cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Թիֆլիսի Պետրոս Ադամեանի Անուան Պետական Հայկական Դրամատիկական Թատրոն
Պատմութիւն
1824 թուականէն Թիֆլիսի Ներսիսեան դպրոցի մէջ հայերէնով բեմադրուած են ներկայացումներ։ 1880-ականներէն, թատրոնի բարգաւաճման գործին մէջ, կարըեւոր եղած է Պետրոս Ադամեանի դերը։ Թատրոնի հետագայ գործունէութիւնը կապուած է Յակոբ Պարոնեանի եւ Ալեքսանդր Շիրվանզադէի ստեղծագործութիւններու հետ։ Թատրոնը հիմնուած է 1856 թուականին, վիրահայ համայնքի ջանքերով ։ Դերասանական խումբը ղեկավարած է՝ Գէորգ Չմշկեանը։ Թատրոնի ձեւաւորման մէջ, մեծ աւանդ ունեցած է՝ Գաբրիէլ Սունդուկեանը, որուն «Էլի մէկ զոհ» ու «Պեպօ» պիեսները բեմադրուած են թատրոնին մէջ։ 1905-1907 թուականներուն, հայկական թատրոնը ստեղծագործական մեծ վերելք ապրած է։ 1910-ականներուն, դերասանական կազմի մէջ եղած են բեմի վարպետներ՝ Յասմիկը, Ալիխանեանը, Պետրոս Ադամեանը, Օ. Գուլազեանը, Քնարիկը, Մ. Մանուէլեանը, Արուս Ոսկանեանը եւ Վահրամ Փափազեանը։
1918-1920 թուականները, թատրոնին համար եղած են ճգնաժամային։ 1921, Մայիս 1-ին թատերախումբը ստացած է պետական թատրոնի կարգավիճակ եւ կոչուած է՝ Ստեփան Շահումեանի անուան հայկական թատրոն։ 1936 Մարտին, թատրոնին յատկացուած է առանձին շէնք՝ Հաւլաբարի մէջ ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Թիֆլիս
Ականջահոսք
Ներքին ականջի հիւանդութիւնները կը հարուածեն լսողական օրկանը՝ խխունջը եւ հաւասարակշռութեան օրկանը՝ կիսաբոլոր խողովակներն ու անդաստակի երկու պզտիկ տոպրակները։ Երկու օրկանները կրնան վնասուիլ միասնաբար կամ անջատաբար. անոնց վնասումով կը յառաջանան լսողական ընկալական կորուստ, գլխապտոյտ եւ ականջաբզզիւն։
Ականջի Ընդհանուր Կազմախօսութիւն
Ականջը կազմուած է երեք բաժիններէ՝ արտաքին ականջ, միջին ականջ եւ ներքին ականջ:
Արտաքին ականջ
Արտաքին ականջը կազմուած է ականջակոնքէ-ականջախեցէ (pinna) եւ արտաքին անցուղի-ցնցուղէ (external canal), որ կը վերջանայ բարակ եւ մասամբ թափանցիկ թմբկաթաղանթով (ear drum). :
Միջին ականջ
Միջին ականջը կազմուած է օդով լեցուն ականջախոռոչէ (middle ear cavity) եւ լսափողէ-Եւստաքեան խողովակէ (Eustachian tube), որ առաձգական խողովակ մըն է եւ կը բացուի քթաըմբանին (nasopharynx) մէջ։ Անիկա կ՛օդաւորէ միջին ականջը եւ կը նպաստէ միջին ականջի հեղուկի արտաքսումին դէպի քթաըմբան: Ականջախոռոչի արտաքին պատն է թմբկաթաղանթը, իսկ անոր ներքին պատին վրայ կան երկու պզտիկ բացիկներ-պատուհաններ, որոնք կը կազմեն ներքին ականջին սկզբնաւորութիւնը: Այս պատուհանները կը կոչուին ձուաձեւ պատուհան (oval window) եւ կլոր պատուհան (round window): Ականջախոռոչին մէջ կը գտնուին երեք ոսկրիկներ, որոնք կը կոչուին մուրճ (maleus), սալ (incus) եւ ասպանդակ (stapes): Երեք ոսկրիկները իրարու միացած են շարժական յօդերով: Մուրճը առաջին ոսկրիկն է եւ նստած է թմբկաթաղանթին վրայ, իսկ ասպանդակը երրորդ ոսկրիկն է եւ նստած է ձուաձեւ պատուհանին վրայ :
Ներքին ականջ
Ներքին ականջը բարդ կառուցուածք մըն է եւ անոր համար կը կոչուի բաւիղ (labyrinth): Ներքին ականջը կազմուած է անդաստակէ (vestibule), խխունջէ (cochlea) եւ երեք կիսաբոլոր խողովակներէ (semicircular canals): Խխունջը ինքն իր վրայ պարուրուած է 2.5 անգամ: Անոր մէջ կը գտնուի լսողութեան Քորթեան օրկանը (organ of Corti), որ ծածկուած է տարբեր երկարութեամբ եւ հաստութեամբ շուրջ 30,000 լարերով, որոնց վրայ կը գտնուին ձայնազգաց թելանման մազային եւ յենարան բջիջները: Այս բջիջներուն միացումով կը կազմուին լսողութեան ջղային թելիկները, որոնց միացումով կը կազմուի լսողութեան ջիղը: Բարձր ձայները կ՛ընկալուին խխունջի յատակի լայն բաժինին կողմէ, իսկ մեղմ ձայները կ՛ընկալուին խխունջին գագաթի բաժինին կողմէ: Կիսաբոլոր խողովակներուն մէջ զետեղուած են թելանման բջիջներ, որոնք մարմինի շարժումի ուղղութիւնը եւ արագութիւնը փոխուելու միջոցին կը գրգռուին: Ասոնք հաւասարակշռութեան ջիղի սկզբնական բջիջներ են :
Ներքին ականջի տեսնուած հիւանդագին երեւոյթները
Ա.- Լսողական ընկալական կորոստ եւ ականջաբզզիւն, որոնք կը յառաջանան լսողական ջիղի՝ քորթեան օրկանի մազմզուկներուն ախտահարումով։ Այս հիւանդագին երեւոյթը կը յայտնուի հետեւեալ պատճառներով.
Բ. Լսողական ընկալական կորուստ որ կը յառաջանայ լսողական ջիղի ախտահարումով։ Այս հիւանդագին կացութիւնը կը յայտնուի հետեւեալ պատճառներով՝
Մեքենական հարուած-վնասներ. լսողական կորուստը կրնայ ըլլալ երկկողմանի կամ միակողմանի.
Գ.- Գլխապտոյտ, որ կը յառաջանայ կիսաբոլոր խողովակներու եւ անդաստակի հիւանդագին երեւոյթներով՝
Դ.- Մէնիէրեան հիւանդութիւն որ կը յայտնուի գլխապտոյտով, լսողական ընկալական կորուստով եւ ականջաբզզիւնով։
Այս հիւանդութեան պարագային ականջաջուրը չի ներմուծուիր արեան շրջագայութեան մէջ եւ կը կուտակուի ներքին ականջին մէջ. այս կացութիւնը կը յառաջացնէ ներքին ականջի ընդլայնում եւ ուռեցք, որ կը ճնշէ լսողական եւ հաւասարակշռութեան օրկաններուն վրայ եւ կը յառաջացնէ անակնկալ եւ կրկնուող գլխապտոյտ, ինչպէս նաեւ միակողմանի լսողական կորուստ եւ ականջաբզզիւն։ Այս երեք ախտանշանները կրնան պատահիլ միասնաբար կամ առանցնաբար, ընդհատումներով կամ շարունակական ձեւով։ Լսողական կորուստը եւ ականջաբզզիւնը ժամանակի ընթացքին կը դառնան մնայուն երեւոյթներ, իսկ գլխապտոյտը կը պատահի միայն ու միայն հիւանդութեան իւրաքանչիւր անակնկալ յայտնաբերումով։
Լսողական կորուստը եւ ականջաբզզիւնը հիմնական դարման չունին. իսկ գլխապտոյտը կը հակակշռուի որոշ դեղերով։ Յաճախակի եւ ուժգին գլխապտոյտը կ՛անհետանայ վիրաբուժական գործողութեամբ մը, ուր հաւասարակշռութեան օրկանը ամբողջութեամբ կը բնաջնջուի։
== Յայտնում == Ականջահոսքը կը յայտնուի ախտաբանական տարբեր ձեւերով.
Ախտանշաններ
Ականջահոսքին կրնան ուղեկցիլ հետեւեալ ախտանշաններէն մէկը կամ մէկէն աւելին.
Յաւելեալ
Ականջահոսքը կը յառաջանայ ականջի զանազան հիւանդութիւններով եւ գանկի հարուածային կոտրուածքով:
Ականջի զանազան հիւանդութիւններ.
Միջին ականջ
Վերոնշեալ ախտապատճառներով միջին ականջի բորբոքումային ականջահոսքը կ՛ըլլայ թարախային կամ շիճուկային, սուր կամ յարատեւ: Միջին ականջի սուր բորբոքումի զարգացումով միջին ականջը կը կուտակուի շիճուկային կամ թարախային հեղուկով, թմբկաթաղանթը կը բորբոքի եւ կը ցցուի դէպի դուրս ներխոռոչային ճնշումի բարձրացումով: Այս հանգրուանին թմբկաթաղանթը կը ծակի եւ տեղի կ՛ունենայ ականջահոսք: Միջին ականջի բորբոքումի եւ անոր ախտապատճառներու հիմնական դարմանումի ձախողութեամբ կը յառաջանայ միջին ականջի յարատեւ բորբոքում, որուն ախտանշաններն են՝ թմբկաթաղանթի մնայուն բացուածք-ծակ (perforation) եւ յարատեւ թարախահոսք:
Քունքոսկր
Քունքոսկրի սուր եւ յարատեւ բորբոքումները կը զարգանան միջին ականջի սուր եւ յարատեւ բորբոքումներու հետեւանքով: Քունքոսկրի բորբոքումով տեղի կ՛ունենայ սուր կամ յարատեւ ականջահոսք նախապէս ծակած թմբկաթաղանթէն:
Ներքին ականջ
Ներքին ականջի բորբոքումը կը զարգանայ, երբ միջին ականջի բորբոքումը տարածուի ներքին ականջ: Ականջահոսք տեղի կ՛ունենայ նախապէս ծակած թմբկաթաղանթէն:
Գանկային պատճառներ
Գանկի հարուած-վնասով կը յառաջանայ գանկային եւ ներքին ականջի ոսկրային կոտրուածք, որուն հետեւանքով տեղի կ՛ունենայ ուղեղաջուրի կուտակումը ներքին եւ միջին ականջներուն մէջ։ Ուղեղաջուրի կուտակումով կը բարձրանայ ականջախոռոչային ճնշումը, որ պատճառ կը դառնայ թմբկաթաղանթի ծակելուն եւ ուղեղաջուրի ականջահոսքին:
Ախտաճանաչում
Ականջահոսքին ախտաճանաչումը բացայայտ է: Սակայն պէտք է կատարուի անոր ախտապատճառին ախտաճանաչումը: Հետեւաբար պէտք է կատարուի ախտաճանաչումի հետեւեալ գործընթացքը.
Ականջահոսքի դարմանումը կը հիմնաւորուի անոր հիմնական ախտապատճառին դարմանումովը: Այսինքն՝ հիմնական ախտապատճառին ախտաճանաչումը նախ կը կատարուի եւ ապա անոր դարմանումը կը կիրարկուի, որպէսզի վերջ դրուի ականջահոսքին:
Ականջահոսք, Ականջէն դուրս հոսող հեղուկը կը կոչուի ականջահոսք: Ականջահոսքը հիւանդութիւն մը չէ, այլ` ախտանշան մը, որ կը յայտնուի ականջի զանազան հիւանդութիւններու պատճառով:
Արտաքին, միջին եւ ներքին ականջ
Ականջը կազմուած է երեք բաժիններէ` արտաքին ականջ, միջին ականջ եւ ներքին ականջ:
Արտաքին ականջը
Կազմուած է ականջակոնքէ (pinna) եւ անցուղիէ (canal): Ականջակոնքի ստորին բաժինը կը կոչուի ականջի բլթակ (ear lobe), որ կակուղ եւ փափուկ է: Անցուղին ունի 25-28 մմ. երկարութիւն. անոր արտաքին երկու երրորդ մասը կռճիկային (car-tilagenous) հիւսուածքէ կազմուած է, իսկ ներքին մէկ երրորդ մասը ոսկրային է: Անցուղին ծածկուած է մորթով, որ հարուստ է ճարպ արտադրող գեղձերով: Արտադրուած ճարպը կը կոչուի գէջ (wax): Արտաքին ականջը կը վերջանայ բարակ եւ մասամբ մը թափանցիկ թմբկաթաղանթով (ear drum).
Միջին ականջը
Կազմուած է թմբկախոռոչէ (ear cavity) եւ լսափողէ`- եւստաքեան խողովակէ (Eustachian tube): Անիկա կը բացուի քթաըմբանին մէջ։ Ականջախոռոչը լեցուն է օդով: Անիկա հաղորդակցութեան մէջ է քունքոսկրի (mastoid bone) օդակիր պզտիկ խոռոչներուն (air cells) հետ բարակ անցքով մը եւ քթաըմբանին հետ` լսափողով: Թմբկ-ախոռոչին մէջ կը գտնուին երեք ոսկրիկներ` մուրճ (malleus), սալ (incus) եւ ասպանդակ (stapes), որոնք ձայնի ալիքները կը փոխանցեն թմբկաթաղանթէն դէպի ներքին ականջ: Ականջախոռոչը ծածկուած է խլնաթաղանթով մը, որ կը շարունակուի լսափողին մէջ։ Լսափողը կ՛օդաւորէ միջին ականջը եւ կը նպաստէ միջին ականջի հեղուկին արտաքսումին դէպի քթաըմբան: Թմբկախոռոչի պատերուն մէջէն կ'անցնի դէմքի ջիղը (facial nerve): Անիկա դէմքի մկաններուն շարժիչ ջիղն է, որ դուրս ելլելէ ետք միջին ականջէն, կ՛ուղղուի դէպի դէմքի մկանները:
Ականջախոռոչի ժահրային կամ մանրէական
Այդ բորբոքումները կ՛ըլլան սուր կամ յարատեւ. անոնք ընդհանրապէս կը յառաջանան հետեւեալ ախտապատճառներով.
1. Լսափողի մասնակի կամ ամբողջական խցում.
2. Քթաըմբանի բորբոքումներ.
3. Քթաըմբանի գեղձուռուցք (adenoids).
4. Քթաըմբանի խլիրդ եւ անօթային ուռեր (vascular tumors).
5. Քիթի խցում եւ վատառողջ վիճակ, որ կը յառաջանայ հետեւեալ պատճառներով` քթաբորբ (rhinitis), քիթի խորշապատի-միջնեպատի ծուռութիւն (septal deviation), ցցօններ (polyps) եւ խլիրդ.
6. Ժահրային մանկական ընդհանուր հիւանդութիւններ, օրինակ` հարսանիթ (measles), ունկնագեղձի բորբոքում-գայլացաւ (mumps, parotitis).
7. Մթնոլորտային օդի ճնշումի անակնկալ փոփոխութիւն.
8. Նշիկներու (tonsils) բորբոքում.
Վերոնշեալ ախտապատճառներով միջին ականջի բորբոքումային ականջահոսքը կ՛ըլլայ թարախային կամ շիճուկային, սուր կամ յարատեւ: Միջին ականջի սուր բորբոքումի զարգացումով միջին ականջը կը կուտակուի շիճուկային կամ թարախային հեղուկով, թմբկաթաղանթը կը բորբոքի եւ կը ցցուի դէպի դուրս ներխոռոչային ճնշումի բարձրացումով: Այս հանգրուանին թմբկաթաղանթը կը ծակի եւ տեղի կ՛ունենայ ականջահոսք: Միջին ականջի բորբոքումի եւ անոր ախտապատճառներու հիմնական դարմանումի ձախողութեամբ կը յառաջանայ միջին ականջի յարատեւ բորբոքում, որուն ախտանշաններն են` թմբկաթաղանթի մնայուն բացուածք-ծակ (perforation) եւ յարատեւ թարախահ
Միջին ականջի ոսկրիկներ
Ներքին ականջը կազմուած է անդաստանէ (vestibule), խխունջէ (cochlea) եւ երեք կիսաբոլոր խողովակներէ (semicircular canals): Խխունջը ինքն իր վրայ պարուրուած է 2.5 անգամ: Բարձր ձայները կ՛ընկալուին խխունջին յատակի լայն բաժինէն, իսկ մեղմ ձայները կ՛ընկալուին խխունջին գագաթի բաժինէն:
Կիսաբոլոր խողովակները ուղեղին կը հայթայթեն որոշ տեղեկութիւններ` մարմինի դիրքին, կացութեան եւ շարժումներուն մասին. հետեւաբար ուղեղը կ՛որոշէ համադրել մարմինի յարմարագոյն ձեւը եւ հաւասարակշռութիւնը:
Ինչպէ՞ս կը յայտնուի ականջահոսքը
Ականջահոսքը կը յայտնուի ախտաբանական տարբեր ձեւերով
Ա. Շիճուկային (serous)
Բ. Շիճուկա-արիւնային (serosanguineous)
Գ. Թարախային (purelent)
Դ. Ջրանման մաքուր հեղուկ-ուղեղաջուր (cerebral fluid)
Ականջահոսքին կրնան ուղեկցիլ հետեւեալ ախտանշաններէն մէկը կամ մէկէն աւելին.
Բ. Ջերմ եւ դող
Գ. Ականջի քերուըտուք
Դ. Գլխապտոյտ
Ե. Ականջաբզզիւն
Զ. Լսողութեան մասնակի կորուստ
Է. Դէմքի անդամալուծութիւն
Ը. Քթահոսք եւ քիթի խցում:
Ականջահոսքը կը յառաջանայ ականջի զանազան հիւանդութիւններով եւ գանկի հարուածային կոտրուածքով:
Ա. Արտաքին ականջ` ականջակոնքի Եւ ականջացնցուղի հիւանդութիւններ
ա. Ականջակոնքի վերի բաժինին մէջ ընդոծին (congenital) խլուակի (fistula) բորբոքում. ականջահոսքը թարախային է.
բ. Մորթի ժահրային բշտիկաւոր բորբոքումներ. ականջահոսքը շիճուկային կամ թարախային է. այս բորբոքումներէն են` սողնախտը (herpes simplex) եւ սողնախտագօտին (herpes zoster), երկուքն ալ կը յատկանշուին ջրաբշտիկներով.
գ. Մորթի մանրէական բորբոքում. ականջահոսքը թարախային է:
դ. Ականջակոնքի մանրէական աճառապատատապ (perichondritis). ականջահոսքը թարախային է:
ե. Արիւնային ուռեցքի (hematoma) վիրաւորում եւ բորբոքում. ականջահոսքը արիւնաթարախային է:
զ. Ականջացնցուղի սնկային, մանրէական եւ սնկային բորբոքումներ. ակաջահոսքը թարախային կամ շիճուկային է:
է. Ականջացնցուղի վիրաւորում եւ բորբոքում. ականջահոսքը թարախային է:
Ե՞րբ տեղի կ'ունենայ ականջացնցուղի վիրաւորումը
1. Օտար մարմինի մը գոյութեամբ.
4. Լողալով եւ սուզուելով.
Թմբկաթաղանթի Հիւանդութիւններ
ա. Թմբկաթաղանթի մանրէական բորբոքում, որ կը յառաջանայ ականջացնցուղի կամ միջին ականջի բորբոքումներու պատճառով. ականջահոսքը թարախային է:
բ. Թմբկաթաղանթի այտուցային բորբոքում (myringitis bullosa), որ ժահրային բորբոքում մըն է. ականջահոսքը շիճուկային է:
Քունքոսկր
Քունքոսկրի սուր եւ յարատեւ բորբոքումները կը զարգանան միջին ականջի սուր եւ յարատեւ բորբոքումներու պատճառով: Քունքոսկրի բորբոքումով տեղի կ՛ունենայ սուր կամ յարատեւ ականջահոսք նախապէս ծակած թմբկաթաղանթէն:
Ներքին Ականջ
Ներքին ականջի բորբոքումը կը զարգանայ, երբ միջին ականջի բորբոքումը տարածուի ներքին ականջ: Ականջահոսք տեղի կ՛ունենայ նախապէս ծակած թմբկաթաղանթէն:
Գանկային Պատճառներ
Գանկի հարուած-վնասով կը յառաջանայ գանկային եւ ներքին ականջի ոսկրային կոտրուածք, որուն պատճառով տեղի կ՛ունենայ ուղեղաջուրի կուտակումը ներքին եւ միջին ականջներուն մէջ։ Ուղեղաջուրի կուտակումով կը բարձրանայ ականջախոռոչային ճնշումը, որ պատճառ կը դառնայ թմբկաթաղանթի ծակելուն եւ ուղեղաջուրի ականջահոսքին:
Ականջահոսքին ախտաճանաչումը բացայայտ է: Սակայն պէտք է կատարուի անոր ախտապատճառին ախտաճանաչումը: Հետեւաբար պէտք է կատարուի ախտաճանաչումի հետեւեալ գործընթացը.
ա. Լսել հիւանդին պատմականը, որ խիստ կարեւոր է, օրինակ`
1. Ականջացաւ, որ կ'անհետանայ ականջահոսքէ ետք, կը մատնանշէ միջին ականջի բորբոքում.
3. Ականջահոսք, որ կը պատահի օդանաւային ճամբորդութեան ընթացքին եւ լեռ մագլցելու եւ լեռնէն իջնելու ընթացքին, կը մատնանշէ միջին ականջի անակնկալ եւ սուր բորբոքում.
4. Ջրանման մաքուր ականջահոսք, որ կը պատահի գլխու ուժգին հարուածէ ետք, կը մատնանշէ գանկային կոտրուածքի հետ ուղեղաջուրի կամ արիւնախառն ուղեղաջուրի հոսք.
5. Երկարատեւ, անցաւ եւ թարախային ականջահոսք` կը մատնանշէ միջին ականջի եւ կամ քունքոսկրի յարատեւ բորբոքում (mastoiditis).
6. Յարատեւ ականջահոսք, ուռեցք ականջին ետեւը, ականջացաւ եւ դէմքի անդամալուծութիւն` կը մատնանշեն միջին ականջի եւ քունքոսկրի միատեղ յարատեւ բորբոքում:
բ. Քննել` 1. Հիւանդին ականջը ականջադիտակով (otoscope)` տեսնելու համար ականջացնցուղի եւ թմբկաթաղանթի անբնական երեւոյթները.
2. Հիւանդին քիթը, կոկորդը եւ բերանը:
գ. Կատարել`
1. Ականջահոսքի ախտաբանական քննութիւն.
2. Գլխու եւ ականջի տեսակաւոր նկարահանումներ, օրինակ` պարզ Ք-ճառագայթային (x-ray), մագնիսարձագանգային (MRI) եւ համակարգչային շերտագրական (CT scan) նկարահանումներ: Ականջահոսքի դարմանումը կը հիմնաւորուի անոր հիմնական ախտապատճառին դարմանումովը: Այսինքն հիմնական ախտապատճառին ախտաճանաչումը նախ կը կատարուի եւ ապա անոր դարմանումը կը կիրարկուի, որպէսզի վերջ դրուի ականջահոսքին:
=
Միջին ականջի եւ կամ թմբկախոռոչի բորբոքումը կը պատահի որեւէ մէկ տարիքի, բայց եւ այնպէս ան շատ աւելի տեսնուած է երեխաներու մօտ։ Անոր ախտապատճառը լսափողի, քիթի եւ քթաըմբանի վատառողջ վիճակն է, ինչպէս նաեւ մանկական ժահրային զանազան հիւանդութիւնները։ Քիթի, քթաըմբանի եւ լսափողի մանրէական բորբոքումները տարածուելով միջին ականջ՝ կը յառաջացնեն թմփկախոռոչի բորբոքում։ Մանկական ժահրային հիւանդութիւններուն մեծամասնութիւնը կը հարուածեն մանուկներուն միջին ականջը եւ կը յառաջացնեն միջին ականջի ժահրային բորբոքում։ ===== Որեւէ մէկ հիւանդագին կացութիւն եւ կամ երեւոյթ, որ կը տեսնուի քիթի եւ քթաըմբանի մէջ, կ՛ունենայ իր վատ անդրադարձը լսափողին վրայ. ան կը խցուի եւ եւ միջին ականջի օդաճնշաչափը կը բարձրանայ ու կարճ ժամանակաշրջանէ մը ետք, կը յառաջանայ միջին ականջի բորբոքում։ Քիթի եւ քթաըմբանի խցումը տեղի կ՛ունենայ գերզգայնութեամբ, զանազան տեսակի բորբոքումներով, խլիրդով, պարզ ուռերով, գեղձուռոյցքով (adenoids) եւ խորշապատի (nasal septum) ծուռութեամբ։ Յաճախ նշիկներու եւ գեղձուռոյցներու բորբոքումը կը հարուածէ լսափողն ու միջին ականջը, եւ տեղի կ՛ունենայ լսափողաբորբ եւ միջին ականջի բորբոքում։ Լսափողի երկարատեւ բորբոքումը պատճառ կը դառնայ անոր խցումին։ Մանուկներու մօտ լսափողին բորբոքումը յաճախակի է, որովհետեւ անոնց լսափողը փոխանակ շեղակի ըլլալու, կը գտնուի հորիզոնական դիրքի վրայ, եւ այս իսկ պատճառով, մանուկին քթաըմբանէն սննդանիւթերու կտորիկներ դիւրաւ կը մտնեն լսափող եւ կը յառաջացնեն լսափողաբորբ, ինչպէս նաեւ միջին ականջի բորբոքում։ Սրուակով սնանուող մանուկներ աւելի հակամէտ են միջին ականջի բորբոքումներու։
Միջին ականջի բորբոքումները կրնան ըլլալ՝
ա. Թարախային եւ կամ ոչ թարախային.
բ. Սուր եւ կամ մնայուն-երկարատեւ.
գ. Մանրէական, սնկային եւ ժահրային.
Միջին ականջի պարզ բորբոքումը կրնայ զարգանալ եւ վերածուիլ հեղուկային բորբոքումի, որ կրնայ ըլլալ թարախային եւ կամ ոչ թարախային։ Հեղուկային բորբոքումի զարգացումով թմբկախոռոչը կը կուտակուի շիճուկային եւ կամ թարախային հեղուկով եւ օդի պղպջակներով. ականջաթաղանթը կը կորսնցնէ իր բնական երեւոյթը. ան կը կարմրի եւ կը ցցուի դէպի դուրս. հիւանդը կը տառապի ցաւէ, լսողական կորուստէ, ականաջաբզզիւնէ, գլխապտոյտէ, ջերմութենէ, դողէ, փսխուքէ եւ ծամելու դժուարութենէ։ Յաճախ միջին ականջին մէջ կուտակուած հեղուկին ճնշումով թմփկաթաղանթը կը ծակի եւ տեղի կ՛ունենայ շիճուկային, արիւնաշիճուկային եւ կամ թարախային ականջածորանք-հոսք։
Սուր բորբոքումի պարագային, դարմանումը կ՛ըլլայ դեղերով՝ թմբկաթաղանթի ծակումով (myringotomy), միջին ականջի շիճուկային եւ կամ թարախային հեղուկի վերացումով եւ ստեղծուած թմփկաթաղանթի ծակին մէջ արուեստական պզտիկ խողովակի մը զետեղումով։ Ստեղծուած թմբկաթաղանթի ծակը ընդհանրապէս կը սպիանայ եւ որոշ ժամանակ մը ետք ինքնաբերաբար կը գոցուի։
Միջին ականջի բորբոքումի եւ անոր ախտապատճառներու հիմնական դարմանումի ձախողութեամբ կը յառաջանայ մնայուն-երկարատեւ ականջաբորբ, որուն ախտանշաններն են՝ թմբկաթաղանթի մնայուն բացուածք-ծակ, յարատեւ թարախահոսք, միջին ականջի ոսկրիկներու անշարժացում եւ կամ փտտում ու լսողական մնայուն կորուստ, նաեւ ականջաբզզիւն եւ գլխապտոյտ։ Մնայուն ականջաբորբի դարմանումը կը կարօտի երկարաշունչ եւ հետեւողական միջոցառումի՝ հակամանրէական դեղերու եւ վիրաբուժական գործողութեան։ Թմբկաթաղանթի մնայուն ծակը կը վերակազմուի վիրաբուժական գործողութեամբ՝ կատարելով մաշկային պատուաստում (myringoplasty)։
Մնայուն ականջաբորբը կրնայ տարածուիլ ներքին ականջ եւ հարուածել լսողական եւ հաւասարակշռութեան օրկանները, որոնք կը յառաջացնեն խլութիւն, գլխապտոյտ եւ ականջաբզզիւն։ Քիչ պարագաներու, բորբոքումը կը տարածուի պտկաձեւ ելուստ (mastoid) եւ կը յառաջանայ պտկաձեւ ելուստի բորբոքում ու փտտում, որ կը դարմանուի միայն վիրաբուժական գործողութեամբ։ Շատ քիչ պարագաներու նաեւ բորբոքումը կը տարածուի ականջի սահմաններէն դուրս եւ կը հասնի ուղեղ, ուր կրնայ տեղի ունենալ խելապատատապ (meningitis) եւ ուղեղատապ։
Երկարատեւ ականջաբորբի հետեւանքով, միջին ականջի երեք ոսկրիկները կը փտտին, կ՛անջատուին իրարմէ եւ կամ կ՛անշարժանան. այս բոլորին իբրեւ հետեւանք, հիւանդը կ՛ունենայ զանազան աստիճանի եւ զօրութեամբ լսողական փոխանցման կորուստ։
Միջին ականջի սուր բորբոքումը եւ երկարատեւ ականջաբորբը վերջնականապէս կը վերանան միայն ու միայն հիմնականօրէն դարմանելով լսափողի, քիթի եւ քթաըմբանի հիւանդագին երեւոյթները ու գերզգայնութիւնը։
Բ. Միջին ականջի երեք ոսկրիկներու հարուածային վնասով տեղի ունեցած ձայնային ալիքներու հաղորդակցութեան խանգարում եւ լսողական կորուստ։
Այս կացութիւնը կարելի է դարմանել վիրաբուժական գործողութեամբ մը։
Գ. Միջին ականջի ոսկրիկներու ոսկրապնդացում (otosclerosis).
Միջին ականջի երեք ոսկրիկները կրնան վնասուիլ ոսկրապնդացումով, սակայն առաւելաբար երրորդ ոսկրիկն է, որ կ՛անշարժանայ ձուաձեւ պատուհանին վրայ, ապա տեղի չունենար ձայնային ալիքներու փոխանցումը դէպի ներքին ականջ ու կը յառաջանայ լսողական փոխանցման կորուստ։ Ոսկրապնդացումը կը հարուածէ ժողովուրդին 1%ին մէկ կամ երկու ականջները։ Ան առաւելաբար կը տեսնուի միջին տարիքի մարդոց քով եւ հաւասարապէս երկու սեռերուն մէջ։ Լսողական կորուստը կը վերականգնի վիրաբուժական գործողութեամբ մը, ուր անշարժացած ոսկրիկը կը փոխարինուի կերպնկալ արուեստական ոսկրիկով մը։
=
Դ. Ոսկրիկներու ընդոծին անբնական արատներ, որոնցմէ կարելի է յիշել ոսկրիկներէն մէկ կամ մէկէ աւելի ոսկրիկի չգոյութիւնը, ինչպէս նաեւ ոսկրիկներու անբնական եւ այլանդակ զարգացումը։ Այս բոլորին իբրեւ հետեւանք, կը յառաջանայ լսողական փոխանցման կորուստ։ Վիրաբուժական գործողութեամբ մը կարելի կ՛ըլլայ վերակազմել ոսկրիկներու բնական շարուածքը։ =====
Ե. Լաւորակ ուռեր, պոլոպներ, որոնք կը զարգանան միջին ականջի բորբոքումներով եւ գերզգայնութեամբ։ Այս ուռերը արգելք կը հանդիսանան ոսկրիկներու ազատ շարժումներուն եւ ձայնային ալիքներու դէպի ներքին ականջ փոխանցման, որոնք պատճառ կը դառնան լսողական փոխանցման կորուստի։ =====
Զ. Չարաղէտ ուռեր-քաղցկեղ, որոնք կը գործեն լաւորակ ուռերու նման։
Վերոնշեալ բոլոր ուռերու վիրահատումով կարելի կ՛ըլլայ վերահաստատել լսողութիւնը եւ չէզոքացնել ականջաբզզիւնը։
=
Է. Զարկերակային պզտիկ ուռեր, որոնք կը տեսնուին թմբկաթաղանթին ետին՝ իբրեւ փափախուն ուռեր. անոնք կը յառաջացնեն ականջաբզզիւն եւ քիչ պարագաներու՝ լսողական կորուստ։ Այս զարկերակային ուռերուն վիրահատումով կ՛անհետանայ ականջաբզզիւնը եւ լսողութիւնը կը վերադառնայ բնականին։ =====
Ը. Մթնոլորտի ճնշումի փոփոխութիւններուն հետեւանքով ստեղծուած խխունջի վնաս-հարուած, որ կը պատահի սուզուելու եւ կամ լեռ մագլցելու, ինչպէս նաեւ օդանաւային ճամբորդութեան ընթացքին։ Ծովեզերեայ օդի ճնշումը կը կրկնապատկուի, երբ ծովու մակերեսէն 10 մեթր վար իջնենք, իսկ երբ ծովու մակերեսէն 600 մեթր վեր բարձրանանք, օդի ճնշումը կը նուազի կէսով։ Այս փոփոխութիւններուն հետեւանքով կը յառաջանայ միջին ականջի սուր բորբոքում, ականջացաւ, լսողական փոխանցման եւ ընկալական կորուստ, գլխապտոյտ եւ ականջաբզզիւն։ =====
Օդանաւային ճամբորդութեան ընթացքին տեղի կ՛ունենան երկու տարբեր կացութիւններ՝
ա. Ելքի ընթացքին՝ միջին ականջի ճնշումը կամաց-կամաց կը բարձրանայ, թմբկաթաղանթը կը ցցուի դէպի դուրս եւ միջին ականջի օդը եւստաքեան խողովակէն կ՛ուղղուի դէպի քթաըմբան։
Երկու պարագաներուն ալ ենթական կրնայ ունենալ ականջացաւ, միջին ականջի սուր բորբոքում, թմբկաթաղանթի պատռուածք եւ շիճուկային եւ կամ արիւնաշիճուկային ականջահոսք։ Այս բոլորը աւելի զգալիօրէն կը տեսնուին էջքի ընթացքին։ Օդանաւային ճամբորդութեան առնչութեամբ յանձնարարելի է ճամբորդութեան ընթացքին շարունակ կլլելու փորձ ընել եւ կամ ձիւթ ծամել. իսկ հարբուխ եւ զանազան պատճառներով քիթի խցում ունեցողներ՝ օդանաւով պէտք չէ ճամբորդեն։
Աղբիւր
Հայրենիք շաբաթաթերթ, Տօքթ. Կարպիս Հարպոյեան, 6 Ապրիլ 2018
Գեղագիտական արժէք
Գեղագիտական ապրում եւ գրականութիւն, գեղեցիկի զգայնութիւն կամ գեղագիտական ապրում կը կոչենք գրական-գեղարուեստական գործէ մը մեր ստացած վայելքը։ Այս ապրումը իր մէջ կը պարփակէ ճաշակի դատում մը, հարստացած գաղափարական Եւ յուզական տարրերով։ Այսպէս է, երբ կը լսենք երաժշտական կտոր մը, կամ կը դիտենք գեղանկար մը, կամ կը կարդանք գրական գործ մը, եւ զայն կը գտնենք ներդաշնակ, մեր զգայարանքներուն հաճելի։ Բայց միանգամայն մեր յուզական աշխարհով կը մասնակցինք անոր ու մտքով կ՛ըմբռնենք անոր բովանդակութիւնը։ Գեղագիտական ապրումը, ինչպէս գեղագիտական իտէալը, արուեստագէտի մը հոգեկան աշխարհին հիմնական բանալիներն են վարելու համար երկի մը յղացման եւ արտադրման ընթացքը՝ ստեղծագործական «պրոսես»ը։ Անոնք նաեւ անհրաժեշտ Են այդ երկի ըմբռնումին, վայելումին համար, շնորհիւ իրենց առաջացուցած «» հոգեմտաւոր մասնակցութեան։
Գեղագիտական իտէալ-արժէք, կեանքը, իրականութիւնը, մարդկային գիտակցութեան մէջ կը ներկայանան փոխնիփոխ գեղեցկութեան, վեհութեան, ողբերգականի կամ կատակերգականի իրենց երեսներով ու աստիճաններով։ Այս արժէքները միանգօ Այս արժէքները կամ յատկանիշները գոյութիւն ունին անշուշտ մարդկային գիտակցութեան մէջ, անոր համար, եւ ոչ անկէ դուրս։ Բայց անոնք կան բոլոր մարդոց համար, ամեն մշակուած գիտակցութեան համար նոյնիսկ եթէ կը մնան չափով մը յարաբերական, նոյնիսկ եթէ մասամբ փոխուած են ու կը փոխուին ժամանակէ ժամանակ, վայրէ վայր, նաեւ ըստ ընկերամշակութային կացութեան կամ դասակարգի։ Այս յատկանիշ արժէքներէն հիմնականը Գեղեցիկն է (նկատել, որ արուեստի գիտութիւնը կը կոչուի գեղագիտութիւն)։
Գեղեցիկի էութեան սահմանումը փիլիսոփայական հիմնական խնդիր է, որ զբաղեցուցած է բոլոր ժամանակներու մտածողները, առիթ տուած բազմաթիւ տարբեր, երբեմն հակադիր կեցուածքներու։ Այս ծաւալուն ու անվերջանալի բանավէճին մէկ տարազումը գեղեցիկի եւ «օգտակար»ի կապին խնդիրն է։ Այսպէս, երբեմն կարգմը մտածողներ գեղեցիկը նոյնացուցած են օգտակարին հետ ուրիշներ հակադրած են ամայն իրականութեան յատկանիշներն են։
Այս արժէգները կամ յատկանիշները գոյութիւն ունին անշուշտ մարդկային կիտակցութեան մէջ, նոր համար, եւ ոչ անկէ դուրս։ բայց անոնք կան բոլոր գիտակցութեան մէջ, անոր համար, եւ ոչ անկէ դուրս։ Բայց անոնք կան բոլոր մարդոց համար, ամէն մշակուած գիտակցութեան համար նոյնիսկ եթէ կը մնան չաբով մը յարաբերական, նոյնիսկ եթէ մասամբ փոխուած են ու կը մնան չափով մը յարաբերական եթէ մասամբ փոխուած են ու կը փոխուին ժամանակէ ժամանակ․ վայրէ վայր, նաեւ ըստ ընկերամշակութային։ այս յատկանիշ արժէքներէն հիմնականը գեղեցիկ (նկատել, որ արուեստի գիտութիւնը կը կոչուի գեղագիտութիւն): -գեղեղիկ էութեան սահմանումը փիլիսոփայական հիմնական խնդիր է որ զբաղեցուցած է բոլոր ժամանակներու մտածողները, առիթ տուաւ բազմաթիւ տարբեր երբեմն հակադիր կեցուածքներու։ Այս ծաւալուն ու անվերջանալի բանավէճին մէջ տարածումը գեղեցիկի եւ «օգտակար»ի կապին խնդիրն է։ Այսպէս, երբեմն կարկ մը մտացողներ գեղեցիկը նոյնացուղած են օգտակարին հետ․ ուրիշներ հակադրած են։
Աբբաս իբն Ֆիրնաս
Ապու Ալ Քասէմ Ապպաս Իպն ֆարնաս Պն Ուարտաս Ալ Դաքրնի, ծնած է Անտալուս, մահմետական կրօնքի հաւատացիալ, գիտական հանրագիտարանի հնարիչ, բժիշկ, ճարտարագէտ, աստղագէտ, երաժիշտ եւ արաբերէն լեզուի բանաստեղծ: Ծնած է Սպանիայի Ռօնտա քաղաքի մէջ: Ան հռչակաւոր դարձաւ երբ առաջին անգամ փորձեց թռչիլ: Ենթադրութիւններ կան թէ լատիներէնով զինք կը կոչէին Armen Firman: Որպէս գնահատանք, յիշատակ եւ պարքեւատրանք Ապպաս Իպն ֆարնասին լուսնի վրայ հարուածաին խորշ մը անուանեցին իր անունով :
Կենսագրութիւն
Ապու-Ալ Քասէմ Ապպաս Իպն ֆարնաս Պն Ուարտաս Ալ Դաքրնին ծնած է Դաքրանայի Ռօնտա քաղաքի մէջ, ընտանիքի մը մէջ որուն արմատները Ամազիղէն (Amazighen) է իպն Ումայա ի հետեւորդներէն են, ան ապրեցաւ եւ սորուեցաւ Քորթոպայի մէջ, մասնագիտացաւ փիլիսոփայութեան, քիմիաի եւ աստղագիտութեան մէջ:
Երբ ճանչցուեցաւ Ապպաս իպն ֆարնասի գիւտերը, զինք թատավճրեցին մզկիթի մէջ ժողուուրդին ներկայութիամբ իբրեւ մեղաւոր եւ կրօնքէն շեղուած անձ:
Գործերը
Ան ստեղծեց ջրաին ժամացույց որ անուեցաւ միքադա "الميقاتة", կարողացաւ ստեղծել թափանցիկ ապակի քարերէ եւ բժշքական ակնոցներ, առաւել եւս մանեկաւոր գունդի ստեղծումը որը կը կազմուի օղակներ է որոնք կը սերտեն մորլորակներու եւ աստղերու շարժումը, նույնպէս զարգացուցած է գաւարզի քարի ջարդելու միջոցները Անտալուսի մէջ Եգիպտոս ուղարկելու փոխարէն, ինք ստեղծած է առաջին գրիչը ամբողջ պատմութեան ընթացքին եւ մի քիանի տեսակի չափահարներ։
իպն ֆարնաս իր տան մէջ կազմածեր սենեակ մը որուն միջոցով հեշտեր դիտել երկինքը, աստղերը, ամպերը, կայծակներ եւ փոթորիկները։
իսկ իր ամէնէ հռչակաւոր փորձը արհեստական թեւերու օգտագործումներ թռիչելու փորձ կատարելու համար, Պաղտատի Րուսաֆա պալատին կողքը, որուն մասին հիշած է Մաքարրին։ Ապպաս Իպն Ֆարնաս էն քաչալերուած է Eilmer of Malmesbury իր արաքաստա օդանաւի 1010-1000 տարիներուն Անգլիո մէջ, բայց այս փորձը հասդատող չկայ։
Ի յիշատակ
Որպէս յուշ լուսնի վրայ հարուածաին խորշ մը անուանեցին իր անունով այս խորշի լայնքը մոտաւորապէս 89 կմ է, կարուցուեցաւ իր յուշարձանը Պաղտատի օդակայանի առջեւ որուն վրայ գրուեցաւ «առաջին արաբ օդաչուն ծնած է Անտալովսի մէջ», Լիպիան արտադրեց իր անունով նամակադրօշմ, Դարապլուսի օդակայանի պանդոկը անուանեցին իր անունով եւ ուրիշ մէկ օդակայան Պաղտատի հիւսիսը կոչուեցաւ իր անունով։ 2011 բացումը եղաւ Ապպաս իպն Ֆարնասի կամուրջը որուն կեդրոնական հատուածը կը գտնուի Ապպաս իպն Ֆարնասի յուշարձանը որ կերպարուած է դեւերով որոնք կը ձգտին կամրջի երկու ծայրերուն, կամուրջը կը գտուի Քուրթուպաի մէջ Գվադալկիվիր արաբերէն ուատի էլ Քեբիր գետին վրայ, Րօնտաի մէջ բացուեցաւ աստղագիտական կեդրոն Ապպաս Իպն Ֆարնասի անուամբ:
Լանկոպարտներ
Լանկոպարտներ կամ Լոմպարտներ (անգլ.՝ Lombards), լատինէրէն ՝ Լանկոպարտներ (Latin: Langobardi), ( «երկարամորուքներ» ), հին գերմանական ցեղ։
Լանկոպարտներու ծագումը եւ պատմութիւնը
Լանկոպարտներու ծագման մասին պատմող աղբիւրներէն մէկը անհեղինակ «Լանկոպարտներու ցեղի ծագումը» շարադրանքն է, որ օգտագործեր է (Paul the Deacon) կամ (Paulus Diaconus) Փոլ Սարկաւագը իր «Լանկոպարտներու պատմութիւնը» գործը գրելու ժամանակ։ Համաձայն առասպելին, որ կը նկարագրուի աշխատութեան մէջ, ցեղի անունը տուեր է Օտինը, իսկ անոր կինը՝ Ֆրէյան, կ'ըսէր, թէ կռիւէն առաջ Լանկոպարտներու կանայք իրենց մազերը այնպէս կը փաթթէին դեմքին, որ հեռուէն թուի՝ անոնք մորուքներով տղամարդիկ են։ Նշուած է նաեւ, որ Լանկոպարտները կը կրէին (Winnili) «Ուինիլի կամ վինիլներ» անուանումը եւ կ'ապրէին  «Սքատան» կղզիի վրայ: (Skadan, which means "in the north") ։
508 թուականին, (Heruls) հերուլներու դէմ երկրորդ պատերազմի ժամանակ ոչնչացուցին իրենց պետութիւնը՝ (Moravian məˈreɪviən/ ) Մարավիան, իսկ 526 թուականին (Gepids) հեփիտներու ցեղը, զբաղեցնելով Փանոնիան  (Pannonia) (Հունգարիայի արեւմտեան մասը)։ 568 թուականին, (Alboin) Ալպոինի գլխաւորութեամբ, Լանկոպարտները ներխուժեցին Իտալիա, նուաճեցին երկրի հիւսիսային մասը (ներկայիս Լոմպարտիա), ուր եւ հիմնեցին Լանկոպարտեան թագաւորութիւնը՝ Փավիա մայրաքաղաքով։
Լանկոպարտեան օրէնսգիրքը (Edictum Rothari) («Էտիքթ») կը թարգմանուի լատիներէն (առաջին անգամ կ'ընդունուի 644 թուականին, հետագային վերանայուած է)։ Արքայ Աութարի (584-590 թուականներ) արքայատոհմի վերացումէն յետոյ պավարիական կայսր Լիութփրանտայի (713-744 թուականներ) դստեր՝ Թէոտելինտայի ժամանակ հզօրացաւ Լանկոպարտներու իշխանութիւնը։ Սակայն, Հռոմի պապը կարողացաւ Իտալիոյ մէջ կանգնեցնել Լանկոպարտներուն եւ յաջողութեամբ խանգարեց անոնց՝ (Franks) ֆրանքներու օգնութեամբ, որոնք կը փափաքէին միանալ պետութեանը։
Այսթուլֆը (Aistulf) (740-756 թուականներ) չկրցաւ գրաւել Հռոմը, քանի որ միջամտեց ֆրանքական արքայ (Pippin III) Փիփին Կարճահասակը (754-755 թուականներ)։ Անոր որդեգիրը Տեզիտերին (756-774 թուականներ) 774 թուականին յանձնուեցաւ Քարլոս Մեծին՝ Փավիայի եօթամսեայ պաշարումէն յետոյ։ Լանկոպարտներու պետութիւնը միաւորուեցաւ ֆրանքականին։ Լանկոպարտներու մասին կը յիշատակուին Փավել Տիաքոնի պատմութիւններուն մէջ, ինչպէս նաեւ  կը յիշատակուին  «Ոսկէ առասպէլը» գիրքին մէջ (Legenda Aurea)։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Գերմանական ցեղեր Ստորոգութիւն:Հին Իտալիայի ազգեր Ստորոգութիւն:Հին Հռոմի թշնամիներ
Քոլինտա Կրապար-Քիթարովիչ
Քոլինտա Կրապար-Քիթարովիչ խրուաթ քաղաքագէտ ու դիւանագէտ է եւ Խրուաթիոյ հանրապետութեան նախագահը 2015-էն ի վեր: 1990-ի առաջին բազմաթիւ կուսակցութիւններով ընտրութիւններէն ետք, ան առաջին կինն է, որ Խրուաթիոյ մէջ կը ստանձնէ հանրապետութեան նախագահի պաշտօնը: 46 տարեկանին, ան կը դառնայ աշխարհի ամէնէն երիտասարդ նախագահը:
Նախքան Խրուաթիոյ նախագահ ընտրուիլը, Քիթարովիչ կը ստանձնէ շարք մը կառավարական եւ դիւանագիտական պաշտօններ: 2003-էն 2005, եղած է Եւրոպական գործերու նախարար, իսկ 2005-էն 2008՝ Իւօ Սանատերի առաջին եւ երկրորդ կառավարութիւններուն Արտաքին գործոց եւ եւրոպական ամբողջարկութեան առաջին կին նախարարը: 2008-էն 2011 եղած է Միաւորուած Ազգերու Կազմակերպութեան Խրուաթիոյ դեսպանը, իսկ 2011-էն 2014՝ Հանրային դիւանագիտութեան փոխ-քարտուղարը:
Քիթարովիչ իր թեկնածութիւնը կ'առաջադրէ 2014-2015-ի Խրուաթիոյ նախագահական ընտրութիւններուն, իբրեւ միակ իգական սեռի թեկնածու: Առաջին հանգրուանին ան կը գրաւէ երկրորդ դիրքը եւ ապա կ'աշխատի երկրորդ հանգրուանին ձախողութեան մատնել օրուան նախագահ Իւօ Եոսիփովիչը: Առաջին հանգրուանի իր աշխուժ գործունէութիւնը անսպասելի էր, քանի որ ըստ պատրաստուած ցուցակներուն, Եոսիփովիչ 50 առ հարիւրէն աւելի քուէները ստանալով պիտի ապահովէր իր յաղթանակը: Երկրորդ հանգրուանին, Քիթարովիչ 1,48 առ հարիւրով պարտութեան կը մատնէ Եոսիփովիչը եւ կը ստանայ Խրուաթիոյ պատմութեան մէջ ընտրուած նախագահներուն ամէնէն քիչ քանակով քուէները (1,114 միլիոն քուէ): Նախապէս՝ 2009-էն 2011, Խրուաթիոյ վարչապետը իգական սեժի կը պատկանէր:
1993-էն 2015, Կրապար-Քիթարովիչ անդամ էր Խրուաթիոյ Ժողովրդավարական միութեան եւ Երրորդութեան Յանձնախումբի երեք խրուաթ անդամներէն մէկը, բայց նախագահ ընտրուելէն ետք կը հրաժարի այս երկուքէն, քանի որ ըստ օրէնքին, Խրուաթիոյ նախագահներուն արգիլուած է այլ քաղաքական գործունէութիւններ տանիլ կամ կուսակցութեան մը անդամ մնալ նախագահական պաշտօնը ստանձնած ժամանակ: 2017-ին, Ֆորպզ պարբերաթերթը Կրապար-Քիթարովիչը կը դասէ իբրեւ աշխարհի 39-րդ ամէնէն ուժեղ կինը:
Վաղ Կեանք Եւ Ուսում
Քոլինտա Կրապար ծնած է 29 Ապրիլ 1968-ին, Ռիյեքա, Խրուաթիա (այդ ժամանակ Եուկոսլաւիա), Տուպրաւքա եւ Պրանօ Կրապարներէն: Ան իր մանկութիւնը կ'անցնէ Ռիյեքայի հիւսիսը գտնուող Լոփաչա գիւղին մէջ, ուր իր ընտանիքը մսավաճառի խանութ եւ ձիաբուծարան ունէր: 17 տարեկանին, իբրեւ երկրորդական վարժարանի աշակերտ, որպէս փոխանակուած աշակերտ կը տեղափոխուի Լոս Ալամոս, Նիւ Մեքսիքօ եւ 1986-ին կ'աւարտէ Լոս Ալամոսի երկրորդական վարժարանը:
Եուկոսլաւիա վերադառնալէն ետք, ան կ'ուսանի Զաղրեպի Համալսարանի Մարդկային եւ Ընկերային գիտութիւններու բաժանմունքին մէջ՝ 1993-ին ստանալով անգլերէն եւ սպաներէն լեզուներու եւ գրականութեան պսակաւոր արուեստից վկայական: 1995-էն 1996, Վիեննայի Դիւանագիտական ակադեմիային մէջ կը հետեւի դասընթացքներու: 2000-ին, Զաղրեպի համալսարանի քաղաքական գիտութիւններու բաժանմունքէն կը ստանայ համաշխարհային կապերու մագիստրոսի վկայական:
2002-էն 2003 կը յաճախէ Ճորճ Ուաշինկթընի Համալսարանը՝ իբրեւ Ֆուլպրայթի ծրագիրի մասնակցող: Ան նաեւ կը հետեւի Հարվարտ Համալսարանի Քենետիի կառավարական դպրոցի Լուքսիք ծրագիրին, ինչպէս նաեւ այցելու ուսանող էր Ճոնզ Հոփքինս Համալսարանի Բարձրագոյն համաշխարհային գիտութիւններու դպրոցին մէջ:
Ասպարէզ
1992-ին, Կրապար-Քիթարովիչ կը դառնայ Խրուաթիոյ Գիտութեան եւ արհեստագիտութեան նախարարութեան համաշխարհային գործակցութեան բաժանմունքի խորհրդականներէն մէկը: 1993-ին, կ'անդամակցի Խրուաթ Ժողովրդավարական Միութեան: Նոյն տարին, ան կ'ուղարկուի դէպի Արտաքին գործոց նախարարութիւն՝ ստանձնելով խորհրդականի պաշտօնը: 1995-էն 1997, ան Արտաքին գործոց նախարարութեան Հիւսիսային Ամերիկայի բաժանմունքի նախագահն էր: 1995-էն 1998, Քանատայի մէջ Խրուաթիոյ դեսպանատան դիւանագիտական խորհրդական եւ ապա նախարարական խորհրդական էր:
Երբ 2000-ի ընտրութիւններուն ընթացքին Խրուաթիոյ ընկերվարական ժողովրդավարական կուսակցութիւնը կը յաղթէ, Թոնինօ Փիքուլա կը նշանակուի Արտաքին գործոց նախարար, որմէ ետք ան կը սկսի պաշտօնանկ ընել Խրուաթիոյ Ժողովրդավարական միութեան կողմէ նշանակուած դիւանագիտական պաշտօնեաները, որոնց մէջ էր նաեւ Կրապար-Քիթարովիչ: Անոր կը տրուի 6 շաբաթ Քանատայէն Խրուաթիա վերադառնալու, սակայն ան սկիզբը կը մերժէ, որովհետեւ յղի էր ու ծրագրած էր ծննդաբերել Քանատայի մէջ։ Սակայն, նախարարութեան բանեցուցած ճնշումին պատճառով կը ստիպուի վերադառնալ: Հիւանդանոց գտնուած ժամանակ, ան կը դիմէ «Ֆուլպրայթ» ծրագիրին մասնակցութեան համար՝ մասնագիտանալու համար համաշխարհային կապերու եւ ապահովական օրէնքներու մէջ։ Ուստի, Քիթարովիչ կը տեղափոխուի ԱՄՆ՝ ուսանելու համար Ճորճ Ուաշինկթընի Համալսարանին մէջ։ Ուսումը աւարտելէն ետք, ան կը վերադառնայ Խրուաթիա ու կ'ապրի իր ծննդավայր Ռիյեքայի մէջ:
Երկու տարի ետք, Խրուաթիոյ խորհրդարանի 2003-ի ընտրութիւններուն կ'ընտրուի եօթներորդ շրջանի երեսփոխան՝ իբրեւ Խրուաթիոյ ժողովրդավարական միութեան ներկայացուցիչ: Խրուաթիոյ ժողովրդավարական միութեան ղեկավար Իւօ Սանատերի կառավարութեան մէջ, Քիթարովիչ կը նշանակուի Եւրոպական ներառման նախարար, ինչ որ առիթ կը ստեղծէ Խրուաթիոյ եւ Եւրոպական Միութեան միջեւ կապերը:
2005-ին, Արտաքին գործոց եւ Եւրապական Ամբողջականութեան նախարարութիւններու միացումէն ետք, Քիթարովիչ կը նշանակուի Խրուաթիոյ Արտաքին եւ Եւրոպական գործոց նախարար: Անոր գլխաւոր պարտականութիւնն էր Խրուաթիան ուղղել դէպի Եւրոպական Միութիւն եւ ՕԹԱՆ: 18 Յունուար 2005-ին, Կրապար-Քիթարովիչ կը դառնայ Եւրոպական Միութեան կցման երկխօսութեան պատուիրակութեան նախագահը: Ան Օթաուայի վեհաժողովի առաջին կին նախագահն է:
2007-ի խորհրդանական ընտրութիւններու Խրուաթիոյ ժողովրդավարական միութեան յաղթանակէն եւ Սանատերի երկրորդ կառավարութեան կազմութենէն ետք, Քիթարովիչ դարձեալ կը նշանակուի իբրեւ Արտաքին գործոց նախարար, բայց պաշտօնանկ կ'ըլլայ անյայտ պատճառներով: Կորտան Եանտրոքովիչ կը փոխարինէ զինք:
8 Մարտ 2008-ին, նախագահ Ստեփան Մեսիչի օգնութեամբ ան կը դառնայ Միացեալ Նահանգներու մէջ Խրուաթիոյ դեսպանը՝ փոխարինելով Նեւեն Եուրիքան: Ան այս պաշտօնին վրայ կը մնայ մինչեւ 4 Յուլիս 2011: 2010-ին կը սկսի տարաձայնութիւն մը, ըստ որուն, Քիթարովիչի ամուսինը դեսպանական ինքնաշարժը կ'օգտագործէ իր անձնական գործերուն համար: Դեսպանատան ապահովական բաժնի պաշտօնեաներէն մէկը կը հետեւի պարոն Քիթարովիչին եւ կը նկարահանէ անոր շարժումները, եւ ապա զանոնք կը տեղադրէ «Եու Թիուպ»-ի վրայ, բայց ժամանակ մը ետք անոնք կը ջնջուին այդ կայքէն: Այս պատճառով, Արտաքին գործոց նախարար Կորտան Եանտրոքովիչ ներքին հարցաքննութիւն մը կը բանայ այս գծով: Հարցաքննութիւն կ'եզրակացնէ, որ Կրապար-Քիթարովիչ, հակառակ դեսպանատան «Քատիլլաք» ինքնաշարժը իր վարիչով օրուան 24 ժամերուն իր տրամադրութեան տակ ունենալուն, իր անձնական գործերուն համար կը գործածէ դեսպանատան «Թոյոթա» վաճառանիշով ինքնաշարժը: Կրապար-Քիթարովիչ կ'ըսէ, թէ իր գործը 24 ժամուան վրայ կ'երկարի եւ չի կրնար իր գործի կեանքը բաժնել իր անձնական կեանքէն: Ան, յետոյ, կը վճարէ իր ամուսինին հասցուցած վնասուց հատուցումը, իսկ զիրենք նկարահանող պաշտօնեան կ'արձակուի գործէն:
2011-ին, Կրապար-Քիթարովիչ կը հրաժարի դեսպանութեան իր պաշտօնէն եւ 4 Յունիս 2011-ին կը ստանձնէ ՕԹԱՆ-ի ընդհանուր քարտուղարի հանրային դիւանագիտութեան տեղակալը: Ան Ուաշինկթընի իր պաշտօնէն հրաժարելու ձեւին համար քննադատութեան առարկայ կը դառնայ. Կրապար-Քիթարովիչ նախապէս վարչապետ Եատրանքա Քոսորի տեղեակ չէր պահած իր հրաժարականը ներկայացնելու ծրագրին մասին, ուստի Քոսոր յարմար թեկնածուն չունէր այդ պաշտօնին համար, ինչ որ պատճառ կը դառնայ, որ 9 ամիս Խրուաթիա դեսպան չունենայ ԱՄՆ-ի մէջ։ Բայց, Կրապար-Քիթարովիչ կ'ըսէ, որ ան տեղեակ պահած էր Խրուաթիոյ նորընտիր նախագահ Իւօ Եոսիփովիչը այս գծով: Վերջինս Դեկտեմբեր 2014-ին կը հաստատէ այս մէկը, աւելցնելով՝ որ ան իր անձնական օգնութիւնը ցուցաբերած է ՕԹԱՆ-ի՝ Կրապար-Քիթարովիչի համար նամակ մը գրելով:
Կրապար-Քիթարովիչ «Տը Էքոնոմիսթ» պարբերաթերթին մէջ կը տեսնէ ծանուցում մը, ուր ՕԹԱՆ-ի մէջ պաշտօնեայ մը կ'ուզուի, ան կը կարծէ, որ իրեն կը յարմարի այս մէկը, սակայն կ'որոշէ չդիմել: Սակայն երկու հանգրուաններէ ետք յարմարագոյն պաշտօնեան չգտնուելէն ետք, Քիթարովիչ կը դիմէ եւ կ'ընդունուի: ՕԹԱՆ-ի մէջ աշխատած ժամանակ ան այցելութիւն մը կու տայ դէպի Աֆղանիստան եւ հանդիպում կ'ունենայ այդտեղ ղրկուած խաղաղապահ խրուաթ զինուորներուն հետ: Իր պարտականութիւնն էր հոգ տանիլ հաղորդակցութեան ռազմավարութեան եւ ՕԹԱՆ-ը մօտեցնել ժողովուրդին:   Քիթարովիչ առաջին իգական սեռի պատկանող անձն է, որ զբաղեցուցած է այս պաշտօնը: Ան ՕԹԱՆ-ի ընդհանուր քարտուղարի պաշտօնին վրայ կը մնայ մինչեւ 2 Հոկտեմբեր 2014:
Ան կը հրաւիրուի միանալու «Եռակողմ Յանձնաժողով»-ին, որուն պաշտօնապէս կ'անդամակցի Ապրիլ 2013-ին:
Նախագահական Թեկնածութիւն
Սեպտեմբեր 2012-ին, «Եութարնիի Լիսթ» խրուաթ օրաթերթը կը հրատարակէ յօդուած մը, ըստ որուն, հաւանական է, որ Քիթարովիչ Խրուաթիոյ Ժողովրդավար Միութեան կողմէ 2014-15 նախագահական ընտրութիւններու թեկնածու առաջադրուի: Այս մէկը կը հաստատուի 2014-ի կիսուն եւ ան կուսակցութեան թեկնածու կ'առաջադրուի, ընդդէմ օրուան նախագահ Իւօ Եոսիփովիչի եւ թեկնածուներ Ինւան Վիլիպոր Սինչիչի ու Միլան Քոյունծիչի: Առաջին հանգրուանի ընտրութիւններուն՝ Դեկտեմբեր 2014-ին, Կրապար-Քիթարովիչ քուէներուն 37,2 առ հարիւրով կը գրաւէ երկրորդ դիրքը, առաջին դիրքին վրայ գտնուելով քուէներւն 38,5 առ հարիւրը ստացած Եոսիփովիչը: Սինչիչ կը ստանայ քուէներուն 16,4 առ հարիւրը, իսկ Քոյունծիչ՝ 6,3 առ հարիւրը: Այսպիսով, ոչ մէկ թեկնածու կը ստանայ 50 առ հարիւրէն աւելի քուէ, ուստի կը ճշդուի քուէարկութիւններու երկրորդ հանգրուանի թուականը՝ առաջին հանգրուանէն երկու շաբաթ ետք, երկու բարձրագոյն քուէ հաւաքած թեկնածուներուն միջեւ:
Ընտրութիւններուն երկրորդ հանգրուանը տեղի կ'ունենայ 11 Յունուար 2015-ին ու Քիթարովիչ 50,7 առ հարիւր քուէներով կը դառնայ Խրուաթիոյ անկախութենէն ետք առաջին կին նախագահը: Ան իր երդումը կու տայ 15 Փետրուարին ու պաշտօնապէս իր պաշտօնը կը ստանձնէ 19 Փետրուար 2015-ին:
Նախագահութիւն (2015–այսօր)
Քիթարովիչի նախագահ դառնալէն 9 ամիս չանցած, կը սկսի Եւրոպայի գաղթականներու հարցը, երբ մեծ թիւով գաղթականներ Յունաստանի եւ Մակեդոնիոյ Հանրապետութեան ճամբով կը մտնեն Սերպիա, ապա Հունգարիա, այդ պատճառով ալ վերջինս իր հարաւային սահմանին վրայ պատ կը կաոուցէ: Սեպտեմբեր 2015-ին, երբ Հունգարիոյ պատի շինութիւնը կ'աւարտի եւ Սերպիոյ հետ իր սահմանը կը փակուի, գաղթականներուն հոսանքը կ'ուղղուի դէպի Խրուաթիա՝ անոնց թիւը հասնելով 21000-ի: 19 Սեպտեմբերին, գաղթականներուն թիւը կը հասնի 39000-ի, 32000-ը Սլովենիոյ եւ Հունգարիոյ ճամբով կը հեռանան Խրուաթիայէն: Քիթարովիչ Անտրիա Հեպրանկը կը նշանակէ գաղթականներու հարցով զբաղող իր յանձնակատարը:
25 Սեպտեմբերի խորհրդարանի լուծարման պատճառով, Քիթարովիչ խորհրդարանական ընտրութիւններու թուական կը ճշդէ 8 Նոյեմբեր 2015-ը: Ասիկա կը մնայ անհետեւանք եւ նոր կառավարութիւն կազմելու բանակցութիւնները կը տեւեն 76 օր: Քիթարովիչ 22 Դեկտեմբեր 2015-ին կը յայտարարէ, որ 24 ժամուան ընթացքին վարչապետի անուն չտրուի, տեղի պիտի ունենայ արտակարգ ընտրութիւն մը եւ չեզոք կառավարութիւն մը պիտի կազմուի: Այս մէկով կառավարութեան կազմութեան հարցին շուրջ բանակցութիւններու մէջ եղող կուսակցութիւնները կը ճնշուին լուծում գտնելու համար: Հարցը վերջ կը գտնէ 23 Դեկտեմբեր 2015-ին, երբ Քիթարովիչ կառավարութիւն կազմելու: 30 օրուան պայմանաժամ կու տայ Խրուաթիոյ Ժողովրդավար Միութեան եւ Անկախութեան Ցուցակներու Կամուրջի ընտրած անկախ խրուաթ-քանատացի առեւտրական Թիհոմիր Օրեշքովիչին:
24 Օգոստոս 2015-ին, բանակի ընդհանուր հրամանատարը Քիթարովիչի կը ներկայացնէ աղերսագիր մը, որուն մէջ կ'առաջարկուի խրուաթ ֆաշիստ «Ուսթաշէ» շարժման պատուի առի գործածութիւնը Խրուաթիոյ բանակին մէջ։ Քիթարովիչ իսկոյն կը մերժէ այս աղերսագիրը՝ զայն անուանելով թեթեւսօլիկ, անընդունելի եւ գրգռիչ: 29 Սեպտեմբեր 2015-ին, Քիթարովիչի նախաձեռնութեամբ, Ատլանտեան ժողովը Նիւ Եորք-ի մէջ կը կազմակերպէ ոչ-պաշտօնական բարձրաստիճան Ատրիաթիք-Պալթիք-Սեւ ծովու ղեկավարներու ժողով, ինչ որ հետագային կը դառնայ Երեք Ծովերու Նախաձեռնութիւն: Այս նախաձեռնութիւնը պաշտօնապէս կը կազմուի 2016-ին եւ իր առաջին վեհաժողովը տեղի կ'ունենայ 25-26 Օգոստոս 2016-ին, Տուպրովնիք, Խրուաթիա:
11 Ապրիլ 2016-ին, ԱՄՆ-ի ազգային բաժանմունքի հրէական ողջակիզումի պատուիրակ Նիքոլաս Տինի հետ հանդիպում ունենալէ ետք, Քիթարովիչ կը նշէ, որ Խրութիոյ անկախ պետութիւնը իսկապէս անկախ չէր եւ խրուաթ ժողովուրդին ապահովութեամբ չէր հետաքրքրուեր՝ աւելցնելով, որ Ուսթաշէի վարչակարգը ոճրագործ վարչակարգ մըն էր եւ որ Խրուաթիոյ սահմանադրութիւնը հիմնուած է հակաֆաշիստական սկզբունքներու վրայ, ինչպէս նաեւ կը նշէ, որ այսօրուան խրուաթեան պետութիւնը արմատացած է Խրուաթիոյ անկախութեան պատերազմով: Մայիս 2016-ին՝ ընդհառաջելով Իրանի Հասան Ռուհանիի հրաւէրին, Քիթարովիչ կը մեկնի Թեհրան: Ռուհանի շեշտած է, որ Խրուաթիա ճամբան կը հանդիսանայ Իրան Եւրոպայի հետ կապի մէջ մտնելու: Երկու նախագահները կ'ամրապնդեն երկու երկիրներուն սերտ յարաբերութիւնները եւ կը ստորագրեն տնտեսապէս գործակցելու համաձայնագիր:
Ըստ Նովա պատկերասփիւռի կայանի Մայիս 2016-ի հրապարակած տուեալներուն, ժողովուրդին 47 առ հարիւրը չի գնահատեր իր աշխատանքը, իսկ 45 առ հարիւրը կ'ընէ: Մարտ 2016-ին, իր աշխատանքը կը գնահատուի 52 առ հարիւրին կողմէ: Հակառակ այս բոլորին, Քիթարովիչ 57 առ հարիւրով կը շարունակէ մնալ ամէնէն հռչակաւոր քաղաքագէտը, իր ետին ունենալով վարչապետ Թիհոմիր Օրեշքովիչը՝ 55 առ հարիւր գնահատանքով:
Մարտ 2018-ին, Պուէնոս Այրսի պատուաւոր քաղաքացի դառնալէ ետք իր խօսքին մէջ, Քիթարովիչ նշած է, որ Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմէն ետք, մեծ թիւով խրուաթներ ապաստան գտած են Արժանթինի մէջ, ուր անոնք կը հաստատեն իրենց ազգայնոթիւնը եւ կը պահանջեն խրուաթ ժողովուրդին ազատութիւնը:
2018-ին, Ռուսիոյ մէջ տեղի ունեցած Մոնտիալին, Քիթարովիչ ներկայ կը գտնուի կիսաւարտական եւ աւարտական խաղերով: Ան կը կրէր Խրուաթիոյ ազգային հաւաքականին շապիկը: Խումբը կը հասնի աւարտական հանգրուան: Ըստ «Մետիաթուլքիթ» ընկերութեան, Քիթարովիչ խաղին ընթացքին իր երկրին «աստղն» էր՝ խաղացողներէն 25 առ հարիւր աւելի ուշադրութիւն գրաւելով լրատուութեան աշխարհին մէջ։ Ան այսքան ուշադրութեան առարկայ կը դառնայ իր անձնական շահով դէպի Ռուսիա ճամբորդելուն եւ ժողովուրդին մէջէն խաղը դիտելուն պատճառով:
Վիժում
Քիթարովիչ կը կարծէ, թէ վիժումը արգիլելով բան պիտի չփոխուի եւ կը շեշտէ կրթութեան կարեւորութիւնը՝ ոչ-ծրագրուած յղութիւններ կանխարգիլելու համար: Քիթարովիչ նաեւ քննադատած է որդեգրութեան գործընթացը՝ նշելով, որ ամբողջ ձեւը պէտք է կրթութեամբ եւ ընկերային չափանիշերով վերատեսութեան ենթարկուի, ինչ որ կ'արտօնէ, որ կինը ծննդաբերէ, իսկ զաւակն ալ յանձնուի պէտք եղած հոգատարութեան:
Կլիմայական Փոփոխութիւն
Քիթարովիչ խօսած է կանաչապահութեան զբաղող կազմակերպութիւններուն կարեւորութեան մասին, ինչպէս նաեւ կենսոլորտին եւ համաշխարհային ապահովուեան վրայ սպառնացող կլիմայական փոփոխութեան մասին: 2016-ին, Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան կեդրոնատեղիին՝ Նիւ Եորքի մէջ կը ստորագրէ Փարիզի Համաձայնագիրը:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Քաղաքագէտներ Ստորոգութիւն:Կին քաղաքագէտներ Ստորոգութիւն:Նախագահներ Ստորոգութիւն:Կին նախագահներ Ստորոգութիւն:Խրուաթ քաղաքագէտներ
Ստեփան Դաւիթեան
Ստեփան Դաւիթեան, (1830, Կէրմիր - 1888 (ըստ այլոց 1890)), բժիշկ:
Ստեփան Նախնական կրթութիւնը կը ստանայ ծննդավայրի վարժարանին մէջ, ապա 10 տարեկանին իր երէց եղբայրը զինք կը տանի Մարսէյլ, ուր մեծ եղբայրները առեւտրական կապեր ունէին: Հոն կը հետեւի բարձրագոյն ուսման եւ բժշկական համալսարանի ընթացքին, որ կիսաւարտ ձգելով կը դառնայ Պոլիս ու հոն 1862-ին քննութիւն անցընելով կը ստանայ բժշկական վկայական (Միւնատի թիւ 160): Ապա՝ իբր զինուորական բժիշկ, կը ղրկուի Ալպանիա, սակայն իր առողջական վիճակը, միանալով աչքերու անտանելի ցաւերու, կը ստիպէ զինք հրաժարելու պաշտօնէն եւ քաշուիլ իր ծննդավայրը, որուն վերածնութեան գործին կը բերէ իր նպաստը, 1865-ին իր տան մէջ ֆրանսերէնի դաս տալով նորահաս երիտասարդներու: Նոյնպէս կը զբաղի լեզուագիտական փիլիսոփայութեամբ, եւ ընդհանուր եւ միօրինակ լեզուի մը մասին կը պատրաստէ թէզ մը որ կը յղէ Կ. Պոլսոյ կայսերական բժշկական վարժարանի իր ուսուցչապետներուն:
Բազմահմուտ անձնաւորութիւն մը, որ ո՛չ միայն նորահաս սերունդին դաստիարակութեան հոգածու եղած է այլ իր գիտական պաշարով օգտակար ըլլալ ուզած է մարդկութեան, համամարդկային շահագրգռութեան առարկայ նիւթերու շուրջը միջազգային լեզուով մը՝ ֆրանսերէնով գրելով գիտական գործեր:
Երկեր
Իր առաջին երկն է Réponse à No. 2416 du “Manzuméi Elkiar”, ou sujet de la question de Science Positive ou de la théorie de l’Harmonie Absolue, (տպ. Արամեան, Կ. Պոլիս, 1874): Այս գործը հայերէնի թարգմանած է պ. Գրիգոր Յակոբ Կ. Պոլսոյ Ժամանակ օրաթերթին մէջ։ Այս գրքոյկը պատասխան մըն էր Մանզումէի, որուն խմբագիրը մասնաւոր շահագրգռութիւն մը ցոյց տուած էր իր գործին համար: