cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սապահ
Սապահ (մալայ․՝ Sabah, negeiri di bawah bayu, Ճաւ՝ سابه; կոդ։ SBH), կը գտնուի Արեւելեան Մալեզիոյ մէջ եւ երկրին ամենաարուելեան նահանգն է: Այն նաեւ յայտնի է որպէս Negeri di bawah bayu, որ թարգմանաբար կը նշանակէ «Երկիր քամիներու ներքեւ»:
Օշին Քէշիշեան
Կենսագրութիւն
Յաճախած է Երուսաղէմի Ս. Թարգմանչաց վարժարանը: 1948ին Պաղեստինի կռիւներու ժամանակ փոխադրուեր է ապահով վայր՝ Յորդանանի Ամման քաղաքը: Օշինն ինքն իրեն հեգնել գիտէ եւ այն ալ ինչպէս՝ «Քրիստոսի ջուրերը ինծի ալ փրկեցին»։ Ընդամէնը մէկ տարի յաճախեց տեղի Հեթումեան ազգային վարժարան, յետոյ անցաւ Պէյրութ՝ Վիեննական Մխիթարեաններու վարժարան 1949-ին։ Մխիթարեաններու վարժարանին մէջ իր իմացական սիրով փարուեցաւ գրականութեանն ու լեզուին։ Այստեղ զգաց խմբագրի որակներու լոյսն ու ստուերը, տառապանքն ու բերկրանքը։ Աւարտելով Հ.Բ.Ը.Մ Յովակիմեան- Մանուկեան երկրորդական վարժարանը՝ ուսումը շարունակեց Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանին մէջ։
Սապահ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մալեզիա
Օշին Քէշիշեան
Խմբագիր ու մամուլի աշխատակից - Պէյրութ
Պէյրութի մէջ դրսեւորուեցան իր ունակութիւնները, երբ դարձաւ «Զարթօնք» թերթի մարզական յաւելուածի հիմնադիր ու մաս կազմեց Յովակիմեան - Մանուկեան վարժարանի «Նուիրում» պարբերաթերթի խմբագրական կազմին։
Համալսարանական աստիճաններ
1956ին, քրոջ ու եղբօր հետ կը տեղափոխուին Լոս Անճելըս, ուր եւ կ'աւարտէ Գալիֆորնիոյ Նահանգային, աւելի ուշ՝ Լա Վերնի համալսարաններու երկու կրթական Մագիստրոս աստիճանները: Ամերիկան ճանապարհ հարթեց նաեւ քրոջ՝ Անգինէի համար, որը երաժշտական եւ երաժշտագիտական ասպարէզներու մէջ հասաւ նկատելի յաջողութիւններու, իսկ եղբայրը՝ Օննիկը, այսօր ալ կը ծառայէ հայ վարժարաններու մէջ՝ իբրեւ ուսուցիչ, իբրեւ կազմակերպիչ։
Գլխաւոր Խմբագիր - Նոր Օր եւ «The Armenian Observer» շաբաթաթերթ
Ամերիկան արագ նկատեց անուղղայ լրագրողի սուր աչքն ու կազմակերպչական անհանգիստ ջիղը.
1968 - 1970 թթ. իրեն վստահուեցաւ Լոս Անճելըսի «Նոր օր» եռօրեայի խմբագրի պաշտօնը:
Ամերիկահայ «Նոր Հայաստան» թերթի խմբագիր Վահան Ճանսըզեանը, նկատելով շաբաթաթերթի տարածութիւնը, լաւագոյնս գնահատելով Օշին Քէշիշեանի գործունէութեան «բազմահատուած» երեսները, հպարտութեամբ եւ ակնածանքով ընդգծում է.
Լրագրութեան ասպարէզի մրցանակներ
Օշինի դերը լրագրական աշխարհի մէջ, կը թուի, չէ երկրորդուած։ Նշենք, որ ան արժանացեր է մրցանակներու, ինչ որ կը վկայէ գնահատութեան, ուշադրութեան այն աստիճանը, որուն հասեր է: Այսպէս, 1989-ին թէքէեանցիներու՝ Չիքակոյի համաժողովի ժամանակ ստացել է ԹՄՄ լրագրութեան՝ Ռիթա եւ Վարդգէս Պալեանների սահմանած մրցանակը: Իր աշխատանքային գործունէութիւնը արժեւորեր են ազգային հաստատութիւններ Հայկական Համագումարը, Թէքէեան Մշակութային Միութիւնը, Համազգային Մշակութային Միութիւնը, Լոս Անճելըսի Մխիթարեան Վարժարանը եւ Պոլսահայ Միութիւնը։
Պետական մանկավարժական համալսարանի բանասիրական բաժին
Երկար տարիներ Խաչատուր Աբովեանի անուան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի բանասիրական բաժինը հանդիսաւոր պայմաններու մէջ կ'ամփոփուին սփիւռքահայ գրականութեան՝ երկու կիսամեակ ընթացող դասընթացի (126 ժամ) արդիւնքները:
Աւանդոյթը իրեն շնորհիւ կը ձեւաւորէ գնահատութեան, փոխադարձ արժեւորումներու հետաքրքիր վիճակագրութիւն:
«Սփիւռք» Գիտա-ուսումնական Կեդրոնի Պատուոյ գիր
2006 թուականի վերջը, Օ. Քէշիշեանը արժանացեր է «Սփիւռք» Գիտա-ուսումնական Կեդրոնի Պատուոյ գիրին՝ ուսանողութեան շրջանին հայ գրականութեան նորագոյն պատմութիւնը արժանապատիւ ներկայացնելու, անոնց յառաջդիմութիւնը մշտապէս խրախուսելու, գիտական նստաշրջաններուն կարդացած բարձրորակ զեկուցումներուն համար։
Փրոֆ.Օշին Քէշիշեանի սահմանած մրցանակներ
Դասընթացքներու աւարտին ուսանողներուն, ըստ յառաջադիմութեան ցուցանիշներու, հանդիսաւորութեամբ կը տրուին Փրոֆ. Օ. Քէշիշեանի սահմանած մրցանակները, խրախուսական զանազան պարգեւներ։ Եւ այդ՝ ութ տարի շարունակ (2003-2007, 2009, 2010)։
2005 թ., երբ Հայաստանի Գրողների Միութիւնը կը նշէր Օշին Քէշիշեանի 70 ամեակը, դահլիճին մէջ ամէնէն աշխոյժը բանասէր ուսանողներն էին, որոնք արտայայտուելու առիթներ ունեցան։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Դասախօսներ Ստորոգութիւն:Խմբագիրներ
1590 թուական
1590 թուական, ոչ նահանջ տարի, 16րդ դարու 90րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1590 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1590 մահեր
Ստորոգութիւն:1590
Ալեքսանդր Թամանեանի Անուան Ճարտարապետութեան Ազգային Թանգարան-Ինստիտուտ
Ալեքսանդր Թամանեանի անուան ճարտարապետութեան ազգային թանգարան-ինստիտուտ, ստեղծուած է ՀՀ կառավարութեան որոշմամբ 1990-ին իբրեւ «Ճարտարապետութեան ազգային թանգարան-ինստիտուտ»՝ հիմնադիր տնօրէն, ճարտարապետութեան դոկտոր, փրոֆեսոր Աշոտ Հայկազուն Գրիգորեան։ ՀՀ կառավարութեան 31 Մարտ 2016-ի N 350-Ն որոշմամբ «Ճարտարապետութեան ազգային թանգարան-ինստիտուտ» պետական ոչ առեւտրային կազմակերպութիւնը վերանուանուած է «Ալեքսանդր Թամանեանի անուան ճարտարապետութեան ազգային թանգարան-ինստիտուտ» պետական ոչ առեւտրային կազմակերպութեան :
Գործունէութիւն
Իր տեսակի մէջ ինքնատիպ գիտա-մշակութային հաստատութիւն է, ուր կը հաւաքուին ճարտարապետութեան, քաղաքաշինութեան եւ շինարուեստի պատմութեան, տեսութեան եւ գործնականին վերաբերող տարաբնոյթ նիւթեր։ Թանգարանի գործունէութեան առանձին մաս են Հայաստանի եւ արտերկրի մէջ ստեղծագործած եւ ստեղծագործող հայ ճարտարապետներու եւ շինարար-ճարտարագէտներու գործունէութիւնը ներկայացնող բազմաբնոյթ նիւթերը։ Թանգարանին մէջ հաւաքուած նիւթերը ուսումնասիրուելէ ետք կ՛արձագրուին եւ կ՚առնուին պետական պահպանութեան ներքոյ։
Թանգարանի լրիւ անուանումն է «Ճարտարապետութեան ազգային թանգարան-ինստիտուտ» պետական ոչ առեւտրային կազմակերպութիւն (ՊՈԱԿ), կրճատ՝ ՃԱԹԻ։ Թանգարանը ունի իր տարբերանշանը (հեղինակ՝ Հ. Սամուէլեան)։
Ցուցադրութիւն
Թանգարանի ֆոնտարանին մէջ կը պահպանուին աւելի քան 6830 անուն արխիւային նիւթեր, ֆոնտերէն կարելի է օգտուիլ ամէն օր 11.00-16.00-ին, բացի Երկուշաբթի, Շաբաթ եւ Կիրակի օրերէն։ Ֆոնտային նիւթերէն պատճեններու տրամադրումը վճարովի է։
Թանգարանի գրադարանին մէջ ամբարուած է 2800 անուն գրականութիւն։ Գրականութեան սպասարկումը կը կատարուի տեղը, պահանջուող նիւթի պատճենահանման, լուսանկարման եւ այլ ծառայութիւնները վճարովի են։
Միջոցառումներ
Թանգարանին մէջ կը կազմակերպուին ինչպէս անհատական, այդպէս ալ խմբակային ցուցահանդէսներ (գեղանկարչական, գրաֆիկական, ճարտարապետական եւ այլն), մրցոյթներ, շնորհանդէսներ, սեմինարներ, դասախօսութիւններ, գիտաժողովներ։ Թանգարանին մէջ կը կազմակերպուի նաեւ շրջիկ ցուցահանդէսներ։
