․Ա․479։ Իսկ մայրը՝ Աղարիսթի կը սերէր Աթէնքի ազնուական եւ հզօր Ալքմէոնիտոն ընտանիքէն։
Ըստ Իթոտոթոսի եւ Պլութարհոսի, Փերիքլիսի ծնունդէն քանի մը օր առաջ, մայրը երազ մը կը տեսնէ թէ ան զաւակի տեղ առիւծ մը պիտի ծնէր։ Ընտանիքը կը հաւատայ թէ երազը լաւ նշան է, որովհետեւ առիւծը զօրութիւն եւ պատիւ կը ներկայացնէ։
Փերիքլիս կը պատկանէր Աքամանտիտա «ֆիլի»ին (հին Աթէնքի 10 տոսմացեղախումբերէն մին)։ Կ՛աշակերտէ այդ ժամանակի հանրածանօթ փիլիսոփաներուն մօտ՝ Զինոն օ Էլէաթիս, Փրոթաղորաս եւ Անաքսաղորաս։ Իսկ երաժշտութիւն կ՛ուսանի նոյնպէս այդ ժամանակի ծանօթ Տամոնասի եւ Փիթոքլիտիսին մօտ։
Քաղաքական ասպարէզ
Փերիքլիսին քաղաքական ասպարէզը կը սկսի, երբ ան կը յաջողի խեցեվճիռի (εξοστρακισμός ostracism) միջոցով մեկուսացնել գլխաւոր քաղաքական մրցակիցը՝ պահպանողական Քիմոնաս (Միլթիատիս սպարապետին զաւակը)։ Փերիքլիս կը յաջողի մնալ իշխանութեան վրայ, շնորհիւ իր «չափազանցուած» ժողովրդականութիւն վայելող քաղաքականութեամբ։ Աթէնք Միջերկրականի ամենահզօր եւ հին աշխարհի ամենահամբաւաւոր քաղաքը պիտի հանդիսանաj։
Աթէնքի ղեկավար
Փերիքլիս կը նուիրուի հոն ուր կարող էր՝ Աթէնքի ներքին կառավարման եւ քաղաքին իշխանատիրութեան։ Այս ձեւով կը յաջողի «քաղաքական ամուսնութիւնը»՝ միացումը իր ղեկավարած ժողովրդավար ուժերուն եւ Քիմոնասի ղեկավարած պահպանողական ուժերուն միջեւ։
Ք․Ա․451/450-ին, Փերիքլիս Քիմոնասի ղեկավարութեամբ Կիպրոս բանակ կը ղրկէ պարսիկներուն դէմ կռուելու համար եւ Կիպրոսի Սալամինա ճակատամարտին Աթէնք կը յաղթէ, սակայն երկու տարի ետք՝ Ք․Ա․449-ին Քիմոնաս կը հիւանդանայ ու կը մահանայ։
Պելոպոնեսեան առաջին պատերազմ
Փերիքլիս կը ղեկավարէ Աթէնքի բանակին պազմակերպչական աշխատանքները Պելոպոնեսեան առաջին պատերազմի ընթացքին։ Աթէնքի եւ Սփարթիին ու իրենց դաշնակիցներուն միջեւ պատերազմ մըն էր որ տեղի ունեցաւ Դասական Հնադարի երկու մեծ ուժերուն շահերուն համար։ Պատերազմի ծագման նաեւ դեր կը խաղան Աթէնքի գլխաւոր դաշնակիցները՝ Մեղարա եւ Արղոս․ վերջինը Սփարթիին աւանդական թշնամին էր։
Ք․Ա․454-ին, Աթէնքի ուժերը Փերիքլիսի ղեկավարութեամբ կը յարձակին Սիքէոնա (Հին Կորնթոսի արեւմուտքը) եւ Աքարնանիա (Կորնթոսի ծոցին հիւսիսի ափեր, կեդրոնական Յունաստանի արեւմուտք) քաղաքներուն վրայ։ Երբ Քիմոնաս աքսորէն կը վերադառնայ, Փերիքլիս անոր կը վստահի Աթէնքի բանակին ղեկավարութիւնը, իսկ ինք կը բաւարարուի Աթէնքի մէջ ունեցած պարտաւորութիւններով։ Կարգ մը պատմաբաններ կը նշեն թէ Փերիքլիս այս որոշումը առած է, որովհետեւ ինք ռազմական փորձառութիւն չէ ունեցած, իսկ Քիմոնաս յայտնի էր իբրեւ ռազմավարութեան քաջածանօթ՝ Պարկական պատերազմներու վերջաւորութեան իր տարած յաջողութիւններուն շնորհիւ։
Երկրորդ Սուրբ Պատերազմի ընթացքին, Փերիքլիս Ֆոքիտան կ՛օգնէ, որպէսզի վերջինը Տելֆին վերագրաւէ եւ Տելֆիի Պատգամախօսը իր հսկողութեան տակ ունենայ։ Ք․Ա․447-ին Փերիքլիս կը յաջողի Կէլիպոլի թերակղզիէն բարբարոսները վտարել։ Ռազմական կարեւորութեամբ այդ շրջանը Աթէնքի գաղթօճախ կը դարձնէ աթենացիներ հոն բնակեցնելով։ Ք․Ա․446-ին Մեղարա եւ Էվիա կ՛ապստամբին ու կը հեռանան Աթէնքի հովանաւորութենէն։ Փերիքլիս կը յարձակի Էվիային վրայ․ կը պատժէ Հալքիտայի բնակիչները անոնց վրայ ծանր տուգանքներ դնելով։ Իսկ Իսթիէայի բնակիչներուն, որոնք աթենեան ցռկանաւի նաւազները սպանած էին, քաղաքէն կը վտարէ եւ 2 000 աթենացիներ հոն կը բնակեցնէ։ Ք․Ա․446/445 ձմրան Սփարթիին հետ կը համաձայնի եւ «Եռեսնամեայ Խաղաղութիւն» դաշինքը կը կնքուի։
Աքրոփոլիին վերակառուցումը
Պարսկական պատերազմներու վերջաւորութեան՝ Ք․Ա․ 478, կը ստեղծուի Տիլոսեան Դաշինքը, Աթէնքի գլխաւորութեամբ։  Մինչեւ Ք․Ա․ 454, Տիլոս կը պահուէր դաշինքին գանձը․ Փերիքլիս զայն Աթէնք կը փոխադրէ։ Գանձէն լուրջ գումար մը կը գործածուի եւ կը կառուցուին Համաշխարհային Ժառանգութեան Յուշարձաններ՝ Փարթենոնաս (Παρθενώνας), Էրեհթիօ, Փրոփիլէա եւ Ափդերու Նիքիս տաճարը ։
Փերիքլիս ինքը կը հսկէր վերակառուցման աշխատանքները, որոնք կը տեւեն 15 տարի։ Սակայն քանի մը կառոյցներ կիսատ կը մնան Պելոպոնեսեան պատերազմի ծագման պատճառով, ինչպէս նաեւ Փերիքլիսի մրցակցութիւնը հակառակորդներուն հետ։
Աթենեան գերիշխանութիւն
Փերիքլիս կ՛ուզէր Աթէնքի գերիշխանութիւնը կայունացնել եւ ամրապնդել։ Տիլոսեան Դաշինքի Աթենեան Գերիշխանութեան վերածումի զարգացումը կը յստականայ Փերիքլիսի ժամանակ, շնորհիւ անոր առած որոշումներուն եւ ռազմական քայլերուն։
Սամոսի պատերազմը
Ք․Ա․440-ին Փրիինիի (Փրիինի․ հին յունական քաղաք, Փոքր Ասիոյ հարաւ-արեւմտեան ափերուն, Միքալիին մօտ) տիրութեան համար Սամոսի եւ Միլիթոսին միջեւ պատերազմ կը ծագի։ Միքալիցիները Աթէնքէն օգնութիւն կը խնդրեն, որպէսզի պատերազմը դադրի։ Պատերազմի դադարեցման համար Աթէնքի դիմումին Սամոսցիները կը մերժեն։ Փերիքլիս կը հակազդէ համոզելով աթենացիներուն թէ Սամոսի մերժումը Աթէնքին իրաւունք կու տայ կարգն ու կանոնը պարտադրելու։ Սամոսի նաւամարտին Աթէնքի նաւատորմիղի ղեկավարներն են Փերիքլիս եւ ինը սպարապետներ, ի միջի այլոց՝ Սոֆոքլիս։ Աթէնք կը յաղթէ եւ Սամոս կը հաստատուի աթենասէր կառավարութիւն։ Երբ սամոսցիները կ՛ապստամբին, Փերիքլիս 8 ամիս պաշարումէ ետք, կը ստիպէ Սամոսի ղեկավարներուն յանձնուին։ Ապա, կ՛ուղղուի Վիզանտիօ (Բիւզանդիոն) եւ վերջ կը դնէ ապստամբութեան մը։ Հոն պատիւներ կը շնորհէ Սամոսի եւ Բիւզանդիոնի կռիւներուն զոհուած աթենացի զինուորներուն։
Փերիքլիս Պոնտոսի ափերը
Ք․Ա․438-436, Փերիքլիս Աթէնքի նաւատորմիղը Պոնտոսի ափերը կ՛ ուղղէ։ Հոն բարեկամական կապեր կը հաստատէ յունական ծովափնեայ քաղաքներուն հետ։
Միջին Պարիսպը եւ Քլիրուհի
Ք․Ա․440-ին Աթէնքի պահպանութեան համար, կը կառուցէ «Միջին Պարիսպը»։
Տերտուղիանոս
'''Ս. Տերտուղիանոս Հայրապետ, Լատիներէն՝ (Quintus Septinus Florent Tertullianus'''), (Կարթագէն 155/160 - 220): Եղած է առաջին հայրը, որ գրած է լատիներէն:
Փերիքլիս
Միջին Պարիսպը եւ Քլիրուհի
