cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Նապիհ Պըրրի
Ասպարէզ
Մայիս 1984-ին, Պըրրի նաեւ մաս կազմած է ազգային միասնութեան կառավարութեան, որպէս Հարաւային Լիբանանի եւ վերաշինութեան նախարար: Այն օրուան վարչապետն էր Ռաշիտ Քարամէ: Ան ծառայած է նաեւ որպէս բնակարաշինութեան նախարար:.
Ուշ քաղաքական ասպարէզ
1984-էն 1992, Պըրրի եղած է խորհրդարանի նախարար: Սուրիական պաշտպանութեան մարմիններու եւ սուրիացի քաղաքական անձնաւորութիւններու հետ Պըրրիի ունեցած բարեկամութիւններուն պատճառով, ան եղած է Թա'իֆ համաձայնութենէն ետք կազմուած լիբանանեան կառավարութեանց ամէնէն ազդեցիկ անձնաւորութիւնը:
6 Սեպտեմբեր 1992-ի հարաւային Լիբանանի խորհրդարանական ընտրութիւններուն, Պըրրի գլխաւորած է «Ազատագրում» ցուցակը, որ ամբողջութեամբ յաղթած է: Այլ ցուցակ մը, զոր գլխաւորած է Պըրրի 8 Սեպտեմբեր 1996-ի խորհրդարանական ընտրութիւններուն «Ազատագրում եւ Զարգացում»-ն է, որուն բոլոր թեկնածուները նոյնպէս յաղթած են: 1992-էն ի վեր, ան ատենապետն է «Ազատագրում եւ Զարգացում» պլոքին:
Պատգամախօս Պըրրի եղած է եւ մինչեւ օրս կը շարունակէ մնալ Լիբանանի բոլոր կուսակցութիւններուն, կրօնքներուն եւ համայնքներուն զրոյցները քաջալերողը: Վերջին զրոյցը, որ տեղի ունեցած է Մայիս 2014-ին, Պըրրի շեշտած է, որ Լիբանանի քրիստոնեաներուն եւ իսլամներուն միջեւ ուժերու բաժնեկցիլը որեւէ մէկ փոփոխութիւն պիտի չկատարէ երկրին մէջ։ Յիշենք, թէ ան կը խօսէր շիաներուն, սուննիներուն եւ տիւրզիներուն կողմէ: Ան առաջին անգամ Լիբանանի խորհրդարանի նախագահ ընտրուած է 20 Հոկտեմբեր 1992-ին (124 քուէներէն ստանալով 105-ը): Երկրորդ անգամ ընտրուած է 22 Հոկտեմբեր 1996-ին՝ ստանալով 126 քուէներէն 124-ը: Ասոնցմէ ետք, ան երեք յաւելեալ անգամներ ընտրուած է որպէս խորհրդարանի նախագահ՝ 17 Հոկտեմբեր 2000-ին՝ ստանալով 126 քուէներէն 124-ը, 28 Յունիս 2005-ին՝ ստանալով 126 քուէներէն 90-ը եւ 25 Յունիս 2009-ին՝ ստանալով 127 քուէներէն 90-ը:
1999-էն ի վեր, ան ատենապետն է Արաբական խորհրդարանական կոմիտէին, որուն նպատակն է դէմ դնել արաբներու դէմ իսրայէլեան ոճիրները: 3 Յունիս 2003-ին, Պըրրի ընտրուած է Արաբական խորհրդարանի նախագահ եւ պաշտօնը ստանձնած է Դամասկոսի մէջ, 1 Մարտ 2004-ին՝ 2 տարի ժամկէտով: Ան նաեւ ընտրուած է Անդամ երկիրներու խորհրդարանական միութեան խորհուրդի նախագահ:
2013-ին եւ 2014-ին, ան քաջալերած է UCC-ն, ուսուցիչները, պետական պաշտօնեաները եւ Լիբանանի ուժերը, որոնք կը պայքարէին իրենց թօշակներու յաւելումին համար: Ան նաեւ գումարած է բազմաթիւ ժողովներ այլ քաղաքական անձնաւորութիւններու հետ, որպէսզի հասնի իր նպատակին:
1993-էն ի վեր, Պըրրի գլխաւորած է Լիբանանցի խորհրդարանի անդամներու միութիւնը, որ կը բաղկանայ 19 երկիրներէ 156 խորհրդարանի անդամներէ եւ ծերակուտականներէ:
Անձնական կեանք
Պըրրի ամուսնացած է Ռանտա Ասի Պըրրիի հետ:
Ծանօթագրութիւն
Ստորոգութիւն:Լիբանանցիներ Ստորոգութիւն:Լիբանանցի քաղաքական գործիչներ
Ազիզ Բենիամին
Կենսագրութիւն
Ծնած է մօտ 1875 թուականին, Տրա­պի­զո­նի նահանգի Սամսոն նաւահանգսիտը։ 1900 թուականին աւարտած է Կ. Պոլսոյ Կայսերական զինուորական բժշկական վարժարանը։ Եղած է ատամնաբոյժ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ զօրակոչուած է Օս­մա­նեան բանակ։ 1917 թուականին՝ ծառայութեան ընթացքին, սպայի աստիճանով, նշանակուած է Խոփի շրջանի Թալաղըլ գիւղի «գո­նագ­ճը», որուն պարտականութիւնն էր թուրքական բանակի՝ շարժուն զօրախմբերուն դիմաւորումն ու իջեւանատեղի ապահովելը։ 1917 թուականին երբ թուրքերն առաջացել են դէպի Կովկաս, Օսմանեան բանակի 11-րդ զօրագունդի առողջապահական վաշտի գլխաւոր բժիշկ՝ Քեմալն ու դեղագործ Մեհմեդ Ալին, անոր չարանենգօրէն սպանած են Սարիղամիշէն դուրս, Խոփի շրջանի Թալաղըլ գյուղին մէջ՝ մօտ 42 տարեկան հասակին։
Գրականութիւն
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Շիրակի Երկրաբանական Թանգարան
Շիրակի երկրաբանական թանգարան, երկրագիտական թանգարան Գիւմրիի մէջ:
Պատմութիւն
Ստեղծուած է Խորհրդային Հայաստանի ժողկոմսովետի 5 Յուլիս 1930-ի որոշումով։ Ունեցած է հնաբանութեան-ազգագրութեան, քաղաքի եւ Շիրակի պատմութեան, մշակոյթի, սոցեալիստական շինարարութեան, Հայրենական մեծ պատերազմի պատմութեան բաժիններ։ Հնաբանութեան եւ ազգագրութեան բաժիններու ցուցանմուշները հիմնականօրէն ձեռք բերուած են Կումայրի հնագոյն բնակավայրի պեղումներէն։ Հնաբանութեան բաժինը ունի քարի, պրոնզի, երկաթի դարերու աշխատանքային գործիքներու ցուցանմուշներ, բազմատեսակ հնագոյն զէնքեր եւ այլն։ Ազգագրութեան բաժինը նուիրուած է Գիւմրի - Ալեքսանդրապոլ - Լենինականի եւ Շիրակի հարթավայրի բնակիչներու կենցաղին եւ արհեստներուն։
Ցուցանմուշներ
Շիրակի հարթավայրի Քեթի, Ոսկեհասկ, Մարմաշէն, Տիրաշէն, Վահրամաբերդ գիւղերու մօտակայքը կատարուած պեղումները (1970 թուականէն) զգալիօրէն հարստացուցած են Լենինականի երկրաբանական թանգարանի նիւթերը։ 1977-ի վերջերը թանգարանին մէջ կար 2000-էն աւելի հնաբանական ցուցանմուշ։ Թանգարանի գեղանկարչական բաժինին մէջ պահպանուած եւ ցուցադրուած են շուրջ 150 կտաւ, որոնց շարքին ներկայացուած են Յովհաննէս Այվազովսկիի, Գէորգ Բաշինջաղեանի, Վարդգէս Սուրէնեանցի, Մարտիրոս Սարեանի, Ստեփան Աղաջանեանի, Գաբրիէլ Կիւրճեանի, Տիմիդրի Նալպանտեանի, Հրաչեայ Ռուխկեանի, Յ. Անանիկեանի եւ այլ նկարիչներու գործեր։ Թանգարանը ունի նաեւ հնագոյն դրամներու հարուստ հաւաքածոյ (5000-էն աւելի)՝ հայկական, իրանական, ռուսական, թուրքական, յունական դրամներու հազուագիւտ նմուշներով։
2013-ի դրութեամբ թանգարանը կը գտնուի Գիւմրիի գեղարուեստի ուսումնարանին հարակից, մասնակի վերանորոգուած վթարային փոքրիկ շէնքին մէջ։ Նպաստաւոր պայմաններ չկան բոլոր նմուշները ցուցադրելու համար։ Գիւմրիի աւագանին Հայաստանի վարչապետին դիմած է առաջարկելով, որ թանգարանին տրամադրուի «Կիւլպէնկեան» վիրաբուժական հիւանդանոցի ազատ շէնքը :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Գիւմրիի թանգարաններ Ստորոգութիւն:1930 հիմնադրումներ Հայաստանի մէջ
Սոնա Տէր Մարգարեան
Սոնա Տէր Մարգարեան,- Թնկրեան, ուսուցիչ, տեսուչ, գրող,
Կենսագրութիւն
Ծնած է Պոլիս. զաւակը՝ բազմարդիւն, գաղափարանուէր դաստեարակ-ուսուցիչի մը, Արփիար Տէր Մարգարեանի, որուն շունչին տակ թրծուած են Պոլսահայութեան 1920-1940-ական թուականներու հանրային-կրթական կեանքին մէջ դերակատար նորերէն շատերը։
Նախակրթութիւնը կը ստանայ Սամաթիոյ «Սահակեան» վարժարանին, ապա երկրորդական ուսումը՝ Եսայեան եւ Կեդրոնական վարժարաններուն մէջ։ 1936-ին ընթացաւարտ՝ ուսուցչական ու տեսչական պաշտօններ կը վարէ ազգային վարժարաններու մէջ, հետեւելով միաժամանակ Պոլսոյ պետական երաժշտանոցի ձայնական ճիւղին ու երկար տարիներ մաս կազմեով պետական երգչախումբին։
