cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ուէյն Ռունի
2010-2016 մրցաշրջաններ
2014 թուական Փետրուարին Ռունին Մանչեսթըրի հետ իր պայմանագիրը երկարաձգեց մինչեւ 2019 թուական Յունիս ամիսը : Մարտ 22-ին Վեսթ Հեմ Իւնայթըտի դէմ խաղին «երկու անգամը» ձեւակերպեց, այն ալ առաջին կոլը մասնագիտական էր, հարուածեց հեռաւոր անկիւնէ մը (կեդրոնական շրջանէն)։ Այդ խաղէն ետք 212 կոլով Մանչեսթըր Իւնայթըտի պատմութեան լաւագոյն ռմբարկուներու ցանկին մէջ գրաւեց 3-րդ հորիզոնականը (առաջ անցնելով Ճէք Ռոուլէն, որ իր աշխուժութեան ունէն 211 գնդակ) :
2012/13 մրցաշրջանի վերջին Մանչեսթըր Իւնայթըտէն հեռացաւ Ալեքս Ֆերկիւսոնը, իսկ ակումբի նոր մարզիչը դարձաւ Դաւիթ Մոյէզը, որ նախկին Ռունիին մարզած էր Էվերթոնի մէջ։ Չնայած անոր, որ Ուէյնը կրնար հեռանալ ակումբէն, որոշեց չհեռանալ եւ շարունակել օգնել խումբը : 2013/14 մրցաշրջանին Ռունին իր առաջին կոլը հարուածած է Սեպտեմբեր 14-ին՝ Քրիսթալ Պելասի դարպասին տուգանային հարուածէն : Սեպտեմբեր 17-ին ՉԼ-ի առաջին շրջագայութեամ՝ լեւերգուզէնի Բայէրնի դէմ խաղին Ոէյնը երկու կոլ հարուածած է, Մանչեսթըր Իւնայթըտի մէջ (պաշտօնական խաղերուն) իր կոլերուն թիւը հասցնելով 200-ի : 2013 թուական Դեկտեմբեր 26-ին Հալլ Սիթիի դէմ արտագնայ խաղին՝ Մանչեսթըր Իւնայթըտի մէջ (Բրիմիոր Լիկայի մէջ) կը հարուածէ իր 150-րդ կոլը :
2014 թուական Փետրուարին Ռունին Մանչեսթըրի հետ իր պայմանագիրը երկարաձգեց մինչեւ 2019 թուական Յունիս ամիսը : Մարտ 22-ին Վեսթ Հեմ Իւնայթըտի դէմ խաղին «երկու անգամը» ձեւակերպեց, այն ալ առաջին կոլը պրակտիկորէն հարուածեց հեռաւոր անկիւնէն (կեդրոնական շրջանէն)։ Այդ խաղէն ետք 212 կոլով Մանչեսթըր Իւնայթըտի պատմութեամ լաւագոյն ռմբարկուներու ցանկին մէջ գրաւեց 3-րդ հորիզոնականը (առաջ անցնելով Ճէք Ռոուլէն, որ իր ուժեղութեան ունէն 211 գնդակ) :
2015/16 մրցաշրջանը հարձակողը սկսաւ առաջքաշուած հարձակողի դիրքի վրայ, սակայն մրցաշրջանի առաջին 4 խաղերուն չկրցաւ կոլ հարուածել։ 2015 թուական Օգոստոս 26-ին Ռունին վերջապէս կրցաւ կոլ հարուածել, ան առանց կոլ հարուածելու խաղացաւ 878 վարկեան։ Մէկ անգամէն երեք կոլ հարուածելով Յաղթականներու Լիկայի մէջ Բրիւկկէի դէմ խաղին : Այս Ռունիի համար ՉԼ-ի շրջանակներուն 2-րդ հեթ-թրիքն էր Մանչեսթըր Իւնայթըտիի կազմին մէջ, առաջինը ձեւակերպած էր 2004 թուականին Ֆեներբախչէի դէմ խաղին : Ուէյնը առաջնութեան մէջ իր առաջին կոլը հարուածած է Սանտերլենտի դարպասին՝ Անթոնի Մարսիակեայի փոխանցումէն ետք, ընդհատելով Բրիմիոր Լիկայի մէջ իր 11 առանց կոլ հարուածելու խաղերուն թիւը :
Գործի Ասպարէզը Հաւաքականին մէջ
Ռունին հաւաքականի կազմին մէջ առաջին անգամ խաղացած է մինչեւ 15 տարեկաններու խումբին մէջ, այնուհետեւ մինչեւ 17 եւ մինչեւ 19 տարեկաններու հաւաքականին մէջ։ 2002 թուականին ընդհունեց առաջարկ, որ մասնակցի մինչեւ 17 տարեկաններու Եւրոպայի առաջնութեան։ Երրորդ տեղի համար՝ Սպանացիներուն դէմ խաղին Ռունին հեթ-թրիք ձեւակերպեց, որ օգնեց անգլիացիներուն յաղթել 4-1 հաշիւով եւ նուաճել պրոնզէ մետալ : Ամբողջ առաջնութեան ընթացքին ան հարուածեց 5 կոլ :
2003 թուականէն սկսեալ Ռունին հրաւիրուեցաւ Անգլիոյ ազգային հաւաքական: Ան իր դեբիւտը հաւաքականի կազմին մէջ նշեց 2003 թուականին Փետրուար 12-ին։ Ուէյնը դարձաւ Անգլիոյ հաւաքականի ամենաերիտասարդ ֆութպոլիստը՝ խաղադաշտ դուրս գալով Աւստրալիոյ դէմ ընկերական խաղին։ Ան այդ ժամանակ 17 տարեկան 111 օրական էր : Երեք տարի ետք անոր մրցանիշը գերազանցեց Տէօ Վոլքոտը՝ Հունգարիոյ դէմ ընկերական խաղին, որուն ժամանակ Տէոն 17 տարեկան 75 օրական էր : 2003 թուականի Սեպտեմբեր 6-ին Ուէյնը Մակենդոնիայի հաւաքականի դէմ խաղին կոլ հարուածեց եւ դարձաւ հաւաքականի պատմութեան ամենաերիտասարդ կոլ հարուածողը։ Ռունին այդ ժամանակ 17 տարեկան 317 օրական էր :
2004 թուականին Ռունին հաւաքականի կազմին մէջ սկսաւ Եւրոպայի առաջնութիւնը, որ սկսաւ Փորթուգալի հաւաքականի դէմ խաղով : 2004 թուական Յունիս 17-ին Ուէյնը դարձաւ Եւրոպայի առաջնութեան եզրափակչի ամենաերիտասարդ կոլահարը։ Ռունին «երկու անգամը» ձեւակերպեց Շուեցարիոյ հաւաքականի դէմ խաղին։ : Սակայն չորս օր ետք շուեցարացի Իոխան Ֆոնլանտէնը գերազանցեց այդ մրցանիշը կոլ հարուածելով Ֆրանսայի հաւաքականին : Փորթուգալի դէմ 1/4 եզրափակչի խաղի ժամանակ, առաջին խաղակէսին Ռունին վնասուածք ստացաւ, որուն պատճառով ալ դուրս ելաւ խաղադաշտէն, իսկ անգլիացիները 11 մեթրանոցներով պարտուեցան հակառակորդին դէմ :
2006 թուական Ապրիլ 29-ին Ռունին Չելսիի դէմ խաղի վերջնամասին վնասուածք ստացաւ: Անկէ ետք բժիշկ Փաուլօ Ֆերրէյրոյը հայտարարեց, որ Ռունիի մասնակցութիւնը 2006 թուականի ԱԱ-ին հարցականի տակ է : Ռունին հաւաքականի կազմին մէջ մասնակցած մարզումներուն շնորհիւ կրցաւ բոլորովին բժշկուիլ վնասուածքներէն : Անցնելով ԱԱ-ի խմբային պուլի առաջին շրջագայութիւնը Ռունին կրցաւ փոխարինման դուրս գալ երկրորդ շրջագայութեան՝ Տոբագոի եւ Տրինիտատի հաւաքականի դէն խաղին, իսկ երրորդ շրջագայութեան՝ Շուեցիոյ դէմ խաղին Ուէյնը խաղը սկսաւ Մայքլ Օուէնի հետ հարձակողական դիրքով : Աշխարհի առաջնութիւնը Ռունիի եւ անոր հաւաքականի համար անյաջող էր. 1/4-րդ եզրափակչի խաղին՝ Փորթուգալի հաւաքականի դէմ խաղին Ռունին Ռիքարտօ Կարուալիոյ դէմ կատարած կոպիտ խաղտման համար հեռացուեցաւ խաղադաշտէն, իսկ Անգլիան դուրս մնաց առաջնութենէն (Փորթուգալացիները յաղթեցին խաղավերջեան 11 մեթրանոցներով) :
Սթիւա Մակլարէնի գլխաւորութեամբ Անգլիան չկրցաւ մասնակցիլ Եւրո 2008-ին : Իսկ արդեն 2010 թուականին ԱԱ-ի մէջ Անգլիան Ֆապիօ Քապելլոյի գլխաւորութեամբ՝ առանց խոչնդոտներու խումբին մէջ հասաւ առաջին հորիզոնականը։ Ամբողջ առաջնութեան ընթացքին Ռունին հարուածեց 9 կոլ : Աշխարհի առաջնութեան հիմնական խաղերուն Ռունին չկրցաւ ոչ մէկ կոլ հարուածել, իսկ Անգլիան դուրս մնաց 1/8-րդին պարտուելով Գերմանիոյ հաւաքականին դէմ :
Եւրո 2012-ի ընտրական պուլին մէջ՝ Անգլիան իր խումբին մէջ հասաւ առաջին հորիզոնականը։ Ընտրական պուլի վերջին խաղին՝ Հոկտեբեր 7-ին, Չերնոգորիայի հաւաքականի դէմ խաղին՝ Ռունին Միոտրակա Ջուդովիչի նկատմամբ կատարած կոպիտ խաղին համար հեռացուեցաւ խաղադաշտէն : Խաղէն ետք ԻւԵՖԱն որոշեց, որ Ուէյնը պէտք է որակազրկուի Եւրո 2012-ի խմբային պուլի 3 խաղերէն : ֆութպոլային ասսոցացիան ԻւԵՖԱ-ին դիմեց, որ Ռունիի որակազրկուած խաղերուն թիւը կրճատի։ ԻՒԵֆԱն վերանայեց որոշումը եւ 2 խաղով որակազրկեց Ուէյնին : Աւարտեցաւ որակազրկուած խաղերուն թիւը։ Հունիս 19-ին, Ուէյնը խմբային պուլի աւարտական խաղին՝ Ուգրանիոյ հաւաքականի դէմ խաղին խաղադաշտ մտաւ, հարուածեց խաղին միակ կոլը, որ Անգլիային թոյլ տուաւ խաղալ 1/4-ին : 1/4-ին՝ Իտալիոյ հաւաքականի դէմ խաղին հիմնական եւ աւելացուած խաղերուն կոլ չարձանագրուեցաւ, որմէ ետք յաղթողին որոշելու համար 11 մեթրանոցներ կատարեցին։ Ռունին կրցաւ կոլ հարուածել 11 մեթրանոցէն, սակայն պարտուեցան 11 մեթրանոցներով 2-4 հաշիւով :
2012 թուական Սեպտեմբեր 12-ին, Աշխարհի առաջնութեան ընտրական պուլին մէջ՝ Սան Մարինոյի հաւաքականի դէմ խաղին հարուածեց իր 30-րդ եւ 31-րդ կոլերը, որմէ ետք ընդգրկուեցաւ հաւաքականի լաւագոյն ռմբարկուներու ցանկին մէջ՝ առաջ անցնելով Թոմա Ֆիննէն, Նետա Լոֆտհաուսէն եւ Ալանա Շիրերայէն: Ինչպէս նաեւ առաջին անգամ խաղադաշտ մտաւ աւագի թեւկապով : Աշխարհի առաջնութիւնը անգլիացիներուն համար ստացուեցաւ շատ վատ. Անոնք խումբին մէջ հասան վերջին հորիզոնականը մէկ միաւորով, որ վաստակած էին Քոսթա Ռիքայի հաւաքականի դէմ խաղին, իսկ ինք՝ Ուէյնը իտալացիներուն դէմ խաղին կոլային փոխանցում կատարեց, իսկ Ուրուգուայի հաւաքականի դէմ խաղին կոլ հարուածեց։
2014 թուական Օգոստոս 28-ին Անգլիայի հաւաքականի գլխաւիր մարզիչ Ռոյ Հոջսոնը Ուէյն Ռունիին «կնքեց» հաւաքականի նոր աւագ : 2014 թուական Նոյեմբեր 15-ին, Սլովենիոյ հաւաքականի դէմ խաղը անոր համար 100-րդն էր։ Երբ այդ խաղին ան կոլ հարուածեց, իսկ անգլիացիները յաղթեցին 3-1 հաշիւով։
2015 թուական Սեպտեմբեր 8-ին Շուեցարիոյ հաւաքականի դէմ խաղին Ռունին հաւաքականի կազմին մէջ իր 50-րդ կոլը հարուածեց եւ դարձաւ հաւաքականի ռմբարկուներու լաւագոյն ռմբարկուն, առաջ անցնելով Պոպպի Չարլտոնի մրցանիշը (49 կոլ), որ խաղացած էր 45 տարի.
Ուէյն Ռունիի խաղերու ցանկը Անգլիոյ հաւաքականի մէջ
Արդիւնքին մէջ։ 107 խաղ/ 50 կոլ; 64 յաղթանակ, 26 ոչ-ոքի, 17 պարտութիւն :
Խաղաոճը
Ուէյն Ռունին շատ կ՛աշխատի խաղադաշտին մէջ, լաւ կը տեսնայ խաղադաշտը, հեռաւոր ճիշդ փոխանցումներ կը կատարէ եւ կը տիրապէտէ լաւ հարուածներու : Չնայած անոր, որ իր խաղային դիրքը հարձակողի դիրք է՝ ան նաեւ կ՛օգնէ կեդրոնը եւ միասին կը կատարէ իր՝ հարձակողի պարտականութիւնները  : Բացի այդ, երբ օգնութեան կարիք կ՛ունենան պաշտպանութեան՝ ան կը ձգէ իր դիրքը եւ կը նահանջէ  :
Երբ սկսաւ Ուէյնի մասնագիտական գործի ասպարէզը ան ինքզինք շատ հարձակողական կը պահէր, շատ անգամներ վիճած է մրցավարի եւ հակառակորդ խումբի ֆութպոլիստներուն հետ, կ՛օգտագործէր արօրեայ բառերէն դուրս բառեր, եւ անոր համար շատ անգամներ դեղին քարտ ստացած է, նաեւ պատահած է կարմիր քարտ  :
Ակումբային Նուաճումները
Մանչեսթըր իւնայթըտ
Գործի Ասպարէզ
(վերանաիւած է 2015 թուական հոկտեմբեր 17-ին)
Ակումբային Գործի Ասպարէզ
(վերանաիւած է 2015 թուական հոկտեմբեր 17-ին)
Մուտքը հաւաքական
(վերանաիւած է 2015 թուական սեբտեմբեր 8-ին)
Անձնական կեանք
Ուէյն մանկութենէն կ՛երկրպագէ լիւըրբուլական Էվերթոնին : Բացի այդ ան նաեւ կ՛երկրպագէ շոդլանտական Սելտիքին :
Մանկութենէն ի վեր անոր հետաքրքրած է բռնցքամարտը: Այդ առիթով ան ըսաւ. «Ես կը զբաղուիմ բռնցքամարտով եւ ֆութպոլով»: Ամէն երեկոյ՝ երբ ես 15 տարեկան էի կը զբաղուէի կամ մէկով, կամ միւսով։ Էվերթոնի մէջ ըսին. «Եթէ կը ցանկանաս շարունակել խաղալ Էվերթոնի մէջ` պէտք է հրաժարիս բռնցքամարտէն»: Ինձ համար լաւ հնարաւորութիւն էր հայտնուիլ Էվերթոնի հիմնական կազմին մէջ, այդ պատճառով ալ ես հրաժարեցայ բռնցքամարտէն: Չնայած անոր՝ ան կը սիրէ դիտել բռնցքամարտ : Ուէյն ընկերացած է բռնցքաՄարտ կ Ռիկկի Խատտոնի հետ, որուն ընկերակցութեամբ ալ յաճախ կը մարզուի բռնցքաՄարտ մարզադահիլիճի մէջ :
Ուէյնի սիրելի խումբը Stereophonicsն է։ Ռունիին ունի դաջուածք՝ որուն վրայ գրուած է Just Enough Education To Perform: Այս Stereophonics-ի ալպոմներէն մէկուն անուանումն է : Խումբը մասնակցած է Ուէյնի եւ Կոլին Ռունիի հարսանեաց արարողութեան : Ռունիի ձախ ուսին կայ դաջուածք անգլիական դրօշակով, որուն վրայ գրուած է English and Proud, դաջուածք աջ ձեռքին կնոջ անունով՝ Coleen, նաեւ դաջուածք որդիին՝ Կաիի անունով (թիկունքին) :
2011 թուական Յունիսին Ռունիի մազերը կը փոխպատուաստին։ Այդ հիւանդութիւնը փոքր տարիքէն կը զգացուէր իր մէջ : Երկու տարի ետք՝ 2013 թուական Յունիսին, Ռունին երկրորդ վիրահատութիւնը կ՛ունենայ :
Ընտանիք
Ռունին իր կնոջը՝ կոլին Ռունիին հանդիպած է միջնակարգ դպրոցի նախավերջի դասարանին։ Անոնք ամուսնացած են 2008 թուական Յունիս 12-ին՝ իրենց հանդիպումէն վեց տարի ետք։ 2006 թուական Ապրիլին Ուէյնը համագործակցեցաւ News of the World, The Sun լրատուական ընկերութիւններուն հետ, որոնք գրեցին այն մասին, որ Ռունին գիշերային ակումբին մէջ ծեծէր է կոլինին :
Մանչեսթըր Իւնայթըտ տեղափոխուելէ ետք Ռունին սկսաւ իր համար բնակարան փնտրել Չեշիրի մէջ եւ անգամ մը քալելով անցաւ տան մը կողքէն, որուն վրայ գրուած էր Ատմիրալ Ռոտնի ։ Ան կարդաց այդ «Ատմիրալ Ռունի»: Ուէյնը այդ իր ապագայ տան համար լաւ նշան համարեց :
2009 թուական Ապրիլ 7-ին կոլին հայտարարեց իր յղիութեան մասին։ Ռունիի ընտանիքի առաջին զաւակը պէտք էր ծնուէր Հոկտեմբերն : կոլինի եւ Ռունիի առաջին երեխան ծնած է Նոյեմբեր 2-ին, եւ անոր անուանած են Գաի Ուէյն Ռունի : 2012 թուականի Հոկտեմբերին Կոլինը յայտարարեց իր յղութեան մասին, ըսաւ որ 2013 թուականի Մայիսն պէտք է ծնի անոնց երկրորդ երեխան : 2013 թուականի Մայիս 21-ին Կոլինը ունեցաւ երկրորդ երեխան, որուն անուանեցին Կլէյ Էնթոնի Ռունի :
Ուէյնի փոքր եղբայրը՝ Ճոն Ռունին, նոյնպէս կը համարուի մասնագիտական ֆութպոլիստ։ Ան իր գործի ասպարէզը սկսած է Մակլսֆիլդ Տաուն անգլիական ակումբին մէջ, որմէ ետք տեղափոխուած է ամերիկեան Նիւ Յորք Ռէտ Պուլզ ակումբ :
Արամ Ազնաւորեան
Արամ Ազնաւորեան, :
7 տարեկանին կորսնցուցած է հայրը։ Տարագրութեան ատեն մայրն ու մոյս հարազատներն ալ կորսնցնելէ ետք Խարբերդի մէջ ծառայած է Թուրքերու մօտ, մինչեւ զինադադար։ Գտած է քոյրը եւ յետոյ անցած է Պոլիս: Չորս տարի Բերայի որբանոցը մնալով, յաճախած է Կեդրոնական Վարժարան։
Ուէյն Ռունի
Վէճ Դաւիթ Մոյէզի հետ
2006 թուական սեբտեմբեր 1-ին լուրեր տարածուած է, որ Էվերթոնի գլխագոր մարզիչ Դաւիթ Մոյէզը Ուէյն Ռունիի ստիպած է հեռանալ ակումբէն : 3 Յունիս 2008-ին երկու կողմերը վերջ դրին այս վէճին։ Ռունին ընդունեց իր մեղքը եւ Մոյէզին որպէս տուգանք վճարեց 500 000 ֆոնտ :
Արամ Ազնաւորեան
Այնուհետեւ որբերուն հետ միատեղ կը փոխադրուի Յունաստան եւ ապա իր շունչը կ'առնէ Վենետիկ: Հոգատար չունենալուն պատճառաւ կը մերժուի Մուրատ Րաֆայէլեան վարժարանի խնամակալութենէն։
Ուէյն Ռունի
Վէճ Դաւիթ Մոյէզի հետ
2012 թուական Հոկտեմբերն Դաւիթ Մոյէզը լուր տարածեց, որ Ռունին պիտի վերադառնայ Էվերթոն իր ֆութպոլային գործի ասպարէզը չ՛աւարտելու համար, նաեւ իր շնորհակալութիւնը հայտնեց Ուէյնին, որ «մերսիդականներու» ակումբին մարզուելու ժամանակ կ՛օգնէ իրեն :
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Անգլիացի ֆուփպոլիստներ Ստորոգութիւն:Մանչեսթըր Եունայթըտի ֆութպոլիստներ Ստորոգութիւն:24 Հոկտեմբերի ծնածներ
Արամ Ազնաւորեան
Արամ Ազնաւորեան մաս կազմած է մշակութային եւ ազգապահպանման ձեռնարկներու։ Աշխատակցած է հայ թերթերու։ Իր հայրենական տպաւորութիւնները, որպէս թերթօն, հրտարակուած են «Պայքար» օրաթերթին մէջ 1970-ին «Լոյսի Ճամբան» խորագրով։
Հրատարակած է երկու հատորներ. «Հայրենի Յուշեր» (Տիրպոն, Միշիկըն 1952. վերամշակուած՝ 1973-ին), եւ «Հեքեաթներ», «Զուարճանալիքներ» (Տիրպոն, Միշիկըն 1971):
Արամ Ազնաւորեան կը մշակէ գիւղագրութիւնը, ներկայացնելով գաւառի կեանքէն եւ Եղեռնի շրջանէն դրուագներ։ Իրապաշտ, անկեղծ, խանդաւար տողերով, զուարթախոհութեամբ ու անսեթեւէթ ոճով ի յայտ կը բերէ հայ ժողովուրդին նկարագրին կենսուրախ գիծերը, ինքն իսկ հաստատելով թէ «տխրութիւնը մեր ժողովուրդին տիրական գիծը չէ, ինչպէս թիւր կերպով ոմանք կը կարծեն. այլ ստեղծագործ, կորովի, ուրախ եւ զուարթ ժողովուրդ մըն է եղած հայ ժողովուրդը»:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայեր
Դա­ւիթ Յով­հան­նէս
Դաւիթ Յովհաննէս, հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ, Հայաստանի մշակոյթի վաստակաւոր գործիչ:
Կեանք եւ գործունէութիւն
Ծնած է Երեւան: Աւարտած է Երեւանի Պետական համալսարանի Բանասիրութեան բաժանմունքը: Աշխատած է Հայաստանի պարբերական մամուլին մէջ, «Հայֆիլմ»ի մէջ։
Հին եւ արտասահմանեան գրականութեան պատմութիւն դասախօսած է Հայաստանի շարք մը համալսարաններուն մէջ: 1975 թուականէն սկսեալ եղած է Հայաստանի Գրողներու միութեան անդամ:
1980-1990 թուականներուն հայկական հեռուստատեսութեան մէջ վարած է «Նորք» ամենամսեայ գրական հանդէսը: Եղած է «Արեւիկ» հրատարակչութեան տնօրէններու խորհուրդի նախագահը, 1999-2003 թուականներուն՝ Հայաստանի Ազգային ժողովի 2-րդ գումարման պատգամաւոր:
Յովհաննէս թարգմանած է մերձպալթեան, ռուս, ուքրանացի, ամերիկեան դասական բանաստեղծներու գործեր: Ռուսերէն եւ անգլերէն թարգմանաբար լոյս տեսած են անոր բանաստեղծական երեք ժողովածոները ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Բանաստեղծներ Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ
1920 թուական
1920 թուական, նահանջ տարի, 20րդ դարու 20րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1920 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1920 մահեր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1920
Արամ Աշճեան
Արամ Աշճեան, հայ խմբագիր։
Ծնած՝ Կ.Պոլիս։ Աշճեան 1870-ականներէն կ'աշխատակցի պոլսահայ մամուլին։ 1878-ին Եղիա Տնտեսեանի հետ կը բանայ տպարան ու կը տպագրէ մեծ թիւով հայերէն գիրքեր։ 1882-ին կը խմբագրէ «Ընտանիք» կիսամեայ հանդէսը ։ 1884 թուականին՝ Պոլսոյ մէջ կը սկսի հրատարակել «Լապտեր Դիոգինեան» անունով հանդէսը (երգիծաթերթ) եւ երկու թիւ հրատարակելէ ետք, կրթական նախարարութեան հրամանով կը դադարի հրատարակելէ։ 1888-ին դարձեալ կը սկսի տպագրել, սակայն մի քանի թիւով ։
1909 թուականին կը մահանայ, Պոլսոյ մէջ։
Հայոց Աշխարհ (թերթ)
«Հայոց աշխարհ», հասարակական-քաղաքական օրաթերթ, որ լոյս տեսած է Երեւան, 1997-2018 թուականներուն ։
Պատմութիւն
Տպագրած է Հայաստանի ներքին եւ արտաքին քաղաքականութեան, ընկերային-տնտեսական, կրթամշակութային, հոգեւոր կեանքին վերաբերող տեղեկատուական, վերլուծական յօդուածներ, անդրադարձած է Արցախի, Սփիւռքի եւ աշխարհի մէջ տեղի ունեցող կարեւոր իրադարձութիւններուն։
2018 թուականի Դեկտեմբերի 27-ին լոյս տեսած է թերթի վերջին թիւը։ Անիկա փակուած է նիւթական օժանդակութեան բացակայութեան պատճառով ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ պարբերականներ Ստորոգութիւն:Մամուլ
Ներսիկ Իսպիրեան
Ներսիկ Աղասի Իսպիրեան, հայ երգիչ, երգահան, առաւելապէս յայտնի է իր հայրենասիրական կատարումներով։ ՀՀ վաստակաւոր արուեստագէտ (2011) :
Երաժշտական գործունէութիւն
Ներսիկ Իսպիրեանը աւելի քան երեսուն հայրենասիրական, յեղափոխական, արցախեան ազատամարտին ու մարտիկներուն նուիրուած երգերու հեղինակ է։ Իր հանրայայտ երգերէն են՝ Ան վերամշակած է նաեւ հին, աշուղական երգեր։ Համերգներով եղած է աշխարհի բազմաթիւ երկիրներու մէջ, հիւրընկալուելով հայկական գրեթէ բոլոր համայնքներուն մէջ։ Ան լոյս ընծայած է 13 ձայնասկաւառակ, որոնցմէ ութ ձայնասկաւառակները յեղափոխական երգեր կը պարունակեն։ Մարզական գետնի վրայ ան զբաղած է բռնցքամարտով :
Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի երեք զաւակ՝ Աշխէն, Արաբօ եւ Անի։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայ երգիչներ Ստորոգութիւն:15 Մայիսի ծնածներ
Մկրտիչ Չատըրճեան
1926 թուականին, Պրն. Ջատըրճեան տարիքի բերմամբ հանգըստեան կոչուեցաւ, 30 երկար տարիներ զոհողութեամբ ուր հաւատարմութեամբ աշխատելէ եւ պատասխանատու պաշտօններ վարելէ յետոյ, որոնցմէ վերջինը՝ Տնօրէն Հանրային Պարտուց բաժնի, Պէքայի շրջանին, հաստատուած Զահլէ։ 1921 թուականէն ետք, երբ Կիլիկիոյ պարպումով հայերը սկսան հաստատուիլ Լիբանան, երեք տարի յաջորդաբար Տիգրակերտի Հայրէնակցական Միութեան Նախագահ Ընտրուէցաւ։ Հանգստեան կոչուելէ յետոյ պարապեցաւ ընթերցանութեամբ եւ գրականութեամբ։ Կանոնաւոր կերպով աշխատակցեցաւ «Ազդակ»ին, յօդուածներ գրելով բարոյական եւ ընկերային նիւթերու շուրջ, ինչպէս նաեւ տալով թարգմանութիւններ արաբական ու ֆրանսական գրական երկերէն, որոնք հաճոյքով կարդացուեցան ընթերցողներու կողմէ։ Այս շրջանին է որ այս գիրքիս պատրասութեան առնչութեամբ հաճոյքը ունեցայ անձամո ճանչնալու Մկրտիչ Ջատըրճեան, որ համակրելի, կրօնասէր զուարթախօս, ընտանիքի լաւ հայր մը է, հին սերունդի տիպար ներկայացուցիչ մըն էր։ Մեռաւ 25 Մարտ 1937 թուականին Պէյրութ, 67 տարեկանին։
Ինչպէս ըսինք, Մկրտիչ Ջատըրճիան ունեցաւ չորս զաւակ։ Անոոնք ալ կարեւոր համգիստնալնուն, համառօտ կերպով կը խօսինք անոնց մասին։ Պրն. Ֆուատ, ծնած է 1906 թուականին, այժմ կը գրաւէ բարձր գիրք մը Լիբանանի պետական շրջանակներուն մէջ, երկար տարիներ Լիբանանի Մաքսային Տնօրէն էր, շատ պատասխանատու պաշտօն մը զոր ձեռնհասութեամբ կատարեց։ Իսկ վերջերս բարձրացուեցաւ աւելի կարեւոր գիրքի մը՝ Հասարակաց Շահերու բաժնին մէջ։ որ ր Ժօզէֆ, ծնած 1907 թուականին։ Նախնական ուսումը առած ֆրէրներու գոլէճը, ուրկէ շրջանաւարտ ֆիլոզոֆիի դասարանէն, իսկ 1928 թուականին շրջանաւարտ՝ Պէյրութի ֆրանսական իրաւաբանական վարժարանէն, դասարանին աթաջինը հանդիսանալով, 1928 թուականէն ի վեր որպէս իրաւաբան վարժարանէն, դասարանին առաջին հանգիստանալով,1928 թուականէն ի վեր որպէս իրաւաբան կ'աշխատի Պէյրութի մէջ, մասնագէտ հանրային եւ առեւտրական հարցերու։ Եղած է ֆալանժ կամ արաբերէն քէթայիպ կոչուած լիբանանեան երիտասարդական կարեւոր կազմակերպութեան առաջին չարքայիններէն, որուն աճման եւ զարգացումին մէջ շատ կարեւոր դեր ունեցած է։ Այդ կազմակերպութեան Ընդհ. Քարտուղարն է 1937 թուականէն ի վեր, երբ այդ՝ բարձր շրջանակներուն մէջ կը հանդիսանայ շատ կարեւոր անձնաւորութիւն մը։ 1947 թուականի ընտրութեանց քէթա՛իպները զինք ներկայացուցին որպէս Երեսփոխան Փոքրամասնութեանց։ Ամուսնացած՝ օր. Ա. Քէհեանեանի հետ, ունի 3 զաւակ։ Մեթր Ժօզէֆ հանրային անձնաւորութեան մը բոլոր լաւ յատկութիւնները ունի.-ամէստ է, ճկուն, նպատակներե յամառօրէն յետապնդող, կը սիրէ ամփոխէն հեռու, առանց աղմուկի աշխատիլ սակայն գործ արտագրել։ Ունի դէպքերը տեսնելու, դասաւորելու կարողութիւն։ Պրն. Միշէլ Մաքսատան քննիչ է։
Մարի ամուսնացած է երկրաչափ Պրն. Վահէ Աշճըեանին հետ։ Իսկ Ճօրճ, ծնած 1920 թուականին, փաստաբան խմբագիր է «Աքսիոն» ֆրանսատառ շաբաթաթերթին, որ քէթայիպներու պաշտօնաթերթն է :
Վլատիմիր Փութին
Վլատիմիր Վլատիմիրի Փութին (Путин, Владимир Владимирович, ), ռուս պետական եւ քաղաքական գործիչ, Ռուսաստանի Դաշնութեան նախագահը։ Ռուսաստանի Դաշնութեան երկրորդ նախագահն է (7 Մայիս 2000 -7 Մայիս 2008)։ Ռուսաստանի Դաշնութեան առաջին նախագահ Պորիս Ելցինի հրաժարականէն ետք կատարած է նախագահի պատականութիւնները 31 Դեկտեմբեր 1999-էն մինչեւ 7 Մայիս 2000։ 8 Մարտ 2008-էն մինչեւ 2012 եղած է Ռուսաստանի Դաշնութեան վարչապետը։ 2012-ին կրկին ընտրուած է երկրի նախագահ։
Ներքին քաղաքականութիւն
Օգոստոս 2000-ին երկրին սահմանադրական-քաղաքական համակարգին կատարուած առաջին մեծ բարեփոխումը՝ Դաշնային խորհուրդի կարգի փոփոխութիւնն էր, որուն իբրեւ արդիւնք նահանգապետերը եւ մարզերու մարմին իշխանութեան ղեկավարները, որոնք մինչ այդ ի պաշտօնէ էին Դաշնային խորհուրդին մէջ, կը փոխուին նշանակովի ներկայացուցիչներու. վերջիններս պէտք էր աշխատէին Դաշնային խորհուրդին մէջ մշտական եւ մասնագիտական հիմունքներով (ընդ որում անոնցմէ մէկը կը նշանակէր նահանգապետը, երկրորդը՝ մարզին օրէնսդիր մարմինը)։ Նահանգապետերու կորսնցուցած լոպիստական հնարաւորութիւններու փոխհատուցման նպատակով կը ստեղծուի խորհրդակցական մարմին մը՝ Պետական խորհուրդ ը։
Գարեգին Եպիսկոպոս Սրուանձտեանց
Սասունցի Դաւիթ դիւցազնավէպին առաջին գրանցումը կատարած է Մշոյ Առնիստ գիւղացի Կրպոյին բերնէն։
Վլատիմիր Փութին
Ներքին քաղաքականութիւն
Դեկտեմբեր 2003-ի ընտրութիւններուն արդիւնքով Պետական ձայներու մեծամասնութիւնը կը ստանայ նախագահը հարող «Միացեալ Ռուսաստան» («Единая Россия») կուսակցութիւնը (ընդ որում Պորիս Գրիզլով կը դառնայ Պետդումա յի նախագահ (State Duma ))։ Երկրորդ, երրորդ եւ չորրորդ տեղերը կը գրաւեն համապատասխանաբար ՌԴ Կոմունիստական կուսակցութիւն ը, Ռուսաստանի լիպերալ-դեմոկրատական կուսակցութիւն ը եւ «Հայրենիք» («Родина») խումբը։ Ընտրութիւնները յաղթելով եւ իր կազմին մէջ ընդունելով անկախ պատգամաւորներու մեծամասնութեան, միամանդատ շրջաններէն ընտրուած պատգամաւորներուն, Ազգային կուսակցութեան բոլոր պատգամաւորներուն, միւս կուսակցութիւններէն «փախածներուն»՝ «Միացեալ Ռուսաստան» կը ստանայ սահմանադրական մեծամասնութիւնը, որ թոյլ կու տար քուէարկութեան ժամանակ յստակ յաղթահարելու ընդդիմադիր կուսակցութիւններու դիմադրութիւնը։
2005-ին օրէնք մը կ'ընդունուի Պետական դուման միայն կուսակցական ցուցակներով ընտրութեան վերաբերեալ։ Այնուհետեւ Պետդուման կ'ընդունի Դաշնային օրէնսդրութեան մէջ փոփոխութիւնները, որոնք թոյլ կու տային տարածքային խորհրդարանի ընտրութիւններուն յաղթած կուսակցութիւններուն Ռուսաստանի նախագահին առաջարկելու նահանագապետի պաշտօնի իրենց թեկնածութիւնը։ Մարզերու ճնշող մեծամասնութիւնը այդ իրաւունքը կու տան «Միացեալ Ռուսաստան»-ին։ Զանգուածային բնոյթ կը սկսի կրել նահանգապետերու՝ իշխող կուսակցութեան միջամտութիւնը։
2007-ի սկիզբը կուսակցութեան անդամներ կը համարուէին ռուսական 86 նահանգապետերէն 70-ը։ «Միացեալ Ռուսաստան»ի անդամ էին նաեւ մեծ արդիւնաբերական ընկերութիւններու կառավարիչները, իրենց ենթակայ ստորաբաժանումներու ղեկավարները, դաշնային եւ մարզային իշխանութեան մարմիններու բարձրաստիճան պաշտօնեաները։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Նախագահներ Ստորոգութիւն:7 Հոկտեմբերի ծնածներ
Իսկուհի Պալճեան
Իսկուհի Պալճեան-Թիրեաքեան (Մայիս 1 1874 -- Նոյեմբեր 14, 1930) եղած է Դաշնակցական գործիչ եւ յեղափոխական հայուհի։
Գարեգին Եպիսկոպոս Սրուանձտեանց
Կեանք եւ գործունէութիւն
Գարեգին Սրուանձտեանց ծնած է Վան, 1840-ին։
Իսկուհի Պալճեան
Կենսագրութիւն
Իսկուհի Պալճեան ծնած է Մայիս 1, 1874-ին Պոլիսի մէջ։ Նախնական ուսումը կը ստանայ տան մէջ իր քրոջ՝ Զապէլի ու եղբօրը՝ Կարպիսին հետ (այս օրերուն մանկապարտէզներ չկային)։ Տասներկու տարեկանին կը սկսի յաճախիլ Նարեկեան Վարժարան մինչեւ չորրորդ դասարան (Դպրոցի անունը հետագային կը դառնայ Եսայեան)։ Կը շարունակէ ուսումը Բերայի Աղջկանց Արհեստանոց, ուր օրուան կէսը Ֆրանսացի ուսուցչուհիներ կը դասաւանդէին, իսկ միւս կէսին աշակերտները նուրբ արուեստով կը զբաղէին։ Ֆրանսացի ուսուցչուհիները յաճախակի կը խօսէին Եւրոպայի յեղափոխական ոգիին մասին։ Իսկ Իսկուհիի Հայերէնի ուսուցչուհին Մելքոն Կիւրճեան (Հրանդ) իր աշակերտուհիներուն յեղափոխական եւ հայրենասիրական նիւթերով իրենց կը ներշնչէր։ Իր յուշերուն մէջ, Իսկուհի կ՚ըսէ թէ իր դասարանին մէջ կար Հինգ պահպանողական աշակերտներ՛ սակայն ինք եւ իր մտերիմ ընկերուհին Մարի Պէյլերեան Կարմիր յեղափոխականներ էին եւ կ՚ուխտէն նուիրուի Հայ Դատին։
Գարեգին Եպիսկոպոս Սրուանձտեանց
Կեանք եւ գործունէութիւն
Փոքր տարիքէն յաճախած է տեղական դպրոցը. 12 տարեկանին երկու ընկերներու հետ փախած է դպրոցէն եւ գացած Վարագայ վանք՝ Խրիմեան Հայրիկին բացած Ժառանգաւորաց վարժարանը յաճախելու։
