cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հոռեկավանք
Այլ տեղեկութիւններ
Հոռեկավանքէն շուրջ 100-150 մ հիւսիս պահպանուած է հայկական ժողովրդական ճարտարապետութեան լաւագոյն նմուշներէն՝ Կիւլիստանի Մելիք-Բեգլարեաններու ապարանքը։ Կառոյցին յատակագիծին լուծումը ենթարկուած է հայկական ժողովրդական բնակելի տան, այսպէս կոչուած, համալիր տիպի յատակագծային սկզբունքին։ Ուշագրաւ են հարաւային թեւին քառակուսի յատակագիծով զոյգ գլխատները (քարակերտ գմբէթները կանգուն էին մինչեւ  ԺԹ. դարու վերջերը): Ապարանքին ժողովրդական բնակելի տան շինութեան աւանդոյթները միահիւսուած են դարաշրջանին պաշտպանական կառոյցներուն կառուցողական սկզբունքներուն հետ (ուղղանկիւն պարագիծով պարիսպ եւ դիտանցքաւոր աշտարակներ), եւ ապարանքը իր հիմնական բնակելի նշանակութեամբ հանդերձ, միաժամանակ, պալատ-ամրոց է, դարաշրջանի պաշտպանական կառոյցի նոր տիպի՝ բերդերու եւ ամրոցներու կողքին։
Արարատ Էսքիճեան Թանգարանը
Պատմութիւն
Թանգարանի մուտքին տեղադրուած է «Մոխիրներէն յառնող Մայր Հայաստան» պրոնզաձոյլ արձանը, որու մտայղացումը եւ նախագիծը Լիւտեր Էսքիճեանին կը պատկանի, իսկ քանդակագործը՝ Յարութ Հալէպեանն է :
Հոռեկավանք
Գրականութիւն
Ստորոգութիւն:Արցախի թեմի վանքեր եւ եկեղեցիներ Ստորոգութիւն:ԺԳ. դարու հայկական վանքեր եւ եկեղեցիներ Ստորոգութիւն:Մարտակերտի շէնքեր եւ կառոյցներ
Արարատ Էսքիճեան Թանգարանը
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Թանգարաններ Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Թանգարաններ ըստ երկրի
«Նուպար Տիճիթըլ» տպարան
«Նուպար Տիճիթըլ» տպարան, Եգիպտոսի տպարաններէն մին, որ հիմնուած է Գագիրէի մէջ 13 Նոյեմբեր 1939-ին, թիւ 14, Ղէյթ էլ նուպի փողոց հասցէին։ Հիմնադիր-սեփականատէրը եղած է Պօղոս Սիմոնեան:
Տպարանին պատմութիւնը
Հիմնադրութենէն ետք, յետագային, տպարանին գործունէութեան հասցէները յաջորդաբար եղած են․
«Նուպար» Տպարանը սկզբնական շրջաններուն գործած է իր ժամանակի կապառէ տառերու գործածութեան դրութեամբ, որուն հետեւած է վիմատպագրութեան կիրարկումը Խալլաթ եւ Ապտ Էլ Ազիզ փողոցներու իր վայրերուն մէջ:
1959-էն սկսեալ, Նուպար եւ Հրաչ Սիմոնեան եղբայրները իրենց հօրենական տպարանը օժտած են արդիական Ֆօթօ-Լիթո-Օֆսէթ կազմածներով եւ նորագոյն տպագրական դրութեամբ:
1974-էն սկսեալ, տպարանին մէջ գործած են Հայտէլպըրկ մակնիշով գունաւոր տպագրութեան արդիական կազմածները: Տպարան «Նուպար»ի արդիական սարքաւորումներով նոր կառոյցը հաստատուած է 2001-ին Գահիրէի մերձակայ Էլ Ուպուր քաղաքին մէջ, Էլ Մանթէքա Էլ Սէնաէյա, թիւ 13 փողոց, թիւ 13 շէնքի հասցէին, «Էլ Նուպար» տպարաններ վերանուանումով եւ սեփականատիրութեամբ՝ Նուպար եւ Հրաչ Սիմոնեան Եղբայրներու:
Միւս կողմէ, Շուպրայի նախորդ վայրին մէջ, 2013-էն ի վեր կը գործէ «Նուպար Տիճիթըլ» (NUBAR DIGITAL) անունով եւ թուայնացումի նորագոյն դրութիւններով գործող տպարանը, «Նուպար Սիմոնեանի եւ Որդիք»ի սեփականատիրութեամբ :
Հրատարակութիւնները
«Նուպար» տպարանի աւելի քան 75-ամեայ տարեգրութեան ընթացքին լոյս տեսած են եգիպտահայ մամուլի աւելի քան քսան պարբերականներ, իրենց շաբաթական, ամսական, եռամսեայ, կիսամեայ եւ տարեկան բնոյթներով:
Հրատարակուած են շուրջ 150 հատորներ եւ գրքոյկներ, ինչպէս նաեւ միութենական ձեռնարկ-հանդիսութիւն-ոգեկոչումներու բազմատասնեակ պրակներ եւ յայտագիրներ:
Տպարանը իր հիմնադրութեան օրերէն խրախուսողը եղած է հայատառ հատորներու եւ պարբերականներու տպագրական նախաձեռնութիւններուն, զուգահեռ՝ օտարալեզու հրատարակութիւններու, բացիկներու, ծանուցումներու եւ յայտագիրներու: Ներկայիս, իր ունեցած տպագրական գործունէութիւնը ընդգրկած է եգիպտական շուկայէն դուրս արաբական, եւրոպական եւ ամերիկեան ցամաքամասի երկիրներ:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Տպարաններ
Քորթնի Քոքս
Քորթնի Պաս Քոքս,  , Ալապամա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն մէջ։ Ան Ամերիկացի դերասանուհի եւ արտադրող մըն է: Քորթնին ճանչցուած է իր «Friends» հեռուստաշարին մէջ Մոնիքա Կելլեր կերպարով, ինչպէս նաեւ «scream» ֆիլմին մէջ Կէյլ Ուետըրս կերպարով:
Մոնիքա իր նախկին ամուսինին՝ Տէյվիտ Արքեթին հետ հիմնած է արտադրութեան ըրկերութիւն մը, որ կը կոչուի Coquette Productions:
Ֆիլմեր
Որպէս դերասանուհի
Որպէս արտադրող
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասանուհիներ Ստորոգութիւն:Ամերիկեան արտադրութիւններ Ստորոգութիւն:15 Յունիսի ծնածներ
31 Մայիս
31 Մայիս, տարուան 151-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 152-րդ) օրն է
Ծնունդներ
31 Մայիսի ծնածներ
Մահեր
31 Մայիսի մահացածներ
Տօներ
Ստորոգութիւն:Մայիս
Հաճընի Հերոսամարտ
Հաճընի հերոսամարտ, Հաճըն քաղաքի հայ բնակչութեան ինքնապաշտպանական մարտերը թուրքական կանոնաւոր զորքերու դէմ։
Նախապատմութիւն
Հաճընը հայկական քաղաք է պատմական Կիլիկիայի մէջ։ 1915 թ-ի տուեալներով Հաճըն քաղաքի 35.000 բնակիչներէն 30.000-ը հայեր էին։ Սակայն 1915-ի Հայոց Ցեղասպանութեան ժամանակ Հաճընի հայերը բռնութեամբ տեղահանուած եւ աքսորուած են Տէր Զոր, որտեղ անոնց մեծ մասը զոհուած է։ 1918-ին Կիլիկիոյ վրայ հաստատուեցան Անտանտի երկիրներու հսկողութիւնը եւ թուրքական զորքերը դուրս բերուեցան (Մուդրոսի զինադադար) այնտեղէն։ Հաճընի նախկին 30 հազար հայ բնակիչներէն մոտ 8 հազարը վերադարձան։ 1920-ի սկիզբին քեմալականներու ճնշման տակ ֆրանսացիները սկսան զորքերը դուրս բերել Կիլիկիայէն։ Թուրքերը ետեւ ետեւի գրաւեցին Ուրֆան, Այնթապը, Մարաշը, Սիսը՝ դաժան հաշուեհարդար տեսնելով տեղի հայ բնակիչներուն հետ։
Ինքնապաշտպանութեան նախապատրաստումը
Զգալով վերահաս վտանգը Հաճընի հայերը իրենց կառավարիչ, փաստաբան Կարապետ Չալեանի նախաձեռնութեամբ կազմեցին ինքնապաշտպանութեան բարձրագոյն խորհուրդ (նախագահ՝ Հաճընի հոգեւոր առաջնորդ Պետրոս Սարաճեան)։ Պաշտպանութեան հրամանատար նշանակուեցաւ զորավար Անդրանիկ Օզանեանի զինակից, սպա Սարգիս Ճեպեճեանը, տեղակալ՝ Արամ Թերզեանը։ Կազմակերպուեցաւ 4 վաշտ (հրամանատարներ՝ Կ. Օղուլլուքեան, Մ. Շխըրտմեան, Մ. Մանասեան, Վ. Ալթունեան), 60 հեծեալից բաղկացած ձիաւորներու (հրամանատար Պ. Թերզեան)։ Ստեղծուեցան Կարմիր խաչի կազմակերպութիւն, պաշտպանութիւնը ապահուող այլ մարմիններ։ 16-50 տարեկան տղամարդկանց բաժնուեցաւ 132 հրացան, հետագային եւս՝ 300 հրացան եւ 200 ռումբ։ Հաճընը եւ շրջակայքը բաժնուեցան պաշտպանական 4 շրջանի, փորուեցան խրամատներ, կառուցուեցան դիրքեր եւ այլ ամրութիւններ, քաղաքին մէջ մտցուեցաւ պարետային ժամ։ Ֆրանսացի զինուորական ներկայացուցիչները բաւարարուեցան մի քանի հարիւր հրացան տալով, եւ միաժամանակ թուրքերուն տեղեակ պահեցին հայերու ինքնապաշտպանական քայլերուն մասին։
Հարձակման նախապատրաստում
Քեմալական պատուիրակները հաճընցիներու դէմ կը տրամադրէին շրջակայքի թուրք եւ քուրտ բնակչութեան, հրահրում ընդհարումներ։ Քաղաքամերձ գիւղերու վրայ թուրքերու աւազակային հարձակումէն ետք, 9 Մարտ-ին հաճնցիները պատուիրակութիւն ուղարկեցին Կիլիկիոյ գլխաւոր կառավարիչ նահանգապետ Պրեմոնի մոտ՝ խնդրելով օգնութիւն եւ զէնք, սակայն մերժում ստացան։ Գրաւելով շրջակայ գիւղերը եւ կտրելով բնակիչներուն՝ թուրքերը շարժեցան դէպի Հաճըն։
Հերոսամարտը
17 Մարտ-ին թուրքական զորքերու հրամանատար Քոզան օղլու Տողանը Հաճնի պաշտպանութեան ղեկավարներուն ներկայացուց վերջնագիր՝ պահանջելով հանձնել քաղաքին մէջ գտնուող նախկին կամաւորներուն, 1000 հրացան եւ ուղարկել 3 բանագնաց՝ իբր խաղաղութիւն հաստատելու նպատակով։ Հայերը մերժեցին վերջնագիրը, 1 Ապրիլ-ին թուրքերը անցան հարձակման, քաղաքը գրեթէ շրջապատուեցաւ։ 10 Ապրիլ-ին թուրքական զորքը գրոհեց Գոփուշ կոչուող թաղամասի վրայ, իսկ 12-ին՝ Կիլիկիա թաղամասի եւ Սուրբ Յակոբ վանքի ուղղութեամբ։ Կատաղի մարտերէն ետք գրաւեցին վանքը, սակայն լիակատար շրջապատման մէջ քաղաքը հերոսաբար կը պաշտպանուէր։ Ծանր մարտերը շարունակուեցան մինչեւ Յուլիս 12-13-ը, երբ թուրքական հրամանատարութիւնը փորձեց բանակցութիւններու միջոցով ծունկի բերել հաճընցիներուն, սակայն՝ ապարդիւն։ 5 Օգոստոս-ին մոտ 200 կամաւորներ Կայծակ Արամի (Թերզեան) ղեկաւարութեամբ աննկատ մոտեցան թուրքական դիրքերուն, ոչնչացուցին ամբողջ դասակ մը, գրաւած ծանր հրանոթը տեղափոխեցին Հաճընի հրապարակ եւ կրակ բացին թուրքերու վրայ։ 20 Սեպտեմբեր-ին պաշտպանները գրաւեցին Ռումլու գիւղը։ Ստանալով համալրումներ՝ թուրքական զորքերը աստիճանաբար սեղմեց օղակը։ Մուստաֆա Քեմալի հրամանով թուրքական զորքերը 14 Հոկտեմբեր-ին անցան նոր հարձակման, 15 Հոկտեմբեր-ին գրաւեցին Հաճընը, հրկիզեցին այն եւ կոտորեցին 6000 հայերու։ Միայն 365 հոգի յաջողեցան դուրս գալ շրջապատումէն։ Հաճընի հերոսամարտը թուրքական ջարդարարներու դէմ հայ ժողովուրդի մղած պայքարի հերոսական էջերէն է։
Տե՛ս նաեւ
Ստորոգութիւն:Հայոց պատմութիւն
Լէոնարտո Տա Վինչիի կեանքն ու Հայկական ծագումը
Լէոնարտո Տա Վինչիի կեանքն ու Հայկական հետքը,(1452_1519) Ծնած է 1452 թուականի Ապրիլ 15-ին, Իտալիոյ Ֆլորենսիայի մօտակայքը գտնուող Անկավինօ փոքրիկ գիւղին մէջ: Անուն-մականունը կը թարգմանուի իբրեւ Լէոնարտօ` պարոն Փիէրոյի որդի. Երկրորդ հազարամեակի հանճարագոյն գործիչը` նկարիչ, քանդակագործ, գրող, գիւտարար, մաթեմաթիքոս. Ուսումնասիրողներէն ոմանք Լէոնարտոն ծագումով հայ կը համարեն:
Հայկական Ծագումը
1481-1482 թուականներուն ան այցելած է Կիլիկիա եւ Հայաստան: Պահպանուած է Բագարանի եկեղեցւոյ, անոր ձեռքով կատարուած գծանկարը, որուն հիմքով ալ, նոյն յատակագիծով ան կառուցեց Միլանի տաճարը: Ընդհանրապէս, Եւրոպայի մէջ կեդրոնագմբէթ եկեղեցիներ սկսան կառուցել նոյն այդ ժամանակներէն: Եւ տեղին է հաւանութիւն տալու այն վարկածին, որ նոյն Լէոնարտոով կեդրոնագմբէթ եկեղեցիներու Անիական ոճը Հայաստանէն ներմուծուեցաւ Եւրոպա:
Ան նաեւ համոզեց անուանի ճարտարապետ Բրամանտէն` Հռոմի Սուրբ Պետրոս տաճարը նախագծել եւ կառուցել Բագարանի տաճարին օրինակով:
Լէոնարտոյի Հայաստան այցելելու մասին ակնարկներ կան անոր նամակներուն մէջ, ուր պահպանուած է նոյնիսկ Հայաստանի մէկ մասին վերաբերեալ քարտէզը: Իր նամակին մէջ Լէոնարտոն նաեւ կը պատմէ մանրամասնէր երկրաշարժի մը եւ ջրհեղեղի մը մասին, հաւանաբար նկատի ունենալով 1482 թուականի Երզնկայի երկրաշարժը:
Լէոնարտոն նաեւ ճամբորդական նօթեր գրած է` Հայաստանի մէջ անցուցած ժամանակահատուածի վերաբերեալ: Այդ փաստաթուղթը կը պահպանումի Միլանի «Ամպրոզանիա» գրադարանի մէջ եւ կը կոչուի «Հայկական նամակ»: Անոր մէջ արտացոլուած են Լէոնարտոյի նկարագրութիւնը Հայաստանի մասին, տեղեկութիւններ կան Եփրատ գետի, Տաւրոսի լեռնաշղթայի մասին: Նկարագրած է նաեւ մէկ դիպուած` օտար նուաճողի կողմէն հայութեան հանդէպ կիրառուած բռնարարքներու, կոտորածներու:
Ան նաեւ իր կտաւներու մէջ օգտագործած է Տեռռա Արմէնիա գոյնը` մութ շականակագոյն, որ կը պատրաստուի հայկական հողէն: Մինչ այդ Եւրոպայի մէջ այդ գոյնը ոեւէ մէկը չէ օգտագործած: Լէոնարտոյէն ետք այդ գոյնը օգտագործեց անուանի հայ նկարիչ Պոկտան Սալթանովը միայն:
Ան անձամբ նաեւ կը նուագէր եւ ժամանակին Միլանի մէջ յաղթած է վին նուագողներու մրցոյթին, ինչն էլ որոշ ուսումնասիրողներու համար առիթ հանդիսացած է, որ Լէոնարտոյի մէջ հայկական արմատներ որոնեն, անոր տա Վինչի մականունը կապած են վին գործիքի հետ` վին նուագող:
Լէոնարտոն դեռ Ֆլորենսիայի մէջ անպայման առնչուած է հայերու հետ: Նախ, դեռ ոչ վաղ անցեալին կործանուած Կիլիկիայի հայկական թագաւորութեան եւ իտալական քաղաքներու միջեւ սերտ առեւտրային եւ դիւանագիտական յարաբերութիւններ եղած են, բացի այդ, միջնադարուն հայերը Իտալիոյ մէջ կառուցած են 34 եկեղեցիներ եւ տուած 11 սուրբեր :
Անդիմիլոս
Անդիլոս (յունարէն՝ Αντίμηλος), կը գտնուի Եգէական ծովու Քիքլատես կղզեխումբին հարաւ-արեւմուտքը, Միրթեան ծովուն Միլոս կղզիին արեւմուտքը ։ Անբնակ, հրաբխային, ժայռոտ եւ դարվար կղզի, բարձրագոյն կէտը 671 մ․ բարձրութիւն ունի։ Տարածութիւնն է 8,801 քլ․²։
Տեղացիները՝ Միլոսցիները, զայն Էրիմոմիլոս կ՛ անուանեն, այդպէս ինչպէս Միջնադարին ծանօթ էր, իսկ հնադարին՝ Էֆիրա կամ Էֆորա։ Հնագիտական պեղումները կը փաստեն թէ կղզին բնակուած է նախապատմական ժամանակաշրջանէն։
Գրեթէ ամբողջ կղզին մաս կը կազմէ Նաթուրա-Բնութիւն 2000 (NATURA Φύση 2000) գօտիին։ Քիքլատեսի բնապահպանման տարածք հռչակուած շրջաններէն է եւ գաղթող թռչուններուն ապաստանարան է։  Կը հիւրասիրէ քարայծներու հազուագիւտ տեսակ մը՝ (Capra aegagrus pictus) նման Կրետէի կղզիին վրայ ապրող տեսակին, ինչպէս նաեւ սեւաւոր քարաբազէներ եւ օձաւորներու հազուագիւտ տեսակ մը՝ «macrovipera schweizeri», ծանօթ իբրեւ «Միլոսի օձ» (οχιά της Μήλου)։
Կղզին այցելելու համար, պէտք է ունենալ Քիքլատես Թիրա Տնօրէնութեան յատուկ արտօնագիր։
Տե՛ս նաեւ
Միլոս
Քիմոլոս
Փոլիէղոս
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Քիքլատեսի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Ադդա Գետի Ճակատամարտ
Ադդա գետի ճակատամարտ, ճակատամարտ, որ տեղի ունեցած է 15 ապրիլ-էն 28 ապրիլ 1799-ին Ռուսական կայսրութեան եւ անոր դաշնակից Աւստրիական կայսրութեան եւ Ֆրանսայի միջեւ։ Այս ճակատին վրայ աւստրո-ռուսական զօրքերը կը գլխաւորէր նշանաւոր հրամանատար Ալեքսանտր Սուվորովը, իսկ Ֆրանսայի ուժերու հրամանատարը Ժան Վիկթոր Մորոն էր։ Այս ճակատամարտը առաջին մեծ յաղթանակն էր իտալական քարոզարշաւի դէմ։
Ճակատամարտի սկիզբը դրուեցաւ այն ժամանակ երբ ռուս-աւստրիական բանակի հրամանատար Ալեքսանտր Սուվորովի ուժերը գրաւեցին իտալական Բրեշիա եւ Բերգամո քաղաքները։ Ֆրանսական ուժեր ուղարկուեցան ռուսական առաջխաղացումը կանխելու համար եւ Հիւսիսային Իտալիոյ Ադդա գետի մօտ տեղի ունեցաւ շատ մեծ ճակատամարտ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:1799
Մանուէլ Մամիկոնեան
Մանուէլ Մամիկոնեան (ծննդեան թուական անյայտ- 386 ), Մեծ Հայքի սպարապետ, զօրավար (377-386), Մամիկոնեան նախարարական տան աւագ: Եղած է Մուշեղ Մամիկոնեանի հօրեղբօր՝ Վաչէ Մամիկոնեան որդին: Երիտասարդ ժամանակ, պատերազմի ընթացքին իր եղբօր՝ Կոն (Մամիկոն) Մամիկոնեանի հետ միասին գերի եղած են պարսիկներուն:
Փաւստոս Բիւզանդը կը պատմէ, որ ան եւ Կոնը շատ պատերազմներու մասնակցած են պարսկական բանակի կազմին եւ բազմաթիւ յաղթանակներ տարած են: Քուշաններու դէմ տարած յաղթանակէն ետք՝ Սասանեան արքայ Շապուհ Բ․-ի համաձայնութեամբ, Մանուէլ Մամիկոնեան ազատուած է պարսից գերութենէն, վերադարձած է հայրենիք, ստանձնած է իր տոհմի նահապետութիւնը եւ հայոց սպարապետի պաշտօնը: Պարսկական 10 հազարնոց հեծելազօրի օգնութեամբ Կարնոյ դաշտը յաղթած է եւ տապալած է Հայոց թագաւոր Վարազդատ Արշակունին, ձերբակալած եւ սպաննուած է անոր սպարապետ Բատ Սահառունիին: Այնուհետեւ, հայ նախարարներուն համաձայնութեամբ թագաւոր հռչակուած է Պապ թագաւորի անչափահաս որդի Արշակ Գ․-ին (378-389)՝ արքայամայր Զարմանդուխտի հետ ստանձնելով անոր խնամակալութիւնը:
Յակոբ Մանանդեանի եւ ուրիշներու կարծիքով, Մանուէլ Մամիկոնեան ընդունած էր Սասանեաններուն գերիշխանութիւնը: Որոշ ուսումնասիրողներ հաւաստի համարած են Փաւստոս Բիւզանդի այն վկայութիւնը, ըստ որուն, Մանուէլ Մամիկոնեան օգտուելով Պարսկաստանի տիրող անկայուն ներքին իրադարձութենէն, կոտորած է պարսկական զօրքերը, 7 տարի ձեռք բերած է լիակատար անկախութիւն եւ զբաղած է խաղաղ շինարարական զործերով:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայոց սպարապետներ Ստորոգութիւն:Մամիկոնեաններ Ստորոգութիւն:386 մահեր
31 Մարտ
Տօներ
Ստորոգութիւն:Մարտ
Համ
Համ, այն զգայութիւնը կամ տպաւորութիւնն է երբ կ'ունենանք ճաշելու ընթացքին: Համի զգայնութիւնը կը ստանանք հիմանակ լեզուի, աւելի նուազ չափով՝ քիմքի, կոկորդի եւ խռչափողի շնորհիւ:
Համի Զգայութիւն
Մարդ արարածը ունի համի չորս տարբեր զգայութիւններ՝ կծու, թթու, աղի եւ քաղցր: Համի զգայութիւնը գոյութիւն ունի լեզուի մակերեսին վրայ գտնուող պտկիկներու (papillae) շնորհիւ:
Լեզուն ունի չորս տարբեր լեզուապտկիկներ, որոնք են՝
Վերոյիշեալ առաջին երեք խմբաւորումները իրենց մջ բազմաթիւ մանրապտկիկներ (buds) ունին, ինչ որ կը բացակայի թելապտկիկներու մէջ: Այս լեզուապտկիկները կը գրգռուին կերակուրներու մէջ գտնուող քիմիական հիւթերով եւ համի չորս զգայութիւններ կը փոխանցուին կարգ մը փջիջներու միջոցով դէպի ուղեղի համի զգայութեան կեդրոնը: Երբ լեզուապտկիկները յաճախ կը գրգռուին՝ համի չորս զգայութիւնները կը նուազին: Համի զգայութիւնը կարեւոր դեր կը խաղայ մարմինի սննդառութեան մէջ. անոր միջոցով անհատը կ՛ունենայ իր նախասիրած համով եւ անհամ ուտելիքները:
Դարմանում
Համի զգայութեան խանգարումի ախտապատճառը գիտնալէ ետք դարմանումը կը դիւրանայ, սակայն կան պարագաներ երբ ախտապատճառը անկարելի կ'ըլլայ տգիտնալ եւ այս կացութեան մէջ դարմանումը կը դժուարանայ:
Բնական համի զգայութիւնը կախեալ է հոտառութենէն: Երբ հոտառութիւնը տկար է, այս պարագային համի զգայութիւնը դարձեալ կը տկարանայ: Այս երկու զգայարանքները միասին կը գործեն, եւ զգայութիւնները կը փոխանցեն ուղեղին՝ մեկնաբանելու համար:
Անդաստան (պարբերաթերթ)
«Անդաստան», պարբերաթերթ գրականութեան եւ արուեստի։ Լոյս տեսած է Փարիզ, 1952-ին եւ տեւած է 17 տարիներ, Բիւզանդ Թօփալեանի նախաձեռնութեամբ :
Տպագրուած են գեղարուեստական գործեր, գրականութեան, արուեստի, գեղագիտութեան հարցերուն նուիրուած յօդուածներ, հայ նկարիչներու գործերու գունաւոր վերարտադրութիւններ։
Զգալի տեղ յատկացուած է խորհրդահայ եւ թարգմանչական (հիմնականօրէն՝ ֆրանսերէնէ) գրականութեան, հայ դասականներու (Նահապետ Քուչակ, Սայաթ Նովա, Յովհաննէս Թումանեան, Դանիէլ Վարուժան, Եղիշէ Չարենց եւ ուրիշներ) ստեղծագործութիւններուն։
Աշխատակցած են Յովհաննէս Զարդարեանը, Զարեհ Որբունի ն, Վահէ Քաչան, Վահրամ Մավեանը եւ ուրիշներ։
19 Յունուար
19 Յունուար, տարուան 19-րդ օրն է: 18 Յունուար 19 Յունուար  20 Յունուար
Արահետ (թերթ)
Պատմութիւն
Ֆրանսահայ գրողներու ընկերակցութեան պաշտոնաթերթ։ Լոյս տեսած է 1975-86 թուականներուն Փարիզ (1975-ին՝ «Տեղեկատու»)։
Տնօրեններ՝ Շահան Էլեկեան, Կարիկ Պասմաճեան, Աւետիս Ալիքսանեան, խմբագիր՝ Սարգիս Քէչեան (Զանգու)։
Տպագրած է ժամանակակից հայ, յատկապէս՝ ֆրանսահայ հեղինակներու գործեր, էջեր հայ դասական գրականութենէն, անդրադարձած է գրական աշխարհի նորութիւններուն, լուսաբանած է ընկերակցութեան առօրեան։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հանդէսներ
Գերմանիոյ Հայերը
Հայերու հետքերը Գերմանիոյ մէջ կ'երթան մինչեւ քրիստոնէական կանուխ ժամանակաշրջաններ, Հայաստանի քրիստոնէութեան ընդունմանը (301 թ.) յաջորդող տարիներուն հայ-քրիստոնեայ քարոզիչներ եկած են նաեւ Գերմանիոյ ներկայ տարածքներ՝ քրիստոնէական կրօնը այդտեղ քարոզելու ու տարածելու մտադրութեամբ։
Եւրոպայի եւ նաեւ Գերմանիոյ մէջ հայկական ծագումով ամենայայտնի անձը Սուրբ Բարսեղն է կամ Վլասը՝ պատմական Փոքր Հայքի Սեբաստիա (ներկայիս կը կոչուի Սվազ եւ կը գտնուի Թուրքիոյ տարածքին մէջ) քաղաքին մէջ։ Ծնած է 3-րդ դարու կէսերուն սեբաստացի ունեւոր ընտանիքի մը մէջ։ Եղած է բժիշկ։ Հաւանաբար դեռ եւս երիտասարդ տարիքին ընդունած է քրիստոնեութիւնը եւ ապագային դարձած է Սեբաստիոյ եպիսկոպոս։ Այդ ժամանակ Սեբաստիա կը մտնէր Հռոմէական կայսրութեան մէջ։ Նահատակուած է 316 թուականին Լիկինուս կայսրի ծաւալած քրիստոնէական հալածանքներու ժամանակ։ Անոր հանդէպ յարգանքը տարածուած է եւրոպայի եւ նաեւ Գերմանիոյ մէջ, հռոմէացի զինուորներուն կողմէն, որոնք ընդունած էին քրիստոնէութիւնը։ Յայտնի են նաեւ այլ հայ քարոզիչներու անուներ։ Յիշատակութեան արժանի է Թէոֆանի կայսրուհին, որ ըստ որոշ հետազօտողներու սեռած է բիւզանդական հայ ազնուական ընտանիքներէ։
Գերմանիոյ կապերը Կիլիկեան Հայաստանին հետ
Գերմանիան առաջին պետութիւններէն է, որ կապ հաստատած է Կիլիկեան Հայաստանին հետ. Գերմանիոյ Հայնրիխ 6-րդ կայսրը ճանչցած է Լեւոնին Կիլիկիոյ թագաւորութիւնը եւ թագ շնորհած է անոր։ գերմանիոյ հետ կապուած է նաեւ հայ ազատագրական շարժման գործիչ՝ Իսրայէլ օրիի գործունէութիւնը ։
գերնմանիոյ համալսարաններէն կրթութիւն ստացածներ
գերնմանիոյ համալսարաններէն կրթութիւն ստացած է Կոմիտասը, Ամենայն հայոց կաթողիկոս՝ Գէորգ Ե.Սուրէնեանցը, գրողներ Լեւոն Շանթ եւ Աւետիք Իսահակեանը, գեղանկարիչներ Վարդգէս Սուրէնեանցը, Յակոբ Գոճոյեանը եւ շատ այլ հայ գիտնականներ, արուեստագէտներ, քաղաքական գործիչներ։
Համայնքի թուաքանակ
Մօտաւոր տուեալներով այսօր Գերմնաիոյ մէջ կ'ապրին շուրջ 55-60 հազար հայեր։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայեր
Երկուորեակ (համաստեղութիւն)
Երկուորեակ (Gemini), կենդանակերպ համաստեղութիւններէն։ Երրորդ աստղագուշակը։ Նշանն է՝ ։ Արեւը կ'անցնէ Երկուորեակի աստղերուն կողմէն Մայիս 21-էն Յունիս 21-ի միջեւ, հետեւաբար այս ամսաթիւներուն ծնած անհատներուն աստղը երկուորեակ կ'ըլլայ։
Պատմութիւն
Կլաւդիոս Պտղոմեոս «Երկուորեակ» ներառած է իր «Ալմակեսթ» աստղային երկինքին հաւաքածուին մէջ:
Յայտնի է, որ, երբ Ուիլիըմ Հէրշելը (William Hershel) 1781-ին բացայայտեցաւ Ուրան մոլորակը, անիկա Փրոբուս (Երկուորեակի η) աստղին մօտ կը գտնուեր, իսկ 1930-ին Քլայտ Թոմպօ (Clyde Tombauh) բացայայտեցաւ Պլուտոն գաճաճ մոլորակը Վասադ (Երկուորեակի δ) աստղին մօտ :
Հին յոյները կը համարէին, թէ Երկուորեակ համաստեղութեան երկու ամենավառ աստղերը երկինքին վրայ յայտնուած Կաստոր եւ Պոլիդեւքես (Պոլլուքս) երկուորեակ եղբայրներն են: Յունական դիցաբանութեան մէջ Երկուորեակներ կը շաղկապէին առասպելին մը հետ, որ կը պատմէ Լետային որդիներ Քասդորի եւ Բոլիտեւքեսի մասին, ովքեր երկուսով արկոնաւորդներ եղած էին: Փօլիդեւքես (Փոլլուքս) Զեւսին որդին եղած էր, երբ ան Լետան գայթակղած էր, այն դէպքին, երբ Կաստոր՝ Սպարտային արքայ եւ Լետայի ամուսին Թինտարեւսի զաւակը: Կաստոր եւ Փոլլուքս նաեւ դիցաբականական կապ մը ունեցած էին Ելմոյի կրակին հէտ, որպէս նաւաստիներուն պաշտպան: Կաստորին մահանալէն ետք Փոլլուքսը աղերսեց իր հայր Զեւսին, որ Կաստորը պարգեւէ անմահութիւն եւ ան ատիկա ըրաւ՝ միաւորելով անոնց երկինքին վրայ:
Դիրքը
Երկուորեակը կը գտնուի Ցուլ համաստեղութեան արեւելքին եւ Խեցգետին համաստեղութեան արեւմուտքին։ Աւգոստոսին կէսերուն Երկուորեակը կը յայտնուէ հորիզոնի արեւելքին երկայնքով, առաւօտը՝ արշալոյսէն առաջ: Երկուորեակը դիտելուն համար ամենայարմար ժամանակները Յունուարէն մինչեւ Փէտրուար ամիսներուն է, երբ անիկա մեր գլխավերեւը կը գտնուի: Ապրիլ եւ Մայիս ամիսներուն համաստեղութիւնը կ'երեւայ հորիզոնին արեւմուտքին անմիջապէս մայրամուտէն ետք:
Երկնակամարին մէջ համաստեղութիւնը գտնելուն ամենադիւրին եղանակը անոր երկու ամենավառ Կաստոր եւ Փոլլուքս աստղերը գտնելն է: Գլխաւոր աստղերն են՝ Փոլլուքսը (փայլը՝ 1.16) եւ Կաստորը (փայլը՝ 1.59): Համաստեղութեան մէջ Արեգակը կը գտնուի Յունիս 20-էն մինչեւ Յուլիս 20-ը:
Աստղերը
Համաստեղութիւնն ունէ անզէն աչքով տեսանելի 85 աստղ
Ամէնավառ աստղ Փօլլուքսն է, եւ երկրորդը՝ Կաստորը: Ճոհան Պայէրը (Johann Bayer) սխալ ընելով, 1603-ին Քասդորին «Ալֆա» մականունը տուաւ
Այլ Տեսիլներ
Էսքիմոս եւ Մէտուզա միգամածութիւններ երկուքով մոլորակային միգամածութիւններ են, մէկը՝ Երկիրեն մօտ 2 870, միւս՝ 1 500 լոյս-տարի հեռաւորութեան վրայ: M35-ը բաց աստղաբոյլ մըն է, որը 1745-ին բացայայտեցաւ զուիցերացի աստղագէտ Ժան Ֆիլիբ տը Շիզոյ: Եւ Geminga-ն չեզոք աստղ մըն է՝ Երկիրէն մօտ 500 լոյս-տարիին վրայ:
Մեսիե 35-ը մէծ, երկարաւուն, 5 մագնիթուտով աստղաբոյլ մըն է, ունէ մօտ 0, 2 քառ.աստ. մակերես՝ Լիալուսինին չափով: Անոր բարձր մագնիթուտը ցոյց կը տայ, որ M35-ը մութ երկինքին մէջ տեսանելի է անզէն աչքով: M35-ին 200 աստղերը շղթայաձեւ խումբով են, որոնք կը ձգուին աստղաբոյլին միջով, ան Երկիրեն 2000 լոյս-տարիին վրայ կը գտնուի: Երկուորեակին մէկ այլ բաց աստղաբոյլ մըն է NGC 2158, որ կ'երեւայ սիրողական աստղադիտակով, Երկիրեն մօտ 12 000 լոյս-տարիին վրայ է:
Էսքիմոս միգամածութիւնը, կամ՝ Ծաղրածուին Դեմքով միգամածութիւնը (NGC 2392) 9, 2 մագնիթուտով է, Երկիրեն կը գտնուի 4 000 լոյս-տարիին վրայ: Պզտի սիրողական աստղադիտակով կ'երուայ անոր կեդրոնական աստղը, իր շուրջի կապտա-կանաչ ձուածիրային սկաւառակին հէտ միասին: Ան իր միմոսին անունն ստացած է դիմակ հագած երեսին նմանութեան համար:
Ասուպներու Ցնցուղ
Կէմինիտները յայտնի վառ ասուպներու ցնցուղ մըն է, որուն բարձրակէտը դեկտեմբեր 13-14-ին կ'ըլլայ: Առաւելագոյն հոսքը կը կազմէ ժամը հարիւր ասուպներ, ինչը անոր կը դարձնէ ամենէ հարուստ ասուպներու ցնցուղէն մին:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Համաստեղութիւններ
Հեղնար Ուաթընփօ
Հեղնար Զէյթլեան Ուաթընփօ, ակադեմիկոս, գրող, հետազօտող, համալսարանի դասախօս:
Քոֆի Անան
Ան հիմնադիրն ու տնօրէնն էր Քոֆի Անան Հիմնադրամին (Kofi Annan Foundation), ինչպէս նաեւ կը տնօրինէր Ծերունիներու համաշխարհային կազմակերպութիւնը, հիմնուած Նելսոն Մանտելայի կողմէ: Ուսած է Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն մէջ։
Կենսագրութիւն
Ստանձնած է ՄԱԿ-ի Գլխաւոր Քարտուղարի դերը 13 Դեկտեմբեր 1996-ին Ապահովութեան Խորհուրդին կողմէ, ապա ՄԱԿ-ի Ընդհանուր Ժողովին կողմէ: Ան առաջին սեւամորթ ափրիկեցին էր, որ ստանձնած էր աշխարհի աւագ դիւանագէտի պաշտօնը եւ պաշտօնավարած է երկու նստաշրջան` 1997-էն մինչեւ 2006: Անոր յաջորդողն էր Գլխաւոր Քարտուղար Պան Քի Մուն, 1 Յունուար 2007-ին:
Անանի նստաշրջանը զուգադիպած է Իրաքի պատերազմին եւ «Էյչ.Այ.Վի.» համաճարակին:
Քոֆի Անան Լիբանանի արդի պատմութեան մէջ զօրակցած է Լիբանանի ազգային միասնականութեան եւ ապահովական կայունութեան, յատկապէս սահմանային խաղաղութեան` ՖԻՆԻՒԼ-ի միջազգային խաղաղապահ ուժերու առաքելութեան ընդմէջէն :
Արտաքին Յղումներ
Ստորոգութիւն:8 Ապրիլի ծնածներ Ստորոգութիւն:18 Օգոստոսի մահացածներ
Ֆրանք ՄքՔորթ
Ֆրանսիս «Ֆրանք» ՄքՔորթ (Francis "Frank" McCourt, 19 Օգոստոս, 1930, Պրուքլին, Նիւ Եորք, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ – 19 Յուլիս, 2009, Մանհեթեն, Նիւ Եորք, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ) ամերիկացի-իռլանտացի Գրող, հեղինակ եւ ուսուցիչ մըն էր։ Ֆրանք շահած է Pulitzer մրցանակը իր Angela's Ashes գիրքին համար, որ կը պատմէ իր մանկութեան դժուարութիւններուն մասին :
Վաղ կեանքը
Ֆրանք ՄքՔորթ ծնած է Պրուքլին, Նիւ Եորք, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն մէջ, 19 Օգոստոս, 1930 թուականին: Անոր հայրն էր՝ Մալաշի ՄքՔորթ (1899–1985), իսկ մայրը՝ Անճելա Շիհան (1908–1981) : Ֆրանք ապրած է Նիւ Եորքի մէջ իր 4 փոքր քոյր ու եղբայրներուն հետ, որոնք են՝ Մալաշի (1931), զոյգերը՝ Օլիվըր եւ Ուէկեն, (1932), եւ Մարկարէթը (1935) որ կը մահանայ 7 շաբաթ ետք : Մեծ ճգնաժամին ընթացքին Ամերիկայի մէջ, ՄքՔորթ ընտանիքը կը գաղթէ Իռալնտա, սակայն Մալաշին հաստատ գործ մը չգտնելով, անոնք կը կորսուին աղքատութեան մէջ : Անոնք կը բնակէին փոքրիկ տան մը մէջ, ուր Անճելան, Մալաշին ու անոնց զաւակները կը քնանային մէկ անկողնոյ վրայ։ Զոյգերը՝ Օլիվըրն ու Ուէկենը կը մահանան իրենց փոքր տարիքին հիւանդութեան եւ ուտելիքի կորուստի պատճառներով: Սակայն Ֆրանք ունի 2 ուրիշ եղբայր՝ Մայքըլ, որ յետոյ կը բնակի Սան Ֆրանսիսքոյի մէջ մինչեւ իր մահը, Սեպտեմբեր, 2015 եւ Ալֆոնսըս, որ կը մահանայ 2016 թուականին:
Ֆրանքին դպրոցական կեանքը աւարտեցաւ իր 13 տարեկանին, երբ իռալնտական քրիստոնեայ դպրոցը զայն մերժեց որպէս աշակերտ: Յայնժամ Ֆրանք սկսաւ աշխատիլ իր մօրը եւ եղբայրներուն օգտակար դառնալու համար:
Արտաքին յղումներ
Michael McCourt obituary
Ստորոգութիւն:19 Օգոստոսի ծնածներ Ստորոգութիւն:19 Յուլիսի մահացածներ Ստորոգութիւն:Ուսուցիչներ Ստորոգութիւն:Գրագէտներ Ստորոգութիւն:Գրողներ
Զարմինէ Պօղոսեան
Զարմինէ Պօղոսեան Կրթական մշակ, մանկավարժ, վարժարանի տնօրէնուհի, գրող, թարգմանիչ, հրապարակագիր, ազգային-հաս. գործիչ, բազմաթիւ յօդուածներու հեղինակ:Ան վարած է եւ կը վարէ բեղուն ազգային-հասարակական գործունէութիւն:
Կենսագրութիւն
Զարմինէ Պօղոսեան Գալայճեան Շրջանաւարտ Հալէպի ՀԲԸՄի Լազար Նաճարեան-Գալուստ Կիւլպէնկեան երկրորդական վարժարանէն կը մտնէ ուսուցչական ասպարէզ 1965-ին Հալէպ քաղաքի Կրթասիրաց նախակրթարանը։ Ամերիկա փոխադրուելէ ետք 1978-ին ամուսնոյն՝ Միսակ Պօղոսեանի եւ երկու զաւակներու Արայի եւ Կարէնի հետ, կը հետեւի Նիւ Եորքի Պրուքլին համալսարանի մանկավարժութեան ճիւղը, ստանալով գիտութեան Պսակաւորի Արուեստի վկայական բարձր գնահատականով որպէս մանկավարժ։
1987-էն 2011, Զարմինէ Պօղոսեան 25 տարի եղեր է տնօրէնը Պէյսայտի Սուրբ Նահատակաց Ամէնօրեայ Վարժարանին: 13 տարի ետք, շրջան մը հեռանալէ ետք 2006-ին դարձեալ կը հրաւիրուի վարժարանի հոգաբարձութեան կողմէ վերստանձնելու նոյն պաշտօնը։
Այդ օրերուն վարժարանը համարուեր է Ամերիկեան պետական չափանիշով հասած բարձրագոյն մակարդակին:
Զարմինէ Պօղոսեան ծանօթ անուն է Նիւ Եորքի եւ Նիւ Ճըրզիի հայ համայնքներու մշակութային կեանքէն ներս:
Զարմինէ Պօղոսեանը հեղինակ է բազմաթիւ յօդուածներու, թարգմանութեան, կարճ պատմուածքներու:
Զարմինէ Պօղոսեանի երէց եղբայր Զաւէնը, ժողովուրդէն ճանչցուած եւ յարգուած լուսահոգի Արժ. Տ. Վրթանէս Ա. Քհնյ. Գալայճեանի կէս դարէն աւելի 63 տարի կը մարմնաւորէր իր ողջութեան հոգեւորական մը՝ անմոռանալի յիշատակները տարածուած Լիբանանի մէջ՝ Անթիլիաս, Պէյթ Մէրի, Պիքֆայա, Յորդանանի մէջ՝ Երուսաղէմ, Ամման, Հրեշտակապետաց, Թարգմանչաց Վարժարան, Սիոն Ամսագիր, Սուրիոյ մէջ՝ Հալէպի Ս. Վարդան, Կիլիկեան Վարժարան, Միացեալ Նահանգներու մէջ՝ Ուոքիկըն, Էլպէրոն, Եունեըն Սիթի, Ճամբար Նուպար, Ճամբար Վարդան, եւ ապա վերջին չորս տասնամեակներու ընթացքին Մայրաքաղաք Ուաշինկթընի մէջ հովուական ծառայութիւններու, ինչպէս նաեւ ազգային, բարեսիրական գործունէութիւններու շարանով մը՝ Հայրենիքէն ներս:
Մամուլի աշխատակից
Զարմինէ Պօղոսեան մնայուն աշխատակիցն է հայ մամուլին եւ մասնաւորաբար ռամկավար ազատական թերթերուն` «Պայքար», «Զարթօնք», «Նոր Օր», «Ապագայ», ինչպէս նաեւ` վերջին տարիներուն` «Հայրենիք»ին ու «Նոր Մարմարա»ին։ Գրական գեղարուեստական գործերով աշխատակցած է գրական հանդէսներու, ինչպէս` «Շիրակ»ին, «Գեղարդ»ին ու «Նոր Ապրիլ»ին։
2017-էն ի վեր անդամ է Նարեկ ամսաթերթի խմբագրական կազմին: ՆԱՐԵԿ-ը պաշտօնական տեղեկատուն է Նիւ Եորք քաղաքի Պէյսայտ շրջանին մէջ գտնուող Սրբոց Նահատակաց Եկեղեցւոյ, որ արդէն իր ոսկեայ տարեդարձը տօնած եւ թեւակոխեց 65-ամեայ երթը Յունուար 2019-ին: Զարմինէ Պօղոսեան ամէն ամիս կանոնաւորաբար Հայերէն էջ կը պատրաստէ զանազան նիւթերու շուրջ:
Թէքէեան Մշակութային Միութեան
Նիւ Եորք հաստատուելու առաջին օրէն Զարմինէ Պօղոսեան ամուսնոյն` Միսաքին հետ մաս կը կազմէ Թէքէեան Մշակութային Միութեան վարչութեան։
Շքանշան, Հայրապետական կոնդակ, գնահատագիր,շնորհակալագիր եւ մետալներ
Զարմինէ Պօղոսեանի ծառայութիւնը գնահատած է՝ Ամերիկայի Հայոց նախկին Առաջնորդ Խաժակ Արք. Պարսումեանը «Վերածնունդ Դպրութեանց Առաջնորդական» շքանշանով:
Նոյեմբեր 16, 1997–ին Զարմինէ Պօղոսեան արժանացաւ Քուինզ Շրջանի քաղաքապետ՝ Քլէր Շուլմանի պատւոյ գնահատագրով մեծարելով իրեն եւ հռչակել «Զարմինէ Պօղոսեանի Օր», որպէս բացառիկ մանկավարժ, իր ցուցաբերած բացառիկ նուիրումին եւ մանուկներու դաստիարակութեան հանդէպ ունեցած իր նախանձախնդրութեան համար եւ իր ծառայութեան տասնամեակին առթիւ:
Բազմավաստակ հայուհիին ի պատիւ մեծարանքի հանդէսն էր որ տեղի ունեցաւ Հոկտեմբեր 24, 2014, Ուրբաթ երեկոյեան, «Նորթ Հեմբսթէտ Գաունթրի Գլապ»ի շքեղ սրահին մէջ, Նիւ Եորք, բարձր հովանաւորութեամբ` Ամերիկայի Հայոց նախկին Առաջնորդ Խաժակ Արք. Պարսամեանի եւ կազմակերպութեամբ` վարժարանի հոգաբարձութեան եւ բազմամեայ դաստիարակ-մանկավարժ Տիկին Զարմինէ Պօղոսեանին շնորհուած էր Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Ամենայն Հայոց Գարեգին Բ.Կաթողիկոս Հօր Հայրապետական Կոնդակ եւ «Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց» շքանշանը գնահատելու համար իր մանկավարժական բազմամեայ ծառայութիւնը, որ սկսած էր Հալէպի Կրթասիրաց Վարժարանէն:
2017 տարին Նիւ Եորքի Սրբոց Նահատակաց Ամէնօրեայ Վարժարանի (Ս.Ն.Ա.Վ.) ընտանիքին համար նշանակալից տարի է՝ Ոսկեայ Յոբելինական Տարի:
Ստացած է բազմաթիւ պատուոգրեր,շնորհակալագրեր, գնահատագրեր
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հալէպ ծնածներ Ստորոգութիւն:Կրթական մշակ Ստորոգութիւն:Վարժարանի տնօրէնուհի Ստորոգութիւն:Յօդուածագիր Ստորոգութիւն:Գրողներ Ստորոգութիւն:Թարգմանիչ Ստորոգութիւն:Հասարակական գործիչներ Ստորոգութիւն:Հրապարակագիրներ Ստորոգութիւն:Մտաւորական
Երկրորդ Աշխարհամարտին Զոհուածներու Յուշարձան
«Երկրորդ աշխարհամարտին զոհուած զինուորներուն նուիրուած յուշարձան», Զոհուած զինուորներու յիշատակին, յուշարձան Արմաւիրի մարզի Ջանֆիտա գիւղին մէջ։ Տեղադրուած է 1968-ին՝ ի յիշատակ Հայրենական մեծ պատերազմին զոհուած ջանֆիտացիներու ։ Յուշարձանը ընդգրկուած է Ջանֆիտայի պատմութեան եւ մշակոյթի անշարժ յուշարձաններու ցանկին մէջմ ։ Պրոնզէ արձանի ետեւը տեղադրուած է յուշապատ, որու վրայ փորագրուած են Յաւերժութեան հայկական նշանը, Եղիշէի խօսքերը, պատերազմին անմահացած հերոսներու անունները:
Վիվիեր
Վիւիեր (Vivières), գաւառակ Ֆրանսայի հիւսիսը գտնուող Էնա երկրամասին Փիքարտի շրջանէն ներս։ 2010 թուականին գաւառակին մէջ կ՛ապրէր 400 մարդ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ֆրանսայի քաղաքներ
Համազասպ Ա. Քհնյ. Շաքարեան
'''Տ. Համազասպ Քհնյ. Շաքարեան''', Աւադանի անունով Եղեկիէլ, որդի Կարապետի եւ Թրվանտայի, ծնած է Զէյթունցի ծնողքէ, Հալէպ, 1925 թուականին։ Նախակրթութիւնը կը ստանայ Ազգ. Սահակեան եւ Կիւլպէնկեան վարժարաններուն մէջ։ Շրջանաւարտ ըլլալէ ետք, ծնողքին նիւթական պայմանները չեն ներեր ուսումը շարունակելու։ Հետեւաբար, հարկադրուած՝ կը հետեւի արհեստի եւ կը սորվի կօշկակարութիւն։
Տարիներու յարատեւ աշխատանքով իր տնտեսական վիճակը քիչ մը բարելաւելէ ետք՝ կը պատրաստուի ամուսնութեան։
Եղեկիէլի կեանքի ընկերը կ'ըլլայ Աւետիսի եւ Եսթերի դուստրը՝ Սիրվարդը, որուն հետ կը պսակուի Հալէպի Ս. Գէորգ եկեղեցւոյ մէջ, 1957 թուականին, ձեռամբ Զէյթունցի Տ. Խաչատուր Ա. քհնյ. Գերմանիկեանի եւ կ'ունենայ չորս զաւակներ՝ Յասմիկ, Սեղա, թալին եւ Գէորգ։
Եղեկիէլ եթէ մէկ կողմէն իր բոլոր ճիգերը ի գործ դրած է ապրուստը հոգալու՝ իբրեւ մարդ, միւս կողմէ երբեք չէ դլացած իր հոգիին պարտքը կատարելու կրօնական արժէքներով հոգին հարստացնելու։
Ան մանկութենէն կապուած է Հայ եկեղեցւոյ։ եղած է դպիր Ս.Գէորգ եւ ապա Ս.Գէորգ եւ ապա Ս.քառասնից մանկանց եկեղեցւոյ մէջ։ Առ ի գնահատանք տարիներու հետեւողութեան։ ստացած է ուրար ։
Ծանօագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայեր
Տանիէլ Տեքըր
Տանիէլ Տեքըր, փորթօ ռիքոցի երաժիշտ եւ երգահան։
Կենսագրութիւն
2005 թուականին Տանիէլ Տեքըրը Հայաստանի կողմէն պաշտօնապէս հրաւիրուեր է Երեւան՝ երգելու «Ատանա»ն Ցեղասպանութեան 90-րդ տարելիցին նուիրուած համերգի ժամանակ։
2010 թուականին թողարկեր է «Հայ եմ իմ ընտրութեամբ» ձայնասկաւառակը, որուն շնորհանդէսը տեղի ունեցեր է Նարեկացի արուեստի միութեան մէջ : Ձայնասկաւառակին մէջ ընդգրկուած է 13 երգ՝ «Կիլիկիա», «Տլե Եաման», «Մարտիկի երգը», «Սիրոյ գիշեր», «Ախր ես ինչպէս», «Աղջկայ երգը», «Հայոց աշխարհ», «Ատանա» երգի անգլերէն տարբերակը եւ այլն։ Զուգերգեր կատարեր է երգչուհիներ Լեյլա Սարիբեկեանի, Քրիսթինէ Փեփելեանի, Շուշան Պետրոսեանի, Աննա Խաչատրեանի հետ։ 2010 եւ 2016 թուականներուն Արամ Խաչատրեանի անուան մեծ համերգասրահին մէջ տեղի ունեցեր է Տանիէլ Տեքըրի համերգը , 2017 թուականին «Իմ Արցախ» նախագիծի համերգովելոյթ ունեցեր է Շուշիի մէջ :
Տանիէլ Տեքըրը` Հայաստան այցի եւ հայերուն սատարելու մասին
Արցախի մէջ 2020 Սեպտետբեր 27-ին սկսած պատերազմի, Հայաստանի ծանր իրադարձութիւններու մասին իր զօրակցութիւնը յայտնելով ըսած է.-
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Ամերիկացի երգիչներ
Վիվիեր (գաւառակ)
Վիւիեր (Vivières), գաւառակ Ֆրանսայի հիւսիսը գտնուող Էնա երկրամասին Փիքարտի շրջանէն ներս։
Բնակչութիւն
2010 թուականին գաւառակին մէջ կ՛ապրէր 400 մարդ։
Արարա (հանդէս)
«Արարա», եռօրեայ թերթ, ապա՝ կիսամսեայ հանդէս։
Պատմութիւն
Հայ լեգէոնականներիու պաշտօնաթերթ։ Լոյս տեսած է 1920–1921 թուականներուն, Ատանա։ Արտօնատէր՝ Հայկ Մաստիճեան, խմբագիր՝ Գեղարդ-Շառա։
Տպագրած է առաւելապէս Կիլիկիան ազատագրելու համար մղուած մարտերու մասնակից հայ լեգէոնականներու (կամաւորական գունդերու զինուորներ) յուշերը, գրական-գեղարույեստական, հեղինակային եւ թարգմանական նիւթեր (պատմուածքներ, բանաստեղծութիւններ), ինչպէս նաեւ յօդուածներ ու տեղեկատուական լուրեր, գրախօսութիւններ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հանդէսներ
Երիտասարդութեան Միջազգային Օր
Երիտասարդութեան միջազգային օր (անգլ.՝ International Youth Day), երիտասարդութեան առնչուող հարցերու վերաբերեալ տեղեկացուածութեան բարձրացմանը միտուած միջազգային օր։ ՄԱԿ-ի կողմէ հաստատուած ամէնամեայ այս տօնը առաջին անգամ նշուած է 12 Օգոստոս 2000-ին։
Նախապատմութիւնը
14 Դեկտեմբեր 1995-ին ՄԱԿ-ի Գլխաւոր Ժողովը, հաշուի առնելով հասարակութեան մէջ երիտասարդութեան կարեւորագոյն դերը, կ՚ընդունի ոլորտային հիմնարար փաստաթուղթ մը (A/RES/50/81)՝ Երիտասարդութեան առնչուող գործողութիւններու համաշխարհային ծրագիրը (ԵԳՀԾ (WPAY)) ։ 8-12 Օգոստոս 1998-ին Լիզպոնի մէջ տեղի ունեցած երիտասարդութեան հարցերով նախարարներու համաշխարհային խորհրդաժողովը նոյնպէս, կարեւորելով երիտասարդութեան դերը, իր Երիտասարդական քաղաքականութեան ու ծրագրերու մասին հռչակագրին մէջ (WCMRY/1998/28) ՝ ի թիւս այլ միտքերու, կ՚առաջարկէ 12 Օգօստոսը հռչակել երիտասարդութեան միջազգային օր։
Հռչակումը
Իր աջակցութիւնը յայտնելով Լիզպոնեան հռչակագրի առաջարկին եւ հիմք ընդունելով իր նախորդ որոշումները՝ ՄԱԿ-ի Գլխաւոր ժողովը 17 Դեկտեմբեր 1999-ին որոշում կը կայացնէ (A/RES/54/120, կէտ 7-րդ) 12 Օգօստոսը հռչակել Երիտասարդութեան միջազգային օր։
Նպատակը
ՄԱԿ-ի Գլխաւոր Ժողովը բոլոր շահագրգիռ կողմերուն կ՚առաջարկէ Օրուան նշանաւորման եւ Գործողութիւններու ծրագրի վերաբերեալ (յատկապէս երիտասարդներու շրջանակին մէջ) իրազեկութեան բարձրացման նպատակով բոլոր մակարդակներուն կազմակերպել տեղեկատուական-քարոզչական միջոցառումներ։
Կ՚ենթադրուի, որ ամբողջ աշխարհին մէջ կառավարութիւններու, կազմակերպութիւններու համար երիտասարդութեան հիմնախնդիրներուն վրայ ուշադրութիւն հրաւիրելու հնարաւորութիւն կը ստեղծուի։
Նշելու ձեւը
Աւանդաբար տօնի նախօրէին ուղերձով հանդէս կու գայ ՄԱԿ-ի Գլխաւոր քարտուղարը։
Տարբեր երկիրներու մէջ շնորհաւորական ուղերձներով հանդէս կու գան նաեւ կեդրոնական իշխանութեան եւ տեղական ինքնակառավարման մարմիններու ղեկավարները, տարաբնոյթ միջազգային եւ ազգային կազմակերպութիւններու ու կառոյցներու ներկայացուցիչները։
Տեղի կ՚ունենան ոլորտի պատասխանատուներու, երիտասարդական կազմակերպութիւններու հանդիպումներ, քննարկումներ, երիտասարդական ու մշակութային միջոցառումներ։
Միջազգային օրուան թեմաները
Իւրաքանչիւր հերթական օրուան (տարուան) համար կ՚ընտրուի որոշակի թեմատիկ ուղղութիւն, որու շրջանակին մէջ ալ փորձ կ՛ըլլայ համատեղել, կեդրոնացնել շահագրգիռ կողմերու ջանքերը ։
Հայաստանի մէջ
Հայաստանի մէջ օրը սկսած են նշել 2000-ականներու կէսէրէն ։
Միջոցառումներու շարքին տեղի կ՚ունենան ՀՀ Մարզանքի եւ երիտասարդութեան հարցերու նախարարի, փոխնախարարի, վարչութիւններու աշխատակիցներու այցեր, հանդիպումներ, քննարկումներ երիտասարդական կազմակերպութիւններու ու խումբերու հետ։ Մայրաքաղաքին ու մարզերուն մէջ տեղի կ՛ունենան երիտասարդական փառատօներ, ֆորումներ, սեմինարներ, շնորհանդէսներ, էքսպո-ցուցահանդէսներ, աշխատանքի տօնավաճառներ, մշակութային-ժամանցային միջոցառումներ եւ այլն։ Անոնց գերակշիռ մեծամասնութիւնը հանրային, բաց մասնակցային սկզբունքով, յաճախ ՏԻՄ կառոյցներու հետ համագործակցելով, կը նախապատրաստեն ու կ՚իրականացնեն երիտասարդական հասարակական կազմակերպութիւններն ու նախաձեռնող խումբերը ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:ՄԱԿ Ստորոգութիւն:Միջազգային օրեր
Ստեփան Ասդուրեան
'''Ստեփան Հ. Ասդուրեան''', համալսարանի դասախօս, գրող, ակադեմիկոս, հետազօտող, Քալիֆորնիոյ Համալսարան Պըրքլիի Հայագիտական Բաժանմունքի երկայ ընդհանուր տնօրէն:
Մանուէլ Մարութեան
Մանուէլ Մարութեան (1901), Համասփիւռքեան առումով յայտնի դէմք մը՝ որ ծանօթ է մասնաւորաբար բեմական վաթսունամեայ իր գործունէութեամբ, եւ որուն թատերագրային վաստակը եւ գրական արձակը, սակայն, իրեն կ՝ ապահովեն իւրայատուկ տեղ մը սփիւռքեան գրականութեան մէջ, պատմելու եւ մենագրելու ցայտուն շնորհներով։
Կենսագրութիւն
Ծնած է 1901-ին, Վան ի մէջ (Բերդաքաղաք)։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրի Երեմեան վարժարանին մէջ ու հազիւ պատանի, 1915-ի հերոսամարտին յաջորդող գաղթի օրերուն հաստատուած Երեւան՝ ուր շարունակած է ուսման իր ընթացքը Թեմական դպրոցին մէջ, մինչեւ 1919։
Աշակերտական գրասեղաններուն վրայ իսկ գրական եւ բեմական իր ընդունակութիւններով ուշադրութիւն գրաւած է, եւ դերասանապետ Յովհ. Զարիֆեան ի ապա նաեւ Վարդան Միրզոյեանի քաջալերանքով հետեւած է Երեւանի Տրամաթիկ Սթիւտիայի դասընթացքներուն։
1921-1922 տարիներուն Իրանի հայաշատ բոլոր քաղաքներուն մէջ ներկայացումներ տալէ վերջ, անցած է Միջին Արեւելեան երկիրներ (Սուրիա, Իրաք, Լիբանան եւ Յունաստան), ապա՝ Փրակ՝ ուր շրջան մը յաճախած է թէեւ Գիւղատնտեսական Վարժարան, սակայն վերադարձած է դարձեալ բեմ ու Վիեննայի մէջ հետեւած է պետական Արքայական Տրամաթիկ Սթիւտիայի դասընթացքներուն, որուն ընթացքը յաջողութեամբ աւարտելէ ետք, ամբողջական նուիրումով ծառայած է Հայ Բեմին՝ Եւրոպայի, Միջին Արեւելքի, Հիւսիս եւ Հարաւային Ամերիկայի գրեթէ բոլոր հայահոծ գաղութներուն մէջ, կազմելով նաեւ թատերախումբեր եւ թատերական կորիզներ։
Մասնագիտութիւն
Դերասանական բեղուն գործունէութեան առնթեր, գրած է թատերգութիւններ, բանաստեղծութիւններ, եւ դիմաստուերներ՝ գրական եւ հանրային դէմքերու մասին։
Գործեր
1969-ին եւ 1970-ին Թեհրանի մէջ հրատարակուած են արձակ էջերու եւ դիմաստուերներու իր երկու հատորները՝ «Երբ Վարագոյրը Իջնում է» անունին տակ։ Թատերագրային իր գործերն են «Կոմիտաս», «Խաւարի մէջէն», «Երկիրն է կանչում», «Կարմիր սուլթան», «Դերասանի ցնորքը», «Նոյեան տապան», «Հոգի՞ն թէ մարմին»ը։ 1981-ին լոյս տեսաւ «Փակուած վարագոյրի առջեւ» յուշագրային իր վերջին հատորը :
Ստեփան Փափազեան
Ստեփան Փափազեան (Նոյեմբեր 1839, Կ. Պոլիս - 1888), հայ ուսուցիչ, տնօրէն, Պոլսոյ ազգային ժողովի երեսփոխան, ուսումնական խորհուրդի անդամ։
Կենսագրութիւն
1858-ին՝ Պոլիս վերադարձին, Ս.Փրկչի որբանոցի հայերէնի ուսուցչութեան կը կոչուի եւ այդ պաշտօնը կւ պահէ մինչեւ վերջ։ Իր հայ լեզուի հմտութեան եւ ատենախօսութեան կարողոթիւններուն պատճառով «Պերճ» կը մականուանուի։
Գործունէութիւն
Ուսուցչական ասպարէզին կը ծառայէ մինչեւ իր մահը, զանազան վարժարաններու մէջ, ստանձնելով դասախօսութիւններ. սակայն նշանակելի է իր գործունէութիւնը իբր տնօրէն Ղալաթիոյ Լուսաւորչեան վարժարանին (20 Մարտ 1851), ուր կը հասցնէ բազմաթիւ աշակերտներ, որոնք շատ կարեւոր դեր կը կատարեն ազգային շրջանանակի մէջ։ Ինքն է նաեւ գլխաւոր հեղինակը եւ ջանադիրը Ազգ, կենդրոնական վարժարանին հաստատութեան, որուն գաղափարը առաջին անդամ ինք յղացած է՝ 1863-էն սկսեալ՝ գաւառներէն Պոլիս դիմող ուսանողներու երկրորդական կրթութիւն տալու դիւրութիւն մը ընծայելու համար։
Երկար ժամանակ ազգային երեսփոխան եղած է եւ ընդդիմախօսութեան պետը՝ Ընդհանուր ժողովերու մէջ. գործնականօրէն ուսունմասիրած էր ազգային խնդիրները, գոց գիտէր Ազգ.Սահմանադրութիւնն ու ամէն ազգային կանոնագիրները։
Թովմա Մեծոփեցի
Թովմա Մեծոփեցի,  պատմիչ, մանկավարժ, եկեղեցական, մշակութային եւ հասարակական գործիչ։
Ստեփան Փափազեան
Գործունէութիւն
1863-ի Յունուար 2-ին սկսած է հրատարակել «Ժամանակ» հանդէսը, որ հրատարակուած է մինչեւ 1869 (տես թիւ 175) ։
Թովմա Մեծոփեցի
Ուսանած է Մեծոփավանքին մէջ՝ Յովհաննէս Մեծոփեցի քով (1386-1393 թթ.),  այնուհետեւ՝ Խառաբաստավանքի վարդապետարանէն ներս՝ աշակերտելով Սարգիս Ապրակունեցիի, ապա՝ Վարդան Հոգոցվանեցի րաբունապետներուն։ 1406-էն ուսանած է Տաթեւի համալսարանէն ներս՝ Գրիգոր Տաթեւացիի քով։ 1410-ին Թովմա Մեծոփեցին ստանձնած է Մեծոփավանքի վանահայրութիւնն ու վարդապետարանի րաբունապետութիւնը՝ պաշտօնավարելով աւելի քան 30 տարի։
Ստեփան Փափազեան
Գործունէութիւն
քնար երաժշտական ընկերութեան՝ քնար Հայկականի մէջ հրատարակուելիք բանաստեղծութեանց ընտրութեանը հսկող մարմնոյն անդամ անուանուած է։
Թովմա Մեծոփեցի
Թովմա Մեծոփեցիին գործունէութեան ընթացքին Մեծոփայ դպրոց հրաուիրուած են յայտմի մասնագէտներ, ստեղծվել են դասագրքեր, կատարուածլ տարբեր երկերու մեկնութիւններ։ Դպրոցի մատենադարանէն ներս ընդօրինակած, ծաղկած ու կազմած են հայկական բազմաթիւ ձեռագիր մատեաններ։ Մեծոփը դարձած է գրչութեան կարեւոր կեդրոն, ուր Թովմա Մեծոփեցին ուսուցանած է գրչութեան արուեստ, պատրաստած գրագիրներ, գրիչներ, գրչութեան արուեստի ուսուցիչներ։ Թովմա Մեծոփեցին շարք մը պատմական աշխատութիւններու հեղինակ է։ Ամենայայտնին «Պատմութիւն ԼանկԹամուրայ եւ յաջորդաց իւրոց» (1860, քննական բնագիրը աշխատասիրութեամբ Լ. Խաչիկեանի, 1999) երկն է, որ կ՛ընդգրկէ 1386–1440-ի իրադարձութիւնները։ Այն XV դ. պատմական հազուագիւտ երկերէն է, կարեւոր աղբիւր Լենկթեմուրի, ինչպէս նաեւ Գարագոյունլու եւ ագգոյունլու քոչւոր ցեղերու մղած պատերազմներու շրջանի Հայաստանի ու Միջին Արեւելքի պատմութեան ուսումնասիրման համար։ Մեծոփեցիի պատմական երկերէն է նաեւ «Յիշատակարանը» (1892),  որ կը վերաբերի Հայոց կաթողիկոսական աթոռը Կիլիկիոյ մայրաքաղաք Սիսէն Վաղարշապատ տեղափոխելուն։ Մեծոփեցին նաեւ սրբագրած, խմբագրած ու մշակած է կրօնա-դաւանաբանական, ծիսական, երաժշտական, գեղարուեստական եւ մեկնողական բազմաթիւ երկեր։
Ստեփան Փափազեան
Գործունէութիւն
1853-ին Ուսումնական Խորհրդոյ անդամ, 1855-ին Ղալաթիոյ թաղական Խորհրդոյ անդամ կ՛ընտրուի, զոր երկար տարիներ կը վարէ։ Իր պաշտօնավարութեան միջոցին Ս.Լուսաւորիչ եկեղեցին կ՛օժտուի հասութաբեր կալուածներով։
Թովմա Մեծոփեցի
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:15 Մայիսի մահացածներ Ստորոգութիւն:Ակոռի մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ պատմիչներ
Ստեփան Փափազեան
Գործունէութիւն
1873-1874-1876 վարչական շրջաններուն ալ Ուսումնական Խորհրդոյ անդամակցութիւնը կը վարէ։
1870-ին՝ հազիւ իր օրինական տարիքը լրացուցած, երեսփոխական կ՛ընտրուի մինչեւ իր մահը պահելով այդ պաշտօնը. հանդիսացած է ճարտար ատենաբան եւ իր կուսակցութեան (Ղալաթիոյ օճախին) ամէնէն նշանակելի անդամներէն մէկը. կրակոտ ընդդիմախօս մը եղած է եւ վարչութեան մշտնջենական հակառակորդը։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Հայ Երեսփոխաններ
Թովմա Արծրունի
Թովմա Արծրունի, տոհմական պատմագիր, Արծրունի տան, կամ նախարարութեան պատմիչը։ Արծրունիք, Թ. դարուն, մրցորդ եղած են Բագրատունիներուն։ Նշանաւոր եղած են Արծրունի երկու իշխաններ՝ Գրիգոր-Դերենիկ եւ Գագիկ, որոնց օրով կը զօրանան Արծրունիք։ Մամիկոնեանները արդէն հեռացած էին հայկական թատերաբեմէն ու սկսած էին փայլիլ՝ Բիւզանդական կայսրութեան մէջ։
Կենսագրութիւն
Իր կեանքին մասին քիչ տեղեկութիւններ հասած են մեզի։ Եղած է բարձրաստիճան եկեղեցական։ Ան կը ներկայանայ իբրեւ հմուտ, հետաքրքիր եւ բարձրորակ նիւթերով գրող անձ մը։ Արծրունի իր գիրքը գրած է Գրիգոր-Դերենիկ իշխանի խնդրանքով։
Գործը
== Գործին բաժանումները = Թովմա Արծրունի իր գործը բաժնած է չորս դպրութիւններու։ Այս բաժանումը սակայն ձեւական եղած է, մինչդեռ, ըստ նիւթի՝ կարելի է զայն բաժնել երկու հիմնական մասերու.
Ա.- ՀԻՆ ՇՐՋԱՆ։ Ադամէն մինչեւ 850 թուականը։ Այս շրջանին համար Արծրունի օգտագործած է հին պատմագիրներու գործերը, ինչպէս Ագաթանգեղոս, Փաւստոս, Կորիւն, Փարպեցի, Եղիշէ, Խորենացի, եւայլն եւ անյայտ աղբիւրներ ու տոհմական զրոյցներ, որոնք մեծ արժէք կը ներկայացնեն։ Այս շրջանին մէջ Արծրունի կը ջանայ մասնակից դարձնել Արծրունիները՝ բոլոր լաւ դէպքերուն եւ ձեռնարկներուն։ Հետաքրքրական է հետեւեալը, թէ՝ Վարդանանց պատերազմի ատեն փայլող Արծրունի իշխան չկայ Եղիշէի մէջ։ Թովմա Արծրունիի ուշադրութիւնը կը գրաւէ այդ պակասը եւ իբրեւ մեկնաբանութիւն կը յիշէ, թէ ասորի չար վանական մը, Բարծումա անուն, որ թշնամութեամբ լեցուած էր Արծրունեաց հանդէպ, Եղիշէի գործին մէջէն վերցուցած ու հանած է Արծրունեաց վերաբերեալ բաժինը։ Թովմա Արծրունի արագ կ'անցնի այն դէպքերու վրայէն (ուր Արծրունիք հեղինակ են վատ արարքներու)։
Բ.- ՆՈՐ ՇՐՋԱՆ։ Իր ժամանակաշրջանը։ Իր գործին ամէնէն հետաքրքրական եւ արժէքաւոր մասն է, որ կը սկսի 851 թուականէն։ Թովմա Արծրունի այսպէս կ'ըսէ. «Արդ, մեզ կայ առաջի ունել Ջափրայ եւ չար գործոց նորա, ԱՆԳԻՐՍ ՄՆԱՑԵԱԼ ՅԱՅԼՈՑ, զոր կատարեաց ի վերայ աշխարհին Հայոց երկայնագոյն ժամանակաւ...»։ Թ. Արծրունի, գործի այս Բ մասին մէջ, մեզի կու տայ նոր նիւթեր մանրամասնօրէն, իբրեւ ականատես կամ ականատեսներէ քաղուած։ Ուրեմն գործը արժէքաւոր է, թէ՛ մեզի մատուցած իր նիւթերու նորութեամբ եւ թէ՛ անոնց ստուգութեամբ։ Թովմա Արծրունի, իբրեւ պատմիչ, շատ բան կը շահի իր ստուգապատում ըլլալէն։ Յաճախ ինք անձամբ կատարած է հետազօտութիւններ եւ ճանապարհորդութիւններ՝ իր հաղորդած տեղեկութիւնները ստուգելու եւ պատմած դէպքերու միջավայրը սերտելու համար։ Իր աւագ ու միակ թերութիւնը, զոր յատուկ է առհասարակ բոլոր հայ պատմիչներուն, իր կողմնակալութիւնն է։ Անիկա եւս իր տոհմը մեծարելու թերեւս արդարանալի թերութիւնը ունի մեծ չափով։
Ադելեան
Ադելեան, ։
Թովմա Արծրունի
Գործին բովանդակութիւնը
Ա. Դպրութիւնը ունի 11 գլուխներ։ Կը սկսի աշտարակաշինութենէն եւ կը հասնի մինչեւ Թէոդոսի թագաւորութիւնը՝ Յունաց վրայ, Դ դարու վերջը։ Բ. Դպրութիւնը ունի 7 մեծ գլուխներ, որոնց մէջ կը պատմէ արաբ ամիրաներու դառն տիրապետութեան, հայ իշխաններու ապստամբութեան ու գործերուն մասին։ Արծրունի իր նիւթերը քաղած է նախորդ պատմագիրներէն եւ հետեւաբար մեծ արժէք մը չեն ներկայացներ անոնք։ Իր բուն նորութիւնները կը սկսին Ե գլուխէն անդին։ Գ. Դպրութիւնը ունի 29 գլուխներ, իսկ Դ դպրութիւնը ունի 12 գլուխներ։ Այս երկու դպրութեանց մէջ Արծրունի մանրամասն ու երկարօրէն կը պատմագրէ Թ դարու դէպքերը, որոնք տեղի ունեցան են, ընդհանրապէս հայաստանի մէջ, եւ մասնաւորաբար Արծրունեաց նահանգի Վասպուրականի մէջ։ Գլխաւորաբար երկարօրէն կը պատմէ Արծրունի իշխաններ՝ Գուրգէնի, Դերենիկի, Աշոտի եւ Գագիկի մասին, որ յետոյ թագաւոր եղաւ։ Իր գործին վերջին մասը յետոյ շարունակուած է ուրիշ անանուն հեղինակի մը կողմէ, որուն յիշատակարանը եւս գրուած է։
Ադելեան
Ադելեանը նախկին «Մուրճ» թերթի գլխաւոր աշխատակիցներէն մէկն ըլլալով, տպած է փոքր վէպեր եւ պատկերներ «Ադելեան» կեղծանունի տակ։ Աշխատակցած է նաեւ հայալեզու այլ պարբերականներու հետ։