Վերջին տարիներու ընթացքին հայ ճարտարապետութեան նուիրուած ցուցահանդէսներ կազմակերպուած են Գիւմրիի, Գորիսի, Գաւառի, Ալաւերդիի, Արտաշատի, Վանաձորի, Արցախի մէջ։ Ցուցահանդէսներ կը կազմակերպուին նաեւ Իտալիոյ, Ֆրանսայի, Պուլկարիոյ, Փորթուկալի, Յունաստանի, Քանատայի, Ռուսաստանի մէջ։
Հասցէ
Թանգարանը կը գտնուի Երեւանի կեդրոնը՝ Կառավարական 3-րդ շէնքին մէջ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Թանգարաններ
Գարեգին Պէշկէօթիւրեան
Գարեգին Պէշկէօթիւրեան (1867, Խարբերդ - 1891 ), հայ բանաստեղծ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է 1867-ին Խարբերդի մէջ բողոքական ծնողքէ, դեռ մանուկ տարիքին մէջ կորսնցուցած է ծնողքը եւ ծեր հաւուն քով անցուցած է իր որբութեան առաջին տարիները։ 1873-ին, հազիւ վեց տարեկան կը սկսի յաճախել տեղւոյն ամերիկեան միսիոնարաց վարժարանը, ուր կը լրացնէ իր ուսումը տարիներու շրջանին մէջ՝ մեծ յաջողութեամբ ուսանելով բացի մայրենի լեզուէն նաեւ անգլերէն լեզուն եւ այդ լեզուով իսկ լափելով Անգլիական գրականութեան գլուխ գործոցները՝ Համլէթը, Մաքպէթը, ինչպէս նաեւ Օսքարի եւ Չայլտ Հարօտլի հեղինակութիւնները։ Ընթացաւարտ ըլլալէն յետոյ չէ բաժնուած իր սիրական վարժարանէն ու իբրեւ ուսուցիչ մէկ քանի տարիներ պաշտօնավարած է ունենալով ձեռնասուն աշակերտներ։ Իր ընտանեկան պայմանները ու գաւառի կեանքը մղած են զինքը բանաստեղծութեան ու գրած է «Սրինգ»ը, «Վհատութիւն»ը եւ այլ քերթուածներ։ Նաեւ 14 տարուան աշխատութեամբ մը կատարելագործած է արուեստագէտի մը աստիճան իր երգէոն ու սրինգ զարնելու կարողութիւնը։ 1891-ի Յունիսին դեռ երիտասարդ, թոքախտի անողոք ճիրաններէն չկրնար խուսափիլ ու իր ցաւոտ կեանքը կը վերջացնէ Խարբերդի գերեզմանատան մէկ անկիւնը։
Ռուբէն Որբերեան գեղեցկապէս ի վեր հանած է հէք բանաստեղծին կեանքը հետեւեալ տողերով.
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ
Մխիթար Գոշի Յուշարձան (Երեւան)
Հեղինակներ
Քանդակագործ՝ ԽՍՀՄ գեղարուեստի ակադեմիոյ իսկական անդամ Ղուկաս Չուբարեան
Տուեալներ
Յուշարձանը կառուցուած է բազալտով, բարձրութիւնը 3,5 մեթր է։ Մատենադարանի գլխաւոր մուտքի դռնէն դէպի աջ երկրորդ արձանն է։
Պատմութիւն
Մտածող, հասարակական գործիչ, օրենսդիր, առակագիր Մխիթար Գոշի յուշարձանի էսքիզը ընդգրկած եղած է մրցոյթով 1953 թուականին։ Տեղադրուած է 1967 թուականին Մատենադարանի մուտքի մօտ։
Արտաքին Յղումներ
Ստորոգութիւն:Յուշարձաններ
Փինիոս (Թեսալիա)
Տեղեկութիւններ
Գետին երկայնքը 216քլ․ է։ Կը բխի Փինտոս լեռնաշղթայէն եւ կը հոսի դէպի արեւելք։ Հոսքին ընթացքին, գետը կ՛ընդունի արեւմտեան Թեսալիային բոլոր գետակներուն ջուրերը։ Կը ճեղքէ Քալամպաքայի նեղ անցքերը, կը հասնի Թեսալիքօ դաշտը, ուր կը ճեղքէ Թեմպի հովիտը՝ ծանօթ որպէս «Քիլատա թոն Թեմպոն» Κοιλάδα των Τεμπών (Ողիմպոս եւ Օսա լեռներուն միջեւ) եւ կը թափի Էգէական ծովը կազմելով Սթոմիօ բնակավայրին մօտ Փինիոսի Տելթան։ Հովիտին մէջտեղը կը գտնուի Այիա Փարասքեւի եկեղեցին՝ կառուցուած 1910-ին։ Եկեղեցին հասանելի է ոտանցիկ կայմապարան կախուած կամուրջին միջոցով․ կամուրջը կառուցուած է 1960-ին Փաւլոս Միլոնաս ճարտարապետին կողմէ։ Փինիոսին գլխաւոր հարկատուներն են Թիթարիսիոս, Էնիփէաս, Քալեծիս, Լիթէոս։
Պելոպոնեսի մէջ կը հոսի համանուն Փինիոս գետը։
Գետը յունական դիցաբանութեան մէջ
Յունական դիցաբանութեան մէջ, Փինիոս Ովկիանոսին եւ Թիթիային մանչ զաւակը եղած է։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունատանի գետեր Ստորոգութիւն:Եւրոպայի գետեր Ստորոգութիւն:Գետեր այբբենական կարգով
Սահակ Ա. Քհնյ. Պալեան
Կենսագրութիւն
Սահակ Ա. ՔՀՆՅ. Պալեան, ծնած է Քիլիս 1899-ին։ Նախնական ուսումը ստացած է Քիլիսի Ազգ. Վարժարանը, որմէ աւարտած է փայլուն արդիւնքներով մտած է Այնթապի Կիլիկեան Ճեմարանը 1915-ին։ Ուսման զուգահեռ, ան յաճախած է եկեղեցի ու մաս կազմած՝ դպրոց դասին։ Տարի մը ետք աքսորուած է Տէր Զոր, գտնուած է մեծ դժուարութիւններու դիմաց սակայն յաղդահարած է զանոնք եւ մնացած է տոկուն։1919-ին վերադացած է Քիլիս, ուր դասաւանդած է եւ միեւնոյն ժամանակ ծառայած է եկեղեցիին մէջ։Կիլիկիոյ վերջին պարպումի ժամանակ գաղթած է եւ հասած է Հալէպ։1923-ին Հալէպի Կիլիկեան Վարժարանի խնամակալութիւնը զինք կը ղրկեն Ազէզ, որպէսզի հիմը դնէ Սահակեան Վարժարանին, եւ յաջողոծ է կրթական նախարարութենէն ստանալ դպրոցի արտօնագիրը։ 1925-ին փոխադրուած է Հոմս եւ ստանձնած է ուսուցիչի պաշտօնը այնտեղի Ազգ. Սահակեան Վարժարանին մէջ։ Երկու տարուայ պաշտօնավարութենէ ետք փոխադրուած է Ազէզ օգտակար դառնալու հայ մանուկներու։ Կարճ ժամանակի մը համար հաստատուած է Թրիփոլի, ապա կրկին՝ Ազէզ։ Ան պսակուէցաւ Օրդ. Սրբուհի Գլճեանի հետ եւ ունեցած է 6 զաւակ՝ Լուսին, ալիս, աղաւնի, արիս, յովհաննէս եւ Արմէն։ Առաջին տարին հազիւ բոլորած ան ընտրուած է քահանայութեան թեկնածու։ Սակայն մերժած է այս առաջարկը, պատճառաբանելով իր ուսման մակարդակի անբաւարութիւնը։ Բերիոյ Թեմի Առաջնորդ առարկութիւնը գտնէլով իրաւացի եւ տրամաբանական զինք ուազծէ ուղղարկէլ դպրեվանք, որպէսզի շարունակէ իր ուսումը։ Ան ղրկուած է Երուսաղէմ՝ ծանօթանալու Հայ եկեղեցւոյ կարգն ու կանօնին ու 10 Յուլիս 1930-ին վերադարձաւ Հալէպ ։ Տէր Հայրը աւելի քան 12 տարիներ քահանայագործած է Ազէզի մէջ, օգտակար ծառայութիններ մատուցանելով եկեղեցւոյ ու իր Հայրենակիցներուն։ 1943-ին փոխադրուած է Հալէպ, եւ քահանագործած է եւ նաեւ օգտակար դարձած է Հալէպահայերուն։ Այսպիսով Սահակ ծանօթ անուն մը դարձաւ հալէպահայերուն համար։ 19961-ին ան վերջապէս որոշած է Պէյրութ հաստատուիլ, ուր նշանակուած է նոր Մարաշի Ս.Քառասնից Մանկաց Եկեղեցուոյ հոգեւոր հովիւ։ 1969-ին ան փոխադրուած է Գանատա, Մոնթրէալ միանալու համար իր զաւակներուն։ 1980-ին փոխադրուած է Սան Ֆրանսիսքօ ըստ զաւակներուն վկայութեան։ Ան կը մահուան 1990-ին Սան Ֆանրասիսքօ։ Վէրջին օծումը ու թաղման կարգը կը կատարուի Ս.Գրիգոր Լուսաւորիչ Եկեղեցուոյ մէջ։
Մրցանակներ
Իր տարիներու ծառայութեան համար ան պարգեւատրուած է Լանջախաչով՝ Գարեգին Ա. Կաթողիկոս Յովսէփեանցէն, իսկ 1965-ին Աւագութեան պատիւով ու տիտղոսով՝ Խորէն Ա. Կաթողիկոսէն։ 1946-ին Հ.Բ.Ը.Միութենէն ստացած է «վէթէրան» անդամի վկայագիր։
Յովհաննէս Քեաթիպեան
