cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Բերիոյ Հայոց Թեմ
Հալէպի մէջ գործող եկեղեցիները
Հալէպի մէջ կը գործեն Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ, Սուրբ Վարդան, Սուրբ Գէորգ, Սուրբ Յակոբ, Սուրբ Աստուածածին եկեղեցիները, կը պաշտօնաւարեն 14 քահանաներ։ Թեմի տարածքին կը գտնուին՝ Արամոյի մէջ՝ Սուրբ Ստեփանոս (12-րդ դար, նորոգուած է 1958-ին), Գամիշլիի մէջ՝ Սուրբ Յակոբ, Լաթաքիոյ մէջ՝ Սուրբ Աստուածածին (10-րդ դար), Քարատուրանի մէջ՝ Սուրբ Աստուածածին (նորոգուած է 1960-ին), Հասիչէի մէջ (Հասաքէ)՝ Սուրբ Յովհաննու Կարապետ, Եագուպիէի մէջ՝ Սուրբ Հռիփսիմէ (նորոգուած է 1954-ին), Քեսապի մէջ՝ Սուրբ Աստուածածին (19-րդ դար), Ռաս ուլ Այնի մէջ՝ Սուրբ Աստուածածին եկեղեցիները, Եագուպիէի մէջ՝ Սուրբ Հռիփսիմէ եկեղեցին եւ Սուրբ Աննա ուխտատեղի-մատուռը, Մարկատէի մէջ՝ Սուրբ Յարութիւն մատուռը (1995), Քէորքէանէի մէջ՝ Սուրբ Ստեփանոս ուխտատեղի-մասաաը (գործած է մինչեւ 19-րդ դարու սկիզբը)։ Տէր Զօրի մէջ գործած է Սուրբ Հռիփսիմէ եկեղեցին (1931), որ նորոգումէն ետք վերաօծուած է եւ վերանուանուած Սուրբ Նահատակաց եկեղեցի (1990)։ Ճեզիրէի առաջնորդական փոխանորդութիւնը հիմնուած է 1943-ն։ Կեդրոնը Գամիշլի Սուրբ Յակոբ եկեղեցին է։ Առաջին առաջնորդական փոխանորդը եղած է Խորէն վարդապետ Բարոյեանը (յետագային՝ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոս)։ Բերիոյ թեմի հովանիի տակ կը գործեն «Զարեհեան» գանձատունը (1991), «Արամ Մանուկեան» ժողովրդային տունը (բաղկացած է ներքնայարկի «Սպիտակ» երիտասարդական սրահէն, «Լեւոն Շանթ» մշակութային սրահէն, «Անի» ճաշասրահէն, «Դալար» սրճարանէն)։ Առաջնորդանիստ եկեղեցւոյ կից են «Օշական» գրատունը (1989), «Արեւելք» տպարանը (1946) եւ այլն։ Կը գործեն նաեւ ուսումնական, դատաստանական, առողջապահական, ընկերային ծառայութեան, կրօնական դաստիարակութեան, թաղական խորհուրդները, կալուածներու հոգաբարձութիւնը, վերաքննիչ ատեանը, շինարարական խորհրդատու մարմինը, հոգաբարձական եւ խնամակալական կազմերը, «Յովսէփ եւ Անահիտ Մարգարեան» փոխատուութեան եւ «Կեանք մը փրկենք» հիմնադրամները։
Ստորոգութիւն:Հալէպ Ստորոգութիւն:Հայ Առաքելական եկեղեցւոյ թեմեր
9 Յուլիս
9 Յուլիս, տարուան 190-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 191-րդ) օրն է։
Տօներ
Ստորոգութիւն:Յուլիս
26 Յունուար
26 Յունուար, տարուան 26-րդ օրն է։ 25 Յունուար 26 Յունուար  27 Յունուար
Տօներ
Ստորոգութիւն:Յունուար
Եաֆֆայի Ճակատամարտ (1192)
Յաֆֆայի ճակատամարտ, 1192-ին տեղի ունեցած ռազմական բախում։ Մարտի ժամանակ Անգլիոյ թագաւոր Ռիչարտ I Առիւծասիրտ կը յաղթէ Եգիպտոսի սուլթան Սալահ ալ-Տինին եւ կը պահպանէ քաղաքը խաչակիրներու ձեռքը։ Մարտէն ետք Ռիչարտ I Առիւծասիրտը հաշտութեան պայմանագիր կը կնքէ Սալահ ալ-Տինի հետ։
Պատմութիւն
10 սեպտեմբեր 1191-ին, Ռիչարտ պաշտպանեց Սալահ ալ-Տինի կողմէն պաշարուած Յաֆֆա քաղաքը։ Իմանալով քաղաքի պաշարման մասին, Ռիչարտ 80 ասպետներու հետ նաւերով Յաֆֆա մեկնեցաւ, քաղաքի վրայ տեսնելով մուսուլմանական դրօշը ան մտածեց, որ քաղաքը գրաւած է։ Սակայն երբ արդէն կը ցանկանար ետ վերադառնալ, լողալով անոր մօտեցաւ հոգեւորական մը, որ տեղեկացուց, որ քաղաքը դեռեւս կանգուն է։ Ռիչարտ ասպետներու հետ ծովը նետուեցաւ եւ լողալով մօտեցաւ Սալահ ալ-Տինի զօրքերուն եւ ջախջախեց 1000 հոգինոց զօրքը, քաղաքը պաշարումէն ազատեց, քաղաք մտաւ եւ սկսաւ ամրացնել ամրոցը։
Մարտ
Սալահ ալ-Տինի զօրքերը, տեսնելով խաչակիրներու դասաւորութիւնը, չեն համարձակիր յարձակիլ։ Միայն մամլուքներու ջոկատը կը յարձակի, վերջիններս կը զոհուին որպէս տեգակիրների արձակած բոլտերէն։ Սալահ ալ-Տին ստիպուած կը նահանջէ։
Հետեւանքներ
Յաֆֆայի ճակատամարտը Երրորդ խաչակրաց արշաւանքի վերջին նշանակալից ճակատամարտն էր։ Մարտէն ետք Ռիչարտ I Առիւծասիրտը կը սկսի Սալահ ալ-Տինի հետ բանակցիլ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Խաչակիրներու ճակատամարտեր Ստորոգութիւն:Երուսաղէմի Թագաւորութեան Պատմութիւն Ստորոգութիւն:1192 ճակատամարտեր Ստորոգութիւն:Խաչակիրներու Երրորդ Արշաւանքի ճակատամարտեր Ստորոգութիւն:Անգլիոյ ճակատամարտեր Ստորոգութիւն:Այյուպեան Սուլթանութեան ճակատամարտեր Ստորոգութիւն:Սալահ ալ-Տինի ճակատամարտեր
Այհան Ըշըք
Այհան Ըշըք (Ըշըեան, ), դերասան։
կեանք եւ գործունէութիւն
Ըշըեան ծնած է Իզմիրի մէջ. փոքր տարիքէն ան իր հայրը կորսնցուցած է։ Ընտանիքը փոխադրուած է Պոլիս, ուր ան մաս կազմած է «Եշիլչամի» արուեստագէտներու խումբին, շրջան մը դառնալով երկրին ամենանանշանաւոր եւ սիրուած երիտասարդ դերասանը։
Ան, ուրիշ հայերու նման, որոշած է ծածուկ պահել իր հայկական ինքնութիւնը։ Ամբողջ սերունդ մը ապրած է դիտելով անոր ֆիլմերը։
Ըշըք մօտ էր Նուպար Թէրզեանին, որ միակն էր, որ իր հայկական ինքնութիւնը բնաւ չէր պահած։ Ըշըք «հօրեղբայր» կ՛ըսէր Նուպարին, իսկ Նուպարը «զաւակս» կ՛ըսէր Այհանին։
16 Յունիս 1979-ին, Ըշըք յանկարծամահ եղած է ։
1586 թուական
1586 թուական, ոչ նահանջ տարի, 16րդ դարու 86րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1586 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1586 մահեր
Ստորոգութիւն:1586
Վանաձոր
Վանաձոր, Հայաստանի մեծութեամբ երրորդ քաղաքն է եւ հանրապետութեան հիւսիսային մասին մէջ կը գտնուի Լոռիի մարզին կեդրոնը։ Բնակչութիւնը 100,000-էն աւելի է։ Վանաձորի նախկին անունը Կիրովական էր, իսկ քաղաքի հին անունը՝ Ղարաքիլիսա ։
Պատմութիւն
Քաղաքացիական բնակավայր է 1924-էն։ 1929-1930 թուականներուն կազմուած է Ղարաքիլիսայի (հետագային՝ Կիրովական, այնուհետեւ Վանաձոր) առաջին յատակագիծը (ճարտարապետներ՝ Կարօ Հալապեան, Միքայէլ Մազմանեան եւ Գէորգ Քոչար), որմով կը նախատեսուէր քաղաքին տարածքը ընդլայնել արեւմտեան եւ արեւելեան ուղղութիւններով՝ Դիմաց թաղամասին մէջ ։
Մինչեւ 1935 կոչուած է Ղարաքիլիսա։ իւնուար 1935-ին Հայկական ԽՍՀ Կեդրոնական գործադիր կոմիտէին նախագահը կ'որոշէ յեղափոխական Սերգէյ Միրոնովիչ Կիրովի յիշատակը յաւերժացնելու նպատակով Ղարաքիլիսա քաղաքը վերանուանել Կիրովական։ 1939-ին գլխաւոր յատակագիծով (ճարտարապետներ՝ Ն. Զարքարեան, Ա.Մինասեան) որոշակի դարձած է քաղաքին պատկերը՝ զարգացման հեռանկարներով (արդիւնաբերական կեդրոն եւ ամառանոց)։ 1949-ին կազմուած է նոր գլխաւոր յատակագիծ մը (ճարտարապետներ՝ Յ. Դաւթեան եւ Ռ. Գրիգորեան)։ 1950-ական թուականներուն կառուցուած է Կիրովի անուան (այժմ՝ Հայքի) հրապարակը՝ քաղաքին վարչակառավարչական կեդրոնը։ Անսամպլային կառուցապատման ուշագրաւ նմուշներ են Տիգրան Մեծ պողոտան, Թումանեան փողոցը եւ Շահումեանի հրապարակը՝ իր արհեստական լիճերով, եւ քաղաքային կեդրոնական այգին։ ԺԹ. դարուն քաղաքին մէջ եղած է երկու եկեղեցի՝ կառուցուած 1831-ին (1828-ի երկրաշարժէն քանդուած հին եկեղեցւոյ տեղը) եւ 1895-ին (ռուսական եկեղեցին)։
