cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Արսէն Արծրունի
Գործունէութիւնը Հայաստանի մէջ
Գալով Հայաստան՝ Արսէնը, առաջին իսկ օրերէն կ'ըսկսի օժանդակել Վանաձորի ՀՅԴ կառոյցի հիմնադրման աշխատանքներուն եւ Երեւանի մէջ կը հիմնէ իր գործարարական գրասենեակր, որը հակառակ Հայաստանի տիրող դժուարութիւններուն, յաջող գործունէութիւն կը ծաւալէ: 1993 թուականի գարնանը իր մօտ կամ իր մասնակցութեամբ ստեղծուած տարբեր հիմնարկներուն մէջ կ'աշխատէին 52 քաղաքացիներ: 1991-1992 թվականներին, մասնակցելով «Հայաստան-Սփյուռք» գործարար համաժողովին, ընտրվում է այդ համաժողովի վարչության անդամ: Արսեն Արծրունու առջեւ լուրջ խնդիր էր դրված՝ նպաստել Հայաստան-սփյուռք գործարար համագործակցութեանը պատերազմական, տնտեսական եւ անվտանգութեան ճգնաժամի պայմաններուն մէջ, սփիւռքահայերուն ապացուցեր, որ նոյնիսկ պաշարուած Հայաստանը գործարարութեան համար նպաստաւոր վայր է, եւ որ այստեղ առկայ են բոլոր պայմանները՝ ցանկացած գործ ձեռնարկելու համար: Իսկ հայրենիքի մէջ մեծ թափով արտագաղթ սկսած էր: Իր ընկերներուն հետ 1992 թուականի սկիզբը Արսէն Արծրունին կը հիմնէ Հայկական փաստագրական կեդրոնը (ADC), որու շրջանակներու մէջ օտար լրագրողներու հակահայ կամ թրքամէտ դիրքորոշումները ի նպաստ Հայաստանի շրջելու նպատակով, անոնց աշխատող ներուժը, տեղափոխումը, եւ հանգիստը կազմակերպող համակարգ կը ձեւաւորէ:
Համարելով, որ Արցախեան ազատամարտին մէջ Հայկական սփիւռքի մասնակցութիւնր շատ փոքր է եւ նպատակ ունենալով այդ պայքարի առօրեան սփիւռք տեղափոխել, Արսէնը կը ձեռնարկէ Ստեփանակերտի մէջ կարճ ալիք ռատիոկայանի ստեղծման ծրագիր, որը սակայն, Արցախի նախագահ Արթուր Մկրտչեանի մահանալէն յետոյ կը խափանուի: Նոյն ժամանակաշրջանին իր մասնակցութիւնը կ'ունենայ Ապխազահայութեան ինքնապաշտպանութեան կազմակերպչական որոշ աշխատանքներու:
Արցախեան ազատամարտի տարիներու սկիզբէն իսկ ան կը մասնակցի սփիւռքէն դէպի Հայաստան ու Արցախ զինատար աշխատանքներուն. հետագային նոյնպէս, Լիբանանէն ու սփիւռքեան այլ գաղթօճախներէն դէպի Հայաստան ու Արցախ ուղարկուող՝ պատերազմի կարիքներուն ուղղուած տարբեր տիպի ապրանքները տեղ հասեր են Ուքրանիա ու Ռուսաստան Արսէն Արծրունիի կողմէն ստեղծած ցանցի միջոցով:
Շուշիի ազատագրումէն օրեր անց Արսէնը մաս կը կազմէր երիտասարդներու այն խումբին, որոնք պիտի ստեղծէին Շուշիի Արամ Մանուկեան վարժարանը:
Բանտարկութիւնը
1993 թուականի ամռանը արդէն կը թեժանայ իշխանութիւններու ու ՀՅԴ-ի միջեւ 1992 թուականէն սկսած հակամարտութիւնը։ Արցախեան պատերազմի զինադադարէն անմիջապէս յետոյ, Սուրիայի ու Լիբանանի իր ընկերներուն հետ միասին Արսէնը կը մշակէ Արեւմտեան Հայաստանի մէջ ծպտեալ հայերու ինքնութեան դարձի եւ Թուրքիոյմէջ երրորդ ուժի ձեւաւորման համար հայ-քիւրտ խառը ազատամարտիկներու խումբերու ձեւաւորման զաղափարը: Սակայն ՀՀՇ-ՀՅԴ պայքարի թեժացման հետեւանքով 1994 թուականին ան կը յայտնուի ճաղերուն ետեւը
Ալեքսանտր Սարուխան
Ալեքսանտր Սարուխան (Սարուխանեան, ), հայ երգիծանկարիչ։
Սարուխան ծնած է Արտանուշ, ապա անցած է Պաթում, ուր հասակ առած է․ ապա անցած է Պոլիս` ուսանելու համար, կրտսեր եղբօր հետ ընդունուած է Մխիթարեան միաբանութիւն վարժարան։
Արսէն Արծրունի
Բանտարկութիւնը
1997 թուականին, դատական գործընթացներու աւարտէն յետոյ երբ արդէն Արմենակ Մնճոյեանի հետ Արսէնը կ'ապրէր մահապարտի կեանքով, անոնք երկուքով կը սկսին պատրաստել դասանիւթեր, որոնք, համաձայն իրենց նախատեսումներու, Լեւոն Տէր-Պետրոսեանի հեռանալէն յետոյ, պէտք է օգտագործուէին Արցախի զինուած ուժերու մէջ զին. կրտսերներու ուսուցման համար:
Ալեքսանտր Սարուխան
1910-1912 թուականներուն՝ Պոլսոյ մէջ, Սարուխան եղբայրները տան մէջ պատրաստած են չորս էջանոց «Ղուղիկօ» շաբաթաթերթը, ամբողջովին ձեռագիր։ Լեւոն յօդուածներ գրած եւ խմբագրած է, իսկ Ալեքսանտրը ծաղրանկարները գծած է։ Հետագային՝ Մեծ Եղեռնի տարիներուն, հակաթուրքական ուղղուածութիւն ունեցող այս ձեռագիր շաբաթաթերթը եղբայրները այրած են։ Այս փորձը ընդհատեցաւ, քանի որ 1912 թուականին հայրը որոշեց Պաթում վերադառնալ՝ առեւտրական ծրագիրներուն ձախողութեան պատճառով։ Եղբայրները մնացին Պոլիս՝ ուսումը շարունակելու։
Արսէն Արծրունի
Հոգեբանութեան ուսումնասիրում
Բանտային արդէն անտանելի դարձած ապրումները դիմագրաւել կարողանալու նպատակով, 2003 թուականէն մինչեւ 2007 թուականը Արսէնը կ'ուսումնասիրէ հոգեբանութիւն առարկան: Իրեն կ'օգնէ լրագրուհի Լիա Իվանեանը, որու հետ իր ապրումները կիսելով առիթ կը ստեղծէ այս վերջինին հրապարակելու այդ երկխօսութեան հիման վրայ գրուած իր վիպակը: Իվանյանի ուղարկած կամ յուշած դասագիրքերու ուսումնասիրումն ու ներհայեցողական ինքնաճանաչման ձեւով իր ձեոք բերած գիտելիքները բաւարար կը դաոնան, որ 2007 թուականին Արսէնը յանձնէ հոգեբանութեան bachelor's degree պսակաւոր արուեստից աւարտական քննութիւնը եւ որպէս Master's Courses համալսարանական «Մագիստրոս Տիտղոս» ուսանողի` փրոֆեսոր Սեդրակ Սեդրակեանի բացառիկ ջանքերու շնորհիւ կ'ընդունուի համալսարան: Խրախուսանքն (արդարացիօրէն) կը ստանայ ՀՀ-ի մէջ ուսանող դատապարտեալի այդ առաջին փորձը իրականացուցած քրէակատարողականի պաշտօնեաներէն մեէկը: Արսէնին չեն խրախուսեր, պատճառաբանելով, որ (2005-ի վերջերը սկսած օրէնքով թոյլ տրուող) ուսանելու թոյլատրութիւնն ինքնին խրախուսանք է:
Ալեքսանտր Սարուխան
Պոլսոյ Մխիթարեան վարժարանը աւարտելէ ետք գացած է Վիեննա` կատարելագործելու համար իր գծագրական տաղանդը:
Արսէն Արծրունի
Հոգեբանութեան Պսակաւոր տիտղոս
2007-2010 թուականներուն Արսէն Արծրունին կը կենտրոնանայ դատապարտեալներու հոգեբանական վիճակի ուսումնասիրման աշխատանքների վրայ եւ յանձնելով անհրաժեշտ քննութիւնները ու Գիտութեան եւ Կրթութեան նախարարութեան կողմէն կազմուած յանձնաժողովի առաջ պաշտպանելով իր ատենախօսութիւնը՝ 2010 թուականին կ'աւարտէ հոգեբանութեան Master's Courses համալսարանական Մագիստրոս Տիտղոսի դասընթացքները։ Այդ օրերուն այդ ամբողջ Արեւելեան Եւրոպայի մէջ ցմահականի կողմէն ձեոք բերուած առաջին համալսարանական տիպլոմն էր եւ ընդհանրապէս նախկին խորհրդային տարածքին մէջ առաջին ցմահականի բարձրագոյն կրթութեան տիպլոմը: Արսէնը յաճախ կը պնդէ, որ նման բան չէր կարող տեղի  ունենալ առանց Լիա Իվանեանի, Փրոֆեսոր Սեդրակեանի եւ քրէակատարողական համակարգի բացառիկ օժանդակութեան, իսկ  գիտական նիւթերու հայթայթման իմաստով՝  առանց իր հարազատներու օգնութեան:
Ալեքսանտր Սարուխան
Վիեննայի մէջ հանդիպած է արաբ գործարարի մը, որ զինք Եգիպտոս երթալու համոզած է, ուր իրեն համար ասպարէզային մեծ հնարաւորութիւններ կրնան ստեղծուիլ ։
Արսէն Արծրունի
Հոգեբանութեան Պսակաւոր տիտղոս
2010 թուականին ան կրթութիւնը կը շարունակէ որպէս իրաւաբանական հոգեբանութիւն մասնագիտութեամբ յետ-ընթացաւարտ:
Ալեքսանտր Սարուխան
Նկարչական
Երգիծական ժողովածուներ՝
Գիրքի ձեիաւորումներ
Սարուխանի քառասուն հազարէն աւելի գործերը (ներառեալ «Մարդկային կատակերգութիւն» նկարաշարը, ընկերական շարժեր եւ այլն) հրապարակուած են տարբեր երկիրներու մամլոյ էջերուն մէջ։ 14 ընկերական շարժ, «Մեծապատիվ մուրացկանները» գիրքին պատկերազարդումները (9 պատկեր), «Մարդկային կատակերգութիւն» շարքէվ մէկ երգիծանկար եւ այլ աշխատանքներ կը գտնուին Հայաստանի ազգային պատկերասրահին մէջ։
Արսէն Արծրունի
Հոգեբանութեան Պսակաւոր տիտղոս
2016 թուականի Ապրիլին աւարտելով իրաւաբանական հոգեբանութեան իր ուսումնասիրութիւններու առաջին փուլը, անգործ չմնալու համար եւ երկրորդ postgraduate յետ-ընթացաւարտ կրթութիւն սկսելու նպատակով՝ կը դիմէ ՀՀ Գիտությիւններո Ազգային Ակադեմիայի Գիտակրթական Միջազգային Կեդրոն եւ կ'ընդունուի որպէս յետ-ընթացաւարտ՝ սոցիալ հոգեբանութիւն մասնագիտութեամբ:
«Արեւմտահայերու Ազգային Համագումար»
2009 թուականէն սկսած Արսէնը կը մասնակցի «Արեւմտահայերու Ազգային Համագումարի» (ԱԱՀ) ստեղծման աշխատանքներուն։ Արսէնը մասնակցեր է ինչպէս ԱԱՀ հիմնադիր փաստաթղթերու պատրաստմանը, այնպէս ալ իրարայաջորդ համագումարներուն` հեռակայ: 2015 թուականին ան կը ստեղծէ Շիրակի մարզի մէջ «Դէպի Հայրենիք» գրասենեակը, ուղղուած ԱԱՀ-ի նպատակներու իրականացմանը:
Բանտային պայմանները
2014 թուականի փետրուարին, համարելով որ Արսէնը «ուղղման դրական առաջընթաց արձանագրած է» ՔԿ համակարգը կը փոխէ Արսէնի պահման կարգը, այն նուազ դաժան դարձնելով, ինչը թոյլ կու տայ իրեն տեղափոխուիլ աւելի կիսափակ ռեժիմի ՔԿ հիմնարկ: Սակայն Արսէնն իր կամքով կը շարունակէ մնալ ցմահականներու սաստիկ ռեժիմի պայմաններուն մէջ, որովհետեւ կրթական ու աշխատանքային բարեփոխման խոստում ստացեր է: 2014 թուականի նոյեմբերին վարչութիւնը մտափոխ կ'ըլլայ, պատճառաբանելով, որ աշխատանքներ ու կրթութիւն կազմակերպելու համար գոյություն չունին ազատ խուցեր, ոչ ալ պաշտօնեաներ՝ նման յաւելեալ գործընթացները վերահսկելու համար: Այնուամենայնիւ, անոնք կը խոստանան, որ «Արմաւիր» ՔԿ հիմնարկի բացումէն յետոյ, այդ բոլորը իրականութիւն կը առնան: Հետեւաբար, Արսէնը կը դիմէ, որ իրեն տեղափոխեն «Արթիկ» ՔԿ հիմնարկ :
2014-ի դեկտեմբերի 24-ին հասնելով «Արթիկ», իր իսկ դիմումի համաձայն, ան եօթ ամիս կ'անցնէ պատժախուցին մէջ:Ան կը համարէր, որ նման փորձառութիւնն իրեն անհրաժեշտ էր: Այնտեղ ան հաղորդակցելով իրենց խուցերէն տոյժի հետեւանքով պատժախուցէն տեղափոխուած (պատժուած) ամենաանհանգիստ դատապարտեալներու հետ, կը պատրաստէ պարագայի ուսումնասիրութիւններ: Սոյն աշխատանքն աւարտելով ան, 2015 թուականի Յունիսին, դուրս կու գայ պատժախուցերէն, ու կը շարունակէ մնալ «Արթիկ» ՔԿ հիմնարկի կիսափակ ռեժիմի իր խուցին մէջ:
Արսէն Արծրունին 2017 թուականի Դեկտեմբերի 29-ին կը դիմէ քրէակատարողական ծառայութիւն՝ խնդրելով իրեն տեղափոխել «Արմաւիր» քկ հիմնարկ:
Արսէնը «Արմավիր» ՔԿ հիմնարկին մէջ կ'աշխատի դատապարտեալներուն աշխատանքով, կրթութեամբ եւ հոգեբանական ու իրաւական օգնութեամբ ապահովող ապագայ համակարգի ստեղծման աշխատանքներով: Այդ նպատակով ան կը համագործակցի Հայաստանի սահմանային գօտիներու համար վիրթուալ առցանց դասարաններ ստեղծող «Առագաստ» հիմնարկի հետ, ինչպէս նաեւ «Դատապարտեալներու աջակցութեան ֆոնտի» հետ։:
«ՊԱՉ-Իրավունք»
2000 թուականի վերջերը Արսէնը կը հիմնէ «ՊԱՉ-Իրաւունք» հասարակական կազմակերպութիւն-նախաձեռնութիւնը, որ կը գործէ մինչեւ 2006 թուականը: «ՊԱՉ» կը նշանակէ «պատիժի առաւելագոյն չափ», այսինքն մահապատիժ կամ ատոր վերացումէն յետոյ` ցմահ ազատազրկում: Այս կազմակերպութիւնը կը ծաւալէ նախ CPT-ի (բանտային խոշտանգումներու կասեցում), ապա նաեւՀՀ-ի` Եւրոխորհուրդին անդամակցութեան համար անհրաժեշտ բանտային բարեփոխումներու ճիշտ իրականացման հսկողութեան ու գործընթացի արագացմանը օժանդակելու գործունէութիւն: Արսէնի հարազատներու կողմէն կը կատարուին նիւթական յատկացումներ, որոնց միջոցով Արսէնը կ'օժանդակէ մահապարտներու խուցերու վերանորոգման, երկար տեսակցութեն յարկաբաժնի կառուցման, դասասենեակի ստեղծման եւ այլ աշխատանքներուն: Մինչեւ 2006 թուականը մահապարտներու կեցութեան մինչ այդ մահացու պայմանները կը բարելաւուին եւ համապատասխան կը դառնան Եւրոխորհուրդի պահանջներուն։ Արսէնը այս գործունէության համար կը ստանայ երեք խրախուսանք (յաւելեալ տեսակցութիւններ), որոնք սակայն հետագային իր թղթածրարէն կը ջնջուին: Իսկ երբ 2006 թուականին, Եւրոխորհորհուրդը կը յայտարարէ, որ ցմահ ազատազրկեալներու պահման պայմանները բաւարար են, անմիջապէս սկիզբ կ'առնեն խստացումներ: Ու երբ այդ ետ քայլը կը դառնայ անտանելի (մահամերձ դատապարտեալներուն չհոգալու դէպքեր, օտար լեզուով գիրքերու մուտքի արգիլում եւ այլն) Արսէնը իր ցմահական ընկերներու ու «ՊԱՉ-Իրաւունք» կազմակերպութեան աջակցութեամբ կը կազմակերպէ բողոքի արշաւ, որու հետեւանքով կ'ստանայ իր առաջին տոյժը այսինքն պատիժը:
2000 թուականի վերջերը Արսէն Արծրունիի նախաձեռնութեամբ եւ իր հարազատներուօգնութեամբ կատարուեցան ՔԿՀ-ում մահապարտներու խուցերու վերանորոգման, երկար տեսակցութեան յարկաբաժնի կառուցման, դասասենեակի ստեղծման եւ վերանորոգման այլ աշխատանքներ: Մինչեւ 2006 թուականը մահապարտներու կեցութեան մինչ այդ մահացու պայմանները բարելաւուեցան եւ համապատասխան դարձան Եւրոխորհուրդի պահանջներուն:
«Թրքական փակուղի»
2001 թուականէն մինչեւ 2003 թուականը Արսէնը կ'ուսումնասիրէ Թուրքիոյ միջազգային յարաբերութիւններու պատմութիւնը եւ կը հետեւի այնտեղ տեղի ունեցող խմորումներուն: Իր «Թրքական փակուղի» յօդուածը լոյս կը տեսնէ Արզուման Խաչիկեան ստորագրութեամբ` «Իրաւունք- հետաքննութիւն» շաբաթաթերթին մէջ եւ կ'արտատպուի սփիւոքեան որոշ թերթերուն: Այս յօդուածն առաջինն էր, որ 2003 թուականին կը նախազգուշացնէր այն մասին, որ քեմալիզմէն ձերբազատուող թրքական ազգայնականութիւնը իսլամն օգտագործելու միջոցով Օսմանեան նոր կայսրութիւն կառուցելու նպատակ կը հետապնդէ, որու առաջին թիրախը պիտի դառնայ Հալէպ-Մոսուլ գիծը: Յօդուածին մէջ արծարծուած միտքերը հայկական լրատուութեան մէջ կը սկսին ի յայտ գալ միայն Սուրիոյ քաղաքացիական պատերազմէն յետոյ։
