cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Փաուլօ Տիպալա
«Ժուվենթուս»
Ժուվենթուսի մէջ Տիպալայի նորամուտը Օգոստոս 23-ին «Ուդինեզէի» դէմ խաղին էր (Իտալիոյ 2015-16 թուականի առաջնութիւն) ։ Օգոստոս 30-ին «Ռոմա» ակումբին դէմ խաղին Տիպալան կը հարուածէ А սերիոյ Ժուվենթուսեան իր առաջին կոլը, յաջորդ անգամ աչքի ինալով «Կիեւոյի» դէմ խաղին ։
Դեկտեմբերի խաղերէն մէկուն ժամանակ, երբ Ալուարօ Մորատան չի արդարացներ խումբին սպասելիքները, Տիպալան քաջալերանքի խօսքով հանդէս կ՛ուգայ` ըսելով, որ ան բարձրակարագ յարձակող է, եւ երբ կը գտնուի խաղադաշտին մէջ, որ աւելի կեդրոնացած կը խաղար ։ Միաժամանակ խումբին թոյլ մեկնարկի համար մարզիկը նշած էր, որ ակումբին մէջ լուրջ փոփոխութիւններ եղած են, բայց իրենք կ՛աշխատին արդարացնել մարզիչին սպասելիքները ։ Հերթական խաղէն ետք «Պարսելոնայի» յարձակող դիրքը խաղացող Լիոնել Մեսսին նշած էր, որ առաջիկայ տարիներուն Տիպալայի մասին դեռ շատ պիտի խօսին. այդ պահու դրութեամբ քանի մը ամիսէն մասնակցելով Ժուվենթուսի կազմին՝ 21-ամեայ Տիպալան 9 խաղերու մէջ դարձած էր 4 կոլի հեղինակ ։ Մինչ այդ՝ դեռ «Փալերմօ» ակումբի կազմին մէջ Տիպալան յայտնած էր, որ իր երազանքն է Մեսսիի հետ խաղալը ՝ նշելով, որ ուրախ կ՛ըլլայ Մեսսիին գոնէ քիչ մը նմանելու համար ։
2016 թուականին կը սկսի Փաուլօ Տիպալային յաղթանակները. Յունուար 6-ին տեղի ունեցած «Ժուվենթուս»-«Վերոնա» խաղը կ՛աւարտէ 3-0 հաշիւով. կոլերէն մէկը կը հարուածէ Տիպալան ։ Յունուար 17-ին «Ժուվենթուս»-«Ուդինեզէ» խաղին Տիպալան կը դառնայ չորս կոլերէն առաջինին ու երրորդին հեղինակը` հարուածելով 15-րդ եւ 26-րդ վարկեաններուն ։ Յունուար 24-ին «Ժուվենթուս»-«Ռոմա» խաղը կ՛աւարտէ 1-0 հաշիւով. կոլին հեղինակը կը դառնայ Փաուլօ Տիպալան ։
2016 թուական Փետրուար 23-ին Յաղթականներու Լիկայի 1/18-րդ փուլի շրջանակներուն մասնակցած Միւնխէնի «Պաւարիոյ» դէմ տնային խաղին 62-րդ վարկեանին Տիպալան խաղին հաշիւը կրճատեց դարձնելով 2-1։ Խաղը աւարտեցաւ ոչ ոքի՝ 2-2 արդիւնքով ։ Մարտ 16-ին կայանալիք պատասխան խաղին մարզիկը արտահայտած է իր խումբին պատրաստակամութիւնը՝ այն յաղթական աւարտելու կապակցութեամբ ։
Մարտ 11-ին Փաուլօ Տիպալան 28-րդ անգամ կը մասնակցի A սերիոյ առաջնութեան` «Ժուվենթուսի» կազմին մէջ եւ կը դառնայ իր 14-րդ կոլի հեղինակը. ակումբը սեփական դաշտին մէջ «Սասսուոլոյին» յաղթեց 1-0 հաշիւով ։
Մարտին Տիպալան կը ստանայ մարմնական վնասուածք` ոտքի շրջանին, որուն պատճառով քանի մը հանդիպումներու չի մասնակցիր, այդ թիւին` «Ժուվենթուս»-«Պաւարիա» խաղը։ Վերադարձէն ետք անմիջապէս երկրորդ հանդիպման ժամանակ («Ժուվենթուս»-«Լացիո») ֆութպոլիստը երկու անգամ կը գրաւէ մրցակցի դարպասը. խաղը կ՛աւարտի 3-0 հաշիւով ։
