cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Աղասի Յովհաննիսեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ Ստորոգութիւն:Հայ արձակագիրներ
Ռոպերթ Զեմեքիս
Ռոպերթ Լի Զեմեքիս (Robert Lee Zemeckis, ), ամերիկացի յայտնի շարժապատկերի բեմադրիչ, ֆիլմ պատրաստող եւ արտադրող։
Կենսագրութիւն
Ռոպերթ Զեմեքիսը ծնած եւ մեծցած է Իլինոյս նահանգի Շիքակօ քաղաքի մերձակայքի Մաքկերի աւանին մէջ։ Ծնողները հռոմէական կաթողիկէ եկեղեցւոյ անդամ էին, հայրը ծագումով լաթվիացի էր, մայրը իտալացի։ Յաճախած է Քրիսթիան Ֆենկերի ակադեմիա (Christian Fenger Academy High School)։
Առիթով մը ան ըսած է, - «Ճշմարտութիւնը այն է, որ իմ ընտանիքիս մէջ արուեստի (երաժշտութիւն, գիրքեր կամ թատրոն) տեղ չէ եղած։ Իմ միակ ոգեշնչման աղբիւրը հեռատեսիլ դիտելն էր, ինչը եւ իսկապէս ազդեցութիւն ունեցաւ իմ հետագայ ստեղծագործ աշխատանքիս վրայ»։ Մանուկ հասակէն կը սիրէր հեռատեսիլ դիտելը եւ անգամ մը տան մէջ գտնելով 8 մմ-անոց վիտէօխցիկ, տպաւորուած էր մէկընդմիշտ։ Սկսելով ընտանեկան տօները նկարահանելէ, այնուհետեւ Զեմեքիսը ընկերներու հետ աստիճանաբար սկսաւ նկարահանել տիկնիկային եւ այլ ազդեցութիւններով ֆիլմեր։ Դիտելով «Պոննի եւ Քլայտ» ֆիլմը այնքան կը տպաւորէ, որ հաստատապէս կ'որոշէ զբաղիլ շարժանկարչութեամբ։ Սակայն ծնողները եւ ընկերները դէմ էին անոր այդ որոշման, պատճառաբանելով, որ անոր մօտ ոչինչ կ'ըլլայ։
Զեմեքիսը մեծ դժուարութեամբ կ'ընդունուի Հարաւային Քալիֆորնիոյ համալսարանին կից շարժանկարչութեան արուեստի դպրոցը։ Ուսանելու տարիներուն ան մտերմութիւն կ'ընէ ուսանող, ապագայ գրող Պոպ Կեյլի հետ։ Հետագային Պոպ Կեյլը յիշելով այդ տարիները, ըսած է, ինծի ու Ռոպերթին չէր հետաքրքրեր այլ բան, քան իսկական Հոլիուուտեան ֆիլմ նկարահանելը։ Մեզ դուր կու գային շարժապատկերի աշխարհէն Քլինթ Իսթուուտը, Ուոլթ Տիսնէյը եւ Ճեյմս Պոնտի դերերը։ «Պատիւէն Ետք» ֆիլմի համար կը ստանայ ուսանողական ակադեմիական մրցանակ։ Ատկէ ետք անով կը հետաքրքրուի Սթիւըն Սփիլպըրկը, որ կը պատմէ, որ Զեմեքիսը խոյս տալով քարտուղարուհիէն կը մտնէ իր առանձնասենեակ եւ նստեցնելով իրեն ցոյց կու տայ այդ ֆիլմը։ Սփիլպըրկը կը հաւնի Զեմեքիսի ոճը եւ ան կը դառնայ Զեմեքիսի հովանաւորը եւ հանդէս կու գայ անոր միւս երկու ֆիլմերուն արտադրողը, որոնց պատրաստութիւնը Զեմեքիսը գրած էր Կեյլի հետ։ Զեմեքիս-Կեյլ ստեղծագործական զոյգը սկիզբը պատրաստութիւնը կը գրէր ուրիշ բեմադրիչներու համար (մասնաւորապէս անոնց պատրաստութեամբ ֆիլմ նկարահանած է նաեւ Պրայան տէ Փալման)։
Ռոպերթ Զեմեքիսը ամուսնացած եղած է դերասանուհի Մարի Էլեն Թրեյնըրի հետ եւ անոնք ունին որդի՝ Ալեքսանդրը։ Անկէ ամուսնալուծուելէ ետք 2001 թուականին ամուսնացած է դերասանուհի Լեսլի Հարթըրի հետ։
Ասպարեզ
Անոր առաջին յաջողած նախագիծը 1984 թուականին նկարահանուած «Սիրավէպ քարի հետ» ֆիլմն էր, ուր գլխաւոր դերերու մէջ հանդէս կու գային Մայքլ Տուկլասը եւ Քեյթլին Թըրնըրը, եւ Մայքլ Տուկլասը հրաւիրած էր Ռոպերթ Զեմեքիսին որպէս ֆիլմի բեմադրիչ։ Ֆիլմի նկարահանումներու ժամանակ ան կը հանդիպի երգահան Ալան Սիլուեսթրիի հետ, որ հետագային կը գրէ իր բոլոր մնացած ֆիլմերուն համար երաժշտութիւն։
Զեմեքիսի ամենայաջող աշխատանքը Ֆորեսթ Կամփ ֆիլմն է, որ ունեցած է մեծ յաջողութիւն ստանալով 32 տարբեր շարժապատկերի մրցանակ (ներկայացուած եղած 41 մրցանակի եւս), որոնցմէ 6 Օսքար եւ 3 Ոսկէ Կլոպուս։ Ֆիլմը ընդգրկուած է Ամերիկեան շարժապատկերի ակադեմիայի Ամերիկեան բոլոր ժամանակներու 100 լաւագոյն ֆիլմերու ցանկին մէջ, իսկ անոր «Դարձեալ դէպի ապագայ» ֆիլմը Ամերիկեան բոլոր ժամանակներու 10 լաւագոյն ֆիլմեր ըստ 10 ժանրերու ցանկին մէջ 10-րդն է որպէս գիտա-ֆանտաստիկ ֆիլմ։
Ֆիլմագրութիւն
Նկարահանած է 24 ֆիլմ, 20 ֆիլմի համար գրած է պատրաստութիւն, 34 ֆիլմի արտադրող է։
ամէնէն նշանաւոր բեմադրական ֆիլմերն են. Բեմադրիչը մօտիկ ապագային կը ծրագրէ նկարահանել «Ո՞վ Դաւած է Ռոճըր Ճագարը» ֆիլմի շարունակութիւնը.
Մրցանակներ
Մօտ 18 տարբեր շարժապատկերի մրցանակ ստացած է, ներկայացուած եղած եւս 23-ի, որոնցմէ՝
Արտաքին Յղումներ
Ստորոգութիւն:Բեմադրիչներ Ստորոգութիւն:Շարժապատկերի բեմադրիչներ Ստորոգութիւն:Ամերիկացի բեմադրիչներ Ստորոգութիւն:14 Մայիսի ծնածներ
Ռեզա Զարրապ
Ռեզա Զարրապ (, Rıza Sarraf, Reza Zarrab; ծնած 12 Սեպտեմբեր 1983 Թաւրիզին մէջ, Իրան), թուրքիացի գործարար: Ունի քառակի՝ Իրանի, Ազրպէյճանի, Թուրքիայի, Մասետոնիոյ քաղաքացիութիւն:
Կենսագրութիւն
Զարրապ ծնած է Թաւրիզ իրանեան ազրէյճանցիներեւ ընտանիքին մէջ եւ հասակ առած է Ազրպէյճանի եւ Թուրքիոյ մէջ։ Ապա Իսթանպուլին մէջ բնակուելով ստացած է Ազրպէյճանի եւ Թուրքիոյ երկքաղաքացիութիւն: 2008-ին Ռեզա Զարրապը ամուսնացած է թրքուհի պոպ աստղ Էպրու Կիւնտեշին հետ (Ebru Gündeş) եւ ունեցած է զաւակ մը 2011-ին:
Գործունէութիւն
Անոր հայրը, Հոսէյն Զարրապ, սերտ կապեր ունեցած է Մահմուտ Ահմատինեժատին հետ, Իրանի նախագահը եղած է 2005-էն մինչեւ 2013-ը: ՄՆ ֆինանսներու գերատեսչութիւնը Հոսեյն Զարրապը մեղադրած է ԱՄՆ պատժամիջոցները խախտելով $9.1 միլիոնի վնաս պատճառելու մէջ: Ան իր գործարարութիւնն սկսած է Թուրքիոյ մէջ իր ընկերութիւնով, որուն անունն էր Royal Maritime A.S. եւ որ հիմնած էր իր եղբայր Մոհամետ Զարրաֆին հետ 2010-ին: Զարրապի վարորդը Թուրքիոյ մաքսային անվտանգութեան գործակալութեան կողմէ 2011-ին ձերբակալուած է Թուրքիայէն դէպի Ռուսիա ճամբորդելիս $150 միլիոն կանխիկ ճամպրուկի մէջ տեղափոխելու համար, սակայն, ետոյ ան ազատ արձակուած է Թուրքիոյ պաշտօնեաներուն կողմէ: Հափանին տարածած էր փողերու ճամպրուկներով իր նկարները Ֆէյսպուքին մէջ: Ազգային անվտանգութեան գործակալութիւնը յետագային 2013 Ապրիլին կը պնդեր վարչապետ Էրտողանի աշխատակազմի անդամներու հետ Զարրապի կաշառային կապերու մասին: Զարրապը Յունիս 1 2007-ին շնորհուած է Թուրքիոյ «բացառիկ» քաղաքացիութիւն Թուրքիոյ Նախարարներու խորհուրդի որոշումով: Մեղադրական եզրակացութեան մէջ ան կը մեղադրուի Թուրքիոյ քաղաքացիութիւն ստանալու համար $1.5 միլիոն կաշառք տալու:
Ձերբակալութիւն
19 Մարտ 2016-ին ան ձերբակալուած է Միացեալ նահանգներուն մէջ միջազգային քրէական կազմակերպութեան անդամ ըլլալու մեղադրանքով: Ան մեղադրուած է Իրանի յանդէպ ՄՆ պատժամիջոցները շրջանցելու մէջ եւ փողերու լուացման մէջ անօրինական քրէական արարքներու օգնելով Իրանը խոսափելու պատժամիջոցներէ ներգրաւելով այն ժամանակուայ Թուրքիոյ վարչապետ, ներկայիս նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի աշխատակազմի նախարարները:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1983 ծնունդներ Ստորոգութիւն:12 Սեպտեմբերի ծնածներ
Հայ Որբերու Գորգ
Հայ Որբերու Գորգ (անգլերէն՝ Armenian Orphan Rug), գորգ, որ գործած են Հայոց Ցեղասպանութիւնը վերապրած եւ Լիբանան ապաստան գտած հայ որբերը։ Գորգին վրայ գործուած են զարդեր, բոյսեր եւ կենդանիներ, զորս կը ներկայացնեն եդեմական պարտէզը, մինչդեռ սարսափելի իրադարձութիւններ տեղի կ՛ունենային՝ հայերու տեղահանութիւն եւ կոտորած, օսմանեան թուրքերու կողմէ։ Որպէս հետեւանք շատերը, աւելի քան 100,000 երեխայ, կը որբանան։ Անոնց կ՛աջակցի Միացեալ Նահանգներու կողմէ հովանաւորուող Մերձաւոր Արեւելքի ամերիկեան նպաստամատոյցի կազմակերպութիւնը։
Պատմութիւն
Նախագահ Քուլիճը, նուէրէն շոյուած, Մերձաւոր Արեւելքի հիմնադրամի փոխնախագահ Ճոն Ֆինլիին հասցէագրած իր նամակին մէջ գրած է.
Իր նախագահութեան աւարտէն ետք Քուլիճը գորգն իր հետ վերցուց։ 1982 թուականին Քուլիճի ընտանիքն այն վերադարձուց Սպիտակ տան։ 2014 թուականի Նոյեմբերին գորգը հանրութեան ցուցադրուեցաւ եւ իր տեղը գրաւեց Սպիտակ տան այցելութիւններու սրահէն ներս հետեւեալ խորագիրով՝ «Շնորհակալութիւն Միացեալ Նահանգներուն... Երեք նուէր նախագահներուն՝ որպէս երախտիք արտասահմանի մէջ, ամերիկեան մեծահոգութեան» :
You Are Not Alone
You Are Not Alone (անգլ. թարգմանաբար՝ «Դուն մինակ չես»), ամերիկացի երաժիշտ Մայքըլ Ճեքսընի երգը։ Իր «HIStory: Past, Present and Future, Book I» իններորդ ալպոմի երկրորդ մեներգը։ «Epic Records» ձայնագրման ընկերութիւնը թողարկուած է 15 Օգոստոս 1995 թուականին։ Ռիթմ էնտ պլուզ ժանրին պատկանող այս վիպերգը սեփական կեանքին մէջ տեղի ունեցող դէպքերու ազդեցութեան տակ գրած է Ար Քելլին։ Billboard Hot 100 հիթ-շքերթի պատմութեան մէջ առաջին անգամ սինկլի առաջին ելոյթի ժամանակ առաջին տողէն յետոյ հետո Ճեքսոնը «Billboard Music Awards»-էն արժանացեր է յատուկ մրցանակի։ Այս նուաճումին համար երգը յայտնուած է Guinness Կինեսի ռեքորտներու գիրքին մէջ։ «You Are Not Alone» ստեղծագործութիւնը գլխաւորած է European Hot 100 համաեւրոպական հիթ-շքերթը, նաեւ Մեծ Բրիտանիոյ, Իրլանտայի, Նոր Զելանտայի եւ քանի մը այլ երկիրներու հիթ-շքերթները։ Երգը առաջադրուեր է երկու «Կրեմմի» եւ մէկ «American Music Awards» արձանիկի։
Տնօրէն Ուեյն Այշեմի նկարած տեսահոլովակի հեռուստատեսային առաջին ներկայացումը տեղի ունեցեր է 28 Յուլիս 1995 թուականին MTV հեռատեսիլի կայանով։ Հոլովակին մէջ Ճեքսընը եւ իր այդ ժամանակուայ կինը՝ Լիսա Մարի Փրեսլին, կը յայտնուին կիսամերկ։ Հերոսներու կերպարներն ու ձեւաւորումը ոգեշնչուած էին Մաքսֆիլտ Փերիշի «Լուսաբաց» պատկերով։
Ստեղծման պատմութիւն
«You Are Not Alone»-ը ռիթմ էնտ պլուզ ժանրին պատկանող սիրոյ եւ միայնակութեան մասին վիպերգ է ։ Երգը գրած է Ար Քելլին։ Երգի արտադրութեամբ իր հետ համատեղ զբաղուեր է Մայքըլ Ճեքսընը։ Երգը ստեղծելու համար նախադրեալ հանդիսացեր են հեղինակի կեանքին մէջ տեղի ունեցող իրադարձութիւնները։ Քելլին կը յիշէր․ «Ես նարդային խանգարման եզրին էի, եւ ինծի կը թուէր, որ իմ երգով ես օգնեցի դարձնել Մայքըլի ալպոմը աւելի ամբողջական» ։
Նոր նիւթ որոնելով Ճեքսընը կապ հաստատեր է Քելլիի հետ։ Քելլին պատրաստեր եւ ձայներիզով իրեն  ուղարկեր է  երգի նախնական տարբերակը, որուն ան նմանակեր է երգիչի ձայնն ու վոքալային ոճը։ Ճեքսընին հաճելի թուած էր ձայնագրությունը եւ 1994 թուականի նոյեմբերին ան եկեր է Շիքակօ, ուր երեք շաբաթ Քելլիի հետ աշխատեր է երգի վրայ  ։ Հեղինակի արտօնութեամբ երգիչը փոփոխեր է երգի ծայրագույն բարձրութիւնը։ Պեք վոքալի ձայնագրման համար հրաւիրուեր է Անտրէ Քրաուչի երգչախումբը։
Երաժշտական տեսանիւթ
«You Are Not Alone» երգի տեսահոլովակը նկարահաներ է տնօրէն Ուէյն Այշեմը։ Կինոքննադատ Արմոնտ Ուայթի կարծիքով երգն ու անոր տեսահոլովակը երգիչի միայնակութեան իտէալական նկարազարդումն է։ Սկիզբը Ճեքսընը կը յայտնուի բեմի վրայ մինակ, այդ պատկերները նկարահանուեր են հոլիվուտեան Pantages թատրոնին մէջ։
Հետագայ կերպարներն ու ձեւաւորումները, որոնց մէջ Ճեքսընը եւ իր այդ ժամանակուայ կինը՝ Լիսա Մարի Փրեսլին, կը յայտնուին կիսամերկ, ոգեշնչուած էին Ճեքսընի ամենասիրելի նկարիչներէն մէկուն՝ Մաքսֆիլտ Փերիշի «Լուսաբաց» նկարով։ Տնօրէնը կը յիշէր, որ տեսահոլովակին մէջ մտեր են նաեւ տեսարաններ, որոնք նկարուեր են առանց ամուսիններու գիտութեան։
Հոլովակի առաջին ներկայացումը տեղի ունեցեր է 28 Յուլիս 1995 թուականին MTV հեռատեսիլի կայանով։ «You Are Not Alone» երգը մտեր է երգիչի «HIStory on Film, Volume II», «Number Ones» եւ «Michael Jackson’s Vision» հաւաքածուներու մէջ«You Are Not Alone» երգը մտել է երգչի «HIStory on Film, Volume II», «Number Ones» եւ «Michael Jackson’s Vision» հավաքածուների մեջ  ։
Գրականութիւն
Ստորոգութիւն:Սինկլներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Երգեր այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:1995 մեներգներ սինկլներ Ստորոգութիւն:Մայքլ Ճեքսընի երգեր
Ժայռապատկեր
Ժայռապատկեր, «վրախողրաֆիա» (յունարէն՝ βράχος - ժայռ եւ γραφή - գիր)։  Ժայռերու, քարանձաւներուն պատերուն, քարերու մակերեսներուն վրայ զանազան նիւթերով պատկերացուած տեսարաներ․ մարդոց կեանքէն, բնաշխարհէն, բնութեան երեւոյթներէն, տուեալ ժամանակաշրջանի եղելութիւններէն։  Աշխարհի երկիրներուն մեծամասնութեան մէջ գտնուած են եւ կամ կը յայտնուին ժայռապատկերներ։ Եւրոպայի հնագոյն ժայռապատկերները գտնուեցան Հարաւային Ֆրանսայի՝ Abri Castanet քարայրին մէջ․ կը պատկանին Աւագ Հնադարեան շրջանին եւ գործ են Homo Sapiens-ի տեսակ՝ մարդ Cro-Magnon եւ մարդ Grimaldi, որոնք ապրած են այդ ժամանակաշրջանին, մեզմէ մօտաւորապէս 37․000 տարի առաջ։
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Ժայռապատկերներուն տեսակները բազմազան են։ Անոնք զարգացան դարաշրջաններուն ընթացքին։ Անոնց պատկերացումներուն համար հնագոյն ժամանակներէն մարդիկ օգտագործած են զանազան գործիքներ, իրեր, ձեւեր։ Դարաշրջաններուն ընթացքին, անոնց որակը զարգացաւ՝ ուրուագծային, հարթաքանդակներ, խորաքանդակներ․․․։ Ժայռապատկերներով հարուստ հնագիտական վայրերու կը հանդիպինք աշխարհին չորս կողմերը։ Որոշակի են Ֆրանսայի, Սպանիայի, Իտալիոյ, Սկանտինաւեան թերակղզիին, Հայաստանի, Վրաստանի, Ասիոյ  , Աւստրալիոյ  եւ Ափրիկեան ցամաքամասներուն ժայռապատկերները։ Անոնք բնիկ կենդանիներուն եւ մարդոց անհատական կամ հաւաքական կեանքին հետ առնջուած պատկերներ (որսի, մարտի, ձկնորսութեան, ծեսեր եւ ուրիշ տեսարաններ) են։
Ժայռապատկերներուն նշանակութիւնը
Նախնադարի եւ Նոր Քարէն մինչեւ Երկաթէ Քար երկարող ժամանակաշրջանի մարդուն համար, պատմութիւնը պատմելու եւ կամ կենցաղէն պատկերներ փոխանցելու միջոցը եղած է Ժայռերու, քարանձաւներուն պատերուն, քարերու մակերեսներուն վրայ պատկերներ փորագրելով։ Ժայռապատկերները արտայայտութեան եւ պատմութիւն պատմելու միջոց եղած են։ Կ՛արտայատեն գաղափառներ, հաւատքներ, համոզումներ։
Հայաստանի Ժայռապատկերները
Հայաստանի մէջ առաջին ժայռապատկերները յայտնաբերուած են 1902 թուականին։ Իսկ 1913 թուականին Գրիգոր Ղափանցեանը ատոնց մասին մանրամասն յօդուած գրած է «Արարատ» ամսագրին մէջ (թիւ 1)։ Հայկական լեռնաշխարհին (Արագած,, Ոսկեհատ, Գեղամա լեռներ, Սիւնիքի Ուղտասարի եւ Իշխանասարի լանջեր) մէջ յայտնաբերուած են Նոր Քարի դարաշրջանէն ժայռապատկերներ ։ Քարերուն եւ ժայռերուն վրայ պատկերացուած հարուստ եւ բազմազան տեսարանները ծանրակշիռ նշանակութիւն ունին, որովհետեւ մեզի կը փոխանցեն կարեւոր տեղեկութիւններ բնիկներուն կենցաղին մասին․ հաւաքական, հոգեւոր (պաշտամունք),  արուեստ․․․։  Պատմական սկզբնաղբիւր մըն են․ գիտնականները ասոնք ապացուցած են։ Նաեւ կ՛ենթադրեն թէ նախնադարեան մարդը երկնային մարմիններուն մասին իւրօրինակ հասկացողութիւն ունէր։