1860-էն մինչեւ 1862 աշխատակցած է Խրիմեան Հայրիկին «Արծուի Վասպուրական» թերթին, որուն մէջ լոյս ընծայած է յօդուածներ, արծարծելով ազգային-ազատագրական պայքարի գաղափարներ, եւ Պոլսոյ «Մասիս»ին, Թիֆլիսի «Մեղու»ին եւ Իզմիրի «Արեւելեան մամուլ»ին։
Իսկուհի Պալճեան
Յեղափոխական Գործեր
1890-ին Իսկուհի կ՚անդամակցի Հնչակեաններու կազմած Վարդ Պատրիկեան (Արվախի) եւ «Օրիորդաց Խումբ» խումբերուն։ Ան փոքր տարիքէն կը սկսի գործօն մասնակցութիւնը բերել յեղափոխական աշխատանքներուն եւ կը սկսի զէնքեր տեղափոխել եւ թերթեր ու թռուցիկներ ցրուել։ Թէեւ գիտէին թէ եթէ բռնուէին արգիլուած թերթերը ցրուելով, կրնային ձերբակալուիլ եւ չարչարանքի ենթարկուիլ բանտին մէջ։ Սակայն, անվախօրէն անոնք կը շարունակէն իրենց գործը։
Գարեգին Եպիսկոպոս Սրուանձտեանց
Կեանք եւ գործունէութիւն
1863-էն մինչեւ 1865 Մշոյ Ս. Կարապետ վանքին մէջ խմբագրած է «Արծուիկ Տարօնոյ» նորաբաց երկշաբաթաթերթը Խրիմեան Հայրիկի քաջալերանքով ։ Խրիմեանի հետ իբրեւ նուիրակ ու քարոզիչ, 1860-1861 թուականներուն կը շրջագայի հայոց գաւառները եւ իր ակնարկներուն ու թղթակցութիւններուն մէջ ճշմարտացիօրէն կը նկարագրէ հարստահարիչներէն հայ աշխատաւորութեան կրած տառապանքները։
Իսկուհի Պալճեան
Յեղափոխական Գործեր
Բերայի Աղջկանց Արհեստանոցը աւարտելէ ետք, Իսկուհի մէկ ու կէս տարի կը մնայ հոն ստանցնելով ուսուցչութեան պաշտօն եւ ապա մանկապարտէզի ուսուցչուհի Մաքր Գիւղի Ազգային Վարժարանին մէջ։
Գարեգին Եպիսկոպոս Սրուանձտեանց
Կեանք եւ գործունէութիւն
Մեր ժողովուրդին հոգեմտաւոր ժառանգութեան շնչաւոր «հանրագիտարան»ը կը հանդիսանայ Գարեգին Եպս. Սրուանձտեանց, որ հայոց առակներն ու առածները, հեքիաթներն ու դիւցազնապատումները, ազգային-հայրենասիրական երգերն ու տենչերը կը քաղէ իր ժողովուրդին շրթներէն, իր սիրտին եւ միտքին հնոցով կը մշակէ ու կը յղկէ զանոնք եւ, ամէնէն կարեւորը՝ հարազատօրէն ժառանգ կը յանձնէ յաջորդող սերունդներուն։ Այդ յօդուածները գրաւած են օսմանեան կառավարութեան ուշադրութիւնը եւ ենթարկուած է գաղտնի հսկողութեան։ Շրջագայութեան ընթացքին Սրուանձտեանց հաւաքած եւ պարբերաբար հրապարակած է նաեւ ժողովրդական բառ ու բանի նմուշներ։
Իսկուհի Պալճեան
Յեղափոխական Գործեր
Ընկեր մը իրեն կ՚առաջարկէ անդամագրուիլ նորակազմ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան եւ օրիորդաց խումբ մը կազմել։ Միայն հինգ օր ետք, Իսկուհի հինգ անդամուհիներու հետ արդէն կազմած էին իրենց խումբը եւ իրենց առաջին գործը կ՚ըլլայ պատրաստել ձեռագործներ վիճակահանութեան համար։ Խումբին եւ ընդհանրապէս Դաշնակցութեան ժողովատեղին կը դառնայ Իստուհի Տիւլպէտճեան (Օրիորդ Իւստիկի) տունը։ Բազմաթիւ յեղափոխական երիտասարդներ այս տան մէջ կը գումարէն կարեւոր ժողովներ որուն նաեւ կը մասնակցէր Իսկուհի։ Յուլիս 1896-ին այդ տան մէջ կը հաւաքուի Հրաչ Թիրեաքեան եւ իր Ֆրանսայի դասընկեր Արմէն Գարօ եւ սկսին նախագիծ կազմել Սամաթիոյ կռիւին եւ Օսմանեան Դրամատ գրաւման։ Առաջին անգամ ըլլալով յեղափոխականները ձեռնառումբ պիտի գործածէին եւ Գարօ, Հրաչ, Իւստիկ եւ Իսկուհի ուժականները իրենց ձեռքով կը սկսին լեցնել։ Գարօ, Հրաչ եւ Իսկուհի մօտաւորապէս 600 ռումբեր եւ ուժանակներ կը փոխադրէն զանազան կեդրոններ, երբեմն նոյնիսկ հետապնդումի ենթարկուելով։
Գարեգին Եպիսկոպոս Սրուանձտեանց
Կեանք եւ գործունէութիւն
Իր նախաձեռնութեամբ դպրոցներ բացուած են հայկական տարբեր բնակավայրերու մէջ։
Իսկուհի Պալճեան
Յեղափոխական Գործեր
Պանթ Օթթոմանի գործողութիւնէն ետք, Օր. իւստիկի տունը վտանգուած էր։ Իսկուհի, քոյրը եւ Օր. Իւստիկ միայն կը վերադառնան այդ տունը մնացած ռումբերը ջրհոր նետելու համար։
Գարեգին Եպիսկոպոս Սրուանձտեանց
Կեանք եւ գործունէութիւն
Իրմով նոր դարաշրջան մը կը բացուի աշխարհաբարի եւ գրական աշխարհայեացքի հայացման առումով։ Եթէ մինչ այդ եւրոպականացման ճիգը տիրական էր թէ՛ հայերէնի մշակման եւ թէ ազգային-հայրենասիրական ապրումներու գեղարուեստականացման մէջ, Սրուանձտեանցով կը սկսի հայրենի հողին ու մարդուն հարազատութեամբ առաջնորդուելու մօտեցումը, որուն արգասիքը կ'ըլլան հայ գեղապաշտ գրականութեան հետագայ նուաճումները։
1864-ին կը ձեռնադրուի վարդապետ եւ իբրեւ ուսուցիչ կը գործէ Վանի եւ Պոլսոյ մէջ։ 1866-ին լոյս կ'ընծայէ հայերէնի «Նոր Ընթերցարան» դասագիրքը, որ մինչեւ 1880-ականներու վերջերը կ'օգտագործուի ազգային վարժարաններու կողմէ։1867-1869 թուականներուն կը ստանձնէ Կարնոյ վարժարաններու լիազօր տեսուչի պաշտօնը:
Իսկուհի Պալճեան
Յեղափոխական Գործեր
Իսկուհիի Իտալացի ընկերուհիի միջամտութեամբ, իր քրոջ եւ ծնողքը հետ կ՚ապաստանուի Պուլկարիա։ Հոն, իրեն լուր կը հասնի թէ 101 տարուան թիապարտութեան դատապարտուած է։ Իսկուհի եւ քոյրը Վառնայի տեղական ազգային վարժարանին մէջ ուսուցչութիւն կ՚ընէն։ Միաժամանակ անոնք աղջիկներու եւ կիներու խումբ կը կազմէն։ Իսկուհի միշտ կապի մէջ կը մնայ Պոլսոյ իր ընկերներուն հետ մանաւանդ Հրաչին հետ որուն հետ սիրով կապուած էր։
Գարեգին Եպիսկոպոս Սրուանձտեանց
Կեանք եւ գործունէութիւն
1869-ին կը նշանակուի Մշոյ Սուրբ Կարապետ վանքին վանահօր փոխանորդ, միաժամանակ՝ սահմանադրութեան գործադրիչ Վասպուրականի մէջ: 1872-ին կը մասնակցի Վանի մէջ կազմակերպուած «Միութիւն եւ փրկութիւն» ազգային-ազատագրական գաղտնի խմբակի ստեղծման գործին։
1879-էն մինչեւ 1880, ռուս-թրքական պատերազմէն անմիջապէս ետք, Կոստանդնուպոլսոյ պատրիարք՝ Ներսէս Վարժապետեանին յատուկ կոնդակով, Սրուանձտեանցի կը յանձնարարուի շրջիլ «ի բնագաւառս մայրենի եւ տեղագրել զամենայն ամենայնի»: Ան կը շրջի հայկական զանազան գաւառները վիճակագրելու ու ցուցակագրելու համար հայութեան թիւը, աւանդութիւններն ու հայ եկեղեցիներն ու վանքերը։ Այդ շրջանի իր գրառումներով հանդէս կու գայ ժամանակի Պոլսոյ, Թիֆլիսի եւ Զմիւռնիոյ հայ մամուլի էջերուն («Մասիս», «Արեւելեան Մամուլ», «Կռունկ Հայոց Աշխարհին», «Մեղու Հայաստանի» եւայլն)։ Անոր գրական-բանասիրական վաստակը հաւաքուած է «Մանանա», «Համով-Հոտով», «Գրոց-Բրոց», «Թորոս Աղբար», «Հնոց-Նորոց» եւ այլ անուններով տասնեակներով հատորներու մէջ։
Իսկուհի Պալճեան
Յեղափոխական Գործեր
1897-ին Հրաչ Ժընեւէն Վառնայ կու գայ։ Իր հետ կը բերէ մեծ քանակով գիրգեր, եւ Իսկուհի իր գործակիցներուն հետ կը հաստատէ ազգային-յեղափոխական գրադարան մը։ Հրաչ կուսակցական պարտականութիւններով կ՚այցելէ տարբեր շրջաններ եւ կը վերադառնայ Պուլկարիա Մայիս 1901-ին։ Ամիս մը ետք, 18 Յունիս-ին Իսկուհի եւ Վրաչ կ՚ամուսնանան։ Անոնք կ՚որոշէն անցնիլ Երկիր եւ իրենց յեղափոխական գործերը շարունակել։ Կ՚երթան Հրաչի քոյրերուն մօտ Սուխում, կը մնան Թիֆլիս երեք ամիս, եւ ետքը կ՚անցնին Իզմիր։ Մայիս 1902-ին Իզմիրի մէջ կը ծնի Հրաչի եւ Իսկուհիի անդրանիկ զաւակը՝ Բաբգէնը։
