cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ճորճ Պուռնութեան
Աշխատութիւններ
Պուռնութեան հեղինակած է շարք մը հատորներ, որոնցմէ հայոց համառօտ պատմութիւնը («A Concise History of the Armenian People») ունեցած է եօթը հրատարակութիւններ: Այս գործերը թարգմանուած են բազմաթիւ լեզուներու, որոնց կարգին՝ հայերէնի, սպաներէնի, արաբերէնի, թրքերէնի, ռուսերէնի, ճափոներէնի եւ պարսկերէնի:
Ան նաեւ անգլերէնի թարգմանած է ուշ միջնադարեան եւ վաղ արդի շրջանի բազմաթիւ հայ մատենագիրներու գործերը :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ պատմաբաններ Ստորոգութիւն:Հայ հայագէտներ
Վահանագեղձ
Վահանագեղձը, կը գտնուի վիզին յառաջամասը։ Անիկա կազմուած է երկու բաժիններէ՝ աջ եւ ձախ, որոնք միացած են իրարու վահանագեղձային վզիկով մը (isthmus), որոնք կը շրջապատեն խռչափողը առջեւէն եւ երկու կողմերէն :
Վահանագեղձը կ'արտադրէ երկու կարեւոր ներազդակներ (Հորմոններ, hormones)՝ thyroxine-T4 եւ triiodothyronine-T3, որոնք կը գործեն մարմինի բոլոր հիւսկէններուն բջիջներուն վրայ: T3 եւ T4 ներազդակները մեծ դերակատարութիւն ունին սաղմի եւ նորածին ի աճման եւ զարգացման գործընթացին մէջ, ի մասնաւորի ուղեղ ային եւ մարմնական (somatic) հիւսկէններու պարագային: Անոնք մարդու կեանքին ամբողջ տեւողութեան կը կանոնաւորեն բնասպիտի, ածխաջրատներու եւ ճարպերու նիւթափոխանակումը (metabolism): T3 ներազդակը ամէնէն աւելի գործողն է: T4 ներազդակը երկարակեաց է եւ կրնայ փոխուիլ T3 ներազդակի գրեթէ բոլոր հիւսկէններուն մէջ՝ ըստ պահանջի: Հետեւաբար T4-ը կարելի է նկատել իբրեւ T3 ներազդակի շտեմարան: Վահանագեղձը կ'արտադրէ նաեւ calcitonin ներազդակը, որ կը կանոնաւորէ մարմինին կիր ին համաչափութիւնը, այսինքն՝ գերարիւնակրութեան (hypercalcemia) պարագային անիկա կը նուազեցնէ արեան կիրին քանակը :
Վահանագեղձին T3 եւ T4 ներազդակներուն նուազումը ընդհանրապէս տեղի կ'ունենայ վահանագեղձին զանազան հիւանդութիւններուն հետեւանքով, սակայն անոնք կրնան նուազիլ նաեւ ոչ վահանագեղձային կարգ մը սուր եւ մնայուն հիւանդութիւններու հետ միատեղ, օրինակ՝ սուր ծոմապահութիւն (starvation), յոռի սննդառութիւն (malnutrition), մարմնական մեծ արկածներ, սիրտի կաթուած (myocardial infarction) եւ երիկամունք ի ու լեարդ ի ձախողանք:
Վահանագեղձին յայտնուիլը
Վահանագեղձը կը յայտնուի հետեւեալ հիւանդագին վիճակներով.
Գերվահանագեղձութեան ախտապատճառները
Գերվահանագեղձութան ախտանշաններն են՝
Գերվահանագեղձութեան ախտաճանաչումը կը կատարուի արեան T3 եւ T4 ներազդակներու բարձրացումով եւ վահանագեղձի գերարտաթորումի ախտանշաններու գոյութեամբ: Տեսնուած է, որ T3 ներազդակը ընդհանրապէս աւելի կը բարձրանայ քան T4 ներազդակը: Գերվահանագեղձութեան դարմանումը կ'ըլլայ հակավահանագեղձային դեղերու, եւ շողագործօն մանիշի կիրարկումով:
Յաճախ վահանագեղձին գերաշխատանքը եւ T3 եւ T4 ներազդակներուն գերարտաթորումը չափազանցօրէն անընդունելի սահմաններու կը հասնին եւ կը ստեղծուի վտանգաւոր հիւանդագին կացութիւն մը, ուր հիւանդը կ'ունենայ՝
Այս պարագային հիւանդը կը կարօտի շտապ օգնութեան եւ հիւանդանոց ային խնամքի:
2.Ենթավահանագեղձութիւնը կը յառաջանայ երկու ձեւերով.
Հիմնական (primary), որ կը յառաջանայ.
Երկրորդական (secondary), որ կը յառաջանայ.
Վահանագեղձին ենթա-արտաթորումը կը պատահի որեւէ մէկ տարիքի եւ առանց սեռի խտրութեան, սակայն ան աւելի կը պատահի տարեցներու եւ իգական սեռին մօտ: Անոր ախտանշաններն են՝
Ախտաճանաչումը կը փաստարկուի արեան քոլեսթերոլի եւ TSH-ի բարձրացումով, ինչպէս նաեւ վահանագեղձի ներազդակներու նուազումով:
Ենթավահանագեղձութեան դարմանումը կը կատարուի T4 եւ T3 ներազդակներու գործածութեամբ:
Վահանագեղձատապ-բորբոքում (thyroiditis)
Անիկա ժահրային ժամանակաւոր բորբոքում մըն է, ուր հիւանդը կ'ունենայ՝
Այս պարագային դարմանումը կ'ըլլայ ցաւաբեկ դեղերով եւ քորթիզոնի գործածութեամբ : Ընդհանրապէս հիւանդը քանի մը շաբաթ ետք կը վերադառնայ իր առողջ վիճակին:
Կիւլպէնկ Կիւլպէնկեան
Կիւլպէնկ Գէորգ Կիւլպէնկեան, հայ բժիշկ։
Կենսագրութիւն
1907-1913 թթ. բժշկութեամբ զբաղած է Թալաս քաղաքին մէջ։
1914 թուականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ որպէս զինուորական բժիշկ ծառայած է։
1916 թուականին Կովկասեան (ռուսական) ռազմաճակատի վրայ սպաննուած է թուրք հազարապետի մը գնդակով։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր
Շաւօ Օտաճեան
Շաւօ Օտաճեան (Shavo Odajian, ծնած է 1974 Ապրիլ 22-ին Երեւանի մէջ, Հայաստան) հայ երաժիշտ է, ան յայտնի է որպէս հանրայայտ System of a Down խումբի պէյս կիթարիստ։
Կենսագրութիւն
Շաւօ Ոտաճեան (անունն է՝ Շաւարշ) ծնած է 1974 Ապրիլ 22-ին Երեւանի մէջ, Հայաստան։ Պատանի ժամանակ Շաւօն շատ կը սիրէր զբաղիլ skateboard-ով եւ լսել պէնկ ռոք եւ հէվի մեդալ երաժշտութիւն։ Իր սիրած խումբերն էին՝ The Punk Angle, Dead Kennedys, KISS, Black Sabbath։ Դեռ երիտասարդ ժամանակ Շաւօն ծնողներուն հետ կը տեղափոխուի Իտալիա, այնուհետեւ՝ Լոս Անջելես։ Շաւոյին դաստիարակութեամբ կը զբաղուէր անոր տատիկը, սակայն անոր մահէն ետք, ինչպէս Շաւօն կ'ըսէ, ան կորսնցուց իր հաւատքը եւ դադարեցաւ առաջուայ պէս քնանալէն առաջ աղօթել։ Շաւօ Օտաճեանը ուսանած է այն նոյն դպրոցը, որտէղ ուսանած են Սերժ Թանքեանը եւ Տարօն Մալաքեանը, սակայն տարիքային տարբերութեան պատճառով դպրոցին մէջ իրար հետ ծանոթանալ չեն կրցած։
Շաւօ Օտաճեանը կ'աշխատէր պէնտին եւ կը նւագէր սեփական խումբէն, երբ օր մը ձայնագրութեան սդիտիոյին մէջ կը ծանոթանայ Սերժ Թանքեանի եւ Տարօն Մալաքեանին հետ։ Սկիզբէն Շաւօ Օտաճեանին կը նշանակէն Soil խումբին manager, իսկ 1995-ին ան կը դառնայ խումբին մշտական պէյս-կիթարիստ, իսկ խումբը այդ ժամանակ կը սկսի կոչուիլ System of a Down։ Խումբին հետ Շավարշ Օտաճեանը կը ձայնագրէ 5 ալբոմ՝ System Of A Down (1998), Toxicity (2001), Steal This Album! (2002), Mezmerize (2005), Hypnotize (2005), ինչպէս նաեւ հանդիսացավ System of a Down խումբին որոշ տեսահոլովակներու (Aerials, Toxicity, Question, Hypnotize) ռեժիսոր։
Դէռ 18 տարէկան հասակին, երբ դէռ չէր ձեւաւորուած System of a Down խումբը, Շաւօ Օտաճեանը դրուագաին դեր կը խաղար AC/DC խումբի Big Gun երգի տեսահոլուակին մէջ։
Շաւօ Օտաճեանը յայտնի լոսանճելըսեան DJ է՝ DJ Tactic անունով։ 2001-ի Մարտ 2-ին կը մասնակցի Rock/DJ Explosion իրադարձութեան, ինչպէս նաեւ կը համագործակցի Սէրժ Թանգեանի եւ հայ յայտնի երաժիշտ Արտօ Թունջպոյաճեանի հետ Serart պրոյեկտի շրջանակներում։
2001-ին Շաւօ Օտաճեանը դրուագային դէր կը խաղայ Zoolander ֆիլմին մէջ։
Հատկանշական է, որ Soil խումբին մէջ Շաւօ Օտաճեանը որոշ ժամանակ եղած է կիթառահար։ Ըստ անոր՝ ան պարզ ելեկտրական կիթառ ավելի լաւ կը նւագէ, քան պէյս կիթառ։ Պէյս կիթառ նւագելէն Շաւօն հիմնականին մէջ կ'օգտուի մեդիատոռից(pick), բայց երբեմն կը նւագէ նաեւ մատներով։
2005-ին Շաւօ Օտաճեանը կ'իրականացնէ իր երաժշտական պրոյեկտը՝ ստեղծելով Achozen էքսպերիմենտալ հիփ-հոփ խումբը, ուր ան կը նուագէ մինչեւ օրս։ Շաւօն Achozen խումբին երգիչն է եւ կիթառահարը։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:1974 ծնունդներ Ստորոգութիւն:22 Ապրիլի ծնածներ‎ Ստորոգութիւն:Երեւան ծնածներ Ստորոգութիւն:Հայ երաժիշտներ
7 Մայիս
7 Մայիս, տարուայ 127-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 128-րդ) օրն է 6 Մայիս 7 Մայիս  8 Մայիս
Աղպաշեան
Աղպաշեան, հայկական մականուն ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Մատին Առաքելոց Վանքը
'''Մատին Առաքելոց կամ Մատնէվանք կամ Ս. Պետրոս (Առաքեալի) վանքը''', Սասունի Գոմք եւ Մջգեղ գիւղերու մօտ Մարաթուկ լերան ստորոտը կոնաձեւ բլուրի մը քարուտ կողքին շինուած է Ս. Պետրոսի վանքը, կոչուած նաեւ Ճկութի Ս. Պետրոսի կամ Մատին առաքելոյ վանք։ Սիմէոն դպ. Լեհացին կը գրէ՝ «Մին՝ Մատնէվանք, ուր կայ Պետրոս առաքելոյն մատն եւ այլ բազում նշխարք, զոր եբեր Սասնցի տանուտէօրն ի Հռոմայ եւ շինեաց ի վերայ եկեղեցին եւ կոչեաց մատնէվանք»։ Մինչ տարածուած ուրիշ աւանդութեան մը համաձայն Պետրոս առաքեալը Գոմք գիւղի մեղաւոր գիւղապետին երեւնալով իր ճկոյթը կու տայ պատուիրելով Սասունի մէջ վանք մը շինել եւ զայն հոն դնել։
Տաճարը վաղեմի շէնք մըն է։ Քիւրտերէն կոչուած է Պուքէ Ճէննէթէ։ Կառուցուած է Թ. կամ Ժ. դարուն։ Անուանի՝ Ս. Պետրոսի ճկոյթի մասունքով։ Նուիրուած՝ Ս. Աստուածածնի։ Պատմութիւնը կը մնայ մութ։
Ս. Ղազարու վանքի առաջնորդը եւ միաբանները նկատի ունենալով Յարութիւն եւ Գրիգոր իշխաններու խնդրանքները Մատին առաքելոյ վանքին թէմ կը յատկացնեն։
Սասունի Յարութիւն առաջնորդէն Սիմէոն կաթողիկոսին յարգալիր դիտողութիւն կ՛ըլլայ, թէ Կոնոնոսի եւ Ատովմեանց վանքերը Մատին առաքելոց վանքին առաջնորդութեան ենթակայ են եւ ան այժմ Ատովմեանց վանքի ուրոյն առաջնորդ նշանակած է, ինչպէս Ղազար կաթողիկոսն ալ Կոնոնոսի վանքի համար կանխաւ համանման կարգադրութիւն ըրած էր եւ կը խնդրուի նախնական կարգն ու վիճակը վերահաստատել։
Մատին առաքելոց վանքին վերջին շրջաններուն վանահայրներէն են Պետրոս Վ. Աստուածատուրեան եւ Ստ. Բաղտասարեան։ Ժամանակ մը նոյնիսկ ժառանգական առաջնորդութիւն ունէր։ Հոն նստած են Սասունի առաջնորդները։
Յարութիւն վրդ. Պզտիկեան
'''Յարութիւն վրդ. Պզտիկեան''' ծնած է 27 Յուլիս, 1937, Պէյրութ -մահացած է 11 Ապրիլ 2021 Փարիզի արուարձան, Սեւր քաղաքին մէջ գտնուող Սամուէլ Մուրատեան վարժարանին մէջ, իր աշխատանքային սեղանի մօտ: Աստուածաբան, Փիլիսոփայութեան եւ Արուեստ-ի պատմութեան դոկտոր:
Կենսագրութիւն
Յարութիւն վրդ. Պզտիկեան ծնած է Պէյրութ Մուսալեռցի ընտանիքի մէջ։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրին Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ ճեմարանին մէջ։ 13 տարեկանին մեկնած է Վենետիկի Մխիթարեան մայրավանք:
Հայագիտութեան կողքին ստացած է նաեւ իտալական Պաքալորէաթ՛ յետոյ ղրկուած է Հռոմ համալսարանական ուսումը շարունակելու։ Հոն մնացած է եօթը տարի, երեք տարիէն ստացած է Փիլիսոփայութեան Տոքթորան, ապա Աստուածաբանութեան, տարի մըն ալ հետեւած է «Musica Sara» երաժշտական դասընթացքներուն, որ Վատիկանի կողմէ հաստատուած հոգեւոր երաժշտութեան դասընթացքներն են:
Տոքթորայի համար աւարտաճառ ներկայացնելու այն միտումով, որ ապագային պիտի նուիրուի դաստիարակչական ասպարէզին. կ'ընտրէ «Դաստիարակչական Հոգեբանութիւն» - «Յանցանքի զգացումը երեխաներու մօտ» նիւթը:
Հռոմի Գրիգորեան Համալսարանէն կը ստանայ Փիլիսոփայութեան եւ Աստուածաբանութեան դոկտոր աստիճան: 1962-ին կարտինալ Աղաճանեանի ձեռամբ վարդապետ կ՛օծուի: Մաս կը կազմէ Մխիթարեան ուխտին ծայրագոյն վարդապետ աստիճանով:
Ծառայած է Եւրոպայի, Միջին Արեւելքի եւ Ամերիկայ-ի հայկական գաղթօճախներուն մէջ։ Ան հոգեւոր եւ ստեղծագործական կեանքին զուգահեռ վարած է նաեւ խմբագրական եւ վարչական գործեր՝ տնօրէնութեան պաշտօն վարած է Հալէպի Մխիթարեան վարժարանին:
Իր առաջին արուեստի ցուցահանդէսը կայացած է 1962-ին Վենետիկի մէջ, որմէ ետք ունեցած է բազմաթիւ ցուցահանդէսներ աշխարհի կարեւորագոյն մայրաքաղաքներուն մէջ։ Ստացած է բազմաթիւ մրցանակներ:
Հայր Յարութիւն վրդ. Պզտիկեան հեղինակ է շարք մը գիրքերու հայերէն եւ օտար լեզուներով:
Այժմ կը գործէ Փարիզ-ի մէջ՝ ուսուցանելով Փարիզի Սամուէլ Մուրատ վարժարանին մէջ։ Միեւնոյն ժամանակ ինքնաբուխօրէն կը գծէ եւ բազամաթիւ ցուցահանդէսներ պատրաստած է արդէն: Վերջերս ալ Կալէրի տը Սէվրի մէջ ցուցադրած է իր գործերը: Իր ծախած բոլոր նկարներուն հասոյթը ան յատկացուցած է վարժարանի նորակառոյց շէնքին ծախսերուն: Հայ տղոց այս վարժարանը ունի 160 գիշերօթիկ աշակերտներ:
Հրատարակչական- Մխիթարեան Միաբանութեան գրականագիտական ու պատմական աշխատութիւններ
Երեւան-ի մէջ «Զանգակ-97» տպարանէն լոյս տեսած են Յարութիւն վրդ. Պզտիկեանի հետեւեալ գիրքերը: -
Հոգեֆիզիքական հիւանդութիւններ
Հոգեֆիզիքական հիւանդութիւններ, հոգեֆիզիքական հիւանդութիւնները յաճախ բոլորին պատահող, յատկապէս տարեցներու ու փոքրերու պարագային ուշագրաւ երեւոյթ է:հոգեֆիզիքական հիւանդութիւնը, ուր անհատի ֆիզիքական եւ հոգեկան ազդակները փոխազդուելով պատճառ կը դառնան զանազան հիւանդութիւններու, որոնք յաճախ կ՛ունենան ֆիզիքական-առողջապահական տուեալներ, բայց նաեւ հոգեբանական ազդակներ:
Յարութիւն վրդ. Պզտիկեան
Հրատարակչական- Մխիթարեան Միաբանութեան գրականագիտական ու պատմական աշխատութիւններ
2003-ին «Մխիթարի եւ Մխիթարեաններու նպաստը հայ մշակոյթին» Վենետիկ - Ս. Ղազար, 79 էջ
Հոգեֆիզիքական հիւանդութիւններ
Ազդակները որոնք կը նպաստեն հոգեֆիզիքական զանազան հիւանդութիւններու
1- Ժառանգական եւ կենսաբանական ազդակները,
Յարութիւն վրդ. Պզտիկեան
Հրատարակչական- Մխիթարեան Միաբանութեան գրականագիտական ու պատմական աշխատութիւններ
2003-ին «'''Մխիթար վրդ. Սեբաստացիի և Մխիթարեաններու նպաստը հայ մշակոյթին'''» Վենետիկ - Ս. Ղազար, 79 էջ
2004-ին «Հայ ժողովուրդի ազատագրութեան պայքարը (ԺԹ-ի դդ.)» Վենետիկ - Ս. Ղազար, 91 Էջ
Հոգեֆիզիքական հիւանդութիւններ
Ազդակները որոնք կը նպաստեն հոգեֆիզիքական զանազան հիւանդութիւններու
3- Անհատի դաստիարակչական ազդակը,
Յարութիւն վրդ. Պզտիկեան
Հրատարակչական- Մխիթարեան Միաբանութեան գրականագիտական ու պատմական աշխատութիւններ
2004-ին «Պատմական հողերու վրայ» Ճամփորդ. նօթեր: Վենետիկ - Ս. Ղազար, 120 Էջ
Հոգեֆիզիքական հիւանդութիւններ
Ազդակները որոնք կը նպաստեն հոգեֆիզիքական զանազան հիւանդութիւններու
4- Զանազան մշակոյթները, ընկերային պայմանները եւ օրէնքները, կենսաձեւերը կը ստեղծեն ազդակներ, որոնք առաւել կամ նուազ կ՛ազդեն հոգեֆիզիքական հիւանդութիւններու զարգացման: րեք հոգեֆիզիքական հիւանդութիւններ:
Յարութիւն վրդ. Պզտիկեան
Հրատարակչական- Մխիթարեան Միաբանութեան գրականագիտական ու պատմական աշխատութիւններ
2004-ին «Խոհեր կեանքի մասին» Վենետիկ - Ս. Ղազար
2004-ին «Հայկական ցոլքեր» Վենետիկ - Ս. Ղազար, Թիւ 1, Թիւ 2, Թիւ 3 եւ Թիւ 4 գիրքերը:
Հոգեֆիզիքական հիւանդութիւններ
Ազդակները որոնք կը նպաստեն հոգեֆիզիքական զանազան հիւանդութիւններու
1- Սոմաթիկ համակարգի խանգարում.- Անհատը շարունակաբար կը գանգատի ցաւերէ, որոնց հիմքը կը կազմէ հոգեկան անհանգստութիւնը, որ յաճախ կը դրսեւորուի շատ տարօրինակ ձեւերով: Ենթական ցաւերու կողքին կը թուէ նաեւ յոգնածութիւնը, որոնք իրեն համար շատ «հարազատ» են, թէեւ բժշկականօրէն չունին որեւէ հաստատում: Այս վիճակը կրնայ ժամանակի ընթացքին զարգանալ եւ անհատին կեանքին կեդրոնական, շարունակական մտահոգութիւնը դառնալ, ուր յաճախ հոգեկան ընկճուածութեան պայմաններու տակ ատիկա կը ստանայ շատ աւելի ծանր վիճակներ:
2- Դարձի խանգարում (Քոնվըրժըն).- Այս հոգեֆիզիքական խանգարումը յաճախ արդիւնք է յանկարծակի անակնկալ պատահարի մը, որ շատ ծանր ազդելով ենթակային հոգեկանին վրայ, իր ֆիզիքական դրսեւորումը կ՛ունենայ, երբ անհատը յանկարծ կը դադրի խօսելէ, լսելէ, տեսնելէ, կամ լուսնոտութենէ տառապողի նման ախտանշաններէ կը տառապի: Ժամանակ մը ետք աստիճանաբար անհատը կրնայ վերադառնալ իր անցեալի բնականոն վիճակին:
Յարութիւն վրդ. Պզտիկեան
Հրատարակչական- Մխիթարեան Միաբանութեան գրականագիտական ու պատմական աշխատութիւններ
2006-ին «Հայկական ցոլքեր» Վենետիկ - Ս. Ղազար, Թիւ 5 եւ Թիւ 6 գիրքերը:
2008-ին «Հայկական ցոլքեր» Վենետիկ - Ս. Ղազար, Թիւ 7 գիրքը
2009-ին «Հայկական ցոլքեր» Վենետիկ - Ս. Ղազար, Թիւ 8 գիրքը
2011-ին «Հայկական ցոլքեր» Վենետիկ - Ս. Ղազար, Թիւ 9 գիրքը
Հրատարակչական՝ Ներքին քաղաքականութիւն-Հայաստան, Հայ ժողովուրդի Պատմութիւն եւ Հայ գրականութիւն
Երեւան-ի մէջ «Զանգակ-97» տպարանէն լոյս տեսած են Յարութիւն վրդ. Պզտիկեանի հետեւեալ գիրքերը: -
2003-ին Հայաստանեան պատկերներ Եւսեբիոս Քրոնիկագիր, [Լրացուած հրատ.] 230 էջ 2003-ին Հայաստանեան պատկերներ Եւսեբիոս Քրոնիկագիր, 130 էջ
2004-ին Լոս Անճելըս Հայաստանեան պատկերներ Հայ ժողովուրդի Պատմութիւն Յարութիւն Մովսէսի Վրդ. Պզտիկեան, 172 էջ
2006-ին Վենետիկ-Ս.Ղազար Հայաստանեան պատկերներ Հայ գրականութիւն Յարութիւն Մովսէսի Վրդ. Պզտիկեան, 398 էջ
Արուեստ՝ նկարչութիւն
Յարութիւն վրդ. Պզտիկեան արուեստագէտին բնորոշ է արուեստի Գերիպաշտութեան շարժման ոճը (Սըրրի՜ըլզմ SURREALISM): Գերմանացի անուանի Փրոֆէսօր Քիրշպաումի հետ ուսումնասիրած է նախաքրիստոնէական արուեստները: Հոն է, որ իր հետաքրքրութիւնը արթնցած է Արուեստի հանդէպ եւ ներկայացուցած է որպէս նիւթ՝ «Հայկական Ճարտարագիտութիւնը»։ Երկու տարի Վենետիկի նկարչական Ակադեմիան յաճախած է:
Տես նկարչական գործերը այս յղումով՝[http://www.bezdikian.am/PHP/img.php Յարութիւն վրդ. Պզտիկեանի նկարչական արուեստի գործերու շարքը ]
Ցուցահանդէսներ
Վենետիկի արուեստասէր բարեկամները զինք կը մղեն եւ անոնց քաջալերութեամբ կուտայ իր առաջին ցուցահանդէսը՝ Վենետիկի «Palazzo Giustinia» -ին մէջ։ Դարձեալ բարեկամներու դրդումով յաջորդաբար կը ցուցադրէ «Castel Franco Veneto» վենետիկ եւ «Treviso» եւ շրջակաները:
Փարիզի մէջ կազմակերպուած է Յարութիւն վրդ. Պզտիկեան ցուցահանդէսը՝ Աէվրը քաղաքի Քաղաքապետարանի Դահլիճին մէջ, «Yan's» ակումբին մէջ։ Յետոյ Փարիզի ձախակողմեան թաղամասի «Կալէրի տը Սէվրը» կոչուած աշխատանոցին մէջ:
Յարութիւն վրդ. Պզտիկեան ունի անհատական ցուցահանդէսներու շարք մը:
Մրցանակներ եւ Պատուագրեր
Յարութիւն վրդ. Պզտիկեան Նկարչութեան հետեւած է իբրեւ սիրելի զբաղմունք մը միայն, կարգ մը Ակադեմիներ զինք ընտրած են իրենց ցկեանս անդամ:
1966-ին Սալոն տէնտէփանտանսի միջազգային ցուցահանդէսին, Շակալի եւ Սալվատոր Տալիի նման մեծերու կողքին ցուցադրուած են նաեւ Հայր Յարութիւն վրդ. Պզտիկեանի գործերը եւ իբրեւ նորայայտ տաղանդ շահած է Ոսկէ Մետալ:
1967-ին Արուեստի, Գրականութեան եւ Գիտութեան կաճառէն ստացած է արծաթէ մետալ:
2011-ին ան փարիզի մէջ պարգեւատրուած է «Քրուայ տը Շվալիէր» Ասպետական Խաչը:
Արտաքին յղումներ
«Բազմավէպ» հայագիտական հանդէսը հիմնուած 1843-ին, պաշ­տօնաթերթն է Մխիթարեան Միաբանութեան եւ լոյս կ՚ըն­ծա­յուի Սուրբ Ղազարի Հայկա­կան Ճեմարանի կողմէ :
[http://www.bezdikian.am/ Կայքէջ Յարութիւն վրդ. Պզտիկեան]
[http://haygirk.nla.am/cgi-bin/koha/opac-search.pl?q=au:%22%D5%80.%20%D5%85%D5%A1%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6%20%D5%BE%D6%80%D5%A4.%20%D5%8A%D5%A6%D5%BF%D5%AB%D5%AF%D5%A5%D5%A1%D5%B6%22 ՀԱՅ ԳԻՐՔ = Armenian Book Հ. Յարութիւն վրդ. Պզտիկեան]
Տես նաեւ
Ստորոգութիւն:1937 ծնունդներ Ստորոգութիւն:27 Յուլիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:Մխիթարեան Միաբանութիւն Վարդապետներ (արւմտ.) Ստորոգութիւն:Փիլիսոփայութեան եւ Աստուածաբանութեան դոկտորներ (արւմտ.)
Հոգեֆիզիքական հիւանդութիւններ
Ազդակները որոնք կը նպաստեն հոգեֆիզիքական զանազան հիւանդութիւններու
3- Շինծու խանգարում.- Այս պարագան կը յատկանշուի զանազան հոգեֆիզիքական վիճակներով: Անհատը կրնայ ստեղծել եւ վերագրել իր անձին հիւանդութիւն մը, օրինակ` երբ ընտանիքին մէջ կայ շաքարախտի պարագայ մը, անհատը ազդուելով այս վիճակէն ինքզինք կը ներկայացնէ իբրեւ «շաքարախտաւոր»: Ան դիմելով շաքարախտի դեղերու օգտագործման, կ՛ունենայ ծանր հետեւանքներ:
Աղբիւր
Լ.Օ.Խ.,տոքթ. Ժան Քլոտ Եազպեք ,3 փետրուար 2016
Ստորոգութիւն:Հիւանդութիւններ
Վարդապետին Լռութիւնը
Վարդապետին Լռութիւնը, հայ բեմադրիչ, դերասան, սենարիստ, հրատարակող Վիգէն Չալդրանեանի՝ Կոմիտասի մասին պատմող կենսագրական ֆիլմ, նկարահանուած 2014-2015 թուականներուն։ Ֆիլմին Գլխաւոր հերոսներն են՝ դերասաններ Անի Ղազարեանն ու Վարդան Մկրտիչեանը, որ ֆիլմին մէջ հանդէս կու գան Սոնա եւ Էտկար Նովենց անուններով : Էտկար Նովենցը ժամանակակից հանրայայտ գրող եւ ժուռնալիստական համալսարանի դասախօս է, որ Կոմիտաս Վարդապետի մասին «Վարդապետին Լռութիւնը» անունով վէպ կը գրէ։
Ստեղծման պատմութիւն
2014-ի աշնան Հայաստանի Ազգային Կինոկեդրոնը «Շարմ Հոլտինկի» մասնակցութեամբ սկսաւ Վիգէն Չալդրանեանի «Վարդապետին Լռութիւնը» խաղարկային ֆիլմի նկարահանումները ։
Նկարահանումները տեղի ունեցան Հայաստանի մէջ (Արզնի, Երեւան) եւ սփիւռքի մէջ (Ֆրանսա, Չինաստան), աւարտելով 2015-ի ամրան։
Ֆիլմի առաջին ցուցադրութիւնը տեղի ունեցաւ 25 Դեկտեմբեր 2015-ին Երեւանի մէջ։ Ֆիլմը նուիրուած է Կոմիտասի յիշատակին ։
Նկարագրութիւն
Բեմադրիչին համաձայն, ֆիլմը կը ներկայացնէ ո՛չ թէ Կոմիտասին, այլ անոր «Մեծ Լռութիւնը» ։ Ֆիլմին հերոսը ժամանակակից գրող, համալսարանի դասախօս Էտկար Նովենցն է, որ մտայղացած է Կոմիտաս Վարդապետին մասին ֆիլմ ստեղծելու գաղափարը։ Վէպին ճշմարտացիութիւն հաղորդելու նպատակով հերոսը կը փորձէ անցնիլ Վարդապետի գրական կերպարի տառապանքի քառուղիներով :
Ֆիլմին սկիզբէն մինչեւ վերջ գրողը կ'աշխատի «Վարդապետին Լռութիւնը» վէպին վրայ՝ կարդալով բազմաթիւ գիրքեր Կոմիտասի մասին, ուսումնասիրելով պատմական փաստերն ու արխիւային փաստաթուղթերը, այցելելով Վիլ-Ժուիֆի հոգեբուժարանը, ուր փակուած է մեծն խմբավարի աչքերը: Պատմական փաստերու, արխիւային նիւթերու, հոգեբանական տեսակէտներու վրայ հիմնուելով, հերոսը կը փորձէ բացայայտել Կոմիտաս Վարդապետի կենսագրութեան փարիզեան շրջանը եւ վեր հանել Վիլ-Ժուիֆ մեկուսարանին մէջ մեծ հայորդիին կեանքի վերջին տարիներու առեղծուածը ։
Արտաքին Յղումներ
Ստորոգութիւն:2014 ֆիլմեր Ստորոգութիւն:2015 ֆիլմեր Ստորոգութիւն:Հայկական ֆիլմեր Ստորոգութիւն:Վիգէն Չալդրանեանի ֆիլմեր
Տիրան Ա.
Տիրան Ա, (ծննդեան թուականը անյայտ – Ք.Ա. 95), Մեծ Հայքի Արտաշէսեան թագաւոր, մօտ Ք.Ա. 115-էն։ Արտաշէս Ա.–ի որդին։ Յաջորդած է աւագ եղբօր՝ Արտավազդ Ա.–ին։ Մովսէս Խորենացի զայն կը նշէ Տիգան անունով:։
Տիրան Ա.–ի գործունէութեան վերաբերեալ տեղեկութիւնները սակաւ են ու կցկտուր։ Յայտնի է, որ Արտաշէս Ա.–ի օրով Հայաստանի արեւմտեան զօրավարութիւնը վարած է։ Արտավազդ Ա.–ի հետ դաւադրութեամբ կրտսեր եղբօր՝ քրմապետ Մաժանին սպաննած է։ Անզաւակ Արտավազդ Ա.–ի օրով, գահաժառանգ կարգուած է։ Տիրան Ա. համեմատաբար խաղաղ ժամանակաշրջանի ընթացքին գահակալած է։ Ապահովելով երկրի անկախութիւնն ու անվտանգութիւնը՝ զարկ տուած է տնտեսական զարգացման, դրամներ հատած է։
Տիրան Ա.–ի անունով պղնձեայ դրամներ պահպանուած են, որոնց մէկ երեսին վրայ դրոշմուած է անոր դիմանկարը՝ հայկական թագով, դէմքով դէպի ձախ, իսկ հակառակ երեսին՝ կենաց ծառի, Արամազդ աստուծոյ պատկերները։ Ըստ աւանդութեան, Տիրան Ա. ճանապարհորդութեան ընթացքին մահացած է: Անոր յաջորդած է որդին՝ գերութենէ ազատած Տիգրան Մեծը:
Արտաշէսեան Հարստութիւն
Արտաշէսեան արքաայտոհմը Հայաստանի մէջ 2 դար կառավարած է։ Անոր հիմնադիրը՝ Արտաշէս Ա.-ը, իշխանութիւնը օրինական դարձնելու նպատակով ինքզինք Երուանդունիներու ներկայացուցիչ կը ներկայացնէ՝ որդի Զարեհի, Երուանդեան: Իրողութեան մէջ, ան նոր թագաւորական հարստութիւն հիմնադրած է։
Ստորոգութիւն:Հայոց արքաներ (արւմտ.) Ստորոգութիւն:Արտաշէսեաններ
Արտաւազդ Պէզիրճեան
Արտաւազդ Պէզիրճեան Ծնած է Իսթանպուլ։ Նախնական ուսումը սաանալէ ետք Էսայեան վարժաrանին մէջ, աւարտած է Կեդրոնական վարժարանը։
Կենսագրութիւն
Զանազան հաստատութիւներու մէջ պաշտօնավարած է իբրեւեւ հաշուապահ։ Նոյն ասպարէզը կը շարունակէ ներկայիս։ Գրական աոառին փորձերը՝ չափածոներ, լոյս տեսած են զանազան պարբերաթերթերու, մանաւանդ Մարմարա օրաթերթի գրական էջերուն մէջ։ Գրած է նաեւ պատմուածքներ։ Ասոնցմէ զատ, ունի նաեւ երկու թատերգութիւններ. առաջինը՝ Մեր թաղին Պատմութիւնը գրուած 1971-ին, ներկայացուած է Իսթանպուլի մէջ. երկրորդը՝ Ղուկասին Կինը 1973-ին արժանացած է գրական մրցանակի։ Այժմ դադրած է գրելէ եւ հերու կը մնայ գրականութենէ։
Հրատարակուած գործ
Ղուկասին Կինը (թատերգութիւն) - Իսթանպուլ, 1973։
Ստացած Մրցանակ
ՀԲԸՄ-ի Ալեք Մանուկեան Մշակութային Հիմնադրամի մրցանակ։
Կէյց Քեմպրիճ կրթաթոշակ
Կէյց Քեմպրիճ կրթաթոշակը 2000 թուականին Պիլ եւ Մելինտա Կէյց հիմնարկին  կողմէն Քեմպրիճի համալսարանին կատարուած 210 միլիոն ամերիկեան տոլարի նուիրատուութեամբ հիմնուած կրթաթոշակ մըն է : Անիկա կը յատկացուի միջազգային այն խոստմնալից ուսանողներուն, որոնք կը դիմեն համալսարանին ճիւղերէն որեւէ մէկուն` շարունակելու համար իրենց յետաւարտական  ուսումը :
Ապրիլեան
Ապրիլեան, հայկական մականուն ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Հայկական Բանակ (1918-1920)
Հայկական Ազգային բանակ, ստեղծուած է Հայաստանի առաջին Հանրապետութեան օրերուն՝ 1918-ին Հայաստանի Հանրապետութեան հռչակումէն ետք։ Գոյատեւած է մինչեւ հանրապետութեան խորհրդայնացումը՝ 2 Դեկտեմբեր 1920 :
Կազմաւորման Պատմութիւն
Հայաստանի Հանրապետութեան բանակի սպայական կազմին հիմնական մասը՝ ռուսական զինուորական դպրոցներ աւարտած, Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած զինուորներ էին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի աւարտին՝ 13 Դեկտեմբեր 1917-ին, կովկասեան բանակի գլխաւոր հրամանատարի 136 հրամանով կ'արտօնուի հայկական մարմնի ստեղծումը, որ հետագային կը դառնայ Հայկական ազգային բանակի կորիզը ։
Ռուսական զօրքերու դուրս գալէն ետք Հայկական մարմինը կը կազմաւորուի ռուսական բանակի հայկական գունդերու եւ հայդուկային ջոկատներու հիման վրայ՝ ժառանգելով ռուսական բանակի կառուցուածքային սկզբունքները եւ սպառազինութիւնը՝ զէնքն ու զինամթերքը։ Անոր բարձրագոյն սպայական եւ հրամանատարական կազմը կը բաղկանար հիմնականօրէն ռուսական բանակի հայ բարձրաստիճան, աւագ եւ կրտսեր սպաներէ, ինչպէս նաեւ ֆետայական շարժման մասնակցած խմբապետներէ։ Ձեւաւորուած կանոնաւոր զօրամասերու հետ համատեղ բանակի կազմին մէջ կը գործէին նաեւ աշխարհազօրային ջոկատներ ։
Հայկական Մարմին
Հայկական բանակային մարմնի կազմին մէջ կային երկու հրաձգային խումբե8` իւրաքանչիւրը կազմուած չորս հրաձգային գունդէ եւ մէկ հրաձգային-հրետանային զօրքէ, առանձին հեծելազօրային զօրք` կազմուած երկու հեծելազօրային գունդէ, բերդապահ-հետեւակային զօրք՝ կազմբւած հինգ հետեւակային գունդէ, պահեստազօրային զօրք՝ բաղկացած երկու հետեւակային գունդէ եւ չորս գումարտակէ, հաւաքական զօրաջոկատ եւ շարք մը այլ առանձին եւ մասնագիտական զօրամասեր ու ստորաբաժանումներ ։
Ճէնիֆըր Էնիսթըն
Ճէնիֆըր Ճոաննա Էնիսթըն (անգլ.՝ Jennifer Joanna Aniston, ծնած 11 Փետրուար, 1969, Շըրմըն Օքս, Քալիֆորնիա, ԱՄՆ), Ամերիկացի դերասանուհի, արտադրիչ եւ առեւտրական մըն է : Զաւակն է յոյն դերասան Ճոն Անիսթընի եւ ամերիկացի դեարսանուհի Նէնսի Տոուի: Ան աշխարհահռչակ դարձաւ իր Ռէյչըլ Կրինի դերէն ետք Friends (1994–2004) հեռուստաշարին մէջ, դեր մը, որ իրեն արժանացուց Primetime Emmy Award մը, Ոսկէ Երկրագունդ մը, եւ Screen Actors Guild Award մը: Այդ դերը դարձաւ շատ հռչակաւոր եւ ճանչցուած, ինչպէս նաեւ անցաւ «100 Ամէնէն Հաճելի Դերասանուհիներ Ամերիկեան Հեռուստաշարներու Մէջ» ցանկին մէջ
Հայկական Բանակ (1918-1920)
Հայկական Մարմին
Ձեւաւորուած կանոնաւոր զօրամասերու հետ միասին բանակի կազմին մէջ կը գործէին նաեւ աշխարհազօրային ջոկատներ, կամաւորական խմբաւորումներ, որոնցմէ էին Անդրանիկի զօրամասը, Պանդուխտ մշեցիներու խումբը, սասունցիներու ջոկատները եւ այլն։
Թուաքանակը 1918-ին
1918-ի Մարտի վերջաւորութեան հայկական մարմնի մարտական անձնակազմի թուաքանակը կը կազմէր շուրջ 20 000, որմէ մօտ 800-ը սպայ էին ։ 1918-ի ամառը հայկական մարմինը կը վերակազմաւորուի մէկ հետեւակային խումբի, որուն հրամանատար կը նշանակուի զօրավար Մովսէս Սիլիկեանը (1862-1937)։ Խումբին թուակազմը կը հասնէր մօտաւորապէս 16 հազարի ։ 1919-ի Յունուարի դրութեամբ այդ քանակը գրեթէ անփոփոխ էր։ Նոյն թուականի վերջաւորութեան արդէն հայկական բանակի թուաքանակը կը կազմէր աւելի քան 30 000 ։
31 Մարտ 1918-ի տուեալներով, հայկական մարմնի զօրամիաւորումներու խմբաւորումները եւ մարտական կազմը ունէին հետեւեալ պատկերը.
11 Դեկտեմբեր 1918-ին կը սկսի հայ-վրացական պատերազմը։ Մինչեւ Դեկտեմբերի վերջ վրացական բանակը պարտութիւններ կը կրէր ու կը նահանջէր։ 26 Դեկտեմբեր ի դրութեամբ, հայկական բանակը իբրեւ ռազմավար վերցուցած էր 400 վակոն, 25 շոգեքարշ, 39 գնդացիր եւ 3 զրահագնացք: 31 Դեկտեմբեր ին վրացական բանակի նոր անյաջողութիւններէն ետք Թիֆլիսի համար վտանգ կը ստեղծուի ։ Անմիջապէս Անգլիոյ եւ Ֆրանսայի ներկայացուցիչներու միջնորդութեամբ հայերուն եւ վրացիներուն միջեւ զինադադար կը կնքուի։
Թուաքանակը 1920-ին
Արդէն 1920-ի Յունուարին հանրապետութեան բանակի թուաքանակը կը հասնէր 25 000-ի, իսկ աշնան՝ թուրք-հայկական պատերազմի շրջանին, շուրջ 40 հազարի ։
Սպառազինութիւն
Բանակը սկիզբէն ի վեր հիմնականօրէն զինուած է ռուսական բանակի հիմնական սպառազինութեամբ։
Պաղ Զէնք
Հայկական բանակին մէջ եղած են հետեւեալ պաղ զինատեսակները.
Սպառազինութեան մէջ կային նաեւ կովկասեան վարպետներու կողմէ պատրաստուած պաղ զէնքի տեսակներ, թէ՛ աշխարհազօրային ջոկատներու, թէ՛ կանոնաւոր ստորաբաժանումներու մէջ. յաճախ կ'օգտագործուէին նաեւ կովկասեան վարպետներու կողմէ պատրաստուած ամենատարբեր թրասուսերներ, կոր սուրեր եւ դաշոյններ:
Կարճափող Հրազէն
Հայկական բանակի սպայական եւ զինուորական կազմի որոշ մասը զինուած էր նաեւ ռուսական բանակի հիմնական «Նական» (Nagant) թմբկաւոր ատրճանակներով (7,62×38 մմ փամփուշտով)։ Սակայն բոլորին կողմէ առանձնայատուկ սէր կը վայելէր մեծ տարածում գտած «Մաուզէր» (Mauser К-96) ուղիղ փամփշտատուփով ատրճանակը (7,63×25 մմ փամփշտով), որ աւելի ծանօթ է տասնոց անունով։
Երկարափող Հրազէն
Հայ շարքային հրաձիգ զինուորին հիմնական զէնքը ռուսական երեքգծանի՝ 7,62 մմ-ոց Մոսինի-Նականի (Мосин-Наган) հրացանն էր (7,62×54 R մմ-ոց փամփուշտներ), որոշ սահմանափակ քանակութեամբ կար նաեւ գերմանական, ֆրանսական եւ այլ տեսակի հրացաններ։ Ըստ որոշ տուեալներու, ռուսական բանակի հեռանալէն ետք, Հայաստանի Հանրապետութեան մնացած էր 100 000 երգծանի հրացան, մէկ միլիառ փամփուշտ, 3000 թնդանօթ, 3000 գնդացիր եւ այլն ։ Այս տվյալները կան անգամ Անդրանիկի հուշերում։
Ըստ այլ կարծիքի հեռացող զինուորները երբեմն զէնքերը ոչ միայն չէին ձգեր, այլ նաեւ կը տանէին մեծ քանակութեամբ եւ ռուս-թրքական ռազմաճակատը անգամ լաւագոյն ժամանակներուն չունէր 3000 հրանօթ կամ գնդացիր ։ Ռուս-թրքական ռազմաճակատը կը նկատուէր երկրորդական եւ բոլոր մատակարարումները անկանոն էին։ Կովկասեան բանակի զօրքերը լաւագոյն ժամանակներուն անգամ չեն ունեցած նոյնիսկ 1000 հրանօթ ։ 2000-էն քիչ մը պակաս հրանօթ ունէր Ա. Պրուսիլովի հրամանատարութեան ենթակայ ամբողջ հարաւ-արեւմտեան ռազմաճակատը 1916-ի իր յայտնի ճեղքման ժամանակ՝ 3 Յունիս 1916-էն մինչեւ նոյն տարուան 22 Օգոստոս ը։
Նոյնը կը վերաբերի նաեւ հրացաններու եւ փամփուշտներու թիւերուն։ Յուլիս 5 1920-ին Պաթում հասած նաւը Անգլիայէն բերած էր 25 000 միաւոր «Ռոս Մարք II» (Ross Mark II) կամ «Ռոս Մարք III» (Ross Mark III) քանատական հրացան, 400 միաւոր «Վիքըրս» (Vickers) գնդացիր եւ մօտաւորապէս 58 000 000 փամփուշտ այս զէնքերուն կիրարկման համար, ինչպէս նաեւ մեծ քանակութեամբ պարէն, հագուստ եւ այլն։
Գնդացիրներ
Հայկական բանակին մէջ կը կիրարկուէին ռուսական «Մաքսիմ»ներ (Maxim), սահմանափակ քանակութեամբ անգլիական «Վիքըրս» (Vickers), ամերիկեան «Լուիս» (Lewis) եւ «Քոլթ Պրաունինկ M1895» (Colt Browning M1895) գնդացիրներ։ Շատ սիրուած էր յատկապէս «Լուիս»-ը, որ կիրարկման համար յարմարագոյնն էր :
Բանակը կը կիրարկէր քանի մը տեսակի գնդացիրներ եւ անոնց համար տարատեսակ փամփուշտներու հայթայթումը մեծ խնդիր էր։ Հայկական առանձին գումարտակներու ժամանակ մօտաւորապէս 800-1000 զինուորին, որոնք կը կազմէին մօտաւորապէս մէկ գումարտակ բաժին կը հասնէր մինչեւ 4 գնդացիր, այն ալ փամփուշտներու համեմատաբար լաւ մատակարարումներու պայմաններու մէջ : Ըստ 31 Մարտ 1918-ի տուեալներուն, հայկական բանակային մարմնի սպառազինութեան մէջ կար 170 գնդացիր եւ ընդամէնը 36 հրանօթ (20000/170=117) : Նոյնիսկ Մարտ 1919-ի դրութեամբ Դրոյի ենթակայութեան տակ եղած աւելի քան 1400 հոգինոց զօրախումբը ունէր ընդամէնը 2 գնդացիր :
Հայկական Բանակի Հրետանին
Հայկական մարմնի հրետանին կազմաւորուած էր հրետանային 2 կիսաբաժիններէ, 4 առանձին բաժիններէ եւ առանձին լեռնային մարտկոցէ, ընդհանուր առմամբ մօտաւորապէս 100 հրանօթ, որոնցմվ սոսկ կէսը պահպանուած էր պատերազմէն ետք։ Մարմնի վերակազմաւորման ընթացքին կը ձեւաւորուի հրետանային մէկ կիսաբաժին՝ հրետանային հաւաքակայանով եւ ուսումնական զօրախումբերով։ 1918-ի Աեպտեմբերին կը ձեւաւորուի ռազմական նախարարութեան հրետանային վարչութիւնը, որուն պարտականութիւնն էր զինել բանակը, արդիականացնել հրետանիի նիւթական մասը, զօրքը ապահովել հրետանային զէնքով ու զինամթերքով։ Տարեվերջին, թուրքերը Ալեքսանդրապոլը լքելէն ետք, այնտեղ կը մեկնի վարչութեան ատենապետը՝ զօրավար Կոստանդին Ղամազեանը՝ հաւաքելու եւ կարգի բերելու զինամթերքի պահեստները, որոնք թուրքերը թողած էին թափթփած վիճակի մէջ։ Վրաստանի դէմ պատերազմին ընթացքին հայկական բանակը կը բռնագրաւէ 17 հրանօթ, որոնցմէ 2-ը՝ հաուպից, գնդացիրներ, հրացաններ, ձիեր եւ այլ գոյքեր։ Ասիկա կարելիութիւն կու տայ իսկոյն ետ ձեւաւորելու 2 մարտկոց՝ «թեթեւ» ու լեռնային։ Բացի անկէ, մեր բանակը կը համալրուի երկու սարքին զրահագնացքով։
Կարսի մէջ եւս թրքական զօրքերը ձգած էին որոշ քանակութեամբ հրետանային գոյքեր՝ հրանօթներ, զինամթերք, վառոդ եւ այլն։ Կարս կը գործուղղուին մասնագէտ սպաներ՝ այդ գոյքերու հաւաքման, տեսակաւորման եւ Ալեքսանդրապոլի ու Քանաքեռի պահեստներ տեղափոխելու համար։ Կը ձեւաւորուի նաեւ Կարսի բերդի հրետանին։ Ալեքսանդրապոլին մէջ կը հիմնուի հրետանային արհեստանոց՝ հրանօթները վերանորոգելու, ինչպէս նաեւ բանակի հրետանին ու հրազէնային զէնքերը պահեստամասերով ապահովելու համար։ Բաժանումի՝ երեք առանձին կիսաբաժանումներու վերակազմաւորուելուն համապատասխան՝ կը ձեւաւորուին 3 առանձին հրետանային գումարտակներ՝ 3-ական մարտկոցներով։
Հրետանին 1919-ին
1919 վերջին հայոց բանակի հրետանին ունէր 130-140 հրանօթ, որոնցմէ 63-ը (15 մարտկոց) տրուած էր հրետանային ջոկատին։ Կարսի բերդի հրետանին ունէր 64 հրանօթ եւ 2 զրահագնացք՝ 4 հրանօթով։ Ինչպէս կը տեսնենք, բոլորը միասին կը կազմեն 135 հրանօթ։ Յատուկ նշենք, որ 1914-1916 թուականներուն Կարսի ամրոցին մէջ եղած է մօտաւորապէս 90 հրանօթ՝ 5 հրետանային գումարտակ։ Նոյնիսկ եթէ եղած է 6 հրանօթային մարտկոց եւ 3 մարտկոցային գումարտակ, ինչ որ աւելի շատ բացառութիւն էր, քան օրինաչափութիւն, կ'ըլլայ ճիշդ 90: 16 Յուլիս 1919-ին Հայաստանի մէջ Ազրպէյճանական Հանրապետութեան ռազմական ներկայացուցիչը գաղտնի հեռագրով իր ղեկավարութեանը կը հաղորդէր, որ հայկական բանակին մէջ կայ 12 հրետանային մարտկոց՝ 4-ական հրանօթներով։ Դժուար չէ հաշուել, որ այդ մէկը կը համապատասխանէ 48 հրանօթի։
Հրետանին 1920-ին
1920-ի Օգոստոսին հայկական բանակի հրետանին արդէն ունէր 4 գումարտակ, որոնք կը ներառէին 4 թեթեւ եւ 9 լեռնային մարտկոցներ, այլ տուեալներով՝ 16 մարտկոց։ Նոյն սկզբունքով հաշուելու պարագային կ'ունենանք 72-96 հրանօթ։ Նկատի առնելով, որ դաշտային հրետանին, ըլլալով փոքր տրամաչափով, կրնար աւելի մեծաքանակ ըլլալ, հրանօթներու քանակը հազիւ կրնայ հասնիլ 100-ի։ Նորէն ընդգծենք, որ ասիկա 6 հրանոթներով մարտկոցներու պարագային է, իսկ իրականութեան մէջ՝ մարտկոցները, ինչպէս վերը տեսանք, հիմնականին մէջ ունէին 4 հրանօթներ։ Այդ պարագային առաւելագոյնը կրնար ըլլալ 64 հրանօթ։
Հրետանիի սպառազինութիւնը հիմնականին մէջ կը կազմէին երեք տիւյմանոց՝ 76,2 մմ-ոց թեթեւ (1900-ի նմուշ), լեռնային հրանօթները (1909-ի նմուշ, ֆրանսական «Danglise-Schneider» ընկերութեան հրանօթը), ինչպէս նաեւ հինգ տիւյմանոց՝ 122 մմ հաուպիցները։ Կան նաեւ չապացուցուած տեղեկութիւններ, որ հայկական բանակին մէջ եղել են նաեւ 8 տիւյմանոց՝ 203,2 մմ-ոց հրանօթներ։
Զրահագնացքներ
Հայկական բանակը ունէր զրահագնացքներ, անոնց նախնական քանակը, վրացական բանակէն վերցուածներու հետ միասին ինչքան կազմած են, ինչպէս գործածուած են եւ այլն։ Անոնք բավականին կարեւոր միջոցներ էին այդ ժամանակ, հիմնականին նախատեսուած էին երկաթուղագիծերու մօտ գտնուող կարեւոր նշանակութեան առարկաներու պաշտպանութեան եւ համազօրային միւս զօրատեսակներուն կրակային աջակցութիւն ցուցաբերելու համար։ Շատ յաճախ կը կիրարկուէին ապստամբած այս կամ այն շրջաններու դէմ պայքարի համար։ Այս զրահագնացքները բաղկացած էին զրահապատ շոգեքարշէ, մէկ կամ երկու զրահահարթակներէ եւ մինչեւ չորս զրահապատ պահեստավակոններէ։ Զրահահարթակներու վրայ տեղակայուած էին թեթեւ հրանօթներ եւ քանի մը գնդացիրներ։
Օդուժ
Ռուսական հրամանատարութեան կողմէ հայկական մարմնի տնօրինութեան յանձնուած էր 2-րդ, այլ տուեալներով 3-րդ Կովկասեան օդային ջոկատը, որ կը դառնայ հայկական բանակի օդուժի հիմքը ։ Հայկական բանակի օդային ջոկատի հիմնադրման ամսաթիւ կը նկատուի 15 Օգոստոս 1918։ Օդային ջոկատի առաջին հրամանատարն էր պորուչիկ Վոիպովը, որուն 1919-ի սկիզբներուն կը փոխարինէ հետագային յայտնի Արթուր Վասիլի Ղուլեան-Ռիլսկին (երբեմն կը նշուի նաեւ Գուլեան)։ Սկզբնապէս հայկական միակ օդային ջոկատը ունէր երեք օդանաւ, երեքն ալ տարբեր մակնիշներու՝ «Nieuport», «Morane-Saulnier L» եւ «Voisin III» կամ «Voisin V»:
Պահեստամասեր չկային եւ թռիչքներ գրեթէ չէին կատարուեր։ Քամին պոկած էր անգարի կտուրը, որուն հետեւանքով կը ջախջախուին օդանաւերէն երկուքը։ «Voisin III»-ը կը մասնակցի Հայ-վրացական պատերազմին, սակայն նոյնպէս շարքէն դուրս կու գայ Ալեքսանդրապոլի մէջ, վառոդի պահեստի պայթիւնի ժամանակ։ Այսպիսով, օդային ջոկատը փաստօրէն կը դադրի գոյութիւն ունենալէ։ Ասիկա կը նշանակէ, որ օդային ջոկատի փոխանցումէն ետք հայերը վերանորոգած էին այդ օդանաւերը եւ փորձած էին կիրարկել։ 28 Փետրուար 1919-ի թուագրութեամբ կայ մէկ զեկուցագիր, որ ռազմական նախարարը ուղարկած է նախարարներու խորհուրդին : Զեկոյցին մէջ մասնաւորապէս կը նշուի, որ տուեալ դրութեամբ օդուժին մէջ կայ ընդամէնը մեկ գործող օդանաւ եւ քանի մը ամիսէն երկու կոտրուածէն կարելի է հաւաքել մէկը։ Բոլոր սարքերը հինցած ու մաշած են։ Ջոկատի կազմն է՝ 5 օդաչու, 1 դիտորդ-օդաչու, 1 մեքանիք-հրահանգիչ, 3 շարժիչագործ, 6 շարժիչագործի օգնական, 2 վարորդ, 2 վարորդի օգնական, 10 վարպետ։ Ելլելով այս ամէնէն, նախարարը կ'առաջարկէ կազմալուծել ջոկատը, իսկ որոշ ծառայողներ գործուղել Ֆրանսա ուսանելու եւ նոր սարքերու ձեռքբերման համար։ Ուսումը պիտի տեւէր 1-2 տարի եւ անկէ ետք ձեռք պիտի բերուին ժամանակակից սարքեր։ Նախարարը կը զեկուցէ նաեւ, որ ֆրանսացի օդաչու Ա. Փուատեպարուն կը կարծէ, որ օդային ջոկատը, այնուամենայնիւ, հարկաւոր է սահմանի պահպանման համար։ Վերջաւորութեան, նախարարը կը խնդրէ թոյլ տալ ուսման համար գործուղել 5-6 սպայ եւ 15-18 զինուոր, իսկ Ֆրանսայէն գնել օդանաւեր ու սարքաւորումներ։ Կարսի ազատագրումէն ետք, 1919-ի Մարտէն կը սկսի նոր ջոկատի կազմաւորումը։ Կարգի կը բերուին թռիչքադաշտը, անգարներն ու պահեստամասերը, կը ստեղծուին օդանաւերու նորոգման ու հաւաքման արհեստանոցներ։ Կը սկսի նոր օդանաւերու սարքաւորումը։ 1919-ի վերջաւորութեան կը հաւաքուին երեք «Morane-Saulnier L», երեք «Voisin» եւ մէկ «Nieuport», որոնց վերջնական շահագործման համար, սակայն դերեւս անհրաժեշտ էր ձեռք բերել թեւերու համապատասխան երեսպատման նիւթեր եւ Հայկական օդային ջոկատը կ'ունենայ 7-8 թռչող սարք։ Աւելի ուշ Ֆրանսայէն ձեռք կը ձգուին երկու «Salmson 2 A2» օդանաւեր, որոնք տուեալ ժամանակի համար թռիչքային մեծ արագություն ունվին՝ 200քմ/ժ եւ նախատեսուած էին հետախուզական թռիչքներու, ըստ հարկի նաեւ ռմբակոծում իրականացնելու համար։
1920-ին տարբեր երկիրներէ Հայաստան կը ժամանէին նաեւ օդային սարքերու ոլորտի տարբեր մասնագէտներ։ Հայաստանը Անգլիայէն կը գնէ որոշ քանակութեամբ օդանաւեր, որոնք, սակայն 1920-ի սկիզբէն կանգնած էին Պաթումի մէջ եւ Հայաստան չէին փոխադրուեր : Առաջին հայ օդաչուներէն էին նաեւ Ռուբէն Բաբայանը, Նիքոլայ Խորոզովը : Վերը նշուած երկու ֆրանսական օդանաւերը Պաթումէն Հայաստան կ'ուղարկուին 16 Յունիս 1920-ին գնացքի համապատասխան՝ 303532 եւ 804592 վակոններով, անոնց կ'ուղեկցէր Ղուլեան-Ռիլսկին :
Ռատիոբաժանմունք
1918-ի Օգոստոսին կը ձեւաւորուի ռատիոհեռագրական բաժանմունքը։ Կը գտնուի 2 ռատիոկայան՝ մէկը Քանաքեռի հրետանային պահեստին մէջ, միւսը՝ Բաշ Ապարանի մէջ: 1919-ի Սեպտեմբերին ռատիոբաժանմունքը կը վերափոխուի ռատիոգումարտակ՝ ինքնաշարժ-կարքային, դաշտային եւ 2 փոքր ռատիոկայաններով։ Բացի անկէ, դաշտային ռատիոկայանի առանձին մասերէն կը սարքաւորուի ժամանակաւոր բազիսային ռատիոկայան։ Երեւանի թեքնիքական ընկերութիւնը կը սարքաւորէ եւ ռազմական գերատեսչութեան կը յանձնէ հզօր ռատիոկայան։ Ռատիոհեռագրական ծառայութեան համար մասնագէտներ պատրաստելու նպատակով, գումարտակին առընթեր կը բացուի յատուկ դպրոց։
Նաւատորմիղ
Սեւանայ լիճի նաւատորմիղը կը կազմաւորուի 1919-ի Մայիսին։ Կազմաւորողն ու հրամանատարն էր ռուսական ծովակալութեան սպայ Սերգէյ Թումանեանը։ Նաւատորմիղի կեդրոնը կը սարքաւորուի Ելենովկա գիւղին մէջ (այժմ՝ Սեւան քաղաք)։ Կը հիմնուի նաւահանգստային դարբնոց, փականագործական եւ ատաղծագործական արհեստանոցներ։ Կը կառուցուի «Աշոտ Երկաթ» ռազմաբեռնատար երկկայմ առագաստանաւը, որուն տարողութիւնը 1000 փութ էր, զինուած է մէկ թնդանօթով, երկու գնդացիրով եւ ունէր լուսարձակ։ Նաւատորմիղը կը կոչուէր զօրք եւ ռազմական բնոյթի բեռներ փոխադրելու համար։ Բացի «Աշոտ Երկաթ» ռազմանաւէն, նաւատորմիղն ունէր նաեւ քանի մը շարժիչային թիանաւ, իսկ 1920-ի Սեպտեմբերին Շահթախթէն Սեւանայ լիճ կը փոխադրուի ռուսական նաւատորմի «Սեստրիցա Նիուշա» նաւը, որ Հայաստան բերուած էր Առաջին աշխարհամարտի տարիներուն՝ Վանայ լիճ փոխադրելու համար։ Անիկա կը վերանուանուի «Գեղանուշ»:
Մատակարարում
Հայաստանի անկախութեան հռչակման շրջանին զօրքի մատակարարման աղբիւրները իսպառ կը բացակայէին։ Հարկ կ'ըլլայ զօրքերու մատակարարման իրականացման նոր միջոցներ գտնել, քանի որ նախկին ռուսական բանակի բոլոր պահեստներն ինկած էին թուրքերու ձեռքը, իսկ Թիֆլիսի մէջ եղածը փոխանցուած էր վրացիներուն։ Հաղորդակցութիւնը կ'իրականացուէր թուրքերու արտօնութեամբ, շաբաթը 1-2 անգամ՝ Ալեքսանդրապոլով, որուն մէջ՝ կառավարութեան տնօրինութեան տակ կային 3-4 շոգեքարշ եւ 2 ապրանքատար գնացք։ Բացի անկէ, թուրքերը կ'արգելէին որեւէ ռազմական գոյք անցընելը։
Դեկտեմբերին սկսած հայ-վրացական պատերազմի հետեւանքով հաղորդակցութիւնը կ'արգելակուի մինչեւ 1919-ի Մարտ ամիսը։ Ընդ որուն, այդ հակամարտութեան ընթացքին ռազմական գոյքերուն մեծ մասը Թիֆլիսի մէջ կը բռնագրաւուի վրացիներու կողմէ։ Աշխատանք կը տարուէր զօրքի համար անհրաժեշտ գոյքի արտադրութեան համար։ 1919-ի գարունէն սկսեալ, երկրի տնտեսական կեանքի աշխուժացման զուգընթաց, զինարտադրութիւնը կը սկսի տեղի ունենալ աւելի մեծ քանակով։ Սպառազինութեան պակասը կը լրացուէր համբարակային վարչութեան պատկանող արհեստանոցներու արտադրանքի հաշիւին։ Երեւանի եւ Կարսի ճարտարապետական արհեստանոցները կը թողարկէին հիմնականին ռումբեր եւ այլ պայթուցիկ նիւթեր, փամփուշտներ, իսկ Ալեքսանդրապոլի եւ Կարսի կարի արհեստանոցները՝ ռազմական հանդերձանք, անդրավարտիքներ, շապիկներ, գլխարկներ եւ այլն։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայաստանի Առաջին Հանրապետութիւն Ստորոգութիւն:Հայաստանի Հանրապետութեան Զինուած Ուժեր Ստորոգութիւն:1918 Հիմնադրումներ Հայաստանի մէջ Ստորոգութիւն:1920 կազմալուծումներ Հայաստանի մէջ
14 Յունիս
14 Յունիս, տարուան 165-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 166-րդ) օրն է
Ծնունդներ
14 Յունիսի ծնածներ
Մահեր
14 Յունիսի մահացածներ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունիս
Ղուկաս Ելանճեան
Ղուկաս Ելանճեան (Սանդոյան), հայ բժիշկ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Սամի Քլարք
Սամի Քլարք (سامي كلارك, ), լիբանանցի երաժիշտ եւ երգիչ։
Ան օտար լեզուներով երգող լաւագոյն լիբանանցի երգիչն է, որ մասնակցած է մեծ թիւով երգի փառատօներու Լիբանանի տարբեր շրջաններու մէջ, ինչպէս նաեւ այլ երկիրներու մէջ, ինչպէս` Պուլկարիա, Գերմանիա, Ֆրանսա, Յունաստան եւ Աւստրիա:
Քլարք երգած է նաեւ ֆրանսերէն, իտալերէն, հայերէն, յունարէն, գերմաներէն եւ ռուսերէն:
Ան 80-ականներուն Լիբանանի մէջ սփռուող մանկական շարժական գծանկարներու երգերուն լաւագոյն մեկնաբանը եղած է, որ խանդավառած է սերունդներ:
Սամի Քլարք մահացած է սրտաբանական հարցերու հետեւանքով: :
Ծանօթագրութիւն
Ստորոգութիւն:Երաժիշտներ Ստորոգութիւն:Երգիչներ Ստորոգութիւն:Լիբանանցիներ
Վահանավանք (Սիւնիքի մարզ)
Վահանավանք, վանք Սիւնիքի մարզին մէջ։ Կապան քաղաքէն 7 կմ արեւմուտք, Ողջ գետի աջ կողմը, անտառապատ ձորի մը մէջ։
Երբեմն կը կոչուի Յովհաննավանք։
Վանքը կառուցուած է Վահան իշխանի կողմէն, 911 թուականին։ Վանքը կառուցուելէ ետք  անոր կը տրուի հսկայական կալւածք մը, որ կը տարածուէր անոր շուրջը։ Աւելի ուշ՝ 11-րդ դարու երկրորդ կիսուն, Վահանավանքի մօտ կը կատարուին նոր կառուցումներ, մեծ եկեղեցիէն 25 մեթր հեռու կը կառուցուի  աւելի փոքր եկեղեցի մը, որուն գեղեցկութեամբ գերազանցում էր մեծին։ Անոր արեւելեան պատի ներսի կողմին մէջ, հիմքին մօտ գտնուող քարերէն մէկուն վրայ պահպանուած է 1086 թուականին վերաբերուող  արձանագրութիւն մը, ուր կը խօսուի այդ եկեղեցւոյ  կառուցման մասին։
Վանքը ունեցած է շուրջ 100 միաբան, կից գործած է վանական դպրոցը, որու սաներէն է Վահան Ա. Սիւնեցին։ Վահանավանքին մէջ կը գտնուին  Վահան իշխանի, Սահակ Սեւադա Բ.-ի, Սոփի թագուհիի, Իշխանաց իշխան Աշոտի, անոր թագակիր որդիներ Սմբատ Բ.-ի եւ Գրիգոր Ա.-ի, ինչպէս նաեւ Սիւնիքի թագաւորութեան մնացած չորս թագաւորներու, Վաչագան իշխանի մայր Խաշուշի գերեզմանները։ ։
1966 թուականէն կը կատարուին պեղումներ, իսկ 1978 թուականից՝ վերականգնողական աշխատանքներ։
Արտաքին Յղումներ
{{Հայկական եկեղեցիներ
Մարաթուկ Լեռ
Մարաթուկ, Մարութայ, լեռ Սասունի մէջ։ Լերան վրայ կառուցուած է Մարութայ Սուրբ Աստուածածին վանքը։ Գարեգին Սրուանձտեանցը լեռը կ՛անուանէ «սուրբ եւ բարեպաշտ» եւ այն Սասունի ամբողջ ժողովուրդին համար՝ առաջին եւ վերջին ամենահաւաստի երդումը դարձած է ։
Ըստ աւանդութեան՝ Մարութայի պաշտամունքը խիստ կը զայրացնէր Անտոքին (սար Սասուն գաւառին մէջ, Հայկական Տաւրոսի գագաթներէն մէկը), եւ ան Մարութայ սարին մարտի կը հրաւիրէր։ Մարտի ժամանակ Անտոքը իր կայծակէ թուրով խփել, կը ճեղքէ Մարութայ սարի գլուխը, եւ այդ պատճառով ալ անոր ջղլագլուխ (զոյգ գլուխով) Մարաթուկ կ՛անուանեն։ Անտոքի հարուածէն վիրաւորուած Մարութայ սարը հսկայ ժայռ մը կը պոկէ իր կողերէն եւ կը խփէ անոր։ Ժայռը կը խրուի Անտոքի կուրծքը, կը թաղուի կողերուն մէջ. դուրս կը մնայ միայն ժայռի երկու ջրաղացաքարի չափ կտոր մը, որուն վրայ այժմ ալ կ՛երեւին Մարաթուկի ձեռքի հետքերը։
Յուլիս 2014-ին Սասունի հայերու միութեան նախագահ Ազիզ Դաղչիի խումբը Մարաթուկի Սուրբ Աստուածածին վանքին մէջ նախաքրիստոնէական սեպագրութիւն կը յայտնաբերէ ։
Խաժակ Այնթապեան
Խաժակ Այնթապեան, ատամնաբոյժ, բնագիտութեան եւ քիմիաբանուեան ուսուցիչ, գրող, մտաւորական, Լիբանանի Հայոց թեմի ազգային երեսփոխան: Ծառայած է իբրեւ բժիշկ սպայ՝ Լիբանանեան բանակին մէջ: Անդամ է Այնճարի քաղաքապետական խորհուրդին:
Կենսագրութիւն
Բժիշկ Ատամնաբոյժ Խաժակ Այնթապեան ծնած է 1 Յուլիս 1974ին, Մուսալեռ Այնճար, Լիբանան: Արմատներով մուսալեռցի: Պարտադիր ծառայութիւն կատարած է լիբանանեան բանակին մէջ, ծառայելով որպէս բժիշկ Սպայ Մայիս 2002 թ. մինչեւ Մայիս 2003:
Կրթութիւն
Բժիշկ Ատամնաբոյժ Խաժակ Այնթապեան յաճախած է Այնճարի Ազգային «Յառաջ Գ. Կիւլպէնկեան» վարժարան եւ Գալուստ Կիւլպէնկեան Երկրորդական Վարժարանը (Այնճար), որմէ շրջանաւարտ եղած է 1991 թուականին:
Ուսուցչական ասպարէզ
2001-2002 տարեշրջանին Բժիշկ Ատամնաբոյժ Խաժակ Այնթապեան դասաւանդած է բնագիտութիւն եւ քիմիաբանութիւն Գալուստ Կիւլպէնկեան Երկրորդական Վարժարանի 7,8 եւ 9րդ դասարաններուն։
Գրական ստեղծագործութիւններ
Բժիշկ Ատամնաբոյժ Խաժակ Այնթապեանի գրութիւններուն մեծ մասը երգիծական են, ընդհանրապէս մեր ազգային կեանքին հետ կապուած են: Ան Հայաստանի Մութ ու Ցուրտ տարիներու ապրած դժուարութիւնները եւ ուսանողական կեանքէն դրուագներ ներկայացուցած է հետեւեալ փոքր պատմուածքներով՝
Ունի գրութիւններ նաեւ ծննդավայր ՝ Այնճարին նուիրուած ինչպէս՝
Որպէս ազգային բժիշկ, 2017 թուականէն սկսեալ ամէն կիրակի իր դիմատետրի էջին վրայ կը ներկայացնեմ երգիծական գրութիւն մը կապուած օրուայ հայ կամ լիբանանեան ազգային ու քաղաքական անցուդարձերուն հետ: Այդ գրութիւններէն են օրինակ «Մկնորսութիւն»ը, «Աթոռահարութիւն»ը , որոնց միջոցով ծաղրանքի ենթարկած է աթոռամոլութիւնը:
Իր գրութիւններէն ոմանք հրատարակուած են տարբեր թերթերու մէջ, ինչպէս՝ «Ազդակ», «Հորիզոն Գրական», «Զարթօնք», «Արարատ» եւ այլն... նաեւ տարբեր կայքէջերու մէջ ինչպէս՝ «Արեւելք», «Hayem news», «panorama.am» եւ այլն:
«AFHIL»ի Բժիշկ ամսագիր «ԶԳՈՅՇ »Առողջապահական Պլոկ
Բժիշկ Ատամնաբոյժ Խաժակ Այնթապեանի ատամնաբուժական մասնագիտական յօդուածները կը հրատարակուին AFHILի Բժիշկ ամսագրին մէջ ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ ատամնաբուժներ Ստորոգութիւն:Ատամնաբուժութիւն
Լազար Նաճարեան-Գալուստ Կիւլպէնկեան Կեդրոնական Վարժարան
Լազար Նաճարեան-Գալուստ Կիւլպէնկեան վարժարան, հիմնուած է 1954 թուականին, Հալէպի մէջ՝ ամերիկահայ Լազար Նաճարեան ի նուիրատուութեամբ։ Մինչեւ 1960 թուականը նախակրթարան էր, այնուհետեւ երկրորդական վարժարան՝ 12-ամեայ ուսուցմամբ։ Ունի երկսեռ 3 բաժանմունք՝ մանկապարտէզ, նախակրթարան, երկրորդական վարժարան։
Շրջանաւարտները կրնան ընդունուիլ Սուրիոյ հիմնարկները։
Վարժարանը ունի գրադարան, «Նազարեան» սրահ, ընթերցասրահ, տարրալուծարան։ Հրատարակած է «Բարձունք» գրական պարբերագիրքը (1958-1971)։ Սերտ կապեր ունի Հայաստան ի հետ, ուրկէ կը ստանայ դասագիրքեր, պարբերականներ եւ այլ գրականութիւն։ Աշակերտներուն թիւը՝ 1560 (2003) է։ Կը հովանաւորուի Հայ բարեգործական ընդհանուր միութեան կողմէ։
Ստորոգութիւն:Վարժարաններ կրթօջճախներ Ստորոգութիւն:Սուրիոյ հայերը Ստորոգութիւն:Հայկական սփիւռքի կրթօճախներ