Յովհաննէս Քեաթիպեան (նաեւ՝ Մարգար Յովհաննէս, ), հայ բժիշկ, հասարակական եւ քաղաքական գործիչ, հրապարակախոս։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Անդրիանապոլսոյ մէջ 1821 թուականին եւ զաւակն է Մարգար Քեաթիպեանի, իր նախնական կրթութիւնը տեղւոյն Ազգ. վարժարանին եւ ապա Պոլսոյ մէջ ստանալէն ետք Փարիզ կ՝ուղեւորի, ուր բժշկական համալսարանէն կը ստանայ վկայագիրը։ 1861-ին Պոլիս կը վերադառնայ որով իր համբաւը հետզհետէ կը տարածուի։ Հմուտ եւ հանրածանօթ Տօքթէօրը առաջնակարգ գիրք մը ունեցաւ բժշկական դասուն եւ Ազգային շրջանակի մէջ, 1867-ին երեսփոխան նտրուած է ազգային ժողովի եւ 1867 Նոյեմբեր 8-ին անգամ եղած է Կայս. բժշկական ընկերութեան։ Ազքատասէր ու ողորմած Քեաթիպեան՝ միշտ չքաւոր ու Թշուառ հիւանդաց նախախնամութիւնն էր եւ անոնց դարմանումէն զատ շատ անգամներ դեղը եւ սնունդնին կը հոգար, եւ ատոր համար էր որ հարստութեան հետամուտ չեղաւ։ 1882 Հոկտեմբեր 21-ին մեռած գտնուեցաւ Գատըգիւղի ծովեզերքը։ Սպանման պարաաներու մասին Թէեւ զանազան զրոյցներ խօսուած են, բայց ամէնէն ստոյգ սա է թէ՝ այս ականաւոր եւ ճարտարուեստ բժիշկը անգութ դաւադրութեան մը զոհ դարցած է։ Ահաւասիկ Բժիշկներու քննութեան արդիւնքը, գլխուն վրայ կը տեսնուին մէկ երկու վէրքեր, ուղեցին մէջ արիւն լցուած, ակռաներէն մէկ երկուքը կոտրած, գանկին ետեւը սեւցած, Տր. Միւլիւք կը յայտարարէ թէ «Տքթ. Քետթիպեան սպաննուեր է չնչառութեան արզիլմամբ, հետեւարար սխալ ՝ըսել թէ անձնասպան եղած է։» Նոյնը հաստատեր է նաեւ Բերայի ընդհանուր դատախաղ Միխայիլաքի։ Ուղեղը կչռուելով 1730 կրամ եկեր է, ու բժշկական օրէնքով հազուագիւտ է։ Նոյն ժամանակուան Թերթերը կը գրեն աւելի վերջը թէ քեաթիպեան ոչ Թէ սպաննուած այլ վերջը թէ քեաթիպեան ոչ թէ սպաննուած այլ անձնապան եղած է, ամէն պարագայի մէջ կարժէ որ այդ խորհրդաւոր դէպքը՝ իր բացատրութիւնը ունենայ այս սահմանադրական ժամանակին։ Յուղարկաւորութիւնը շքով տեղի կունենայ 1882 հոկտ. 29-ին խուռն համազգային բազմութեան մը ներկայութեան, որոնց մէջ կ՝ երեւէին ամէն հասարակութիւններէ եկեղեցականներ եւ պետական անձնաւորութիւններ։ Տօքթէօր քիրեաքօ եւ Ռ. Պէրպէրեան դամբանականներ խօսեցան եւ ապա մարմինը ամփոփուեցաւ Շիշլիի գերազմանատունը։ Գրիգոր Օտեանի «Ողբ ի վերայ բարեկամին» եւ Ռ.Պէրպէրեանի դամբանականները կը զետեղենք հոս որոնցմով այնքան ճշգրտապէս ներկայացուած է Քեաթիպեան։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակախօսներ Ստորոգութիւն:Հայ հրատարակիչներ Ստորոգութիւն:1821 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ Ստորոգութիւն:Ատրիանապոլիս ծնածներ Ստորոգութիւն:1882 մահեր Ստորոգութիւն:Կոստանդնուպոլիս մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ
Թուրքիոյ Ֆութպոլի Ազգային Հաւաքական
Թուրքիոյ ֆութպոլի ազգային հաւաքականը ( թուրք.՝ Türk Milli Futbol Takımı ) կը ներկայացնէ Թուրքիան ֆութպոլի միջազգային մրցաշարերուն եւ առանձին հանդիպումներուն մէջ։ Առաջին միջազգային խաղը խաղացած է Ռումինիայի դէմ 1923 թուականին։ ՖԻՖԱ Աշխարհի Բաժակի մրցաշարին, Թուրքիան մասնակցած է երեք անգամ՝ 1950-ին, 1954-ին եւ 2002-ին։ Հաւաքականին ամենալաւ նուաճումը 2002-ի Աշխարհի Բաժակի արդիւնքն էր, երբ նուաճեցին պատուաւոր երրորդ տեղը։
Հաւաքականին կազմը
Սեպտեմբեր 10, 2009
Արտաքին Յղումներ
Ստորոգութիւն:Թուրքիա
Տորոթէա Տիքս
Տորոթէա Լինտէ Տիքս (4 Ապրիլ 1802 - 17 Յուլիս 1887) Ամերիկա Միացեալ Նահանգից մարդասիրութեան և ժողովրդական բարեփոխութեան պահապան մըն է: Հոգեկան հիւանդութիւններ ունեցողներու համար ըրած աշխատութերը ԱՄՆ-ի մէջ և համաշխարհային ըլլալով բարեփոխութիւններու պատճար եղած է
Զարթօնքի շարժման նախապատմութիւն
Զարթօնքի շարժման նախապատմութիւն, արդէն 18-րդ դարու կէսէն (1750), քաղաքական եւ ընկերատեսական այս հոլովոյթին կ՛ընկերանայ մշակութային խմորում մը։ Այդ պատճառաւ ալ 1750-1890 հարիւրամեակը կը նկատենք հայկական ազգային-մշակութային Զարթօնքի նախապատրաստական շրջան։ Հայ գաղութները, եւրոպական վերածնունդին ու հետեւող լուսաւորութեան դարու (շուտով նաեւ ֆրանսական յեղաբոխութեան) ազդեցութեան տակ մասնակցած են այդ երկար պատրաստութեան։ Սկսած է գրաբար լեզուի ուսումնասիրութիւնը. ճամբայ ելած է թարգմանական, ապա ինքնագիր գործերու հրատարակումը։ Մէկ կողմէն լոյս տեսած են առաջին հայերէն թերթերը, միւս կողմէն սկսած են բացուիլ դպրոցներ կազմուիլ մշակութային եւ այլ տիպի միութիւններ՝ «ընկերութիւն»ներ։
Հայկական տպարան 1512
Կիւդեսպերկի գիւտէն հազիւ 50 տարի ետք, 1512–ին, Վենետիկէն Պոլիս, Զմիւոնիա, Էջմիածին եւ Հնդկաստան, կը տարածուէր հայկական տպագրութիւնը. կը ձուլուէին հայերէն տպագրական տառեր, մամլոյ մեքենան կը սկսէր դառնալ։ Ուրեմն, անիկա 1750-1800–ին բաւական զարգացած էր, բայց մնալով առաւելաբար՝ արտասահմանին մէջ։ Պատմական Հայաստանի մէջ առաջին անգամ գործելու կը սկսի 1854 թուականին։
Լիւթեր Ճորճ Սիմճեան
Լիւթեր Ճորճ Սիմճեան (անգլ․՝ Luther George Simjia, ), ամերիկահայ գիւտարար եւ հնարիչ։ Շարք մը գիւտերու հեղինակ, ինչպէս` դրամատուներու դրամ փոխանցող «ATM» մեքենաներու :
Ճարտարագիտական մարզէն ներս աւելի քան 200 գիւտերու հեղինակային իրաւունքը կը պատկանի Լիւթեր Սիմճեանի։ Բժշկական լուսանկարչական համակարգներ, լուսանկարչական ինքնաֆոկուսաւորուող խցիկ, ինքնաշխատ (automatic) երեւակման սարք, ռազմական թռիչքներու խթանիչ (stimulator), փոստային սակագիններու հաշուիչ եւ նմանօրինակ բազմաթիւ գործիքներու հնարիչը եղած է հայազգի այս հնարամիտ գիւտարարը։ Յատկապէս դրամաբաշխ սարքի՝ «ATM»ի (Automated Teller Machine) գիւտը կը պատկանի Սիմճեանի, որ իր հնարած հանրայայտ «Պանքմաթիք»ով (Bankmatic) ռահվիրան եղաւ մեր ժամանակներու ամէնէն ընդհանրացած դրամատնային այդ գործիքի ստեղծման ու կատարելագործման։
Զարթօնքի շարժման նախապատմութիւն
Ուրեմն, երբ մարզ ալ մարզ կը քննենք 1850–ին թափ առած մեր ազգային մշակութային զարթօնքը, չենք կրնար անտեսել շարժման նախապատմութիւնը, այսինքն՝ նախորդող հարիւրամեակի խմորումները։
Լիւթեր Ճորճ Սիմճեան
Կեանք եւ գործունէութիւն
Ծնած է 1905-ին Այնթապ, 1915-ին կորսնցուցած է ողջ ընտանիքը:
Լիւթեր ծնած է 1905-ին, Կիլիկիոյ հայաշատ Այնթապ քաղաքին մէջ։ 1915-ին թրքական պետութեան գործադրած ցեղասպանութենէն վերապրած տարագիր հայերուն հետ՝ Սիմճեաննները եւս անցած են Պէյրութ, ուր կարճ շրջան մը ապրելէ ետք, Լիւթեր անցած է Մարսէյլ, Ֆրանսա, ուրկէ 1920-ին տեղափոխուած է Միացեալ Նահանգներ։
Զարթօնքի շարժման նախապատմութիւն
Ստորոգութիւն:Գրականութիւն Ստորոգութիւն:Գրական շարժումներ
Լիւթեր Ճորճ Սիմճեան
Կեանք եւ գործունէութիւն
15 տարեկան հասակին հաստատուելով Մ. Նահանգներ՝ Քըննեքթիքըթ նահանգի Նիւ Հէվըն քաղաքին մէջ, պատանի Լիւթեր կեանքի ասպարէզ նետուած է իբրեւ լուսանկարիչ։ Միաժամանակ բժշկութիւն ուսանած է Եէլ համալսարանին մէջ (Yale School of Medicine), մասնագիտանալով իբրեւ լուսանկարչական տարրալուծարանի գիտաշխատող։
Տարրալուծարանային լուսանկարիչի իր աշխատանքի տարիներուն, նուիրուած է բժշկութեան ուսումնասիրութեան:
1928-ին նշանակուած է միեւնոյն համալսարանի լուսանկարչական բաժանմունքի տնօրէն եւ իրագործած է լուսանկարչական սարքերու կապուած քանի մը գիւտեր, ինչպէս օրինակ նկարներու մանրադիտակի լուսարձակը (projector):