Գարեգին Եպիսկոպոս Սրուանձտեանց
Կեանք եւ գործունէութիւն
1879-1881 թուականներուն, կը նշանակուի Վանի վիճակաւոր՝ հոգեւոր առաջնորդի (թեմակալի) փոխանորդ-օգնականը, կը մասնակցի «Սեւ խաչ» հայրենասիրական գաղտնի կազմակերպութեան աշխատանքներուն։ 1881-ին կառավարութեան հրամանով կը հեռանայ Վանէն, ժամանակաւոր կերպով վիճակաւոր առաջնորդի պաշտօն կը վարէ Բաղէշի (Պիթլիս), ապա՝ Խարբերդի մէջ:
Իսկուհի Պալճեան
Ձերբակալութիւն եւ Մահ
Բաբգէն հազիւ չորս տարեկան, մատնութեան հետեւանքով, գիշեր մը հարիւրէ աւելի զինուորներ կը շրջապատէն իրենց տունը եւ Հրաչ ոտաբոպիկ եւ ծեծի տակ կը տանին բանտ, ընտանիքի ամբողջ ունեցածն ալ կողոպուտի կ՚ենթարկուի։ Յաջորդ առաւօտ, քանի մը ոստիկաններ կու գան Իսկուհիի եւ իր գաւկին բանտ տանելու։ Նոյն պահուն իրենց ընկեր Մինաս Խաչատուրեան որ գիշերուայ պատահածէն ոչ մէկ լուր ունենալով իրենց այցելութեան կու գար կը ձերբակալուի ու Իսկուհիին հետ կ՚առաջնորդուի բանտ։
Գարեգին Եպիսկոպոս Սրուանձտեանց
Կեանք եւ գործունէութիւն
1885-ին կը մեկնի Էջմիածին, ուր կը ձեռնադրուի եպիսկոպոս։ Կը շարունակէ գրել, այս անգամ «Վարդ» ծածկանունով, Պոլսոյ «Երկրագունտ» թերթին մէջ։
Կ'ընտրուի Կարնոյ եւ Տրապիզոնի՝ համայնքներու առաջնորդ, սակայն թրքական կառավարութեան աչքին լաւ չեն երեւիր իր քարոզներն ու յօդուածները ու ստիպուած կ'ըլլայ Պոլիս մեկնիլ. հոն խիստ հսկողութեան տակ կը դառնայ քարոզիչը Բերայի Սուրբ Երրորդութիւն եկեղեցւոյ: Ուսուցչական պաշտօն կը վարէ Ղալաթիոյ կեդրոնական վարժարանին մէջ, ինչպէս նաեւ՝ կրօնական ժողովի ատենապետի պաշտօն։ Ազգագրութեան ու հնագիտութեան բնագաւառին մէջ կատարած բեղմնաւոր գործունէութեան համար, Սրուանձտեանց Փեթերսպուրկի կայսերական հնագիտական ակադեմիային պատուաւոր անդամ կ'ընտրուի ։
Կը մահանայ 17 Նոյեմբեր 1892-ին, Կոստանդնուպոլսոյ Ս. Փրկիչ ազգային հիւանդանոցին մէջ՝ յետ ծանր ու երկարատեւ հիւանդութեան։
Իսկուհի Պալճեան
Ձերբակալութիւն եւ Մահ
Բանտարկութենէն 6 ամիս ետք, դատավարութիւնը տեղի կ՚ունենայ եւ Հրաչ կը դատապարտուի 101 տարուան բանտարկութեան, իսկ Իսկուհի՝ աքսորի։ Իսկուհի Սամսոնի բանտին մէջ Մայիս 1903-ին ծնունդ կու տայ իր երկրորդ զաւկին Հերմինէին։ Ծնունդէն քանի մը օր ետք, տեղական Կառավարութեան կարգադրութեամբ կը յանձնէն երէքը Հայ փռապանի մը ընտանիքին։
Գարեգին Եպիսկոպոս Սրուանձտեանց
Գրական Վաստակ
Գարեգին Սրուանձտեանց կը համարուի հայ բանահաւաքներու ու ազգագիրներու ռահվիրան: Ան ինքնօրինակ ձեւով կրած է 1850-1860-ական թուականներու հայ ազգային լուսաւորիչներուն աշխարհայեացքային գիծերը։ Անոր գործունէութիւնը իր ապրած ժամանակաշրջանին հայ հասարակական միտքի առաջաւոր գործիչներու արծարծած ժողովրդական-հայրենասիրական եւ ազգային-ազատագրական գաղափարներու արձագանքն է։
Սրուանձտեանց հայ գրականութիւն մուտք կը գործէ հայրենասիրական շունչով համակուած «Ողբերգութիւն մեծին Սահակայ Պարթեւի եւ անկումն Արտաշիրի Արշակունւոյ» (գրուած 1860-1870 ) եւ «Շուշան Շաւարշանայ» (1875) թատերական երկերով։
Իսկուհի Պալճեան
Ձերբակալութիւն եւ Մահ
Այս ժամանակին, Իսկուհի շարունակ կը գաղտնօրէն նամակներ կը գրէր իր Պոլսոյ ընկերներուն։ Դաշնակցական ընկերները կը գտնէն իրենց եւ նաւով Իսկուհիին եւ իր երկու զաւակներուն կրնան փախցնել։ Երբ բանտարկեալները ազատ կ՚արձակուին, Հրաչ, որ իրեն զաւակներուն համար անծանօթ մարդ մըն էր կը վերամիանայ իր ընտանիքին հետ։ Իսկուհի եւ Հրաչ կ՚ունենան երրորդ զաւակ մը, Նուարդ։
Գարեգին Եպիսկոպոս Սրուանձտեանց
Գրական Վաստակ
Ան մեծարժէք ներդրում կ'ունենայ հայ ժողովուրդի ազգային մեծ դիւցազնավէպը՝ «Սասունցի Դաւիթը» գրի առնելու եւ կորուստէ փրկելու գործին մէջ։ Իրեն կը պատկանի դիւցազնավէպին առաջին գրաւոր տարբերակին մշակումը՝ «Մհերի Դուռ» խորագիրով, որ հետագայ 170-է աւելի գրառումներու շարքին աչքի կը զարնէ իր հայերէնի հարազատ մշակումով ու մեր ժողովուրդի բաբախուն սիրտը վերծանող բանաստեղծական շունչով։
Իսկուհի Պալճեան
Ձերբակալութիւն եւ Մահ
Մեծ Եղեռնին, երբ հայ մտաւորականներն ու յեղափոխականները կը ձերբակալուին, պարզուկ նպարավաճառի տէր մը, Հրաչի անունի եւ մականունի նոյնութեան պատճառով կը ձերբակալուի։ Հրաչ թոյլ չի տար որ իր փոխարէն անմեղ զոհ մը ըլլար։
Գարեգին Եպիսկոպոս Սրուանձտեանց
Գրական Վաստակ
Գարեգին Սրուանձտեանց իր անուան կը կապէ կոթողական ժառանգութիւն մը, որ ներշնչման աղբիւր կը դառնայ ԺԹ. դարավերջին հայ գրողներուն համար։ Իրմով նոր դարաշրջան մը կը բացուի աշխարհաբարի եւ գրական աշխարհայեացքի հայացման առումով։ Եթէ մինչ այդ եւրոպականացման ճիգը տիրական էր թէ՛ հայերէնի մշակման եւ թէ ազգային-հայրենասիրական ապրումներու գեղարուեստականացման մէջ, Սրուանձտեանցով կը սկսի հայրենի հողին ու մարդուն հարազատութեամբ առաջնորդուելու մօտեցումը, որուն արգասիքը կ'ըլլան հայ գեղապաշտ գրականութեան հետագայ նուաճումները։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1840 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1892 մահեր Ստորոգութիւն:Վան ծնածներ Ստորոգութիւն:Պոլիս մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ Առաքելական եկեղեցւոյ թեմական առաջնորդներ Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ Ստորոգութիւն:Հայ հոգեւորականներ Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ Ստորոգութիւն:17 Նոյեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:17 Նոյեմբերի մահացածներ
Իսկուհի Պալճեան
Ձերբակալութիւն եւ Մահ
Ատեն մը Իսկուհի կը մնայ Թիֆլիս, Պոլսէն գաղթած ուրիշ նահատակ ընկերներու ընտանինքներու հետ, յետոյ Պաթում, եւ 1921-ին կ՚անցնի Պոլիս ուր հայ կեանքը նոր թափ կը ստանար։ Հոն կը ստանձնէ Հայ Կարմիր Խաչի Հիւանդանոցի Վարչական Տնօրէնուհիին պաշտօնը։ Սակայն հիւանդութեան պատճառով կը մնայ Ռուսճուք իր եղբօր մօտ, եւ յետոյ կ՚անցնի Եգիպտոս տաք կլիմայի պատճառով։ Ան Թիֆոյէն վարակուելով, կը մահանայ 14 Նոյեմբեր, 1930-ին։
353 (թիւ)
353 (երեք հարիւր յիսուներեք) կենտ եռանիշ բնական թիւ է 352-ի եւ 354-ի միջեւ
Սիմոն Այնէճեան
Սիմոն Այնէճեան ՀՅ Դաշնակցության Կիպրոսի ներկայացուցիչ , «Կիպրահայեր» թերթի խմբագիր, Կիպրոսի Հայ Դատի յանձնախումբի ատենապետ։«Կիպրահայեր» կալքէջի արտօնատէր ու խմբագիր
Պարգեւներ, ՇքանշաններՍիմոն Այնէճեան
ՀՀ Անկախութեան 23-րդ Տարեդարձին Առիթով Պարգեւատրում:
Հայրենիք-սփիւռք կապերու ամրապնդման գործին մէջ ներդրած նշանակալի աւանդի համար, Մարտ 16, 2014-ին, Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահ Սերժ Սարգիսեանի գլխաւորած պատուիրակութեան Կիպրոս կատարած պաշտօնական այցելութեան ծիրէն ներս, Նիկոսիոյ Ազգային Առաջնորդարանի «Վահրամ Իւթիւճեան» սրահին մէջ տեղի ունեցած՝ կիպրահայ համայնքաին կառոյցներու եւ կազմակերպութիւններու ներկայացուցիչներու հանդիպումի ընթացքին, նախագահ Սարգիսեան պարգեւատրեց կիպրահայ ազգային գործիչ Սիմոն Այնէճեան «Մովսէս Խորենացի» շքանշանով:
Աղբիւրներ
[http://asbarez.com/arm/293620/%D4%BF%D5%AB%D5%BA%D6%80%D5%B8%D5%BD%D5%AB-%D5%84%D5%A7%D5%BB-%D5%80%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%AB%D5%BA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%9D-%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D4%B5%D6%82-%D4%B1/Կիպրոսի Մէջ Հանդիպում՝ Հայաստանի Եւ Արցախի Մեծ Բարեկամ Տոքթ. Էլէնի Թէօխարուսի Հետ]
Gibrahayer e-magazine
Անքնութիւն
Անքնութիւն, գիշերային քունի խանգարումներ, (դժուար քնանալ, կանուխ արթննալ, գիշերուան ընթացքին յաճախ արթննալ, ինչպէս նաեւ գիշերային քունի ամբողջական բացակայութեան ընդհանուր անուանումը)։
Ժամանակակից բժշկութեան հիմնախնդիրներէն մէկն է, որ առողջական այլ հարցերու հետ, մարդու ֆիզիքական եւ ընկերային առողջութեան լուրջ վնասներ կը հասցնէ։ Թէեւ գոյություն ունին անքնութեան բուժման դեղորայքային եւ վարքային հոգեբանական եղանակներ, սակայն միշտ չէ, որ անոնք կ'օգնեն հասնելու բաւարար արդիւնքի։ Անքնութեան պատճառով թէ՛ մարդոց առողջութիւնը եւ թէ ընկերային կեանքը կ'ենթարկուին լուրջ փորձութիւններու։
Անքնութիւն Պատճառող Ազդակներ
Քունի որակին վրայ կ՛ազդեն խումբ մը գործօններ, որոնց կարգին` ուտելիքները, որոնք կ՛օգտագործենք օրուան ընթացքին եւ յատկապէս քնանալէ առաջ: Ստորեւ կը ներկայացնենք անքնութիւն պատճառող 6 ուտելիքները.
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Քնաբանութիւն Ստորոգութիւն:Նեարդաբանութիւն Ստորոգութիւն:Քունի խանգարումներ Ստորոգութիւն:Հոգեբուժական ախտորոշում
Էսթոնիոյ Թատրոն
Էսթոնիոյ թատրոնը ձեւաւորուած է 1784 թուականին, երբ Ավգուստ ֆոն Կոցեբուն Թալլինի մէջ սիրողական թատրոն հիմնեց։ Այդ ժամանակաշրջանի ներկայացումներու մեծ մասը կատակերգութիւններ էին, ուր անդրադարձ կ՝ ըլլար տեղի ազնուական գերմանացիներուն։ 1809 թուականին մասնագիտական թատրոն հիմնուեցաւ, որ ունէր իր սեփական շէնքը Թալլինի մէջ։ Խաղացանկը հիմնականին գերմաներէն լեզուով էր, սակայն էսթոներէն եւ ռուսերէն լեզուներով ներկայացումներ եւս կը բեմադրուէին ։
Վանեմոյնէ երաժշտական եւ թատերական միութիւնը 1878-1903 թուականներուն ղեկավարեց Աւգուստ Վիերան։ 1906 թուականին միութեան նոր շէնք տրամադրուեցաւ եւ թատերախումբը, Քարլ Մեննինգի ղեկավարութեամբ, դարձաւ մասնագիտական թատրոն։ Սկսան բեմադրուիլ արեւմտեան գրողներ Հենրիկ Իբսենի, Գերհարտ Հաուպտմանի, ռուս Մաքսիմ Գորկիի եւ էսթոնացի Աւգուստ Կիցբերգի, Օսքար Լուցի եւ Էտուարտ Վիլդէի ստեղծագործութիւնները։
Թալլինի մէջ թատերախումբը մասնագիտական թատրոնի վերածուեցաւ Թէոդոր Ալտերմանի եւ Փաուլ Փիննայի գլխաւորութեամբ։ Յետագային այս թատրոնի հիման վրայ ստեղծուեցաւ Էսթոնիոյ ազգային օփերան։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Թատրոնի պատմութիւն Ստորոգութիւն:Էսթոնիոյ մշակոյթ
Աղքատութեան Վերացման Միջազգային Օր
Աղքատութեան վերացման միջազգային օր (անգլերէն՝ International Day for the Eradication of Poverty), Հոկտեմբեր 17-ին կը յիշատակուի Աղքատութեան վերացման միջազգային օրը:
Պատմութիւն
Այս օրուան պատմութիւնը կապուած է 1987 թուականի Հոկտեմբեր 17-ի հետ, երբ այդ օրն հաւաքուած են աւելի քան հարիւր հազարաւոր մարդ՝ Փարիզի Թրոքատերոյի Մարդկային իրաւանց հրապարակին վրայ, ուր 1948 թուականին ստորագրուած էր Մարդու իրաւունքներու համընդհանուր հռչակագիրը՝ որպէս յարգանքի տուրք ծայրահեղ աղքատութեան, բռնութեան ու սովի մատնուած մարդոցց:
ՄԱԿ-ը 1992 թուականի Դեկտեմբեր 22-ին ընդունուած իր հռչակագիրով Հոկտեմբեր 17-ը հռչակած է Աղքատութեան վերացման դէմ պայքարի միջազգային օր ու կոչ ուղղած բոլոր պետութիւններուն այս օրը աղքատութեան դէմ պայքարելու:1993-էն ի վեր (բանաձեւ 47/196) տարբեր դասակարգերու, համոզմունքներու եւ ընկերային տարբեր շերտերու պատկանող մարդիկ ամէն տարի Հոկտեմբեր 17-ին կը հաւաքուին՝ հաստատելու իրենց դիրքորոշման անփոփոխութիւնը եւ չքաւորներուն ցոյց տալու իրենց համերաշխութիւնը, յիշատակելու Աղքատութեան վերացման միջազգային օրը:
2000 թուականին կայացած ՄԱԿ-ի ընդհանուր ժողովին, բազմաթիւ երկիրներու առաջնորդներ վճռած են մինչեի 2015 թուական մասամբ մը կրճատել ծայրայեղ աղքատութեան մէջ ապրող մարդոց թիւը: Իրադրութիւնը յատկապէս մտահոգիչ է քիչ զարգացած երկրներու պարագային: Այսօր գրեթէ մէկ միլիարդ մարդ սովի մատնուած է: Մոլորակի բնակչութեան 80 տոկոսը ընկերային պաշտպանութիւն չունի, որ կ՛օգներ յաղթահարել կենսական վտանգները:
Աղքատութեան Սահմանումը
Աղքատութիւնը, գլխաւորապէս, տնտեսական ու հասարակական երեւոյթ է, բայց ունի նաեւ հոգեւոր-մշակութային եւ քաղաքական արմատներ: Բացի այդ, տարբեր ժամանակաշրջաններու եւ տարբեր պայմաններու մէջ աղքատութեան տարատեսակ դրսեւորումներուհետ մարդիկ բախուն ունեցած են, զոր մեծ ազդեցութիւն ունեցած է անոնց հոգեկան ներաշխարհին վրայ: Միաւորուած ազգերու կրթութեան, գիտութեան եւ մշակույթի կազմակերպութեան` ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի սահմանմամբ, աղքատութիւնը մարդոց եկամուտի, ինքնագնահատականի, կրթութեան ու հասարակական որոշումներուն մասնակցութեան հնարաւորութեան լիովին կամ մասնակի բացակայութիւնն է: Իսկ որոշ ուսումնասիրողներու կարծիքով, աղքատութիւնը մարդկային հիմնական կարիքներու զրկուածութիւնն է: Այս հիմնական կարիքներուն մէջ կը մտնեն բաւարար քանակի ուտելիքի ու ջուրի հասանելիութիւնը, համապատասխան բնակարանի ու խնամքի պայմաններու ապահովուածութիւնը անհատին ու անոր ընտանիքին համար, հասարակական զբաղուածութիւնը :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Միջազգային օրեր
Պաքուի Հայկական Պետական Թատրոն
Պաքուի հայկական պետական թատրոն, կազմակերպուած է Պաքուի մէջ, 1920-ին։ Թատրոնը փակուած է 1949-ին։
Գործունէութիւն
Ներկայացումներ բեմադրած են Ժասմէն, Ս. Արմէնեան, Վահրամ Փափազեան, Լեւոն Քալանթար, Ստեփան Քափանակեան, Կարօ Ալվարեան, Մուշեղ Սաղեան։ Թատրոնի գլխաւոր բեմադրիչը եղած է Արտաշէս Յովսէփեան, իսկ գլխաւոր նկարիչը՝ Ալեքսանտր Յովհաննէսեան։
