cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Պետրոս Դուրեան
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ Ստորոգութիւն:1851 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1872 մահեր Ստորոգութիւն:1 Յունիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:2 Փետրուարի մահացածներ Ստորոգութիւն:Կոստանդնուպոլիս ծնածներ Ստորոգութիւն:Հայ թատերագիրներ Ստորոգութիւն:Թոքախտէ մահացածներ Ստորոգութիւն:Գրական կեղծանուններ Ստորոգութիւն:Վաղամեռիկ անձինք Ստորոգութիւն:Սթամպուլ մահացածներ
Մարթին Սքորսեզէ
Մրցանակներ եւ փաստեր
Ընդհանուր թիւով 90 շարժապատկերի-մրցանակ ստացած է եւ թեկնածու եղած է 72 մրցանակի, այդ թիւին մէջ «Օսքար», «Ոսկեայ երկրագունդ», «Ոսկեայ Արմաւենիի ճիւղ», «Կրէմմի, Վենետիկի ֆիլմի փառատօնի մրցանակ», «Ոսկեայ Արջ», GILDA, BAFTA եւ այլ մրցանակներ։
Երջանկութեան Միջազգային Օր
ՄԱԿ-ը՝ անդամ երկրներուն, միջազգային եւ տարածաշրջանային կազմակերպութիւններուն եւ քաղաքացիական հասարակութիւններուն, կ՛առաջարկէ տօնը նշել կրթական, քարոզչական եւ նման այլ ծրագիրներով, ինչպէս նաեւ այլ լուսաւորչական միջոցառումներ կազմակերպելով:
Մարթին Սքորսեզէ
Մրցանակներ եւ փաստեր
Ամերիկեան բոլոր ժամանակներու 100 լաւագոյն ֆիլմերու ցանկին վրայ առկայ են անոր 4 ֆիլմերը։
Ամերիկեան բոլոր ժամանակներու 10 լաւագոյն ֆիլմեր ըստ 10 ժանրերու ցանկին վրայ ընդգրկուած են անոր 2 ֆիլմերը՝ «Կատղած ցուլ» (Raging Bull) իբրեւ լաւագոյն մարզական ֆիլմ եւ «Փառաւոր տղաներ» ֆիլմը լաւագոյն  ֆիլմերու ցանկին 2-րդ տեղը, զիջելով միայն հանրայայտ «Կնքահայրը» (The God Father) ֆիլմին։ IMDb վարկածի 250 լաւագոյն ֆիլմերու ցանկին վրայ ներկայացած է 6 ֆիլմերով։
Երջանկութեան Միջազգային Օր
HPI­-ն, հանդիսանալով կայուն բարեկեցութեան չափման աշխարհի առաջատար ծրագիր, ցոյց կու տայ, թէ՝ աշխարհի երկրները որքանո՛վ կրնան երկար, երջանիկ եւ կայուն կեանք ապահովել իրենց բնակիչներուն համար: Երկրներու դասակարգման ցուցանիշը կը կազմէ` հիմնուելով երեք չափանիշերու վրայ.
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Միջազգային տօներ Ստորոգութիւն:Միջազգային օրեր
Մարթին Սքորսեզէ
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:17 Սեպտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:Բեմադրիչներ Ստորոգութիւն:Գրողներ Ստորոգութիւն:Գրողներ ըստ ազգութեան
Երուսաղէմի Պաշարում (1187)
Երուսաղէմի պաշարում, տեղի ունեցած է 20 Սեպտեմբեր, 1187-էն մինչեւ 2 Հոկտեմբեր, Հատտինի ճակատամարտի ընթացքին խաչակիրներու հիմնական ուժերուն ջախջախումէն ետք : Վերջ գտած է քրիստոնեաներու կողմէ քաղաքին յանձնումով՝ Այուպեան ուժերուն, քաղաքին բնակիչները փրկագինի փոխարէն քաղաքէն դուրս բերելու պայմանով։ Քաղաքին յանձնումը առիթ կը հանդիսանայ Երրորդ խաչակիրներու արշաւանքի կազմակերպման :
Նախապատմութիւն
4 Յուլիս, 1187-ին տեղի ունեցած Հատտինի ճակատամարտի ներքին տարաձայնութիւններէն տկարացած խաչակիրները ջախջախիչ պարտութիւն կը կրեն։ Ազնուականութեան մեծ մասը, որոնցմէ է նաեւ Երուսաղէմ ի արքայ`Կի տը Լուզինեանը գերի կ'իյնան։ Հազարաւոր գերի ինկած իսլամներ ազատ կ'արձակուին  : Սեպտեմբերի կէսերուն Սալահ Էլ Տինը կը գրաւէ Աքքան, Եաֆֆան, Նապլուսը, Տորոնը, Սիտոնը, Պէյրութը եւ Ասքալոնը։ Ճակատամարտի ընթացքին փրկուածները եւ փախստականները ապաստան կը գտնեն Տիւրոսի մէջ` միակ քաղաքը, որ տակաւին չէր յանձնուած Սալահ Էլ Տինի Քոնրատ Մոնֆերացիի ժամանման շնորհիւ:
Իրավիճակը Երուսաղէմի մէջ
Տիւրոսի մէջ ամրապնդուած Պալիան տը Իպելին կը խնդրէ Սալահ Էլ Տինէն, որ իրեն թոյլատրէ անխափան երթալ Երուսաղէմ, իր կինը` Մարիա Քոմնենոսն ու զաւակները քաղաքէն դուրս բերելու նպատակով։ Սալահ Էլ Տին կը թոյլատրէ Պալիանի մտնել Երուսաղէմ, այն պայմանով, որ վերջինս իր դէմ զէնք պիտի չբարձրացնէ եւ դիմադրութիւն պիտի չկազմակերպուի, նաեւ Պալիանի արտօնութիւն չի տար Երուսաղէմի մէջ մնալ մէկ օրէն աւելի։ Սակայն քաղաք մտնելուն պէս, պատրիարք Հեռակլեսը, թագուհի Սիպիլան եւ քաղաքի բնակիչները կը խնդրեն Պալիանէն գլխաւորել քաղաքի պաշտպանութիւնը։ Հեռակլես Պալիանի կը յայտնէ, որ ան պարտաւոր է յանուն հաւատքի մնալ քաղաքին մէջ, եւ կ'առաջարկէ անոր ազատիլ Սալահ Էլ Տինի հետ կապուած պայմանագրութենէն։ Պալիան կը համաձայնի։
Ան իր որոշումը կը յայտնէ Սալահ Էլ Տինի: Այնուամենայնիւ, Սալահ Էլ Տին կը թոյլատրէ Պալիանի դուրս բերել իր ընտանիքը քաղաքէն։ Որովհետեւ Պալիան Երուսաղէմի մէջ կը վայելէր ամենամեծ հեղինակութիւնը միւս ազնուականներուն հետ բաղդատած, ըստ ժամանակագիր Իպն Էլ Ասիրի խօսքերու, իսլամները զինք կ՛ընդունէին «քիչ թէ շատ արքային հաւասար»:
Երուսաղէմ ողողուած էր իսլամներով փրկուած փախստականներով։ Քաղաքին մէջ մնացած էր ընդամէնը 14 ասպետ, եւ Պալիանը կ'որոշէ ասպետի կոչում շնորհել 60 զինագործի։ Պալիան կը պատրաստուէր քաղաքի պաշտպանութիւնը կազմակերպել՝ սննդամթերք եւ նիւթական հաւաքելով։ Սալահ Էլ Տին Տիւրոսի կարճատեւ եւ անյաջող պաշարումէն ետք, 20 Սեպտեմբեր-ին Երուսաղէմ կը ժամանէ։
Պաշարումը
Սալահ Էլ Տին Պալիանի հետ բանակցութիւններ կը նախաձեռնէ Եուսուֆ Պատիտի միջնորդութեամբ. վերջինս ուղղափառ հոգեւորական մըն էր, որ յոյս ունէր քաղաքի նուաճման պարագային շատ արտօնութիւններ ստանալ իսլամներէն։ Սալահ Էլ Տին կը նախատեսէր քաղաքը գրաւել առանց արիւնահեղութեան, ինչպէս նաեւ լաւ պայմաններ կ'առաջարկէ, սակայն քաղաքի իշխանութիւնը կը հրաժարի քաղաքը յանձնելէ եւ պաշարումը կը սկսի։
Իսլամներու բանակը կանգնած էր Դաւիթի աշտարակի եւ Դամասկոս եան դարպասներու առջեւ։ Սարակինոսներու նետաձիգները անդադար քաղաքի պատերը կը գրոհէին։ Պաշարողական մեքենաները պատերուն կը մօտենային, սակայն քաղաքի պաշտպանները արտօնութիւն չէին տար Սալահ Էլ Տինի ուժերուն պատերուն տակ ամրապնդուիլ։ Վեց օրուան ընթացքին գրոհները ապարդիւն կ'ըլլան։ Սարակինոսները ծանր վնասներ կը կրեն իւրաքանչիւր խուժումի ընթացքին, մինչդեռ խաչակիրները ընդամէնը քանի մը մարտիկ կորսնցուցած էին միայն։ 26 Սեպտեմբեր-ին, Սալահ Էլ Տին իր ճամբարը կը տեղափոխէ դէպի քաղաքի միւս կողմը` Ձիթենեաց լերան մօտ պարիսպները շատ բարձր չէին, ուստի քրիստոնեաները հակայարձակումի կարողութիւնը չունէին։ Պատերը պաշարողական մեքենաներու անդադար համազարկերու կ՛ենթարկուէին։ 29 Սեպտեմբեր-ին պատին մէկ մասը կը փլչի, սակայն սարակինոսները չեն կրնար ներխուժել քաղաք։ Պալիան կը մեկնի Սալահ Էլ Տինի մօտ բանակցելու՝ քաղաքը յանձնելու նիւթին շուրջ։ Սալահ Էլ Տին կը համաձայնի: Քաղաքը պէտք էր խաղաղութեամբ յանձնուէր իսլամներուն՝ 1099-ի սպանդը չկրկնելու նպատակով։ Եւրոպացիներուն համար Սալահ Էլ Տին կը սահմանէ 20 բեզանտ (Բիւզանդական դրամ) տղամարդոց, 10 բեզանտ կիներուն եւ 5 բեզանտ երեխաներուն համար։ Բոլոր անոնք որոնք վճարելու կարողութիւնը չունէին, սահմանուած գինը պէտք է վաճարէին ստրկութեամբ, սակայն տեղացի քրիստոնեաները կրնային մնալ քաղաքին մէջ .:
Պալիանի վերադարձէն ետք կ'որոշուի 7000 աղքատի փրկագին վճարել՝ Հենրի Բ. Պլանտագենետի կողմէ ուղարկուած դրամական միջոցներէն։ Պալիան նորէն կը հանդիպի Սալահ Էլ Տինի եւ կ'որոշուի գինը նուազեցնել մինչեւ տասը բեզենտ տղամարդու, հինգ կիներու եւ մէկ երեխաներու համար։ Պալիան կ'ըսէ, որ այս գինը դարձեալ շատ բարձր է եւ Սալահ Էլ Տին կ'որոշէ ազատ արձակել քաղաքի բոլոր բնակիչները 100.000 բեզանտի դիմաց։ Պալիան յաջորդ հանդիպման ընթացքին Սալահ Էլ Տինի կը հաղորդէ, որ այս գինը անհաւանական է, եւ կարողութիւնը կ'ունենայ զինք համոզելու, որ գինը նուազեցնէ, ապա Սալահ Էլ Տին 30.000 բեզանտի դիմաց ազատ կ'արձակէ 7000 մարդ, յետոյ անոր եղբայրը անվճար ազատ կ'արձակէ 3000 մարդ։ Ի վերջոյ Սալահ Էլ Տին ազատ կ'արձակէ բոլոր տարեց մարդիկը :
Երուսաղէմի Յանձնումը
2 Հոկտեմբեր-ին Պալիան քաղաքը կը յանձնէ։ Կը յայտարարուի, որ իւրաքանչիւր բնակիչ ունի մէկ ամիս ժամանակ փրկագինը վճարելու համար։ Սալահ Էլ Տինը իր եղբօր օրինակով ազատ կ'արձակէ շարք մը ստրուկներ։ Պալիան եւ Հեռակլես սեփական միջոցներով կը վճարեն շատերու փրկագինը։ Փախստականները կը հեռացնեն երեք շարքով` առաջին շարքին կ՛ուղեկցէին Տաճարականները, երկրորդին` Հիւանդախնամները, իսկ երրորդ շարքին՝ Պալիանն ու Հեռակլեսը։ Ըստ իսլամ ժամանակագիր` Իմատ էտ-տինու Էլ Սպահանի, Հեռակլես իր հետ կը տանի եկեղեցւոյ գանձերը եւ մեծ թիւով մասունքներ։
Փախստականներէն ոմանք կը հաստատուին Տրիպոլիի կոմսութեան մէջ, մէկ մասը` Կիլիկիոյ, Անտիոքի, Բիւզանդիոնի եւ Եգիպտոսի մէջ, իսկ միւս մասը իտալական նաւերով կը տեղափոխուին Եւրոպա:
Արուեստ
Հաթթինի ճակատամարտը եւ Երուսաղէմի պաշարումը կը ներկայացուի (դէպքերու խիստ փոփոխմամբ) Ռիտլի Սքոթի Երկնային արքայութիւն ֆիլմին մէջ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Խաչակրաց արշաւանքներ
Ժան Գիզիրեան
Ժան Գիզիրեան (John Kizirian) (2 Ապրիլ 1928 - 26 Փետրուար 2006) շուրջ երեք տասնամեակ եղած է ԱՄՆ բանակային հետախուզութեան ամենաշատ պարգեւատրուած սպան։ Մասնակցած է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին, Քորիական եւ Վիեթնամական պատերազմներուն ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ամերիկացի հետախոյզներ Ստորոգութիւն:1928 ծնունդներ Ստորոգութիւն:2 Ապրիլի ծնածներ Ստորոգութիւն:2006 մահեր Ստորոգութիւն:26 Փետրուարի մահացածներ
Սահմանադրական ճգնաժամ Սպանիոյ մէջ (2017)
Սահմանադրական ճգնաժամ Սպանիոյ մէջ, Սպանիոյ իշխանութիւններու եւ Քաթալոնիոյ ինքնավար համայնքին միջեւ հակամարտութիւն՝ Սպանիոյ վարչական միաւորման համար։
Սեպտեմբեր 2017-ին Քաթալոնիոյ կառավարութիւնը կ'ընդունի օրէնքներ, Քաթալոնիոյ համար իրաւական կարգավիճակ ստանալու եւ Սպանիայէն հեռանալու մասին։ 1 Հոկտեմբեր 2017-ին Քաթալոնիոյ Հանրապետութեան մէջ անկախութեան հանրաքուէ մը տեղի կ'ունենայ, որու իբրեւ արդիւնք՝ 10 Հոկտեմբեր 2017-ին քաթալոնեան կառավարութիւնը կ'ընդունի անկախութեան հռչակագիր մը եւ 27 Հոկտեմբեր 2017-ին կը յայտարարուի Քաթալոնիոյ անկախութիւնը:
Սպանիոյ իշխանութիւնները Քաթալոնիոյ կառավարութեան գործողութիւնները կը համարեն իրաւաբանօրէն անվաւեր, օգտուելով Սպանիոյ Սահմանադրութեան 155-րդ յօդուածէն, կը լուծարեն Քաթալոնիոյ կառավարութիւնը: Վերջինս կը հրաժարի ճանչնալէ իր լուծարումը եւ կը շարունակէ իր աշխատանքը ։
Նախապատմութիւն
Երկար ժամանակ Քաթալոնիոյ տեղական իշխանութիւնները պարբերաբար կը դիմադրեն Սպանիոյ իշխանութիւններուն, պահանջելով ընդլայնել Քաթալոնիոյ ինքնավարութիւնը: 2014-ին Քաթալոնիոյ մէջ հետազօտութիւն մը տեղի կ'ունենայ Քաթալոնիոյ քաղաքական ապագային վերաբերեալ:
Պատմութիւն
6 Սեպտեմբերին Քաթալոնիոյ խորհրդարանը հաւանութիւն կու տայ «Քաթալոնիոյ ինքնորոշման հանրաքուէի մասին» օրէնքին, որ կը նախատեսէ 1 Հոկտեմբեր 2017-ին անկախութեան հանրաքուէ մը կատարել:
8 Սեպտեմբեր 2017-ին կ'ընդունուի Քաթալոնիոյ խորհրդարանը, որ կը պարունակէ իրաւական ընթացակարգերու մասին դրոյթներ, որոնք կրնան իրականացուիլ Քաթալոնիոյ կարգավիճակ ձեռք բերելու իբրեւ անկախ պետութիւն, այն պարագային, երբ անկախութեան գաղափարը կ'աջակցի Քաթալոնիոյ բնակիչներուն հանրաքուէին:
1 Հոկտեմբեր 2017-ին Քաթալոնիոյ մայրաքաղաքին մէջ անկախութեան հանրաքուէ մը տեղի կ'ունենայ, որուն ընթացքին ընտրողներուն 90,18%-ը կ'աջակցի Քաթալոնիոյ բաժանման՝ Սպանիայէն։ 10 Հոկտեմբերին կը նշանակուի Քարլէս Պուչտէմոնի ինքնավարութեան ղեկավարի ելոյթը, որ անկախութեան հռչակում կը յայտարարէր: Այնուամենայնիւ, հակառակ բոլոր յոյսերուն, իր ելոյթին ընթացքին ան կը յետաձգէ հռչակագիրը եւ կոչ կ'ընէ շարունակելու բանակցութիւնները, ինչ որ հասարակութեան մէջ տարբեր կարծիքներ կը հրահրէ։ Ուշ երեկոյեան, բողոքէն ետք, Պուչտէմոն կը ստորագրէ «Քաթալոնիոյ ժողովուրդին ներկայացուցիչներուն հռչակագիրը», որ կ'ենթադրէր անկախ հանրապետութեան ստեղծումը։ Միաժամանակ, կ'որոշուի կասեցնել հռչակագիրը Սպանիոյ կառավարութեան հետ երկխօսութիւն հաստատելու նպատակով որոշակի պայմաններու հասնելու եւ հարցին լուծման համար։ Մատրիտ՝ իր հերթին, կը պահանջէր Քաթալոնիոյ ղեկավարութիւնէն մինչեւ 16 Հոկտեմբեր որոշակի պատասխան տալ. արդե՞օք տարածաշրջանին անկախութիւնը հռչակուած էր, թէ արդեօք հռչակագիրին ստորագրումը խորհրդանշական փաստ էր։ Քարլէս Պուչտէմոն կը խուսափի անմիջապէս պատասխանելէ եւ կրկին կոչ կ'ընէ երկխօսութիւններու սկսելու։ 21 Հոկտեմբերին Սպանիոյ կառավարութեան նիստին որոշում կը կայացուի լուծարել Քաթալոնիոյ կառավարութիւնը եւ արտահերթ ընտրութիւններ կատարել, զորս պէտք է հաստատէր Սենատը՝ Քաթալոնիոյ ուղղակի կառավարման հարցը եւ ինքնավար կարգավիճակի դադրեցումը։ Սպանիոյ խորհրդարանին վերջնական որոշումը պէտք է ընդունուէր 27 Հոկտեմբերին: Քաթալոնիա կտրուկ կ'արձագանգէ Մատրիտի գործողութիւններուն. տարածաշրջանին ղեկավարը այս գործողութիւններուն կոչ կ'ընէ ժողովրդավարութեան, ամենավատ յարձակումը՝ տիքթաթոր Ֆրանսիսքօ Ֆրանքոյի ատեն։ Միաժամանակ, «El Confidencial» սպանական հրատարակութիւնը կը հաղորդէ, որ հաւանաբար 23 Հոկտեմբերին Քաթալոնիա յայտարարէ իր անկախութիւնը ։ Մէկ այլ թերթ, Լա Ռասոն, կ'ըսէ, որ անկախութիւնը պիտի հռչակուի 27 Հոկտեմբերին ։ 23 Հոկտեմբերին կը կայանայ 26-րդ կալանավայրի նախարարութեան լիագումար նիստը։ 27 Հոկտեմբերին վերջապէս կը յայտարարուի անկախ Քաթալոնիոյ հանրապետութիւն ստեղծելու մասին:
30 Հոկտեմբերին Քաթալոնեան խորհրդարանը Սպանիոյ կառավարութեան որոշումը կը ճանչնայ լուծարման մասին եւ կը դադրեցնէ աշխատանքը վաղաժամկէտ ընտրութիւններէն առաջ:
Տե՛ս նաեւ
| Քուէարկութիւններ
Աշոտ Ա. Բագրատունի
Աշոտ Ա (820-890), Բագրատունիներու թագաւորութեան հիմնադիր, հայոց առաջին Բագրատունի թագաւորը (885-890)։ Իշխանաց իշխան Սմբատ Խոստովանողի եւ Հռիփսիմէ իշխանուհիի որդին է, ունեցած է 4 եղբայր՝ Սմբատ, Շապուհ, Մուշեղ, Աբաս եւ երկու քոյր։ Ամուսնացած է Կատրանիդէի հետ եւ ունեցած է 7 զաւակ։ Ան անմիջականօրէն կ՝ իշխէր իր պապի՝ հայոց իշխան Աշոտ Մսակերի կալվածքներուն վրայ հիւսիսի մէջ (Այրարատ), իսկ հարաւը՝ Տարոնը, բաժին ինկած էր հօրեղբոր որդիներուն՝ Աշոտին ու Դաւիթ Արքայիկին։
Սպարապետ եւ իշխանաց իշխան
855 թուականին համահայկական ապստամբութիւնէն ետք փոխարինուած է Հայոց սպարապետ Սմբատ Ա. Բագրատունին հետ։ 855 թուականի ամրան Բուղան ետ կանչուեցաւ խալիֆայութիւն ամբողջ իշխանութիւնը կեդրոնացաւ Աշոտ Բագրատունիի ձեռքին մէջ։ 862 թուականին խալիֆայութիւնէն ստացած է Հայոց իշխանաց իշխանի տիտղոսը։ Նոյն թուականին Աշոտ Ա. սպարապետութիւնը հանձնած է եղբորը՝ Աբասին։ Թուլացող Արաբական խալիֆայութիւնը Աշոտին արտօնած է ամբողջ Արմինիայի հարկահանութիւնը։ Աշոտի ձեռքին մէջ կեդրոնացաւ երկրի վարչական, ռազմական եւ տնտեսական իշխանութիւնը, արաբական տիրապետութիւնը դարձաւ ձեւական։
869 թուականին Հայոց կաթողիկոս Զաքարիա Ձագեցու ջանքերով միասնական ժողոի հրաւիրուած է, որուն կը մասնակցին նշանաւոր իշխանական տոհմերու ներկայացուցիչները։ Այդ ժողովին մէջ միահամուռ որոշում կայուցուած է Աշոտ Բագրատունիին հռչակելու հայոց թագաւոր։ Աշոտը ձախողեցաւ Արմինիայի ոստիկանի դաւադրութիւնը՝ վտարելով անոր Հայաստանէն։ Վարպետօրէն օգտուած է արաբա–բիւզանդական մրցակցութենէն։ Վասիլ կայսրը Աշոտէն խնդրած է թագադրել իրեն իբրեւ հին թագադիր տոհմի ներկայացուցչի եւ դաշինք կնքել, իսկ Բիւզանդիոյ Փոտ պատրիարքը, եկեղեցական միաբանութեան առաջարկ ընելով, Աշոտին անուանած է «բարետոհմութեամբ քաջահայտ, հզորագոյն, բարձրագոյն եւ վսեմագոյն», սակայն 869 թուականին Շիրակավանի եկեղեցական ժողովը կը մերժէ պատրիարքի այդ առաջարկը, բայց միաժամանակ չի հրաժարիր ռազմաքաղաքական դաշինքէն։
Հայոց թագաւոր
Աշոտը ամրապնդած է երկրի միասնութիւնը, միջամտած իշխանական տուներու միջեւ ծագած դժգոհութիւններոգն, խնամիական կապեր հաստատած Բագրատունի, Արծրունի եւ Սիւնեաց իշխանական տուներու միջեւ։ Իր եղբայր Աբասէն ետք սպարապետ կը կարգէ որդին՝ Շապուհին, իսկ միւս որդին՝ Սմբատը, կը դառնայ հայոց թագաւոր եւ կը շարունակէ հօր գործը։ Երեք դուստրերէն երկուքին կնութեան կու տայ Արծրունիներուն. Սոֆեան կ՝ ամուսնանայ Գրիգոր-Դերենիկի հետ եւ կը դառնայ Վասպուրականի գահերէն տիկին, իսկ միւս դուստրը կ՝ ամուսնանայ Վահան Արծրունիի հետ։ Կրտսեր դուստրը՝ Մարիամը, կ՝ամուսնանայ Վասակ Գաբուրի հետ, կը դառնայ Սիւնիքի գահերէն տիկին։ Բարեկամական եւ դաշնակցական կապեր կը հաստատաուին ոչ միայն հայ ազդեցիկ իշխաններու, այլեւ վրացիներու ու աղվաններու հետ։ Վերջիններուս ազնուականութեան գլուխ անցած էին վրաց եւ աղվանից Բագրատունիները։
Բագրատունիներու թագաւորութիւնը Աշոտ Մեծի հետնորդներու օրով
Դեռեւս 870–ական թուականներու կեսերուն Արծրունեաց եւ միւս իշխանները Հայոց կաթողիկոսի հետ միասին արաբական խալիֆէն պահանջած էին ճանչնալ Աշոտի թագաւորութիւնը։ Հայերուն սիրաշահելու, Բիւզանդիայէն վանելու նպատակով խալիֆայութիւնը կատարած է անոց պահանջը. Մութամիդ խալիֆան 885 թուականին թագ ուղարկած է Աշոտին։ Աշոտը ընդունած է նաեւ Վասիլ կայսրին ուղարկած թագը՝ գտնելով միջազգային ճանաչում։
26 Օգոստոս 885-ին, կաթողիկոս Գեւորգ Գառնեցու կողմէն Բագարան քաղաքին մէջ Աշոտը կ՝ օծուի հայոց թագաւոր։ 885-890 թուականներուն Աշոտ առաջինը կ՝ ընդարձակէ երկրի տարածքները, իսկ վերջին շրջագայութեան ընթացքին՝ 890 թուականին, Կոստանդնուպոլսէն վերադարձի ճանապարհին Աշոտը կը մահանայ։ Աշոտ Ա.-ի մահէն ետք գահը կ՝ նցնի անոր որդի Սմբատ Ա. Բագրատունիին։ 887 թուականին թագադրած է Արեւելեան Վրաստանի առաջին թագաւորին՝ Ատրներսեհ Դ. Բագրատունիին (Բագրատիոնի, 887-923)։
Աշոտը նաեւ կատարեց շարք մը բարեփոխումներ վերականգնեց Արշակունիներու ժամանակ գոյութիւն ունեցած պալատական համակարգը, զայն բարեփոխելով։ Մանր ազնիուականներուն հողեր նուիրեց անոնք աւելի եւս կապելով արքունիքի հետ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ միապետներ
Պետրոս Աբրօյեան
Աբրօյեան Պետրոս (Ապրօ), Զմիւռնիացի նշանաւոր հարուստ վաճառական։
Ապրօ իր եղբայրներուն՝ Աբրահամի ու Ստեփանի հետ, առեւտուր կը կատարէր Եւրոպայի տարբեր պետութիւններու մէջ եւ Հնդկաստանէն, Պարսկաստանէն եւ Տաճկաստանէն ասիական վաճառներն կ՛արտահանէր Եւրոպա։ Գլխաւոր վաճառատունը կը գտնուէր Զմիւռնիոյ մէջ։ Հոլանտայի Ամսդերտամ քաղաքի մէջ ներկայանալով ռուսաց Պետրոս Մեծ կայսեր՝ խնդրագրով մը յայտնեց իր առեւտուրի ծաւալը եւ թոյլատուութիւն խնդրեց  Ռուսաիոյ մէջ ալ առեւտուր կատարելու. Ռուսաստանով Պարսկաստանէն եւ Հնդկաստանէն ապրանք տեղափոխելու մասին։ Պետրոս Մեծը սիրով ընդունեց անոր առաջարկն ու 28 Յունուար 1717-էն տուած (Ամսդերտամի մէջ) հրովարտակով հրամայեց հարկն եղած պարագային, որ ազատ իրաւունք տրուի Ռուսաստանի մէջ առեւտուր կատարելու՝ վերցնելով նոյն քանակութեամբ մաքս, որքան որ կը պահանջուէր Ջուղայեցի-Պարսկաստանցի հայ վաճառականներէ, Հրովարտակը տուած էր  Ապրոյին եւ շնորհուած առեւտրական կատարեալ ազատութիւն։ Ապրոն առեւտուր կը կատարէր  գլխաւորապէս մետաքսով եւ ակնեղէնով։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Հայ վաճառականներ
Գէորգ Ներսէսեան
Գէորգ Ներսէսեան (1920-1989), ծնած է Թրակիա, Յունաստան: Հայերէնի ուսումը ստացած է տեղւոյն Արամեան վարժարանին մէջ։ Հասակ նետած է գրասէր ընտանեկան մթնոլորտի մէջ։ Իր հայրը անցեալին գրական մասնակցութիւնը բերած է Պոլսահայ զանազան թերթերու։ Եղբայրը՝ Խոսրով Ներսէսեան, «Հայրենիք» օրաթերթի խմբագիրներէն էր, ծանօթ՝ «Գիսաւոր» ծածկանունով (մահացած՝ 1989-ին)։
Գէորգ Ներսէսեան երկրորդ համաշխարհային պատերազմին գտնուած է Գերմանիա. 1950-ին հրաշքով ազատուած, փախադրուած է ԱՄՆ: Ընդգրկած է վաճառականութեան ասպարէզը եւ փայլուն յաջողութեամբ շարունակած է մինչեւ 1985, իր հանգստեան կոչուիլը։
Հայկական եւ ամերիկեան բազմաթիւ կազմակերպութիւններու մէջ ստանձնած է պատասխանատու պաշտօններ։ Եղած է Պոսթոնի Հայ-անկախ ռատիօ ժամի հիմնադիր-ատենապետը։ Անդամ է Պոսթընի Պոլսահայ Միութեան։ Եղած է Վարդանանց Ասպետներու Պոսթընի մասնաճիւղի վարչական անդամ։
Աշխատակցած է «Նաւասարդ» ամսագրին բազմաթիւ պատմուածքներով, նաեւ այլ թերթերու՝ տալով յօգուածներ զանազան հարցերու շուրջ։
Աշխտած է պատրաստէլ անգլերէն լեզուով գիրք մը։
Բախտաւորուած է երկու փաստաբան դուստրերով եւ բժիշկ հայ փեսաներով։
Գէորգ Ներսէսեան ականատեսի աչքով գրի առած զգայացունց նիւթերով կը տպաւորէ ընթերցողը։ Գործած է պարզ եւ յստակ լեզու մը։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:1920 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1989 մահեր Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ
Յարութիւն Արարատեան
Յարութիւն Արարատեան (Աստուածատրեան, յայտնի է նաեւ որպէս Արտեմի Արարատեան, ), հայ գրող։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Վաղարշապատ։ Հայրը քարտաշ էր։ Սկզբնական կրթութիւնը ստացած է Սուրբ Էջմիածին վանքի կազմարարի եւ միաբաններու քով, իսկ յետոյ՝ Յովհաննէս Ա. քահանայ Ոսկերչեանին աշակերտած է։ Ապա անցնելով Աստրախան, սորված է ռուսերէն ու շրջած՝ Ռուսիոյ խորքերը։ 1797-ին հասած է Ս. Փեթերսպուրկ։ Հոն մտած է պետական ծառայութեան մէջ եւ արագօրէն բարձրանալով անոր աստիճաններէն, կը հասնի իսկական պետական խորհրդականի կոչման։ Ռուսաստանէն անցած է Եւրոպա։ Ժամանակ մը Փարիզի ապրած է, ուր սորված է ֆրանսերէն, ապա՝ Յովհաննէս Ա.. ք. Ոսկերչեանի «Ժամանակագրութիւն»ը (1751-էն 1804) ֆրանսերէնի թարգմանած է։
Արարատեան իր կեանքը ճամբորդութեան մէջ անցուցած է։ Կը կարծուի, որ մեռած ու թաղուած է 1825-ի եւ 1835-ի միջեւ, Լիմ անապատին մէջ (Աղթամար կղզի)։
Աշխատութիւններ
Յայտնի է 1813 թուականին «Արտեմի Արարատեանի կեանքը» (ռուս.՝ Жизнь Артемия Араратского) յուշագրութիւնը, որ Կովկասի պատմութեան լաւագիյն սկզբնաղբիւրներէն մէկը կը համարուէր մինչեւ 19-րդ դարու վերջը։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:20 Ապրիլի ծնածներ Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ
Վիգէն Շարոյեան
Կենսագրութիւն
Վիգէն Շարոյեան ծնած է Հալէպ, 1959-ին: Մինչեւ 1978 կը յաճախէ Քարէն Եփփէ Ազգային Ճեմարան:
1980-1985 թթ. կը պաշտօնավարէ Հալէպին եւ Քարէն Եփփէ Ազգային Ճեմարանին մէջ որպէս արուեստի ուսուցիչ դասաւանդելով նկարչութիւն եւ ձեռարուեստ:
1995 Փարիզի մէջ կը հետեւի հիւսուածեղԷնի համակարգչային կրաֆիք տիզայնի արդիական ձեւաւորման ծրագիրներու:
Վիգէն Շարոյեանի գեղանկարչութեան ոճը
Վիգէն Շարոյեանի բանաստեղծական բնանկարաշարքը կը դրսեւորէ նկարիչին մեծ սէրը բնութեան հանդէպ:
Շարոյեանի մօտ բնութիւնը երազային է ու անկոխ, դաշտերը թաւշային, երկինքը թափանցիկ, տուները սիրայորդ...
Թէեւ գեղանկարիչը կ՛ապրի չոր քաղաքի մը մէջ բայց կը զգայ բնութեան տարերքը եւ անոր հիւթը, ու կ՛օրօրուի անոր գիրկին մէջ, ստեղծելով իւրայատուկ գոյներու երանգաւորում եւ ուրոյն երաժշտականութիւն:
Փոքրածաւալ իր գծանկարները մեծ են իր բնութապաշտութեամբ:
Ցուցահանդէսներ
1984 եւ 1985-ին Սուրիոյ Զինուժի հաւաքական ցուցահանդէս - Հալէպի Թանգարան
1986-ին Կերպարուեստի հաւաքական ցուցահանդէս - Հալէպի Համազգային Միութեան հովանաւորութեամբ:
1998-1999-ին Ստուերներ Սուրիոյ Հայ համայնքի Արուեստագէտներու:
1999-ին Sestet Երեւան:
2001-ին ԱՇՈՒՆ 2001
Անդամակցութիւն
Վիգէն Շարոյեան պատւոյ ան­դամ է Հա­յաս­տա­նի Նկա­րիչ­նե­րու Միու­թեան:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:13 Մայիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:Հայ նկարիչներ Ստորոգութիւն:Արուեստի ուսուցիչներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի Նկարիչների միութեան անդամներ
Ընկերային Ցանց
Ընկերային ցանց (Social Networking Service, SNS), համացանցային հարթակ, ծառայութիւն կամ կայք, որն նախատեսուած է ընկերային փոխհարաբերութիւններու կառուցման համար։
Կառուցուածքը
Սուորաբար, ընկերային ցանցի օգտատէրը կրնայ նշել իր մասին որոշակի տեղեկութիւն (ծննդեան ամսաթիւը, դպրոցը, սիրած զբաղունքները, գրքերը, ֆիլմերը եւ այլն), որոնց միջոցով ցանցի այլ օգտատէրերը կրնան գտնել իրեն։ Գոյութիւն ունին բաց եւ փակ ընկերային ցանցեր։ Ընկերային ցանցի բնութագրիչ հատկութիւններէն կարելի է նշել «ընկերներու» եւ «խումբերու» համակարգերը։
Զարգացումը
Web 2.0 Արուեստագիտութեան զարգացման զուգընթաց ընկերային ցանցերը դարձան բաւական հանրայայտ։ Օգտատէրը, գրանցուելով ընկերային ցանցին մէջ եւ այնտեղ աւելացնելով գոնէ մէկ ծանօթի, ինքաբերաբար կը դառնայ ծանօթներու հսկայական շղթայի մի մասը։ Այդ շղթան կը կապէ ցանցի բոլոր օգտատէրերուն հետ։ Այսպիսով, օգտատէրը ցանցին վրայ ցանկացած այլ օգտատիրոջ հետ կապուած է միջանկեած ծանօթներով։
Ընկերային ցանցերը համացանցին վրայ իրենց հաղթական քայլերգը սկսած են 1995 թ․։ Այդ ժամանակ հիմնադրուած է ամերիկեան Classmates.com կայքը (Օդնոկլասնիկի կը համարուի այդ կայքի ռուսական տարբերակը)։ Նախագիծը բաւական յաջող էր, եւ հետագայ տարիներու ընթացքին ստեղծուեցան շարք մը այլ նմանատիպ նախագծեր։
Ընկերային ցանցերն ալ աւելի պահանջարկ ունեցան 2003-2004 թուականներուն, երբ ստեղծուեցան LinkedIn, Ֆէյսպուք եւ MySpace ընկերային ցանցերը։ Եւ եթէ LinkedIn ընկերային ցանցը ստեղծուած է գործնական հարաբերութիւններու սահմանման եւ աջակցման համար, ապա MySpace-ն ու Ֆեյսբուքը առաջին հերթին նախատեսուած են սովորական օգտատէրերու համար։
Ամենամեծ ընկերային ցանցերը
Օգտագործողներու քանակով առաջատար են Ֆէյսպուքը (901 միլիոն օգտատէրեր ), Twitter-ը (623 մլն ), VK-ը (177 մլն ), Օդնոկլասնիկին (140 մլն), Habbo Hotel-ը (243 մլն ), Friendster-ը (115 մլն ), Tagged.com-ը (100 մլն ), MySpace-ը (25,1 մլն ).
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Համացանց Ստորոգութիւն:Համացանցային շփում‎
Իրան
Իրան (պարսկերէն՝ ايران, Իրան; ՄՀԱ՝ [iːˈɾɒn]), պաշտօնապէս Իրանի Իսլամական Հանրապետութիւն (պարսկերէն՝ جمهوری اسلامی ايران), կ'օգտագործուի նաեւ Պարսկաստան անուանումը։ ինքնիշխան պետություն Արևմտեան Ասիոյ մէջ։ Աւելի քան 81 միլիոն բնակչութեամբ Իրանը աշխարհի բնակչութեան թիւով 18-րդն է։ 1.648.195 կմ քառակուսի տարածքով այն երկրորդ ամենամեծ երկիրն է Մերձաւոր Արևելքի մէջ եւ 17-րդը` աշխարհի։ Իրանը հիւսիս արևմուտքէն սահմանակից է Հայաստանին, Ատրպէյճանին և Նախիջևանին, հիւսիսէն Կասպից ծովն է, հիւսիս արևելքէն Թուրքմենիստանը, արեւելքէն Աֆղանիստանին և Փաքիստանին, հարաւէն Պարսից ծոցին և Օմանի ծոցին, արեւմուտքէն Թուրքիային և Իրաքին։ Երկիրը կը գտնուի Եւրասիոյ և Արեւմտեան Ասիոյ կենդրոնին մէջ, իսկ Հորմուզի նեղուցը երկրին տուեր է աշխարհաքաղաքական մեծ կարեւորութիւն։  Մայրաքաղաքը՝ Թեհրան ը, որ կը նկատուի Իրանի Իսլամական Հանրապետութեան ամենամեծ քաղաքը։ Տարածութիւնը 1,648,195 ք․մ․², որ մեծութեամբ աշխարհի 18-րդ տեղը կը գրաւէ։ Բնակչութեան թիւը, 2015 թուականի Յունուարի 1-ի դրութեամբ, կը հասնի 80.853 900 մարդ, որ կը գրաւէ աշխարհի 17–րդ տեղը։ Իրանի Իսլամական Հանրապետութիւնը ունի 9 հարեւան պետութիւն, ցամաքով սահմանակից է՝ Հայաստանին, Թուրքիոյ, Ատրպէյճանին, Թուրքմենիստանին, Աֆղանիստանին, Փաքիստանին, Իրաքին, Իսկ ծովային հատուածով՝ Օմանին եւ Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններ–ուն։
Պատմութիւն
Իրանի տարածքին վրայ ծնունդ առեր են աշխարհի հնագոյն քաղաքակրթութիւններէն շատերը, որոնք սկսած են Էլամական թագաւորութենէն Ք.ա. չորրորդ հազարամեակին։ Իրանական ժողովուրդներէն առաջինը միավորել են Մեդերը Ք.ա. եօթերորդ դարուն և հզօրութեան գագաթնակէտին հասեր են Աքեմենեան պետութեան ժամանակ, որ հիմնադրեր էր Կիւրոս Բ Մեծը Ք.ա. վեցերորդ դարուն, որ կը տարածուէր Արևելեան Եւրոպայէն մինչև Ինտոս գետի աւազան` դառնալով մինչ այդ եղածներէն ամենաընդարձակ պետութիւնը։ Պարսկական իշխանութիւնը տապաեցաւ Ալեքսանտր Մակեդոնացիի կողմէ Ք.ա. չորրորդ դարուն, սակայն վերամիաւորուեցաւ շուտով որպէս Պարթեւստան, որը իր հերթին փոխարինեց Սասանեան Պարսկաստանը։ Սասանեանները դարձան համաշխարհային գերտերութիւն յաջորդ չորս դարերուն։
Արաբական արշաւանքները Պարսկաստան սկսանն եօթերորդ դարուն և Իրանը իսլամացուեցաաւ` փոխարինելով Զրադաշտականութիւնը և Մանիքէութիւնը Իսլամով։ Իրանը մեծ ներդրում ունեցաւ Իսլամական ոսկէ դարուն, ունենալով մեծ թիւով ազդեցիկ արուեստագէտներ եւ գիտնականներ։ Երկու դար անց Իրանի մէջ սկսեցան կառավարել իսլամական տարբեր բնիկ տոհմեր, որոնք աւելի ուշ նուաճուեցան Սելջուկներու և մոնկոլներու կողմէ։ Սեֆեաններու հզօրացումը 15-րդ դարուն հիմը դրաւ միացեալ պարսկական պետութեան եւ ազգային ինքնորոշման վերահիմնադրմանը, որուն յաջորդեց Իրանի վերափոխումը Շիա Իսլամի, որը շրջադարձային կէտ դարձաւ Իսլամ պատմութեան մէջ։ 18-րդ դարուն Պարսկաստանը Նատիր շահի օրոք դարձաւ աշխարհի հզօրագոյն տէրութիւններէն մէկը։ 19-րդ դարու հակամարտութիւնները Ռուսական կայսրութեան հետ բերին կարեւոր տարածքային կորուստներու։ Հանրային ճնշումները 1906 թուականին բերին սահմանադրական յեղափոխութեան, որմէ ետք հաստատուեցաւ սահմանադրական միապետութիւն։ 1953 թուականին ԱՄՆ և Մեծն Բրիտանիայի կողմէ հրահրուած յեղաշրջումը Իրանը դարձուց Արեւմուտքի հետ լաւ յարաբերութիւններով երկիր։ Օտարերկրեայ ազդեցութեան դէմ բողոքները 1979 թուականին բերին յեղափոխութեան, որու որպէս արդիւնք հիմնադրուեցաւ Իսլամական հանրապետութիւն։ 1980-ական թուականներուն երկիրը ներքաշուեցաւ պատերազմի մէջ Իրաքի դէմ, որ տեւեց մօտ ինը տարի, եւ որու արդիւնք երկու երկիրները ունեցան մարդկային եւ ֆինանսական ահռելի կորուստներ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ասիոյ երկիրներ Ստորոգութիւն:ՄԱԿ-ի անդամ երկիրներ Ստորոգութիւն:Իրան
Ներսէս Պետրոս ԺԹ.
'''Ներսէս Պետրոս ԺԹ. Թարմունի''', Կաթողիկոս Պատրիարք Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկէ Հայոց։
Կենսագրական գիծեր
Հինգերորդ զաւակն է ութ զաւակներու տէր ընտանիքի մը։ Կրթութիւնը ստացած է Գահիրէ ի Ֆրէրներու Քոլէճներուն մէջ։
Փոքր տարիքէն քահանայական կոչումը զգալով ղրկուած է Հռոմ, Լեւոնեան Քահանայապետական Հայ Դպրեվանքը, եւ յաճախած է Գրիգորեան Համալսարանը փիլիսոփայութիւն եւ աստուածաբանութիւն ուսանելու։
Քահանայ ձեռնադրուած է Գահիրէ, 15 Օգոստոս 1965-ին, ձեռամբ թեմի Առաջնորդ՝ Ռաֆայէլ Եպս. Պայեանի եւ ստանձնած է Գահիրէի ժողովրդապետութեան պատասխանատուութիւնը, օժանդակելով Գեր. Յովհաննէս Վրդ. Գասպարեանի, հետագային՝ Յովհաննէս Պետրոս ԺԸ. Կաթողիկոս Պատրիարք։
1968-էն 1990, եղած է ժողովրդապետ Հելիոպոլսոյ «Գահիրէ»ի եկեղեցւոյ, յատկապէս քաջալերելով զանազան հոգեւոր շարժումներու գործունէութիւնը։
18 Փետրուար 1990-ին, Աղեքսանդրիոյ Հայ Կաթողիկէ Թեմին Առաջնորդ օծուած է ձեռամբ Ամեն. Յովհաննէս Պետրոս ԺԸ. Կաթողիկոս Պատրիարքին։
1992-էն 1997, իբր անդամ Եգիպտոսի Կաթողիկէ Նուիրապետութեան, ան Ընդհանուր Քարտուղարի պաշտօն վարած է Եգիպտոսի Կաթողիկէ եկեղեցիներու Հովուական խորհուրդին։ Իբր անդամ Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ Եպիսկոպոսաց Սիւնհոդոսին, ան եղած է յաջորդաբար՝ Անդամ Եպիսկոպոսներու Խորհուրդին՝ կառավարելու համար Պատրիարքական Ատեանը 1993-էն 1995:
Նախագահ Քահանայական Կոչումներու Պատրիարքական Յանձնախումբին 1993-էն 1995:
Անդամ Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ Մնայուն Սիւնհոդոսի 1994-էն 1999:
Ընտրութիւն
7 Հոկտեմբեր 1999-ին՝ Հայ Կաթողիկէ Եպիսկոպոսաց Սիւնհոդոսին կողմէ ընտրուած է Կաթողիկոս Պատրիարք Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկէ Հայոց եւ առած է Ներսէս Պետրոս ժԹ. անունը։ Գահակալութեան արարողութիւնը տեղի ունեցած է նոյն ամսուան 24-ին։ 13 Դեկտեմբեր 1999-ին՝ Եկեղեցական Հաղորդութիւն ստացած է Յովհաննէս Պօղոս Բ. Սրբազան Քահանայապետին կողմէ։
Ճամբորդութիւններ
Մասնակցած է Յովհաննէս Պօղոս Բ. Սրբազան Քահանայապետին այցելութիւններուն՝ Եգիպտոս «Փետրուար 2000», Յորդանան « Մարտ 2000», Սուրիա « Մայիս 2001» եւ Հայաստան « Սեպտեմբեր 2001»:
Գլխաւոր գործեր
Ան թիկունք հանդիսացած է համայնքի վարժարաններու ծաղկումին ու վերելքին, մանաւանդ բանալով երկրորդական բաժինը Ս. Խաչ-Հարպոյեան վարժարանին մէջ։ Ինչպէս նաեւ քաջալերած է լրատուական միջոցները, յատկապէս վերահրատարակութիւնը ապահովելով պատրիարքութեան թեմի, «Մասիս» ամսաթերթին։
7 Հոկտեմբեր 2001-ին, իր խնդրանքին համաձայն եւ Հայաստանի քրիստոնէացման 1700-ամեակի առիթով, Հռոմ ի Ս. Պետրոս հրապարակին վրայ, 1915-ի ցեղասպանութեան ընթացքին նահատակուած Մարտինի Առաջնորդ Իգնատիոս Արք. Մալոյեան Երանելի հռչակուած է Յովհաննէս Պօղոս Բ. Սրբազան Քահանայապետին կողմէ։
Փետրուար 2002-ին, Կաթողիկոս Պատրիարքը առաջին ժողովրդապետութիւնը կը հիմնէ Մոսկուա՝ նոր առաքելութիւն մը սկսելու համար Ռուսաստան ի մէջ, շարունակելով 1991-ի Հայաստանի ու Վրաստան ի մէջ սկսուած առաքելութիւնները։
Յունուար 2005-ին, Հոգեւոր Տիրոջ խնդրանքին համաձայն եւ ներկայութեամբ ու օրհնութեամբ Յովհաննէս Պօղոս Բ.ի, Վատիկանի Ս. Պետրոս Պազիլիքայի արտաքին պարիսպին վրայ մեծ հանդիսութեամբ կը կատարուի զետեղումը Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ ի արձանին։
Յունուար 2005-ին, Հռոմի մէջ Հոգեւոր Տէրը Գիտաժողով մը կը կազմակերպէ Ս. Գրիգոր Նարեկացիի մահուան հազարամեակին առիթով, որուն հետապնդուած նպատակն է հռչակել տալ Ս. Գրիգորը, «Ընդհանրական Եկեղեցւոյ Վարդապետ»:
Յուլիս 2006-ին, ան կ'այցելէ Ղարաբաղ։ Պատմութեան մէջ առաջին անգամն է որ Հայ Կաթողիկէ Կաթողիկոս Պատրիարք մը կ'այցելէ Ղարաբաղի Հանրապետութիւնը։
Փետրուար 2008-ին, իր նախաձեռնութեամբ, Պենետիկտոս ԺԶ. Սրբազան Քահանայապետը մեծ հանդիսութեամբ բացումը կը կատարէ եւ կ'օրհնէ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչի անուան Հրապարակը եկեղեցական եւ քաղաքական հայ եւ օտար բարձր անձնաւորութիւններու, կղերականներու, մայրապետներու եւ Հռոմի ու զանազան երկիրներէ ժամանած հայ ուխտաւորներու ներկայութեամբ։
Մահը
Ներսէս Պետրոս ԺԹ. կաթողիկոս կը մահանայ 25 Յունիս 2015-ին Պէյրութ ի մէջ, սրտի կաթուածով՝ 75 տարեկան հասակին ։
Պարգեւներ
16 Սեպտեմբեր 2015-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագիրով յետմահու պարգեւատրուած է Ս. Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան ով ։
Ընկերային Փիլիսոփայութիւն
Ընկերային փիլիսոփայութիւնը գոյութիւն ունի շատ հին օրերէ պատմութեան մէջ:
Մշակոյթի պատմութեան մէջ հասարակութեան մասին առաջին գիտելիքները ձեւաւորուած են հին աշխարհին մէջ, մինչդեռ հասրակութեան մասին գիտութիւնները ձեւաւորուած են շատ աւելի ուշ: Մինչեւ օրս կան որոշ մտածողներ, որոնք կասկածի տակ կը դնեն հասարակութեան մասին գիտութեան գոյութեան հարցը եւ իրենց տեսակէտը կը հիմնաւորեն` ելլելով անոնցմէ, որ հասարակութիւնը կազմուած է ազատ կամքով եւ ստեղծագործական գործունէութեամբ օժտուած անհատներէ, որոնց գործունէութիւնը օրինաչափութեան չի ենթարկուիր: Այդ իսկ պատճառով ալ հասրակութեան մէջ չկան եւ չեն ալ կրնար ըլլալ առարկայական օրէնքներ եւ օրինաչափութիւններ, եւ նման պարագաներու մէջ խօսիլ հասարակական գիտութեան գոյութեան մասին անիմաստ է :
Գույութիւն ունի նաեւ հակառակ տեսակէտը (օրինակ՝ մարքսիսթներու), համաձայն որուն` հասարակութեան օրէնքները գոյութիւն ունին մարդոց կամքէն ու գիտակցութիւնէն անկախ, եւ հասարակական զարգացման օրէնքներն ու օրիաչափութիւնները նոյնքան առարկայական են եւ անհարժեշտ, որքան բնութեան օրէնքները: Ըստ այդմ ալ նոյնքան առարկայական են հասարակութեան մասին գիտութիւնները, որքանով որ առարկայական են բնութեան մասին գոյութիւն ունեցող գիտութիւնները :
Մինչեւ 19-րդ դարու կէսերը, փիլիսոփայութեան մէջ գերակայողը եղած է հասարակութեան գաղափարապաշտական մեկնաբանութիւնը: Հասարակութեան զարգացման օրէնքներն ու օրինաչափութիւնները գաղափարապաշտօրէն կը բացատրուէին ոչ միայն գաղափարապաշտները, այլեւ նիւթապաշտները: Եւ ինչպէս յաճախ կ'ըսէին նիւթապաշտները՝ անոնք էինք ներքեւը, այսինքն բնութեան երեւոյթները բացատրելու համար, իսկ գաղափարապաշտները վերն են, այսինքն հասարակական երեւոյթներու բացատրման բնագաւարին մէջ:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Փիլիսոփայութիւն
Երջանկութիւն
Երջանկութիւն, մտաւոր-զգացային վիճակ, որ կը բնորոշէ դրական կամ հաճելի արտայայտութիւններով, որոնք ալ իրենց հերթին կը յառաջացնեն բաւարարուածութեան ուրախ վիճակ մը : կենսաբանական, հոգեբանական, կրօնական եւ փիլիսոփայական մօտեցումները փորձած են սահմանել երջանկութիւնը եւ բացայայտել անոր աղբիւրները։ Հետազօտական տարբեր խումբեր փորձած են գիտականօրէն պատասխանել այն հարցին, թէ վերջապէս ի՞նչ է երջանկութիւնը, եւ ինչպէ՞ս կարելի է հասնիլ անոր : Անիկա այնքան սկզբունքային դեր ունի մարդկութեան համար, որ «կեանքը, ազատութիւնը եւ երջանկութեան հետապնդումը» կը համարուին ԱՄՆ-ի անկախութեան հռչակագիրի անբաժանելի իրաւունքները։
Սահմանումը
Փիլիսոփաներն ու հոգեւորականները յաճախ երջանկութիւնը կը սահմանեն իբրեւ բարեկեցիկ ապրելաձեւ, եւ ոչ թէ պարզապէս զգացումներ։ Երջանկութիւնը այս առումով կիրառուած է իբրեւ «Յունական երջանկութիւն»: Երջանկութեան ընկալումները տարբեր են։ Գիտնականներու մէկ մասը երջանկութիւնը կը բաժնէ քանի մը բաղկացուցիչներու, ինչպիսիք են բարեկեցութիւնը, կեանքի որակը։ Որոշ մտածողներ երջանկութիւնը կը սահմանեն իբրեւ գոհունակութիւն։ Երջանկութեան համաշխարհային զեկոյցի ժամանակ կ'ըսուի, որ երջանկութեան ընկալման հիմնական տարբերութիւնները կախեալ են մտաւոր, զգացմունքային եւ աշխարհիկ տեսակէտներէն։
Երջանկութիւնը կ'օգտագործուի ինչպէս ամբողջ կեանքը («որքան երջանիկ եղած ես»), այնպէս ալ ներկայէն զգացմունքային վիճակը գնահատելու համար («որքան երջանիկ ես դուն հիմա»)։ Այսպիսի հետազօտութիւններու հիման վրայ ալ երջանկութեան համաշխարհային զեկոյցին կը նշեն ամենաերջանիկ երկիրներու անունները։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հոգեբանութիւն Ստորոգութիւն:Փիլիսոփայութիւն
Բամբիռ (նուագարան)
Բամբիռ, հայկական ազգային լարային կսմիթաւոր նուագարան, եղեր է վիպասաններու գործիքը: Իր նախնական տեսքով չէ պահպանուած, վերականգնուած է միայն ըստ աղբիւրներուն պահպանուած նկարագրութիւններու ու տեղեկութիւններու, սակայն ներկայիս բամբիռ կոչուող նուագարանները ոչ թէ կսմիթային են, այլ աղեղնաւոր:
Բամբիռի գործածութիւնը հին եւ վաղմիջնադարեան Հայաստանի մէջ
Վիպասաններն ու գուսանները հին Հայաստանի մէջ շրջեր են գաւառէ գաւառ եւ կատարեր վիպական երաժշտական ստեղծագործութիւններ, եւ քանի որ ատոնց արուեստին մէջ կարեւոր դեր ունեցեր է երգը եւ խօսքը, ուստի անոնց անրհաժեշտ էին այնպիսի նուագարաններ, որոնցմով միաժամանակ կը կարողանային նուագակցիլ իրենց երգին ու արտասանութեանը: Պարզ է, որ փողային նուագարանները կը բացառուէին, քանի որ ատոնք թոյլ չէին տար երգել եւ նուագել միաժամանակ: Այս պատճառով անոնք նախընտրած են լարային աղեղնաւոր ու կսմիթային նուագարանները: Ատոնցմէ մէկն ալ այդ բամբիռն էր։ Պատմահայր Մովսէս Խորենացին իր Հայոց պատմության մէջ կը հաղորդէ, որ Վահագնի ծնունդի, Արտաշէսի ու Սաթենիկի, Արտաւազդի մասին երգերն ինքը լսեր է Գողթան երգիչներէն, որոնք իրենց երգին կը նուագակցէին բամբիռներով: Պատմական աղբիւրներու մէջ, թեկուզ եւ կցկտուր, բայց բազմաթիւ յիշատակութիւնները բամբիռի եւ փանդիռի մասին վկայած են, որ միեւնոյն ընտանիքի այս նուագարանները լայնօրէն տարածուած եղած են Հայաստանի մէջ եւ կարեւոր դեր խաղցեր են երկրի մշակութային կեանքին մէջ։ Օրինակ Փավստոս Բիւզանդը կը հաղորդէ, որ սգոյ արարողութիւններու ժամանակ հանգուցեալի հարազատները եւ ներկայ ողբասացները ողբերգեր կ'երգէին, իսկ անոնց կը նուագակցէին փողերով (փողային նուագարաններով), փանդիռներով եւ վիներով: Իսկ Գրիգոր Մագիստրոսը կը գրէ, որ տօնակատարութիւններու ժամանակ մարզական խաղերու ընթացքին հայ երիտասարդները կը ցուցադրէին իրենց բազուկի ուժը, մտքի ու հոգիի կարողութիւնները, բանաստեղծները կը մրցէին՝ արտասանելով իրենց յօրինած ստեղծագործութիւնները, իսկ երաժիշտները բամբիռ կը նուագէին: 10-12-րդ դարերուն բամբիռ տեսել եւ ատոր նուագը լսեր են Յովհաննէս Դրասխանակերտցի կաթողիկոսը եւ Գրիգոր Մագիստրոսը: Այս մասին կը տեղեկացնէ աշուղագէտ Գարեգին Լեւոնեանը՝ իր «Հայ աշուղներ» գիրքին մէջ։ Ցաւոք, գիտնականը չի նշէր այն աղբիւրները, որոնցմէ նուագարանագիտական արժէքաւոր նիւթեր քաղեր է: Յովհաննէս Դրասխանակերտցին կը նշէ, որ բամբիռը աղեբախ գործիք է: Հետեւաբար կարելի է կարծել, որ այն հաւանաբար եղեր է պարանոցէն կախելու պարզ նւագարան, որու լարերուն հարուածեր է գողթան երգիչը: Երեւանի Մեսրոպ Մաշտոցի անուան Մատենադարանի մէջ կը պահպանուի 14-րդ դարու ձեռագիր մատեան մը, որու էջերուն կայ այսպիսի նկարագիր. «Եթէ փանդիռի լարերը քաշուած չեն՝ ձայն չի հանէր: Իսկ եթէ քաշուած են եւ բախում կայ, այն կը հնչէ»: Ըստ այս նկարագրութեան՝ ակներեւ է, որ խօսքը լարային-կսմիթային նուագարանի մասին է: «Բախել» բառը ենթադրութիւն կու տայ, որ գուցէ սանթուրի հետ որոշ ընդհանրութիւններ ունեցեր է:
Բամբիռի կառուցուածքը եւ հնչողութիւնը
Երկար ժամանակ ազգագրագէտներու ու երաժշտագէտներու շրջանակի մէջ կը տիրապետէր այն կարծիքը, թէ բամբիռը ծնծղայ կամ ցնցղայ է, այսինքն՝ միմեանց խփելու ափսեաձեւ գործիք: Սակայն հայագէտ Մկրտիչ Էմինն իր «Վէպք հնոյն Հայաստանի» գիրքին մէջ կը պարզաբանէ, որ «թէեւ ճշգրիտ ցուցադրեր այս նուագարանը դիւրին չէ, կարող ենք համարձակ միայն ըսել, որ բամբիռը ծնծղայ չէ, այլ աղելար նուագարան»: Ծնծղայի եւ բամբիռի` տարբեր նուագարաններ ըլլալու օգտին կը խօսի նաեւ Ղեւոնդ Ալիշանի մօտ հանդիպող այն տողը, ուր այս երկուքը կը յիշատակուին կողք-կողքի՝ որպէս տարբեր նուագարաններ: Անհիմն է նաեւ այն տեսակէտը, թէ բամբիռը ջութակներու ընտանիքին պատկանող գործիք է, քանզի գիտականօրէն ապացուցուած է, որ այդ դասակարգի նուագարաններէն ամենահինը 9-րդ դարու ծնունդ է: Բամբիռի կառուցուածքի մասին պահպանուեր են խիստ կցկտուր տեղեկութիւններ: Յայտնի է, որ այն լարային նուագարան է, որու լարերը պատրաստուեր են որեւէ կենդանիի աղիքէն: Այդ կը փաստէ միջնադարեան ձեռագիրներուն պահպանուած այն տեղեկութիւնը, որ բամբիռը աղելարային նուագարան է: Երաժիշտ-նուագարանագործ Մարթին Երիցեանի կարծիքով բամբիռը եղած է եւրոպական թավջութակի նախատեսակը, քանի որ անունն ալ այդ տեսակէտի օգտին կը խօսի. այդ երկու նուագարաններն ալ ունին թավ, բամբ հնչողութիւն: Բայց, ի տարբերութիւն թավջութակի, բամբիռը նուագեր են առանց աղեղի:
Բամբիռը՝ 20-րդ դարուն
Վարպետներու տարբեր սերունդներ փորձեր են վերականգնել բամբիռ նուագարանը: Արեւելեան երաժշտութեան տեսաբան, երաժիշտ Վարդան Բունին նոյնիսկ ստեղծեր է ժամանակակից աղեղնաւոր նուագարան մը, որը նոյնութեամբ չի պահպանուեր մինչեւ մեր օրերը: 1950-ական թուականներու կէսերուն ան կ'առաջարկէ քամանչահար, մանկավարժ Մարթին Խաչատրեանին ստեղծել քառեակ՝ ազգային նուագարաններով, որոնց կազմին մէջ պետք է ըլլային նաեւ իր պատրաստած նուագարանները: Ատոնք իրենց արտաքին տեսքով նման էին քամանչային, բայց ունէին աւելի թավ ձայնային թեմպր: Այդ նուագարաններն իրենց հնչողութեամբ կը բաւարարէին քառեակի համար անհրաժեշտ պահանջները: Կը ստեղծուի այդ քառեակը, որը, սակայն, կը գործէ միայն երկու-երեք տարի եւ քանի մը համերգներ տալով: Վարդան Բունիի ստեղծած նուագարանները դեռ չէին կոչուիր բամբիռ, եւ Խաչատուր Աւետիսեանի ցանկութեամբ ու Մարթին Խաչատրեանի յօժարութեամբ, վերցնելով Խորենացիի յիշատակած «բամբիռներ եւ փանդիռներ» անունները, ինչպէս նաեւ հաշուի առնելով այս նուագարաններու թավ հնչողութիւնը, ատոնք կ'անուանուին բամբիռ՝ իբրեւ նուագարանի ազգային անուանում: «Բամբ» բառը հայերէնի մէջ կը նշանակէ պաս, թաւ հնչողութիւն: Ատոնցմէ ետք շուտով նորօրեայ բամբիռներ ընդգրկուեցան պետական նուագախումբերի կազմ եւ մինչեւ այսօր կը գործածուին որպէս նուագախմբային ու մենանուագային գործիք:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Երաժշտութիւն
Աշոտ Բ․ Երկաթ
Աշոտ Բ. (անյայտ – 929), Հայոց թագաւոր 914–էն։ Սմբատ Ա.ի որդին էր, որ եղաւ Բագրատունի Թագաւորներու ամէնէն նշանաւորներէն մէկը։
Աշոտ Բ., երբ լսեց իր հօրը եղերական մահը, խումբ մը քաջերով յարձակեցաւ թշնամիներուն վրայ, վերագրաւեց բոլոր բերդերն ու քաղաքները, ջախջախեց Եուսուֆի բանակը, ցիր ու ցան ըրաւ, ձերբակալեց ոճրագործ հրամանատարները, մորթազերծ ըրաւ եւ անոնց մորթերը տիկերու վերածելով՝ կախեց բերդերու աշտարակներէն։
Այս յաղթանակէն սարսափեցան թշնամիները, իրենց բերդերուն մէջ քաշուած նախարարները հաւաքուեցան Աշոտի շուրջ, Գագիկ Արծրունի իշխանը լսեց Աշոտի քաջութիւնը, մօտեցաւ անոր եւ ետք վերջ դարձաւ Բագրատունի թագաւորին աջակիցը։
Աշոտ Բ. իր փառաւոր յաղթանակներուն եւ զօրաւոր կամքին համար կոչուեցաւ Երկաթ։ Աշոտ Բ Երկաթ Աշոտ Բ. Սմբատ Ա.ի որդին էր, որ եղաւ Բագրատունի Թագաւորներու ամէնէն նշանաւորներէն մէկը։
Եօթնամեայ Կռիւներ
Եօթնամեայ այս կռիւներուն պատճարով, երկիրը աղքատացաւ, սկսաւ սովը։
Աշոտ յաղթեց նաեւ ահաւոր սովին.երկիրը թշնամիներէն մաքրելէ ետք իր ժողվուրդին հետ աշխատեցաւ, օգնեց երկրագործին եւ այս ձեւով վերսկսաւ խաղաղ աշխատանքը։ Այս ահաւոր սովին լուրը հասաւ նաեւ Կոստանդնու Պոլիս. Բիւզանդիոնի Կոստանդին կայսրը, որ հայ էր ծագումով, երբ հայոց կաթողիկոսին նամակը ստացաւ, օգնեց սովահարներուն։ Հայաստանի ներքին կեանքը կը խանգարուի,- Պարտուած Եուսուֆ կրկին նենգութեան դիմեց, խանգարեց Հայաստանի ներքին կեանքը։
Աշոտ Բ.ի հօրրեղբօր որդին՝ Աշոտ, իբրեւ պատանդ, կը մնար Եուսուֆի քով։ Նենգամիտ ոստիկանը թագաւոր ձեռնադրեց Աշոտը եւ ղրկեց Հայաստան՝ այս միջոցով լուծելու համար իր պարտութեան վրէժը։ Աշոտ կարգ մը հայ եւ օտար զինուորներու գլուխն անցած՝ յարձակեցաւ իր ազգականին վրայ։ Այս կռիւները տեւեցին երկու տարի, բայց ի վերջոյ Աշոտները հաշտուեցան իրարու հետ։ Եուսուֆ կրկին հանգիստ չմնաց. օգտուելով Աբասեան հարստութեան տկարացումէն՝ ապստամբեցաւ ամիրայապետին դէմ։ Բագրատունի թագաւորը յարձակեցաւ ապստամբին վրայ եւ ձերբակալեց զայն։ Ամիրայապետը ուրախացաւ եւ Բ.ը կոչեց Շահնշահ։
Սեւանի Նաւամարտը
Աշոտ Երկաթ երկար կռիւներէ յոգնած, իր հարիւր հետեւորդներով գնաց Սեւան կղզին, հանգստանալու համար։ Եուսուֆի յաջորդը՝ Պեշիր, առիթը յարմար նկատելով, գաղտնաբար պաշարեց Սեւանը։ Արիասիրտ Աշոտ անմիջապէս նաւակներ պատրաստեց, իւրաքանչիւր նաւակի մէջ եօթնական զինուոր դնելով՝ յարձակեցաւ Պեշիրի վրայ։ Պեշիրի բանակը այս անսպասելի յարձակումին առջեւ խուճապահար փախաւ, բայց Գէորգ Մարզպետունի իշխանը հալածեց զանոնք մինչեւ հեռաւոր սահմանները։ Այս յաղթանակէն ետք, Պեշիր այլեւս չհամարձակեցաւ մօտենալ Հայաստանի։ Խիզախութեան եւ կորովի համար Աշոտ Բ․ ստացած է «Երկաթ» մականունը։ 928 թուականին Աշոտ Երկաթ Ատրպատականի ամիրային հետ դիմակայած են եւ հետ շպրտած բիւզանդական զօրքերը ։ Աշոտ Երկաթ իր վերջին օրերուն նուիրուեցաւ շինարարութեան, մեռաւ խաղաղութեան մէջ, 929-ին։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայոց արքաներ Ստորոգութիւն:Բագրատունիներ
Լիւսի Հէյլ
Քարէն Լիւսիլ Հէյլ, (Karen Lucille "Lucy" Hale ), ամերիկացի դերասանուհի, երգչուհի, երգահան եւ գեղեցկուհի : Ծնած է 14 Յունիս, 1989 թուականին , Թենեսի, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն մէջ։ Լիւսին American Juniors հեռատեսիլի ցուցադրութեան յաղթողներէն մէկն է։ Ան յայտնի դարձած է իր գլխաւոր դերով, (Արիա Մոնթկամերի կերպարը կատարելով) Pretty Little Liars հեռուստաշարին մէջ:
Կենսագրութիւն
Լիւսի Հէյլ ծնած է Թենեսի, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն մէջ։ Զաւակն է Ժուլի Նայթի եւ Փրեսթըն Հէյլի (որոնք ետքը ամուսնալուծուեցան): Լիւսիլ անունը ժառանգած է իր մեծմօրմէ։ Լիսիին մայրը՝ Ժուլին, հիւանդապահուհի է : Հէյլը ունի մեծ քոյր մը, Մակկի անունով, իսկ խորթ քոյր մը, Քըրպի անունով : Երբ Լիւսին 8 տարեկան էր, ան հետեւած է երաժշտութեան եւ դերասանութեան դասընթացքներու, իսկ մինչեւ 12 տարեկան ան ստացած է տնային կրթութիւն եւ դպրոց չէ յաճախած : 15 տարեկանին իր մօր հետ կը տեղափոխուի Լոս Անճելըս որպէսզի մասնակցի American Juniors հեռատեսիլի ցուցադրութեան մրցումին: 2012 թուականին Հէյլը հարցազրոյցի մը մէջ ըսաւ թէ ան ժամանակին կը տառապէր անախորժային հիւանդութիւնէ :
Ան մասնակցած է բազմաթիւ ֆիլմերու եւ հեռուստաշարերու, օրինակ՝ Drake & Josh, How I Met Your Mother, Wizards of Waverly Place, The Sisterhood of the Traveling Pants 2 եւ A Cinderella Story: Once Upon a Song:
Ան նաեւ հրատարակած է ալպոմ մը, Road Between անունով, 3 Յունիս, 2014 թուականին :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1989 ծնունդներ Ստորոգութիւն:14 Յունիսի ծնածներ
Գէորգ Պետիկեան
Գէորգ Պետիկեան (ծնած է Հալէպ, Սուրիա 27 Յունուար, 1943-ին), Գրող, մտաւորական, հայ լեզուի ու մտքի հանրածանօթ մշակ, երկարամեայ տնօրէն եւ վաստակաշատ դաստիարակ, գրական բեղուն վաստակ ունեցող ու ազգային գործիչ եւ հայ մամուլի անխոնջ աշխատակից:
Կենսագրութիւն
Գէորգ Պետիկեան՝ ծնած է 1943-ին Հալէպ, Սուրիա: Նախնական  ուսումը  ստացած է Հալէպի  Ազգ. Հայկազեան վարժարանէն  ներս, իսկ երկրորդականը՝ Հալէպի  Ազգ. «Քարէն Եփփէ» Ճեմարան, ուր եւ  պաշտօնավարած  է, ընթացաւարտ ըլլալէ  ետք: 1070- ին հաստատուելով Պէյրութ-Լիբանան, աւարտած է Պէյրութի Սէն Ժոզէֆ Ֆրանսական  համալսարանի հայագիտական  բաժինը: Դամասկոսի, Հալէպի, Պէյրութի եւ Միացեալ Նահանգներու մէջ աւելի քան յիսուն տարիներ  ուսուցչական ասպարէզին կողքին ունեցած  է ազգային, հանրային եւ հասարակական  բեղուն գործունէութիւն:
Գէորգ Պետիկեանի մտքի պարտքը
Տղոցս միշտ ըսած եմ.- «Եթէ Լիզան կինս է, ապա գիր կամ գրականութիւնը՝ սիրուհիս։»
Հայ Մամուլի հետ աշխատակցութիւններ
Ան համեստ աշխատակիցն է հայ մամուլին եւ յատկապէս՝ «Ասպարէզ» օրաթերթին, Քանատայի «Հորիզոն» շաբաթաթերթին եւ Պէյրութի «Բագին» գրական պարբերաթերթին:
Կրթական պաշտօնավարութիւն
1975-1980 տարիները Տիթրոյիթի Ամէնօրեայ վարժարանի հայերէն լեզուի ուսուցիչ եւ պատասխանատու՝ Տիթրոյիթի Հ.Օ.Մ.-ի Ամէնօրեայ վարժարանէն ներս:
1980 մինչեւ 2018. իբրեւ տնօրէն եւ հայերէն լեզուի ուսուցիչ՝ պաշտօնավարած է նախ Հ.Օ.Մ. ի Փասատինայի «Սօսէ», ապա Լա Քրէսէնթա Հովիտի «Թալին» մասնաճիւղերու Շաբաթօրեայ վարժարաններէն ներս:
Երկեր, Պատմուածքներ, Թատերախաղեր
Գէորգ Պետիկեան Ուսուցչական ասպարէզի կողքին ան միշտ զբաղած է գրականութեամբ: Ցարդ հրատարակած է 9 հատոր-  «Մայթերու Անցորդը»(1999), «Անգոյն  Տերեւներ» (2001), «Գրադարանս»(2004), «Բարեւ Հալէպ»(2007), «Դիմատետրս»(2011), «Պապիկը Կարդալ Չի Գիտեր»(2015), «Սա Մեր Բոլորին Հալէպն է»(2017), «Ես Տեսայ Անին»(2019) եւ «Տարին, որ Անցաւ»(2021): Ան նաեւ հեղինակ է նաեւ երկու թատերգութիւններու -«Փոթորիկ Գաւաթ Մը Ջուրին մէջ»(2003) եւ «Հարսանիքէն  Առաջ»(2010), որոնք մեծ յաջողութեամբ բեմականացուած են: Ունի անտիպ երկեր եւ վէպ մը, ինչպէս նաեւ թատերախաղերու շարք մը: Պատրաստած է նաեւ Միօրեայ-(Ուրբաթօրեայ-Շաբաթօրեայ) վարժարաններու աշակերտութեան յատուկ հայերէն լեզուի, քերականութեան եւ հայոց պատմութեան դասագիրքեր: Հեղինակ է դպրոցական թատերախաղերու եւ ոտանաւորներու: Սիրայօժար զբաղած է գրականութեամբ եւ միաժամանակ աշխատակցելով հայրենի եւ Սփիւռքահայ գրական պարբերաթերթերու եւ ամէնօրեայ մամուլին:
Գէորգ Պետիկեանի «Բարեւ Հալէպ» նոր երկի գինեձօնը
5 Սեպտեմբեր 2008-ին, Կլէնտէյլի հանրային գրադարանին մէջ տեղի ունեցաւ Գէորգ Պետիկեանի «Բարեւ Հալէպ» նոր երկի գինեձօնը:
Մանրամասնութիւններ պատմելով գինեձօնուած երկին մասին՝ Աւետեան ներկայացուց, թէ գիրքը կ՛ընդգրկէ 21 արձակ եւ 4 չափածոյ կտորներ, (ոչ բոլորը, բայց) մեծ մասամբ նուիրուած 40 տարի բաժանումէ ետք հեղինակին Հալէպ այցելութիւն-ուղեւորութեան՝ վերադարձին դէպի այդ պարզունակ կեանքը եւ պարզունակ, բայց շատ մարդասէր բնակիչները:
Գիրքին մէջ տեղ գտած են նաեւ ամերիկեան միջավայրէն քաղուած միջադէպեր եւ մտորումներ: Նկարագրութիւններուն յուզականութիւնը խորապէս տպաւորիչ դարձուցած է գիրքին բոլոր կտորները: Աւետեան իր ելոյթը եզրափակեց, ըսելով. ««Բարեւ Հալէպ»ը ջերմացուց Սփիւռքի գրականութեան գորշ երկինքը»:
ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆԻ »ԴԻՄԱՏԵՏՐՍ« ԳԻՐՔԻՆ ՇՆՈՐՀԱՀԱՆԴԷՍԸ
Առաջնորդ Սրբազանը նկատել տուաւ, որ Գէորգ Պետիկեանի ծննդավայր Հալէպ ը կարեւոր տեղ ունի ո՛չ միայն անոր գրականութեան մէջ, այլ նաեւ յետեղեռնեան մեր կեանքին մէջ, եղած է բազմաթիւ այլ հայօճախներու մայրը եւ աւիշի աղբիւրը։
Հալէպ՝ Մեր Հէքեաթային Քաղաքը
ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆԻ «Ես Տեսայ Անին» ԳԻՐՔԻՆ ՇՆՈՐՀԱՀԱՆԴԷՍԸ
Պէտք է նշել, որ երեկոն նախաձեռնած էին Ա. Ի. անուան գրադարանի տնօրէնուհի՝ Յասմիկ Կարապետեանը, Բանասիրական Գիտութիւններու Դոկտոր՝ Մարգարիտա Խաչատրեանն ու ծանօթ մտաւորական Գէորգ Եազըճեան՝ միասնաբար։ Իբրեւ օրուան յայտագիր նախ Այիդա Ասատուրեան ընթերցեց հատորէն «Խոստովանանք» պատմուածքը, յետոյ յաջորդաբար խօսք առին Գէորգ Եազըճեանը, Ջուլիետա Գալստեանը, լրագրողներու միութեան անդամ՝ Մարիամ Ստեփանեանը եւ ապա Դոկտոր Խաչատրեանը։ Բոլոր խօսք առնողներն ալ հատորէն յատուկ պատմուածքներ կարդացին եւ միեւնոյն ժամանակ վեր առին Պետիկեան արեւմտահայ գրողի տաղանդն ու ոճը, անոր սահուն եւ հիւմուրոտ լեզուն, անոր կեանքն ու ցարդ հրատարակած 7 հատորներէն բխող սփիւռքահայ գրողի արժէքը։