1934 թուականին տեղափոխուած է Նիւ Եորք, որ երիտասարդ գիւտարար-հնարիչին առջեւ նոր հորիզոններ բացած է։ «
Գիւտեր
Լիւթեր»ի առաջին կարեւոր գիւտը եղած է սեփական դէմքի լուսանկարման մեծ սարքը, որ շատ արագ տարածում գտած է մեծ հանրախանութներու մէջ, նաեւ՝ առիթը ընծայած է հայ գիւտարարին, որպէսզի հիմնէ «Photoreflex» ընկերութիւնը, մեկնելով իր հնարած համանուն գործիքէն։
Յաջողութիւնը այնքա՜ն մեծ եղած է, որ Լիւթեր Սիմճեան իր գիւտին հեղինակային իրաւունքը եւ համանուն ընկերութիւնը վաճառած է։
Շուտով հիմնած է նոր ընկերութիւն մը՝ «Reflectone» անունով, որպէսզի հրապարակ իջեցնէ միեւնոյն անունը կրող նոր սարք մը՝ դարձող հայելինրով օժտուած բազկաթոռ մը, որուն վրայ բազմողը ի վիճակի պիտի ըլլար իր սեփական մարմինը դիտելու բոլոր անկիւններէ։
1939 թուականին Սիմճեանի մօտ յառաջացած է կանխիկ դրամ տրամադրող ինքնաշխատ սարքի (Automated Teller Machine – ATM) ստեղծման գաղափարը: Թէեւ դրամատունները թերահաւատութեամբ ընդունեցին դրամ տրամադրող մեքենեայ ունենալու գաղափարը եւ հազիւ վեց ամիս փորձարկեցին Սիմճեանի գործիքը, այսուհանդերձ՝ ան շարունակեած է աշխատիլ իր գործիքի կատարելագործման վրայ։
Մինչեւ 1960 ապահոված է 20 արտօնագիրներ` կատարելագործելով «Banmatic» սարքը եւ հիմք ստեղծելով այսօրուան թղթադրամ տրամադրող ծիներուն համար։ 1965-ին ան հնարած է նաեւ միեւնոյն գործիքի մետաղադրամ տրամադրող սարքը։
Հայոց Ցեղասպանութեան Յուշարձան (Պուէնոս Այրէս)
Հայոց Ցեղասպանութեան յուշարձան, յուշարձան Արժանթինի մայրաքաղաք Պուէնոս Այրեսի հայ կաթողիկէ Ս. Նարեկ եկեղեցւոյ բակին մէջ։
Պատմութիւն
Յուշարձանը բարձրացած է Հայոց Ցեղասպանութեան 100-ամեայ տարելիցին առիթով՝ ի յիշատակ Մեծ Եղեռնի զոհերուն։ Յուշարձանը բաղումը կատարուած է 16 Օգոստոս 2015-ին։ Յուշարձանի բարձրացման աջակցած են «Պօղոս եւ Սիրանուշ Արզումանեաններ» հիմնադրամը, անհատ բարերաներ Սերժիօ Քարլոս Աքրապեանը եւ Սիմոն Թիւթիւնճեանը ։
Յուշարձանի ներքեւի թափանցիկ հատուածին մէջ ամփոփուած են Տէր Զօրի անապատէն բերուած հայ նահատակներու մասունքները։
Յուշարձանի բացման արարողութեան մասնակցած են Արժանթինի ՀՀ դեսպան Ալեքսան Յարութիւնեանը, «Պօղոս եւ Սիրանուշ Արզումանեաններ հիմնադրամի» նախագահ Ալպերթօ Ջերեջեանը, տարբեր հասարակական կառոյցներու եւ մամուլի ներկայացուցիչներ։
Սահակ Գրաթլեան
Սահակ Գրաթլեան (1867, Սեբաստիա, Սեբաստիոյ նահանգ - 1915), հայ դեղագործ, Հնչակեան կուսակցութեան անդամ։
Ծնած է 1867 թուականին Սեբաստիոյ նահանգի կեդրոն՝ Սեբաստիա քաղաքին մէջ։ Ստացած է դեղագործական կրթութիւն եւ աշխատած է որպէս դեղագործ։ Սեբաստիոյ մէջ ունեցած է սեփական «Գրաթլեան» դեղատունը, ուր աշխատած է դեղագործ Գրիգոր Թաթարեանը։
1880-1905 թուականներուն, 25 տարի, աշխատած է որպէս Սեբաստիոյ ազգային հիւանդանոցի դեղագործ եւ մեծ աշխատանք կատարած է հիւանդանոցի դեղատան ու բուժարանի կազմաւորման համար։
Սահակ Գրաթլեան վայելած է քաղաքի բնակչութեան յարգանքն ու վստահութիւնը, յատկապէս թուրք պաշտօնեաներու շրջանակէն ներս։ Անոր աւելի կը վստահէին, քան որեւէ բժիշկի, եւ կը դիմէին խորհուրդներ ու բուժում ստանալու խնդրանքով։ Եղած է Հնչակեան կուսակցութեան անխոնջ անդամ։
Սպաննուած է 1915 թուականին, Սեբաստիայէն դուրս՝ 48 տարեկան հասակին։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ դեղագործներ Ստորոգութիւն:1867 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Սեբաստիա ծնածներ Ստորոգութիւն:1915 մահեր Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր
Լիւթեր Ճորճ Սիմճեան
Գիւտեր
Իր կեանքի վերջալոյսին հայազգի գիւտարարը հաստատուած է Ֆլորիտա՝ Ֆորթ Լօտըրտէյլ (Fort Lauderdale), ուր հիմնած է իր սեփական մեծ տարրալուծարանը եւ մինչեւ 92 տարեկան աշխատած է նոր գիւտերու հնարման վրայ։
Իր մահկանացուն կնքած է 23 Հոկտեմբեր 1997-ին ։
Մարիամ Ասլամազեան
Ծնած է Ալեքսանդրափոլ (արդի Գիւմրի), Ասլամազեան յաճախ համարուած է իբր «հայ Ֆրիտա Քալոն » իր յատուկ հայկական մշակոյթի նկարագրումներով, իր բաց եւ արդի գոյներով, անձնական ոճով, եւ ինքնադիմանկար կտորները, ուր հագած է հայկական մշակութային տարազներ: Ան վայելած է յաջող անկախ գործունէութիւն մը իբր կին արուեստագէտ, ոլորտի մը մէջ ուր ընդհանրապէս արական սէռի պատկանող արուեստագէտները կը յաջողէին:
Ասլամազեանը Ստեփան Աղաճանեանի եւ Քուզմա Փէթրով-Վոտքինի աշակերտը եղած է: Ջրոտ գոյները, տափակացած տարածութիւնը եւ զարդարուած մոթիֆները Ասլամազեանի գծանկարներուն մէջ յաճախ կ'արտացոլան տարբեր ազդեցութիւններ, ինչպէս արեւմտեան արդիական արուեստագէտներ Անրի Մաթիս եւ Փոլ Սէզան, ինչպէս նաեւ հայ յառաջապահ Մարտիրոս Սարեան: Ան նաեւ գծագրած է ընկերվար-իրապաշտ գործեր, որ պարտադիր էր Խորհրդային միութեան արուեստագէտներուն օրին, ամէնէն ծանօթ գործը Հերոսին Վերադարձը (1943), որուն համար ստացած է Կովկասի Պաշտպանութեան Մետալը:
Ասլամազեան արժանացած է յաջողութեան իր ասպարեզի ընթացքին Խորհրդային Միութեան մէջ, ստանալով լաւ ճանաչում պաշտօնական կայաններէ: Ստացած է նիւթական աջակցութիւն Արուեստագէտներու Միութենէն ճամբորդելու համար տարբեր երկիրներ, ինչպէս Ալժերիա, Արժանթին, Պելճիքա, Չինաստան, Գերմանիա, Ֆրանսա, Հնդկաստան, Իտալիա, Ճափոն, Մատակասքար, Սպանիա, Շուէտ, Հոլանտա, Եգիպտոս, Սուրիա եւ Եուկոսլավիա: 1957ին, Սովետական կառավարութիւնը զինք Հնդկաստան կը հրաւիրէ որպէսզի Ասլամազեան օգնէ երկու պետութիւններու դիւանագիտական կապերը ամրացնելու ընթացքը: Ճամբորդութեան վերջաւորութեան ունեցաւ նաեւ անձնական ցուցահանդէս մը, ուր իր գծանկաները ցուցադրուեցան: Հիւրերէն էին նաեւ Ինտիրա Կանտի, որուն նաեւ գածգրած էր Ասլամազեանը: Այս եւ յետեւող երեք ճամբորդութիւնները (1970, 1973, եւ1975 թուականներուն) շատ կարեւոր դեր խաղացին Սովետա-Հնդկական դիւանագիտական կապերու ամրացման:
Ասլամազեան Քոյրերու Պատկերասրահը, որ կը գտնուի երկու քոյրերուն ծննդավայրը, ունի հսկայ ժողովածու մը իրենց գործերէն, մանաւանդ իւղաներկ եւ սերամիք, որոնք տեւական ցուցադրութեան համար դրուած են այնտեղ: Մարիամի քոյրը, Երանուհի Ասլամազեան, նաեւ արուեստագէտ մըն էր: Ասլամազեանի գործերը նաեւ տեւական ձեւով կը ցուցադրուին Հայաստանի Ազգային Պատկերասրահին եւ Տըրֆնըր Ճուտայքա Թանգարանին (Նիւ Եորք) մէջ:
Ասլամազեան կը մահանայ Մոսկուայի մէջ եւ մարմինը կը տեղափոխուի Երեւանի Կոմիտասի Անուան Պանթէոն: Վերջերս Ասլամազեանի գործերուն շուրջ ծագած է հետաքրքրութիւն, եւ իր գործերը մասնակցած են արդի ցուցահանդէսներու:
Կապուտջուղ (գետ)
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Սիւնիքի մարզի գետեր Ստորոգութիւն:Ողջի գետի վտակներ (արեւմտ.)
