cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վարդի իւղ
Բաղկացուցիչներ
Պուլկարական վարդի իւղը իր յատկանիշներով կը տարբերի մնացեալ վարդի իւղերէն։  Ան ունի մօտաւորապէս 283 յատկանշական բաղկացուցիչներ, ինչպէս օրինակ՝
Արտադրութիւն
Վարդի իւղի արտադրումին համար, անհրաժեշտ է բանուորներու մեծ թիւ մը․ բազմաթիւ ձեռքեր, որովհետեւ վարդի ծաղիկները ձեռքով կը հաւաքուին առաւօտ կանուխ՝արեւածագին, եւ նոյն օրը թորումը կը կատարուի։
Տե՛ս նաեւ
Վարդաջուր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Բուրաւէտ իւղեր Ստորոգութիւն:Իւղեր
Քըրք Քըրքորեան
Քըրք Քըրքորեան (, Գրիգոր Ահարոն Գրիգորյան), ամերիկահայ գործարար,«Թրասինտա Քորփորեյշնի» գործադիր տնօրէն։
Կենսագրութիւն
Ծնած է 1917 թուականին: Կը սերէ 1890-ին Խարբերդէն Ֆրեզնոյ գաղթած Ահարոն Գրիգորեանի ընտանիքէն։ Համաձայն ամերիկեան հեղինակաւոր ՖՈՐԲՍ ընկերութեան 2007 թուականին իր կարողութիւնը կը հասնէր 15 պիլիոն ամերիկեան տոլլարի, բացի այդ ինքը կը համարուէ Լաս Վեկասի հայրը։ 2004 թուականին հայրենիքին մատուցած բացառիկ ծառայութիւններուն համար անոր շնորհուած է Հայաստանի Հանրապետութեան բարձրագոյն կոչում՝ Հայաստանի ազգային հերոս։ Մինչեւ 1935-ը կատարած է զանազան աշխատանքներ, եղած է մասնագետ բռնցքամարտիկ։ Այնուհետեւ սորված է օդաչուական դպրոցին մէջ, դարձած է հրահանգիչ օդաչու։
Գործարար գործունէութիւն
Որպես ռազմաօդային ուժերու օդաչու մասնակցած է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին, որուն աւարտէն յետոյ զբաղած է օդանաւերու բաժնեթղթերու առեւտրով (1947-ին գնած է «Los Angeles Air Service» փոքրիկ չարթըրային աւիաընկերութիւնը), ինչպես նաեւ հիւրանոցային պիզնըսով։ Կառուցած է Լաս Վեկասի «Ֆլամենկոյ», «Էմ Ճի կրանտ» եւ այլ խոշոր հիւրանոցներ։ 1968-էն զբաղուած է սինեմայի գործունեութեամբ, «Մեթրոյ Կոլտուին Մայըր» (մասնաճիւղերով) եւ «Իւնայթըտ Արթիստս» սթուտիոներու, «Էմ Ճի Էմ Միրաժ» քորփորէյշնի հիմնադիր բաժնետերն է։ Եղած է «Քրայսլեր Քորփորեյշնի» բաժնետերը։
Բարեգործական գործունէութիւն
Սպիտակի երկրաշարժէն յետոյ եւ շրջափակման տարիներուն մեծապէս օգնած է Հայաստանին ու Արցախին։ Քըրքորեանի հիմնադրած «Լինսի» հիմնադրամը 2001-էն ի վեր 151 միլիոն տոլլար տրամադրած է Հայաստանին՝ ճանապարհներուն վերակառուցման, մշակութային հաստատութիւններու վերանորոգման, աղետի գօտիի բնակարանաշինութեան, իսկ 21 միլիոն տոլլար՝ Հայաստանի փոքր միջին ձեռներեցութեան զարգացման համար։
Իր մահէն ետք խոշոր գումարներ տրամադրուած են զանազան բարեսիրական կազմակերպութիւններու:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:6 Յունիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:15 Յունիսի մահացածներ
Նոր Քարէ Դար
Նոր քարէ դար կամ Նէոլիթ (յուն․՝ νέος, նէոս՝ նոր, եւ յուն․՝ λίθος , լիթոս՝ քար), քարէ դարու վերջին դարաշրջանը, յաջորդած է մէզոլիթին։ Տեւած է մօտ երկու հազարամեակ՝ Ն.Ք. 10-րդ հազարամեակի կէսերէն մինչեւ Ն.Ք. 11-րդ հազարամեակի կէսերը։
Նէոլիթ դարաշրջանի սկիզբը կը բնութագրուի քարէ եւ ոսկորէ յղկուած գործիքներու օգտագործմամբ, խեցեգործութեան եւ երկրագործութեան առաջացմամբ Դարաշրջանի աւարտը կը յատկանշուի վաղ մետաղամշակութեամբ (էնեոլիթի սկզբնաւորմամբ)։
Նէոլիթեան մարդիկ, զարգացած հաւաքչական, որսորդական եւ ձկնորսական իւրացնող տնտեսութեան զուգահեռ, սկսած են զբաղուիլ արտադրող տնտեսութեամբ՝ նստակեաց երկրագործութեամբ (ցորենի, գարիի, ոսպի եւ այլ բոյսերու մշակութեամբ), կենդանիներու (շուն, այծ, ոչխար, խոզ, աւելի ուշ՝ մեծ եղջերաւոր անասուններ) ընտելացմամբ եւ բուծանումով։ Սկսած է զարգանալ մանածագործութիւնը, հիւսելը։ Մայրիշխանութիւնը հասած է իր ծաղկման եւ աստիճանաբար տեղի տուած հայրիշխանութեանը։ Զգալիօրէն աճած է բնակչութիւնը, աստիճանաբար կազմաւորուած են ցեղախումբերը, ձեւաւորուած ցեղային լեզուները։
Հանրութեան կեանքին մէջ կատարուած արմատական փոփոխութիւնները ընդունուած է անուանել «նէոլիթեան յեղափոխութիւն» (անգլիացի հնագէտ Գ․ Չայլդի հետեւութեամբ), իբրեւ մարդկութեան պատմութեան մէջ առաջին տնտեսական յեղաշրջում։
Մեծ Բրիտանիոյ Հայկական Մամուլ
Մեծ Բրիտանիոյ մէջ մինչեւ այսօր կը տպագրուին շուրջ 20 անուն հայկական պարբերականներ։ Առաջինը քաղաքական, գրական, գիտական, կրօնական, առեւտրական «Երկրագունդ» (1863-1864) լրագիրն է։ Այդ տեղին անդրանիկ հրատարակներն են Հայկական հայրենասիրաց ընկերութեան «Հայաստան» (1888-1892) հանդէսը (հայերէն, Ֆրանսերէն), քաղաքական, գրական «Լ'արմենի» (1889-1898,1898-1906 թուականներուն՝ Փարիզի մէջ, խմբ.՝ Մինաս Չերազ), հնչակեան կուսակցութեան կեդրոնական պաշտօնաթերթ «Հնչակ» (1894-1904, 1887 թուականին՝ ժնեւ, Աթէնք, Փարիզ), երգիծ-քաղաքական «Ապտակ» (1895-1897, 1894 թուականին՝ Աթէնք), Վերակազմեալ Հնչակեան կուսակցութեան «Մարտ» (1897-1901), ազգային, գրական «Վաղուան ձայնը» (1898) ամսաթերթերը, «Պատանի» (1902-1907) պատկերազարդ հանդէսը (բոլորը՝ Լոնտոն) և այլն։
Նոր Քարէ Դար
Ըստ նորագոյն տուեալներուն՝ Մերձաւոր Արեւելքի մէջ հնագոյն երկրագործական-անասնապահական մշակոյթը սկիզբ կ՛առնէ Ն.Ք. 8—7-րդ հազարամեակներուն (Երիքովը՝ Պաղեստինի, Ջարմոն՝ Հիւսիս-Արեւելեան Միջագետքի, Չաթալ-Հույուկը՝ Փոքր Ասիոյ մէջ եւն)։
Եւրոպայի մէջ նէոլիթեան մշակոյթը զարգացած է Մերձաւոր Արեւելքի եւ Միջերկրածովեան մշակոյթի զգալի ազդեցութեամբ, այդ երկրամասերէն Եւրոպա թափանցած են շարք մը մշակելի բոյսեր, ընտանի կենդանիներու տեսակներ եւ այլն։ Հայաստանի տարածքին նէոլիթեան կայաններ ու բնակավայրեր յայտնաբերուած են Թալինի շրջանին մէջ (Զաղաներ, Արեգունի բլուր, Բառոժ եւ այլն) եւ Արարատեան դաշտին մէջ (Կղզեակ բլուր, Մաշտոցի բլուր, Տէրտէրի ձոր եւ այլն)։ Գտնուած են քարէ (օբսիդիան, որձաքար եւ այլն) պրիզմայաձեւ միջուկներ, դանակներ, յղկուած, գայլիկոնուած կոթատեղի փորուածքով կացիններ, մուրճեր, գուրզեր, բրիչներ, աղօրիքներ, սանդեր, մանգաղներ, նետասլաքներ, ոսկորէ ասեղներ, ուլունքներ, իլիկի գլուխներ եւ այլն։
Մեծ Բրիտանիոյ Հայկական Մամուլ
Մեծ Բրիտանիոյ հայկական մամուլը որոշ զարթօնք ապրած է 1960-ական թուականներուն։ Լոյս կը տեսնեն հասարակական, գրական «Արեգակ» (1964-1968, Լոնտոն) ամսաթերթը, Լոնտոնի հայ երիտասարդ միութեան «Սարտարապատ» (1971-1973, հայերէն, անգլերէն) ամսագիրը, «Արեգակի» շարունակութիւնը համարուող «Լոնտոն» (1974-1976) ամսաթերթը, ազգային, հասարակական, մշակութային «Երերունի» (1979-1994, Լոնտոն) երկշաբաթաթերթը եւայլն։ Այժմ, լոյս կը տեսնէ հասարակական, քաղաքական «Նոր սերունղի ձայն» (1998-ին, Լոնտոն) ամսաթերթը։
Ստորոգութիւն:Հայ մամուլ
Քըրսքի Ճակատամարտը
Նախապատմութիւն
1943 թ. գարնան խորհրդա-գերմանական ճակատին վրայ ռազմական գործողութիւնները ցոյց տուին, որ գերմանական զոօքերը իրենցմէ աւելի հզօր ուժ կը ներկայացնեն։ Գերմանական զօրքերու հակայարձակման հետեւանքով Հարաւային Խարկովի մէջ թշնամին ամուր պաշտպանութիւն գրաւեց, իսկ խորհրդային հրամանատարութիւնը խելամիտ համարեց իր զօրքերու խմբաւորումը կատարել՝ ժամանակաւորապէս հրաժարելով երկարատեւ գործողութիւններէն: Հակառակորդի նոր յարձակումը կրցան կեցնել միայն մարտի վերջը, իսկ ռազմական գործողութիւններու պատճառով այսպէս կոչուած Քըրսքի ելուստը ձեւաւորուեցաւ։
Խորհրդային զօրքերու գործողութիւնները հիւսիս-արեւմտեան ուղղութեամբ յաջող կ՛ընդանային։ 18 յունուար 1943-ին Լենինգրատի շրջափակումը ճեղքուեցաւ եւ անոր հետ վտանգը սկսաւ, որ գերմանական եւ ֆիննական զօրքերը արեւելքի մէջ Լադոգա լիճի մօտ կը միաւորուին։ Ցամաքային երկբայական վերականգնումը հնարաւորութիւն տուաւ ուժեղացնել Լենինգրադեան եւ Պալթիական ճակատներու զօրքերը։ Ստրատեգիական հնարաւորութիւնները խորհրդային զօրքերու կողմը անցան։
Գերմանական բանակ
Իրավիճակի կայունացման համար գերմանական հրամանատարութիւնը ստիպուած եղաւ արեւելք տեղափոխել իր՝ Արեւմտեան Եւրոպայի եւ Ափրիկէի զօրքերէն 33 բաժանմունք, 3 կիսաբաժին, օդապարիֆի մէկ մասը եւ այլ ուժեր։ Մարտին խորհրդա-գերմանական ճակատին վրայ արիւնահեղ մարտերը հանդարտեցան։ Յաջորդ 3 ամիսներու ընթացքին աշխոյժ մարտեր տեղի չունեցան՝ հակառակորդները զօրքերը նոր մարդկային ուժերով եւ գեղարուեցատական գործողութիւննըրով կը համալրէին, միջոցներ կը կուտակէին, ամառային ռազմաշրջան։ Չնայած փոփոխուած ստրատեգիական իրավիճակի՝ Հիթլրը չէր ցանկար զիջիլ առաւելութիւնը եւ հերթկան անգամ որոշեց մարտեր սկսիլ։ Անոր համար ելուստ ընտրուեցաւ, որուն հետ արեւմտեան Քըրսքի գերմանական բանակներուն տեղաբաշխուածութիւն կը տրուէին 200 քմ ճակատով եւ 120 քմ խորութեամբ։ Ֆիւրերու 15 ապրիլ 1943-ի հրամանատարը կ՛ըսէ, որ «յարձակման նպատակն է հարուածային բանակով հասցնել կեդրոնցուած, որոշիչ եւ արագ հարուած մէկ կողմէն Բելգորդի շրջանէն, իսկ միւս կողմէն հարւային Օրյոլի շրջանէն եւ յարձակման համակեդրոնացման ճանապարհով շրջափակել Քըրսքի շրջանին մէջ գտնուող զօրքերը եւ ոչնչացնել զանոնք» («Ցիտադել» գործողութիւն)։ Անոր համար 900 000 մարդ, շուրջ 100 000 հրանոթ եւ ական, 2700 տանկ եւ գրոհի ական, աւելի քան 2000 ինքնաթիռ (6-րդ եւ 4-րդ օդային նաւատորմ) տրամադրուած էր։ Կադրային համալրման գերմանացիները յաջողեցան ընդհանուր կեդրոնացման միջոցով հասնիլ։ Գլխաւոր դերը առաջիկա յարձակման մեջ թանկային զօրքերը պիտի խաղային, սակայն գործողութեան ժամկէտները կը յետաձգէին (սկզբը մայիսի սկիզբ, ապա յունիսի կէս, վերջապէս յուլիս), որուն գլխաւոր պատճառը նոր տիպի մեքենաներու արագ արտադրութիւնն էր, որ պէտք էր որ ուժեղ խմբաւորման ստեղծման նպաստէր։ Նոր փորձարարական զրահամեքենաներ ստեղծուեցան «Ֆոկկէ-Բուլֆ-190A» եւ գրոհայիններ՝ «Հենկել-129»։
ԽՍՀՄ զօրքեր
Խորհրդային ռազմական հետախուզութիւնը յաջողեցաւ գերմանական ուժերու պատրաստութիւնը կանխել Քըրսքի բնագիծի վրայ յարձակելու համար եւ նոյնիսկ յաջողեցաւ յարձակման օրը ճշդելու։ Վասիլեւսկու եւ Ժուկովի վկայութեամբ խորհրդային հրամանատարութիւնը՝ ծանր ու թեթեւ իրադրութիւնը ընելով եւ ռազմաճակատներու կարծիքը հարցնելով՝ որոշում ընդունեց՝ մտածուած պաշտպանութեան եւ անոցմէ ետք հակայարձակման անցնելու մասին։ Ինչպէս ցոյց տուին հետագայ գործողութիւնները Ստավկայի որոշումները այս անգամ եւս ճիշտ էին։ Կարծէս Խարկովի մօտ զօրքերու ձախողումը, որ նպաստեց 1942-ի մեծ անյաջողութիւններուն, փորձ հանդիսացաւ հետագայ գործողութիւններուն համար։
Խորհրդային հրամանատարութիւնը Քըրսքի ուղղութեամբ կեդրոնացուցած էր հսկայական ուժեր։ Քըրսքի հիւսիսային ճակատը Կեդրոնական ճակատը կը պաշտպանէր (հրամանատար Ռոկոսովսկի), Հարաւայինը՝ Վորոնեժեան ուղղութիւնն էր (հրամանատար Վատուտին)։ Անոնց մէջ 1 337 000 մարդ, 3306 թանկ եւ ինքնագնաց հրետանային մեքենաներ, շուրջ 20 000 հրանօթ եւ ական, 2900 ինքնաթիռ կը հաշւուէր։ Կեդրոնական եւ Վորոնեժեան ուղղութիւններու թիկունքը՝ Վերխովեայի, Լիվնիի, Հին Օսկոլի, Կանտեմիռովկայի մէջ Ստավկայի պահեստային միջոցները տեղաւորուած էին՝ միաւորուելով 10 յուլիս-էն Ստեպեան ճակատի հետ (հրամանատար Կոնեւ), որուն հաշիւին մէջ էին 580 000 մարդ, 1 500 թանկ եւ ինքնագնաց-հրետանային մեքենաներ, շուրջ 7 500 հրանօթ եւ ական։ Անոր հետ խորհրդային ուժերը զգալիօրէն կը գերազանցէին թշնամիին մարդկային եւ գիտարուեցստական ուժերով։
Անոր համար շարք մը միջոցառումներ պատրաստուեցան մեծ շարան մը կազմելու համար, որուն պաշտպանութիւնը ճակատի երկարութեամբ չէին կարող յաղթահարել թշնամիի թանկերը։ 8 պաշտպանական գիծ եւ շրջան ձեւաւորուեցաւ։ Քըրսքի ճակատամարտի այդ հանգրուանին համար (5-23 յուլիս-ը 1943) մեծ յաջողութիւններ խաղցան Կեդրոնական ճակատի զօրքերու դասաւորութիւնը, որ կարելի չէր Վորոնեժի ճակատի համար ըսել։
Ժամկէտներու հետաձգումը թշնամիի կողմէն խորհրդային հրամանատարութեան մէջ որոշ նյարդայնութիւն կ՛առանձնացնէին։ Յատուկ շտապողականութիւն կը դրսեւորէր Վորոնեժեան ուղղութեան հրամանատար Վատուտինը. «Կը քնենք մենք, բաց պահը չենք թողներ։ Եկէ՛ք թողնենք խրամապատումը եւ առաջին յարձակումը սկսինք։ Ուժերը անոր համար կը բաւարարեն»։ Սակայն Ստավկան որոշեց սպասել՝ տեղեկութեան վրայ հիմնուելով, որ թշնամին 6 յուլիսէն առաջ չէ յարձակիր։ 5 յուլիս-ի գիշերը կը ձեռբակալուին գերմանացի սակրաւորներ, որոնք ցոյց տուին, որ յարձակումը առաւօտեան ժամը 3-ին նախատեսուած է եւ գերմանական ուժերը արդէն յարձակողական դիրքերը գրաւած են։ Ռազմաճակատներու հրամանտարութիւնը որոշեց հրետանա-ավիացիոն հակապատրաստութիւններ կատարել։ Անոր հետ հանկարծակիութեան գործոնը, որուն վրայ յոյս դրած էին գերմանական հրամանատարութիւնը, կը վերանանր։ Միայն ժամը 5:30-էն ետք գերմանական 9-րդ բանակի յարձակողական խմբաւորումները, իսկ ժամը 6-ին թանկային բանակները եւ «Կեմպֆ» գործոն խումբերը յարձակման անցան։
Առաջին փուլ
Օռլոուա-քըրսքեան ուղղութեամբ (կեդրոնական ռազմաճակատ) գերմանական բանակները 3 հարուած հասցուցին 40 քմ շրջագիծով։ Գլխաւոր հարուածի ուղղութեամբ թշնամին 500 թանկ կեդրոնացուցած էր։ Առաջինը յարձակման անցան «վագրները» 10-15 ավտոմեքենաներով։ Նրանց ուղեկցում էին գրոհային հրանոթներ «ֆերդինանտները»։ Նրանից հետո որոշ ժամանակ անց շարժվեցին 50-100 միջին չափերու թանկեր։ Ռազմական կանոնաւոր թանկային շարքերուն կ՛ուղղեկցէր հրետանին։ Օրուայ մէջ 4 անգամ գերմանական բանակները կը փորձէին ճեղքել խորհրդային պաշտպանութիւնը, սակայն ստիպուած կը նահանջէին: Մարտերը 2 կողմերէն ալ ծանր եւ դժուար բնոյթ կ՛ըստանար: 11 յուլիս-էն սկսեալ գերմանացիները, հսկայական կորուստներ տալով եւ յաջողութեան չհասնելով, յարձակումերը դադրեցուցին: Սակայն 6 օր յարձակումներու պատճառով թշնամին յաջողեցաւ խորանալ Կեդրոնական ճակատի մէջ 6-12 քմ։ Հրաման ունենալով ուժեղ դիմադրութեամբ թուլացնելու թշնամիի ուժերը եւ յարձակումները կտրելու՝ Կեդրոնական ռազմաճակատը առանց Ստավկայի միջոցներ օգտագործելու շարունկեց իր ընթազքը։
Պելգորոտ-Քըրսքի ուղղութեամբ (Վորոնեժեան ռազմաճակատ) թշնամին հարուածներ հասցուց Օբոեան եւ Կորոչիի ուղղութիւններով։ 5 յուլիս 1943-ին արդէն «Հարաւ» խմբաւորման հրամանատար Մանշտէյնը մարտերու մէջ մտցուց իր ուժերու մեծ մասը (մարտերուն 700 գերմանական թանկեր կը մասնակցէին)։ Եւ անոր հանդերձ ահռելի կորուստներու գնով թշնամին յաջողեցաւ 2 օրուայ ընթացքին սկզբը գլխաւոր (առաւել ամրացած), իսկ 7 յուլիս-ին պաշտպանութեան 2-րդ գիծերը կտրել եւ Օբոյանեան ուղղութեամբ 10-18 քմ խորանալ։ 9-11 յուլիս-ին թշնամին հիասթափուած կը շարունակէր փորձեր կատարել քըրսք դուրս գալու համար։ Ճեղքուածքի վտանգը չեզոքացնելու համար Ստավկան Վասիլեւսկիի խորհուրդով Վորոնեժեան ռազմաճակատը ուժեղացուց՝ իր պահեստային ուժերով (սկզբը 2 թանկային կորպուսներով, ապա ընդհանուր զօրքերով եւ թանկային բանակներով)։ Ցամաքային զօրքերուն մեծ օգնութիւն ցոյց կու տային գրոհային ինքնաթիռները։
10 յուլիս-ին մարտերու ամենաթէժ պահուն Սիցիլիա կղզիին մէջ անգլո-ամերիկեան մեծ արշաւանք իջուեցաւ։ Հիթլեր, իմանալով այդ մասին, յայտարարեց, որ «Ցիտադել» գործողութիւնը միեւնոյնն պիտի շարունակուի։ Կրիտիկական պահը դարձաւ 12 յուլիս-ը. Պրոխորովկա շրջանին մէջ թանկային մեծ մարտեր տեղի ունեցաւ, որուն ընդհանուր առմամբ 1100 թանկեր մասնակցեցան եւ ինքնագնաց հրանօթներ։ 2 կողմերն ալ ծանր կորուստներ կրեցին։ 13-15 յուլիս-ին թշնամին կը շարունակէր առանձին ուղղութիւններով շարժիլ, սակայն 17 յուլիս-ին Հիթլեր որոշեց դադարեցնել «Ցիտադել» գործողութիւնը, պատճառաբանելով այն խորհրդայն զօրքերու հակայարձակմամբ՝ 2-րդ թանկային բանակի կողմէն, պահեստային ուժերու բացակայութեամբ, անգլո-ամերիկեան բանակներու գործողութիւններով Սիցիլիոյ մէջ։ Գերմանական ծրագիրը, որ կը միտէր քըրսքի մէջ ջախջախել խորհրդային զօրքերը՝ չյաջողեցաւ։
Երկրորդ փուլ
Քըրսքի ճակատամարտի 2-րդ փուլի հակայարձակումը կեւեց 12 յուլիս 1943-էն միչնեւ 23 օգոստոս-ը։ Անոր համար համեմատաբար յաջող իրավիճակ ստեղծուեցաւ թշնամիի խմբաւորման օռլովեան շրջանին մէջ։ «Կուտուզով» գործողութեան ստրատեգիական յարձակումները կ՛իրականացուէին Բրանսկեան (հրամանատար՝ Պապով), Կեդրոնական եւ Արեւմտեան (հրամանատար՝ Սակալովսկի) ռազմաճակատի մէկ մասի միջոցով (12 յուլիս-էն 18 օգոստոս)։ Յարձակման նպատակը կը կայանար այն բանին վրայ, որ մասնատէին թշնամական բանակները եւ մաս-մաս ջախջախեն զայն, որ առաջին հերթին պէտք էր, որ նպաստէր մեր զօրքերու չափազանց կեդրոնացուածութեան, իսկ երկրորդը՝ աւելորդ շտապողականութենէն, որուն հետեւանքով խորհրդային բանակները ոչ կարեւոր ուղղութիւններով մատերը կը սկսէին ոչ լրիւ պատրաստ վիճակի մէջ։ Թշնամիի շրջափակման ուղղուած գործողութիւնը չյաջողեցաւ։ Գերմանացիները ճկուն պաշտպանական տակտիկա գրաւած էին՝ մինչեւ երբ շրջանը մը կը պաշտպանուէր, միւսերը կը գրաւէին այլ շրջաններ 5-8 քմ հեռաւորութեան վրայ։ Թշնամին արդիւնավետ թանկային բանակներու հակայաձակումները կ՛օգտագործէին, լայնօրէն մանեվրներ կ՛ընդունէր ներքին պաշտպանական գիծերով։ Ժուկով իր յուշերուն մէջ Ստավկային «Կուտուզով» գործողութեան ընթացքին թշնամիին բանկի անկարողութեան մասին կըկը յիշեցնէ։ Ստալինկը գտնէր, որ «մեր խնդիրը այն է, որ պէտք է քշենք գերմանացիներուն մեր տարածքէն, իսկ իսկ մենք միայն կը շրջապատենք անոնց, երբ անոնք թոյլ կ՛ըլլան»։ Քաղաքական հաշուարկներու համաձայն այստեղ հաւանաբար անյաջողութիւններու փորձը կը խօսէր, որոնք տեղի ունեցած էին նոյեմբեր 1942-էն յունուար 1943 Ստալինգրադին մէջ Պաուլիւսի խմբաւորման շրջափակման վերացման ժամանակ։ 18 օգոստոս-ին 3 բանակներու զինուորները՝ շրջելով արեւմտեան ուղղութեամբ 150 քմ եւ թշնամիի ահռելի ուժերը ջախջախելով՝ օռլովեան հենակէտը չէզոքացուցին։ Արդիւնքը այն էր, ոդ իրադրութիւնը խորհրդա-գերմանական Կեդրոնական ուղղութեամբ միանգամից փոխեց՝ խորհրդային զօրքերու համար Բրեանսկեան ուղղութեամբ յարձակումը զարգացելու եւ Արեւելեան Պելոռուսիայի տարածքէն դուրս գալու համար հնարաւորութիւններ բացուեցան։
Փոքր այլ կերպ կը զարգանային, իրադարձութիւնները կապուած Պելգորոդ-Խարկովեան յարձակողական գործողութեան հետ («Ռումյանցեւ»)։ Այստեղ պաշտպանողական գործողութիւններու պատճառով Վորոնեժի ռազմաճակտի ուժերը մեծ կորուստներ կրեցին, իսկ հակառակորդը ամուր ամրացած շրջաններու անցաւ եւ պատրաստ էր հզօր գրոհ սկսելու։ Գործողութեան ընդհանուր նպատակը այն իրողութեան մէջ կը կայանար, որ ամուր ընդհանուր ռազմաճակատային հարուածով մասնատել թշնամիի ուժերը, շրջապատել եւ ջախջախել «Հարաւ» բանակային խմբաւորումը։ Գործողութիւնը կ՛իրականացնէին 3-23 օգոստոս Վարոնեժեան եւ Ստեպեան բանակներու զօրքերու միջոցով։ Անոնց գործողութիւնները կը համակարգուէր Ժուկովի կողմէ։ Այս պատճառով, 3-11-ի շրջանին հակառակորդի Խարկովեան խմբաւորումը 3 անգամ շրջապատուեցաւ։ Սակայն գերմանացիները խելացի գործողութիւններու պատճառով ներքին խմբաւորման ուժերը աւելի քան 10 բաժին (շուրջ 600 թանկ) կեդրոնացուցին Ախտիրկա եւ Պոգոդուխովա շրջաններուն մէջ եւ հակահարուած հասցուցին։ Դաժան մարտեր ծաւալուեցան լայնարձակ Խարկով քաղաքի արեւմտեան մասին մէջ։ 20 օգոստոս-ին խորհրդային հրամանատարութիւնը, մեծ օգնութիւն տանելով, յարձակման անցաւ եւ 23 օգոստոս-ին գիշերային յարձակման պատճառով Խարկովը ազատագրուեցաւ։ Երկու բանակներու զինուորները 150 քմ դէպի խորք շարժեցան եւ թշնամիի ամուր խմբաւորումը ջախջախեցին՝ պայմաններ ստեղծելով Աջափնեայ Ուքրանիայի ազատագրման եւ Դնեպր դուրս գալու համար։ Քըրսքի ճակատամարտը 50 օր շարունակուեցաւ 400-550 քմ ճակատով։ Երկու կողմերէն անոր ահռելի ուժեր կը մասնակցէին՝ շուրջ 300 բաժին (աւելի քան 4 միլիոն մարդ)։ Այս պատճառով ընդհատուեցաւ Գերմանիոյ վերջին փորձը իրականացնելու ստրատեգիական մեծ գործողութիւններ Արեւելեան ռազմաճակատին վրայ։ Սակայն թշնամին 30 յատուկ բաժանումներ կորսնցուց, որոնցմէ են 7 թանկային։ Գերմանական զօրքերու ոգին ինկաւ, Ստալինգրադի ռեւանշը վերցնելը չյաջողեցաւ։ Իսկ այդ մէկը կը նշանակէր, որ պատերազմի լաւ ընթացքը ԽՍՀՄ-ի հետ չկատարուեցաւ։
Կորուստներ
Խորհրդային զօրքերու կորուստները այս ճակատամարտի ընթացքին ահռելի էին։ Անոնք 254,400 անվերադարձ կազմեցին եւ 608,800 առողջապահիկ վիճակով զոհեր։ Թշնամիի կորուստները ըստ գերմանացիներու տեղեկութիւններու 3,5 անգամ քիչ կազմեցին։ Արուեստագիտութեան մեջ խորհրդային ուժերը 6 000 թանկ կորսնցուցին 1600 ինքնաթիռ, մինչ այդ, գերմանացիները 1300 թանկ կորսնցուցին եւ 1000 ինքնաթիռ։ Թանկերու մեծ կորուստները այն բանով կը բացատրուէին, որ խորհրդային T-34 թանկերուն անհրաժեշտ էր աւելի ամուր փող, քան 76 մմ տրամագիծը։ Գերմանական «վագրերն» եւ «ֆերդինանտներն» ունէին աւելի մեծ սկզբնական արագութիւն եւ աւելի հեռու կը կրակէին, իսկ թանկերը եւ հրանօթները աւելի ամուր զրահով պատուած էին։ Խորհրդային զօրքերու կորուստներու պատճառը ունէր նաեւ այն իրողոթիւնը, որ հրամանատարութիւնը անհրաժեշտ չափի գիտելիքներ չունէր։ Անոնք արդէն հնացած մեթոտներ հանած էին եւ՛ պաշտպանութեան, եւ՛ յարձակողական գործողութիւններու ժամանակ։ Այդ ամէնը հակառակորդի գործողութիւններուն կը նպաստէին պաշտպանութեան մէջ եւ հնարաւորութիւն կու տային հակայարձակման դիմելու։ Այնուհանդերձ գերմանական զօրավարները ստիպուած էին ընդունիլ, որ 1943 թ. ամառային մարտերը մեծապէս զրկեցին իրենց զօրքերը պաշտպանուելու կարողութիւններիէնև եւ բացասաբար ազդեցին զինուորներու հոգեբանական իրավիճակի վրայ, «այն դէպքի ընթացքին, երբ թշնամիի զօրքերու ղեկավարութիւնը, զինումն ու սարքաւորումը, հակառակը, լաւացան»։
Արդիւնք
Կարմիր Բանակի յաջողութիւններու շնորհիւ դաշնակիցները հնարաւորութիւն ստացան ռազմական գործողութիւններ իրականացնելու Իտալիոյ մէջ, որովհետեւ Քըրսքի մէջ ճակատամարտը ստիպեց գերմանական հրամանատարութեան, որ միջերկրածովեան թատերաբեմէն մեծաթիւ սաւառնագիտութեան խմբաւորումներ եւ զօրքերը տեղափոխէ այստեղ, ինչպէս նաեւ դուրս մեծալիւ մարտեր դուրս բերէ մարտական բաժիններ Ֆրանսայէն եւ Հոլանտիայէն։ Քըրսքի ճակատամարտի պարտութիւնը գերմանական բաժինի երկրներուն համոզեց, որ ուժերու հաւասարակշռութիւնը արմատապէս փոխուի Խորհրդային Միութեան կողմը։ Ուժեղացան Հունգարիոյ փորձերը սեպարատ հաշտութիւն կնքելու համար Արեւմուտքի հետ։ 1943-ի աշնան, Իսպանիոյ բռնակալ Ֆրանկոն դուրս կը բեռէ իր «Կապոյտ բաժինի» մնացորդները Լենինգրադէն։ Ճգնաժամը սկսաւ Գերմանիոյ եւ Ֆինլանտիայի յարաբերութիւններուն միջեւ։
Հայերու ճակատամարտին մասնակցութիւնը
Քըրսքի ճակատամարտին մասնակցեցան Յ.Բաղրամեանի (Արեւմտեան եւ Բրեանսկի ռազմաճակատներու 11-րդ գուարդիական բանակի հրամանատար), Ս.Գալաջեւի (Արեւմտեան ռազմաճակատի քաղվարչութեան պետ), Հ.Թամանեըանի (Արեւմտեան ռազմաճակատի 12-րդ բանակի ռազմական խորհուրդի անդամ), Ս.Մարտիրոսեանի (Վորոնեժի ռազմաճակատի 28-րդ բանակի 50-րդ ջոկատի հրամանատար), Յ.Բաբաջանեանի (Արեւմտեան ռազմաճակատի 5-րդ թանկային բանակի մօտոմեքենայացուած կիսաբաժինի հրամանատար), U.Ղազարեանի (Արեւմտեան ռազմաճակատի 38-րդ բանակի 74-րդ բաժինի հրամանատար) գլխաւորութեամբ գործող զօրամասերը եւ հայ ժողովուրդի բազմաթիւ զաւակներ՝ տարբեր միաւորումներու մէջ։
Ճուլիա Ֆիշըր
Ճուլիա Ֆիշըր (, 15 Յունիս 1983), գերմանացի դասական ջութակահար եւ դաշնակահար: Ան ջութակն ու դաշնամուրը կը նուագէ համերգային մակարդակով :
Կենսագրութիւն
Ճուլիա ծնած է Միւնիխ, Գերմանիա: Գերմանա-սլովաքիական ընտանիքէ է: Անոր մայրը, Վիերա Ֆիշըր, կու գայ Սլովաքիոյ գերմանական փոքրամասնութենէն եւ Սլովաքիայէն Գերմանիա գաղթած է 1972 թուականին: Անոր հայրը, Ֆրանք Մայքըլ Ֆիշըրը, Գերմանիոյ արեւելքը ծնած մաթեմաթիկոս է, ով նոյն թուականին կ’երթայ Գերմանիոյ արեւմուտք:
Ճուլիան դասընթացքները սկսած է իր չորրորդ տարեդարձին, եւ անոր առաջին ջութակի ուսուցչուհին եղած է Հելկ Թելէնը: Մի քանի ամիս ետք ան դաշնամուրի դասերը սկսաւ իր մօր հետ: Ֆիշըր կ’ըսէ. «Մայրս դաշնակահար է, եւ ես ալ իրեն նման ուզեցի դաշնամուր նուագել: Բայց որովհետեւ եղբայրս արդէն այդ մէկը կը նուագէր, մայրս ուզեց ուրիշ երաժշտական գործիք մը ըլլայ ընտանիքին մէջ, եւ այսպիսով սկսայ ջութակ նուագել եւ մինչեւ օրս կը նուագեմ:». Ան պաշտօնապէս սկսաւ իր ջութակի դասընթացքները Լէոփոլտ Մոցարթ արուեստատուն եւ երաժշտանոցին մէջ, Լիտիա Տուպրոսքայայի խնամակալութեան տակ: 9 տարեկանին ան կ’անցնի Միւնիխի պետական երաժշտութեան համալսարանը եւ իր դասերը կը շարունակէ Աննա Չումաչենքոյի հետ:
Ան աշխատեցաւ համաշխարհային ճանչցուած հաղորդիչներու հետ, օրինակ՝ Լորին Մաազել, Քրիսթոֆ Եշչենպախ, Եաքով Քրէյծպըրկ, Եուրի Դերմիքանով, Նեւիլ Մարիննըր, Դաւիթ Զինման, Զտենէք Մաքալ, Ճուն Մարքլ, Ռուբէն Ղազարեան, Մարէք Ճանուսքի, Հերպերթ Պլոմսդէտթ, Մայքըլ Թիլսըն Թոմաս, որոնց մէջ կար՝ գերմանացի, ամերիկացի, անգլիացի, լեհ, ֆրանսացի, իտալացի, ռուս, ճափոնցի եւ սլովաք բոլոր եւրոպական երկիրներէն եւ Միացեալ Նահանգներու մէջ, ինչպէս նաեւ ձայնասփիւռերէն:
2003 թուականին, Ֆիշըր ուեցաւ բազմաթիւ հանդէսներ Միացեալ Նահանգներու մէջ, եւ իր նուագած կտորները շատ մեծ գովասանակութիւններ ու ծափահարութիւններ ստացաւ, մանաւանդ իր Պրամսի քոնչերթօն, Լորին Մաազելի եւ Պավարիան ձայնասփիւռի նուագախումբին հետ: Ֆիշըր աշխարհը կը շրջի Նեվիլ Մարիննըրի, Հերպըրթ Պլոմսթետթի եւ անոնց նուագախումբերուն հետ այսպիսի հանդէսներ ունենալու համար:
2004-ի աշնան, ան կը հրատարակէ իր առաջին ձայնասկաւառակը, որ ռուսական ջութակի քոնչերթօ մըն էր, Եարքով Քրէյզպըրկի եւ իր ռուսական նուագախումբին հետ: Այդ մէկը ստացաւ բազմաթիւ գովասանքներ եւ եղաւ առաջին 5 ամենաշատ ծախուած ձայնասկաւառակներեն մէկը Գերմանիոյ մէջ եւ 2005 թուականին այս ձայնասկաւառակը մրցանակ մը շահեցաւ: Անոր ուրիշ ձայնասկաւառակները կը պարունակեն իր Պախ, Մոցարթ եւ Չայքովսքի քոնչերթօները:
Ամէնէն լաւ մրցումներուն մէջէն որ Ֆիշըր յաղթեց, համազխարհային Եէհուտի Մէնուհին ջութակի մրցումն է, որ անոր վերահսկողը Եէհուտի Մէնուհին էր։ Ան գրաւեց առաջին դիրքը եւ յաղթեց ամէնալաւ նուագուած Պախ կտորի մրցանակը 1995 թուականին: Նաեւ ան յաղթեց Եւրատեսիլ Պատանի Երաժիշտներու Մրցումը մրցանակը որ 22 տարբեր երկիրներ այդ մրցումը ուղիղ կը դիտէին Լիզպոնէն: Ճուլիային առիթը տրուեցաւ որ Մոցարթի ծնած սենեակին մէջ նուագէ Սալցպուրկի մէջ, անոր 250-րդ տարեդարձին համար:
Ան նուագած է Պախ եւ Վիվալտի, ունենալով 40 տարբեր քոնչերթօներ:
Ճուլիա, գիտանլով գերմաներէն, ան նաեւ շատ լաւ գիտէ անգլերէն ու ֆրանսերէն:
Երաժշտական գործիքներ
Ներկայիս, ան կը նուագէ «Կուատանինի» (Guadagnini) 1742, որ գնած է Մայիս 2004 թուականին : Ատկէ 4 տարի առաջ ան կը նուագէր «Սթրատիվարիուս» (Stradivarius) 1716:
"«Ես կը նուագեմ 4/4 ջութակի վրայ 10 տարեկանէս ի վեր. Իմ գործիքներուս արժէքը, ժամանակի ընթացքին բարձրացաւ: Նուագեցի Ventapane, Gagliano եւ Testore մինչեւ Guarneri del Gesu 1998 թուականին: Բայց դեռշ ուրախ չէի իմ ջութակով եւ անցայ դէպի Stradivarius որուն վրայ աշխատեցայ 4 տարի, եւ գոհ մնացի: Բայց միշտ ուզեցի իմ յատուկ գործիքս ունենալ, եւ 6 տարի առաջշ այդ մէկը քնեցի Լոնտոն էնշ որն էր Կուատանինի1742:» – Julia Fischer, August 2010"
2012 թուականէն սկսեալ, ան ունեցած եւ նուագած է ջութակ մըշ Ֆիլիփ Ակըսդին կողմէ:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1983 ծնունդներ Ստորոգութիւն:15 Յունուարի ծնածներ
Վահան Խորէնի
Կեանք եւ գործունէութիւն
1919-ին անցած է Երեւան, խմբագրած է «Հայաստանի Աշխատաւոր»-ը եւ ուր տպագրուած է անոր «Հայրենի նամակներ» յօդուածաշարքը :
Անկախ Հայաստանի խորհրդարանական երկրորդ գումարման ընտրուած է պատգամաւոր (երեսփոխան) եւ գլխաւորած է խորհրդարանի դաշնակցական պատգամաւորներու խմբակցութիւնը:
Համայնավար հայերու հակապետական խլրտումներու օրերուն`1920 Օգոստոսին, ղրկուած է իր ծննդավայրը` Զանգեզուր, քաղաքացիական-եղբայրասպան հաւանական կռիւները կանխելու առաքելութեամբ, բայց հոն Խորհրդային իշխանութիւններուն կողմէ դաւադրաբար ձերբակալուած է եւ Գորիսի բանտին մէջ 13 այլ դաշնակցականներու հետ սպաննուած է, 36 տարեկան հասակին :
Յովհաննէս Վարդապետ
Յովհաննէս Վարդապէտ Կարգաթող Յակոբ Եպիսկոպոս Պօլուցիին զաւակն է, Իր նախնական կրթութիւնը ստացած է Ապէյի (Լիբանան) միսիոնարներու վարժարանին մէջ։ Մենք հայերս զինք պիտի կոչենք Բժիղկ-Յովհաննէս Վարդապէտ, որովհետեւ ի վերջոյ կրօնական ասպարէզէն բոլորովին հրաժարած եւ բժշկութեան նուիրուած։
Կենսագրութիւն
Վերապատուելի-Բժիշկ Յովհաննէս Վարդապէտ Ծնած է Սայտա 1826-ին։ Ժամանակի ընթացքին գտնուած ըլլալով օտար միջավայրի մէջ, Յովհաննէս կը փոխուի Ճանի եւ կը կոչուի Ճան Ուօարդապէտ կամ Եուհաննա Վորդապէտ, ինչպէս կը ճանչնան զինք տեղացիք։ Ան Իր աննկուն կամքը եւ ինքնազարգացման մեծ պապակն է որ խթանած են այս հայը գրաւելու արտակարւօրէն բարձր գիրք մը եւ հանդըսանալու ոչ թէ լոկ Սուրիոյ եւ Լիբանանի, այլ իր ժամանակին Մերձաւոր Արեւելքի է՛ն կարկառուն դէմքերէն մին։
Միեւնոյն ժամանակ ինքնաշխատութեամբ եւ Տօքթօր Գորնէլիոս Վանտայքի աջակցութեամբ բժշկութիւն կ՛ուսանի։
Ինչպէս Կարապէտեանի կենսագրութեան մէջ ըսինք՝ 1853-ին Տօքթօր Վարդապետ կ՛ամուսնանայ կարգաթող Դիոնեսիոս Եպիսկոպոս Կարապետեան Գտրթալցիի դստեր Սալօմէ Գարաբէթի հետ։ Սալօմէ ուսած էր Պէյրութի միսիոնարներու աղջկանց վարժարանը եւ Մուսուլ ուսուցչութիւն կ՛ընէր։ Քիչ գիտենք իրենց ընտանեկան կեանքի մասին։ Ունեցան տասնէ աւելի զաւակներ որոնցմէ 1933-ին վեց հատը ողջ էին։ Ուիլյըմ, բժիշկի՝ ն սիրելի զաւակը, մեռաւ շատ երիտասարդ տարիքի մէջ, մէծ ցաւ պատճառելով հօրը։ Ինչպէս յետոյ պիտի տէսնենք, ծերութեան տարիներուն, խաչուող հայ ազգին տառապանքը եւ անհետացած որդւոյն վիշտն է որ կը քայքարեն իր առողջութիւնը։ Ինչպէս ինք, զաւակներն ալ ականաւոր անձեր հանդիսացան-ուսուցիչ-գրագէտ, հիւանդապահուհի եւ բարձրաստիճան պաշտօնեաներ ըլլալով։ Տօքթօր Վարդապետի կենսագրութեան վերջաւորութեան, իր զաւակներուն մասին եւս պիտի խօսինք։
Ճարտար բժիշկ մը եւ հմուտ գիտնական մը ըլլալէ զատ, Յովհաննէս Վարդապետ էր նաեւ քաջ լեզուագէտ մը։ Քաջահմուտ էր անգլիերէն եւ արաբերէն լեզուներու։ Արաբերէնը ուսած ըլլալով մեծանուն գրագէտ, կատարելագործած էր այս լեզուն։ Ո՛չ խօսուածքէն, եւ ո՛չ ալ գրուածքներէն ամենակարող արաբագէտն իսկ կրնար կասկածիլ թէ ան օտարական մըն էր։ Նոյն էր իր անգլիերէն լեզուի հմտութիւնը։ Օտարականի նմանող իր արտաքին երեւոյթով երբ անգլիերէն խօսէր, ճշմաէիտ անգլիացիի մը տպաւորութիւնը կը թողուր։ Բացի ասոնցմէ, բժիշկ Յովհաննէս Վարդապէտ գիտէր Ֆրանսերէն, Թրքերէն, յունարէն, լատիներէն եւ եբրայերէն։
Ինչպէս նշդրակի, նոյնպէս գրչի վարպետ եղող բժիշկը սկսաւ գրով ու գրչով խաղալ շատ կանուխէն, եւ չդադրեցաւ խաղալէ մինչեւ խոր ծերութիւն։ Գրած է բազմաթիւ անգլիերէն եւ արաբերէն յօդուածներ տեղական եւ արտասահմանի թերթերուն մէջ։ Աշխատակցած է British Medical Journal-ին, Lancel-ին ու բազմաթիւ անգլիական եւ սկովտական թերթերու:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայեր
Արկադի Տէր Թադէոսեան
Արկադի Յովհաննէս Տէր-Թադէոսեան,, Արցախեան ազատամարտի հերոս, նախկին Հայաստանի Հանրապետութեան Պաշտպանութեան Փոխ նախարար։ Տէր-Թադէոսեան կը պատկանի այն Խորհրդային սպաներու թիւին, որոնք Արցախեան պատերազմի սկիզբէն գլխաւորեցին հայկական ջոկատներու պայքարը։ Ազատամարտի ընթացքին մէջ անոր ամենավառ յաղթանակը կը համարուի Շուշիի ազատագրումը, որ մեծ հոգեբանական եւ ռազմավարական ազդեցութիւն կ'ունենայ պայքարի հետագայ ընթացքին վրայ։
Կենսագրութիւն
Արկադի Տէր-Թադէոսեան ծնած է 1939-ի 22 Մայիսի-ին, Թիֆլիսի մէջ։ Աւարտած է զինուորական ուսումնարան Պաքուի մէջ, այնուհետեւ Լենինկրատի ճանապարհորդական եւ թիկունքի ռազմական ակադեմիան։ Ծառայած է Աֆղանստանի մէջ, Գերմանիոյ, Չեքոսլովաքիոյ, Պելլառուսիոյ այնուհետեւ 1987-էն Հայաստանի մէջ։
1988էն միացած է Արցախ ազատագրական պայքարին եւ գործօն մասնակցութիւն ունեցած է կամաւորներու զինուորական մարզելու գործին մէջ։ 1990-ին «Սասունցի Դաւիթ» կամաւորական ջոկատի անդամ եղած է։ 1991-ին նշանակուած է ՀՀ պաշտպանութեան կոմիտէի արտազինուորական պատրաստութեան բաժինի պետ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:22 Մայիսի ծնածներ
Ֆրետերիք Թէյլըր
Կենսագրութիւն
Ֆրետերիք Ուինսլու Թէյլըր ծնած է իրաւաբան ընտանիքի մը մէջ։ Կրթութիւնը ստացած է Գերմանիոյ, Ֆրանսայի, ապա՝ Նիւ Հէմփշըրի մէջ գտնուող Ֆ. Էքզիթըրի կաճառին մէջ։ 1876-ին աւարտած է Հարվըրտի իրաւաբանական քոլէճը, բայց տեսողութեան հարցերու պաճառով չէ կրցած շարունակել ուսումը եւ աշխատանքի անցած է Ֆիլատելֆիոյ ջրաբաշխական չափագիտութեան սարքաւորումներու գործարանի արտադրական արհեստանոցին մէջ։ 1878-ին՝ տնտեսական ճգնաժամի գագաթնակէտին, կ'աշխատի Միտվելեան պողպատի գործարանին մէջ։
1882-1883 թուականներուն իբրեւ ղեկավար աշխատած է մեքենաշինութեան արհեստանոցին մէջ։ Զուգահեռաբար ստացած է գիտական կրթութիւն (ճարտարագէտ - մեքենագէտի աստիճան, Սթիվընսի արհեստագիտական հիմնարկ, 1883)։ 1884-ին Թէյլըր դարձած է ճարտարագէտ, նոյն թուականին ալ ան առաջին անգամ մշակած է աշխատանքի արտադրողականութեան համար տրուող վճարման համակարգը։
1890-1893 թուականներուն եղած է Ֆիլատելֆիոյ մէջ գտնուող Արտադրողական ներդրումներու կազմակերպութեան գլխաւոր ղեկավարը, Մեն ի եւ Ուիսքոնսըն ի թուղթի արտադրութեան հաստոցներու սեփականատէրը, կազմակերպած է կառավարչական խորհուրդի ոլորտին սեփական գործը՝ առաջինը կառավարութեան պատմութեան մէջ։
1906-ին Թէյլըր դարձած է ճարտարագէտ-մեքենագէտերու ամերիկեան ընկերութեան նախագահ, իսկ 1911-ին հիմնած է գիտական կառավարաբանութեան աջակցութեան ընկերութիւնը։
1895-էն Թէյլըր կը սկսի իր հանրայայտ հետազօտութիւնները աշխատանքին գիտական կազմակերպման։ Կազմած է մօտաւորապէս իր հարիւր յայտնագործութիւններուն արտօնագրերը։
Մահացած է 21 Մարտ 1915-ին, թոքերու բորբոքումէն Ֆիլատելֆիոյ մէջ։
Հիմնական ներդրումը
Թէյլըր ժամանակին ԱՄՆ-ի մէջ ենթարկուած է բազմաթիւ քննադատութիւններու։ «Համընդհանուր արհամարհանքի» քարոզարշաւը, որ բարձրացուած էր արհիմիութենական ղեկավարութեան կողմէ՝ ընդդէմ Թէյլըրի, որ կը համարուի ամէնէն դաժաններէն մէկը Ամերիկայի պատմութեան մէջ։ Ըստ Թէյլըրի, իւրաքանչիւր որակաւորուած եւ չորակաւորուած աշխատանք կրնայ վերլուծութեան ենթարկուիլ, համակարգուիլ եւ ուսուցման գործի ընթացքին փոխանցուիլ։ Անոր գաղափարներու հետեւանքով կը յառաջանայ ժամանակաւոր մասնագիտական արհեստագիտական ուսուցման համակարգը։ Այդ օրերու արհիմիութիւններն ալ հիմնականին մէջ խաւային կրթութիւն ստացածներն էին, որոնք սրբօրէն կը պահպանէին իրենց «վարպետութեան գաղտնիքները», չէին համակարգեր իրենց գիտելիքները եւ տուեալ պահուն չունէին անոնց գրաւոր ապացոյցը։ Թէյլըրի գաղափարները այնքան կը շօշափէին անոնց հետաքրքութիւնները, որ արհիմիութենական առաջնորդները կը հասնին Քոնկրէսի այն որոշման, որ կ'արգիլուին «աշխատանքային գործընթացներու հետազօտութիւնները» զէնքի պետական գործարաններուն եւ նաւերուն մէջ։ Ժողովրդավարական Ամերիկայի պատմութեան մէջ, այսպիսի նախադէպեր չափազանց հազուադէպ էին։ Այս արգելքները կը գործուէին նոյնիսկ Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմի աւարտէն ետք։ Դրամատէրերը կը քննադատէին Թէյլըրը, որ «կառավարման գիտական մեթոտներու» ներդրումէն գոյացած եկամուտերու հսկայ բաժինը կը հասնի ոչ թէ աշխատողներուն, այլ կազմակերպութեան ղեկավարներուն ։
Թէյլըր իր աշխատանքներուն մէջ կը գրէր.
Թէյլըր նաեւ կը համարէր, որ կազմակերպութեան իշխանութիւնը պէտք չէ պատկանի միայն սեփական տիրոջ՝ հիմնելով մեքենաշինութեան իրաւունքին վրայ։ Պիտի կառավարեն յատուկ պատրաստուած մարդիկ, որոնք ժամանակին եզրաբանութեան մէջ կը կոչուէին կառավարիչներ։ Այդ ժամանակուան դրամատէրերուն համար ան հերետիկոսութիւն կ'ընէր։ Թերթերը՝ ըստ իրեն՝ «ընկերվարական» եւ «խռովարար» էին։ Ամերիկայի այդ ժամանակուան կազմակերպութիւնները, որոնք հերթականօրէն կը ներդրէին Թէյլըրի գիտական օրէնքները, չէին արձանագրած ոչ մէկ գործադուլ կամ որեւէ այլ ընկերային հակասութիւն՝ հակառակ բոլոր այն բարդութիւններուն, որոնց կը հանդիպէին նորարարութիւններու ներմուծման ատեն ։ Համագործակցութեան ոգին աշխատողին եւ ղեկավարին միջեւ դարձած էր աշխատանքի մարդասիրական հիմք։ Անոր արտադրական կառավարման կեդրոնական գործօնը դարձած է մարդկային գործօնը։ Թէյլըր կը գրէր.
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Ամերիկացի ճարտարագէտներ
Տիտիմի, Սիրոս
Տարածութիւնն է 0,49քլ²։ Վարչականօրէն կը պատկանի Սիրոս քաղաքապետութեան։
Կղզին ունի փարոս մը եւ քանի մը փոքրիկ ծովափներ, որոնք նաւակներով հասանելի են։
Տիտիմի փարոս
25 Յունուար 1834-ին Տիտիմի կղզիին փարոսին հիմնարկէքը տեղի կ՛ունենայ։ Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմին ընթացքին փարոսը մասամբ կը քանդուի եւ 1948-ին կը վերաշինուի։
Փարոսին աշտարակին հասակն է 29,5 մեթր եւ կիզակիտային ընթարձակութիւնը 68,3 մեթր է։ Յունաստանի տարածքին հնագոյն եւ միաժամանակ բարձրագոյն փարոսն է։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Սիրոսի կղզիներ Ստորոգութիւն:Քիքլատեսի կղզիներ Ստորոգութիւն:Փարոս ունեցող կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիակներ
Ժանսեմ
Ժանսեմ (ծ․ Յովհաննէս Սեմէրճեան ), Ֆրանսահայ գեղանկարիչ։
Կենսագրութիւն
Ժանսեմ 1922-ին հատատուած է Յունաստան, Թեսաղոնիկէ քաղաքին մէջ, ուր անցուցած է մանկութիւնը․ այնուհետեւ՝ ամուսնու մահէն ետք, Ժանսեմի մայրը՝ 1931 թուականին, որդիի կոտրուած ոտքը բուժելու նպատակով կը մեկնի Ֆրանսա ու կը հաստատուի Փարիզի Իսի-Լէ-Մուլինօ արուարձանի մէջ:
Փարիզի զարդարուեստի բարձրագոյն դպրոցի շրջանաւարտ Ժանսեմը 1944 թուականէն սկսեալ սկսած է իր ստեղծագործութիւնները ցուցադրելու Անկախներու սալոնին մէջ, իսկ 1950ականներուն արդէն արժանացած է շարք մը մրցանակներու Ֆրանսայի, եւրոպական քանի մը այլ երկիրներու եւ Մեքսիքոյի մէջ։ Ժանսեմ այն բացառիկ նկարիչն է, որուն կենդանութեան օրօք բացուած է իր անունը կրող երկու թանգարան՝ երկուքն ալ Ճափոնի մէջ :
Անոր ստեղծագործութիւնները կը պահուին աշխարհի բազմաթիւ հեղինակաւոր թանգարաններուն ու մասնաւոր հաւաքածոներուն մէջ։ Ստեղծագործութեան առաջին հանգրուանին անոր գործերը կրած են ազգային դրօշմ՝ «Հայուհին», «Հայկական հարսանիք», «Թաղում», եւայլն: Այդ գործերուն մէկ մասը ցուցադրուած են Փարիզի հայկական արուեստի թանգարանին մէջ։ Ժանսեմ տուած է տասնեակ անհատական ցուցահանդէսներ՝ Փարիզի, Նիւ Եորքի, Շիքակոյի, Լոնտոնի, Թոքիոյի, Հռոմի, Պրիւքսէլի, Լօզանի, Պէյրութի մէջ եւ այլուր։
Ֆրանսական արուեստի ցուցահանդէսին հետ անոր գործերը ներկայացուած են նաեւ Մոսկուայի մէջ։ Ժանսեմ առաջին անգամ Հայաստան այցելած է 1973-ին: 2001-ին Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահ Ռ. Քոչարեանի հրաւէրով Ժանսեմ կրկին այցելած է Հայաստան եւ 2000-2001-ին իր գծած «Եղեռն» շարքը՝ բաղկացած 34 կտաւներէ, նուիրած է Հայոց Ցեղասպանութեան թանգարանին:
Աղբիւրներ
[http://www.hayemnews.com/%D5%AA%D5%A1%D5%B6%D5%BD%D5%A5%D5%B4-%D5%B4%D5%A5%D5%AE-%D5%A5%D5%B2%D5%A5%D5%BC%D5%B6%D5%AB-%D5%A3%D5%A5%D5%B2%D5%A1%D5%B6%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%AB%D5%B9%D5%A8-%D6%81%D5%B8%D6%82%D6%81/«Ժանսեմ. Մեծ Եղեռնի Գեղանկարիչը» Ցուցադրութիւն՝ Հայոց Ցեղասպանութեան թանգարան-հիմնարկին մէջ]
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:9 Մարտի ծնածներ Ստորոգութիւն:27 Օգոստոսի մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ նկարիչներ
Աստղային Պատերազմներ։ Բաժին Ե։ Կայսրութիւնը Ետ Կը Հարուածէ
«Աստղային Պատերազմներ: Բաժին V: Կայսրութիւնը Ետ Կը Հարուածէ»,(անգլ.՝Star Wars: Episode IV – The Empire Strikes Back) բեմադրիչ Իրվին Քերշնըրի ֆիլմերէն, որու գլխաւոր դերերը կը մարմնաւորեն Մարք Հեմիլը, Հարիսըն Ֆորտը, Քերի Ֆիշըրը, Փիթըր Քաշինկը, Ալեք Կինէսը, Անթընի Տենյըլզը, Քէննի Պէյքըրը, Փիթըր Մեյհիւն, Տէյվիտ Փրոզը, Ճէյմզ Ըրլ Ճոնզը: «Աստղային Պատերազմներ» ֆիլմաշարի երկրորդ նկարահանուած ֆիլմն է, թէեւ ան կը հանդիսանայ որպէս ֆիլմաշարի հինգերորդ մաս: Ֆիլմը արժանացած է բազմաթիւ մրցանակներու :
Նիւթ
Տիեզերական շարքի հինգերորդ բաժնին մէջ Ծիր Կաթինի համար մղուող պատերազմը կը վատթարանայ: Կայսրին զօրքը մաս-առ-մաս յարձակումներ կը սկսի ապստամբներուն եւ անոնց կողմնակիցներուն դէմ: Հան Սօլոն եւ թագուհի Լէյեան կը պահուըտին Հեթամբային Քաղաքին մէջ, ուրկէ անոնց գերի կը վերցնէ Տարթ Վեյտըրը: Այդ ժամանակ Լուք Սքայուաքըրը կը գտնուէր Տակոպըր մոլորակի խորհրդաւոր անտառներուն մէջ: Այնտեղ վարպետ Ճետայ Եօտան երիտասարդ ասպետին կը սորվեցնէ ուժ ձեռք բերելու գաղտնիքը: Լուքը նոյնիսկ չէր կրնար ենթադրել, թէ որքան շուտ իրեն պէտք պիտի ըլլային ծեր վարպետին տուած գիտելիքները, որովհետեւ իրենց կը սպասէր իրենց ուժերը գերազանցող մարտ կայսրի եւ Տարթ Վեյտըրի դէմ:
Կուանախուաթօ
Կուանախուաթօ, Մեքսիքա յի 31 նահանգներէն մէկը։ Պետութիւնը հիմնուած է 1823-ին, եւ կը գտնուի երկրին սիրտը, 2012 թուականին բնակչութեան թիւը հինգ միլիոն էր՝ 30 քլմ. տարածութեան վրայ, մայրաքաղաքը Կուանախուաթօ, յատկանշուած լեռնաշղթաներով։
Կուանախուաթօն հարուստ է հանքերով՝ ոսկի, կապար, սնդիկ, պղինձ, արեւակ եւ արծաթ ով որ մինչեւ այսօր մեծ քանակութեամբ կ'արտադրուի։ 1520-էն ի վեր Սպանիոյ յատուկ ուշադրութեան առարկայ դարձած եւ գրաւուած՝ անոր կողմէ։ Ունի 46 քաղաքապետական մարզեր որոնց 9-ը՝ կը պատկանի Լէոնի արքեպիսկոպոսական թեմին։
Կառավարիչ եղած է՝ 2006-ին, 52-ամեայ Խուան Մանուէլ Օլիվա Ռամիրէզ, անդամ Ազգային շարժում կուսակցութեան։ 2010-ի տուեալներուն համաձայն՝ բնակչութեան 94 տոկոսը կաթողիկէ է։ Մայրաքաղաք՝ Կուանախուաթօն ունի 153.364 բնակիչ։ Տեղւոյն բնիկները անոր տուած են բազմաթիւ անուններ ինչպէս Մօօթի, Բաքսթիթլան, Գուանասի կամ Ուաթա, սակայն ֆէլիփէ Ե. թագաւորը արքայական կոնդակով մը զայն պաշտօնապէս անուանած է «Չուտատ տէ Սանթա ֆէ ի Ռէալ տէ Մինաս տէ Կուանախուաթօ»։
Քաղաքը իր բազմաթիւ հանքերով 1988-ին՝ ներառուած է ԵՈՒՆԵՍՔՕ--ի մարդկային համաշխարհային ժառանգութեան ցանկին մէջ։Մեքսիքացիներուն համար Կուանախուաթօն հարստութեան ու բարգաւաճման խորհրդանիշ է։
19-րդ դարուն հակագաղթօճախայիններու կողմէ արիւնալի բախումներու բեմ դարձած է։ Այսօր քաղաքը կարեւոր համալսարանի բեւեռ մըն է եւ աթոռը՝ միջազգային Սէրվանթինօ փառատօնին, ուր կը խմբուին Լատինամերիկայի հռչակաւոր արուեստագէտները։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մեքսիքայի նահանգներ Ստորոգութիւն:Մեքսիքա
Մշակ (թերթ)
Մշակ, հասարակական-քաղաքական, գրական թերթ։ Հրատարակուած՝ 1872-1921 թուականներուն, Թիֆլիս։
Թերթի ծնունդ
Թերթին հիմնադիրն ու առաջին խմբագիրը եղած է՝ Գրիգոր Արծրունի։ Հետագային, «Մշակ»ի խմբագիրները եղած են Ալեքսանտր Քալանթարը, Ա. Առաքելեանը եւ Լէոն (Ա. Բաբախանեան)։
Խմբագրակազմին մաս կազմած են նաեւ՝ Պօղոս Իզմայիլեան, Բարսեղ Շահվերտեան, Րաֆֆի, Պերճ Պռոշեան, Ստեփան Բալասանեան, Միհրդատ Ամերիկեան :
«Մշակ»-ը եղած է «Հիւսիսափայլ» ամսագրի ժառանգորդն ու շարունակողը, որ ի տարբերութիւն «Հիւսիսափայլ»-ի, կը հրատարակուի Թիֆլիսի մէջ։ Հիմնադիրը եղած է հրապարակախօս ու քննադատ՝ Գրիգոր Արծրունին։ Արծրունի Կրթութիւն ստանալէ ետք Գերմանիոյ մէջ, կը վերադառնայ Հայաստան։ Ան կ՛երազէ անձնական լրագիր ունենալ։ Հարուստ ռազմական գործիչ մը ըլլալով՝ Երեմիա Արծրունիի որդի՝ Գրիգոր, կը բախի նիւթական մեծ դժուարութիւններու, որովհետեւ հայրը թերթի մը խմբագրութիւնը կը համարէր ոչ պատուաբեր՝ իր զաւկին համար։ Օր մը, Թիֆլիսի մէջ, «Եւրոպա» սրճարանին մէջ, Արծրունի կը հանդիպի երկու երիտասարդներու՝ Միհրդատ Ամերիկեանի եւ Գէորգ Չմշկեանի, ուր կը պարզուի, թէ անոնք կ՛երազէին հայկական թատրոն մը ստեղծել։ Այդ օրն իսկ ընդունուած է «Մշակ» թերթի հիմնադրման օրը։ Թերթը նախ սկսած է լոյս տեսնել շաբաթական մէկ անգամ, այնուհետեւ՝ երկու, երեք ու հինգ անգամ։
Հրատարակման քաղաքական ժամանակաշրջան
«Մշակ»-ի հրատարակման տարիները կը համընկնին Արեւելեան ճգնաժամի, ճնշուած ազգերու ազատագրական շարժման, ռուս-թրքական պատերազմի, Պերլինեան Քոնկրէսի ու Հայկական հարցը վերացնելու հետ։ Ժամանակաշրջանը հարուստ էր պատմական իրադարձութիւններով։ Թերթը հանդէս կու գար ազատական - պուրժուական դիրքերուն վրայ գտնուող հոգեւորականութեան եւ պահպանողականներու կարծրամտութեան դէմ։ Կը գրէր Թուրքիոյ հայերու ծանր կացութեան մասին, վեր կ՛առնէր ժողովուրդի լուսաւորութեան, կանանց իրաւունքներու, հայ գրականութեան ու արուեստի զարգացման հարցերը։ Գիւղացիներու եւ բանուորներու ճնշուած իրավիճակը նոյնպէս իր արտացոլումը կը գտնէր «Մշակ»-ի էջերուն մէջ։
Այլ թղթակիցներ
Թերթն ունէր նաեւ օտարերկրեայ թղթակիցներ, որոնք տեղեկութիւններ կը հաղորդէին արտասահմանի մէջ տեղի ունեցող իրադարձութիւններուն մասին։ Գրիգոր Արծրունի եղած է բարեփոխումներու կողմնակից։ Թերթին մէջ կը տպագրուէին Րաֆֆիի, Ռաֆայէլ Պատկանեանի, Ալեքսանտր Շիրվանզադէի եւ այլոց ստեղծագործութիւնները։ «Մշակ»-ի հետ նաեւ կը համագործակցէր Անդրէաս Արծրունին՝ Գրիգոր Արծրունիի եղբայրը, որ տնտեսագիտական կրթութիւն ունենալով, թերթին մէջ մեծ տեղ կը յատկացնէր տնտեսագիտական հարցերուն։
«Մշակ» թերթը 1893-1913 թուականներուն
1892, 19 Դեկտեմբերին, «Մշակի» տաղանդաւոր խմբագիր՝ Գր. Արծրունիի մահէն ետք, թերթը կը դադրի լոյս տեսնելէ։ 1893 14 Հոկտեմբերէն սկսեալ, Ալ. Քալանթարի խմբագրութեամբ, թերթին առաջին թիւը կը հաւաստիացնէ իր հաւատարմութիւնը թերթին նախկին ուղղութեան եւ սկզբունքներուն։ «Մշակը» 1893-1913 թուականներուն, նոյնպէս պարբերաբար արծարծած է հայ ժողովուրդի կրթութեան ու լուսաւորութեան հետ կապուած հարցերը, քննարկած է գրականութեան եւ արուեստի օրուան հարցերը, հայ ժողովուրդին հրամցուցած է ռուս եւ համաշխարհային գրականութեան գոհարները։
Թերթին մէջ արծարծուած այլ նիւթեր
«Մշակ»-ը, հակառակ ցարական գրաքննութեան յարուցած դժուարութիւններուն, ընդարձակ տեղ կը յատկացնէր արեւմտահայութեան հարցին՝ հանգամանօրէն անդրադառնալով 1894 - 1896 թուականներու Սուլթան Համիտի կողմէ կազմակերպուած արեւմտահայութեան կոտորածին, 1904 թուականի Սասնոյ ապստամբութեան, եւայլն։ Թերթը կը մատնանշէր եւս Զուիցերիոյ մէջ նոր ստեղծուած երիտթուրքերու կազմակերպութեան նենգ քաղաքականութիւնը։
Հայ եկեղեցւոյ սկզբունքներու բարեկարգում
«Մշակ»ը եկեղեցւոյ վերակառուցումը առաջնահերթ խնդիրներէն մէկը կը համարէր,ըստ որուն, եկեղեցին հարկ էր հրաժարէր աւանդական շարք մը սկզբունքներէն։ Եկեղեցին իսկապէս ժողովուրդին ծառայեցնելու նպատակով, կ՛առաջարկէր բոլոր եկեղեցական գիրքերը թարգմանել աշխարհաբարի։ 1913 թ. Հոկտեմբերի 20-ին, Րաֆֆիի մահուան տարելիցին օրը, կը մահանայ «Մշակ»ի խմբագիր՝ Ալ. Քալանթարը,որուն կը փոխարինէ՝ Համբարձում Առաքելեանը։
Խորհրդային իշխանութեան հաստատումէն ետք, Վրաստանի մէջ,1921 թուականին,թերթը լոյս տեսնելէ կը դադրի ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ մամուլ
Ռոժէ Կարպիս Ջրբաշեան
Կենսագրութիւն
Ռոժէ Կարպիս Ջրբաշեան երկար տարիներ եղած է նաեւ ՀԲԸՄ-ի կարեւորագոյն անդամներէն։ 1995-ին մաս կազմած է փարիզեան պատուիրակութեան՝ Գարեգին Ա. կաթողոկոսի ընտրութեան առթիւ։
Ռոժէ Կարպիս Ջրբաշեան ամենէն հին անդամն էր Հայց. եկեղեցւոյ Փարիզի Կրօնական ընկերակցութեան, ուր երկար տարիներ ստանձնած է զանազան պաշտօններ։ Ան հանդիսացած է նաեւ եկեղեցւոյ Պատգամաւորական ժողովի առաջին նախագահը։
Ինք էր նուիրատուն Խալաթեանի ստեղծագործած եռափեղկ որմնային քանդակին (Աւարայր, Մեսրոպ Մաշտոց եւ Ցեղասպանութիւն), որ զետեղուած է Փարիզի եկեղեցւոյ բակի պատերէն մէկուն վրայ։
Տոքթ. Սերժ Սիմոնեանի հետ՝ նոյնպէս ինք էր, որ նախաձեռնողը եղած էր Ալֆորվիլի Ս. Մեսրոպ վարժարանի կառուցման, 1978-ին։
Փարիզեան Շարանթոն արուարձանի գլխաւոր զբօսայգիներէն մէկուն մէջ բարձրացուած խաչքարն ալ ինք նուիրած էր եւ որու հանդիսաւոր բացումը կատարուած էր 1996 Ապրիլ 24-ին։
« Comptoir Commercial d'Orient » վաճառական ընկերութիւնը
Ռոժէ Կարպիս Ջրբաշեանի՝ իր ազգին ու Էրգիրին փարումին լաւագոյն օրինակներէն է նաեւ հետեւեալը. ան 1947-ին հիմնած էր « Comptoir Commercial d'Orient » վաճառական ընկերութիւնը, որ գլխաւորաբար չոր միրգերու վաճառքով կը զբաղի։ Այդ ծիրին մէջ, յաջողած էր Թուրքիայէն ներածուած չոր ծիրանի ծրարներուն վրայ՝ «Ծիրան՝ Հայաստանի. հողեր, որոնք այսօր գրաւուած են Թուրքիոյ կողմէ» պիտակը աւելցնելէ ետք՝ վաճառել ֆրանսական շուկայի հանրախանութներու մեծագոյն ցանցերէն մէկուն։
«Յառաջ»-ի, նաեւ «Նոր Յառաջ» յօդուածագիր
Ռոժէ Կարպիս Ջրբաշեան բազմաթիւ յօդուածներ ստորագրած է յատկապէս Անդրանիկ Ծառուկեանի «Նայիրի», Արփիկ Միսակեանի «Յառաջ»-ի, նաեւ «Նոր Յառաջ»-ի թերթերուն մէջ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1925 ծնածներ (արւմտ.) Ստորոգութիւն:2019 մահացածներ (արւմտ.) Ստորոգութիւն:Հայ բարերար (արւմտ.) Ստորոգութիւն:Մոնթրէալի Ս. Յակոբ Ազգային վարժարանի նախկին փոխ տնօրէններ (արւմտ.) Ստորոգութիւն:«Յառաջ» եւ «Նոր Յառաջ» թերթի յօդուածագիրներ (արւմտ․) Ստորոգութիւն:ՀԲԸՄ-ի կարեւորագոյն անդամներ(արւմտ.) Ստորոգութիւն:Հայց. եկեղեցւոյ Փարիզի Կրօնական ընկերակցութեան անդամներ (արւմտ․)
Someone Like You
«Someone Like You», անգլիացի երգչուհի Ատէլի «21» արհեստական ալպոմի երգը։ Մեկնարկուած է 24 Յունուար 2011 թուականին։
Շահան Գանտահարեան
Շահան Գանտահարեան ծնած է 1964թ. Սեպտեմբերի 14-ին Անթիլիաս, Լիբանան: Տնօրէն եւ Գլխաւոր խմբագիր Ազդակ օրաթերթին: Միջազգային յարաբերութիւններու Քաղաքականագիտական վերլուծաբան:
Կենսագրութիւն
Շահան Գանտահարեան՝ որդին Գէորգ Գանտահարեանի ծնած է 1964թ. 14 Սեպտեմբեր-ին Անթիլիաս, Լիբանան: Լրագրող, Լիբանանի Հայ համայնքի հասարակական գործիչ: 2002-էն՝ ի վեր «Ազդակ» օրաթերթի տնօրէն եւ գլխաւոր խմբագիր: 2009-էն՝ի վեր ՀՀ Սփիւռքի նախարարութեան կից գործող հայկական լրատուամիջոցներու համաժողովները համակարգող մարմինի նախագահ:
Կրթութիւն
Շահան Գանտահարեան ուսումը ստացած է յաճախելով եւ յաջողութեամբ աւարտելով՝
• 1983-ին Համազգայինի Նշան Փալանճեան ճեմարան վերանուանուած՝ Համազգայինի Մելանքթոն և Հայկ Արսլանեան ճեմարան :
• 1987-ին Հայկազեան համալսարանի քաղաքագիտութեան կաճառի պսակաւոր արուեստի աստիճանով «Bachelor Political Science-BA»։
• 1988-ին Համազգայինի Հայագիտական հիմնարկի պատմագիտութեան բաժանմունքը «Bachelor History-BA»։
• 1995-ին ԵՊՀ միջազգային յարաբերութիւններու մագիստրոսի աստիճան «Master's degree»:
Պարգեւներ եւ մրցանակներ
Շահան Գանտահարեան պարգեւատրուած է յուշամետալներով եւ գլխաւոր մրցանակներով շնորհիւ իր հայանպաստ եւ հասարակական ծաւալուն գործունէութեան:
13 փետրուար 2020-ին Armenian PR Association-ի նախագահ Աստղիկ Աւետիսեան «Ազդակ»-ի գլխաւոր խմբագիր Շահան Գանտահարեանին յանձնեց հաւաստագիրները:
Հայկական PR մրցանակաբաշխութեան հետազօտութեան արդիւնքներուն համաձայն, «Սփիւռքի զանգուածային լրատուամիջոցներ» անուանակարգին մէջ «Ազդակ» օրաթերթը 2018- 2019 թուականներուն ընդգրկուած եղած է լաւագոյն եռեակին մէջ:
ԱԿԱԴԵՄԻԱՅԷՆ ԳՆԱՀԱՏԱՆՔ
Շահան Գանտահարեան հայկական զանգուածային լրատուութեան աշխարհի յառաջատար ներկայացուցիչներէն մին է, որ այս կապակցութեամբ շնորհակալութիւն յայտնելու ժամանակ ընդգծած է, որ Հայաստանի Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի նախագահութեան կողմէ նման պատուի մը արժանանալը իսկապէս շատ պարտաւորեցնող է։
Անդամակցութիւն
2003-էն ի վեր Շահան Գանտահարեան անդամ է ՝
Տես նաեւ
Ստորոգութիւն:1964 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ լրագրողներ
Մեծ Ծածկոց
Քահանան, Ս. Պատարագի սկիզբը, սկիհը կը ծածկէ մեծ ծածկոցով մը, որ յատուկ կտաւ մըն է, հիւսուած կ’ըլլայ մետաքսէ, բամպակէ կամ վուշէ: Քահանան երբ անով խորհուրդը կը ծածկէ, կ’ըսէ «Երկինքը ողողուեցաւ Փառաւորեալին լոյսով ու Անոր փառքով լեցուեցաւ երկիրը»:
Կարգ մը արեւելեան ծէսերուն մօտ, երբ Եպիսկոպոսը աւագ սարկաւագը կը ձեռնադրէ՝ անոր կուրծքին վրայ կը տարածէ ծածկոցը ապա զայն կը ծալլէ ու կը խնդրէ որ գրակալին վրայ դրուած Աւետարանը կարդայ, խորհրդանշելու համար խորհուրդը այն հրեշտակին, որ քարը գլորեց Յիսուսի գերեզմանին վրայէն: Երբ նոր ձեռնադրուած Քահանան Ս. Հաղորդութեան օրհնութիւնը կատարէ, Եպիսկոպոսը, ձեռնադրութենէն ետք, անոր գլխուն վրայ կը դնէ սկիհ մը, որուն մէջ զետեղուած կ’ըլլայ Ս. Արիւնով թաթխուած Ս. Մարմինը ու զայն կը ծածկէ մեծ ծածկոցով:
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Կրօն
Turning To God (Դարձ առ Աստուած)
Turning To God (Դարձ առ Աստուած), բազմաբնոյթ գիրք մը։ հեղինակ՝ Արամ Ա. վեհափառ հայրապետ, լեզու՝ անգլերէն, էջերու թիւ՝ 200։ Գիրքը օրագրութիւն մըն է 2020 թուականի մարտ ու ապրիլ ամիսներու՝ պսակաձեւ ժահրի օրերու:
Գիրքին մէջ հեղինակը շօշափած է զանազան բնոյթի նիւթեր` կրօնական, ընկերային, միջեկեղեցական, կենսոլորտային, նաեւ քաղաքական, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի կերպով աղերս ունին համաճարակի ստեղծած կացութեան եւ ընկերութեան դիմագրաւած տագնապներուն հետ :