1940ական տարիներուն, արդէն իր պատմուածքներով ուշադրութիւն կը գրաւէ։ Առջին իր հատորը՝ «Կեանքի մէջէն», կը հրատարակէ 1950-ին, իսկ երկրորդը՝ «Կեանքի հետ». 1968-ին: Ի միջի այլոց, իր պատմուածքները,  գրական իր վաստակի խորքին ու թեքնիքին ամբողջական եւ անվրէպ արտայայտութեամբ, ունի նաեւ վիպակներ, որոնք ցարդ հատորով եւ կամ մամուլով հրապարակուած են։
Զոյգ հատորներու մէջ մէկտեղուած իր պատմուածքներէն եւ «Մարուաքենները» խորագրուած վէպէն անկախ, գրական պարբեականներու եւ օրաթերթերու մէջ ցրուած են կամ ցարդ անտիպ կը մնան մեծ թիւով պատմուածքներ, եւ թատերգութիւն մը՝ «Քարէ պուպրիկը» (չորս արար), որ բեմադրուած է Պոլսոյ մէջ։
Սոնա Տէր Մարգարեանի պատմուածքին ու վէպին մէջ՝ որքան տիպարներու, անոնցմով բեմադրուող բեմադրուող բարքերու, ապրումի ու կենցաղային հակումներու հակադրութեան, դասակարգային եւ անհատական ուրոյն նկարագիրներու, նո՛յնքան եւ կառոյցի, թեքնիքի, լեզուի, պատկերացումի թէ վերլուծոական պահանջներու գրական կերպադրումը հաշտ է սեռին ու «թեմա»ներու պարտադրուած մշակման ու ներկայացման ընթացքին։ Կու գայ կեանքէ՛ն. կը զարգանայ դիտելու, տեսնելու եւ տարածուելու համասեւեռ խորացումով մը, եւ գիտէ փոխանցել՝ առանց համոզելու որեւէ ճիգ ընելու։ Առարկայականը վերածելով ապրումով բաբախուն եւ հարուստ կեանքի, բարացուցական նկարագրին զուգորդելով հոգեբանական-վերլուծական արագ, հաղորդական եւ անվրէպ հետեւութիւններ, գրագիտուհին նաե՛ւ ինքզինք կու տայ, ինքնատպութեան ցայտուն շնորհով մը :
Աղբիւրներ
Սոնա Տէր Մարգարեան-Թնկրեան — Ծննդեան 100-ամեակին առթիւ
Ազդարար
Ազդարար (1796 - 1796), Հնդկաստանի Մատրաս քաղաքին մէջ տպագրուող հայկական պատմա-մշակութային, գրական-հասարակական հանդէս, պարբերական մամուլ։ Հայկական առաջին եւ Հնդկաստանի առաջին տպագիր գրաբար պարբերականը ։
Պատմութիւն
Հիմնադրուած է 14 Հոկտեմբեր 1794-ին Մատրաս, Հնդկաստան։ «Ազդարար» ամսագիրի հիմնադիրն էր Շիրազցի Յարութիւն Շմաւոնեանը։ Այն գործած է մինչեւ 1796 թուականի Մարտ ամիսը։ Այդ ընթացքին հրատարակած է 18 թիւ (տետրակ) իւրաքանչիւրը՝ մօտ 50 էջ, 965 էջ ընդհանուր ծաւալով։
Հրատարակութիւնը վերսկսած է 2007-ին, Կալկաթա։ Այն լոյս տեսած է ամերիկահայ աստղագէտ Նորա Անդրէասեանի մեկենասութեամբ։ Վերահրատարակուող «Ազդարար»ի խմբագիրը Մարտիկ Սարգսեանն է։
Ազդարարը՝ հայ իրականութեան մէջ առաջին պարբերականը, լոյս տեսած է Հնդկաստանի Մատրաս քաղաքի մէջ, 1794 թուականին Հոկտեմբեր 16-ին, խմբագիրն եղած է քահանայ Յարութիւն Շմաւոնեանը, հրատարակուած է մինչեւ 1796 թուականը (18 թիւ), դադրած է նիւթական դժուարութիւններու պատճառով։ Տպագրած է գրաբարով, մասամբ՝ հնդկահայ եւ Նոր Ջուղայի բարբառներով։ Ազդարարը գիտաճանաչողական, պատմագիտական, գրական, հասարակական հանդէս էր եւ արտացոլած է հնդկահայ կեանքը, անդրադարձած հայ ժողովուրդի լուսաւորութեան, ազգային ինքնագիտակցութեան, ազատագրութեան խնդիրներուն։ Տպագրած է նաեւ բարոյա-խրատական բովանդակութեամբ բանաստեղծութիւններ, առակներ, զրոյցներ, պատմուածքներ, դաստիարակչական յօդուածներ, տեղեկութիւն տուած է Հարաւային Կովկասի մէջ տեղի ունեցող իրադարձութիւններու մասին։ Ամսագիրը գաղութի հայերուն հորդորած է վերադառնալ հայրենիք։ Ազդարարի առանձին համարներ տպագրուած են պատկերազարդ, կարմրագոյն տառերով։ Շմաւոնեան թղթակցութիւններ կը ստանար Մատրասէն, Կալկաթայէն, Պասրայէն, Չինաստանէն, Ֆիլիփփինցիներէն, նաեւ նիւթեր կը տպագրէր Երեւանէն եւ Շուշիէն։ Ազդարարի հրապարակախօսներէն աչքի կ՛իյնար Սեթ Մամեանը։ Ազդարարի գրական բաժնին մէջ տպագրուած է Յակոբ Սիմէոնեան Այուպեանցի Հայտար խանի պատմութիւնը, Շմաւոնեան թարգմաած է Էտիսընի Միրզայի տեսիլքը եւ շատ մը ուրիշ պատմութիւններ։ Տպագրած է նաեւ Խաչատուր Կեսարացիի «Պատմութիւն Պարսիցը»։
Արտաքին յղում
Ստորոգութիւն:Հայկական ամսագիրներ
Սուրէն Ազիրեան
Կենսագրութիւն
Սուրէն Ազիրեան ծնած է 1890 թուականին, Ատանայի նահանգի, Գոզանի գաւառի՝ Սիս քաղաքին մէջ։ 1908 թուականին աւարտած է նախնական կրթութիւնը եւ նոյն տարին ընդունուած՝ Պէյրութի Ամերիկեան համալսարանի բժշկական բաժինը։ 1914 թուականին, Առաջին համաշխարհային պատերազմն սկսելէ ետք, ուսումը թերաւարտ ձգելով, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ ծառայած որպէս զինուորական օգնական բժիշկ։ 1917 թուականին՝ Դամասկոսի մէջ, վարակուած է ժանտախտով եւ մահացած։ Հայրենասիրական ստեղծագործութիւններ ունեցած է, որոնք կորուստի մատնուած են։
Գրականութիւն
Քէլէշեան Միսաք «Սիս Մատեան», Պէյրութ, 1949։
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Ազդակ (օրաթերթ)
«Ազդակ» Օրաթերթ Լիբանանահայ օրաթերթ եւ պաշտօնական օրկանը՝ Լիբանանի Հ.Յ.Դ.ին (1965 թուականի Յունիսէն)։ Հիմնադրուած է Մարտ, 1927-ին Պէյրութ, Լիբանան։ Իր քաղաղական, լրատուական, մշակութային եւ մարզական հարուստ բովանդակութեամբ, կարեւոր եւ ազդեցիկ դեր ունեցած է եւ կը շարունակէ ունենալ՝ Լիբանահայութեան կեանքին մէջ։
5 ՄԱՐՏ 1927. ԼՈՅՍ ԱՇԽԱՐՀ ԵԿԱՒ ՍՓԻՒՌՔԱՀԱՅ ՄԱՄՈՒԼԻ ԴՐՕՇԱԿԻՐՆԵՐԷՆ «ԱԶԴԱԿ» ՕՐԱԹԵՐԹԸ:
1927-ին «Ռի­ատ Սոլհ» շրջա­նին մէջ գտնուող տպա­րա­նին մէջ ծնունդ առած «Ազ­դակ»-ը կը սկսի հրա­տա­րակ­ուիլ 4 էջե­րով` իւ­րա­քան­չիւր չո­րեք­շաբ­թի ու շա­բաթ օրե­րը, եռօր­եայ ու ապա եր­կօր­եայ դրու­թեամբ` ձեռ­քով շա­րուող ու բա­նող սար­քե­րու եր­կուն­քով: Իր հրա­տա­րա­կու­թեան առա­ջին տա­րի­նե­րուն «Ազ­դակ» կը գոր­ծէ նախ­կին Ժո­ղովր­դա­յին տան վա­րի յար­կը, տպագ­րա­կան սահ­մա­նա­փակ կա­րե­լիու­թիւն­նե­րով:
Սկիզբը եղած է եռօրեայ թերթ, 1930 թուականէն՝ երկօրեայ, իսկ 1 Մարտ 1932 թուականէն մինչեւ օրս՝ օրաթերթ։ Հիմնադիր եւ սեփականատէր-տնօրէն՝ Հայկ Պալեան։ Երբ Հայկ Պալ­եան կը նա­խա­ձեռ­նէ «Ազ­դակ»-ի հրա­տա­րա­կու­թեան գոր­ծին, իր թի­կուն­քին կ՛ու­նե­նայ քա­ջա­լե­րանքն ու գործ­նա­կան աջակ­ցու­թիւնը ՀՅԴ-ի Լի­բա­նա­նի Կեդ­րո­նա­կան Կո­մի­տէ­ին: Հայկ Պալ­եան կը գնէ «Նոր Փիւ­նիկ»-ին տպագ­րա­կան գոր­ծիք­նե­րը եւ տա­ռե­րը, որոնք հե­տա­գա­յին տա­րի­ներ շա­րու­նակ կը ծա­ռա­յեն «Ազ­դակ»-ին:
1957-ին տպա­րանն ու խմբագ­րա­տու­նը կը փո­խադր­ուին Ուաթ­ուա­թի շրջան` Ճե­մա­րա­նէն քիչ մը ան­դին, «Արա Երե­ւան­եան» կեդ­րո­նա­կան ակում­բին քո­վը: Բարձ­րա­յարկ շէն­քի մը գետ­նա­յար­կը, նկու­ղէ մը, քա­նի մը սեն­եա­կէ եւ շա­րող ու տպող մե­քե­նա­նե­րէ բաղ­կա­ցած էր տպա­րա­նը: Շէն­քի մուտ­քին, ոս­կե­գոյն ցու­ցա­տախ­տա­կի մը վրայ գրուած էր «Ազ­դակ» եւ… դէ­պի ձախ ուղ­ղու­թիւն տուող սլաք մը կ՛առաջ­նոր­դէր աւե­լի ընդ­յա­տակ­եայ դուռ մը, ուր կա­րե­լի էր մուտք գոր­ծել, ապա այ­ցե­լել զա­նա­զան են­թա­բա­ժա­նում­ներ:
Հոն թեր­թի հրա­տա­րա­կու­թիւնը կը կա­տար­ուի «Վուա­րան» տպագ­րա­կան սար­քի մը ճամ­բով: Այս մե­քե­նան ինք­նաշ­խատ չէր, այլ կը բա­նէր ձեռ­քով եւ իւ­րա­քան­չիւր էջ առան­ձինն կը տպուէր: 4 էջը եր­կու հանգր­ուա­նով լոյս կը տես­նէր, նախ պէտք էր տպել թեր­թին մէկ երե­սը, յե­տոյ` երկ­րոր­դը: Տպագ­րո­ղը պէտք էր ձեռ­քով «կե­րակ­րէր» թուղ­թը… Թեր­թը պաշ­տօն­եա­նե­րուն կող­մէ կը ծալ­ուէր:
Նոր տարուան, ինչպէս նաեւ ազգային ու կուսակցական նշանակալից յոբելեաններու առթիւ կը հրատարակէ բացառիկ թիւեր։ Ունեցած է «Հարդգող» գրական (1932, խմբագիր՝ Անդրանիկ Ծառուկեան), «Ազդակ Շաբաթօրեակ» (1944-1952 թուականներ, խմբագիրներ՝ Կարօ Սասունի, Արամ Սահակեան, Տիգրան Ոսկունի), «Ազդակ Մարզական» (1952—1958 թուականներ, խմբագիր Տիգրան Ոսկունի) յաւելուածները։
1972-էն ետք յաջորդաբար տնօրէն-գլխաւոր խմբագիրի պաշտօնը վարած են Երուանդ Փամպուքեան, Վաչէ Տարագճեան, Մինաս Թէօլէօլեան, Լեւոն Դարմեն (Ստեփանեան),Բենօ Թոնդեան, Պօղոս Սնապեան, Վարուժան Թենպելեան,Սարգիս Մահէսէրէճեան եւ Վարանդ Փափազեան։ Խմբագիրներ՝ Արամ Սահակեան, Վարդան Գէորգեան, Մանուկ Ասլանեան, Մուշեղ Իշխան, Գասպար Իփէկեան, Ներսես Քիւփելեան, Արսէն Աճեմեան, Յակոբ Սիմոնի, Կարօ Դանթարճեան, Զարեհ Զարգուն (Լեւոն Ագխաչերան)
1988 թ պետութեան մօտ արտօնատէրն է Էվա Տերվիշեանը։
2002-էն ի վեր Ազդակի տնօրէն-գլխաւոր խմբագիրն է Շահան Գանտահարեան։
Երկրորդ էջը
Երկրորդ էջին մէջ կը պարզուի լիբանանեան կեանքը՝ իր քաղաքական, տնտեսական, ընկերային, ապահովական զուտ լրատուութեամբ, հոն տեղ կը գտնեն նաեւ վերլուծական ոչ շատ երկար յօդուածներ, ակնարկներ, նշմարներ կամ կարծիքներ։
Երրորդ էջը
Երրորդ էջը յատկացուած է նախորդ օրն իսկ լիբանանահայ կեանքին մէջ կայացած ձեռնարկներուն եւ նորութիւններուն։ Նոյն էջին մէջ յատուկ սիւնակով օրաթերթը տեղ կու տայ նախորդ օրուան լիբանանեան օրաթերթերուն մէջ հրատարակուած ուշագրաւ խորագիրներուն, լուրերուն եւ ակնարկութիւններուն։
Չորրորդ ու հինգերորդ էջերը
Չորրորդ ու հինգերորդ էջերը յատուկ են իրենց հայրենի բոյրով, Հայաստանի զանազան բնագաւառներուն մէջ եղած զարգացումներն ու նորութիւնները կ'երեւին այդ էջերուն մէջ։ Հոն կը տեղադրուին նաեւ հայկական կեանքին վերաբերող յօդուածներ, սփիւռքահայ կեանքին մասին տեղեկութիւններ, հարցազրոյցներ, վերլուծական երկար յօդուածներ, գրախօսականներ, թղթակցութիւններ եւ այլն։ Երկու շաբաթը անգամ մը՝ Չորեքշաբթի օրերը չորրորդ էջը կը յատկացուի միջազգային կամ հայ քաղաքական, մշակութային դէմքերու, ինչպէս նաեւ՝ Հայ Դատի հետ առնչուած անձնաւորութիւններու հետ «Ազդակ»ի թղթակիցին ունեցած հարցազրոյցին։ Երկուշաբթի օրերը էջ 5-ին մէջ կ'երեւին լիբանանեան կեանքին վերաբերող՝ յատկապէս լիբանանեան քաղաքական իրադարձութիւններուն առնչութեամբ երկիրը յուզող քաղաքական տագնապներ եւ թղթածրարներ։ Երեքշաբթի եւ Ուրբաթ օրերը էջ 5-ը կը յատկացուի Հայ Դատին վերաբերող լուրերուն, Հինգշաբթի օրերը՝ գաղութային կեանքին, իսկ Շաբաթ օրերը էջը կը նուիրուի հայ գրականութեան։
Վեցերորդ էջը
Երեքշաբթի օրերը էջ 6-ը յատկացուած է միջազգային քաղաքական կեանքին, Չորեքշաբթի՝ Թուր-քիոյ եւ Ազրպէյճանի մէջ պատահած նորութիւններուն, Հինգշաբթի՝ լիբանանեան ընկերային կեանքին եւ հոգերուն, ինչպէս նաեւ՝ սննդագիտութեան, Ուրբաթ՝ 7-րդ արուեստին ու շարժապատկերի աշխարհին, իսկ Շաբաթ՝ արուեստի ու մշակոյթի։
Եօթներորդ էջը
Երկուշաբթի եւ Ուրբաթ օրերը թերթին 7-րդ էջին մէջ տեղ կը գտնեն աշխարհի մշակութային ու ընկերային կեանքին վերաբերող երկար, որոշ չափով վերլուծական յօդուածներ եւ թարգմանութիւններ, օտարներուն կարծիքը՝ տուեալ երեւոյթներուն շուրջ եւ այլն։ Երեքշաբթի օրերը գիտական լուրերն ու նորութիւնները լոյս կը տեսնեն այս էջով, Չորեքշաբթի հայկական գաղութները կը տողանցեն հետեւողական կերպով՝ իրենց պատմականով, հինով ու նորով։ Հինգշաբթի օրերը էջը կը յատկացուի կիներուն, անոնց հետաքրքրութիւններուն եւ աշխարհին, Շաբաթ օրերը մանուկները իրենց բաժինը կը ստանան եւ այս էջը ամբողջութեամբ կը լեցուի մանկապատանեկան լուրերով, ձեռային աշխատանքներով, խաղերով, հանելուկներով, գիտելիքներով եւ այլն։
Ութներորդ էջը
8-րդ էջին պատկերը նոյն է ամէն օր, անոր մէջ տեղ կը գտեն լիբանանեան կեանքի մշակութային նորութիւնները, տեղի ունեցող ձեռնարկները, աղթարքը, սակարանը, օդերեւոյթը, 50 տարի առաջ նոյն օրը «Ազդակ»ին մէջ լոյս տեսած յատկանշական լուրերը եւ ազգային կեանքին մէջ պատահած իրադարձութիւնները, խաչբառը եւ ծանուցումներն ու յայտարարութիւնները:
Իններորդ էջը
9-րդ էջին մէջ մարզական կեանքը կ'եռայ թէ՛ լիբանանեան, թէ՛ հայաստանեան եւ թէ միջազգային գետիններուն վրայ։ Հոն տեղ կը գտնեն նաեւ մարզական կեանքին վերաբերող խրախուսիչ ակնարկներ, վերլուծական յօդուածներ, նշմարներ եւ այլն:
Ազգային Գրադարանը Կը Ձեռնարկէ «Ազդակ»-ի Մատենագիտութեան
Շահան Գանտահարեան այս առիթով յայտնեց, որ «Ազդակ»-ի մատենագիտութիւն կազմելը միշտ ալ եղած է թերթին ծրագիրներուն կարգին, սակայն ցաւ ի սիրտ այսօր սփիւռքի մէջ չկան մատենագիրներ, որոնք կրնան տանիլ այս աշխատանքը եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեանին գործը իր լրումին հասցնել: Ըստ անոր, Ազգային գրադարանի նախաձեռնած գիտաժողովը առիթ դարձաւ նման պայմանաւորուածութիւն ձեռք բերելու եւ, Արտաշէս Տէր Խաչատուրեանի ընտանիքին հետ խորհրդակցելով, անոնք որոշեցին այս նուիրատուութիւնը կատարել: 90-ամեայ ելեկտրոնային արխիւը պիտի յատկացուի Հայաստանի ազգային գրադարանին` ակնկալելով, որ մատենագիտութիւն կազմելու բարդ, երկարամեայ աշխատանքը փայլուն կերպով կատարուի: Գանտահարեան ուրախութիւն յայտնեց, որ գիտաժողովին ընթացքին կատարուած քննարկումները գործնական արդիւնք տուին, եւ անկէ պիտի շահի Հայաստանի եւ սփիւռքի մամուլը:
Տարօն Տէր Խաչատուրեան յայտնեց, որ հայրը` Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, սկսած էր կազմել «Ազդակ»-ի մատենագիտութիւնը, բայց եւ այնպէս, կանուխ հեռանալով կեանքէն, չէ հասած ի կատար ածել երազը: «Այսօր մենք ուրախ ենք, որ «Ազդակ»-ի խմբագրակազմի հետ համաձայնութեան գոյացնելով կրցանք օրաթերթի թուայնացուած խտասկաւառակները նուիրել Ազգային գրադարանին եւ վստահ ենք, որ այստեղ ամենայն պատասխանատուութեամբ եւ սիրով պիտի կատարեն մատենագիտութիւնը կազմելու դժուար աշխատանքը: Քանի մը տարի ետք մենք պիտի ունենանք «Ազդակ»-ի լիարժէք մատենագիտութիւնը, որ մեծ լուսամուտ պիտի բանայ սփիւռքի մամուլին հետ», շեշտեց ան:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ մամուլ
Հռոմէական Կայսրութիւն
Հռոմէական կայսրութիւն (լատիներէն՝ Imperium Romanum, հին յունարէն՝ Βασιλεία Ῥωμαίων), Հին Հռոմի յետ-հանրապետական ժամանակաշրջան, որ կը բնութագրուի մէկանձնեայ իշխանութեամբ եւ Եւրոպայի, Ասիոյ եւ Ափրիկէի մէջ հսկայական տարածքներ ընդգրկող պետութեան հաստատմամբ ։ Եզրոյթը կը գործածուի առաջին կայսր՝ Օգոստոսի կառավարումէն սկսած մինչեւ 476 թ. Հին Հռոմի պատմութիւնը բնութագրելու համար։
Կայսրութեան նախորդած եւ 500-ամեայ պատմութիւն ունեցած Հռոմի Հանրապետութիւնը տկարացած էր բազմաթիւ քաղաքացիական պատերազմներու պատճառով (քաղաքացիական պատերազմներուն ժամանակ բազմաթիւ սենադորներ (ծերակուտականներ) սպանուած էին, եւ Սենադին (Ծերակոյտին) մէջ կը գերակշէին Առաջին կամ Երկրորդ եռապետութեան այս կամ այն մասնակիցներուն աջակիցները)։ Պատմաբանները կը մատնանշեն շարք մը իրադարձութիւններ, որոնք կը բնութագրեն հանրապետութենէն կայսրութիւն անցումը, ներառեալ Յուլիոս Կեսարի հռչակումը որպէս ցմահ միապետ (Ք.Ա. 44 թ.), Ագդիումի ճակատամարտը (Ք.Ա. 31 թ., Սեպտեմբեր 2), եւ Սենադին (Ծերակոյտին) կողմէ Կայոս Օգդաւիանոսին պատուաւոր «Օգոստոս» կոչման շնորհումը (Ք.Ա. 27 թ., Յունուար 4) (Օգդաւիանոսը, ըլլալով շատ զգուշաւոր եւ խորամանկ քաղաքական գործիչ, յայտարարեց, որ փրկած է Հռոմը, պահպանեց հանրապետական շրջանի որոշ տարրեր. գոնսուլները (խորհրդատուները) կը շարունակէին ընտրուիլ, Փլեպէյներու ատեանները կը շարունակէին առաջարկել օրինագծեր. սակայն իրականութեան մէջ Օգոստոսն էր, որուն ձեռքին մէջ կը գտնուէր ամբողջ իշխանութիւնը, վերջնական որոշում կայացնելու իրաւունքը եւ բանակը)։
Հռոմի ընդարձակումը սկսաւ հանրապետութեան ժամանակաշրջանին, սակայն հասաւ իր գագաթնակէտին Դրայանոս կայսեր գահակալման ընթացքին։ Կայսրութիւնը իր առաւել ծաւալման շրջանին կը զբաղեցնէր 6.5 միլիոն քառակուսի քիլոմեթր տարածք ։ Տուեալ պետական միաւորման երկարատեւ գոյատեւման շնորհիւ, հռոմէական մշակոյթը, օրէնքներն ու կառավարման համակարգը մեծ ազդեցութիւն ունեցան Հռոմէական կայսրութեան տարածքին մէջ ապրող ժողովուրդներուն վրայ։
3-րդ դարու վերջաւորութեան, երկրի սահմաններուն պաշտպանութիւնն առաւել արդիւնաւէտ կազմակերպելու նպատակով Տիոգղեդիանոսը հսկայ կայսրութեան տարածքը բաժնեց ենթակայսրերու միջեւ՝ այդպիսով վերջ դնելով 3-րդ դարու ճգնաժամին։ Յաջորդ դարերուն ընթացքին կայսրութիւնը քանի մը անգամ կիսուեցաւ արեւմտեան եւ արեւելեան հատուածներու։ Իսկ Թէոտոս Ա. Մեծ կայսեր մահէն յետոյ՝ 395 թ., կայսրութիւնը բաժնուեցաւ վերջնականապէս ։
Արեւմտեան Հռոմէական կայսրութիւնը դադրեցաւ գոյութիւն ունենալէ 476 թ., երբ վերջին կայսր Հռումուլուս Աւկուսդուլուսը ստիպուած եղաւ գերմանացի վարձկաններու առաջնորդ Օտոագրին ճանչնալ որպէս կայսր։ Արեւելեան հատուածը կամ Բիւզանդական կայսրութիւնը շարունակեց գոյատեւել եւ նոյնիսկ պահ մը վերականգնած էր Հռոմէական կայսրութեան երբեմնի հզօրութիւնը։ Բիւզանդական կայսրութիւնը կործանեցաւ 1453 թ., երբ մայրաքաղաք Կոստանդնուպոլիսը գրաւուեցաւ օսմանեան-թուրքերուն կողմէ եւ սպանուեցաւ վերջին կայսր Կոստանդին ԺԱ-ը ։
Կայսր
Կայսրի ղեկավարութեան հեղինակային իրաւունքները կը բաժնուին երկու ճիւղերու՝ «ատենակալական իրաւունք կամ հեղինակութիւն » (potestas tribunicia) (անգլ.՝ tribunician) եւ «փոխնահանգի, փոխկուսակալի կամ փոխհիւպատոսային բացարձակ հեղինակութիւն» imperium proconsulare) ։ Ատենակալական հեղինակութիւնները (որոնք նման էին հանրապետութեան «փլէպէյներ Plebs, Plebeians » «tribune of the plebs, tribune of the people» իրաւազուրկ եւ կամ ստորադաս դասակարգի ատենակալի իրաւունքներուն) (փլէպէյներ Plebs, Plebeians լատ.՝ հին հռոմի քաղաքականապէս իրաւազուրկ դասակարգ կամ ամբոխ) կայսրին իրաւունք կամ հեղինակութիւն կու տային ղեկավարելու ամբողջ քաղաքացիական կառավարման համակարգը, ներառեալ ծերակուտական ժողովը (Senate) ։
անթիհիւպատոսական իրաւունքները (imperium proconsulare) (որոնք նման էին հանրապետական շրջանի ռազմական գործիչներու իրաւունքներուն) իրեն կու տային բանակը կառավարելու հնարաւորութիւն։ Ան ունէր նաեւ պատերազմ յայտարարելու կամ ալ պայմանագիր կնքելու իրաւունքref name="Աբբոտ, 345">Աբբոտ, 345 ։
Կայսրը իրաւունք ունէր նաեւ կառավարելու ծերակուտական (Senate) կազմը, կրօնական հաստատութիւնները եւ, որպէս կայսր, ան միշտ կը համարուէր «Փոնթիֆէքս Մաքսիմուս» (ծայրագոյն Քահանայապետ) եւ չորս գլխաւոր քահանայապետներէն մէկը ։ Ի հարկէ, իրաւունքներու նման տարբերակը ժամանակի ընթացքին կորսնցուց իր նշանակութիւնը եւ կայսրին իշխանութիւնը դարձաւ նուազ սահմանադրական եւ առաւել միապետական ։
Կայսրի իշխանութեան յենարանը բանակն էր։ Զինուորները կը վճարուէին կայսերական գանձարանէն եւ ամէն տարի հաւատարմութեան երդում կու տային կայսրին, որ կը կոչուէր ուխտ «սաքրամենթում sacramentum» (Sacrament) :
Կայսրի մահէն ետք սովորաբար խառնաշփոթութիւն յառաջացաւ։ Ծերակուտական կազմը իրաւունք կամ հեղինակութիւն ունէր հռչակելու նոր կայսր, սակայն կայսրերուն մեծ մասը ինք կ՝ ընտրէր իր ժառանգորդը՝ սովորաբար հարազատներէն որեւէ մէկուն։ Ո՛չ մէկ կայսրը չէր կրնար գահին երկար մնալ առանց Փրեթորական (Pretorian) պահակախումբին եւ լեգէոններու (legions - հետեւակ՝ 400 – 600 ձիաւոր) աջակցութեան։ Որոշ կայսրեր, անոնց համակրանքը շահելու նպատակով, զինուորներուն կը վճարէին յաւելեալ նուիրատուութիւններ՝ այսպէս կոչուած «donative» պարգեւ։
Սենաթ
Ընդհանրապէս, կայսրն ու (սենաթը) ծերակոյտը կառավարութեան հաւասարազօր իշխանութեան մարմիններ էին, սակայն իրական իշխանութիւնը կայսեր ձեռքն էր։ Եւ հակառակ իր սենաթոր (ծերակուտական) հանգամանքին ան կը համարուէր պատուաւոր եւ փառահեղ կոչում, սակայն ծերակուտականը ընդամէնը գործիք էր կայսեր ձեռքին մէջ եւ կ՝ օգտագործուէր վերջինիս կառավարութիւնը օրինականացնելու համար ։
Որոշ կայսրեր ծերակուտականի նկատմամբ մեծ յարգանք կը ցուցաբերէին, իսկ ոմանք ալ՝ արհամարհանք։ Ծերակուտական կազմի գումարման ժամանակ կայսրը կը նստէր երկու հիւպատոսներու միջեւ : Աւելի ցածր կոչում ունեցող ծերակուտականեր կը խօսէին բարձր կոչում ունեցողներէն ետք, իսկ կայսրը կրնար խօսիլ երբ փափաքէր ։ 3-րդ դարուն Ծերակուտական կազմը վերածուած էր բարձրաշուք, սակայն զուտ ձեւական բնոյթ կրող կառավարման մարմինի։
Սենաթորներն ու Հեծեալներ
Ոչ մէկ կայսր չէր կրնար կառավարել առանց սենաթորներու եւ հեծեալներու կարգին։ Ամենապատշաճ պաշտօնները կը տրուէին այդ երկու ազնուական դասերուն։ Այդ պաշտօններն էին՝ նահանգի կառավարիչ, լէգէոնի հրամանատար եւ նմանատիպ բարձր պաշտօններ։ Հեծեալներու եւ սենաթորներու ծերակուտականներու դասը կը փոխանցուէր ժառանգաբար եւ մեծ մասամբ փակ էր օտարներուն համար։ Հեծեալ կամ սենաթոր կրնար դառնալ մեծ յարգանք վայելող եւ փառաւոր անձնաւորութիւնը, սակայն նման դէպքեր հազուադէպ էին։ Երիտասարդ ազնուականին ապագան կախուած էր իր ընտանիքի կապերէն։
Այնքան որքան ունակութիւնները, գիտելիքը, տաղանդը անհրաժեշտ էին բարձր պաշտօնի համար, նոյնքան ալ անհրաժեշտ էր կայսեր հայեցողութիւնը։
Ծերակուտական Դաս
Սենաթորը պէտք է ունենար բաւականաչափ ունեցուածք՝ ամենաքիչը 12, 000 ոսկեդրամ, (մօտաւորապէս 100 քկ ոսկի), սահմանում մը, որ դարերու ընթացքին անընդհատ աճի մէջ էր։
Հեծեալներու Դաս
Սենաթորներու դասին կը յաջորդէր հեծեալներու դասը։ Որոշ կարեւոր պաշտօններ, ինչպէս օրինակ Եգիպտոս նահանգին կառավարելը արգիլուած էր սենաթորներուն տիրանալ եւ կը տրուէր միայն հեծեալներուն։
լեգէոններ
Ք.Ա. 9 թուականին գերմանական ցեղերը Թեւթոպուրկեան անտառի ճակատամարտին վերացան 3 լեգէոն, եւ լեգէոններու թիւը կրճատուեցաւ մինչեւ 25-ի: Յաջորդ 300 տարիներու ընթացքին լեգէոններուն թիւը մօտաւորապէս 30 էր :
Օգոստոսը ստեղծեց նաեւ Պրետորական պահակախումբը. անոնք 9 գունդեր էին, որոնք տեղակայուած էին Իտալիոյ մէջ եւ Հռոմի մէջ խաղաղութիւնը պէտք է պահպանէին: Պրետորականներու աշխատավարձը լեգէոններէն աւելի բարձր էր, եւ անոնք աւելի քիչ կը ծառայէին՝ լեգէոններու 25 տարուան փոխարէն 16 տարի :
Նաւատորմ
Հռոմէական նաւատորմը (Լատիներէն: Classis, բառացիօրէն. "նաւատորմ") ո՛չ միայն ռազմամթերք կ'ապահովէր լեգէոններուն եւ կը ծառայէր որպէս փոխադրամիջոց իրենց համար, այլ կ'օգնէր կայսրութեան սահմաններ հանդիսացող Հռենոս եւ Տանուպ գետերու պաշտպանութեան: Իրենց պարտականութիւնն էր նաեւ քաղաքացիական նաւերը ծովահէններու յարձակումներէն պաշտպանել: Այսպիսով այն գիշերապահութիւն կ'ընէր ամբողջ Միջերկրական ծովու ափին, հիւսիսային Ատլանտեան ովկիանոսի որոշ հատուածներու (Հիսպանիոյ, Կալիոյ եւ Բրիտանիոյ ափերուն), որոշ ռազմանաւեր ալ կը գտնուէին Սեւ ծովուն մէջ: Չնայած ատոր՝ ցամաքային զօրքերը կը համարուէին բանակի աւելի պատուաւոր եւ աւագ ճիւղը :
Նահանգներ
Հռոմէական կայսրութեան Իտալիայէն դուրս գտնուող վարչական եւ տարածքային միաւորները կը կոչուէին փրովինսիաներ (լատ.՝ provincae), թարգմանաբար՝ նահանգներ:
Հանրապետութեան ժամանակ նահանգներու կառավարումը կը շնորհուէր սենատորական դասի ներկայացուցիչներուն: Օգոստոսի բարեփոխումները փոխեցին այդ կարգը:
Լիզա Ուենկէր
Լիզա Ուենկէր, զուիցերիացի նկարիչ, մանկական գիրքերու հեղինակ։ 1930-ականներուն ամէնէն յայտնի եւ ամէնէն շատ կարդացուող հեղինակներէն մէկն էր։
Կենսագրութիւն
Լիզա Ուենկէր ծնած է Պեռնի մէջ։ Անոր հայրը՝ Հենրիք Ռվուց, Պազելի մէջ կտորեղէնի եւ հիւսուածեղէնի խանութի սեփականատէր էր։ Ան յաջողութեամբ արուեստի դասեր ստացած է Պազելի, Փարիզ ի եւ Ֆլորանսի մէջ՝ աւարտելով Տիւսսելտորֆի (Dusseldorf) Կերպարուեստի ակադեմիան։ 1881-ին Լիզա Ռվուց բացած է ճենապակիի (փորսըլենային) նկարչութեան աշխատանոց մը, որու թիրախը կիներ եւ երիտասարդ աղջիկներն էին:
1938 թուական
1938 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 38րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1938 ծնունդներ
Լիզա Ուենկէր
Կենսագրութիւն
1890-ին ան ամուսնացած է Թէօ Ուենկէրի հետ, որ «պողպատեայ ապրանքներու» գործարանի սեփականատէր էր։
1938 թուական
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1938 մահեր
Լիզա Ուենկէր
Կենսագրութիւն
Անոր մանկական գիրքերէն ամենայայտնիներէն է «Joggeli söll ga Birli shake»-ը։ Անոր աղջիկը՝ Ռութ Ուենկէր (Ruth Wenger) ամուսնացած է Հերման Հեսսէի (Hermann Hesse) հետ, իսկ իր թոռնուհին՝ Մարէտ Օպպենհէյը եւս յայտնի նկարչուհի է։ Անոր որդին՝ Լիանտէր Հաուսսմանն, յայտնի բեմադրիչ է։
1938 թուական
Անստոյգ ամսաթիւով
Ստորոգութիւն:1938
Լիզա Ուենկէր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Նկարիչներ
Անդրէաս Չաքրեան Պէյ
Չաքրեան Անդրէաս Պէյ Գրիգորի (1870 թուականին, Դամասկոս), հայ բժիշկ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է մօտաւորապէս 1870 թուականին, Դամասկոս։ 1896 թուականին աւարտած է Կոստանդնուպոլսոյ Օս­մա­նեան կայ­սե­րա­կան բժշկական վարժարանը։ Ռո­տոս­թո­յի հիւանդանոցի մէջ որպէս բժիշկ աշխատած է։ Մահացած է 1915 թուականի Փետրուար 17-ին, ժանտախտէ՝ մօտ 45 տարեկան հասակին։
Գրականութիւն
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Էլիա Քազան
Էլիա Քազան (Elia Kazan, իսկական անուն մականունը՝ Էլիաս Քազանճիօղլու, Ηλίας Καζαντζόγλου, Elia Kazancıoğlu, ), թատրոնի եւ շարժապատկերի արմատներով յոյն ամերիկացի բեմավար, թատերագիր եւ արտադրող։ Օսքարի եռակի եւ Ոսկեայ Կլոպուս քառակի դափնեկիր։
Կենսագրութիւն Եւ Ասպարէզ
Էլիա Քազանը ծնած է 1909-ին Պոլսոյ մէջ յոյն առեւտրականներու ընտանիքի մէջ։ 1913-ին անոր ընտանիքը տեղափոխուած է Միացեալ Նահանգներ եւ բնակութիւն հաստատած Նիւ Եորքի մէջ, ուր անոր հայրը կը զբաղէր գորգերու վաճառքով։ Մասաչուսէթսի քոլէճներէն մէկը աւարտելէ ետք կ'ընդունուի Եէլսքի համալսարանի թատերական արուեստի բաժանմունքը։
1930 ականներուն արդէն կը սկսի աշխատիլ Նիւ Եորքի թատերախումբերէն մէկուն մէջ, իբրեւ բեմավար։ 1934-էն սկսեալ շուրջ 2 տարի Էլիա Քազան ԱՄՆ-ի համայնավար կուսակցութեան գաղտնի անդամ էր :
Արդէն 1940-ի սկիզբէն Քազան կը համարուէր Նիւ Եորքի ամէնէն յայտնի թատերական բեմավարներէն մէկը։ Ան նաեւ կը խաղար թատրոնի մէջ («Սպիտակ Խալաթներով Մարդիկ», «Լեֆտին Սպասելով», «Ճոնի Ճոնսոն», «Ոսկէ Տղան», «Լիլոիմ» եւ այլն)։ Ստացած է թատրոնի հեղինակաւոր Թոնի մրցանակ։
1940-ականներուն վերջաւորութենէն Քազան կը սկսի նկարահանել նաեւ ֆիլմեր, սկիզբը քանի մը կարճ վաւերագրական ֆիլմեր, ապա նաեւ գեղարուեստական ֆիլմեր։ Անոր արդէն առաջին մեծ աշխատանքներէն մէկը՝ 1947-ին նկարահանուած «Ջենտլմենական Համաձայնութիւն» ֆիլմը մեծ յաջողութիւն կ'ունենայ արժանանալով 3 Օսքարի, որոնց մէջ նաեւ Քազան կը ստանայ իր առաջին Օսքարը լաւագոյն բեմավար անուանակարգին մէջ։ Մէկ Օսքար եւս ան կը ստանայ 1954-ին նկարահանուած «Նաւահանգիստին Մէջ» ֆիլմին համար (ֆիլմը կ'արժանանայ 8 Օսքարի, ինչպէս Օսքար Լաւագոյն Ֆիլմի Համար)։ Միւս նշանաւոր շարժապատկերի աշխատանքներն են «Ցանկութիւն» «տրամվայը», «Դրախտէն Արեւելք»-ը, «Վայրի Գետը», «Տիկնիկ»-ը, «Ամերիկա, Ամերիկա»-ն եւ այլն։ Անոր վերջին աշխատանքը շարժապատկերի մէջ դարձաւ 1976-ին նկարահանուած «Վերջին Մագնատը» թատերգութիւնը՝ հոլիուուտեան շարք մը յայտնի դերասաններու մասնակցութեամբ։
Էլիա Քազան երեք անգամ ամուսնացած է : Մահացած է 2003-ին Նիւ Եորքի մէջ 94 տարեկանին։
Ֆիլմագրութիւն
Ընդհանուր թիւով 21 ֆիլմի բեմավար է, 8 ֆիլմի արտադրող, 6 ֆիլմի թատերագրութիւններու հեղինակ։ Խաղացած է 6 ֆիլմի մէջ, իբրեւ դերասան։
Ամէնէն նշանաւոր բեմավարական աշխատանքներէն են՝
Մրցանակներ
Ընդհանուր առմամբ Էլիա Քազան ստացած է 33 մրցանակ, ներկայացած է 24-ի եւս, ինչպէս.
Օսքար
8 անգամ ներկայացած է Օսքար, ստացած 3-ը
Ոսկէ Գնդակ
4 անգամ ներկայացած եւ 4 անգամ ստացած է Ոսկէ Գնդակ մրցանակը Ոսկէ Գնդակ Լաւագոյն Բեմավարի Համար անուանակարգի մէջ, որ թերեւս չէ յաջողած ոչ մէկ բեմավարի.
Այլ Մրցանակներ
Ստացած է նաեւ.
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:1909 ծնունդներ Ստորոգութիւն:2003 մահեր Ստորոգութիւն:7 Սեպտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:28 Սեպտեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:Պոլիս ծնածներ Ստորոգութիւն:Նիւ Եորք մահացածներ
Սօնա Տէր Մարգարեան
Սոնա Տէր Մարգարեան-Թնկրեան (1918, Պոլիս - 1986), հայ գրող, դուստրը՝ ուսուցիչ եւ գրող Արփիար Տէր Մարգարեանի:
Գործեր
Իր առաջին գրութիւնը՝ «Տապալած Ծառը» վերնագրով պատմուածք մըն է, որ լոյս տեսած է «Հայ Խօսնակ»ին մէջ, երբ դեռ միջնակարգի աշակերտ էր։
Հրատարակած է պատմուածքներու երկու հատորներ. «Կեանքի Մէջէն» (Պոլիս, 1950), եւ «Կեանքի Հետ» (Պոլիս, 1968):
Իր բազմաթիւ պատմուածքներն ու նորավէպերը ցրուած են թերթերու եւ տարեգիրքերու մէջ։
Ունի նաեւ վէպ մը. «Մարուքեանները»:
Գրած է թատերգութիւն մը՝ «Քարէ Պուպրիկը»(4 արար), զոր ինք բեմադրած է Պոլսոյ մէջ։ Ստանձնած է նաեւ դերեր «Արփի» թատերախումբին մէջ։
1981-ին հաստատուած է Նիւ Եորք՝ իր զաւկին մօտ։ Հոն շարունակած է իր գրական գործունէութիւնը, հրատարակելով Էսայեան-Կեդրոնական Սանուց Միութեան «Վէմ» պարբերաթերթը, մինչեւ իր մահը։
Ս. Թնկրեան այցելած է Մայր Հայրենիք, ուր գնահատանքի եւ հրատարակութեան արժանացած են իր գործերը։ Արդարեւ 1982 Դեկտեմբերին՝ գրագիտուհիին երկու հատորներէն ու մամուլէն առնուած կարգ մը ստեղծագործութիւնները ամփոփուեցան «Սահանք» խորագրով հատորի մը մէջ, խմբագրութեամբ «Սովետական Գրականութիւն» պարբերաթերթի վարիչ-խմբագիր՝ Ստեփան Կուտիկեանի :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ
Ժերար Ֆիլիփ
Ժերար Ֆիլիփ (Gérard Philipe)․( 4 Դեկտեմբեր 1922, Քան, Ֆրանսա – 25 Նոյեմբեր 1959, Փարիզ) թատրոնի եւ շարժարուեստի ֆրանսացի դերասան։
Կենսագրական գիծեր
Ժերար Ֆիլիփ ծնած է Քան, հարաւային Ֆրանսա։  Հայրն է փաստաբան Մարսել Ֆիլիփ։ Պատանի, իրաւաբանութեան ուսման զուգահեռ դերասանութեան դասերու կը հետեւի։  Սակայն դերասանութեան ասպարէզը զայն կը շահի․ կը ձգէ իրաւաբանութիւնը եւ թատրոնի դերասան կը դառնայ։
Թատրոնի դերասան
1942-ին, հազիւ 19 տարեկան, առաջին անգամ բեմ կ'ելլէ Նիս քաղաքին «Casino de Nice» թատրոնին մէջ, Անտրէ Րուսենի «Պարզունակ մեծ աղջիկ մը» Une grande fille toute simple թատերախաղին համար։  Իր խաղարկութիւնը մեծ յաջողութիւն կ'արձանագրէ եւ 1943-ին Փարիզ, «Էպերթօ» թատրոնին բեմէն Théâtre Hébertot, Ժան Ժիրոտուի «Սոդոմ Գոմոր» թատերախաղին հրեշտակի դերը կը մեկնաբանէ։
1945-ին Ալպեր Քամիւի Albert Camus «Գալիկուլա» թատերախաղին մէջ համանուն դերին մեկնաբանումը մեծ տպաւորութիւն կը ձգէ արուեստի շրջանակներուն մէջ։ Այնուհետեւ բեմ կու գայ բազմաթիւ դերերով եւ շարժանկարն ալ իր դռները կը բանայ անոր առջեւ։
1951-էն կ'անդամակցի Ժան Վիլարի «Ժողովրդական Ազգային Թատրոն»ին ու ներկայ կը գտնուի կարեւոր փառատօներու եւ հանրածանօթ թատրոններու բեմերէն հանդէս կու գայ։  Իր խաղարկութիւնները յաջողութիւն կ'արձանագրեն, ինչպէս օրինակ՝ Աւինիոնի Փառատօնի ընթացքին Հայնրիխ վոն Քլայսթի «Հոմպուրքի Իշխանը» Prince de Hombourg, Փիեռ Քորնէյի «Սիտ» Le Cid  եւ Ուիլիըմ Շէյքսփիրի «Րիչարտ Բ․» Richard II թատերախաղերուն մէջ, իսկ 1955-ին Աթէնք, հանդէս կու գայ մեկնաբանելով «Սիտ»ը։
Նաեւ, բեմ եկած է հետեւեալ դերերով․ «Նիւքլէա», «Մայր քաջութիւն», «Լապրատոր», «Սիրոյ հետ չեն կատակեր», եւայլն։
Շարժարուեստի դերասան
Երեսունէ աւելի են շարժարուեստի ժապաւէնները որոնց մէջ Ժերար Ֆիլիփ գլխաւոր դերակատարն է։  Առաջին ժապաւէնը, ուր անդրանիկ ներկայութիւն կ'ունենայ Քլոտ Օթան Լարայի «Սատանան նովին մարմնով»ն է։  Յիշատակելի են աներ դերերը հետեւեալ ժապաւէններուն մէջ․ «Ապուշը», «Այնքան սիրուն ծովեզերք մը», «Սատանային գեղեցկութիւնը», «Գիշերուան գեղեցկուհիները», «Կարմիրը եւ Սեւը», «Մեծ ռազմաորձերը», «Խաղամոլը», «Ֆանֆան լա Թիւլիփ»ը, եւայլն։
Ընտանիք
1951-ին կ'ամուսնանայ գրագէտ Նիքոլ Ֆուրքատին Nicole Fourcade հետ եւ երկու զաւակ կ'ունենան՝ Ան-մարի եւ Ֆիլիփ։  Նիքոլ, ամուսինին մահէն ետք, անոր մասին երկու կենսագրութիւններ կը գրէ․ «Յիշատակներ» Souvenirs (1960) եւ «Հառաչանքի մը ժամանակը» Le Temps d'un soupir (1963)։
Մահը
Ժերար Ֆիլիփ, յանկարծամահ եղաւ 25 Նոյեմբեր 1959, Փարիզ, «Violet» բուժարանին մէջ, ուր 5 Նոյեմբերին կ'ախտորոշուի թէ լեարդի քաղցկեղէ կը տառապի։
Ժառանգութիւն
Անունը կը տրուի շարժարուեստի փառատօնի մը, ճամբաներու, մշակութային հաստատութիւններու եւ բազմաթիւ թատրոնի սրահներու, որոնց մեծ մասը Ֆրանսայէն դուրս կը գտնուին, ինչպէս օրինակ Սելանիկի Ֆրանսական Հիմնարկութեան թատերասրահը։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Դերասաններ Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի դերասաններ Ստորոգութիւն:4 Դեկտեմբերի ծնունդներ Ստորոգութիւն:25 Նոյեմբերի մահեր Ստորոգութիւն:1959 մահեր Ստորոգութիւն:1922 ծնունդներ
Քրիստոնէութիւն
Քրիստոնէութիւն (յուներէնէն՝ Χριστός - «օծեալ»), միաստուածային կրօն, յուդայականութեան եւ իսլամութեան հետ կը կազմէ աբրահամական կրօններու խումբը, իսկ իսլամի եւ Պուտտիզմին հետ կը կազմէ համաշխարհային երեք կրօններէն մէկը։
Քրիստոնէութեան կարեւորագոյն հրամանակարգն (դոգմա) է՝ մեղքէն, մահէն եւ անէծքէն մարդը ազատելու նպատակով իրապէս մարմնացած եւ մարդացած Աստուածամարդու, Նախայաւիտենական Աստուծոյ Որդիին՝ Յիսուս Քրիստոսին մասին վարդապետութիւնը։
Ժամանակի ընթացքին, պատմական հանգամանքներու եւ աստուածաբանական մուտքի զարգացման թելադրանքով, քրիստոնէական եկեղեցին ճիւղաւորուելով, երկփեղկուած է արեւելաքրիստոնէական եւ արեւմտաքրիստոնէական ուղղութիւններու (որոնցմէ են Ուղղափառութիւնը, Կաթողիկէութիւնը), իսկ ԺԶ. Դարուն, Վերականգման (լատ.՝ reformatio) իբրեւ արդիւնք ձեւաւորուած է քրիստոնէութեան երրորդ մեծ ուղղութիւնը՝ բողոքականութիւնը։
Քրիստոնէութեան Ծագումը
Քրիստոնէութիւնը ծագած է Ա. դարուն, Պաղեստինի մէջ հրէական միջավայրին մէջ, մեսիայի մասին հրէական շարժումներու ատեն։ Արդէն Ներոնի օրերուն, Հռոմէական կայսրութեան մէջ կային քրիստոնէական համայնքներ։
Նոր կտակարանի Գործք գիրքի համաձայն «Χριστιανοί» գոյականը (քրիստոնեաներ, Քրիստոսի հետեւորդներ) առաջին անգամ օգտագործուած է Անտիոք քաղաքին մէջ Ա. Դարուն (Գործք 12։1)։
Սկիզբը, քրիստոնէութիւնը կը տարածուէր բացառապէս միջերկրածովեան հրեական սփիւռքին մէջ, սակայն Պողոս առաքյալի քարոզներու շնորհիւ ան հետեւորդներ ձեռք բերաւ նաեւ այլ "հեթանոս" ազգերու շրջանին մէջ։ Մինչեւ V դարը քրիստոնէութեան տարածումը կ'ընթանար Հռոմէական կայսրութեան տարածքին եւ ատոր ազդեցութեան շրջաններուն մէջ (Մեծ Հայք, Սուրիա, Եթոպիա)), ետքը (հիմնականին մէջ 1-ին հազարամեակի 2-րդ կիսուն) այն տարածուեցաւ գերմանական եւ սլաւոնական ցեղերու շրջանին մէջ, աւելի ուշ (XIII-XIV դդ․)՝ նաեւ մերձբալթեան եւ սկանդինաւեան շրջանին մէջ։
Հետեւորդներուն Թիւը
Ներկայիս աշխարհին մէջ, կ'ապրի մօտ 2․35 միլիառ քրիստոնեայ, որոնցմէ՝ Տարբեր քրիստոնէական ուղղութիւններու հետեւորդներու մոտաւոր թիւը՝
Աստուածաբանութիւնը
Քրիստոնէութիւնը կ'ընդունի Հին կտակարանի աւանդութիւնը՝ միակ Աստուծոյ մասին, բայց ատոր հետ մէկտեղ այն նաեւ կը բերէ Սուրբ Երրորդութեան գաղափարը, ըստ որու՝ Հայր Աստուած, Որդի Աստուած եւ Սուրբ Հոգին ամբողջական բնութիւն են։
Հաւատքի Հիմնական Թէզերը
Վերոնշեալ կէտերէն կարելի է ենթադրել, որ քրիստոնէութիւնը, կարեւորելով հոգեւորը, կը կարեւորէ նաեւ ֆիզիքական աշխարհը՝ ձգտելով հաստատել ներդաշնակութիւն հոգեւորի եւ ֆիզիքականի միջեւ։ Կրօնը չի մերժեր ատոնցմէ ոչ մէկը, բայց նաեւ կը նշէ հոգեւորի առաջնահերթութիւնը եւ մնացածը կը համարէ հոգեւոր կատարելութեան հասնելու միջոց։
Քրիստոսաբանութիւն
Քրիստոսաբանութիւնը կ'ուսմունքէ Յիսուս Քրիստոսի մասին։ Կրօնի մէջ ան կը դիտուի որպէս Հին կտակարանի Մարգարէներու կողմէն ըսուած Մեսիան։ Առաքելական քրիստոնեաները (կաթողիկէներ, ուղղափառներ եւ աւետարականներ) կը հաւատան, որ Յիսուս Քրիստոսը Աստուածամարդ է (կամ Մարդ-Աստուած), ոչ թէ Կիսաասուած կամ Կիսամարդ։ Ան կը համարուի Աստուծոյ Որդին, որ մշտապէս գոյութիւն ունեցած են Երկինքին մէջ մինչեւեւ մարդկային կերպարանք ստանալը եւ Հայր Աստուծոյ հետ կը կազմէ մէկ բնութիւն։ Արիոսականութիւնը կը կարծէ, որ Յիսուս Քրիստոսը Հայր Աստուծոյ ստեղծագործածն է, որ ստեղծուած է Երկրի ստեղծումէն առաջ։ Նեստորականութիւնը կը բաժնէ Լոգոսի աստուածային բնութիւնը եւ Քրիստոսի մարդկային բնութիւնը։ Մոնոֆիզիտութիւնը, ընդհակառակը, կը պնդէ, որ Լոգոսի աստուածային էութիւնը գերադաս է Քրիստոսի մարդկային էութեանը։ Այս ամէնէն բացի քրիստոնէութիւնը մարդու հետմահու գոյութեան նաեւ այլ ձեւեր Դրախտի, Դժոխքի եւ Քաւարանի մէջ (վերջինը միայն կաթողիկէներու մօտ)։ Քրիստոսաբանական վէճերը մեծ թափ առին V դարուն, որուն անմասն չմնաց հայ եկեղեցին։
Քրիստոնէական Փիլիսոփայութիւնը
Քրիստոնէութեան` երկիր մուտք գործելուն զուգահեռ սուր պայքար մղուած է հեթանոսական եւ քրիստոնէական գաղափարախօսութիւններու միջեւ։ Այնուհանդերձ, Հելլենութեան գիտութեան եւ դաստիարակութեան համակարգի աւանդոյթները գոյատեւած են, բազմաթիւ եկեղեցական գործիչներ Յունական կրթութիւն ստացած են Անտիոքի, Կեսարիայի, Եդեսիայի, Աթէնքի հռետորական եւ քերականական դպրոցներուն մէջ։ Հայ քրիստոնէական ջատագովական մտքի ձեւաւորման վրայ ուժեղ ազդեցութիւն ունեցած են Յունալեզու ջատագովութիւնը եւ հայրաբանութիւնը, յատկապէս «Կապադովկեան Հայրերու» կրօնափիլիսոփայական ժառանգութիւնը: Գաղափարական միտուածութեամբ եւ հարցադրումներով հայ քրիստոնէական ջատագովական փիլիսփայութիւնը շատ ընդհանրութիւններ ունէր թէ` յունալեզու եւ թէ` լատինալեզու ջատագովական մտքի հետ, բայց եղած են նաեւ որոշ առանձնայատկութիւններ (հայրենասիրութիւն, ազգային ինքնագիտակցութեան զարթօնք եւ ազգային-ազատագրական շարժումներու ծաւալում), որոնք ալ պայմանաւորուած են նախ եւ առաջ Հայաստանի մէջ քրիստոնէութեան հաստատումը: Հայ ջատագովները մտահոգուած էին ոչ միայն քրիստոնէական կրօնի պաշտպանութեամբ, այլեւ այդ վարդապետութեան գաղափարներն ազգի, հայրենիքի եւ ազգային ինքնութեան պահպանմանը ծառայեցնելու խնդիրով: Մերժելով հեթանոսական փիլիսոփայութեան ելակետային սկզբունքները` հայ ջատագովները մշակած են քրիստոնէութեան ոգուն համապատասխանող գոյաբանական, իմացաբանական, բարոյագիտական եւ մարդաբանականքննադատելով հին փիլիսոփաներու կրկնապաշտական, նիւթապաշտական եւ արարչագործութիւնը մերժող տեսութիւնները` անոնք հիմնաւորած են միաստուածութեան գաղափարը:
Հայ ջատագովները ձգտած են հեթանոսական գիտութիւնը եւ փիլիսոփայութիւնը «քրիստոնէացնել», յարմարեցնել քրիստոնէական վարդապետութեան ոգիին: Այս իմաստով անոնք չեն հակադրել հաւատքը եւ բանականութիւնը, աստուածաբանութիւնը եւ փիլիսոփայութիւնը: 5-րդ դարու երկրորդ կիսուն Հայաստանի մէջ սկսած է փիլիսոփայութեան աշխարհիկ գիտական ուղղութեան ձեւաւորումը, որուն մեծապէս նպաստած է յունական դպրոցը:
Մարդաբանութիւնը
Քրիստոնէական հաւատալիքներուն համաձայն՝ մարդը ստեղծուած է Աստուծոյ պատկերով։ Ան սկիզբե կատարեալ էր, սակայն ետքը մեղանչեց եւ անկատար դարձաւ։ Անկատար մարդը ունի կոշտ, տեսանելի մարմին, գայթակող հոգի, որուն հայացքն ուղղուած է դէպի Աստուած։ Ատոնցմէ բացի քրիստոնէութիւնը չ'առանձնացնար մարդու մարմինն ու հոգին եւ կը նշէ, որ փրկութեան ենթակայ են ոչ միայն մարմինը, այլեւ հոգին։ Կատարեալ մարդ, որ կապուած էր Աստուածային բնութեանը, կը համարուի Յիսուս Քրիստոսը։ Ադուհանդերձ քրիստոնէութեան մէջ առկայ են նաեւ հետմահու գոյութեան այլ ձեւեր դրախտի, դժոխքո եւ քաւարանի մէջ (վերջինը միայն կաթողիկէներու մօտ)։
Խորհուրդներ
Ի տարբերութիւն այլ կրօններու, քրիստոնէութեան մէջ կան խորհուրդներ, որոնք կը տարբերին այլ կրօններու ծեսերէն եւ արարողակարգերէն։ Եթէ ծեսերը կը խորհրդանշեն Աստուծոյ եւ մարդու միջեւ կապ հաստատելու միջոց, որ կ'երաշխաւորէ աշխարհի եւ մարդու՝ ինչպէս արտաքին, այնպէս ալ ներդաշնակութիւնը, ապա խորհուրդները կը բերեն մարդկային կեանքին մէջ Աստուծոյ ներկայութիւնը։
Խորհուրդներէն ամենակարեւորները կը հանդիսանան Մկրտութիւնը (կ'ազդարարէ մարդու՝ քրիստոնէական կեանքի մուտքը, կը խորհրդանշէ Աստուծոյ հետ միաձուլումը) եւ Յաղորդութիւնը( եկեղեցական արարողակարգի ընթացքին օրհնուած հացի եւ գինիի ճաշին մէջ, որ կը խորհրդանշէ, որ մարդը կը հաւատայ Քրիստոսին, կը ճաշէ անոր "մարմինն ու արիւնը", որպէսզի Քրիստոսը "ապրի անոր մէջ")։ Ուղղափառութիւնը եւ Կաթողիկէութիւնըը ունին եւս 5 Խորհուրդներ, որոնք բողոքականութիւնը չ'ընդունիր։
Մինչնիկեական Ժամանակաշրջան
Քրիստոնէական եկեղեցւոյ պատմութեան առաջին մասը կը ներառէ 3 դար՝ հասնիլով մինչեւ Նիկեայի տիեզերական առաջին ժողովը։ Այս ժամանակաշրջանի կարեւոր առանձնայատկութիւններէն մէկը քրիստոնեաներու նկատմամբ իրականցուող հալածանքներն էին, որոնք չշրջանցեցին նաեւ Հայաստանի քրիստոնեաներուն։
Առաքեալներու Դարը
Ա. Դարը կը կոչուի առաքելական։ Ըստ աւանդութեան՝ առաքեալներու վրայ Սուրբ Հոգու իջնելէն ետք, անոնք Երուսաղէմի մէջ մնացին 12 տարի, որմէ ետք ցրուեցան աշխարհով մէկ՝ քարոզելու քրիստոնէութիւն։ Երուսաղէմի կործանելէն ետք, եկեղեցական կեդրոնի դերը անցաւ կայսրութեան մայրաքաղաք Հռոմին, ուր կտտանքներու ենթարկուած են Պողոս եւ Պետրոս առաքեալները։ Ներոնէն սկսած է հետապնդումներու ժամանակաշրջանը։ Վերջին առաքեալը՝ Յովհաննէս Աստուածաբանը, կը մահանայ մօտ 100 թուականին աքսորավայրին մէջ։ Այդպէս կ'աւարտի առաքեալներու դարաշրջանը։
«Առաքելական Հայրերը»
Վաղ քրիստոնէութեան պատմութեան մէջ I-II դդ․ նշանաւորուած է այսպէս կոչուած "Առաքելական հայրերու" գործունէութեամբ։ Անոնք առաջին քրիստոնեայ գրողներն էին, եղած են առաքեալներու աշակերտները։ Ատոնցմէ կարելի է նշել Իգնատիոս Անտիոքացուն՝ որպէս տուեալ ժամանակաշրջանի յայտնի գործիչ։ Ան մահուան դատապարտուած է Տրայանոսի կողմէն հրամայուած քրիոստոնէական հետապնդումներու ժամանակ։ "Առաքելական հայրերէն" է նաեւ Պողիկարպոս Զմիւռնացուն, ուր կենդանի այրած են կայսր Մարկոս Աւրելիոսի կողմէն սկսած քրիստոնէական հետապնդումներու ժամանակ (167 թ․)։
Ապոլոգետներ
Մինչնիկեական ժամանակաշրջանը կ'աւարտի "Դիոկղետիանոսյան հետապնդումներով" (302-311 թթ․), որուն հիմնական նպատակը քրիստոնէական եկեղեցին ամբողջութեամբ կործանելն էր, սակայն սա ոչ միայն իր նպատակին չհասաւ, այլեւս ունեցաւ հակառակ ազդեցութիւնը՝ քրիստոնէութիւնը աւելի տարածուեցաւ եւ ամրապնդեց իր դիրքերը։ Հենց հետապնդումներու ժամանակաշրջանի տեղի ունեցաւ դարակազմիկ իրադարձութիւն մը, որ ամրապնդեց քրիստոնէութեան դիրքերը՝ Մեծ Հայքը 301 թ․ պաշտօնապէս հռչակուեցաւ քրիստոնէական պետութիւն՝ դառնալով առաջին երկիրը, որ քրիստոնէութիւնը դարձուց պետական կրօն։
Քրիստոնէութիւնը Հայաստանի Մէջ
Քրիստոնէութիւնը Հայաստան մուտք գործած է Ա. դարուն՝ Յիսուս Քրիստոսի առաքեալներ Սուրբ Թադէոսի եւ Սուրբ Բարդուղիմէոսի քարոզչութեամբ, որոնք Հայ առաքելական եկեղեցւոյ կողմէն հետագային, հռչակուեցան Հայոց առաջին լուսաւորիչներ։ Մեծ Հայքը Թադէոս առաքեալի անունով միջնադարուն, յաճախ կ'անուանուէր «Թադէի վիճակ» կամ «Թադեի աթոռ»։ Հայաստանում կազմավորվում են քրիստոնեական համայնքներ (եկեղեցիներ), կարգվում նոր հավատի սպասավորներ, եպիսկոպոսներ, որոնք կապեր կը հաստատուին հարեւան երկրներու, յատկապէս Միջագետքի, Ասորիքի, Կապադովկիայի հաւատակիցներու, Ալեքսանդրիայի, Սամոսատի, Եդեսիայի, Անտիոքի, Կեսարիայի աթոռներու եւ համայնքներու հետ։ Պատմական աղբիւրները կը յիշատակեն Ծոփքի Մեհրուժան եպիսկոպոսի անունը, որ III դ. կիսուն նամակագրական կապ ունեցած են Ալեքսանդրիայի Դիոնիսիոս պատրիարքի հետ։ II–IV դդ. Հայաստանի մէջ նոր հաւատի բազմաթիւ հետեւորդներ՝ Ոսկեանք, Սուքիասեանք, Սանդուխտ արքայադուստր, Ոգուհի, Գայանյանց կոյսեր, Հռիփսիմեանց կոյսեր եւ այլն, հալածանքի զոհ դարձած են՝ հռչակուելով Հայ եկեղեցւոյ առաջին սրբերն ու նահատակներ։ Փոքր Հայքի մէջ, կը կատարուէին քրիստոնեաներու մասսաեական ձերբակալութիւններ։ 301 թուականին՝ Հայոց Տրդատ Գ Մեծ թագաւորի օրով, քրիստոնտէութիւնը պաշտօնապէս հռչակուած է Մեծ Հայքի թագաւորութեան պետական կրօն եւ սկսած բռնի կերպով տարածուիլ ամբողջ Մեծ Հայքի տարածքին մէջ։ Քրիստոնէութեան քարոզումը կ'ընթանային դաժան բնռութիւններով, նախկին հաւատքի հետեւորդներու դաժան սպանութիւններով ու մշակութային արժէքներու կործանմամբ։ Գրիգոր Լուսաւորիչը, դառնալով առաջին քահանայապետ, շարունակած է Թադէոս եւ Բարդուղիմեոս առաքեալներու գործը եւ ապահովել Հայոց առաքելահաստատ Աթոռի ժառանգականութիւնն ու հարատեւութիւնը։ Հայաստանը դարձած է կենտրոնատեղի՝ խթանելով քրիստոնէութեան տարածումը Վրաստանի, Աղուանքի, Հս. Կովկասի մէջ։ Քրիստոնէութիւնը, նախկին մշակութային արժէքներու հիման վրայ, նպաստած է հայ հոգեւոր մշակոյթի վերելքին ու հետագայ զարգացմանը, մայրենի լեզուի եւ գրականութեան պահպանմանն ու ծաղկմանը, ազգային ինքնագիտակցութեան զարթօնքին, համամարդկային մշակոյթին եւ քաղաքակրթութեանը հայ ժողովուրդի բերած աւանդին, ինչպէս նաեւ երկար դարեր համախմբած է ժողովուրդին, եկեղեցւոյ շնորհիւ կապել ազգի տրոհուած հատուածները։
Վրաստանի Քրիստոնէացումը
Վիրքի քրիստոնէական եկեցեղին հիմնադրուած է Ա. Դարուն Անդրեաս առաքեալի կողմէն։ 324 թուականին Սուրբ Նունէի ջանքերով քրիստոնէութիւնը կը դառնայ Վրաստանի պետական կրօնը։ Վրաց եկեղեցին 605-606 թթ․-ից գտնտուած է Անտիոքի եկեղեցւոյ ենթակայութեան ներքոյ ։ Մինչ այդ այն ենթակայ էր Հայ առաքելական եկեղեցւոյ։ Վրաց եկեղեցին կը համարուի աշխարհի ամենահին եկեղեցիներէն մէկը    ։
IV-VIII դդ․
Կոստանդիանոս Մեծի եւ անոր յաջորդներու ժամանակ քրիստոնէութիւնը արագ կը դառնայ կայսրութեան տիրապետող կրօնը։ Այս գործընթացը ունի շարք մը առանձնայատկութիւններ։ Մեծ թիւով հեթանոսներու՝ քրիստոնէութիւն ընդունիլը պատճառ կը դառնայ աղանդաւորական շարժումներու առաջացման համար, որ կը խարխլէ Եկեղեցին։ Եկեղեցւոյ ներքին գործերուն ժամանակ առ ժամանակ կը սկսին խառնուիլ կայսրերը, որ նաեւ կ'ուղեկցուէր նոր աղանդներու ստեղծմամաբ (ամենայայտնի օրինակը մոնոֆելիտականութիւնն է)։ Ռադիկալ տրամադրուած քրիստոնեաները կը սկսին ասոնցմէ թաքնուիլ անապատներու մէջ։ Հենց IV դարուն, կը սկսի ծաղկի մէջ ապրիլ հոգեւոր դասը եւ կը ստեղծուի միաբանութիւններ։ Նոր աղանդներու ստեղծման միտումը այդ ժամանակ տեղի կ'ունենար Տիեզերական ժողովներոպ կանոններու հետ համաձայնութեան կամ անհամաձայնութեան հիման վրայ։
Հոգեւորականութեան Զարգացումը Մերձաւոր Արեւելքի Մէջ
Հոգեւորականութիւնը Եգիպտոս, Սուրիա եւ Պաղեստին զարգացած են իրարմէ անջատ։ Ատոնցմէ ամենահինը կը համարուի Եգիպտոսի հոգեւորականութիւնը։ Ատոր հիմնադիրը կը համարուի Անտոն Մեծը, ով 285 թուականէն սկսած կը հեռանայ անապատ։ Անոր աշակերտը եղած է Մակար Մեծը, որ ճգնաւորի կեանքով ապրած է Վադի Էլ Նատրուն անապատին մէջ։ Մօտ 330 թ․ Պաքոմիուս Մեծը Եգիպտոսի մէջ, կը հիմնէ առաջին միաբանութիւնը։
Պաղեստինի մէջ, առաջին միաբանութիւնը հիմնադրած են Քարիտոն Խոստովանահայրը՝ Ֆարակեան միաբանութեան հիմնադիրը (330-ական թթ․), եւ Հիլարիոնը։
Սուրիոյ մէջ, միաբանութիւն հիմնադրած են Յակոբ Մծբնացին եւ անոր աշակերտ Եփրեմ Ասորին,, որոնք կը համարուին նաեւ Արեւելաասորական աստուածաբանական դպրոցի հիմնադիրը։