cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Քիքլատես
Անտրոս
Կը գտնուի Էվիա կղզիին հարաւ արեւելքը եւ Սիրոս կղզիին հիւսիս արեւելքը։ Կղզին կ՛երկարի հիւսիս արեւմուտքէն դէպի հարաւ արեւելք։  Տարածութիւնն է 381 ք․քմ․ եւ բնակչութեան թիւն է՝ 9․170։  Մայրաքաղաքն է Անտրոս կամ՝ Խորա։  Նաւահանգիստն է՝ Ղաւրիօ-ն։  Կղզիին լայնքին եւ երկայնքին շարուած կը գտնուին 4 լեռնաշղթաներ․ անոնք կղզին 5 զուգահեռ մասերու կը բաժնեն։  19-րդ դարուն եւ 20-րդ դարասկիզբին կը գործէին երեք մետաղի հանքեր։  Բնակիչները գլխաւորաբար կը զբաղին նաւագնացութեամբ եւ վաճառականութեամբ, այսպէս կղզին դարձած է նաւային եւ տնտեսական կեդրոն։  Անտրոս կղզին հարուստ է մշակոյթով․  ունի բազմաթիւ թանգարաններ։   Յունաստանին տուած է նշանաւոր անձնաւորութիւններ․ կաթողիկոսներ, քաղաքագէտներ, հանրածանօթ նաւատէրեր (յատկապէս միջազգային տարողութեամբ, ինչպէս՝ Ղուլանտրի եւ Էմպիրիքոս ընտանիքները), համալսարանի դասախօսներ, բանաստեղծներ, հնագէտներ, բանասէրներ, գրագէտներ, նախարարներ, եւայլն։
Թինոս
Կը գտնուի Անտրոս կղզիին հարաւ արեւելքը, Միքոնոս կղզիին հիւսիս արեւմուտքը եւ Սիրոս կղզիին հիւսիս արեւելքը։  Կէս ծովային մղոն միայն զայն Անտրոսէն կը բաժնէ, իսկ Միքոնոսէն՝ 5 մղոն եւ Սիրոսէն՝ 12։  Թինոս կը նմանի երկայնաձեւ եռանկիւնի մը։  Ամենաբարձր գագաթը Ցիքնիաս 726 մ,, կը գտնուի կղզիին արեւելքը, իսկ կեդրոնը՝  Էքսոմվուրղօ ժայռը՝ 641 մ․։   Կղզիին ծովեզր 114 քմ․ է եւ կ՛ընդգրկէ կղզիին շուրջը գտնուող ժառակղզիակները։  Աստուածամօր եկեղեցին, Յունաստանի գլխաւոր ուխտավայրերէն է․ անոր տօնին՝ 15 Օգոստոս, եւ նախորդող ու յաջորդող շաբաթներուն կղզին կ՛ողողուի ուխտեալներով։  Կղզիին տնտեսութիւնը բացի զբօսաշրջիկութենէն, յենուած է նաեւ անասնապահութեան, գիւղանտնեսութեան, մեղուաբուծութեան, ձկնորսութեան, նաւագնացութեան եւ մարմարի գործարկութեան․ մարմարարուեստը ներառնուած է Եունեսքոյի Անշօշափելի Մշակութային Ժառանգութեան Ցանկին մէջ ։  Ունի 41 ծովափներ։
Սիրոս
Քիքլատես կղզեխումբին մէջտեղը գտնուող կղզի․ Թինոս կղզիին հարաւ-արեւելքը,  Միքոնոսին արեւելքը եւ Քիթնոսի արեւմուտքը։  Մայրաքաղաքն է էրմուփոլի, որ նաեւ Յունաստանի Հարաւային Էգէականի Շրջանային Միաւորումին նստավայրն է։  Տարածութիւնը 84,069 ք․քմ․ է եւ բնակչութեան թիւը՝ 21․390։ Հարուստ մշակոյթով կղզի է։  Մայրաքաղաքը կը յատկանշուի նոր-դասական ոճի շէնքերով։  Յունաստանին տուած է նշանաւոր անձնաւորութիւններ․ կաթողիկէ դաւանանքի առաջնորդներ, քաղաքագէտներ, գրագէտներ, համալսարանի դասախօսներ, բանասէրներ, եւայլն։  Տե՛ս բուն արձանագրութիւն՝ Սիրոս (կղզի)
Նաքսոս
Քիքլատես կղզեխումբին ամենաբարեբեր եւ տարածութեամբ ամենամեծ կղզին՝   429,79 ք․քմ․։ Բնակչութիւնը 7․070 հոգի կը հաշուէ։ Քիքլատեան քաղաքակրթութեան կեդրոնը եղած է։  Կղզին հիւսիսէն դէպի հարաւ կը ճեղքէ Զաս կամ Տրիօ լեռնաշղթան, որուն ամենաբարձր գագաթն է Տիա կամ Զա (1․002 մ․)։  Հնագիտական պեղումներ կը հաստատեն թէ Նաքսոս բնակուած է Հին Քարեդարի շրջանէն։  Նշանաւոր է մարմար քարով եւ զմռնիտ emery հանքանիւթով։ Անասնաբծութիւնը, գիւղատնտեսութիւնը, ձկնորսութիւնը,  հանքագուրծութիւնն եւ զբօսաշրջիկութիւնը տնտեսութեան գլխաւոր աղբիւրներն են։
Ֆոլեղանտրոս
Կը գտնուի Սիքինոս եւ Միլոս կղզիներուն միջեւ, Սանթորինի կղզիին հիւսիս-արեւմուտքը։  Ափերը դարուվար են եւ բազմաթիւ հրուանդաններ եւ խորշեր կը կազմեն։  Տարածութիւնն է 32,384 ք․քմ․ եւ ունի 291 բնակիչ։  Համեմատաբար հանդարտ կղզի է։
Սիքինոս
Կը գտնուի  Ֆոլեղանտրոս եւ Իոս կղզիներուն միջեւ։  Լեռնային կղզի է, 41,676 ք․քմ․ տարածութեամբ եւ 260 բնակիչներով։ Շրջապատուած է բազմաթիւ կղզիակներէ եւ ժայռակղզիակներէ։ Անոր գլխաւոր ծոցիկը նաեւ նաւահանգիստն է։  Բնակիչներուն գլխաւոր զբաղումն է ձկնորսութիւնն եւ գիւղատնտեսութիւնը։
Ամորղոս
Բնակուած է Ք․Ա․ 4-րդ հազարամեակէն։  Տարածութիւնն է 126,3 ք․քմ․ եւ բնակչութեան թիւը՝ 1․973։  Մայրաքաղաքն ՝ Խորա եւ գլխաւոր նաւահանգիստը՝ Քաթափոլա։  Բնակիչները աւանդաբար կը զբաղին անասնապահութեամբ, ձկնորսութեամբ եւ նաւային աշխատանքներով։  Վերջին տասնամեակին զբօսաշրջիկութիւնը արագօրէն կը  զարգանայ։
Սանթորինի
Սանթորինի կամ՝ Թիրա։  Բնակուած է Ք․Ա․ 6-րդ հազարամեակէն։ Աշխարհահռչակ կղզի – հրաբուխ, 76,19 ք․քմ․ տարածութեամբ եւ 15․250 բնակիչներով։  Կղզին Էգէական Ծովուն հրաբխային գօտիին կը պատկանի եւ բնորոշուած է իբրեւ աշխուժ հրաբուխ Միլոս եւ Նիսիրօ կղզիներուն ու Մեթանային հետ։  Սանթորինին, ինչպէս նաեւ Թիրասիա եւ Ասփրոսնիսի կղզիները Սդրոկիլի հրաբխային կղզիին մնացորդացն են․ հետեւանք՝ Ք․ա․ 1613 պատահած հրաբխային պայթումին որ պատճառ եղաւ Մինոասեան քաղաքակրթութեան կործանման։ Անջրդի, չոր, առանց լիճերու, գետերու կամ ձորերու կղզի է, սակայն հողը բարեբեր է ու կը նպաստէ որթատունկի, ֆավայի եւ լոլիկի մշակման։  Զբոսաշրջիկութիւնը վերջին տասնամեակներուն շատ զարգացած է։  Մայրաքաղաքն է Ֆիրա, իսկ նաւահանգիստը՝ Աթինիոս։
Թիրասիա
9,246 ք․քմ․ տարածութեամբ եւ 319 բնակիչներով փոքր կղզի, Սանթորինիին արեւմուտքը։ Մաս կը կազմէր Սդրոկիլի կղզիին, որ  Ք․Ա․ 1613 հրաբխային պայթումով կղզիներու կը բաժնուի եւ մէջտեղը կը ստեղծուի «քալտերա»ն։  Մայրաքաղաքն է Մանոլաս։
Անաֆի
Լեռնային կղզի, կը գտնուի Սանթորինի կղզիին արեւելքը։ Տարածութիւնն է 38,636 ք․քմ․ իսկ բնակչութեան թիւն է՝ 271։ Լղզիին արեւելեան ծայրամասին կը գտնուի Վրախոս կրաքարէ մենաքար․ Եւրոպայի երկրորդ մեծագոյն մենաքարը կը սեպուի, Ճիպրալթարէն ետք։ Ամբողջ կղզին կը ներառնուի Յունաստանի Բնապահպանման ցանկին մէջ․ անոր արահետներէն հետիետն պտոյտները զբոսաշրջիկներ կը ներգրաւեն։
Սհինուսա
Կը գտնուի Նաքսոս կղզիին հարաւը եւ Իրաքլիային հիւսիս արեւելքը։  Անունը առած է անոր վրայ աճող համանուն բոյսէն։  Նաւակայքն է Մերսինի։