Անգլերէնի դասեր
2005-2008 տարիներին, յաճախակի ընդհատումներով, ցմահականներու համար Արսէնը կը կազմակերպէ անգլերէն լեզուի դասեր. դասասենեակին մէջ մեծ ոգեւորութեամբ ցմահականերն կը սկսին անգլերէն լեզուն սորվիլ: Այդ հանդիպումները ան կ'օգտագործէ նաեւ որոշ դատապարտեալներու դէպի ԲՈՒՀ-ական ուսում մղելու համար: Յաջորդ տարիներուն անոնցմէ առնուազն վեցը կը դառնան ուսանողներ: Արսէնը նաեւ այցելելով տարբեր խուցեր կը մատուցէ համակարգչային դասեր (մինչեւ 2015 թուականի Մայիսը խուցերուն մէջ համակարգիչ ունենալը արգիլուած չէր): Անգլերէն դասերը կ'ընդհատուին պաշտօնական հետեւեալ պատճառաբանութեամբ՝ «Քանի որ Արծրունին չէ աւարտեր մանկավարժականը` դասաւանդելու իրաւունք չունի»:
Առողջական խնդիրներ
2017 թուականի Յուլիս-Օգոստոս ամիսներուն Արսէնի մօտ ի յայտ կու գան առողջական խնդիրներ, որոնք 2012 թուականէն արդէն սկսեր էին իրեն որոշ դժուարութիւններ պատճառել: Դեկտեմբերին կը հետազօտուի եւ կը բացայայտուի՝ վահանաձեւ գեղձի տիֆուզ բազմահանգոյցային խպիպ: Վիզի շրջանի մէջ ուղեղի արեան շրջագայութեան վատթարացման հետեւանքով կտրուկ կը նուազի անոր աշխատունակութիւնը :
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հոգեբաններ Ստորոգութիւն:Ուսուցիչներ Ստորոգութիւն:Իրաւապաշտպաններ Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ
17 Ապրիլ
17 Ապրիլ, տարուան 107-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 108-րդ) օրն է։
Տօներ
Ստորոգութիւն:Ապրիլ
Խաղաղութեան Կամուրջ (Թիֆլիս)
Խաղաղութեան կամուրջ (վրաց.՝ მშვიდობის ხიდი), հետիոտնային կամուրջ Թիֆլիսի մէջ, Կուր գետի վրայ, Մետեխի եւ Բարատաշուիլի կամուրջներու միջեւ։ Կամուրջը կը միաւորէ Հերակլ II փողոցը եւ Ռիկէ զբոսայգին։
Կամուրջը բաղկացած է ապակով պատուած 156 մեդրանոց պողպատ կարկասէ։ Ամբողջ կառուցուածքը հիմնուած է 4 հզօր հենարաններու վրայ։ կամրջին վրայ բարձրանալը ինչպէս Հերակլես II փողոցէն եւ Ռիկէ զբոսայգէն, այնպէս ալ առափնեայ ծառուղին։
Պատմութիւն
Կամուրջը կառուցուած է Վրաստանի նախագահ Միխէիլ Սաակաշուիլիի աջակցութեամբ։ Պատուիրատուն Թիֆլիսի քաղաքապետարանն էր։ Կամուրջը պաշտօնապէս բացուած է 2010 թուականին Մայիսի 6-ին ։
կամրջի ճարտարապետը իտալացի Միքայել Տէ Լուկին է (իտալ.՝ Michele De Lucchi), որ այդ մէկէն առաջ կառուցած էր Հաւլաբարի նախագահական նստավայրն ու ներքին գործերու նախարարութեան նոր շէնքը։ Դիզայները ֆրանսիացի Ֆիլիփ Մարտինոն էր (ֆր.՝ Philippe Martinaud) ։
Աբգար Եպիսկոպոս Յովակիմեան
Գերաշնորհ Տ. Աբգար Եպիսկոպոս Յովակիմեան ծնած 23 Յուլիս 1972թ.-ին, Վրաստանի Հանրապետութեան Պաթումի քաղաքին մէջ։ Սրբազան Հայրը կը խօսի Հայերէն, Անգլերէն, Գերմաներէն, Ռուսերէն, Վրացերէն եւ Պուլկարերէն։
Կենսագրութիւն
Գերաշնորհ Տ. Աբգար Եպիսկոպոս Յովակիմեան (աւազանի անունով Սամուէլ) Հայաստանեայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցւոյ Գանատահայոց Թեմի Առաջնորդ:
1979 – 1989 թուականներուն Պաթումիի մէջ ստացաւ իր տարրական կրթութիւնը՝ Պաթումիի Ստեփան Շահումեան հայկական դպրոցին մէջ։
1989 – 1995 թուականներուն, ուսանեցաւ Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածնի Աստուածաբանական Դպրեվանքին մէջ, ու պաշտպանեց իր աւարտական թեզը՝ «Հայ Վարդապետական Մտածողութեան Արձագանգները՝ Մատթէոսի Աւետարանի Սուրբ Ներսէս Շնորհալիի թարգմանութեան» խորագիրով։
1995թ. Գերաշնորհ Անանիա Եպս. Արապաջեանին կողմէ ձեռնադրուեցաւ սարկաւագ։
2 Յունիս 1996թ.-ին՝ ձեռնադրուեցաւ կուսակրօն քահանայ՝ Բարձրաշնորհ Տ. Շահէ Արքեպիսկոպոս Աճէմեանին կողմէ եւ ստացաւ քահանայական Աբգար անունը։
2001 – 2004թթ., Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի տնօրինութեամբ շարունակեց իր բարձրագոյն կրթութիւնը, Աւստրիայի Սալզպուրկի Աստուածաբանական Համալսարանին մէջ, ու ստացաւ Աստուածաբանութեան Վարդապետի աստիճան։
2006թ. Հայր Սուրբը պաշտպանեց իր քննախօսութիւնը՝ «Դիոնիսիոս Արիոբագիթը Հայկական Մատենագիտութեան Մէջ» եւ ստացաւ Վարդապետի կոչումը։
2005 – 2010թթ., Հայր Սուրբը ծառայած է որպէս Փոխ-Առաջնորդ Սիւնիքի Հայոց Թեմին՝ օգնելով Առաջնորդին աւետարանչական աշխատանքին եւ յաջողութեամբ կազմակերպած է երիտասարդական քարոզչութիւն՝ Առաջնորդարանին մէջ։
2011թ., Հայր Սուրբը նշանակուեցաւ Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցւոյ Պուլկարիոյ Թեմի Առաջնորդական Տեղապահ։
9 Յունիս 2014-ին, Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ծայրագոյն Պատրիարք եւ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը Հայրապետական գիրով հաստատեց Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածնի միաբան,Պուլկարիայի հայոց թեմի առաջնորդական տեղապահ Տ. Աբգար վարդապետ Յովակիմեանի ընտրութիւնը Գանատայի հայոց թեմի առաջնորդի պաշտօնին:
23 Յուլիս 2014-ին Գերաշնորհ Տ. Աբգար Եպիսկոպոս Յովակիմեան նշանակուած է Գանատայի թեմի առաջնորդ:
«Անդրանիկ Օզանեան» շքանշան
Հայաստանի Հանրապետութեան Զինուած ուժերու կազմաւորման 25-ամեակին առթիւ ՀՀ Պաշտպանութեան նախարարին հրամանով պարգեւատրուողներու շարքին է նաեւ Գանատայի թեմի առաջնորդ գերաշնորհ Տէր Աբգար եպիսկոպոս Յովակիմեան: Անոր շնորուած է «Անդրանիկ Օզանեան» շքանշանը:
Թեմակալ Առաջնորդը
Ան նախագահն է եւ գործադիր տնօրէն Թեմական ժողովի եւ Թեմական խորհուրդի բոլոր թեմակալ կազմակերպութիւններուն ու յանձնախումբերուն։
Իր որոշումները բոլոր կրօնական, ծիսական եւ կարգապահական հարցերու մէջ՝ վերջնական են, Հայաստանեայց Եկեղեցւոյ օրէնքներու եւ կանոններու ընդհանուր սահմանին մէջ։
Իբրեւ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի ներկայացուցիչը՝ ան պաշտօնական յարաբերութիւններ կը պահէ ուրիշ եկեղեցիներու, հաստատութիւններու, կազմակերպութիւններու եւ քաղաքային իշխանութիւններու հետ։
Աղբիւրներ
ԳԱՆԱՏԱՀԱՅՈՑ ԱՌԱՋՆՈՐԴԸ
[https://www.torontoarmenianchurch.com/%D5%B0%D5%B8%D5%A3%D5%A5%D5%B7%D5%B6%D5%B8%D6%80%D5%B0-%D5%BF-%D5%A1%D5%A2%D5%A3%D5%A1%D6%80-%D5%BE%D6%80%D5%A4-%D5%B5%D5%B8%D5%BE%D5%A1%D5%AF%D5%AB%D5%B4%D5%A5%D5%A1%D5%B6-%D5%A8%D5%B6%D5%BF%D6%80/ ՀՈԳԵՇՆՈՐՀ Տ. ԱԲԳԱՐ ՎՐԴ. ՅՈՎԱԿԻՄԵԱՆ ԸՆՏՐԵԱԼ ԱՌԱՋՆՈՐԴ ԳԱՆԱՏԱՀԱՅՈՑ ԹԵՄԻՆ]
Գանատայի թեմի առաջնորդը պարգեւատրուած է «Անդրանիկ Օզանեան» շքանշանով
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1972 ծնունդներ Ստորոգութիւն:23 Յուլիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:Պաթում, Վրաստան ծնածներ Ստորոգութիւն:Հայ սրբազաններ
Շահանդուխտ Բ.
Շահանդուխտ Բ, Սիւնեաց աշխարհի թագուհի, Բագրատունեաց թագաւորութեան հիմնադիր Գրիգոր Ա. Սիւնի արքայի (1051-1072) կինը, Սենեքերիմ թագաւորի քոյրը։
Պատմութիւն
Շահանդուխտ Բ.–ը Աղուանի (Հայոց Արեւելքէն կողմանց) արքայ Սահակ Սեւատա Բ.–ի եւ Սոփիայի դուստրն էր, որու մասին կը վկայեն նաեւ Վահանավանքէն յայտնաբերուած արձանագրութիւնները եւ Սիւնեաց ականաւոր պատմիչ Ստեփանոս Օրպելեանը։ Շահանդուխտ Բ. թագուհին կարեւոր դերակատարում ունեցեր է Սիւնեաց թագաւորութեան քաղաքական կեանքին մէջ։ Շահանդուխտ Բ.-ը Գրիգոր Ա. Սիւնի արքայի կինն էր, որը անզաւակ մահացաւ  1072 թուականին։ Գրիգոր Ա. Սիւնի թագաւորի մահէն յետոյ Սիւնեաց ազնուականութեան որոշմամբ թագաւոր կը հռչակուի Շահանդուխտ թագուհիի կրտսեր եղբայր Սենեքերիմը (1072-1094/1096)։  Արցախ աշխարհի արքայադուստրը արդէն հասցուցած էր սիրուիլ ու մեծ յարգանք վայելել Սիւնիքի մէջ, քանի որ միայն անոր հեղինակութեան շնորհիւ հնարաւոր էր գահաժառանգման հարցի նման լուծումը, մանաւանդ որ արքայազունը տակաւին մանկահասակ էր ։
Շահանդուխտ թագուհին կարեւոր դերակատարում ունեցեր է նաեւ իր եղբօր Սենեքերիմի թագաւորութեան ժամանկաշրջանին։ Եղբօր՝ Սենեքերիմ արքայի մահէն յետոյ, միչեւ եղբօրորդիի՝ Գրիգոր Բ. արքայի չափահաս դառնալը, Շահանդուխտ Բ.–ը եղեր է թագաւորութեան փաստացի կառավարիչը։ Շահանդուխտ Բ.–ը մահահացեր է 1116 թուականին։
Բեղումնաւոր էր Շահանդուխտ Բ.–ի շինարարական եւ բարեգործական գործունէութիւնը, որու համար ան արժանացեր է «ամենաօրհնեալ», «խորահաւատ բարեպաշտուհի», «երանելի եւ սուրբ թագուհի» պատուոյ տիտղոսներուն։
1086 թուականին Շահանդուխտ թագուհին եւ իր քոյր Քաթան կառուցեր են Վահանավանքի Սբ. Աստուածածին եկեղեցին, ուր ալ գտնուեր է անոնց մասին պատմող արձանագրութիւնը։ Դատելով արձանագրութիւններէն եւ Վահանավանքում յայտնաբերուած տապանաքարերէն՝ իր կեանքի վերջին հատուածը Սիւնիքի մէջ անցուցած է Շահանդուխտ թագուհիի մայրը՝ «Աղուանի թագուհի» Սոփիան։ Անոր տապանաքարէն կ'իմանանք մահւան տարեթիւը՝ 1081 թուական։ Նոյն թուականին Շահանդուխտ թագուհին, անոր եղբայր Սենեքերիմ արքան եւ քոյր Քաթան իրենց մօր յիշատակը յաւերժացնող գեղաքանդակ խաչքար կանգնեցուցած են Վահանավանքի մեծ տաճարի արեւելեան կողմը։
Գրականութիւն
Ստորոգութիւն:Սիւնեաց աշխարհի թագուհի
Երեմիա Արծրունի
Արծրունի (1804, Վան - 15 Նոյեմբեր 1877), հայ պետական հասարակական գործիչ, ընդհանուր հրամանատար։
Ծնած՝ Վան 1804-ին։ Մօտաւորապէս ինը տարեկան հասակին կ՛երթայ Տփխիս (Թիֆլիս), ուր կ՛ուսանի գիմնազիոնի մէջ, ապա՝ Փեթերեպուրկի զինուորական վարժարանին մէջ։ 1823 թուականին զինուորական ծառայութիւն կը մտնէ եւ կը մասնակցի 1826-28 թուականներուն՝ ռուս-տաճակական եւ 1828-1929 թուականներուն՝ ռուս-պարսկական պատերազմներուն։ 1830-ական թուականներու վերջերուն կը ստանձնէ գնդապետի աստիճան եւ կը նշանակուի Կովկասեան բանակի գլխաւոր ինթենտընթի (համբարապետ), մինչեւ 1844 թուական ան կը վարէ Կովկասեան ինթենտընթի (համբարապետ) պաշտօնը, որմէ ետք կ՛երթայ Ռուսիա եւ արտասահման։
1866-68 թուականներուն Տփխիսի առաջին քաղաքապետ կը դառնայ։ Երեմիա Արծրունին գործօն մասնակցութիւն կը բերէ Թիֆլիսի հայերուն հասարակական-մշակութային կեանքին, ան զբաղած է դպրոցական-կրթական հարցերով։ 1872 թուականին հրատարակած է «Խնդիր Երկաթէ Ճանապարհի Վերա Դէպ ի Հնդկաստան» գրքոյկը (հայերէն եւ ռուսերէն), ուր արծարծած է Անդրկովկասէն (Պարսկաստանի վրայով) Հնդկաստան տանող երկաթագիծի կառուցման գաղափարը։
Կը մեռնի 15 Նոյեմբեր 1877–ին եւ կը թաղուի Վերայի հայոց գերեզամանատան մէջ։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:1804 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1877 մահեր Ստորոգութիւն:15 Նոյեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:Վան ծնածներ Ստորոգութիւն:Թիֆլիս մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ Ստորոգութիւն:Հայ հրամանատարներ
Փսաթուրա, Ալոնիսոս
Փսաթուրա (յուն․՝ Ψαθούρα Αλοννήσου)․ հրաբխածին կղզիակ։ Կը գտնուի Սփորատեսի հիւսիս-արեւելեան ծայրամասին։ Էգէական ծով, Յունաստան։ Մաս կը կազմէ Ալոնիսոս ծովային պուրակին։
Տարածութիւնն է 0,763քլ²․։ Բարձրագոյն կէտը 17մ․ է։ Անբնակ կղզիակ է ըստ 2001-ի մարդահամարին։
Անոր վրայ կառուցուած է Էգէականի բարձրագոյն փարոսներէն մէկը, որուն բարձրութիւնն է 25 մեթր։
Ալոնիսոս ծովային պուրակին բնապահպանման գօտիին մաս կը կազմէ, անոր հիւսիս-արեւելեան ծայրամասն է։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ալոնիսոսի կղզիներ Ստորոգութիւն:Ալոնիսոս ծովային պուրակ Ստորոգութիւն:Սփորատեսի կղզիներ Ստորոգութիւն:Սփորատես Ստորոգութիւն:Յունաստանի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ ըստ երկիրի Ստորոգութիւն:Կղզիներ
96 (թիւ)
96 (իննսունվեց), բնական թիւ է
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:96
Յովհաննէս Գրիգորեան
Յովհաննէս Գրիգորեան, (7 Օգոստոս 1945 - 7 Փետրուար 2013), հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ եւ խմբագիր։
Ծնած է Կիւմրի։ Բարձագոյն մասնագիտական ուսում ստացած՝ Երեւանի համալսարանին մէջ (աւագական լեզուաբանութիւն)։
1975 թուականէն՝ ԽՍՀՄ գրողներու միութեան անդամ։ Ապա «Նորք» ամսագիրի գլխաւոր խմբագիրի տեղակալ ։
Հրատարակումներ օտար լեզուներով
1985՝ «Потерянные письма», Ռուսաստան 2007՝ «Constitution», Ֆրանսա
Խաղաղութեան Ձոն՝ Պուլսար (Յուշարձան, Գերմանիա)
Խաղաղութեան ձոն՝ Պուլսար, յուշարձան Գերմանիոյ Պոխում քաղաքի Խրիստուսկիրխե եկեղեցու առջեւ։
Պատմութիւն
Յուշարձանը տեղադրուած է 2006 թուականի նոյեմբեր 19-ին՝ Պոխումի Լինտըն թաղամասի Խրիստուսկիրխե եկեղեցւոյ առջեւ։ Քանդակը համամարդկային արժեքներու գովք է եւ իւրօրինակ բողոք բռնութեան ու պատերազմի դէմ, ինչպէս նաեւ Հայաստանի եւ Գերմանիոյ միջեւ մշակութային երկխօսութեան լաւագոյն վկայութիւն։ Քանդակը կը խորհրդանշէ խաղաղութիւն ։
Քանդակը պատրաստուած է Գիւմրի քաղաքին մէջ, նիւթը անաքապղինձ է։ Քանդակին կաւէ կաղապարին կրկնօրինակը կը գտնուի Գիւմրիի «Պեռլին» հիւրանոցի բակին մէջ։
Աստղային Պատերազմներ։ Բաժին Դ։ Նոր Յոյս
«Աստղային Պատերազմներ: Բաժին IV: Նոր Յոյս»(անգլ.՝Star Wars) բեմադրիչ Ճորճ Լուքըսի ֆիլմերէն, որու գլխաւոր դերերը կը մարմնաւորեն Մարք Հեմիլը, Հարիսըն Ֆորտը, Քերի Ֆիշըրը, Փիթըր Քաշինկը, Ալեք Կինէսը, Անթընի Տենյըլզը, Քէննի Պէյքըրը, Փիթըր Մեյհիւն, Տէյվիտ Փրոզը, Ճէյմզ Ըրլ Ճոնզը: «Աստղային Պատերազմներ» ֆիլմաշարի առաջին նկարահանուած ֆիլմն է, թէեւ ան կը հանդիսանայ որպէս ֆիլմաշարի չորրորդ մաս: Ֆիլմը արժանացած է բազմաթիւ մրցանակներու՝ 7 հատ Օսքար, մէկ հատ Ոսկէ Կլոպըս եւ այլն :
Նիւթ
Ֆիլմի գործողութիւնները կը ծաւալին Թաթուուին, որ անապատային մոլորակ մըն է: Արդէն ծերացած Օպի Ուան Քընոպին կը փրկէ երիտասարդ Լուք Սկայուաքըրին, որ կը փորձէ գտնել իր կորսուած մարդամեքենան: Այդ պահէն սկսած ան կը հասկնայ, թէ որ ինքը Ճետայ ասպետներէն մէկն է: Քաղաքացիական պատերազմի արդիւնքով ծիր կաթինը ետ կը գրաւուի, իսկ ապստամբենրու զօրքերը կը սկսին մարտնչել կայսրին դէմ: Հան Սօլոն, որ վարձկան օդաչու էր, ճակատագրի բերումով կ'ընկերակցի Լուքին եւ Օպի Ուանին եւ անոնք երկու մարդամեքենաներուն՝ R2D2-ի եւ C-3PO-ի հետ կ'երթան որոնելու ապստամբենրու առաջնորդը՝ արքայադուստր Լէային: Հերոսներուն կը սպասուի յուսահատ պայքար սարսափեցնող Տարդ Վեյտըրի եւ անոր մահացու գործիքի՝ «մահուան Աստղի» հետ:
Ջերգիզ Ժամհարեան
Ջերգիզ Խաչիկ Ժամհարեան (7 Սեպտեմբեր 1903, Պիթլիս, Թուրքիա - 22 Սեպտեմբեր 1984, Երեւան, ՀԽՍՀ), խորհրդային հայ բեմադրիչ, սենարիստ, ՀԽՍՀ վաստակաւոր արուեստագէտ (1940)։
Կենսագրութիւն
Ջերգիզ Ժամհարեան ծնած է 1903-ին Պիթլիս ի մէջ։ 1915-ին Եղեռն էն փրկուելով՝ կը փախչի Երեւան։ 1922-1925 թուականներուն կ'ուսանի ԵՊՀ իրաւաբանական բաժանմունքէն ներս։ 1928-ին կը սկսի աշխատիլ «Հայֆիլմ»ի մէջ, իբրեւ բեմադրիչ-ղեկավար։ 1930-ին կ'աւարտէ ՎԳԻԿ-ի ղեկավարութեան (թատրոնի) մասնաճիւղը։ 1936-1950 թուականներուն կ'աշխատի Լենինականի (այժմ՝ Գիւմրի),Կիրովականի (այժմ՝ Վանաձոր) դրամատիկական թատրոններուն մէջ իբրեւ բեմադրիչ։ 1950-ին՝ Հայաստանի վաւերագրական ֆիլմերու աշխատանոցին բեմադրիչը։
Նոր Ջուղայի Հայերը
Նոր Ջուղայի Հայերը , հաստատուած են Շահ Աբբաս Ա.ի օրով։ 16-րդ դարուն սկիզբը, Նոր Ջուղայի հայերը տեղափոխուած են Իրանի Սպահանի նահանգը՝ Զայանդերուդ գետի աջ ափին։ Հայ վաճառականներու միջոցով Իրանի եւ օտար պետութիւններու միջեւ առեւտրական եւ քաղաքական կապերը ընդլայնելու նպատակով, Աբբաս Ա. նոր Ջուղային շնորհած է արտոնութիւններ։
Նոր Ջուղայի Հայերը 17-րդ Դարուն
Բնակավայրը ունեցած է ինքնավարութիւն, շնորհիւ քաղաքապետին եւ անոր տեղակալին, որ դատական գործերը կը վարէր։ Կարճ ժամանակուայ մէջ նոր Ջուղան բարգավաճած է, բնակթութիւնը հասած է աւելի քան 30 հազար բնակիչ եւ երկիրը դարձած է առեւտրական կեդրոն։ Նոր Ջուղայի հայ վաճառականներուն կը յանձնեն իրանական հում մետաքսի արտասահմանեան մենաշնորհը։ 17-րդ դարու կիսուն, շրջանի հայ վաճառականները ստեղծած են «նոր Ջուղայի հայ առեւտրական ընկերութիւն»։ Տնտեսական գործունէութեան զուգահեր, անոնք վարած են դիւանագիտական յանձնարութիւններ։ Կային նաեւ չքաւոր խաւեր, որոնք կը զբաղէին արհեստագործութեամբ։ 1722 թուականին աֆղաններու արշաւանքին ժամանակ, նոր Ջուղան աւերուած է եւ հայերը գաղթած են Հնդկաստան, Ֆրանսա, Աւստրիա, Հոլանտա, Ռուսաստան եւայլն։ 17-18րդ դարերուն Նոր Ջուղան եղած է հայկական մշակութային կարեւոր կեդրոն։
1630-ական թուականներուն Խաչատուր Կեսարացին հիմնած է դպրոց, որ կոչուած է «համալսարան»։ 1638 թուականին հիմնուած է տպարան։ Մեծ դեր խաղցած է Ս. Ամենափրկիչ վանքի դպրոցը, ուր աշակերտները կը սորվին Եւրոպական լեզուներ եւ «վաճառականութեան արուեստ»։ Վանքին մօտ բացուած է մատենադարան, ուր հաւաքուած են բազմաթիւ ձեռագրեր։ Զարգացած են նաեւ որմնանկարչութիւնը, գեղանկարչութիւնը, մանրանկարչութիւնը, ճարտարապետութիւնը, աշուղական ստեղծագործութիւնը։
Նոր Ջուղայի Հայերը 19-20-րդ դարերուն
Նոր Ջուղան եղած է իրանաբնակ, ապա հնդկաստանաբնակ հայերու կեդրոն։ 19-20-րդ դարերուն մնացած է իբրեւ թեմական եւ մշակութային կեդրոն։ 19-րդ դարու 30-ական թուականներուն Նոր Ջուղայի մէջ բնակած է շուրջ 4 հազար հայ։ 1858 թուականին հիմնուած է Օրիորդաց դպրոցը, 1880 թուականին շարք մը դպրոցներ միաւորուած եւ կազմած են Ազգային կեդրոնական դպրոց։ 20-րդ դարու սկիզբը բացուած է Գեւորգ Քանանեան իգական դպրոցը։ 1905-1911 թուականներուն իրանական յեղափոխութենէն ետք աշխուժացած է Նոր Ջուղայի մշակութային կեանքը։ Կառուցուած է թանգարան-մատենադարանի շէնքը (1905)։ 1930-ական թուականներուն ստեղծուած են ազգային ակումբներ, կազմակերպուած երգչախումբեր։ Հրատարակուած են «Նոր Ջուղայի լրաբեր» ամսաթերթը (1904-1908), «Նոր Ջուղայի ավետաբեր (1906-1911), «Ընկեր» (1920) թերթերը եւ 10 անուն ձեռագիր կամ մեքենագիր պարբերականներ։ 1946 թուականէն սկսած է նոր ջուղայի հայերուն ներգաղթը Հայաստան։ 1952 թուականին Նոր Ջուղայի մէջ բնակած է 4675, 1958 թուականին՝ 5 հազար, 1969 թուականին՝ 8 հազար, 1979 թուականին՝ 10 հազար հայ։ Ներկայիս Նոր Ջուղան Սպահանի թաղամասերէն է։ Հայութեան թիւը շուրջ 7 հազար է (2003)։ Հիմնականին մէջ կը զբաղին արհեստներով, տնայնագործութեամբ, զգալի թիւ կը կազմեն ձեռնարկատէրերն ու առեւտրականները, մտաւորականները ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայեր
Սահարա Անապատ
Սահարան (արաբերէն՝ الصحراء الكبرى, ալ-սահրա ալ-քուպրա, «Մեծն անապատը», տարածութեամբ՝ աշխարհի երկրորդ ամէնէն մեծ անապատն է, Անթարքթիքայէն ետք։ Անիկա կը գտնուի հիւսիսային Ափրիկէի մէջ, Կարմիր ծովէն մինչեւ Ատլանտեան ովկիանոս եւ Աթլասի լեռներուն հարաւային լանջերէն ու Միջերկրական ծով էն մինչեւ Սուտան։ Արեւմուտքէն արեւելք Սահարան կը տարածուի շուրջ 5,500 Քմ., իսկ հիւսիսէն հարաւ՝ 2,000 Քմ.։ Սահարային տարածութիւնը 8,5 միլիոն Քմ.² է։ Սահարան գրեթէ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու ն կամ Չինաստան ին չափ է եւ Աւստրալիայէն աւելի ընդարձակ է։
Սահարան ամբողջութեամբ ներառուած է ափրիկեան տարածքին մէջ։
Սահարան աշխարհի ամէնէն մեծ անապատն է ոչ բեւեռային գօտիին մէջ։ Արեւմուտքէն անիկա Ատլանտեան ովկիանոսէն կը տարածուի Հիւսիսային Ափրիկէէն դէպի արեւելք՝ Կարմիր ծով, ընդգրկելով մօտաւորապէս 9,100,000 Քմ.²։ Անոր մէջ կարելի է 70 անգամ տեղաւորել Անգլիան կամ ամբողջ ԱՄՆ-ը՝ առանց Թեքսաս նահանգին։
Սահարայի մակերեսին 25 տոկոսէն աւելին պատուած է աւազէ սաւաններով ու աւազաբլուրներով։ Լայնատարած են լեռնային աւազաթումբերը, որոնք կրնան հասնիլ մինչեւ 333 Մ. բարձրութեան։ Հակառակ ընդունուած պատկերացումներուն՝ աւազաբլուրները կը կազմեն անապատին շուրջ քառորդ մասը միայն։ Անիկա մեծ մասամբ կազմուած է քարքարոտ բարձրաւանդակներէ, չոր դաշտավայրերէ եւ Աղահանք պարունակող հարթ տարածութիւններէ։ Առաջին նայուածքով կը թուի, թէ մեծ թիւով մարդոց կամ անասուններու ապրելու համար պայմանները բաւարար չեն՝ յատկապէս ջերմաստիճանին տատանումները նկատի առնելու պարագային (գիշերային ջերմաստիճանը ըստ Ֆերընհայթի՝ 21°(-6°C), ցերեկները կարգ մը տեղեր կը հասնի ըստ Ֆերընհայթի՝ 136°(58°C)։ Այնուամենայնիւ, մօտաւորապէս երկուքուկէս միլիոն հոգի (ինչպէս նաեւ մեծ թիւով շնագայլեր, ճագարամուկեր, եղջիւրաւոր իժեր եւ այծքաղներ) այս անապատը հաճոյքով կը համարեն իրենց տունը։ Սահարային տարածութիւնը օր ըստ օրէ կ'ընդարձակի: Վերջին հարիւրամեակին ընթացքին անոր չափերը աւելցած են 10 տոկոսով: Անապատին ընդարձակումը հետազօտած են արբանեակային տուեալներու օգնութեամբ, որոնք հաւաքագրուած են ամբողջ Ափրիկէէն, 1920-2013 թուականներուն ընթացքին: Գիտական խումբը կը նշէ, թէ եթէ կլիմայի փոփոխութիւնները շարունակուին, ապա Սահարային դանդաղ ընդարձակումը կը շարունակուի:
Սահարային կլիմայական պայմանները
Սահարան աչքի կը զարնէ արեւադարձային օդի ծայրահեղ չորութեամբ։ Սահարան աշխարհի ամէնէն տաք վայրերէն մէկն է։ Յուլիսին հոն տիրապետող կը դառնայ +30° իզոթերմը։ Այդ նոյն ժամանակաշրջանին արեւմուտքի անապատին զգալի մասը կը գտնուի 35° իզորթերմի տակ։ Սահարան կ'առանձնանայ նաեւ անձրեւազուրկ եղանակով։ Տեղումները բացառիկ քիչ են, կեդրոնական մասին մէջ՝ շուրջ 3 միլիոն Քմ. տարածութեան վրայ տարեկան կը տեղան 25 մ.մ. ոչ աւելի անձրեւներ։
Սահարայի հիւսիսը տեղումները կը թափին գերազանցապէս ձմրան, իսկ հարաւի կողմերը՝ ամրան։
Ձմրան ցերեկը ջերմաստիճանը կը հասնի 20-25°-ի, սակայն գիշերը, ուժեղ ճառագայթման հետեւանքով, օդին ջերմաստիճանը կ'իջնէ մինչեւ 0°։
Ամրան Սահարայի մէջ կը ստեղծուին մթնոլորտային ճնշումներ, որոնք մրրկային ուժեղ քամիներու յառաջացման պատճառ կը դառնան։
Տեղումներու սակաւութեան հետեւանքով, Սահարային մէջ կը տեսնուի աշխարհի ամէնէն մեծ գոլորշիացումը։
Սահարայի հողերը եւ բուսականութիւնը
Սահարան ծածկուած է ցածրորակ հողերով։ Անիկա ունի աւազային եւ խճաքարային տարածքներ։
Հակառակ հողերու անբերրիութեան, հոս կան բուսականութեան շուրջ 500 տեսակներ: Կան նաեւ բուսազուրկ տարածքներ եւ քարքարոտ տեղեր։ Որոշ բուսատեսակներ կը յարմարին կլիմայական պայմաններուն։ Բուսականութիւնը համեմատաբար հարուստ է փոքր ովասիսներու շրջակայքը։ Հոս կ'աճին գլխաւորաբար չոր դիմացկուն ծառեր եւ թփուտներ։ Ովասիսներուն մէջ առաւելապէս արմաւենիներ տարածուած են։
Կենդանական աշխարհը
Կենդանական աշխարհը կը հաշուէ շուրջ 4000 տեսակ։ Սահարական տեսակները 10-12% են։ Անասուններէն բնորոշ են վիթը (այծեամ), մուֆլոնը եւ կճղակաւորներու խումբին պատկանող անասուններ։ Շատ են կրծողները։ Կայ այծքաղ, վայրի ոչխար, աղուէս, վագրակատու, շնագայլ, բորենի, աւազամուկ, ճագարամուկ, նապաստակ եւ այլն։ Ամէն տեղ տարածուած են սողունները։ Ահագգարի մնացորդային ջրաւազաններուն մէջ կան ոչ մեծ կոկորդիլոսներ։ Սահարային անասուններուն մեծ մասը գիշերային կեանք կ'ապրի։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Ալճերիոյ անապատներ Ստորոգութիւն:Եգիպտոսի անապատներ Ստորոգութիւն:Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետութեան անապատներ Ստորոգութիւն:Լիպիոյ անապատներ Ստորոգութիւն:Մորիթանիոյ անապատներ Ստորոգութիւն:Մալիի անապատներ Ստորոգութիւն:Մարոքի անապատներ Ստորոգութիւն:Նիճերիոյ անապատներ Ստորոգութիւն:Սուտանի անապատներ Ստորոգութիւն:Թունիսի անապատներ Ստորոգութիւն:Սահարա
Մարգարիտ Թարանեան
Մարգարիտ Թարանեան 1992-ին ընդգրկուած է «Արցախի Կանանց Ջոկատ»ին մէջ, մինչ այդ աշխատած է որպէս հայոց լեզուի եւ գրականութեան ուսուցչուհի, եղած է նաեւ Արցախի ՀՕՄ-ի ատենապետուհի։
Պարգեւ
Արցախեան պատերազմէն ետք պարգեւատրուած է «Մարտական Խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով: Ան զինադադարէն ետք ալ շարունակած է ծառայել արցախեան բանակին, Արցախի Պաշտպանութեան Նախարարութեան կից «Կանանց Խորհուրդ»ի ղեկավար կազմին մէջ:
Աղբիւրներ
Մահացած է Արցախեան Պատերազմի Բուժքոյր-Ազատամարտիկ Մարգարիտ Թարանեանը
Delegation Visits Karabakh for Health, Education Cooperation Talks
Celebrates Liberation Movement’s 20th Anniversary
Ստորոգութիւն:Արցախեան պատերազմի բուժքոյր Ստորոգութիւն:ուսուցչուհի Ստորոգութիւն:ազատամարտիկ Ստորոգութիւն:Արցախի ՀՕՄ-ի ատենապետուհի
Ճէյմս Պլանթ
Ճէյմզ Հիլլիըր Պլանթ (James Blunt, իրական անունը՝ James Hillier Blount, ծնած՝ 22 Փետրուար, 1974), անգլիացի երգիչ, երաժիշտ եւ հեղինակ։
Կենսագրութիւն
Ճէյմսը ծնած է զինուորական ընտանիքի մը մէջ, հայրը՝ Բրիտանացի գնդապետ Չարլզ Պլանտ (Blount), մայրը՝ Ճյէն։ Անոր մանկութիւնը անցած է Անգլիաի, Կիպրոսի եւ Գերմանիոյի մէջ, ուր կը ծառայէր իր հայրը՝ բանակային օդային ուժերու սպան։ Հօր նախասիրութիւնը փոխանցուեցաւ որդիին եւ 16 տարեկանին Ճէյմսը կը ստանայ օդաչուի արտօնագիր։ Ճէյմսը կ'ընդունուի բանակին կողմէ հովանաւորուող համալսարան օդանաւաշինութեան բաժին, որ աւարտելէ ետք պարտաւոր էր ամենաքիչը 4 տարի ծառայել բանակին մէջ։ Ճէյմս կը դառնայ անգլիական բանակի սպայ, 1999 թուականին կը ծառայէ Քոսովոյի մէջ։ Ան նաեւ աջակցած է բժիշկներ առանց սահմաններու կազմակերպութեանը։ Ճէյմսը բանակէն հեռացած է 2002 թուականի Հոկտեմբերի 1-ին։
Յաւելեալ տեղեկութիւններ
Անոր սիրելի ֆութպոլային ակումբը Չելսին է։ Ճէյմսը ունի Սթեմֆորդ Բրիջէն ոչ հեռու գտնուող բնակարան։ Ունեցած է Lada Riva եւ Lada Niva մեքենաներ։
Երաժշտական ​​ասպարէզ
Ամէն ինչ սկսաւ անկէ, որ Ճէյմս որոշեց դաշնամուր նուագել սորվիլ, զինք կը միացնեն դպրոցական խմբակին։ Ան շատ կը սիրէր Queen եւ Dire Straitsը։ 14 տարեկանին ան կիթառի վրայ կը նուագէր Նիրւանան (Nirvana) եւ շուտով կը սկսի գրել սեփական երգեր։
2002 թուականին Ճէյմսը կը ձգէ բանակային ծառայութիւնը եւ իր ամբողջ ժամանակը կը տրամադրէ երաժշտութեան։ Ան տեմոյի վրայ կը հաւաքէ իր լաւագոյն երգերը եւ քանի մը ամսուան ընթացքին կրնայ կնքել պայմանագիր սկաւառակ ձայնագրելու վերաբերեալ։ Ճէյմսը կը ծանօթանայ Լինտա Պերրիի հետ եւ շուտով պայմանագիր կը կնքէ անոր Custard Records ձայնագրման սթուտիայի հետ։ Վերջապէս, 2003 թուականին Ճէյմս Պլանտը կ'ուղեւորուի Գալիֆորնիա՝ իր առաջին սկաւառակը ձայնագրելու։
Անոր ոճը կարելի է բնորոշել որպէս սոֆդ-ռոքի եւ ֆոլկ-ռոքի խառնուրդ։ Պլանտի երկրորդ ալպոմը կը կոչուի All the Lost Souls (2007), որու մեջ յայտնի են 1973 եւ Same Mistake կատարումները։ Ճէյմս Պլանտը արժանացած է «BRIT Awards», երկու «Ivor Novello Awards» մրցանակներու եւ 2006-ին առաջադրուած է հինգ «Կրեմմիի»: 2010 թուականին Պլանտը արձանագրեց իր երրորդ ալպոմը՝ Some Kind of Trouble: Պլանթը վաճառած է ընդհանուր առմամբ 15 միլիոն ալպոմ ամբողջ աշխարհի մէջ։
եթէ երաժիշտի պատմութիւնը վերածուի երգի, ապա նիւթը կը բաւականացնէ քանի մը ձայնասկաւառակներու եւ կինոսենարներու։ «You’re Beautiful» բալլադի շլացուցիչ յաջողութենէն յետոյ քննադատները Ճէյմս Պլանտին սկսան համեմատել Էլթոն Ճոնի հետ։
2013 թուականի Մայիսին Ճէյմզը աւարտեց 4-րդ՝ "Moon Landing" ձայնասկաւառակի ձայնագրումը, որ լոյս տեսաւ 2013 թուականի Հոկտեմբերին։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Անգլիացի երգիչներ Ստորոգութիւն:22 Փետրուարի ծնածներ‎
Արմենակ Խանփերեանց
Արմենակ Խանփերեանց (զօրավար Սերգէյ Խուդիակով, ), ռազմարուեստի խոշորագոյն դէմքերէն, Խորհրդային Միութեան օդագնացութեան մարշալ , կարմիր բանակի օդային ուժերու ընդհանուր հրամանատար (1944)։
Կեանք եւ գործունէութիւն
Ծնած է Արցախի Մեծ Թաղլար գիւղը, 1902-ին: 14 տարեկանին, աւարտելով հայրենի ծխական դպրոցը, մեկնած է Միջին Ասիոյ Մերվ քաղաքը, մօրեղբօր մօտ աշխատելու․ սակայն չգտնելով զայն, անցած է Պաքու եւ անդամագրուած է Կարմիր բանակին: Զինուորական ուսումը ստացած է Թիֆլիսի զինուորական վարժարանին մէջ, որմէ ետք անցած է Ուքրանիա, ուր աւարտած է օդային ուժերու ռազմական վարժարանը:
Բ. Աշխարհամարտին, Խանփերեանց նշանակուած է Ռուսիոյ Արեւմտեան ճակատի օդային ուժերու ընդհանուր հրամանատար: Այս ժամանակահատուածին, զօրավարի պաշտօնէն բարձրացած է Մարաջախտի աստիճանին եւ յաղթանակով աւարտած է իրեն վստահուած պարտականութիւնը:
1945-ի Փետրուարին մասնակցած է Եալթայի վեհաժողովին, իբր Ռուսիոյ զինուորական խորհրդատու:
Գերմանիոյ պարտութենէն ետք, նշանակուած է արեւելեան ռազմաճակատի հրամանատար եւ վարած է Ճափոնի դէմ օդային ճակատումները: Պատերազմի աւարտէն անմիջապէս ետք, Դեկտեմբերին զրպարտուած է իբր հայրենիքի դաւաճան:
Հինգ տարիներու վրայ երկարող դատավարութենէ ետք, Ստալինի եւ Բերիայի հրահանգով, գնդակահարուած է 1950 Ապրիլ 18-ին :
Տանթէ Ալիկիէրի
Տուրանթէ տելլի Ալիկիէրի (կամ Տանթէ, ), իտալացի բանաստեղծ Ֆլորենցիայէն։ Տանթէի մակնում օփուսը՝ Աստուածային Կատակերգութիւնը (Divina Commedia), կը համարուի իտալերէնով գրուած ամէնէն նշանաւոր գրական գործը եւ համաշխարհային գրականութեան գլուխգործոց։
Իտալիոյ մէջ Տանթէին կը կոչեն il Sommo Poeta («Գերագոյն Բանաստեղծ») եւ il Poeta։ Տանթէին, Փեթրարքային եւ Պոքաչոյին կը կոչեն «երեք շատրուաններ»։ Տանթէին յաճախ կու տան նաեւ «իտալերէնի հայր» ծածկանունը։
Կենսագրութիւն
Ծնած է կուելֆեան ընտանիքի մէջ։ Հայրը՝ Ալիկիէրոյ Ալիկիէրին իրաւաբան էր, կ'աշխատէր քաղաքի դրամատնային բաժանմունքի մը մէջ։ Տանթէն մանուկ հասակին կը կորսնցնէ մայրը, իսկ պատանեկութեան տարիներուն՝ հայրը։ Մանկութենէն անոր մէջ յառաջացած է սէրը գրականութեան հանդէպ։
Երիտասարդ տարիներէն ան կը ներգրաւուէ քաղաքական դէպքերու մարզի պտոյտի մէջ։ Կուելֆեան կուսակցութեան կողմէ 11 Յուլիս 1289-ին Քամփալտինոյի ճակատամարտին կը մասնակցի իբրեւ հեծեալ զինուոր։ Ապա, երբ կուելֆներու եւ կիպելիններու փոխարէն հանդես կու գան Սեւերն ու Սպիտակները, կ'անցնի վերջիններուն կողմը։
Տանթէն հետագային պետական բարձր պաշտօններ վարած է, կատարած է դիւանագիտական պատասխանատու յանձնարարութիւններ։
Ֆրանսական գահաժառանգ Քարլ Վալուան զորքով կը շարժի Ֆլորենցիա։ Թշնամին ուժեղ էր, կարելի չէր սեփական ուժերով դիմադրել։ Աղէտը կանխելու համար հարկ էր շտապ դեսպանութիւն ուղարկել Հռոմի Պապի մօտ։ Բոլորին հայեացքները կ'ուղղուին դէպի Տանթէ։ Ճովանի Պոքաչօն՝ Տանթէի առաջին կենսագիրը, կը պատմէ, երբ Տանթէին հարցուցած են, թէ ինք ինչ կարծիքի է, ան պատասխանած է. «Եթէ ես մնամ, ով պիտի երթայ։ Եթէ ես երթամ, ով պիտի մնայ»։
Դիւանագիտական առաքելութենէն Ֆլորենցիա վերադառնալով, ան կը հանդիպի Սեւերու հաշուեյարդարին։ Պատիժի ենթակայ Սպիտակներու կը ցուցակէր նաեւ Տանթէի անունը։ Դատավճիռը ձեւակերպուած էր այսպէս. Սեւերու դէմ պայքարելու համար 5000 լիր տուգանք, երկու տարուան աքսոր Թոսքանայի սահմաններէն դուրս, գոյքի բռնագրաւում, տուն-տեղի հիմնայատակ աւերում։ Հրամանի տակ աւելցուած էր՝ երեք օրուան ընթացքին ներկայանալ քաղաքագլուխ։
Տանթէն չի ներկայանար։ Քաղաքագլուխը նախկին հրամանին կ'աւելցնէ. քանի որ դատապարտուածներու չներկայանալը կը նշանակէ յանցանքը ընդունիլ, անոնց համար նոր դատավճիռ կը նշանակէ՝ «կրակի վրայ այրել, մինչեւ մահ»։ Ասիկա հրապարակուած է 10 Մարտ 1302-ին։ Տանթէի տունը հիմնայատակ կը ջարդէ քաղաքագլուխի զինուած ասպէտներու խումբը, 150 քարտաշներու հետ միասին։
Տանթէն ընտանիքով կը բռնէ տարագրութեան տխուր ճամբան, այլեւս Ֆլորենցիա չի վերադառնար։ Աքսորի չորրորդ տարիին նամակով հայրենի քաղաք վերադառնալու արտօնութիւն կը խնդրէ, որ անհետեւանք կը մնայ։ 1315-ի օրէնքով մը ան կրնար վերադառնալ Ֆլորենցիա։ Պայմանը այն էր, որ դատապարտեալը երաշխաւորագիր ներկայացնէ, բանտարկուի, որմէ ետք բանտարկեալի անարգանքի գլխարկը գլխուն, վառած մոմը ձեռքին պիտի երթայ Սան-Ճովանի եկեղեցին, խոնարհաբար ծունկի գայ, ապաշխարի, իբրեւ «մեղքերը քաւող յանցագործ»։ Տանթէն չէր կրնար ընդունիլ նման ստորացուցիչ պայմանը։ 15 Հոկտեմբեր 1315-ին մէկ անգամ եւս կ'որոշէ կայացուիլ՝ մահուան նոր դատավճիռ այս անգամ բանաստեղծի երկու որդիներուն հետ միասին։ Դատավճիռը հանդիսաւոր կերպով հաստատած է փոխարքան։
Տարագրութեան տարիներուն Տանթէն վերստին քաղաքական իրադարձութիւններու կեդրոն է։ Ֆլորենցիան Սեւերու իշխանութենէն ազատագրելու յոյսը եւ մասնատուած Իտալիոյ միաւորման հեռանկարը ան կը կապէր գերմանական կայսր Հենրիխ Է.-ի հետ, որ այդ ժամանակ մեծ զորքով կը շարժէր Իտալիա։
Տանթէ չէր հասկնար, որ գերմանական կայսեր գալուստը ազգակործան չարիք է, սակայն գործած է հավատով ու համոզումով՝ ղեկավարվելով Ֆլորենցիայի բարօրութեան, Իտալիոյ միաւորման ակնկալիքով։ Հենրիխի մահէն ետք իրական հեռանկարներ չտեսնելով, Ֆլորենցիա վերադառնալու յոյսը կորսնցուցած, քաղաքական ասպարէզը կը թողնէ։
Տանթէ վերջին տարիները անցուցած է Վերոնայի, ապա Ռաւեննայի մէջ, ուր կը կնքէ իր մահկանացուն։
«Նոր Կեանք»
«Քաղցր Նոր Ոճի» մեծագոյն դէմքը Տանթէն է, իսկ պոետական այդ դպրոցի անմահ երկը՝ «Նոր Կեանքը», որ Տանթէի առաջին ստեղծագործութիւնն է (1290)։ «Նոր Կեանքը» կը պարունակէ 24 սոնէտ, 5 քանցոն եւ մէկ պալլատ։ Ժողովածուի իւրաքանչիւր բանաստեղծութեան կը հետեւի վերլուծումը՝ ինչ մասերէ բաղկացած է, երբ յղացած է, ինչ ապրումներ ունեցած է գրելու պահուն եւ այլն։ Բոլոր բանաստեղծութիւնները սիրային բովանդակութիւն ունին եւ նուիրուած են Պեատրիչէին։
«Նոր Կեանքը» Տանթէն կը համարէ իր «յիշողութիւններու գիրքը», քաղցր պատմութիւն մը, որ նոր ճանապարհ կը բանայ։ «Կը Սկսի Նոր Կեանք»,- կ'ըսէ բանաստեղծը։
«Նոր Կեանքի» պատմական իմաստը անհատի գիտակցութեան զարթօնքի բանաստեղծականացումն է, եկեղեցւոյ իշխանութենէն, ընդհանրապէս՝ միջնադարեան կապանքներէ մարդու ազատագրման միտումի առաջին գեղարուեստական արտայայտութիւնը եւրոպական գրականութեան մէջ։ Ատիկա է Տանթէի նորարարութիւնը։ Ան կը ճեղքէ միջնադարեան պատնէշները եւ ճամբայ կը բանայ դէպի Փեթրարքա ու Պոքաչօ, դէպի Վերածնունդ։
Տանթէի փիլիսոփայական-բարոյագիտական հայեացքներ
«Նոր Կեանք»-էն ետք Տանթէ կը զբաղի փիլիսոփայութեան, գիտութեան եւ պատմութեան ուսումնասիրութեամբ, որոնք շարադրուած են «Խնճոյք» (1303-1306), «Ժողովրդական Ճարտասանոթիւն» (1303-1306) աշխատութիւններուն մէջ։
Այս երկերուն մէջ ամփոփուած են բանաստեղծի քաղաքական, գիտական, փիլիսոփայական եւ գեղագիտական հայեացքները։ Այս երկերը կամուրջ են, որ պիտի տանէին «Աստուածային Կատակերգութիւն»։
«Խնճոյքը» կառուցուածքով կը յիշեցնէ «Նոր Կեանքը», բաղկացած է ներածութենէն եւ երեք մասէ (տրակտատներէ)։ Իւրաքանչիւրը կը սկսի կանցոնով մը։
«Խնճոյքի» բովանդակութիւնը կարելի է ձեւակերպել այսպէս. 1) իմաստասիրական խնդիրներ, գիտական հարցեր, բնագիտութիւն, աստղաբաշխութիւն, երկնային լուսատուներ, արեւի շարժում եւ այլն։ 2) բարոյագիտական խորհրդածութիւն. ազնուութիւն, առաքինութիւն, հոգեւոր եւ մարմնական սէր. 3) քաղաքական խնդիրներ՝ միապետութեան առաւելութիւնը, միապետի պարտականութիւնները, ազատութիւն, միասնութիւն, ժամանակակից բարքերու քննադատութիւն, հասարակական, քաղաքական, բարոյական գաղափարներ ու անոնց իրագործման ճամբաները։
Տանթէի քաղաքական իտէալներ
Տանթէի քաղաքական իտէալները շարադրուած են եւ «Խնճոյք»-ին մէջ, եւ աւելի մանրամասն՝ «Միապետութիւն» աշխատութեան մէջ։
Տանթէի ժամանակ իշխաններու ու հանրապետականներու մեծ մասը պապի կողմն էր։ Միւսները Իտալիոյ միաւորման յոյսը կը կապէին գերմանական կայսեր հետ։ Այդպէս կը մտածէր նաեւ Տանթէն։
Պապի եւ թագաւորի իշխանութիւնը Տանթէն իրարմէ որոշակիօրէն կը սահմանազատէ։ Առաջինը կը սահմանափակուի միայն հոգեւոր բնագաւառին մէջ, արտօնելի չէ, որ պապը միջամտէ աշխարհիկ գործերուն։
Միապետութեան մասին աշխատութեան մէջ Տանթէն կը գրէ, որ «բազմիշխանութիւնը չարիք է»։ Միապետութեան հիմքը մարդկային իրաւունքն է, միապետի գերագոյն օրէնքը՝ պարտականութիւնը ժողովուրդին առջեւ։
Աստուած միապետը ընտրած է իր պաշտօնին, իսկ այդ պաշտօնը ստանալ ան չի կրնար, եթէ մեծագոյն առաքինութիւններ չունի։
Բանաստեղծի մահէն քանի մը տարի ետք, 1329-ին, կարդինալ Փոշետոյի վճիռով «Միապետութեան» ձեռագիր օրինակները կ'այրուին։ 1554-ին, երբ կը սկսի ձեւափոխութիւն, Տանթէի այս գործը շուրջ վեց հարիւր տարի, մինչեւ 1896-ը, կալանքի տակ էր։
Տանթէն գրական իտալերէնի հիմնադիր
«Քաղցր Նոր Ոճ»-ի բանաստեղծները սկսան ժողովուրդին հասկնալի լեզուով գրել, բայց ժամանակակից իտալերէը, իբրեւ իշխող գրական լեզու, դեռեւս չէր հաստատուած։ Լատիներէնի կողմնակիցները զայն կը համարէին ոչ պոետական լեզու, գիտական, փիլիսոփայական բովանդակութիւն արտայայտելու համար ոչ պիտանի։
Տանթէն խիզախ քայլ առաւ. պահանջեց մէկ կողմ ձգել լատիներէնը, գրական լեզուն դարձնել ժողովուրդի խօսակցական լեզուն։ Ան կը գտնէր, որ գրականութիւնը գիտնականներու պզտիկ խումբի համար չէ։
Դասական լատիներէնի ներկայացուցիչները կ'արհամարհէին ժամանակակից իտալերէնը։ Գրական աշխարհին մէջ եւս թերահաւատ կարծիք կը տիրէր։ Սիսիլիական Դպրոցի Բանաստեղծները կը գրէին ֆրանսերէն լեզուով։ Տանթէն անէծքի խօսքեր կ'ըսէր անոնց մասին. «Յաւիտենական ամօթ այս չարամիտ մարդոց, որոնք կը գովաբանեն օտար ժողովրդական լեզուն եւ կ'արհամարհէն իրենց սեփականը»։
Խօսակցական լեզուն կամ որեւէ բարբառ գրական լեզու դարձնելը դեռեւս բոլորը չէ։ Անհրաժեշտ է հմտօրէն օգտագործել անոր բոլոր կարելիութիւնները։ Տանթէն ասիկա կատարեց։ Թոսքանայի խօսակցական լեզուն այնպիսի կատարելութեան հասցուց, առանձնապէս «Աստուածային Կատակերգութեան» մէջ, որ անկէ ետք լատիներէնին դիմելը անօգուտ բան էր։
Նոր գրական լեզուի ստեղծման հարց հետագային յառաջացաւ նաեւ եւրոպական միւս երկիրներուն մէջ, բայց առաջին անգամ անիկա տեղի ունեցաւ Իտալիոյ մէջ։
Արտաքին հղումներ
Ստորոգութիւն:Տանթէ Ստորոգութիւն:Իտալացի գրողներ Ստորոգութիւն:Վերածնունդի դարաշրջանի գրականութիւն
Յովհաննէս Շիրազի տուն-թանգարան
Յովհաննէս Շիրազի տուն-թանգարանը, հիմնադրուած է 1983 թուականին, բայց կը գործէ Սեպտեմբեր, 2003 թուականէն սկսեալ:
Ցուցադրութիւն
Թանգարանին մէջ կը պահպանուին ու կը ցուցադրուին Յովհաննէս Շիրազի անձնական իրերը, ձեռագիրները եւ տպագիր գործերը։ Մեծ արժէք կը ներկայացնեն յատկապէս բանաստեղծին կամ թանգարանին նուիրաբերուած նշանաւոր արուեստագէտներու աշխատանքները (Մարտիրոս Սարեան, Սերգէյ Փարաջանով, Արա Շիրազ, Ստեփան Շիրազ եւ այլն)։
Թանգարանը ունի 6 սենեակներ։ Առաջին սենեակին մէջ կը ներկայացուի տեղեկութիւններ բանաստեղծին մանկութեան մասին։ Երկրորդ սենեակը պատրաստուած է այնպէս ինչպէս եղած էր Շիրազի կենդանութեան ժամանակ։ Մնացած 4 սենեակներուն մէջ կը գտնուին հեղինակին ստեղծագործական աշխատանքները, նկարները եւ այլն։ Հոն տեղադրուած է նաեւ գրականութեան նոպելի մրցանակ ստացած Ճոն Սթէյնպեքի նկարը, որ շնորհակալութիւն կը յայտնէ Յովհաննէս Շիրազին՝ անոր Երեւան ի մէջ դիմաւորելու վերաբերմունքին համար ։
Հասցէ
Թանգարանը կը գտնուի Կիւմրի, Վարպետաց փողոցի 101-ի վրայ։ Այս փողոցին մէջ կը գտնուի նաեւ Աւետիք Իսահակեանի տուն-թանգարան ը։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Կիւմրիի թանգարաններ Ստորոգութիւն:Տուն-թանգարաններ Հայաստանի մէջ
Խորէն Պալեան
Խորէն Յարութիւն Պալեան, հոգեւոր երգիչ, մանկավարժ, շարականագէտ, ծիսագէտ, բանասէր, գրաբարի մասնագէտ։
Եղեր է Լուսինէ Զաքարեանի ամուսինը։