Նախախորհրդային շրջանին հոս գործած են եկեղեցական ծխական (հիմնուած 1853-ին), Օրիորդաց (1879), պետական երկդասեայ ռուսական (1897) եւ ռուս պաշտօնեաներու զաւակներու (1908) դպրոցներ։
Վանաձոր կը գտնուի Փամպակի եւ Բազումի լեռնաշղթաներուն միջեւ ինկած նեղ ու երկար գոգաւորութեան մէջ՝ Փամպակ եւ Տանձուտ գետերու միախառնման վայրին մէջ։ Քաղաքէն կ'անցնի Թիֆլիս-Գիւմրի երկաթուղին, ինչպէս նաեւ քանի մը ինքնաշարժի խճուղիներ։ Ծովու մակերեւոյթէն 1350 մ բարձր է։ Քաղաքին մէջէն կը հոսին Փամպակ, Տանձուտ եւ Վանաձոր գետերը։ Քաղաքը ունի մեղմ, բարեխառն կլիմայ։ Վանաձորը եւ անոր շրջակայքը հարուստ են հնագիտական յուշարձաններով։ Օրինակ՝ քաղաքին արեւելեան մասին մէջ՝ Տանձուտ գետի աջ ափին (Դիմաց թաղամաս) գտնուած են վաղ պրոնզի դարաշրջանէն (Ք.ա.4-րդ հազարամեակ) վաղ հայկական շրջանին (Ք.ա. 6-5-րդ դարեր) վերաբերող բնակատեղիներ եւ այլ յուշարձաններ, որոնցմէ յատկապէս արժէքաւոր են Թագաւորանիստը եւ Մաշտոցի բլուրը՝ իրենց դամբարաններով։ Կ'ենթադրուի, որ նախկին Ղարաքիլիսա (սեւ եկեղեցի) անուանումը թաթարական է եւ դրուած է ԺԳ. դարու սկիզբը ներկայիս Վանաձորի հիւսիսային բլուրին վրայի սեւ քարէ եկեղեցւոյ անունով ։ Խաչատուր Աբովեանի վկայութեամբ տեղացիները գաղթած են Երեւանէն։
1978-ին քաղաքին մէջ գործած են արդիւնաբերական 27 նախագիծեր։ Այդ ժամանակաշրջանին արդիւնաբերութեան յառաջատարը Ալեքսանդր Միասնիկեանի անուան քիմիական գործարանն էր (այժմ մասամբ կը գործէ «Վանաձոր-Քիմպրոմ» քիմկոմբինատ ՓԲԸ-ն)։ Ժամանակին քաղաքին մեծ նախագիծերէն եղած են քիմիական մանրաթելերու, ճշգրիտ գործասեղաններու, կահոյքի եւ կարի արտադրական միաւորումները։ «Պոլիմերսոսինձ» գիտաարտադրական միաւորումը իր բնագաւառին յառաջատար գիտական կեդրոններէն էր։ Հանրապետութեան եւ անոր սահմաններէն դուրս մեծ համբաւ ունեցած այն ատենուան Կիրովականի կահոյքի, մորթի-մուշտակի, կարի գործարանները, «Լոռի» հանքային ջուրերու գործարանն ու թեթեւ արդիւնաբերութեան այլ նախագիծեր։
Կրթութիւն
Վանաձորի մէջ կը գործեն պետական երկու բարձրագոյն ուսումնական հաստատութիւններ՝ Հայաստանի Պետական Ճարտարագիտական Համալսարանի Վանաձորի մասնաճիւղը եւ Վանաձորի պետական համալսարանը, ինչպէս նաեւ ուսումնարաններ, երաժշտական, գեղարուեստի եւ մարզական դպրոցներ։
Վանաձորի պետական մանկավարժական հիմնարկը բացուած է 1969-ին, Հայկական հեռակայ մանկավարժական հիմնարկին հիման վրայ։ Ժամանակին ունեցած է 4 (չորս) բաժանմունք՝ պատմաբանասիրական, բնագիտական-թուաբանական, կենսաբանական, մանկավարժութեան եւ տարրական կրթութեան մեթոտիքայի (վերջինս՝ հայկական եւ ռուսական բաժիններով) առկայ եւ հեռակայ բաժիններ, 17 ամպիոն, 9 ուսումնագիտական տարրալուծարան, գրադարան (շուրջ 16200 հատոր գիրք) եւ մարզական համալիր։ Հիմնարկը կը պատրաստէր հայոց լեզու, հայ գրականութիւն, թուաբանութիւն, բնագիտութիւն, ուսուցման միջոցներ, պատմութիւն, կենսաբանութիւն, քիմիագիտութիւն, երգ-երաժշտութիւն, գիւղատնտեսագիտութիւն, նախադպրոցական հիմնարկներու մասնագէտներ եւ ուսուցիչներ։ Կը հրատարակէր գիտաշխատութիւններու եւ գիտական զեկուցումներու ժողովածոներ։ 1970-1977 թուականներուն հիմնարկը ունեցած է 5732 շրջանաւարտ (հեռակայ՝ 5000)։ Ժամանակին հոս ուսանելու եկած են նաեւ Վրաստանէն, Աբխազիայէն,, Ազրպէյճանէն եւ Հիւսիսային Կովկաս էն։
Այսօր միջազգային կապերու շրջանակներուն մէջ ՎՊՄԻ-ն համագործակցութիւն մը կը ծաւալի Ֆրանսայի, Գերմանիոյի եւ Ռուսաստանի քանի մը համալսարաններու հետ։
Պատկերասրահ
Ստորոգութիւն:Հայաստանի քաղաքներ
Սկիւտար
Սկիւտար, Պոլսոյ արեւելեան կազմին մէջ գտնուող ու Վոսփորով շրջագծուած թաղ մըն է :
Վանքուվըր
Վանքուվըր, (Vancouver), քաղաք եւ նաւահանգիստ Քանատայի արեւմտեան ափին, Բրիտանական Քոլումպիա նահանգի ամենամեծ բնակավայրը Խաղաղական ովկիանոսի ափին եւ ըստ մեծութեան՝ երկրի ութերորդ քաղաքը։
Վանաձորի Շարա Տալեանի Անուան Երաժշտական Դպրոց
Վանաձորի Շարա Տալեանի անուան երաժշտական դպրոց, կրթադաստիարակչական ուսումնական հաստատութիւն Վանաձորի մէջ։
Պատմութիւն
Վանաձորի Շարա Տալեանի անուան երաժշտական դպրոցը հիմնադրուած է 1965 թուականին երգահան Էտուարտ Կզարթմեանի ջանքերով, Պաթումի փողոցի թիւ 11 շէնքի նկուղային հարկին մէջ՝ որպէս թիւ 1 երաժշտական դպրոցի մասնաճիւղ։ 1966 թուականէն դպրոցը դարձած է ինքնուրոյն միաւոր եւ տեղափոխուած Պաթումի 9 հասցէի հանրակացարանի շէնքի առաջին հարկ։ 1971 թուականին դպրոցը անուանակոչուած է Շարա Տալեանի անուամբ ։
Վանքուվըր
Վանքուվըրի մէջ տեղի ունեցած են 2010 թուականի Ձմեռնային Ողիմպիական խաղերը։
2005 թուականին քաղաքը պարգեւատրուած է «Երկիր մոլորակի ամենալաւ քաղաք» կոչումով։ Հիմնադրուած է 1886 թուականին։
Սկաուտութիւն
Սկաուտական շարժումը այն շարժումն է որ կ'օգնէ երիտասարդներուն ֆիզիքական եւ հոգեկան զարգացման,որպէսզի լաւ դեր ունենան իրենց ընկերութեան մէջ:
== Սկաուտութեան պատմութիւն == 1907-ին Սկաուտութեան հիմը դրաւ անգլիացի զօրավար Լորտ Ռոպեր Պէյտն Փաուլ ծնած է 22 Փետրուար 1857-ին, մահացած 8 Յունուար 1941-ին: Այս գեղեցիկ շարժումին գաղափարը յղացաւ, երբ 1897_1900 տարիներուն անգլիական բանակը Պոյէրներու մէջ կը պատերազմէր: Լորտ Պէյտն Փաուլ զգաց թէ իր զինուորները բաւարար չափով ձեռներէց, կարգապահ եւ հաւատարիմ չեն ան փորձեց պատանիները փոքր տարիքէն կրթել մանկավարժական, գործնական հիմունքներով, որպէսզի ապագայ զինուորները պատրաստէ:
1907-ին Լորտ Պէյտն Փաուլը իր նորակազմ խումբով կը կատարէ առաջին բանակումը Պրաունզ կղզիին մէջ: 1908-ին սկիզբը հրատարակեց իր հիմնած շարժումին նախագիծը կազմող «Սկաուտին գիրքը», '' scouting for boys"  անունով գիրքը: Այս գիրքը պատճառ կը դառնայ, որ այս շարժումը տարածուի Ամերիկայի եւ Եւրոպայի զանազան երկիրներու մէջ, ուր կազմուեցան սկաուտական խումբեր:
Հ.Ե.Ը.