Քուֆոնիսիա․ (Անօ եւ Քաթօ Քուֆոնիսիա)
Երկու կղզիներու եւ քանի մը ժայռակղզիակներու համալիր․ Բանօ (կամ Անօ) եւ Քաթօ Քուֆոնիսիա կղզիները իրարմէ կը բաժնուի փոքրիկ նեղուցէ մը։  Կը գտնուին Նաքսոս կղզիին հարաւ արեւելքը եւ Ամորղոյին արեւմուտքը։  Ափերուն հսկայ քարայրներ կը գտնուին։
Տոնուսա
Փոքր Քիքլատեսի հիւսիսային կղզի․ Նաքսոսին արեւելքը եւ Ամորղոսին հիւսիսը։ Ափերուն կազմուած են բազմաթիւ ծոցիկներ, որոնցմէ շատերը ունին հիանալի ծովափներ։
Պատմական անդրադարձ
Նոր Քարի եւ Պղինձէ Նոր Դարի ժամանակաշրջաններու Քիքլատեան քաղաքակրթութիւնը ծանօթ է տեղական մարմարի վրայ աշխատուած քանդակներէն։   Ք․Ա․ 2-րդ հազարամեակին Քիքլատես կղզիները կ՛ենթարկուին Կրետէի Մինոասեան Քաղաքակրթութեան։
Հնադար
Քիքլատես կղզիները Ք․Ա․ 1450-ական եւ 1100-ական թուականներուն յաջորդաբար կը հպատակին  Ախայեան (Ախէի) Ἀχαιοί եւ Տորեան յունական ծագումով ցեղերուն։  Իսկ, Ք․Ա․ 10-րդ դարուն՝ Յոնիացիներուն, որոնք Ք․Ա․ 7-րդ դարուն Տիլոս կղզիակին վրայ կը հիմնեն կրօնական մեծ սրբավայրը։
Պարսիկները Քիքլատես կղզիները կը գրաւեն Ք․Ա․ 490 թուականին։  Հետագային անոնք մաս կը կազմեն Աթէնքի Դաշինքին։
Հռոմէական Կայսրութեան իշխանութեան ժամանակ, կղզիները յաճախ ծովահէններու յարձակումներուն թիրախ կը դառնան։
Մինջնադար
Հռոմէական Կայսրութեան բաժանումով, Քիքլատեսի կղզիները Բիւզանդական Կայսրութեան մաս կը կազմեն մինչեւ ԺԳ․ դարասկիզբին։ Խաչակիրներու Դ․ արշաւանքէն ետք (1204),  Քիքլատես կը գտնուի Վենետիկցիներուն գերիշխանութեան տակ։  Անոնք Քիքլատես կղզիները կը ձգեն լատին իշխանական  տուներու լուծին տակ։ 1537 թուականին Քիքլատես կղզիներուն մեծ մասը եւ 1579 բոլորը  Օսմանեան Կայսրութեան իշխանութեան ձեռքը կ՛անցնին։  Սակայն կղզիներուն վրայ անոնց գերիշխանութիւնը նուազ ճնշիչ է բաղդատաբար Յունաստանի միջերկրիայ մասին։  Սկզբնական շրջանին Բարձր դուռը մահմետական գաղթաբնակներ, դատաւորներ եւ կառավարիչներ կը փորձէ կղզիները ուղղարկել բնակութիւն հաստատելու համար, սակայն անոնք հերթաբար քրիստոնիայ ծովահէններու կողմէ կ՛արեւանգուին եւ Մալթա կը ծախուին։  Սուլթանը կը հրաժարի եւ կղզիներուն առանձնաշնորհումներ կը պարգեւէ՝ ցած տուրքեր, կրօնական ազատութիւն․ Ենիչարիներուն հոն հաստատուիլը կ՛արգիլէ։
Նորագոյն եւ ժամանակակից շրջաններ
1821 Յունաստանի Ազատագրական Պայքարին կղզիներուն բնակիչները մեծ ներդրում կ՛ունենան (մարտիկներով, զէնքերով, նաւերով) եւ 1830 կը միանան նարաստեղծ Յունական Պետութեան։
Հնագիտական պեղումներ
1880-ական թուականներուն Աթէնքի Անգլիական Դպրոցին կողմէն տեղի կ՛ունենան կանոնաւոր հնագիտական պեղումներ, որոնց կը գլխաւորէ Խրիստոս Ցուտաս։ Այս պեղումներուն շնորհիւ, Քիքլատես կղզիներուն տարածքին կը գտնուին նախապատմական շրջանէն բազմաթիւ գերեզմաններ եւ բնակավայրեր եւ կը սահմանուի « Քիքլատեան Մշակոյթ » եզրով։
Տնտեսութիւն
Կղզիներուն բնակիչները կը զբաղին գլխաւորաբար նաւագնացութեամբ, ձկնորսութեամբ, գիւղատնտեսութեամբ եւ զբօսաշրջիկութեամբ։ Ամէնտարի հարիւր հազարներով զբօսաշրջիկներ Քիքլատես կղզիները կ՛այցելեն։  Ամէն օր, տասնեակէ աւելի նաւեր կղզիները իրարու կը կապեն, ինչպէս նաեւ Էգէական Ծովուն մնացեալ կղզիներուն, Կրետէին եւ Յունաստանի ցամաքամասին։
Տես նաեւ
Փոքր Քիքլատես
Յոնիական կղզիներ
Յոնիական Ծով
Էգէական Ծով
Փիրէա
Սիրոս (կղզի)
Կրետէ
Լատինական կայսրութիւն
Համպուրկ
Համպուրկ (գերմաներէն՝ Hamburg), մեծութեամբ՝ Գերմանիոյ երկրորդ քաղաքն է (Պերլինէն ետք), եօթներորդ մեծագոյնը՝ Եւրոմիութեան մէջ եւ ամէնէն խիտ բնակչութեամբ քաղաքը Եւրոպական միութեան ոչ մայրաքաղաքներուն մէջ։
Համպուրկ մեծ նաւահանգստային քաղաք է։ Անոր բնակչութիւնը 1,7 միլիոնէն աւելի է, իսկ Համպուրկ Մեթրոփոլիթըն մարզը ունի աւելի քան 5 միլիոն բնակիչ։ Քաղաքը կը գտնուի Էլպա գետին մօտ։ Համպուրկ կը համարուի փոխադրամիջոցներու հանգոյց, որովհետեւ Եւրոպայի երկրորդ մեծ նաւահանգիստն է։ Անիկա կը հանդիսանայ ԶԼՄ-ներու եւ արդիւնաբերութեան կեդրոն։ Ձայնասփիւռի եւ հեռուստաալիքներ հեռարձակող Norddeutscher Rundfunk Gruner + Jahr եւ Spiegel-Verlag կը համարուին Համպուրկի լրատուական կարեւորագոյն սիւները։
Համպուրկ դարեր շարունակ եղած է կարեւոր տնտեսական կեդրոն եւ կը համարուի աշխարհի երկրորդ հնագոյն դրամատան՝ Berenberg Bank-ի նստավայրը։
Անուանում
Հիմնադրած է ֆրանկներու կայսր Քարլոս Մեծը 811 -ին ձկնորսական գիւղին տեղը՝ իբրեւ պաշտպանական կէտ։ Անուանումը, որ կազմուած է ստորին գերմաներէն Ham - «խորշ» եւ Burg- «ամուր քաղաք» բառերէն, կը նշանակէ՝ «ամրոց՝ խորշի ափին» ։
Կլիմայ
Համպուրկ ունի ովկիանոսային կլիմայ։ Հազուադէպօրէն կը ձիւնէ, սովորաբար տարուան ընթացքին մէկ կամ երկու անգամ։
Ճիաքօմօ Կօրրինի
Տրապիզոն-ի մէջ Իտալիոյ հիւպատոսն էր ու ցեղասպանութենէն ետք պայքարեցաւ վերապրողներու անկախութեան իրաւունքներու ճանաչումին եւ հայկական պետութեան ստեղծման համար։
Կենսագրութիւն
Կորրինի՝ գրական դպրոցը աւարտելէ ետք, Ֆիրենցէ եւ Պերլին կատարելագործած է իր դիւանական գիտութիւնը։
1887-ին Արտաքին Գործերու նախարարութեան ​​դիւանին տնօրէն նշանակուած է եւ 1887-ին Փարիզի Դիւանական Պատմութեան Ընկերութեան անդամ եղած։ Երկար տարիներ դիւանագիտութեամբ զբաղած է ու Իտալիոյ պատմութեան բազմաթիւ գիրքեր ու գրութիւններ հրատարակած Տրապիզոնի մէջ ան Իտալիոյ հիւպատոսն էր ցեղասպանութեան օրերուն ու ականատես եղած է հայերու տեղահանութեան եւ ջարդերուն Օսմանեան կայսրութեան] կողմէ։
Շուտով Իտալիա վերադառնալով, իսկոյն մատնանշած է թրքական կառավարութեան յանցագործութիւնները, 25 Օգոստոս 1915-ին Հռոմի «Իլ Մեսաճերօ» (Il Messaggero) լրագրին մանրամասն յօդուածով մը - «''... անմեղներու կոտորած ու ջարդ եղաւ, անլուր դէպք, սեւ էջ, մարդասիրութեան, քրիստոնէութեան եւ ազգայնութեան ամենասուրբ իրաւունքներու բացայայտ բռնաբարութեամբ ...''»
Պատերազմի աւարտին Կորրինիին յանձնարարուած է տեղեկագիր մը ներկայացնել։ Ան տեղեկագիրը ներկայացուցած է “Մեմորիալէ” (Յուշագրութիւն) խորագրո, 14 Նոյեմբեր 1918-ին։ Ան դարձած է Սեւրի, Ճենովայի եւ Լօզանի համաժողովներու վիճաբանութիւններուն մեկնակէտը։
Հայաստանի առաջին Հանրապետութեան անկախութեան հռչակումէն ետք, Կորրինի Երեւան ուղարկուած է իբրեւ Իտալիոյ հիւպատոս։ Կորրինի հանրապետութիւնը նկարագրած է որպէս «անցողիկ պետութեան ստեղծում մը»։
Ճիաքօմօ Կորրինի մահացած է Հռոմի մէջ, 91 տարեկանին, 31 հոկտեմբեր 1950-ին։ Անոր դամբանին հողը Երեւան՝ Ծիծեռնակաբերդ «Յուշի Պատ»ին տակ թաղուած է։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Իտալացի պատմաբաններ Ստորոգութիւն:12 Նոյեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:31 Հոկտեմբերի մահեր Ստորոգութիւն:Հայոց ցեղասպանւթյան ականատեսներ
1753 թուական
1753 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 53րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1753 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1753 մահեր
Ստորոգութիւն:1753
Աբրահամ Վարդապետեան
Աբրահամ ծնած Վարդապետեան, Մարաշցի, ծնած 1891-ին
Կենսագրութիւն
Մեծ Ջարդին, հայրը եւ հօրեղբայրը կորսնցնելու դժբախտութիւնը կ՝ ունենայ եւ Երուսաղէմի Շնէլնէր գերմանական որբանոցը կը ղրկուի։ Հոն նախակրթարանը աւարտելէ յետոյ կը սորվի բրուստի արհեստը։ 1908-ին, երբ Պրն. Վարդապետեան շրծանաւարտ կ՝ ըլլայ, կարգ մը Լիբանանցի տիւրզի շէյխեր կը խորհին հոս բրուտի գործը արդիականացնել։ Երուսաղէմ կ՝ երթան վարդապետ մը ճարելու, որուն որպէս օգնական վարպետ՝ դպրոցին կողմէ կը յանձնարարուի Պրն. Աբրահամ Վարդապետեան վարպետ կը նշանակուի այս ձեռնարկին եւ երկու տարի գորղե յաջողութեամբ կը վարէ։ 1910-ին, Պրն. Յովսէփ Վարդապետեան եւս կու գայ Լիբանան եւ երկու եղբայրներ կը ձեռնարկեն բրուտի անձնական գործին։ Պրն. Աբրահամ վարդապետեան ամուսնացած է Օր. Արշալոյս Չէթէճեանի հետ եւ ունի մանչ մը՝ Սերքօ, եւ երեք աղջիկ՝ Շաքէ, անահիտ եւ Վարդանուշ։ Պրն. Վարդապետեան իր արհեստին վերաբերեալ մասնագիտական գործերու համար յաճախ այցելած է Եւրոպա եւ նորագոյն մեթոտները կիրարկած :
Ալ Ախպար (Եգիպտոս)
«Ալ Ախպար» (արաբերէն االأخبار, լատինատառ Al Akhbar‎ որ կը նշանակէ լուրերը), Եգիպտոսի ամենատարածուած արաբերէն լեզուով օրաթերթն է «Ալ Ահրամ»ին զուգահեր: Հիմնուած է 1952-ին երկու եգիպտացի եղբայրներ Ալի եւ Մուսթաֆա Ամինի կողմէ: Մաս կը կազմէ «Ախպար էլ Եոմ» լրագրական տան: Կեդրոնն է Գահիրէ: Տեղական, արաբական եւ միջազգային մեծ յարգանք վայելող «Ան Ախպար» թերթը ունի մեծահամբաւ գրողներ:
Արտագին յղումներ
Ստորոգութիւն:Մամուլ
Ցուլ (կենդանակերպ)
Ցուլ (Taurus), կը համարուի երկրորդ աստղագուշակը։ Արեւը ցուլի աստղերուն կողմէն կ'անցնի Ապրիլ 21-էն մինչեւ Մայիս 21, այսինքն ան որ այս ամսաթիւերու միջեւ ծնածին աստղագուշակը ցուլ կ'ըլլայ։
Տե՛ս նաեւ
Ստորոգութիւն:Կենդանակերպեր
Յովհաննէս Ալխազեան
Յովհաննէս Ալխազեան, հայ նկարիչ։
Կենսագրութիւն
Նախնական կրթութիւնը ստացած է տեղւոյն Ամերիկեան վարժարանը՝ որուն օրուն տնօրէնն էր ծանօթ հայասէր միսիոնար Տր. Րէյնըլտ: Յետոյ անցած է Կովկաս եւ 1898-1904 յաճախած է Թիֆլիսի նկարչական վարժարանը: 1904-ին մեկնած է Փարիզ եւ աշկերտած է տեղւոյն Գեղարուեստական վարժարանին, փրոֆ. Քորմոնի արուեստանոցին մէջ:
Ալխազեան որ երկար ատենէ ի վէր առաջնակարք նկարիչ մը կը ճանչցուի. Վերջին տարներո ինքզինք նուիրած յաւետ դաշտանկարչութեան եւ այդ պատճարաւ ալ այցեքած է Եւրոպայի ծայրագոյն հիւսիսէն սկսեալ մինչեւ հարաւային բոլոր մասերը:
Ալխազեան 1911 թուականէն սկսեալ ամէն տարի կը ցուցադրէ իր նկարները Societé Nationale des Beaux Artsի մէջ։ Ալխազեան անդամ է նաեւ Փարիզեան նկարչական եւ քանդակագործական ընկերութեան եւ կը մասնակցի անոր ամէն տարուան ցուցահանդէսներուն:
Ալխազեան իր նկարներուն ցուցադրութիւնը ըրած է ո՛չ միայն Ֆրանսայի զանազան քաղաքներու մէջ՝ այլ եւ Լոնտոն, Պրիւքսել Անվերս եւայլն: Ֆինլանտական տեսարանները գեղեցկօրէն ներկայացնող իր կարեւոր նակարներէն մին 1917-ին գնուեցաւ Փարիզի Լիւքսեմպուրկի թանգարանէն ուր կը գտնուէր ադ ժամանակ: «Վաղահաս Ձիւն» նկարը որ 1926 թուականին ցուցադրուած է՝ քննադատներու մասնաւոր ուշադրութիւնը իր վրայ հրաւիրելով ներբողալի տողերու արժանացած է:
Ալիս Պինէ, որ նկարչուհի մըն է գեղարուեստական քննադատական յօդուածներ յաճախ գրած է, հետեւեալ կերպով կ'արտայայտուի Ալխազեանի մասին.-
Գործեր
Ալխազեանի գործերէն են՝
Ցուցահանդէսներ
Ֆրանսայի մէջ անհատական ցուցահանդէսներ ունեցած է (1918, 1920, 1922)։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:2 Փետրուարի մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ նկարիչներ
Կիլիկիոյ Տարազներ
Կիլիկիոյ տարազ, հայկական ազգային հագուստի տարատեսակ մը, որ կ'առանձնանար զարդաձեւերու, գունային համադրութեան եւ ամբողջ յօրիւնուածքի  իր ռիթմիկ ու ոճական նկարագրով։
Կիլիկիոյ երկու սեռի զգեստաձեւերը 19-դարու սկիզբը ձեւաւորուած էին Հայկական լեռնաշխարհէն այստեղ տեղափոխուած տարբեր ազգագրական խումբերու ու հագուստներու խառնուրդէն: Այդ է պատճառը, որ անոր մէջ կը գերազանցէին Բարձր Հայքի եւ Վասպուրականի տարազաձեւերը` բնակլիմայական պայմաններէն ելնելով` թեթեւացած եւ նրբացած: Կանայք կը կրէին Վասպուրականի կնոջ գլխու յարդարանքը, առանց գլանաձեւ մասի եւ երեսը չէին ծածկեր: Մարաշի եւ այլուր կնոջ գլխու ոսկեշար շերիտը (նեղ ժապաւէն) եւ գլխաշորը կրելու ձեւը յատուկ էր Բարձր Հայքի տարազին: Տեղ-տեղ կարճ բաճկոնիկը կը կրէր Կարնոյ եւ Կեսարիոյ զգեստի ձեւերը: Զեյթունի կանանց շրջազգեստը կրկնօրինակ էր Վասպուրականի տարազատեսքը, բայց գոգնոցը զարդազուրկ էր :
Պատմութիւն
Կիլիկեան Հայաստանի Խաչակրաց արշաւանքներու ժամանակ 12-13-րդ դարեր հայկական տարազը ենթարկուեր է եւրոպական շարք մը երկրներու մէջ գործածուող տարազներու փոխազդեցութեանը։ Ուշ միջնադարին հայկական աւանդական տարազը մասամբ ենթարկուեր է թրքական, թաթարական, եւ քրտական նուաճողներու տարազներու ազդեցութեանը, իսկ շարք մը նահանգներու ու գաւառներու մէջ պահպանուեր են մինչեւ 19-րդ դարու վերջը եւ 20-րդ դարու սկիզբը ։
Կանանց զգեստներ
Զէյթունի, Սիսի, Հաճընի, Ատանայում եւ Մարաշի գոյութիւն ունէր կանացի զգեստի մէկ համալիր, որ բաղկացած էր սպիտակեղենէն, վերնազգեստէն, գոտիէն, գոգնոցէն եւ գլուխի յարդարանքէն: Այն նոյն էր թէ՛ ամռանը եւ թէ՛ ձմռանը:
Շապիկը սպիտակ էր կամ ներկուած կտորէն, կը հասնէր մինչեւ սրունքները, կուրծքը երկար բացուածք ունէր: Կիլիկիոյ կնոջ հանդերձանքը գլխաւորապէս կտաւէն էր, մինչդեռ հայկական միւս գաւառներու մէջ միայն սպիտակեղէնն էր կտաւէն:
Վերնազգեստի երիզը գործուած կամ տպուած կտորի ժապաւէնով էր: Գօտին նոյնպէս կտաւէն էր, ուներ 3 մեթր երկարութիւն եւ ծայրերը ծոպաւոր ժապաւէնազարդով էր: Կանայք գօտիէն կը կախէին արույրէ շղթայով դանակ՝ առօրեայ գործածութեան համար: Ձմռանը վերնազգեստի վրայէն կը հագնէին բաճկոն: Ասոր ձեւուածքը նման էր Արեւմտեան Հայաստանի միւս գաւառներու մէջ տարածուած բաճկոններուն:
Մարաշի եւ Զէյթունի կանանց տարազներու միջեւ գոյութիւն ունէր տարբերութիւն: Մարաշի մէջ կը գործածէին բամբակեայ խոշոր հիւսուածքով քաթան, ինչպէս նաեւ կը հագնէին երփներանգ կտաւի շրջազգեստ:
Կիլիկիոյ կանանց գլխու յարդարանքին բնորոշ էր երփներանգութիւնը: Աղջիկները ունէին 2-5 հիւսած ծամ, որու ծայրերուն կը կապէին ժապաւէն: Ժապաւէնը կը զարդարուէր (ուլունք) հլուններով եւ արծաթեայ զարդերով:
Ուրմիոյ մէջ աղջիկները կը դնէին կարմիր ֆեսեր, որ կը զարդարուէր երկու եղանակով, կամ գագաթին կ'ամրացուէր արծաթեայ նախշազարդ, կամ 4-5 շարքով կ'ամրացուէր դրամներ: Վրայէն կը կապուէր քանի մը գլխաշոր:
Տղամարդկանց զգեստ
Կիլիկիոյ մէջ տղամարդիկ շապիկին վրայէն կը հագնէին պարեգօտի, որ բրդեայ գծաւոր կտորէ է կամ մանուսայէ (բամբակէ կտոր), իսկ ձեւուածքով նման էր Վասպուրականի իշլիկին (Վասպուրականի Ասորիներու զգեստ) իշլիկ, միայն աւելի երկար: Կը հաւաքուէր անդրավարտիքի մէջ եւ կը կապուէր գծաւոր կտորէ կարուած լայն գօտիով: Անդրավարտիքը խոնջանով էր, գրպանով, կապոյտ մահուդէն, կողմերը կարեր չունէր: Բոլոր կարերը, փողքրը կ'ասեղնագործուէին ոսկեթելով կամ մետաքսեայ տրէզով (հագուստի զարդարան, արաբերէն՝ թիրազ): Գրպանի բերանը կ'ասեղնագործուէր:
Գօտին կը պատրաստուէր Կիւրինի բրդեայ կտորէն, որուն մեջ ալ կը տեղադրուէր ատրճանակը:
Կիլիկիոյ մէջ տղամարդիկ գլխու գագաթը մազերու փունջ մը կը դնէին (ձար այսինքն կոշտ մազ): Գլխուն կը դնէին մէկէն մինչեւ 5 ֆես՝ իրարու վրայ հագնուած: Ֆեսին կը փաթաթէին տարբեր գոյնի մինչեւ 6 փաթաթան: Երիտասարդներու ֆեսի փնջիկը կը հասնէր մինչեւ ուսերը:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հագուստ ըստ տեսակի Ստորոգութիւն:Հագուստի ոճեր Ստորոգութիւն:Հայկական տարազներ
Հայկ Եազըճեան
Հայկ Եազըճեան՝ Յունաստանաբնակ սուրիահայ հանրածանօթ Երգիչ, երգահան եւ ուտի վարպետ:
Իր ամենանշանակալի գործերէն մէկը կը կոչուի AMALUR
Պասքերէն ( Փիրինեաններու մէջ, ֆրանս.-Սպանական- ինքնորոյն լեզու) Ամալուր կը նշանակէ «մայր երկիր»:  Թերեւս, այդ  տարօրինակ թուի, բայց եզրաբառը առաւել նուրբ ձեւով կ'արտայայտէ այն ձեւը, որմով Հայկը կը հասկնայ պատկանելութիւնը ոչ թէ որոշակի երկրի կամ տարածաշրջանի, այլ երաժշտական ոգեշնչման եւ ստեղծագործութեան խոր նոյնացմանը: Հալէպ, Սուրիա ծնած ծագումով հայ ծնողքի մը զաւակ ըլլալով, Յունաստան բնակող եւ աշխարհի քաղաքացի, Հայկ Եազճեանը (ուտ վիրթուոզ, բեղմնաւոր երաժշտահան եւ  նրբագեղ երգիչ) կը զգայ, որ «Ամալուր» բառի ձայնը ամբողջութեամբ ներմուծուած է իր երաժշտական զգացումին մէջ։
Ունկնդրելով Հայկ Եազըճեանի ալպոմի երաժշտութիւնը,աներկբայօրէն կը հասկնաք, թէ ինչու… Անցեալ տասնամեակի համաշխարհային ճազային երաժշտական բեմի հիասքանչ ձայներէն մէկը `Հայկ Եազըճեանը այժմ մեզի կը ներկայացնէ եւս մէկ զարմանալի աշխատանք ստեղծագործութիւն: «Ամալուր» յօրինուածքը իր գրական ոճով եւ ուտ նուագելու եթերային եղանակով ՝  կը գրէ հինգ տարուայ ժամանակագրութիւնը՝ աշխարհ ճանապարհորդութիւնը իր առաջին կարգի երաժիշտներուն հետ, համաշխարհային երաժշտական բեմի առանցքային գործիչներու հետ բազմաթիւ համագործակցութիւնները (Թէոտոսսի Սփասով, Կլեն Վելեզ, Ջիվան Գասպարեան եւ  Լորիննա ՄաքՔէննիթ Loreenna McKennitt եւ ուրիշներ ), եւ արտայայտման նոր միջոցներու փորձարական հմտութիւնները, ինչպիսիք են՝ Ելեկտրական Ուտը, գործիք, որ ան առաջին անգամ օգտագործեր է ձայնագրութեան մէջ:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Սուրիա ծնածներ Ստորոգութիւն:Յունաստանաբնակ երաժիշտներ Ստորոգութիւն:Երգահան Ստորոգութիւն:Ուտի վարպետ Ստորոգութիւն:Երգիչ
Ալվարդ Պետրոսեան
Ալվարդ Պետրոսեան, հայ գրող, արձակագիր, հրապարակախօս, հասարակական-քաղաքական գործիչ։ Հայաստանի մշակոյթի վաստակաւոր գործիչ, Հայաստանի Հանրապետութեան Պատուոյ շքանշանակիր, ՀՅ Դաշնակցութեան անդամ։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Երեւան: Շիրվանզադէի անուան դպրոցը աւարտելէ ետք, 1968-ին աւարտած է Երեւանի պետական համալսարանի բանասիրական բաժանմունքը:
1969-էն 1975-ին աշխատած է Պատկերասփիւռի եւ ձայնասփիւռի պետական կոմիտէին մէջ իբրեւ խմբագիր:
1975-էն 1979-ին աշխատած է «Հայաստանի աշխատաւորուհի» ամսագիրին մէջ:
1978-էն Խորհրդային Միութեան գրողներու միութեան անդամ էր:
1980-էն 1981-ին  աշխատած է Սփիւռքահայութեան հետ մշակութային կապի կոմիտէին մէջ:
1990-էն 1994-ին` «Առագաստ» շաբաթաթերթի գլխաւոր խմբագիր:
2007-էն Հայաստանի Հանրապետութեան մշակոյթի վաստակաւոր գործիչ է ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ Ստորոգութիւն:Հայ արձակագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակախօսներ Ստորոգութիւն:Հայ քաղաքական գործիչներ Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ
Լեւոն Վարդանեանց
Լեւոն Արսէն Վարդանեանց, 28 Սեպտեմբեր 1893, Եկատերինոտար (ներկայիս՝ Քրասնոտար)— 18 Մայիս, 1971, Լենինգրադ (ներկայիս՝ Սանկտ Փիթըրսպուրկ)), հայ խորհրդային երկրաբան։ Երկրաբանահանքաբանական գիտութիւններու բժիշկ (1939), բրոֆէսոր (1940)։ Հայաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութեան Գիտութիւններու ակադեմիայի թղթակից անդամ (1945)։
Կենսագրութիւն
Լեւոն Վարդանեանցը 1918-ին աւարտած է Տոնի բոլիտեխնիկական հիմնարկի լեռնային կաճառը (Նովոչերկասկ)։ 1921-1923 թուականներուն աշխատած է Հարաւ-արեւելք մարզային վարչութեան մէջ (Կրասնոդար), ապա դասաուանդած է Դոնի բոլիտեխնիկական հիմնարկին մէջ։
1927-1931 թուականներուն աշխատած է Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութիւններու Միութիւն երկրբ․ կոմիտէի մէջ, 1932-1936 թուականներուն՝ Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութիւններու Միութիւն Գիտութիւններու ակադեմիա սէյսմոլոկիական հիմնարկին մէջ, 1936 թուականէն՝ ՀԵՒ-ի մէջ (Լենինկրատ)։ Հայրենական Մեծ պատերազմի (1941-1945) տարիներուն աշխատած է Հիւսիսային Կովկասի, այնուհետեւ Ուզպեքստանի երկրաբանական վարչութիւններուն մէջ։ Ուսումնասիրած է Անդրպայքալի, Վրաստանի, Հայաստանի, Թուրքիոյ օգտակար հանածոներով հանքավայրերու երկրբ․ կառուցուածքը։
Վարդանեանցը հեղինակ է բազմաթիւ գիտական աշխատութիւններու, որոնք նուիրուածեն Կովկասի, Միջին Ասիոյ եւ Խորհրդային Միութեան եւրոպական մասի երկրաբանութեան, ինչպէս նաեւ բիւրեղաօպտիկայի, հանքապանութեան, քարաբանութեան տեսական հարցերու մշակմանը։ Վարդանեանցի հետազոտութիւններուն մէջ պարզորոշ կ'ուրուագծեն երեք հիմնական ուղղութիւններ, ա․ Կովկասի երկրաբանութիւն, բ. ֆեոդորովեան մեթոտի տեսութիւն, գ․ Արեւելա-Եւրոպական բլադֆորմի բիւրեղային հիմքի պետրոլոգիա։
Վարդանեանցը կազմած է Կովկասի յուրօրինակ տեկտոնական քարտէսը, ամփոփած այդ ռեգիոնի սէյսմատեկտոնիկան, մանրամասն ուսումնասիրել անոր գեոմորֆոլոգիան եւ չորրորդական երկրաբանութիւնը։ Վարդանեանցի ղեկավարութեամբ ստեղծուած են ԱրեւելաԵւրոպական բլատֆորմի հիմքի առաջին երկրորդ քարտէսները, որոնք քննարկուած են Երկրաբանական միջազգային քոնկրէսի XXI նստաշրջանին մէջ (1960, Քոփընհակըն)։ Պարգեւատրուած է Լէնինի եւ Աշխատանքային կարմիր դրօշի շքանշաններով։
Ստորոգութիւն:Հայ երկրաբաններ Ստորոգութիւն:1893 ծնունդներ Ստորոգութիւն:28 Սեպտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:1971 մահեր Ստորոգութիւն:18 Մայիսի մահացածներ Ստորոգութիւն:Աշխատանքային կարմիր դրօշի շքանշանի ասպետներ Ստորոգութիւն:Լէնինի շքանշանի ասպետներ
Այրուձի
Այրուձի, Հայոց հեծելազօրի տեսակ հին եւ միջին դարերու։ Պեղածոյ նիւթերն ու սեպագիր արձանագրութիւնները կը վաւերացնեն, որ Ք.Ա. Ա.-ին հազարամեակի Հայկական լեռնաշխարհ ի բնակիչները պատերազմներուն կ'օգտագործէին ինչպէս մարտակառքեր, այնպէս էր այրուձին։ Ըստ Քսենոփոն ի, Երուանդունիներ ն ունէին 8 հազարնոց այրուձի: Հայոց այրուձին աւելի զարգացաւ, կանոնաւորուեցաւ Արտաշէսեաններու օրով։
Հայոց այրուձիի կորիզը Հին աշխարհին հռչակուած ծանրազէն զրահաւոր հեծելազօրն էր, որու համար կ'ընտրէին առաւել մարմնեղ եւ ուժեղ ձիեր։ Հեծեկամարտիկները կը կրէին ծանր հանդերձանք, մետաղէ թիթեղներով պատած կամ մետաղէ զրահներ (սաղաւարտ, վզնոց, օղազրահ, ուսակալ, սրունքակալ, լանջապանակ, սռնապան, կրծքակալ եւայլն)։ Գլխաւոր զէնքը երկար նիզակ ն էր։ Զրահաւոր այրուձին հայկական բանակ ի գլխաւոր հարուածային ուժն էր, որ կը գրոհէր սեպաձեւ խիտ շարքերով։
Թեթեւազէն այրուձին, որու համար կ'ընտրուէին համեմատաբար փոքրամարմին, արագավազ եւ դիմացկուն նժոյգներ, դիւրաշարժութեան համար չէր զրահաւորուեր։ Հեծեալի հիմնական զէնքը նետ ու աղեղն էր։ Թեթեւազէն այրուձին կը կատարէր բանակի մարտակարգի թեւերն ու թիկունքը պաշտպանելու, գլխաւոր ուժերու ծաւալմանը սպասարկելու, ցրուած ուժերը կենդրոնացնելու, հակառակորդին հետապնդելու, հետախուզելու եւ այլ պարտականութիւններ։ Կը յարցակուէր ցրիւ շարքերով։
Հայոց այրուձին կարեւոր դեր կը կատարէր պարթեւ-հռոմէական մրցակցութեան մէջ. անոր անցումը մէկի կամ միւսի կողմը յաճախ ունեցած էր վճռական նշանակութիւն. Հռոմը մարտունակ հեծելազօրք չունէր։ Այդ պատճառով ահեղ հեծելազօրատէր Պարթեւաստանի դէմ մղուող պատերազմներուն կը ձգտէր շահիլ Հայաստանի դաշնակցութիւնը։ Արշակունիներու ժամանակ այրուձին, մասնաւորապէս ծանրազէնը, կը համարուէր ազնուատոհմիկներով՝ ազատներով, որոնց դաստիարակութեան մաս կը կազմէր ձիավարժութիւնը։
Ընդհանուր տեղեկութիւններ այրուձիի մասին
Հայկական լեռնաշխարհի բնակիչները Ք.Ա. Ա. հազարամեակին օգտագործած են ռազմակառքեր, ունեցած են հեծեալ զօրախումբեր։ Ք.Ա. 6-րդ դարուն Երուանդունիներն ունեցած են 8 հազար հեծելազօրք ու 40 հազար հետեւակ, իսկ Գաւգամելայի ճակատամարտին մէջ (Ք.Ա. 331 թուական) Ալեքսանտր Մակետոնացիի դէմ պարսից բանակի կազմով կռուած է Մեծ Հայքի 7-հազարնոց այրուձին։ Արտաշէսեաններու (Ք.Ա. 189–181 թուականներ) օրով ստեղծուած են հեծելազօրային միաւորումներ, որոնց կորիզը ծանրազէն կամ սպառազէն հեծելազօրքն էր։
Հեծելամարտիկները կրած են մետաղէ թիթեղներով պատած կամ մետաղէ զրահ (սաղաւարտ, վզնոց, օղազրահ, ուսակալ, սրնքակալ, լանջապանակ, սռնապան եւայլն)։ Զրահով պաշտպանուած էին նաեւ ձիու մարմնի առաւել խոցելի տեղերը։ Գլխաւոր զէնքը նիզակ ն էր։ Հայկական բանակի գլխաւոր հարուածային ուժը զրահակիր հեծելազօրքն էր։ Թեթեւազէն հեծելազօրքը, որու համար ընտրած են համեմատաբար փոքրամարմին, արագավազ եւ դիմացկուն նժոյգներ, դիւրաշարժութեան համար չէր, զրահաւոր էր, կ'ապահովէր բանակի մարտակարգը, կը հետապնդէր թշնամիին, կը հետախուզէր եւ կը կատարէր այլ պարտականութիւններ։ Հեծեալի հիմնական զէնքը նետն ու աղեղն էր։ Արշակունիներու (66–428 թուականներ) օրով այրուձին, մասնաւորապէս ծանրազէնը, համալրուած է ազնուատոհմիկներով՝ ազատներով, որոնց դաստիարակութեան անքակտելի մասն էր ձիավարժութիւնը։
Համաձայն հին Հայաստանի ռազմական ուժերու քանակի եւ դասակարգման մասին հրովարտակի, որ կը կոչուէր Զօրանամակ, IV դարուն 86 նախարարութիւն ներկայացած է 84 հազար ձիաւոր մարտիկ, իսկ արքայականը 40 հազար էր։ Արշակունիներու անկումէն յետոյ հայկական այրուձիի թիւը նուազած է։ Մարզպանական Հայաստանին մէջ (V–VII դարեր) այրուձին 30 հազարը չէր անցներ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հեծելազոր
Կիկերոն
Մարքուս Թուլիուս Կիկերոն (Marcus Tullius Cicerō, ), հին հռոմեական քաղաքական գործիչ եւ փիլիսոփայ, նշանաւոր հռետոր։
Կիկերոնը ծնած է հեծեալներու դասին (Հին Հռոմի մէջ) պատկանող ընտանիքի մէջ, Արբինէ կոչուած ոչ մեծ քաղաքի մէջ, որ կը գտնուի Հռոմէն հարաւ-արեւելք 100 Քիլոմեթրէն նուազ հեռաւորութեան վրայ մը։ Երբ լրացաւ ապագայ հռետորի 15 ամեակը, անոր հայրը, որ կ'երազէր իր երկու տղաներուն՝ Մարքին եւ Կուինտոսին, տեսնել քաղաքական ասպարէզին մէջ, ընտանիքով տեղափոխուեցաւ Հռոմ, որպէսզի զաւակներուն համար ապահովէ լաւ կրթութիւն։
Փափաքելով դառնալ դատական հռետոր՝ երիտասարդ Մարկոսը կ'ուսումնասիրէ յունական գրագէտներու ստեղծագործութիւնները, կը հետաքրքրուէր յունական գրականութեամբ, կը դասաւանդէր յունական ճարտասանութիւն հանրայայտ հռետորներու մօտ, ինչպէս նաեւ կը լսէր եւ կը մեկնաբանէր հանրայայտ հաւաքավայր՝ Պուբլիոս Սլուպիցիոս Ռուֆոսի ամպիոնէն, ելոյթ ունեցողներուն։
Հռետորը պետք է իմանար հռոմէական օրէնքը, եւ Կիկերոնը կը սորվէր այն ժամանակուան հանրայայտ իրաւաբան Մուցիոս Կուինտոս Սցեվոլայի (հիւպատոս Ք.ա. 95 թ.): Հրաշալի տիրապետելով յունարէնին Կիկերոնը ծանօթացաւ յունական փիլիսոփայութեանը։
Ք.ա. 63 թ. զբաղեցնելով հիւպատոսի պաշտօնը՝ բացայայտած է Կատիլինայի դաւադրութիւնը եւ սպանած անոր դաւակիցներուն։ Քաղաքացիական պատերազմներուն մէջ հարած է նախ Պոմպէոսի կուսակցութեանը, բայց վերջինիս սպանութենէն յետոյ հաշտուած Կեսարի հետ։
Վերջինիս մահէն յետոյ ուժգնօրէն հակառակած է Մարկոս Անդոնիոսին՝ պաշտպանելով Կեսարի զարմիկ Օկտավիանոսին (ապագա Օկտավիանոս Օգոստոս կայսեր)։ Անդոնիոսի եւ Օկտավիանոսի հաշտուելէ եւ անոնց կողմէն Երկրորդ եռապետութիւն կազմելէ յետոյ՝ եռապետներու հրամանով սպանուած է։
Գագաթնակէտին հասցուցած է լատինական պերճախօսական արուեստը։ Անոր ատենախօսութիւններն ու ճառերը օրինակ ծառայած են հետագայ դարերու լատինական եւ եւրոպական ամբողջ հռետորական արուեստին համար։ Պահպանուած է անոր նամակներու մեծ մասը, որոնց միջոցով կարելի եղած է պատկերացոււմ մը կազմել Ք.ա. I դարու կէսերու հռոմէական քաղաքական պատմութեան որոշ դրուագներու վերաբերեալ։
Անոր ճառերուն մէջ՝ «Ընդդեմ Գ. Վեռեսի» (70 թ.), «Ի պաշտպանութիւն Մանիլիոսի օրինագծի» (68 թ.), «Հարդարացում Պ.Սեստիոսի» (56 թ.) պահպանած են կարեւոր փաստեր եւ արժէքաւոր բնորոշումներ ու գնահատականներ, որոնք ցոյց կու տան, որ Կիկերոն արեւելեան իրադարձութիւններու, Հայոց Տիգրան Մեծ արքայի քաղաքականութեան խորաթափանց դիտող էր։ Կիկերոնը Տիգրան Մեծի ժամանակակիցներէն միակն է, որու վկայութիւնները անոր մասին պահպանուած են։
Սուրբ Աստուածածին Եկեղեցի (Նոր Նորք)
Սուրբ Աստուածածին եկեղեցի, Հայ առաքելական եկեղեցի հայաստանի Հանրապետութեան Երեւանի Նոր Նորք վարչական շրջանի նանսենի անուան այգիին մէջ:
Պատմութիւն
Եկեղեցին կը գտնւուի Ֆրիտեօֆ Նանսենի անուան թանգարան-յուշահամալիրի կից։ Սուրբ Աստուածածին եկեղեցւոյ Սուրբ Սեղանը 2014 թուականի հոկտեմբեր 12-ին Արարատեան Հայրապետական թեմի առաջնորդական փոխանորդ գերաշնորհ տէր Նաւասարդ արքեպիսկոպոս Կճոյեանի ձեռքով։
2014 թուականի հոկտեմբեր 11-ին Տ. Նաւասարդ արքեպիսկոպոսի ձեռքով օծուած են եկեղեցւոյ գմբէթին խաչը, զանգը, դուռը, եկեղեցւոյ սիւները, մկրտութեան Սուրբ Աւազանը, սրբապատկերները, եկեղեցւոյ շրջափակին ութ խաչքարերը, տնօրհնէքի կարգ կատարուած է երիցատունին։
Սուրբ Աստուածածին եկեղեցւոյ, Ֆրիտեօֆ Նանսենի անուան թանգարան-յուշահամալիրի եւ երիցատան կառուցման բարերարներ են ՀՀ վաստակաւոր բժիշկներ կառլեն եւ Սառայ Եսայեանները։
Թանգարան-յուշահամալիրի շինարարական աշխատանքները սկիզբ առած են 2012 թուականին։ Այնուհետեւ սկսուած են եկեղեցւոյ, երիցատան եւ յարակից յուշարձանախմբերու կառուցման աշխատանքները։ Յուշահամալիրի տարածքն կ'ընդգրկէ եկեղեցին, երիցատունը` յարակից հանգստեան տաղաւարով, մոմավառութեան խորանը` զարդաքանդակներով։ Այստեղ կան շուրջ երեսուն յուշարձան եւ խաչքար` նուիրուած հայ ժողովրդի պատմութեան հերոսական եւ ողբերգական էջերէն, անուանի հայորդիներուն եւ հայ ժողովրդի բարեկամներուն :
Արփիար Ասլանեան
Արփիար Ասլանեան (ֆր.՝ Arpiar Aslanian, հայ․՝ Արփիար Ասլանեան), ի ծնէ` Արփիար Լեւոն Ասլանեան (16 Դեկտեմբեր 1895, Վաղարշապատ, Էջմիածնի գաւառ, Երեւանի նահանգ, Ռուսական կայսրութիւն - 15 Փետրուար, 1945, Mittelbau-Dora concentration camp, Գերմանիա), ֆրանսահայ հակաֆաշիստ, Երկրորդ համաշխարահային պատերազմի տարիներու ընթացքին եղած է դիմադրութեան շարժման անդամ:
Վաղ տարիներ
Արփիար Լեւոն Ասլանեանը ծնած է 16 Փետրուար 1895-ին Վաղարշապատ քաղաքը՝ Լեւոն եւ Վառովառա Ասլանեաններու ընտանիքին մէջ։ Աւագ եղբայրը Դերենիկն էր, իսկ քոյրը Արփիկն էր։ Հայրը դպրոցի տնօրէն էր եւ կ՛աշխատէր Էջմիածնի վանքի գրադարանին մէջ։ Արփիարը իրաւագիտական կրթութիւն ստացած է ռուսական համալսարաններէն մէկուն մէջ։ Համարուած է «Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն» կուսակցութեան անդամ: Հոկտեմբերեան յեղափոխութենէն ետք տեղափոխուած է Թաւրիզ, ուր1923-ին ամուսնացած է Լուիզա Գրիգորեանի հետ, անորմէ տասը տարի երիտասարդ էր:
Կեանքը Ֆրանսայի մէջ
1923-ինն Լուիզայի հետ մեկնած են Փարիզ եւ իրենց հետ տարած են նաեւ Լուիզայի մօրը՝ Մարիամին, եւ քրոջը՝ Արշալոյսին: Լուիզան կը ցանկար ստանալ իր երաժշտական կրթութիւնը Ֆրանսայի մէջ՝ քանի որ տարուած էր դաշնամուրի խաղով: Վերջինիս ուսումը ապահովելու համար՝ Արփիարը բանուորական աշխատանք կը կատարէ՝ քանի որ չէր գտած իրաւաբանական աշխատանք:
1940-ին համալրած է «Ֆրանսայի համայնավար կուսակցութեան» շարքերը:
Ֆրանսական դիմադրութիւն
1940-ին իր հարսնցուին հետ միասին համալրած է Ֆրանսական դիմադրութեան շարքերը: Ասլանեանները ձեռնարկած են ընդյատակեայ արտադրութիւն եւ ֆրանսական պարտիզաններուն մատակարարել են զէնք : Արփիարը ծանօթ եղած է այլ դիմադրութեան հայ մասնակիցներու հետ, ինչպիսին էին Միսաք Մանուկեանը, Մելինէ Մանուկեանը, Արպէն Դաւթեանը, Հայկ Դպիրեանը, Շագ Տատուրեանը եւ ուրիշներ:
Ձերբակալություն, համակեդրոնացման ճամբար եւ մահ
26 Յուլիս 1944-ին Ասլանյանները ձերբակալուած են Գեստապոյի գործակալներու կողմէն, իսկ Լուիզայի օրագիրները եւ ձեռագիրները, ինչպէս նաեւ՝ «Histoire de la Resistance»-ը («Դիմադրութեան պատմութիւն») եւ «La Chute de Paris»-ը («Փարիզի անկումը»), այրուած են նացիստներու կողմէն : Նոյն թուականի 15 Օգոստոսին անոնց Թուլուզէն տեղափոխած են Պուխենվալտ, որմէ ետք Արփիարին բանտարկած են «Տորա Միթելպաու» համակեդրոնացման ճամբարին մէջ` բաժնելով անոր կնոջմէն: Լուիզային տեղափոխած են Ռաւենսպրիւկ :
30 Յունուար1945-ին անյայտ պատճառով մահացած է Լուիզան: 15 Փետրուարին Արփիարը համակեդրոնացման ճամբարին մէջ մահապատժի ենթարկուած է :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:16 Դեկտեմբերի ծնունդներ Ստորոգութիւն:1895 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Վաղարշապատ ծնածներ Ստորոգութիւն:15 Փետրուարի մահեր Ստորոգութիւն:1945 մահեր Ստորոգութիւն:Անձինք այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր
Զապէլ Պոյաճեան
Զապէլ Թովմաս Պոյաճեան, (1873, Ամիդ - 26 Յունուար 1957, Լոնտոն), հայ նկարիչ, գրող, թարգմանիչ։
Կենսագրութիւն
ԶապԷլ Պոյաճեանը ծնած է 1873 թուականին, Տիարպեքիր նահանգի Ամիդ քաղաքին մէջ, Տիրապէքիրի մէջ բրիտանացի փոխ-հիւպատոս Թոմաս Պոյաճեանի եւ Քաթերին Ռոճըրզի (անգլիացի գրող Սամուէլ Ռոճըրզի ժառանգ) ընտանիքին մէջ։ Համիտեան ջարդերու ժամանակ հօր սպանութենէն յետոյ, 1895 թուականին մօր եւ եղբօր՝ Հենրիի հետ տեղափոխուած են Լոնտոն, ուր սորված է Սլէյտ գեղարուեստի դպրոցին մէջ։ Տիրապետած է անգլերէն, հայերէն, ֆրանսերէն, իտալերէն, գերմաներէն, ռուսերէն, շուէտերէն, էսպերանտօ լեզուներուն։ Պոյաճեանը եղած է էսպերանտոյի միջազգային ընկերակցութեան Լոնտոնի մասնաճիւղի հիմնադիրներէն: 1907 թուականին իբրեւ դերասանուհի մասնակցած է Քեմպրիճի մէջ կազմակերպուած էսպերանտոյով թատերական մէկ ներկայացման։
Գրական Գործունէութիւն
Պոյաճեանը նաեւ ստեղծագործած էր։ Առաջին նորավէպը՝ «Եսթեր. կեանքի մը սիրավէպը», ուր նկարագրուած են Սասունի ջարդերը, հրատարակուած է 1901 թուականին։ Գիրքը հրատարակած է «Վարդենի» գրչանունով։ Մօտ եղած է վիպասան Րաֆֆիի կնոջ՝ Աննա Րաֆֆիի եւ անոր որդիներուն՝ Արամի եւ Արշակի հետ, որոնք Լոնտոն տեղափոխուած էին Րաֆֆիի մահէն յետոյ։ «Արարատ» ամսագրին մէջ Պոյաճեանը Րաֆֆիի վէպերէն թարգմանութիւններ հրատարակած է։
Անգլերէն թարգմանած է եւ առանձին գրքով հրատարակած է Աւետիք Իսահակեանի «Աբու Լալա Մահարի» վիպերգը, որ ունեցած է երեք տպագրութիւն։ Պոյաճեանն իր ամենամեծ գրական յաջողութիւններէն համարած «Շէյքսփիրին ի պատիւ գիրք» ծավալուն հատորին մէջ ընդգրկուիլը։ Այդ ժողովածուին մէջ զետեղուած են տարբեր ազգերու հեղինակներու հոդուածներ կամ բանաստեղծութիւներ։
Պոյաճեանը մահացած է Անգլիոյ Սիֆըրտ բնակավայրին մէջ, 1957 թուականին։
Նկարչութիւն
Զապէլ Պոյաճեանը ստեղծած է բազմաթիւ նկարչական աշխատանքներ՝ դիմանկարներ եւ բնանկարներ, որոնց շարքին՝ Րաֆֆիի եւ զօրավար Անդրանիկի իւղաներկ դիմապատկերները։
Երկեր
* Armenian Legends and Poems. Trans. Z. C. Boyajian. New York։ Columbia University Press, 1st ed., 1916. * Gilgamesh։ A Dream of the Eternal Quest. London։ George W. Jones, 1924. * In Greece with Pen and Palette. London։ J.M. Dent & Sons, 1938.
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1873 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1957 մահեր Ստորոգութիւն:26 Յունուարի մահացածներ
Գառնիի Ճակատամարտ
Գառնիի ճակատամարտ, ճակատամարտ մէկ կողմէն Զաքարեան Հայաստանի եւ Վրաց թագաւորութեան զօրքերու ու միւս կողմէն Խորեզմշահերու պետութեան վերջին տիրակալ Ջալալադնի միջեւ 1225 թ-ին։ Խորեզմի վերջին շահին մոնկոլները ջախջախած եւ վտարած էին անոր տիրոյթներէն։ Շահը իր պետութիւնը ազատագրելու համար կը դիմէ Զաքարեաններուն եւ վրացիներուն, որոնք սակայն կը մերժեն օգնութիւն տրամադրել։ Լսելով պատասխանը շահը մեծ զօրքով կը յարձակի եւ կը հասնի մինչեւ Զաքարեան Հայաստանի Գառնի բերդը։ Հոս անոնց կը դիմաւորեն հայ-վրացական միացեալ ուժերը եւ ղփչաղները Իվանէ Զաքարեանի գլխաւորութեամբ։ Ըստ Կիրակոս Գանձակեցիի հաղորդման, Իվանէ Զաքարեանը եւ վրաց «մեծամեծները» նախքան ճակատամարտ ուխտ ըրած էին, որ եթէ յաղթեն Ջալալադնին, ապա «իրենց իշխանութեան ներեւ գտնուող իւրաքանչիւր հայու կը դարձնեն վրաց դաւանանքին, իսկ դիմադրողներուն սուրի ուժով կը վերցնեն» ։ Սակայն ճակատամարտի ընթացքին դաշնակիցները կը պարտուին կը կը կորսնցնեն 20,000 զինուոր։ Յաղթանակէն ետք շահը կը գրաւէ Դուինը եւ Թիֆլիսը ու կը կազմակերպէ խաղաղ բնակչութեան ջարդ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1225 Ստորոգութիւն:Ճակատամարտներ Հայաստանի մէջ Ստորոգութիւն:Զաքարեան Հայաստան Ստորոգութիւն:Վրաստանի ճակատամարտներ
Լուսինին Նայող Տղան
Լուսինին նայող տղան (շուէտ.՝ Pojke som tittar på månen) կամ Երկաթէ տղան (շուէտ.՝ Järnpojken), յուշարձան Սթոքհոլմի Կամլա Սթանի մէջ (Հին քաղաքը), ուր պատկերուած է նստած տղան` ծունկները գրկած:
Նկարագրութիւն
Յուշարձանը հիմնած է քանդակագործ Լիս Էրիքսոնը: Տեղադրուած է 1967-ին եւ դարձած Շուէտի մէջ ամենափոքր յուշարձանը. անոր բարձրութիւնը կը կազմէ շուրջ 15 սմ : Յուշարձանը յայտնի է նաեւ Ուլլէ (շուէտ.՝ Olle) ժողովրդական մականունով:
Յուշարձանը պատրաստուած է աւազաքարէ եւ կռած երկաթ: Տղան նստած է մահճակալին, որ տեղադրուած է բաւականին լայն պատուանդանի վրայ։ Լիս Էրիքսոնը յուշարձանը հիմնած է 1954-ին: Այն կ՚արտացոլէ քանդակագործի մանկութեան մասին յիշողութիւնները, երբ անքուն գիշերներուն կը նստէր մահճակալին եւ պատուհանէն կը նայէր լուսինին:
Յուշարձանը կը գտնուի Ֆիննական եկեղեցւոյ (շուէտ.՝ Finska kyrkan) ետեւը, Սթոքհոլմի թագաւորական պալատէն քանի մը մեթր հեռաւորութեան վրայ եւ ոչ միշտ կը յիշատակուի քաղաքի զբօսաշրջային ուղեցոյցներուն մէջ, բայց այն մեծ մասսայականութիւն կը վայելէ զբօսաշրջիկներու շրջանին մէջ։ Կ՚ենթադրուի, որ տղայի գլուխը շոյելը յաջողութիւն կը բերէ եւ կ՚օգնէ ցանկութիւններու կատարման, որու արդիւնքով ալ մշտական շոյելով տղայի գլուխը կը փայլի: Յուշարձանի պատուանդանին յաճախ մետաղադրամներ եւ քաղցրեղէն կը նետեն, իսկ ձմրան երկաթէ տղային գլխարկ եւ փողկապ կը հագցնեն :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յուշարձաններ Ստորոգութիւն:Յուշարձաններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Շուէտի յուշարձաններ
Սիսի Նոր վանք Կաթողիկոսարան
Սիսի Նոր վանք (կաթողիկոսարան), կաթողիկոսական համալիր, որ կը գտնուէր քաղաքին հիւսիս-արեւմուտքը, բերդին բլուրին լանջին։
Այս վայրին տեղը հին ատեն, Կիլիկեան Թագաւորութեան օրերուն, Հեթում Ա. (1226-1269) կառուցել տուած է թագաւորական պալատը, որ ունէր իր սեփական տաճարը՝ Ս. ՍոՖիան ։ Սիսը դարձած էր արդէն (1180-ի եւ 1190-ի միջեւ) Կիլիկիոյ հայ իշխաններուն մայրաքաղաքը եւ այս ձեւով փոխարինած նախկին կեդրոնը՝ Անաւարզան։ Թագաւորական համալիրը կը քանդուի Եգիպտոսի մեմլուքներուն դէմ պատերազմներուն ընթացքին, 1375-ին։ Կանգուն կը մնան երկու անկիւնային աշտարակներ, որոնք հետագային մաս կը կազմեն նոր կաթողիկոսարանին ընդհանուր կառոյցին
Նոր վանքը կառուցած է Կիրակոս Ա. Աջապահեան կաթողիկոսը (1797-1822)։ Աշխատանքները սկսած են 1810-ին։ Նորակառոյց մայր տաճարը կը բարձրանայ թագաւորական տարիներու Ս. Սոֆիայի աւերակներուն վրայ։ Նոր տաճարը նոյնպէս կը կոչուի Ս. Սոֆիա. անիկա ճարտարապետական տպաւորիչ գործ մըն է, օժտուած՝ շքեղ աւագ խորանով մը եւ նոյնքան հիանալի կաթողիկոսական գահով մը։ Այս վերջինը մարմարեայ շինութիւն մըն է, որուն վրայ փորագրուած են հարթաքանդակներ, չորս կողմերէն սիւներ կը բարձրանան եւ կ'աւարտին թագանման ամպհովանիով մը։ Տաճարը ունի իր զանգակատունը, բայց զանգը տեղադրուած է նոյն տաճարին յարակից մասերէն՝ Ս. Պօղոս-Պետրոս մատրան պատուհանին բացուածքին մէջ։ Այս զանգակին հնչեղութեան պատճառով, տեղաբնիկ թուրքերը տաճարը կը կոչեն չանլը քիլիսէ (çanlı kilise, զանգակաւոր եկեղեցին)։ Բացի Ս. Պօղոս-Պետրոս մատուռէն, տաճարին կցուած են նաեւ Էջմիածնի, Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչի, Ս. Հոգիի մատուռները, ինչպէս նաեւ գանձատունը։
Մուշեղ Սերոբեան Ատանայի առաջնորդ եղած օրերուն, Մարտ 1905-ին կ'այցելէ Սիսի կաթողիկոսարանը եւ վկայութիւններ ունի վեհարանին մասին։ Ըստ անոր այս դահլիճը կը կոչուի նաեւ խաչ օտա, պատերը վրձինուած են գեղատեսիլ պատկերներով, ինչպէս սուրբերու պատկերներ, բայց նաեւ աշխարհիկ կեանքէ առնուած տեսարաններ, ինչպէս ծաղիկներ, դաշտանկարներ, մշակը, որ հողը կը հերկէ, հովիւը, որ ոչխարները կ'արածէ, առագաստանաւեր, որոնք ծովը կը ճեղքեն:
Գիշի
Գիշի կամ Գիշ, գիւղ Արցախի Մարտունիէն՝ 11 Քմ արեւմուտք՝ 650 մեթր բարձրութեան վրայ։ Տարածութիւնը՝ 1920 հեկտար։ Բնակչութիւնը կը զբաղի այգեգործութեամբ, հացահատիկներու եւ բանջարներու մշակութեամբ։ Ունի միջնակարգ դպրոց, մշակոյթի տուն եւ դարմանատուն։ Գիշի մէջ կայ Ս. Մինաս եկեղեցւոյ աւերակները եւ Ոսկէ խաչ մատուռը։
Ղլեն խութ բերդատեղի
Գիշի, Մուշկապատ եւ Ճարտար գիւղերու արանքը գտնուող Ղլեն խութ բերդատեղին կը գտնուի բարձր լերան կատարին: Բերդին հարաւային եւ արեւմտեան կողմերը անանցանելի ժայռեր են:
Բերդին մէջ տեղ-տեղ դեռ կը պահպանուին հին ժամանակներէն շինութիւնններ: Բերդին շրջակայքը գտնուած են հնադարեան գործիքներ:
Քարանձաւներ
Բերդին վարի մասը կը գտնուին քարանձաւներ, որոնք ամրոցին պաշտպանական համակարգին մէջ մտած են:
Գիշին Արցախեան ազատամարտի ընթացքին
Գիշիէն հրամանատարներ եղած են Մ. Գասպարեան, Վ. Իշխանեան եւ Սերժիկ Շամամեան։ ԼՂՀ «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով պարգեւատրուած են՝ Սերժիկ Շամամեան (յետ մահու), Լ. Բաբաեան, Վ. Իշխանեանը եւ Կ. Իշխանեան։ Գիշիէն զոհուած է 32 ազատամարտիկ ։
Վարանդայի այս ականաւոր գիւղը նշանաւոր է իր հնավայրերով, թմբային, կարասային, քարարկղային, դագաղային ձեւերու թաղումներով եւ դամբարաններով։ Ղլեն Խութ բերդատեղին՝ Գիշին առանձնակի հետաքրքրութիւն կը ներկայացնէ, Մուշկապատ եւ Ճարտար գիւղերու արանքը, լերան կատարին որ բաւականին բարձր է։
Հոս հնագոյն բերդին քարէ հաստ պատերուն հետքերը դեռ կը պահպանուին, աշխարհիկ շինութիւններու մնացորդները եւս։ Բերդը շրջանաձեւ է, բերդին շրջակայքը գտնուած են ջնարակուած կաւեղէնի մնացորդներ, աղիւսի կտորներ եւ խեցեղէն անաւարտ իրեր։ Հաւանական է, որ հոս եղած է խեցեգործական արհեստանոց։
Հնադարեան քարանձաւներ կան բերդէն քիչ մը վար, որոնք հնագիտական տեսակէտէն հետաքրքրական են եւ ամրոցին պաշտպանական համակարգին մաս կը կազմեն։
Գիշիի միջնակարգ դպրոցին թանգարանին մէջ հետաքրքրական հաւաքածոյ կը կազմեն Ղլեն-Խութ, Բըբըհաջ, թրծուած մութ գոյնի կճուճները, գծանախշերով սափորները, ճենապակեայ սիսեները, զանազան ձեւի ուլունքները, խաղողի քարացած սերմերը, կորեկի եւ ցորենի հատիկները։ Անցեալին հոս բնակիչներուն հիմնական զբաղումներէն եղած են խաղողագործութիւնը եւ դաշտավարութիւնը։ Այսօր անոնք Գիշիի գիւղատնտեսութեան կարեւոր ճիւղերէն կը համարուին։
Գիշի-Մարտունի հատուածին մէջ յայտնաբերուած եւ լաւ ուսումնասիրուած նոյնպիսի նիւթերու հետ համեմատումը ցոյց կու տայ անոնց նմանօրինակութիւնը Աղջկաբերդ-Առաջաձեր-Գետաբեկի յուշարձաններուն, որոնք յատկապէս Փոքր Կովկասի մէջ տարածուած են, ինչպէս նաեւ Սեւանայ լիճի աւազանին մէջ։
Ալ Ախպար (Լիբանան)
«Ալ Ախպար» (արաբերէն االأخبار, լատինատառ Al Akhbar‎ որ կը նշանակէ լուրերը), Լիբանանի տարածուած արաբերէն լեզուով օրաթերթերէն մէկը: Հիմնուած է 1938-ին: Երկար ընդհատումէ ետք վերադարձաւ յանրութեան 2006-ին Ժօզէֆ Սամահայի եւ Իպրահիմ Ալ Ամինի գլխաւորութեամբ: Կը հակի Հեզպօլլահի եւ Մարտ 8 Լիբանանեան քաղաքական շարժման:
Արտագին յղումներ
Ստորոգութիւն:Մամուլ Ստորոգութիւն:Wp/hyw
1754 թուական
1754 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 54րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1754 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1754 մահեր
Ստորոգութիւն:1754
106 (թիւ)
106 (հարիւր վեց), զոյգ եռանիշ բնական թիւ մըն է 105-ի եւ 107-ի միջեւ
Քարէն Պլէք
Քարէն Պլէք, ամերիկացի դերասանուհի, հեղինակ, երգիչ եւ երգահան:
1970-ականներուն, Ամերիկեան ամենափնտռուած երկու ժապաւէններու մէջ, Պլէք իր փայլուն խաղարկութեան շնորհիւ բարձրացած է Հոլիվուտի աստղերու պատուանդանը։
Ժապաւէններ
Քարէն Պլէքին անունը անմիջականօրէն կապուած է․
Պլէք՝ 1959-էն  2013-ի միջեւ ինկած  ժամանակամիջոցին, նկարահանուած է աւելի քան  երկու հարիւր ժապաւէններու եւ հեռատեսիլային  հաղորդաշարերու մէջ:  Բեղուն ասպարէզի ընթացքին:
Մրցանակներ
Անոր դերասանական վաստակը տեւած է աւելի քան 50 տարի եւ։ Քարէն ստացած է բազմաթիւ շնորհակալագիրեր՝ իր դերասնական վաստակին ընթացքին։ Քարէն Պլէք  արժանացած է․
Մահ
2010-ին, անոր վերջին ժապաւէններուն ցուցադրութենէն ետք, քաղցկեղ յայտնաբերուած անոր աղիքներուն մէջ : Ան նոյն տարին երկու վիրահատութեան ենթարկուած է։
Սակայն 74-ամեայ դերասանուհին, 3 տարի տառապելէ ետք, մահացած է 8 Օգոստոս 2013-ին:
Դամասկոս
Դամակոս, (دمشق‎‎), Սուրիոյ Արաբական Հանրապետութեան մայրաքաղաք։ Միաժամանակ կը հանդիսանայ երկու մարզերու՝ Դամակոսի եւ Ռիֆ Տիմաշքի վարչական կեդրոնը։
Դամասկոս աշխարհի հնագոյն քաղաքներէն է, առաջին անգամ յիշատակուած է Ք.Ա. 2500-ին։ Եղած է Օմայեան խալիֆայութեան մայրաքաղաքը 661-750 թուականներուն։ Հին քաղաքը յայտնի է եօթ դռներով, որոնց մեծ մասը պահպանուած եւ վերանորոգուած է։ Անոնցմէ նշանաւորներն են Պապ Շարքի (باب شرقي‎‎)՝ արեւելեան դուռ) եւ Պապ Թուման (արաբ․՝ باب توما‎‎՝ Թովմասի դուռ)։
Համայնքներ
Դամասկոս քաղաքը բաժնուած է 15 շրջաններու կամ համայնքներու (արաբ․՝ بلدية‎‎ Պալատիա) իսկ շրջանները կը բաժնուին 95 թաղամասերու (արաբ․՝ بلدية‎‎)։
Դամասկոս բաժանուած է 15 վարչական շրջաններու՝
Կրթութիւն եւ մշակոյթ
Դամասկոս ընտրուած է 2008-ի արաբական մշակութային մայրաքաղաք ։ Տօնախմբութեան նախապատրաստումը սկսած է Փետրուար 2007-ին ։
Համալսարաններ
Անոնցմէ են՝
Ծանօթագրութիւն
Ստորոգութիւն:Դամասկոս
Խուլիօ Իկլեսիաս
Խուլիօ Իկլեսիաս (Julio José Iglesias de la Cueva, ծնած է 23 Սեպտեմբեր 1943, Մատրիտ), սպանացի երգիչ, վաճառած է աւելի քան 300 միլիոն սկաւառակ եւ դարձած է սպանալեզու ամէնէն յաջողակ կատարողն ամբողջ աշխարհի տարածքին։ Երգերու մեծամասնութիւնը ձայնագրած է սպաներէն, ետքը անգլերէն եւ ֆրանսէրէն լեզուներով։ Մասնակցած է Եւրատեսիլին, նաեւ ստացած է «Կրիմմի» մրցանակ։ Կ'ապրի Մատրիտ, պարբերաբար կը մեկնի Մայամի։ Անոր երեխաներէն ամենայայտնին Էնրիքէ Իկլեսիասն է։
Կենսագրութիւն
1971 թուա­կա­նին Խու­լիօ Իկ­լե­սիա­ս Ռո­զի Ար­մէն ի հետ ձայ­նագ­րած է Gwendoline ալ­պո­մը, ո­ր մինչ այժմ կը հան­դի­սա­նայ երգ­չու­հիի այ­ցե­քար­տը :
Իկլեսիաս վաճառած է աւելի քան 300 միլիոն սկաւառակ եւ դարձած է սպանալեզու ամենայաջողակ երգիչը ամբողջ աշխարհի վրայ։ Ունի 8 զաւակ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:1943 ծնունդներ Ստորոգութիւն:23 Սեպտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:Մատրիտ ծնածներ Ստորոգութիւն:Երգիչներ
Գարեգին Վարդապետեան
Գարեգին Վարդապետեան, ։
Կենսագրութիւն
Բարձրագոյն ուսումը կը ստանայ Իզմիրի Ամերիկեան Գոլէճը, 1897-1901, երեք տարի ոգսոգցչութեան պաշտօն կը վարէ միեւնոյն գոլէճի նախակրթարանի բաժնին մէջ։ 1905-ին կու գայ Պէյրութ եւ Ամերիկեան Համալսարանին մէջ կը հետեւի բժշկութեան, զոր կ՝ աւարտէ 1909-ին՝ ստանալով բժիշկի տիտղոս։ Կը վերադառնայ ծննդավայրը, ուր երկու տարի կ՝ աշխատի որպէս օգնական բժիշկ։ 1911-ին կը փոխադրուի Ատանա, դարձեալ որպէս գերմ. Հիւանդանոցի օգնական բժիշկ, ուր տարի մը յետոյ կ՝ ըլլայ բժշկապետ վեց տարի շարունակ։ Ա. Ընդհ. Պատերազմի վերջաւորութեան համար, եւ կը վերադառնայ ատանա, Կիլիկիոյ պարպումին նախ կ՝անցնի Ալեքսանտրէթ, ապա Պէյրութ, ոգր երկար ժամանակէ ի վեր հաստատած է իր դարմանատունը։ Տօքթ. Վարդապետեան ամուսնացած է Նուարդ Չէթէճեանի հետ։ Տիկ. Վարդապետեան եւս իր ամուսինին հետ մասնակցած է ազգային ձեռնարկներու։ Ունեցած են երեք զաւակ, երկու մանչ՝ Ժիրայր եւ Վարդգէս, եւ աղջիկ մը՝ Սոնա որ ծանօթ դաշնակահարուհի է՝ վկայեալ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանի երաժշտանոցէն եւ Եէյլի Համալսարանէն։
Լազարեթօ, Քերքիրա
Լազարեթօ (յուն․՝ Λαζαρέτο Κέρκυρας) կղզիակ, Յոնիական ծով, Յունաստան։
Տարածութիւնն է 0.07 քլ²։ Հեռաւորութիւնը Քերքիրայէն 2,5 ծ․մ․ է։ Վարչականօրէն Քերքիրային կը պատկանի։
Կղզին ԺԸ․ դարուն Ֆրանսական գերիշխանութեան ենթակայ էր։ ԺԹ․ դարուն Բրիտանական գերիշխանութեան տակ էր։ 1864-ին Յոնիական կղզիներուն հետ Յունաստանին կը վերամիանայ։