Փերիքլիս Ք․Ա․444-ին Անտրոսի, Նաքսոսի եւ հարաւի Իտալիոյ Թուրյի (Փերիքլիսի նախաձեռնութեամբ հին Սիվարիս քաղաքին տեղ կը կառուցուի Թուրյին), ինչպէս նաեւ Մակեդոնիոյ Ամֆիփոլի (Ք․Ա․437 - Ք․Ա․436) շրջանները կը ստեղծէ նոր «քլիրուհի»ներ (քլիրուհի․ աթենացիներուն շնորհած հողատարածքներ)։
Տերտուղիանոս
Կեանքը
Ծնած է Կարթագէնի մէջ 155-160 թուականներուն միջեւ, հեթանոս ծնողներէ: Հոն ապրած եւ ուսում ստացած է, այն ժամանակ երբ մեծ ծաղկում կար քրիստոնէութեան:
Ստացած է իրաւաբանական, հռետորական, ստոյիկեան եւ փիլիսոփայական հիմնաւոր կրթութիւն: Հասուն տարիքին ազդուելով քրիստոնեաներու քաջութենէն, որոնք անվախօրէն կը նահատակուէին, քրիստոնեայ կը դառնայ, եւ իր գրութիւններով կը սկսի պաշտպանել «ջատագովել» քրիստոնէութիւնը, եւ կը պայքարի քրիստոնէութեան եւ եկեղեցւոյ թշնամիներուն դէմ:
Փերիքլիս
Պելոպոնեսեան Պատերազմ
(տե՛ս բուն արձանագրութիւն)
Պատերազմը չծագած
Պատերազմը չծագած, Փերիքլիս, կողակիցը՝ Ասփասիա եւ անոնց ընկեր Ֆիտիաս (Աքրոփոլիին գլխաւոր քանդակագործ ու աշխատանքներուն ընդհանուր հսկիչը) դատական յարձակումներու դիրախ կը դառնան․-
Հայաստան (թերթ, Լոնտոն)
«Հայաստան», երկշաբաթաթերթ, ապա՝ ամսաթերթ։ Լոյս տեսած է Լոնտոնի մէջ 1888-1992, հայերէն եւ ֆրանսերէն։ Խմբագրապետն էր Մ. Սուազլեանը։ Սկիզբը հրատարակուած է որպէս «Հայրենասիրաց ընկերութիւն հայոց»-ի օրգան, Կ. Յակոբեանի ղեկավարութեամբ (որ տարաձայնութիւններու պատճառով 1889-ին հեռացած է թերթէն)։ 1891-էն կոչուած է «Բերան Անգլ եւ Հայկական ընկերութեան»։
Փերիքլիս
Պատերազմը չծագած
Ըստ կարգ մը պատմաբաններու, Փերիքլիս տեսնելով թէ իր քաղաքական դիրքը լուրջօրէն վտանգուած է պատերազմէն գիտակցաբար խոյզ չի տար։
Պատերազմը
Պատերազմը կը տեւէ 26 տարի՝ Ք․Ա․431 - Ք․Ա․404։ Կը զարգանայ Յունաստանի ամբողջ տարածքին, Մեծ Յունաստան եւ Փոքր Ասիա։ Երկու կողմերն ալ կը տուժեն։ Կը յաղթէ Պելոպոնեսեան դաշինքը՝ Սփարթի եւ դաշնակիցները։
Պելոպոնեսեան պատերազմը բոլոր յոյներուն համար կործանիչ էր եւ անոր իսկական դրդապատճառները մինչեւ այսօր պատմաբաններու միջեւ բանավէճի հարց են։ Կարգ մը պատմաբաններ Փերիքլիսը կը մեղադրեն, օրինակ՝ Պլութարհոս, իսկ ուրիշներ ալ Սփարթին, օրինակ՝ Թուքիտիտիս։
Հայաստան (թերթ, Լոնտոն)
«Հայաստան»-ի նպատակն էր «թարգման կանգնիլ ընդ մէջ Հայաստանի եւ Եւրոպիայի, ընդ մէջ դիւանագիտաց, հրապարագրաց եւ եւրոպական մամլոյն, առ ի լուսաբանութիւն ժողովրդական կարծեաց ի վերայ տանջանաց... Հայոց թշուառ ազգին...» (1 Նոյեմբեր1888), ինչպէս նաեւ սորվեցնել հայ ժողովուրդին պայքարի խաղաղ, բայց ազդու ձեւերը, որոնցմով կը հասնէին Պերլինի կոնգրեսի խոստացած բարենորոգումներու իրականացման («Հայկական վաւերագիր» խորագրով հրատարակած է Պերլինի կոնգրեսի նիւթերը)։ «Հայկական խնդիրն ու հասարակական կարծիքը», «Մեր բարեկամները» բաժինները ներկայացուցած են օտարազգի գործիչներու յօդուածներն ու նամակները հայերու, Հայաստանի, հայկական հարցի մասին։
Փերիքլիս
Եղելութիւնները
Փերիքլիս կը հաւատար թէ պատերազմը Պելոպոնեսեան Դաշնութեան (Սփարթի եւ իր դաշնակիցները) հետ անխուսափելի է։ Պատերազմը կը ծագի Ք․Ա․431-ին երբ Սփարթացիները Ատիկէ կը ներխուժեն եւ Աթէնքի պարիսպներէն դուրս գտնուող շրջանները կը կողոպտեն։
Հայաստանի Աշխատաւորուհի
«Հայաստանի Աշխատաւորուհի», խորհրդային շրջանի հայկական հասարակական–քաղաքական, գրական–գեղարուեստական պատկերազարդ ամսագիր։ Հանդիսացած է Հայաստանի կոմունիստական կուսակցութեան Կենտրոնական կոմիտէի հրատարակութիւնը։
Լոյս կը տեսնէր 1924-էն (1941– 1958 -ին ընդհատուած է), Երեւանի մէջ։ Խմբագիրներ Ֆ. Վարդանեան, Վ. Տարախչեան, Ա. Չոլախեան, Վ. Աթանէսեան, Ա. Երիցեան, Ժ. Մադոյեան, Ա. Չիլինգարեան (1972 -էն)։
Առաջին շրջանին հանդէսը ներկայացուցած է հայ կնոջ մասնակցութիւնը Հայաստանի մէջ սոցիալիստական ռեժիմը ամրապնդելու, փորձած է պայքարիլ անգրագիտութեան դէմ, պայքարիլ աշխատաւոր կնոջ իրաւունքներու համար։ Վերահրատարակումէն ետք (1958) «Հայաստանի Աշխատաւորուհի» աշխոյժ մասնակցած է ԽՄԿԿ եւ ՀԿԿ համագումարներու ու պլենումներու որոշումները տպագրելու մէջ։ Գովազդած է խորհրդային գաղափարախօսութիւն՝ «սովետական հայրենասիրութիւն», «ժողովուրդներու բարեկամութիւն», «պրոլետարական ինտէրնացիոնալիզմ» եւ այլ դոգմաներ, հետեւողականոնօրէն լուսաբանած կանանց դերն ու տեղը՝ այսպէս կոչուած կոմունիստական հասարակարգի կառուցման գործին մէջ։
Գաղափարախօսութեան դիրքերէն առանձնայատուկ ուշադրութիւն նուիրած է հասարակութիւն-ընտանիք-անհատ փոխյարաբերութիւններուն, սոցիոլոգիական ուսումնասիրութիւններ կազմակերպել այդ թեմայով, հարցազրոյցներ ընել հանրապետութեան նշանաւոր համարուող մարդոց հետ։ Անդրադարձած է նաեւ կանանց ու երեխաներու առողջապահութեան, հանգիստի կազմակերպման հարցերուն, տուած բժշկական, կենցաղային խորհուրդներ։
Ամսագրին թղթակցած են հանրապետութեան գրողներ, գիտնականներ, բժիշկներ, տարբեր մասնագիտութիւններու կին գործիչներ։ Պարգեւատրուած է «Պատուոյ նշան» շքանշանով (1974):
Յղումներ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Փերիքլիս
Եղելութիւնները
Ք․Ա․432-ին Փերիքլիս Մեղարային տնտեսական արգելափակում կը պարտադրէ քայքայելով անոր տնտեսութիւնը եւ վտանգելով Եռեսնամեայ Խաղաղութեան դաշինքը՝ Մեղարա Սթարթիին դաշնակիցն է։
Սփարթի խորհդակցելէ ետք իր դաշնակիցներուն հետ, կը պահանջէ Ալքմէոնիտոն ընտանիքին Աթէնքէն վտառումը՝ Փերիքլիսը ներառեալ եւ ետ առնել Մեղարային տնտեսական արգելափակումը։ Աթենացիները կը հետեւին Փերիքլիսի ցուցմունքներուն։ Կը մերժեն Սփարթիի արտառոց պահանջները, վստահ ըլլալով թէ ռազմական գետնի վրայ գերազանց են։ Անոնք քաղաքը կը լքեն եւ Աթէնքի պարիսպներուն ետեւը կ՛ամրացուին։ Նոյնը կ՛ընէ Ատիկէի հողագործ խաւը, սակայն անկամ եւ դժգոհ այս որոշումէն։ Փերիքլիս հողագործներուն կը հանդարտեցնէ խոստանալով թէ եթէ թշնամին չքանդէ պարիսպներուն ետեւը գտնուող իր անշարժ գոյքը, ան պետութեան պիտի յանձնէ։ Անոնք տեսնելով սակայն պարիսպներէն դուրս գտնուող Փերիքլիսի անշարժ գոյքի աւերումը սփարթացիներուն կողմէ, իրմէ կը դժգոհին եւ շատեր զայն կը մեղադրեն պատերազմի ծագման համար։ Մինչ Սփարթիի բանակը Ատիկէ կը մնայ եւ Աթէնքէն դուրս տարածքները կը կողոպտէ, Փերիքլիս 100 նաւեր կը ղրկէ Պելոպոնեսի ափերը կողոպտելու համար։ Ան կ՛առաջարկէ օրէնք մը, որով Աթէնք պէտք էր երաշխաւորէ 1 000 դալանտա եւ 100 նաւեր, այն պարագայի որ ծովէն յարձակումի դիրախ դառնար։
