cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կասկած
Փիլիսոփայութիւն
Տէքարթը իր գլխաւոր փիլիսոփայական հետազօտութեանց մէջ բանեցուծ « Կարտեսական Կասկած »-ը (Անգլերէն՝ Cartesian Doubt, երբեմն՝ «Քարթէսական Կասկած» կամ «Տէքարթական Կասկած») որպէս մեթոտաբանական (հետեւողական) գերընտիր գործիք։ Փիլիսոփայութեան կարգ մը ճիւղեր ինչպէս Տրամաբանութիւնը, մեծ ջանքեր կը գործադրեն կասկածելին, հաւանականը, եւ ստոյգը իրարմէ զատորոշելու։ Անտրամաբանութեան մեծ մասը հիմնուած է անստոյգ ենթադրութիւններու, անստոյգ տուեալներու կամ կասկածելի եզրակացութիւններու վրայ, ուր ճարտասանութիւնը (հռետորութիւնը) պարտկումը եւ խաբէութիւնը իրենց սովորական դերերը կը խաղան։
Աստուածաբանութիւն
Կասկածը որպէս ճանապարհ դեպի (աւելի խորին) հաւատք կը գտնուի Սուրբ Թովմաս Առաքեալի պատմութեան հիմքին մէջ։
Այս առումով կարելի է մէջբերել Կէորկ Հերմէսի (Գերմաներէն՝ Georg Hermes) Աստուածաբանական տեսակետները․"..Իւրաքանչիւր գիտութեան եւ ապա նաեւ Աստուածաբանութեան սկզբնակէտն ու գլխաւոր սկզբունքը ոչ միայն կանոնաւոր (մեթոտական) կասկածն է, այլ եւ դրական կասկածը։ Մարդը կրնա հաւատալ միայն անիկա, ինչ որ կը զգայ որ ճշմարիտ է, ողջամիտ հիմքերէ ելլելով, հետեւաբար մարդը պէտք է քաջութիւնն ունենայ շարունակելու կասկածիլ, մինչեւ որ գտնէ արդարամտութիւնը գոհացնող վստահելի հիմքեր:"Քրիստոնեայ գոյապաշտները ինչպէս Սօրէն Քիէքիկօրը (Դանիերէն՝ Søren Kierkegaard) կ՛ըսեն թէ որպէսզի մարդը կարենա Աստուծոյ ճշմարտապէս հաւատալ, պէտք է նաեւ կասկածի Աստուծոյ հանդէպ իր հաւատքին, կասկածը մարդուն միտքին եւ մտածութեան այն բանական մասն է որ ներգրաւուած է ապացոյցները նժառին դնելու մէջ, առանց որուն հաւատքը իրական էութիւն չունենար։ Հաւատքը որոշում մը չէ հիմնուած ապացոյցերու վրայ, օրինակի համար ըսէլը որ Աստուծոյ մասին կարգ մը փաստեր ճշմարիտ են, կամ ըսել թէ մէկը արժանի է սիրելու: Այսպիսի ապացոյց մը երբեք չի կրնար բաւարար ըլլալ գործնականօրէն արդարացնելու այն կատարեալ պարտաւորութիւնը կապուած Աստուածաբանական հաւատին եւ ռոմանթիք սիրոյ հետ։ Հաւատքը յամէնյն դէպս կը ներառէ այդ պարտաւորութիւնը։ Քիէքիկօրը այն կարծիքը ունէր թէ հաւատք ունենալը միաժամանակ կասկած ունենալն է։
Գիտութիւն
Գիտական եղանակը (մեթոտ) կանոնաւորապէս կը քանակականացնէ (կը չափէ) կասկածը, եւ կը գործածէ անիկա վճռելու թէ արդեօ՞ք յաւելեալ հետազօտութիւն թէ ոչ։ Այզաք Ազիմովը (Ռուսերէն՝ Айзек Азимов, Անգլերէն՝ Isaac Asimov) իր «Փաստ եւ Երեւակայութիւն» (Անգլերէն՝ Fact and Fancy) քննասիրական յօդուածներու ժողովածոյին մէջ, գիտութիւնը կը ներկայացնէ որպէս ուշիմ կասկածը պատճառող ու ձուլող (լուծող) համակարգ:
Ռաս ալ Խայմա
Ռաս ալ Խայմա, Ռաս ալ-Խայմայի էմիրութեան վարչական կեդրոնն է։ Բնակչութիւնը՝ 263,217 հոգի էր 2008-ին, բնակչութեամբ ըլլալով 6-րդ քաղաքը Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններուն մէջ։ Հին ժամանակներուն քաղաքը ծանօթ էր Ջուլֆար անունով։ Տեղակայուած է երկիրին հիւսիսը, Պարսից ծոցի ափին։ Քաղաքը մայրուղիով միացած է Տուպային։ Քաղաքը կայ միջազգային օդակայան եւ նաւահանգիստ ։
Հիմնուած է մոնկոլական ներխուժման ատեն Պարսկաստանէն փախած հայերու կողմէ: Այս մասին hեռուստատեսային հեռարձակման ատեն պատմաբանը ըսած է. «Հայ քրիստոնեաները Պարսկաստանէն փախած են այն վայրը, որ կը կոչուի Պկելուար, որ այժմ կը գտնուի Ռաս էլ Խայմայի մէջ եւ հիմնադրուած է հայերու կողմէ»:
Արաբ պատմաբան գիտութեան եւ կրթութեան ժամանակակից արաբ գործիչ՝ Շէյխ դր. Սուլթան պին Մուհամետ ալ Քասիմիի խօսքով՝ Ռաս էլ Խայմա քաղաքը պատմականօրէն ծանօթ է իբրեւ Ջուլֆար: Այնուհետեւ ան աւելցուցած է, որ Ջուլֆարը հայկական է, ոչ թէ արաբական։ Մուհամետ ալ Քասիմին նաեւ խնդրած է կրթութեան մարմիններուն համապատասխանաբար փոխած դասագիրքերը: Յայտարարութիւնը հրապարակած է իր անձնական կայքին մէջ (արաբերէն)։ Դոկտոր Շէյխ Սուլթան պին Մուհամետ Ալ Քասիմին 2005-ին Հայաստան կատարած այցի ատեն ֆինանսաւորած է ԺԳ. դարու Հաղարծին վանքի վերականգնումը:
Ծաղիկ (թերթ)
«Ծաղիկ», գրական-բանասիրական, մանկավարժական, տնտեսական, գիտական եւ քաղաքական պարբերական։ Հրատարակուած է 1886-1908 թուականներուն, Կոստանդնուպոլսոյ մէջ, փոփոխական պարբերականութեամբ (եռօրեայ, շաբաթաթերթ, կիսամսեայ, օրաթերթ)։ Հիմնադիր-տնօրէն՝ Ա. Սագայեան, խմբագիրներ՝ Հ. Հաճեան, Ա. Սագայեան, Գ. Փալագաշեան, Մ. Մուլթանեան, Մ. Տյօքմեճեան եւ ուրիշներ։
Աննա Պողիկեան
Աննա Պողիկեան, եգիպտահայ առաջատար նկարչուհիներէն մէկը։
Ծաղիկ (թերթ)
«Ծաղիկ»-ին զուգահեռ կամ դադարներու շրջանին նոր անուանումով լոյս տեսած են մանուկներու, կանանց, պատանիներու համար պարբերականներ՝ նոր խմբագրական կազմով։ Տպագրած է գեղարուեստական գործեր, ժողովրդական ու աշուղական երգեր, տնտեսագիտական-երկրագործական, բժշկագիտական յօդուածներ, գրախօսականներ, ուղեգրութիւններ ու յուշեր, գիտական զրոյցներ եւ այլն։ Արտացոլած է արեւմտահայ գրականութեան զարգացման ընթացքը 19-րդ դարու վերջը եւ 20-րդ դարու սկիզբը, համախմբած է պոլսահայ մտաւորականութեան կարող ուժերը (Արշակ Չօպանեան, Տիրան Չրաքեան, Ռուբէն Զարդարեան, Լեւոն Բաշալեան, Զապէլ Եսայեան, Հրանդ Ասատուր, Ռ. Որբերեան, Սիպիլ, Ա. Յարութիւնեան, Թլկատինցի, Ռ. Պէրպէրեան, Թէոդիկ, Հ. Մարք եւ ուրիշներ)։ Քննարկած է ուսումնակրթական, լեզուաոճական, նախադպրոցական դաստիարակութեան, հայ մամուլի եւ հրապարակագրութեան հարցեր։ Լոյս ընծայած է պատմամշակութային, հին ձեռագրերու ու գաղթավայրերու, ժողովրդական կենցաղի ու սովորոյթներու, կանանց կրթութեան վերաբերեալ յօդուածներ։
Աննա Պողիկեան
Կենսագրական գիծեր
Աննա Պողիկեաննունի հայկական ծագում։ Ան մշտապէս տեղափոխուած է աշխարհի տարբեր քաղաքներ՝ Եգիպտոսէն Քանատա, Հնդկաստանէն Ֆրանսա։
Ծաղիկ (թերթ)
Անդրադարձած է նաեւ արեւելահայ հասարակական-քաղաքական եւ գրական-մշակութային հարցերին։ Տպագրած է Յակոբ Պարոնեանի եւ Ե. Տէմիրճիպաշեանի գործերը, Ա. Ծատուրեանի, Ա. Իսահակեանի բանաստեղծութիւնները, Հ. Հիսարեանի «Խոսրով եւ Մաքրուհի» վէպը, Թ. Թէրզեանի, Հ. Ոսկանի, Վ. Տէր-Մինասեանի եւ ուրիշներու յօդուածներն ու ուսումնասիրութիւնները։ Մեծ տեղ յատկացուցած է արեւմտաեւրոպական գրականութեան, թարգմանաբար լոյս ընծայել Շեքսպիրի, Տանթէի, Կէօթէի, Մոպասանի, Պալզակի, Զուդերմանի, Ֆրանսի, Իբսենի երկերէն, նիւթեր հրատարակած ականաւոր գրողներու (Սերուանտես, Շիլլեր, Կէօթէ, Հայնէ, Տոլստոյ, Հաուպտման, Չեխով) մասին։
Աննա Պողիկեան
Կենսագրական գիծեր
Նկարչուհին կ'ուսումնասիրէ այնպիսի թեմաներ, ինչպէս՝ բամբակի առեւտուրի պատմութիւնը, աղի առեւտուրը եւ եգիպտացի յոյն բանաստեղծ Քոնսթանթինոս Քաւաֆիսի կեանքը ։
2017 թուականին ան անհատական ցուցահանդէսներ ունեցած է Ռիվոլի ամրոցին եւ «Index-The Swedish Modern Art Foundation»-ի մէջ (Սթոքհոլմ) ։ Ան առաջադրուած է «Artes Mundi»-ի 8-րդ մրցանակին, որ Մեծ Բրիտանիոյ մէջ ժամանակակից արուեստի խոշորագոյն մրցանակներէն մէկն է ։
Անոր աշխատանքները եղած են քանի մը միջազգային խմբակային ցուցահանդէսներու մաս։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ նկարչուհիներ Ստորոգութիւն:Նկարչուհիներ
Մարդկային Ծիները
Մարդկային ծիներու բնաշրջումը (evolution) հետազօտողները ուսումնասիրած են : Անոնք կ'ըսեն, թէ յայտնաբերած են, որ մարդկային ծիները կը շարունակեն փոխել իրենց նախնական ձեւը:Անոնք կընդունին, որ ծինական հետազօտութիւնը բարդ է, եւ աւելի շատ ուսումնասիրութիւններ անհրաժեշտ են :
Նոր Հետազօտութիւններ
Նոր հետազօտութիւնները նոր լոյս կը սփռեն ժամանակակից մարդոց բնաշրջումին վրայ. գործընթաց մը, որ կը շարունակուի մեր նախնիներէն` անոնցմէ բաժանումէն միլիոնաւոր տարիներ ետք:
Հետազօտողները այժմ աւելցուցած են գոյութիւն ունեցող գիտելիքները` ստեղծելու համար ծինական քարտէս մը, որ կը համեմատէ մարդը այլ ողնաշարաւորներու հետ` պարզելով, որ նոր յայտնաբերուած ծիներուն մէկ մասը բացարձակապէս իւրայատուկ է մարդոց:
Բացի անկէ` գիտնականները կ'ըսեն, որ այս բացայայտումները կրնան օգնել իրենց աւելի լաւ հասկնալու ծիներուն դերը որոշ հիւանդութիւններու պարագային:
Անոնց ուսումնասիրութիւնը հրապարակուած է Cell Reports կենսաբանական ամսագիրին մէջ:
Ծիները Կեանքի ուղեցոյցներուն գիրքերը
Ըստ Սան Տիեկոյի Juno Diagnostics-ի ծինական խորհրդատուութեան տնօրէն Քէյթի Սակասերի, կարելի է ծիներու մասին մտածել իբրեւ իւրաքանչիւր բջիջի միջուկին մէջ տեղակայուած հրահանգներու շարք մը: Թէեւ իւրաքանչիւր ծնող կը տրամադրէ 23 «դասագիրքերու» մէկ հաւաքածոյ, սակայն հրահանգները կրնան զգալիօրէն տարբերիլ:
Երբ հետազօտողները խորանան քրոմոսոմներու մէջ գոյացած DNA քոտի փաթեթներուն մէջ, անոնք այնտեղ կրնան բացայայտել այդ տարբերութիւնները եւ սկսիլ հասկնալ, թէ ինչպէ՛ս այդ բոլորը տեղի կ'ունենան մարդու մարմինին մէջ:
Ծիները լիովին կանխատեսելի չեն
Իրավիճակը կը բարդացնէ այն փաստը, որ ծինափոխութիւնները` ըստ էութեան, տատանումները կամ խափանումները DNA-ի յաջորդականութեան մէջ լիովին կարելի են:
«Սա այն պարագան է, երբ երեխան կը ծնի de novo գերիշխող ծինափոխումով, այսինքն DNA քոտի մէկ տառը պատահականօրէն կը փոխուի այնպէս, որ կը յանգի անհատին եզակի ախտորոշման մը, որ չէր ժառանգած իր ծինական ծնողներէն ոեւէ մէկէն», բացատրեց Սակասեր:
Մէկ այլ փոփոխութիւն, որ կրնայ դժուարացնել ծիներու կանխատեսումը, այն փաստն է, որ մարդու DNA-ի քոտի տատանումները կրնան յառաջանալ անոր կեանքի ընթացքին, օրինակ` քաղցկեղի որոշ տեսակներու պատճառով:
Մարդու բնաշրջումը
Զոյգ գիտնականներ` Նիկոլաոս Վաքիրլիսը, նոր հետազօտութեան գլխաւոր հեղինակը եւ Յունաստանի Ալեքսանտր Ֆլեմինկ կենսաբժշկական գիտութիւններու հետազօտական կեդրոնի կրտսեր գիտաշխատողը, ինչպէս նաեւ Իրլանտայի Տուպլինի Թրինիթի քոլէճի աւագ հեղինակ Իֆա ՄաքԼայսա ուսումնասիրած են այս «որբ» de novo ծիները տարիներ շարունակ:
Հոնկէ Վաքիրլիս եւ ՄաքԼայզա կը փորձեն յստակացնել, թէ ե՛րբ այս յաջորդականութիւնները առաջին անգամ զարգացած են մարդկային «տոհմ»ի երկայնքին, ինչպէս նաեւ պարզեցին մեքանիզմներ, որոնք թոյլ տուած են անոնց յառաջացման:
Անոնք կրցած են գտնել ընդհանուր առմամբ 155 ծագման միքրոփրոթէիններ:
«Քատիլաք»ի Առաջին Ելեկտրոնային Ինքնաշարժը
Ամերիկեան «Քատիլաք» ինքնաշարժի ընկերութիւնը հրապարակած է իր առաջին ելեկտրոնային ինքնաշարժին լուսանկարը:
Նոր ինքնաշարժը  ստեղծուած է Tesla Model X-ի եւ Audi e-tron-ի հետ մրցակցութիւն ապահովելու համար:
Ինքնաշարժը ապագայապաշտական տեսքով մեծ քրոսովըր մըն է, որ ունի նստարաններու երեք շարք:
«Քատիլաք» ընկերութեան  նոր նախագահ Սթիվըն Քարլայլը կը մտադրէ բարձրացնել մակնիշին վարկը աշխարհի մէջ, եւ նոր ելեկտրոնային ինքնաշարժը կրնայ կարեւոր դեր խաղալ այս հարցին մէջ :
Ծիածան (թերթ, Իսթանպուլ)
Ծիածան, հասարակական-քաղաքական շաբաթաթերթ։ Լոյս տեսած է 1909-1910 թուականներուն՝ Կոստանդնուպոլսոյ մէջ։ Խմբագիր՝ Ա. Սուրէնեան։
Գործունէութիւն
Լուսաբանած է մասնաւորապէս հայ ազգային կեանքը։ Հայկական լուրեր, ազգային կեանք, ազգային լուրեր բաժիններուն մէջ մանրամասն տեղեկութիւններ հաղորդած է յատկապէս Թուրքիոյ հայերու քաղաքացիական դրութեան ու տնտեսական վիճակի մասին։ «Հայերը հանդէպ Ատանայի աղէտին» յօդուածաշարով արձագանգած է 1909 թուականի Ատանայի հայկական կոտորածներուն։ Լայն տեղ յատկացուցած է Թուրքիոյ քաղաքական եւ ներքին կեանքին [«Ժիոն թուրքերը (երիտթուրքերը) իրենց իսկական գոյնով», «Սահմանադրական ազատութեան վտանգները» եւ այլն]։ «Ծիածան»ն անդրադարձած է նաեւ կրթութեան հարցերուն։ Ունեցած է գրական բաժին։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ հայկական պարբերականներ
Ռոզա Լին
Ռոզա Կոստանդեան, ճանաչցուած իբր Ռոզա Լին (անգլ.՝ Rosa Linn), հայ երգչուհի, երգահան, եւ արտադրիչ: Ռոզան ներկայացնում է Հայաստանը 2022 Եւրոտեսիլ Երգի Մրցույթին, Թուրին, Իտալիա, « Snap » երգով:
Մանկութեան տարիներ
Կոստանդեան ծնած եւ հասակ առած է Վանաձորի մէջ, Հայաստան: Ան սկսած է դաշնակ նուագել վեց տարեկանին: 2013 թուականին ան մասնակցեցաւ Հայաստանի Մանկական Եւրատեսիլ Երգի Մրցոյթի ներքին ընտրութիւններուն «Գիտեմ» երգով:
2020–ներկայ՝ Սկիզբ եւ Եւրատեսիլ Երգի Մրցույթ
Լին իր երաժշտական ասպարէզը սկսած է գործակցելով ԱՄՆ հիմնուած Նուագ Քոլէքթիւ երաժշտութեան ընկերութեան հետ, հիմնադրուած Ամերիկահայ երգչուհի եւ երգահան Թամար Գաբրիելեանի կողմէ: 2021 Սեպտեմբերին Լին հրապարակեց իր առաջին երգը, «King», մասնակցութեամբ Ամերիկացի երգչուհի Քիյարայի: Առաջին անգամ ներկայացուց երգը Առաւոօտ Լուսոյ յայտագրէն Հայաստանի Հանրային Հեռուստաընկերութեան ալիքին, Նոյեմբեր 2021 թվականին:
Հռոմի Գեղարուեստական Կաճառ
Հռոմի Գեղարուեստական Կաճառ կամ Հռոմի գեղեցիկ արուեստներու կաճառ (ակադեմիա), (Իտալերէն՝ Accademia di Belle Arti di Roma), Իտալիոյ Հռոմ մայրաքաղաքին մէջ գտնուող հանրային երրորդական կաճառ մըն է։ Հիմնադրուած է ԺԶ դարուն (16), սակայն այժմու հաստատութիւնը կը գործէ «Իտալիոյ Միացումէն», եւ «Իտալիոյ Թագաւորութեան» կողմէն ՌՊՀ (1870) թուականաին, Հռոմ քաղաքի գրաւումէն ի վեր։
Պատմութիւն
Հռոմի գեղեցիկ արուեստներու կաճառը կերտուած է «Սուրբ Ղուկաս Կաճառի» հիման վրայ (Իտալերէն՝ Accademia di San Luca)՝ նկարիչներու, քանդակագործներու եւ ճարտարապետներու միութիւն մը, զոր հիմնադրուած է տասնեւվեցերորդ դարուն Ճիրօլամօ Մուցիանօ (Իտալերէն՝ Girolamo Muziano) եւ Ֆէտէրիքքօ Ծուքքարի (Իտալերէն՝ Federico Zuccari) նախաձեռնութեամբ։
Հռոմ ի գեղեցիկ արուեստներու կաճառը կը վերահիմնադրուի ՌՊՀ (1870) թուականին, Հռոմի գրաւումէն ետք, երբ վերջինս կը դառնայ Իտալիոյ մայրաքաղաքը։ Երբ հիսուն արուեստագետներ խնդրագիր կը բարձրացնեն ու կը պահանջեն հաստատութեան բարենորոգումը, զորն մինչ այդ կը գտնուէր Պապական իշխանութեան ներքոյ։ Ամբողջ անձնակազմը կը փոխուի եւ կաճառը կատարելապէս կ՛ազգայնացուի։ Կաճառին սկիզբը կը տրուի «Սբ․ Ղուկասի Անուան Գեղարուեստական Արուեստներու Արքայական Կաճառ», յետոյ կը վերանուանուի «Գեղեցիկ Արուեստներու Հաստատութիւն», ապա կը վերակոչուի «Հռոմի Գեղեցիկ Արուեստներու Կաճառ»։ Ինչպէս Իտալիոյ մնացած պետական «արուեստի կաճառ»-ները, անիկա կը պատկանի Իտալիոյ Կրթութեան, «Համալսարաններու եւ Հետազոտութեանց» նախարարութեան։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Համալսարաններ Ստորոգութիւն:Համալսարաններ ըստ երկրի
Հալէպի Արձանագրութիւնները (գիրք)
«Հալէպի Արձանագրութիւնները» (անգլ.՝ The inscriptions of Aleppo, ռուս.՝ Надписи Алеппо), Հայկական ճարտարապետութիւնը ուսումնասիրող հիմնադրամի կողմէ 2013 թուականին հրատարակուած «ՀՃՈՒ գիտական ուսումնասիրութիւններ» շարքի թիւով 16-րդ գիրքը (ԺԶ)։ Այն հեղինակած է Ռաֆֆի Քորթոշեանը։ Տպագրուած է հայերէն։ Գիրքը կը ներկայացնէ Սուրիոյ Հալէպի մարզի համանուն քաղաքի հայութեան համառօտ պատմութիւնը (ինչպէս՝ դարերու ընթացքին անոնց թուաքանակի, զբաղմունքներու, քաղաքին մէջ հիմնած դպրոցներու, կառուցուած եկեղեցիներու եւ գերեզմանատներու մասին), ինչպէս նաեւ 2006-2008 թուականներուն հաւաքագրած շուրջ 2500 հայկական վիմագրերու եւ եկեղեցական իրերու արձանագրութիւնները։ Ներկայացուած են նաեւ պատմական եւ ժամանակակից լուսանկարներ, ինչպէս նաեւ գծապատկերներ։ Աշխատութիւնը հրատարակուած է Հայկական ճարտարապետութիւնը ուսումնասիրող հիմնադրամի գիտական խորհուրդի երաշխաւորութեամբ։ Գիրքի նախահրատարակչական աշխատանքները հովանաւորած է Հայաստանի Հանրապետութեան մշակոյթի նախարարութիւնը, իսկ տպագրութիւնը՝ Գալուստ Կիւլպէնկեան հիմնադրամը  ։
Աշխատութեան հեղինակ Ռաֆֆի Քորթոշեանի մօտ գիրքը գրելու գաղափարը ծնած է դեռեւս 2004 թուականին, երբ տակաւին Հալէպ էր։ Ան ըսած է, որ երբ գերեզմանոց կայցելելէր, իրեն կը հետաքրքրէին տապանագրերու վրայ գրուած ազգանունները, հանգուցեալներու ծննդավայրերը, որոնք կը ներկայացնեն Արեւմտեան Հայաստանը։ Գիրքին մէջ տեղ գտած են Արեւմտեան Հայաստանի տարբեր անկիւններէ` Խարբերդէն, Վանէն, Էրզրումէն, Կիլիկիայէն Մեծ եղեռնի արհաւիրքները վերապրելով Հալէպի մէջ հանգրուանածներու տապանաքարերու արձանագրութիւնները։ Հեղինակը տարուայ ընթացքին մէկ ամիս կ՜անցնէր Հալէպի մէջ, որպէսզի իրականացնէ տեղեկութիւններու հաւաքագրման աշխատանքները։ Անոր խօսքով Հալէպի հայկական գերեզմանոցները կը պատկանին տարբեր համայնքներու` առաքելական, կաթողիկէ եւ աւետարանական, ուր ամփոփուած են Հայոց ցեղասպանութիւնը վերապրածները ։
«Հալէպի Արձանագրութիւնները» գիրքի մասին խօսելու ժամանակ Հայկական ճարտարապետութիւնը ուսումնասիրող հիմնադրամի նախագահ յուշարձանագէտ, բանահաւաք Սամուէլ Կարապետեանը ըսած է, որ Հալէպի հայկական գերեզմանատան տապանաքարերու գրառումները կը վկայեն այն մասին, որ տեղի հայ բնակչութիւնը ժամանակին գաղթած է Արեւմտեան Հայաստանէն՝ փրկուելով թրքական հալածանքներէն։ Անոր խօսքով այդ տապանաքարերը կարող են ծառայել որպէս Արեւմտեան Հայաստանի տեղանուններու բառարան եւ կը հանդիսանան Հայոց ցեղասպանութեան վկայութիւններ ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայերէն գիրքեր Ստորոգութիւն:Սուրիոյ պատմութիւն Ստորոգութիւն:Հայերը Հայէպի մէջ Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութիւն
Փարասեթամոլ
Փարասեթամոլ, դեղամիջոց, որ ծանօթ է Ասեթամինոֆէն անունով, կ'օգտագործուի իբրեւ ջերմիջեցնող ։
Անիկա սովորաբար կ'օգտագործուի մեղմ եւ չափաւոր ցաւի պարագաներուն։ Երեխաներու ջերմութիւնը իջեցնելու նպատակով կիրարկման վերաբերեալ կան տարբեր ապացոյցներ։ Անիկա յաճախ կը վաճառուի այլ դեղամիջոցներու հետ զուգակցուած, օրինակ՝ պաղարութեան դէմ կիրարկուող դեղամիջոցներու շարքին։ Փարասեթամոլը ցաւազրկողներուն հետ միասին, կ'օգտագործուի նաեւ այնպիսի ծանր ցաւերու պարագային, օրինակ՝ քաղցկեղային ցաւը եւ յետվիրահատական ցաւը։ Անիկա սովորաբար կ'օգտագործուի բերանացի կամ ուղիղ աղիքային ճամբով, ինչպէս նաեւ ներերակային ներմուծման եղանակով։ Արդիւնքները կը պահպանուին երկուքէն մինչեւ չորս ժամ։
Փարասեթամոլ, ընդհանուր առմամբ, անվտանգ է առաջարկուած դեղաչափերով։ Առաջարկուած ամէնէն շատ դեղաչափը ամէնօրեայ կիրարկման պարագային երեքէն չորս կրամ է չափահասներու պարագային։ Աւելի բարձր դեղաչափերը կրնան հասցնել թունաւորման, մինչեւ անգամ լեարդային անբաւարարութեան։ Անիկա ապահով է յղութեան եւ կուրծքով կերակրելու ատեն։ Լեարդի հիւանդութիւններու առկայութեան պարագային անիկա կրնայ օգտագործուիլ, սակայն աւելի քիչ դեղաչափերով։ Անիկա կը դասակարգուի իբրեւ մեղմ ցաւազրկող դեղամիջոց։ Անիկա չունի յատուկ հակաբորբոքային ազդեցութիւն։
Փարասեթամոլը առաջին անգամ ստեղծուած է 1877-ին։ Անիկա Միացեալ Նահանգներուն մէջ եւ Եւրոպայի մէջ ամէնէն տարածուած դեղամիջոցն է, որ կիրարկուին ցաւի եւ ջերմութեան պարագային։ Անիկա ներգրաւուած է Առողջապահութեան համաշխարհային կազմակերպութեան հիմնական դեղերու ցանկին մէջ, առողջապահական համակարգին մէջ ամէնէն արդիւնաւետ եւ ապահով դեղերու շարքին։ Փարասեթամոլը հասանելի է իբրեւ դեղամիջոց հետեւեալ վաճառքային անուանումներով՝ Թայլենոլ եւ Փանատոլ։
Փարասեթամոլի չափազանց դեղաչափի ախտանիշները կրնան ի յայտ գալ օրերու ընթացքին, եւ նոյնիսկ եթէ անոնք ակնյայտ դառնան, կրնան նմանիլ կրիփի կամ պաղարութեան ախտանշաններու: Մեծահասակներու համար փարասեթամոլը ներկայիս առաւելագոյն յանձնարարուած չափաբաժինը օրական 4000 միլիկրամ է, այդ չափաբաժինի գերազանցումէ խուսափելու համար`
Ապաւինիլ առողջապահական մասնագէտներու
Փարասեթամոլը կ'օգտագործուի սովորաբար դեղագրուող ցաւազրկիչ դեղերուն հետ համատեղ, ինչպիսիք են` codeine-ը, oxycodone-ը եւ hydrocodone-ը: Յունուար 2011-ի ամսուան դրութեամբ, FDA-ը յայտնած է, որ փարասեթամոլ պարունակող դեղերու չափազանց տոզերը կը կազմեն ԱՄՆ-ի մէջ փարասեթամոլի հետ կապուած լեարդի վնասուածքի բոլոր դէպքերու գրեթէ կէսը:
Նոյնիսկ եթէ տաքութիւնը կամ ցաւը բազմանայ, պէտք չէ առնել նշուած դեղաչափէն աւելին, կը նշէ FDA-ի վերահսկող բժիշկ Շարոն Հերց, բայց զգուշ պէտք է ըլլալ, «փարասեթամոլ» բառը միշտ չէ, որ ամբողջութեամբ կը գրուի պիտակին վրայ: Փոխարէնը կրնան օգտագործուիլ յապաւումներ կամ հոմանիշներ, ինչպիսիք են Acetaminophen-ը, APAP-ը, Acetaminoph-ը, Acetaminop-ը, Acetamin-ը կամ Acetam-ը:
OTC դեղեր գնած ժամանակ Հերց կ'առաջարկէ սովորութիւն դարձնել դեղագործին գործածած այլ դեղերուն կամ յաւելումներուն մասին տեղեակ պահելը:
Երբ դեղը նախատեսուած է երեխաներու համար, դեղին պիտակի «Ուղղութիւններ» բաժինը ցոյց կու տայ, թէ արդեօ՞ք այս դեղը երեխային տալը ճիշդ է, եւ եթէ`այո, որքանո՞վ պէտք է տալ: Եթէ երեխային ծանրութեան կամ տարիքին չափաբաժինը չէ նշուած պիտակին վրայ, եւ կարելի չէ ըսել, թէ որքա՛ն պէտք է տալ, հարցուցէք ձեր դեղագործին կամ բժիշկին, թէ ի՛նչ պէտք է ընել:
Փարասեթամոլն ու ալքոլը լաւ խառնուրդ չեն: Եթէ օրական երեք կամ աւելի ալքոլային խմիչք օգտագործէ հիւանդը, փարասեթամոլ պարունակող դեղ օգտագործելէ առաջ անպայման պէտք է տեղեկացնել բուժաշխատողը :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Առողջապահութիւն
Ծիծեռնակ (ամսագիր)
«Ծիծեռնակ», խորհրդային շրջանի հայկական պատկերազարդ մանկական ամսագիր նախադպրոցական եւ դպրոցական կրտսեր տարիքի երեխաներու համար։ Հանդիսացած է ՀԼԿԵՄ Կենտկոմի եւ Համամիութենական պիոներական կազմակերպութեան հանրապետական խորհուրդի հրատարակութիւն։ Առաջին անգամ լոյս տեսած է 1978 թուականին, Երեւանի մէջ (1965-1977 թուականներուն Պիոներ ամսագրի ամէնամսեայ յաւելուածն էր։ Խմբագիրներ՝ Մ. Յարութիւնեան, Ա. Սահինեան, Ժ. Մադոյեան (1978 թուականից), Էտուարտ Միլիտոնեան 1982-1992, Անուշ Վարդանեան 1992։
Հանդէսի նպատակը եղած է երեխաներուն դաստիարակել խորհրդային գաղափարախօսութեան, ընկերասիրութեան ոգիով, սէր արթնցնել ուսման, մայրենի լեզուի, աշխատանքի, արհեստներու, արուեստի ու գրականութեան, մարզանքի նկատմամբ։ Տպագրած է չափածոյ եւ արձակ թարգմանական գործեր։ Մանուկներու համար գրած ստեղծագործութիւններով թղթակցած են հայ խորհրդային գրողները։
«Ծիծեռնակ» ամսագիրը համարուած է խորհրդային Հայաստանի առաջին մանկական պատկերազարդ ամսագիրը, որ հրատարակուած է 1929 թ Երեւանի մէջ սկզբնական «Հոկտեմբերիկ» անուանումով։
Ամսագրին մէջ կը տպագրուէին Թումանեանի, Աղայեանի, Չարենցի, Խնկոյեանի եւ բազմաթիւ այլ անուանի բանաստեղծներու ու գրողներու գործերը։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներուն ամսագրի աշխատանքը ընդհատուեցաւ։ Խմբագրութեան ողջ անձնակազմը մեկնեց ռազմաճակատ։ Հինգ տարի ետք այն վերահրատարակուեցաւ, իսկ 1965 թուականին վերանուանուեցաւ «Ծիծեռնակ»։ «Ծիծեռնակի» առաջին խմբագիրը եղած է Ժենիա Մադոյեանը։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Ծիրանի Գօտի
«Ծիրանի Գօտի», արուեստի եւ գրականութեան եռամսեայ հանդէս։ Լոյս տեսած է 1957-1965 -ին, Պոսթընի մէջ։ Խմբագիր-հրատարակիչներ՝ Հ. Աւետիսեան, Մ. Վանէցեան։ Սատարած է ամերիկահայ գաղութին մէջ մայրենի լեզուի, մշակոյթի ու սովորոյթներու պահպանման ուղղուած ջանքերուն, նպաստած սփիւռք-հայրենիք կապերու ամրապնդման։ Տպագրած է գրական-գեղարուեստական ստեղծագործութիւններ, ճանապարհորդական նոթեր, անդրադարձած Հայաստանի տնտեսութեան, գիտութեան, մշակութային կեանքի իրադարձութիւններուն։ Ունեցած է բացառիկ համարներ՝ նուիրուած հայ մեծանուն գրողներու։
Կաթողիկէ Արձագանգ
«Կաթողիկէ Արձագանգ», կրօնական, գրական եւ տեղագրական շաբաթական հանդէս։ Հայ կաթոլիկներու Կ.Պոլսոյ պատրիարքարանի պաշտօնաթերթը։ Լոյս տեսած է 1911-1915 թուականներուն, Հռոմի եւ Կ. Պոլսոյ մէջ (1912)։ Տնօրէն-խմբագիր՝ Գ. Թէրզիպաշեան։
Ներկայացուցած է հայ կաթողիկէ համայնքի առօրեան, տպագրած պատրիարքարանի հրամաններն ու յայտարարութիւնները։ Հանդէս եկած է Հայ առաքելական եկեղեցւոյ դէմ։ Թշնամական վերաբերմունք ցուցաբերած է պոլսահայ առաջադիմական մամուլի նկատմամբ, որդեգրած է պահպանողական գործելակերպ պատրիարքարանի վարչակարգի ու կազմի բարեփոխման հարցերուն մէջ։ Տպագրած է կրօնա-բարոյախօսական բնոյթի յօդուածներ ու գեղարուեստական գործեր։ Ներկայացուցած է միջազգային եւ Թուրքիոյ քաղաքական կեանքը։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ հայկական պարբերականներ
Ռոզա Փափազեան
Ռոզա Փափազեան, հայ գեղանկարիչ։
Մատենագրութիւն
II eme exposition des peintres armeniens d'Egypte, Le Caire, 1958.
Կայծ (ամսագիր)
Կայծ, հասարակական, գիտական, գրական ամսաթերթ։ Սոցիալ Դեմոկրատ Հնչակեան կուսակցութեան Կոստանդնուպոլսոյ (այժմ՝ Իսթանպուլ) ուսանողական միութեան օրգան։ Լոյս տեսած է 1911-1914 թուականներուն, Կոստանդնուպոլսոյ մէջ (խմբագիրներ՝ Ե. Ամատունի, Ա. Կիտուր, Հ. Գալճեան)։
1913 թուականին համար նուիրած է Կարլ Մարքսի մահուան 30-ամեակին, տեղեկութիւններ հաղորդած էնգելսի, Լիբկնեխտի, Լաֆարգի, Բեբելի, Ցետկինի, Կաուցկիի, Պլեխանովի մասին։
«Կայծեր»-ին թղթակցած են կին լրագրողներ՝ «հայուհու կեանքի եւ պայքարի, թուրք կնոջ զարթօնքի մասին» նիւթերով։ Թերթը ներկայացուցած է նաեւ հնչակեան ուսանողական միութեան «ծրագիր-կանոնագիրը»՝ յեղափոխական երիտասարդութեան քաղաքական, գաղափարական եւ տնտեսական պայքարի ուղիներու եւ խնդիրներու վերաբերեալ։ Պատմած է Ռուսաստանի հասարակական-քաղաքական կեանքի, յեղափոխական շարժումներու մասին։ Աշխատակցած են դոկտոր Պեննէն, Ա. Կիտուրը, Վ. Զէյթունեանը, Պ. Մանուէլեանը, Ա. Կենճեանը եւ ուրիշներ։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ հայկական պարբերականներ
Snap (Ռոզա Լին երգ)
Snap, երգ հայ երգչուհի Ռոզա Լինի: 11 Մարտին, երգը պաշտօնապէս յայտարաուեցաւ իբր Հայաստանի ներկայացուցիչ երգ 2022 Եւրատեսիլ Երգի Մրցոյթին: Երգը հրապարակուեցաւ 19 Մարտին, իր տեսահոլովակով. Ռոզա Լին երգը պիտի ներկայացնէ Մայիս 2022 թուականին, Թորինօ, Իտալիա: Երգը գրած են Լինը, Թամար Գաբրիէլեան, Լարզ Փրինսիփաթօ, Ճերմի Տուսուլէթ, Էլի Քրիսթըլ եւ Քորթնի Հէրըլ:
Համբարձում Խաչանեան
Համբարձում Խաչանեան, հայ դերասան եւ Հայաստանի Վաստակաւոր արուեստագէտ։
Կեանք եւ գործունէութիւն
Ծնած է Տրապիզոն: Մէկ տարեկանին ընտանիքին հետ միասին տեղափոխուած է Ուքրանիա, ուր տեղի հայկական ծխական դպրոցին մէջ ստացած է իր նախնական կրթութիւնը: Հօր մահէն ետք որոշ ժամանակ կիսատ թողած է ուսումը եւ ապա որոշ ընդհատումներով շարունակած:
Փոքր տարիքէն Խաչանեանի հայրը զինք տարած է թատերական ներկայացումներու, ուր դերասանին մէջ արթնցած է դերասանութեան հանդէպ սէրը: Դպրոցական տարիներէն Խաչանեան որոշ փոքր դերերով սկսած է բեմ բարձրանալ: Նկատելով դերասանութեան հանդէպ ունեցած շնորհքը, Խաչանեան հետեւած է մասնաւոր դերասանական դասընթացքներու եւ շրջանաւարտ ըլլալէ ետք իբրեւ թատրոնի դերասան սկսած է բեմ բարձրանալ զանազան քաղաքներու մէջ: Վրաստանի մէջ տեղի ունեցած թատերական ներկայացումի ընթացքին յայտնի դերասան, գրող եւ արձակագիր Վահրամ Փափազեան տեսած է Խաչանեանը եւ գնահատելով դերասանին կարողութիւնը՝ իր հետ բերած է Երեւան եւ այսպիսով Խաչանեան դարձած է առաջին պետական թատրոնի դերասան :
Թատրոնի կողքին ան 1925 թուականին դեր ստանձնած է Հայկինոյի առաջին ժապաւէն՝ «Նամուս»ին մէջ: Դերասանը դերեր ստանձնած է «Շոր եւ շորոր», «Խասփուշ», «Չար ոգի», «Պէպօ», «Սեւանի ձկնորսները», «Քաջ Նազար» եւ այլ ժապաւէններու մէջ :
Կոչում
Շնորհիւ իր վաստակին, Խաչանեան 1935 թուականին արժանացած է Հայաստանի Վաստակաւոր արուեստագէտի կոչումին:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ Ստորոգութիւն:Հայ արուեստագէտներ
Կայծ (թերթ, Թիֆլիս)
«Կայծ», բոլշեւիկեան տնտեսական, քաղաքական եւ հասարակական եռօրեայ ագիտացիոն թերթ։
Համարուած է հայերէն առաջին պոլշեւիկեան լեգալ պարբերականը։ Լոյս տեսած է 1906 թուականին (47 համար), Թիֆլիսի մէջ։ Խմբագիրներ՝ Ստեփան Շահումեան, Սուրէն Սպանդարեան, Սարգիս Կասեան։ Պաշտօնական խմբագիր-հրատարակիչը համարուած է Ա. Երզնկեանը։ Լուսաբանած է բանուորական շարժումները Հայաստանի եւ Ռուսաստանի մէջ, ընթերցողներուն պարզաբանած է ռուսական առաջին յեղափոխութեան խնդիրները։ Տպագրած է նիւթեր կուսակցական կազմակերպութիւններու գործունէութեան մասին։
«Կայծ»-ին աշխատակցած են Յ. Յակոբեանը, Մ. Միրաքեանը, Մ. Խանոյեանը, Ռ. Դաշտոյեանը, Ա. Կարինեանը, Ա. Խումարեանը, Ա. Մռաւեանը, Մ. Մելիքեանը եւ ուրիշներ։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Վրաստանի պարբերականներ
Հրանդ Քէշիշեան
Հրանդ Քէշիշեան, հայ գեղանկարիչ։
Կենսագրություն
1962 թուականին աւարտած է Գահիրէի Գալուստեան ազգային վարժարանը՝ նկարչութիւն սորվելով Նորա Իփլեքչեանի մօտ։ Աշակերտած է Բիւզանդ Կոջամանեանին։ 1966 թուականին հետեւած է «Գեղարուեստի դասընթացներու» ։
Ցուցահանդեսներ
Անհատական ցուցահանդէսներ ունեցած է Գահիրէի մէջ (1969, 2010 ) եւ Երեւանի մէջ (1969)։
Մատենագրություն
Լ. Մանուկեան, Երգով, վրձինով, գիրչով. «Աւանգարդ», 1971, 20 մարտի, № 33։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ գեղանկարիչներ
Տէր Զօր Քաղաք
Տէր Զօր (քաղաք), (արաբերէն՝ دير الزور), Սուրիոյ Արաբական Հանրապետութեան Վարչական կեդրոնը: Եփրատի ափին գտնուելու շնորհիւ, բնակչութիւնը Եփրատի ջուրերը կ'օգտագործէ, արտերը ոռոգելու, որ առիթ կ'ընծայէ բնակչութեան՝ զբաղելու ոռոգովի երկրագործութեամբ։
Տէր Զօր քաղաքը կը գտնուի այնպիսի վայրի մը մէջ, ուրկէ զանազան քաղաքակրթութիւններ անցած են: Այս անուանումը տրուած է օսմանեան պետութեան օրով, երբ շրջանը Հալէպէն կանջատուի, 1865-ին:
Հռոմէական ժամանակաշրջանին Եփրատ գետին վրայ հին եւ մեծ քաղաք Տէր Զօրը կը կոչուէր «Ազորա» անունով, իսկ յոյները զայն կը կոչէին «Ազուարա»:
Անուանումին զանազան բացատրութիւնները կը յանգին այն եզրակացութեան, թէ «Տէր Զօր» բառը երեւան եկած է ԺԹ. դարուն:
Տէր Զօրի Բնակչութիւնը
Տէր Զօրի բնակչութիւնը հիմնականօրէն կը սերի արաբական հետեւեալ տոհմերէն.
–  Պակկարա, կը բաժնուի երեք ցեղախումբերու` ապիտ, պուսըլթան, ապետ եւ ըկետաթ:
Աշխարհագրական-ընկերային շարք մը ուսումնասիրութիւններու մէջ հայերու ներկայութիւնը չէ յիշատակուած, այլ յիշուած է, որ բնակչութիւնը կազմուած է բացարձակապէս արաբներէ. շրջանին բնակիչներուն կազմութիւնը կը բացատրուի հետեւեալ ձեւով.
Տէր Զօրի Հնագիտական Վայրերը
Տէր Զօր Քաղաքին հնագիտական վայրերն են՝
«Թել Պաքրաս» եւ «Մարի» (Թել Հարիրի), որ կ'ընդգրկէ երկու վանքեր` «Թարքա» (Աշարա գիւղիى հին անունը), «Ռահպա Մալեք պին Թաուք», «Քրքիսիա» (ներկայիս Թել Պըսերա), «Տորա Օրուիոս» (Սալհիէ), «Հալապիա Զալապիա», «Թել Շէյխ Համատ» եւ «Պաղուզ»:
Հետազօտողները յետ ուսումնասիրութիւններու եկած են այն եզրակացութեան, որ ներկայ քաղաքին հին վայրը կը գտնուէր Տէր Աթիք (հին վայրի) շրջանին ներքեւ: Տէր Աթիքի շրջանը կը գտնուէր Եփրատի եզերքին: Քաղաքին այդ շէնքերը կառուցուած էին արուեստական բլուրի մը վրայ, որ իր մէջ կը պարունակէր հինգ քաղաքներու աւերակները եւ հնութիւնները, անոնցմէ իւրաքանչիւրը կը պատկանի տարբեր ժամանակաշրջանի: Այդ բլուրը 1968-ին կը վերացուի եւ անոր տեղ կը բարձրանայ Քուսուր թաղամասը:
Տէր Զօր Քաղաք
Ցեղախումբերը
Ցեղախումբերու տեսակները կարելի է սահմանել հետեւեալ ձեւով. ուղտապան աշիրեթներ (շրջող պետեւիներ), խաշնարած աշիրեթներ եւ նստակեաց աշիրեթներ:
Գառնիկ Ստեփանեան
Գառնիկ Ստեփանեան, հայ գրականագէտ, գրող, բառարանագիր, թատերագէտ, Հայաստանի արուեստի վաստակաւոր գործիչ եւ Գրողներու միութեան անդամ։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Էրզինճան (պատմական հայկական Երզնկա): Փոքր տարիքէն ականատես եղած է Համաշխարհային Ա. պատերազմի արհաւիրքին եւ ընտանիքին հետ տեղահան ըլլալով հասած է մինչեւ Մալաթիա. ապա անցած է Սեբաստիա, ուր ստացած է իր նախնական կրթութիւնը:
Փոքր տարիքէն մուտք գործած է որբանոց եւ փոխադրուած է Յունաստան, ապա այլ վայրեր:
Գործունէութիւն
Ստեփանեան 1925 թուականին հասած է Եգիպտոս, ուր որպէս գրաշար աշխատած է «Արեւ» օրաթերթին եւ «Ոսկետառ» տպարանին մէջ: Որոշ ժամանակ Եգիպտոսի մէջ աշխատելէ ետք 1930 թուականին վերադարձած է Հայաստան եւ գրաշարութեան գործը շարունակած՝ Երեւանի Պետական հրատարակչութեան տպարանէն ներս:
Հայաստանի մէջ որոշած է շարունակել իր ուսումը եւ 1938 թուականին աւարտած է Երեւանի Պետական համալսարան ի բանասիրական կաճառը:
Ուսումը աւարտելէ ետք ունեցած է մեծ գործունէութիւն։ Աշխատած է «Սովետական Հայաստան» եւ «Տեղեկագիր» պարբերականներու խմբագրութեան մէջ: Ապա աշխատած է Գրականութեան կաճառի, Եղիշէ Չարենցի գրականութեան եւ արուեստի թանգարանի, ինչպէս նաեւ Գիտութիւններու ակադեմիայի արուեստի կաճառին մէջ:
Աշխատութիւններ
Ստեփանեան կատարած է բանասիրական աշխատանք։ Գրած է աւելի քան քսան մենագրութիւն՝ Արուսեակ Փափազեանի, Պետրոս Ադամեանի, Արփիար Արփիարեանի, Յակոբ Պարոնեանի, Հրաչեայ Աճառեանի, Վահրամ Փափազեանի եւ այլոց մասին: Ան նաեւ թրքերէնէ հայերէն թարգմանած է Յովսէփ Վարդանեանի «Ագապի» վէպը (1953), որ առաջին թրքական վէպն է (սկզբնապէս լոյս տեսած 1851ին՝ հայատառ թրքերէնով), ինչպէս եւ Պարոնեանէն կարգ մը հայատառ թրքերէն գործեր։
Այս բոլորի կողքին զբաղած է նաեւ ուսուցչութեամբ։ 1937-1939 թուականներու հայոց լեզու եւ գրականութիւն դասաւանդած է Երեւանի «Ալեքսանդր Թամանեան» շինարարական ուսումնարանէն ներս։
1939-1940 թուականներու միջեւ գրաբար լեզու դասաւանդած է Երեւանի Պետական համալսարանի բանասիրական կաճառէն ներս:
1971-ին ան իր դոկտորական աւարտաճառը պաշտպանած է։
Անոր կարեւոր նպաստը հայագիտութեան եղած է երեք հատորնոց «Կենսագրական բառարան»ը (1973, 1981, 1990), որ դժբախտաբար անաւարտ մնացած է։
Մրցանակներ եւ կոչումներ
Շնորհիւ իր վաստակին, Ստեփանեան 1967 թուականին արժանացած է Արուեստի վաստակաւոր գործիչի կոչման։
1980 թուականին, իր «Հայ նոր գրականութեան պատմութիւն» հինգ հատորնոց հաւաքական աշխատութեան համար արժանացած է պետական մրցանակի :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ գրականագէտներ Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ Ստորոգութիւն:Հայ բառարանագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ թատերագէտներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի արուեստի վաստակաւոր գործիչներ
Անասուններու Խածուածքներ
Անասուններու Խածուածքներու կարելի է ենթարկուիլ բնակութեան վայրերու, պարտէզներու, անտառներու եւ լեռնային շրջաններու մէջ: Յաճախ մարդիկ անասունները, իրենց արարքներով եւ շարժուձեւերով պատճառ կը հանդիսանան, որ վնասեն իրենց: Յանձնարարելի է բոլորին եւ մանաւանդ փոքրիկներուն, որ չմօտենան անծանօթ անասուններու, չգրգռել նոյնիսկ ծանօթ անասունները, չխանգարել անոնց հանգիստի ժամերը եւ չհրահրել անոնց դէմ անակնկալ կացութիւններ:
Խածուածքի պատահարի մը դիմաց ականատեսը պէտք է դիմէ հետեւեալ միջոցներուն.
Կատուներու խածուածք
Կատուն կը խածնէ, կը ճանկէ եւ կամ կը սկրթէ, երբ ան վախի մէջ կը գտնուի, վնասի ենթարկուի, անբնականօրէն գրգռուած է եւ  կամ  անակնկալ կացութեան մը դէմ կը գտնուի:
Կատուներու խածուածքի պարագային, շուտով լուալու է վէրքը նախ առատ ջուրով եւ ետքը` օճառ-ջուրով: Մանիշ (iodine) եւ հականեխիչ հեղուկներ գործածելու չէ:
Տուներու մէջ պահուած կատուներուն եղունգները շատ կարճ կտրելու է եւ կամ ամբողջութեամբ քաշելու է զանոնք, որպէսզի անակնկալ վնասներէ հեռու մնալ: Կատուներու յառաջացուցած վէրքերը կրնան բորբոքիլ եւ պատճառ դառնալ որոշ հիւանդութեան մը, որ կը կոչուի cat scratch disease. ան  փոխանցիկ հիւանդութիւն մըն է:
Որոշ կանխազգուշացումներով կարելի է հեռու մնալ կատուներու վնասներէն` կատուին պոչը չքաշել, անոր ականջը չբռնել, երբ ան վախի եւ կամ անձկալից վիճակի մէջ է:
Շուներու խածուածք
Շուները վտանգաւոր կը դառնան, երբ անոնք գրգռուած են եւ կամ անակնկալ կացութեան մը առջեւ կը գտնուին. հետեւաբար անոնք կը խածնեն եւ զանազան տարողութեամբ վնասներ կը հասցնեն: Շուները ունին զօրաւոր ծնօտներ, որոնք մեծ ուժգնութեամբ կը ճնշեն խածուածքին: Անոնց ակռաները բաղդատաբար կատուներուն` սրածայր չեն, այլ աւելի բութ են: Խածնելու պարագային, անոնց ակռաները կը յառաջացնեն, հակառակ կատուներուն, ընդհանրապէս մորթային եւ ոչ խորունկ վէրքեր: Առանց արիւնահոսութեան պզտիկ խածուածքի պարագային, վէրքը պէտք է լուալ օճառ-ջուրով, ճնշել վէրքին վրայ եւ դիմել բժիշկին: Արիւնահոսութեամբ մեծ խածուածքի պարագային, պէտք է ճնշել վէրքին վրայ եւ շուտով դիմել հիւանդանոց եւ կամ շտապ օգնութեան: Շուներու խածուածքներով կրնայ յառաջանալ կատղախտ (rabies), որ ժահրային հիւանդութիւն մըն է եւ կը փոխանցուի անասունին լորձունքին միջոցով:
Կատղախտի ախտանշաններն են`
Կատղախտը մահացու հիւանդութիւն մըն է, սակայն խածուածքէ ետք անմիջական կատղախտի պատուաստի կիրարկումը իր փրկարար դերը կ'ունենայ: Կատղախտի պատուաստը ենթակային մօտ կը յառաջացնէ 5 տարուան դիմադրողականութիւն:
Հետեւեալ կանխազգուշացումները կը պահեն մեզ շուներու խածուածքներէն` չմօտենալ օտար շան, չդպչիլ հիւանդ շան եւ չխանգարել շունը, երբ կ'ուտէ, կը խմէ եւ կը քնանայ:
Շուները եւ կատուները, շատ մը այլ անասուններու նման, իրենց լորձունքին մէջ ունին 100-է աւելի տեսակաւոր մանրէներ: Ասոնցմէ կարեւորագոյններն են շուներու եւ կատուներու պարագային` Pasteurella, Streptococcal եւ Staphylococcal ցպկամարմինները: Pasteurella ցպկամարմինները կը յառաջացնեն pasteurellosis կոչուած բորբոքումը, որ կը յայտնուի խածուածքէ 6-12 ժամ ետք, խածուած տեղի ցաւով, մորթի կարմրութեամբ եւ ուռեցքով: Միւս երկու ցպկամարմիններն ալ իրենց կարգին կը յառաջացնեն բորբոքում:
Մկներէ (raccoon)
Անիկա վայրի անասուն մըն է. ան յաճախ կը խածնէ: Մկներէն վտանգաւոր կը դառնայ, երբ ինքնապաշտպանութեան կը դիմէ եւ կամ որեւէ ձեւով կը գրգռուի եւ կամ իր հանգիստը կը խանգարուի: Մկներէի պզտիկ խածուածքը պէտք է շուտով լուալ օճառ-ջուրով, ապա դիմել բժիշկին. իսկ մեծ խածուածքի եւ կամ արիւնահոսութեան պարագային, պէտք է շուտով դիմել հիւանդանոց եւ կամ շտապ օգնութեան: Մկներէի խածուածքին պատճառով կրնայ յառաջանալ կատղախտ, որովհետեւ մկներէի լորձունքն ալ կրնայ հարուստ ըլլալ կատղախտի ժահրով:
Չղջիկներու խածուածք
Չղջիկները շուներու նման կը խածնեն, երբ անոնք խաղի կը մատնուին, երբ կը խանգարուին եւ կամ կը գրգռուին: Չղջիկները ունին պզտիկ ակռաներ: Անոնք կը խածնեն եւ կը սկրթեն: Պզտիկ սկրթումի պարագային, վէրքը պէտք է լուալ օճառ-ջուրով եւ ապա դիմել բժիշկին. իսկ մեծ եւ արիւնահոսութեան պարագային շուտով դիմել հիւանդանոցային շտապ խնամքի:
Երբ չղջիկ մը սենեակի մը մէջ գտնուի, պէտք չէ փորձել զայն դուրս հանել որեւէ ձեւով, այլ պէտք է սենեակը մթնցնել եւ պատուհանները բանալ, ան շուտով կը ձգէ սենեակը եւ դուրս ելլելով` կը հեռանայ :
Հրաչ Բարթիկեան
Թաւատառ գրութիւն, հայ պատմաբան, բիւզանդագէտ, հայ–բիւզանդական յարաբերութիւններու պատմութեան ուսումնասիրող։ Պատմական գիտութիւններու դոկտոր (1972), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս։ Աթէնքի ակադեմիայի եւ Հռոմի «Տիբերինա» արուեստի, գրականութեան եւ գիտութեան ակադեմիայի ակադեմիկոս։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Աթէնք։ Հայրը՝ Միքայէլ Բարթիկեան, եղած է բանասէր ու հրապարակագիր։ Սորված է տեղական հայկական վարժարանի մը եւ ապա՝ յունական երկրորդական վարժարանի մը մէջ, որմէ շրջանաւարտ եղած է 1945ին։ Յաջորդ տարին իր ընտանիքով Հայաստան հաստատուած է՝ 1946-1948-ի ներգաղթի ընթացքին։
Հրաչ Բարթիկեան իր բարձրագոյն ուսումը ստացած է Երեւանի պետական համալսարանէն, 1953-ին գերազանցութեամբ՝ պատմութեան ճիւղէն շրջանաւարտ ըլլալով։ Այնուհետեւ, Հայաստանի Գիտութիւններու Ակադեմիայի Պատմութեան հիմնարկի հայցորդ (ասպիրանտ) դարձած է, սորվելով Լենինկրատի (Ս. Փեթերսպուրկ) մէջ՝ նշանաւոր հայագէտ՝ Յովսէփ Օրբելիի ղեկավարութեան տակ։ Իր թեկնածուական ատենախօսութիւնը՝ «Պաւլիկեան շարժման պատմութեան ուսումնասիրութեան աղբիւրներ» ն էր, որ ռուսեր1նով լոյս տեսած է Երեւանի մէջ երեք տարի ետք։ 1971ին պաշտպանած է դոկտորական ատենախօսութիւնը՝ «Բիւզանդական Դիգենիս Ակրիտաս էպոսը եւ նրա նշանակութիւնը հայագիտութեան համար» նիւթով:
Գործունէութիւն
Մինչ այդ, 1957-էն մինչեւ 2010, Պատմութեան հիմնարկին մէջ աշխատած է իբրեւ կրտսեր գիտաշխատող (1957-1961), աւագ գիտաշխատող (1961-1980) եւ միջին դարերու պատմութեան բաժնի վարիչ (1980-2010)։
Հրատարակութիւններ
Շուրջ 150 գիտական յօդուածներու կողքին, ան հրատարակած է 17 հատոր, ներառեալ հայերէն թարգմանութիւնները՝ ուսումնասիրութեամբ եւ ծանօթագրութիւններով, զանազան նշանաւոր բիւզանդացի պատմիչներու (Պրոկոպիոս Կեսարացի, Կոստանդին Ծիրանածին, Յովհաննէս Սկիլիցես, Թէոփանոս Խոստովանող, եւ ուրիշներ), «Դիգենիս Ակրիտաս» բիւզանդական դիւցազներգութեան հայերէն թարգմանութիւնը, Մատթէոս Ուռհայեցիի «Ժամանակագրութեան» աշխարհաբար թարգմանութիւնը եւ փաստաթուղթերու ժողովածու մը՝ «Յունական արխիւային փաստաթղթեր հայ-յունական յարաբերութիւնների մասին Առաջին Հանրապետութեան շրջանում (1918-1920)»։
Հայ-բիւզանդական յարաբերութիւններու ուսումնասիրութիւն
Բարթիկեան իր գիտական կեանքը սկսած է պաւլիկեան շարժման ուսումնասիրութեամբ եւ այնուհետեւ ինքզինք նուիրած է հայ-բիւզանդական յարաբերութիւններու ուսումնասիրութեան՝ Բագրատունեաց շրջանի ընթացքին ու անկէ ետք՝ էական նպաստ մը բերելով այս կալուածին։ Նաեւ եղած է վիմագրական արձանագրութիւններու եւ կնիքներու բեղուն հետազօտող մը։
Պատմաբանը նաեւ ծանօթ մասնագէտ մը եղած է Կիլիկիոյ հայկական պետութեան եւ Բիւզանդիոնի յարաբերութիւններուն։ Այս պատճառով, ան հրաւիրուած է մասնակցելու Ազգ. Առաջնորդարանի կողմէ կազմակերպուած ու առաջնորդ Մեսրոպ արք. Աշճեանի նախաձեռնած 1993-ի գիտաժողովին, որ նուիրուած էր Կիլիկիոյ պատմութեան։
Ան ընտրուած է անդամ գիտական շարք մը մարմիններու՝ Աթէնքի ակադեմիա (1980), Հռոմի «Թիպերինա» արուեստի, գրականութեան ու գիտութիւններու ակադեմիա (1987) եւ Հայաստանի Գիտութիւններու Ակադեմիա (1996) ։
Պարգեւներ
Արժանացած է․
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ պատմաբաններ
«Խենթ»ին Շիրիմը
Խենթին՝ Սամսոն Տէր Պօղոսեանին, (1846-1911) շիրիմը կը գտնուի Ս. Գայեանէ վանքին՝ Էջմիածնի մէջ, որ կառուցած է Եզր կաթողիկոս, 630-ին:
Ըստ աւանդութեան, հոս կը գտնուի Գայեանէ կոյսին աճիւնը:
Նոյն այս վանքին մօտ գտնուող գերեզմանատան մէջ կայ անշուք ու անմշակ որձաքար մը, որուն վրայ փորագրուած է սոսկ բառ մը՝ «Լալա»: Այս գերեզմանին մէջ կը հանգչի դժբախտ աղջկան աճիւնը, որուն թաղումը նկարագրուած է Րաֆֆիի «Խենթը» վէպին մէջ: Հանրայայտ պատմավէպին հերոսուհին`Լալան, եղած է իրական անձնաւորութիւն մը:
Վանքին մէջ կայ նաեւ շիրիմ մը, որուն պազալթէ շիրմաքարին վրայ գրուած է «ԽԵՆԹ – Սամսոն Տէր Պօղոսեան – 1846-1911»:
Իսկ մէջը կան խաչաձեւուած սուրեր: Ասիկա նոր տապանաքարն է: Կողքին դրուած է հինը, որ տուֆէ է եւ ունի հետեւեալ մակագրութիւնը` «ԽԵՆԹ – Վարդան»:
Սամսոն Տէր Պօղոսեանը, նոյնինքն` Խենթ Վարդանը, 1877-78 ռուս-թրքական պատերազմի հերոսներէն է: Իրականին մէջ ալ ան եղած է Պայազիտի ռուսական կայազօրի փրկիչը, ինչպէս որ պատկերուած է վէպին մէջ:
Սամսոն Տէր Պօղոսեան իր գործերով լայն ճանաչում գտած է ժողովուրդին մէջ եւ նախատիպ ծառայած է Րաֆֆիի վէպին համար :
Կայծ (թերթ, Վանաձոր)
«Կայծ», խորհրդային շրջանի հայկական երկօրեայ թերթ։ Հանդիսացած է ՀԿԿ Կիրովականի քաղկոմի եւ ժողովրդական պատգամաւորներու Կիրովականի քաղաքային սովետի օրգանը (1951-1952 թուականներուն՝ ՀԿԿ Կիրովականի օկրուգային ու քաղաքային կոմիտէներու եւ աշխատաւորներու դէպուտատներու Կիրովականի շրջանային եւ քաղաքային սովետներու, 1963-1964 թուականներուն՝ Սպիտակի գիւղական արտադրական կոմիտէի, ՀԿԿ Կիրովականի քաղկոմի, աշխատաւորներու դէպուտատներու Սպիտակի շրջանային եւ Կիրովականի քաղաքային խորհուրդներու օրգան)։
Առաջին անգամ լոյս տեսած է 1951 թուականին, Կիրովականի մէջ (այժմ՝ Վանաձոր)։ Տպագրած է ԽՄԿԿ եւ ՀԿԿ համագումարներու ու պլենումներու որոշումները։ Լուսաբանած է Կիրովական-Ռուսթաւի-Սումկայիթ, Կիրովական-Պաթում-Սուխում քաղաքներու սոցիալիստական մրցութիւնը, էջեր փոխանակած մրցակիցներու քաղաքային թերթերուն հետ։
Աշխատանքի եւ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի վէտէրաններու օրինակով փորձած է դաստիարակել խորհրդահայ երիտասարդութիւնը, նպաստած անոնց կոմունիստական ագիտացիային։
Անդրադարձած է քաղաքի մշակութային եւ մարզական կեանքին, տուած գրական էջեր, տպագրած գրախօսութիւններ, բժշկական, իրաւաբանական խորհուրդներ։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Կայծ (հանդէս)
«Կայծ», մարզական, գրական-գեղարուեստական, հասարակական հանդէս, Հայ մարմնամարզական միութեան (ՀՄՄ) հրատարակութիւն։
Լոյս տեսած է 1943-1947 թուականներուն, Պէյրութի մէջ, անկանոն պարբերականութեամբ։ Խմբագիր՝ Ա. Ղարիպ։ Նպատակն էր լուսաբանել ՀՄՄ-ի մասնաճիւղերու գործունէութիւնը, համախմբած Լիբանանի եւ Սուրիոյ հայ երիտասարդներուն, դաստիարակել ֆիզիկապէս եւ հոգեպէս առողջ, հայրենասէր սերունդ։ Նպաստած է հայրենիք-սփիւռք կապերու, հայ եւ արաբ ժողովուրդներու բարեկամութեան ամրապնդման։ Լայն տեղ յատկացուցած է Գերմանա-խորհրդային պատերազմի ընթացքի, Խորհրդային Հայաստանի մշակոյթի, գիտութեան ու արդիւնաբերութեան նուաճումները արտացոլող նիւթերուն։
Տպագրած է սփիւռքահայ (հիմնականին լիբանանահայ), ինչպէս նաեւ խորհրդական գրողներու արձակ եւ չափածոյ ստեղծագործութիւններ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Լիբանանի հայկական պարբերականներ
Պայծառ Երկաթ
Պայծառ Երկաթ (Պայծառ Անանեան, ), հայ դերասանուհի։
Կենսագրական գիծեր
1906-ին ամուսինին հետ մեկնած է Ատափազար, ուր օսմանեան սահմանադրութեան հռչակումէն ետք եռանդուն մասնակցութիւն ունեցած է կրթական-թատերական կեանքին։
Առաջին համաշխարհային պատերազմէն ետք վերադարձած է Պոլիս, ապա՝ 1923 թուականին մեկնած է Եգիպտոս, ունեցած թատերական նկատելի գործունէութիւն։
Մասնակցած է Սիրանոյշի կեանքին վերջին տարիներուն տուած ներկայացումներուն։
1948-ին ներգաղթած է Հայաստան։ Գրած է իր յիշողութիւնները, որոնք լոյս տեսած են Երեւանի մէջ (1956), «Մտերիմ խոհեր» վերնագիրով ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ դերասանուհիներ
2022
2022 թուական, ԻԱ․ դարու 22րդ տարին է
Կանթեղ (հանդէս)
«Կանթեղ», հանդէսը կը տպագրէ յօդուածներ գրականութեան, լեզուաբանութեան, պատմութեան, քաղաքագիտութեան, փիլիսոփայութեան, սոցիոլոգիայի, հոգեբանութեան, արուեստագիտութեան, իրաւաբանութեան եւ մանկավարժութեան մասին։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Կայծեր (թերթ, Լիոն)
«Կայծեր» շաբաթաթերթ, հայալեզու քաղաքական, հասարակական եւ գրական շաբաթաթերթ։ Լոյս տեսած է 1933-1935 թուականներուն, Լիոնի մէջ։ Ներկայացուցած է Խորհրդային Հայաստանի տնտեսական եւ մշակութային կեանքը, փորձած աջակցիլ սփիւռք-հայրենիք կապերու ամրապնդման։ Անդրադարձած է բանուորական շարժման եւ գործազրկութեան խնդրին, ազգայնական կուսակցութիւններու գործունէութեան, արտացոլած ֆրանսահայերու վիճակը, ՀՕԿ-ի մասնաճիւղերու եւ հայրենակցական միութիւններու աշխատանքները, բարձրացուցած ներգաղթի հարցը։ «Կայծեր»-ը լուսաբանած է նաեւ ժամանակի միջազգային իրավիճակը։
Գրական-գեղարուեստական բաժնին մէջ տպագրած է հայ, ռուս խորհրդային եւ արտասահմանեան հեղինակներու գործեր։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Ֆրանսայի պարբերականներ
Ալ Ուարրագ (Եուսէֆ Զէյտան)
Ալ Ուարրագ (Արաբերէն՝ الورّاق، أمالي العلاء), կամ ամբողջական անուանաումով՝ Ալ-Ուարրագ՝ Ամալի Ալ-Ալաա (Գրիչը՝ «Ալ-Ալաա»-ի զրուցագրութիւնները), եգիպտացի վիպասան, իմաստասէր (փիլիսոփայ), արաբագէտ, Իսլամագէտ, հրապարակախօս, յօդուածագիր, ուսուցչապետ (փրոֆէսօր), դասախօս Եուսէֆ Զէյտան-ի վէպերէն, հրատարակուած 2023 թուականին «Տար Ալ-Շուրուք» հրատարակչատան կողմէն։ Վէպը կը պատմէ արաբական եւ իսլամական աշխարհի մեծն գիտնական, բժիշկ Իպն Ուն Նաֆիս-ի (Արաբերէն՝ ابنُ النفيس) մասին։
Վէպին Համաբնագիրը (քոնթեքսթ)
Ալաա Ուտ-Տին Իպն Ուն-Նաֆիս-ը (արաբերէն էն այսպէս կը տառադարձուի, իսկ գրադարձութիւնը կամ փոխատառութիւնը՝ Ալաա Ալ-Տին Իպն Ալ-Նաֆիս) ապրած է ութսուն տարիներ, որոնց ընթացքին ան ականատես եղած է սոսկալի իրավիճակներու եւ նշանակալից իրադարձութիւններու ․
Իպն Ուն-Նաֆիսը անձամբ ապրեցաւ այս իրադարձութիւնները, ան «Ալ-Զահէր Պիպարս»-ի (Գիփչաք կամ Քիփչաք Թիւրք Մէմլուք) անձնական բժիշկն ու Եգիպտոսի եւ Մեծ-Սուրիոյ (Արաբերէն՝ الشام, Աշ-Շամ։ Սուրիա, Լիբանան, Յորդանան եւ Պաղեստին) բժշկապետն էր։ Այսուամենայնիւ ան ոչ մէկ օր դադրեցաւ հեղինակելէն ու մատենագրելէն՝ բժշկութեան եւ իր ժամանակներոը գիտութեանց մասին, եւ մեզ թողուց հազարաւոր էջեր։
«Ալ-Ուարրագ» վէպը կը պատմէ թէ ինչպէ՞ս ապրեցաւ Իպն Ուն Նաֆիս-ը, իր կեանքի դէպքերէն ի՞նչը թելադրեց (զրուցագրեց) «գրիչ»-ին (Ալ-«Ուարրագ»-ին, մատենագիրին), որ իրմէ քառասուն տարի փոքր էր, եւ իր մահանալէն ետք քառասուն տարի ապրեցաւ։
28 Հոկտեմբեր
28 Հոկտեմբեր, տարուան 301-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 302-րդ) օրն է
Կայծեր (թերթ, Պէյրութ)
Կայծեր, հասարակական-քաղաքական պարբերաթերթ։ ՀՀԳ երիտասարդական միութիւններու հրատարակութիւն։
Խմբագիրներ՝ Կարօ Յովհաննէսեան, Գրիգոր Աչգեան, Շահան Գանտահարեան, Արփի Համբարեան, Յակոբ Հաւաթեան եւ Սրբուհի Ճենանեան։ Կը հրապարակէ ՀՀԳ բիւրոյի, կուսակցական այլ մարմիններու պաշտօնական յայտարարութիւնները, կը լուսաբանէ ՀՀԳ քաղաքականութեան տարբեր կողմերը, կ՚անդրադառնայ հայկական, մերձաւոր արեւելեան ու միջազգային քաղաքական կարեւորագոյն անցուդարձերուն։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Լիբանանի հայկական պարբերականներ
Պէաթրիս Եկէնեան
Պէաթրիս Եկէնեան, հայ դերասանուհի։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Կոստանդնուպոլիս, ուր ստացած է նախնական կրթութիւնը, ապա ընդունուած է տեղի թատերական դպրոցը։ Այնտեղ մէկ տարի սորվելէ ետք խաղացած է տարբեր խումբերու մէջ։
1919-ին մեկնած է Եգիպտոս եւ Ս. Աբովեանի խումբին մէջ կատարած է գլխաւոր դերեր «Արմէնուշ», Ա. Պիսոնի «Անյայտ կինը», Փլաթոն Զուպովի «Ղարաբաղի աստղագէտը», Ա. Շիրվանզադէի «Պատուի համար» եւ «Մարող ճրագներ» թատրոնները։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ դերասանուհիներ
26 Դեկտեմբեր
26 Դեկտեմբեր, տարուան 362-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 343-րդ) օրն է
մինի|[[Թիերի Սապին․ Փարիզ-Տաքար առաջին մրցաշարքըին
Բամբա
Բամբա (Pampa՝ բնիկ քեչուա լեզուի բառ որ դաշտ կը նշանակէ). Հարաւային Ամերիկայի բարեբեր ու անծայրածիր արօտավայրեր։ Բանբան ընդարձակուած է Արժանթինի Պուէնոս Այրէս, Լա Բամբա, Սանթա ֆէ, Էնթրէ Ռիոս եւ Քորտոպա շրջաններուն եւ Պրազիլիոյ հարաւային Ռիօ Կրանտէ տօ Սուլ նահանգին մէջ, ինչպէս նաեւ Ուրուկուէյի ամբողջ տարածքին։
26 Դեկտեմբեր
կազմակերպան գաղափար ունեցողը]]
Բամբա
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Բամբային տարածութիւնն է 1․200․000 քլ²։ Գրեթէ ամբողջութիւն մը կազմած այդ անսահման արօտավայրերը բնական շրջան մըն են․ ընհատուած են միայն Պահիա Պլանքա եւ Թանտիլ քաղաքներուն մօտ գտնուող բլուրներէն՝ 1500 եւ 500 մեթր բարձրութեամբ։
26 Դեկտեմբեր
Դէպքեր
1978․ Փարիզէն սկիզբ կ՛առնէ Փարիզ-Տաքար առաջին մրցաշարքը։