1591 թուական
1591 թուական, ոչ նահանջ տարի, 16րդ դարու 91րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1591 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1591 մահեր
Ստորոգութիւն:1591
Տաալ
Տաալ (Tahal), քաղաք եւ համայնք Սպանիոյ մէջ, կը մտնէ Ալմերիա պրովինցիայի կազմի մէջ, Անդալուզիա ինքնավար մարզ։ Համայնքը կը գտնուի Լոս-Ֆալիպրես-Տաբերնաս գաւառի կազմի մէջ։ Տարածքը 95 քկմ.։ Բնակչութիւնը 431 մարդ (ըստ 2010 թուականի մարդահամարի)։ Պրովինցիայի ատմինիստրացիայեն ունի 68 կմ. հեռաւորութիւն։
Արտաքին հղումներ
Ստորոգութիւն:Սպանիոյ քաղաքներ
Արշաւիր Գազանճեան
Արշաւիր Գազանճեան (1 Մարտ 1922, Քոնիա - Նոյեմբեր, 2013), հայ բեմադրիչ, դերասան եւ դերուսոյց ։
Կենսագրութիւն
Գազանճեան գաղթած է Աթէնք ընտանիքով եւ հաստատուած Ֆիքսի գաղթակայանը: Նախնական կրթութիւնը ստացած է Ֆիքսի ազգային վարժարանին մէջ։ Շատ կանուխէն ի յայտ եկած է Արշաւիրի սէրը հայկական թատրոնին հանդէպ, նախ իբրեւեւ դերասան, ապա բեմադրիչ, բայց նաեւ դերուսոյց, բեմայարդար, զգեստաւորող եւ թատրոնի ներկայացումներու ամէն տեսակի մասնագիտութեամբ: Իր ուսումը շարունակած է Աթէնքի «Ղեւոնդեան» ֆրանսական լիկէոնը: Բացի թատրոնէն՝ Արշաւիր նոյն բուռն սէրը ունեցած է նաեւ երաժշտութեան հանդէպ: Հետեւած է դասընթացքներու եւ սկսած է աքորտէոն նուագել: Հիմնած է «Տաւիղ», ապա նաեւ «Կոմիտաս» նուագախումբերը: Ղեկավարած ու բեմադրած է շատ յաջող ժողովրդային օփերէթներ:
1947-էն սկսեալ ստանձնած է Համազգայինի թատերախումբին ղեկավարութիւնը, իբրեւեւ բեմադրիչ, դերուսոյց եւ դիմայարդար, առանց ընդհատումի 70 տարի մասնակցելով յունահայ գեղարուեստական կեանքին: Թատրոնի հանդէպ իր անսակարկ ծառայութեան համար, 2003-ին իր անունով կոչուեցաւ Համազգայինի Յունաստանի թատերախումբը: Արշաւիր Գազանճեան կը մահանայ Նոյեմբեր 2013-ին:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1922 ծնունդներ Ստորոգութիւն:2013 մահեր Ստորոգութիւն:1 Մարտի ծնածներ Ստորոգութիւն:Քոնիա ծնածներ Ստորոգութիւն:Հայ բեմադրիչներ
Գէորգ Դաւիթեան
Գէորգ Դաւիթեան՝
Լեւոն Օսիպով
Լեւոն Սուրէնի Օսիպով ։ Վրացական ԽՍՀ վաստակաւոր նկարիչ։
Կենսագրութիւն
Լեւոն Օսիպով, ծնած է 1936 թուականին, Թիֆլիս ի Հաւլաբար թաղամաս ին մէջ՝ Սուրէն Օսիպովի եւ Մարիա Օսիպովայի (Խալաթեան) ընտանիքին մէջ։
Սորված է Թիֆլիսի Էլիայի թաղամաս ի թիւ 86 դպրոցին մէջ, զայն աւաարտելէ ետք մեկնած է Երեւան։ 1961 թուականին աւարտած է Երեւանի գեղարուեստա-թատերական հիմնարկ ի ճարտարապետութեան եւ քանդակագործութեան բաժինը։ Դասաւանդած է Երեւանի բոլիտեխնիկական հիմնարկ ի խեցեգործութեան տեխնոլոգիայի բաժնին մէջ։
Ձեւաւորած է Սոչի ի «Մոսկուա» հիւրանոցը, Թիֆլիս ի մեդրոյի «Իսանի» կայարանին մէջ տեղակայուած «Թամար թագուհիի որսը» պաննոն, Կիեւի «Բարեկամութիւն» հիւրանոցը։ Անոր ստեղծած պանոնները կը զարդարեն Մոսկուա յի, Երեւան ի, Սարատով ի, Պաքու ի եւ այլ քաղաքներու փողոցներ։ Օսիպովի պատրաստած խեցէ սկահակը դրուած է Ֆիտէլ Կաստրո յի նստավայրին մէջ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Նկարիչներ
9 Նոյեմբեր
9 Նոյեմբեր, տարուան 313-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 314-րդ) օրն է
Կարպիս Չափքան
Կենսագրութիւն
Կարպիս Չափքան 1954 թուականին Պոլսոյ Թաքսիմ թաղամասի մէջ ծնաւ: Որպէս նախակրթարան աւարտած է Էսաեան Վարժարանը: Ս. Յարութիւն Եկեղեցւոյ Լուսաւորիչ Երգչախումբի մէջ երգչախումբի անդամ եղած է: 1976 – 1977 թուականներու միջեւ անդամակցած է Էսայան Սանուց Միութեան Ժողովրդական Պարերու խումբին: 1977էն սկսեալ տարի մը Երաժշտութեան և Ժողովրդական Պարեր Միութեան (Միւզիք վէ Հալք Օյունլարը Տէրնէղի - Tr: Müzik ve Halk Oyunları Derneği) մէջ պարելու սկսաւ:
9 Նոյեմբեր
Տօներ
Ստորոգութիւն:Նոյեմբեր
Կարպիս Չափքան
Կենսագրութիւն
1980 թուականին, երբ Մարալ Երգի և Պարի Անսամպլը հիմնուեցաւ, հոն պարելու սկսաւ որպէս կամաւոր: Նոյն տարուան մէջ ամուսնացաւ Իրիս Չափքանի (այժմու Մարալ Երգի և Պարի Անսամպլի Պարուսոյց) հետ: 1981-ին Լեռնա անուն դուստրի մը հայրը եղաւ։ 1983 – 1985 թուականներու միջեւ Մարալ Երգի և Պարի Անսամպլի օգնական պարուսոյցը եղաւ։ 1992 թուականին ընտրուեցաւ Էսաեան Սանուց Միութեան վարչութեան անդամ և այդ թուականէն սկսեալ Մարալ Երգի և Պառի Անսամպի պարողները իր ամուսնոյն և իր ընկերներուն օգնութեամբ ներկայացումներու պատրաստեց :
Մարալ Երգի և Պարի Անսապմլի 20 և 25 ամեակները տօնելու, համերգներ պատրաստելու պատիւը ունեցաւ: Վերջին տարիներուն իր պարագրութիւններովը պարախումբին ոճը փոխեց: 2005-ի Յունիս ամսուան մէջ Հայաստանի Կայանէ Պալէի Պոլսոյ համերգներուն Մարալ Երգի և Պարի Անսամպլի 35 պարողներով մասնակցեցաւ: 2006 տարուան Փետրուարին Հայաստանի Պարի Պետական Անսամպլին հետ Մարալ Երգի և Պարի Անսամպլը միասին Պոլսեցի արուեստասէրներուն համերգ մը ներկայացուցին: Իր ամենամեծ երազն էր այդ պարախումբին հետ նոյն բեմի վրայ պարել: Մարալ Ե. և Պ. Ա.ի հետ Երեւանի մէջ կազմակերպուող Մէկ Ազգ Մէկ Մշակոյթ փառատօնին մասնակցեցաւ: Մարալ Երգի և Պարի Անսամպլը 30 ամեակը երկու համերգներով տօնեց: 2011-ի Օգոստոսին մասնակցեցաւ «5-րդ Համահայկական Խաղեր» և Ալեքսանտր Սփենտիարեան օփերայի շէնքի մէջ ԻսթանպուլԼոյս անուն ծրագիր մը ցուցադրեց:
30 Յունուար 2013-ին Պոլսոյ Շիշլի թաղամասի Քէնթ Մշակութային Կեդրոնին բացման արարողութեան, պարախումբը պատրաստեց: Կարպիս Չափքան, Սփիւռքի նախարարուհի՝ Հրանոյշ Յակոբեանէն պատուօգիր մը, ոսկեայ մետայլ մը և Վանուշ Խանամիրեան, որպէս պարարուեստի ուսումնարանի տնորէն տիփլօմ մը ստացաւ: Մարալ Երգի և Պարի Անսամպլի 35ամեակի առթիւ կազմակերպուեցաւ երկու համերգներ: 2015-ի Մարտին Կարպիս Չափքան, Սամաթիոյ Ս. Գէորգ Եկեղեցւոյ մէջ ստացաւ Կոստանդնուպոլսոյ Հայոց Պատրիարքութեան «Օրմանեան» շքանշանը: Մարալ Երգի և Պարի Անսամպլը պատրաստեց համերգի մը, որ պիտի ներկայացուէր Հայաստանի Պարի Պետական Անսամպլին հետ 2016-ի Ապրիլի 28-ին:
Մարմարաշէն
Մարմարաշէն, ունեցած է նաեւ Ախամզալու, Աղհամզալու, Արմզալու, Լուկաշին, Մարմարիկ անուանումները։ Գիւղ Արարատի մարզին մէջ, Մասիս քաղաքէն 6 քմ. հարաւ-արեւելք։ Մարզկեդրոնէն 20 քմ. հեռաւորութեան վրայ կը գտնուի։ Մարմարաշէն վերանուանուած է 1967-ին։
Կլիմայ
Գիւղը կը գտնուի Արարատեան դաշտին մէջ, ծովու մակերեսէն 855 մ. բարձրութեան վրայ։ Կլիման չոր, խիստ ցամաքային է։ Ձմեռը կը սկսի Դեկտեմբերի կէսերուն, յունուարեան միջին ջերմաստիճանը կը տատանի -3-էն -5°C։ Ամառը տեւական է՝ Մայիսէն մինչեւ Հոկտեմբեր, օդին միջին ամսական ջերմութիւնը կը հասնի 24-էն 26°C-ի, իսկ առաւելագոյնը՝ 42°C-ի։ Մթնոլորտային տարեկան տեղումներու քանակը 250-300 մմ. է։
Տնտեսութիւն
Համայնքին տնտեսութեան մասնագիտացման ճիւղը գիւղատնտեսութիւնն է, համախառն բերքին մեծ մասը կու տայ բուսաբուծութիւնը: Գիւղատնտեսական հողերը կը կազմեն շուրջ 496հա: Համայնքին հողերուն հիմնական մասը կ'օգտագործուին իբրեւ վարելահողեր` զբաղեցնելով շուրջ 340հա: Ունի պտղատու եւ խաղողի այգիներ, համապատասխան կազմելով 23հա եւ 14 հա: Մարդիկ կը զբաղին այգեգործութեամբ, խաղողագործութեամբ, դաշտավարութեամբ եւ բանջարաբուծութեամբ: Կը զբաղին կաթնամսատու անասնապահութեամբ եւ թռչնաբուծութեամբ:
Համայնքին հիմնախնդիրներուն մէջ կարեւոր է ոռոգման ջուրի հիմնախնդիրը եւ գիւղին մէջ ճամբաներու վերանորոգումը:
Տոլեդո
Տոլեդո (Toledo), Սպանիաի պատմական քաղաքն է։ Քաղաքի բնակչութինը մոտ 80 810 հազար է։ Տոլէդո Կաստիլիա-Լա Մանչաի մայրաքաղաքն է։ Տոլեդոն Համաշխարհային ժառանգութիւն է։
Քլիվլենտ (Օհայիօ)
Քլիվլենտ (Cleveland), քաղաք ԱՄՆ-ի Օհայօ նահանգին մէջ։ Քլիվլենտը Քայահօկա (Cuyahoga) շրջանի վարչական կեդրոնն է, Օհայոյի՝ մեծութամբ երկրորդ քաղաքը ։ Կը գտնուի Էրի լճի հարաւային ափին։ Քաղաքին մէջ կան Քլիվլենտի մշակութային այգիները։
Պատմութիւն
Քաղաքը հիմնադրուեր է 1796 թ եւ կոչուեր է զօրավար Մոզես Քլիվլենտի (Moses Cleaveland) անունով։ 2000 թուականի տուեալներով՝ քաղաքի բնակչութիւնը կը կազմէ 478,403 մարդ, իսկ արուարձաններու հետ վերցուած՝ 2 250 871 մարդ։
Փոխադրական միջոց
Սկսեալ 1955 թուականէն՝ քաղաքին մէջ կը գործէ մեթրոփոլիթեն։ Ընդհանուր երկարութիւնը կը կազմէ 54 քմ, կայարաններու քանակը 19 է, գիծերը 3-ն են։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Օհայօ քաղաքներ Ստորոգութիւն:ԱՄՆ-ի քաղաքներ Ստորոգութիւն:1796 թուականին հիմնադրուած բնակավայրեր
Էռնեստ Մարտիրոսեան
Էռնեստ Ալեքսանդրի Մարտիրոսեան (6 Ապրիլ 1937, Երեւան – 7 Մայիս 1995, Երեւան), խորհրդային հայ բեմադրիչ, սենարիստ, բեմադրող-նկարիչ Լիտիա Գէորգեանի ամուսինը ։
Կենսագրութիւն
Էռնեստ Մարտիրոսեան, ծնած է 1937 թուականին Երեւանի մէջ։ 1963 թուականին աւարտած է Երեւանի գեղարուեստա-թատերական հիմնարկը։ Աշխատած է փաստագրական ֆիլմերու Երեւան ստուդիայի մէջ։ 1967 թուականին աւարտած է Մոսկուայի բեմադրիչի բարձրագոյն դասընթացները։ 1967-1995 թուականներուն եղած է Հայֆիլմի բեմադրիչը ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:6 Ապրիլի ծնածներ Ստորոգութիւն:1937 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Երեւան մահացածներ Ստորոգութիւն:Երեւան ծնածներ Ստորոգութիւն:7 Մայիսի մահացածներ Ստորոգութիւն:1995 մահեր Ստորոգութիւն:Հայ բեմադրիչներ Ստորոգութիւն:Հայ սենարիստներ
1592 թուական
1592 թուական, նահանջ տարի, 16րդ դարու 92րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1592 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1592 մահեր
Արթիկ
Արթիկ, քաղաք՝ Հայաստանի Շիրակի մարզին մէջ, մարզի կեդրոնէն 20 ք․մ․ հարաւ-արեւելք, 105 ք․մ․ դէպի հիւսիս-արեւմուտք՝ Երեւանէն։ Կը գտնուի Արագած լեռան հիւսիս-արեւմտեան լանջին։ Քաղաքին մէջէն կ'անցնի Մարալիկ-Արթիկ-Կիւմրի երկաթուղին։ Տուեալ պահուն երկաթուղիի շահագործման կարգավիճակը անյայտ է։
Բնակչութիւն
Նախնիները 1829 - 1830 թուականներուն ներգաղթած են Կարսէն եւ Կարինէն։
Արթիկի ազգաբնակչութեան փոփոխութիւնը.
Տնտեսութիւն
Քաղաքին մէջ կը գործեն «Արթիկտուֆ» ընկերութւընը (1927 թ.) եւ արդիւնաբերական այլ ձեռնարկութիւններ։ Տնտեսութեան կարեւոր ճիւղերէն է գիւղատնտեսութիւնը։ Բնակչութիւնը կը զբաղի դաշտավարութեամբ եւ անասնաբուծութեամբ։
Պատմամշակութային կառոյցներ
Քաղաքն ունի՝ Սուրբ Գէորգ (VI դար), Սուրբ Աստուածածին (Սուրբ Մարինէ, V դար), Սուրբ Ստեփանոս (Լմբատավանք, VI-VII դարեր) եկեղեցիները։ Քաղաքը հարուստ է միջնադարեան ժողովրդական ճարտարապետութեան նմուշներով՝ տուֆաշէն հսկայական ջրատար խողովակներով, ջրաղացներով ու գմբեթածածկ բնակելի տուներով։
ԱքցյօնսԿէմայնշաֆթ
Ան ստեղծուած է 1982/3-ին եւ այդ ժամանակուընէ ի վեր ԱՈւՄ-ի մէջ ամենէ զօրաւոր միութիւններէն մէկն է:
Լացի Պատ
Արեւմտեան պատ, Լացի պատ կամ Ա-Կոթըլ (‏הַכֹּתֶל הַמַעֲרָבִי‏‎‎‎, հա-Կոթըլ հա-Մաարաուի, Աշկենազական արտասանութիւնը` Քոսել), Երուսաղէմի հին քաղաքի պատի մաս (485 մ երկարութեամբ), որ պահպանուած է ք.ա. 70 թուականին հռոմէացիներու կողմէ Երկրորդ Տաճարի կործանումէն ետք։ Ան կը համարուի յուդայականութեան խոշորագոյն սրբավայր։ Երկար դարեր շարունակ համարուած է բազմաթիւ հրեաներու յոյսի եւ հաւատքի խորհրդանիշ, անոնց ուխտագնացութիւններու աղօթավայրը։ Ամենավաղ աղբիւրը, որ հրեաներուն կը կապէ Լացի պատի հետ, կը թուագրուի 4-րդ դարուն։ 20-րդ դարին Սիոնիզմի շարժման հետ մէկտեղ պատը դարձաւ հրեական համայնքի եւ մահմետական արաբներու կրոնական առաջնորդներու միջեւ առաջացած վէճերու պատճառներէն մէկը։
Անուան ծագումնաբանութիւն
