cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Համազգայինի Հայ Կրթական Եւ Մշակութային Միութիւն
Եգիպտոս
Այս ժողովին երկու տարբեր տեսակէտներ հակադրուեցան իրար: Լեւոն Շանթը, որու միացած էր նաեւ Նիկոլ Աղբալեանը, կողմնակից էին սահմանափակ ծրագրով գործունէութեան: Անոնք կը բաւարարուէին մէկ միջնակարգ դպրոց պահելով, որովհետեւ յոյս չունէին աւելի ընդարձակ գործունէութիւն ծաւալելու մասին՝ նիւթական տագնապի պատճառով: Ընդհակառակը՝ Վահան Նաւասարդեանը, Բժիշկ Համօ Օհանջանեանը, Ստեփան Մալխասեանը կը պաշտպանէին աւելի ընդարձակ ծրագիր: Ընկերութիւնը իր գործունեութեան դաշտը պիտի դարձնէր ամբողջ սփիւռքը: Թող նախնական գործը ըլլար համեստ, միայն մէկ դպրոց, բայց պիտի ծաւալուէր եւ դառնար համազգային ընկերութիւն:Ժողովը ի վերջոյ ընդունեց երկրորդ տեսակէտը եւ նոր ընկերութեան անունն ալ կնքեց «Հայ Կրթական եւ Հրատարակչական Համազգային Ընկերութիւն»:
Պէյրութ
3 Մարտ 1930-ին կ'իրականայ Համազգայինի երկրորդական վարժարանը բանալու ծրագիրը. Պէյրութի մէջ կը հիմնուի Հայ Ճեմարանը: Յետագային հաստատութիւնը կը ստանայ Համազգայինի Նշան Փալանճեան Ճեմարան անունը, իր բարերարի յիշատակին, իսկ աւելի ուշ, Անթիլիասի իր համալիրը կը կոչուի նոր բարերարներուն անունով՝ Համազգայինի Մելանքթոն եւ Հայկ Արսլանեան Ճեմարան:
«Համազգային» ընկերութեան գործունէութիւնը այնուհետեւ կը շարունակէ գլխաւորաբար կեդրոնացած Ճեմարանին մէջ եւ Պէյրութի մէջ այն պատճառով որ Լ. Շանթ, Ն. Աղբալեան, Գ. Իփէկեան հաստատուած էին Պէյրութի մէջ, ուր գաղութը իր հոծ հայութեամբ մշակութային գործունէութեան ընդարձակ հնարաւորութիւններ կը ներկայացնէր: Հետեւաբար, 1947-ին Համազգայինի կեդրոնը կը փոխադրուի Պէյրութ, եւ ընկերութիւնը լիբանանեան կառավարութեան կողմէ կը ճանչցուի իբր Համազգային Հայ Կրթական եւ Մշակութային Ընկերակցութիւն:
Լիբանան
1970-ականներուն, Լիբանանի հայկական զանազան կեդրոններու մէջ կը զգացուի հայոց լեզուի, գրականութեան եւ հայոց պատմութեան մասնագէտ ուսուցիչներու պահանջը: Համազգայինի Կեդրոնական Վարչութիւնը կը ձեռնարկէ համալսարանական մակարդակով հայագիտական բարձրագոյն հիմնարկի ստեղծման նախապատրաստական աշխատանքներ: Կազմուեցաւ յատուկ յանձնախումբ, բաղկացած՝ Գարեգին եպս. Սարգիսեանէն (յետագային Մեծի Տան Կիլիկիոյ, ապա՝ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս), Վահէ Սէթեանէն, Հրաչ Տասնապետեանէն, Շաւարշ Թորիկեանէն, Վահէ Օշականէն եւ Երուանդ Փամպուքեանէն:
Վերոյիշեալ յանձնախումբի պատրաստած կրթական ծրագիրը կը ծառայէ Համազգայինի Հայագիտական Բարձրագոյն Հիմնարկի դասաւանդութիւններուն, որոնք սկսան 1974-ին, 15 ուսանող-ուսանողուհիներով:
Մեծ յոյսերով սկսած գործը կ'ընդհատուի Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի անապահովութեան պատճառով:
1979-ին կը վերակազմուի հիմնարկի առաջին դասարանը նոր ուսանողներով: 1983-ին հիմնարկը կու տայ 21 շրջանաւարտներ, որոնք ամբողջացուցին հիմնարկի քառամեայ ընթացքն ու ծրագիրը:
Կեդրոնական Վարչութեան կազմակերպութեամբ, 1995-ին Լիբանանի մէջ կը սկսի ամառնային Ուսանողական մշակութային հաւաքը, որ 2002-էն ի վեր կը շարունակուի տեղի ունենալ Հայաստանի մէջ:
Ֆրանսա
Նոյն նպատակով Լեւոն Շանթ կը մեկնի Ֆրանսա: Յանձնարարուած էր տեսակցիլ Փարիզի մտաւորականութեան եւ մտածել Արեւմտեան Եւրոպայի մէջ, մասնաւորապէս Ֆրանսայի մէջ, «Համազգային»-ի մասնաճիւղեր ստեղծելու մասին:
Թատրոն
Հայ թատերական արուեստը վերակենդանացնելու, տարածելու եւ անոր դերը հայ գաղութներուն մէջ բարձրացնելու նպատակով 1941-ին Գասպար Իփէկեանի ջանքերով կը կազմուի Համազգայինի թատերասէրներու միութիւնը։ Մինչեւ 1951-ը թատերախումբը կը գործէ Պէյրութի մէջ, այնուհետեւ հիւրախաղերու կը մեկնի Եւրոպա, Հիւսիսային եւ Հարաւային Ամերիկա։ Գասպար Իփէկեանի մահէն ետք, ի պատիւ անոր, 1952-ին խումբը կը կոչուի «Գասպար Իփէկեան թատերախումբ», ղեկավարութիւնը ստանձնած է Ժորժ Սարգիսեանը։
Երգարուեստ
Մեծ է երգահան Բարսեղ Կանաչեանի ղեկավարութեամբ 1956-ի վերահաստատուած Կոմիտաս վարդապետի ստեղծած «Գուսան» երգչախումբի ներդրումը սփիւռքահայի երաժշտական ճաշակը ձեւաւորելու գործին մէջ։ 1960-ին կը կազմուի «Քնար» ազգագրական երգի-պարի խումբը (ղեկավար Վարդգէս Աբրահամեան), 1978 թուականին՝ «Ծնծղայ» (ղեկավար Վաչէ Պարսումեան) եւ 1980-ին՝ «Նանոր» (խմբավար՝ Ալեքսան Մնակեան) մանկական երգչախումբերը, որոնք մրցանակներ շահած են միջազգային մրցոյթներուն։
Հայագիտութիւն
Հայագիտութիւնը զարգացնելու, հայոց լեզուի ու գրականութեան, հայոց պատմութեան ուսուցիչներ, նաեւ խմբագիրներ եւ հանրային այլ գործիչներ պատրաստելու համար 1974-ին կը հիմնուի Հայագիտական բարձրագոյն հիմնարկը։
Մշակոյթ
Համազգային Մշակութային Միութեան մեծ իրագործումներէն է «Լեւոն Շանթ» մշակութային կեդրոնը Պէյրութի մէջ, որ իր հարկին տակ կը պարփակէ Թորոս Ռոսլին կերպարուեստի ակադէմիան, Բարսեղ Կանաչեան երաժշտանոցը, ինչպէս նաեւ երգի եւ պալետի դպրոցներ։
Համազգայինի «Բ. Կանաչեան» երաժշտական քոլէճ
Հիմնուած է 1983-ին: «Բ. Կանաչեան» երաժշտական քոլէճին մէջ կայ շուրջ 200 աշակերտ. առաջին տնօրէնը եղած է Վաչէ Պարսումեանը, ապա յաջորդաբար տնօրէնի պաշտօնը վարած են տիկին Սոնա Քիւփէլեանը, Սեդրակ Սեդրակեանը, Երուանդ Երկանեանը, Արմէն Քեչեկն ու Յակոբ Հանտեանը. այժմ այս պաշտօնը կը վարէ Թամար Սնապեան Սուրճեանը: Կը դասաւանդեն դաշնամուրի, ջութակի, կիթառի եւ զանազան լարային եւ այլ նուագարաններու գործնական եւ տեսական դասընթացներ: Երաժշտական քոլէժին մէջ կայ նաեւ երաժշտական գրադարան: Աւարտածները՝ յատուկ համաձայնագիրի տուեալներով կրնան կատարելագործել իրենց երաժշտական ուսումը Հայաստանի «Կոմիտաս»-ի անուան երաժշտական ուսումնարանէն ներս:
«Թորոս Ռոսլին» կերպարուեստի դպրոց
Հիմնուած է 1988-ին եւ ունի շուրջ 60 աշակերտ: Մասնակից աշակերտները կանոնաւոր կերպով կը հետեւին գեղարուեստական դասընթացներուն: Կ՛ունենան աշակերտական եւ աւարտական ցուցահանդէսներ, ինչպէս նաեւ միջդպրոցական ցուցահանդէս-մրցումներ: Դպրոցը ունի մշակուած ծրագիր ու մասնագէտ ուսուցիչներ: Դպրոցը ունի վարիչ - պատասխանատուներ, եւ ուսուցչական կազմը կը բաղկանայ հայրենի եւ լիբանանահայ արուեստագէտներէ: «Թորոս Ռոսլին» կերպարուեստի դպրոցի գեղարուեստական պատասխանատուն է Վազգէն Մուղալեանը:
«Կարկաչ» մանկական, պատանեկան եւ «Այգ» երիտասարդական երգչախումբեր
Հիմնուած է 1997-ին: Տարիքային տարբեր բաժանումներով անդամները երգչախումբի մաս կը կազմեն, կ՛ունենան տարեկան համերգներ ինչպէս նաեւ շրջագայութիւններ: Երգչախումբերը յաճախ կ՛ունենան հայրենի հեղինակներու կողմէ յատուկ «Կարկաչ»-ի համար գրուած նոր երգերու կատարումներ: Երգչախումբերը կը գործեն Զաքար Քէշիշեանի խմբավարութեամբ:
«Արեգ» մանկապատանեկան թատերական դպրոց