Բեմադրուած են հայ դասական, ժամանակակից, ինչպէս նաեւ՝ ռուսական եւ եւրոպական թատրերգութեան լաւագոյն երկերը։
Թատերախումբին անդամակցած են Լեւոն եւ Աստղիկ Երամեաններ, Խորէն Յարութիւնեան, Արտաշէս Արզումանեան, Ա. Բադալեան, Գեղամ Յարութիւնեան, Թագուշ Սահակեան, Յովհաննէս Աբէլեան, Ալեքսանտր Յովհաննիսեան եւ ուրիշներ :
1932-էն սկսեալ եւ երկար տարիներ շարունակ թատրոնին գլխաւոր բեմադրիչն էր Թադէոս Սարեանը։ 1933-ին ան կը բեմադրէ «Քաղաքավարութեան վնասները» ներկայացումը։ Ներկայացման երաժշտութեան հեղինակն էր Անտօն Մայիլեան, իսկ բեմական ձեւաւորումը կատարած է ազրպէյճանցի բեմանկարիչ Ռ. Մուստաֆաեւը։ 1935-ին Սարեան կը բեմադրէ «Շահնամէն» եւ «Քաջ Նազարը»։
1930-ականներուն թատրոնին կեանքը կը դժուարանայ։ 1 Յունիս 1936-ին կը վախճանի դերասան Յովհաննէս Աբէլեանը, իսկ 1938-ին՝ Լեւոն Երամեանը :
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Պաքու
1921 թուական
1921 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 21րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1921 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1921 մահեր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1921
Յակոբ Պարոնեանի Անուան Պետական Երաժշտական Կատակերգութեան Թատրոն
Յակոբ Պարոնեանի Անուան Պետական Երաժշտական Կատակերգութեան Թատրոն, հիմնադրուած է 23 Դեկտեմբեր 1941-ին, Երեւանի մէջ։
Պատմութիւն
Երեւանի Երաժշտական Կատակերգութեան Պետական Թատրոնը հիմնադրուած է 23 Դեկտեմբեր 1941-ին, Վ. Վալենտինովի «Հրեայ քրմուհի» կարճ բեմադրութեամբ։ Թատրոնին պաշտօնական բացումը տեղի ունեցած է 22 Յունիս 1942-ին, Ռուտոլֆ Նելսոնի «Թագաւորը զուարճանում է» բեմադրութեամբ։ Թատրոնի հիմնադրման եւ հետագայ գործունէութեան աշխատանքին մէջ մեծ աւանդ ունին Շարա Տալեանը, Արամ Տէր-Յովհաննիսեանը, Աղասի Այվազեանը, Թադէոս Սարեանը եւ Հայկ Դանզասը։
Երաժշտական կատակերգութեան թատրոնը ստեղծագործական վերելք ապրած է 1940-ական թուականներու կէսերուն, բեմադրիչ Վ․ Աճեմեանի ղեկավարութեամբ։ Այդ շրջանի ուշագրաւ բեմադրութիւններէն են Ի․ Դունաեւսկիի «Ազատաշունչ հողմը» եւ Տիգրան Չուխաճեանի «Լեբլեբիջի» («Կարինէ») բեմադրութիւնները։
1962-ին թատրոնը անուանուած է հայ մեծ երգիծաբան Յակոբ Պարոնեանի անունով։
Հայաստան Հռոմ-Պարթեւական Հակամարտութեան Միջեւ
Մեծն Տիգրանի մահէն ետք քաղաքական նոր կացութիւն ստեղծուեցաւ: Հայաստան ինկաւ երկու հզօր կայսրութիւններու հակամարտութեան ոլորտին մէջ։ Ան ի վիճակի չէր այլեւս նոր երկիրներ նուաճել, այլ ստիպուած էր պայքարիլ իր անկախութիւնը պահպանելու համար: Հռոմէացիները Պոմպէոսի օրերէն արդէն ամուր կերպով հաստատուած էին Հայաստանէն արեւմուտք ինկած երկիրներուն՝ Փոքր Ասիոյ մէջ եւ Միջերկրականի արեւելեան ափերուն: Կարգը եկած էր պարթեւներուն, որոնց հետ բախումը անխուսափելի դարձած էր։ Պարթեւները, իրենց կարգին, ազատելով Մեծն Տիգրանի հզօրութեան շրջանի ճնշումէն, վերագտած էին իրենց ուժերը եւ կը ձգտէին ընդարձակել իրենց տիրապետութեան սահմանները:
Հայաստան Երկու Հզօր Պետութեանց Միջեւ
Հռոմի եւ պարթեւներուն միջեւ իբրեւ երրորդ կարեւոր պետութիւն կար Հայաստանը: Անոնցմէ իւրաքանչիւրը կ'ուզէր իբրեւ դաշնակից կամ հպատակ՝ իր կողմը քաշել զայն: Հայաստան ունէր թէ՛ ռազմագիտական եւ թէ տնտեսական մեծ կարեւորութիւն: Հայկական բարձրաւանդակը հին աշխարհի ռազմագիտական առաջնակարգ դիրք ունեցող երկիրներէն էր։ Իր բարձրաբերձ լեռներով ու խորունկ կիրճերով ան բնական իսկական ամրոց մըն էր։ Հայաստանին տիրել կը նշանակէր իշխող դիրք ունենալ դրացի երկիրներուն վրայ։ Մեծ տէրութիւններուն համար Հայկական լեռնաշխարհը կը ներկայացնէր ապահովութեան գօտի մը իրենց կայսրութեան սահմաններուն պաշտպանութեան համար. միւս կողմէ, ան ամուր յենարան էր եւ մեկնակէտ նոր նուաճումներ կատարելու:
Յակոբ Պարոնեանի Անուան Պետական Երաժշտական Կատակերգութեան Թատրոն
Պատմութիւն
Թատրոնի առաջին տնօրէնը եղած է Զաւէն Վարդանեան։
Հայաստան Հռոմ-Պարթեւական Հակամարտութեան Միջեւ
Հայաստան Երկու Հզօր Պետութեանց Միջեւ
Տնտեսական առումով եւս Հայաստանի նշանակութիւնը մէծ էր։ Արեւելքը Արեւմուտքին հետ կապող միջազգային առեւտուրի կարեւոր ճամբաները կ'անցնէին Հայաստանէն: Ինչպէս գիտենք, դարեր առաջ պարսից Դարեհ Ա.ի բացած «արքունի պողոտան», որ Իրանի հարաւը կը միացնէր Փոքր Ասիոյ եւ միջերկրականեան երկիրներուն, աւելի քան 300 քմ. երկարութեամբ կ'անցնէր ճեղքելով Հայաստանի հարաւային նահանգները: Արարատեան դաշտէն կ'անցնէր նոյնպէս միջազգային առեւտուրի ուրիշ մեծ ճամբայ մը, որ Սեւ ծովու ափերէն կը մեկնէր դէպի Իրան եւ Միջին Ասիա:
Յակոբ Պարոնեանի Անուան Պետական Երաժշտական Կատակերգութեան Թատրոն
Հիմնադիրներ
Թատրոնի հիմնադիրները եղած Հայաստանի Հանրապետութեան հետեւեալ ժողովրդական արտիստները.
Հայաստան Հռոմ-Պարթեւական Հակամարտութեան Միջեւ
Հայաստան Երկու Հզօր Պետութեանց Միջեւ
Ռազմագիտական եւ տնտեսական կարեւոր այս դիրքը պատճառ պիտի ըլլար, որ մրցակից մեծ կայսրութիւնները ամէն ջանք թափէին տիրելու համար այս լեռնաշխարհին: Այս պայմաններուն մէջ Հայաստան պիտի ջանար չէզոքութիւն պահել հակամարտ կողմերուն միջեւ։ Սակայն այդ չէզոքութիւնը ձեռնտու չէր ո՛չ պարթեւներուն համար եւ ոչ ալ Հռոմի: Անոնք Հայաստանէն կը պահանջէին դաշնակցիլ իրենց եւ պատերազմին մասնակից դառնալ, այլապէս կը սպառնային երկիրը դարձնել իրենց կռիւներուն ասպարէզ:
Մեծն Տիգրանի յաջորդ Արտաւազդ Բ.էն (55-34) սկսեալ քանի մը դար շարունակ այս էր կացութիւնը Հայաստանին, որ Արեւելքի եւ Արեւմուտքի երկու հզօր կայսրութիւններուն միջեւ սեղմուած՝ կը պայքարէր իր անկախութեան պահպանման համար:
Յակոբ Պարոնեանի Անուան Պետական Երաժշտական Կատակերգութեան Թատրոն
Ներկայ դերասաններ
Թատրոնի ներկայի գեղարուեստական ղեկավարը ՀՀ ժողովրդական արտիստ Երուանդ Ղազանչեանն է, տնօրէնը՝ Կարօ Շահպազեանը։
Հայաստան Հռոմ-Պարթեւական Հակամարտութեան Միջեւ
Կրասոս Արեւելքի մէջ եւ Արտաւազդ Բ.
Արտաւազդ Բ.ի թագաւորութեան տարիներուն քաղաքական սուր պայքար սկսաւ Արեւելքի եւ Արեւմուտքի երկու մեծ տէրութիւններուն միջեւ։ Հռոմ նոր թափ տուաւ իր ծաւալապաշտ քաղաքականութեան Արեւելքի մէջ, ուր իրեն դէմ գտաւ նոյնպիսի աշխարհակալական ծրագիրներ հետապնդող պարթեւական հզօրացած կայսրութիւնը:
Յակոբ Պարոնեանի Անուան Պետական Երաժշտական Կատակերգութեան Թատրոն
Ներկայ դերասաններ
Թատերախումբի կազմին մաս կը կազմեն.