Հրեական հին աղբիւրներուն մէջ կը յիշատակուի «Տաճարի արեւմտեան պատի մասին», սակայն պարզ չէ, այդ գրուածքներուն մէջ կը խօսուի տաճարի բուն պատի, թէ այն շրջապատող պատի հատուածի մասին։ «Արեւմտեան պատ» եզրոյթի մասին վկայող հրեական ամենահին յիշատակումը ակնյայտօրէն կը վերաբերի պատին, որ մենք կը տեսնենք այսօր եւ կը թուագրուի 11-րդ դարին։ «Լացի պատ» անուանումը արաբերէն el-Mabka բառի թարգմանութիւնն է, երբեմն «Յառաչանքի վայր»` պատի արաբական աւանդական անուանումը :  Այդ սահմանումը կը ծագի հրեաներու այդ վայրը գալու եւ Տաճարի կործանումը սգալու աւանդոյթէն:
Կառուցում (ք.ա. 19 թուական)
Թանախի համաձայն Սողոմոնի Տաճարը կառուցուած է ք.ա. 10-րդ դարուն եւ կործանուած է բաբելոնցիներու կողմէ ք.ա. 586 թուականին, իսկ Երկրորդ Տաճարի շինարարութիւնը աւարտած եւ օծուած է ք.ա. 516 թուականին։ Մոտաւորապէս ք.ա. 19 թուականին Հերովդէս Մեծը (ք.ա. 37-4 թուականներուն) սկսած է Լեռան ընդարձակման լայնամասշտաբ ծրագիրը։ Տաճարի չափերը մեծցնելու համար ան արհեստական ճանապարհով մեծցուց փոքրիկ կեղծ-բնական սարահարթը, որուն վրայ կառուցուած էին Առաջին եւ Երկրորդ Տաճարները, Լեռան չափերը ընդարձակելով եւ տալով ներկայիս տէսքը։ Այդ հասցուց ցանկապատոգւած տարածքի ընդարձակման՝ այդ հարթավայրի երկայնքով կ'անցնէր հիմնական պատը, որ կը պահէր հողաթումբը, ուր լեցուած էր Լեռան մակերեսը ընդարձակելու համար։ Մերօրեայ Արեւմտեան պատը կը համարուի այդ նեցուկ պատի մասը։ 2011 թուականին իսրայելցի հնէաբանները յայտարարեցին հռոմէականները դրամներու յայտնաբերման մասին, որոնք հատած էին Հերովդէսի մահէն շատ աւելի ուշ, պատի հարաւային մասի զանգուածային հիմքի ծիսական աւազանին մէջ, որ յաջորդած է լեռան նորացուած համալիրի կառուցման ժամանակին եւ լրացուած է, որպէսզի ապահովէ նոր պատերու հիմքը : Այդ ցոյց կու տայ, որ Հերովդէսը չէ կառուցած ամբողջ պատը, եւ որ անոր մահուան ժամանակ շինարարութիւնը նոյնիսկ աւարտին չէր հասած։ Այդ գտածոները կը հաստատէն պատմաբան Հովսեփոս Փլավիոսի նկարագրութիւնը, որուն համաձայն շինարարական աշխատանքները աւարտած էին միայն Հերովդէսի ծոռան՝ Ագրիպպա 2-րդ թագավորի կառավարման տարիներին : Համաձայն համընդանուր կարծիքի Հերովդէս Մեծի կողմէ կառուցուած է պատի կէսէն աւելին, որ թուագրուած է Երկրորդ Տաճարի ժամանակաշրջանին, ներառեալ անոր 17 շերտերը, որոնք կը գտնուին ներկայիս մակերեսի ստորին մակարդակին։ Հերովդէսի Տաճարը կործանուած է Հռոմէական կայսրութեան կողմէ Երուսաղէմի հետ միասին ք.ա. 70 թուականին՝ Առաջին հրեական պատերազմի ժամանակ։
Միջին դարեր (500-1500 թուականներ)
Պատը վերաշինուած է, քանի որ Հերովդէս Մեծի ժամանակ կառուցուած վարի շարքի շարուածքը ծածկուած են հողակոյտներով : Յաջորդ չորս շերտերը աւելցուցին Ումայատներու կողմէ 7-րդ դարուն։ Խաչակիրներու արշավանքներու ժամանակաշրջանէն առաջ այդտեղ սինակոկ կանգնած էր : Հրեայ ուխտագնաց Իսահակ Ճելոն (1334) կը գրէ արաբական թագաւորի մասին, որ Պաղեստինը գրաւեց քրիստոնյաներէն։ Թագաւորը երդում տուաւ, որ եթէ անոր յաջողուի գրաւել Երուսաղէմը, ան կը վերականգնէ Տաճարի փլատակները։ Իր յաղթանակէն ետք ան սկսաւ փնտրել փլատակները, բայց անոնք թաքնուած էին աղբի կոյտի տակ։ Թագաւորին մոտեցաւ ծերունի մը եւ ըսաւ. «Ես կ'ըսեմ քեզի, թէ ուր է Տաճարը, բայց ես կ'ուզեմ, որ դուն երդում ընես մեզի տալու Արեւմտեան պատը»: Ատկէ ետք, երբ թագաւորը երդում տուաւ, անոր ցոյց տուին, թէ ուր է հողի տակ թաղուած փլատակները։ Թագաւորը հրամայեց մաքրել այդ տեղը եւ «կառուցեց հսկայական մզկիթ եւ տուաւ Արեւմտեան Պատը հրեաներուն, որոնք խոնարհեցան անոր աղօթելու համար» : Երուսաղէմի պաշարումէն ետք, 1193 թուականին, Սալատին ալ - Աֆտալի որդին եւ հետնորդը պատին հարող տարածքը առանձնացուց բարեգործական ֆոնտի համար։ Ան անուանեց ի պատիվ ականաւոր միսթիք Ապու Մատիան Շուաիպայի եւ նուիրուեցաւ մարոքցի նորաբնակիչներուն, որոնք այնտեղ հաստատուեցան։ Տուները կառուցուած էին պատէն ընդամենը չորս մեթր հեռաւորութեան վրայ : Ռապպի Օպատիան Պերթինորոյէն, 1488 թուականին կը գրէ եւ կը պնդէ, որ «Արեւմտեան պատը, որուն մէկ մասը դեռեւս կանգուն է, կառուցուած է հսկայական, հաստ քարերէն, անոնք աւելի մեծ են, քան ես տեսել եմ Հռոմի եւ այլ երկիրներու հին շինութիւննրո» :
Օսմանեան ժամանակաշրջան (1517-1917 թուականներ)
1517 թուականին Սէլիմ I-ին ժամանակ Օսմանեան կայսրութիւնը գրաւեց Երուսաղէմը Մամլուքներէն, որոնք կը տիրէին այն 1250 թուականէն։ Օսմանեան թուրքերը կը ցուցաբերէին բարեացակամ վերաբերմունք հրեաներու նկատմամբ, սիրալիր ընդունելով հազարաւոր հրեաներու, որոնք արտաքսուած էին Սպանիայէն Ֆերդինանդ 2 Արագոնացու և Իզաբելլա 1-ին Քասթիլացիի կողմէ։ Սուլթան Սուլէյման Փառահեղը հրամայեց ամբողջ քաղաքի շուրջ կառուցել հսկայական բերդապատ` այսօրուայ Հին քաղաքի պատը։ Գոյություն ունեն Սուլեյմանի կողմէ ձեռնարկած ջանքերու տարբեր նկարագրութիւններ, որպէսզի որոշէն Տաճարի փլատակներու գտնուելու վայրը։ Ռապպի Էլիեզեր Նահման Փուախը (մոտաւորապէս 1540 թուական) կը հաղորդէ։
16-րդ դարու երկրորդ կէսին Սուլէյման Փառահեղը հրեաներուն իրաւունք տուաւ Արեւմտեան պատի մոտ աղօթել եւ հրամայեց իր պալատական ճարտարապետ Միմար Սինանին կառուցել այդտեղ անոնց համար օրաթորիա : 1625 թուականին, գիտնական, որուն անունը չէ պահպանուած, առաջին անգամ կը յիշատակէր Պատի մոտ կազմակերպուած աղօթքները։ Կետալիան Ռապպին Սեմիտիզին, որ ուղեւորուեցաւ Երուսաղէմ 1699 թուականին, կը գրէ, որ Օրենքի ձեռագիրերը կը բերուէին Պատի մոտ հասարակական հուզումներու եւ պատուհասներու դէպքին : Հարիւրամեակներու հետ միասին Պատին հարող տարածքը կառուցապատուեցաւ։ 1840 թուականի Մայիսին Իպրահիմ Պածայի կողմէ հրատարակուած հրմանով ան արգիլեց հրեաներուն Պատի առջեւ անցում կառուցել։ Ան նաեւ նախազգուշացուց անոնց «ձայնի բարձրացման եւ իր գիրքերու ցուցադրութեան» համար։ Անոնց սակայն թոյլ տրուեցաւ «այցելութիւններ կատարել այնտեղ, ինչպէս նախկին ժամանակ»:
Ռապպի Հովսէփ Շուարցը, որ կը գրէր 19-րդ դարի կեսերուն, կը նշէ.
Օսմանեան ժամանակաշրջանին կը վերաբերին հետեւեալ` պատի տասնչորս շերտերու կառուցուածքը (Ումայանտներէն հետո) (19-րդ դարի սկզբներին հողի երեսին մնացել էր միայն հերովդեսյան շերտերի վերին հինգ շարքերը)։ Անոնց աւելցնելը կը վերագրուի (հաւանաբար սխալ է) սըր Մովսէս Մոնթեֆիորիին, որ իբրեւ թէ 1886 թուականին աւելցուց հաւելեալ շերտեր «ստուերի ստեղծման եւ անձրեւէն պաշտպանման համար, բոլոր անոնց համար, որ կու գան մեր Տաճարի մոտ սուրբ մասունքերուն աղօթելու» : Ժամանակի ընթացքին այդտեղ հաւաքուող մարդոց թուաքանակը լարուածութիւն ստեղծեց հրեայ այցելուներու մոտ, որոնք կը ցանականային աւելի հեշտ մուտք գործել եւ աւելի լայն տարածութիւն եւ տեղաբնիկներու միջեւ, որոնք կը բողոքէին աղմուկի համար։ 1830-ական թուականներու վերջերուն Շեմարիա Լուրիա անունով հարուստ հրեայ մը փորձեց Պատի մոտ տուն ձեռք բերել, սակայն անոր չհաջողուեցաւ, ինչպէս եւ հրեայ իմաստուն Ապտուլլան Պոմպէ-էն, որ փորձեց գնել Արեւմտեան պատը 1850-ական թուականներուն : 1869 թուականին Երուսաղէմի մէջ բնակութիւն հաստատեց Կիլել Մոշէ Կելպշտէյն Ռապպինը։ Ան մշակեց ծրագիր, ըստ որու կ'ենթադրուէր Պատի մոտ գտնուող մի քանի բակերու ձեռք բերելը՝ մտադրութիւն ունենալով հիմնել երեք սինակոկ՝ մէկական Սեֆարտներու, Հասիտներու եւ Փարիսեցիներու համար։ Ինչպէս նաեւ ան կը փորձէր վերականգնել «պատուոյ պահակախումբի» հին փորձը, որ համաձայն միշնայի տեղադրուած էր Լեռան շուրջը։ Ան տուն վարձեց Պատին մոտ տղամարդոց, որ անոնք այնտեղ պահակութիւն ընեն, ինչպէս նաեւ այլ տարբեր դարպասներու մոտ լեռան շուրջ։ Սակայն այդ կարգը գոյատեւած է միայն կարճատեւ ժամանակամիջոցին մէջ, միջոցներու պակասութեան կամ արաբներու դիմադրութեան պատճառով։ 1874 թուականին Մորտեխայ Ռոսանենսը վճարեց Պատին հարող ճանապարհի կրկնակի սալարկման գումարը :
1877 թուականին Երուսաղէմի մուֆթին ընդունեց հրեաներու առաջարկը գնել Մարոքեան թաղամասը, սակայն հրեական համայնքի միջեւ տարաձայնութիւնները չեն ցգեր համաձայնութեան իրականացման : 1887 թուականին խոստումնալից փորձ կատարուեցաւ Ռոտշիլտի կողմէ, որ կը ծրագրէր գնել եւ քայքայել Մարրոքեան թաղամասը «ի պատիւ հրեական ժողովուրդի եւ ի նշան անոր ձեռքբերումներուն» : Գնման մասին առաջարկը քննարկուած եւ հաւանութեան արժանացած է Երուսաղէմի օսմանեան նահանգապետ Ռաուֆ փաշայի եւ Երուսաղէմի մուֆթի Մուհամմատ Թաղիր Հուսէյնի կողմէ։ Չնայած անոնցմէ ետք, երբ վերի քաղաքական եւ մահմետական իշխանութիւններու կողմէ թոյլտուութիւն տրուեցաւ ծրագիրի իրականացման համար, գործարքը «դրուեցաւ դարակին մէջ», այն բանէն ետք, երբ իշխանութիւնները պնդեցին, որ թաղամասի քանդումէն ետք այնտեղ պետք չէ իրականացուի ոչ մէկ կառոյց մը, որ կանխամտածուէր կառուցել, կարելի է միայն ծառեր տնկել տարածքի գեղեցկացման համար։ Որուն մէջ հրեաները չէին ստանար անոր նկատմամբ ամբողջական վերահսկողութիւնը։ Այդ կը նշանակէ, որ անոնք լիազորութիւններ չունէին արգիլել որեւէ մէկուն, ով որ ըլլար օգտագործելու տարածքը տարբեր գործողութիւններ կատարելու համար, գումարած ջորիներու վրայ անցումը, որ կը խանգարեր աղօթողքներու անդորրը։ Այլ հաղորդագրութիւնները ծրագիրի անյաջողութիւնը կը վերագրեն հրեաներու ներքին պառակտութիւններրու հետ, կապուած անոր հետ, թէ այդ ծրագիրը իր հետ չի բերէր արաբներու կողմէն անցանկալի արձագանքի : 1895 թուականին հրեայ լեզուաբան եւ խմբագիր Խայիմ Խիրշենզօ Ռապպին ներգրաւուած էր Արեւմտեան պատի գնման անյաջող ծրագրի մէջ եւ կորսնցուց իր ամբողջ կարողութիւնը : Անգամ Պաղեստինի հողերու զարգացման կազմակերպութեան փորձերը հրեաներու համար ձեռք բերել Արեւմտեան պատի մոտ տարածքներ Առաջին աշխարհամարտի սկսման ժամանակ այդպէս ալ անարդիւնք մնացին։ Օսմանեան կայսրութեան Առաջին աշխարհամարտին մէջ ընդգրկուելէն ետք հետագայ երկու ամիսներու ընթացքին Երուսաղէմի թուրքական նահանգապետ Զաքէյ Պէյը առաջարկեց հրեաներուն ծախել Մարոքեան թաղամասը, որ բաղկացած էր համարեայ 25 տուներէն, որպէսզի մեծցնեն իրենց աղօթավայրի տարածքը։ Ան պահանջեց 20 000 ֆոնտ, որ պէտք է ծախսուէր ինչպէս մահամետական ընտանիքներու վերաբնակեցման, այնպէս ալ պատի դիմաց հասարականան պարտեզի ստեղծման համար։ Սակայն քաղաքին մէջ ապրող հրեաները չկրցան հաւաքել պահանջուող գումարը։ Հարաբերութիւններու մէջ այդ տհաճ շրջադարձին դէմ դուրս եկաւ Խախամ Պաշին, որուն յաջողուեցաւ հասնիլ արգելքի վերացման : 1915 թուականին հաղորդագրութիւն եկաւ այն մասին, որ թուրքական բանակի հրամանատար Ճեմալ փաշան փակեց պատի մոտ այցելութիւնները՝ սանիտարական նկատառումներէն ելլելով :
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Իսրայել
Ալեքսանդրապոլի Լրաբեր
Ալեքսանդրապոլի Լրաբեր գրական, քաղաքական եւ հասարակական անկուսակցական օրաթերթ 1919-ին Ալեքսանդրապոլի մէջ սկսաւ լոյս տեսնել հրատարակիչ Լ. Մալխասեան: Շատ կարճ կեանք ունեցաւ:
Սենթէնեալ լայթ
Սենթէնեալ լայթ, հարիւրամեայ լամբը, որ կը կոչուի նաեւ Լիվըրմորի լամբը, արձանագրուած է Կինէսի մրցանիշներու գիրքին մէջ իբրեւ տակաւին վառուող աշխարհի ամէնէն հին լամբը :
Պատմութիւն
Լամբին նուիրուած կայք կայ, ուր կարելի է օրուան ընթացքին առցանց հետեւիլ լամբին աշխատանքին ։
Զուլալ Գազանճեան
Զուլալ Գազանճեան, սփիւռքահայ բանաստեղծ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Մուսալեռ։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է Հալէպի մէջ։ Ապա 1949-ին մեկնած է Վենետիկ եւ ուսումը շարունակած՝ Ս. Ղազարի դպրեվանքը, Մխիթարեաններուն քով։ Գրել սկսած է դեռ աշակերտական տարիներէն։
1954-ին վերադարձած է Հալէպ եւ մինչեւ 1961 թուական ուսուցչական պաշտօն վարած՝ տեղւոյն ազգային վարժարաններուն մէջ։ 1961–էն՝ հաստատուած է Փարիզ։
Շարունակած է գրել։ Հրատարակած է «Կեանքը՝ Քոյրս» (1964), «Արեւածաղկի Մը Նման» (1975) քերթուածներու հատորները, «Շարունակելի» (1988, Վենետիկ), «Բանաստեղծութիւններ» (1996, Երեւան) եւ «Քերթուածներ» խորագիրով քերթուածներու հատորը (2008, Հալէպ)։
Աշխատակցած է գրական մամուլին, գրական-վերլուծական եւ բանասիրական յօդուածներով։
Տաժանելի հիւանդութեան պատճառաւ կը մեռնի 24 Փետրուար 2008-ին, Ֆրանսայի Նիս քաղաքին մէջ։
Գործերը
Վերջին տասնամեակին իր ժամանակը բաժնած է Փարիզի եւ Երեւանի միջեւ։ Հրատարակուած քերթողագիրքերն են.
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:10 Հոկտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:24 Փետրուարի մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ
1593 թուական
1593 թուական, ոչ նահանջ տարի, 16րդ դարու 93րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1593 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1593 մահեր
Ստորոգութիւն:1593
Փինիոս (Պելոպոնես)
Փինիոս (յուն․՝ Πηνειός), Պելոպոնեսի գետ, Յունաստան։ Կը բխի Էրիմանթոս լեռէն եւ կը թափի Յոնիական  ծովուն մէջ։
Տեղեկութիւններ
Գետին երկայնքը 80,9քլ․ է։ Կը բխի Էրիմանթոս լեռէն եւ կը հոսի դէպի արեւմուտք։ Կը թափի Յոնիական ծովունՀելոնիթի ծոցը։ Հնադաին գետաբերանը աւելի հարաւ էր, Քիլինի ծոցը։
Թեսալիայի մէջ կը հոսի համանուն Փինիոս գետը։
Փինիոս լիճ
Փինիոս արուեստական լիճը կը կառուցուի 1960-ին եւ այժմ Պելոպոնեսի մեծագոյն լիճն է։ Կը գտնուի Ամալիատային հիւսիս-արեւելքը, հին Իլիտային արեւելքը։ Լիճը կը շահագործուի Իլիաս դաշտին որոգման համար։
Գետը յունական դիցաբանութեան մէջ
Յունական դիցաբանութեան մէջ, Փինիոս գետը կապուած է Իրաքլիսին հինգերորդ հերոսութեամբ։ Ըստ առասպելին, Իրաքլիս կը քանդէ Աւղիասին ախոռներուն պատը, գետին հոսքը կը փոխէ եւ Փինիոսին ջուրերը կը մաքրեն ախոռները։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունատանի գետեր Ստորոգութիւն:Եւրոպայի գետեր Ստորոգութիւն:Գետեր այբբենական կարգով