cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Զահրատ
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:1924 ծնունդներ Ստորոգութիւն:2007 մահեր Ստորոգութիւն:10 Մայիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:20 Փետրուարի մահացածներ Ստորոգութիւն:Պոլիս ծնածներ Ստորոգութիւն:Պոլիս մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ
13 Յուլիս
13 Յուլիս, տարուան 194-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 195-րդ) օրն է։
Տօներ
Ստորոգութիւն:Յուլիս
Աշխէն Թումանեան
Աշխէն Թումանեան (1891, Թիֆլիս - 1968), հայ հասարակական գործիչ, թարգմանչուհի, գրադարանավարուհի, բանաստեղծ Յովհաննէս Թումանեանի աւագ դուստրը, իրաւաբան Գէորգ Խատիսեանի կինը, Յովհաննէս Թումանեանի տուն թանգարանի առաջին տնօրէնը:
Կենսագրութիւն
Աշխէն Թումանեանը ծնած է 1891-ին, Թիֆլիս: Ուսանած է Թիֆլիսի երրորդ իգական քիմիագիտարանէն ներս, որ աւարտելէն ետք շարունակած է կանանց բարձրագոյն դասընթացները: «Դաշնակցութեան գործ»-ի դատավարութեան ժամանակ, 1912-ին Գէորգ Խատիսեանը Յովհաննէս Թումանեանի դատապաշտպանն էր: 1922-ին Աշխենը տեղափոխուած է Ստեփանաւան՝ քաղաքի գործադիր կոմիտէին մէջ աշխատելու, ապա տեղափոխուած է Երեւան: 1925-ին Աշխէն Թումանեանը Հանրային գրադարանին կից ընթերցասրահի վարիչն էր, իսկ 1926-1933 թուականներուն նոյն գրադարանի տնօրէնը: Աշխատած է նաեւ Հայկական հանրագիտարանին մէջ: Բազմաթիւ թարգմանութիւններ կատարած է հայերէնէն ռուսերէն, օրինակ՝ հօրը «Գիքորը» պատմուածքը: Աշխէն Թումանեանը Երեւանի Յովհաննէս Թումանեանի թանգարանի առաջին տնօրէնն էր հիմնադրման օրէն մինչեւ 1966-ը:
Անձնական կեանք
1911-ին ամուսնացած է իրաւաբան Գէորգ Խատիսեանի հետ, որուն Յովհաննէս Թումանեանը կ'անուանէր Գիգա։ Անոնց ամուսնական կեանքը անյաջող էր, քանի որ Աշխէնը ամուսնացած էր ճարահատեալ, եւ անոնք ունէին սիրոյ պակաս։ Աշխէնի կեանքը լի եղած է ողբերգական դրուագներով ։
Աշխէն Թումանեանը ունեցած է մէկ որդի՝ Յովհաննէս Թումանեան (Յովիկ, 1915-1940):
Գաբրիէլ Թագւորեան
Գաբրիէլ Թագւորեան (ծն.՝ 1884, ֆէնէսէ), հայ գրագետ
Աճման
Աճման, 'Աժման' (عجمان‎‎), քաղաք Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններու մէջ, Աճմանի Էմիրութեան վարչական կեդրոնը։
Գաբրիէլ Թագւորեան
Կենսագրութիւն
Ծնած է ֆէնէսէ և աշակերտած է տեղւոյն Ռուբինեան վարժարանին, զոր աւարտած է 1899-ին։ Հմտացած է ինքնօգնութեամբ։ Պաշտօնաւարած է Ֆէնեսի Ռուբինեան վարժարանին մէջ, նախ իբրեւ ուսուցիչ (1900-1905) եւ ապա տնօրէն (1905-1908) յետոյ անցած է Կեսարիա, ուր ստանցնած է Կիւմիւշեան վարժարանի տնօրէնութիւնը (1908-1911): Հոն կը դասախօսէր նաեւ հայերէն, ֆրանսերէն եւ գիտութիւն։ 1911 կրկին տնօրէն կը կարգուի Ֆենեսէի դպրոցին։ Կինը՝ Գայիանէ, որ կը պաշտոնավարէր աղջկանց վրժ.ին մէջ, կը հիւանդանայ եւ այդ պատճառով կը տեղափոխուին Թալաս, ուր Գաբրիէլ Թաւորեան տնօրէն կը նշանակուի Վարդ Պատրիկեան վարժարանին ( 1912-1914): 1914-ին կ'երթայ Կ.Պոլիս եւ Սկիւտարի Սուրբ Խաչ վարժարանի տնօրէն կը կարգուի։
Աճման
Բնակչութիւնը ։ Բնակչութեամբ 5-րդ քաղաքը ՄԱԷ-ու մէջ։
Գաբրիէլ Թագւորեան
Կենսագրութիւն
1915 ապրիլին ձերբակալուելով կը տարուի Էվերէկ եւ անկէ Կեսարիա, ուր 1916-ին պատերազմաական ատեանը 15] տարուան բանտարկութեան կը դատապարտէ զինքը, իբրեւ յեղափոխական։ Արդարեւ, ինք մէկն էր Կեսարիոյ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան կարկարուն դէմքերէն։ Պատերազմի տեւողութեան ընթացքին կը մնայ բանտարկուած բերդին մէջ։ Զինադադարին ազատ կ՛արձակուի ու կը վերադառնայ կ.Պոլիս, ուր խնամատարութեան գաղթականաց բաժնին դիւանապէտ կ՛ըլլայ (1919-1920), յետոյ կէտիկ փաշայի Մեսրոպեան վարժարանի տնօրէն (1920-1923):
Աճման
Հին ժամանակներուն յայտնի էր որպէս ձկնորսական կեդրոն, ինչպէս նաեւ մարգարիտի հանքավայր։ Սակայն, մինչեւ վերջին ժամանակները կը համարուէր փոքր քաղաք։ Միայն վերջերս քաղաքը սկսաւ արագորէն զարգանալ՝ շնորհիվ իրեն դրաձի մեծագոյն քաղաքները՝ Տուպայ եւ Շարջա։
Օննօ Թունչպոյաճեան
Օննօ Թունճ (Յովհաննէս Թունչպոյաճեան, Ohannes Tunçboyacıyan, ), Պոլսահայ հանրայայտ երգահաններէն մին։ Իր յօրինած հարիւրաւոր ստեղծագործութիւններով մեծ տեղ կը գրաւէ թրքական փոփ երաժշտութեան մէջ ։
Աճման
Քաղաքը կը գտնուի Պարսից ծոցի ափին, Շարջայէն մի քանի քիլոմեթր հեռաւորութեան վրայ, Շարջա եւ Տուպայ քաղաքներուն հետ 2 միլիոն բնակչութիւն կազմելով։
Գաբրիէլ Թագւորեան
Կենսագրութիւն
1923-1927 կը ստանձն է Աղեքսանդրիոյ Պօղոսեան վարժարանի փոխ տնօրէնութեան պաշտօնը։ Կուսակցական պայքարներու հետեւանքով կը ստիպուի հեռանալ։ 1937-ին կը վերադառնայ նոյն պաշտօնով։ 1949-ին վերջնականապէս կը քաշուի ուսուցչական ասպարէզէն։
Օննօ Թունչպոյաճեան
Վաղ Տարիներ
Օննօ Թունչպոյաճեան ծնած է 1948-ին, Կ.Պոլսոյ Ֆերիգիւղ թաղը։
Աճման
Քաղաքին մէջ կայ նաւահանգիստ։
Օննօ Թունչպոյաճեան
Վաղ Տարիներ
Առաջին անգամ հանդէս եկած է Հարիւր Մանկանց անունով եկեղեցական երգչախումբի մը մէջ:
Գաբրիէլ Թագւորեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ
Օննօ Թունչպոյաճեան
Վաղ Տարիներ
Միջնակարգի առաջին տարին ստիպուած է ուսումը կիսատ ձգել՝ ընտանիքին նիւթական աջակցութիւն բերելու համար։
Նիւթական դժուարութեանց պատճառով, ան չէ կրցած նոյնիսկ նուագարան մը ունենալ, ուստի ընկերոջը (Արմանին) մայրը՝ Անուշը, երկու կիթառ գնած է. մէկը իր տղուն, միւսը՝ Օննոյին։ Օննօ ինքնաշխատութեամբ սորված է նուագել, երաժշտական խումբի մը անդամակցած եւ կարճ ժամանակ մը ետք ալ՝ կիթառին պարտքը վճարած։
Աճման
Աժմանը միակ էմիրութիւնն է, որուն մէջ չի յայտնաբերուիր նաւթ։ Սակայն Աժմանը աւելի յայտնի է իր նաւաշինական գործունէութեամբ, որտեղ մինչեւ օրս հնագոյն ձեւերով կը կառուցեն հին արաբական առագաստանաւեր եւ ժամանակակից նաւեր։
Քաղաքը յայտնի է նաեւ իր Ազգային պատմական թանգարանով։ Կարելի նաեւ տեսնել քառակուսի աշտարակը, Ալ-Նուամի մզկիթը եւ ուղտերու մրցավազքի յարթակը։
Օննօ Թունչպոյաճեան
Ասպարէզ
Օննոյին մահը մեծապէս ազդած է Աքսուին վրայ, որուն նուիրած է իր «Երազի Պարտէզները» (Düş Bahçeleri) անունով ալպոմը։ 1980-ականներուն անոնք սիրային յարաբերութիւն ալ ունեցած են իրարու հետ։
Օննոյին եղբայրը՝ Արթօն, որուն հետ աշխատակցած է 25 տարի, բազմաթիւ երգեր նուիրած է եղբօրը։
Աճման
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններու քաղաքներ
Օննօ Թունչպոյաճեան
Մահը
Օննօ Թունչպոյաճեան մահացած է 14 Յունուար 1996-ին, երբ լերան մը վրայ, կլիմայական վատ պայմաններու պատճառով իր անձնական օդանաւը խորտակուած է, Պրուսայէն Պոլիս ուղեւորութեան ընթացքին։ Աղէտը տեղի ունեցած է Եալովա նահանգին Արմութլու գիւղի մօտ։
Թաղուած է Շիշլիի Հայկական Գերեզմանատունը, Պոլիս։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Թուրքահայ երաժիշտներ Ստորոգութիւն:Ծագումով հայ երաժիշտներ Ստորոգութիւն:Թուրքահայ կոմպոզիտորներ Ստորոգութիւն:1948 ծնունդներ Ստորոգութիւն:20 Դեկտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:1996 մահեր Ստորոգութիւն:14 Յունուարի մահացածներ
Կապոյտ Գիշեր (Նիւրնպերկ)
Կապոյտ Գիշեր (գերմ. Blaue Nacht), Գերմանիոյ Նիւրնպերկ քաղաքին գարնանային տօնը: Տօնը սովորաբար տեղի կ'ունենայ Մայիսին: Սկսած է նշուիլ 2000-էն սկսեալ:
Տօնին կ'ուղեկցի քաղաքին արհեստական լուսաւորումը:
Այդ օրը քաղաքը եւ բնակելի շէնքերը կը ծածկուին կապոյտ գոյնով, որովհետեւ տօնին բնորոշ գոյնը կապոյտն է :
Պատմութիւն
Առաջին միջոցառումը տեղի ունեցած է 10 Մայիս 2000-ին, Նիւրնպերկի 950-ամեակին առիթով:
Երրորդ տօնախմբութեան, որ տեղի ունեցած է 11 Մայիս 2002-ին, հաւաքուած էր 130 հազար այցելու:
Այդ տօնին Նիւրնպերկի մէջ ժպիտը կը գերիշխէ :
Տօնախմբութիւնը (երաժշտութիւն, պար, թատրոն, թանգարաններ, ուղեկցող շրջագայութիւններ, ներկայացումներ) կը ներառէ բազմաթիւ արուեստի կայաններ: Ամբողջ տարին հանդիսութեան ներկայ կ'ըլլայ աւելի քան 130,000 մարդ:
Կաղնի խաչ
Կաղնի Խաչ, հայկական վանք, ներկայիս՝ Ազրպէյճան: Դաշկեսանի Հանրապետութեան շրջանի, պատմական Մեծ Հայքի Ուտիք նահանգի Գարդման գաւառ ին մէջ։ Կը գտնուի Կիրանց գիւղին շուրջ 1 քմ հարաւ- արեւմուտք՝ ոչ մեծ ձորակի մէջ ։
Պատմութիւն
Վանքին վիմագիրերու առկայութեան մասին առաջին անգամ ակնարկուած է 1853-ին «Արձանագիրք եղեալք ի վերայ որմոց շինուածոցն ի հնութենէ ժամանակին գոլով մաշեալք՝ զնշանակեն ինչ տեղեկութիւն միայն յերկուց կանգնեալ արձանաց երեւին»։ Ցաւօք, տեղեկագրի կազմողը բաւարարուած է յիշեալ խաչքարերու սոսկ թուագիրները ընդօրինակելով :
Վանքը ունեցած է վանահայր եւ միաբանութիւն, որ, ըստ վկայութիւններու, որ մէկ դէպքը գործուած է 1834-ին, իսկ միւսը՝ 1838-ին.
Ճարտարապետութիւն
Վանքին՝ համեմատաբար հանգամալից առաջին նկարագրութիւնը տրուած է 1853-ին, կազմուած վաւերագրում մը, ուր կ'ըսուի.
Կալուածներ
Կալուածներու մասին արժէքաւոր տեղեկութիւն կը պարունակէ 1853-ի կազմուած վերոյիշեալ վաւերագիրը.
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ազրպէյճան Ստորոգութիւն:Հայկական վանքեր Ստորոգութիւն:Հայկական վանքեր եւ եկեղեցիներ
Առաջին Սիրոյ Երգը (ֆիլմ)
Առաջին սիրոյ երգը, 1958 թուականին Հայժապաւէն արուեստանոցը նկարահանուած գեղարուեստական ժապաւէն: Գլխաւոր դեր կը խաղայ Խորէն Աբրահամեանը՝ երգիչ: Վարունցի դերը:
Սիւժէ
Երաժշտական, մելոդրամատիկ տաղանդաւոր, բայց յաջողութիւններէն շփացած երգիչի մասին, որ անցնելով փորձուններու միջոցով՝ կը կարողանայ ուղղել սխալներն ու արժանանալ սիրած կնոջ վստահութեանը :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1958
Առաջին Համաշխարհային Պատերազմի Թանգարան
Առաջին համաշխարհային պատերազմի թանգարան (ռուս.՝ Музей «Россия в Великой войне), ռազմա-պատմական թանգարան Սանկտ Փետերպուրկի Ցարսքոյէ Սելօ քաղաքին մէջ՝ նուիրված Առաջին համաշխարհային պատերազմին Ռուսական կայսրութեան մասնակցութեան: Կը հանդիսանայ Ցարսքոյէ Սելօ արգելոց-թանգարանի մէկ մասը: Թանգարանի ցուցադրութիւնը պատրաստուած է 191-ին, սակայն մէկ տարի ետք փակուած է: «Ռուսաստանը Մեծ պատերազմին» թանգարանը բացուած է 2014-ին՝ նուիրուած Առաջին համաշխարհային պատերազմի 100-ամեակին:
Կը գտնուի Ալեքսանտրովսկի զբոսայգիի հարեւանութեամբ, Ռազմական պալատի շէնքին մէջ, որ Նիքոլա Բ.-ի օրօք կառուցած է ճարտարապետ Սիմիոն Սիտորչուկը՝ որպէս ռազմական պատմութեան եւ հերոսներու թանգարան: Ներկայիս ցուցահանդէսային տարածքը կը կազմէ մօտ 900 մ² :
Ցուցադրութիւն
«Ռուսաստանը Մեծ պատերազմին» ցուցահանդէսը թանգարանի աշխատակիցները ստեղծած են ոչ միայն իրենց սեփական պահեստներէն, այլ թանգարանային հաւաքածոներու համալրմանը մասնակցած են սովորական պետերպուրկցիները :
Թանգարանի բաժիններ
Ներկայիս թանգարանը ունի 13 բաժին, որոնցմէ իւրաքանչիւրը յագեցած է էլեկտրոնային պաստարներով եւ պլանշետներով տեղեկատուական կրպակով, որտեղ կարելի է տեղեկութիւններ ստանալ պատերազմի հիմնական դրուագներու, անոր մասնակիցներու, համազգեստի եւ այդ տարիներու զէնքերու մասին :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Թանգարաններ Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Թանգարաններ ըստ երկրի Ստորոգութիւն:Թանգարաններ ըստ քաղաքի Ստորոգութիւն:Թանգարաններ ըստ տեսակի
Շղթայուածը
«Շղթայուածը» թատերախաղը Լեւոն Շանթ գրած է 1918 թուականին ։Ան Բազմիցս բեմադրուած է հայ թատրոնէն ներս ։ Թատերախաղին մէջ Լեւոն Շանթ Արտաւազդի առապելը կը ներկայացնէ նոր տեսանկիւնէ մը: Նաղաշը ժողովուրդին կը քարոզէ, թէ ազատութիւնը կը բերի Շղթայուածը՝ Արտաւազդը։
թատերախաղի նիւթը
Թատերախաղին մէջ պատկերուած գործողութիւնները տեղի կ'ունենան միջնադարեան Անի քաղաքին մէջ. Անիի էմիրը Մանուչէի որդին է, որ իշխանութեան հասած է բռնութեան միջոցաւ ու Անին կը համարէ իր սեփականութիւնը։ Նոյնպիսի բռնակալ մըն է իշխան Վահան Պահլաւունին, որը իր կարգին Անին կը համարէ իր սեփականութիւնը։ Սակայն անեցիները կ'ելլեն անոնց դէմը և երկուքին ալ քաղաքէն դուրս կը շպրտեն ։ Յեղափոխութեան իբր արդիւնք Անիի իշխանութիւնը կ'անցնի արհեստաւորներու ձեռքը, սակայն սպասուած փոփոխութիւնները չեն կատարուիր, քաղաքին մէջ գրեթէ ամէն ինչ կը մնայ նոյնը. դարբին Աւագը, որ նախապէս իշխանութենէն կը բողոքէր, կը դառնայ Անիի ղեկավարներէն մէկը եւ անճանաչելիօրէն կը փոխուի։ «Այժմ ե՛ս եմ է,իրը, ե՛ս եմ Անիի տէրը»,- կ'ըսէ Աւագը էմիրի Հարճին, որ մնացած էր պալատին մէջ։
Արտաւազդի առասպելը
Արտաւազդի առասպելը հայ մատենագիտութեան մէջ պահպանուած է երկու մեկնութեամբ. Եզնիկ Կողբացին Արտաւազդին կը ներկայացնէ որպէս բարի դիւցազն, որ պիտի ազատի շղթաներէն ու տիրէ աշխարհին՝ բերելով ազատութիւն։ Մովսէս Խորենացին Արտաւազդին կը ներկայացնէ իբրեւ աւերիչ ոգի, որ ազատելու պարագային պիտի աւերէ աշխարհը։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Գրականութիւն
Կաղնի
Անուանում
Ցեղին լատիներէն անունն է Verkus, որ կը նշանակէ գեղեցիկ ծառ։ Հին Յունաստանի մէջ ան նուիրուած էր գիտութեան, արեւի եւ արուեստի աստուած Ապոլլոնին։ Կաղնիի ճիւղը կը համարուէր հզօրութեան նշանաբան, զայն կը պարգեւէին մարդոց կեանքը փրկողներուն, զինուորական սխրանքներ գործողներուն եւ այլն։ Հռոմեացիներու քով ան նուիրուած էր Իւպիտերին։ Պլինիոս Աւագը հիացած այս ծառով, գրած է.
Aquote1.png Կաղինները… դարերէն անձեռնմխելի, տիեզերքին հասակակից, կը հասցնեն իրենց գրեթէ անմեռ կացութեամբ, որպէս աշխարհի վեհագոյն հրաշք։ Aquote2.png
Սլաւոնները կաղնին համարած են սուրբ ծառ. ան նուիրուած եղած է կայծակի եւ որոտի աստուած Պերունին, իսկ հնդկիները ծառը անուանած են «տեւադարա», որ բառացի կը նշանակուի «աստուածածառ»։
Կենսաբանական Նկարագիր
Միատուն ծառ է, բարձրութիւնը՝ 40-50 մ։ Տերեւները հերթադիր են, կոշտ, կաշենման, բլթակաւոր կամ ամբողջական, ատամնաեզր, կարճ կոթուններով, խաւոտ կամ մերկ։ Ծաղիկները միասեռ են, մանր։ Կը ծաղկին Ապրիլ-Մայիսին։ Պտուղը միասերմ կաղին է։ Կը պարունակէ աղաղանիւթեր, C վայթըմին, օսլայ եւ այլն։ Տարածած է կաղնիի 6 հիմնական տեսակ՝ արեւելեան կամ խոշորառէջ, արաքսեան, վրացական, ծակոտիաւոր եւ այլն։ Միատուն ծառ է, բարձրութիւնը՝ 40-50 մ։ Առաջին 80 տարին կաղնին կ'աճ1 դէպի վեր՝ հասնելով մինչեւ 50 մ բարձրութեան, իսկ յետոյ ամբողջ կեանքի ընթացքին կը շարունակէ աճիլ լայնքով (հաստութեամբ)։ Տերեւները հերթադիր են՝ կոշտ, կաշենման, բլթակաւոր կամ ամբողջական, ատամնաեզր, կարճ կոթուններով, խաւոտ կամ մերկ։ Ծաղիկները մանր են, միասեռ։ Պտուղը միասերմ կաղին է՝ յաճախ ամփոփուած բաժականման փայտէ պտղակալի մէջ։ Կաղնին կ'ապրի 500-600 (երբեմն՝ մինչեւ 1000 եւ աւելի) տարի։
Ծաղիկին բանաձեւը՝ 12px|link= եւ 15px|link=. ։
Կաղնին լուսասեր է, որոշ տեսակներ երաշտակայուն են, ցրտադիմացկուն, հողի նկատմամբ՝ քիչ պահանջկոտ։
Տարածում
Հիւսիսային կիսագունդի բարեխառն, արեւադարձային եւ մերձարեւադարձային գօտիները կ'աճէ կաղնիի 500 (այլ տուեալներով՝ 600) տեսակ։
Հայաստանի Հանրապետութեան մէջ
ՀՀ-եան մէջ տարածած է Լոռիի, Կոտայքի, Տաւուշի, Գեղարքունիքի, Վայոց ձորի, Սիւնիքի եւ այլ մարզերու մէջ, կ'առաջացնէ ինքնուրոյն եւ խառնանտառներ (հաճարենու, հացենու, բոխիի հետ։ Կաղնուտները Հայաստանի մէջ կը գրաւեն շուրջ 116 հազար հեկտար։ Կաղնի խոշորառէջ՝ տարածուած է Հայաստանի անտառային բոլոր շրջաններուն մէջ՝ աճելով ծովի մակարդակից 1200-1400 մ-էն մինչեւ 2400-2600 մ բարձրութիւններու վրայ։ Լուսասեր է խոնավասեր, ցրտադիմացկուն, հողի նկատմամբ պահանջկոտ։ Կաղնի վրացական՝ տարածուած է հիւսիսային անտառային շրջաններուն մէջ եւ Զանգեզուրին մէջ՝ ծովի մակարդակից 550-էն մինչեւ 1200-1400 մ բարձրութիւններու վրայ։ Լուսասեր է, միջին չորադիմացկուն, ջերմասեր, կը գերադասէ հզոր, սննդանիւթերով հարուստ հողեր։ Կաղնի արաքսեան՝ տարածուած է Սիւնիքի հարաւը՝ անտառի ստորին գոտիին մէջ, մինչեւ 900 մ բարձրութեան վրայ։ Ջերմասեր է, լուսասեր, չորադիմացկուն, հողի նկատմամբ ոչ այնքան պահանջկոտ ։ Կաղնի գետափնեայ՝ առանձին ծառերով կամ փոքր խումբերով կը հանդիպի Դեբեդ, Հախում, Աղստեւ, Ողջի գետերու ափերուն մինչեւ 1000 մ բարձրութեան վրայ։ Ջերմասեր, խոնաւասեր եւ հողի նկատմամբ պահանջկոտ է։
Կաղնի ոսկեփայլ՝ կը հանդիպի հիւսիսային Հայաստանի մէջ  առանձին ծառերու ձեւով՝ վրացական կաղնիէ կազմաւորուած ծառուտներուն մէջ։
Առաւել Յայտնի Տեսակներ
Տարածուած է կաղնիի 6 հիմնական տեսակ՝ արեւելեան կամ խոշորառէջ, արաքսեան, վրացական, ծակոտիաւոր եւ այլն։ Միատուն ծառ է, բարձրութիւնը՝ 40-50 մ։ Առաջին 80 տարին կաղնին կ՝ աճի դէպի վեր՝ հասնելով մինչեւ 50 մ բարձրութեան, իսկ յետոյ ողջ կեանքի ընթացքին կը շարունակէ աճիլ լայնքով (հաստութեամբ)։ Կաղնի միակ տարածքը կը համարուի Հիւսիսային կիսագունդը։ ՀՀ-ի մէջ՝ 6 տեսակ՝ կաղնի արեւելեան կամ խոշորառէջ (Q.macranthera), կաղնի արաքսեան (Q.araxina), կաղնի ոսկեզօծ (Q. hypochrysa),. կաղնի վրացական (Q. iberica) եւ այլն։
Քիմիական կազմ
Մատղաշ ճիւղերու կեղեւը կը պարունակէ 10-20% պիրոգալոլային խումբի դաբաղանիւթեր, գալաթթու, էլլագաթթու, պենտոզան, պեկտին, կվերցետին, կվերցիտ, լեւուլին, օսլա, լորձ, ֆլոբաֆէն, պտուղները՝ մինչեւ 40% օսլայ, 5-8% դաբաղանիւթեր, մինչեւ 5% ճարպաիւղ, շաքար եւ սպիտակուցային նիւթեր։
Կիրառութիւններ
Բուժման նպատակով հիմնականին կ'օգտագործեն երիտասարդ բունի (տրամագիծը 10 սմ-էն ոչ աւելի) եւ ճիւղերու հարթ կեղեւը, որոշ դեպքերուն նաեւ պտուղները եւ տերեւները։ Կեղեւը կը հանեն Ապրիլէն մինչեւ Յունիս, կատարելով մօտ 30 սմ իրարմէ հեռու, օղակաձեւ կտրուածքներ, որոնք յետոյ ուղիղ գիծով իրար կը միացուին եւ կ'անջատեն կեղեւը։ Զայն կը չորցնեն անմիջապէս արեւի եւ միջանցիկ քամիի տակ։ Պատրաստի հումքը կը պահեն պարկերու մեջ։ Պտուղները կը հաւքեն լրիւ հասուննալէ ետք, կը չորցնեն արեւի տակ։ Չորցած կեղեւը դուրսէն գորշ մոխրագոյն է կամ գորշաւուն, ներսէն՝ դեղնաւուն կամ գորշ կարմրաւուն, անհօտ, ուժեղ տտիպ համով։
Երաժշտութիւն Կախարդական ֆլեյտան Մացարտի օփերային մէջ փորագրուած է հազարամեայ կաղնիի փայտին։
Կաղնիի սուրճ Պտուղներէն պատրաստուած են մինչեւ հիմա ալ իր նշանակութիւնը չկորսնցուցած կաղնիի սուրճ, որ ոչ միայն համեղ է, այլեւ բուժիչ։ Վերջինս յաճախ կը համեմեն եղերդակի ու տատրակի արմատներով եւ կ'օգտագործուի կաթի ու մեղրին հետ։ Կաղնիի պտուղները հիանալի կեր են ընտանի եւ վայրի կենդանիներու ու թռչուններու համար։ Պտուղներէն կը ստանան օսլայ։
Կեղեւ Լեհաստանի մէջ կաղնիի կեղեւը կը համարուի որպէս արդիւնավէտ մածող միջոց եւ կը կիրարկուի միզուղիներու հիւանդութիւններու, արգանդային արիւնահոսութիւններու, թութքի եւ վերքերու բուժման նպատակով։ Պուլկարիոյ մէջ կաղնիի կեղեւը հանրայայտ է որպէս ստամոքսաղիքային տրակտի կատարի, դիզենտերիայի, մաշկային որոշ հիւանդութիւններու, լնդերու բորբոքումներու, վերքերու, արիւնահոսող թութքի, կանանց սպիտակաթորանքի, անգինայի, բերանի վատ հօտի եւ ցրտահարուած վերջոյթներու բուժման հուսալի միջոց։ Կեղեւի եփուկը՝ խառնելով կարմիր գինիի հետ, կու տան արիւնահոսութիւններու, դիսպեպսիաներու, առատ դաշտանի, միզապարկի բորբոքման, սուսանակի ժամանակ եւ այլն։
Տեքորաթիւ Շագանակատերեւ կաղնին գեղազարդիչ նպատակներով կ՝ աճեցուի այգիներուն եւ պուրակներուն մէջ։ Երեւանի շրջակայքի անտառաշերտերուն կան կաղնիի ներմուծուած տեսակներ։
Շինարարութիւն Բնափայտը ամուր է, դիմացկուն, նախշաւոր, կը կիրարկուի նաւաշինութեան, ատաղձագործութեան՝ կահոյքի եւ մանրատախտակի արտադրութեան,, տակառներու պատրաստման եւ այլ բնագաւառներուն մէջ, խցանակաղնիի կեղեւէն կը պատրաստեն խցան։
ԲժշկութիւնԿաղնիի բնափայտը եւ կեղեւը կը պարունակեն աղաղանիւթեր, վիտամին C, օսլա եւ այլն։ Բժշկութեան մեջ կեղեւի պատրաստուկները կ՝ օգտագործուին որպէս կապող եւ հականեխիչ միջոց։
ԿԱՄ (գրական հանդէս)
ԿԱՄ (Անգլերէնով՝ GAM Review, Ֆրանսերէնով՝ Revue GAM), վերլուծական եւ քննադատական հանդէս, Խմբագիր՝ գրականագէտ Մարկ Նշանեան։
Առաջին թիւը հրապարակուած է Փարիզ, 1980-ին։ Կը հրատարակուի պարբերականօրէն։ Բովանդակութիւնը կ'ընդգրկէ գեղարուեստական գրականութիւն՝ բանաստեղծութիւններ եւ արձակ գրութիւններ, ինչպէս նաեւ գրականագիտական-վերլուծողական յօդուածներ եւ թարգմանական էջեր։
«ԿԱՄ»ի մէջ լոյս տեսած են Վահէ Օշականի, Գրիգոր Պըլտեանի, Նիկողոս Սարաֆեանի, Մարկ Նշանեանի եւ բազմաթիւ այլ յայտնի գրողներու գործերը։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Գրականութիւն Ստորոգութիւն:Արուեստ Ստորոգութիւն:Գրական հանդէսներ
Ճոն Ս․ Կիրակոսեան
Ճոն Սուրէն Կիրակոսեան (6 Մայիս 1929, Երեւան - 20 Յունիս 1985, Մոսկուա, թաղուած է Երեւանի մէջ), պատմաբան, դիւանագէտ:
Կենսագրութիւն
Ջոն Ս. Կիրակոսեան ծնած է Երեւան, 6 Մայիս 1929-ին: Նախնական եւ միջնակարգ ուսումը աւարտելէ ետք, հետեւած է Երեւանի Պետական Համալսարան ի Միջազգային Յարաբերութիւններու Բաժանմունքի դասընթացքներուն` շրջանաւարտ ըլլալով 1951-ին:
1954 թուական ին աւարտած է ՍՍՀՄ Գիտութիւններու Ակադեմիայի Արեւելագիտութեան հիմնարկին յետ-ընթացաւարտը՝ (ասպիրանտուրան)՝ պաշտպանելով թեկնածուական աւարտաճառը:
1966-ին յաջողութեամբ պաշտպանած է դոկտորական աւարտաճառը՝ Պատմական Գիտութիւններու Դոկտորի աստիճան: 1969-ին արժանացած է փրոֆէսօրի կոչումին:
1962-1965-ին Խորհրդային Հայաստանի կոմկուսի կենտկոմի քարոզչութեան եւ քննարկման եւ շարժման բաժնին մէջ պաշտօնի կոչուած է իբրեւ բաժնի վարիչի տեղակալ: 1966-1969 պաշտօնավարած է Ռատիо-Հեռուստատեսութեան Պետական կոմիտէին մէջ որպէս Կոմիտիէի Նախագահ:
1969-1975 եղած է ՀԿԿ կենտկոմի Գիտութեան եւ Ուսումնական Հաստատութիւններու բաժնի վարիչ: ՀԿԿ Կենտկոմի անդամ 1966-էն սկսեալ:
Դասախօսած է Երեւանի Պետական համալսարանի մէջ:
Հարուստ էր պետական բարձր գիտակցութեան եւ շիտակ բնաւորութեան տէր Ջ. Կիրակոսեանի պատմագրական եւ դիւանագիտական վաստակը: Անոր պատմագիտական գործունէութիւնը նուիրուած էր Հայ ժողովուրդի, միջազգային յարաբերութիւններու, Արեւելքի ժողովուրդներու նոր եւ նորագոյն պատմութեան հարցերուն:
Կառուցուած է հանրակրթական դպրոց Երեւանի Կեդրոն վարչական շրջանի մէջ՝ Ջոն Կիրակոսեանի անուան թիւ 20 դպրոց։
Պարգեւներ
Հասարակական եւ գիտական իր ծաւալուն գործունէութեան համար, 1971-ին Փրոֆ. Ջ. Կիրակոսեան պարգեւատրուեցաւ «Աշխատանքային Կարմիր Դրօշ» ի շքանշանով: Արժանացաւ կառավարական բազմաթիւ մետալներու եւ պատուագիրներու:
Պատմաբան եւ միջազգայնագէտ Ջ. Կիրակոսեանի Հայ պատմագրութեան բերած մեծագոյն նպաստներէն մէկը կը հանդիսանայ անոր՝ Հայկական Հարցի պատմութեան, Հայ Դատ ին նուիրուած եւ թրքական «պատմագիտութեան» նորագոյն խեղաթիւրումները մերկացնող շարք մը արժէքաւոր աշխատութիւնները եւ բազմաթիւ յօդուածները:
Աշխատութիւններ
Մեծանուն Հայ պատմաբան ը կազմեր եւ խմբագրեր է «Հայաստանը Միջազգային Դիւանագիտութեան եւ Սովետական Արտաքին Քաղաքականութեան Փաստաթղթերում. 1828-1923» մեծարժէք ժողովածուն: Երեւան 1972 թ.
'''Առանձին Հատորներով լոյս տեսած են Փրոֆ. Ջ. Կիրակոսեանի աշխատութիւնները'''
«Առաջին Համաշխարհային Պատերազմը եւ Արեւմտահայութիւն», (Երեւան 1967 թ.), «Անգլիական Միջամտութիւնը Իրանում 1918-1921 թ.», (Ռուսերէն, Մոսկուա 1954), «Արեւմտեան Հայաստանը Համաշխարհային Առաջին Պատերազմի տարիներին» (Ռուսերէն, Երեւան, 1971), «Պուրժուական Դիւանագիտութիւնը եւ Հայաստանը» (2 հատոր, Երեւան, 1978), «Երիտթուրքերը Պատմութեան Դատաստանի Առաջ» (2 հատոր, Երեւան, 1933):
Մրցանակներ
Հեղինակի այս վերջին յիշատակուած աշխատութիւնները արժանացած են Հայաստանի Հանրապետութեան 1985-ի պետական մրցանակին:
Գրականութիւն
Փրոֆ. Ջ. Կիրակոսեան յարգուած եւ գնահատուած հեղինակն է գիտական բազմաթիւ յօդուածներու, որոնք լոյս տեսան Հայաստանի, Խորհրդային Միութեան եւ Սփիւռքի, թէ՛ գիտական, եւ թէ առօրեայ մամուլին մէջ:
Աղբիւրներ
Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս, հատոր ԺԱ., Պէյրութ, 1915 էջ՝ 308:
Ստեփան Չորլեան
Ստեփան Չորլեան (13 Մարտ 1854, Մունճուսուն, Կեսարիոյ գաւառ, Անգարայի նահանգ- 15 Մայիս 1921), հայ դեղագործ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է 1854 թուականի Մարտ 13-ին, Անգարայի նահանգի, Կեսարիոյ գաւառի՝ Մունճուսուն գիւղին մէջ։ Նախնական կրթութիւնն ստացած է ծխական դպրոցէն ներս։ Մեկնած է Թուրքիոյ եւրոպական մասը ապրող ազգականին քով եւ այդտեղ շարունակած է ուսումը։ 1873-76 թուականներուն ուսանած է Կ․ Պոլսոյ Օսմանեան դեղագործական վարժարանին մէջ։ 1876 թուականին վերադարձած է ծննդավայր ու հիմնած է դեղատուն։ Շուտով դարձած է գիւղի հմուտ դեղագործն ու բժիշկը։ 1880 թուականին փոխադրուած է Կեսարիա եւ «Ու­զուն Չար­շը»ի մէջ («Եր­կար շու­կայ») դեղատուն բացած է։ Կարճ ժամանակի մէջ, նուաճած է տեղի բնակչութեան համակրանքը։
1900 թուականին, տեսնելով Կեսարիոյ Աւետիսականներու բեմը դատարկ, կիրակի օրերը քարոզներ տուած է եւ հաւատացեալ ժողովուրդին գոհացուցած է իր քարոզներով։ 1903 թուականին անբասիր գործունէութեան համար երախտապարտ հաւատացեալներէն ոսկեզօծ Աստուածաշունչ նուէր ստացած է։ 1907-1908 թուականներուն՝ Թալասի ամերիկեան հիւանդանոցի դեղատան մէջ, դեղագործ աշխատած է եւ օգնած բժիշկ Տատտին։
1915 թուականի տեղահանութեան ժամանակ, կառավարութեան հրամանով, Ս. Չորլեանի ընտանիքն ու ազգականները աքսորի չեն ենթարկուած։ Պատերազմի ընթացքին աշխատած է Կեսարիոյ մէջ։ 1917 թուականի Յուլիսին՝ Մունճուսուն-Կեսարիա ճամբուն վրայ, գողերը կողոպտած եւ դանակահարած են զինք։ Մահէ փրկուած է հրաշքով։ 1920 թուականի վերջերուն ձերբակալուած է որպէս յեղափոխական եւ բանտարկուած ի թիւս շարք մը ակնառու անձանց։ Մէկ ամիսէն ազատ արձակուած է՝ առողջութիւնը ի սպառ քայքայուած եւ հիւանդ վիճակի մէջ։
Մահացած է 1921 թուականի Մայիս 15-ին՝ 67 տարեկան հասակին։ Կինը եւ երեք աղջիկները տեղափոխուած են Աղեքսանտրիա։
Նիկոսիա
Նիկոսիա (Λευκωσία, Lefkoşa), Կիպրոս կղզի-պետութեան մայրաքաղաքը եւ ամենամեծ քաղաքը, նաեւ երկրին վաճառականական կեդրոնը :Կը գտնուի Մեսաորիա դաշտին կեդրոնին մօտակայքը, Կիպրոսի ամենաերկար գետին՝ Փետիեոսի ափին։
Նիկոսիա Կիպրոսի մայրաքաղաքն է եւ Հանրապետութեան ու կառավարութեան նստավայրը։ Անիկա նաեւ Եւրոպական Միութեան անդամ երկիրներու մայրաքաղաքներէն մէկն է՝ ամենահարաւ-արեւելեանը։ Աւելի քան 4500 տարի բնակեցուած բնակավայր մըն է: Ժ. դարուն դարձած է կղզիին մայրաքաղաքը։ Մայրաքաղաքը բաժնուած է երկու մասի՝ հարաւային յոյն-կիպրականի եւ հիւսիսային թուրք կիպրական մասերու 1963-էն սկսեալ, ներհամայնքային բռնութիւններու պատճառով։ Այսօր քաղաքիn թուրք կիպրական մասը դե-յուրե անկախ ՀԿԹՀ-եան մայրաքաղաքն է, եւ միջազգային հանրութեան կողմէ կը համարուի գրաւուած տարածք։
Տարիներու ընթացքին Նիկոսիան դարձած է թէ՛ երկրին տնտեսական մայրաքաղաքը, թէ՛ առեւտրական կեդրոնը։ 2012-ին Նիկոսիա դարձած է աշխարհի 5-րդ ամենահարուստ քաղաքը յարաբերական գնողունակութեամբ :
Քոյր քաղաքներ
Նիկոսիայի քոյր քաղաքներն են՝
Հայերը Նիկոսիայի մէջ
Դ.-Ե. դարերուն Նիկոսիայի մէջ եղած են հայ պաշտօնեաներ, զինուորականներ եւ առեւտրականներ։ Այժմ Նիկոսիայի մէջ կ'ապրին 1000-էն աւելի հայեր։ Կը գործէ Ս. Աստուածածին հայկական եկեղեցին եւ հայկական կիրակնօրեայ դպրոցներ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Կիպրոս
Զօրայր Միրզայեան
Զօրայր Միրզայեան (1916-1964)- Ծնած Թեհրան՝ ուր նախակրթութիւնը ստանալէ ետք ազգային վարժարանի մէջ, աւարտած է Ամերիկեան Գոլէճի դասընթացքը։ 1930ական թուականներէն սկսեալ աշխատակցած է Թեհրանի «վերածնունդ» եւ «ալիք» օրաթերթերուն, Պէյրութի « Բաբգին» ամսագրին, « Սփիւռք», շաբաթաթերթին եւ Պոստընի «պայքար» գրական եռամսեայ հանդէսին։
Եղած է մանաւանդ թարգմանական աշխատանքի հանդէպ շեշտուած հետաքրքրութիւն ունեցող մտաւորական մը՝ հայերէնի վերածելով պարսիկ եւ օտար յայտնի գրագէտներէ գործեր,- ինչպէս Մարք Թուէյնին «Պատմուածքներու ժողովածու»ն, տաստաեւսկիի «Հեզիկը», Պապա Թահերի «Քառեակները»ը, նա. «պարսկական գրականութեան պատմութիւնը» եւ Ապու Սինայի կեանքը» անունով աշխատասիրութիւնները։ Որա՜կ տալու կոչուած քերթող մը եւ արձակագիր մըն էր, որ կանուխ մեռաւ :
6 Յուլիս
6 Յուլիս, տարուան 187-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 188-րդ) օրն է
Ծնունդներ
6 Յուլիսի ծնածներ
Մահեր
6 Յուլիսի մահացածներ
20 Փետրուար
20 Փետրուար, տարուան 51-րդ օրն է: 19 Փետրուար 20 Փետրուար  21 Փետրուար
Տօներ
Ստորոգութիւն:Փետրուար
Mockingjay
Mockingjay, 2010 թուականի Երեւակայական վէպ մըն է պատանիներու համար, գրուած Ամերիկացի հեղինակին՝ Սուզան Քոլինզին կողմէ: Mockingjay վէպը The Hunger Games վիպաշարին երրորդ ու վերջին գիրքն է: Առաջին երկուքն են՝ The Hunger Games (2008) եւ Catching Fire (2009): Mockingjay վէպը կը շարունակէ Քաթնիս Էվըրտինին պատմութիւնը, որ գլխաւոր կերպարն է: Պատմութեան մէջ, Քաթնիսը կը փորձէ Փանեմ երկրի գաւառները միացնէ որպէսզի կազմակերպեն ըմբոստ մը կառավարութեան հանդէպ:
Mockingjay գիրքը առաջին անգամ հրատարակուեցաւ Scholastic հրատարակչական տան կողմէ, 24 Օգոստոս, 2010 թուականին: Այս վէպը կը վաճառուի 450,000 օրինակներով գիրքին հրատարակութեան առաջին շաբթուայ ընթացքին, ու կը ստանայ դրական քննադատութիւններ :
Mockingjay վէպը վերածուեցաւ 2 բաժին ունեցող ֆիլմի՝ The Hunger Games: Mockingjay – Part 1 որ հրատարակուեցաւ Նոյեմբեր, 2010 թուականին եւ The Hunger Games: Mockingjay – Part 2 որ հրատարակուեցաւ Նոյեմբեր, 2011 թուականին :
Սան Սերվանտոյի Ամրոցը
Սան Սերվանտոյի ամրոց (castillo de San Servando), միջնադարեան ամրոց Սպանիոյ Թոլետօ քաղաքի՝ Թախօ գետի արեւելեան ափին վրայ: Տեղակայուած է Թոլետոյի Ալքասարին դիմաց: Հիմնադրուած է 14-րդ դարուն որպէս վանք, որ նախապէս պատկանած է վանականներուն, ետքը անցած է Տաճարականներու միաբանութեան տիրապետութեան տակ:
1874 թուականին ամրոցը յայտարարուած է որպէս ազգային յուշարձան: Ան գծուած է Էլ Կրեքոյի «Տեսարան Թոլետոյէն» նկարին մէջ:
Նկարագրութիւն
Ամրոցին հիմքը ուղանկիւնաձեւ է: Անոր երեք անկիւնները տեղակայուած են աշտարակներ, իսկ չորրորդ միջանկեալ աշտարակը կը գտնուի հարաւային պատին վրայ եւ կը պաշտպանէ ոչ շատ մեծ դարպասները: Ամրոցին գլխաւոր դարպասները կը գտնուին քաղաքին կողմը: Անոնց ետեւը կը գտնուին Երդման աշտարակը (Torre del homenaje), որ բոլոր աշտարակներէն ամենամեծն է, կը գտնուի արեւելեան կողմը եւ ունի ձուաձեւ հիմք: Աշտարակներուն պատուհանները զարդարուած են աղիւսներով եւ բարձրաքանդակներով:
Պատմութիւն
Ամրոցը կը գտնուի բլուրի վրայ: Իր ռազմավարական նշանակութեան շնորհիւ այս տարածքին մէջ պաշտպանական կառոյցներ շինուած են Թոլետոյի հիմնադրումէն անմիջապէս յետոյ. անոնք կը ձգեն վերահսկել ճանապարհները դէպի Ալքանթարա կամուրջը, գետը եւ ջրանցքը: Ըստ հնագիտական տուեալներու՝ նախապէս այդտեղ եղած է հռոմէական ամրոց: Հետագային կառուցուած է Ուեսթկոթական եկեղեցի, իսկ աւելի ուշ՝ արաբական ամրոցը: Մահմետական ամրոցին հիմքը (ուղղանկիւնաձեւ աշտարակներով) ներկայիս ծածկուած են հողով:
1085-ին Թոլետօն կրկին կ'անցնի Ալֆոնզօ VI թագաւորի տիրապետութեան տակ, որ իր կնոջ՝ Քոնսթանս Պուրկունտային հետ ձեռնմուխ կ'ըլլայ վանքի վերանորոգման աշխատանքներուն<ref name=FF / : Ամրոցը կը վերածէ պաշտպանական կառոյցներով ամրացուած վանքի (չափերով աւելի փոքր, քան նախորդ արաբական ամրոցը) եւ կը նուիրէ Սերվանտօ եւ Կերման սուրբերուն ի նշան երախտագիտութեան անոնց, որ փրկած են իրեն Սագրախասի ճակատամարտին: Ճոն Օրմսպին, որ անգլերէն թարգմանած է Միկել Սերվանթեսի «Տոն Քիխոթ» վէպը, կը գրէ, Ալֆոնզօ VI-ը. ամրոցը կոչած է սպանացի նահատակ Սան Սերվանտոյի պատիւին: Հետագային անունը կ'ենթարկուի փոփոխութեան՝ դառնալով Սան Սերվան, Սան Սերվանթես եւ Սան Գերվանթես (San Cervantes):
11 Մարտ 1088-ին թագաւորը վանքը կը յանձնէ Հռոմի պապի ենթակայութեան այն պայմանով, որ ան մշտապէս պիտի գտնուի Սուրբ Վիքթորի աբբայութեան վերահսկողութեան տակ: Այդ պայմանը կ'ընդունուի Ուրպանոս II պապի կողմէ: Վերջինս վանքի կառավարիչ կը նշանակէ քարտինալ Ռիչըրտին, որ Սուրբ Վիքթորի աբբայութենէն էր: Ատկէ ետք սպանական վանքը կ'անցնի ֆրանսացի վանականներուն ձեռքը:
Վանքը աւերակի վերածուած է 1110 թուականին սարաքինոսներուն կողմէ, եւ վանականները հեռացած են Մարսել: Վանքը անցած է Թոլետոյի արքեպիսկոպոսութեան ձեռքը: Ալֆոնզօ VIII թագաւորը վանքը յանձնած է Տաճարականներու միաբանութեան, որ վանքը դարձուցած է ամրոց, եւ Փուենթէ տէ Ալքանթարան կը պաշտպանէր մահմետականներուն հնարաւոր յարձակումներէն: Մահմետականներուն յարձակման սպառնալիքի վերացման եւ 1312 թուականին Տաճարականներու միաբանութեան վերացումէն ետք վանքը կորսնցուցած է իր նշանակութիւնը եւ լքուած է:
1857-ին ամրոցին մէջ կառուցուած է վառոդի նկուղ: 1873-ին ամրոցը ծախուած է 3000 փեսետով: Այդ պատճառով ալ 1874-ին Յուշարձաններու յանձնաժողովին կողմէ ամրոցը յայտարարուած է ազգային պատմագեղարուետսական յուշարձան՝ դառնալով Սպանիոյ առաջին ամրոցը, որ ստացած է նման կարգավիճակ:
Ամրոցը վերակառուցուած է 1959-ին: Վերակառուցողական աշխատանքներուն ընթացքին կառուցուած է եւս մէկ աշտարակ եւ բացուած է նոր մուտք: Ատկէ ետք ամրոցին մէջ եղած են քոլէճ, համալսարանական հանրակացարան եւ այլն: Ամրոցին մէջ կ'ըլլան նաեւ պտոյտներ, որոնց ընթացքին այցելուներուն կը ներկայացուի ասպետ Տոն Նունօ Ալվեարին յօրինուած պատմութիւնը :
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Սպանիոյ ամրոցներ
6 Յունիս
6 Յունիս, տարուան 157-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 158-րդ) օրն է։
Տօներ
Ստորոգութիւն:Յունիս
Սպիտակի Երկրաշարժը
Սպիտակի երկրաշարժը տեղի ունեցած է Հայաստանի հիւսիս արեւմտեան մասին մէջ (այն օրերուն Խորհրդային Միութեան կազմին մէջ) 7 Դեկտեմբեր 1988-ին, տեղական ժամով՝ 11:41-ին: Երկրաշարժը ունէր 6,8-7,2 աստիճան ուժգնութիւն: Սպիտակի ստորգետնեայ ցնցումները զգալի եղած են Երեւանի եւ Թիֆիլիսի մէջ:
Շրջանը ծանօթ է հազուադէպ պատահող, բայց ուժեղ եւ աւերիչ երկրաշարժներով, անիկա կը գտնուի Ալպեան լեռներէն մինչեւ Հիմալայեան լեռներ երկարող աշխուժ երկրաշարժական գօտիին վրայ։ Ստորգետնեայ հզօր ցնցումներու հետեւանքով կէս վայրկեանի մէջ աւերուած է հանրապետութեան գրեթէ ամբողջ հիւսիսային հատուածը, ուր կ'ապրէր շուրջ 1 մլն հոգի։ Երկրաշարժին մակակեդրոնն է Սպիտակը, ուր ցնցումներու ուժգնութիւնը հասած է մինչեւ 9-10 աստիճան (ըստ ՄՍԿ-64՝ 12 աստիճանի)։
Երկրաշարժին հետեւանքով շարքէն դուրս եկած է Հայկական ԽՍՀ արդիւնաբերական ներուժին շուրջ 40%-ը։
Երկրաշարժէն ամբողջութեամբ աւերուած են Սպիտակ քաղաքը եւ 58 գիւղ, մասամբ աւերուած են Լենինական (ներկայիս՝ Գիւմրի), Ստեփանաւան, Կիրովական (ներկայիս՝ Վանաձոր) լրիւ կամ մասնակի աւերուած են Ախուրեանի, Գուգարքի, Արագածի, Կալինինոյի շրջաններու հարիւրէն աւելի գիւղեր ու աւելի քան 300 բնակավայր։
Հակառակ Սառ պատերազմի լարուածութեան, երկրաշարժէն քանի մը օր ետք Խորհրդային միութեան առաջնորդ Միխայիլ Կորպաչով պաշտօնապէս ԱՄՆ֊էն մարդասիրական օգնութիւն կը խնդրէ (Երկրորդ համաշխարհային պատերազմէն ետք առաջին անգամ ըլլալով)։ 113 երկիր մեծ քանակութեամբ մարդասիրական օգնութիւն կ'ուղարկէ Խորհրդային Միութիւն՝ փրկարար սարքաւորումներու, որոնողական խումբերու եւ բժշկական սարքերու տեսքով, բայց գաղտնի նուիրատուութիւնը եւ հասարակական կազմակերպութիւններու նուիրատուութիւնները նոյնպէս միջազգային օգնութեան մաս կազմած են։
Հայաստանի օգնութիւն բերող եուկոսլաւիական օդանաւը աղէտի կ'ենթարկուի, եւ անոր 9 հոգիէ բաղկացած անձնակազմը ինչպէս նաեւ՝ 69 զինծառայող կը զոհուին Երեւանի մատոյցներուն:
Աւերուած գօտիին բնութագիրը
Երկրաշարժը կ'ընդգրկէ հանրապետութեան հիւսիսային եւ հիւսիս արեւելեան շրջանները, անոր տարածքին մօտաւորապէս 40%-ը:
Մարդկային կորուստները
Զոհերուն թիւը՝ 25,000 հոգի, բաժնուած՝
Փլատակներէն դուրս կը բերուի ողջ՝ 45,000 հոգի, հիւանդանոց կը տեղափոխուի՝ 12,500 հոգի։ Շուրջ 170 հազար հոգի դուրս կը բերուի աղէտի գօտիէն եւ հանգրուան կը գտնէ՝ Խորհրդային Միութեան տարբեր հանրապետութիւններուն մէջ :
Նիւթական վնասները կը գնահատուին 10 միլիառ ԱՄՆ տոլարով։
Գործելէ կը դադրին 170 արդիւնաբերական ձեռնարկութիւններ եւ շուրջ 1200 անասնապահական շինութիւններ կ'աւերուին:
Հետեւանքները քաղաքաշինութեան ոլորտին մէջ
Երկրաշարժէն ետք, վերատեսութեան կ'ենթարկուի Հայաստանի երկրաշարժական շրջանացման քարտէսը, նախկին երկու՝ 7 եւ 8 գօտիներու փոխարէն կ'ընդունուի 1, 2 եւ 3 գօտիներով քարտէս մը, ուր երկրաշարժական վտանգը կ'արձանագրուէր ոչ թէ ուժգնութեամբ, այլեւ՝ սպասուած երկրաշարժներու առաւելագոյն արագացումներով։
Օրինակ, Երեւան կը գտնուի 3-րդ գօտիին վրայ, այսինքն՝ կրնայ տեղի ունենալ 9 աստիճան ուժգնութեամբ երկրաշարժ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Երկրաշարժներ Հայաստանի մէջ
Քրտինք
Քրտնաբեր գեղձերը կը ղեկավարուին ինգնագործ ջղային դրութեան կողմէ (autonomus nervous system):
Քրտինքը կազմուած է ջուրէ, որ որոշ քանակութեամբ աղ կը պարունակէ : Քրտինքի միջոցաւ մարմինին ջուրի կորուստը կը կոչուի «գիտակցական-զգալական կորուստ» (sensible loss): Այս գիտակցական կորուստէն անկախ, մարմինը շարունակ եւ անգիտակցաբար ջուր կը կորսնցնէ հիմնականօրէն մարմինի մակերեսէն՝ մորթէն մօտաւորապէս ժամական 50 մլ.: Այս կորուստը կը կոչուի «անգիտակացական-անզգալական կորուստ» (insensible loss):
Ուրեմն, քրտինքը կ'արտադրուի շարունակ որոշ քանակութեամբ մը: Սակայն մթնոլորտային ջերմութեան բարձրացումով եւ մարմնական ֆիզիքական աշխատանքով քրտինքին արտադրութիւնը եւ արտաթորումը կը բազմապատկուի եւ կրնայ մտահոգիչ դառնալ:
Մարմինի ջուրի կորուստը քրտինքի միջոցաւ կը նպաստէ մարմինի ջերմնականոնաւորման (heat regulation): Քրտինքով տեղի կ'ունենայ մարմինի ջերմատուութիւնը (heat dissipation, loss), այլ խօսքով, ջերմի կորուստ, որ կ'իրականանայ մորթին մակերեսէն քրտինքի շոգիացումով: Այլ խօսքով մարմինը կը զովանայ եւ մարմինին ջերմաստիճանը կը նուազի:
Քրտնելու Պայմաններ
Քրտնաբեր գեղձերը ուղեղի հրամանով գործի կը լծուին եւ կը սկսին առատ քրտինք արտադրել երբ մարմինը ջերմատուութեան պահանջ ունենայ:
Անապատի տաք եւ չոր օդի պարագային ենթամորթին մէջ գտնուղ քրտնաբեր գեղձերը առատ քրտինք կ'արտադրեն, արտաթոռուած քրտինքը մարմինի մակերեսէն կը շոգիանայ եւ տեղի կ'ունենայ ջերմատուութիւն:
Պաղ եղանակներուն քրտնաբեր գեղձերը նուազ քրտինք կ'արտադրեն, հետեւաբար մարմինի ջուրի ու ջերմի կորուստ չի պատահիր:
Քրտինքի արտադրութեան քանակը կը տարուբերի զանազան պայմաններու բերումով:
Պէտք է արձանագրել անապատի 100 ֆերընհայթ աստիճան տաքութեան ենթակայ ըլլալու եւ տարբեր պայմաններու բերումով քրտինքի արտադրութեան աստիճանական նուազումը՝ առաւելագոյնէն-նուազագոյնը.
Վահան Խիւտաւերտեան
Վահան Խիւտաւերեան, ծնած եւ մահացած է Իսթանպուլ։ Յաճախած է Մաքրուհեան եւ Պէրպէրեան վարժարանները, եւ աշակերտած՝ Տիրան Չըրաքեանի (Ինտրա) եւ Տիքրան Չէօկիւրեան ի։ Վկայուած է Իսթանպուլի համալսարանի իրաւագիտութեան ճիւղէն 1914ին։ Ա․ Աշխարհամարտին զայն կը տեսնենք իրեւ սպայ Մակետոնիոյ եւ Ֆիլիսթինի ճակատներուն։
Քրտինք
Գեղձեր
Քրտնաբեր գեղձերը երկու տեսակ են.
Վահան Խիւտաւերտեան
Աշխատակցած է Իսթանպուլահայ մամուլին, քերթուածներով թէ արձակ գրութիւններով։
Քրտինք
Մակերեսային գեղձերը
Քրտնաբեր գեղձեր, որոնք կը գտնուին ամբողջ մարմինի մակերեսին վրայ։ Այս գեղձերը կը գործեն ծնունդէն անմիջապէս ետք եւ քրտինք կ'արտադրեն, որ ամբողջութեամբ կազմուած է առանց հոտի ջուրէ: Այս քրտնաբեր գեղձերն են, որոնք ունին շատ կարեւոր դերակատարութիւն մարմինի ջերմութեան կարգաւորման աշխատանքին մէջ, մանաւանդ՝ մթնոլորտային բարձր ջերմութեան եւ ծանր մարմնամարզանքի ընթացքին:
Հիւնադագին երեւոյթներ
Քրտնաբեր գեղձերու այս խմբաւորումը կը յայտնուի հետեւեալ հիւանդագին երեւոյթներով՝
Գերքրտնութիւն (hyperhydrosis)
Այս պարագան կը յատկանշուի բնականէն աւելի քրտինքի արտադրութեամբ: Գեր-քրտնութիւնը կը յայտնուի երկու ձեւերով՝
Տեղայնական
Տեղայնական (localized) գերքրտնութիւն, որ կը տեսնուի մարմինի որոշ բաժիններուն վրայ,  մասնաւորաբար՝ ափերուն, անութներուն (axilla) եւ ներբաններուն վրայ։ Անիկա կը պատահի առաւելաբար՝ ճնշուածութենէ, յուզական եւ զգացական խանգարումներէ եւ վախէ տառապող անհատներու մօտ:
Շրթունքներու եւ բերանի շուրջը պատահած գերքրտնութիւնը կը կոչուի, քիմքային գերքրտնութիւն (gustatory hyperhydrosis): Անիկա կը պատահի համեմներով հարուստ եւ տաք կերակուրներ ուտելու ընթացքին:
Համայնական
Համայնական (generalized) գերքրտնութիւն, որ կը տեսնուի ամբողջ մարմինին վրայ եւ կը պատահի առանց գերաշխատանքի եւ մարմնամարզանքի:
Անոր բուն ախտապատճառը տակաւին յստակ չէ: Սակայն հետեւեալ հիւանդագին երեւոյթները նկատուած են իբրեւ հաւանական ախտապատճառներ՝
Խլիրդ (քաղցկեղ), մարմնական բորբոքումներ, գերվահանագեղձութիւն, շաքարի նուազում, մակուղեղի (pituitary gland) գերաշխատանք, յղութիւն, դաշտանադադար, աւշագեղձերու ուռ (lymphoma), սպիտակարիւնութիւն (leukemia), սիրտի ներքին պատեանի բորբոքում (endocarditis) եւ կարգ մը դեղեր:
Համայնական գերքրտնութիւնը կը դարմանուի հետեւեալ միջոցառումներով՝
Սակաւաքրտնութիւն (hypo-hydrosis)
Այս պարագային քրտնաբեր գեղձերը բնականէն նուազ քրտինք կ'արտադրեն: Այս երեւոյթը ընդհանրապէս տեղայնական է, այսինքն՝ անիկա մարմինի մէկ բաժինին մէջ կը պատահի: Սակաւաքրտնութեան դրդապատճառներն են՝
Քրտնախաշ (miliaria)
Քրտնախաշի պարագային քրտինք կ'արտադրուի, բայց քրտինքի հոսքը դէպի մարմինի մակերեսը տեղի չ'ունենար քրտնաբեր գեղձերու խողովակներուն  խցումով եւ անիկա կը մնայ մորթին մէջ։ Այս հիւանդութիւնը կը յատկանշուի մորթային փշտիկներու յայտնաբերումով, որ կը յառաջանայ առաւելաբար տաք եւ խոնաւ միջավայրի մէջ ապրելով եւ կամ հաստ հագուստներ հագնելով:
Քրտնախաշի դարմանումը տեղի կ'ունենայ հետեւեալ միջոցառումներով՝
Որոշ-Վայրերու Գեղձերը
Քրտնաբեր գեղձեր, որոնք կը գտնուին մարմինի որոշ վայրերու մէջ միայն: Այս վայրերն են՝ անութները, կրծքապտուկներու շրջապատը (areola), սեռային արտաքին օրկանները եւ ականջացնցուղները: Քրտնաբեր գեղձերը այս վայրերուն մէջ կ'աշխուժանան եւ կը սկսին գործել արբունքի շրջանին ու կ'արտադրեն իւղոտ, կպչուն, թանձր եւ բուրող քրտինք: Կը կարծուի որ այս հեղուկին հոտը սեռային գրգռութիւն կը յառաջացնէ:
Քրտնաբեր գեղձերու այս խմբաւորումը կը յայտնուի երկու հիւանդագին երեւոյթներով՝
Պրոմհայտրոսիս (Bromhidrosis)
Այս հիւանդութեան պարագային ենթական կ'ունենայ անբնական մորթի հոտ մը, որ հետեւանքն է քրտնաբեր գեղձերու արտադրութեան կազմալուծումին եւ բորբոքումին կարգ մը ցպիկներու ներկայութեամբ:
Հիտրատինայթիս (Hidradenitis)
Անիկա քրտնաբեր գեղձերու թարախոտ եւ երկարատեւ բորբոքումն է, որ կը յատկանշուի ցաւով, անհաճոյ հոտով եւ մորթի մակերեսին վրայ յայտնուած թարախոտ եւ ուռած փշտիկներով:
Այս երկու հիւանդութիւնները կը դարմանուին հակամանրէական դեղերով:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Գիտութիւն Ստորոգութիւն:Հիւանդութիւններ
Կամսար Աւետիսեան
Կամսար Աւետիսեան, ուսուցիչ:
Կենսագրութիւն
Կամար Աւետիսեան ծնած է Հին Պայազիտ, 1904-ին: Իր նախնական ուսումը ծննդավայրի նախակրթարանին մէջ ստանալէ ետք,1915-ին կ'անցնի Թիֆլիս, ուր կը մտնէ տեղի Ներսիսեան դպրոցը:1932-1937 թուականներուն կ'ուսանը Երեւանի Պետական Համալսարանի աշխարհագիտութեան բաժանմունքին մէջ, որուն ընթացքը աւարտելէ ետք կը նետուի ուսուցչական ասպարէզին:
Իբրեւ դասախօս Կ. Աւետիսեան կը պաշտօնավարէ Խաչատուր Աբովեանի անուան Մանկավարժական Հիմնարկի, Գիւղատնտեսութեան կաճառի ու 1964-1974 թուականներուն՝ Էջմիածնի Հոգեւոր Ճեմարանի Լսարանական բաժնին մէջ, աւանդելով ընդհանուր աշխարհագրութիւն եւ Հայաստանի աշխարհագրութիւնը առարկաները:
Վերջին տասնամեակներուն մէջ հրատարակած՝ աշխարհամասերու, եւ առանձին երկիրներու աշխարհագրութեան նուիրուած Կ. Աւետիսեանի բազմաթիւ հատորներուն, ինչպէս նաեւ Հայաստանի Աշխարհագրութեան նուիրուած իր տասնեակներով յօդուածներուն մէջ առանձին ուշադրութեան կ'արժանանան ԱՇԽԱՐՀԱԳՐԱԿԱՆ ԱՆՈՒՆՆԵՐՈՒ ԲԱՑԱՏՐԱԿԱՆ ԲԱՌԱՐԱՆը (Երեւան, 1969), եւ ցարդ անտիպ՝ ԱՐԵՒՄՏԵԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԲՆԱՇԽԱՐՀԸ:
Գիքորը (Պատմուածք)
«Գիքոր», Յովհաննէս Թումանեանի պատմուածքներէն։
Նիւթը
Գիւղացի Համբոյի տունը կռիւ է, որովհետեւ ան որոշած է իր որդին՝ Գիքորին տանիլ  քաղաք: Կ՛ուզէ, որ այնտեղ տղան աշխատանք ընէ եւ մարդ դառնայ: Կինը կ'աղաչէ ամուսնին, որ չձգէ իր որդիին այդ անիրաւ աշխարհը, սակայն Համբօն չի լսեր:
Համբօն կը ձգէ Գիքորին բազազ Արտէմի՝ հարուստ վաճառականի մօտ: Երեկոյեան հայրը վերջին խրատները կու տայ Գիքորին. աչքին ինկածը չվերցնել, ազնիւ ըլլալ, միշտ շնորհակալ ըլլալ: Բազազ Արտէմ անգամ չի վճարեր Գիքորի համար: Կ'ըսէ, որ դեռ ոչինչ գիտէ: Իրեն պիտի վճարեն, որ կը վերցնէ տղային: Քաղաքի կեանքը լրիւ նորութիւն է Գիքորի համար: Արտէմի կինը, որուն սրտով չէր Գիքորի մնալը, յանձնարարութիւններ կու տայ անփորձ տղային: Դժգոհ կը մնայ: Միայն բազազի մայր Դեդին կը սորվեցնէ Գիքորին, թէ ինչ պէտք է ընէ, ինչպէս ոտնամանները սրբէ, չոտկը բռնէ, ամանները լուայ... Բազազի խանութի աշկերտներն ալ շարունակ կը ծաղրեն անոր, «քիքի» կը կանչեն, քիթը կը քաշեն, գլխուն կը զարնեն, գլխարկը կը կոխեն ականջները։ Ամենաանտանելին, սակայն, անօթութիւնն է:
Բազազ Արտէմը դաժանօրէն կը ծեծէ Գիքորին այն բանէն ետք, երբ միամիտ երեխան իր հետ շուկային մէջ շրջելէն ետք տուն դառնալով, աղջիկ պարոնին հիւրերու ներկայութեամբ կը զեկուցէ, թէ բալը թանկ էր, չգնեցին: Անկէ ետք Արտէմը Գիքորին իր հետ խանութ կը տանի: Բայց այնտեղ ալ Գիքորն իր տեղը չէ: Կ'ուշացնէ Արտէմի ճաշը, ծեծի կ'ենթարկուի եւ սովի կը մատնուի:
Ցուրտ եղանակին խանութի առաջ յաճախորդներուն «էստի համեցէք» ըսող տկար Գիքորը կը մրսի եւ կը հիւանդանայ: Արտէմը կը տեղափոխէ անոր քաղաքային հիւանդանոց: Այստեղ ալ արդէն հոգեվարքի մէջ տղային վերջին անգամ կ'այցելէ հայրը: Երբ Գիքորը կը մեռնի, Համբօն կը թաղէ անոր, իսկ շորերը կը հաւաքէ ու կը տանի գիւղ, որ մայրը վրան լայ :
13 Յունիս
13 Յունիս, տարուան 164-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 165-րդ) օրն է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:13 Յունիսի ծնածներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:13 Յունիսի մահացածներ
Վահէ Ֆաթթալ
Ծնած է 1942-ին, Հալէպ, Սուրիա։ 1963–1971 Վահէ Ֆաթթալ արուեստի ուսումը ստացած է Փարիզի Գեղարուեստի վարժարանին մէջ (L'Ecole des Beaux-Arts)։ Փարիզ ապրած միջոցին ամուսնացած է Լուսին Քուճաքեանի հետ։
1971-ին Լոս Անճելըս փոխադրուելէ ետք, ան աշխատած է զանազան հաստատութիւններու մէջ եւ հեղինակ է շարք մը հանրածանօթ խորհրդանիշներու, ինչպէս՝ «Մինոլթա», «Կըրլ Սքաուց», «Քայզըր Փերմենենթէ» եւ «Հանա-Պարպերա» ընկերութեանց։
Ան նաեւ պատրաստած է շարք մը ֆիլմերու եւ պատկերասփիւռային յայտագիրներու որմազդները, ինչպէս՝ «Շայնինկ», «Տենսըզ Ուիթ Ուուվզ», «Իմեճըն. Ճան Լենըն», «Թոռն Պըրտզ», «Մայեմի Վայս» եւ «Պէյպի Պում»։ Ան նաեւ «AIM» ամսաթերթի խորհրդանշանը եւ անոր շարք մը կողքերը պատրաստած է։
Իր անձնական հաստատութիւնը կազմելէ միայն տարի մը ետք, ան կրցած է պատկերասփիւռի «Էյ.Պի.Սի.» կայանին ծանուցումներուն հետ համաձայնութիւն մը կնքել, անոր հետ աշխատելով 14 տարիներ։ Ան ծանուցումներ պատրաստած է նաեւ «Նիսան», «Նեշընըլ Ճիոկրեֆիք», «Քիրով» պալէի պարախումբին եւ այլ հաստատութեանց համար։
2003էն ետք Վահէ Ֆաթթալ նուիրուած էր նկարչութեան եւ բարեգործական ձեռնարկներու, որոնց շարքին էր՝ Երեւանի ԹՈՒՄՕ կեդրոնի (Tumo Center for Creative Technologies) ուսանողներուն յատուկ տարեկան մրցանքը։
Մահացած է 20 Հոկտեմբեր 2019-ին, Լոս Անճելըս, Քալիֆորնիա ։
Սուրբ Թադէոս-Բարդուղիմէոս մայր տաճար (Պաքու )
Պաքուի Սուրբ Թադէոս-Բարդուղիմէոս մայր տաճար (Müqəddəs Faddey və Varfolomey Kilsəsi) կամ Պուդագովսկի եկեղեցի (Budaqov kilsəsi), Հայ Առաքելական եկեղեցւոյ կոթող էր Պաքուի մէջ։ Եկեղեցին կը գտնուէր Դիմիտրովա-Բոնդարնայա-Շամսի Պատալպեյլի փողոց։
Պաքուեցի մեծահարուստ Ենովք Պուտաղեանի կտակած միջոցներով Պաքուի կեդրոնը հայկական եկեղեցի կառուցելու համար 1898 թ.-ին Սանկտ Պետերբուրգի ճարտարապետներու կայսերական ընկերութիւնը կը յայտարարէ մրցոյթ։ 28 Փետրուար,1907-ին մրցոյթին ներկայացուեցան հինգ նախագիծեր, որոնցմէ մէկն ալ Հովհաննէս Քաջազնունիի նախագիծն էր։ Հունիսի 4-ին կը ստացուի ժիւրիի պատասխանը, որուն համաձայն յաղթող կը ճանաչուի Գաբրիէլ Տեր-Միքայելեանի նախագիծը, իսկ երկրորդ տեղը՝ ճարտարապետ Պետրովսկու նախագիծը։ Սակայն Պուտաղեանի ժառանգները դժգոհ կը մնան  արդիւնքէն, եւ 7 Յունիսին անոնք  պատուէրը կ՛ուտան Քաջազնունիին։
2 Օգոստոսին ան կ՛ըսկսի եկեղեցւոյ շինարարական աշխատանքները։ Շինարարութեանը կը հետեւէր շինհրապարակի կառուցուած փայտէ տնակէն։ Եկեղեցւոյ կառուցման պիւտճէն, ըստ նախնական նախագիծի, կազմած է 300 հազար ռուպլի, սակայն ժառանգուած գումարը ընդամէնը 200 հազար էր, այդ պատճառով Քաջազնունին կը կատարէ որոշ փոփոխութիւններ, մասնաւորապէս եկեղեցւոյ տարողունակութիւնը 1500 մարդոցմէն կը  պակսեցնէ 1000-ի։ Հակադաշնակցական քրէական հետապնդումներու պատճառով, 1911 թուականին Քաջազնունին ստիպուած կ՛ըլլայ մեկնիլ երկրէն, չկարողանալով անձամբ յսկել եկեղեցւոյ շինարարութիւնը։
Իր բացակայութեան ընթացքին շինարարութեանը կը հետեւի եւ աւարտին կը հասցնէ ճարտարապետ Նիկողայոս Պայեւը։ 1914 թուականին կը կայանայ եկեղեցւոյ օծման արարողութիւնը, որմէ յետով Ենովք Պուտաղեանի աճիւնը, որ ժամանակաւորապէս հողին յանձնուած էր հայկական հին գերեզմանատանը, կը տեղափոխուի եւ կը վերայուղարկաւորուի նորակառոյց եկեղեցւոյ բակին մէջ, ինչպէս նախօրոք յայտարարած էր հայկական եկեղեցւոյ աւագ քահանայ Ղեւոնդ Տէր-Աստուածատուրեանը:
Արտաքին հղումներ
թ թ թ
13 Յունուար
13 Յունուար, տարուան 13-րդ (նահանջ տարուան 14-րդ) օրն է։ 12 Յունուար 13 Յունուար  14 Յունուար
Տօներ
Ստորոգութիւն:Յունուար
Թունուզ
Թունուզի Հանրապետութիւն, (الجمهورية التونسية), պետութիւն [Հիւսիսային [Աֆրիկէ]]ի մէջ։ Հիւսիսէն եւ արեւելքէն կ'ողողուի Միջերկրական ծովով։ Սահմանակից է Ալճերիոյ եւ Լիպիոյ։ Տարածքը 164.2 հազար քմ2 է, բնակչութիւնը՝ 11 037 225 (2015)։ Մայրաքաղաքը՝ Թունուզ: Վարչականօրէն կը բաժնուի 18 նահանգի՝ Պեճա, Պիզերատա, Տապես, Գաֆսա, Ճենտուպա (Սուկ Էլ-Արպա), Կայրուան, Կասերին, Մահդիա, Մետենին, Մոնաստիր, Նապուլ (Նապել), Քամուտա, Սիլիանա, Սուս, Սֆաքս, Թունուզ, Թունուզ-Հարաւային, Էլ-Կեֆ։
Վաղ Շրջան
Թունուզի տարածքին մարդը բնակութիւն կը հաստատէ հնագոյն ժամանակներէն։ Պահպանուած են ստորին, միջին եւ վերին պալէոլիթի գործիքներ։ Ք.ա 12-րդ դարուն Թունուզի տարածքին մէջ յայտնուած են յոյները, ապա՝ փիւնիկեցիները։ Կարեւոր դեր խաղցած է փիւնիկցիներուն հիմնած Կարթագէնը։ Փիւնիկեան պատերազմներու հետեւանքով (Ք.ա 264—146) Կարթագէնը կործանուած է, Թունուզի տարածքը անցած է Հռոմին, մտած է Ափրիկէի տարածքին մէջ։ 1-ին դարուն Թունուզի մէջ տարածուած է քրիստոնէութիւնը։ 439-ին վանդալները նուաճած են Թունուզը եւ նպաստած ֆէոտալական յարաբերութիւններու ձեւաւորման։
Միջին Դարեր
534-ին Բիւզանդիան նուաճած է Թունուզը, իսկ VII դարու վերջերը՝ արաբները։ 7-րդ դարու վերջը — 8-րդ դարու սկիզբը տիրապետող կրօնը դարձած է իսլամութիւնը։ 800-ին Թունուզը անջատուած է Աբբասեաններու խալիֆայութենէն, դարձած է ինքնուրոյն պետութիւն՝ Աղլապեաններու (800—909), ապա արաբական այլ թագաւորութեան իշխանութեան տակ։ XVI դ. Թունուզը զաւթած են թուրքերը եւ դարձուցած են Օսմանեան կայսրութեան նահանգ։ 1705-ին Հուսէյնեաններու թագաւորութիւնը հիմնած է ինքնուրոյն պետութիւն։ Արտաքին առեւտուրի աճը եւ ապրանքա-դրամական յարաբերութիւններու զարգացումը պայմանաւորեցին ընկերային վերափոխումները XIX դ.:
Նոր շրջան
1830-ին ստեղծուեցան Թունուզի կանոնաւոր բանակի առաջին միաւորումները, հիմնուեցան պետական գործարաններ եւ ընկերութիւններ, բացուեցան աշխարհիկ ուսումնական հաստատութիւններ։ 1861-ին լիպերալ բարեփոխիչ Հայրատտին ատ-Թունուզիի նախագահութեամբ ընդունուեցաւ Թունուզի 1-ին սահմանադրութիւնը («Տեսթուր»)։