Ժայռապատկերները, թիւով կ՛ անցնին 20․000ը։ Անոնցմէ 6․000-էն աւելին կը գտնուին Սիւնիքի շրջանը։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Պատմութիւն Ստորոգութիւն:Նախնադար Ստորոգութիւն:Ժայռապատկեր Ստորոգութիւն:Աշխարհագրութիւն
Մոսկուայի Սուրբ Եկատերինայի Շքանշանակիր ՈՒսումնարան
Մոսկուայի սուրբ Եկատերինայի շքանշանակիր ուսումնարան (ռուս.՝ Московское училище ордена Святой Екатерины, Մոսկուայի ազնուազարմ օրիորդներու Եկատերինեան ինստիտուտ), Ռուսաստանի կանանց առաջին ուսումնական հաստատութիւններէն մէկը։
Պատմական տեղեկութիւններ
Մոսկուայի ազնուազարմ օրիորդներու Եկատերինեան ինստիտուտը հիմնադրուած է 1802-ին, կայսր Ալեքսանդր Ա.-ի մօր` կայսրուհի Մարիա Ֆէոտորովնայի նախաձեռնութեամբ, որ 1796-էն կը ղեկավարէր ազնուազարմ օրիորդներու կրթական ընկերութիւնը ։ Կազմակերպուած է մայրաքաղաքին մէջ նախկին ստեղծուած Եկատերինեան ինստիտուտի նմանութեամբ։
Ուսումնական ծրագրին մէջ ներառուած էին՝ ռուս գրականութիւն, աստուածաբանութիւն, ֆրանսերէն եւ գերմաներէն, թուաբանութիւն, աշխարհագրութիւն, ընդհանուր պատմութիւն, բնագիտութիւն եւ ֆիզիկա։ Բացի այդ, կը դասաւանդէին երաժշտութիւն, նկարչութիւն, ասեղնագործութիւն։ Լուրջ ուշադրութիւն դարձուած է ուսանողներու ինքնուրոյն ստեղծագործականութեան։ Առօրեան խիստ յագեցած էր, աշակերտուհիները կ՚արթնային առաւօտեան 6-ին եւ ընդմիջումներով, կը պարապէին մինչեւ երեկոյեան 8-ը։
Նախնական կանոնադրութեան համաձայն Եկատերինեան ուսումնարան կ՚ընդունէին անապահով ազնուական ընտանիքներու երիտասարդ տիկնանց, բայց արդէն 1804-ին ստեղծուեցաւ քաղքենիական բաժինը այլ դասի աղջիկներու համար։ Ինստիտուտի դասընթացը բաժանուած էր երկու դասարաններու՝ կրտսեր եւ աւագ, իւրաքանչիւր դասարանի մէջ աշակերտուհիները պէտք է սուրվէին երեք տարի, դասարաններուն մէջ կը գործէր երեք բաժիններ՝ 1-ին, 2-րդ եւ 3-րդ՝ աւագ դասարանին մէջ, 4-րդ, 5-րդ եւ 6-րդ՝ կրտսերին։ Քաղքենիական բաժանմունքը գոյութիւն ունեցաւ մինչեւ 1842-ը, երբ այն յատկացուեցաւ Քաղքենիական անկախ ուսումնարանին, որու հիման վրայ ալ 1891-ին բացուեցաւ Ալեքսանդրովսկիի կանանց ինստիտուտը, որ կը գտնուէր Նոր Բոժեդոմկայի մէջ։
Կանանց մոսկովեան երկու ինստիտուտները՝ Եկատերինեանը եւ Ալեքսանդրովեանը, մինչեւ 1917 կը պատկանէին կայսրուհի Մարիայի գերատեսչական հաստատութեան։ 14 Մարտ 1917-ին գերատեսչութիւնը լուծարուեցաւ, անոր հաստատութիւնները ենթարկուեցան Ժողովրդական Կրթութեան նախարարութեան, իսկ գերատեսչութեան գրասենեակը վերանուանուեցաւ Մարիինսկիի բարեգործական եւ կրթական հաստատութիւններու վարչութիւն։
Շէնքի պատմութիւն
Շէնքը, ուր տեղակայուած էր Եկատերինեան ինստիտուտը, ի սկզբանէ պատկանած էր կոմս Սալտիկովին, որ այն կառուցած էր իբրեւ «քաղաքամերձ ամառանոց» իր պալատներով եւ այգով։ 1777-ին այդ ունեցուածքը յանձնուեցաւ պետութեան եւ այստեղ սպաներու ու զինուորներու համար բացուեցաւ Հաշմանդամներու տուն իր մատուռով։ Ուսումնարանի բացման նպատակով ամառանոցը վերակառուցուեցաւ ճարտարապետ Իվան Ժիլէարտիի կողմէ 1802-ին ։ 1812-ին հրդեհի հետեւանքով շէնքը վնասուած էր, յետագային 1826-1827-ականներուն Տոմէնիքօ Ժիլէարտիի ու Աֆանասի Գրիգորիեվի կողմէ այն վերակառուցուեցաւ ուշ դասականութեան ոճով ։
1818-ին շէնքի դիմաց կառուցուեցաւ հրապարակ, որ կոչուեց Եկատերինեան (այժմ՝ Սուվորովեան), այնուհետեւ կառուցուեցաւ Եկատերինեան զբօսայգին իր լճակով ։
14 Սեպտեմբեր 1830-ին, միտրոպոլիտ Ֆիլարետը օծեց Եկատերինեան եկեղեցին, որ կը գտնուէր շէնքի արեւմտեան ձախ թեւին վրայ ։
1928-էն շէնքին մէջ տեղակայուած էր Կարմիր բանակի Կեդրոնական տունը (այժմ՝ Ռուսաստանի բանակի կեդրոնական տուն) ։
Գեղարուեստական գրականութեան մէջ
Ալեքսանդր Կուպրինի «Եունկերներ» վէպին մէջ Զնամենկայէն կու գային մասնակցելու Ալեքսանդրովեան դպրոցի պարահանդէսին։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ռուսաստանի ուսումնական հաստատութիւններ
Մաքրա, Անաֆի
Մաքրա, Անաֆի (յուն․՝ Μακρά Ανάφης), Էգէական ծովու անբնակ ժայռակղզիակ, Քիքլատես, Յունաստան։ Կը գտնուի Անաֆիին հարաւը։
Անոր մերձակայ` արեւմուտք, կը գտնուին Փահիա եւ Ֆթենա ժայռակղզիակները։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Քիքլատեսի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Ս. Զատիկ
'''Ս. Զատիկ կամ Յիսուս Քրիստոսի հրաշափառ Յարութեան տօն' (եբր.՝ פסח կը‎ նշանակէ անցում, զատում, բաժանում, հեռացում, հին յունարէն՝ πάσχα'', լատիներէն՝ Pascha), քրիստոնեայ եկեղեցիներու, ինչպէս նաեւ Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ հնագոյն եւ գլխաւոր տօնը, հինգ տաղաւար տօներէն մէկը։
Սկիզբ առած է հրեաներու կողմէ նշուող Պասէք տօնէն, որուն ընթացքին, ըստ քրիստոնէական դաւանանքին, Ա. դարուն (ստոյգ թուականը վիճելի է՝ 27-33 թուականներուն միջեւ ինկած ժամանակաշրջանին) Երուսաղէմի մէջ խաչուած եւ յարութիւն առած է Յիսուս Քրիստոս։ Պասէքը հրեաներուն կողմէն ինչպէս նախապէս այնպէս ալ այսօր կը տօնուի ի նշան եգիպտական գերութենէն ազատագրման եւ մասնաւորապէս Հին Կտակարանին մէջ նկարագրուող այն դրուագին, երբ Աստուած նոխազի արեան միջոցով զատեց իր ժողովուրդը եգիպտացիներուն վրայ ուղարկուած աղէտէն՝ անդրանիկ զաւակներուն կոտորածէն։ Քրիստոնէական ուսմունքին համաձայն՝ այդ իրադարձութիւնը նախանշան էր Յիսուս Քրիստոսի (Գառն Աստուծոյ) կամովին մահուան ընդունման եւ իր արեան հեղման՝ յանուն մարդկութեան փրկութեան։ Քրիստոնէական եկեղեցիները Յիսուս Քրիստոսի Յարութիւնը կը տօնեն իբրեւ Զատիկ, որովհետեւ ըստ քրիստոնէական ուսմունքին, Քրիստոսն է յաւիտենական այն զոհը կամ պատարագը, որուն միջոցով մարդը կը ստանայ մեղքերու թողութիւն, ապա՝ կեանք եւ յարութիւն։ Պօղոս առաքեալ Յիսուսը այդպէս ալ կը կոչէ՝ Զատիկ, «...քանզի Քրիստոս՝ մեր զատիկը, մորթուեցաւ...» (Ա. Կորնթ. 5.7-8) ։
Զատիկը շարժական տօն է, այսինքն իւրաքանչիւր տարի անոր նշման օրը կը փոխուի։ Հայ առաքելական եկեղեցին անիկա կը նշէ գարնան գիշերհաւասարին յաջորդող լուսնին լրման առաջին Կիրակի օրը, որ կ'իյնայ 22 Մարտէն մինչեւ 26 Ապրիլ (35 օր) ժամանակահատուածին վրայ։
Ս. Զատիկը Հայաստանեայց Առաքելական Ս. Եկեղեցիւոյ 5 տաղաւար տօներէն մէկն է: Յիսուս Քրիստոսի խաչելութենէն եւ մահէն ետք` երեկոյեան, բարեպաշտ մարդիկ Անոր մարմինը կ'իջեցնեն խաչէն եւ կը դնեն վիմափոր գերեզմանի մը մէջ՝ մեծ քարով մը փակելով: Երեք օր ետք` կիրակի առաւօտեան, իւղաբեր կիներ` Մարիամ Մագթաղենացին, Յակոբին մայրը՝ Մարիամը եւ Սողոմէն, կ'երթան գերեզման՝ անուշաբոյր իւղերով օծելու Քրիստոսի մարմինը, սակայն զարմանքով կը տեսնեն, որ քարայրին մուտքին քարը հեռացուած է, իսկ գերեզմանը` թափուր: Մինչ անոնք շուարած էին, երկու հրեշտակ անոնց կ'երեւին ու կ'ըսեն.
Յարութեան լուրը կիները կ'աւետեն առաքեալներուն, որմէ ետք Յիսուս կ'երեւի անոնց: Քրիստոսի Յարութիւնը կը դառնայ քրիստոնէական վարդապետութեան եւ հաւատքին հիմքը:
Զատկուան կը նախորդէ Աւագ Շաբաթը։ Զատկուան հետ առնչուող գլխաւոր արարողութիւնները կը սկսին Աւագ Շաբթուան Շաբաթ օրը եւ կ'աւարտին Երկուշաբթի օր։ Շաբաթ երեկոյեան կը մատուցուի Քրիստոսի յարութեան ճրագալոյցի կամ ճրագալոյսի պատարագ, որմով կը վերջանայ Զատկուան նախորդած եօթ շաբաթ տեւած Մեծ Պահքի շրջանը։ Պատարագի աւարտին հաւատացեալները զիրար կ'ողջունեն «Քրիստոս յարեաւ ի մեռելոց» աւետիսով եւ կը ստանան «Օրհնեալ է յարութիւնն Քրիստոսի» պատասխանը։
Ժամերգութիւն տեղի կ'ունենայ եւ Պատարագ կը մատուցուի բուն զատկական Կիրակի օրը։
Ս. Զատկուան Աւանդութիւններ
Ս. Զատկուան տօնին հաւատացեալները հաւկիթ կը ներկեն: Ներկուած հաւկիթը կը համարուի Յարութեան եւ նոր կեանքի խորհրդանիշ: Կարմիր գոյնը կը խորհրդանշէ խաչեալ Յիսուսին կենդանարար արիւնը, որ թափեցաւ մարդկութեան փրկութեան համար: Ըստ Ս. Գրիգոր Տաթեւացի ի՝ «Միայն Զատկուան հաւկիթ կը ներկենք, որովհետեւ հաւկիթը աշխարհին օրինակն է», եւ ինչպէս իմաստունները կ'ըսեն. «Դուրսի կեղեւը երկինքին նման է, թաղանթը՝ օդին, ճերմկուցը՝ ջուրին, դեղնուցն ալ երկիրն է: Իսկ կարմիր գոյնը կը խորհրդանշէ Քրիստոսի արիւնը: Եւ մենք կարմիր հաւկիթը մեր ձեռքերուն մէջ առնելով` մեր փրկութիւնը կը հռչակենք» :
Արեւմտեան երկիրներու աւանդութեան համաձայն, հաւկիթները կը պահեն խոտերու կամ կանաչ դաշտերու միջեւ եւ երեխաները կը փորձեն զանոնք գտնել։ Անիկա կը կոչուի «Զատկուան հաւկթաորս»։
Հայերը Զատիկը նշած են քրիստոնէութենէն առաջ։ Զատիկ կոչուած է ձմրան գարունէն զատուիլը։ Կ'ըսուի, թէ սկզբնական շրջանին անիկա եղած է անշարժ տօն մը եւ համընկնած է 21 Մարտի գիշերահաւասար օրուան հետ՝ գիշերն ու ցերեկը իրարմէ զատելու իմաստով։ Հայ հեթանոսական նոր տարուան եւ պարսկական Նովրուզ տօնին, որոնք կը սկսին գարնան գիշերահաւասարին, հաւկիթ կը ներկեն։ Հայ հեթանոսական նոր տարուան ալ ներկուած հաւկիթ կ'ուտէին թարխունով, աղով եւ լաւաշով:
Սարի Աղջիկ
«Սարի աղջիկ» (յայտնի է նաեւ՝ «Սարի Կելին» (Sarı Gelin), որ թրքերէնովով կը նշանակուի «դեղին հարս» կամ «նորահարս» ) հայկական ժողովրդական երգ է, որ նաեւ՝ տարածուած է Իրանի, Իրաքի, Թուրքիոյյ եւ Ազրպէյճանի մէջ։ Ազրպէյճանը եւ Թուրքիան կը ժխտեն երգին հայկական ծագումը եւ կը շեշտեն թէ՛ ազրպէյճանական/թուրքական ծագում ունի «Սարի աղջիկ» երգը։ Երգի մեղեդային կառուցուածքը, հիմքն ու լադերը հայկական են։ Միայն հայերէն տարբերակի մէջեն բառերը վանկերով կը համապատասխանէ մեղեդիի կառուցուածքին, իսկ՝ թրքերէն ու ազրպէյճաներէն թարգմանութիւններուն մէջ՝ (վերնագրուած է «Սարի Կելին») անհամապատասխանութիւն կայ։ Այս վիճելի մեղադրանքներու դէմ հայ ժողովուրդը կը մեղադրէ, որ երգը թուրքերու կողմէն գողցուեր ու թրքացուեր է Երգը յայտնի էր՝ Թուրքիոյ հայաբնակ գաւառներուն մէջ, դեռեւս 19-րդ դարուն։ Երգը յայտնի է վիրահայերու շրջանին մէջ, որովհետեւ անոնց մեծ մասը Էրզրումէն Ցեղասպանութեան տարիներուն ու ատոնցմէ ետք, գաղթած հայերն են եւ անոնց սերունդները։ Հայոց ցեղասպանութենէն փրկուածներու սերունդները երգը կ'երգեն աշխարհի տարբեր երկիրներուն մէջ։
2009 թ. , Թուրքիան հակահայկական եւ Հայոց ցեղասպանութիւնը ժխտող ֆիլմ ցուցադրած է թուրք երեխաներու դպրոցներուն մէջ «Սարը Կելին» (Sarı Gelin) անունով։ : Երգի թրքական տարբերակին մէջ, թուրքը կը սիրահարուի հայուհիին, սիրոյ պատմութիւնը տեղի կ'ունենայ Էրզրումի մէջ, որուն բնակչութեան 50%-ը մինչեւ ցեղասպանութիւնը կը կազմէին հայերը։
Կատարումներ
Բացի անոնցմէ, որ երգը երգած են Հայոց Ցեղասպանութենէն փրկուածներու սերունդները Վրաստանի, Ֆրանսայի, ԱՄՆ-ի , Լատինական Ամերիկայի երկիրներուն, Սուրիոյ, Լիոանանի, Իրանի, Աւստրալիոյմէջ, երգը բաւական յայտնի եղած է Խորհրդային Հայաստանի մէջ։
Հաշուի առնելով երգի տարածուածութիւնը ժողովրդական լայն զանգուածներու շրջանին մէջ՝ հայ անուանի երգիչ-երաժիշտները խորհրդային տարիներուն ստանձնած են ատոր ձայնագրութիւնը քանի մը հայերէն տարբերակներով։ Մեզի հասած ձայնագրութիւնները ստեղծուած են 1930-70-ականներու ընթացքին. առաւել ճանչցուած ու սիրուած են Շարա Տալեանի, Ֆլորա Մարտիրոսեանի, Պաւէլ Լիսիցեանի, Ռուբէն Մաթէւոսեանի կատարումները։ Մեր ժամանակներուն, երգը ողջ մնացած է մարդոց յիշողութեան մէջ Ֆլորա Մարտիրոսյանի, Արտօ Թունջպոյաճեանի կատարումներով, Ճիւան Գասպարեանի, Գէորգ Դաբաղեանի դուդուկային մեղեդային մատուցմամբ։
Թուրքիոյ մէջ, բնակող՝ Արամ Տիգրան անունը կրող հայ երգիչը մշակած է երգի քրտերէն տարբերակը, ուր սակայն պահպանուած է «Սարի Աղջիկ» արտայայտութիւնը։ Ընդ որուն մէջ, երգը հայերէն կատարած են նաեւ՝ քիւրտ երգչուհի՝ Նիլիֆեր Աքբարը, թուրք ճանչցուած երգիչ՝ Յաւուզ Պինկոլը։ Վերջին շրջանին, Ազրպէյճանը կրկին աղմուկ բարձրացուց. «The Voice» երաժշտական լայնամասշտաբ նախագիծի թրքական՝ «Թուրքիոյ ձայնը» տարբերակին մէջ, երգը յաճախ կը կատարեն՝ զայն նշելով իբրեւ «ժողովրդական» կամ «անյայտ հեղինակի», սակայն ոչ իբրեւ՝ «ազրպէյճանական»։
Երգի Բառերը
{| cellpadding=6 Վարդ սիրեցի՝ փուշ դառաւ, Տլէ եաման, Գնաց, ուրիշին առաւ… Ա՜խ, մերըդ մեռնի, Սարի աղջիկ, օ՜յ, օ՜յ, Քարի աղջիկ, օյ, օյ, Քար սիրտ աղջիկ, օյ, օյ, Չար սիրտ աղջիկ։ Գնաց, ուրիշին առաւ, Տլէ եաման, լէյլի ճան, ճան։ Մինուճարիս մեղքացիր, Տլէ եաման, Թոյն մը ածա՛ թեժ վերքիս… Ա՜խ մերըդ մեռնի, Սարի աղջիկ, օ՜յ, օ՜յ… Քարի աղջիկ, օյ, օյ, Քար սիրտ աղջիկ, օյ, օյ, Չար սիրտ աղջիկ։ Թոյն մը ածա՛ թեժ վերքիս… Տլէ եաման, լէյլի ճան, ճան։ Եղնիկ եմ՝ նետը կրծքիս, Տլէ եաման, Տիրած ես խելք ու մտքիս… Ա՜խ մերըդ մեռնի, սարի աղջիկ, օ՜յ, օ՜յ… Քարի աղջիկ, օյ, օյ, Քար սիրտ աղջիկ, օյ, օյ, Չար սիրտ աղջիկ։ Տիրած ես խելք ու մտքիս… Տլէ եաման, լէյլի ճան, ճան։
Ճորճ Պայրըն
Ճորճ Պայրըն (George Gordon Byron, 6th Baron Byron, 22 Յունուար 1788 - 19 Ապրիլ 1824), 19-րդ դարու Անգլիացի բանաստեղծ, ռոմանթիզմի այսինքն՝ ոչ-դասական գրականութեան կամ վիպականութեան, ամենաերեւելի ներկայացուցիչներէն մէկը նաեւ Եւրոպայի մեծագոյն գրողներէն մէկը : Անոր ամենաճանչցուած աշխատանքներուն մէջ որոշ ինքնակենսագրական տարրեր պարունակող վատահամբաւ եւ գայթակղիչ բանաստեղծութիւն՝ «Տոն Ժուան»-ը։
Անուն
Կորտըն Պայրըն՝ երկրորդ անունն է, որ տրուած է իրեն մկրտութեան ժամանակ եւ կը համընկնի մօր օրիորդական մականունին հետ։ Պայրընի հայրը, սակայն, հաւակնելով աներոջ սկովտական կալուածներուն, օգտագործեց «Կորտըն»ը որպէս մականունի երկրորդ մաս (Պայրըն Կորտըն)։ Ինք՝ Ճորճը, նոյնպէս երկակի մականունով արձանագրուեցաւ դպրոցէն ներս: 10 տարեկան հասակին, տարեց ազգականներէն մէկուն մահէն ետք Ճորճ դարձաւ Անգլիոյ քաղքենի եւ ստացաւ «Պարոն Պայրըն» կոչումը, որմէ ետք եւս, ինչպէս ընդունուած է այդ դասի ազնուականներուն մօտ, անոր սովորական գործածական անունը դարձաւ «Լորտ Պայրըն», կամ ուղղակի՝ «Պայրըն»-ը։ Հետագային Պայրընի զոքանչը բանաստեղծին կտակեց՝ իր Նոէլ (Noel) մականունը կրելու պայմանով։ Թագաւորական արտօնագիրով լորտ Պայրընին թոյլատրուած էր բացառութեան կարգով, կոչումէն առաջ, Նոէլ ազգանունը կրել, որ եւ ան կ՛ընէր՝ երբեմն ստորագրելով որպէս «Նոէլ Պայրըն»։ Այդ պատճառով՝ որոշ աղբիւրներու մէջ, անոր ամբողջական անունը կրնայ նշուած ըլլալ, որպէս Ճորճ Կորտըն Նոէլ Պայրըն, հակառակ անոր որ միաժամանակ բոլոր այդ անուններով եւ մականուններով ան երբեք չէր ստորագրեր։
Ծագում
Իր նախնիները արմատներով եղած են Նորմանտիայէն (Normandy), որոնք Անգլիա եկած էին Ուիլիըմ Նուաճողի (William the Conqueror) հետ եւ Հասթինկի պատերազմէն (Battle of Hastings) ետք անոնք պարգեւատրուած էին սաքսոններուն (Saxones) բռնագրուած հարուստ կալուածներով։ Պայրըններու սկզբնական անունը՝ Պուրուն եղած է։ Այդ անուան յաճախ կը հանդիպինք միջնադարեան ասպետական տարեգրութիւններուն մէջ։ Այդ տոհմի հետեւորդներէն մէկը արդէն Հենրի Ը.-ի (Henry VIII, king of England) օրօք, նկատողութիւն ստանալով, իր մականունը վերափոխած է Պայրընի։ Պայրընները (Byron) յատկապէս յառաջադիմեցին Հենրի Ը.-ի օրօք, որոնք կաթողիկէ միաբանութիւններու (Catholic Congregation) լուծարքի ժամանակ Պայրընին «սըր Ճոն փոքր՝ մեծ մօրուքով» (sir John the little with the Great Beard) մականունը տուաւ եւ Նիւսթետեան Աբբայութիւնը (Newstead Abbey, in Nottinghamshire, England), հարուստ կալուածներ շնորհեց Նոթինկհամեան (Nottingham) կոմսութեան (county) մէջ։ Էլիզապէթեան իշխանութեան օրօք Պայրըններու տոհմը ընդհատուեցաւ, սակայն մականունը փոխանցուեցաւ իրենց մէկ ապօրինի որդւոյն։ Հետագային, անգլիական յեղափոխութեան ժամանակ, Պայրընները աչքի ինկան (The Stewarts or Stuart dynasty) Սթիուըրտներու հարստութեան կամ գահատոհմական անվերապահ նուիրուածութեամբ, որուն համար Չարլզ Ա.-ը այդ տոհմի ներկայացուցիչին շնորհեց ազնուական (peer) կոչումը Պարոնի պայրոն Ռոչտելի տիտղոս Barony of Byron of Rochdale։ Այդ մականունով ամենայայտնի ներկայացուցիչներէն էր ծովակալ Ճոն Պայրընը, որ յայտնի էր իր անսովոր արկածներով եւ Խաղաղական Ովկիանոս կատարած ճանապարհորդութեամբ. իրեն սիրող, բայց անյաջողակ համարուող նաւաստիները վերջինիս անուանեցին «Foulweather Jack»։
Ծովակալ (Admiral) Պայրընի աւագ որդին՝ Ուիլիըմ Պայրընը, նոյնպէս ծովակալ, դաժան մարդ էր, եւ խայտարակած էր իր անունը. հարբած վիճակին, ան պանդոկին մէջ մենամարտի (անգլ.՝ - duel - ատրճանակի կամ սուրի մենամարտ) ժամանակ սպանած էր իր ազգական Չաւորթը (Chaworth) (1765). ապա իրեն բանտարկած էին աշտարակի մէջ՝ դատապարտելով զայն ոչ դիտաւորեալ սպանութեան համար, բայց ան (House of Peers) ազնուականի տիտղոսային արտօնութիւններու շնորհիւ խուսափեցաւ պատիժէն։ Նոյն այդ Ուիլիըմ Պայրընի եղբայրը՝ Ճոն, ցոփ ու շուայտ կեանք կը վարէր։ Նաւապետ Ճոն Պայրըն (1756-1791) 1778 թուականին պսակուեցաւ նախկին մարքիզուհի Քարմարթենի (Marquess of Carmarthen կամ Marchioness of Carmarthen ) հետ, որ մահացաւ 1784 թուականին՝ ձգելով դուստրը՝ Աուկուսթայինը (Augusta), Ճոնին, որուն խնամքը հետագային ստանձնեց իրեն մօր ազգականները։ Առաջին կնոջ մահէն ետք նաւապետ Պայրընը դիտմամբ կրկին ամուսնացաւ զինակիր ասպետ (esquire - esq. նախապէս կը գործածուէր ո րպէս զինակիր ասպետ իսկ նրեկայիս որպէս Տիար) Ճորճ Կորտընի (George Gordon, Esq. of Gight) միակ ժառանգորդուհի՝ Քաթրին Կորտընի (Catherine Gordon) հետ։ Ան ծագումով սքոթլանտական (Scotland) Կորտըններու (Gordon) յայտնի տոհմէն էր, իր երակներուն կը հոսէր սքոթլանտական արքաներու արիւնը (Անապելլա Սթիուըրտի կողմէն)։ Արդարեւ նոյն այս երկրորդ ամուսնութենէն ալ ծնաւ ապագայ բանաստեղծը։
Երիտասարդութիւն եւ Ստեղծագործական Կեանքի Սկիզբ
Աղքատութեան մէջ ծնած Պայրըն, լորտի կոչումն իսկ իրեն չփրկեց այլ ուղղութիւն տուաւ իրեն ապագայ գործունէութեան։ Երբ ան ծնաւ (Յունուար 22 1788, Հոլլ-Սթրիթ, Լոնտոն), հայրը արդէն մսխած էր ընտանեկան ունեցուածքը, իսկ մայրը Եւրոպայէն վերադարձաւ սահմանափակ ունեցուածքի մնացորդներով։ Լէյտի Պայրընը բնակութիւն հաստատեց Ապերտինի մէջ, եւ իր «կաղլիկ մանչուկը», ինչպէս ինքը կ'անուանէր իր որդւոյն, մէկ տարի ուղարկեց յատուկ դպրոց, որմէ ետք տեղադրեց դասական կրթարան գիմնազիոն (Gymnasium)։ Պայրընի մանկական արարքներու մասին շատ պատմութիւններ կը պատմուին։ Կրէյ քոյրերը, որոնք խնամած են փոքրիկ Պայրընին, կը համարէին, որ քնքշութեամբ կարելի էր իր հետ լեզու գտնել, բայց մայրը միշտ համբերութիւնը կը կորսնցնէր իր տղուն անհնազանդութենէն եւ տղուն վրան կը նետէր ինչ որ պատահեր։ Մօրը բռնկումներուն ան յաճախ ծաղրանքներով կը պատասխանէր, բայց մէկ անգամ, ինչպէս ինքը կը պատմէր, Պայրընին ձեռքէն առին դանակը, քանի որ
կ' ուզէր ինքն իրեն վնասել։ Կրթարանին մէջ ան լաւ չէր սորվեր, բայց իրեն համար սաղմոսները եւ Աստուածաշունչ ընթերցող Մերի Կրէյը իրեն աւելի մեծ օգուտ տուած են, քան կրթարանի ուսուցիչները։ Երբ լրացաւ Ճորճին 10 տարին, իրեն ազգակից պապիկը (the "wicked" Lord Byron died on 21 May 1798) մեռաւ, եւ տղուն ժառանգաբար անցան լորտի կոչումն ու Պայրըններու տոհմական ագարակը՝ Նիւսթետեան աբբայութիւնը (Newstead Abbey)։ Տասնամեայ Պայրընը այնքան ուժեղ սիրահարուեցաւ իր զարմուհի Մերի Տաֆին, որ, լսելով անոր նշանադրութեան մասին, ինկաւ ջղացնցական նոպաներու մէջ։ 1799 թուականին ան ընդունուեցաւ բժիշկ Կլենիի դպրոցը (Dr. William Glennie, in Dulwich), ուր մնաց երկու տարի շարունակ բուժելու համար իր հիւանդ ոտքը, որմէ ետք այնքան լաւացաւ, որ կրցաւ հագնիլ երկարաճիտ մոյկեր։ Այդ երկու տարիներուն ան շատ քիչ բան սորվեցաւ, փոխարէնը ընթերցեց բժիշկին ամբողջ հարուստ գրադարանը։ Հերրոուի (Harrow) դպրոց երթալէ առաջ Պայրընը կրկին սիրահարուեցաւ, այս անգամ միւս զարմուհիին՝ Մարկարիթա Փարքըրին։
1801 թուականին ան մեկնեցաւ Հերրոու (Harrow)։ Պայրընին բնաւ չէին հետաքրքրած մեռած լեզուներն ու հնութիւնները, բայց անոնց փոխարէն ան մեծ հետաքրքրութեամբ ընթերցեց բոլոր անգլիացի դասականները եւ դպրոցէն դուրս եկաւ գիտելիքներու մեծ պաշարով։ Դպրոցին մէջ իր ընկերներուն յայտնի էր, որ ան միշտ կը պաշտպանէր կրտսերները իր ասպետական վերաբերմունքով։ 1803 թուականի արձակուրդներու ժամանակ ան կրկին սիրահարուեցաւ, այս անգամ շատ աւելի լրջօրէն քան նախկինները, օրիորդ Չաւորթին՝ այն աղջկան, որուն հօրը սպանած էր «վատ լորտ Պայրոնը» (the "wicked" Lord Byron)։ Տխուր պահերուն ան յաճախ կ'ափսոսար, որ աղջիկը մերժած էր զինք։
Առաջին Ճամբորդութիւն
1809 թուականի Յունիսին Պայրըն մեկնեցաւ ճանապարհորդութեան։ Եղաւ Սպանիա, Ալպանիա, Յունաստան, Թուրքիա եւ Փոքր Ասիա, ուր լողալով անցաւ Տարտանելի նեղուցը, եւ ան հետագային միշտ կը հպարտանար իր այդ կատարումով։ Կարելի է ենթադրել, որ երիտասարդ բանաստեղծը, փայլուն յաղթանակ տանելով իր գրական հակառակորդներուն նկատմամբ, արտասահման մեկնեցաւ բաւարարուած եւ երջանիկ, բայց իրականութիւնը այդպէս չէր։ Պայրընը Անգլիայէն մեկնեցաւ հոգեպէս սարսափելի ընկճուած վիճակով եւ վերադարձաւ աւելի ճնշուած։ Շատերը նմանցնելով զինքը Չայլտ Հարըլտի հետ՝ կ'ենթադրէին, որ արտասահման եղած ատեն, իր հերոսի նմանութեամբ, ան վարած է չափազանց ցոփ ու շուայտ կեանք, բայց Պայրընը ե՛ւ տպագիր, ե՛ւ բանաւոր կերպով կ' ընդվզէր անոր դէմ՝ ընդգծելով, որ Չայլտ Հարըլտը միայն երեւակայութեան արդիւնք է։ Թոմաս Մուրն, ի պաշտպանութիւն Պայրընին՝ կը նշէր, որ ան չափազանց աղքատ էր հարեմ (կանանոց) ունենալու համար։ Բացի այդ, Պայրընին կ'անհանգստացնէր ոչ միայն ֆինանսական դժուարութիւնները այլ այդ ժամանակաշրջանին մօր կորուստը եւ հակառակ անոր, որ իր մօրը հետ համերաշխ երբեք չէր եղած, այնուամենայնիւ ան շատ սուգաց անոր մահը։
«Չայլտ-Հարըլտ»: Փառք
1812 թուականի Փետրուար 27-ին Պայրընը Լորտերու պալատին մէջ հանդէս եկաւ իր առաջին ճառով, որ մեծ յաջողութիւն ունեցաւ. «Մի՞թէ խռովարարներու արիւնը քիչ է՝ ձեր քրէական կանոնագիրքին մէջ, որ կը փափաքիք կրկին թափել, որպէսզի այն բողոքի ձայն արձակէ դէպի երկինք եւ վկայէ ընդդէմ ձեզ»։ «Կանկայի ափերու թուխ ցեղը ամբողջութեամբ կը ցնցէ ձեր բռնապետական կայսրութիւնը»։
Այդ ելոյթէն երկու օր ետք յայտնուեցան Չարլտ-Հարըլտի առաջին երկու գլուխները։ Բանաստեղծը անհաւատալի յաջողութիւն ունեցաւ, եւ անոր 14000 օրինակները սպառեցան մէկ օրուան մէջ, որուն շնորհիւ ալ հեղինակը իր տեղը գրաւեց՝ գրական հանրաճանաչ դէմքերու առաջին շարքերուն մէջ։ «Կարդալով Չարլտ-Հարըլտը,- կ'ըսէր ան, - ոչ ոք կը փափաքի լսել իմ արձակս, ինչպէս ալ ես անձնապէս չեմ փափաքիր» ։ Թէ ինչո՞ւ Չարլտ-Հարըլտը այդպիսի յաջողութիւն ունեցաւ, Պայրըն ինքն ալ չէր գիտեր եւ միայն կ'ըսէր. «Մէկ անգամ առաւօտեան արթնցայ եւ տեսայ, որ հանրայայտ եմ» ։
Չարլտ-Հարըլտի ճանապարհորդութիւնը գրաւեց ոչ միայն Անգլիան, այլեւ ամբողջ Եւրոպան։ Բանաստեղծը շօշափած էր այդ ժամանակի համընդհանուր պայքարը՝ կարեկցանքով խօսելով սպանացի գեղջուկներու եւ կանանց հերոսութեան մասին, եւ անոր ազատութեան մասին կրակոտ ճիչը տարածուեցաւ հեռուները՝ հակառակ բանաստեղծութեան երեւութապէս անպատկառ շեշտին։ Այդ համընդհանուր լարուածութեան ծանր պահուն ան յիշեցուց նաեւ՝ ինկած Յունաստանի հզօրութեան մասին։
Աշխարհիկ Կեանք
Ան ծանօթացաւ Իրլանտացի բանաստեղծ Թոմաս Մուրի (Thomas Moore) հետ, որ հետագային անոր առաջին կենսագիրներէն մէկը դարձաւ։ Մինչ այդ ան երբեք չէր եղած բարձր հասարակութեան մէջ եւ այդ ժամանակ տարուեցաւ աշխարհիկ կեանքի հողմապտոյտին։ Նոյնիսկ անգամ մը երեկոյեան Տալլասը տեսաւ զինք պալատական հագուստով, հակառակ, որ Պայրընը պալատ չէր գացած։ Բարձր հասարակութեան մէջ կաղ Պայրընը (անոր ծունկը քիչ մը պրկուած էր) երբեք ինքզինք ազատ չէր զգար եւ գոռոզութեամբ կը փորձէր քողարկել իր անյարմար վիճակը։
1813 թուականի Մարտին ան առանց ստորագրութեան հրատարակեց «Վալս» երգիծանքը, իսկ Մայիսին արդէն տպագրեց թուրքական իրականութիւնը արտացոլող «կաւուր» (The Giaour) պատմուածքը, որ ներշնչուած էր Լեւանթ (Levant) ճանապարհորդութեամբ։ Հասարակութիւնը հիացմունքով ընդունեց սիրոյ եւ վրիժառութեան մասին այդ պատմուածքը, աւելի շատ հիացմունքով ընդունուեցաւ նաեւ նոյն տարին լոյս տեսած «Ապիտոսեան հարսնացուն» (The Bride of Abydos) եւ «Քորսար» (The Corsair, ծովահէն) բանաստեղծութիւնները։ 1814 թուականին ան հրատարակեց «Հրէական մեղեդիներ»-ը, որ մեծ յաջողութիւն ունեցաւ եւ բազմաթիւ անգամներ թարգմանուեցաւ բոլոր եւրոպական լեզուներով։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:22 Յունուարի ծնածներ Ստորոգութիւն:19 Ապրիլի մահացածներ Ստորոգութիւն:Անգլիացի բանաստեղծներ Ստորոգութիւն:Ռոմանթիք բանաստեղծներ Ստորոգութիւն:Անգլիացի հայագէտներ
1705 թուական
1705 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու հինգերորդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1705 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1705 մահեր
Ստորոգութիւն:1705
Ալիսը Հրաշքներու Աշխարհին Մէջ (տեսաժապաւէն)
Ալիսը Հրաշքներու Աշխարհին Մէջ (Alice in Wonderland), մանուկներու տեսաժապաւէն Ուոլթ Տիզնի ընկերութեան կողմէն, ստեղծուած 1951-ին։ Գրուած է անգլիացի գրող Լուիս Քերոլի վէպին հետեւողութեամբ, որ կազմուած է երկու գիրքերէ. «Ալիսը Հրաշքներու Աշխարհին Մէջ» եւ «Ալիսը Հայելիի Աշխարհին Մէջ»:
Նիւթ
Ալիս անունով աղջիկը, քնանալով, կը տեսնէ երազ մը՝ վազող սպիտակ նապաստակին։ Ան կը վազէ անոր ետեւէն, եւ յանկարծ կը յայտնուի հրաշքներու աշխարհին մէջ, ուր տեղի կ'ունենան անհաւանական իրադարձութիւններ։
Ալիս
Ալիս (Alice) – տեսաժապաւէնին գլխաւոր հերոսուհին, հետաքրքիր եւ երազկոտ աղջիկ մը, որ հրաշքներու աշխարհին մէջ, հետաքրքրութեամբ կը հետեւի սպիտակ նապաստակի մը՝ անցնելով ճագարի որջին մէջէն։ Հոն Ալիս կ՛որոշէ ելք մը գտնել եւ տուն հասնիլ։ Ան կը ստիպուի անցնիլ ամբողջ հրաշքներու աշխարհէն, ծանօթանալ տարբեր հերոսներու որոնցմէ են՝ Չեշիրեան Կատուն, Մարտեան Նապաստակը, Գլխարկագործը, Երկուորեակ եղբայրները եւ այլն։ Ժապաւէնին վերջաւորութեան Կարմիր Թագուհիին հետապնդումէն փրկուելով, կ'անդրադառնայ, որ քնացած է, կը սթափի եւ ինքզինք կը գտնէ տան մէջ։ Ան ունի կատու մը՝ Թինան եւ իրմէ մեծ քոյր մը։
Հերոսներու կենսունակութեամբ կը զբաղին Օլլի Ճոնսոնը, Մարք Տէյվիսը, Միլթ Քալը եւ Ճոն Լաունսպըրին։ Ինչպէս Ձիւնաթիւրին եւ Մոխրիկին, Ալիսի համար ալ նշանակուած էր կենդանի տիպար մը, որ կը կատարէր նկարահանման տեսարանները, իբրեւ ուղեցոյց ոգեորողներուն համար։ Ալիսին տիպարն էր 14 ամեայ անգլիացի Քեթրին Պոմոնտը։ Հետագային Պոմոնտ կը դառնայ նաեւ հերոսներու համար հնչիւնաւորող։
Հայկազեան Համալսարան
Հիմնուած է 17 Հոկտեմբեր 1955-ին Ամերիկայի Հայ Աւետարանչական Ընկերակցութեան եւ Մերձաւոր Արեւելքի Հայ Աւետարանական Եկեղեցիներու Միութեան միացեալ ջանքերով։
Ուսանողութիւնը կը բաղկանայ ազգային եւ կրօնական տարբեր պատկանելիութեան տէր երիտասարդ-երիտասարդուհիներէ։
Դասաւանդութեան լեզուն անգլերէնն է։
Նշանաբան
Նշանաբանն է «Ճշմարտութիւն, Ազատութիւն, Ծառայութիւն» (Truth, Freedom, service)
Վկայականներ
Համալսարանի շրջանաւարտները կը վկայուին Պսակաւոր Արուեստից (B.A.), Պսակաւոր Առեւտրական Վարչագիտութեան (B.B.A.), Պսակաւոր Գիտութեանց (B.S.), Մագիստրոս Արուեստից (M.A.) եւ Մագիստրոս Առեւտրական Վարչագիտութեան (M.B.A.) եւ Մանկավարժութեան (Normal Diploma) վկայականներով։
1995-ին, Համալսարանը իրաւասութիւն կը ստանայ շնորհելու մագիստրոսի աստիճան հետեւեալ 4 մասնագիտութիւններու մէջ. Կրթութեան Տնօրինում եւ Վերահսկում, Ընդհանուր Հոգեբանութիւն, Դարմանական Հոգեբանութիւն եւ Պանդոկի Վարչագիտութիւն։ Հայկազեան Համալսարանը կը շնորհէ նաեւ «Պատուոյ Դոկտոր»ի կոչումներ հայ ազգային կեանքին մէջ մասնայատուկ ներդրումներ ունեցած անհատներու։
Համալսարանը ունի հետեւեալ մասնագիտութիւնները
Առեւտրական Վարչագիտութիւն (Business Admininstration) հետեւեալ մասնագիտութիւններուն շեշտադրումով.
Տեսիլք
Հայկազեան Համալսարանը կը տրամադրէ որակաւոր ուսում, մատչելի գիներով։ Համալսարանը կը պատրաստէ ապագայի մարտահրաւէրները դիմակայելու ատակ ուսեալ, մասնագէտ քաղաքացիներ, զինուած՝ ընկերային պատասխանատուութեան գիտակցութեամբ եւ առաջնորդական կարողութիւններով։
Առաքելութիւն
Հայկազեան Համալսարանին առաքելութիւնն է որակաւոր կրթութեան ջամբումը քրիստոնէական մթնոլորտի մը մէջ, ուր գերակայ սկզբունքներ են ակադեմական ազատութիւնը եւ ճշմարտութեան որոնումն ու սփռումը։ Համալսարանը կը ձգտի պատրաստել մասնագէտներ, որոնք ունենան նաեւ առաջնորդի ունակութիւններ, ծառայելու համար լիբանանահայ եւ լիբանանեան ընկերութեան։ Համալսարանին ազգային ինքնութիւնը եւ աշխարհագրական դիրքը կը պահանջեն, որ ան պահպանէ եւ ջատագովէ իր հայկական եւ միջին-արեւելեան ժառանգութիւնը, համաշխարհային պարունակի մէջ դիտուած։ Հայկազեան Համալսարանը Հայ Աւետարանական Եկեղեցւոյ վկայութեան գործնականացած տեսիլքներէն մին է։ Այդուհանդերձ, համալսարանին դռները բաց են ամէն որակաւոր ուսանողի դիմաց, առանց ցեղային, քաղաքացիական եւ դաւանանքային խտրականութեան։ Ակադեմական եւ արտադասարանային ծրագիրներուն ընդմէջէն, Համալսարանը կ'ընծայէ կրթական բազմաթիւ հնարաւորութիւններ, որպէսզի ամբողջանայ ուսանողներուն ակադեմական, անձնական, ընկերային եւ հոգեւոր կազմաւորումը։ Ուսանողներուն համար պատրաստուած է ընդհանրական կրթութեան, ինչպէս նաեւ մասնագիտական կարողութիւններու զարգացման ծրագիր։
Ա. Աւետարանական կողմնորոշում
Հայ Աւետարանական համայնքը պատասխանատու տէրն ու կառավարիչն է Համալսարանին, որ Մերձաւոր Արեւելքի Աստուածաբանական Ճեմարանին (NEST) գործակցութեամբ կը պատրաստէ ուսուցիչներ, հոգեւորականներ եւ առաջնորդներ։ Համալսարանը կը ծառայէ նաեւ կրօնական տարբեր դաւանանքի տէր ուսանողներու ընդարձակ խումբի մը։ Համալսարանին դաւանած ակադեմական ազատութեան սկզբունքը կը բխի քրիստոնէական հաւատքի ազատագրիչ ներգործութենէն։ Որպէսզի ուսանողները կարենան բացայայտել իրենց ուրոյն հաւատոյ հանգանակը եւ կազմաւորեն հետեւողական եւ գիտակցուած անձնական աստուածաբանութիւն, Համալսարանը կը տրամադրէ կրօնագիտական եւ փիլիսոփայական դասընթացքներ։ Աշակերտութեան, դասախօսական կազմին եւ պաշտօնէութեան համար կը կազմակերպուին պաշտամունքներ, հանրային դասախօսութիւններ եւ կրօնամէտ համագումարներ։
Բ. Հայկական ինքնութիւն
Համալսարանին դիմագիծը կազմաւորուած է ոչ միայն կրօնական համայնքին պատկանելիութեամբ, այլեւ՝ իր հայկական ժառանգութեամբ։ Համալսարանին ինքնութեան այս յատուկ երեսակը կազմուած է սփիւռքահայութեան իւրայատուկ կարգավիճակէն։ Համալսարանին հայկական դիմագիծը կ'արտացոլայ Հայագիտական Ուսմանց Ամպիոնին կողմէ տրամադրուող հայ գրականութեան, պատմութեան, լեզուաբանութեան եւ մշակոյթի պատմութեան բազմապիսի դասընթացքներով։ Ամպիոնը իր ուսանողները կը նախապատրաստէ մագիստրոսական ուսման, կը պատրաստէ հայագիտական նիւթերու ուսուցիչներ եւ տարբեր մասնագիտութեան տէր ապագայ գործիչներ, առաջնորդներ։ Համալսարանին հայկական դիմագիծը կազմաւորող հիմնական բաղադրիչներէն են Տէրեան Հայագիտական Գրադարանը, «Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս»ը, հրապարակային դասախօսութիւնները, զանազան գիտաժողովները եւ հրատարակութիւնները։
Գ. Լիբանանեան դիմագիծ
Հայկազեան համալսարանը բարձրագոյն կրթութեան լիբանանեան հաստատութիւն է, որուն շնորհած բոլոր վկայականները ունին պետական ճանաչում։ Համալսարանը կը գործէ Լիբանանի Կրթութեան եւ Բարձրագոյն Ուսման Նախարարութեան իրաւասութեան ներքոյ ու կ'առաջնորդուի անոր օրէնքներով։ Համալսարանին ուսանողութեան, դասախօսական կազմին, պաշտօնէութեան, ինչպէս նաեւ հոգաբարձութեան անդամներուն զգալի թիւը Լիբանանի քաղաքացիներ են։ Համալսարանական առօրեան հայելին է լիբանանեան հարուստ բազմահամայնքային խաղաղ համակեցութեան կեանքին։ Համալսարանը ջատագովն է երկխօսութեան, ներդաշնակ կեանքի եւ լիբանանեան բոլոր համայնքներու համարկումին։
Պատմութիւն
Հայկազեան Համալսարանը անուանուած է ի պատիւ Դոկտոր Արմենակ Հայկազեանի, որ տեսուչն էր Գոնիոյ Ճենանեան Առաքելական Հիմնարկին, Թուրքիոյ մէջ։ Ան շրջանաւարտ է ԱՄՆ-ի Եէյլի Համալսարանէն։ Արմենակ Հայկազեան թէեւ առիթ ունէր ԱՄՆ փախչելու եւ խուսափելու հակահայ հալածանքներէն, այդուհանդերձ կը նախընտրէ շարունակել իր ծառայութիւնը։ Այդպիսով, ան կը կիսէ իր հարազատ ժողովուրդին ճակատագիրը եւ կը նահատակուի 1921-ին, Խարբերդի բանտին մէջ։ Արմենակ Հայկազեանին ազգականները՝ Մէրի Մեխակեան եւ Ֆլորընս Մեխակեան-Կերթմէնեան, գործակցութեամբ Ստեփան Փիլիպոսեանի, Ամերիկայի Հայ Աւետարանչական Ընկերակցութեան մօտ կը հաստատեն դրամագլուխ մը, որմով 17 Հոկտեմբեր 1955-ին կը հիմնուի Հայկազեան Գոլէճը Ա.Հ.Ա. Ընկերակցութեան եւ Մ.Ա.Հ.Ա.Ե. Միութեան կողմէ, իբրեւ «ազատ արուեստից» բարձրագոյն ուսմանց հաստատութիւն, պատրաստելու համար ապագայ ուսուցիչներ եւ հոգեւոր hովիւներ։ Նորաստեղծ Քոլէճին կը միանան Ուսուցչաց Պատրաստութեան Հիմնարկը եւ Հայ Աւետարանական Քոլէճին բարձրագոյն դասարանները։ Համալսարանը նախ կը մեկնարկէ 2 դասարաններով, իբրեւ կրտսեր քոլէճ, սակայն, հետագային, անսալով պահանջներու, կ'որդեգրէ քառամեայ բարձրագոյն ուսմանց ծրագիր։ Մինչեւ 1991, Հայկազեանը կը կոչուէր Քոլէճ. 1992-ին, անիկա կը փոխուի Համալսարանական Քոլէճի։ 28 Դեկտեմբեր 1996-ին, Լիբանանի Մշակոյթի եւ Բարձրագոյն Ուսման Նախարարութիւնը, թիւ 9657 հրամանագիրով կ'արտօնէ Համալսարան բառին գործածութիւնը։ Առաջին տարին, Հայկազեանը կ'ունենայ 43 ուսանող։ 1975-ին, այդ թիւը կը բարձրանայ 650-ի։ Հայկազեանէն շրջանաւարտներու թիւը 2014-ին կը հասնէր 3200-ի։ 1987-ին, ապահովական պատճառներով, Հայկազեանը կը փոխադրուի Պէյրութի Էշրէֆիէ շրջանին մէջ գտնուող Քրիստնէական Բժշկական Կեդրոնին (CMC) շէնքը։
27 Մարտ 1996-ին, հոգաբարձութիւնը կ'որոշէ վերադառնալ հիմնական մասնաշէնքեր։
16 Փետրուար 1997-ին ծայր կ'առնէ վերանորոգութեան աշխատանքը, եւ յաջորդ տարեշրջանի սկիզբը՝ 6 Հոկտեմբեր 1997-ին, Հայկազեան իր դռները կը բանայ իր մայր շրջափակին մէջ, Քանթարի թաղ։
Ժամանակագրութիւն
1955 – Հիմնադրութիւն Ուէպ շէնքին մէջ։ 1966 – Ճանաչում իբրեւ բարձրագոյն ուսմանց հաստատութիւն, թիւ 3/3991 հրամանագիրով։ 1970 – Մուկար պատմական շէնքի յաւելում։ 1971 – Պսակաւոր Արուեստից, Պսակաւոր Գիտութեանց եւ Մանկավարժական Վկայականի պաշտօնական վաւերացում։ 1987 – Փոխադրութիւն դէպի CMC։ 1992 – Վերանուանւում Հայկազեան Համալսարանական Գոլէճի (HUC)։ 1996 – Մագիստրոս աստիճանի շնորհման թոյլտւութիւն թիւ 9657 հրամանագրով։ 1997 – Վերադարձ դէպի մայր շրջափակ, Քանթարի թաղ։ 2000 – ԱՄՆ-ի մէջ ճանաչում իբրեւ ոչ-շահութաբեր (501(c)(3)) կազմակերպութիւն։ 2001 – 4-րդ մասնաշէնքին շինութիւնը Մուկարի շրջափակէն ներս։ 2004 – Դրկից Հայ Աւետարանական Գոլէճի ձախ թեւի վարձում եւ յաւելում համալսարանին։ 2011 – Հայկազեան Հրատարակչականի արձանագրութիւն։ 2012 – Heritage շէնքի բացում։ 2012 – Հայկազեան Համալսարանի Հայկական Սփիւռքի Ուսումնասիրութեան Կեդրոնի բացում:
Պաշտօնական վաւերացումներ
25 Մարտ 1966 - Բարձրագոյն ուսմանց հաստատութիւն։ Հրամանագիր թիւ 3/3991։ 17 Մայիս 1971 - Պսակաւոր Արուեստից, Պսակաւոր Գիտութեանց եւ Մանկավարժական Վկայականի պաշտօնական վաւերացում եւ համապատասխանեցում Լիբանանեան Համալսարանի համապատասխան վկայականներուն։ Հրամանագիր թիւ 1152/70։ 28 Դեկտեմբեր 1996 - Մագիստրոս աստիճանի շնորհման թոյլտուութիւն։ Հրամանագիր թիւ 9657։
Մասնագիտական անդամակցութիւն եւ համագործակցութիւն
Հայկազեան Համալսարանը անդամ է Ամերիկեան Միջազգային քոլէճներու եւ Համալսարաններու Ընկերակցութեան (AAICU)։ Հայկազեան համալսարանը գործակից է հետեւեալ բարձրագոյն ուսմանց հաստատութիւններուն.
Հոգաբարձութիւն
Հայկազեան Համալսարանին հոգաբարձութիւնը կը բաղկանայ 18 անդամներէ։ Անոնք կը նշանակուին Ա.Հ.Ա. Ընկերակցութեան եւ Մ.Ա.Հ.Ա.Ե. Միութեան կողմէ։ Ի պաշտօնէ հոգաբարձութեան կ'անդամակցին Ա.Հ.Ա.Ը.-ի գործադիր տնօրէնը (Նիւ Ճըրզի), Մ.Ա.Հ.Ա.Ե.Մ.-ի նախագահը (Պէյրութ) եւ Փիլիպոսեան Հիմնարկութեան նախագահը։ Հոգաբարձուներէն վեցը կ'ընտրուին Լիբանանէն, միւսները՝ ԱՄՆ-ի տարբեր նահանգներէն։
Կալուած եւ մասնաշէնքեր
Համալսարանին ընդհանուր տարածութիւնը 6475 քառակուսի մեթր է, որուն 1952-ը՝ ուսումնական նպատակներու կը գործածուի, իսկ 1096-ը՝ վարչական։ Հայկազեան Համալսարանի շրջափակը կը բաղկանայ 6 մասնաշէնքերէ.
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Համալսարաններ Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայ համալսարաններ Ստորոգութիւն:Լիբանանի համալսրաններ
1706 թուական
1706 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու վեցերորդ տարին է
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1706 մահեր
Ֆետերիքօ Կարսիա Լորգա
Ֆետերիքօ տէլ Սակրատօ Գորազոն տէ Խեզուս Կարսիա Լորգա (Federico del Sagrado Corazón de Jesús García Lorca) որ կը գիտնուի իբր Ֆետերիքօ Կարսիա Լորգա,, սպանացի բանաստեղծ, թատերագիր եւ բեմադրիչ մըն է:
Այս անունը սպաներէն անուանման օրէնքներով կազմուած է: Առաջին մականունը Կարսիա է՝ որ հայրենի մականունն է, իսկ երկրորդ մականունը Լորգա է՝ որ մայրենի մականունն է:
Լորգան՝ որ '27-նի սերունդին խորհրդաւոր անդամ մըն է, ճանչցուած է միջազգայնօրէն: Իբր '27-նի սերունդի անդամը, Եւրոպայի ամէնայ ազդեցիկ շարժումները (զորօրինակ Խորհրդապաշտութիւն, ապագայապաշտութիւն ու գերիրապաշտութիւն) Սպանական գրականութիւնը ներկայացնող այս խոումբին բազմաթիւ արուեստագէտ ու բանաստեղծներէն մէկն է:
1707 թուական
1707 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու եոթներորդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1707 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1707 մահեր
Ստորոգութիւն:1707
Յակոբ Սարիկեան
Յակոբ Սարիկեան, հայ բժիշկ։
Կենսագրութիւն
Յակոբ Սարիկեան ծնած է 1880 թուականին, Եդեսիոյ նահանգի կեդրոն՝ Եդեսիա քաղաքին մէջ։ 1902 թուականին աւարտած Պէյրութի Ամերիկեան համալսարանի դեղագործական բաժինը եւ իբրեւ դեղագործ աշխատած է։
1708 թուական
1708 թուական, նահանջ տարի, 18րդ դարու ութերորդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1708 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1708 մահեր
Ստորոգութիւն:1708
Ճուլիանօ Ճեմմա
Ճուլիանօ Ճեմմա (Giuliano Gemma, ), իտալացի դերասան եւ քանդակագործ:
Կենսագրութիւն
Ճուլիանօ Ճեմման ծնած է 2 Սեպտեմբեր 1938 թուականին, Հռոմ ի մէջ, Իտալիա: Պատերազմի ժամանակ ապրած էր իր ծնողքին հետ Ռէճօ-Էմիլի մէջ։ 1944 թուականէն ետք ընտանիքը տեղափոխուեցաւ Հռոմ։ Մանուկ Ճուլիանօ Ճեմման սիրած է մարզանքն ու շարժանկարչութիւնը։ 12 տարեկանին զբաղած է մարմնամարզութեամբ, իսկ 15 տարեկանին՝ պոքսով: