cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Բագրատ Թեւեան
Կեանք եւ գործունէութիւն
Յաճախած է Շիշմանեան, Ս. ՑակոբայԱզգային Որբանոց, Կեդրոնական եւ Պէրպէրեան վարժարանները; Աշակերտած է Շահան Պէրպէրեանի։ Ուսուցչագործած եւ տնօրէնի պաշտօններ ստանձնած է Սեմերճեան ճեմարանի եւ Պէրպէրեան վարժարաններու մէջ։ Աշխատակցած է իսթանպուլահայ մամուլին՝ բանաստեղծու– թիւններով, արձակ գրութիւններով, քրոնիկներով, թերթօններով եւ թարգմանութիւններով։ Հրատարակած է ձեոագիր Այգ, Ցայգ թերթերը եւ Ամանոր ամսաթերթը; Հրատարակած է Կեսուր (1926) եւ Անուշապուր (1926-28, շրջան մը իբրեւեւ Անուշապուր–Պատկեր անունով) երգիծական շաբաթաթերթերը եւ Երջանիկին Տարեցոյցը (ապա անուանափոխուած Երջանիկ Տարեգիրքի, 1928-65)։ Ատրինէ Տատրեանի եւ Արմենուհի էօզէրի գործակցութեամբ հրատարակած եւ խմբագրած է Պարտէզ (1946-67) մանկական թերթը; Գործակիցներու հետ պատրաստած է Այբուբենարաններու շարք մը; Ունի հնարամիտ Աշակերտները եւ Անկատար Բարքեր խորագրեալ անտիպ մանկապատանեկան թատերգութիւններ (Ատրինէ Տատրեանի գործակցութեամբ); Օգտագործած է Բորւ, Բիր, Մահակ, Զապէլ Տէրտէրեան, Պրպտող, Բ. Թայիս, Սեդա, Բակուր, Բ. Բիլակ, Բրօֆ. Ներսէս ճիլաճեան գրչանունները։
Հրատարակուած Գործեր
Ուիլիէմ Քէօի Փոցտամի Գաղտնիքները (թարգմանութիւն) ՞ Իսթանպուլ, 1924; Լիւք Տօրսանի Տօքթօր Քիւտին Խրտոփեակները (թարգմանութիւն) Իսթանպուլ, 1928; Թօսուն Միրիկ Եւ Աղոտր Մինեվեր (վէպ) - Իսթանպուլ, 1930։ ԲաԶտարկեաւի Մը Օրագիրը (վէպ) - Իսթանպուլ, 1937։ (Ատլւինէ Տատբեանի գո|1ծակցութեամ|ւ) ՀաԸգրուաՕը (թա– ^ել)գութ|սն) - Իսթանպուլ, 1943։ 63-ամեայ Ոսկի ՑոբելեաԸ Վաստակաւոր Դերասան Պալթա–զարի (յուշամատեան) - Իսթանպուլ, 1952։ Զսպանակի Վրայ (վէպ) - Իսթանպուլ, 1951։ Ատրինէ Տաւոլւեանի գուրծակցութեամբ) ԾուշիկիԶ Կաղանդը (մանկական թատերգութիւն) - Իսթանպուլ, 11954։ (Ատբէնէ Տատրեանի գործակցութեամբ) Ջարթիկ Հօրքարին Տունը (մանկական թատերգութիւն) - Իսթանպուլ, 1955։ (Ատբինէ Տատբեանի գոբծակցութեամբ) Փոքրիկ Ծփացած Իշ– իւանանին (մանկական թատեբգութիւն) - Իսթանպուլ, 1960։ Մեծ Քաղաքին Զաոիվերը (վէպ) - Իսթանպուլ, 1955 (հակա– ոակ «Ռ. հատորը մամուլէ տակ» ծանուցումին, չկարողացանք ստու– Գել եթէ հրատարակուած է)։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայեր Ստորոգութիւն:1893 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1970 մահեր Ստորոգութիւն:Հայ թատերագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ արձակագիրներ
Ստեփան Սարեան
Ստեփան վարդապետ Սարեան (1865, Կ. Պոլիս - 1915, Տրապիզոն), հայ բնագէտ, մշակութային գործիչ, Վենետիկի Մխիթարեան միաբանութեան անդամ։
Ծնած է 1865 թուականին, Կ. Պոլսոյ Գաղատիա թաղամասին մէջ։ 1880 թուականին միացած է Մխիթարեան միաբանութեան (Վենետիկի Ս. Ղազար կղզի)։ 1887 թուականին ձեռնադրուած է կուսակրօն քահանայ։ 1890 թուականին աւարտած է Հռոմի համալսարանի աստուածաբանութեան ֆակուլտետը եւ ստացած՝ աստուածաբանութեան ու փիլիսոփայութեան դոկտորի տիտղոս։ 1890 թուականին, վերադարձած է Ս. Ղազարի վանք։ 1891-93 թուականներուն աշխատած է, որպէս՝ Ս. Ղազար վանքի դպրոցի ուսուցիչ եւ տեսուչի օգնական։ 1898-99 թուականներուն, միաժամանակ եղած է Վենետիկի Մխիթարեան միաբանութեան «Բազմավէպ» հանդէսի խմբագիրը եւ տպարանի տեսուչը, բնագիտական յօդուածներով աշխատակցած՝ հանդէսին։
1899-1901 թուականներուն «Բազմավէպի» թիւերուն մէջ լոյս տեսած են անոր «Մագնիսական քուն» վերնագիրը կրող յօդուածները՝ նուիրուած հիպնոսի առեղծուածներուն։ 1902/05 թուականին գրած է հայ իրականութեան մէջ առաջին երկը տարվինականութեան եւ տեսակներու ծագման մասին։
1902-06 թուականներուն եղած է Մխիթարեաններու՝ Փարիզի, Մուրատ-Ռաֆայէլեան վարժարանի տեսուչ։ 1906-10 թուականներուն, Եղիսաբեթուպոլսոյ մէջ եղած է առաքելական քարոզիչ։ Այնուհետեւ, որոշ ժամանակ, ուսուցչութեան պաշտօն վարած է իր ծննդավայր՝ Կ.Պոլսի Գաղատիա, թաղամասէն ներս։ 1910 թուականին տեղափոխուած է Տրապիզոն եւ վարած՝ տեղի հայ կաթոլիկներու վարժարաններուն տեսուչի, ապա՝ հոգեւոր հովիւի պաշտօնները։
Զոհուած է Մեծ Եղեռնի ժամանակ՝ 1915 թուականին, Տրապիզոնի մէջ՝ 50 տարեկան հասակին։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բնագէտներ Ստորոգութիւն:Մխիթարեան միաբանութեան անդամներ Ստորոգութիւն:1865 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Կոստանդնուպոլիս ծնածներ Ստորոգութիւն:1915 մահեր Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր Ստորոգութիւն:Տրապիզոն մահացածներ
Տիրան Թերզեան
Տիրան Թերզեան, հայ բժիշկ, գիւտարար։
Կենսագրութիւն
Հաւանաբար Յակոբ Թերզեանի եղբայրն է։ Տեղեկացած է, որ Յակոբ Թերզեանն իրենց տան առաստաղի ճեղքերուն մէջ, պահած է իր հեղինակած «Կիլիկիոյ Աղէտը» գիրքի մի քանի հարիւր օրինակներ, ինչպէս նաեւ զէնքեր՝ վեց հարուածանի ատրճանակ, փամփուշտներ։
Աստղիկ
Աստղիկ, հայկական դիցաբանութեան մէջ՝ ջուրի, սիրոյ ու գեղեցկութեան աստուածուհին է։
Ըստ աւանդութեան՝ Աստղիկ դիցուհին ամէն գիշեր կը լոգնար Մշոյ դաշտէն հոսող Արածանի գետին մէջ։ Սիրահարուած երիտասարդները կը հաւաքուէին մօտակայ բարձունքին վրայ, որպէսզի տեսնէին աստուածուհին։ Սակայն Աստղիկն աննկատ մնալու համար դաշտը կը պատէր մշուշով, որուն պատճառով ալ երկիրը կոչուած է Մուշ, դաշտը՝ Մշոյ դաշտ։ Աստղիկը, ըստ աւանդութեան, Նոյի դուստրն է, Վահագն աստուծոյ սիրելին։ Անոր անուանած են նաեւ Ոսկեծղի, Ոսկեբազուկ, Վարդամատն։ Աստղիկի գլխաւոր մեհեանը Տարօն գաւառի Աշտիշատ աւանին մէջ էր։ Այն կոչուած է նաեւ «Վահագնի սենեակ», ուր Աստղիկը հանդիպած է Վահագնին։ Հին Հայաստանին մէջ՝ Աստղիկի եւ Վահագնի սէրը սուրբ կը նկատուէր. մարդիկ կը կարծէին, թէ՝ անոնց հանդիպման հետեւանքով է, որ անձրեւ կը տեղար երկրի վրայ, բերք ու բարիք կը ստեղծուէր։ Աւանդութեան համաձայն՝ Աստղիկը բնակած է Տարօնի Ասղնբերդի մէջ, որուն տանիքին բոյն դրած ծիծեռնակները, որպէս սուրհանդակներ՝ լուր կը տանէին աստւածուհիի սիրեցեալ Վահագն աստուծոյ։
Աստղիկին նուիրուած տաճարներ կային նաեւ Վանա լիճի մերձակայ Արտամետ գիւղին մէջ, Անձեւեաց գաւառինմէջ եւ այլուր։ Երեւանի օբերայի եւ պալէթի շենքի տեղը նոյնպէս եղած է Աստղիկին նուիրուած տաճար։ Տօնակատարութեան ժամանակ Աստղիկին ձօնած են վարդեր (այստեղից ալ՝ անոր Վարդամատն մականունը), թռցուցած՝ աղաւնիներ, ցօղած՝ ջուր իրար վրայ, ուրախացել։
Աստղիկը կը համապատասխանէ յունական Աֆրոտիթէ, հռոմէական Վեներա աստուածուհիներուն։ Աստղիկի տօնը նշած են Յուլիսի կիսուն՝ համաժողովրդական մեծ հանդիսութիւններով եւ արարողութիւններով։ Այդ տօնը կոչուած է Վարդավառ եւ ցայսօր կը պահպանուի։ Վարդավառը Հայ եկեղեցւոյ տաղաւար տօներէն է ու կը նշուի, որպէս՝ Յիսուս Քրիստոսի պայծառակերպութեան տօն։
Ըստ արիական աւանդոյթներու՝ ստորգետնեայ աստուածը արարչական ընտանիքէն կը գողնայ Աստղիկը, որուն հետեւանքով արիներու միջէն կը վերանան «Սէրն ու Գեղեցկութիւն»ը, անոնց հոգիներուն մէջ բուն կը դնէ ատելութիւնը եւ անոնք կը դառնան տգեղ ու դժնակ։ Բայց Վահագնը, յաղթելով վիշապին, կ'ազատէ Աստղիկը եւ շրջելով Արարատը, արիները կ՛օծէ վարդաջուրով, վարդավառ կը սարքէ եւ անոնց վերստին կ՛օժտէ աստղիկեան սիրառատութեամբ։
Հայեր ժողովուրդը Վարդավառը մեծ շուքով կը տօնէ։ Այն հայերու ամենասիրուած տօներէն է։ Այդ օրը մեծ թէ փոքր խանդավառութեամբ իրար կ՛օծեն ջուրով, իրար Սէր ու Գեղեցկութիւն կու տան, կ՛երգեն, կը պարեն, կը նորոգեն աստուածային խորհուրդը, կը փառաբանեն Աստղիկը, իրար կը նուիրեն նորոգ սիրոյ խորհրդանիշ ծաղիկը՝ Վարդը։ Ըստ աւանդազրոյցի՝ ծովու ճերմակաթոյր փրփուրներէն ծնած էր Աստղիկը եւ այդտեղէն կը քալէր՝ ոտքերէն կաթկթացող արիւնէն վարդեր կը բուսնէին։ Երբ դիցուհին վարդի թերթիկներ կը թափէր Հայոց աշխարհին, անոնք աննկատելիօրէն կը քսուէին հայ աղջիկներուն եւ անոնց կ՛օժտեն աստուածային գեղեցկութեամբ։
Մէկ այլ աւանդութեան համաձայն, երբ Աստղիկը Արածանիի ջուրերուն մէջ գիշերային լոգանք կ՛ընէր, հայ կտրիճները անոր գեղեցկութեամբ հիանալու համար բլուրներին կրակներ կը վառէին, որպէսզի լոգանքի վայրը լուսաւորուի։ Սակայն աստուածուհին շուրջը մշուշ կը գոյացնէր եւ կը քօղարկէր իր մերկութիւնը։ Այս բոլորին հետեւողութեամբ՝ այդ գաւառը կը կոչուի Մշուշ, իսկ յետագային՝ Մուշ։
Աստղիկ աստուածուհիի անունը կը կրէ՝ Հայկեան տոմարի, իւրաքանչիւր ամսուան եօթներորդ օրը։
Ակադեմիկոս Մ. Աբեղեան Աստղիկը կը համարէ նաեւ ջուրի աստուածուհին եւ կը գտնէ, որ Գեղամայ լեռներու տարածքին յայտնաբերուած «վիշապներ» կոչուած ձկնակերպ կոթողները՝ Աստղիկ դիցուհիի արձաններն են։
Հալիձոր գիւղ
Հալիձոր, գիւղ Հայաստանի Սիւնիքի մարզին մէջ, Տաթեւի համայնքին մէջ, կեդրոնէն՝ 69 Քմ հիւսիս-արեւմուտք, Որոտան գետ ին ձախ ափին։ Բարձրութիւնը ծովու մակերեսէն շուրջ 1300-1350 մ է, հեռաւորութիւնը Գորիս քաղաքէն՝ 23 Քմ։
Հալիձոր կառուցուած է 1966-ին եւ մինչեւ 1991 կը գտնուէր Հարժիսի խորհ-տնտեսութեան կազմին մէջ։
Բնակչութիւն
Ըստ Ազգային վիճակագրական ծառայութեան 2001-ին կատարած մարդահամարի տուեալներուն՝  գիւղը ունէր 605 բնակիչ :
Տնտեսութիւն
Բնակչութիւնը կը զբաղի դաշտավարութեամբ, այգեգործութեամբ եւ մեղուաբուծութեամբ։
Պատմամշակութային կառոյցներ
Գիւղին մէջ կը գտնուի կանգուն մնացած Ս. Մինաս եկեղեցին՝ կառուցուած 1611-ին, ոչ հեռու՝ Հալիձորի Ս. Աստուածածին կամ «Կուսանաց անապատ» վանքէն։ Գիւղէն 2 Քմ հարաւ-արեւմուտք կը գտնուի նշանաւոր Հարանց Անապատը, շրջակայքը կը գտնուին «Խաչին խութ» կոչուող եկեղեցին, «Պօղոս-Պետրոս» մատուռը, շարք մը գիւղատեղիներ՝ «Հալիձոր», «Կարմիր», «Հայկաշէն», «Հայկատափ», Հալէ, Հին Շենատեղ, ինչպէս նաեւ բազմաթիւ խաչքարերով գերեզմանոցը։ Որոտանի ձախ ափին, այգիներու մէջ պահպանուած է ժայռաբեկորի վրայ կանգնած 1265 արձանագրութիւն մը ։
Կրթութիւն
Գորիսը Սիւնիքի մարզին մեծ կրթական ու մշակութային կեդրոններէն է։ Գորիսի մէջ կը գործեն 7 հանրակրթական դպրոց, 4 բուհ, որմէ երկուքը պետական, 2 միջնակարգ մասնագիտական ուսումնական հաստատութիւն, նախադպրոցական 7 հիմնարկ, 2 երաժշտական եւ մէկ արուեստի դպրոց։
Առողջապահութիւն
Գորիսի առողջապահական հաստատութիւններն են՝ «Գորիսի Ռ. Եոլեանի անուան հիւանդանոց», «Գորիսի ատամնաբուժական դարմանատուն», «Գորիսի Ս.Ամիրեանի անուան դարմանատուն» ՓԲԸ-ները, Սիւնիքի մարզային արեան փոխներարկման կայանը, «Ախտաճանաչման բժշկական միաւորում» ԲԲԸ-ի մասնաճիւղը։ Գորիս քաղաքին մէջ կը գործեն 30-է աւելի հասարակական-քաղաքական կազմակերպութիւններ։
1716 թուական
1716 թուական, նահանջ տարի, 18րդ դարու 16րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1716 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1716 մահեր
Ստորոգութիւն:1716
Նեմրութ
Նեմրութ լեռ, (թրք․՝ Nemrut Dağı, քրտերէն՝ Çiyayê Nemrûdê , յուն․՝ Νεμρούτ կամ Νεμρώδ)․ 2134 մ․ բարձրութեամբ, մաս կը կազմէ Հայկական Տաւրոսեան լեռնաշղթային եւ կը գտնուի Պատմական Հայաստան ի եւ Կիլիկիոյ միջեւ։  Նեմրութ լեռը կ՛ իշխէ Եփրատին հովիտին, Քեահթա Kâhta եւ Ատըյաման Adıyaman քաղաքներուն վրայ։   Լեռը նշանաւոր կը դառնայ երբ անոր գագաթին արեւելեան եւ արեւմտեան արհեստական դամբարանադաշտերուն վրայ ԺԹ․ դարուն (1881), կը յայտնաբերուի պաշտամունքային փառահեղ սրբավայր համալիրը՝ Կոմմագէնի Անտիոքոս Ա․ Երուանդունի թագաւորի (Հելլենիստական շրջան) կառուցած դամբարանաբլուր-սրբավայրը։  Վայրը, 1987-էն ներառնուած է Եունեսքոյ ի Համաշխարհային Ժառանգութեան ցանկին մէջ։   1988-ին թրքական պետութիւնը լեռը «Ազգային պուրակ» կը հռչակէ։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Անտիոքոս Ա․ (կամ՝ Ատիոխոս Ἀντίοχος) Կոմմագէնի Երուանդուն ի թագաւորը (Ք․Ա․ 69-38), ծանօթ իբրեւ «Անտիոքոս Աստուածը, Արդար, Վսեմ, Հռոմէացիներուն բարեկամ եւ յունասէր» (Ἀντίοχος ὁ Θεὸς Δίκαιος Ἐπιφανὴς Φιλορωμαῖος Φιλέλλην), Նեմրութ լերան գագաթին արեւելեան եւ արեւմտեան արհեստական դամբարանադաշտերուն վրայ պաշտամունքի յուշարձաններ կը կառուցէ իր դամբարանին համար։
Պաշտամունքի յուշարձան
Կոնաձեւ արհեստական դամբարանաբլուրը կառուցուած է մանր քարերով, առանց շաղախի եւ ունի 50 մ․ բարձրութիւն։  Անոր արեւելեան եւ արեւմտեան կողմերը կանգնեցուած են (ներկայիս աւերակ, կործանուած վիճակի մէջ) մօտաւորապէս 8 մ․ բարձրութեամբ նոյնանման բարձրաքանդակ արձանաշարքեր եւ կոթողներ, որոնք կը պատկերացնեն յաջորդաբար, աստուածներ՝   Արամազդ, Անահիտ, Միհր, Տիր,Վահագն ու Կոմմագէնի երկրին դիցուհին, արքան՝ Անտիոքոս Ա․ եւ անոր նախնիները, թագաւորութեան զինանշանները՝ առիւծ եւ արծիւ, ինչպէս նաեւ Անտիոքոս Ա․ թագաւորի ժամադիտութիւնը՝ առիւծի քանդակով:
Հայեացք դէպի Հայկական Բարձրաւանդակ
Հետաքրքրական է թէ արեւելեան դամբարանադաշտի յուշարձանները արեւելքի կէտէն 30 աստիճանով շեղուած են դէպի հիւսիս․ այն կէտէն է որ արեւը կը ծագի Անտիոքոս Ա․-ի ծննդեան օրը՝ 7 Յուլիսին։  Ինչպէս նաեւ արեւելեան հարթակէն ուղղահայեաց նշմարուող Հայկական լեռնաշխարհի բարձրագոյն կէտը՝ Մեծ Մասիսի գագաթը:
Տօնախմբութիւններուն համար, շինուած էր յատուկ սալայատակ ճանապարհ։ Այժմ, լերան 1500 մ․ բարձրութենէն, ուղեւորները գագաթին պաշտամունքի վայրերը կը հասնին քալելով յատուկ փայտաշէն ճանապարհէ մը եւ վերջին 40-50 մ․՝ հին սալայատակ ճանապարհէն։
Նեմրութ լերան լանջին կը գտնուի Արսեմիա (Արշամաշատ) հնագիտական վայրը. Արսեմիա Αρσάμεια եղած է մայրաքաղաք ու հոն գտնուած են Անտիոքոս Ա․-ի պալատին աւերակները, ինչպէս նաեւ Երուանդունի արքաներու դամբարանը։
Աղբիւրներ
Հայոց Պատմութիւն - Է․ Կարգերու, Երուանդ Փամպուքեան, Վլադիմիր Բարխուդարեան, Պէյրութ 1998
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Լեռներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Լեռներ Ստորոգութիւն:Պաշտամունքի համալիրեր Ստորոգութիւն:Սրբավայրեր Ստորոգութիւն:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով
Սաղմոսաւան
Սաղմոսաւան, գիւղ Հայաստանի Հանրապետութեան Արագածոտնի մարզի Աշտարակ տարածաշրջանի Սաղմոսաւան համայնքին մէջ։
Նկարագրութիւն
Սաղմոսաւանը կը գտնուի Հայաստանի Հանրապետութեան Արագածոտնի մարզի Աշտարակ տարածաշրջանի Սաղմոսաւան համայնքին մէջ։ Ճանչցուած է նաեւ Սագմոսաւան, Սագմոսավանք, Սաղմոսավանք :
Գիւղը կը գտնուի Քասաղ գետի աջափնեայ կողմը, մարզի կեդրոնէն 8 քմ․ հիւսիս-արեւելք հեռաւորութեամբ, ծովի մակերեսէն 1620 մ․ բարձրութեամբ։ Հիմնադրուած է 1830-ական թուականներուն։
Բնակչութիւն
Սաղմոսաւանի բնակչութեան նախնիները գաղթած են Պարսկահայաստանէն։ Սաղմոսաւանի ազգաբնակչութեան փոփոխութիւնը
Տնտեսութիւն
Բնակչութիւնը կը զբաղի անասնապահութեամբ, այգեգործութեամբ, պտղաբուծութեամբ, հացահատիկի եւ սննդաբոյսերու մշակումով։
Պատմական վայրեր
Գիւղին մէջ կը գտնուի Սաղմոսավանքի համալիրը, որուն մէկ մասը կառուցուած է 1215 թուականին Վաչէ Վաչուտեան իշխանի եւ անոր տիկնոջ՝ Մամախաթունի կողմէ ։ Գիւղին մէջ կը գտնուի Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչի անապատը (13-14-րդ), Սուրբ Աստուածածին (1225) եւ Սուրբ Սիոն (1215) եկեղեցիները։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Արագածոտնի մարզի գիւղեր
Փարիզի Աստուածամօր Տաճար
Փարիզի Աստուածամօր Տաճար (Նոթր Տամ տը Փաղի, ֆր.՝ Notre Dame de Paris, nɔtʁ dam də paʁi), կաթոլիկ եկեղեցի Փարիզի կեդրոնը, մայրաքաղաքի գլխաւոր խորհրդանիշներղն մէկը: Տաճարը կը պատկանի Փարիզի թեմին: Տեղակայուած է Սիտէ կղզի արեւելեան մասը՝ Փարիզի 4-րդ շրջանին մէջ։ Տաճարի տեղը եղած է Փարիզի առաջին քրիստոնէական եկեղեցին՝ Սուրբ Ստեփանոսի բազիլիկը, որն ալ իր հերթին կառուցուած է կալա-հռոմէական Եուփիթէր աստուծոյ տաճարի հիմքերուն վրայ: Գոթական տաճարը կառուցուած է Փարիզի եպիսկոպոս Մորիս տը Սիւլիի նախաձեռնութեամբ՝ 1163-էն 1345 թուականները ինկած ժամանակահատուածին: Տաճարի խորանի հատուածը օծուած է 1182-ին: Արեւմտեան ճակատի եւ աշտարակներու կառուցումը աւարտած է 13-րդ դարու երկրորդ քառորդին: 1235-էն մեծ փոփոխութիւններու ենթարկուած է. նաւի կոնտրֆորսերի միջեւ կառուցուած են մատուռներ (13-րդ դարու կէսեր), խնչաթեւ չափերը մեծացած են (ճարտարապետեր՝ Ժան տը Շէլ, Փիեր տը Մոնթրէյ), աւելացուած են դասի մատուռները (Փիեր տը Շէլ, Ժան Ռավի): 19-րդ դարուն Էժէն Էմանուէլ Վիոլէ լը Տիւկի ղեկավարութեամբ Ֆրանսական յեղափոխութենէն տուժած տաճարի արձանային հատուածը վերականգման ենթարկուած է, վերականգնած են նաւի վարդակ պատուհանները եւ նոր ծայրաձող տեղադրած են :
Յետագային՝ 1831-ին՝ Վիքթոր Հիւկոյի «Փարիզի Աստուածամօր տաճարը» նովելի հրապարակումէն ետք, կառոյցի հանրաճանաչութիւնը վերածնուած է: 1963-ի սկիզբը տաճարի ճակատային հատուածը մաքրուած է դարերու ծուխէն եւ մուրէն՝ վերականգնելով իր իրական գոյնը: Մէկ այլ մաքրման եւ վերականգմնան արշաւ սկսած է 1991-2000 թուականներուն :
Փարիզի Աստուածամօր տաճարը Փարիզի թեմի առաջնորդանիստ տաճարն է: Իւրաքանչիւր տարի աւելի քան 12 միլիոն անձ կ՛այցելէ տաճարը, այդ իսկ պատճառով այն կը համարուի Փարիզի ամենաշատ այցելուող յուշարձանը:
Տաճարի մուտքային մասը բաղկացած է երեք կամարներէ։ Մեջտեղինը կը պատկերէ Ահեղ դատաստանը։ Բարձրութեան վրայ պատկերուած է Յիսուսը, իսկ անոր կողքերը առաքեալներն են, 6-ը՝ աջէն, 6-ը՝ ձախէն։ Ձախ կամարը նուիրուած է Տիրամօրը, աջը՝ Սուրբ Աննային։ Վերը Պիպլիական թագաւորներն են։ Կեդրոնը Վարդն է, Տիրամայրը Սուրբերու հետ։ 15 Ապրիլ 2019-ին տաճարը հրդեհուած է : Այն կրած է մեծ վնասներ, որոնց կարգին քանդուած է սրածայր գմբէթը եւ վնասուած տանիքի 2/3-ը: Ըստ նախնական վարկածի՝ հրդեհի պատճառը տաճարին մէջ ընթացող վերականգնողական աշխատանքներն են :
Հայկազեան-Թամարեան Ազգային Դպրոց
Հայկազեան-Թամարեան Ազգային Դպրոց,(տարրական, ապա միջնակարգ երկսեռ դպրոց)։ Հիմնուած է 1875 թուականին, Թաւրիզի Լիլիաւա թաղամասին մէջ՝ «Հայկազեան» եւ «Սեւան» առեւտրական ընկերութիւններուն կողմէն։ 1879 թուականին այստեղ հիմնուած են նաեւ օրիորդաց դպրոց։ 1895 թուականին այդ դպրոցները տեղափոխուած են Թումանեանց եղբայրներու կառուցած նոր եռայարկ շէնքը (13 դասարանով եւ սրահով), որ կոչուած է անոնց վաղամեռիկ քրոջ՝ Թամարի անունով։ Այդ թուականէն սկսեալ կոչուած է Հայկազեան-Թամարեան։ 20-րդ դարու սկզբը Իրանի միակ միջնակարգ ուսումնական հաստատութիւնն էր։ 1936 թուականին փակուած է, վերաբացուած է միայն 1956-1957 ուսումնական տարեշրջանին։ Այդ թուականէն սկսեալ՝ Թաւրիզի ազգային դպրոցները կոչուած են Հայկազեան-Թամարեան-Սահակեան տարրական եւ միջնակարգ երկսեռ դպրոցներ (կրթութեան նախարարութեան քով յայտնի էին «Ասադի» անունով)։ Դասաւանդուած են հայոց լեզու եւ գրականութիւն, պատմութիւն, պարսկերէն, ֆրանսերէն եւ բնական, հասարակական եւ արհեստագիտական գիտութիւններ, մեծ ուշադրութիւն դարձուձած են մանկավարժութեան եւ հոգեբանութեան։ Ոաուցումը մինչեւ(1936) եղած է հայերէնով, իսկ վերաբացումէն ետք՝ պարսկերէնով, հայերէնը եւ կրօնը դասաւանդուած են պետական ծրագրէն դուրս՝ արտաժամեայ։ 1950-ական թուականներուն՝ դպրոցի վերաբացումէն ետք, պետական տեսուչներ նշանակուած են միայն պարսիկներ
Ստորոգութիւն:Կրթութիւն
Զեփիւռ (անձնանուն)
Զեփիւռ, հայկական իգական անուն։ Առաջացած է հայերէն զեփիւռ՝ «քաղցրաշունչ քամի» բառէն, որ յունական ծագում ունի։ Հին ժամանակներէ աւանդուած անուն չէ, այլ նորակերտ անուն է։ Արեւմտահայերու մէջ տարածուած անուն է։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայկական իգական անձնանուններ Ստորոգութիւն:Հայկական անձնանուններ
Stolen Dance
Stolen Dance, գերմանացի երգիչ Milky Chanceի երգը, թողարկուած 2013 թուականին Գերմանիոյ մէջ, հետեւաբար երգը թողարկուած է Աւստրիոյ, Ֆրանսայի, Պելճիքայի, Զիւիցերիոյ, Հոլանտայի, Հունգարիոյ եւ Չեխիոյ մէջ: 2014 թուականին «Triple J's Hottest 100» հիթ-շարքերուն մէջ երգը եղած է 4-րդ դիրքին մէջ:
Կիլիկիոյ կաթողիկոսներու ցանկ
Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսներ
1058-1446 թթ. Կիլիկիոյ Կաթողիկոսները հանդիսանալով Հայ Առաքելական Եկեղեցու առաջնորդ՝ կը կրէին Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի տիտղոսը։ Էջմիածնի աթոռանիստի վերականգնումէն ետք, երկու պաշտօնները իրարմէ զանազանուեցան եւ Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ Կիլիկիոյ թեմի առաջնորդը ստացաւ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսի տիտղոսը։ Անընդհատ յաջորդման նպատակով այստեղ բերուած են Կիլիկիոյ թեմի բոլոր առաջնորդները ժամանակագրական ցանկով, որը նաեւ կ՝ ընդգրկէ 1058-1446 թթ. Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսները։
Առաջին Սսի դարաշրջան, 267-301
Սուրբ Գրիգորը կը տեղափոխուի Էջմիածին 301-ին եւ կը մնայ իր պաշտօնին վրայ մինչեւ 325 թուականը։ Տես Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսներու ցանկ անընդհատ յաջորդման համար։ Աթոռը թափուռ էր մինչեւ 1058 թուականը երբ Կաթողիկոսի աթոռանիստը վերադարձաւ Կիլիկիա։
Երկրորդ Սսի դարաշրջան, 1293-1930
Այս պահին Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի աթոռանիստը կը վերադառնայ Էջմիածին եւ Կիլիկիոյ թեմի առաջնորդը կը ստանայ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսի տիտղոսը։
Այցելէք նաեւ
Ստորոգութիւն:Կիլիկիոյ Կաթողիկոսներ Կիլիկիո կաթողիկոսներու Ստորոգութիւն:Ցանկեր
Աստուածածին Անապատ
Աստուածածին Անապատ, հին մենաստան Վայոց ձոր գաւառին մէջ, կը կոչուի նաեւ Մարիամ Աստուածածին՝ եկեղեցւոյն սպիտակագոյն քարերուն համար, իսկ այլազգիք կը կոչեն Կիւլ վանք, շուրջը խիտ առ խիտ բուսած վայ վարդենիներու համար:
Վէմքարին վրայ քանդակուած կայ ծերունի քահանայի մը պատկերը, ձեռքերը վեր բարձրացուած: Արեւմտեան դրան ճակատը սպիտակ քարի վրայ քանդակուած է Տիրամայրը՝ Յիսուս գիրկը: Եկեղեցիս ունի նաեւ փոքր գաւիթ մը, որուն առաստաղը բոլորովին խոնարհած է, եւ գեղեցկաշէն զանգակատուն մը:
Արտաքին հիւսիսային որմոյն վրայ կայ քանդակ ապատկեր մը, որ կը ներկայացնէ լայն զգեստով մեծաշուք եւ գլուխը խոյր դրած մարդ մը՝ ձեռքը ուղիղ բռնած, կը կարծուի թէ Պռօշ իշխանն է, նոյն ձեւով զարդարուն զգեստներով պատանի մըն ալ կայ մօտը, որուն գլխուն վրայ գրուած է Ամեր Հասան որդի Պռաշայ:
Եկեղեցւոյ արեւելեան որմոյն վրայ ագուցուած են խաչ քարինք. Հարաւայնոյն վրայ կայ երկու խաչակիր ձեռաց քանդակ եւ 1334 թուականը, այդ քանդակները տեղերնէն ինկած լինելով՝ դրուած են եկեղեցւոյ մէջ։ Վանացս եկեղեցւոյ դուրսը եւ ներսը կան բաւական թիւով արձանագրութիւններ զանազան միաբանող եւ նուիրատու անձանց:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայաստան
Մշակութային շարժումը 1880-1890-ական տարիներուն
Թէեւ Թուրքիոյ մէջ Ազգային Սահմանադրութիւնը եւ ամէն տեսակի ժողովներ կ՛արգիլուին, բայց յառաջադէմ գրագէտներ եւ հրապարակագիրներ կը յաջողին նոր նկարագիր հաղորդել արեւմտահայ լեզուին եւ գրականութեան, խմբուած՝ թերթերու շուրջ («Արեւելք», ապա՝ «Մասիս» եւ «Հայրենիք»)։ Շեշտելով լեզուի ու գրականութեան ժողովրդական, հանրօգուտ դերը, անոնք զուգահեռ կ՛ընթանան յեղափոխական կուսակցութիւններու գործին, որ փոխարինած էր Զարթօնքի ազգասիրական քարոզչութիւնը։
1890–էն ետք, վարչակարգի խստացումով եւ գրաքննութեան ճնշումով, Պոլսոյ հայութեան կեանքը աւելի կը տժգունի․ գիրք տպելը գրեթէ անկարելի կը դառնայ. թատրոնները կը փակուին։ 1895-1896–ի կոտորածներն ու հետեւող սարսափը կ՛արգիլեն ամէն շարժում, տեղ ձգելով միայն անձնական, «նեղ» գրականութեան կամ այլաբանական էջերու։
Մեծ թիւ մը գրագէտներ եւ հրապարակագիրներ Պոլիսէն կ՛անցնին արտասահման, եւրոպական երկիրներէ միչնեւ Եգիպտոս։ Ծանր պայմաններով՝ Լոնտոն, Փարիզ, Գահիրէ, Պալքաններ՝ անոնք կը հրատարակեն գրական-քաղաքական թերթեր (Արփիարեան՝ «Նոր Կեանք», Չօպանեան՝ «Անահիտ»)։
Արեւելահայութեան մօտ ընկերա-մշակութային պայմանները տարբեր են։ Ցարական ճնշումները ազգային-քաղաքական գետնի վրայ՝ չեն արգիլեր հայութեան բարգաւաճումը, մանաւանդ Պաքուի եւ Թիֆլիսի պէս երկիրններու մէջ։
Դրամատէր-քաղքենի խաւը եւ համալսաանական երտասարդութիւնը տեղ-տեղ կ՛այլասերին, բայց զգալի մաս մըն ալ, պահելով ազգային գիտակցութիւնը եւ տէր կանգնելով մշակոյթին, զանոնք կ՛օժտէ նոր յենարաններով ու մտաւորական նոր որակով։
Ռիչըրտ Ֆէյնմըն
Ռիչըրտ Ֆիլիփս Ֆէյնմըն (Richard Phillips Feynman, 11 Մայիս, 1918, Քուինս, Նիւ Եորք, ԱՄՆ - 15 Փետրուար, 1988, Լոս Անճելըս, Քալիֆորնիա, ԱՄՆ), Ամերիկացի ֆիզիքոս, արդի քուանտային ելեկտրատինամիզմի հիմնադիրներէն, ԱՄՆ-ի ազգային գիտութիւններու ակադեմիոյ անդամ 1954-էն մինչեւ 1969-ը երբ ինք հրաժարեցաւ իր անդամակցութենէն ։
Կենսագրութիւն
Աւարտած է Մասաչուսէթսի թեքնոլոգիական ինստիտուտը (1939)։ Փիլիսոփայութեան տոքթորի աստիճանը ստացած է Փրինսթընի համալսարանին մէջ (1942), ապա աշխատած է Լոս Ալամոսի լապորաթորիի մէջ եւ Քոռնէլի համալսարանին մէջ։ 1950 թուականէն Քալիֆորնիոյ թեքնոլոգիական ինստիտուտի փրոֆեսոր։ Աշխատանքները կը վերաբերին քուանտային ելեկտրատինամիկային, քուանտային մեխանիկային եւ վիճակագրական ֆիզիկային։ Մշակած է թուաբանական այն տեսակի գործիք (Ֆէյնմընի տիակրամներ), որ կարեւոր նշանակութիւն ունեցած է դաշտի քուանտային տեսութեան զարգացումին համար։ Մարի Կէլ-Մանի հետ միասին 1958 թ. ստեղծած է թոյլ փոխազդեցութիւններու քանակական տեսութիւնը։ Վիճակագրական ֆիզիկայի մէջ զարգացուցած է փոլեարոնի տեսութիւնը միջանկեալ կապի դէպքին համար, բացատրած է մրրիկներուն յառաջսցումը գերհոսուն հելիումի մէջ (Ֆէյնմընի մրրիկներ)։ 1969 թ. Առաջարկած է նուկլոններու փարթոնային մոտէլը։ Քուանտային մեխանիկայի մէջ մշակած է ըստ հետագիծերու ինտեգրումի մեթոդը։ «Ֆիզիկայի ֆէյնմընեան դասախօսութիւններ» յայտնի դասընթացի հեղինակն է (Ռ․ Լէյթընի եւ Մ․ Սէնտսի հետ համատեղ)։ 1965 թ. Նոպէլեան մրցանակ ստացած է Եու. Շուինկէրի եւ Ս․ Թոմոնակայի հետ)։ Մահացած է քաղցկեղէն։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1918 ծնունդներ Ստորոգութիւն:11 Մայիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:Նիւ Եորք ծնածներ Ստորոգութիւն:1988 մահեր Ստորոգութիւն:15 Փետրուարի մահացածներ Ստորոգութիւն:Լոս Անճելըս մահացածներ Ստորոգութիւն:Ամերիկացի ֆիզիքոսներ
1717 թուական
1717 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 17րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1717 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1717 մահեր
Մեսրոպ Թաղիադեան
Մեսրոպ Թաղիադեան, գրող, մանկավարժ, հրապարակախօս։ Մեսրոպ Թաղիադեանը գլխաւորապէս ապրեր եւ գործեր է Հնդկաստանի մէջ։ Գրական, մանկավարժական բեղմնաւոր գործունէութիւն ծաւալած է, թողած գրական հարուստ ժառանգութիւն։
Կենսագրութիւն
Մեսրոպ Թաղիադեանը ծնած է 2 Յունուար 1803ին ։
Աստուածածին Վանք (Երուսաղէմ)
Աստուածածին Վանք (Երուսաղէմ), Ս. Սիոնի դիմաց, Բեթղեհէմի ճամբուն վրայ, վանքս շինած է բարի անուն եւ ընտրեալ Գէորգ քհ., որուն եղբօրորդին Յովհաննէս ճգնաւոր «հանդերձ քեռբ (Տիկներես) իւրով կրօնաւոր կագաւ» կը ստանայ Երուսաղէմ ի Յովհաննէս աբեղայի ձեռամբ գրուած ճառընտիր մը: Ձեռագիրը կը նուիրուի Երուսաղէմայ Ս. Աստուածածին վանքին «ի վայելումն որգւոյ իւրեանց Գէորգայ սարկաւագի եւ այլ կրօնաւորաց եւ քահանայից»: Յիշեալ կը խնդրէ զհիմնադիր կամ զռինող եկեղեցւոյս զԳէորգ քհ. գնացեալն առ Քրիստոս եւ զգծողն եւ զկազմողն (Ճառընտիրս) Յովան 1215-ին: Ըստ այսմ՝ վանքս ԺԳ. դարու սկիզբը կառուցուած է: 1473-ին Աւետիս եպիսկոպոս վանքիս մէջ Ոեկեփորիկ մը կ’ընդօրինակէ, եւ կը յիշէ միաբաններէն Արիստակէս, Մելքիսեդ Յակոբ ճգնաւոր: 1768-ին Խաչատուր վրգ. վանքիս մէջ կ’ընդօրինակէ Պօղոս վրդ.ի ոտանաւորները (Յիշատակարանք):
Մեսրոպ Թաղիադեան
Թաղիադեանի հասարակական գործունէութիւնը
Կալկաթայի անգլիական «Եպիսկոպոսական ճեմարանի մէջ» ուսանելով՝ անգլերէն լեզուի հետ կ'իւրացնէ շարք մը գիտութիւններ։ 40-ական թուականներուն կը հրատարակէ քանի մը ծաւալուն աշխատութիւններ, անոնց շարքին եւ մայրենի լեզուի երկու դասագիրք, հետագային՝ նաեւ երրորդը։ 1845 թուականէն Թաղիադեանի խմբագրութեամբ կամ վերահսկողութեամբ կը սկսի հրատարակուիլ «Ազգասէր», իսկ 1848 թուականէն անոր փոխարինող «Ազգասէր Արարատեան» պարբերականները, որոնց մեջ ան կը գրէ Հնդկաստանի հայ գաղութի, ինչպէս եւ ամբողջ հայութեան կեանքին վերաբերող բազմազան ընթացիկ խնդիրներու մասին՝ հասարակական, գրական, մշակութային-կրթական, տնտեսական, կրօնական եւ այլն, կը քննադատէ բացասական երեւոյթներ եւ կ'առաջադրէ իր տեսակէտները։ Վճռական նշանակութիւն տալով լուսաւորութեան դերին, Թաղիադեանը իր հասարակական գործունէութիւնը կը կեդրոնացնէ կրթական գործի շուրջը՝ որպէս ուսուցիչ աշխատելով սկիզբը Կալկաթայի «Մարդասիրական ճեմարանին մէջ», այնուհետեւ Նոր Ջուղայի «Ամենափրկչեան ճեմարանի մէջ», Թաւրիզի հայկական դպրոցին մէջ, Էջմիածինի վանական դպրոցին մէջ, վերջապէս Կալկաթայի իր հիմնած մասնաւոր «Սանդխտեան» դպրոցում։
Թաղիադեանի աշխարհայեացքը
Թաղիադեանի աշխարհայացքը ամբողջական, միաձոյլ չէ։ Անոր բազմաթիւ առաջաւոր հայացքներու կողքին տեղ կը գրաւէ եւ պահպանողական մտայնութիւնը։ Գիտութեան մեծարանքի, բարձր գնահատանքի եւ ճիշտ դրոյթներու հետ ան կ'ուզէ հաշտեցնել կրօնական սկզբունքներ, աշխարհիկ մշակոյթի պահանջի հետ գրաբարի, որպէս արդիական գրական լեզուի, կիրառման իրաւունքը եւ այլ հակասութիւններ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մանկավարժներ Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակախօսներ
Ապտուլրազաք Կըրնա
Ապտուլրազաք Կըրնա (Կը՛րնա կը հնչուի) Abdulrazak Gurnah (20 Դեկտեմբեր 1948, Զանզիպարի կիսանկախ շրջան), գրագէտ։ 2021-ի գրականութեան Նոպելեան մրցանակի դափնեկիր։  1968-էն ետք կ՛ ապրի ու կը գործէ Անգլիա։
Առաջին տարիները
Ապտուլրազաք Կըրնա ծնած է 20 Դեկտեմբեր 1948-ին Զանզիպարի Սուլթանութիւն (Այժմ Զանզիպար․ Թանզանիոյ սահմաններէն ներս կիսանկախ շրջան)։  Հայրը Եմենէն  գաղթած գործարար մըն էր։ Ապտուլրազաք Զանզիպարի Ապստամբութեան ընթացքին, կը լքէ երկիրը եւ իբրեւ գաղթական Անգլիա կը հասնի։
Ասպարէզ
1980-էն մինչեւ 1983 Կըրնա կը բանախօսէ Նիճերիոյ Պայերօ Քանօ Համալսարանը Bayero University Kano (BUK)։ Իսկ մինչեւ թոշակի ելլելը` 2017, Քենթ Համալասարանին մէջ գրականութիւն կը դասախօսէ։  21 տարեկանին վէպեր կը սկսի գրել։  Անգլերէնով կը գրէ․ իր մայրենի լեզուն սուահիլին է։
Հակառակ թէ Կըրնայի գործերը դրական ընդունելութիւն կը գտնեն գրաքննադատներուն մօտ, առեւտրական հասկացողութեամբ յաջող չեն։  Սակայն Նոպելեան մրցանակի արժանացման յայտարարութիւնը, թափ կու տայ անոր գործերուն պահանջին, ըլլայ գրավաճառներուն կողմէ, ըլլայ հասարակութեան։
Բացի իր գործերէն, զանազան գործեր կը շարադրէ, յօդուածներ կը գրէ նախկին գաղթօճախներու ժամանակակից գրագէտներու մասին, ինչպէս օրինակ՝ V.S. Naipaul, Սալման Ռուշտի եւ Զոէ Վիքոպ։  «A Companion to Salman Rushdie» հրատարութեան խմբագիրն է։  1987-էն օգնական խմբագիր է Ուասաֆիրի Wasafiri գրական պարբերաթերթին։
Մաս կազմած է Քէյն եւ Պուքըր գրական մրցանակներու դատական կազմերուն։
Գործը
Գործերուն մեծ մասը կը վերաբերին Ափրիկէի արեւելեան ափերը եւ բոլոր դերակատարները (բացի մէկ հոգիէ) Զանզիպար ծնած են։  Բացի վէպերէն, նաեւ գրած է բազմաթիւ արձակ էջեր եւ պատմուածքներ։  Անոր գործերը ֆրանսերէնի, գերմաներէնի եւ շուէտերէնի թարգմանուած են։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Գրագէտներ Ստորոգութիւն:Ափրիկէ ծնած գրագէտներ Ստորոգութիւն:20 Դեկտեմբերի ծնունդներ Ստորոգութիւն:1948 ծնունդներ
Սթիւըն Ժերար
Սթիւըն Ճորճ Ժերար, անգլիացի ֆութպոլիստ «Լիվըրփուլ» ակումբի աւագ։ Ժերարը կը համարուի ժամանակակից ֆութպոլի լաւագոյն կիսապաշտպաններէն մէկը։ Հիմնական հանդես եկած է կիսապաշտպանութեան կենտրոնին մէջ, ինչպես նաեւ ձախ կիսապաշտպանի դիրքին մէջ։ Ժերարը, ով իր ամբողջ ասպարէզը անցուցած է «Անֆիլտ»ի մէջ, առաջին անգամ խաղադաշտ դուրս եկած է 1998 թուականին եւ ամրապնդուած է խումբի հիմնական կազմին մէջ 2000-01 մրցաշրջանին մէջ։ 2003-ին ան դարձած է խումբի աւագը՝ փոխարինելով Սաամի Հիւպիային։ Ժերարի նուաճած մրցանակներէն են երկու Անգլիայի բաժակները, երկու Ֆուտպոլային լիգայի բաժակները եւ յաղթանակը Չեմբիոններու Լիգայի մէջ 2005-ին։ 2005 թուականին Ժերարը երրորդն էր «Ոսկէ գնդակ» մրցանակի համար քուէարկութեան մէջ։
Անգլիայի ֆութպոլի ազգային հավաքականի մէջ Ժերարը իր նորամուտը նշած է 2000 թուականին։ Ան մասնակցած է Եւրոպայի 2000 եւ 2004 առաջնութիւններուն, ինչպես նաեւ 2006 Աշխարհի առաջնութեանը, ուր ան դարձած է երկու կոլի հեղինակ։
Հաւաքական
Ժերարը ազգային հաւաքականին մէջ առաջին հանդիպումը անցուց 2000-ի Մայիսի 31-ին։ Ան մասնակցեցաւ այդ տարի Եւրո-2000-ին, որը Անգլիայի ֆութպոլի ազգային հաւաքականի համար անյաջող էր։ Վնասուածքի պատճառով Ժերարը չկրցաւ մասնակցիլ 2002 Աշխարհի առաջնութեանը։ Եւրո-2004-ը եւ 2006 Աշխարհի առաջնութիւնը Գերմանիայի մէջ անգլիացիներու համար նոյնպէս անյաջող էր։ Երկու դեպքերուն ալ անոնք 1/4 եղրափակչին մէջ պարտուեցան Բորտուկալի հաւաքականին։ 2010 Աշխարհի առաջնութիւնէն առաջ Ժերարը ստացաւ աւագի թեւկապը, քանի որ Ռիո Ֆերտինանտը վնասուածքի պատճառով չէր մասնակցեր առաջնութեանը։ ԱՄՆ հաւաքականի դէմ խաղին Ժերարը հարուածեց անգլեացիներու համար առաջին գնդակը մրցաշարին մէջ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Անգլիացի ֆութպոլիստներ Ստորոգութիւն:Լիվըրփուլի ֆութպոլիստներ Ստորոգութիւն:30 Մայիսի ծնածներ
Զեւս
Զեւս կամ Տիաս (Ζεύς, Δίας), Հին Յունական դիցաբանութեան երկինքի եւ ամպրոպի աստուած. Ողիմպոսի աստուածներուն կառավարիչ: Ան Հռոմէական դիցաբանութեան մէջ համապատասխանն է Լուսնթագին Juppiter, հայկականին՝ Արամազդ, իսկ ուրիշ ժողովուրդներու՝ Ինտրա, Փերուն, Թոր ու Օտին : Զեւսը կրտսեր զաւակն է Քրոնոսի եւ Ռէայի: Ըստ յունական առասպելին ան ամուսնացած էր Հերային (կամ աւելի պարզ՝ Իրա) հետ։
Ունեցած է բազմաթիւ զաւակներ՝ կիներէն եւ ժամանակաւոր սիրուհիներէն․ ամենածանօթ աստուած-զաւակներն են՝ Փերսեֆոնի Περσεφόνη, Արուսեակ Ἀφροδίτη, Արիս Άρης, Հեպէ Ήβη, Իֆեստոս Ήφαιστος, Հեռմես Ερμής , Տիոնիսոս Διόνυσος , Ափոլոն Απόλλωνας, Արթեմիս Ἄρτεμις , Աթինա Αθηνά , Հեռաքլիս (Իրաքլիս) Ηρακλής, Փերսէաս Περσέας, 9 Մուսաները Μούσες եւ այլն :
Անուանում
Կ՛առաջանայ հնդեւրոպական*Dyēus բառէն։ Ըստ լեզուաբաններուն յառաջ կու գայ առաջին հնդեւրոպական ցերեկի աստուծոյ *Dyeus ph2tēr անունէն։ Այս բառը առաջ եկած է dyeu (շողալ) եւ div (երկինք)․ տուած է նաեւ յունարէնի Θεός (Աստուած) բառը, լատիներէն՝ Deus, Վետերէն (Veda) Dyaus, ԳերմաներէնTiwaz, Կաէլեան(Gaeil )՝ Dia, Հին իրլանտերէն Dia, որ «Աստուած» եւ «Օր» կը նշանակէ։ Անունը կը գտնենք նաեւ ուրիշ հնդեւրոպական ժողովուրդներուն մէջ․ հնդիկներ, լատին եւ այլն։
Յունարէն «Զեւս Հայր» Ζευς πατήρ ասացուածքը կը համապատասխանէ հռոմէացիներուն Diespiter (Juppiter)-ին, հին հնդիկներուն Dyaus Pita-ին. նՆոյն արմատէն առաջացած է նաեւ անգլերէն day բառը, որ «օր» կը նշանակէ։
Հին յոյները յաճախ երդում կու տային Տիասին անունով․ Μὰ τὸν Δία / Mà tòn Día եւ Nὴ τὸν Δία / Nề tòn Día ասացուացքով (մեր՝ «Աստուած վկայ»)   :
Ծնունդը
Տիտան Քրոնոսի եւ Ռէայի ամուսնութենէն ծնած են Տիմիթրան, Հերան, Պղուտոնը (Փլութոն), Էսթիան եւ Փոսիտոնը։ Սակայն Քրոնոս զանոնք կը կլլէ՝ անմիջապէս երբ կը ծնին, վախնալով որ անոնք զինք պիտի սպանեն  եւ տիրանան իր գահին (Ղէայէն եւ Ուրանոսէն իմացած էր թէ իր մանչ զաւակը զայն պիտի տապալէ, ինչպէս ան հօրը ըրած էր): Երբ Զեւսին ծնունդը կը մօտենայ, Ռէան իր ծնողքի՝ Ուրանոս-Երկինքի եւ Ղէա-Երկրի խուհուրդին կը հետեւի․ կը հեռանայ եւ կ՛ապաստանի Կրետէ կղզին, ուր Զեւսը կը ծնի եւ Ռէան զայն կը պահէ Փսիլորիթիս Ψηλορείτης  լերնաշղթային Իտա լերան Ίδα (2456 մ․) քարայրին մէջ, իսկ Քրոնոսին կը յանձնէ շորերու մէջ փաթթուած ժայռի կտոր մը, որ ան անմիջապէս կը կլլէ :
Մանկութիւնը
Մինչ Տիաս կը մեծնայ, ըստ պատմութեան տարբերակներուն, անոր հոգ կը տանին․-
Աստուածներուն թագաւոր
Տիաս չափահաս դառնալով Քրոնոսին կը պարտադրէ փսխել նախ քարը, ապա եղբայրները՝ ըստ կլլած շարքով։ Կարգ մը առապելներ կը պատմեն թէ Ովկիանիա Միթիսը Քրոնոսին կու տայ փսխել յառաջացնող հեղուկ մը, որպէսզի ան դուրս տայ նորածինները։
Ապա Տիաս, եղբայրներուն, Հսկաներուն Γίγαντες (Ղիղանտես), Կիկլոպներուն Κύκλωπες եւ Էքաթօհիրես/ներուն Εκατόγχειρες (հարիւր ձեռք ունեցողներ) հետ Տիտաններու կռիւի Τιτανομαχία ընթացքին Քրոնոսին եւ մնացեալ Տիտաններուն կը տապալէ:
Տիտաններու կռիւը (Τιτανομαχία)
Ըստ Իսիոտոյին Ησίοδος, Տիաս (Զեւս) եւ եղբայրները կը կռուին Երկրին իշխելու համար։ Անոնք Ողիմպոս Όλυμπος լեռնէն կ՛արշաւեն Տիտաններուն, որոնք ամրացուած են Օթրիս Όθρυς լերան։ Այս պատերազմը 10 տարի կը տեւէ։ Ի վերջոյ, Ղէան Զեւսին կը խրատէ Տարտարոս Τάρταρα (վարի աշխարհի երկրորդական աստուած) իջնել, որպէսզի Տիտաններուն եղբայրները՝ Կիկլոփները եւ Էքաթօհիրեսները գերութենէն ազատէ։ Ան նախ կը կռուի առասպելի հրէշ Քապիին Κάμπη դէմ եւ կը յաղթէ։ Կ՛ազատէ Կիկլոփները եւ Էքաթօհիրեսները, որոնք կը զինակցին հետը։
Անոնք իրենց երախտագիտութիւնը կը յայտնեն զանազան շնորհումներով։ Կիկլոփները Արիին եւ Փոսիտոնային զէնքեր կու տան, իսկ Զեւսին կը մատակարարեն կայծակներով, որոտումով եւ մուրճով, որոնք այդ օրէն սկսեալ անոր ուժին խորհրդանիշը կը դառնան։ Կռիւին Էքաթօհիրեսները Զեւսին կ՛ընկերակցին եւ իրենց օգնութեամբ աստուածները Տիտաններուն կը յաղթեն եւ Տարտարոս կը նետեն, պահակ դնելով Էքաթօհիրեսներուն։ Քրոնոսը կը բանտարկեն Տիտաններուն հետ եւ անոր հսկիչ կը նշանակեն Իրիկունը Νύχτα։ Բաւական ժամանակ ետք, Քրոնոսին ներում կը շնորհուի եւ Եղիւսեան դաշտերուն Ηλύσια Πεδία անոր թագաւոր կը նշանակեն․ ան հոն դարաւոր կը քնանայ։ Ապա Տիաս, Ղէային պատուէրով, աստուածներուն պետը կը դառնայ եւ աշխարհը երեք թագաւորութիւններու կը բաժնէ․ Երկինք, Ծով եւ Վարի աշխարհ։ Անոնց պետ կը նշանակէ ինքզինքը (Երկինք), Փոսիտոնասը (Ծով) եւ Ատին (Վարի աշխարհ)։
Հսկաներուն կռիւը (Γιγαντομαχία)
Հսկաները կը սպառնան Զեւսին (Տիա Δία) թագաւորութեան։ Անոնք Ղէային դրդումով կ՛ուզեն Տիտաններուն պարտութեան վրէժը լուծել։ Այս կռիւին ալ Տիաս յաղթական է․ Ողիմպոսի աստուածները, Հեռաքլեսին եւ Տիոնիսոսին օգնութեամբ կը կռուին եւ կը յաղթեն Հսկաներուն    :
Տիաս եւ Միթիս
Ըստ Իսիոտոյին, Տիասին առաջին կինը Միթիսն է, հմտութեան աստուածուհին։ Ղէան կը զգուշացնէ Տիասը թէ անոնց մանչ զաւակը օր մը զայն պիտի տապալէ։ Տիասը յղի Միթիսը կը կլլէ եւ այդ իսկ պատճառով զօրաւոր գլխացաւ կ՛ունենայ։ Իֆեստոս օգնութեան կը փութայ եւ կ՛օգնէ Աթինային ծնունդին։ Աթինան զինուած, Տիասին գլխէն դուրս կը ցատկէ։
Տիաս եւ Թեմիս
Միթիսին կը յաջորդէ Թեմիսը։ Տիասին թագաւորութիւնը կ՛ամրապնդուի․ կ՛ունենայ կանոններ պարզ մարդոց եւ աստուածներուն համար։ Առասպելին մէջ, Թեմիսն է որ կ՛օրէնսդրէ։ Կը ներկայացնէ արդարութիւնը, որ սուրբ է եւ կը վերաբերի նաեւ աստուածներուն․ արդարութիւնը անոնցմէ եւ անոնց կամքէն՝ վեր է։ Թեմիս կը ներկայացուի իբրեւ բնականոն կեանքի, կարգ կանոնին, բարոյական կանոններուն եւ մօրմէն՝ Ղէա, ժառանգած գուշակութեան աստուածուհի։ Նշուածներուն համաձայն, անոր աղջիկները պահապաններն են կարգ ու կանոնին։ Բնականոնութեան՝ Օրես/ները ((Ώρες=Ժամերը)․ կը ներկայացնեն եղանակները, իրենց ճշգրիտ փոխանակութեամբ), բարոյականութեան՝ Էվնոմիա Ευνομία(=Համերաշխութիւն), Տիքի Δίκη(=Դատ) եւ Իրինի Ειρήνη(=Խաղաղութիւն), որոնք կը կազմեն ընկերութեան գերագոյն ինչքերը, նաեւ Միրեսերը` Քլօթօ Κλωθώ, Լահեսիս Λάχεσις եւ Աթրոփոս Άτροπος, որոնք կը պատկերացնէին իւրաքանչիւր մարդու ճակատագիրը եւ որոնց հայրը՝ Տիաս, անոնց յանձնած է ինչքերը մարդոց բաժնելու պարտականութիւնը եւ վերջապէս յաւերժահարսերը Νύμφες եւ կոյս Ասթրէա Αστραία՝ նոյնպէս արդարութեան պատկերացումը։
Տիաս եւ Իրա
Տիասին երրորդ կինը՝ Իրա (Հեռա), իր քոյրն ու կինն է։ Միասին կ՛ունենան երեք զաւակներ․ Արի, Իվի եւ Իֆեստոս։ Ըստ առասպելի մը, Իրան նախանձութենէն մինակը Իֆեստոյին ծնունդ կու տայ, հակադարձելով Տիասին՝ որմէ Աթինան կը ծնի։ Նոյնպէս, իրենց զաւակները աստուածներ են՝ Իլիթիան Ειλείθυια (ծննդաբերութեան), Արղիս Άργης (պատերազմի - յարձակման) եւ Էրիտա Έριδα (նախանձութեան, գժտութեան, բանակռիւի եւ կռիւի)։
Իրենց աղմկասէր կեանքը լեցուն է խարդախութիւններով եւ մախանքներով։ Կ՛ընդգրկէ նաեւ մէկը միւսին դէմ դաւադրութիւններ եւ կամ միւսին կամքին դէմ թշնամութիւն։ Կը պատմուի թէ զոյգին թշնամութիւնը շարունակութիւնն է Երկինքի եւ Ղէայի մրցակցութեան․ նահապետական տարիներուն արական սեռի կամեցողութիւնը իգականին տիրելու։ Բազմաթիւ առասպելներ կը պատմեն թէ Իրան կը նախանձի Տիասի սեռային յաջողութիւններուն վրայ եւ կը թշնամանայ վերջինին սիրահարներուն եւ անոնց զաւակներուն։ Մէկ ամբողջ տարուայ համար, յաւերժահարս մը Իխօ անունով, Տիասին կողմէ պարտականութիւն կ՛ունենայ անդադար խօսելով Իրային ուշադրութիւնը գրաւել։ Սակայն երբ Իրան խարդախութիւնը կը հասկնայ, զայն ուրիշներու խօսքերը կրկնելու կ՛անիծէ։
Շառաւիղներ
Տիաս ունենալով բազմաթիւ սիրածներ, կ՛ունենայ նաեւ բազմաթիւ զաւակներ։ Առասպելներ կը պատմեն թէ ան բազմիցս կը կերպանայ, որպէսզի սիրածներուն միանայ։ Զաւակներն են․-
Աստուածներ՝ Աֆրոտիթի, Փերսեֆոնի, Հեռմես, Տիոնիսոս, Էրսի, Էքաթի, Ափոլոնաս, Արթեմիս, Խարիթես (Աղլայիա, Էֆրոսինի, Թալիա), Մուսես (Քալիոփի, Քլիօ, Էֆթերփի, Թերփսիհորի, Էրաթօ, Մելփոմենի, Թալիա, Փօլիմնիա եւ Ուրանիա), Արմոնիա, Փանաս։
Նաեւ՝ Քորիվանդես, Էփաֆոս, Էնտիմիօն, Թիթիոս, Վրիթոմարթիս, Զաղրեւս, Քար, Քուրիտես, Քրաթոս, Քրիս, Մինոաս, Րատամանթիս, Սարփիտոնաս, Ղրէքոս, Էլլին, Ահէոս, Միրմիտոն, Մաղնիս, Մաքետոն, Վիթինոս, Տարտանոս, Թիվի, Ասօփոս, Ամֆիօն, Զիթոս, Լօքրոս, Օրհոմենոս, Թրոֆօնիոս, Հեռաքլես, Արղոս, Փերսէաս, Նեմէա, Լաքետէմօն, Օրէա էլենի, Տիոսքուրի (Քասթոր եւ Փոլիտեւքիս), Արքաս, Մեղարոս եւ էաքոս։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Դիցաբանութիւն
Արամ Սարոյեան
Արամ Սարոյեան, Ամերիկահայ բանաստեղծ, արձակագիր, յուշագիր եւ թատերագիր։ Ուիլիամ Սարոյեան'ի որդին։
Կենսագրութիւն
Ծնած է 25 Սեպտեմբեր, 1943 թուականին, Նիւ Եորքի մէջ։ Հայրը Ուիլիամ Սարոյեանն էր, մայրը՝ Քարոլ Կրէյսը, դերասանուհի էր, ուրուն հետ հայրը ամուսնացած էր երկու անգամ, քոյրը՝ Լիւսի Սարոյեանն ալ դերասանուհի էր։ Արամ Սարոյեանը ամուսնացած է եւ ունի երեք զաւակներ։ Կ'ապրի Լոս Անճելըսի մէջ իր կնոջ՝ նկարչուհի Կէյլին Սարոյեանի հետ ։
Ստեղծագործութիւններ
Քննադատական աշխատանքներն են՝ «Մոռացուած հաց» նուիրուած հայկական ծագումով Ամերիկեան գրողներու առաջին սերնդին (հրատարակուած Դաւիթ Խերդեանի կողմէն):
2008 թուականին արժանացած է Ուիլիամ Քարլոս Ուիլեամսի անուան մրցանակ «Փոքրիկ բանաստեղծութիւններու ամբողջական ժողովածու»-ին համար։ Այս ժողովածուին ամենայայտնի բանաստեղծութիւններէն մէկը պարզ, ոչ աւանդական ուղղագրութեամբ, հակասական բառ է՝ «Լոյսս»՝ տպուած գիրքի դատարկ էջի մէջտեղը։ Այն ստացած է «Ազգային ներդրում արուեստներու մէջ» մրցանակը։
1718 թուական
1718 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 18րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1718 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1718 մահեր
Ստորոգութիւն:1718
Արմէն Վահրամեան
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Լոռի մարզի Արդուին գիւղը։ Աւարտած է Մարտիրոս Սարեանի անուան ուսումնարանի մանրանկարչութեան (1898) եւ Երեւանի գեղարուեստա-թատերական հիմնարկի գծանկարչութեան (1994) բաժանմունքները ։
Կ’ապրի եւ կը ստեղծագործէ Երեւանի մէջ։
Ցուցահանդէսներ
Ցուցահանդէսներով հանդէս եկած է՝ Հայաստանի, Սպանիոյ, Հոլանտայի, Մալթայի, Ֆրանսայի եւ Լիբանանի, ԱՄՆ-ի եւ Քանատայի մէջ։
Ցուցահանդէս, 2019 թուականին, Յովհաննէս Թումանեան ի ծննդեան 150ամեայ յոբելեանին առիթով,Համազգային հայ կրթական եւ մշակութային միութեան  Երեւանի գրասենեակին ու ՀՀ նկարիչներու միութեան համատեղ ջանքերով, Հայաստանի Նկարիչներու միութենէն ներս ցուցադրուեցան Յովհաննէս Թումանեանէն եւ Լոռիի բնութենէն ներշնչուած Վահրամեանի պաստառները ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ գեղանկարիչներ
Ժընեւ
Ժընեւ (գերմաներէն՝ Genf, ֆրանսերէն՝ Genève, իտալերէն՝ Ginevra), Զուիցերիոյ՝ բնակչութեամբ, երկրորդ խոշոր քաղաքն է։
Բնակչութիւնը կը հաշուէ 184.4 հազար մարդ (2003), որոնցմէ 44%-ը օտարերկրացիներ են։ Բնակչութիւնը ընդհանուր առմամբ ֆրանսախօս է։
Անուանում
Հին ժամանակ եղած է կելտ ական բնակավայր։ Առաջին անգամ յիշատակուած է (լատիներէն՝ Geneva ձեւով) Ք․ա․ Ա. դարուն «Յուլիոս Կեսար» ի կողմէ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Եւրոպայի քաղաքներ Ստորոգութիւն:Զուիցերիոյ քաղաքներ
Յակոբ Թէրզեան
Կեանք եւ գործունէութիւն
Ծնած է Հաճըն։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրին մէջ, այնուհետեւ սորված է Ատանայի Ազգային վարժարանին մէջ եւ աւարտած՝ Յիսուսեաններու Ատանային վարժարանը։
1897-ին մեկնած է Կ. Պոլիս եւ 1900-ին աւարտած՝ Օսմանեան կայսերական բժշկական վարժարանը, դեղագործի վկայական ստանալով։
1908-ին եղած է Ադրիանապոլիս (Էտիրնէ) քաղաքի «Մերքեզի» («Կեդրոնական») դեղատան տնօրէնը։ Եղած է ծանօթ հրապարակագիր ու զբաղած է նաեւ գրական գործունէութեամբ, բանասիրութեամբ ու լուսանկարչությամբ։ Կ. Պոլսոյ հայկական պարբերականներուն մէջ տպուած հրապարակախոսական եւ բանասիրական յօդուածները ստորագրած է Յակթեր, Հմայեակ, Յիթօ, Տաւրոս, Թղթակից ծածկանուններով։
1909 Ապրիլին Կիլիկիոյ մէջ տեղի ունեցած հայկական կոտորածներուն ժամանակ եղած է Ատանայի ինքնապաշտպանութեան ղեկավարներէն մէկը։ Մազապուրծ ըլլալով կոտորածէն, վերադարձած է Կ. Պոլիս, ուր Գում Գափու թաղամասին մէջ ունեցած է «Ատանա» անունով սեփական դեղատունը։ Եղած է հնչակեան գործիչ։
Հրատարակութիւններ
1912-ին հրատարակած է «Կիլիկիոյ աղէտը. ականատեսի նկարագրութիւններ» 5 հատորով ծաւալուն աշխատութիւնը, ուր հանգամանօրէն նկարագրած է Կիլիկիոյ կոտորածը՝ վիճակագրական տուեալներով։ Աշխատութիւնը ներկայացուած է Իզմիրլեան գրական մրցանակին, սակայն օսմանեան կառավարութիւնը ամբողջ տպաքանակը բռնագրաւած է։
Թէրզեան կարողացած է այդ գիրքէն քանի մը հարիւր օրինակ փախցնել եւ թաքցնել իր տան առաստաղը։ 1915-ի Ապրիլին Կ. Պոլսոյ մէջ ձերբակալուած եւ աքսորուած է Այաշ, այնուհետեւ՝ Չանղըրը։ Աքսորի ճանապարհին, Չանղըրըէն դուրս, Անգարայի մօտերը սրախողխող եղած է ընկերոջ՝ բժիշկ Միսքճեանի հետ միասին։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակախօսներ Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր Ստորոգութիւն:Հայ բանասէրներ
Սեւադա Գրիգորեան
Սեւադա Գրիգորեան (13 Սեպտեմբեր 1959, Քարաշէն, Սիւնիքի մարզ), հայ նկարիչ։
Մելանի Ռընէ
Մելանի Ռընէ, մաւրիտական ծագումով զուիցերիացի երգահան, երգչուհի է, որ ներկայացուցած է Զուիցերիան Եւրոտեսիլի 2015 երգի մրցոյթին իր "Time to Shine" (Շողալու ժամանակն է) երգով :
Սեւադա Գրիգորեան
Կենսագրութիւն
Սեւադա Գրիգորեանը ծնած է Սիւնիքի մարզի Քարաշէն գիւղին մէջ մանկավարժներու ընտանիքէն ներս։ Աշխատանքի բերումով ծնողները տեղափոխուած են Ջերմուկ, ուր անցած է անոր մանկութեան եւ պատանեկութեան տարիները։ Փոքր տարիքէն սկսած է նկարել։ 1979 թուականին աւարտած է Խաչատուր Աբովեանի անուան մանկավարժական ինստիտուտ]]ի նկարչութեան բաժինը։ Մասնակցած է գեղանկարչութեան դասընթացներու՝ Ռիկայի գեղարուեստի ակադեմիոյ մէջ։ Ուսումն աւարտելէ ետք վերադարձած է Ջերմուկ, ուր ստեղծագործական աշխատանքին զուգահեռ շուրջ 10 տարի դասաւանդած է Ջերմուկի թիւ 1 հանրակրթական եւ Արուեստի դպրոցներէն ներս։ 1992 թուականէն Հայաստանի նկարիչների միութեան անդամ է, 1995 թուականէն՝ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի նկարիչներու միջազգային միութեան անդամ։
Մելանի Ռընէ
Կենսագրութիւն
Մելանի Ղենէ, ծնած է 1 Սեպտեմբեր 1990-ին Զուիցերիոյ Ժընեւ քաղաքին մէջ երաժիշտներու ընտանիքի մէջ : Դեռ վաղ հասակէն ան երաժշտական հակում ունէր եւ 7 տարեկանէն սկսկեալ սկսած է իր առաջին երաժշտական քայլերը առնելու՝ հանդէս գալով տարբեր ծրագիրներու մէջ։ 9 տարեկանէն ան արդէն դաշնամուրի նուագածութեամբ իր առաջին երգերը կ՛երգէր։
Սեւադա Գրիգորեան
Կենսագրութիւն
Աշխատանքները գտնվում են մասնավոր հավաքածուներում, Հայաստանում Ռուսաստանի դեսպանությունում, Սոլթ Լեյք Սիթիի "Sandy" կրթական կեդրոնում, Կարլովի Վարիի քաղաքապետարանում, Պիտիգորսկի հայ առաքելական եկեղեցում, Ջերմուկի քաղաքապետարանում, Հայաստանի ՄԱԿ-ի գրասենեակում ։
Ստեղծագործական գործունէութիւն
Սեւադա Գրիգորեան աչքի է ընկնում իր իւրահատուկ ոճով, որը ներառում է մանրանկարչութեան տարրեր, ժողովրդական թեմաներով ներկայացուած ֆիգուրատիվ կոմպոզիցիաներ։ Նրա աշխատանքների թեմաները ընդգրկում են հայկական գիւղական կեանքը, ջանասիրաբար աշխատող հոր ու հոգատար մօր կերպարը, միաժամանակ ընտանիքում պատհպանվող ներդաշնակութիւնը։
Մելանի Ռընէ
Կենսագրութիւն
2008-ին, Մելանի Ռումինիոյ Պրասով քաղաքին մէջ կը մասնակցի միջազգային "le Cerf d’Or" (Ոսկէ եղնիկ) փառատօնին : Նոյն տարին ան հրաւէր կը ստանայ փառատօնի 40-րդ ամեակին մասնակցելու համար։ Փետրուար 2009-ին, Էլիան Տամպղէի հետ միասին, երգչուհին կը մասնակցի "Y’a pas l’feu au lac" (Լճին մէջ հրդեհ չկայ) միջազգային մրցոյթին, ուր կը ներկայացնէ Շառլ Ազնաւուրի հեղինակաւոր երգերը։ Մայիս 2009-ին, Մելանի կը ներակայցանէ Զուիցերիացի հեղինակաւոր "Ճորճ Կրեկորի" միջազգային փառատօնին եւ առաջին դիրքը կը գրաւէ իր "Il chante aves les anges" (Ան հրեշտակներու հետ կ՛երգէ) երգով։ Այս նոյն երգով, ան մայիս 2010-ին ռումանական հեռուստաալիքի կողմէն կը հիւրընկալուի։
Սեւադա Գրիգորեան
Ստեղծագործական գործունէութիւն
2005 թուականին կայացած Ճապոնիայի Կոբե քաղաքի ցուցահանդեսում Սեւադա Գրիգորեանի «Տիրամայրը Մանկան Հետ» նկարը 81 երկրների 3000-էն աւելի նկարիչների կողմից ներկայացված շուրջ 8000 նկարներու ընդմիջէն ընտրուած է լաւագոյն 100-ի մէջ։
Սեւադա Գրիգորյանը ցուցահանդեսներ է ունեցել ԱՄՆ-ում, Ռուսաստանում, Ճապոնիայում, Չինաստանում՝ Հյոգոյի գեղարվեստի պրեֆեկտուրալ թանգարանում, Շանհայի «Դաթիան Արթ» պատկերասրահում, Ջիաշան թանգարանում եւ Մոսկուայի նկարիչների կենտրոնական տանը։
Մելանի Ռընէ
Կենսագրութիւն
Սեպտեմբեր 2010-ի, ան կ՛ուղղուի Անգլիա եւ իր ուսումը կը շարունակէ հանրաճանաչ ACM (Ժամանակակից երգի ակադեմիա)-ի մէջ, հոս ան կը բարելաւէ իր բեմական կեցուածքը, երաժշտական գեղարուեստական գործունէութիւնը եւ ճաշակը։ Ուսման ընթացքին ան կը հիմնէ իր սեփական խումբը (French Konnection, որ հետագային կը վերանուանուի իբրեւ The Motherfunkers եւ համատեղ հանդէս կու գան տարբեր ակումբներու մէջ։
2012-ին ան կը շարունակէ իր ուսումը անգլիական այլ հանրաճանաչ BIMM (Ժամանակակից երգի Պրինկթոնի) համալսարանին մէջ։ Իր ոգեւորուածութեան եւ տաղանդի շնորհիւ, ան կը դառնայ Project Lumière խումբի անդամ։ Մելանի իր ուսման ընթացքին նաեւ կ՛աշխատի շարք մը այլ խումբերու հետ՝ հանդէս գալով եւ՛ որպէս առուակ-ձայներգիչ, եւ՛ որպէս մեներգչուհի։
Սեւադա Գրիգորեան
Ստեղծագործական գործունէութիւն
2014 թուականի Մարտին Դոնգդոնգ եւ Լուլու ստեղծագործական տան հրաւէրով Սեւադա Գրիգորեանը մեկնած է Չինաստանի Նանջինգ քաղաք՝ գործունեութիւն ծաւալելու։ Յետագաին ծրագիրի շրջանակներուն մէջ մասնակցած է բազմաթիւ ցուցահանդէսներու, Չինաստանի տարբեր քաղաքներու մէջ՝ Շանհայ, Նինգբո, Չանգշա, Ջիաշան եւ այլն։ Ներկայիս, կը շարունակէ ստեղծագործել Նանջինգում ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայ նկարիչներ Ստորոգութիւն:1959 ծնունդներ Ստորոգութիւն:13 Սեպտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:Քարաշէն ծնածներ
Մելանի Ռընէ
Կենսագրութիւն
2015-ին, ան կը մասնակցի Եւրոտեսիլի 2015 երգի մրցոյթի զուիցերիական նախընտրական փուլին։ 31 յունուար-ին, ան որպէս յաղթող կը յայտարարուի եւ իրաւունք կը ստանայ Զուիցերիան ներկայացնելու Վիեննայի մէջ կայանալիք Եւրոտեսիլի 2015 երգի մրցոյթին իր "Time to Shine" (Շողալու ժամանակն է) երգով։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Զուիցերիացի երգչուհիներ Ստորոգութիւն:1 Սեպտեմբերի ծնածներ
Յասմիկ Սիմոնեան
Յասմիկ Սիմոնեան, հայ բանաստեղծ, Հայաստանի գրողներու միութեան անդամ (2007) :
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Երեւան: Հեղինակ է բանաստեղծական երկու գիրքի եւ համահեղինակ՝ «Կանայք, որ փոխեցին աշխարհը» մատենաշարի:
Բանաստեղծութիւնները թարգմանուած են շուրջ երկու տասնեակ լեզուներով։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ
Արտաշէս Յովհաննիսեան
Արտաշէս Յովհաննիսեան (15 Նոյեմբեր 1939, Երեւան, ՀԽՍՀ - 15 Մարտ 2014, Երեւան, ՀՀ), խորհրդային հայ թատերական բեմադրիչ, ՀՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչ, ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր ։
Կենսագրութիւն
Արտաշէս Յովհաննիսեան ծնած է 1939-ին Երեւան։ Ստեղծագործական կեանքը սկսած է Իջեւանի ժողովրդական թատրոնին մէջ։ Այնուհետեւ աշխատած է Հրաչեայ Ղափլանեանի անուան դրամատիկական թատրոնին մէջ։ Եղած է Հայաստանի առաջին ոչ պետական «Նորք» թատրոնի հիմնադիրը եւ Թեքէեան թատերախումբի գեղարուեստական ղեկավարը։
Բեմադրութիւններով հանդէս եկած է Երեւանի պատանի հանդիսատեսի, Կումայրիի Վարդան Աճէմեանի անուան եւ այլ թատրոններուն մէջ ։
Ծանoթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:15 Նոյեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:1939 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Երեւան ծնածներ Ստորոգութիւն:15 Մարտի մահացածներ Ստորոգութիւն:2014 մահեր Ստորոգութիւն:Երեւան մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ բեմադրիչներ
Պատկերասրահ
Պատկերասրահ, գեղարուեստական թանգարան, որ կը հաւաքէ, կ՚ուսումնասիրէ, կը վերականգնէ, կը ցուցադրէ գեղանկարչական, քանդակագործական, գծագրական եւ զարդական-կիրառական արուեստի ստեղծագործութիւններ։ Պատկերասրահները հիմնուած են մասնաւոր, պալատական եւ այլ հաւաքածոներէ, հիմնականին՝ նշանաւոր ճարտարապետական յուշարձաններու մէջ (օրինակ, Պիտտի պատկերասրահը պալացոյ Պիտտիի մէջ, Ֆլորանս, Էրմիթաժը՝ Լենինկրատի մՋ)։