Հիմնուած է 1999-ին: Թատերախումբի առաջին բեմադրիչը եղած է արուեստագէտ Վիգէն Ստեփանեանը, աւելի ուշ՝ հայրենի արուեստագէտ Դաւիթ Յակոբեանը: Այժմ դպրոցի ղեկավարն է Հրայր Գալեմքերեանը:
«Քնար» պարախումբ
Հիմնուած է 1956-ին՝ բժիշկներ Վարդգէս եւ տիկին Էկլանթին Աբրահամեաններու ջանքերով, ունի շուրջ 40 անդամ: Որոշակի ժամանակ պարուսոյց աշխատած է Գարինա Ալեքսանտրեանը: Այժմ պարուսոյցներն են Կարէն եւ Ժաքլին Մակինեան ամոլը:
«Գասպար Իփէկեան» թատերախումբ
Համազգային մշակութային միութեան թատերախումբ: Կազմակերպուած է 1941-ին, դերասան, դրամատուրկ եւ ռեժիսոր Գասպար Իփէկեանի նախաձեռնութեամբ. առաջին ներկայացումը Շանթի «Ընկած բերդի իշխանուհին», տեղի ունեցաւ 1942-ին: 1952-էն կոչուած է հիմնադրի՝ Գ. Իփէկեանի անունով: 1960-ականներէն թատերախումբը ներկայացումներ կու տայ Պուրճ Համուտի հայաշատ թաղամասի կեդրոնը կառուցուած «Յակոբ Տեր-Մելքոնեան» թատերասրահէն ներս (500 տեղ): Բեմադրուած են ազգային եւ թարգմանական պիէսներ՝ Շանթի «Հին աստուածներ», «Կայսր», Պարոնեանի «Քաղաքավարութեան վնասները», Սունդուկեանի «Պէպօ», Շիրվանզադէի «Քաոս», Գոգոլի «Քննիչը», Իպսէնի «Ժողովուրդի թշնամին», Պանէօլի «Փառքի վաշխառուները» եւ այլն: Թատերախումբը ելոյթներ ունեցած է բազմաթիւ երկիրներու մէջ։ Թատերախումբին մէջ գործած են Ժորժ Մարգիսեանը (պարգեւատրուած է Լիբանանի պետական, Համազգայինի, Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան շքանշաններուվ), դերասան-դերասանուհիներ Զ. Շանթը, Ն. Մինասեանը, Գ. Տեր-Կարապետեանը, Մ. Սարգիսեանը, Պ. Գարագաշեանը, Ժ. Շահապեանը, Հ. Պալեանը, Հ. Թորիկեանը, Դ. Պոյաճեանը, Ա. Խաչատուրեանը, Վ. Վարդապետեանը, Խ. Արարատեանը եւ այլք: 1982-85-ին թատերախումբը ղեկավարած է Բաբգէն Փափազեանը, բեմադրած է Շանթի «Օշին Պայլ» եւ Մուշեղ Իշխանի «Պարոյր Հայկազն եւ Մովսէս Խորենացի» պիէսները: 1987-2002-ին Վ. Խտշեանի բեմադրութեամբ թատերախումբը կը ներկայացնէ Շանթի «Հին աստուածներ», «Եսի մարդը», «Կայսր», Օշականի «Երկնքի ճամբով», Ա. Միլլերի «Բոլոր զաւակներս», «Գինը», Կ. Մանյէի «Օսկարը», Ն. Սայմոնի «Երկրորդ պողոտայի բանտարկեալը», Ժ. Շեհատէի «Պրիզպանի գաղթականը» եւ այլ պիէսներ: 2003-ին Զ. Եագուպեանի բեմադրութեամբ թատերախումբը ներկայացուցած է Մուշեղ Իշխանի «Կիլիկիոյ արքան» պիէսը։
«Վահրամ Փափազեան թատերախումբ»
Կը կազմակերպուի 1959-ին, Վ. Փափազեանի անունով կը կոչուի 1960-ին: Թատերախումբի գործունէութեան առաջին փուլը կապուած է դերասան եւ բեմադրիչ Պերճ Ֆազլեանի անուան հետ, որ 1959-էն բեմադրած է Շանթի «Հին աստուածներ», Մ. Քոչարեանի «Մուսա լեռան քառասուն օրը», «Մոլիէրի Ժորժ Տանդէն», «Տարտիւֆ», Շէյքսփիրի «Ամառային գիշերուան երազ» եւ այլ պիէսներ: Այնուհետեւ թատրոնը ղեկավարած է դերասան եւ բեմադրիբ Գրիգոր Սաթամեանը: Անոր բեմադրութիւններէն են Ժ. Ֆէյտոյի «Կասկածը կնոջ մտքին մէջ», Պարոնեանի «Մեծապատիւ մուրացկաններ», Կամսարականի «Վարժապետին աղջիկը», Շէյքսփիրի «Բազում աղմուկ վասն ոչնչի են»: 1972-ին թատերախումբը ելոյթներ ունեցած է Հայաստանի մէջ։ Մինչեւ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի սկիզբը (1975) թատերախումբը իր ներկայացումները կու տայ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանի «Գալուստ Կիւլպէնկեան» 650 հոգինոց սրահէն ներս: 1975-ին Սաթամեանի ԱՄՆ գաղթելէն ետք, թատրոնի բեմադրիչներ կ'ըլլան Վաչէ Ատրունին (կը բեմադրէ Դ. Պսաֆասի «Ստախօս կուզուի», 1978), Թորոս Սարգիսեանն ու Զաւէն Գալուստեանը (կը բեմադրէ Կ. Գոլդոնիի «Ստախօսը», 1986), Վաչէ Տոներեանը (1988-90-ին, կը բեմադրէ Պ. Շենոնի «Ժառանգորդը» եւ Ժ. Ֆէյտոյի «Հաւատարմութիւն» պիէսները), Յարութիւն Գնդունին (1991-1992-ին կը բեմադրէ Պրիստլիի «Ակամայ խոստովանութիւն», Մոլիէրի «Երեւակայական հիւանդը» եւ Ն. Սայմոնի «Տարօրինակ ժամադրութիւններ» պիէսները)։ Վիգէն Ստեփանեանը (1994-95-ին կը բեմադրէ Լա Մուրէի «Ախ կլիներ, կլիներ» եւ իր հեղինակած «Պարոն լրտեսին վերջին գործը» պիէսները), Պ. Ֆազլեանը (կը բեմադրէ Մոլիէրի «Ագահը», 1996), Արտաշէս Յովհաննիսեանը (կը բեմադրէ Յակոբ Աթալեանի «Աղուէսն ու Աղասին», 1998) եւ Գրիգոր Տեկիրմէնճեանը (կը բեմադրէ Մ. Յեննըքէնի «Կիները բնաւ սուտ չեն խօսիր», 1999): Ե. Ղազանչեանը 2001-03-ին կը բեմադրէ Թ. Ուիլիամզի «Մենակութեան վերջին կանգառը», Է. տէ Ֆիլիպոյի «Երեխաները կը մնան երեխաներ» եւ Յ. Պարոնեանի «Պաղտասար աղբար» պիէսները: Թատերախումբի գործունէութիւնը իրենց երկարամեայ ու բեղմնաւոր աշխատանքով նպաստած են Լ. Գույումճեանը, Զ. Ներսէսեանը, Զ. Գալուստեանը, Թ. Սարգիսեանը, Գ. Սողոմոնեանը, Հ. Տատուրեանը, Հ. Թումեանը, Վ. Եուրնէշլեանը, Հ. Վարդիվառեանը, Լ. Մելքոնեանը, Պ. Տեր-Սահակեանը:
«Գուսան» երկսեռ երգչախումբ
Կազմած է Կոմիտաս վարդապետը, ապա 1956-ին Բարսեղ Կանաչեանի ջանքերով կը հաստատուի Լիբանանի մէջ։ Կը սկսիլ գործել 1933-ին: Անդրանիկ համերգը տեղի ունեցած է Պէյրութի «Մեմօրիալ հոլ» թատրոնէն ներս (կազմը՝ 70 մարդ): Սկզբնական շրջանին ճանչցուած էր հիմնադիրի անունով ՝ «Բարսեղ Կանաչեան», ապա խմբավարի պաշտօնը ստանձնած են Յարութիւն Թոփիկեանը, Երուանդ Երկանեանը, Պարգեւ Թասլաքեանը, իսկ այժմ՝ Գրիգոր Ալոզեանը: Յայտագիրը ընդգրկած է Կոմիտասի, հայ ժողովրդական եւ հոգեւոր, արաբական եւ քրտական ժողովրդական երգեր, ինչպէս՝ Բ. Կանաչեանի խմբերգերը, «Աբեղայ» օիպերայէն (ըստ Լեւոն Շանթի «Հին աստուածներ» տրամայի) հատուածներ: 1936-ին կազմուած է նաեւ «Գուսան» երաժշտասիրաց միութիւնը: Հայ եւ արաբ ժողովուրդներու բարեկամութեան ամրապնդման ուղղուած ջանքերու համար երգչախումբի ղեկավար՝ Բ. Կանաչեանը պարգեւատրուած է Լիբանանի «Մայրիներ Ա կարգի» պատուոյ նշանով: Ներկայիս Համազգային մշակութային միութեան նոյնանուն երգչախումբը կը փորձէ շարունակել Բ. Կանաչեանի ղեկավարած խումբի աւանդոյթները:
Համազգայինի Մելանքթոն եւ Հայկ Արսլանեան ճեմարան
Համազգային հայ կրթական եւ մշակութային միութիւնը ստեղծուած է 28 Մայիս 1928-ին Գահիրէի մէջ։ Գլխաւոր հիմնադիրներն էին Համօ Օհանջանեանը, Լեւոն Շանթը, Նիկոլ Աղբալեանը, Գասպար Իփէկեանը եւ ուրիշներ: Ընկերութեան նպատակն էր գալիք սերունդի կրթութիւնը մեծահասակներու ինքնազարգացումը եւ հայագիտութեան մշակումը: Իր նպատակներու իրագործման համար Համազգային ընկերութիւնը 3 Մարտ 1930-ին Պէյրութի մէջ կը հիմնադրէ հայ ճեմարան: Նորաբաց ճեմարանի տնօրինութիւնը կը ստանձնեն Լեւոն Շանթը եւ Նիկոլ Աղբալեանը: Լեւոն Շանթի մահէն ետք (1951) ճեմարանի տնօրէնի պաշտօնը կը ստանձնէ Սիմոն Վրացեանը եւ անոր կ՛օգնեն որպէս փոխտնօրէն՝ Մուշեղ իշխանը եւ Գառնիկ Բանեանը: Սիմոն Վրացեանի հիւանդութեան պատճառով, 1968-ի աշնան տնօրէն կը նշանակուի Հրաչ Տասնապետեանը: Հրաչ Տասնապետեանի մահէն ետք (Ապրիլ 2001), ճեմարանի տնօրինութիւնը որոշ ժամանակ կը վստահուի եռանդամ տնօրէններու խորհուրդին: Այժմ ճեմարանի տնօրէնն է Փաուլա Եղիայեանը: Այդ ճեմարանի նպատակն էր նոր սերունդին կրթելու միջոցով պատրաստել վաղուայ մտաւորական սերունդին, որ իր վրայ պիտի վերցնէր սփիւռքի մէջ հայապահպանման, հայ լեզուի, գրականութեան եւ մշակոյթի զարգացման պատասխանատուութիւնը: Ճեմարանը 1950-էն կ՛անուանուի Նշան Փալանճեան, իսկ 1986-էն արդէն՝ Մելանքթօն եւ Հայկ Արսլանեան ճեմարան:
Համազգայինի հայագիտական բարձրագոյն հիմնարկ
Հայագիտական մասնագիտական ուսումնական հաստատութիւն,որ հիմնուած է 1974-ին (1975-79-ին չի գործեր): Նպատակն է պատրաստել մասնագէտներ հայկական մամուլի, դպրոցներու, հրատարակչութիւններու, ազգային եւ կուսակցական հաստատութիւններու մէջ աշխատելու համար: Առաջին տարին ունեցած է 15 ուսանող: Առաջին շրջանաւարտները տուած է 1983-ին: Մինչեւ այժմ տուած է աւելի քան 140 շրջանաւարտ: 1991-էն ուսման տեւողութիւնը երեք տարի է: Ունի հայոց լեզուի եւ գրականութեան, ինչպէս եւ հայոց պատմութեան առանձին բաժանմունքներ: 1991-ին Երեւանի պետական համալսարանի հետ կնքած պայմանագիրի հիման վրայ այստեղ կը դասաւանդեն Հայաստանէն գործուղուած մասնագէտներ: Հայագիտականի շրջանաւարտները իրաւունք ստացած են իրենց ուսումնառութիւնը շարունակել ԵՊՀ-ի մէջ։ Ուսանողներ կ՛ընդունին Լիբանանէն, Սուրիայէն, Իրանէն եւ այլ վայրերէ: Ունի գիշերօթիկ բաժին եւ ազատ ունկնդրի կարգավիճակ: Տնօրէնն է Երուանդ Փամպուքեանը (1979-էն):
Գրականութիւն
Ստորոգութիւն:Մշակոյթ Ստորոգութիւն:Հայկական կրթական հաստատութիւններ Ստորոգութիւն:Հայկական կրթօճախներ
Փութին (ճաշատեսակ)
Փութին (ֆր.՝ poutine), Քանատայի Քէպէք նահանգի ազգային ուտեստներէն է` արագ սնունդի շարքէն։ Բաղկացած է գետնախնձորէ, անալի պանիրէ (cheese curds) եւ թացանէ
(սոս): Փութինը ստեղծուած է Քէպէքի մէջ, 1950-ականներուն։ 2000-ականներուն լայն ճանաչում կը սկսի գտնել նաեւ այլ երկիրներու մէջ` ԱՄՆ, Ֆրանսա, Պելճիքա: Առկայ է տեղի ճաշարաններու ճաշացանկին մէջ, ինչպէս նաեւ McDonald's, Burger King, KFC եւ A&W ցանցերու քանատական մասնաճիւղերուն մէջ: Երբեմն կը մատուցուի ծովամթերքներու հետ, մասնաւորապէս, լաւ կը համակցուի թառափի դասի ձկնեղէնի, մանր եւ խոշոր ծովախեցգետիններու հետ:
Ծագումնաբանութիւն
1950-1960-ականներուն Քէպէքի մէջ անգլերէն փուտինկ բառով կ՛անուանէին բոլոր այն ուտեստները, որոնց պատրաստութեան համար կը խառնուէին շատ տարբեր բաղադրիչներ:
1880-ին քանատացի լրագրող եւ բառարանագիր Օսքար Տանը կը հրատարակէ «Քանատայի մէջ օգտագործուող խեղաթիւրուած արտայայտութիւններու Ֆրանքոքանատական բացատրական բառարան»ը, որտեղ կայ նաեւ փութին բառը հետեւեալ նշանակութեամբ.
Մինաս Գանգրունի
Մինաս Գանգրունի, Լիբանանի կառավարութեան հովանաւորութիւնը վայելող «Ժէօնէս Միւղիքալ»ի կողմէ կազմակերպուած էր երաժշտական յօրինումի մրցանք մը, որուն մասնակցած էին Լիբանանեան տասը նահանգներ: Միջազգային (Ֆրանսա, Լեհաստան, Թուրքիա, Պելճիքա եւ Սպանիա) դատակազմի յէտ քննութեան, իր նախակրթութիւնը կեդրոնացած է Սայվատոր Առնիթայի, Մինաս Գանգրունիի եւ Ժորժ Պաղի գործերուն վրայ:
Մինաս Գանգրունիի որուն գործը կը կոչուի «Ֆուկարոյ Փոլիֆոնիք Փուր օրքեսթրր սիմֆոնիք» ստացաւ 500 լիբ.ոսկիի պարգեւներ :
Սիմէոն Սիւնակեաց
Սիմէոն Սիւնակեաց (ասորերէն՝ ܫܡܥܘܢ ܕܐܣܛܘܢܐ, յունարէն՝ Συμεών ὁ Στυλίτης, 389, Սիս, Կիլիկիա - 2 Սեպտեմբեր, 459, Քալաթ Սիման, Սուրիա), Ընդհանրական Եկեղեցւոյ նշակաւոր սուրբ, քրիստոնէական վանականութեան հիմնադիրներէն մէկը։
Կենսագրութիւն
Սիմէոն Սիւնակեացը ինքն անձամբ աշխատանք չէ հեղինակած. շարք մը գիտնականներ հաւանական կը համարեն, որ ան նոյնիսկ գրաճանաչ չէ եղած ։ Սիմէոն Սիւնակեացի կեանքի եւ գործունէութեան վերաբերեալ կարեւոր տեղեկութիւններ կը հաղորդեն շարք մը պատմական աղբիւրներ, որոնցմէ իր պարունակած կարեւոր տեղեկութիւններով յատկապէս ուշագրաւ է Սիմէոնի կենդանութեան օրոք Թեոդորետոս Կիւրացի կողմէ գրուած «Եկեղեցական պատմութիւն» աշխատութիւնը։ Սիմէոն Սիւնակեացի կենսագրութեան մասին կարեւոր տեղեկութիւններ կը պարունակեն նաեւ անյայտ հեղինակներու կողմէ ստեղծուած անոր յունարէն եւ ասորերէն վարքերը, որոնք գրուած են սուրբին վախճանէն յետոյ։
Սիմէոն Սիւնակեաց ծնած է 389 թուականին Կիլիկիոյ Սիս բնակավայրին մէջ՝ յունախօս քրիստոնեայ գիւղացի ընտանիքի մը մէջ ։ Սկզբնական ժամանակ զբաղուած է հովւութեամբ, սակայն անգամ մը եկեղեցիին մէջ ան կը լսէ Ղուկասի Աւետարանի Զ, 21-26 հատուածը եւ կ՛որոշէ իրեն ամբողջութեամբ նուիրել Աստուծոյ։ Ան կը մտնէ վանք եւ կը մնայ այնտեղ 10 տարի ։ Սակայն վանքի կեանքը անոր չի բաւարարեր, եւ ան կը որոշէ իրեն նուիրած խիստ ճգնակեցութեան։ Իրեն համար կ'ընտրէ անմարդաբնակ վայր մը եւ այնտեղ կը կառուցէ սիւն մը, որու վրայ ալ կը սկսի բնակիլ եւ ըստ աւանդութեան այլեւս երբեք չի լքէր զայն։ Ան կը մահուան 459 թուականին։ Սիմէոնի մահէն ետք անոր ճգնավայրը կը դառնայ քրիստոնէական կարեւոր ուխտատեղի, որ այժմ կը գտնուի ժամանակակից Սուրիոյ Հիւսիսը եւ կը կրէ Քալաթ Սիման անուանումը։
Տե՛ս նաեւ
Ստորոգութիւն:Ասորական գրականութիւն Ստորոգութիւն:Եկեղեցական հայրեր Ստորոգութիւն:389 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Սիս ծնածներ Ստորոգութիւն:2 Սեպտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:459 մահեր
Աւետաբեր Վերելք (պարբերաթերթ)
«Ավետաբեր Վերելք» (“Avedaper Verelk”), կրօնական, ազգային եւ մշակութային պարբերաթերթ։ Լոյս կը տեսնէ 2000 թուականէն, Կլենտէլ (Քալիֆորնիա) ՝ հայերէն եւ անգլերէն ։
Ստեղուած է Լոս Անճելըսի մէջ հրատարակուող «Վերելք» (1982-1999 թուականներ, խմբագիր՝ Հայր Բարսեղ Ֆերհաթեան) եւ «Աւետաբեր» (1985 թուականէն, խմբագիրներ՝ Հայր Մեսրոպ վրդ. Թոփալեան, Հայր Ռաֆայէլ Պետրոս ԻԱ. Մինասեան) հայ կաթոլիկ պարբերաթերթերու միաւորումով։
Կը բովանդակէ կրօնական, եկեղեցական, ազգային, մշակութային, դաստիարակչական նիւթեր։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հանդէսներ
Պաքուի Գրիգոր Լուսաւորչի Անուան Դպրոց
Բաքու-ի Գրիգոր Լուսաւորիչի անուան դպրոց, Բաքու-ի հայերը 1864 թուականին բացած են Գրիգոր Լուսաւորիչի անուան ուսումնարան։ Ունեցած է երկու դասարան, ուր դասավանդուած է նաեւ ֆրանսերէն։ Պահուած է Բաքու-ի մարդասիրական օգնութեան հաշուին։
Հետագայ տասնամեակներու փաստաթղթերու մէջ այս դպրոցը չէ հիշատակուած։ Յայտնի է միայն, որ 1906-07 ուստարու Բաքու-ի մէջ նորէն գործած է Գրիգոր Լուսաւորիչի անուան միդասեան արական դպրոց։
Տե՛ս նաեւ
* Բաքու
Գրականութիւն
* «Մեղու Հայաստանի», 1867, թիւ 15։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Դպրոցներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Պաքու
Սարգիս Թորոսեան
Սարգիս Թորոսեան, (1891, Էվերեկ, Թուրքիա - 17 Օգոստոս 1954, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ), Օսմանեան կայսերական զօրքերու հայազգի հրետանաւոր, հրամանատար։
Կենսագրութիւն
Սարգիս Թորոսեան ծնած է 1891 թուականին, Թուրքիոյ Էվերեկ քաղաքին մէձ։ Աւարտած է տեղի հայկական թեմական դպրոցը։ Այնուհետեւ ընդունուած է Ատրիանապոլսոյ Պետական գոլէճը։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան ականատեսներ Ստորոգութիւն:Հայ զինուորականներ Ստորոգութիւն:1891 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1954 մահեր Ստորոգութիւն:17 Օգոստոսի մացածներ Ստորոգութիւն:Փենսիլվանիա մահացածներ
35 (թիւ)
35 (երեսունհինգ)՝ կենտ երկնիշ բնական թիւ մըն է 34-ի եւ 36-ի միջեւ
Սիմոն (անձնանուն)
Սիմոն, հայկական արական անուն է։ Ունի աստուածաշնչային ծագում՝ եբրայերէն (שִׁמְעוֹן} բառէն, որ կը նշանակէ՝ «լսէ՛»: Հայերէնի անցած է անուան յունականացուած ձեւէն (Συμεών}: Կը հանդիպի նաեւ Սիմէոն ձեւով:
1919 թուական
1919 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 19րդ տարին է
Անստոյգ ամսաթիւով՝
Յունուար
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1919 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1919 մահեր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1919
Դանիէլ Դզունի
Կեանք եւ գործունէութիւն
Դզունի եղած է հայկական ժապաւէնի հիմնադիրներէն մէկը. 1923-1937 թուականներուն եղած է «Հայկինօ»ի տնօրէն։
Ժապաւէններ
Նկարահանած է Շիրվանզատէի «Նամուս» ժապաւէնը, որուն համար 1938 թուականին դատուած է ազգայնական տարրեր ունենալու մեղադրանքով եւ հինգ տարի՝ 1938-1943 թուականներուն բանտարկուած է Խորհրդային Միութեան բանտերուն մէջ:
Թատերախօսութիւններ
Ժապաւէնի նկարահանումներու կողքին գրած է թատերախօսութիւններ. ինչպէս՝
ԻԱն գրած է նաեւ բազմաթիւ այլ ուսումնասիրութիւններ եւ աշխատութիւններ:
Շքանշաններ եւ կոչումներ
Շնորհիւ իր վաստակին Դանիէլ Դզունի արժանացած է․
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ արուեստաբաններ Ստորոգութիւն:Հայ արուեստագէտներ
Պաքուի Հայկական Ձայնագրութեան Դպրոց
Պաքույի հայկական ձայնաքրութեան դպրոց, երաժշտական մասնագիտական առաջին հայկական դպրոցը Անդրկովկասի մէջ։
Պատմութիւնը
Պաքուաբնակ քահանայ Ղազարոս Հովսեփեանը 1912-ի վերջերուն կը դիմէ կաթողիկոսին եւ կը խնդրէ թոյլ տալ Պաքույի քաղաքին մէջ բացելու հայկական ձայնագրութեան եւ հոգեւոր երաժշտութեան դպրոց՝ ներկայացնելով նաեւ այդ դպրոցի ծրագիրը։
1912 դեկտեմբերին կաթողիկոսի հատուկ գրութեամբ Շամախու թեմի առաջնորդին կը կարգադրէ թոյլ տալ Հովսեփեանին բացելու այդ դպրոցը։[1]
Գրականութիւն
«Արարատ», 1913, թիվ 1, էջ 5։
Տե՛ս նաեւ
Բաքու
Աղփիւրներ
↑ Ս. Կ. Խուդոյան (1987). Արեւելահայ դպրոցները 1830-1920 թվականներին. Երեւան։ «Լույս». p. էջ 448-449
Ստորոգութիւն:Դպրոցներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Պաքու
Կարապետ Չատըրեան
Կարապետ Ջատըրեան
Կենսագրութիւն
Երիտասարդ երգիչը ծնած է Պէյրութ, 1939-ին։ Երրորդական ուսումը առած է Հ.Բ.Ը.Մ.ի Յովակիմեան-Մանուկեան Երկրդ. վարժարանին մէջ։ Ապա իր երաժշտական ծարաւը-ը յագեցնելու համար 1960 թուականին մեկնսւծ է Երեւան եւ աշակերտած է Կոմիտասի անուան պետական երաժշաանոցին՝ մինչեւ 1963 թուականը։
Ասպարէզ
1963 թուականէն մինչեւ 1967 զինք կը գտնենք Պուքրէշի պետական երաժշտանոցը, ուրկէ կր վկայուի օփերայի բամանմունքէն։ 1967-ի Յունիսին Պրազիլիոյ Ռիօ տը Ժանէյրօ քաղաքին մէջ կազմակերմուած միջազգային երաժշտտկան ֆեսթիվալին մասնակցած է եւ բարձրօրէն գնահատուած է դատական կողմին կողմէ։ Հոն դարձեալ լիբանանեան դեսպանատան հովանաւորութեամբ տուած է երգահանդէս մր, սրտափուխ ծափահարութիւններ խլելով լիբանանցի թէ օտար հասարակութենէն։
Պարիթոն Կ. Չատըրեան վերջերս Բարիզի մէջ եւս սարքսծ է երգահանդէս մը՝ Հայ Ուոտնոգական Միութեան հրաւէրին ընդառաջ երթալով։ Հոս եւս հայ անունը պանծացուցած է բեմին վրայէն։
Աւելցնենք նաեւ թէ Կարապետ Ջատըրեան երգարուեստի կալուածի մեջ՝ «լիտէր»ներու (գերմանական երգեր) եւ օբերայի մասնագիտացած է»:
«Կարապետ Չատըրեան հապուագիւտ այն պարիթոններէն է որոնք կրնան Կոմիտաս մեկնաբանել այնքան հարազատօրէն: Ան դիացաւ իրեն յատուկ ոճով երգել Կոմիտասի երգերը արժանանալով ջերմ ծափերու» :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ
Աղջիկ Երեխաներու Միջազգային Օր
Աղջիկ երեխաներու միջազգային օր, Հոկտեմբեր 11-ը ՄԱԿ-ի կողմէ յայտարարուած է Աղջիկ Երեխաներու Միջազգային Օր: Շատերու կը մտածեն, թէ՝ ինչո՛ւ ՄԱԿ-ը որոշեց առանձնացնել աղջիկ երեխաները: Նպատակը այն էր՝ հրաւիրել միջազգային հանրութեան ուշադրութիւնը այն յատուկ խնդիրներուն, որոնց աղջիկները կը հանդիպին՝ ամբողջ աշխարհի տարածքին:
Օրը պաշտօնապէս առաջարկուած է՝ որպէս որոշում, Քանատայի ՄԱԿ-ի Գլխաւոր վեհաժողովին կողմէ: Ռոնա Ամպրոզ, Քանատայի Կանանց կարգավիճակի Նախարար, աջակցած է որոշոիմին. կանանց եւ աղջիկներու պատուիրակութիւն մը իրենց աջակցութիւնը ներկայացուցին նախաձեռնութեան ընթացքին ՄԱԿ-ի 55-րդ վեհաժողովին՝ Կանանց կարգավիճակներու առնչութեամբ։ 2011 թուականի Դեկտեմբեր 19-ին, ՄԱԿ-ի Ընդհանուր Ժողովի կողմէ քուէարկութիւն կատարուեցաւ՝ որոշում ընդունելու, Հոկտեմբեր 11 2012-ը, որպէս Աղջիկ երեխաներու անդրանիկ միջազգային օր :
2012-ի ընտրուած թեման
Աղջիկ երեխաներու միջազգային օրը առաջին անգամ նշուած է 2012 թուականին, իսկ օրուան թեման ընտրուած էր՝ աղջիկներու վաղ ամուսնութիւններու դէմ պայքարը :
2015-ի ընտրուած թեման
Այս օրուան թեման ընտրուած էր «Դեռահաս աղջիկներուն ոյժը. 2030 թուականի տեսլականը» կարգախօսով: Օրուան խորհուրդն անմիջականօրէն կապուած էր միեւնոյն տարուան Սեպտեմբերին միջազգային հանրութեան կողմէն ընդունուած կայուն զարգացման նպատակներու նոր օրակարգի հետ, որ կը նախատտեսէ իրականացնել մինչեւ 2030 թուականը: Այդ կը նշանակէ, որ 2015-ին ծնած աղջիկներու սերունդը դեռահաս կը դառնայ ուղիղ այդ ժամանակ ՝ 15 տարի ետք:
Հատած խորանարդ
Հատած խորանարդ, կիսաուղղաձեւ ուռուցիկ բազմանիստ:
Նկարագրութիւն
Հատած խորանարդն ունի ութ ուղղաձեւ եռանկիւնի վեց ուղղաձեւ ութանկիւնի նիստերէն կազմուած կառուցուածք: Անոր իւրաքանչիւր միանման գագաթներուն կից են երկու ութանկիւնի եւ մեկ եռանկիւնի նիստեր: Գագաթին կից մարմնային անկիւնը է:
Հատած խորանարդն ունի երեսունվեց նույնանման կողեր: Երկու ութանկիւնի նիստերուն կից տասներկու կողերուն կից անկիւնն ուղիղ է, ինչպես խորանարդինը, եռանկիւնի եւ ութանկիւնի նիստերուն միջեւ 24 կողերին կից անկիւնը բութ եւ հաւասար է՝ : Հատած խորանարդը կրնայ ստացուիլ սովորականէն անկէ «հատելով» ութ ուղղաձեւ եռանկիւնային բուրգ, կամ որպէս ընդհանուր կեդրոն ունեցող խորանարդի եւ ութանիստի հատոյթ:
Բնութագրական Բանաձեւեր
Ծաւալը՝ Արտագծուած ոլորտի շառաւիղը՝
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Երկրաչափական մարմիններ
Մինաս Ա. Քհնյ. Մինասեան
'''Տ. Մինաս Ա. Քհնյ. Մինասեան''' (1928), Աւանի անունով Յովակիմ, որդի Հրանդի եւ Կիւլլիի, ծնած է քիլիսցի ծնողքէ, Հալէպ, 1928-ին։
Նախնական կրթութիւնը ստացած է Հալէպ ի Զաւարեան վարժարանէն, զոր աւարտած է 1943-ին։ Նիւթական դժուարութեանց պատճառով չէ կրցած ուսումը շարանակել։ Հանապազօրեայ հացի հրամայականը զինք նետած է գործնական կեանքի։ Հետեւած է արհեստի ու տարիներ ետք յաջողած է ըլլալ նախ ատաղձագործ եւ ապա՝ կահագործ։
Իր մանկութեան կը յաճախէ եկեղեցի։ Իսկ պատանեկութեան շրջանին կը հետաքրքրուի թատրոնով։ Ժամանակ մը ետք կր սկսի հետեւիլ թատերական աշխատանքներուն եւ մաս կը կազմէ Հալէպի «Զաւարեան» թատերախումբին։ Ան առիթ կ՚ունենայ բեմ ելլելու: Իբրեւ համեստ կարողութեամբ դերասանը իրեն վստահուած դերերը յաջողութեամբ կը կատարէ։ Տարիներու փորձառութեամբ կ՚ունենայ բեմականութիւն ու համարձակութիւն։ Այսպիսով, ան իր երիտասարդութիւնը կը յաջողի պահել ու պահպանել միութենական կեանքի ու արուեստասէր շրջանակի մէջ։
Տարիներու աշխատանքով իր նիւթական վիճակը քիչ մը բարելաւելէ ետք, կը պատրաստուի ամուսնութեան։ Կ'ընտրէ իր կեանրի ընկերը* բնիկ զէյթունցի, օրդ. Քնարիկ Ճուլֆայեանը, որուն հետ կը պսակուի 1965-ին, Հալէպի Ս. Քառասնից Մանկանց եկեղեցւոյ մէջ, ձեռամբ ՝ Տէր Գարեգին քհնյ. Քիրազեանի եւ կ՚ունենայ հինգ զաւակներ՝ Վարդուհի, Հրանդ, Սօսի, Սեպուհ եւ Մանուէլ:
1972-ին մուտք կր գործէ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Անթիլիաս ի դպրեվանքը՝ հետեւելու քահանայից դասընթացքի։ Մէկ տարուան ընթացքին կը սորվի քահանայագործութեան գործնական բաժինը եւ 1973-ին կը վերադառնայ Հալէպ, քահանայ ձեռնադրուելու։ Իր ձեռնադրութիւնն ու օծումը տեղի կ՚ունենան ձեռամբ՝ Մեծի Տանն կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան դպրեվանքի տեսուչ՝ Տ. Արտաւազդ Արք. Թրթռեանի եւ խարտաւիլակութեամբ Ճէզիրէի Հայոց աոաջնորդական փոխանորդ՝ Տ. Խաժակ վրդ. Յակոբեանի, Հալէպի Ս. Քառասնից Մանկանց եկեղեցւոյ մէջ, հոծ հաւատացեալներու ներկայութեամբ 23 Սեպտեմբեր 1973-ին, վերակոչուելով Տէր Մինաս եւ օծակից ունենալով Տ. Յուսիկը։
Քառասնօրեայ քահանայական պատրաստութեան շրջանը լրանալէ ետք, Բերիոյ Թեմի Առաջնորդ՝ Տ. Տաթեւ Ծ. Վրդ. Սարգիսեանի տնօրինութեամբ, հոգեւոր հովիւ կր նշանակուի Գամիշլիի Ս. Յակոբ եկեղեցւոյ, որ ունէր աւելի քան 850 ընտանիք, ըստ Գամիշլիի թաղականներու տուած տեղեկութեան։ Տարիներու ծառայութեամբ, կ՚ունենայ հովուական հարուստ փորձառութիւն։ Կը հետաքրքրուի իր եկեղեցւոյ զաւակներով։ Հովուական այցելութիւններով առիթ կ՚ունենայ աւելի մօտէն ճանչնալու իր հօտը։ Կ՚ընտելանայ տեղական պայմաններուն։ Կը պաշտօնավարէ նոյն եկեղեցւոյ մէջ մինչեւ 1992 թուական։
Բագրատ Էսդուքեան
Կենսագրութիւն
Բագրատ Էսդուքեան, ծնած է 1953-ին Իսթանպուլ։ Նախնական ուսումը ստացած է Վիեննական Մխի֊թարեան վարժարանին մէջ, ապա յաճախած է Կեդրոնական վարժարան։ Առաջին գրութիւնները լոյս տեսած են Մարմարա օրաթերթին «Մենք Նոր Սերունդ» բաժնին մէջ։ Հիմնադիրներէն եղած է Սայեաթ Նովա երգչա֊խումբին, որուն 25 ֊ամեակին նուիրուած յուշամատեանը խմբագրած ու պատրաստած է։ Պատմուածքներ գրած է Նոր Սան եւ Հոպինա պարբերաթերթերուն, եւ կ'աշխատակցի «Մարմարայի» «Գրական էջերուն»։ Մաս կազմած է Հոպինաի խմբագրական կազմին։ Մասնագիտութեամբ քիմիագէտ է։
Մինաս Ա. Քհնյ. Մինասեան
Քահանայագործութեան առաջին տարիներուն, ամիսը անգամ մը պատարագ կը մատուցանէ Տէրիք։ 1980-ին, մէկ ամիսով կը մեկնի Միացեալ Նահանգներ՝ հարազատները տեսութեան։ 1992-ին, դժբախտութիւնը կ՚ունենայ սրտի տագնապով կորսնցնելու իր երիտասարդ երէցկինը, որուն մահը մեծ պարապութիւն մը կը ստեղծէ հովուական ու ընտանեկան կեանքին մէջ։ Այնուհետեւ նոյն գաղութին մէջ հովուական գործը շարունակելը իրեն համար կր դառնայ անկարելի։ Ուստի այս մթնոլորտէն ու միջավայրէն դուրս գալու համար, կ'որոշէ տեղափոխուիլ Հայաստան, որ այդ օրերուն այնքան կարիքը ունէր եկեղեցականներու։ Իր վիշտին մէջ կը սխալի, որովհետեւ առանց թեմի առաջնորդին ու կրօնական Ժողովին հաւանութիւնը առնելու, իր որոշումը կը գործադրէ։
Բագրատ Էսդուքեան
Կենսագրութիւն
Ներկայիս Ակօս թերթի հայերէն բաժինի խմբագիրն է
Մինաս Ա. Քհնյ. Մինասեան
1992-ին, կը հաստատուի Հայաստան ու հոգեւոր հովիւ կը նշանակուի Ստեփանաւանի Ս. Սարգիս եկեղեցւոյ։ Գիտակցաբար հաշտուած հայրենիքի ներկայ տնտեսական իրավիճակին հետ, օր ըստ օրէ կ'ընտելանայ տեղական բարքերուն, մտայնութեան ու կենցաղին։ Ըստ իր վկայութեան, հոգեպէս ինքզինք շատ հանգիստ կը զգայ հայրենի հողին վրայ քահանայագործելով։ Ճիշդ է որ իր այս անակնկալ տեղափոխութիւնը դժգոհանք կր յառաջացնէ Ազգ. Առաջնորդարան ի ու իր հօտին մօտ, բայց Սրբազանը, իրրեւ հայր ներողամիտ վերաբերում կ՚ունենայ իրեն հանդէպ, նկատի առնելով երէցկնոջ մահուան պատճառած խոր վիշտը, ինչպէս նաեւ որբ զաւակներով այդ աւանդապահ ապագային մէջ առանց երէցկնոջ քահանայագործելու ապագայի հաւանական անպատեհութիւնները։
Առ ի գնահատանք Գամիշլի ի մէջ տարիներու իր փառաւոր ծառայութեան, ստացած է Լանջախաչ կրելու իրաւունք 1983-ին, Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Գարեգին Կաթողիկոս էն։ Իսկ 1992-ին, դարձեալ նոյն Վեհափառէն ստացած է Ծաղկեայ սեւ փիլոն կրելու իրաւունք, իսկ աւելի ուշ Աւագութեան տիտղոս եւ պատիւ:
Բագրատ Էսդուքեան
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:1953 ծնունդներ
Մինաս Ա. Քհնյ. Մինասեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայեր Ստորոգութիւն:1928 ծնունդներ
Միջազգային Ողոմպիական Օր
Միջազգային Ողոմպիական օր, ՄՈԿ-ի որոշմամբ կը նշուի ամէն տարի 23 Յունիսին:
Միջազգային Ողոմպիական կոմիտէն Յունուար 1984-ին, ՍաՆ-Մորիցիի մէջ կայացած 42-րդ նստաշրջանին ընդունեց որոշում ամէն տարի 23 Յունիսին տօնել Միջազգային Ողոմպիական օր: Այդ տարեթիւը ընտրուեցաւ այն նպատակով, որ 23 Յունիս 1894-ը կը համարուի ՄՈԿ-ի ստեղծման յիշատակի օր: Ողոմպիական շարժման վերածնունդի խանդավառ ջատագով պարոն Փիեր տը Քուպերդէնը Փարիզի մէջ միջազգային մարմնակրթական վեհաժողովին հրապարակեց իր պատմական ելոյթը, որմէ ետք վեհաժողովը 1896-ին որոշում ընդունեց առաջին Ողոմպիատան Յունաստանի մէջ կազմակերպել, միեւնոյն ժամանակ Քուպերդէնը կը գլխաւորէր ՄՈԿ-ը:
Էլին ամառնային Ողոմպիական խաղերու միջոցառում
Հիմնական միջոցառումը կը հանդիսանայ երկար տարածութեան վազքը, որ տեղի կ՚ունենայ 23 Յունիսն Միջազգային Ողոմպիական օրուայ կապակցութեամբ կամ մօտակայ հանգստեան օրերուն: ՄՈԿ-ը առաջարկած է Ազգային Ողոմպիական կոմիտէներուն կազմակերպել տարբեր մարզական միջոցառումներ, նախապատուութիւնը տալ վազքային ձեւերուն այնպէս, որպէսզի հետաքրքրութիւն առաջանայ բազմաթիւ մասնակիցներու մօտ, այդպիսով տարածել «Մարզանքը բոլորի համար» Ողոմպիական հայեցակարգը։
ՄՈԿ-ի Ողոմպիական կանոնադրութեան մէջ գրուած է.
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Միջազգային օրեր
350 (թիւ)
350 (երեք հարիւր յիսուն) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 349-ի եւ 351-ի միջեւ
Հատած տասներկուսանիստ
Երկրաչափութեան մէջ հատած տասներկուսանիստը ուռուցիկ բազմանիստ է:
Նկարագրութիւն
Հատած տասներկուսանիստն ունի 12 ուղղաձեւ տասնանկիւնի նիստ, 20 հաւասարակողմ եռանկիւնի նիստ, 60 գագաթ եւ 90 կող:
Ստացում
Սա բազմանիստը կրնայ ստացուիլ տասներկուսանիստէն հատելով անկիւններն անանկ, որ հինգանկիւնի նիստերը դառնան տասնանկիւնիներ եւ գագաթները դառնան եռանկիւնիներ:
Աղցան
Աղցան (Salato-Salata, կը նշանակէ «աղային» պաղ ուտեստ), ժամանակակից խոհանոցը ունի նաեւ կարգ մը տաք աղցաններ։ Աղցանը կը պատրաստուի տարբեր տեսակի բանջարեղէններէ, պտուղներէ, իսկ որպէս համեմներ կարելի է օգտագործել՝ աղ, պղպեղ, ձէթ, կիտրոնի հիւթ, կամ համեմունքային քացախ, ինչպէս նաեւ մայոնէզ, թթուասեր եւ կամ իւրայատուկ աղցանային համեմունքներ։
Հատած տասներկուսանիստ
Մակերես Եւ Ծաւալ
Ստորոգութիւն:Երկրաչափական մարմիններ
Աղցան
Մեծ մասամբ տապկուած մսով կը հրամցուի, իսկ յաճախ ալ նախաուտեստի ձեւով։ Աղցանները հիմնականօրէն կը պատրաստուին նախքան հիւրասիրելը։
Պատկերասրահ
Ստորոգութիւն:Պաղ ուտեստներ
Աւետաբեր (շաբաթաթերթ)
«Աւետաբեր», կրօնական, ուսումնական, ընտանեկան եւ քաղաքական շաբաթաթերթ (հայերէն եւ հայատառ, թրքատառ)։
Պատմութիւն
Ամերիկեան միսիոնարներու ընկերութեան հրատարակութիւն։ Լոյս տեսած է 1855–1915 թուականներուն, Կոստանդնուպոլիս (1855-1865 թուականներուն՝ «Աւետաբեր եւ շտեմարան պիտանի գիտելեաց»)։ Խմբագիրներ՝ Միքայէլ Մինասեան, Յակոբ Ճեճիզեան, Յովհաննէս Գրիգորեան, Սամուէլ Յարութիւնեան եւ ուրիշներ (ունեցած է նաեւ ամերիկացի խմբագիրներ)։
Կրօնաբարոյախօսական նիւթերէն բացի՝ տպագրած է նաեւ հայագիտական եւ գեղեղարուեստական գործեր։
1872–1915 թուականներուն լոյս տեսած են «Աւետաբեր»ի «Աւետաբեր տղայոց համար», «Աւետաբեր մանկանց» եւ «Աւետաբեր չոճուքլար իչիւն» (հայատառ, թուրքատառ) յաւելուած-հանդէսները։
Ըլլալով արեւմտահայկական աշխարհաբարով առաջին պարբերականներէն՝ «Աւետաբեր» նպաստած է անոր զարգացման։
Աշխատակցած են Երուանդ Քասունին, Յովհաննէս Պուճիգանեանը, Գէորգ Մեսրոպը, Յարութիւն Մրմրեանը։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հանդէսներ
192 (թիւ)
192 (հարիւր իննսուներկու)՝ զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 191-ի եւ 193-ի միջեւ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:192
Վերաքրուզ
Վերաքրուզ Նահանգի (Veracruz, ), պաշտօնական անոանումը՝ Վերաքրուզ տե Իկնասիօ տե լա Լլավէի ազատ եւ ինքնիշխան նահանգ (Estado Libre y Soberano de Veracruz de Ignacio de la Llave), Մեքսիքայի 31 նահագներէն մէկը։ Կազմուած է 212 համայնքներէն եւ մայրաքաղաք Խալափա-Էնրիքէսէն։
Տուեալներ
Նահանգը աչքի ինկած է խառն (ethnic) ցեղային բնակչութեամբ եւ տեղաբնակներով։ Վերաքրուզ նահանգի խոհանոցին մէջ նկատելի են տարբեր մշակոյթների ազդեցութիւնները։
Աղբիւրներ
Աշխարհի Տարածքին Առնուազն 98 Լրագրողներ Սպանուած Են (ըստ Ասպարէզ օրաթերթին Վերաքրուզ կը կոչուի: Տե՛ս յղումը:
Երկիրներու ցանկը ըստ սեռերու յարաբերակցութեան
Սեռերու յարաբերակցութիւնը տղամարդկանց եւ կանանց քանակներու յարաբերութիւն է։ Այստեղ ներկայացուած է Սեռերու յարաբերակցութիւնը ըստ երկիրներու կամ շրջաններու։
Մեթոտաբանութիւն
Աղիւսակը յղուած է «Աշխարհի փաստերու գիրքէն» ։ Այն ցոյց կու տայս տղամարդկանց քանակի յարաբերութիւնը կանանց քանակին, որ գնահատուած է Կեդրոնական Հետախուզական Վարչութեան տուեալներէն։ Այնուամենայնիւ կան տուեալներու անհապատասխանութիւն «Աշխարհի փաստերու գիրքի» եւ տեղական ժողովրդագրական տուալներու։ Օրինակ՝ ըստ «Աշխարհի փաստերու գիրքի» տուալներով Զուիցերիոյ ծննդեան պահուն տղաներու եւ աղջիկներու յարաբերակցութիւնը 1,05 է, մինչդեռ ըստ Զուիցերիոյ Դաշնային վիճակագրական գործակալութեան՝ 1,07 ։ Նոյն իրավիճակն է Շուէտի, Նորվեկիոյ, Իրլանտայի, Հնդկաստանի եւ Ճափոնի մէջ։ Մէկէն բարձր գործակիցը կը նշանակէ, որ մէկ կնոջը կ'իյնայ 1-է աւելի տղամարդ։ 1-էն ցածր գործակիցի դէպքին՝ հակառակը։ Երբ գործակիցը 1 է կը նշանակէ, որ տղամարդիկ եւ կանայք հաւասար քանակի են ։ Աշխարհի միջինը 1,01 է։
Երկիրներ
Ստորեւ աղիւսակը ներկայացուած է տղամարդկանց քանակի յարաբերակցութիւնը կանանանց քանակին։
Մինաս Մինասեան
Մինաս Մինասեան (Կէմէրէկ - 1915 Յունիս)
Կէմէրէկցի, 45 տարուան, Մարզուանի Քոլէճէն ընթացաւարտ՝ կը մտնէ Հնչակեան շարքերուն մէջ, գործելով Մուշեղի ասպատակային խումբին հետ: Ուսուցիչ Կէմէրէկ եւ Կեսարիա: Մուշեղի կախուելէն ետք կը մեկնի Ամերիկա, ուրկէ հայրենիք դարձին՝ կը մնայ իբրեւ ուսուցիչ, նաեւ ներկայացուցիչ Կեսարիոյ Հնչակեան մասնաճիւղին: Կախուած 2 Յունիս 1915-ին :
Արամ Աբրահամեան
Արամ Յակոբի Աբրահամեան ), հայ բժիշկ, բժշկական գիտութւիններու տոկդոր, մասնագէտ (1950), գիտութիւններու վաստակաւոր գործիչ (1959), ՌԽՖՍՀ գիտութեան վաստակաւոր գործիչ (1959), սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1969)։
Կենսագրութիւն
Ծնած է 31 Դեկտեմբերին, Թիֆլիսի մէջ։ Աւարտած է տեղի վարժարանը եւ մեկնած ռազմաճակատ, մարտնչած Կարսի, Սարիղամիշի, Ղարաքիլիսիէյի եւ Ալեքսանդրապոլի մարտերուն, ապա մասնակցած է Սարդարապատի հերոսական ճակատամարտին։ Ռազմաճակատին ապրած արհավիրքներու խոր ազդեցութեան տակ կ՝ ընտրէ բժշկի մարդասիրական մասնագիտութիւնը։ 1918 թուականին ընդունուած է Անդրկովկասի բժշկական ինստիտուտ, երկու տարի ետք մեկնած Մոսկուա՝ ուսումը շարունակել Մոսկուայի բժշկական հիմնարկին մէջ՝ 1924-ին աւարտած է Մոսկուայի համալսարանի բժշկական բաժինը։ Մինչեւ 1930-ը աշխատած է անոր ուրոլոգիական բժշկական կեդրոնի մէջ, այնուհետեւ՝ մարզային գիտահետազոտական գործնական բժշկատան հիմնարկին մէջ։ 1950-1975 ԳՀԻ ուրոլոգիական գործնական բժշկատան տնօրէն, 1949 թուականէն, միաժամանակ՝ ԽՍՀՄ առողջապահութեան նախարարութեան 4-րդ վարչութեան ուրոլոգիայի բաժանմունքի ղեկավար։ 1941-1945 Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներուն Երեւանի զինուորական հիւանդանոցներուն մէջ ղեկավարած է ուրոլոգիական բաժանմունքներ։ Աբրահամեանը հետագոտած է երիկամներու ջրակալման, նորագոյացութիւններու, միզաքարային հիւանդութեան եւ միզուկի տրաւմադիկ նեղացումներու վիրահատական բուժման հարցերը։ Աշխատանքները կը վերաբերին երիկամի ջրակալման, ուռուցքների, միզաքարային հիւանդութեան, միզուկի վնասուածքային նեղացումներու հարցերուն ։։
Արամ Աբրահամեանի եւ տիկնոջ Մարիա Աբրահամեանի Հայաստանին նուիրաբերած գեղանկարչութեան հաւաքածոյի հիման վրայ 1984 թուականին Երեւանի մէջ հիմնադրուած է Ռուսական արուեստի թանգարանը։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայեր
Համակարգչային Պատմութեան Թանգարան
Համակարգչային պատմութեան թանգարան (Computer History Museum), 1996-ին ԱՄՆ-ի Քալիֆորնիա նահանգի Մաունթին Վիու քաղաքին մէջ հիմնադրուած թանգարան։ Թանգարանը նուիրուած է տեղեկատուական դարաշրջանի հաշուողական արհեստագիտութեան պատմութիւններու եւ նմուշներու պահպանման ու ներկայացման, հաշուողական յեղափոխութեան ուսումնասիրութեան ու հասարակութեան վրայ անոր ունեցած ազդեցութեան,
Պատմութիւն
Թանգարանին ստեղծման պատմութիւնը սկիզբ կ'առնէ 1968-ին, երբ ամերիկացի ելեկտրական արհեստագիտութեան պատասխանատու Կորտըն Պէլ կը սկսի պատմական հաւաքածուն կազմելու որոնողական աշխատանքները։ Նոյն ժամանակաշրջանին ուրիշները կը փորձէին պահպանել Whirlwind համակարգիչը։ Թանգարանային նախագիծի առաջին ցուցադրումը տեղի կ'ունենայ 1975-ին, «Digital Equipment Corporation»-ի նախասրահի վերարկուներու հանդերձարանին մէջ։ 1978-ին թանգարանը (այժմ՝ Թուային Համակարգիչներու Թանգարան (TDCM)) կը տեղափոխուի Մասաչուսէթսի Մալպարաու քաղաքի «Digital Equipment Corporation»-ի նախասրահը։ 1979-ին Թուային Համակարգիչներու Թանգարանին մէջ (TCM) առաջին դասախօսութիւնը կը կարդայ Մորիս Ուիլքս։
1982-ին Թուային համակարգիչներու թանգարանը կը միաւորուի Պոսթընի համակարգչային թանգարանին եւ 1984-ին կը տեղափոխուի Պոսթընի Թանգարանային նաւակայան։
1996/1997 թուականներուն Սիլիքոն Հովիտին մէջ կը ստեղծուի Թուային Համակարգիչներու Թանգարանի պատմութեան կեդրոն (TCMHC)։ ՆԱՍԱ-ն կերդոնի համար տարածք կ'ապահովէ Մոֆֆեթ զինուորական օդակայանի տարածքին մէջ (հին շէնքը, որ նախապէս եղած է ռազմածովային կահոյքի կեդրոնատեղի) եւ Թուային Համակարգիչներու Թանգարանէն մեծ թիւով նմուշներ կը տեղափոխուին այնտեղ.
1999-ին Թուային Համակարգիչներու Թանգարանն ու պատմութեան կեդրոնը կը միաւորուին եւ թանգարանը կը դադրի գործելէ։ Հոն գտնուող ցուցանմուշները 2000-ին կը տեղափոխուին Թուային Համակարգիչներու Թանգարանի պատմութեան կեդրոն։ Թուային Համակարգիչներու Թանգարան անուանումը 2000-ին կը պահպանէ Պոսթընի Գիտութեան Թանգարանը, իսկ Թուային Համակարգիչներու Թանգարանի պատմութեան կեդրոնը կը փոխէ իր անունը եւ կը դառնայ Համակարգչային Պատմութեան Թանգարան (CHM)։
2003-ին հանրութեան համար կը բացուի Համակարգչային Պատմութեան Թանգարանի նոր շէնքը, ուր նախապէս կը գտնուէր Silicon Graphics-ը ։
Մայրերու Օր
Տօնում
Տարբեր երկիրներու մէջ այս տօնը տարբեր օրերու կը նշուի։ Ընդհանուր առմամբ, աշխարհի մէջ Մայրերու օրը կը նշուի Մայիսի երկրորդ Կիրակի օրը, այսպէս՝ Ուքրանիոյ, Էսթոնիոյ, ԱՄՆ-ի, Մալթայի, Կիպրոսի, Դանիոյ, Ֆինլանտայի, Գերմանիոյ, Իտալիոյ, Թուրքիոյ, Աւստրալիայի, Ճափոնի, Պելճիքայի եւ Պրազիլի մէջ։
Համակարգչային Պատմութեան Թանգարան
Հաւաքածոյ Եւ Ցուցադրութեան Տարածք
Համակարգչային Պատմութեան Թանգարանը ունի աշխարհի հաշուողական արհեստագիտութեան մեծագոյն եւ ամէնէն նշանակալի հաւաքածոն (Գերմանիոյ Պատերպորն քաղաքի Հայնց Նիքստորֆ թանգարանին մէջ կը ցուցադրուին աւելի շատ նմոյշներ, սակայն ունի աւելի փոքր հաւաքածոյ )։ Հաւաքածոն կը ներառէ եզակի ու հազուագիւտ առարկաներ, օրինակ՝ Cray-1 գերհամակարգիչը, ինչպէս նաեւ Cray-2, Cray-3, Եութայի թէյամանը, Neiman Marcus ընկերութեան 1969-ի խոհանոցային համակարգիչը, Apple I-ը, Google-ի առաջին սերունդի ուէպ-սըրվըրներու նմուշներ ։ Հաւաքածոն կը ներառէ շուրջ 90000 նմուշ՝ լուսանկարներ եւ ֆիլմեր, ինչպէս նաեւ 1200 մ ցուցակագրուած փաստաթղթաւորում եւ քանի մը հարիւր կիկապայթ ծրագրային ապահովում։ Համակարգչային պատմութեան թանգարանի բանաւոր պատմութեան ծրագիրը հաշուողական, ցանցային պատմութեան վերաբերեալ կ'իրականացնէ տեսա-հարցազրոյցներ (2016-ի տուեալներով եղած են շուրջ 700)։
Մայրերու Օր
Տօնում
Ռուսաստանի մէջ Մայրերու օրը կը նշուի Նոյեմբերի վերջին Կիրակի օրը, Եգիպտոսի մէջ՝ 21 Մարտին, Պելառուսի մէջ՝ 14 Հոկտեմբերին, Վրաստանի մէջ՝ 3 Մարտին, Հայաստանի մէջ՝ 7 Ապրիլին։ Ղազախստանի Հանրապետութեան մէջ Մայրերու օրը կը նշուի Սեպտեմբերի երրորդ Կիրակի օրը, Ղրղստանի մէջ՝ Մայիսի երրորդ Կիրակի օրը, Մեծ Բրիտանիոյ մէջ՝ Մարտի առաջին Կիրակի օրը, Յունաստանի մէջ՝ 9 Մայիսին, Լեհաստանի մէջ՝ 26 Մայիսին։ Շուէտներն ու ֆրանսացիները իրենց մայրերուն կը շնորհաւորեն Մայիս ամսուայ վերջին Կիրակի օրը, սերպերը՝ Դեկտեմբերին ։ Սպանիոյ, Փորթուկալի եւ Լիտվիայի Մայրերու օրը կը նշուի Մայիսի առաջին Կիրակի օրը, իսկ Ֆիլիփիններուն մէջ՝ 10 Մայիսին։
Համակարգչային Պատմութեան Թանգարան
Հաւաքածոյ Եւ Ցուցադրութեան Տարածք
2300 մ 2 տարածք գրաւող [http://www.computerhistory.org/exhibits/revolution/ «Յեղափոխութիւն. Հաշուողական Տեխնիկայի Առաջին 2000 Տարիները»] ցուցահանդէսը բացուած է 13 Յունուար 2011-ին։ 20 սրահներու մէջ կը ներկայացուի հաշուողական արհեստագիտութեան պատմութիւնը աբակէն մինչեւ համացանց։ Ցուցադրութեան ամբողջ հաւաքածոն հասանելի է նաեւ առցանց   ։
Մինաս Գոճայեան
Մինաս Գոճայեան ծնած է (13 Մարտ, 1946-ին, Պէյրութ): Վաստակաւոր ուսուցիչ, կրթական մշակ եւ մանկավարժ: Խմբագիր, հրապարակագիր:
Համակարգչային Պատմութեան Թանգարան
Անդամներ
Համակարգչային Պատմութեան Թանգարանի անդամները բացառիկ իրենց գաղափարներով փոխած են աշխարհը եւ իրենց ազդեցութիւնը ձգած են ապրող իւրաքանչիւր մարդու վրայ։ Թանգարանի առաջին անդամը եղած է Կրէյս Հոփերը (1987)։ 2015-ի տուեալներով, անդամներուն թիւը կը հասնի 70-ի ՝
Մայրերու Օր
Մայրերու յարգանքի օր
Տօնը կը բխի Մայրերու հին յունական պաշտամունքէն։ Համապատասխան հանդերձներով պաշտօնական ծէսերը՝ ի պատիւ Քիպելա կամ Ռէյ աստուածներու, ողջ Փոքր Ասիոյ մէջ տեղի կ՚ունենայ մարտեան իդերի ժամանակ ։
Մինաս Գոճայեան
Կենսագրութիւն
Դոկտոր Մինաս Գոճայեան արմատներով կիլիկեցի, ծնունդով լիբանանցի, իսկ այժմ լոսանճելըսաբնակ մտաւորականը նախակրթութիւնը ստացած է Պէյրութի Ռուբինեան վարժարանը, իսկ երկրորդական ուսումը` ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանը, ապա հետեւած է Alliance Francaise-ի լեզուի եւ գրականութեան դասընթացքներու Փարիզի մէջ: Աւարտած է Երեւանի Պետական Համալսարանի Բանասիրական ճիւղը, միաժամանակ հետեւելով հնագոյն պատմութեան եւ հնագիտութեան դասընթացքներու:
Տոքթորական աստիճան կը ստանայ 1980-ին:
Համակարգչային Պատմութեան Թանգարան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:ԱՄՆ-ի թանգարաններ (արւմտ.)
Մայրերու Օր
Մայրերու օրը Ռուսաստանի մէջ
Առաջին անգամ Մայրերու օրը այդ անունով տեղի ունեցաւ 30 Հոկտեմբեր 1988-ին Պաքուի № 228 դպրոցին մէջ։ Միջոցառման հեղինակը ռուսաց լեզուի եւ գրականութեան ուսուցչուհի Էլմիրա Ջաւատի Հուսէյնովան էր։ 1988-էն սկսած՝ Էլմիրա Հուսյնովան ամէն տարի Պաքուի մէջ, ապա նաեւ Ստաւրոպոլի մէջ տեղի ունեցած է Մայրերու օրուայ միջոցառում։ Այդ աւանդոյթը ներգրաւած է պետութեան շատ դպրոցներուն՝ հետզհետէ տօնը դարձնելով համաժողովրդական։
Մինաս Գոճայեան
Կենսագրութիւն
Հայոց լեզու, գրականութիւն, պատմութիւն եւ մշակոյթ դասաւանդած է Կիպրոսի Մելգոնեան Կրթական Հաստատութենէն եւ Լոս Անճելըսի ՀԲԸՄ Մանուկեան-Տեմիրճեան վարժարանէն ներս:
Մայրերու Օր
Պատմութիւն
17-19-րդ դարերուն Մեծ Բրիտանիոյ մէջ Մեծ պահքի երկրորդ Կիրակի օրը կը նշուէր, այսպէս կոչուած «Մայրական Կիրակին» (անգլ.՝ Mothering Sunday), որ նուիրուած էր երկրի բոլոր Մայրերու մեծարման։
Մինաս Գոճայեան
Կրթական ասպարէզ
Դոկտոր Մինաս Գոճայեան 1978-1991 թ. պաշտօնավարած է ՀԲԸՄ Մելգոնեան Կրթական Հաստատութենէն ներս որպէս հայոց լեզուի, գրականութեան, պատմութեան եւ մշակոյթի ուսուցիչ:
1991-էն մինչեւ օրս կը դասաւանդէ ՀԲԸՄ Մանուկեան-Տեմիրճեան վարժարանէն ներս (Քալիֆորնիա):
Մայրերու Օր
Պատմութիւն
ԱՄՆ-ի մէջ Մայրերու օրը առաջին անգամ հրապարակային խրախուսած է ամերիկացի պացիֆիստ Ջուլիա Ուորտ Հոուվը 1872-ին։ Ըստ անոր՝ «Մայրերու օր»-ը յանուն խաղաղութեան Մայրերու միասնութեան օրն է ամբողջ աշխարհի մէջ։ Ջուլիա Ուորտի հայեցակարգը լայն աջակցութիւն չստացաւ ԱՄՆ-ի, եւ այլ երկիրներու մէջ։
1907-ին ամերիկուհի Աննա Ջերուիսը Ֆիլատելֆիայէն ի յիշատակ իր մօրը՝ հանդէս եկաւ մայրերուն մեծարելու նախաձեռնութեամբ։ Աննան նամակներ գրեց պետական հաստատութիւններուն, օրէնսդիր մարմիններուն եւ ականաւոր անձերու՝ առաջարկելով տարուան մէջ գոնէ մէկ օր նուիրել Մայրերու մեծարման։ 1910-ին Վիրժինիա նահանգը առաջինը Մայրերու օրը հռչակեց իբրեւ պետական տօն։ 1914-ին ԱՄՆ-ի նախագահ Ուտրօ Ուիլսոնը Մայիս ամսուայ երկրորդ Կիրակին յայտարարեց ազգային տօն՝ ի պատիւ բոլոր ամերիկացի Մայրերու։
Մինաս Գոճայեան
Խմբագրական եւ Մամուլի աշխատակցութիւններ
Ան աշխատակցած է ու կը շարունակէ աշխատակցիլ սփիւռքահայ մամուլին՝ Պէյրութէն Երեւան ու Լոս Անճելըս, յատկապէս Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան պաշտօնաթերթ «Նոր Օր»ին, որուն խմբագրական կազմին անդամ է քսան տարիէ ի վեր եւ եղած է անոր պատասխանատու խմբագիրը:
Մայրերու Օր
Պատմութիւն
Ամերիկայէն ետք Մայիսի երկրորդ Կիրակին սկսաւ տօնել եւս 23 երկիր, ինչպէս՝ Պահրէյնը, Հոնքոնկը, Հնդկաստանը, Մալեզիան, Մեքսիքը, Նիքարակուան, Արաբական Միացեալ Էմիրութիւնները, Օմանը, Փաքիստանը, Քաթարը, Սէուտական Արաբիան, Սինկափուրը, Աւստրալիան, Ուքրանիան, Էսթոնիան ։ Աւելի քան երեսուն երկիր ալ այդ տօնը կը նշէ այլ օրերու։
Խորհրդանիշներ եւ սովորոյթներ
ԱՄՆ-իեւ Աւստրալիոյ մէջ գոյութիւն ունի աւանդոյթ, ըստ որու՝ այդ օրը հագուստի վրայ կը կրեն մեխակ։ Ընդ որուն, ծաղնկի գոյնը նշանակութիւն ունի․գունաւոր ծաղիկը կը վկաէ այն մասին, որ տուեալ անձի մայրը ողջ է, իսկ սպիտակ ծաղիկները կ՚ամրացնեն հագուստին՝ ի յիշատակ մահացած Մայրերու ։
Մինաս Գոճայեան
Հրատարակութիւններ
Դոկտոր Մինաս Գոճայեան 2006-ին հրատարակած է «Չորք-Մարզպանի (Տէօրթեօլ) յուշամատեան պատմագիրքը»:
Կազմակերպութեամբ «Կամար» պարբերաթերթի խմբագրակազմին՝ 16 Յունուար 2014-ի երեկոյեան ժամը 7:30-ին, Զալքայի Հայ կաթողիկէ Ս. Խաչ եկեղեցւոյ սրահին մէջ տեղի ունեցաւ սփիւռքահայ մանկավարժ, հրապարակագիր, կրթական մշակ Տոքթոր Մինաս Գոճայեանի նորագոյն գործերէն` «'''Մորմոքող անցեալի արահետներով. Ուխտագնացութիւն դէպի պատմական Հայաստան'''» խորագրեալ գիրքին շնորհահանդէս-գինեձօնը` ներկայութեամբ կրթական մշակներու, մտաւորական դէմքերու, հոգեւոր հայրերու եւ գրասէր ազգայիններու հոծ բազմութեան:
Տոքթոր Մինաս Գոճայեան պատրաստած է հայոց գրականութեան ընթերցարաններ եւ հայոց պատմութեան դասագիրքերու շարքը: Ինչպէս նաեւ պարզեցուցած ու ամփոփած է «Գէորգ Մարզպետունի» եւ «Թորոս Լեւոնի» պատմավէպերը:
Շքանշան
22 Ապրիլ, 2012-ին, Պըրպենք քաղաքի (Քալիֆորնիա) Սրբոց Ղեւոնդեանց Մայր տաճարին մէջ ընկեր Տոքթ. Մինաս Գոճայեան արժանացաւ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ. Կաթողիկոսի սրբատառ Կոնդակին եւ պարգեւատրուեցաւ Սուրբ Սահակ եւ Սուրբ Մեսրոպ շքանշանով՝ իր բազմամեայ ուսուցչական, մանկավարժական ու հասարակական գործունէութեան առթիւ՝ ձեռամբ Թեմիս Բարեջան Առաջնորդ Տ. Յովնան Արք. Տէրտէրեանի:
Աւետագիր (ամսագիր)
«Աւետագիր», կրօնական ամսագիր, հայ աւետարանչական միությեան հրատարակութիւն։
Պատմութիւն
Լոյս տեսած է 1945-1947 թուականներուն Նիւ Եորք՝ հայերէն եւ անգլերէն։ Տնօրէն՝ Մարի Գալայճեան, խմբագիր՝ Անդրանիկ Պետիկեան։
Տպագրած է է Աստուածաշունչի տարբեր հատուածները մեկնաբանող աստուածաբանական, կրօնաբարոյական յօդուածներ, լուրեր Սփիւռքի, յատկապէս՝ ամերիկահայ աւետարանականներու կեանքէն։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հանդէսներ