cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Նիքոլաոս Կիզիս
Առաջին տարիները
1850-ին ընտանեօք Աթէնք կը փոխադրուին եւ փոքրիկ Նիքոլաոս կը հետեւի նախ իբրեւ ուկնդիր Արուեստի Դպրոցի (հետագային՝ Աթէնքի Գեղարուեստի Բարձրագոյն Դպրոց) դասերուն եւ 1854-էն իբրեւ կանոնաւոր ուսանոց։ Դպրոցը կ՛ աւարտէ 1864-ին։
Շնորհիւ Նիքոլաոս Նազօ արուեստասէրին միջամտութեամբ, Թինոսի Ս․ Աստուածածին մայր եկեղեցւոյ հիմնարկէն կրթաթոշակ կ՛ ապահովէ, որպէսզի ուսումը շարունակէ Միւնիխի Գեղարուեստի Թագաւորական Ակադեմիան։
Ուսման տարիներ
1865-ին կը գտնուի Միւնիխ, ուր Նիքիֆորոս Լիթրասին կը հանդիպի։ Առաջին ուսուցիչներն են Հերման Անշիւծ եւ Ալեքսանտր Վակնըր։  Յունիս 1868-ին կ՛ ընդունուի Քարլ Վոն Փիլոթիին աշխատանոցը։  1872-ին ուսումը բոլորած Աթէնք կը վերադառնայ եւ հօրենական տունը աշխատանոցի կը վերածէ։
1873-ին Նիքիֆորոս Լիթրասին հետ Փոքր Ասիա կը ճամբորդէ։
Միւնիխ
Յունաստանի կեանքի պայմաններէն յուսախաբ, Մայիս 1874-ին Միւնիխ կը վերադառնայ։ Հոն կը գործէ մինչեւ իր մահը։
1876-ին Նիքիֆորոս Լիթրասին հետ Փարիզ կը ճամբորդէ։
1895-ին վերջին անգամ ըլլալով Յունաստան կ՛ այցելէ։
Գործը
Տե՛ս բուն արձանագրութիւն՝ Նիքոլաոս Կիզիս, գործերը
Նիքոլաոս Կիզիս Միւնիխի Դպրոցին գլխաւոր ներկայացուցիչներէն է։ Անոր գործերը կը գտնուին թանգարաններու (գլխաւորաբար Եւրոպայի եւ Յունաստանի) եւ անձնական հաւաքածոներու (յատկապէս Գերմանիա եւ Յունաստան)։  Գործերէն նմոյշներ․-
Ընտանիք
1877-ին կ՛ ամուսնանայ Արթեմիս Նազուին հետ եւ կը բախտաւորուին 5 զաւակներով, 4 աղջիկ եւ մէկ տղայ (առաջին զաւակը՝ աղջիկ, հազիւ 12 օրուայ, կը մահանայ)։
Մահը
Կը մահանայ 4 Յունուար 1901-ին․ վերջին տարիներուն լէյքոզէ (արեան քաղցկեղի տեսակ) կը տառապէր։
Նամակներ
Նիքոլաոս Կիզիսին կեանքին մասին յաւելեալ տեղեկութիւններ կը քաղենք անոր նամակներէն, գրուած 1869-էն մինչեւ կեանքին վերջը։ Անոնք լոյս տեսան 1953-ին «Էքլողիս» հրատարակութենէն (Աթէնք) «Նիքոլաոս Կիզիսին նամակները» տիտղոսին տակ։  Նամակներէն քաղուածքներ՝ Նամակ ուղղուած Նիքոլաքոս Նազոյին, 3 Յունիս 1873 - «Ձեզ կը վստահեցնեմ Պարոն Նազէ բնաւ շռայլ չեմ։ Կ՛ապրիմ ընելով ծայր աստիճան խնայողութիւն, սակայն արուեստիս ծախսերը բաւական շատ են, եւ առանց անոնց չեմ կրնար յառաջանալ։ ․․․․․․Գրեղի ու կրկին պիտի գրամ Ս․ Աստուածամօր եկեղեցւոյ հիմնարկին կրթաթոշակիս համար․․․» (յունարէն բնագիրը՝ «Σας βεβαιώ, Κύριε Νάζε, ότι δεν είμαι διόλου σπάταλος. Ζω με την μεγαλυτέραν οικονομίαν, αλλά τα έξοδα της τέχνης μου, και προ πάντων τα μοδέλα, κοστίζουν φρικτά και άνευ αυτών δεν ημπορώ να κάμω βήμα. Εις την αρχήν ήμουν εις μικροτέρας σχολάς, όπου τα μοδέλα επληρώνοντο από την Ακαδημίαν, αλλ' αφ' ότου εμβήκα εις την σχολή των συνθέσεων, τα πληρώνω ο ίδιος και διά τούτο έπεσα έξω. [...] Έγραψα και θα γράψω πάλιν προς την επιτροπήν της Ευαγγελιστρίας διά τους μισθούς μου.»
Սօնա Կարապետեան
Սօնա Կարապետեան:Բանասէր, բանաստեղծ, լրագրող:
Կենսագրութիւն
2001 թուականէն ի վեր Սօնա Կարապետեան կը բնակի Ռուսաստանի Դաշնութեան, Ռոսթով քաղաքը։ Երկար տարիներ դասաւանդեր է Ռոսթովի թիւ 83 դպրոցին մէջ՝ դասաւանդելով հայոց լեզու հայ մանուկներուն: Սօնա Կարապետեան ունի մէկ վերջին փափագ՝ վերջնականապէս վերադառնալ Հայաստան:
Մամուլի աշխատակից
Սօնա Կարապետեան հրապարակախօսական բազմաթիւ յօդուածներու հեղինակ է: Աշխատակից էր նախ "ՎԵՐԵԼՔ", "Գլաձոր ", ապա "Վայոց Ձոր "թերթին։ Թղթակցեր է "Աւանկարտին "֊ին եւ "Գրական թերթ"֊ին։ Ռոսթովի մէջ աշխատակցեր է "ՆՈՐ ԴԱՐ", ապա "ՏՈՆԻ ՆԱԽԻՋեւԱՆ " համայնքի օրգան թերթին, եւ կը շարունակէ աշխատակցիլ՝ մինչեւ օրս, գրելով հայերէն։
Երկեր
«Վայրի ծաղիկը» բանաստեղծուհի Սօնա Կարապետեանի առաջին ժողովածուն է: Սօնա Կարապետեանի հերոսը սիրոյ, հայրենիքի, բնութեան երգիչն է, անանձնական երջանկութիւն որոնող, ինքնայրումի կապոյտ բոցով: մարդկանց ջերմացնել ցանկացող անհատը, որուն ներքին տրաման նոյնքան ապրուած է, հակասական, անկեղծ ու կանացի: «Վայրի ծաղիկը» բանաստեղծութիւններ եւ ակնարկներ գիրքը հրատարակուած է Տոնի Ռոսփով, 2002 թուականին - 80 էջ:
Սօնա Կարապետեան հրատարակած է երկու գիրք՝«Վայրի ծաղիկը» եւ "ՍՈՒՐԲ ՍԱՐԳԻՍ ՏԱՃԱՐԸ ԴՈՆԻ ԱՓԻՆ": Իսկ երրորդը՝ "ԵՍ ԱԿԱՄԱՅ ՃԱՄՓՈՐԴ" խորագրուած գիրքը կը պատրաստէ տպագրութեան:
Լրագրողներու միութեան անդամ
1982֊էն ի վեր Սօնա Կարապետեան ՀՀ լրագրողներու միութեան անդամ է:
2018֊էն ի վեր ան ՌԴ լրագրողներու միութեան անդամ է:
Աղբիւրներ
[http://armunicat.nla.am/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=1017710 Վայրի ծաղիկ : : Կարապետեան, Սօնա Հեկտորի.Բանաստեղծութիւններ եւ ակնարկներ / Խմբ.` Վ. Խաչատրյան. ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԳՐԱԴԱՐԱՆՆԵՐԻ ՀԱՄԱՀԱՎԱՔ ԳՐԱՑՈՒՑԱԿ]
Տոնի Նախիջեւան հանդէս
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Բանաստեղծ Ստորոգութիւն:Լրագրող Ստորոգութիւն:Բանասէր Ստորոգութիւն:ՀՀ լրագրողներու միութեան անդամ
Սարգիս Քհնյ. Արապխանեան
'''Սարգիս Քհնյ. Արապխանեան''' 1853, Զէյթունի - 1928):
Կենսագրութիւն
Աւազանի անունով Կարապետ, ծնած է զէյթունցի ծնողքէ, Զէյթունի մէջ 1853-ին։
Իր նախնական ուսումը ստացած է Զէյթունի ծխական վարժարանը, որուն տեսուչն էր Մնացական Սէմէրճեանը։ Տարրական գիտելիքներով բաւարարուելով, ան հեռացած է դպրոցէն ու փոքր տարիքին մտած աղատ ասպարէզ ու աշխատած նպարավաճառի մը խանութը։
Իր հանապաղօրեայ ապրուստի դծուարութիւններու կողքին, ժամանակ կը տրմադրե եկեղեցւոյ։
Նոյն թուականներու ան կը հետապնդուի իբրեւ յեղափոխական երիտասարդ, կուսակալի հրահանգով կը ձերբակալուի, կը տարուի Մարաշ եւ կը բանտարկուի այնտեղ մինչեւ 1896-ի գարունը։
Ան իր կեանքի ընկերը կ'ընտրէ իր հայրենակից Թրվանտան, որուն հետ կը պսակուի Զէյթունի մէջ եւ հետագային կ'ունենայ Աբրահամ անուն մանչ զաւակ մը։
Իր քահանայական ձեռնադրութիւն ու օծումը տեղի կ'ունենան Զէյթունի Աւագկալ գիւղի Ս Սարգիս եկեղեցւոյ մէջ 1896-ի ՀՈկտեմբերին, ձեռամբ Տ. Կարապետ եպս. Քէչէքեանի եւ կնքահայրութեամբ գիւղի նշանաւոր ազգայիններէն պրն. Գրիգոր Աղա Մխիթարեանի, վերակոչուելով Տ. Սարգիս։ Իր քահանայական քառասնօրեայ պատրաստութեան ժամանակամիջոցը լրանալէ ետք, Հոգեւոր Հովիւ կը նշանակուի Աւագկայ գիւթը Ս. Սարգիս եկեղեցւոյ։ Մինչեւ 1914 թուականը ան կը հովուէ իր եկեղեցւոյ ժողովուրդն ու անոր շրջակայ 12 գիւղերու ընտանիքները։
1960-ին սակայն, ան դժուարութիւնը կ'ունենայ իր քաջ ու հայրենասէր երէցկինը կորսնցնելու։ Այնուհետեւ տան պատասխանատուութիւնն ու պարտականութիւնը կը կրկնապատկուին։ Իր միակ Աբրահամ զաւակին համար ան կը դառնայ խնամող հայր ու մայր։
Մեծ Եղեռնին, ան իր հօտին հետ կը գաղթէ նախ Գոնիա, ապա Հաուրան, ուր կը մնայ եւ կ'ապրի ծանր պայմաններու մէջ մինչեւ 1918՝ անգլիասիներուն ժամանումը։ Ան կը տեղափոխուի Մարաշ եւ երկու տարի կը հավուէ համանուն եկեղեցւոյ ծխական ժողովուրդը։
Մահացած
Ան կը մահուան 31 Յուլիս 1928-ին։ Թաղման կարգն ու վերծին օծումը կը կատարուին Բերիոյ Հայոց Թեմի Առաջնորդ Տ. Արտաւազդ Եպս. Սիւմէրեանի ձեռամբ, Համիսեի Թաղամասի Ս. Խաչ եկեղեցւոյ մէջ։ Իր մարմինը կ'ամփոփուի Շէյխ Մագսուտի Ազգ. Գերեղմանատունը :
Փիրէային տղաքը (երգ)
Փիրէային Տղաքը (Τα παιδιά του Πειραιά (թա փետիա թու Փիրէա)), հեղինակն է Մանոս Խածիտաքիս, յօրինուած «Երբեք Կիրակի Օրը» Ποτέ την Κυριακή ժապաւէն համար։ Երգը առաջին անգամ մեկնաբանած է Փոլի Փանու, սակայն համաշխարհային համբաւ կը շահի Մելինա Մերքուրիին  Μελίνα Μερκούρη մեկնաբանութեամբ «Երբեք Կիրակի Օրը» ժապաւէնին համար․ (1960) բեմադրիչ Ժիւլ Տասեն, գլխաւոր դերակատար Մելինա Մերքուրի։ 1961-ին երգը կ՛արժանանայ Օսքար լաւագոյն ինքնատիպ երգի մրցանակին ։
Պատմական
Ինքնատիպ երգը, յօրինուած է ինքնաշարժի մը մէջ Մանոս Խածիտաքիսին կողմէն, «Երբեք Կիրակի Օրը» ժապաւէնի մնացեալ երգերուն ձայնագրութեան համար գացած ատեն։ Քնարերգութիւնը կը ներկայացնէ ժապաւէնին գլխաւոր դերակատար Իլիային նկարագիրը․ Իլիան, զուարթ աղջիկ մըն է որ կեանքէն, Փիրէայի նաւահանգիստին շրջակայ թաղերէն եւ անոնց բնակիչներէն,  հաճոյք կ՛առնէ։  Ապրուստը կը շահի անձը պոռնկացնելով, սակայն օր մը տղամարդու մը կը հանդիպի, որ ան ալ, ինչպէս ինք, կեանքը կը լափէ ։
Ձայնագրութիւններ
«Փիրէային Տղաքը» երգը իր հրապարակումի առաջին օրէն իսկ, բազմաթիւ լեզուներու կը թարգմանուի։ Ստորեւ գլխաւոր մեկնաբանութիւններու ցուցակը՝ ըստ երգուած լեզուին («Փիրէայի Տղաքը» երգուած է նաեւ ուրիշ լեզուներով ալ․ ինչպէս օրինակ՝ Խրուաթերէն, եբրայերէն, հնդկերէն)․-
Յունարէն․ Τα παιδιά του Πειραιά խորագրով՝
Նաեւ, յունարէն լեզուով երգուած է բազմաթիւ օտար երգիչներէ կամ նուագախումբներէ, ինչպէս օրինակ՝ Լատին ամերիկեան Լես Չաքաչաս Les Chakachas ։
Սպաներէն․ Nunca en Domingo խորագրով՝
Քիոմարա Ալֆարօ Xiomara Alfaro ։
Չեխերէն՝
Միլան Խլատիլ, Իվեթա Սիմոնովա  Milan Chladil, Yvetta Simonova ։
Հոլանտերէն՝
Միքէ Թելքամ Mieke Telkamp ։
Սերպերէն՝
Լիլիանա Փոթրովիչ Ljiljana Petrović ։
Սլովեներէն՝
Հելէննա Պլայն Helena Blagne ։
Փորթուկալերէն՝
Փաուլա Րիպաս Paula Ribas ։
Անգլերէն/Սպաներէն (հիփ-հոփ)՝
Լոս Ումպրելոս Los Umbrellos (1998) ։
Մանտարիներէն․ 別在星期天 խորագրով՝
Թերեզա Թենկ Teresa Teng (1978) ։
Քանթոներէն՝
Քանթոներէն լեզուով երգուած է բազմաթիւ երգիչներէ, հոս կը նշենք «Երազի մը պարը» Dance of a Dream ժապաւէնին մէջ (2001) ներկայացուած տարբերակը․-
Լամ Չի Չունկ Lam Chi-chung ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Երգեր Ստորոգութիւն:Երգեր ըստ լեզուի Ստորոգութիւն:Երգեր այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Օսքար լաւագոյն ինքնատիպ երգի մրցանակ
Սարգիս Քհնյ. Մարսէլեան
'''Սարգիս Քհնյ. Մարսէլեան''',, աւազանի անունով՝ Մինաս, որդի Պօղոսի եւ Եղիսաբէթի, որոնք Զէյթունցի էին։
Կենսագրութիւն
Մինաս ծնողքին հետ տեղափոխուած է Հալէպ, ուր յաճախած է Ազգային Սահակեան վարժարան, բայց նիւթական դժուարութեան պատճառով կիսաւարտ ձգած է։
Իր քահանայական ձեռնադրութիւնը տեղի ունեցած է ձեռամբ՝ Բերիոյ Թեմի Առաջնորդ՝ Տէր Ղեւոնդ Արքեպիսկոպոս Չէպէեանի, Հալէպի Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ մէջ, 29 Սեպտեմբեր 1963-ին, վերակոչուելով Տէր Սարգիս։
Տէր Սարգիս հոգեւոր հովութեան պաշտօնի կոչուած է Թեհրանի հայահոծ գաղութին մէջ, ուր ընտանեօք հաստատուած է եւ պաշտօնավարած՝ Սուրբ Սարգիս եքեղեցւոյ մէջ։
Նոյն գաղութին մէջ պաշտօնավարած է երկար տարիներ։
Վախճան
1992-ին, մեկնած է Միացեալ Նահանգներ իր զաւակներուն տեսութեան եւ հոն ալ վախճանած է, անակնկալ հիւանդութեան մը պատճառով։
Մարմինը ամփոփուած է վերջին օծումէն ետք Գալիֆորիոյ հայոց գերեզմանատունը։
Առ ի գնահատանք իր տարիներու բարւոք ծառայութեան, ստացած է Լանջախաչ եւ ապա Ծաղկեայ սեւ փիլոն ։
Սօս Վանի
Սօս Վանի (աւազանի անունով՝ Կարապետ Յովհաննէսեան, 1895, Թաղ գիւղ, Շատախ, Վասպուրական - 28 Մայիս 1966, Քոքինիա՝ Փիրէա, Յունաստան), կրթական մշակ, գրագէտ, հեքիաթագիր։
Կրթութիւն
Սօս Վանի, աւազանի անունով՝ Կարապետ Յովհաննէսեան։ Նախնական կրթութիւնը կը ստանայ Վարագայ Վանք ի Ժառանգաւորաց վարժարանը (հիմնեց՝ Մկրտիչ Խրիմեան), ուրկէ կը փոխադրուի Վանի Կեդրոնականը։ Երկու տարի ետք, կը յաճախէ Ատաբազարի Կեդրոնական վարժարանը, որուն ընթացքը կ՛աւարտէ 1913- ին։
Կեանքը Պոլսոյ մէջ
Երկու տարի կը պաշտօնավարէ տեղւոյն Ստեփանեան վարժարանին մէջ մինչեւ 1915 թուական ը: Կը ձերբակալուի եւ կ'ենթարկուի ահաւոր չարչարանքներու։ Մեռած կարծելով, զայն կը նետեն դիակներու մէջ։ Կը յաջողի փախուստ տալ եւ կը հասնի մինչեւ Էսկիշէհիր ու ապա Գոնիա, ուր կ'ապրի գաղտնօրէն, մինչեւ զինադադար։ Զինադադարի ընթացքին, կը պաշտօնավարէ յաջորդաբար Ատափազարի եւ Պանտրմայի վարժարաններուն մէջ, ուրկէ մեծ փախուստի (յունական բանակի նահանջ) օրերուն՝ 1922-ին, այլ գաղթականներու հետ կ'ապաստանի Յունաստան։
Կեանքը Յունաստան ի մէջ
Յունաստան՝ կը նուիրուի իր այնքան սիրած ուսուցչական ասպարէզին։ 1922-էն մինչեւ 1949 յաջորդաբար կը պաշտօնավարէ Թեսաղոնիկէ, Քոքինիա, Աղեքսանդրուպոլիս, Տրամա, Գավալա, Քոմոթինի, բեղուն գործունէութեամբ։ 1949-ին, Աթէնք կը փոխադրուի ու կը հաստատուի Քոքինիա (այժմ Նիքէա), ուր կը վերսկսի իր ուսուցչական աշխատանքին։
Շուրջ 15 տարի կը գործէ իբրեւ ուսուցիչ, յետոյ կը դառնայ տնօրէն Ֆիքսի եւ Քոքինիոյ «Միացեալ» եւ « Զաւարեան» վարժարան ներուն ։ Տարիքի բերումով հանգստեան կը կոչուի եւ կը քաշուի կրթական ասպարէզէն. ծառայած է 45 տարի։
Գրագէտ եւ հեքիաթագիր
Գրագէտի եւ հեքիաթագիրի իր համբաւը ան կը պարտի մամուլին մէջ իր ստորագրած հարիւրաւոր հետաքրքրական գրութիւններուն, որոնց մէկ մասը միայն լոյս տեսաւ առանձին հրատարակութիւններով, ինչպէս «Վահագնածնունդ»ը, «Ծամթելս ծովը ընկաւ»ը, «Ճանչնանք մեր հայրենիքը» (Վասպուրականի մասին) եւ «Այն օրէն ի վեր, այն օրէն անդին»ը՝ պատմուածքներու եւ աւանդութիւններու երկու հատորներ։
Իրմէ մնացած են բազմաթիւ անտիպ գործեր՝ հայրենագիտական ուսումնասիրութիւններ, աւանդութիւններ, հեքիաթներ, թատերակներ (որոնցմէ մի քանին ձեռագիր, այժմ կը գտնուին Յունաստանի Համազգայինի գրադարանը), եւայլն։
Սօս Վանիի կեանքին վերջին մէկ քանի տարիներուն առողջական վիճակը քայքայուած էր։ Իր կեանքը փրկելու համար անոր գաղափարակից ընկերներուն զոհաբերութիւնները բաւարար չեղան․ աչքերը փակեց Փիրէայի պետական հիւանդանոցին մէջ։
Ի պատիւ Սօս Վանիի տարած գործունէութեան, Յունաստան ի Ատտիկէի շրջանի Համազգայինի մասնաճիւղը անոր անունը կը կրէ․ Հա­մազ­գա­յի­նի «­Սօս ­Վա­նի» մասնաճիւղ:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:1895 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Շատախ ծնածներ Ստորոգութիւն:1973 մահեր Ստորոգութիւն:28 Մայիսի մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ Կրթական Մշակներ Ստորոգութիւն:Հայ հեքիաթագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ
Պիյոնսէ
Պիոնսէ Ճիզել Նոլզ-Քարթըր, ծանօթ է Պիոնսէ անունով,, ամերիկացի երգչուհի՝ R’n’B ոճին մէջ, դերասանուհի, պարուհի, երաժշտական արտադրող։ Մանուկ հասակին կը մասնակցի տարբեր երաժշտական եւ պարի մրցոյթներու, իսկ դպրոցը՝ գեղարուեստական մրցոյթներու։ Նոլզ նշանաւոր կը դառնայ 1990-ական թուականներու վերջը, ըլլալով կանացի Destiny’s Child R&B խումբի անդամ։
2003-ին, երբ Destiny’s Child խումբը բաժնուեցաւ, Նոլզը հանդէս կու գայ իր մեներգը՝ Dangerously in Love ալպոմով, որուն մէջ կը մտնեն քանի մը յաջողութիւններ, որոնցմէ են՝ «Crazy in Love» եւ «Baby Boy» երգերը։ Ալպոմը կը ճանաչուի 2003-ի ամենայաջողակ ալպոմը։ Այդ ալպոմի շնորհիւ Պիոնսէն կը ստանայ հինգ Կրեմմի մրցանակ ։ 2006-ին, խումբի վերջնական բաժանումէն մէկ տարի յետոյ Պիոնսէն կը հրապարակէ իր B’Day ալպոմը, որ Billboard շքերթին մէջ կը զբաղեցնէ առաջին հորիզոնականը, այնտեղ ներառուած են «Déjà Vu», «Irreplaceable» եւ «Beautiful Liar» յաջողութիւնները։ Անոր երրորդ մեներգ ալպոմը՝ I Am… Sasha Fierce, լոյս կը տեսնէ 2008-ի Նոյեմբերին, անոր մէջ ներառուած էր «Single Ladies (Put a Ring on It)» յաջողութիւնը։ Ալպոմը եւ անոր երգերը կը վաստկին վեց Grammy Award, որ երգչուհիի համար արձանագրութիւն կը դառնայ  ։ Պիոնսէն ստացած է 20 Grammy Award, որոնցմէ 17-ը իր անձնական կատարումներու համար եւ երեքը որպէս խումբի անդամ։
Նոլզը իր դերասանական ասպարէզը կը սկսի 2001-ին, յայտնուելով «Գարմէն։ Հիփ-հոփ» երաժշտական ժապաւէնին մէջ։ 2006-ին ան կը կատարէ «Երազ աղջիկները» ժապաւէնի գլխաւոր հերոսուհիի դերը, որուն շնորհիւ կը դառնայ «Ոսկէ Կլոպուս» մրցանակի՝ ընտրելի։ 2004-ին Նոլզը պայմանագիր կը կնքէ շարք մը վաճառանիշերու հետ, որոնցմէ են՝ Pepsi, Tommy Hilfiger, Armani եւ L’Oréal։ 2010-ին Forbes ամսագիրը Պիոնսէին կը նեռարէ «100 ամենաազդեցիկ յայտնիներ աշխարհի մէջ»ի երկրորդ տողին մէջ ։ Ան նաեւ կ'ըլլայ աշխարհի ամենաազդեցիկ երաժիշտները ցանկին մէջ ։ Time ամսագիրը Նոլզին կը նեռարէ աշխարհի ամենաազդեցիկ 100 մարդիկ ցանկին մէջ ։
Նոլզը Hot 100-ին մէջ կը զբաղեցնէ հինգերորդ հորիզոնականը, որպէս հզօր կատարող եւ Destiny’s Child-ի չորրորդ հորիզոնականը։ Որպէս սոլօ երգչուհի ան ԱՄՆ-ի մէջ կը վաճառէ 3 միլիոն ալպոմ եւ երգ ։ Sony ընկերութեան հրապարակած տուալներու համաձայն Պիոնսէն, որպէս խումբի անդամ, կը վաճառէ 100 միլիոն ձայանգրութիւն ։ 11 Դեկտեմբեր 2009-ին Billboard-ը Նոլզին կը համարէ 2000-ական թուականներու ամենայաջող կատարողուհին եւ գլխաւոր ձայնասփիւռ-կատարողուհի ։ 2010 թուականի Փետրուարին RIAA-ն Նոլզին կը ճանչնայ որպէս տասնամեակի ամենամեծ թիւով RIAA վկայագիր ունեցող արուեստագիտուհի ։
Կենսագրութիւն
Պիոնսէ Ժիզել Նոլզը ծնած է Թեքսաս նահանգի Հիւսթըն քաղաքին մէջ, վարսավիր եւ գեղեցկութեան սրահի տէր՝ Թինա Նոլզի եւ Մեթեու Նոլզի ընտանիքին մէջ։ Պիոնսէի փոքր քոյրը՝ Սոլանժը նոյնպէս երգչուհի եւ Տեսթինիզ Չայլտի հիմանդիր եւ անդամ է :
Անձնական Կեանքը
2006 թուական ի Նոյեմբերին Նոլզը կը խոստովանի, որ 2000-ին, Destiny’s Child-ի տարաձայնութիւններու ժամանակ, բուռն սիրոյ ծայրահեղութեան պատճառով ան ինկեր է ընկճումի մէջ․ խումբը ենթարկուեր է ԶԼՄ-ներու, քննադատներու կշտամբումներու ։ Արդիւնքով ան կը բաժնուի իր ընկերոջ հետ, որուն հետ էր 12-էն 19 տարեկան հասակին ։
Ընկճումը այնքան խորունկ էր, որ տեւեց քանի մը տարի, մինչեւ Նոլզը չփակուեցաւ իր սենեակին մէջ եւ չդադրեցաւ սնուիլ։ Ան յայտարարած է, որ ան չէր ցանկանար բարձրաձայնել ընկճումին մասին, որովհետեւ Destiny’s Child խումբը վերջերս ստացեր էր Կրեմմի մրցանակը եւ անոր ոչ ոք լուրջ չէր ընդուներ ։ Այս բոլոր դէպքերը Պիոնսէին ստիպած են մտածել իր եւ իր ընկերներուն մասին։ Նկարագրելով իր իրավիճակը ան կ'ըսէ․ «Հիմա, երբ ես կը հասկնամ, որ յայտնի դարձած եմ, ես կը վախնամ, որ չգտնեմ մէկը, որ կը սիրէ զիս որպէս սովորական մարդ։ Ես կը վախնամ ընկերներ ձեռք բերելու» ։ Ան յիշած է իր մօր՝ Թինա Նոլզի մասին, որ օգներ է զայն դուրս գալ ընկճումէն․ «Ինչու՞կը մտածես, որ ոչ ոք քեզ կը սիրէ։ Միթէ դուն չես գիտե՞ր, թէ ինչքան խելացի, գեղեցիկ եւ լաւ աղջիկ ես դուն» ։
2002-ին Նոլզը կը սկսի հանդիպիլ ռեփի երգիչ Jay-Z-ի, որուն հետ ան կը մրցակցի քանի մը անգամ։ Խօսակցութիւններ կը խօսուէր իրենց մասին անկէ ետք, երբ Նոլզը '03 Bonnie & Clyde-ին մէջ զուգերգ երգեց ։ Անոնք այդ խօսակցութիւններուն ուշադրութիւն չէին դարձներ ։ 2005-ին կը սկսին խօսակցութիւններ իրենց ամուսնութեան վերաբերեալ։ Նոլզը դադրեցուց զանոնք, յայտարարելով, որ անոնք նոյնիսկ նշանուած չեն ։ Երբ 2007-ի Սեպտեմբերին նորէն կը բարձրանար այդ թեման: Jay-Z անոնց կը պատասխանէ հետեւեալ խօսքերով․« Օր մը՝ մօտ ապագային, եկէք այդպես խօսինք» (One day soon — let's leave it at that) ։ OK! ամսագրի լրագրող Լորա Շրեֆլըրը կ'ըսէ․ «Անոնք ծայրայեղ ոչ հրապարակային մարդիկ են» ։ 4 Ապրիլ 2008-ին Նիւ Եորքի մէջ, Նոլզը եւ Jay-Z-ն կ'ամուսնանան։ Այդ յայտնի կը դառնայ հասարակութեան մէջ 22 Ապրիլ 2008-ին ։ Մինչեւ 5 Սեպտեմբեր 2008-ի Fashion Rocks համերգը, որ կայացեր է Նիւ Եորքի մէջ, Պիոնսէն հասարակութեան մէջ չէր կրեր իր ամուսնական մատանին ։ Նոլզը վերջնականապէս խոստովանեցաւ բոլորին ամուսնութեան մասին I Am… Sasha Fierce ալպոմի հովաանաւորութեամբ կատարուող խնճոյքի տեսաժապաւէնի ժամանակ՝ մանհեթենեան Sony Club-ում ։
60 վայրկեաննոց ժապաւէնը լոյս կը տեսնէ 2010-ին։ Կը պատմուի, թէ ինչով ան կը զբաղէր տանը մէջ մանուկ հասակին եւ ինչպէս կ'աղօթէ ամէն ելոյթէ առաջ ։
29 Օգոստոս, 2011-ին MTV Video Music Awards արարողութեան ժամանակ Պիոնսէն կը յայտարարէ, որ ան յղի է ։ 7 Յունուար 2012-ին Նիւ Եորքի մէջ երգչուհին գաղտնի ձեւով, հիւանդանոցին ներկայանալով որպէս Ինկրիտ Ճեքսըն կ'ունենայ իր Պլու Այվի Քարթըր աղջիկը ։
Շրջագայութիւններ
Joint Tours
Մրցանակներն Ու Ընտրելիները
2011-ին կ'արժանանայ Billboard ամսագրի պատուաւոր մրցանակին՝ «Հազարամեակի արուեստագէտ»։ Պիոնսէն ունի 20 Կրեմմի մրցանակ եւ 52 ընտրելի։ Իր առաջին մրցանակը ան ստացած է 19 տարեկանին (այդ ժամանակ ան կ'երգէր Destiny’s Child խումբի մէջ) ։
Արտաքին Յղումներ
Ստորոգութիւն:Ամերիկացի երգչուհիներ Ստորոգութիւն:Փոփ երգչուհիներ Ստորոգութիւն:4 Սեպտեմբերի ծնածներ
Փոքրիկ կանայք (ժապաւէն, 2019)
«Փոքրիկ կանայք» (Little Women), բեմադրիչ Կրեթա Կերվիկի ժապաւէնը, որ թողարկուած է 7 Դեկտեմբե ր 2019-ին, Նիւ Եորքի Ժամանակակից արուեստի թանգարանին մէջ․ իսկ թատերական առաջին ներկայացումը Ամերիկայի մէջ՝ 25 Դեկտեմբեր 2019-ին, «Sony Pictures Releasing»-ի կողմէ:
Ժապաւէնը հիմնուած է ամերիկացի գրող Լուիզա Մէյ Օլքոթի՝ 1868 թուականին գրուած, վէպի վրայ։ Գլխաւոր դերակատարներն են Սիրշա Ռոնանը, Էմմա Ուոթսընը, Ֆլորենս Փիւն, Էլաիզա Սքանլենը, Լորա Տերնը, Թիմոթի Շալամէն, Մերիլ Սթիփը։
Ժապաւէնի դրուագներէն մէկուն մէջ տղամարդը կը խօսի հայերէն եւ հերոսուհին պարի կը հրաւիրէ.
Ժապաւէնը արժանացած է քննադատներու գնահատանքին, ինչպէս նաեւ արժանացած է բազմաթիւ մրցանակներու՝ վեց անուանակարգերու մէջ «Օսքար» 92-րդ մրցանակաբաշխութեան ատեն, լաւագոյն ժապաւէն եւ «Օսքար» մրցանակի՝ լաւագոյնի համար եւ զգեստներու ձեւաւորումին  համար․ ժապաւէնը արժանացած է հինգ անուանակարգերու՝ Բրիտանական «Օսքար»-ի 73-րդ մրցանակաբաշխութեան ժամանակ, արժանացած է լաւագոյն զգեստներու ձեւաւորումին եւ 77-րդ «Ոսկէ կլոպուս» մր ցանակաբաշխութեան՝ երկու անուանակարգերու մէջ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ժապաւէններ
Շիրակ Երգարան
Շիրակ Երգարան, Կարապետ Հաննէսեան եւ Յովհաննէս Հաննէսեան եղբայրներուն նախաձեռնութեամբ լոյս տեսած երգարան, Պէյրութ։
Պատմական ակնարկ
Անոնցմէ ոմանք ունեցան վերամշակուած վերահրատարակութիւններ: Այդ երգարաններուն թիւը հասաւ 31-ի, աւելի քան 31,000 ընդհանուր տպաքանակով: Աւելի ետք, անոնք լոյս ընծայեցին նաեւ Շիրակ Մանկապատանեկան Երգարաններ «օժանդակելու համար նոր սերունդի իգական եւ արական անդամներուն»:
Հրատարակուեցաւ նաեւ 766 էջանի Շիրակ Ընդարձակ Երգարանը, 1990-ին, հրատարակուեցաւ Շիրակ ճամբորդական Երգարանը, եւ երգարանաշարքի յիսնամեակին առթիւ' 875-էջանի Շիրակ Երգարան լոյս կը տեսնէ Հայրենասիրական-Յեղափոխական, Դասական, Ժողովրդական, Հոգեւոր, Մայրական, Աշուղական, Էսթրատային երգեր, օրորներ եւ օփերէթներ, Կարապետ Հաննէսեան (Խմբագիր)
Շիրակ Երգարաններու շարք հրատարակելու գաղափարը
Ւսկ թէ ինչու՛ եւ ինչպէս յառաջացած է Շիրակ Երգարաններու շարք հրատարակելու գաղափարը, Կարապետ Հաննէսեան կը պատմէ.
«Շիրակ» մատենաշարի Խմբագրութիւնը 1953
Ինչո՞ւ «Շիրակ» մատենաշարը, սոյն երգարանին հրատարակութեամբ, գոհունակութիւնը կ՚ունենայ հայ ժողովուրդին սեփականութիւնը դարձնելու այն հին ու մանաւանդ նոր կենցաղի երգերը, որոնց գրեթէ բոլորը կը ձայնասփռուին մեր Մայր Հայրենիքի ձայնասփիւռի կայանէն, կամ արտասահմանի մէջ ձայնապնակներու միջոցաւ կը նուագուին հայ տուներէն ներս։
Որպէսզի գոհացուցած ըլլանք հայ երգը սորվիլ ուզողներուն փափաքը, կը հրատարակենք սոյն երգարանը՝ այն հաստատ համոզումով թէ ան մեծ ժողովրդականութիւն պիտի գտնէ եւ արդարացնէ իր հիմնական նպատակը, այսինքն՝ պիտի սատարէ հայ երգի տարածման, առանց աղաւաղելու հեղինակներուն բառերը։ Կը հաւատանք թէ հայ երգը արտասահմանի մէջ կարեւոր դեռ կը կատարէ ազգապահպանման տեսակէտով ու կը զօրացնէ հայրենիքի ու արտասահմանի հոգեկան ու մշակութային կապերը։
Այս հաւատքով ու վստահութեամբ կը հրատարակենք սոյն երգերու փունջը, որ քաղուած է Աբովեանի հայրենիքէն եւ իր բոյրը կը տարածէ աշխարհի չորս ծագերուն։
Շիրակ Մատենաշարի Խմբագրութիւն 1953
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Երաժշտութիւն Ստորոգութիւն:Գիրքեր այբբենական կարգով
166 (թիւ)
166 (հարիւր վաթսունվեց)՝ բնական թիւ մըն է 165-ի եւ 167-ի միջեւ
Ակնաբերդ
Ակնաբերդ, գիւղական համայնք Արցախի Հանրապետութեան Շահումեանի շրջանին մէջ: Կը գտնուի հանրապետութեան հիւսիս արեւելեան հատուածին մէջ։ Քարվաճառ կեդրոնէն 67 Քմ հեռաւորութեան վրայ, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտէն՝ 70 Քմ հեռաւորութեան վրայ։ Համայնքին մէջ կը գործեն գիւղապետարան, մշակոյթի տուն, բուժաշխատող մը, կը գործէ միջնակարգ դպրոց մը՝ 111 աշակերտներով, ունի 1 մանկապարտէզ՝ «Սօսէ» (ՀՕՄ) Հայ օգնութեան միութիւն, ուր կը յաճախեն 28 երեխաներ։ Համայնքը լեռնային է, ունի 668,0 հա տարածք։ Ակնաբերդ համայնքին սահմանային գօտիով կը հոսի Տրտու գետին վտակը դէպի Սարսանգի ջրամբար :
Տմիթրի Կեսայեանց
Տմիթրի Գագիկի Կեսաեանց (18 Յունիս, 1931, Երեւան, Հայաստան - 1 Յունուար, 2001, Երեւան, ՀՀ), հայ կինոբեմադրիչ, սցենարիստ, փաստագրական, կարճատեւ, երկարատեւ եւ այլ ժանրերու ֆիլմերու հեղինակ։
Կենսագրութիւն
1950 թուականին Տմիթրի Կեսաեանցը աւարտեց մանկավարժական ուսումնարանը, իսկ 1954 թուականին դարձաւ Պատանի հանդիսատեսի թատրոնի դերասան։ 1957 թուականին ընդունուեցաւ ՎԳԻԿ-ի բեմադրիչի բաժինը՝ Գրիգորի Կոզինցեւի արուեստանոց։ Հիմնարկը աւարտելէ ետք վերադարձաւ Երեւան եւ մինչեւ կեանքի վերջը աշխատեցաւ Հայֆիլմ կինոստուդիայի մէջ, ինչպէս նաեւ կը դասաւանդէր Երեւանի Խ․ Աբովեանի անուան պետական մանկավարժական հիմնարկին մէջ։
Ասպարէզ
Կեսաեանցի առաջին իսկ ֆիլմերը բախեցան խորհրդային սուր գրաքննութեան։ «Ինքնաշարժը» կարճամետրաժ ֆիլմը խիստ կրճատուեցաւ եւ արդիւնքի չցուցադրուեցաւ։ Յաջորդ՝ «Մարդն Օլիմպոսէն» ֆիլմը, ցուցադրուեցաւ սահմանափակ թիւով կինոթատրոններու մէջ։ Տարիներ շարունակ գրաքննութիւնը կը մերժէր անոր սցենարները եւ ֆիլմերը։ Սակայն հակառակ անոր մասնագիտական բոլոր դժուարութիւններուն՝ Կեսաեանցին յաջողեցաւ նկարահանել շարք մը ֆիլմեր, որոնք դասուեցան հայկական կինեմատոգրաֆի դասական գործերու շարքին։ Անոնց թիցին մէջ էին՝ «Տէրն ու ծառան» (1962), «Զինուորն ու փիղը» (1978), «Տանիքի ինքնաշարժը» (1980), «Հեծեալը, որուն կ՝ըսպասեն» (1984), «Անիծուածները» (1991)։ Վերջին ֆիլմը հայկական կինեմատոգրաֆի պատմութեան մէջ դարձաւ ամենադիտուածը։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:18 Յունիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:1931 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Երեւան ծնածներ Ստորոգութիւն:1 Յունուարի մահացածներ Ստորոգութիւն:2001 մահեր Ստորոգութիւն:Երեւան մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ սենարիստներ
Քերքիրայի հայերը
Քերքիրայի հայերը, ԺԶ. դարէն հայեր ապրած են Քերքիրա։ Քերքիրա կը գտնուի Յոնիական Ծովուն մէջ, Յունաստանի հիւսիսային եւ արեւմտեան ծայրամասի ամենամեծ կղզիներէն է։
Հայերուն հետքերուն փաստը այժմ կայ միայն անուանակոչումներով այն բոլոր վայրերուն, ուր հայերը բնակած ու գործած են։
Պատմական անդրադարձ
Հայ ժողովուրդը իր դարաւոր պատմութեան ընթացքին ունեցած է զանգուածային գաղթեր եւ կամ՝ բռնի տեղափոխութիւններ դէպի այլ երկիրներ։
Գաղթականները՝ Քերքիրա
Քերքիրա կը հաստատուին 3 000 հայեր եւ 5 000 որբեր վատառողջ պայմաններու մէջ։ Կղզին պատրաստ չէր եւ յարմարութիւնները չունէր այսքան մեծ թիւով գաղթականներ ընդունելու համար։ Շուտով որբերուն մեծ մասը կը փոխադրուի այլ երկիրներ շնորհիւ «Lord Mayorr’s Fund» հաստատութեան ջանքերուն։ Այսպէս, 1923-ին գարնանամուտին, Քերքիրայի հայ որբերուն թիւը 1 778 է։
Հոգատարութիւն
1906-ին (հայ գաղթականներուն Քերքիրա ժամանումէն 16 տարիներ առաջ), Արեւմտեան Հայաստանի Կամախի շրջանէն Մարկոսեան եղբայրները եւ Ծարուկեան Պօղոս քաղաքին մէջ կը հաստատուին։ Անոնք Քերքիրա մայրաքաղաքին կեդրոնը կ՛ունենան իրենց սուրճի գործարանը եւ ակամայ կը կազմեն Ի. դարու առաջին կիսուն Քերքիրայի հայ համայնքին կորիզը. անոնք է որ 1922-ի Նոյեմբեր եւ Դեկտեմբեր ամիսներուն կղզի հասնող հայ գաղթականներուն հոգ կը տանին եւ անոնց ի նպաստ ներդրում կ՛ունենան տեղական մարմիններուն մօտ։
3 000 գաղթականներուն 2/3 կին ու երեխայ է, առանց որբերը հաշուելու։ Անոնք Կեսարիա, Քոնիա եւ Ակսեր շրջաններէն են։
Գաղթականներուն (հայ, յոյն, Պոնտոսի յոյն) ընդհանուր թիւը 22 000 է։ Ասոնցմէ 5 000՝ որոնցմէ 400 հայ, յունական պետութեան կարգադրումով կը մեկնին դէպի Թեսալիա (Յունաստանի կեդրոնական շրջան)։
Քերքիրայի տեղական մարմինները իւրաքանչիւր գաղթական ընտանիքի կու տան 20-40 ք․մ․ հողատարածք, որպէսզի անոնք հողագործութեամբ զբաղին։ Հայերը կը տարածուին քաղաքին թաղամասերը, Փոթամօ գիւղը եւ քանի մը ընտանիքներ աւելի հեռաւոր գիւղեր, ինչպէս Սինարատես։ Սակայն, գաղթականներէն շատեր, աքսորի ճամբուն վրայ արդէն կորսնցուցած իրենց առողջութիւնը, յաջորդող ամիսներուն կը մահանան։
Քերքիրայի հայ համայնքի ստեղծում
Հայ որբերուն եւ գաղթականներուն հետ կը ժամանեն նաեւ հայ մտաւորականութեան ծանօթ դէմքեր, որոնք կը ստանցնեն որբերուն հայեցի դաստիարակութիւնը եւ միաժամանակ տեղւոյն հայկական «կորիզ»ին հետ կը հիմնեն «Հայ համայնքին Մարմին»ը, որպէսզի առաջին հերթին կարգադրուին գաղթականներուն ձեւակերպութեան թուղթերը եւ անոնց բաժանուի կեդրոնէն հասած օգնութիւնը։ Անոնք են որ 1923-ին կղզին կը պտտին եւ կ՛արձանագրեն Քերքիրայի մէջ 1550-էն մինչեւ 1920-ի տասնամեակին Քերքիրայի հայերուն պատմութիւնը (տես Թէօդիկ, 1924 տարեցոյց )։
Այս մարմինը հետագային կը կազմակերպուի իբրեւ «Հայ Համայնքի Խորհուրդ»․ նախագահ՝ Գառնիկ Մոմճեան, գանձապահ Պօղոս Ծարուքեան եւ ատենադպիր՝ Գէորգ Կառվարենց։ Ապրիլ 11, 1924-ին Խորհուրդը Այիոն Թաքսիարհոն եկեղեցուոյ մէջ կը կազմակերպէ 1915-ի Ցեղասպանութեան զոհերուն յիշատակին ձեռնարկ մը, ուր ներկայ կը գտնուին հոծ բազմութիւն, տեղական պատկան մարմիններուն ներկայացուցիչներ, օտար երկիրներու ներկայացուցիչներ՝ հիւպատոսներ։ Կեդրոնական դասախօսն է բանաստեղծ Վահան Թէքէյեան։ Կը մասնակցի Քերքիրա քաղաքապետութեան նուագախումբը եւ հայ որբերուն երգչախումբը։ Նաեւ, Քերքիրայի եւ Փաքսոն Արքեպիսկոպոս Աթինաղորաս, հայերուն տրամադրութեան տակ կը դնէ Իփափանտիս եկեղեցին, որպէսզի հայերը կատարեն Աւագ Շաբթուան արարողութիւնները․ հայ գաղթականներուն հետ ժամանած էին նաեւ հայ հոգեւորականներ։
Օտար Բարեսիրական հաստատութիւններ, հիմնարմներու որբանոցներ եւ արհեստանոցներ
Շնորհիւ Բարեսիրական հաստատութիւններուն ներդրումին հայ գաղթականները եւ որբերը կը կարողանան 1922-ի ձմեռուան դժուար ամիսները՝ աղքատութիւն, առողջապահական վատ պայմաններ եւ անօթութիւն, բարւօք անցընել։ Բարեսիրական հաստատութիւններուն հետ զուգահեռ, կղզիին մէջ կը գործեն նաեւ անգլիական եւ ամերիկեան տնօրէնութեանց տակ տղոց եւ աղջկանց որբանոցներ։ Այս որբանոցներուն մէջ ալ կը դասաւանդեն հայ մտաւորականներ, որոնք փրկուած էին հալածանքներէն եւ որբերուն ու գաղթականներուն հետ Քերքիրա հասած։
Ամերիկեան Կարմիր Խաչ
Այս կազմակերպութիւնը առաջինն է որ հայ գաղթականներուն կ՛աջակցի։ 1924-ի ամրան անոնք գաղթականներուն դեղօրեաք եւ ուտեստեղէն կը բաժնեն։
Անգլիական Ընկերներու Միութիւն
Միութեան տնօրէնուհի օր․Պերճըս, 1922 թուականին, Պոլսո յ Միչըն Հաուզ ձերարուեստի 20 հայ երիտասարդ ուսանողուհիներուն հետ քաղաքէն կը մեկնի։ Քերքիրա կը հաստատուին Ալեփու գիւղին առանձնատան մը մէջ։ Երիտասարդուհիները իրենց ուսումը կը շարունակեն եւ միաժամանակ կը մասնակցին հաստատութեան բարեսիրական աշխատանքներուն։
Լորտ Մէյորս հիմնարկը
Հաստատութեան պատասխանատուները եւ նախագահը՝ Տոքթ․ Քենետի, Քերքիրա կը հասնին 750 հայ որբերով։ Որբանոցին տղոց բաժնին պատասխանատու է Սըր Ռոպերթ Քրեվսի, իսկ մանկավարժ – երաժիշտ  Գէորգ Կառվարենց ութը ամսուան համար տնօրէնութիւնը կը ստանցնէ․ անոր կը յաջորդէ ուսուցիչ Ս․ Խաչատրեան։ Աղջիկներուն բաժնի պատասխանատուն է տիկին Ֆենզի, իսկ ուսուցչուհին տիկին Տիրացեան։
Դասաւանդութիւններուն զուգահեռ, պր․Մ․Ֆրետ արհեստի դպրոցներ կը հիմնէ, ըստ ամերիկեան չափանիշներու, ուր հայ որբերը արհեստ կը սորվին՝ կօշկակարութիւն, դերձակութիւն, ատաղձագործութիւն եւ կ՛աշխատին։
Հաստատութեան տնօրէնը, 1922-1923 ձմեռուան ընթացքին, կարիքաւորներուն համար լուրջ գումար մը կը դրամադրէ ուտեստեղէնի եւ հագստեղէնի համար։
Ֆապր տղոց տունը
Պոլսոյ Սկիւտարի շրջանին մէջ գործող պզտիկ որբանոցին 16 հայ որբերը գլխաւորութեամբ անգլիացի սակայն հայախօս տիկին Նոյեմիին եւ տնօրէն պր․ Յակոբ Ալոճեանին անձայն կը հեռանայն, երբ քաղաքին մէջ կը սկսին խռովութիւնները։ Որբերը Քերքիրա կը հաստատուին։ Ութը ամիս շարունակ ամէն օր տաք ապուր կը հայթաթէին նաեւ շրջակայքի գաղթական ընտանիքներուն։
Գորգի գործարան
Բացի որբերուն հոգատարութենէն ու կրթութենէն, օտար բարեսիրական կազմակերպութիւնները կը հոգան անոնց աշխատանքի վերականգման համար․ առօրեայի ապրուստը։ Մանտուքի շրջանը գորգի գարծարան մը կը հիմնեն։ Ծախսերը կը հոգան Քերքիրայի Անգլիո յ հիւպատոսը եւ դեղագործ պր․ Մարքօ Քեշիշեան (Պէյրութի ամերիկեան համալսարանէն)։ Հոն կ՛աշխատին 300 հայուհիներ եւ գորգերը կ՛արտադրուին Ամերիկա եւ Քանատա։ Գորգերուն նախշերը ներշնչուած են հայկական մանրանկարչութենէն եւ պատասխանատուն է նկարիչ Արմենակ Տէր Յակոբեան։
Արարատ կրթարան
Կաթոլիկ հայ հոգեւորական Կիւրեղ Զօհրապեան (տե՛ս Քոքինիոյ հայկական գաղութը՝ Հայ Կաթողիկէ Սրբուհի Թերեզա Եկեղեցին), իր անձնական ջանքերով կը ստեղծէ 1923 Մայիսին Քերքիրա մայրաքաղաքին մէջ «Արարատ» կրթարանը։ Հոն կը դասաւանդեն Near East Relief որբանոցին հայ ուսուցիչները․ որբանոցին մէջ հայ որբերուն թիւը նուազելով հոն կը դասաւանդեն միայն 2 հայ ուսուցիչներ։ Կրթարանը կը դիմանայ 3 ամիս նիւթականի անբաւարարութեան պատճառով․ պահեստի գումարը կը տրամադրուի շէնքի վարձքերուն, դպրոցի կահ-կարասիին եւ ուսուցիչներու չնչին ամսավճարներուն։
Near East Relief
Ամերիկեան հիմնարկին նախաձեռնութեամբ, 1922-ի ամրան արագօրէն կը հաւաքուին  Պոլսոյ որբանոցներուն մէջ պատսպարուող որբերը եւ Յունաստան կը փոխադրուին։ Կը մխրճուին նաւերուն մէջ եւ Յունաստան կը հասնին, շատեր ալ՝ ցամաքի միջոցաւ։
Նաւերով Քերքիրա հասնողները, առաջին ամիսներուն տեղի չգոյութեան պատճառով կը թափառին ոտաբոպիկ, առանց սնունդի կամ անկողնի։
Որբերուն ուղեկցող հիմնարկին պատասխանատուներուն շարունակ դիմումներուն շնորհիւ, Ֆրանսայի Հայ Ազգային Խորհուրդը Վահան Թէքէյեանը պատասխանատու կը նշանակէ։ Որբերուն թիւը 5 000 է։ Ան անմիջապէս գործի կ՛անցնի եւ Եգիպտոս կ՛երթայ, որպէսզի Քերքիրայի հայ որբերուն թափառման վերջնական լուծում տրուի։
Որբերուն տեղափոխումը
Սկզբնական շրջանին որբերը կը հաստատուին Ահիլիօ Պալատը իրենց ուղեկցող 27 հայ ուսուցիչներուն հետ։ 1923 Փետրուարին կը սկսի չափահաս որբերուն յառաջատաբար տեղափոխումը Գավալա (հիւսիսային Յունաստան), Սիրոս եւ ուրիշ տեղեր, ուր հոն անոնց աշխատանքը ապահոված է, իսկ անոնցմէ շատեր կ՛ընդունուին Քերքիրայի արհեստագիտական ուսումնարաններուն մէջ։ Լաւագոյն աշակերտները կ’ ուղարկուին հայկական բարձրագոյն ուսումնարաներ․ Կիպրոս, Պէյրութ եւայլն։
Քանի մը ամսուան ընթացքին, Քերքիրա կը մնան 150 որբեր եւ միայն 2 հայ ուսուցիչներ։ Անոնց կը միանան 4 յոյն ուսուցիչներ, որպէսզի երեխաները յունարէն ալ սորվին, քանի Յունաստան կը մնան։ Այս որբերէն շատեր մեծնալով Քերքիրայէն չեն հեռանար, խառն ամուսնութիւններ կ՛ընեն, սակայն կը պահեն իրենց ինքնութիւնը։
Հայ համայնքին նոսրացում
Հայ գաղթականներուն մեծամասնութիւնը կը գաղթէ Յունաստանի ուրիշ վայրեր եւ կամ կ՛արտագաղթէ։
1923-ի սկիզբներուն, 400 հայեր միանալով յոյն գաղթականներու դէպի Թեսալիա շրջանը կը մեկնին։
1935-ին հայ գաղթականներու մեծ թիւ մը կղզիէն կը մեկնի ու կը հաստատուի Մարսէյլ, Լիբանան, Սուրիա եւ Ամերիկա։ Փոքր թիւ մըն ալ՝ Յունաստանի տարածքին հայահոծ քաղաքները։
1938 ին յունական կառավարութեան դիմումին ընդառաջելով, յունահայոց Ազգային Կեդրոնական վարչութիւնը մարդահամար կը կազմակերպէ այն շրջաններէն ներս, ուր հայեր կ՚ապրին։ Քերքիրայի հայկական համայնքը կը հաշուէ 150 հոգի։
Այժմ, համայնքը, իր կազմակերպուած իմաստով գոյութիւն չունի։ Քերքիրա կան մէկ ձեռքի վրայ համրուած հայ ընտանիքներ։
Մոռցուած հայկական գիւղ մը
Հայ որբերուն հետ ժամանած մտաւորականները, երբ տեղացիներէն կը լսեն թէ Արմենատես անունով գիւղ մը կայ, Քերքիրա քաղաքէն 32 քմ․ դէպի հիւսիս, անունին ստուգաբանութենէն մղուելով կը հետաքրքրուին ու գիւղը կ՛այցելեն իմանալու համար եթէ իսկապէս ծագումով հայեր հոն կը բնակին։ Անոնք Քերքիրային զանազան վայրերը կը շրջին եւ տեղեկութիւններ կը հաւաքեն Քերքիրա հաստատուած 1550 թուականէն հայերուն մասին։ Անոնց մասին կը վկայէ Թէոդիկ, իր 1924 Տարեցոյցին մէջ։
Այցելութիւն Արմենատես եւ Ռահթատես գիւղերը
1923 աշնան, Քերքիրայի հայ համայնքէն ուսուցիչներու խումբ մը Արմենատես գիւղը կ՛այցելէ։ Հոն, անոնք կ՛իմանան թէ հայկական հին համայնքի շառաււիղները կ՛ապրին քիչ մը աւելի անդին գտնուող Ռախթատես լեռնային հին գիւղին մէջ, ծովէն 1 ժամ հեռաւորութեամբ։ Գիւղին ուսուցիչը՝ Ս․ Քուրթելեսի (Σ. Κουρτελέση) կը վկայէ թէ Օսմանեան Կայսրութեան տարածքին բնակող քրիստոնեաներէն թիւ մը՝ հայեր, յոյներ եւ ուրիշ, Քերքիրա կը հասնին փրկուելու համար Օսմանցիներու հալածանքներէն՝ Ճելալիներու շարժում։
Հանդիպում «հին հայերուն» հետ
1923-ին աշնան, հայ մտաւորականներուն խումբը, ներառեալ՝ Թէոդիկ, Գ․ Կառվարենց, կը հանդիպի 500 տարի ետք այլեւս յունացած «հին հայերուն», որոնք սակայն գիտեն որ հայու շառայիղներն են եւ բոլորն ալ իբրեւ երկրորդ անուն կամ մականուն կը կրեն «Արմենիս» Αρμένης անունը*։  Անոնք կը զբաղին այգեպանութեամբ, ձիթահանութեամբ եւ անասնապահութեամբ։ Ունին իրենց եկեղեցին, որուն գաւիթը իբրեւ դպրոց կը ծառայէ։ Աղջիկները կ՛ամուսնանան 25 տարեկանէն ետք։
Պատմութեան մէջ ծանօթ է Փեթրոս Վրայլաս Արմենիս անձնաւորութիւնը (քաղաքագէտ եւ լրագրող, եղած է Յունաստանի Խորհրդարանի անդամ)։ Անոր մայրը, երբ հարս կ՛երթայ Քերքիրացի երեւելի Վրայլա ընտանիքին, իր երկու զաւակներուն՝ Իոաննիս (Յովհաննէս) եւ Փեթրոս (Պետրոս), կու տայ նաեւ Արմենիս մականունը։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայկական գաղթօճախներ Ստորոգութիւն:Յոնիական կղզիներ Ստորոգութիւն:Քերքիրա Ստորոգութիւն:Յունաստանի կղզիներ Ստորոգութիւն:Յունաստան
Կարինի ժողով
Կարինի ժողով (633 թ.)։ Ժողովը գումարուեցաւ Կարին քաղաքին մէջ, ուր քննարկուեցաւ Քրիստոսի երկու բնութեան վերաբերող դաւանական հարցերը։
Այս ժողովին մասնակցեցան հայ հոգեւորականներէն՝ Եզր կաթողիկոս, չորս եպիսկոպոսներ եւ երեք վարդապետներ։ Մասնակցեցան նաեւ յոյն հոգեւորականներ եւ Հերակլիոս կայսրը, որ ներկայացուց «Հաւատոյ Գիրը»՝ որմով կ'առաջադրէր «Մոնոթելետիզմը» (Միակամութիւն) կոչուած նոր դաւանանքը։ Ըստ այս դաւանանքին Քրիստոս ունէր մէկ կամք՝ աստուածայինը, ներառելով նաեւ մարդկային բնութիւնը։ Այս ուսմունքին հեղինակը Ասորիքի պատրիարք՝ Սերգիոսն էր (610-638)։
Կարինի ժողովին մէջ էր, որ կարդացուեցաւ Մաթուսաղայի թուղթը, ուր հեղինակը հիմնաւորապէս կը մերժէր քաղկեդոնականութիւնը։ Սակայն ըստ երեւոյթին հայ հոգեւորականները կայսեր բռնադատութեամբ ստիպուած ընդունեցին անոր առաջադրած հաւատոյ գիրը եւ յոյն հոգեւորականներու եւ կայսեր հետ hաղորդուեցան Կարինի եկեղեցւոյ մէջ, վերջ տալով միաբնակներու եւ երկաբնակներու (քաղկեդոնականներու) միջեւ ընթացող պայքարին։
Սակայն հայ հոգեւորականներու մէկ մասին համակերպութիւնը չէր նշանակէր, որ հայ եկեղեցին կ'ընդունէր կայսեր առաջարկը։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Հայոց եկեղեցական ժողովներ
Կեչառիսի Խաչքարեր
Կեչառիսի վանքին մէջ կան Ժբ.-Ժգ. դարերէն մնացած բազմաթիւ խաչքարեր, որոնք գունագեղութիւն կը հաղորդեն վանքային համալիրին՝ դառնալով անոր բաղկացուցիչ տարրերը։ Համալիրին կարեւոր կառոյցներէն է Վեցիկ ճարտարապետին մահարձան-խաչքարը (Ժգ. դար), զոր կանգնեցուցած են անոր ճարտարապետ եղբայրները ։ Խաչքար մըն ալ պահպանուած է վանական համալիրին հարաւային մասին մէջ գտնուող Կաթողիկէ եկեղեցւոյ մէջ (1203-1214),որ եկեղեցիներէն ամենաշքեղն է :
Ժբ. դարէն սկսեալ հանդէս եկած են խմբական խաչքարերը։ Անոնք երբեմն կանգնեցուած են մէկ ընդհանուր կամ քով-քովի դրուած պատուանդաններու վրայ։ Կարգ մը պարագաներու խաչքարերը կանգնեցուած են հանգուցեալներու յիշատակին խումբ մը մարդոց կողմէ, ինչպէս է պարագան Հաւուց Թառի եւ Կեչառիսի մէջ :
Կեչառիսի խաչքարերով յուշադրամ
Յուշադրամին մէկ կողմի կեդրոնը կը գտնուի Կեչառիսի վանական համալիրին մէջ գտնուող խաչքարերէն մէկուն մանրակերտը: Մանրակերտին շուրջ պատկերուած են խաչեր եւ Կեչառիսի վանական համալիրը: Ձախ եզրագիծով «ԿԵՉԱՌԻՍԻ ՎԱՆՔ Ժբ.» եւ աջ եզրագիծով` «KECHARIS MONASTERY XII CENTURY» մակագրութիւններն են, իսկ վարը՝ յուշադրամին հրատարակման տարին`«2011»:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայկական վանքեր եւ եկեղեցիներ Ստորոգութիւն:Հայկակական կոթողներ
Նայիրի Մկրտիչեան
Նայիրի Մկրտիչեան ծնած է 1968 թուականին, Սուրիոյ Արաբական Հանրապետութեան Գամիշլի քաղաքին մէջ։ Գլխաւոր խմբագիր, Լրագրող, շաբաթաթերթի թղթակից:
Կենսագրութիւն
Նայիրի Մկրտիչեան ծնած է 1968 թուականին, Սուրիոյ Արաբական Հանրապետութեան Գամիշլի քաղաքին մէջ:
2001 թուականին աւարտած է Պէյրութի «Համազգայինի հայագիտական հիմնարկի» «Լեզու եւ գրականութիւն» բաժինը:
2001 թուականին վերջնական կայք հաստատած է Հայաստանի մէջ։
2003 թուականին աւարտած է Երեւանի պետական համալսարանի Բանասիրութեան բաժանմունքի «Կրթութեան կառավարում» բաժինը:
2001-2003 թուականներուն եղած է ԱՄՆ-ի «Հայրենիք» թերթի լրագրողը Հայաստանի մէջ:
2003 թուականէն առ այսօր Գանատայի «Հորիզոն» շաբաթաթերթի թղթակիցն է Հայաստանի մէջ, հրապարակուած յօդուածներ եւ հարցազրոյցներ ունի Սփիւռքի եւ Հայաստանի տարբեր թերթերու մէջ:
Երկու տարի եղած է Tert.am լրատուական կայքի արեւմտահայերէն բաժնի խմբագիր:
2012 թուականին հիմնուած, Հայաստանի մէջ գործող միակ եւ Սփիւռքի առաջին արեւմտահայերէն «Եռագոյն» լրատուական կայքի հիմնադիրներէն է եւ երկու տարի եղած է այդ կայքին խմբագիրը:
Նայիրի Մկրտիչեան եղած է ԱՄՆ-ի “Հայրենիք” եւ Գանատայի “Հորիզոն” շաբաթաթերթերու թղթակիցը Հայաստանի մէջ, հրապարակուած յօդուածներ եւ հարցազրոյցներ ունի սփիւռքի եւ Հայաստանեան զանազան թերթերու մէջ։
24 Յունիս,2016-ին կառավարական յատուկ հրամանագրով, ՀՀ Սփիւռքի նախարարութեան համահայկական, միջազգային եւ եկեղեցական կառոյցներու հետ կապերու վարչութեան պետ նշանակուեցաւ Նայիրի Մկրտիչեան եւ վարելով նոյն պաշտօնը մինչեւ Յուլիս 31, 2017:
Կը տիրապետէ հայերէնի երկու ճիւղերուն, արաբերէն, քրտերէն եւ անգլերէն լեզուներուն:
Ամուսնացած է, ունի մէկ դուստր
Ուսուցչական ասպարէզ
Գամիշլի ապրած տարիներուն Նայիրի Մկրտիչեան եղած է հայերէն լեզուի ուսուցչուհի (12 տարի):
Միութենական եւ Հայ Դատի Անդամակցութիւն
Նայիրի Մկրտիչեան Գամիշլիի մէջ եղած է ազգային գործիչ` վարելով զանազան պաշտօններ ՀՅԴ պատանեկան միութեան վարիչ եւ դաստիարակ. Համազգայինի հայ կրթական եւ մշակութային միութեան վարչութեան, ապա շրջանային վարչութեան անդամ, սուրիոյ հայ դատի կեդրոնական յանձնախումբի անդամ:
Զեկոյց
«Գրական արեւելահայերէնի եւ արեւմտահայերէնի խնդիրներն ու մերձեցման ուղիները»
Յուլիս 29-30 ՀՀ ԳԱԱ նիստերու դահլիճէն ներս ՀՀ սփիւռքի նախարարութեան եւ ՀՀ ԳԱԱ Աճառեանի անուան լեզուի հիմնարկի նախաձեռնութեամբ կայացաւ “Արեւմտահայերէնի եւ արեւելահայերէնի մերձեցման խնդիրները” խորագիրը կրող համաժողովը:
ՀՀ սփիւռքի նախարարութեան “Հայերն այսօր” ելեկտրոնային պարբերականի գլխաւոր խմբագիր Նայիրի Մկրտիչեանի ամբողջական զեկոյցէն ստորեւ հատուածներ:
Յօդուած
«Հայրենադարձները Իրենց Ներդրումը Ունին Հայաստանի Կայացման Եւ Զարգացման Մէջ»
Պարգեւներ
4 Հոկտեմբեր,2013-ին Սփիւռքի նախարարութեան 5ամեակին առիթով, սփիւռքի նախարար Հրանոյշ Յակոբեան,Հայաստանի վարչապետին անունով շնորհաւորեց եւ պարգեւատրեց «Եռագոյն» կայքի խմբագիր Նայիրի Մկրտիչեանին:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:1968 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ լրագրողներ
Կեսարիա
Կեսարիա (նախկին անուանումը Փոքր Հայքի՝ Մաժաք), քաղաք ժամանակակից Թուրքիոյ մէջ, որ նախապէս կը պատկանէր Բիւզանդական կայսրութեան։
Կեսարիոյ շրջակայքը գտնուող հնագոյն բնակչութեան վայրն է Գանիշ հողաբլուրը, որ կը գտնուի քաղաքէն 20 Քմ. հիւսիս արեւելք հեռաւորութեան վրայ։ Այս հողաբլուրը Ք.ա. 2800-էն մինչեւ Հելլենական շրջան միշտ կարեւոր եղած է եւ հոս գտնուած են հին Անագապղինձեան (Թունչ) շրջանէն, Ասորիներու (Ասուր) առեւտրական խումբերէն եւ Խեթերէն (Հիթիթ) բազմաթիւ վկայագրութիւններ:
Ք.ա. 4-րդ դարու առաջին կիսուն, մինչեւ Պապ թագաւոր, հոն կ'օծուէին եւ օրհնութիւն կը ստանային բոլոր հայոց կաթողիկոսները։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ քաղաքներ
Քարահունջ
Քարահունջ (Զօրաց քարեր, Քարենիշ ), նախապատմական hնագիտական կառոյց, «Զօրաց քարեր բնակատեղի» անունը կրող պատմամշակութային արգելոց եւ պետութեան կողմէ պահպանուող յատուկ տարածք Հայաստանի Հանրապետութեան Սիւնիքի մարզի Սիսիան քաղաքին մօտ՝ «Մ 2» մայրուղիին կից։ 2004-ին Հայաստանի Հանրապետութեան կողմէ կառոյցը կը ճանչցուի իբրեւ աստղադիտարան: Այդ կարծիքին են նաեւ կարգ մը գիտնականներ եւ հետազօտողներ, որոնք նոյնպէս կը պնդեն, որ hնագիտական կառոյցը աստղադիտարան կը նկատուի: Գիտական եւ սիրողական որոշ շրջանակներ կը մերժեն աստղադիտարան ըլլալու հանգամանքը եւ կը պնդեն, որ անիկա դամբարանադաշտ է  : Հնագիտական կառոյցին անուան եւ նշանակութեան մասին առկայ հակասական կարծիքներն ու պնդումները յաճախ կը վերածուին վէճերու, ինչպէս՝ գիտական, այնպէս ալ հասարակական շրջանակներուն միջեւ  ։
Դիրք
Քարահունջ կը գտնուի Երեւանէն 200 քմ հարաւ՝ 39° 34' լայնքով եւ 46° 01' երկայնքով ՝ ծովու մակերեսէն 1170 մ բարձրութիւն ունեցող սարահարթին վրայ եւ կը զբաղեցնէ 7 հեկտար տարածք Որոտան գետի Դարբ վտակին ձորին ձախ ափին։
Անուանում
Հնավայրին ժողովուրդին կողմէ տարածուած անուանումն է Զօրաց քարեր, իսկ Քարահունջ անուանումը առաջարկած է 1990-ականներուն համալիրը հետազօտած ակադեմիկոս Պարիս Հերունին, իսկ Հայաստանի Հանրապետութեան Կառավարութեան 29 Յուլիս 2004-ի թիւ 1095 որոշումին համաձայն Հայաստանի Սիսիան քաղաքին մօտ գտնուող քարէ յուշարձանը կոչուած է «Քարահունջ աստղադիտարան» ։ 11 Օգոստոս 2004-ին այդ որոշումը վաւերացուած է Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահ Ռոպերթ Քոչարեանին կողմէ։
Յայտնի են նաեւ հնավայրին այլ անուանումները՝ Ցից քարեր, Դիք-դիք քարեր։
Տարիք
Քարահունջին տարիքին մասին գոյութիւն ունին բազմաթիւ, յաճախ զիրար հակասող եւ ընդդիմացող տեսակէտեր։ Մինչեւ օրս յուշարձանին տարիքին մասին ուսումնասիրութիւն մը կատարած է ակադեմիկոս Պարիս Հերունին։ Ան «Հայերը եւ Հնագոյն Հայաստանը» գիրքին մէջ երեք առանձին գլուխներով մանրամասն ներկայացուցած է իր կատարած աստղագիտական, ֆիզիքական եւ ուսողական հաշուարկները, որոնցմէ ի յայտ կու գայ, որ Քարահունջը կառուցուած է աւելի քան 7500 տարի առաջ։ Պէտք է նշել, որ Բրիտանիոյ «Սթոնհենճի»ն տարիքը որոշուած է նոյն ձեւով, որ բաւականին տարածուած ձեւ է գիտնականներուն կողմէ։
Կառոյցին նկարագրութիւնը
Քարահունջը բաղկացած է խումբ մը կառոյցներէ եւ առանձին քարերէ, որոնք միասին կը կազմեն հնագիտական արձանը։ Այդ կառոյցներն են՝ կեդրոնական շրջանը, հիւսիսային եւ հարաւային թեւերը, հիւսիս-արեւելեան քարուղին, շրջանը հատող լարագիծը, ինչպէս նաեւ առանձին կանգնած քարերը։
Քարերը պազալթ են, որոնց բարձրութիւնը կը տարուբերի 0,5-էն մինչեւ 3 մեթրի միջեւ, իսկ ծանրութիւնը՝ մինչեւ 10 թոն։ Քարերուն մեծ մասը պահպանուած է, հակառակ անոր, որ հողային մաշումներու ենթարկուելուն պատճառով ծածկուած են քարամամուռներով։ Անցքերը աւելի լաւ վիճակի մէջ են։ Կան նաեւ կոտրուած քարեր։ Քարահունջին քարերը բերուած են մօտակայ Դարբ գետի ձորին քարահանքէն, բարձրացուած եւ տեղափոխուած են հիւսուած պարաններով ու լծկան անասուններու միջոցով։ Իսկ աստղադիտարանին մէջ բացուած են քարերու անցքերը ու պատրաստուած՝ աստղագիտական գործիքները։
Կեդրոնական շրջան
Հետազօտողներու խումբ մը, որ օգտագործած է զգայուն մագնիսաչափեր, յայտնաբերած է, որ կեդրոնական շրջանին բնական մագնիսական ուժագիծերը պարոյրի տեսք ունին։
Հիւսիսային թեւ
Քարահունջին հիւսիսային թեւը բաղկացած է 80 առանձին քարերէ, որոնցմէ 49-ն անցքեր ունին։ Թեւին երկայնքը 136 մ է։ Հիւսիսային վերջաւորութիւնը կը բաժնուի արեւմտեան եւ արեւելեան քարուղիներու, որոնցմէ իւրաքանչիւրին երկայնքը 50 մ է։ Հոս կան նաեւ 1-1,5 մ լայնքով սալարկուած քարուղիներ։ Ուղիներու երկարութեամբ քարերուն հակառակ կողմը կան մանր քարեր, որոնք ամենայն հաւանականութեամբ, դիտարկումներու ժամանակ ծառայած են իբրեւ նստարաններ։ Նմանատիպ քարուղիներ կան նաեւ հարաւային թեւին մէջ։
Հարաւային թեւ
Յուշարձանին հարաւային թեւը կ'երկարի կեդրոնական շրջանէն 75 մ դէպի հարաւ, այնուհետեւ կը թեքուի դէպի արեւմուտք-արեւմուտք-հարաւ ու կը շարունակուի աւելի քան 40 մ։ Անիկա կազմուած է 70 քարերէ, որոնցմէ 26-ին վրայ անցքեր կան։ Հարաւային թեւին վերջաւորութենէն ետք կան շրջանաձեւ 3-8 մ տրամագիծով գերեզմաններ ։ Հոն կան նաեւ 1-1,5 մ լայնքով սալարկուած քարուղիներ։ Ուղիներուն երկարութեամբ քարերուն հակառակ կողմը կան մանր քարեր, որոնք ամենայն հաւանականութեամբ, դիտարկումներու ժամանակ ծառայած են իբրեւ նստարաններ։
Հիւսիս-արեւելեան թեւ
Հիւսիս-արեւելեան քարուղին կազմուած է 8 քարերէ, որոնցմէ երկուքը ունին անցքեր։ Քարուղիին երկայնքը 36 մ է, լայնքը՝ 8 մ, իսկ բարձրութիւնը 0,5 մ։
Լարագիծ
Լարը կը հատէ կեդրոնական շրջանը եւ իբրեւ հիւսիսային թեւին շարունակութիւն՝ կը միացնէ զայն հարաւային թեւին հետ։ Լարը կ'ընդգրկէ 20 քար, որոնցմէ 6 քարերը անցքեր ունին։
Առանձին կանգնած քարեր
Յուշարձանին տարբեր հատուածներուն մէջ կան նաեւ առանձին կանգնած քարեր։ Անոնք կանգնեցուած են արեւելեան եւ արեւմտեան կողմերուն մինչեւ 90 մ եւ աւելի հեռաւորութեան վրայ։ Կան առնուազն 5 այսպիսի քարեր։ Անոնցմէ մէկը անցք մը ունի։ Հաւանաբար այս քարերը օգտագործուած են նշանառութեան համար, ինչպէս որ Մեծն Բրիտանիոյ «Սթոնհենճ»ի Կրնկաքարը ։
Քարերուն միջեւ անցքեր
Քարահունջի քարերէն շատերը ունին անցքեր, որոնք եզակի երեւոյթ մը կը կազմեն հնագոյն յուշարձաններուն մէջ։ Այդ հսկայ քարերուն մէջ կատարուած անցքերը կ՚ապահովեն, դէպի նպատակակէտին ուղղուածութեան, բարձր ճշգրտութիւն եւ կայունութիւն։
Կառոյցին ուսումնասիրութիւնը
Ակադեմիկոս Պարիս Հերունիի ղեկավարած արշաւախումբերը մանրամասն ուսումնասիրութիւններ կատարած են Քարահունջի եւ յարակից տարածքին մէջ 1994-էն 1997, 1999 եւ 2001 թուականներուն, որոնց ժամանակ կազմուած է կառոյցին տեղագրական քարտէսը, չափուած է անոր աշխարհագրական լայնքն ու երկայնքը, տեղի մագնիսական շեղումի անկիւնը, ինչպէս նաեւ կատարուած են հորիզոնին գտնուող լեռնաշղթաներու անկիւնային բարձրութիւններու չափումները 360° հեռագագաթներու համար։ Չափուած են քարերու անցքերուն մէջ եղած բոլոր անցքերուն ուղղուածութեան հեռագագաթները եւ տեղի անկիւնները եւ այլ կարեւոր բնութագիրներ։ Կազմուած է 223 քարերու լիակատար գրացուցակը, անոնց չափերու ու վիճակի նկարագրութեամբ, եւ բոլոր այդ քարերը թուագրուած են։ Յայտնաբերուած են բազմաթիւ նախնադարեան աստղագիտական քարէ գործիքներ եւ որոշուած է անոնց ճշգրտութիւնը    ։
Զուիցերիացի գիտնական, գիտութիւններու դոկտոր Հ․ Պ․ Քլեյնըր (Kleiner), 1995-ին ուսումնասիրած է Քարահունջի տարածքը։ Ան ուշադրութիւն դարձուցած է թիւ 68 քարին, որուն փորուած խորշին մէջ անձրեւաջուր լեցուած էր։ Ջուրի մակերեսէն արտացոլուած արեւու ճառագայթը թիւ 69 քարին գագաթին հետ կը կազմէ որոշակի անկիւն մը։ Քլեյնըր կարծիք յայտնած է, որ առանձին կանգնած թիւ 200 քարը խաղացած է նոյն դերը, ինչ որ Բրիտանիոյ Սթոնհենճի յայտնի կրնկաքարը։ Քլեյնըր յայտնաբերած է նաեւ շարք մը գործիքներ, որոնք ամենայն հաւանականութեամբ առնչուած են աստղագիտութեան հետ։