Հայ Երիտասարդաց Ընկերակցութիւն
1933-ին Հ.Բ.Ը.Մ իութիւնը իր հովանսւորութեան տակ կ'առնէ Հ.Ե.Ընկերակցութիւնը անոր օգնելով նիւթապէս եւ բարոյապէս:
Այժմ Հ.Ե.Ընկերակցութիւնը ունի բազմաթիւ մասնաճիւղեր Սուրիոյ եւ լիբանանի մէջ:Սկաուտական շարժման կողքին ունի նաեւ յանձնախումբեր՝ պարարուեստի, տիկնաց, ուսանողական, թատերական, մարզական, երաժշտսնոց,ընկերային եւ մշակութային:
1944 Յուլիս 2-ին, Հ.Ե.Ը ի սկաուտական առաջին խումբը կատարեց իր երդման արարողութիւնը:1947-էն այդ խումբը կը ղեկավարէր հանրածանօթ սկաուտապետ Լեւոն Աբգարեանը:1964-ի Օգոստոսին խումբը կատարեց իր առաջին բանակումը Մաշաալէի մէջ: 1964-էն սկսեալ սկաուտական շարժման մէջ ընդգրկուեցան նաեւ արենոյշները:
Հ.Մ.Ը.Մ
Հ.Մ.Ը.Մը միացումն է Հայ Մարմնակրթական Ընդհանուր Միութիւն անուան չորս սկզբնատառերուն:Հ.Մ.Ը.Մ.ը ոչ կառավարական միութիւն մըն է որ կը գործէ սկաուտական եւ մարզական թեւերով:Աշխարհի հինգ ցամաքամասերու 24 երկիրներու մէջ ան ունի 108 մասնաճիւղեր եւ միաւորներ :
1910-էն սկսեալ Պոլսահայ կեանքի մէջ մարզական շարժումը իր զարթօնքի շրջանը կ՛ապրի:Մարզիչ Շաւարշ Քրիսեան իր«Մրմնամարզ» պարբերաթերթով կը հետապնդէր մեծ ու գեղտցիկ երազ մը՝ մարզական զանազան միւթիւններու բոլոր ուժերը միախմբել մէկ դրօշի տակ :
Սակայն 1914-ին կը ծագի համաշխարհային առաջին պատերազմը եւ 1915-ին տեղի կ՛ունենայ հայ ժողովուրդի զանգուածային կոտորածը:
Պատերազմի աւարտին, թուրքի ցեղասպանութեան դէմ վսեմ յղացումով, բարձրաճակատ եւ վսեմ հայորդիներ պադրաստելու նպատակով գաղափարապաշտ 7 հայ երիտասարդներ Պոլսոյ մէջ 1918-ին ժողով մը կը գումարեն եւ կ՛որոշեն բոլոր մարզական խումբերը համախմբել հիմը կը դնեն Հ.Մ.Ը.Մ. ինն, իրականացնելով Մեծ Եղեռնին նահատակուած Շաւարշ Քրիսեանի եւ գործակից ընկերներուն երազը:
26 Յուլիս 1920-ին, Հ.Մ.Ը.Մ-ի առաջին վարչութիւնը ընդառաջելով Հայաստանի անկախ հանրապետութեան կրթական նախարար՝ Նիկոլ Աղբալեանի դիմումին, Հայաստանի Կ'ուղարկէ Վահան Չերազը, Տիգրան Խոյեանը եւ Օննիկ Եազմաճեանը, Հայաստանի մէջ մարզական եւ սկաուտական շարժումը կազմակերպելու համար:
1921-էն սկսեալ, երբ Արեւմտահայութիւնը տեղահան կ'ըլլայ, կը տարագրուի ու կը դառնայ աշխարհացրիւ Հ.Մ.Ը.Մ-ի մասնաճիւղեր կը հիմնուին հայ գաղութներուն մէջ, որոնք իրենց ազգանուէր գործունէութեամբ կ'արժեւորեն իրենց գոյութիւնը:
Հ.Մ.Մ.
Հայ Մարմնամարզական Միութիւն
Կիլիկիոյ ջարդէն մազապուրծ ազատած
1921 թուականին 27 Յունուարին հիմնադրուած է Հալէպ, Սուրիա իբր հայկական մարզական եւ սկաուտական սփիւռքահայ կազմակերպութիւն, Այնթէպէն «Արարատ» ֆուդպոլի խումբի անդամներուն եւ տեղւոյն Հնչակեան կուսակցութեան ուսանողական միութեան անդամներուն կողմէ անուանելով«Հ.Մ.Մ. Արարատ»:
ՀՄՄ ը անկուսակցեալ կազմակերպութիւն է սակայն կը գտնուի Սոցիալ դեմոկրատ հնչակեան կուսակցութեան հովանաւորութեան տակ։ Ան կը գործէ հայաշատ գաղութներ ունեցող երկիրներու մէջ:
Պարթեւ Կարեան
Պարթեւ Կարեան, Հայկական երգերու սիրուած մեկնաբան, Պոլսոյ ամենասիրուած ու յայտնի երգիչներէն տասնամեակներէ ի վեր համայնքէն ներս եղած է հայկական երաժշտութեան ջահակիրներէն մին։ Երաժշտասէր հասարակութիւնը իր անձին մէջ ոչ միայն կը տեսնէ մենակատար մը, այլ նաեւ կ՚ողջունէ առաքելութիւն մը, որ յառաջ կը տարուի հետեւողականօրէն։ Պարթեւի հիմնական առանձնայատկութիւններէն մին այն է, որ կը յաջողի իր ջանքերով հայկական երաժշտութեան համար տեղ մը ապահովել, պատուհան մը բանալ՝ մեր ժողովուրդի առօրեային մէջ, զուտ մարդկային շարժառիթներով, համապատասխան զգացումներով։ Ան այս գործը այդքան յաջողութեամբ ըրած է, որ իր համբաւը դուրս եկած է մեր համայնքի սահմաններէն։
Պարթեւ Կարեան այսօր սփիւռքի մէջ ալ հայկական երաժշտութեան համակրելի ու այնքան փնտռուած կատարողներէն մին է։ Ամէն տարի կանոնաւոր պարբերութեամբ համերգներու կը հրաւիրուի արտասահման։ Ցայսօր հանդէս եկած է նաեւ Հայաստանի մէջ։
Պարթեւ Կարեան, որ իր ամբողջ կեանքը նուիրաբերած է միայն հայերէն ու հայկական երգերու մեկնաբանութեան, այդ երկրի դժուարին պայմաններուն տակ, յաջողած է նաեւ իր ձայնը հասցնել այլ հայաշատ երկիրներ։
Կենսագրութիւն
Պարթեւ Կարեան 1976ին սկսած է կիթառի դասերու հետեւելու: Մանուկ տարիքէն իր նախասիրութեան առանցքը եղած է հայկական երաժշտութիւնը եւ ան ինզինք մարզած է այդ ուղղութեամբ: Բազմաթիւ անգամներ սփիւռքահայերու կողմէ հրաւիրուած է Ամերիկա, Գանատա եւ Աւստրալիա: Բացի այս երկիրներէն, հրաւէրներ ստացած է նաեւ Հոլանտա, Գերմանիա, Պելճիքա, Ֆրանսա եւ Զուիցերիոյ նման Եւրոպական երկիրներէ, որոնց ընդառաջելով՝ բեմ բարձրացած
Գործունէութիւն
2000-ին, հայ երաժշտութիւնը իր ապագայ սերունդներուն փոխանցելու առաքելութիւնը իրականացնելու յոյսով՝ պատրաստած է «Մանկութիւնն Է» անուն ձայներիզը:
2005-ին, Պոլսոյ մեր առաջին հայկական Սեմֆոնիք փոփ համերգներու հիմնադիրներէն մէկը եղած է ան, նաեւ՝ «Տեսիլք» անունին տակ 70 հոգիէ բաղկացած այդ ծրագիրին մենակատարը: Միեւնոյն տարին, «Տեսիլք»ի համերգները կրկնուած են երեք անգամ:
2004-2005 թուականներուն, «Եաշամ» ձայնասփիւռին մէջ հայկական երաժշտութիւնը ծանօթացնելու նպատակաւ պաշտօն ստանձնած է:
2009-ին Պարթեւ Կարեան հրապարակ հանած է իր նոր ձայնապնակը, որ կ՛ընդգրկէ 17 երգ։ Ձայնապնակին երգերը ունին յաջող ու առինքնող մշակումներ, նաեւ նուագարանային ճաշակաւոր ընկերակցութիւն։ Ձայնապնակին վրայ տեղ գտած է նաեւ «Ճէմալ Ռէշիտ Ռէյ» համերգասրահին մէջ Յակոբ Մամիկոնեանի ղեկավարութեամբ տեղի ունեցած սէնֆոնիք համերգի ընթացքին երգուած «Հայաստան իմ չքնաղ» երգը, որ արժանացած էր բարձր գնահատանքի։ Երգերուն մէջ պարբերաբար Պարթեւին կ՛ընկերակցին սիրուած երկու «վոքալիսթ»ներ Մարալ եւ Սիպիլ Փէքթորոսօղլու։ Նոր ձայնապնակը կը կրէ «Հաւաքածոյ» անունը։
2010-2012 տարիներուն, հայկական երաժշտութեան ծառայելու նպատակով, «Պարթեւ եւ Իր Ընկերները» անուան տակ, պոլսահայ համայնքի սիրուած մենակատարներուն հետ շարք մը համերգներ սարքած է:
2014-ին, համայն աշխարհի մէջ ընդունելութիւն գտաւ acoustic երաժշտութեան ոճով մեկնաբանուած 20 հայկական երգերով տուած համերգ մը, որուն կրկնումը կատարուած է չորս ամիս ետք եւ հասած է 1400 հոգիներու:
2015-ին սարքած է նոր համերգ մը, որ ձօնուած է Հայոց Ցեղասպանութեան 100ամեակին:
2017ի համերգին «Առագաստ» նուագախումբին աւելցուցած է չորս լարաւոր նուագարաններ:
երաժշտական գործունէութեան 40-ամեակը
2018-ին Պարթեւ Կարեան կը նշէ իր երաժշտական գործունէութեան 40-ամեակը։ Ապրիլ 2018-ին ան հանդէս կու գայ  յոբելենական համերգով մը, որ տեղի  կ'ունենայ Ֆուլիայի գեղարուեստի կեդրոնին մէջ։ Պարթեւ Կարեան 2018ին ամբողջացուց երաժշտութեան մէջ 40րդ տարին եւ դարձեալ բեմ բարձրացաւ համերգով: «Հայ Երգով 40 տարի» վերնագիրով այս համերգն ալ կրկնուեցաւ երկու անգամ: Սոյն համերգին, Հայաստանի Հանրապետութեան սփիւռքի նախարարութիւնը, շնորհաւորելով Պարթեւին՝ հայ երգին նկատմամբ ծառայութիւնը եւ վաստակը՝ կնքեց զայն շքանշանով:
Պարթեւ Կարեան կ՚երգէ Հրանդ Տինքի համար
Հրանդ Տինքի մա­­հուան տա­­րելի­­ցին ձօ­­նուած մի­­ջոցա­­ռումնե­­րու շար­­քէն երաժշտա­­կան ներ­­կա­­­յացում մը կը կա­­տարո­­ւի Պար­­թեւ Կա­­րեանի մաս­­նակցու­­թեամբ, Շաբաթ, 19 Յու­­նո­­­ւար 2019-ին, Պէ­­յօղ­­լու «Հան­­ճը» անուն դահ­­լի­­­ճին մէջ ժա­­մը 21.30-ին, Կա­­րեան բեմ կ՚ել­­լայ սաք­­սա­­­ֆոնա­­հար Սա­­յաթ Տալ­­տա­­­լի ըն­­կե­­­րակ­­ցութեամբ եւ յա­­տուկ մշա­­կուած յայ­­տա­­­գիրով կու գայ յար­­գանքի տուրք մա­­տու­­ցե­­­լու նա­­հատակ մտա­­ւորա­­կան Հրանդ Տին­­քի յի­­շատա­­կին։
Սահակ Պարթեւ Կարեան Պարգեւատրուեցաւ Պատրիարքական Աթոռոյ Կողմէ
Պատկառելի Կրօնական Ժողովի որոշումով եւ Պատրիարքական Ընդհ. Փոխանորդ Բարձր. Տ. Արամ Ս. Արքեպս.ի կողմէ, 2 Նոյեմբեր 2014, Կիրակի, Ֆէրիգիւղի Ս. Վարդանանց Եկեղեցւոյ մէջ, ի ժամ Ս. Պատարագի, Պատրիարքական Աթոռի «Օրմանեան Ոսկեայ Շքանշան»ով պատուուեցաւ երգիչ՝ Սահակ Պարթեւ Կարեան։ Արարողութեան ներկայ էին Պատկ. Կրօնական Ժողովոյ Ատենապետ՝ Գերպ. Տ. Թաթուլ Ծ. Վրդ. Անուշեան, Հոգշ. Տ. Զատիկ Աբղ. Պապիկեան եւ Արժ. Տ. Զօհրապ Քհնյ. Ճիվանեան։
Տէրունական Աղօթքէն առաջ, հանդիսադիր Սրբազան Հայրը, կիսասարակագաց ձեռնադրութիւնը կատարեց եւ քարոզեց։ Իր խօսքերու աւարտին, Նորին Սրբազնութիւնը ծանրացաւ արուեստի կարեւորութեան Հայ մշակութային կեանքէ ներս, որուն երաժշտական ճիւղի ժրաջան սպասաւորներէն էր Պարթեւը։ Երբ, համայնքային ոեւէ հանդիսութեան մէջ իրեն կարիքը զգացուէր, ան երբեք չէր զլանար ընդառաջելու եկած հրաւէրներուն։ 35-տարիներ ջանացած էր Հայ երգը բարձր պահելու։Այս պատճառաւ է որ, Պատրիարքական Աթոռը զայն արժանի տեսած էր պարգեւատրելու։
Քարոզի աւարտին Բրշ. Վաղարշակ Սրկ. Սերովբեան ընթերցեց, Պատրիարքական Ընդհանուր Փոխանորդ Սրբազան Հօր Օրհնութեան Գիրը, որմէ յետոյ Նորին Սրբազնութիւնը մեծարեալին յանձնեց «Օրմանեան Ոսկեայ Շքանշան»ը։
ԳԻՐ ՕՐՀՆՈՒԹԵԱՆ ԱՌ ՏԻԱՐ ՍԱՀԱԿ ՊԱՐԹԵՒ ԿԱՐԵԱՆ
Գոհունակութեամբ տեղեկացանք, թէ այս տարի կը նշուի Ձեր երաժշտական գործունէութեան երեսունեւհնգամեակը։ Դուք լաւագոյնս արժեւորելով Ձեր աստուածատուր շնորհները, երաժշտութեան բնագաւառէն ներս արժանացած էք մեր համայնքի անդամներու անվերապահ գնահատանքին։
Երաժշտութիւնը ունի խորհրդաւոր լեզու մը, որ ունկնդիրներու կեանքերէն ներս կþարթնցնէ ազնիւ զգացումներ, որոնք ենթականերու առջեւ կը բանան նոր հորիզոններ։ Ձեր երաժշտական տաղանդը, մանաւանդ մեր մայրենիով երգելու գովելի եւ ազնիւ տրամադրութիւնը, մեր ժողովուրդի բոլոր խաւերուն մէջ յառաջացուցած է սէր եւ գնահատանք հանդէպ Հայ երգին։ Դուք կրցած էք հայադրօշմ երգերով գրաւել մեր մանուկներուն, երիտասարդներուն եւ երէցներուն սրտերը։ Դուք կրցած էք մեր մանուկներուն ներարկել Հայերէն խօսելու եւ երգելու զգացումը։ Կրցած էք նաեւ մեր երիտասարդներուն թելադրել Հայերէն երաժշտութեան կարեւորութիւնը իրենց առօրեայ կեանքէն ներս, մանաւանդ զգացնելու՝ Հայերէն երգով ուրախանալու կարելիութիւնը։
Դուք, անձնական ջանքերով հասած էք մակարդակի մը, որ ինքնին կը խօսի Ձեր վաստակին մասին։ Դուք, ոչ միայն անձնապէս բարձրացաք, այլ նաեւ քաջալերեցիք մեր երիտասարդները, որպէսզի անոնք եւս հետեւին Հայ երաժշտութիւնը ապրեցնել մեր բեմերուն վրայ։
Դուք սիրով ու պատրաստակամութեամբ ընդառաջեցիք Պատրիարքական Աթոռի հրաւէրներուն եւ սիրայօժար մասնակցեցաք մեր մանուկներուն համար սարքուած ամանորեան խրախճանքներուն։
Մենք կու գանք բաժնել Ձեր երաժշտական գործունէութեան 35րդ տարեդարձի ուրախութիւնը եւ սոյն Օրհնութեան Գիրով կ՚ողջունենք Ձեր վաստակը եւ առ ի գնահատութիւն Ձեզի կը շնորհենք ՊԱՏՐԻԱՐՔԱԿԱՆ ԱԹՈՌԻ ՕՐՄԱՆԵԱՆ ՈՍԿԵԱՅ ՇՔԱՆՇԱՆԸ։
Մեր աղօթքն է, որ Բարձրեալն Աստուած Ձեզի եւ Ձեր ընտանեկան պարագաներուն պարգեւէ քաջառողջ եւ երկար կեանք, որպէսզի տակաւին երկար տարիներ առիթն ունենաք Ձեր ծառայութիւնը բերել ի փառս Հայ երաժշտութեան եւ ի պարծանս մերազն ժողովուրդին։
ՊԱՐԹԵՒ «ՄԵՍՐՈՊԱՇՈՒՆՉ» ԵՐԳԵՐՈՎ ԽԱՆԴԱՎԱՌԵՑ Ս. ԳՐԻԳՈՐ ԼՈՒՍԱՒՈՐԻՉ ԵԿԵՂԵՑԻՆ
Հանդիսութիւնը արտասովոր ոգեւորութիւն մը կը ստեղծէր, քանի նախ նուիրուած էր Երանաշնորհ Մեսրոպ Պատրիարքին եւ կոչուած էր «Մեսրոպաշունչ Երգերու» գիշեր։ Արտասովոր էր այն առումով, քանի եկեղեցւոյ պատին վրայ կը ցոլանար Մեսրոպ Պատրիարքի հսկայածաւալ նկարը։ Եւս առաւել տպաւորիչ էր տեսարանը, քանի Պարթեւեան ամառնային համերգները, Գնալը Կղզիի աւանդութիւններէն մին դարձած էր անցեալին։
Հանդիսութեան եզրափակիչ փուլին, Պարթեւ անակնկալով մը բեմ հրաւիրեց, Թաթիանա Պօսթանն ու Մարալ Չաղլըչուպուքճուն, որպէսզի միասնաբար երգեն Օր. Մաքրուհի Պ. Յակոբեանի հեղինակած ու Ռոպէր Տօղանայի յօրինած «Իմ լեզուս» երգը։ Սոյն երգին յաջորդեցին, Թաթիանա Պօսթանի «Ազգ Փառապանծ»ը եւ Մարալ Չաղլըչուպուքճուի «Ամպից Կորաւ» երգը։ Հանդիսութիւնը իր աւարտին հասաւ, Պարթեւի երգած «Երջանկութեան արցունքները» երգով ու ծափերով։
Սթիվըն Զայիլեան
Սթիվըն Զայիլեան, հայ բեմագիր , ժապաւէնի բեմադրիչ եւ արտադրող։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Քալիֆորնիոյ Ֆրեզնօ քաղաքը։ Անոր հայրը՝ Ճիմ Զայիլռան, եղած է է ռադտիօ լրագրող ։ Մեծցած է հայոց ցեղասպանութեան մասին պատմութիւններու ներքոյ ։ Յաճախած է Սոնոմայի համալսարանը։
Կ'ապրէ Լոս Անճելըս իր կնոջ՝ Էլիզապէթի, ու երկու զաւակներուն հետ ։
Վրաստանի Պուրսա
Վրաստանի Պուրսա, պուրսա Թիֆլիսի մէջ, Վրաստան: Ստեղծուած է ԱՄՆ միջազգային զարգացման գործակալութեան (USAID) օգնութեամբ եւ բացուած է 1999 թուականին։ Սկսած է իրականացնել պարբերական ելեկդրոնային առեւտուր՝ սկսած Մարտ 2000 թուականէն։ Պուրսայի մէջ կը կատարուի բաժնետոմսերու եւ պետական պարտատոմսերու առքուվաճառք։
1 Փետրուար 2011-էն սկսեալ տուեալներուն համաձայն, Պուրսան ունէր 138 ընկերութեան բաժնետոմսերու լիսթինգ։ Պուրսայի բաժնետոմսերու շուկայի հանրագումարային հիմնարկը, 2010 թուականի տուեալներուն համաձայն, կազմած է 1,1 միլիար տոլար :
Պուրսայի միջին օրական շրջանառութիւնը կը կազմէ 9949 տոլար :
Ալեք Մանուկեան
Ալեք Թագաւոր Մանուկեան, հայ հասարակական գործիչ, մեծահարուստ բարերար, ճարտարագէտ, արդիւնաբերող։ Հայաստանի ազգային հերոս (1994)։
Կենսագրութիւն
1920էն ի վեր ապրած է ԱՄՆ-ի մէջ, 1924-ին հաստատուած է Տիթրոյթ։ 1930էն անդամագրուած է Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան մէջ։ 1953-1989 կ'ըլլայ ՀԲԸՄ կեդրոնական Վարչութեան ժողովի նախագահ, 1970-ին՝ նախագահ, իսկ 1989-ին՝ պատուաւոր նախագահ։ 1929-ին հիմնած է սեպհական ձեռնարկութիւն մը, որ վերածուած է ինքնաշարժի մասեր արտադրող Մասքօ (Masco Corp.) միջազգային ընկերութեան։
Ալեք Մանուկեանի պատուին փողոցներ անուանակոչուած են Երեւանի եւ Գիւմրիի մէջ:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:28 Յունիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:10 Յուլիսի մահացածներ
Կարապետ Պալեան
Կարապետ Ամիրա Պալեան ,, սուլթանական ճարտարապետ, Պալեաններու ամիրայական ընտանիքին հռչակաւոր ներկայացուցիչը ։
Կարապետ Ամիրա ծնած է 1800–ին, իր հօրը մահուան ատեն թէեւ երիտասարդ, սակայն ճարտարապետական արուեստին ծանօթ ըլլալով, իր հօրը տեղ կ'անուանուի կայսերական պալատի ճարտարապետ՝ իր քեռայրին Սէրվէրեան Յովհաննէս ամիրային հետ։
Իր արուեստին մէջ ցոյց տուած ճարտարութեան շնորհիւ՝ Կարապետ խալֆա, կ'արժանանայ բարձրագոյն գնահատման, այդ պատճառով ազգային կեանքէն ներս արաջնակարգ դիրք կը վայելէ։
Բարեսիրտ եւ գթած ըլլալով, հետամուտ կ'ըլլայ բարենպատակ հաստատութեանց հաստատման ու բարգաւաճման։ Ուսման անհրաժեշտութենէն մեկնած ազգին մէջ դաստիարակութիւն տարածելու համար ջանք չէ խնայած։ Կրօնասէր ըլլալով` խստապահանջ եղած է հաւատալիքներու ու աններող բոլոր անոնց հանդէպ, որոնք չեն յարգեր հայ եկեղեցւոյ աւանդութիւնները։
1832–ին, երբ Պեզճեան ձեռնարկեց հիմնել Եէտի-Գուլէի Ազգ. հիւանդանոցը, իր գլխաւոր աջակիցն էր Կարապետ ամիրան, որ Սէրվէրեան Յովհաննէս ամիրայի հետ հիւանդանոցի շէնքին ճարտարապետը հանդիսացաւ։ Քիչ ետք 1836–ին, միշտ իր քեռայրին հետ, Սկիւտարի մէջ բարձրագոյն ուսումնարան մը հաստատելու գաղափարը ունեցաւ։ Իրենց նախաձեռնութեամբ ժամանակի ամիրաները ժողով մը գումարեցին Պատրիարքարանին մէջ, Աղաւնի պատրիարքի նախագահութեամբ՝ Օգոստոս 26–ին։ Այդ ժողովին մէջ որոշուեցաւ Սկիւտարի Երուսաղէմատան խարխուլ վանքը վերաշինելով բանալ ճեմարանը։ Ամիրաները յանձն առին ճեմարանին տարեկան ծախքին համար Երուսաղէմի վանքին վճարել 20000 ղրուշ։ Շէնքին հիմնարկութիւնը կատարուեցաւ Սեբտեմպեր 18–ին եւ երկու տարի ետք 1838–ի Դեկտեմբեր 9–ին Ճեմարանը բացուեցաւ։
Սկիւտարի ճեմարանը Ազգին առաջին բարձրագոյն վարժարանը եղաւ. մանկավարժական նոր սկզբունքներու համաձայն կառավարուելով կարող ուսուցիչներու ձեռքով հասցուց զարգացած աշակերտներ։ Կրթական սոյն հաստատութիւնը դուռ բացաւ ժողովուրդին ու ամիրաներուն միջեւ վէճերու, որոնց միջոցին Պալեան ամիրան «էսնաֆ»ներուն կողմը կը բռնէր միշտ։ 1847–ին Կարապետ ամիրա աջակցելով վառօդապետ ամիրաներուն՝ Ճէզայիրլեանի եւ Կրճիկեան Յակոբ էֆէնտիի, հաստատուեցաւ հոգեւոր, ինչպէս նաեւ գերագոյն ժողովները, այս վերջինին կը մասնակցէին էսնաֆներն ալ: Անմիջապէս ետք Մատթէոս Պատրիարքին ստորագրել տուին խնդրագրիր մը, ուր կառավարութենէն արտօնութիւն կը խնդրուէր երկու ժողովներու կազմակերպումը։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ ճարտարապետներ
Հայոց Ցեղասպանութեան Յուշարձան (Նիկոսիա)
Հայոց ցեղասպանութեան յուշարձան, յուշարձան Կիպրոսի Նիկոսիա քաղաքի Արտէնիա փողոցի մօտ, տեղադրուած է Հայկական համալիրին մէջ:
Պատմութիւն
Յուշարձանը նուիրուած է 1915-1923 թթ. Օսմանեան կայսրութեան տակ իրականացուած հայերու ցեղասպանութեան զոհերուն եւ վերապրածներուն: Կը գտնուի Նիկոսիա Ակրոպոլիսի Հայկական փողոցի «հայկական համալիրին մէջ», որ իր մէջ կը ներառէ հայկական թեմի շէնքը, Սուրբ Աստուածածին տաճարը, Նարեկ հայկական դպրոցը, մարմարէ խաչքարը, արքեպիսկոպոս Զարեհ Ազնաւուրեանի կիսանդրին եւ Գրիգոր Նարեկացիին արձանը: Յուշարձանի ստեղծման նախաձեռնութիւնը կը պատկանի Կիպրոսի հայկական թեմին: Յուշարձանի հիմնարկեքը տեղի ունեցած է 1985 թուականին` հայոց ցեղասպանութեան 70-ամեայ տարելիցին, սակայն յուշարձանը տեղադրուած է աւելի ուշ: 1989 թուականին հայկական թեմն առաջարկուած նախագծերէն ընտրեց ճարտարապետ Ջոն Գեւհերեանին նախագիծը: Կառուցման աշխատանքները սկսան 1990 թուականին: Ան բաղկացած է երեք հոյակերտ կամարներէ, որոնք կը խորհրդանշէն Հայաստանը, Հայկական Սփիւռքն ու Խսհմ-ի մէջ ապրող հայերուն: Յուշարձանի առանցքային մասը` սեւ գրանէտէ պատրաստուած է խաչին հեղինակը քանդակագործ Լեւոն Թոքմաջեանն է: Յուշարձանի բացումը տեղի է ունեցած է 1992 թուականի ապրիլ 24-ին: Բացումը կատարած է աւագ վարդապետ Եղիշէ Մանճիկեանը, ներկայ են կը գտնուի այլ բարձրաստիճան աթորի վրայ  :
1996 թուականին Տէր Զօր անապատէն հայ Օգնութեան Միութիւնը պատուիրակութեան մը կողմէ բերին ցեղասպանութեան նահատակներու ոսկորներ եւ ամփոփէցին յուշարձանին մօտ: 2000 թուականին Եղոյեան եւ Թեմբեկիջեան ընտանիքները հովանաւորութեամբ կառուցուած մասունքներու մօտ, որոնք շրջապատուած են խաչքարանման սիւներով (Անահիտ Տէր-մովսիսեանի նուիրատուութիւն) ամփոփուեցին նահատակներուն ոսկորները:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Կիպրոսի Յուշարձաններ Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան Յուշարձաններ
Տոմպրովսքա Վլատիսլավա Աուկուսթինովից
Տոմպրովսքա Վլատիսլավա Աուկուսթինովից նկարչուհի է: Ծնած է 15 Մայիս 1901-ին Քրաքով: Միջին դասընթացքը աւարտելէն յետոյ, նկարչութեան կը հետեւի, նախ առանձնաբար սորվելով եւ ապա անուանի նկարչուհի Մէխօֆֆէրօվայի դպրոցին մէջ: 1925-ին նկարիչներու զովողութեան մէջ մտած է: 1929-ին կ'ամուսնանայ Տոքթոր Սթանիսլավ Տոմպրովսքիի հետ որ նմանապէս արուեստագէտ նկարիչ մըն էր: 1925-էն սկսեալ արդէն կը մասնակցի տեղական նկարահանդէսներու եւ ապա կը ցուցադրէ իր գործերը, Վարշաւիայի, Քրաքովի եւ Շիքակոյի մէջ: Կը շահագրգռուի մասնաւորապէս դաշտանկարչութեամբ եւ դիմանկարներով: Իրեն գործերուն մէջ յիշուելու արժանի են 1. Կին մը կուժի ձեռին (1926), 2. Իր մօր դիմանկարը (1921), 3. Հանգիստ աշխատանքէ ետքը (1927), 4. Ձմեռը լեռներու վրայ (1929), 5. Վայրանկար մը (1931), 6. Կլանաւի ապարանքը (1932), 7. Դղեակի մը ներքսակողմը (1934):
Աղբիւրներ
Հայ Հանրագիտակ, Գիրք Բ., Թիւ 2, Հ. Մկրտիչ Վրդ. Պոտուրեան, 1938, էջ. 201
27 Յունուար
Տօներ
Ստորոգութիւն:Յունուար
1587 թուական
1587 թուական, ոչ նահանջ տարի, 16րդ դարու 87րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1587 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1587 մահեր
Ստորոգութիւն:1587
Գրագէտ
Գրագէտ (Արեւելահայերէն՝ կը գործածուի գրող բառը), այն հեղինակը, որ գրաւոր գործեր կ'արտադրէ լեզուի գեղարուեստական մշակումով։ Ան կրնայ ըլլալ բանաստեղծ, արձակագիր, վիպագիր, թատերագիր կամ պատմուածքներ գրող։ Գրագէտ կը նկատուին դեռ գրադատը (կամ գրաքննադատ), փորձագիրը։
Գրականութիւնը, երբ կը վերաբերի Հնադարուն եւ Հին միջնադարուն, կը կոչուի մատենագրութիւն, իսկ ժողովրդական արտադրութեան պարագային՝ բանահիւսութիւն։
Հին գրագէտները՝ մատենագիրներն են, իսկ ժողովրդական բանաստեղծները՝ գուսանները։ Ուշ Միջնադարուն եւ մինչեւ 18-րդ դար, գործած են ժողովրդական բանաստեղծներ՝ աշուղներ։
Գրականութիւնը կը հետաքրքրուի գրագէտին կեանքով, գոնէ այն չափով, որ կ'օգնէ լուսաբանելու անոր գործը։ Այս պատճառով է, որ կը կազմուի գրագէտի մը կենսագրութիւնը, կ'ուսումնասիրուին անոր կեանքը, գործի արտադրման պայմանները, անոր ինքնութեան մաս կազմող առարկայական տուեալները։
Ստորոգութիւն:Մասնագիտութիւններ Ստորոգութիւն:Գրականութիւն
Մլեհ (զօրավար)
Մլահ (յուն.՝ Μελίας, երբեմն Մելիաս, հայկական աղբիւրներուն մէջ նաեւ Մլեհ Մեծ) ,հայ զօրավար, որ կը ծառայէր Բիւզանդական կայսրութեան մէջ։ Աչքի մտած էր իր հրամանատարական տաղանդով եւ սկիզբ դրած է Լիկանդոս բանակաթեմին։ Մասնակցած է [[Յովհաննէս Կուրկուասի արշաւանքներ|Յովհաննէս Կուրկուասի արշաւանքներուն։
Վաղ տարիներ
Մլեհը ցած նախարարական, հաւանաբար Վարաժնունիներու տոհմէն էր եւ թերեւս արաբներու կողմէն, 853 թուականին սպանուած Վարժնունիքի իշխանի թոռն էր ։ Մլեհը առաջին անգամ կը յիշուի որպէս Տարօնի Աշոտ Երկայնաբազուկ Բագրատունիի ծառայ, որ 890 թուականին կ՝ անցնի Բիւզանդական կայսրութեան ծառայութեան։ Ան մաս կը կազմէր Աշոտի հայկական խումբին, որ կը կռուէր բիւզանդական բանակի կազմին մէջ ընդդէմ բուլղարներու, վերջիններուս համար աղետալի, Բուլղարոֆիգոնի ճակատամարտին մէջ։ Աշոտը կը մահանայ ճակատամրտին ։
Մլեհը վերդարձաւ կայսրութեան արեւելեան սահմանը, ուր հայոց գունդին հետ կը ծառայէր որպէս ակրիտայի մէջ եւ անդադար կ՝ ասպատակէր արաբական տարածքները։ Սակայն 905 թուականին Մլեհն ու շարք մը այլ հայ ազնուականներ մասնակցեցան Անդրոնիկոս Դուկասի անյաջող ապստամբութեան եւ ստիպուած փախան մուսուլմանական Մալաթիոյ էմիրութիւն ։
Լիկանդոսի ստեղծումը
Սակայն 907 կամ 908 թուականին ստրատեգոս Էվստաթիոս Արգիրոսի միջամտութեամբ, հայ փախստականներուն թոյլ տրուեցաւ ետ վերադառնալ կայսրութիւն։ Անոնց նոյնիսկ տրուեցան սահմանային քանի մը բերդեր կիսաւասալական հիմունքներով։ Երեք հայ եղբայրներ՝ Վասակը, Գրիգորիկն ու Փարզունեսը ստացան Լարիսա բերդը, որ կը կազմէր սահամանային Սեբաստիա թեմի մէկ մասը։ Հաւանաբար արաբական արմատներ ունեցող հայազգի Իսմայելը ստացաւ Սիմպոսիոնի ամայացած շրջանը, իսկ Մլեհին բաժին հասաւ Հադաթի լեռնանցքի շրջակայ տարածքը ։ Այս բոլորէն միայն Մլեհը կը պահպանէ իր տրիոյթները երկար ժամանակ. Իսմայելը կը սպաննուի 909 թուականին Մալաթիոյ դէմ պատերազմի ժամանակ, իսկ Վասակը կը զրկուի տիրոյթներէն դավաճանութեան համար 913 թուականին ։
Շուտով Մլեհը գրաւեց եւ վերաշինեց լքուած Լիկանդոս բերդը. ան դարձաւ իր նստավայրը։ Մլեհի տրիոյթներուն մէջ բնակութիւն հաստատեցին մեծ քանակութեամբ հայեր եւ այդ շրջանը դարձաւ արաբներու դէմ յարձակման բիւզանդական հիմնական հենակետերէն մէկըref name="Honigmann65"/> ։ Մլեհը գրաւեց նաեւ Ծամանդոսն ու Սիմպոսիոը] ։]։ Մլեհի գործողութիւնները տագնապեցուցին արաբական էմիրութիւններուն, որ կ՝ ընդունուի արաբական աղբիւրներու կողմէն, որոնք կը կոչուին Մլեհին «սահիբ ալ-Դուրուբ» ("անցումներու իշխան")։ [[909 կամ 912 թուականին Մլեհի դէմ կազմակերպուեցաւ մեծ արաբական արշաւանք, որ սակայն ետ մղուեցաւ։ 914-15 թուականներուն Տարսոնի արաբները գրաւեցին եւ թալանեցին Ծամանդոսը, սակայն Մլեհն ալ իր հերթին ասպատակեց արաբական տարածքները մինչեւ Մարաշ (Գերմանիկեա)։ Ըստ արաբական աղբիւրներու ան գերի վերցուց 50,000 հոգի ։
Այդ յաջողութեան համար Լիկանդոսը ստացաւ բանակաթեմի կարգավիճակ, իսկ Մլեհը դարձաւ վերջինիս ստրատեգոսը։ Ան նաեւ ստացաւ «պատրիկ»-ի, ապա «մագիստրիոս»-ի կոչումներ ։ Միւս տարին Մլեհն ու իր զօրքերը մասնակցեցան Բուլղարական առաջին կայսրութեան դէմ կազմակերպուած բիւզանդական արշաւանքին, սակայն պարտութիւն կրեցին Աքելոսի ճակամարտին մէջ ։
Այնուհետեւ Մլեհը կը յիշուի հայազգի զօրավար Յովհաննէս Բ. Կուրկուասի արշաւանքներուն մասնակցելու ժամանակ։ Այստեղ ան ունէր կարեւոր դէր։ 927 թուականին Կուրկուասն ու Մլեհը յարձակեցան Մալաթիոյ վրայ եւ գրաւեցին քաղաքը, սակայն միջնաբերդը մնաց անառիկ։ Որպէս հետեւանք Մալաթիան ճանչցաւ իրեն կայսրութեան վասալ ։ Սակայն Մալաթիան շուտով հրաժարեցաւ ճանչնալ զայն Բիւզանդիոյ վասալ եւ դարձեալ ենթարկուեցաւ պաշարման։ Ըստ արաբական վկայութիւններու Մլեհը փորձեց իր զինուորներուն քաղաք մտցնել որպէս արհեստագործ, սակայն ձախողեցաւ։ Քաղաքը շուտով դարձեալ համաձայնեցաւ հարկ վճարել Բիւզանդական կայսրութեանը  ։ 930 թուականին Մլեհը ասպատակեց Սամոսատը, սակայն պարտութիւն կրեց արաբներէն։ ճակատամարտին գերի ինկաւ ու Բաղդադ ուղարկուեցաւ Լեհի տղան ։ Մլեհը վերջին անգամ կը յիշուի մասնակցելու ժամանակ Մալաթիոյ վերջնական գրաւման արշաւանքի վաղ փուլերուն։ Այս դէպքէն ետք ան չի յիշուիր, որուն հետեւանքով կ՝ ենդադրուի, որ ան մահացած է մոտաւորապէս այս ժամանակաշրջանին։
Մլեհի ժառանգները մեծ դեր ունեցան Լիկանդոս թեմին մէջ եւ բիւզանդական բանակին մէջ. Անգամ մը եւս, Մլեհը կը յիշուի որպէս ապագայ կայսր Յովհաննէս Չմշկիկի զինակից Նիկեփոր Փոկասի (963-969 թթ.) եւ Չմշկիկի (969-976 թթ.) օրով ։ Կը համարուի, որ Մլեհի յիշատակը պահպանուած է յայտնի ակրիտական «Դիգենաս Ակրիտաս»-ի էպոսի մէջ որպէս «ապելատես» Մելեմենծես։
Clube Náutico Capibaribe
Clube Náutico Capibaribe (ավելի լավ հայտնի է որպես Náutico կամ Náutico do Recife և հայտնի է որպես Timbu), բրազիլական սպորտային ակումբ, որը հիմնված է Պերնամբուկո նահանգի Ռեսիֆե քաղաքում։
Հիմնադրվել է Ռեսիֆեի երկու խմբերի կողմից 1898 թվականին որպես Clube Náutico do Recife, նրա հիմնադրման պաշտոնական ամսաթիվը եղել է 1901 թվականի ապրիլի 7-ը և ունեցել է իր առաջին ֆուտբոլային թիմը 1905 թվականին, որը ձևավորվել է անգլիացիների և գերմանացիների կողմից, սակայն սպորտը սկսել է զբաղվել միայն 1909 թվականին: Որպես հաստատություն, այն Բրազիլիայի հյուսիսարևելյան տարածաշրջանի ամենահին ակումբներից մեկն է և ամենահինն իր նահանգում, որն ունի մեծ կառուցվածք, ինչպիսին է շտաբը, օլիմպիական պաշտոնական լողավազանը՝ սպորտային տիպի պրակտիկայի համար, երկու բազմա սպորտային դատարանները, ինչպես նաև հիմնականում Estádio Eládio de Barros Carvalho-ն, որն ավելի հայտնի է որպես Estádio dos Aflitos, քանի որ այն գտնվում է Աֆլիտոսի Ռեսիֆե թաղամասում: Ե՛վ մարզադաշտը, և՛ շտաբը, և՛ նրա ողջ շրջակայքը դասակարգվել են որպես Պերնամբուկոյի ոչ նյութական ժառանգություն: Մարզահրապարակի տարողունակությունը ներկայումս կազմում է շուրջ 20 հազար հանդիսատես։ Նրան է պատկանում նաև Wilson Campos ուսումնական կենտրոնը, որը ամենամեծն է երկրի հյուսիս-հյուսիս-արևելքում, որը գտնվում է Ռեսիֆեի Գուաբիրաբա թաղամասում, որն ունի 54 հեկտար կառուցապատված տարածք և ունի հինգ պաշտոնական և երկու փոքր ֆուտբոլի դաշտեր, բացի այդ: բազմաթիվ կացարաններ. Նրա գույները, որոնք առկա են վահանի և պաշտոնական դրոշի վրա, կարմիրն ու սպիտակն են, մինչդեռ նրա երկրպագուները հայտնի են որպես ալվիրուբրո:
Այն ունի ամենամեծ երկրպագուներից մեկը Պերնամբուկոյում և հյուսիս-արևելքում, չնայած իր բուրժուական ծագմանը: 1960-ական թվականների տիտղոսների ձեռքբերումներն ու նվաճումները, որոնք համարվում են Նաուտիկալ-ի ոսկե տասնամյակը, նշանակում էին, որ այն միշտ ստացել է հանրաճանաչ դասերի աջակցությունը մայրաքաղաքում և ամբողջ նահանգում, իսկ այսօր ունի հանրաճանաչ և սոցիալապես բազմազան բազմություն: Ակումբն իր ծագումն ունի անգլիական և գերմանական Ռեսիֆե գաղութներում, հետևաբար այն փաստը, որ Náutico-ն հայտնի դարձավ հիմնականում որպես «հարուստների ակումբ» և «արիստոկրատական ​​ակումբ»: Մեր օրերում Պերնամբուկոյի ալվիրրուբրոն ընդգրկվածության ավելացման քաղաքականություն է վարում, և նրա ներկայիս փոխնախագահ Դիոգենես Բրագան պատմական սխալ է համարել այն, որ ակումբն իրեն անվանել է «էլիտա», հետևաբար՝ «Náutico de Todos» կարգախոսը.
Արտաշէս Արզումանեան
Արտաշէս Արզումանեան, հայ խորհրդային դերասան։ Ատրպէյճանական ԽՍՀ (1954) եւ ՀԽՍՀ (1971) ժողովրդական արտիստ։1941 թուականէն ԽՄԿԿ-ի անդամ։
Կենսագրութիււն
1929-1949 թթ. աշխատած է Պաքուի, 1949-1954 թթ.` Ստեփանակերտի հայկական թատրոններուն մէջ։ 1956 թուականէն Լենինականի Մռաւեանի անուան թատրոնի դերասան է։ Վ․ Ի․ Լենինի դերը առաջին կատարողներէն է՝ հայ բեմին վրայ։
Արտաշէս Արզումանեանի լաւագոյն դերակատարումներէն են՝ Հայրապետը, Մինթոեւը (Շիրվանզադէի «Նամուս», 1936, «Մորգանի խնամին», 1949), Սալամովը (Ճապարլիի «1905 թուին», 1937), Բալաբեկը (Նայիրի Զարեանի «Աղբիւրի մօտ», 1950), Մելիք աղան (Վաղարշեանի «Օղակում», 1956), (Նազարը Դերենիկ Դեմիրճեանի «Քաջ Նազար»), 1965) եւ այլ դերեր։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ Ստորոգութիւն:1898 ծնունդներ Ստորոգութիւն:5 Մայիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:Շուշի ծնածներ Ստորոգութիւն:22 Յունիսի մահացածներ Ստորոգութիւն:1985 մահեր
Վրաստանի Պատմութիւն
Վրաստանը (საქართველო՝ Սաքարթվելօ), «Քարտիւալներու երկիր») տարածաշրջանի եւ ժամանակակից պետութեան անուանում է Հարաւային Կովկասի մէջ, Սեւ ծովու ափին, Մեծ Կովկասեան լեռնաշղթայի հարաւային լանջին։ Վրաստանի հիմնական եւ բնիկ բնակչութիւնը կը կազմեն վրացիները (այլ կերպ՝ քարտիւալները), հայերը (որոնք շարք մը շրջաններու մէջ վրացիներէն աւելի շուտ հաստատուած են), ինչպէս նաեւ ոչ բնիկ ազրպէյճանցիները (թրքական ծագմամբ ցեղեր, թրքախօս կովկասցիներ)։ Վրաստանի պատմութիւնը անխզելիօրէն կապուած է վրաց եւ հայ ժողովուրդներու հետ ։
Վրաստանի պատմութիւնը (საქართველოს ისტორია) կ'ընդգրկէ երկար ժամանակաշրջան, սկսած Աբեւիլեան մշակույթէն։ Կովկասի այլ շրջաններու հետ, Վրաստանի մէջ գտած են մարդկային քաղաքակրթութեան հնագոյն յուշարձաններ եւ երկիրը, որոշ մասնագէտներու կողմէն, կը համարուի մետաղագործութեան ծագման օճախներէն մէկը։ Վրաստանի պատմութեան մէջ վրաց ցեղերու առաջին միութիւնը, իսկ հետագային առաջին պետութիւնն է Դիաոհան, որ կը յիշատակուի Ք.ա. 2-րդ հազարամեակի վերջերէն ։
Վրաստանի ոսկեդարը կը համարուի (საქართველოს ოქროს ხანა) 11-րդ դարու սկզբէն մինչեւ 13-րդ դարու սկիզբը զբաղեցնող ժամանակաշրջանը։ Ծաղկման գագաթնակէտն էր Թամար թագուհիի (1184-1210) ղեկավարութեան ժամանակը։ Անոր թագաւորութեան ժամանակ Շոթա Ռուսթաւելին գրած է վրաց գրականութեան մարգարիտ «Ընձենաւոր» պոէմը ։ Ոսկեդարէն ետք, Վրաստանը երկար ժամանակ եղած է մոնկոլական, պարսկական եւ թուրքական տիրապետութեան տակ՝ ժամանակ առ ժամանակ անկախանալով։ Ներխուժումներու որպէս արդիւնք, միացեալ Վրացական թագաւորութիւնը քայքայուած է եւ առաջացած են Քարթլի, Կախեթի եւ Իմերեթի թագաւորութիւնները, ինչպէս նաեւ Սամցխէ-Սաաթաբագո իշխանութիւնը։ Ֆէոտալներու հզօրութեան աճի պատճառով Իմերեթի թագաւորութիւնը կորսնցուցած է վերահսկողութիւնը Մեգրելիայի եւ Գուրիայի իշխանութիւններու ու Աբխազիոյ նկատմամբ ։
Վրաստանի աստիճանաբար վերականգնումը սկսաւ Քարթլի եւ Կախեթի թագաւորութիւններու միաւորումէն ետք։ 1783 թուականին, Ռուսիոյ եւ Արեւելեան Վրաստանի միջեւ կնքուեցաւ Գիորգիեւեան դաշնագիրը։ 1801-1864 թթ. վրացական թագաւորութիւններն ու իշխանութիւնները ընդհանուր առմամբ մտան Ռուսական կայսրութեան կազմի մէջ, ուր մնացին մինչեւ 1918 թ., երբ առաջացաւ վրացական առաջին դեմոկրատական պետութիւնը՝ Վրաստանի Դեմոկրատականա Հանրապետութիւնը։ 1921 թ. Փետրուար 25-ին Կարմիր բանակի ներխուժումէն ետք, Վրաստանի Դեմոկրատական Հանրապետութիւնը դադարեցաւ գոյութիւն ունենալէ եւ մտաւ ԽՍՀՄ-ի կազմի մէջ։ Յառաջացաւ Վրացական ԽՍՀ-ն։ 1991 թ. Մարտին, Վրաստանի Գերագոյն Խորհուրդը ընդունեց անկախութեան հռչակագիրը, իսկ 1992, Յուլիս 31-ին Վրաստանի Հանրապետութիւնը դարձաւ Միացեալ Ազգերու կազմակերպութեան լիրաւ անդամ ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Վրաց Պատմութիւն
Ճորճիօ Ակամպէն
Ճորճիօ Ակամպէն (Իտ.՝ Giorgio Agamben, ) Իտալացի փիլիսոփայ մըն է: Իր գրութիւնները ազդուած են Լուտվիկ Ուիթկընսթայնի եւ Միշել Ֆուքոյի գաղափարներէն:
Տոնեցք
Տոնեցք (Донецьк), քաղաք Ուքրանիոյ արեւելեան մասը, Տոնեցքի մարզին մէջ։ Մինչեւ 1924 թուական քաղաքը անուանուած է Եուզովքա, 1924-1961 թուականներուն՝ Ստալինօ, իսկ 1961 թուականին քաղաքը ստացաւ Տոնեցք անուանումը։ Արուարձաններուն հետ միասին քաղաքին բնակչութիւնը կը կազմէ 1,7 մլն.մարդ։ Մեծ գործարարական եւ արդիւնաբերական կենդրոն է։ Քաղաքը բաժանուած է 9 վարչական շրջաններու։ Տարածքը 358 քառ. ք․մ․ է։
Ծանօթագրուիւններ
Ստորոգութիւն:Ուքրանիոյ քաղաքներ
Կապոյտ (գոյն)
Կապոյտ, լոյսի երեք հիմնական գոյներէն (կարմիր, կանաչ, կապոյտ, անգլերէն՝ RGB ) մին: Կը գտնուի տէսանելի լոյսին ալիքներու երկարութեան 440÷520 նանոմեթր տիրոյթին մէջ:
Զարթօնքի գրական շարժման ձեւաւորումը
Զարթօնքի գրական շարժման ձեւաւորում, բուն գրական շարժումը կը ձեւաւորուի՝ աստիճանաբար զտուելով ազգային ընդհանուր շարժումէն, հասունացման հոլովոյթով մը, 1860 թուականէն ետք։
1.- Զոյգ կայսրութիւններու քաղաքական մշակութային ճնշումները կը կաշկանդեն գործիչներն ու ժողովուրդը, քիչ մի ազատ ձգելով միայն գրականութիւնը՝ իբր ազգային ինքնութեան «անվնաս» դրսեւորում։ Որոշ հին գործիչներ կ՛ամփոփուին գրականութեան շուրջ, իսկ նորերը՝ «Զարթօնք»ի սերունդի «երկրորդ ալիքի» դէմքերը արդէն կը կազմաւորուին, իբրեւ՝ աւելի գրական դէմքեր։
2.- Եւրոպայէն եկող մշակութային ոճը վիպապաշտ է, զգացական, իսկ տիրող գրական ձեւը՝ քնարերգութիւնը։
3 Կրթութեան տարածումը աւելի ու աւելի համեստ խաւեր կը բանայ արեւմտեան մշակոյթին։ Չքաւորութեան եւ «ազգի վիճակին» կրկնակի տխրութիւնը բնականօրէն պիտի գտնուի վիպապաշտ ոճի արտայայտութեամբ մը՝ զգացական, յաճախ եւ յոռետես։
4.- Գրական շարժման սկզբնաւորումը, Պոլսոյ եւ Զմիւռնիոյ հայութեան մօտ, տեղի կ՛ունենայ բաւական արագ։ Բուն երկրի հայութիւնը անշուշտ չի կրնար հետեւիլ եւ ծնող գրականութիւնը մասամբ կ՛ըլլայ «քաղաքի գրականութիւն», բայց պահելով հայրենասիրական ուժեղ լիցք սնանելով գաւառէն։
5.- Արեւելահայութեան մէջ, շարժումը կը սկսի աւելի դանդաղ, Մոսկուայէն Թիֆլիս, ապա՝ Շուշի, Երեւան ու գաւառական այլ կեդրոններ։ Քաղաքական տանելի պայմաններ, գաւառի հետ մօտիկութիւն եւ ազատ կապ՝ արեւելահայ գրականութեան կու տան բնաշխարհի, «հողի գրականութեան» կնիք։
Կը հետեւին նմուշներ՝ Զարթօնքի սերունդի բանաստեղծական գործէն, խմբուած երեք բնաբաններու մէջ՝ «Մարդկային Հոգի եւ Բնութիւն», «Կեանք եւ Մահ», «Ազգ, Հայրենիք, Պայքար»։ Բնաբաններ՝ որոնք 1860-1870 թուականներուն մեր մէջ ունին յստակ վիպապաշտ ձեւաւորում։
Ստորոգութիւն:Գրականութիւն Ստորոգութիւն:Գրական շարժումներ
Պահաէտտին Շաքիր
Պահաէտտին Շաքիր, թուրք քաղաքական գործիչ, հայոց ցեղասպանութեան գլխաւոր կազմակեչպիչներէն , «Միութիւն եւ Յառաջադիմութիւն» կուսակցութեան 2-րդ քարտուղար։
եղած է օսմանեան պետութեան դատական բժշկութեան եւ բժշկական բարոյագիտութեան փրոֆեսէօր:
Վարած է Պոլսոյ բժշկական դպրոցին բարոյագիտութեան  բաժանմունքին  բժշկապետութիւնը: Եղած է  ուսուցիչ կայսերական բժշկական վարժարանին մէջ, «Իթթիհատ»ի կեդրոնական վարչութեան ղեկավարներէն մէկը, անդամ՝ հայկական տեղահանութեան եւ ջարդերու մասնաւոր յանձնախումբին, եւ ընդհանուր հրամանատարը ու պատասխանատուն բոլոր սպանութիւններուն Հայկական Ցեղասպանութեան ընթացքին: Ան բծաւոր տենդի (typhus) շիճուկի առաջին օրինակները փորձարկած է հայերու վրայ :
17 Ապրիլ 1922-ին Պերլինի մէջ, Արշաւիր Շիրակեան եւ Արամ Երկանեան կը տապալեն Պահաէտտին Շաքիրն ու Ճեմալ Ազմին ։
Վիգո
Վիգո, (Vigo, Vigo) քաղաք եւ նավահանգիստ Սպանիայի հիւսիս-արեւմուտքին։ կը Գտնուի Գալիսիայի ինքնավար համայնքի մէջ։ Բնակչութիւնը 299 հազ. մարդ, տարածքը 109,06 կմ²։ Գալիսիայի ամենամեծ քաղաքն է։ կը Համարուի համալսարանական քաղաք։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Իսպանիայի քաղաքներ
Թանթա
Թանթան (طنطا) մեծ քաղաք մըն է, որ կը գտնուի Եգիպտոսի մէջ: 2006-ի տուեալներով, այս քաղաքին բնակչութեան թիւը կը կը կազմէ 421,076, ինչ որ զայն կը դարձնէ Եգիպտոսի հինգերորդ ամենահոծ բնակչութիւն ունեցող քաղաքը: Թանթան կը գտնուի Գահիրէի եւ Աղեքսանտրիոյ միջեւ (94 քիլոմեթր Գահիրէի հիւսիսը եւ 130 քիլոմեթր Աղեքսանտրիոյ հարաւ արեւելքը): Ան Ղարպիա վարչական շրջանի մայրաքաղաքն է եւ բամպակի մանելու արհեստին կեդրոնը: Եգիպտոսի շոգեկարգի ամէնէն երկար գիծերէն մէկը կ'ուղղուի դէպի Թանթա: Թանթայի մէջ տեղի կ'ունենան տարեկան երեք տօնակատարութիւններ, որոնք նուիրուած կ'ըլլան 13-րդ դարուն ապրած սուֆի Ահմատ Ալ-Պատաուիին, որ կը հիմնէ Եգիպտոսի Պատաուիյա Թարիքան եւ թաղուած է քաղաքին գլխաւոր մղկիթին՝ Ահմատ Ալ-Պատաուիի անուան մզկիթին մէջ: Թանթան նշանաւոր է իր քաղցրեղէններով եւ խորոված սիսեռով:
Ընդհանուր Պատկեր
1856-ին, իր մեծաքանակ բամպակի արտադրութեան պատճառով, Թանթա կանգառ մը կը հանդիսանար՝ յատկապէս իր բամպակը դէպի Եւրոպա արտածելու համար: Մինչեւ 1986, այս շրջանը բաց դաշտ մըն էր մեկուսացած գիւղերով, սակայն արդէն 2001-ին, Թանթան մեծ ու խճողուած վայր մըն էր:
Թանթան նշանաւոր է իր քաղցրեղէններով, որոնք ընդհանրապէս կը սպառին այդտեղ էջք կատարող եգիպտացիներուն մէջ Մաուլիտի (Ահմատ Ալ-Պատաուիի ծննդեան) (المولد) տօնակատարութիւններուն ընթացքին:
Քաղաքը կը վերակենդանանայ Հոկտեմերի վերջաւորութեան, երբ բամպակը կը սկսին հնձելու: Երեք միլիոն հոգի Տելթայէն եւ արաբական այլ երկիրներէն այս շրջանը կու գան նշելու համար Ահմատ Ալ-Պատաուիի ծնունդը, որ ճոխ կրօնական ութօրեայ տօնակատարութիւն է: Մաուլիտի (ծննդեան) կեդրոնն է մզկիթն ու Ահմատ Ալ-Պատաուիի գերեզմանը: Ան հիմնած Եգիպտոսի մեծագոյն սուֆիզմի միաբանութիւնը՝ Ահամատիիան կամ Պատաուիիան: Ան ծնած է Մարոք, բայց կը գաղթէ դէպի Սէուտական Արաբիա ու ապա 1234-ին Իրաքէն կը ղրկուի Թանթա՝ իբրեւ միաբանութեան ներկայացուցիչ: Ան արտօնութիւն կը ստանայ Թանթայի մէջ նոր միաբանութիւն մը հիմնելու ու մէջտեղ կո գայ Եգիպտոսի մեծագոյն սուֆիզմ եղբայրութիւններէն մէկը: Տօնակատարութիւններուն ընթացքին կ'ուտուին շաքարով պատուած պիստակներ՝ Հապ Ալ-Ազիզ:
Թանթայի մէջ կը գտնուին բամպակ մանելու գործարաններ եւ հիւսուածոներու արհեստանոցներ:, Ունի նաեւ համալսարան՝ Թանթայի Համալսարանը, որ հիմնուած է 1972-ին: 011212854/http://egyptianstreets.com/2016/02/13/a-glimpse-of-tanta-egypts-boss-town |archivedate=11 October 2016|df=}}
Վայրեր
200-ամեայ Սուրբ Մարիամ Ղպտի Ուղղափառ եկեղեցին կը գտնուի Թանթայի մէջ: Մարդիկ կը հաւատան, որ Աստուածածինի արձանը բուժիչ ուժ ունի: Թանթայի թանգարանը հին մօտակայ շրջաններէ առարկաներ կը պարունակէ, ինչպէս՝ կուժեր եւ արձաններ:  Ալ-Մահալլան Թանթայի մօտ քաղաք մըն է, որ նշանաւոր է իր հիւսուածոներու արտադրութեամբ:
Կլիմայ
Ինչպէս այլ եգիպտական քաղաքներու, Թանթայի կլիման ալ նոյնպէս անապատային է:
Արտաքին Յղումներ
Ստորոգութիւն:Եգիպտական քաղաքներ (արւմտ.) Ստորոգութիւն:Վարչական շրջաններու մայրաքաղաքներ Ստորոգութիւն:Եգիպտոսի կրօնական տօնակատարութիւններ
Ալեքսան Արզուեան
Արզուեան Ալեքսան (Վահէ), բնիկ Կեսարացի ծնած 1874-ին, աշակերտ Պոլսոյ Կեդրոնականի, Նանիս կ’երթայ մեքենական նորահնար արօրներ շինող Տօմալի գործարանը աշխատելու, յետոյ Թուրքիա դառնալով աշխատած է որ գիւղացիութիւնը այդ արօրները գործածէ:
1895-ին Պապ-Ալիի ցոյցին մէջ կարեւոր դեր կատարած էր: 1896էն ետք Լոնտոն անցած է:
Վահէ Արզուեան 1898-ին Ամերիկա կը մեկնի ընկերներու պնդումով, քաղաքէ քաղաք պտտելով կը կազմակերպէ Ամերիկայի մասնաճիւղերը եւ բուն հիմնադիրը կ’ըլլայ Վերակազմեալութեան: Քիչ ետքը Եգիպտոս կ’երթայ քանի մը գործիչներով, նպատակ ունենալով Կիպրոսի ճամբով Կիլիկիա անցնիլ: Հնչակեան բաժանումէն ետք Աղեքսանդրիա երթալով՝ հարուստ Հայերու կը դիմէ կուսակցութեան նպաստելու, եւ ամէնքն ալ կը սատարեն, Վահէի անձին հմայուած կամ վախի ազդեցութեամբ: