cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Անցողական հիւանդութիւններ
6.- Փորհարութիւնը եւ փսխունքը.- Պատճառները կրնան ըլլալ զանազան ժահրերու վարակումները:
Ջրածին
Երկրի ընդերքին մէջ եւ կենդանի օրկանիզմներուն մէջ
Ջրածնի պարունակութիւնը երկրակեղեւին մէջ (ըստ զանգուածի) 0,15% է, ընդհանուր պարունակութիւնը երկիրին վրայ՝ 1% է (16% ըստ աթոմներու թիւի)։ Ազատ վիճակին հազուադէպօրէն կը հանդիպի՝ որոշ հրաբխային եւ այլ բնական կազերուն մէջ, օդին մէջ՝ 1•10−4։ Մթնոլորտի վերին շերտերոն ջրածինի պարունակութիւնը շատ աւելի մեծ է, մերձերկրեայ տարածութեան մէջ կը յառաջացնէ երկիրի բրոդոնային ռատիասիոն գօտին։
Անցողական հիւանդութիւններ
7.- Լեարդաբորբի Ա. ժահրի (Հեփաթիթ Ա) վարակումը.- Ուր կը տեսնենք 15-21 օրեր, երբ մարմինը իր բնական պայմաններով կը պայքարի չէզոքացնելու համար ժահրը:
Մարդու մարմնի դիմադրողական համակարգը
ա.- Բնածին դիմադրողականութիւն.- Ասիկա առաջին կարգի պայքարող համակարգն է, ուր կայ մաշկն ու զանազան լորձնաթաղանթները, որոնք կը պատեն զանազան օրկանները: բ.- Յարմարած դիմադրողականութիւն.- Ունի երկու կարեւոր բջիջներ` «Պի» եւ «Թի»: «Պի» բջիջները կը պատրաստեն հակամարմինները, իսկ «Թի» բջիջները կը փճացնեն ժահրերը եւ կ'արտադրեն «Ինթըրֆերոն»-ը, որ կը կասեցնէ ժահրի բազմանալը:
Աղբիւր
ԶԳՈՅՇ Առողջապահական-նախազգուշական պարբերաթերթ, Գ. ՏԱՐԻ, ԹԻՒ 1, 2017
Ստորոգութիւն:Հիւանդութիւններ
Փեքին
Փեքին (北京, փինյին Běijīng ‒ Պեյճին), Չինաստանի մայրաքաղաքը։ Աշխարհի մեծագոյն եւ ամէնէն խիտ բնակուած քաղաքներէն մէկը. 2010-ի տուեալներով՝ Փեքինի բնակչութիւնը 19,612,368 հոգի է։
Փեքինը բնակչութեան թիւով Չինաստանի երկրորդ քաղաքն է Շանհայէն ետք։
Դարեր շարունակ, աշխարհի տարածքին քիչ թիւով քաղաքներ մշակութային եւ քաղաքական կեդրոններ եղած են. անոնցմէ մէկը Փեքինն է։
Փեքին նշանաւոր է իր բազմաթիւ շքեղ պալատներով, թանգարաններով, հսկայական քարէ պատերով ու դարպասներով։ Այդ շքեղ կոթողները եւ համալսարանները Փեքինը դարձուցած են Չինաստանի մշակութային եւ կրթական կեդրոնը։
Ծագումնաբանութիւն Եւ Անուններ
Փեքինը չինական նշաններու ստուգաբանութեամբ՝ 北 կը նշանակէ հիւսիս, իսկ 京 ՝մայրաքաղաք, բառացի թարգմանութեամբ՝ «Հիւսիսային մայրաքաղաք»։ Վերջին 3,000 տարիներուն ընթացքին քաղաքը բազմիցս փոխած է իր անունը։
1949-ին, երբ Չինաստանի կոմունիստական կուսակցութիւնը քաղաքը կը դարձնէ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետութեան մայրաքաղաքը, վերջինիս կը վերադարձուի իր նախկին Փեքին անունը։
Անուան Ծագում
1644-ին Փեքինը գրաւած են ապստամբած գիւղացիները, ապա՝ մանջուրները, որոնք Չինաստանի մէջ հիմնած են Ցին թագաւորական հարստութիւնը։
Քոյր եւ Գործընկեր Քաղաքներ
Փեքինը աշխարհի տարածքին ունի բազմաթիւ քոյր եւ եղբայրացած քաղաքներ, անոնցմէ շատերը մայրաքաղաքներ են իրենց երկիրներուն մէջ։
Չինական Հանրապետութեան Հռչակում
1912-ին՝ Սինհայի պուրժուական յեղափոխութեան ատեն, Փեքինը հռչակուած է Չինական Հանրապետութեան մայրաքաղաք։
1937-ին քաղաքը գրաւած են ճափոնցիները։ Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութեան օգնութեամբ 1945-ին Կուանտունեան բանակը հոնկէ դուրս մղելէն ետք, 3,5 տարի եղած է Կոմինիանի (Ազգային ժողովրդական կուսակցութիւն) իշխանութեան տակ։
31 Յունուար 1949-ին Չինաստանի բանակը ազատագրած է քաղաքը եւ հռչակած Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետութիւնը (ՉԺՀ)՝ Փեքին մայրաքաղաքով։
Երթեւեկութիւն
Փեքինը Չինաստանի երրորդ մեծ քաղաքն է՝ Չունցինէն ու Շանհայէն ետք: Չինաստանի ամէնէն մեծ երթեւեկութեան հանգոյցն է, ուր կը խաչաձեւուին բազմաթիւ երկաթուղիներ եւ մայրուղիներ, ինչպէս նաեւ աւելի քան 100 օդային ուղիներ։ Փեքինի մէջ է Շոուտիի միջազգային օդակայանը, կը գործէ մեթրոփոլիթենը (1970-էն)։ Քաղաքը նախանաւահանգիստ է Դեղին ծովու Պոհայուան ծոցին մէջ (ծովէն հեռու է 180 քմ) եւ Փեքինի ջրանցքով (25 քմ.) կը կապուի Եունտինհէ գետին։
Կրթութիւն
Չինաստանի մեծագոյն ուսումնական հաստատութիւններէն է Փեքինի համալսարանը (1898), կան նաեւ բազմաթիւ համալսարաններ, գիտահետազօտական հիմնարկներ, բժշկական եւ գիւղատնտեսական գիտութիւններու կաճառներ, աստղադիտարանը, բուսաբանական այգին, կը գործեն Գեղարուեստի պատկերասրահը, Չինաստանի պատմութեան, Չինական յեղափոխութեան, Գուգուն (նախկին կայսերական պալատը) եւ այլ թանգարաններ, գրադարաններ ու թատրոններ։
Մշակոյթ
Չինական օփերային կեդրոնը Փեքինն է, որ չինական մշակոյթի գլխաւոր նուաճումներէն է. անիկա երգի, երկխօսութեան, շարժումներու, մարտական հնարքներու ու Կրկէսային մարմնամարզութեան բեմական գործողութիւններու համադրութիւնն է։
Ճարտարապետութիւն
Փեքինի պատմական մասը կազմուած է Ներքին ու Արտաքին քաղաքներէն։ Հնագոյն Ներքին քաղաքը կը ներառէ Կայսերական քաղաքին համալիրը, որուն միջուկը Փակ քաղաքն է՝ Կայսերական պալատին համալիրով (ԺԵ. դարու Առաջին կիսուն)։ Կայսերական քաղաքը կը համալրեն Տայմէաօ (նախնիներու յիշատակի) տաճարը (1420, վերակառուցուած է 1544-ին), Երեք ծովերու զբօսայգին եւ այլ շինութիւններ։ Արտաքին քաղաքին հարաւային մասին մէջ է «Երկինքի տաճար» համալիրը (1420-1530, վերակառուցուած է ԺԸ.-ԺԹ. դարերուն)։
1949-ին Ժողովրդական յեղափոխութեան յաղթանակէն ետք սկսած է Փեքինի վերակառուցումը, ընդարձակուած է գլխաւոր մայրուղին, կառուցուած են բազմաթիւ բնակելի տուներ, հասարակական շէնքեր, ստեղծուած են նոր թաղամասեր։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Բնակավայրեր այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Ասիոյ մայրաքաղաքներ Ստորոգութիւն:Չինաստանի քաղաքներ
Ազատեանց
Ազատյանց, հայկական մականուն ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական մականուններ Ստորոգութիւն:Եանց վերջածանցով մականուններ
Նամականիշի Օր
Նամականիշի օր, այս կամ այն երկրի նամակային վարչութեան կողմէ սահմանուող եւ ամէն տարի նշուող տօն, որ կոչուած է հանրային ուշադրութիւն գրաւելու, նամակային կապը ժողովրդականացնելու, նամակագրութիւնը ընդլայնելու եւ դրօշմահաւանքութեան զարգացմանը նպաստելու:
Նկարագրութիւն
Աւանդաբար այս օրուան կը յարմարեցուին նամակային յիշատակելի նամականիշներ յատուկ հրատարակութիւններ. այդպիսի նամականիշներու նիւթը սովորաբար կապուած է նամակատան պատմութեան հետ՝ պատմական դէմքեր, նամակաբերներ եւ նամակային երթեւեկութիւն, այդ երկրին մէջ թողարկուած առաջին նամականիշ եւ այլն: Այս օրուան հետ կը կապուին ֆիլատելիստական եւ նամակային այլ իրադարձութիւններ՝ յատուկ մարում, ցուցահանդէսներ, փառատօններ եւ նմանատիպ միջոցառումներ:
Կը համարուի, որ նամակային նամականիշի օրը կը նշուի Նամակի շաբաթը կազմակերպելու ժամանակ: Սակայն «Ֆիլատելիայ» ամսագիրը 1972 թուականին գրել է, որ դա ընդամէնը օրացոյցային պատահականութիւն է (առաջինն անցկացւում է դրօշմահաւաքութեան միջազգային ֆեդերացիայի հովանաւորութեամբ, երկրորդը՝ նամակային համաշխարհային միութեան նախաձեռնութեամբ), եւ նամակային նամականիշի օրը նոյնացւում է դրօշմահաւաքութեան օրուայ հետ:
Պատմութիւն
Նամակային նամականիշի օրը՝ իբրեւ յատուկ օր, նշելու գաղափարը ծնած է 1934-ին պերլինցի յայտնի հաւաքիչ Հանս ֆոն Ռուտոլֆի մօտ, որ 1930-ին Պերլինի մէջ IPOSTA դրօշմահաւաքութեան համաշխարհային ցուցադրութիւններու կազմակերպիչն ու գործադիր կոմիտէի ղեկավարն էր, յետագային Գերմանիոյ դրօշմահաւաքներու կայսերական միութեան գլխաւորը եւ 1937-ին Փարիզի մէջ PEXIP ու 1938-ին Փրահայի մէջ PRAGA միջազգային ցուցահանդէսներու մրցանակներու շնորհման ժիւրիի անդամ: Ֆոն Ռուտոլֆը իր առաջարկութիւնը առաջին անգամ հնչեցուցած է 1934-ին: Ըստ անոր՝ նամակային նամականիշի օրը կը դառնայ հասարակութեան կողմէ ընդունուած եւ Գերմանիոյ քարոզչական նուագախումբին մէջ նուագակցութեան ուժեղ գործիք : Գաղափարը քննարկուած եւ հաւանութեան արժանացած է Գերմանացի դրօշմահաւաքներու օրերու շրջանակներուն մէջ՝ 1934-ին Կտանսիի եւ 1935-ին Մայնցիոյ մէջ։ Աւստրիան նամակային նամականիշի օրը առաջին անգամ նշած է 1 Դեկտեմբեր 1935-ին, իսկ Երրորդ Ռայխին մէջ այն առաջին անգամ տօնուածէ 7 Յունուար 1936-ին՝ նամակային համաշխարհային միութեան հիմնադիր Հենրի ֆոն Ստեֆանի ծննդեան օրը: 29 Օգոստոս 1936-ին դրօշմահաւաքութեան միաջազգային դաշնութիւնը Լիւքսեմպուրկի մէջ կայացած իր 11-րդ համագումարի 7 Յունուարին յաջորդող Կիրակին յայտարարած է նամակային նամականիշի համաշխարհային օր, եւ անդամ երկիրներուն խորհուրդ տուած է այդ օրը նշել դրօշմահաւաքութեան հետ կապուած իրադարձութիւններով, մասնաւորապէս, թողարկել յիշատակային նամականիշներ: Նաեւ ցանկութիւն յայտնուած է նամակային նամականիշի օրուան նուիրուած նամականիշներու համատեղ թողարկման վերաբերեալ, բայց այն զարգացում չէ ունեցած: Մէկ տարի ետք՝ 22 Յունիս 1937-ին, Փարիզի մէջ կայացած ՖՄՖ 12-րդ համագումարին լիւքսեմպուրկեան որոշումը փոփուած է. միջազգային այդ կազմակերպութեան անդամ երկիրներուն նամակային նամականիշի օրը նշելու օրացոյցային օրը որոշելու իրաւունք տրուած է:
1948-էն ետք Գերմանիոյ մէջ նամակային նամականիշի օրը տեղափոխուած է Հոկտեմբերի վերջին Կիրակին: Իտալիոյ մէջ այդ օրը կը նշուի 20 Դեկտեմբերի՝ առաջին նամականիշի ստեղծման օրը: Ֆրանսայի մէջ այդ օրը առաջին անգամ յայտնի դարձած է 1938-էն: Այդ օրուան նուիրուած առաջին նամականիշները եղած են 9 Դեկտեմբեր 1944-ին՝ Ֆրանսական փոխօգնութեան համար: 1947-էն նամակային նամականիշի օր այդ երկրին մէջ կը նշուի Փետրուար-Մարտ ամիսներուն:
Արդիականութիւն
1990-ականներէն սկսած նամակային բազմաթիւ տեսչութիւններ սկսան նամակային նամականիշի օրը օգտագործել երիտասարդներուն դէպի հաւաքորդութիւնը գրաւելու համար եւ այդ նպատակով նամականիշները եղած էին երիտասարդներու համար գրաւիչ պատկերներով: Օրինակ՝ Ֆրանսայի մէջ 1999-էն սկսած անոնք կոմիքսներու յայտնի հերոսներն էին: Մինչեւ 2003-ը նմանատիպ նամականիշները նամակային-բարեգործական էին՝ յօգուտ Ֆրանսայի Կարմիր խաչի:
Զուիցերիոյ մէջ նամակային նամականիշի օրը միշտ կը նշուի յատուկ հրատարակութեամբ: Իբրեւ օրինակ կարելի է բերել նաեւ Հունգարիան, ուր այս օրը դարձած է յայտնի եւ կ՚ուղեկցուի համապատասխան նամականիշերու թողարկմամբ: Այսպէս, 9 Սեպտեմբեր 1975-ին այստեղ թողարկուած է նամակային-բարեգործական նամականիշներու շարք, որ նուիրուած էր նամակային նամականիշի օրուան եւ արտադրուած էր համակշռական եղանակով: Շարքի նկարիչը Ի. Վերտելն էր։ Բոլոր նամականիշները ունէին 2 + 1 ֆորինտ անուանական արժէք: Կ՛եզրափակէր անուանական նոյն արժէքով 4 նամականիշներով նամակային միաւորումը: Թողարկման օրը նամականիշերն ու միաւորները եղած են յատուկ կնիքներով :
Նամակային նամականիշի օրը ժողովրդականութիւն կը վայելէնաեւ Ափրիկեան երկիրներուն մէջ։ Օրինակ՝ Թունիսի մէջ 29 Սեպտեմբեր 1975-ին այդ օրուայ առթիւ թողարկուած է 100 միլլիմ անուանական արժէքով նամականիշ :
դրօշմահաւաք
25 Նոյեմբեր 1984 -ին Արեւմտեան Գերմանիոյ մէջ քանի մը դրօշմահաւաքներու կողմէ հիմնուած է նամակային նամականիշի օրը ուսումնասիրող կազմակերպութիւն (Forschungsgemeinschaft Tag der Briefmarke e. V.), որ Գերմանական դրօշմահաւաքներու միութեան ստորաբաժանումն էր։ Այդ կազմակերպութիւնը գերմանական նամականիշներու համար հրատարակած է յատուկ հաւաքածոյ-գրացուցակ, որ կազմուած էր երկու մասէ.
«Զումշտէյն» գրացուցակը նոյնպէս նուիրուած է թեմատիկ նամականիշներուն ֆր.՝ «Catalogues journée du timbre suisse», այն կարելի է ձեռք բերել 18 զուէցերական ֆրանկով :
Պարբերացում
Մարտ 1983-ին ամերիկացի դրօշմահաւաք Էնտրու Ք. Վաչինսքին (անգլ.՝ Andrew K. Wacinski) առաջարկած է այս իրադարձութեան նշման աւանդութեան տարածումը բաժնել շրջաններու: Ան առանձնացուցած է առաջին՝ «դասական» շրջանը (1936-էն մինչեւ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկիզբը՝ 1939-), իսկ երկրորդ շրջանը անոր կողմէ բնութագրուած է իբրեւ «պատերազմի հետեւանքով ընդհատուած շրջան» եւ տեւած է 1939-1950-ականներուն: Երրորդը «1950-էն սկսած շրջանն է»:
Ստորեւ բերուած աղիւսակէն կարելի է եզրակացնել, որ նամակային նամականիշի օրը նշելու գաղափարը հիմնականին ընդունուած է ոչ անգլախօս երկիրներուն մէջ. Մեծ Բրիտանիան եւ անոր նախկին գաղութներէն որոշները այդ աւանդոյթը ընդունած են միայն 1970-ականներու կէսերուն: ԽՍՀՄ-ի մէջ նամակային նամականիշի օրը (ընդունուած էր «նամակային նամականիշի եւ հաւաքիչներու օր» անուանումը) նոյնպէս մեծ ժողովրդականութիւն չի վայելած, թէեւ ԽՍՀՄ-իեւ խորհրդային միաւորի երկիրներուն մէջ կը թողարկուէին այդ օրուան նուիրուած նամականիշներ:
Օրինակներ
Ստորեւ բերուած են տարբեր երկիրներու մէջ նամակային նամականիշի օրուան առթիւ թողարկուած նամականիշներու որոշ օրինակներ:
Յիշարժան այլ իրադարձութիւններ
Նամականիշի օրուան համանմանութեամբ որոշ երկիրներու մէջ նշուած կամ ալ մինչ այսօր կը նշուին յիշարժան այլ օրեր կամ միջոցառումներ, որոնք կապուած են դրօշմահաւաքութեան հետ:
դրօշմահաւաքութեան օր
Խորհրդային իշխանութեան առաջին տարիներուն ԽՍՀՄ-ի մէջ սահմանուած է դրօշմահաւաքութեան օր, որ տեղի ունեցած է 19 Օգոստոս 1922-ին Մոսկուայի մէջ, եւ կարելի է համարել նամակային նամականիշի օրուայ նախակարապետը: Այդ օրուան նուիրուած են դրօշմահաւաքութեան շարք մը նիւթեր, ներառեալ յատուկ դրօշմներն ու խորհրդային առաջին յատուկ մարումը, որմով կը մարէին «դրօշմահաւաքութիւնը երեխաներուն» նամականիշներու շարքը (ՖԿՎ [«Марка» ԻՏԿ] № 43—48):
Հաւաքիչներու օր
1950-ականներու վերջին ԽՍՀՄ-ի մէջ դրօշմահաւաքութեա եւ այլ հաւաքիչներու միութիւններ Հոկտեմբերին կը նշէին նամակային նամականիշի եւ հաւաքիչներու օրը: Միեւնոյն ժամանակ 1958-էն Մոսկուայի հաւաքիչներու քաղաքային հասարակութիւնը ամէն տարի Մայիսի վերջին տեղի կ՚ունենար ինքնուրոյն միջոցառում՝ Հաւաքիչներուօրը, որ աւելի ուշ խորհրդային դրօշմահաւաքներու կազմակերպութիւններ սկսած են նշել նամակային նամականիշի օրուան հետ միասին: Որոշ երկիրներու մէջ այդ օրը կոչուած եւ կը կոչուի դրօշմահաւաքի օր:
Նամականիշի շաբաթ
Նամականիշի հետ կապուած հերթական իրադարձութիւններէն մէկն ալ կը նշուի Սեպտեմբերի վերջը–Նոյեմբերի սկիզբը Աւստրալիոյեւ Նոր Զելանտայի մէջ։ Այն կը կոչուի «նամակային նամականիշի շաբաթ» («National Stamp Week») եւ շատ յայտնի է հաւաքիչներու շրջանակին մէջ:
Նոր Զելանդիայում, որտեղ նախկինում կազմակերպուած էաղաւնային առաջին կանոնաւոր նամակային ծառայութիւնը, նամակային նամականիշի շաբաթուայ կապակցութեամբ միջոցառումները սովորաբար ուղեկցւում էին նամակներու ցուցադրական ուղարկում աղաւնային փոստի միջոցով, ինչի հետ կապուած թողարկւում էին նամակային յատուկ նամականիշներ, որոնք նախաւճարւում էին նամակային յատուկ կնիքով :
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Միջազգային օրեր Ստորոգութիւն:Գերմանիոյ Տօներ
Ազգ․ Սահակեան Վարժարան (Հալէպ)
Ազգ․ Սահակեան Վարժարան, երկսեռ վարժարան, հիմնուած 1927-ին։
Պատմական ակնարկ
1926-ին Արտաւազդ Ծ․Վրդ. Սիւրմէեանի Առաջնորդութեամբ, Ս. Քառասնից Մանկանց եկեղեցւոյ Թաղական Խոորհուրդը, Մէյտան (Նոր-Գիւղ)կոչուող վայրին մէջ, Քարէն Եփփէի «Կանանց եւ մանուկներու պաշտպանութեան գործ»կոչուող այրիախնամ եւ որբախնամ հաստատութեան նոր կեդրոնին կից մեծ հողատարածքը կը գնէ ու բարերարներու օգնութեամբ կը կառուցէ շուրջ 40 ընդարձակ սենեակներ հաշուող Ազգ․գաղթակայանը ,ուր կը բնակեցուին խարբերթցի գաղթականներ։Նոյն շարքին հարաւային կողմը , գաղթակայանի մուտքին դիմաց կը կառուցուի դպրոցական շէնքը, որ ունէր խաչաձեւ կերպարանք, ու նախատեսուած էր 150-200 աշակերտներու համար։
1927-ի վերամուտին պատրաստ էր արդէն դպրոցական շէնքը, զոր կը կոչուի Ազգ. Սահակեան վարժարան՝ ի պատիւ Սահակ Բ. Կաթողիկոս Խապայեանի ։
Օրէ օր,ամսէ ամիս այս կեդրոններուն շուրջ ,որ ամբողջապէս ամայութիւն էր, թաղամասեր կը կուտակուին ու փողոցներ կերպարանք կը ստանան։1930-ին արդէն կերպարանք եւ անուն ստացած Նոր Գիւղին մէջ ,Սահակեան վարժանրանի եւ Ազգ. Գաղթակայանի միջեւ գտնուող տարածութեան մէջ հիմնարկէքը կատարուած Ս.Գր.Լուսաւորիչ Եկեղեցին։
Սկզբնական տարիներուն Սահկեան վարժարանը Նոր Գիւղի, ինչպէս նաեւ նորահաստատ հայկական մօտիկ թաղամասերու հայկական միակ վարժարանն էր։ Աւելի ուշ երբ այս թաղերու բնակչութիւնը կը բազմապատկուի ,կը բացուին նաեւ այլ վարժարաններ։
1926-ին իբրեւ գաղթակայան կառուցուած միայարկ շինութիւնները ,տարիներու թաւալումին հետ աստիճանաբար կը պարպուին գաղթականներէ եւ կը տրամադրուին Սահակեան վարժարանին ։
Ըստ 1950-ի տուեալներուն Ազգ. Սահակեան վարժարանը ունէր 475 երկսեռ աշակերտութիւն, 17 հայ պաշտօնեաներ կը վարեն կրթական գործը :
1960-կան թուականններուն ազգային վարժարանները նոր շէնքերով օժտելու շինարարական մեծ թափ սկիզբ կ'առնէ Հալէպի մէջ ։ Այս ծիրէն ներս,Ազգ․ Առաջնորդարանի,Ս․Գ․Լուսաւոիչ եկեղեցւոյ եւ «Սահակեան ընտանիք»ի ընձեռած միջոցներով 1959-1960 տարեշրջանի աւարտին, քննութիւններէն անմիջապէս ետք կը քանդուին որպէս գաղթակայան կառուցուած եւ շուրջ երեսուն տարի վարժարանին ծառայած միայարկ շինութիւնները։Ամառնային արձակուրդի երեք ամիսներու ընթացքին կը կառուցուի Սաակեան վարժարանի նախակրթարանի երկյարկանի շէնքը։Շինարարութեան արագ իրագործման մէջ մեծ եղած է ներդրումը հոգաբարձութեան նախկին անդամ,շինարարական գործերու կապալարու Խաչատուր Տօնիկեանին։ 1960-1961 տարեշրջանը նախակրթարանը կը սկսի նոր շէքին մէջ։
Մանկապարտէզին յատկացուած առաջին շէնքի դասարանները անբաւարար ըլլալով,70-ական եւ 80-ական թուականներուն կը կառուցուին նոր դասարաններ,սակայն միշտ ալ առկայ կը մնայ շէնքը հիմնովին փոխելու խնդիրը։Գործնական քայլերու կը դիմուի 1990-ականներու սկզբնաւորութեան։Յարմարագոյնը կը համարուի շէնքը կառուցել ոչ թէ նոյն տեղը,այլ նախակրթարանի շէնքին կից։ Հիմնարկէքը կը կատարէ Բերիոյ Թեմի Առաջնորդ Տ.Սուրէն Արք.Գաթարոյեան ,30 մայիս 1993-ին, Ս.Գ․ Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ մէջ կատարուած պատարագէն ետք։
1995-1996 տարեշրջանի վերամուտին մանկապարհէզի նոր շէնքին շինարարութիւնը աւարտին մօտեցած է։ Երկյարկ է, վարի յարկին վրայ ունի բողբոջի երեք դասարաններ,երաժշտութեան սենեակ,խաղասրահ,տեսչարան,խոհանոց եւ լուացարաններ,իսկ երկրորդ յարկին վրայ՝ երեք սենեակ Կոկոնի, երեք սենեակ Ծաղիկի,մէկական սենեակ ուսուցչարանի ,գծագրութեան ու համակարգիչի համար, եւ լուացարաններ։Ներքնայարկին մէջ ունի երկու մառան եւ սրահ մը, ուր կը գործէ մանկապարտէզի տիկնիկային թատրոնը։ 5*3 մեթր տարածութեամբ բեմը կրնայ ծառայել թատերական ներկայացումներու համար եւս։
1995-1996 տարեշջանի վերամուտէն մէկ ամիս ետք մանկապարտէզը կը փոխադրուի նոր շէնքը։Տեղափոխութիւնը կը կատարուի Սրբազան հօր ներկայութեամբ ու անոր աղօթքով։Պաշտօնական բացումը կը կատարուի 16 Ապրիլ 1996-ին Արամ Ա.Վեհափառին կողմէ, որ հովուապետական իր առաջին այցելութիւնը կը կատարէր Բերիոյ Թեմին։Հոգաբարձութիւնը ամբողջովին կը կահաւորէ նոր շէնքը։
Գալուստ Կիւլպէնկեան հիմնարկութեան շնորհիւ մանկապարտէզի եւ նախակրթապանի բոլոր դասարանները կ՝օժտուին նոր մանկական աթոռ-սեղաններով ու գրասեղաններով։Դարձեալ Գալուտ Կիւլպէնկեան հիմնարկութեան շնորհիւ, նախակրթարանը կօժտուի համակարգիչներու յատուկ սենեակով ։
2010 թուականի Հոկտեմբերին տիար Յակոբ Փալանճեանի բարերարութեամբ կը կատարուի վարժարանի պատմութեան դահլիճի եւ բարեկարգուած գրադարանի բացումը։
Հալէպահայ գաղութի ամէնէն բազմամարդ վայրին ,մէջ գործող Ազգ. Սահակեան վարժարանը ,աւելի քան ութը տամնամեակ անխաբան գործած է հայապահպանման ու հայացման սրբազան գործը առաջ կը տանելու վճռակամութեամբ եւ տարուէ տարի ընթացած է աւելի հաստատ հաւատքով ու աւելի ուժեղ, եղած է միշտ Հալէպի մեծագոյն հայ նախակրթարաններէն մէկը ։
Սուրիական պատերազմի տարիներուն ,վարժարանի շէնքը գտնուելով պատերազմական թէժ գործողութեանց տարածքի մէջ ,2012 տարեշրջանէն տեղափոխուած է եւ դասաւանդութիւնը իրականացուած է Ազգ․ Կիւլպէնկեան վարժարանի շէնքին մէջ ։2015-16 տարեշրջանին Ազգ․ Զաւարեան ապա 2016-17 տարեշրջանին Ազգ․ Հայկազեան եւ Կիւլպէնկեան վարժարաններուն հետ միացուած՝ շարունակած է գործել Ազգ․ Միացեալ Նախակրթարան անունով ։
Շրջանաւարտից միութիւններ
2007-ին Ա․Մ․Ն․ի Գալիֆորնիա նահանգին մէջ կը հիմնուի եւ գործունէութիւն կը ծաւալէ Ազգ․ Սահակեան վարժարանի Շրջանաւարտից միութիւնը։ Միութիւնըստեղծած է նաեւ դիմատետրի իր էջը ( Sahagian School Alumni in Los Angeles, CA )։
2010-ին Հալէպի մէջ եւս կը հիմնուի Ազգ․ Սահակեան վարժարանի շրջանաւարտից միութիւն,որ կարճ ժամանակ միայն կը յաջողի գործունէութիւն ծաւալել։
Ազեան
Ազյան, հայկական մականուն ։
377 (թիւ)
377 (երեք հարիւր եօթանասունեօթ) կենտ եռանիշ բնական թիւ է 376-ի եւ 378-ի միջեւ
Ազդարեան
Ազդարյան, հայկական մականուն ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական մականուններ
Նապաստակ
Նապաստակներ (լատիներէն՝ Leporidae), կաթնասուն անասունններ։ ՀՀ տարածքին կը հանդիպինք՝ մէկ տեսակին, գորշ կամ եւրոպական նապաստակներու։ Տարածուած են դաշտերու, թփուտներու, տափաստաններու եւ այլ վայրերու մէջ ։
Կենսաբանական նկարագիր
Մարմինին երկայնքը՝ 50-60 ս․մ․ է, կը կշռեն՝ 4-5, երբեմն՝ մինչեւ 7 ք․կ․։ Ականջները երկար են, պոչը՝ կարճ։ Կ'ըլլան մոխրագոյն կամ սպիտակ։
Մթնշաղին, մասամբ՝ գիշերը, արագաւազ են։ Կը սնանին բոյսերով։ Թէ՛ գորշ, թէ՛ սպիտակ նապաստակները կ'ունենան 3-6 ձագ, որոնք կը ծնին բաց աչքերով, աղուամազով ծածկուած, շարժելու ունակ եւ քանի մը օր անց պատրաստ՝ ինքնուրոյն սնանելու։ Նապաստակին կաթը շատ սննդարար է՝ 6 անգամ աւելի իւղոտ, քան կովուն կաթը, այնպէս որ 1 անգամ կերակրուելէ ետք, 3-է 4 օր կուշտ կը պահէ (ձագերու պարագային)։ Կ'ապրին 10-12 տարի։ Միսը համեղ է։ Երբեմն կը վնասեն պտղատու այգիներն ու նորատունկ ծառերը։
Ճագարներու եւ նապաստակներու տարբերութիւնները
Նապաստակները[ ճագարներու համեմատ ունին աւելի մեծ չափեր եւ աւելի ծանր են: Նապաստակներուն մորթը աւելի հաստ է եւ մազերը՝ աւելի երկար են։
Նապաստակներու ականջները աւելի լայն են եւ աւելի երկար։ Անոնք կ'ապրին բնութեան մէջ եւ վայրի են, իսկ ճագարները վարժ են մարդու ներկայութեան եւ կը գտնուին անոր հսկողութեան տակ։
Ռաանանա
Ռաանանան (եբր.՝ רעננה‎), քաղաք է Իսրայելի արեւմտեան մասին մէջ՝ Հարաւային Շարոնում։ Քաղաքը Թել Ավիվից կը գտնուի 19 կմ հեռավորուեան վրայ։ Քաղաքի հիմնական բնակչութիւնը Մեծ Բրիտանիային, ԱՄՆ-ից, Ֆրանսային, Հարաւային Ափրիկէյին, ԱՊՀ-ին եւ այլ երկրներուն ներգաղթած հրեաներն են։ Քաղաքի կառուցումը սկսուած է 1912 թ-ին եւ միայն աւարտուած է 1922 թ-ին։
Էփիքուրոս
Էփիքուրոս (Յուն.՝ Επίκουρος, Ք.Ա. 341 թ., Սամոս – Ք.Ա. 271/270 թթ., Աթէնք), նշանաւոր հին յոյն փիլիսոփայ, իր անունով կոչուած՝ էպփիկուրեան փիլիսոփայական դպրոցի հիմնադիր։ Գրած է շուրջ 300 երկեր, որմէ միայն հատուածներ պահպանուած են։ Որպէս Էփիքուրի մասին ժամանակակից գիտելիքներու աղբիւր կը ծառայեն Տիոկենէս Լաերցիուսի եւ Թիթոս Լուքրեցիոս Քարոսի աշխատութիւնները։ Էփիքուրն ու էփիքուրեանները կը ժխտէին հոգիի անմահութեան գաղափարը։ Կը նկատէր, որ իմաստունը պէտք է ձերբազատուի ճակատագիրի եւ մահուան վախէն։ Երջանկութեան կարելի է հասնիլ ինքնակատարելագործումով, որ մարդուն կը տայ հանգստութիւն եւ հոգիի անվրդովութիւն, իսկ ատոր համար պէտք է զերծ մնալ աշխոյժ գործունէութենէն ։ Չէր ժխտեր աստուածներու գոյութիւնը, սակայն կը գտնէր, որ անոնք որեւէ կերպ չեն միջամտեր մարդու կեանքին եւ գործերուն։
էփիքուրեան դպրոց
Էփիքուրեան դպրոց - անթիք նիւթապաշտութիւնի եւ բնագիտական միտքի կեդրոն։ Անցած է զարգացման 3 շրջան. հին «Պարտէզը» (Ք.Ա. IV-IIIդդ.), հիմնադրած է Էփիքուրը Ք.Ա. մօտ 307 թ.-ին կամ 306 թ.-ին՝ Աթէնքի մէջ, յունա-հռոմէական՝ միջին «Պարտէզ»՝ Աթէնքի մէջ եւ Նէափոլի մէջ (Ք.Ա.. II-Iդդ.), եւ հռոմէական՝ ուշ շրջանի «Պարտէզ» ( I-VIդդ.)։ Էփիքուրի դարաշրջանի ներկայացուցիչներէն են Մեթրոտորոս Լամփսաքացին, Հերմարխոս Միթիլենացին, Պասիլիտը, Ափոլլոտորը, Ֆիլոմէտոս Կատարացին, Լուքրեցիոսը։ Էփիքուրի դարաշրջանին զարգացած է աթոմիստական ու աթեհիստական գաղափարներ, նպաստած է անոնց տարածումին։
Էփիքուրիզմ
Հելլենիստական դարաշրջանի ազդեցիկ փիլիսոփայական ուղղութիւն։ Էփիքուրիզմ − գիտեմ, հետեւաբար կը խուսափիմ։ Այս ուղղուածութիւնը արժանացած է խիստ քննադատութեան։ Էփիքուրի բարոյագիտութիւնը ունի հետոնիստական կամ հաճոյապաշտական բնոյթ, յոյն մտածողը հաճոյքը կը նկատէր բարձրագոյն բարիք։ Էփիքուրին հասցէագրուած մեղադրանքները արդարացի չէին։ «Երբ կ՚ըսենք, որ հաճոյքը վերջնական նպատակ է,- «Նամակ Մենեքէին» գործին մէջ կը գրէ Էփիքուրը, -մենք նկատի չունինք անբարոյականներու եւ զգայական վայելքներ հանդիսացող հաճոյքներ, ինչպէս որոշներ կը մտածեն, որոնք չեն գիտեր, չեն համաձայներ, սխալ կը հասկնան, այլ նկատի ունինք ազատութիւնը մարմնական տառապանքներէն եւ հոգեկան տագնապներէն»։ Էփիքուրեան փիլիսոփայութեան զարգացման պատմութեան մէջ կ՚առանձնացնենք 3 շրջան՝ Ան փիլիսոփայութիւնը կը բաժնէ 3 մասի՝
Ազոյեան
Ազոյան, հայկական մականուն ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական մականուններ
Աղբիւր (ամսագիր, Երեւան)
Պատմութիւն
Առաջին անգամ լոյս տեսած է 1923 թուականին ՀԽՍՀ-ի մէջ։ Ամսագրի անունը սկիզբը եղած է «Պատկոմ», ապա՝ «Պիոներ», իսկ Խորհրդային Միութեան փլուզումէն յետոյ ամսագիրը վերանուանուած է «Աղբիւր»։
«Աղբիւրը» երեխաներուն կը դաստիարակէ հայրենասիրութեան ոգիով, անոնց մէջ սէր կ՜արթնցնէ ուսման ու աշխատանքի, գիտութեան ու տեխնիկայի, գրականութեան, արուեստի ու ընթերցանութեան նկատմամբ։
Առաջին համարին մէջ հանդէսը կոչով դիմած է դպրոցականներուն ու անոնց ծնողներուն՝ ապաստան տալ եւ օգնել որբ երեխաներուն, որոնց զգալի մասը Մեծ եղեռնէն փրկուած գաղթականներ էին։ Նոյն համարին մէջ կար մէկ այլ հաղորդագրութիւն այն մասին, որ տասնհինգամեայ Վիքտոր Համբարձումեանը հանդէս եկած է Ալպերթ Այնշթայնի յարաբերականութեան տեսութեան մասին հրապարակային դասախօսութեամբ։
Հանդէսի խմբագրական խորհուրդի կազմին մէջ էին Եղիշէ Չարենցը, Ստեփան Զօրեանը եւ ուրիշներ։
Հանդէսն մէջ ճանցչուած հեղինակներու գործերու կողքին կը տպագրուին նաեւ պատանի ստեղծագործողներու ոտանաւորներ, պատմուածքներ, յօդուածներ, նկարչական աշխատանքներ, թարգմանութիւններ արտասահմանեան մանկական գրականութենէն։ «Աղբիւր»ը կ՜անդրադառնայ հայ եւ աշխարհի ժողովուրդներու պատմութեանն ու մշակոյթին, ազգագրութեան, հրապարակում նաեւ զուարճալի նիւթեր, մաթեմատիկական հետաքրքիր խաղեր ու խնդիրներ, օգտակար խորհուրդներ։ «Աղբիւրը» առաջիններէն է լուսաբանած 1988-ի հայ ազգային-ազատագրական շարժումը, հրապարակած նիւթեր Հայաստանի եւ Արցախի պատմութենէն։ Հանդէսը կը շարունակէ տպագրել Հայաստանի Հանրապետութեան առօրեան արտացոլող, հայ դեռահասներուն յուզող հարցերու վերաբերեալ հրապարակումներ ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Ջրպետ Յակոբ Շահան
Ջրպետ Յակոբ Շահան (Ջրպետեան, Jacques Chahan de Cirbied, 16 Փետրուար 1772, Եդեսիա - 5 Դեկտեմբեր 1837, Թիֆլիս ), հայ մատենագիր, քերական:
Կենսագրութիւն
Նախնական կրթութիւնը կը ստանայ Եդեսիոյ մէջ։ 1787-ին կը մեկնի Կիլիկիա, Ասորիք, ապա՝ Երուսաղէմ:
1789-ին կ'անցնի Հռոմ, ապա՝ Ֆլորանս, Լիվոռնօ, ու կը հաստատուի Ճենովա :
Գործունէութիւն
1798-ին կը մեկնի Ֆրանսա, ուր կը ծանօթանայ Նափոլէոն Պոնափարթ ի հետ: Պոնափարթի հրաւէրով ան բնակութիւն կը հաստատէ Ֆրանսայի մէջ եւ աշխատանքի կը հրաւիրուի Փարիզ ի արքունիքի մատենադարանէն ներս: Նոյն տարին Փարիզի Արեւելեան կենդանի լեզուներու բարձրագոյն դպրոցէն ներս հայոց լեզուի ամպիոն մը կը հիմնէ :
1799-1801-ին հայոց լեզու կը դասաւանդէ, 1811-26-ին վերջնականապէս կը հաստատէ հայերէն ի եւ հայագիտական առարկաներու դասաւանդումը նոյն դպրոցէն ներս :
1826-ին կը հրաւիրուի Թիֆլիս, կը դասաւանդէ Ներսիսեան, ապա՝ իր հիմնած մասնաւոր դպրոցներէն ներս :
Ան կը մասնակցի հայ եկեղեցւոյ համար մշակուած կանոնակարգի՝ «Փոլոժենիէ»ի (1836) ստեղծման աշխատանքներուն :
Կը մահանայ Թիֆլիս, 5 Դեկտեմբեր 1837-ին:
Երկեր
Ան որոշակի դեր կը կատարէ Եւրոպայի մէջ հայոց լեզուն ուսումնասիրելու եւ հայագիտութիւնը բարձրագոյն ուսումնական հաստատութիւններէն ներս, որպէս առանձին գիտական առարկայ, դասաւանդելու գործին մէջ :
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:1772 ծնունդներ Ստորոգութիւն:16 Փետրուարի ծնածներ Ստորոգութիւն:Եդեսիա ծնածներ Ստորոգութիւն:1837 մահեր Ստորոգութիւն:5 Դեկտեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:Թիֆլիս մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ մատենագիրներ
Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան
Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան (Ardashes Der-Khachadourian, ), մատենագէտ, լեզուաբան, բառարանագէտ, քերականագէտ, բանահաւաք, պատմագէտ, խմբագիր եւ դասախօս-ուսուցիչ։
Կենսագրութիւն
Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան ծնած է Պէյթ Մերի, Լիբանան, 16 Յունիս 1931-ին։
Եղած է Հայ մամուլի եւ գիրքի հմուտ մատենագէտ, լեզուաբան, բառարանագէտ, քերականագէտ, բանահաւաք, պատմագէտ, խմբագիր եւ դասախօս-ուսուցիչ։
Տէր Խաչատուրեան վկայուած է Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանի պատմագիտութեան բաժանմունքէն Պսակաւոր եւ Մագիստրոսի վկայականներով։
Ան դասաւանդած է յատկապէս Պէյրութի Հայ Աւետարանական Գոլէճին եւ դասախօսած Համազգայինի Հայագիտական Բարձրագոյն Հիմնարկէն ներս։
Տէր Խաչատուրեան առաւելաբար ճանչցուած է մամուլի մատենագիտական աշխատանքներով։
Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան մահացած 5 Դեկտեմբեր 1993-ին, Պէյրութ։
Տէր Զօր շրջան
Վարչական կեդրոնն է Տէր Զօր քաղաքը։ 2004-ի մարդահամարի տուեալներով, շրջանը ունէր 239 196 բնակչութիւն ։ Ի տարբերութիւն Տէր Զօրի մարզի միւս շրջաններուն՝ այստեղ բնակչութիւնը, հիմնականօրէն, քաղաքաբնակ է։ Գիւղերուն մէջ հիմնական զբաղումը անասնապահութիւնն է՝ ուղտաբուծութիւն, Մեծ եւ փոքր եղջերաւոր անասուններ։ Մերձաւոր Արեւելքի ամենաերկար գետին՝ Եփրատի ափին գտնուելու շնորհիւ, բնակչութիւնը Եփրատի ջուրերը կ'օգտագործէ, արտերը ոռոգելու, որ առիթ կ'ընծայէ բնակչութեան՝ զբաղելու ոռոգովի երկրագործութեամբ ։
Ունի 10 գիւղ եւ աւան՝
Տէր Զօր նահանգին անապատը կը բաժնուի երկու մասի.
ա.- Շամի անապատը, որ կը տարածուի Ռագգայի սահմաններէն դէպի Հոմսի սահմանները եւ շարունակաբար` մինչեւ իրաքեան սահմանները. Եփրատի հիւսիսի զուգահեռ մասը, որ կ’ընդգրկէ հետեւեալ խմբաւորումները.
– Մըեզելէ, ուր կ'ապրի մշահատէ ցեղախումբը: Անոր կը պատկանին Ժըպ Թամահ, Սուհ, Սատուն եւ Մսէյետ շրջանները:
– Ֆէյտայի մէջ կ'ապրին իպն մուինկ եւ պայաաթ սապաա ցեղախումբերը:
– Չոլայի մէջ կ'ապրի պուսրայա ցեղախումբը:
– Տֆենէի մէջ կ'ապրի ֆատաան ցեղախումբը:
բ.- Ճեզիրայի անապատը, որ կը բաժնուի երկու մասի.
1.- Խապուր գետի արեւելեան շրջանը մեծ բնակչութիւն գոյութիւն չունի. հոն կ'ապրի ըկետաթ ցեղախումբը:
2.- Խապուր գետի արեւմտեան շրջանը` հիւսիսէն մինչեւ Հասաքէի սահմանները եւ արեւմուտքէն Ռագգայի սահմանները. հոն կ'ապրին հետեւեալ ցեղախումբերը.
– Ժարուանի մէջ կ'ապրի պակկարա ցեղախումբը, որուն կը պատկանին հետեւեալ շրջանները` Ատման Տպես, Պալասեն, Քուեթեր:
– Ապու Խաշապի մէջ կ'ապրի պակկարա ցեղախումբը, ասոր կը պատկանին Սաֆու, Շապութ, Սահու, Ժապլա շրջանները:
– Մալհա Զրոյի մէջ կ'ապրի պակկարա ցեղախումբը:
Տէր Զօրի շրջանին մասին ընդհանրապէս արաբ կամ սուրիացի հետազօտողները հիմնուած են, իբրեւ սկզբնաղբիւր, օտար ճանապարհորդներու նամակներուն եւ տեղեկագիրներուն վրայ:
Այս իմաստով իւրայատուկ տեղ կը գրաւեն անգլիացի ճանապարհորդ լէյտի Անն Պլենթի յուշերը, ուր ան կը նկարագրէ պետեւի ցեղախումբերը` Ալ-Անեզա, Շըմմար, Ալ-Հատիտի եւ այլն:
Նկարագրելով Տէր Զօրը` ան կը գրէ. ««Տէրը» բնակուած էր արաբ գիւղացիներով, որոնք քաղաքի հիմնադիրներն էին, մաս մըն ալ եկած էր Մուսուլէն եւ Ուրֆայէն: Անոնք կ'ապրէին ալ-անեզա ցեղէն անկախ, սակայն կը նեղանային թուրքերու միջամտութենէն: Անոնք պաշտպանեցին քաղաքը»: Ապա «Տէրը» անցաւ փաշաներու հանգրուան, Հալէպի կառավարիչի իշխանութեան տակ, որ յայտարարեց, թէ Եփրատի վերին հոսանքի բաժինը Օսմանեան կայսրութեան մաս կը կազմէ :
Անուանումը
Համեմատել՝ Տէր Զօր Քաղաք յօդուածին հետ: Տէր Զօր քաղաքին ամէնէն հարազատ նկարագրութիւնը ԺԳ. դարու արաբ աշխարհագրագէտ Եաքութ Համուիի յիշատակութիւնն է: Ան իր «Երկիրներու հանրագիտարան» աշխատութեան մէջ «Տէր Զօր»ի ակնարկելով` առաջին անգամ յիշատակած է «Տէր ալ-Ռումման» (նռան վայր) անուանումը:
Հետագային, երբ օսմանցիները քաղաքը կ'ընտրեն իբրեւ սանճագի վարչական կեդրոն, «Ալ-Զօր» բառը կ'աւելցնեն` նկատի առնելով, որ «Զօր» կը նշանակէ խիտ ծառեր` Եփրատ գետին եզերքին պարտէզներու եւ ծառերու առկայութեան պատճառով:
Այլ բացատրութեամբ, «Տէր» բառը կը ստանայ վայր իմաստը: Հետեւաբար, ըստ պատմական տուեալներուն, քաղաքը ունեցած է զանազան պատմական անուանումներ: Օրինակ` «Տէր ալ-Ռահպան» (վարդապետներու վայր), «Տէր ալ-Ռումման» (նռան վայր)` նռնենիներու առատութեան պատճառով, իսկ անապատի բնակիչները շրջանը կոչած էին «Տէր ալ-Շուար», այսինքն` բանաստեղծներու վայր (շուաար, եզակին` շաէր, արաբերէնով կը նշանակէ բանաստեղծ), քաղաքին մէջ բազմաթիւ բանաստեղծներու գոյութեան համար. անոնցմէ յայտնի է բանաստեղծ Մուհամետ Ֆուրաթին:
Կայ այլ տեսակէտ մը եւս, թէ Տէր Զօր բառը առնուած է ասորի Տէր Զաուր անուանումէն, որ ճանչցուած էր որպէս փոքր վանք: Հետագային անոր վրայ կը կառուցուի Տէր Աթիքը (հին վայր):
Սակայն, օսմանեան վարչական բարենորոգումներու ժամանակ կը կոչուէր «Տէր ար-Ռահպա», մօտակայ քաղաք Մայատինի Ռահպա Մալեք պին Թաուքի համաձայն: Իսկ 1864-ին, օսմանեան երկրորդ վարչական բարենորոգումներու ժամանակ Տէր Զօրը դարձաւ Մութասարիֆիէթ Տէր Զօր, անջատուած Հալէպէն եւ կապուած` Պոլսոյ: Ապա ան դարձաւ Լիուա Զօր, իսկ երեսունականներէն մինչեւ օրս` Տէր Զօրի նահանգ:
Տէր Զօրի անուանումին մասին շրջանառութեան մէջ դրուած են տարբեր տեսակէտեր եւ բացատրութիւններ.
– Օմայետներու ժամանակաշրջանին կը կոչուէր Տէր Հաթլիֆ, իսկ տասներորդ դարուն՝ Ալ-Տէր:
– Կարգ մը եւրոպացի ճանապարհորդներ զայն կոչած էին Տէր Ասաֆիր (թռչուններու վայր), հոն բազմաթիւ թռչուններու գոյութեան պատճառով:
– Շատեր կ'ենթադրեն, որ «Զօր» թրքերէն բառ է եւ կը նշանակէ դժուարութիւն, մինչ «Զօր» արաբերէն կը նշանակէ անտառ:
– Օսմանցիները զայն կոչած են «Տէր Զօր»` հետեւեալ բացատրութեամբ. «Տէր» կը նշանակէ վայր կամ տուն (արաբերէն` տար), սակայն պետեւիներուն մօտ ընդունուած էր «Տիրա», որ կը նշանակէ վայր: «Զօր» ունի զանազան բացատրութիւններ.
– Վայր, ուր գետը կը թեքի հակառակ ուղղութեամբ:
– «Զօր» բայէն, որ կը նշանակէ ծուռ կամ կոր` մատնանշելով գետին կորութիւնը:
– Սերած` «Զաիրա» բառէն, որ կը նշանակէ ջուրէ եւ եղէգէ անտառ:
Տէր Զօր ունեցած է տարբեր անուանումներ եւս. օրինակ` «Ազօրա» քաղաքին անունէն:
– Արամէական «Ժտերթա» կամ «Ժտերա» քաղաքի անուանման աղաւաղուած ձեւ, հետագային` «Տէրթա» կամ «Տէրա», որուն վայրը կը համընկնի Տէր Զօրին:
– «Տէրա» կամ «Տիրա», այսինքն` վայր:
Իսկ «Զօր» բառը կը նշանակէ.
–  Խիտ ծառեր կամ անտառ:
– Խումբի տէր, մատնանշելով այն քաղաքը, որ տիրած էր շրջանին:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Սուրիա
Թարթու
Թարթու (էսթոներէն՝ Tartu), Էսթոնիոյ երկրորդ մեծ քաղաքը։ Ի տարբերութիւն Էսթոնիոյ քաղաքական ու ֆինանսական մայրաքաղաք՝ Թալլինի, Թարթուն յաճախ կը դիտարկուի որպէս գիտական եւ մշակութային կեդրոն յատկապէս այն պատճառով, որ ան Էսթոնիոյ ամենահին եւ ամենայայտնի համալսարանի տունն է։ Թարթուի մէջ կը գտնուի նաեւ Էսթոնիոյ Գերագոյն Դատարանը եւ Կրթութեան եւ Գիտութեան նախարարութիւնը։ Տեղակայուած ըլլալով Թալլին քաղաքէն 186 քմ հարաւ արեւելք, Թարթուն Էսթոնիոյ կեդրոնն է եւ կը գտնուի մայր գետի՝ Էմայիկիի վրայ, որ կը կապէ Էսթոնիոյ երկու ամենամեծ լիճերը։ Քաղաքը կը սպասարկէ Թարթուի օդակայանը։
Հին Էսթոնիայի Թարպաթու ամրոցը հիմնադրուեր է հինգերորդ դարուն ։ Քաղաքի պատմական անուններն են գերմանական Տորփաթ Dorpat (13-րդ դարէն) եւ ռուսական Եուրիեվ (Юрьев, 1030) Տերփթ' (Дерпт).
Պատմական անուններ
Թարթուն իր պատմութեան ընթացքին ըլլալով տարբեր տիրակալներու հսկողութեան ներքոյ, քանի մը անուններ ստացեր է տարբեր լեզուներով։ (Dorpat (former German, Polish and Swedish)) Անոնց մեծ մասը առաջացեր են աւելի հին յիշատակուող էսթոներէն Թարպաթու անուանումէն։ Գերմաներէն, Շուէտերէն եւ Լեհերէն քաղաքը յայտնի էր եւ երբեմն նաեւ ներկայիս որպէս, որպէս Թարպաթուի տարատեսակ։ Ռուսերէն, յայտնի էր որպէս Եուրիեւ (Yuryev) Եարոսլաւ Իմաստունի անունով եւ Տերփթ (Derpt), a variant of Թորպատի տարբերակ (1918 թուականէն ի վեր կ'օգտագործուի էսթոներէն Թարթու անուանումը). Զուգահեռաբար քաղաքը (Tērbata (Latvian, before 1918))  լատիներէնով (Tharbata (Latin)) կը կոչուէր Թարպաթա, իսկ ֆիններէն Թարթթօ (Tartto (Finnish))։
Ծագում
Հնագիտական տուեալները կը վկայեն, որ առաջին մշտական բնակավայրը ժամանակակից Թարթուի տարածքին հիմնադրուեր է դեռ 5 - րդ դարուն ։ Դեռ 7 - րդ դարուն Թումի բլուրի արեւելեան լանջին տեղաբնակները կառուցեր են փայտէ ամրութիւններ (Toomemägi)։
Առաջին գրաւոր յիշատակումը տարածաշրջանի վերաբերեալ կատարուեր է 1030 թ Քիեւեան Ռուսիայի գրագիրներու կողմէ։ Քիեւի իշխան Եարոսլաւ Իմաստունը այդ տարի գրոհեց Թարթուի վրայ,, կառուցեց իր ամրոցը եւ այն անուանեց Եուրիեւ (բառացիօրէն "Եուրիի" – Եուրիի (Գէորգի ռուսականացուած ձեւը) Եարոսլաւի քրիստոնէական անունը)։
Միջնադարեան եպիսկոպոսութիւն
Հիւսիսային Խաչակիրնեուր արշաւանքներու ընթացքին 13-րդ դարու սկիզբը Թարպաթու (կամ Թարպաթա, Թարթու) ամրոցը քանի մը անգամ խաչակիրներ (Livonian Knights) Լիվոնեան ասպետներու կողմէ գրաւեր են եւ էսթոնացիներու կողմէն ետ վերադարձուած են։ 1224 թ Վիաչքօ (Vyachko) իշխանի կողմէ լրացուցիչ զօրքեր ամրոց մտցնելէն յետոյ, ան դարձաւ գերմանական խաչակիրներու կողմէ Թարթուի վերջին պաշարումն ու յաղթանակը։ Հետագային Թարթուն յայտնի է որպէս Թորփաթ (Թարպատին) դարձաւ զգալի նշանակութիւն ունեցող առեւտրային կեդրոն հետագայ միջին դարերու ընթացքին եւ կիսաանկախ (Dorpat) Տորփաթի եպիսկոպուսութեան մայրաքաղաք։ 1262 թ (Alexander Nevsky) Ալեքսանտր Նէվսքիի որդի (Dmitri of Pereslavl) Տմիթրի Փերասլավլցին յարձակեցաւ Տորփաթի վրայ, գրաւեց եւ ոչնչացուց քաղաքը։ Անոր զօրքը չկրցաւ գրաւել Թում բլուրի վրայ գտնուող եպիսկոպոսի ամրոցը։ Այս իրադարձութիւնը տեղի ունեցեր է գերմանական եւ հին արեւելասլաւոնական գրառումներուն մէջ, որոնք նաեւ կը վկայեն եպիսկոպոսի ամրոցի մօտ գերմանական առեւտրականներու եւ արհեստաւորներու բնակութիւն հաստատելու մասին։
Միջին դարերուն Թարթուն կարեւոր առեւտրական կեդրոն էր։ Ինչպէս ողջ Էսթոնիոյ եւ Լաթվիոյ, Թարթուի եւ Թալլինի (Tallinn) մէջ յատկապէս, մինչեւ 19-րդ դարու վերջը կը գերիշխէր գերմանախօս ազնուականութիւնը եւ պուրժուազիան, հետեւաբար եւ մշակոյթը, կրօնը, ճարտարապետութիւնը, կրթութիւնը եւ քաղաքականութիւնը։ Գերմանացիներու մեծ մասը լքեցին Թարթուն 20-րդ դարու առաջին կիսուն։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Թարթու Ստորոգութիւն:Էսթոնիայի քաղաքներ Ստորոգութիւն:Էսթոնիայի համալսարանական քաղաքներ Ստորոգութիւն:1262 թուականին հիմնադրուած բնակավայրեր
Հարուածային գործիքներ
Հարուածային գործիքներ, առանձին կամ մի քանի երաժշտական գործիքներու հաւաքածու, որ կ՛օգտագործուին երաժշտական բոլոր ոճերուն մէջ՝ ժողովրդականէն մինչեւ դասական երաժշտութիւն։ Իւրաքանչիւր հարուածային գործիք ունի նուագելու իւրայատուկ ձեւ։
Բնութագրութիւն
Գոյութիւն ունին բազմաթիւ հարուածային գործիքներ։ Այս գործիքները կը նկատուին ամենահիներէն։ Սկզբնական շրջանին պատրաստուած են տարբեր տեսակի փայտերէ, զոր նուագելը դիւրին եւ հաճելի եղած է։ Հին ժողովուրդներու նկարներուն եւ պատկերներուն մէջ, կարելի է հանդիպիլ բազմաթիւ հնադարեան հարուածային գործիքներու։
Տեսակները
Այս գործիքները կը բաժնուին երկու հիմնական մասի՝ «մեմպրանոֆոն» հարուածային գործիքներ եւ «իտիոֆոն» հարուածային գործիքներ։ «Իտիոֆոն» կը նկատուին այն գործիքները, որոնք բնականէն իսկ կը հանեն տարբեր ձայներ, օրինակ՝ քսիլոֆոն ը կամ զանգակ ը։ Այս գործիքնեը կը նուագուին յատուկ փայտիկներու օգնութեամբ։ Փայտիկը, հարուածելով գործիքի ստեղներուն, կը ստեղծէ տուեալ գործիքին ձայնը։ Իսկ «մեմպրանոֆոն» կը նկատուին՝ հարուածային խուլ գործիքները, ինչպիսին են մեծ եւ փոքր թմբուկներ ը։ Այս գործիքներուն շատ ուժեղ հարուածելով՝ կարելի է լսել անոնց հնչողութիւնը։ Մեմպրանոֆոնները՝ նոյնպէս, կը նուագուին փայտիկներու օգնութեամբ ։
Կիրառումը
Դասական երաժշտութեան մէջ միշտ կիրառած են տարբեր տեսակի հարուածային գործիքներ։ Վաղ դասականները կը կիրառէին չափաւոր քանակով կամ ընդամէնը մէկ գործիք։ Հարուածային գործիքներուն կարեւոր տեղ տուած է Պելա Պարթոկ՝ իր «Երաժշտութիւն Լարայինների, Հարուածայինների Եւ Չելեսթայի Համար» ստեղծագործութեան մէջ։
Հարուածային գործիքները՝ շատ հազուադէպ կը ներկայանան, որպէս մենակատար գործիք։ Դասական երաժշտութեան մէջ այս գործիքները, երբեմն, կը նուագեն դաշնամուրի ընկերակցութեամբ։ Գործիքը կարելի է նուագել ե՛ւ նստած, եւ կանգնած։ Այս գործիքներուն փայտիկները տարբեր տեսակի կրնան ըլլալ։ Յաճախ երաժիշտը դադարի ժամանակ կը փոխէ իր փայտիկները՝ գործիքի ուժգնութիւնը կամ արագութիւնը փոխելու նպատակով։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Երաժշտութիւն
Փօլ Փոկպա
Փօլ Լապիլ Փոկպա, գուինէական արմատներով ֆրանսացի ֆութպոլիստ, որ հանդիսացած է իտալական Եոււենտուսի եւ ֆրանսայի ազգային հաւաքական ի կիսապաշտպան:
Ակումբային ասպարէզ
Փոկպանի ասպարէզը սկսած է Փարիզ ի «Ռուասսի-ան-բրիէ» ակումբէն, յետոյ տեղափոխուած է «Տորսիէ» ակումբ, իսկ 2007 թուականին ան կը սկսի խաղալ «Գաւր» մասնագիտական ակումբին մէջ։ Այդ ակումբի համար Փօլը խաղցաւ 2 տարի: Յետոյ ան տեղափոխուեցաւ անգլիական «Մանչեսթըր Եունայթըտ» ակումբ։ Երեք տարի խաղալով «Եունայթետ»ի համար, Փօլը խաղաց 7 խաղ գլխաւոր խումբին մէջ։ 2 Յուլիս 2012 թուականին ան տեղափոխուեցաւ «Եոււենտուս», ուր մինչեւ օրս կը խաղայ։
Նախորդ տարիներ
Փօլը սկսած է իր ֆութպոլային ասպարէզը 6 տարեկանէն, խաղալով դպրոցին մէջ «Ռուասսի-ան-բրի» ակումբին մէջ, որ կը գտնուի 2 մղոն հեռաւորութեան վրայ իր հարազատ քաղաքէն։ «Տորսի»ի մէջ Փոկպա խաղցաւ մէկ տարի որպէս աւագ։ Անոր հրաշալի խաղը «Գաւր» երիտասարդական հաւաքականին մէջ առաջատար ակումբներու ուշադրութիւնը գրաւեց ինչպէս են «Եոււենտուսը»,«Արսենալը» եւ «Լիւերբուլը»:
«Մանչեսթըր Եունայթըտ»
6 Հոկտեմբեր 2009 թուականին «Մանչեսթըր Եունայթըտ»ը ընդունեց Փոկպայի փոխանցումը։ Սկիզբէն Փօլը հագաւ կարմիր սատանաներով համազգեստ «Կրու Ալեքսանտրէ» ակումբի դէմ խաղին մէջ (մինչեւ 18 տարեկաններ): Առաջին խաղը անոր համար այդքան ալ յաջող չէր, քանի որ անոր խումբը պարտուեցաւ 2:1 հաշիւով: : Ամէն դէպքին Փօլը «Եունայթըտի մէջ» հանդէս եկաւ լաւ, որ ան շատ կօլեր կը հարուածէր։
«Եոււենտուս»
27 Յուլիս 2012 թուական ին Փօլը «Եոււենտուս»ի մէջ անցաւ բժշկական քննութենէ, իսկ 3 Օգոստոս ին փոխանցումը պաշտօնական աւարտած համարուեցաւ, երբ պարզ դարձաւ, որ Փոկպան «Եոււենտուս»ի հետ 4 տարուան պայմանագիր կնքած է : 1 Օգոստոս ին, Փոկպան իր առաջին խաղը անցուց «Եոււենտուս»ի կազմին մէջ՝ ընդդէմ «Պենֆիկա» ակումբի ընկերական խաղին , 78-րդ վայրկեանին փոխարինելով Անտրէա Պիռլոյ ին: «Եոււենտուս»ի պաշտօնական խաղերուն մէջ, Փոկպան իր առաջին խաղը խաղցաւ ընդդէմ «Կիեւոյ» ակումբի դէմ։ Ան 20 Հոկտեմբեր 2012 թուականին իր առաջին կօլը հարուածեց «Եոււենտուս»ի մէջ՝ ընդդէմ «Նաբոլի» ակումբին։ Այդ խաղը վերջացաւ «Եոււենտուս»ի յաղթանակով: 19 Յունուար 2013 թուական ին, իր ասպարէզի ընթացքին առաջին անգամ դարձաւ երկու կօլի հեղինակ, որ շատ տպաւորիչ էր, հարուածելով իր տան մարզադաշտին մէջ ընդդէմ «Ուտինեզէ» ակումբի, երկու ապշեցուցիչ կօլ հարուածեց 30 մեթրէն, իսկ միւսը 23 մեթրէն, գնդակն ուղարկելով հեռաւոր անկիւն: 10 Մարտ 2013 թուականին Փոկպան աչքի ինկաւ շքեղ կօլային փոխանցումով: Փոկպան դարձաւ «Եոււենտուս»ի երկրորդ խաղցողը, ուր յաջողած է դառնալ 5 կօլի հեղինակ «Սերիայ ԱՅ»-ի մէջ 19 տարեկան հասակին (առաջինը եղած է Ալեսանտրօ Տել Բիեռօն): 2014/15 մրցաշրջանին մէջ Փոկպան դարձաւ «Եոււենտուս»ի ամենալաւ խաղցողներէն մէկը, մօտաւորապէս ամէն խաղին կ'արձանագրէր յաջող արդիւնքներ։ Մրցաշրջանի ընթաքին շշուկներ տարածուեցան Փոկպայի տեղափոխուելու մասին՝ այլ ակումբ մը, ինչպէս էր «Չելսի» ն, «Ռէալ» ը եւ այլ մեծ ակումբներ։ Ճիշդ այս պահուն Փոկպայի փոխանցման արժէքը 80 միլիոն եւրօ է։
Ֆրանսայի հաւաքական
Միջազգային ասպարէզին մէջ Փոկպան իր հաւաքականին մէջ կը ներկայացնէ ամենաբարձր մակարդակով մարզիկը բոլոր տարիքի կազմերուն մէջ։ Իր երիտասարդ հաւաքականի հետ, որպէս հաւաքականի աւագ, ուղեւորուած է 2012 թուականի Երիտասարդներու աշխարհի առաջնութիւն, որ տեղի կ'ունենար Էստոնիա յի մէջ։ Մրցաշարին զբաղեցնլով 3-րդ տեղը, 4 խաղի մէջ հարուածած է 2 կօլ։ Ֆրանսա յի հաւաքականի հետ մասնակցեցաւ ԱԱՅ 2014. այնտեղ կը համարուէր շատ կարեւոր մարզիկ Դեշամի խումբի համար եւ ստացաւ մրցաշարի «լաւագոյն երիտասարդ խաղցող» մրցանակը։
Անձնական կեանք
Փոկպան ծնած է Գուինէայ ցիներու ընտանիքին մէջ Լանի-սիւր-մարն, համայնք մը, որ կը գտնուի Փարիզի արեւելեան արուարձանին մէջ։ Փոկպան ունի երկու մեծ եղբայր, երկուքն ալ ոտնագնդակ կը խաղան. մեծ եղբօր անունը Ֆլօրենթին է, որ կը խաղայ ֆրանսական «Սենտ-էթիէն» ակումբին մէջ, իսկ միջնեկը՝ Մաթիաս ը, անգլիական «Կրու Ալեքսանտրէ»ի ֆութպոլիստ է։
Փոկպան իսլամ է. կարելի է տեսնել, երբ ան իր ձեռքերը կը բարձրացնէ վեր եւ կը կարդայ աղերսանք։
379 (թիւ)
379 (երեք հարիւր եօթանասունինը) կենտ եռանիշ բնական թիւ է 378-ի եւ 380-ի միջեւ
Աղբիւր (ամսագիր, Թիֆլիս)
«Աղբիւր», առաջին մանկական պատկերազարդ ամսագիրը Արեւելեան Հայաստանի մէջ։ Լոյս տեսած է Թիֆլիսի մէջ 1883–1918 թուականներուն, հրապարակախօս–մանկագիր Տիգրան Նազարեանի խմբագրութեամբ ։
Ուղղուածութիւն
Ամսագիրը ձգտած է մանուկներուն մէջ արթնցնել պատուասիրութիւն, սէր դէպի մարդը, վսեմն ու ազնիւը։ Տպագրած է գրական–գեղարուեստական, բնագիտական, աշխարհագրական նիւթեր, կենսագրական ակնարկներ նշանաւոր մարդոց մասին, նաեւ թարգմանութիւններ Անդերսենի, Հոֆմանի, Հիւկոյի, Կէօթէի, Պուշկինի, Իւան Թուրկենեւ, Նեկրասովի եւ այլ գրողներու մանկական երկերէն։
Մեծ տեղ տուած է ժողովրդական բանահիւսութեան։ Ունեցած է ոչ պարբերաբար լոյս տեսնող երկրորդ բաժին, ուր տպագրուած են մանկավարժական տեսական յօդուածներ, ուսումնասիրութիւններ, խորհուրդներ ծնողներուն եւ դաստիարակներուն։
Իբրեւ «Աղբիւր»ի յաւելուած հրատարակուած են ժողովածուներ, գրքոյկներ, նկարներ, «Մանկական աշխարհ» պարբերաթերթը՝ երեխաներու գրուածքներով եւ թարգմանական նիւթերով։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Վրաստանի պարբերականներ
1935 թուական
1935 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 35րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1935 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1935 մահեր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1935
Ալ Ֆարապի
Ապու Նասր Ալ-Ֆարապի, Արեւմուտքինմէջ ծանօթ է Ալֆարապիոս (872թ․- 951թ․)։
Անուանի Իսլամական Փիլիսոփայ Իրաւագէտ: Ան զբաղուած է տարբեր ոլորտներով՝ քաղաքական փիլիսոփայութիւն, Բնազանցութիւն, բարոյագիտութիւն, տրամաբանութիւն եւ այլք։ Ան նաեւ ուսողագիր էր, տիեզերաբան, գիտնական եւ երաժշտութեան տեսաբան։
Անոր տրուած է «Երկրորդ Վարդապետ» անունը, հետեւելով Արիստոտելի օրինակին, որ ծանօթ էր «Առաջին Վարդապետ (ուսուցիչ)» անունով։ Անոր կը վերագրուի միջնադարիին Յունական բնաբաններու պահպանումը, իր կատարած մեկնութիւններուն եւ ճառախօսութեանց շնորհիւ։ Անոր նաեւ կը վերագրուի իրեն յաջորդած մեծանուն փիլիսոփաներուն,- ինչպիսիքն են Իպն-Սինան, Ղազզալին ու Մեյմօնիտը,- եթէ ոչ ներշնջումը ապա անոր վրայ ձգած խոշոր ազդեցութիւնը։
Լիբանանահայ Օգնութեան Խաչի Արաքսի Պուլղուրճեան Կեդրոն
Լիբանանահայ Օգնութեան Խաչի (ԼՕԽ) «Արաքսի Պուլղուլճեան» ընկերաբժշկական կեդրոնը Լիբանանի Պուրճ Համուտի մէջ շրջանի եւ շրջակայքի հայ եւ օտար հասարակութեան ընկերային, առողջապահական եւ բժշկական սպասարկութիւններ մատուցող կառոյց է։ Հիմնուած է 1987-ին:
Հիմնադրութիւն
1978-1979-ի ժամանակահատուածին, Լիբանանի Օգնութեան Խաչին մաս կազմող եղբայրներ Սարգիս, Յարութիւն եւ Մելքոն Պուլղուրճեան կը յայտնեն իրենց փափաքը իրենց մահացած մօր յիշատակին կառուցելու մայրանոց մը, որպէսզի նիւթապէս դժուարութիւններ ունեցող մայրերը կարենան ծննդաբերել լաւագոյն պայմաններու մէջ։ Լիբանանի Օգնութեան Խաչի Շրջանային Վարչութիւնը բարերարներուն հետ համակարգումներ կատարելէ ետք, կ’որոշեն իրականացնել ծրագիրը։ Վայրը կը ճշդուի Պուրճ Համուտ շրջանը, որ հայահոծ է։ Այս ծրագիրը գործնականացնելու նպատակով կը կազմուի յանձնախումբ մը, որուն մաս կը կազմեն բժիշկներ Յարութիւն Արմէնեան, Վազգէն Տէր Գալուստեան եւ Վարուժան Սահակեան։
Ժողովրդային մթնոլորտի շօշափումէն ետք, յանձնախումբը կը կատարէ ուսումնասիրութիւն մը, որուն միջոցով կը բացայայտուի, թէ ժողովուրդին առաջնահերթ կարիքը բժշկական կեդրոն-դարմանատունն է, երկրորդը՝ ատամնաբուժարան մը, երրորդը՝ ընկերային կարիքներու օժանդակութեան գրասենեակը, չորրորդը՝ մայրանոցը, իսկ հինգերորդը՝ խաղավայրը։ Ուստի, կ’որոշուի հաստատել դարմանատուն մը եւ կ՛առնուի բարերարներուն արտօնութիւնը։ 18 Մայիս 1985-ին, Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Գարեգին Բ․ Կաթողիկոսի հովանաւորութեամբ եւ Լիբանանահայութեան առաջնորդ Արամ եպս․ Քէշիշեանի (այժմու Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Արամ Ա․ Կաթողիկոս) նախագահութեամբ կը կատարուի հիմնարկէքի արարողութիւնը։ Հայաստանէն կը բերուին հող եւ ժայռի կտոր մը, խաչ մը, եռագոյն դրօշ եւ թղթիկի մը վրայ կաթողիկոսին, առաջնորդին, բարերարներուն եւ ԼՕԽ-ի Շրջանային վարչութեան անդամներուն անունները, ինչպէս նաեւ շինութեան թուականը։ Այս բոլորը կը տեղադրուին փոսին մէջ, ուր Գարեգին Բ․ Կաթողիկոս կը լեցնէ շաղախը։ Լիբանանեան դրամանիշի արժեզրկումով, շէնքին գինը երեք անգամով կ՛աւելնայ, սակայն գործը կը շարունակուի եւ ԼՕԽ-ի մասնաճիւղերու ներդրումով, Ալեք Մանուկեանի նուիրատուութեամբ, Յակոբ եւ իր տիկնոջ Պելլա Էսմէրեաններու համոյթի շահոյթի տրամադրումով եւ Հայ Օգնութեան Միութեան Կեդրոնական վարչութեան յատկացումով, կ’ամբողջանայ գումարը։ Շինարարական աշխատանքներու ընթացքին, Գարեգին Բ․ Սարգիսեան կաթողիկոսի ջանքերով «Հաց աշխարհին համար» գերմանական եկեղեցական կազմակերպութիւնը կը յատկացնէ յաւելեալ գումար մը, որ ի սպաս կը ծառայէ կեդրոնի աշխատանքներու կահաւորման ու գործիքներու ապահովման։ Նոյն ատեն, Կիրակոս Թնճուքեան կը ստանձնէ կեդրոնի չորրորդ յարկին վրայ նախատեսուող սրահի շինարարական եւ սարքաւորման ամբողջական ծախսերը։ Կեդրոնի հիմնարկէքէն երկու տարի ետք՝ 2 Յունիս 1987-ին կը կատարուի կեդրոնին բացումը։ Բարերարներու փափաքով, ԼՕԽ-ի ընկերաբժշկական կեդրոնը կ’անուանի բարերարներու մօր՝ Արաքսի Պուլղուրճեանի անունով։
Գործունէութիւն
Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի ընթացքին, կեդրոնի կարիքները կը կրկնապատկուին, իսկ պատերազմէն ետք, հետեւանքները այնքան ծանր կ’ըլլան, որ տագնապը կը շարունակուի եւ կեդրոնին կարիքը կը մնայ այժմէական մինչեւ այսօր։