Փերիքլիս կը հետեւէր Թեմիսթոքլիսի ռազմական մտածելակերպին․ Աթէնք պէտք է ապաւինի իր ծովուժին եւ Պելոպոնիսցիները՝ Սփարթացիները ցամաքին վրայ անյաղթելի կը նկատէր։ Կը փորձէ մեղմացնել սփարթացիներուն բանակին ցամաքի վրայ ունեցած առաւելութիւնը վերակառուցելով Աթէնքի պարիսպը։
Ք․Ա․430-ին Աթէնքի բանակը Մեղարան կը գրաւէ եւ քանի մը ամիս ետք Փերիքլիս կ՛ասմունքէ նշանաւոր «Էփիթաֆիօ Լողոս»ը․ յուզիչ խօսքը կը գովաբանէ ժողովրդավարութիւնն ու անոր արժանիքները եւ կը պատուէ պատերազմի առաջին տարուան ընթացքին Աթէնքին համար զոհուած զինուորները։ Խօսքը կը գտնուի Թուքիտիտիսի «Պելոպոնեզեան պատերազմի իսթորիէ» գործին մէջ՝ հատոր Բ․ (2.35 - 2․44), 2․43 բաժին․-
Նոյն տարին Սփարթացիները երկրորդ անգամ ըլլալով Ատիկէն կը կողոպտեն եւ այդ տարուան ամրան Աթէնքի մէջ մեծ համաճարակ մը կը պայթի։ Աթէնք կը կորսնցնէ բնակչութեան մեծ մասը։ Բնակիչները Փերիքլիսին դէմ ոտքի կ՛ելլեն եւ ան կը ստիպուի ինքզինքը պաշտպանել իր վերջին դիւրայոյզ խօսքով, որուն մէկ մասը Թուքիտիտիս արձանագրած է իր «Պելոպոնեզեան պատերազմի իսթորիէ» գործին մէջ (2․60-64)։ Ժամանակ կը շահի, սակայն ներքին թշնամիները կը յաջողին իրմէ խլել Սպարապետի տիտղոսը եւ զայն պատժել դրամական տուգանքով՝ 15․000 - 50․000 դալանտա։ Սակայն ան չի վհատիր եւ կրկին կը շահի Աթէնքի բնակիչներուն վստահութիւնը եւ Ք․Ա․429-ին Սպարապետ կը վերընտրուի ու կը ստանձնէ Աթէնքի բանակին հրամանատարութիւնը։ Մեծ համաճարակը վերստին կը յայտնուի։
Փերիքլիսին մահը
Մեծ համաճարակին պատճառով Աթէնք կը կորսնցնէ բնակչութեան մեծ մասը։ Իսկ Փերիքլիս իր երկու զաւակները՝ Փարալոս եւ Քսանթիփոս։ Ինքն ալ համաճարակէն վարակուած կը մահանայ Ք․Ա․429 Օգոստոսին։
Փերիքլիսին ժառանգութիւնը
Փերիքլիսին ժառանգութիւն կը նկատուին արուեստի հսկայ աշխատանքները եւ գրական գործերը, որոնցմէ մեծ մասը մեզի հասած է։ Ինչպէս նաեւ խօսքի ազատութիւնը։ Անոր արտասանած «Էփիթաֆիօ Լողոս»ը մինչեւ մեր օրերուն կը նկատուի ժողովրդավարութեան պայքարի եւ ազատութեան հոմանիշը։
Հայաստան (թերթ, Լոնտոն)
Տպագրուած են նաեւ հայրենասիրական բանաստեղծութիւններ, ազգագրական նիւթեր։ Թերթը ունեցած է առաւելապէս եւրոպացիներէն կազմուած խնամակալ յանձնաժողով (Ճեյմս Պրայս, Ֆրանսիս Սթիւենսոն եւ ուրիշներ)։
Փերիքլիս
Փերիքլիսին ժառանգութիւնը
Դարը, ուր Փերիքիս ապրեցաւ ու գործեց յունական պատմութեան մէջ արձանագրուած է իբրեւ «Ոսկեդար» եւ կամ «Փերիքլիսին Դարը»։
Հայաստանի Վիրաբուժութեան Լրաբեր
Հայաստանի Վիրաբուժութեան Լրաբեր, գիտա-գործնական բժշկական հանդէս։
Սոճի
Տարածում
Տարածուած է սոճիի շուրջ 100 տեսակ՝ տարածուած Եւրասիոյ, Հիւսիսային Ամերիկայի անտառային գօտիին, հազուադէպ՝ Հիւսիսային կիսագունդին արեւադարձային գօտիի լեռներուն մէջ։ ՀՀ հիւսիսային շրջաններուն մէջ (1000-1850 մ բարձրութիւններու մէջ) կ'աճի 1 վայրի տեսակ՝ Կոխի սոճին։ Բուսաբանական այգիներուն մէջ տարածուած է շուրջ 13 տեսակ՝ Ղրիմի, սովորական եւ այլն։
Փերիքլիս
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Աթէնք ծնածներ Ստորոգութիւն:Աթէնք մահացածներ Ստորոգութիւն:Անձինք այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Անձինք ըստ ազգութեան Ստորոգութիւն:Յոյն սպարապետներ Ստորոգութիւն:Յոյն քաղաքագէտներ Ստորոգութիւն:Յունաստանի Ոսկեդար
Քլէոփաթրա
'''Քլէոփաթրա Է. Ֆիլոպատոր''' (Κλεοπάτρα Φιλοπάτωρ), եգիպտական Պտղոմէոսներու տոհմին ամէնէն նշանաւոր եւ վերջին թագուհին։
Ընդհանուր տեղեկութիւն
Քլէոփաթրան կառավարած է Եգիպտոսը շուրջ 21 տարի։ Սկիզբը կառավարած է իր եղբայրներուն՝ Պտղոմէոս ԺԳ.-ի եւ Պտղոմէոս ԺԴ.-ի հետ միասին (որոնք միաժամանակ կը հանդիսանային անոր ձեւական ամուսինները)։ Այնուհետեւ ամուսնացած է Յուլիոս Կեսարին, ապա՝ Մարքոս Անտոնիոսին հետ։
Այդ ժամանակուան մասին կը պատմեն Պլուտարքոսը, Տիոն Կասիոսը եւ այլ պատմիչներ։ Կեսարէն ունեցած է մէկ զաւակ, իսկ Անտոնիոսէն՝ երկու տղայ եւ մէկ աղջիկ։
Մանկութիւնը
Քլէոփաթրան ծնած է Ք.Ա. 69-ին Եգիպտոսի մայրաքաղաք Ալեքսանդրիոյ մէջ։ Անոր հայրը՝ Պտղոմէոս ԺԲ. Ավլետեսը, զարգացած անձնաւորութիւն մըն էր։ Ան շատ կը սիրէր գիտութիւնը եւ մշակոյթը, ինչով կը բացատրուի Քլէոփաթրային զարգացած եւ կիրթ ըլլալը։ Ըստ Պլուտարքոսի՝ Քլէոփաթրա կը տիրապետէր եգիպտերէն, եբրայերէն, արաբերէն, ասորերէն, եթովպերէն, պարսկերէն եւ մարերէն լեզուներուն, իսկ անոր մայրենի լեզուն՝ յունարէնն էր, որովհետեւ Պտղոմէոսները մակեդոնացիներ էին։ 300 տարուան իշխանութեան ընթացքին Քլէոփաթրան միակ թագուհին էր, որ եգիպտերէն խօսիլ գիտէր։
Թագադրութիւնը
Ք.Ա. 51-ին՝ հօր մահէն ետք, Քլէոփաթրա կը բազմի Եգիպտոսի գահին։ Շուրջ երկու տարի ան կը կառավարէ երկիրը եղբօր՝ Պտղոմէոս ԺԳ.-ին հետ միասին, որուն հետ նաեւ պսակադրուած էր՝ ըստ Եգիպտոսի աւանդոյթին։ Ք.Ա. 49-ին եղբայրը կը վտարէ Քլէոփաթրան Ալեքսանդրիա քաղաքէն եւ վերջապէս Եգիպտոսէն՝ Հռոմէական Կայսրութեան սենատէն թոյլատրութիւն ստանալէ ետք։ Քլէոփաթրան կը լքէ երկիրը եւ Արեւելեան Անապատին մէջ զօրք կը հաւաքէ՝ եղբօր դէմ հանելու մտադրութեամբ։ Յուլիոս կեսարը կայսրութեան իր ներքին թշնամիները ոչնչացնելէ ետք՝ Ք.Ա. 1 Հոկտեմբեր 48-ին, կը ժամանէ Ալեքսանդրիա՝ լուծելու Եգիպտոսի գահին հարցը։ Ան կոչ կ'ընէ  Քլէոփաթրային վերադառնալ Ալեքսանդրիա եւ յարգել իր (Կեսարին) կայացնելիք որոշումը։ Չունենալով այլ ընտրութիւն՝ Քլէոփաթրան կ'ենթարկուի անոր եւ կը վերադառնայ պալատ՝ շահելով Կեսարին համակրանքը։ Պալատին մէջ ան կը բնակի Կեսարին եղբօր եւ եղբօր խորհրդականին՝ Պոթեինոսին հետ։ Այդ ընթացքին ան կը յաջողի գրաւել Կեսարին սիրտը եւ դառնալ անոր սիրուհին։ Ան կը համոզէ Կեսարը սպաննել եղբօր խորհրդականները եւ հեռացնել եղբայրը պալատէն, որ կը մահանայ փախուստի ընթացքին՝ Նեղոս գետը անցնելու ատեն։ Չխզելով Կեսարին հետ իր յարաբերութիւնը՝ Քլէոփաթրան կ'ամուսնանայ իր կրտսեր եղբօր՝ Պտղոմէոս ԺԴ.-ին հետ, որ իսկական ամուսնութիւն չէր, այլ միմիայն ձեւական բնոյթ կը ունէր, եւ կրկին կը դառնայ Եգիպտոսի թագուհին։
Կեսարը եւ Քլէոփաթրան
Հակառակ անոր, որ Քլէոփաթրան Կեսարին սիրուհին էր, անոնք երբեք չեն ամուսնացած, որովհետեւ Կեսար Հռոմի մէջ կին ունէր եւ օրինական կապը Քլէոփաթրային հետ իր քաղաքականութեան վրայ բացասական ազդեցութիւն կրնար ունենալ։ Ք.Ա. 47-ին Քլէոփաթրան Կեսարին կը պարգեւէ որդի մը՝ Կեսարիոնը (յունարէն՝ «փոքրիկ Կեսար»), որ Կեսարին միակ որդին էր։
Հայաստանի Վիրաբուժութեան Լրաբեր
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Քլէոփաթրա
Կեսարը եւ Քլէոփաթրան
Ք.Ա. Մարտ 44-ին Քլէոփաթրան եւ Կեսարիոնը կը գտնուէին Հռոմ, երբ Կեսար կը սպաննուի։
Սոճի
Արժէք
Բուժական նպատակներով կ'օգտագործուին երիտասարդ ասեղնատերեւները, բողբոջները, խեժն ու երիտասարդ կոները։ Խեժէն կը ստանան կուպր, որ տարբեր քսուքներու կազմին մէջ կը կիրարկեն ռոմաթիզմի, յօդատապի, թոքերու բորբոքումներու, որոշ վէրքերու եւ մաշկային հիւանդութիւններու բուժման համար։
Քլէոփաթրա
Քլէոփաթրա եւ Անտոնիոս
Քլէոփաթրան վտանգ զգալով՝ կը վերադառնայ Եգիպտոս: Քանի մը տարի անց, Մարքոս Անտոնիոս, դառնալով Հռոմի եռապետ եւ կառավարման ոլորտ ընտրելով Արեւելքը, կը ժամանէ Ալեքսանդրիա: Անտոնիոս մեծամիտ եւ գոռոզ տիրակալ մըն էր եւ կը ձգտէր հասնիլ Ալեքսանդր Մակեդոնացիին փառքին եւ նուաճել ողջ Արեւելքը: Անոր փառասիրութեան իր հմայքով ու ոգեշնչմամբ յագուրդ կու տայ Քլէոփաթրան, որ իր դիրքերը ամրապնդելու համար, առանց վարանումի, Անտոնիոսին սիրուհին կը դառնայ, իսկ Ք.Ա. 37-ին, անոնք կ'ամուսնանան: Թագուհին Անտոնիոսը կը դիմաւորէ յատուկ այդ նպատակով կառուցած կարմիր առագաստներով նաւով մը, որ ամբողջովին ծածկուած էր վարդի թերթիկներով: Ք.Ա. 36-ին, Անտոնիոս մեծ արշաւանք մը կը սկսի Պարթեւաստանի դէմ: Հայոց Արտաւազդ Բ. արքան չ'ուզեր մասնակցիլ այդ արկածախնդրութեան ու չի միանար Անտոնիոսին :
Սոճի
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Բոյսեր այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Դեղաբոյսեր Ստորոգութիւն:Սոճազգիներ Ստորոգութիւն:Բազմամեայ բոյսեր Ստորոգութիւն:Ծածկասերմեր
Տերտուղիանոս
Կեանքը
Տերտուղիանոս, կը մեծնայ հեթանոս միջավայրի մը մէջ: Իր նախնական ուսումը ստանալէ ետք կ'անցնի Հռոմ, որպէսզի հետեւի իրաւաբանութեան դասընթացքներու: Ան լաւապէս կ'իւրացնէ այս մարզը եւ աւարտելով կը դառնայ նշանաւոր փաստաբան: Աւարտելէ ետք, կը մնայ Հռոմ:
Հայաստան (թերթ, Լոնտոն)
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Միացեալ Թագաւորութեան հայկական պարբերականներ
Տերտուղիանոս
Կեանքը
Բազմաթիւ գործերու հեղինակ է: Գրած է յունարէն եւ լատիներէն լեզուներով, իր յունարէն գրած երկերէն ոչինչ կը պահպանուի: Մեզի հասած են լատիներէն իր գրած 32 գործերը: Իր գործերը կը բովանդակեն ջատագովական գործեր, հակաճառական գործեր, դաւանաբանական գործեր եւ բարոյակարգապահական գործեր:
Պաշտպանողական գործեր
Տերտուղիանոս գրած է հինգ պաշտպանողական գործեր.
Առաջին՝ «Ընդդէմ հեթանոսաց» (Aux Nations), գրուած՝ 197-ին, Կարթագէն:
Երկրորդ՝ «Ջատագովութիւն» (Apologie), գրուած՝ 197-ին, Կարթագէն:
Այս գիրքը կը նկատուի իբրեւ Տերտուղիանոսի կարեւորագոյն գործերէն մէկը: Անոր մէջ Տերտուղիանոս լաւագոյն ձեւով կը ներկայացնէ քրիստոնէութիւնը Հռոմի կառավարիչներուն, ո՛չ իրենց դէմ խօսելու, այլ՝ որպէսզի առաջնորդէ եւ քաջալերէ զանոնք քրիստոնէութեան: Տերտուղիանոս այս աշխատանքին մէջ կը խօսի այն բոլոր զրպարտութիւններուն մասին, որոնք կատարուած են քրիստոնեաներուն դէմ: Ան կը խօսի նաեւ զրպարտութիւններու հետեւանքներուն մասին, օրինակ՝ մանուկներու ջարդը եւ այլ երեւոյթներ: Տերտուղիանոս այս գործին մէջ կրօնքի ամբողջական ազատութիւն կը պահանջէ: Հակառակ որ այս գիրքին նպատակը քրիստոնեաներուն պաշտպանութիւնն էր, սակայն Տերտուղիանոս չի մոռնար դաւանաբանական հարցերը եւ անոր մէջ կը խօսի մարդուն հոգիին մասին, թէ ուրկէ՞ եկած է եւ ե՞րբ ստեղծուած է: Այս գործը յունարէնի թարգմանած է Եվսեբիոս պատմիչը:
Երրորդ՝ «Հոգիի Վկայութիւնը» (De Testimonianimas), գրուած՝ 197-ին, Կարթագէն:
Այս գործին մէջ Տերտուղիանոս կ'ենթադրէ, թէ հին ժողովուրդներուն մէջ ալ գոյութիւն ունեցած է աստուածութեան գաղափարը եւ հաւատքը: Տերտուղիանոս այս աշխատանքին մէջ կը հաստատէ, որ սխալ կրթութիւնը կը վտանգէ կրօնական զգացումները:
Չորրորդ՝ «Ընդդէմ Սկապուլայի» (Scapula), գրուած՝ 212-ին: Տերտուղիանոս այս գործին մէջ կը դատապարտէ Սկապուլան, որ վայրագութեամբ կը հալածէր քրիստոնեաները: Ան քրիստոնեաները կը նետէր գիշատիչ անասուններու առջեւ եւ կրակի մէջ: Տերտուղիանոս այս աշխատանքին մէջ կը մատնանշէ 12 Օգոստոս 212-ին կատարուած արեգակի խաւարումը, իբրեւ աստուածային պատիժ: Այս գործը հինգ մասէ կը բաղկանայ:
Հինգերորդ՝ «Ընդդէմ Հրէից» (Contre Les Juifs): Գրուած՝ 200-206 թուականներուն միջեւ, Կարթագէն: Նորադարձ հրեայի եւ քրիստոնեայի մը միջեւ տեղի ունեցած երկխօսութիւնը մղած է Տերտուղիանոսը, որ այս աշխատանքին ձեռնարկէ: Այս երկխօսութեան մէջ Տերտուղիանոս կը փաստէ, որ հրեաները մերժեցին Աստուծոյ պարգեւը՝ Քրիստոս:
Վիճաբանական գործեր
Տերտուղիանոս գրած է տասը վիճաբանական գործեր, որոնք են՝
Տերտուղիանոս իր ուսուցիչին (Երանոս Լիոնացի[6]) ուսուցումներուն հետեւելով կ'ըսէ, թէ «Մարմինի միջոցաւ է որ Աստուած կը ներգործէ մարդուն մէջ եւ այս մարմինները օր մը յարութիւն պիտի առնեն»:
Ճգնաւորական գործեր
Տերտուղիանոս գրած է տասնհինգ ճգնաւորական գործեր, որոնք են՝
Այս ճգնաւորական գործերէն կարեւորներն են.
Յիշուած ճգնաւորական գիրքերէն զատ Տերտուղիանոս գրած է  ճգնաւորական այլ գիրքեր, որոնք մեզի չեն հասած: Ոմանք փորձած են իրենց անունը պիտակել Տերտուղիանոսի գործերուն վրայ, սակայն չեն յաջողած:
Քլէոփաթրա
Մահը
Զօրքին մնացորդներով Անտոնիոս կը հասնի Հայաստան: Հայոց արքան կ'ընդունի հռոմէացիները՝ զանոնք փրկելով վերջնական կործանումէ:
Տերտուղիանոս
Աստուածաբանական Միտքերը
Երրորդութեան մասին
Քլէոփաթրա
Մահը
Վերադառնալով Ալեքսանդրիա՝ Քլէոփաթրան եւ Մարքոս Անտոնիոսը իրենք զիրենք կը ձեւացնեն իբրեւ պատերազմի յաղթողներ, սակայն անոնք գիտէին, որ քանի մը օր ետք Օքթավիանոսը պիտի ժամանէր Ալեքսանդրիա՝ իր յաղթանակը յայտարարելու։ Մարքոս Անտոնիոսը անձնասպան կ'ըլլայ՝ նետուելով իր թուրին վրայ։
Տերտուղիանոս
Աստուածաբանական Միտքերը
Տերտուղիանոս կ'ըսէ, թէ լոկոսի յայտնութիւնը տեղի կ'ունենայ հերթաբար (աստիճանաբար): Ան զանազանութիւն կը դնէ Լոկոսի առաջին ծնունդին՝ ստեղծագործութենէն առաջ, եւ կատարեալ ծնունդին միջեւ: Առաջին ծնունդը Աստուծոյ իմաստութեան ծնունդն էր՝ ստեղծագործութենէն առաջ, իսկ կատարեալ ծնունդը կատարուեցաւ ստեղծագործութեան պահուն, երբ Աստուած խօսեցաւ  եւ ըսաւ «լոյս ըլլայ» (Ծնն 1:3): Այս կատարեալ ծնունդէն ետք Լոկոսը դարձաւ տեսանելի: Ստեղծագործութեան առաջին պահուն, երբ լոյսը ստեղծուեցաւ այդտեղ Լոկոսը յայտնուեցաւ ամբողջութեամբ: Այս ծնունդով Հայրը եղաւ Հայր եւ ծնող Լոկոսը եղաւ Որդի: Որովհետեւ Որդին Աստուծմէ  ծնաւ, ուրեմն Հայր Աստուածը Ինքն է ամբողջ էութիւնը, իսկ Որդին այդ ամբողջութեան մէկ մասնիկն է, ինչպէս՝ արեւէն ելած ճառագայթները, ծառէն ելած ճիւղերը, ակերէն բխած գետերը: Տերտուղիանոս այս գաղափարին յանգած է Յովհաննու Աւետարանին մէջ գրուած «որովհետեւ Հայրս ինձմէ մեծ է» (Յհ 14:28) համարին վրայ հիմնուելով: Տերտուղիանոս զատորոշութիւն չի դներ Հօր եւ Իր Որդիին միջեւ: Որդին Հօր էութենէն ծնած է, ուրեմն Որդին ենթակայ է իր Հօրը: Ան կ'աւելցնէ ըսելով, թէ Որդին Աստուծոյ մէկ մասն է, բայց այս մէկը չի նշանակեր, թէ Որդին Հօրը Աստուածութենէն բաժին մը առած է, այլ Որդին ամբողջութեամբ աստուածութիւնն է:
Քլէոփաթրա
Մահը
Երբ Օքթավիանոս կը հասնի Ալեքսանդրիա, Քլէոփաթրան դեռ ողջ էր։ Ան կը փորձէ գերել Օքթավիանոսը, սակայն չի յաջողիր։ Ք.Ա. 12 Օգոստոս 30-ին, իր նպատակին չհասնելէ ետք, Քլէոփաթրան եւս անձնասպան կ'ըլլայ։ Անոր մահուան պատճառը մինչեւ այսօր յայտնի չէ, ըստ առասպելի՝ ան ինքզինք սպաննած է օձի թոյնի միջոցով։
Տերտուղիանոս
Աստուածաբանական Միտքերը
Հակառակ որ, Տերտուղիանոս Երրորդութեան մէջ առաջին աստիճանը  Աստուծոյ, տուած էր երկրորդը՝ որդիին եւ երրորդը՝ Ս. Հոգիին, սակայն անիկա կը հաստատէր, թէ այս երեքը մէկ էութիւն ունին: Նոյն այս էութենէն կը բխին Որդին եւ Ս. Հոգին: Այս երրորդութիւնը մէկ էութիւն է եւ միութիւն:
Քլէոփաթրա
Մահը
Նախքան մահանալը ան Կեսարիոնը կը փախցնէ քաղաքէն, բայց Օքթավիանոսը կը գտնէ եւ սպաննել կու տայ զայն։ Անտոնիոսին եւ Քլէոփաթրային երեխաները կը տարուին Հռոմ, ուր զանոնք կը խնամէ եւ կը դաստիարակէ Օքթավիան՝ Օքթավիանոսին քոյրը եւ Անտոնիոսին կինը։
Տերտուղիանոս
Աստուածաբանական Միտքերը
Տերտուղիանոս խօսած է Երրորդութեան միջեւ մէկութեան մասին: Հայր Աստուած կը մնայ ամենակալ եւ կը պահէ իր իշխանութիւնը, Ան իր իշխանութիւնը տուած է Որդի Աստուծոյ, որ կը կատարէ Հօր կամքը: Որդիին եւ Հօրը կամքը նոյնն են, չկայ որեւէ հակասութիւն Երրորդութեան երկու դէմքերուն միջեւ: Ս. Հոգին նաեւ կատարողն է Հօր եւ Որդւոյ կամքը: Հետեւաբար, Երրորդութեան մէջ կայ կատարեալ միութիւն, համաձայնութիւն, համերաշխութիւն եւ սէր[9]:
Քրիստոսի բնութեան մասին
Տերտուղիանոս կը յայտնէ, թէ Աստուծոյ Լոյսը (Քրիստոս), որուն մասին մարգարէները մարգարէացան Հին Կտակարանին մէջ եւ սերունդները երկար ժամանակ սպասեցին, իջաւ կոյս Մարիամի արգանդը եւ մարմնացաւ, ծնաւ իբրեւ կատարեալ Աստուած եւ կատարեալ մարդ, միաժամանակ: Սակայն, ի՞նչ է մարմինի եւ Լոկոսի բնութեանց յարաբերութիւնը:
Տերտուղիանոս Քրիստոսի մարդեղացումը կը բնութագրէ կրկնակի վիճակ ձեւով, որ կը նշանակէ Քրիստոսի անձին մէջ գոյութիւն ունի երկու բնութիւն: Տերտուղիանոս կ'ըսէ, թէ Քրիստոսի աստուածային եւ մարդկային բնութիւնները անխառն ու անշփոթ կերպով իրարու միացած են: Ըստ անոր, հոգին մարմին չեղաւ եւ ոչ ալ մարմինը՝ հոգի, այլ Լոկոսը մարմնացաւ: Քրիստոսի Մարմինը իր յատկութիւնները չկորսնցուց եւ մարմինին մէջ աստուածային բնութիւնը  չպակսեցաւ, այլ անոնցմէ ամէն մէկը իրեն վերապահուած գործը  կատարեց: Լոկոսին յատկութիւններն են. հրաշք գործել, հիւանդներ բժշկել, մեռածներուն յարութիւն տալ, դեւերը դուրս հանել եւ այլն: Իսկ մարմինին յատկութիւններն են. անօթենալ, ծարաւնալ, ցաւիլ, նեղուիլ, լալ, ուրախանալ եւ այլն:
Տերտուղիանոս կը շեշտէր այն երկու իրականութիւնները, թէ Լոկոսը ինքն էր, որ Քրիստոսի անձին մէջն էր եւ Քրիստոսի մարմինը երեւակայական եւ հրեշտակային չէր, այլ անոր մարմինը մեր մարմինին պէս էր եւ անոր հոգին ալ մեր հոգիին պէս էր: Տերտուղիանոս կ'ենթադրէ, թէ Քրիստոսի մահը կատարուեցաւ այն ատեն, երբ իր հոգին մարմինէն անջատուեցաւ[10]:
Մարիամի Կուսութեան մասին
Տերտուղիանոս կ'ըսէ, թէ Մարիամ Աստուածածին իր յղացած ժամանակ կոյս էր, սակայն երբ ծննդաբերեց՝ կին դարձաւ: Բնականաբար, այս մտածումը ներկայիս մերժուած է եկեղեցւոյ կողմէ: Ան կ'ըսէ նաեւ, թէ Քրիստոսի մարմինը, որ դուրս եկաւ Մարիամի արգանդէն իսկական մարմին չէ:
Եկեղեցւոյ մասին
Տերտուղիանոսի մտածումը եկեղեցւոյ մասին արմատական եւ ազդու դարձած է բոլոր ժամանակներու սուրբ հայրերուն մօտեցումներուն վրայ: Ան կը հաստատէ, որ եկեղեցին Առաքելահիմն է եւ հաւատքի աղբիւր: Տերտուղիանոս եկեղեցին Ս. Հոգիին պահպանակը կը նկատէ: Եկեղեցւոյ պատմութեան ընթացքին առաջին անգամ ըլլալով Տերտուղիանոս Եկեղեցւոյ տուած է Մայր տիտղոսը:
Պատարագի մասին
Տերտուղիանոս կը հաստատէ, որ հաղորդութիւն ստանալով մենք մեր մասնակցութիւնը կը բերենք պատարագին մէջ: Տերտուղիանոս կը հաստատէ նաեւ, որ Ս. հաղորդութիւնը հոգիին սնունդն է:
Ապաշխարութեան մասին
Այս մէկը արդէն իսկ բացատրեցինք ճգնաւորական գիրքերէն «Ապաշխարութեան մասին» խորագրեալ գիրքի բացատրութեան մէջ:
Տերտուղիանոս կ'ըսէ, թէ մահէն ետք մեղաւորները իրենց համար պատրաստուած չարչարանքի տեղը կ'երթան, իսկ մարտիրոսները երբեք չարչարանքի չեն ենթարկուիր: Ան կ'ըսէ նաեւ, թէ ողջերը իրենց աղօթքներով կրնան մեռած մեղաւորներուն չարչարանքները թեթեւցնել:
Այս բոլոր տեղեկութիւնները քաղելէ ետք Տերտուղիանոսի մասին, կը գիտնանք թէ ան եղած է ճարտարամիտ եւ իմաստուն անձնաւորութիւն մը: Ան երկրային պաշտպանը դարձած է անպաշտպան քրիստոնեաներուն եւ իր գրիչով պայքարած է քրիստոնէութիւնը հալածողներուն դէմ: Սակայն իր չափազանց ծայրայեղ մտածողութեան պատճառով տառապանք կրած է իր կեանքին ընթացքին: Թէեւ իր մոնտանական գաղափարներուն համար մերժուած է, սակայն ան մնաց եկեղեցւոյ որդին մինչեւ իր կեանքին վերջը:
Տերտուղիանոսի գործերը իբրեւ հաւատքի, աստուածաբանութեան, բարոյական եւ հոգեւոր կեանքի մասին խօսող լաւագոյն աղբիւրներ կարելի է նկատել:
Սկապուլա Հռոմի կողմէ նշանակուած կառավարիչ մըն էր Ափրիկէի մէջ: Ան կառավարեց 211-213 թուականներուն:
Մարկիոն ծնած է Փոքր Ասիոյ Սինոպ քաղաքը: Ան շուրջ 139-ին կ'երթայ Հռոմ, ուր երկու հարիւր հռոմէական դահեկանի նուիրատուութեամբ կը միանայ քրիստոնէական համայնքին: Ան Պօղոս առաքեալի նամակներուն մեկնաբանութեան վրայ հիմնուելով իր ուսմունքը կը բացատրէ եւ Սուրբ Գիրքի կանոն մը կը կազմէ, որ կը բաղկանար Ղուկասու Աւետարանէն (խմբագրուած իր կողմէ) եւ Պօղոս առաքեալի 10 նամակներէն: Իր ուսուցումը այնքան դժգոհութիւն եւ հակառակութիւն կը պատճառէ քրիստոնէական համայնքին մէջ, որ 144-ին զինք կ'արտաքսեն համայնքէն: Մարկիոն տառացիօրէն կ'ըմբռնէր Հին ուխտի օրէնքն ու մարգարէութիւնը: Ան հակասութիւն կը գտնէր Հին Ուխտի եւ Նոր Ուխտի աստուածներուն միջեւ յայտնելով, որ քրիստոնէական աստուածը սիրոյ աստուածն էր, որ Քրիստոսով յայտնուեցաւ: Մինչ մեսիական օրէնքի Աստուածը խստապահանջ էր արդարութեան ու պարզապէս եղած էր ստեղծիչը՝ չար նիւթականին: Մարկիոն կը ստիպէր, որ եկեղեցին վերատեսութեան ենթարկէ Հրէական Սուրբ գիրքին Աստուծոյ բերած փրկութեան պատմութեան շարունակականութիւնը: Ան նոյնիսկ կը պարտադրէր որ եկեղեցին ալ ընդունի իրեն դասաւորած գիրքերու կանոնները:
Հերմոճէն եղած է աթէնացի փիլիսոփայ մը: Ան հերետիկոս հռչակուած է Բ. դարու աւարտին: Ան  կ'ուսուցանէր, որ Աստուած ոչինչէն չէ ստեղծած աշխարհը, այլ Ան աշխարհը նիւթէն ստեղծած է: Ան կը հաւատար նիւթի յաւիտենական գոյութեան: Իր մասին վկայած են Պղատոնն ու Քսենոֆոնը: Թէոփիլոս Անտիոքացին Տերտուղիանոսէն առաջ գրած էր «Ընդդէմ Հերետիկոս Հերմոճէնի» անունով գործ մը, ուր ան բուռն կերպով կը պայքարէր հերետիկոս Հերմոճէնի դէմ:
1) Հոգեւոր մարդիկ,
2) Մարմնաւոր մարդիկ,
3) Նիւթական մարդիկ:
Առաջին խումբին պատկանող մարդիկը  իրաւունք ունէին միայն Աստուծոյ մասին գիտութիւն ստանալու եւ անոնք կրնային փրկուիլ: Երկրորդ խումբի պատկանող մարդիկը աւելի նուազ փրկութիւն պիտի ստանային: Իսկ երրորդ խումբի պատկանող մարդիկը պիտի կորսուէին եւ փրկութիւն պիտի չստանային: Վաղենտիանոս բաւական հետեւորդներ ունեցաւ. այդ պատճառով ալ անոր հետեւորդները բաժնուեցան երկու խումբի. Արեւելեան Վաղենտեաններ եւ Արեւմտեան Վաղենտեաններ:
Փասիլիտեսները եղած են կրօնական ուսուցիչներ Ալեքսանդրիոյ մէջ: Մանասի հետ ունեցած վիճաբանութեան ակտերը ցոյց կու տան, որ Փասիլիտես միաժամանակ ուսուցիչ եղած է պարսիկներուն մօտ: Փասիլիտեսի գործերէն միայն կը պահպանուին ստեղծագորութիւններու բեկորները, որոնք կը լրացնեն իր հակառակորդներուն կողմէն տրամադրուած գիտելիքները:
Երանոս Լիոնացիի ծննդեան մասին յստակ տեղեկութիւն չունինք. կը կարծուի, թէ ան ծնած է Ք.Ե. 130-150 թուականներուն միջեւ, Փոքր Ասիոյ Զմիւռնիա քաղաքին մէջ: Բայց կասկածէ վեր է, որ Լիոնացի անձնապէս ճանչցած է Սուրբ Պողիկարպոսը Զմիւռնիոյ մէջ, որուն աշակերտած է եւ ստացած՝ Յովհաննէս Առաքեալի աւանդութիւնը: Ան կը համարուի օղակ մը այդ շղթայէն, որ չի բաժնուիր իր եւ առաքեալներուն միջեւ, բացի օղակով կամ սերունդով մը, ու կը հանդիսանայ Սուրբ Պողիկարպոսը: Երանոս Լիոնացի հերետիկոսութիւնները հերքող ամէնէն հին աստուածաբաններէն կը հանդիսանայ եկեղեցւոյ պատմութեան մէջ:
Պրակսէաս ապրած է Գ. Դարուն, Փոքր Ասիոյ մէջ, եւ եղած է մոնտանականութեան հետեւորդներէն մէկը: Ան կը հաւատար Աստուծոյ միութեան, այդ պատճառով ալ անհամաձայնութիւններ ունեցած է քրիստոնեայ եկեղեցւոյ Հօր, Որդիին եւ Սուրբ Հոգիին բաժանման հարցին  մէջ:
Հայրաչարչարութեան գաղափարը ի յայտ եկաւ Գ. դարուն: Հայրաչարչարութեան հետեւողները ընդհանրապէս Սաբէլենականներ էին: Սաբէլանականութեան արեւելեան եկեղեցիներուն մէջ  կը հաւատային, որ Հայր Աստուած, Յիսուս Քրիստոս եւ Ս. Հոգին տարբեր կերպ երեւոյթ ունէին եւ կը հաւատային, որ չկայ երեք անձերու միութիւն, այլ կայ մէկ, որուն գլուխը Աստուած է, որ երկինքի մէջ է: Արեւմուտքի մէջ հայրաչարչարութիւնը կը կոչուէր «Father», այսինքն Հայր, որովհետեւ կը հաւատային, որ Հայր Աստուած մարմնացաւ եւ նոյնինքն Հայրն էր, որ չարչարուեցաւ եւ խաչուեցաւ:
Գրի­­գոր Եթե­­րօղ­­լու
Գրիգոր Եթերօղլու, հայ բանաստեղծ։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Մալաթիոյ Արաբկիր գաւառը։ Նախնա­կան ուսումը ստացած է ծննդավայրի մէջ։ Ապա ուսա­նած է Սկիւտա­րի Սուրբ Խաչ Դպրեվանք Վարժա­րանը։
Ան 1968-1971 տարեթիւերուն ապրած է Տիգրա­նակերտ։ 1974-ին վերջնականապէս հաստա­տուած է Պոլիս։
Գրիգոր Եթերօղլու իր մօտաւորապէս 40 տարիներու հասնող գրական արտադրութե­նէն ընտրուած հաւաքածոյ մը հրատարակած է «Կոտրած Զանգա­կը» խորագրով։
Յուղարկաւորութիւնը կատարուած է Սկիւտա­րի Սուրբ Խաչ Եկե­ղեցին ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ
Սկիհ
Սկիհը Սուրբ Պատարագի ընթացքին օգտագործուղող այն սրբազան բաժակն է, որուն մեջ սպասի գինին ու հացը պատարագի միջոցով կը սրբագործուին եւ կը դառնան ճշմարիտ մարմին եւ արիւն Քրիստոսի:
Սկիհ կը նշանակէ Յիսուսի չարչարանքներուն բաժակը եւ այն բաժակը, որմէ Յիսուս օրհնելով գինին, վերջին ընթրիքի ատեն, տուաւ առաքեալներուն հաղորդուելու` ըսելով. Սկիհին վրայ պատկերուած կ'ըլլան տէրունական պատկերներ` Խաչ, Քրիստոս, Յարութիւն, Աստուածամայրը Մանկան հետ, կամ ալ չորս Աւետարանիչները, երբեմն ալ պատրաստող արուեստագէտը կը զարդարէ ըստ իր ճաշակին եւ ընդունակութեան:
Թալաս
Թալաս, Կեսարիոյ Թալաս շրջանը Արեւմտեան Հայաստանի աւաններէն է ։
Թալաս պատմութեան մէջ եղած է բազմաթիւ քաղաքակրթութիւններու եւ տարբեր մշակոյթներու իւրայատուկ խաչմերուկ, այսօր կը շարունակէ կենդանի պահել անցեալի հետքերը։
Այսօր աւանը ուշադրութիւն կը գրաւէ իր նեղ փողոցներով, բարձր պարիսպներով քարէ տուներով ու պատմական շինութիւններով։ Ունի աշխոյժ հասարակական կեանք, որ կը գրաւէ տեղացի եւ օտարերկրացի զբօսաշրջիկները ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Աւաններ
Հայաստանի Քիմիական Հանդէս
Հայաստանի Քիմիական Հանդէս, Հայաստանի ԳԱԱ մարմին է։ Հանդէսին մէջ տպագրութեան համար կ՚ընդունուին նիւթեր յօդուածի, կարճ հաղորդումներու ու նամակներու տեսքով, որոնք կը պարունակեն տեսական եւ փորձարարական հետազօտութիւններու արդիւնքներ։ Հանդէսը կը տպագրէ քիմիական գիտութեան բոլոր ուղղութիւններուն վերաբերող աշխատանքներ, ինչպէս՝ ընդհանուր, ֆիզիկական, անօրգանական, անալիտիկ, օրգանական, պոլիմերային, մետաղօրգանական, կոորդինացիոն, բնական միացութիւններու, կենսօրգանական քիմիայի, քիմիական ֆիզիկայի, քիմիական տեխնոլոգիայի եւ քիմիական նիւթաբանութեան մասին։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Ասիլվա
Ասիլվա (Սիլվա Առաքելեան, ), հայ գեղանկարչուհի, քանդակագործ, փորագրող։ Փարիզ կը բնակի։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Պոլիս։ 1948 թուականին աւարտած է Պոլսոյ Հինտլեան, 1953 թուականին՝ Ֆրանսայի Նոթրը Տամ տը Սիոն դպրոցները, 1958 Սորպոնի համալսարանը։ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Փլասթիք արուեստի միջազգային ընկերակցութեան հիմնադիր (1993) ։ Առաջին քրիստոնեայ կինն է, որ 1973 թուականին արժանացած է Թուրքիոյ՝ Արուեստի նուաճումներու համար պետական մրցանակի։
Ասիլվա բազմաթիւ ցուցահանդէսներ ներկայացուցած է Ֆրանսայի, Իտալիոյ, Հայաստանի, Ճափոնի, Զուիցերիոյ, Պելճիքայի, Սպանիոյ, Պոսնիա-Հերցեկովինայի, Մալիզիոյ, Չինաստանի, Մոնաքոյի, Դանիոյ, Ամերիկայի եւ Ռուսիոյ մէջ ։
Անոր գործերը ի պահ կը մնան Գերմանիոյ, Ֆրանսայի, Աւինիոնի, Շամալիէրի, Հայաստանի, Պոսնիա-Հերցեկովինայի եւ Թուրքիոյ թանգարաններուն մէջ ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ գեղանկարիչներ Ստորոգութիւն:Հայ քանդակագործներ Ստորոգութիւն:Հայ փորագրողներ
Հայաստանի Հանրապետութիւն (օրաթերթ)
Հայաստանի Հանրապետութիւն, կրճատ ՀՀ, Հայաստանի մէջ լոյս տեսնող օրաթերթ։ Ստեղծուած է ՀՀ Գերագոյն խորհուրդի 6 Սեպտեմբեր 1990-­ի որոշմամբ։ Սկիզբը տպուած է հայերէն եւ ռուսերէն տարբերակներով՝ որպէս Գերագոյն խորհուրդի պաշտօնաթերթ։
Առաջին համարը լոյս տեսած է 9 Հոկտեմբեր 1990-­ին։ Առաջին խմբագիրը եղած է Այդին Մորիկեանը։ Յետագային՝ Նոյեմբեր 1992  Ռեսպուբլիկա Արմէնիա ռուսէրէն տարբերակը առանձնացած է եւ սկսած լոյս տեսնել որպէս առանձին թերթ։ Իսկ «Հայաստանի Հանրապետութիւնը»-ը իբրեւ Գերագոյն խորհուրդի, այնուհետեւ՝ ՀՀ Ազգային Ժողովի պաշտօնաթերթ շարունակելած է լոյս տեսնել մինչեւ 2000 թուականի վերջը։ 2001 թուականի Հայաստանի Հանրապետութեան կառավարութեան 9 Փետրուարի որոշմամբ ստեղծուած է «Հանրապետութիւն» ՓԲԸ-ը, որու հրատարակութիւնն ալ այսօր կը հանդիսանայ «Հայաստանի Հանրապետութիւն» օրաթերթը։ Այս կարգավիճակով թերթը սկսած է լոյս տեսնել 9 Ապրիլ 2001-էն ։ Թերթն ունի սեփական թղթակից նաեւ Արցախի մէջ ։
Գլխաւոր խմբագիրներ
Այժմ թերթի գլխաւոր խմբագիրն է Տիգրան Ֆարմանեանը, որ նաեւ «Հանրապետութիւն» ՓԲԸ գործադիր տնօրէնն է ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Հալիթ Քըվանչ
Հալիթ Քըվանչ (Halit Kıvanç, ), Թուրքիոյ ձայնասփիւռի եւ հեռուստացոյցի հաղորդավար ու խօսնակ։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Պոլիս։ Աւարտած է Պոլսոյ համալսարանի իրաւաբանութեան բաժինը։ Կարճ ժամանակ իբրեւ փաստաբան եւ դատաւոր աշխատելէ ետք ամբողջովին նուիրուած է մամուլի աշխարհին։
Քըվանչ հեղինակած է բազմաթիւ գիրքեր, որոնք իր անցած կեանքի վերաբերեալ յուշագրութեան բնոյթ ունին։
« Ակօս »ի եւ Հրանդ Տինք հիմնարկի կամաւոր աշխատակիցներէն Իւմիթ Քըվանչ որդին է Հալիթ Քըվանչի ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հաղորդավարներ ըստ ազգութեան
Հայելի Կալկաթեան
«Հայելի Կալկաթեան», քաղաքական, գրական եւ առեւտրական շաբաթաթերթ։ Կալկաթայի (Հնդկաստան) «Իմաստախնդիրեան միաբանութիւն» հրատարակչական ընկերութեան պարբերական։ Լոյս տեսած է 1820-ին, Կալկաթայի մէջ։ Խմբագիր՝ Հ․ Տէր-Յակոբեան։
Տպագրած է միջազգային եւ տեղական լուրեր, գրական ստեղծագործութիւններ, մանկավարժական յօդուածներ։ Լեզուն հիմնականին գրաբար է։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հնդկաստանի հայկական պարբերականներ
Հայաստանեան Ճակատ
«Հայաստանեան Ճակատ», 1946-1950 թուականներուն Պուխարեսթի մէջ լոյս տեսած հասարակական, քաղաքական շաբաթաթերթ։ Պուխարեսթի Հայաստանեան ճակատ կազմակերպութեան կեդրոնական կոմիտէի հրատարակութիւն։ Տնօրէն-խմբագիր՝ Հ․ Պապոյեան։
Հանդէս եկած է Հայ դատի պաշտպանութեամբ, մերկացուցած է Թուրքիոյ երկդիմի քաղաքականութիւնը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մէջ։Տպագրած է գիտական եւ մշակութային նիւթեր։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Ռումանիոյ հայկական պարբերականներ
Մեղալոնիսոս, Փեթալյի
Մեղալոնիսոս (յուն․՝ Մեղալոնիսոս)․ անբնակ կղզի, Փեթալյի, Էվոյիքոս ծոց, Յունաստան։
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Մեղալոնիսոս Փեթալյի կղզեխումբին մեծագոյն կղզին է։ Տարածութիւնն է՝ 17,2 քլ․² եւ կը գտնուի Էվոյիքոս ծոցին հարաւը, Ատիկէի արեւելեան մասի Ռաֆինա նաւահանգիստին եւ Մարմարիուին (Էվիա) միջեւ։ Բարձրագոյն կէտն է 371 մեթր։ Կը պատկանի Մարմարիու (Էվիա) քաղաքապետութեան։
Ըստ 2011-ի մարդահամարին, կղզին բնակիչ չունի, իսկ մինչեւ 2001 բնակուած եղած է․ 1940՝ 46, 1951՝ 61, 2001՝ 51։
Կղզիին մեծ մասը կը պատկանի Էմպիրիքոս նաւատէր ընտանիքի ժառանգներուն եւ մաս մըն ալ՝ Փապլօ Փիքասոյի դուստրին։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Հերսոնիսի, Փեթալյի
Հերսոնիսի (յուն․՝ Χερσονήσι)․ անբնակ կղզի, Փեթալյի, Էվոյիքոս ծոց, Յունաստան։
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Հերսոնիսի Փեթալյի կղզեխումբին երկրորդ մեծագոյն կղզին է։ Տարածութիւնն է՝ 3,8 քլ․² եւ կը գտնուի Էվոյիքոս ծոցին հարաւ-արեւմուտքը։ Բարձրագոյն կէտն է 142 մեթր։ Կը պատկանի Քարիստոս (Էվիա) քաղաքապետութեան։
Ըստ 2011-ի մարդահամարին կղզին բնակիչ չունի, իսկ 1951-ին ունեցած է՝ 21։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիակներ Ստորոգութիւն:Կղզիակներ
Հայելի (թերթ)
«Հայելի», երգիծական շաբաթաթերթ, որ լոյս տեսած է 1897-1903 թուականներուն, Վառնայի մէջմ (Պուլկարիա), 1903-1904-ին՝ Աղեքսանտրիոյ մէջ (Եգիպտոս)։ Խմբագիր՝ Տ․ Փափազեան։
Տպագրած է լուրեր հայ գաղթավայրերէն, կարեւորած դպրոցի դերը, քննադատած եկեղեցական երկպառակութիւնները։ Մտահոգուած է եւրոպական երկիրներ արտագաղթող արեւմտահայերու ճակատագրով, լուսաբանած Վառնայի աղքատախնամ ընկերութեան գործունէութիւնը։ Ծանօթացուցած է հայկական ճարտարապետական յուշարձաններուն, անդրադարձած գրական ու թատերական կեանքի նորութիւններուն։ Ունեցած է հայատառ թրքերէնի բաժին։
1906-1907 թուականներուն այդ անունով լոյս տեսած է Թիֆլիսի մէջ՝ Վ․ Պետրոսեանի խմբագրութեամբ։
Հանդէս եկած է դաշնակցութեան եւ կադէտներու դէմ, քննադատած Պետական դումայի գործունէութիւնը, ծաղրած կենցաղի արատաւոր բարքերը, եկեղեցւոյ սպասաւորներու կեղծ բարեպաշտութիւնը։ Անդրադարձած է ժամանակի քաղաքական իրադարձութիւններուն, լուսաբանած գաւառի կեանքը։ Տպագրած է Շուշանիկ Կուրղինեանի, Արամ Չարըգի, Ս․ Սաֆարեանի, Վ․ Տիրացեանի, Մ․ Տէր-Սիմոնեանի եւ այլոց երգիծական ստեղծագործութիւնները։
Հրատարակուած է նաեւ «Հայելի Խաբարդա», «Հայելի Սատանայ», «Հայելի Հոպ-Հոպ» անուններով։ 1906 թուականին լոյս ընծայած է «Հոպ-հոպ» յաւելուածը։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պուլկարիոյ հայկական պարբերականներ
Քաւալիանի, Էվիա
Քաւալիանի (յուն․՝ Καβαλλιανή)․ անբնակ կղզի, Էվոյիքոս ծոց, Յունաստան։
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Քաւալիանի անբնակ կղզի է։ Տարածութիւնն է 1,93 քլ․² եւ կը գտնուի Էվոյիքոս ծոցին հարաւը։ Կը պատկանի Քարիստոս (Էվիա) քաղաքապետութեան։
«Հիմարա» շոգենաւին նաւաբեկութիւնը
Քաւալիանիի բացերը՝ 1,5 քլ․ հեռու կղզիին ափերէն, 19 Յունուար 1947-ին «Հիմարա» շոգենաւը կը խորտակուի։ 374 հոգի կը մահանան։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիակներ Ստորոգութիւն:Կղզիակներ
Սինկափուրի Հայերը
Սինկափուրի Հայերը քանակով քիչ եղած են, սակայն ուշագրաւ փոքրամասնութիւն մը համարուած են երկրին զարգացման եւ բարգավաճման գործին մէջ: Սինկափուրը Պարսկահայ վաճառականներու կողմէ հաստատուած վերջին հարաւ-արեւելեան Ասիոյ առեւտրական գաղութը եղած է:
Սինկափուրի հայ համայնքը մօտաւորապէս 40 հոգի կը հաշուէ: Մեծամասնութիւնը գործի համար կու գայ եւ մնայուն կայք չի հաստատեր Սինկափուր: Կու գան, կ'ապրին 3-4 տարի, ապա կը վերադառնան իրենց երկիրները: Սինկափուր բնակող հայերուն թիւը առաւելագոյնը 5-7 հոգի է: Հայերուն ներկայութիւնը Սինկափուրի մէջ շատ յարգուած է պետութեան կողմէ: Թէեւ հայ համայնքը Սինկափուրի հիմնադրութենէն ետք միշտ փոքր եղած է, բայց կարեւոր դեր խաղացած է: Անցեալին հայերուն կատարած ներդրումներուն եւ ժամանակակից գործունէութիւններու շնորհիւ կառավարութիւնը կը նկատէ զիրենք իբրեւ փոքր, բայց եւ այնպէս արդիւնաւէտ համայնք :
1845-ին Խաչիկ Մովսէս անունով հայ մը  առաջին անգլերէն թերթը կը հրատարակէ` «Տը Սթրէյթս թայմս» անունով, որ մինչեւ օրս կը հրատարակուի եւ շատ մեծ տարածում ունի: Կայ նաեւ «Տը Ռաֆըլս» պանդոկը, որ Սարգիս եղբայրներուն կողմէ շինուած է:
Սինկափուրը հիմնադրուած է 1819-ին Սըր Սթանֆըրտ Ռաֆըլսի կողմէ:
1823-ին 16 հայ կար Սինկափուրի մէջ:
Սինկափուրի մէջ կը գտնուի նաեւ հայկական Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցին, որ ամէնէն հին եկեղեցիներէն մէկն է:
Աշխէն Յովակիմեանը (Ակնես Ճոագիմ) Սինկափուր ծնած առաջին անձն է, որ խառնածին խոլորց (օրքիտ) ծաղիկի տեսակը աճեցուցած է: Այս ծաղիկը Սինկափուրի ազգային ծաղիկը կը համարուի եւ կը կոչուի «Վանտա միս Ճոագիմ» (Vanda Miss Joaquim):
Հայկական դպրոց գոյութիւն չունի Սինկափուրի մէջ` համայնքին շատ սակաւաթիւ ըլլալուն պատճառով: Այն հայերը, որոնք Սինկափուր կ'ապրին, հայերէն չեն խօսիր ընդհանրապէս: Տեղի ունեցած են նաեւ խառն ամուսնութիւններ:
Իրոտու Ադիքու Օտէոն
Իրոտու Ադիքու Երաժշտանոց (յուն․՝ Ωδείο Ηρώδου του Αττικού)․ կը կոչուի նաեւ Իրոտիօ (յուն․՝ Ηρώδειο)․ հռոմէական քարաշէն թատրոն։ Կը գտնուի Աքրոփոլիին ստորոտը։ Կառուցուած է 161-ին եւ վերանորոգուած է 1950-ին։
Հին տարիներ
Իրոտու Ադիքու Երաժշտանոցը կառուցուած է 160-ին Իրոտիս Ատիկեցիին Ἡρώδης ὁ Ἀττικός կողմէն (հին գիրքերուն մէջ՝ Հերովդէս Ատտիկեցի), անոր կնոջ՝ Ասփասիա Աննա Ռիղիլիսին յիշատակին (մահացած 160-ին)։ Քարաշէն եռայարկ կառոյց եղած է Լիբանանեան մայրիի փայտաշէն երդիքով։ Թատրոնը ունէր կարողութիւնը ընդունելու 5 000 հանդիսատէսներ։ Կը քանդուի Էրուլիս գերմանական ասպատակիչ ցեղին կողմէ 267-ին։