2015-16 թուականներուն Իտալիոյ А սերիոյ առաջնութեան մէջ, երկրի բաժակի խաղարկութեան մէջ ու այլ մրցաշրջաններուն Փաուլօ Տիպալան կը մասնակցի 45 խաղերու ու կը հարուածէ 23 կոլ. այն բաւական բարձր արդիւնք է, քանի որ 2012-2015 թուականներուն, խաղալով «Փալերմոյի» կազմին մէջ, Տիպալան մասնակցած էր 93 խաղերու ու հարուածած 21 կոլ։ Մրցաշրջաններու աւարտէն ետք՝ Մայիս 23-ին, Սպանիոյ «Պարսելոնան» «Ժուվենթուսին» կ՛առաջարկէ Տիպալային գնել 90 միլիոն Իւրոյով, սակայն Թուրինի ակումբը կը մերժէ ։
Միջազգային Գործի Ասպարէզ
2011 թուականին Տիպալան առաջին անգամ հանդէս կ՛ուգայ Արժանթինի մինչեւ 17 տարեկաններու հաւաքանի կազմին մէջ` Պանամերիկեան ֆութպոլային խաղերուն մասնակցելու նպատակով։ 2012 թուական Յուլիս 19-ին ան հրաւէր կը ստանայ Արժանթինի ֆութպոլի երիտասարդական հաւաքականի կողմէն, սակայն կը մերժէ զայն։ 2014 թուական Նոյեմբեր 27-ին Տիպալան հայտարարած էր, որ եթէ Իտալիոյ ֆութպոլի ազգային հաւաքականի գլխաւոր մարզիչ Անթոնիօ Կոնտէն իրեն հրաւէրէ ազգային հաւաքական, ապա ինքը կը մտածէ այդ ուղղութեամբ ։ Դեկտեմբեր 6-ին, երբ Կոնտեն Տիպալային կը հրաւիրէ խաղալ Իտալիոյ հաւաքականին մէջ, ան կը մերժէ՝ գերակայութիւն տալով Արժանթինի ֆութպոլի ազգային հաւաքականին ։ Որոշ ժամանակ ետք զայն կը հրաւիրեն Արժանթինի հաւաքական, երբ Տիպալան կը խաղար «Փալերմօ» կազմին մէջ։
Խաղաոճ
Փաուլօ Տիպալան կը բնութագրուի որպէս արագ, աշխուժ մարզիկ, որ ունի մասնագիտական մեծ հնարաւորութիւններ ու առաւելութիւններ  ։ Տիպալան յայտնի է անցնագործութեան իր հնարաւորութիւններով եւ կարճ տարածութիւններու մէջ ճշգրիտ կողմնորոշմամբ, ինչպէս նաեւ գնդակին տիրելու եւ դարպասը գնդակէն պաշտպանելու կարողութեամբ ։ Մարզիկը՝ իր ունակութիւններով ու գնդակի ղեկավարման շնորհիւ կրնայ մեծաքանակ յարձակումներու ու կոլերու հեղինակ դառնալ , ինչպէս նաեւ իրականացնել լաւ անկիւնային հարուածներ։ Կը որակաւորուի որպէս աշխատասէր Ֆութպոլիստ, որ կրնայ մեծ ներդրում ունենալ խմբային աշխատանքներուն մէջ ։
Հարուածի ճշգրտութեան ունակութիւնը չի սահմանափակուիր ճկունութեամբ. կտրուկ գլխի հարուածներ ալ հզօրութեամբ կրնայ իրագործել եւ հարուածել հիանալի կոլեր ։ Որպէս լաւ յարձակող՝ ան կրնայ խաղալ մարզադաշտի ցանկացած հատուածին մէջ՝ նաեւ հանդէս գալով որպէս կիսապաշտպան, խաղալ դաշտին աջ մասը՝ հարուածելով աւելի ուժեղ՝ ձախ ոտքով ։
Ձեռքբերումներ
2015 թուական Դեկտեմբեր 4-ին «Fourfourtwo»-ն հրապարակած էր 24 Ֆութպոլիստներու ցանկ, որոնք դուրս մնացին 2015 թուականի աշխարհի լաւագոյն 100-էն։ Անոր մէջ հայ կիսապաշտպան, «Տորդմունտ Պորուսիա» Ֆութպոլային ակումբի մարզիկ Հենրի Մխիթարեանը 2-րդ, իսկ Փաուլօ Տիպալան 7-րդ հորիզոնականին մէջն էր ։
Խմբային
«Ժուվենտուս»
Ակումբային
2016 թուական Մայիս 21-ի դրութեամբ
Միջազգային
2015 թուական Նոյեմբեր 17-ի դրութեամբ
Արտաքին Յղումներ
Ստորոգութիւն:Արժանթինցի Ֆութպոլիստներ Ստորոգութիւն:Պալերմոյի Ֆութպոլիստներ Ստորոգութիւն:Արժանթինի հաւաքականի Ֆութպոլիստներ Ստորոգութիւն:Ժուվենտուսի Ֆութպոլիստներ Ստորոգութիւն:1993 ծնունդներ Ստորոգութիւն:15 Նոյեմբերի ծնածներ
Զամայի Ճակատամարտ
Զամայի ճակատամարտ, ճակատամարտ Հռոմէական Հանրապետութեան եւ Կարթագէնի միջեւ, որ տեղի ունեցած է 19 հոկտեմբեր մ.թ.ա. 202 թուականին։ Զամայի ճակատամարտը ազդարարեց Պունիկեան երկրորդ պատերազմի աւարտը։ Հռոմէական ուժերը կը գլխաւորէր Սկիպիոն Ափրիկէցին, իսկ Կարթագէնական զօրքերու հրամանատարն էր հին աշխարհի նշանաւոր զօրավար Հաննիբալ Բարկան։
Չնայած անոր, որ Հաննիբալի զօրքերը կը գերազանցէին Հոմէական լեգէոներներուն, սակայն Սկիպիոնը կ՛րցաւ շփոթեցնել Հաննիբալին եւ յաղթել Զամայի ճակատամարտին։ Զամայի ճակատամարտը նաեւ կը համարուի Հաննիբալի միակ ռազմական պարտութիւնը։
Ճակատամարտէն ետք, Կարթագէնի ծերակոցյտը վճռեց խաղաղութեան պայմանագիր կնքել Հռոմէականա Հանրապետութեան հետ։ Սակայն Հռոմի թելադրած պայմանները նուաստացուցիչ էին Կարթագէնի եւ Հաննիբալի համար։ Ի վերջոյ Կարթագէնի եւ Հռոմի միջեւ կնքուեց պայմանագիր, ըստ որուն աւարտեցաւ 17 տարի տեւած Պունիկեան պատերազմը։
Նախապատմութիւն
Անցնելով Ալպեան լեռները` Հաննիբալի բանակը իջաւ Պո գետի հովիտը. հոս ապրող գալլերը, որոնք Հռոմի վաղեմի թշնամիներն էին, ուրախութեամբ միացան Հաննիբալի բանակին: մ.թ.ա. 218-ին սկսաւ Պունիկեան երկրորդ պատերազմը:
Հռոմէական զօրքերը կը պատարստուէին յարձակիլ Հաննիբալի վրայ Իսպանիոյ մէջ, սակայն իմանալով Հաննիբալի բանակի ներխուժման մասին, շտապեցին Հիւսիսյաին Իտալիա` անոր ընդառաջ։ Անկէ առաջ, Սկիպիոնը ինքը որոշած էր նախայարձակ ըլլալ Կարթագէնի վրայ, սակայն չէր կ՛րնար ծերակոյտի համաձայնութիւնը ստանալ։
Մի քանի ճակատամարտում Հաննիբալը ջախջաեխեց հռոմեական լեգեոներներին եւ ներխուժեց Միջին Իտալիա։ Մ.թ.ա. 216 թվականին Կաննե գյուղի մոտ տեղի ունեցավ ճակատամարտ, որում Հաննիբալի զորքերը ջախջախեցին հռոմեական լեգեոներներին։
Պարտութենէն ետք հռոմէացիները արագ ուշքի եկան եւ նոր բանակ կազմեցին։ Ծերակոյտը դիկտատոր նշանակեց Ֆաբիոս Մաքսիմոսին։ Մաքսիսոսը կը խուսափէր մեծ ճակատամարտներէն եւ թիկունքէն անընդհատ կը յարձակէր Հաննիբալի բանակի վրայ։
Հռոմէացիները շուտով յաղթեցին Հաննիբալի կողմը անցած իտալիկներուն եւ յոյներուն, գրաւեցին Սիրակուզան եւ ամբողջ Սիցիլիան։ Անկէ ետք հռոմէացիները իրենք յարձակեցան Կարթագէնի վրայ։ Հռոմէական լեգէոն մը, Սկիպիոնի գլխաւորութեամբ ափ իջաւ Ափրիկէյի մէջ եւ սկսաւ աւերել Թունիսի շրջակայքը։ Կարթագէնի ծերակոյտը Իտալիայէն ետ կանչեց Հաննիբալ Բարկային։
Հաննիբալը թէեւ ոչ մէկ պարտութիւն չէր կրած, սակայն ստիպուած էր հեռանալ Իտալիայէն:
Սկիզբ եւ ընթացք
Մ.թ.ա. 203 -ին Սկիպիոնը ափ իջաւ Ափրիկէի մէջ ։ Հաննիբալի զօրքերը ուղեւորեցին դէպի հիւսիս-արեւմուտք, մինչ տակաւին հռոմէացիները հարաւի մէջ տեղակայուած էին։ Զօրքերը միմիեանց հանդիպեցան 15 հոկտեմբեր մ.թ.ա. 202-ին ներկայիս Թունիս քաղաքէն 130 քմ հեռաւորութեան վրայ` Զամա քաղաքի մօտ։
Հաննիբալի բանակը բաղկացած էր 36,000 հետեւակներէ, 4,000 հեծելազօրէ եւ 80 մարտական փիղերէ, իսկ Սկիպիոնը ունէր 29,000 հետեւակային եւ 6,100 հեծելազօր ։
Սկիպիոնը եւս կեդրոնացուցած էր իր երեք գիծերը, որոնք փաղանգի տեսքով կը յարձակէին փիղերէն առջեւ կանգնած մակեդոնացիներու եւ գալլերու վրայ։ Այդ պարագային, Սկիպիոնի միակ մտահոգութիւնը մարտական փիղերն էին, որոնք անյաղթելի զօրքեր կը թուէին։ Փիղերը կը տապալէին առաջին գիծին կանգնած հռոմէացիներուն եւ Սկիպիոնը միաւորեց մնացած երկու լեգէոնները։
Հաննիբալը կը կարծէր թէ փիղերը կը տապալէին հռոմէական բանակի դիմային հատուածին մէջ կանգնածներուն, իսկ փիղերէն ետք կանգնած երկու գիծերը կը ոչնչացնէին հռոմէացիներուն եւ պատերազմը կ՛աւարտէր Հաննիբալի եւ իր զօրքի յաջողութեամբ։ Սակայն այդպէս չեղաւ։ Հռոմէացիները յաջողեցան փիղերու մէկ մասը ուղղել Կարթագէնի ուղղութեամբ։ Իսկ պատերազմի կէսերէն հռոմէացիներուն միացան նաեւ Սիցիլիայէն ժամանած հռոմէական ուժերը։
Արդիւնք
Սկիպիոնի յաղթանակէն անմիջապէս ետք, Կարթագէնի հաշտութիւն խնդրեց Հռոմէն։ Սակայն այս պայմանագիրը նման չէր Պունիկեան I պատերազմէն ետք կնքուած պայմանագիրին, որովհետեւ այս պայմանագիրի համաձայն Կարթագէնը վերածուեցաւ շարքային քաղաք-պետութեան։
Կարթագենը զրկուեցաւ նաւատորմէն, եւ վճարեց չափազանց մեծ ռազմատուգանք, որ երկիրը սնանկացուց։ Հաննիբալը ստիպուած էր Կարթագէնէն փախչիլ։ Փախուստի ճանապարհին Հաննիբալը ինքնասպան է լինում, քանի որ նա երդվել էր ողջ կյանքում լինել հռոմեացիների թշնամին, իսկ այս պայմանագիրը հակասում էր այդ երդմանը։
Կարթագէնին յաղթելով` Հռոմը դարձաւ Միջերկրածովային ամենազօրեղ պետութիւնը։
Քանի մը տասնամեակ ետք Կարթագէնը վերստին սկսաւ հարստանալ։ Վախնալով նոր մրցակցութենէ` հռոմէացիները յարձակեցան Կարթագէնի վրայ եւ մ.թ.ա. 146-ին, երեք տարուայ պաշարումէն ետք, կործանեցին քաղաքը։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Պունիկեան պատերազմներ Ստորոգութիւն:Կարթագէնի պատերազմներ Ստորոգութիւն:Հռոմէական կայսրութեան ճակատամարտներ
Իվանքա Թրամփ
Իւանա Մերի Իւանքա Թրամփ, ամերիկացի առեւտրական, նորաձեւութիւն ծրագրող, գրագէտ, պատկերասփիւռի դէմք ու քաղաքագէտ է, ան ԱՄՆ-ի նախագահ Տանըլտ Թրամփ ի խորհրդականներէն մէկն էր:
Գործունէութիւն
Ան ԱՄՆ-ի նախագահ Տանըլտ Թրամփ ի եւ իր առաջին կնոջ՝ Իւանայի դուստրն է: Իւանքա Թրամփ ընտանիքին առաջին հրեայ անդամն է. ան այս հաւատքը ընդունած է նախքան իր հրեայ ամուսնոյն՝ Ճարետ Քուշնըր ի հետ ամուսնանալը:
Թրամփ չորրորդ սերունդի առեւտրական է, հետեւելով իր մեծ-մեծ մօր՝ Էլիզապէթի, մեծ հօր՝ Ֆրետի եւ հօր քայլերուն, ու ժամանակ մը վարելով Տը Թրամփ Օրկընայզէյշըն ի գործադիր փոխտնօրէնի պաշտօնը: Ան նաեւ իր հօր պատկերասփիւռի յայտագրին՝ «Տը Ափրենթիս»ի դատական կազմի անդամ էր:
Մարտ 2017-ին, Իւանքա կը լքէ «The Trump Organization»ը եւ իր ամուսինին հետ կը դառնայ իր հօր խորհրդականը: Ան այս պետական եւ անվճար պաշտօնը կը ստանձնէ, երբ կասկածներ կը ծագին իր մասին, թէ ան իր քով ունի գաղտնի տեղեկութիւններ: Ան կը նկատուէր նախագահի մօտիկ անդամներէն մէկը, նախքան նոյնիսկ այս պաշտօնը ստանձնելը: 300 միլիոն տոլար հարստութեամբ, ան կը նկատուի իր ընտանիքին ամէնէն հարուստ անդամներէն մէկը:
կենսագրութիւն
Իւանա Մերի Թրամփ ծնած է Մանհաթըն, Նիւ Եորք: Ան երկրորդ զաւակն է Իւանա Թրամփի եւ Տոնալտ Թրամփ ի, որ 2017-ին կ'ընտրուի Միացեալ Նահանգներու 45-րդ նախագահ: Իր հօր արմատները կու գան Գերմանիա յէն ու Սկովտիա յէն, իսկ մօր արմատները՝ Չեխիա յէն ու Աւստրիա յէն: Իւանայի ածականը եղած է Իւանքա: 1992-ին, երբ ան 10 տարեկան էր, իր ծնողքը կ'ամուսնալուծուի: Իւանքա ունի երկու եղբայր՝ Էրիք եւ Տոնալտ Կրտսեր, խորթ քոյր մը՝ Թիֆընի եւ խորթ եղբայր մը՝ Պարոն:
Մինչեւ 15 տարեկան Թրամփ կը յաճախէ Չափին վարժարանը, ապա կ'անցնի Քոաթ Ռոզմերի Հոլ, Ուոլինկֆորտ, Քոննեքթիքըթ: Ան Քոաթի մէջ իր կեանքը կը նկարագրէ իրբեւ բանտարկութիւն, մինչ իր ընկերները կը զուարճանային Նիւ Եորքի մէջ:
Քոաթը աւարտելէ ետք, երկու տարի կ'ուսանի Ճորճթաունի Համալսարանին մէջ, ապա կ'անցնի Փենսիլվանիոյ Համալսարան ի Ուորթըն Առեւտրական Դպրոցը, ուրկէ 2004-ին կը ստանայ տնտեսագիտութեան Պսակաւոր Արուեստից վկայականը: Իր հայրը նոյնպէս երկու տարի այլ կրթական հաստատութեան մէջ ուսանելէ ետք անցած է Ուորթըն:
Առեւտուր
Կարճ ժամանակի համար կ'աշխատակցի «Forest City» ընկերութեան հետ՝ իբրեւ կալուածներու բաժնի պատասխանատու: 2005-ին, ան կը միանայ իր ընտանիքին եւ կը դառնայ «Տը Թրամփ Օրկընայզէյշըն»ի զարգացման գործադիր փոխտնօրէնը:
Դեկտեմբեր 2012-ին, «100 Women in Hedge Funds»ի անդամները Իւանքա Թրամփը կ'ընտրեն իբրեւ կազմի անդամ:
2 Հոկտեմբեր 2015-ին, ըստ կարգ մը աղբիւրներու, Իւանքա Թրամփի Մերսըր փողոցի վրայ գտնուող վաճառատունը փակ էր ու պարապ: Հոկտեմբեր 2016-ին, Իւանքա Թրամփի գոհարեղէններու հաւաքածոյին համար միակ վաճառատունը կը գտնուէր Մանհաթըն, Նիւ Եորք ի Թրամփի աշտարակին մէջ. այդ գոհարեղէններէն կարելի էր գտնել նաեւ Հատսըն Պէյի, Քանատայի, Պահրէյնի, Քուէյթի, Սէուտական Արաբիոյ եւ Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններու տարածքներուն գտնուող ոսկերչական վաճառատուներու մէջ:
Թրամփ ունէր իր պայուսակներու, կօշիկներու, հագուստներու եւ զարդեղէններու հաւաքածոն, որոնք կը վաճառուէին Քանատա յի եւ ԱՄՆ-ի յայտնի վաճառատուներու մէջ: Իւանքա Թրամփի վաճառանիշը կ'ենթարկուի շատ խիստ քննադատութեան, այլ վաճառանիշեր ընդօրինակելուն համար, ինչպէս նաեւ PETA-ի եւ այլ անասուններու իրաւունքներու պաշտպաններու կողմէ՝ նապաստակի մուշտակի գործածութեան համար:  2016-ին, ԱՄՆ-ի սպառողական ապրանքներու յանձնախումբը ետ կը կանչէ Իւանքա Թրամփի վզկապերը, որովհետեւ անոնք չէին ամբողջացներ կրակի դէմ անվտանգութեան չափանիշները:  2016-ին ի յայտ կու գայ, որ վաճառանիշը մեծ մասով կ'արտադրուի Միացեալ Նահանգներու սահմաններէն դուրս. օրինակ Իւանքա Թրամփ վաճառանիշով կօշիկները կ'արտադրուին Չինաստան ի Սիչուան եւ Ժենիանկ քաղաքներուն մէջ:
Փետրուար 2017-ին, Նիմըն Մարքըս եւ Նորտսթորմ վաճառատուները կը դադրին Թրամփի վաճառանիշը վաճառելէ, անոր քիչ սպառողութեան պատճառով:
9 Փետրուար 2017-ին, նախագահի խորհրդական Քելեան Քոնուէյ կը մղէ Ֆոքս Նիուզի դիտողները քաջալերելու Թրամփի արտադրութիւնները: Յունիս 2017-ին, չինական իշխանութիւններու կողմէ կը ձերբակալուին Չայնա Լէյպըր Ուոչ կազմակերպութենէն 3 հոգի. մինչ այդ արդէն տեղի կ'ունենար Հուաճեան Ինթըրնեյշընըլի հետապնդման աշխատանքները: Վերջինս կօշիկներ կ'արտադրէր ամերիկեան վաճառանիշերու, ինչպէս Իւանքա Թրամփի համար: Թրամփի վարչակարգին ջանքերով ձերբակալուածները ազատ կ'արձակուին:
24 Յուլիս 2018-ին, երբ Թրամփ կ'որոշէ մասնագիտանալ հանրային օրէնսդրութեան մէջ, կը յայտարարէ իր վաճառանիշին փակումը:
Բնորդ (Modeling)
Ըստ Թրամփի մօր՝ Իւանայի, Իւանքա հագուստի բնորդ կ'ըլլայ շաբաթավերջերուն եւ արձակուրդներուն, երբ կը յաճախէր գիշերօթիկ վարժարան: Ան կ'երեւի Թոմի Հիլֆիկըր ի եւ «Սասսոն ճինզ»ի ծանուցումներուն մէջ: Կը քալէ Վերսաճէ, Մարք Պուուըր եւ Թիէրի Մակլըր վաճառանիշերուն համար: Մայիս 1997-ին, Իւանքայի դէմքը կ'երեւի «Սեւընթին» պարբերաթերթին կողքին վրայ, որ այն ժամանակ ունէր հանրածանօթ մայր եւ դուստրեր բաժինը:
Թրամփ կը միանայ «Տը Թրամփ Օրկընայզէյշըն»ի ու կը ստանձնէ գործադիր պաշտօն: Շատ ժամանակ չանցած, հիմը կը դնէ իր գոհարեղէններու, կօշիկներու եւ հագուստներու հաւաքածոյին եւ կ'երեւի ծանուցումներու մէջ՝ քաջալերելով «Տը Թրամփ Օրկընայզէյշըն»ն ու իր արտադրութիւնները: Ան նաեւ կ'երեւի կնոջական եւ այլ պարբերաթերթերու կողքերուն վրայ, ինչպէս «Վոկ», «Ֆորպզ Լայֆ»:
Տի Ափրենթիս
Առաջին անգամ իր հօր պատկերասփռուած յայտագիրին՝ Տի Ափրենթիս ի մէջ կ'երեւի, իբրեւ դատական կազմի անդամներէն Ճիլէթի օգնականը 2-րդ շաբթուան գործերուն համար: Ապա 2006-ին՝ իբրեւ դատական կազմի անդամ, Քարոլին Քեփչըր ի բացակայութեան: Քեփչըրի պէս, Թրամփ ալ կ'այցելէ աշխատանքներու վայրերը եւ կը հաղորդակցի խումբերուն հետ: Թրամփ կ'աշխատակցի 5-րդ շրջանի ախոյեան Շան Եազպեք ի հետ, ախոյեանին զատած նախաձեռնութեան վրայ՝ Թրամփի Սոհոյի պանդոկ-բնակարանին վրայ:
6-րդ 7-րդ շրջաններուն Թրամփ կը փոխարինէ Քարոլին Քեփչըրը:
Այլ մասնակցութիւններ
1997-ին, 15 տարեկան հասակին, Թրամփ կը վարէ «Miss Teen USA» գեղեցկութեան մրցումը, որուն տէրն էր իր հայրը՝ Տանըլտ Թրամփ, 1996-էն մինչեւ 2015:
2006-ին, Թրամփ «Project Runway» յայտագրի երրորդ շրջանի եւ «Project Runway All Stars»ի չորրորդ շրջանի դատակազմի հիւր անդամ էր:
2010-ին, Թրամփ եւ իր ամուսինը կ'երեւին «Gossip Girl» հաղորդաշարի չորրորդ շրջանի վեցերորդ դրուագին մէջ:
Գիրքեր
Հոկտեմբեր 2009-ին, Թրամփ կը հրատարակէ իր առաջին ինքնաօժանդակման գիրքը՝ «The Trump Card: Playing to Win in Work and Life»ը: Ըստ անյայտ գրող Տանիէլ Փայսնըրի, ան օժանդակած է գիրքին հեղինակութեան մէջ: Գիրքին ետեւը, ինչպէս նաեւ «The Trump Organization»ի կայքին (մինչեւ 2011) եւ «Huffington Post»ի վրայ գրուած իր կենսագրութեան մէջ, ան «summa cum laude» աւարտած է Ուարթընէն:
2016-ի նախագահական ընտրապայքար եւ ընտրութիւններ
2015-ին, ան կը հաստատէ իր հօր նախագահական ընտրապայքարը եւ անոր վրայ կ'աշխատէր հանրային ձեռնարկներու ընթացքին իր հայրը պաշտպանելով ու քաջալերելով:  Սակայն ան իր խառն զգացումներուն մասին կը յայտնէ Հոկտեմբեր 2015-ին՝ ըսելով, «իբր քաղաքացի, կը հաւնիմ իր գործը, սակայն իբր իր դուստրը՝ աւելի խառնակ է վիճակը»: Օգոստոս 2015-ին Տանըլտ Թրամփ կը յայտնէ, թէ Իւանքան «կնոջական առողջութեան եւ կիներու» գլխաւոր խորհրդականն էր եւ թէ ինքը քաջալերած է, որ Թրամփ աւելի ընդլայնէ կիներու հանդէպ իր որդեգրած ծրագիրները:
Յուլիս 2016-ի Հանրապետականներու ընդհանուր ժողովին, նախքան իր հայրը հանդէս գալը ճառով մը, Իւանքա ճառով մը կը ներկայացնէ զայն: Ան իր մուտքը կը կատարէ Ճորճ Հարիսընի «Here Comes the Sun» երգով: Ան կը նշէ, թէ իր հօր ձիրքերէն մէկը ժողովուրդին կարողութիւնը տեսնելն է եւ ան «Ամերիկան պիտի առաջ տանի» (Make America Great Again): Ըստ «The Washington Post»ի, իր այս ճառով Թրամփ իր հայրը կը նկարագրէ իբրեւ «ջերմ» անձ: Անկէ առաջ, նոյն թերթը հարցականի տակ առած է, թէ արդեօք Իւանքա աւելի կը թեքի դէպի Հիլըրի Քլինթըն կամ իր հայրը՝ Տանըլտ Թրամփ: Այս ճառէն ետք, Ճորճ Հարիսըն գանգատ կը ներկայացնէ, թէ ինք վիրաւորուած է այս առիթին իր երգի գործածութեամբ:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ամերիկացի գրողներ Ստորոգութիւն:Ամերիկացի քաղաքագէտներ Ստորոգութիւն:Կին քաղաքագէտներ
Նիհիլիզմ
Նիհիլիզմ (nihil՝ ոչինչ) փիլիսոփայական ուսմունք, որ կը բացառէ կեանքի ենթադրելի իմաստի գոյութիւնը։ Աւելի յաճախ նիհիլիզմը կ'արտայայտուի գոյացական (existential) նիհիլիզմով, որու համաձայն կեանքը չունի որեւէ առարկայական նպատակ, իմաստ եւ արժէք ։ Բարոյական նիհիլիզմը կը համարուի, որ գոյութիւն չունի սերունդէ սերունդ փոխանցուող բարոյականութիւն եւ որեւէ ձեւաւորուող բարոյական արժէք մտացածին բնոյթ կը կրէ։ Նիհիլիզմը կրնայ ընդունիլ նաեւ հմտաբանակ (epistemologica) կամ  էաբանական (ontological) ձեւեր, պնդելով, որ որոշակի առումով իմացութեան գոյութիւնը հնարաւոր չէ կամ որ իրականութիւնը փաստացի գոյութիւն չունի։
Սահմանումը յաճախ կ'օգտագործուի զարտուղութեան հետ յարաբերութեան մէջ՝ գոյութեան անիմաստութիւնը զգալէն յառաջացող ընդհանուր հիասթափութեան վիճակը բացատրելու նպատակով, երբ մէկը կը հասկնայ կանոններու, օրէնքներու եւ տիպարներու անհրաժեշտութեան աւելորդութիւնը ։ Ֆութուրիզմը (Futurism), Քայքայումը (deconstructionism) եւ այլ շարժումներ տարբեր ժամանակներու մէջ եւ տարբեր բնագիրներով բնորոշուած են որպէս նիհիլիսթիք։
Նիհիլիզմը օգտագործուած է նաեւ տարբեր ժամանակաշրջանները բնութագրելու համար, օրինակ՝ Ժան Պոդրիլար եւ ուրիշներ ապագայապաշտութիւնը անուանած են նիհիլիստիք ժամանակաշրջան ։ Որոշ քրիստոնեայ աստուածաբաններ եւ կրօնական այլ հեղինակութիւններ կը պնդեն, որ ապագայապաշտութիւնը եւ արդիապաշտութիւններու այլ տեսակէտ կը բացառեն միաստուածութեան գաղափարը, որ իր հերթին նիհիլիզմ կը յառաջացնէ։
Սահմանումին յառաջացման պատմութիւնը
Արեւմտեան փիլիսոփայութեան մէջ «նիհիլիզմ» սահմանումը կը ներմուծէ գերմանացի գրող ու փիլիսոփայ Ֆ. Հ. Յակոբի (Friedrich Heinrich Jacobi )։ Այդ հասկացութիւնը օգտագործած են մեծ թիւով փիլիսոփաներ։ Søren aabye kierkegaard նիհիլիզմի սկզբնաղբիւր կը համարէր քրիստոնէութեան ճգնաժամն ու Ֆրէտէրիք Նիցչէի             (friedrich nietzsche) «գեղագիտական» աշխարհընկալման տեսութեան տարածումը (համաձայն այդ տեսութեան, Աստուած եւ կրօնական հաւատքը թուացեալ ու կարգավիճակէն զուրկ երեւոյթներ են՝ «Աստուած մահացած է»)։ Օզուըլտ Սփենկլըր (Oswald Arnold Gottfried Spengler) նիհիլզմը կ'անուանէ ժամանակակից Եւրոպական մշակոյթի բնորոշ գիծ։ Այդ մշակոյթը, անոր խօսքերով, «մայրամուտ» եւ «հին արժէքներու մերժում» կ'ապրի, ինչ որ պատճառ կը հանդիսանայ, որ անիկա զարգացման աւելի բարձր մակարդակներու չհասնի։ Մարթին Հայտեկըր (Martin heidegger) Նիհիլիզմը կը դիտարկէր, որպէս արեւմուտքի պատմութեան գլխաւոր շարժում, որ կրնայ հանգեցնել համաշխարհային ողբերգութեան։
Նիհիլստները կ'առաջնորդուէին հետեւեալ գաղափարներով.
Նիհիլիզմի տեսակները
Նիհիլիզմը ունի տարբեր իմաստներ եւ կ'օգտագործուի տարբեր փիլիսոփայական տեսակէտներ բացատրելու նպատակով։ Կը տարբերին նիհիլիզմի հետեւեալ տեսակները՝
Մոսկուայի Թանգարան
Մոսկուայի թանգարան (անգլ.՝ Museum of Moscow), Ռուսաստանի Մոսկուա քաղաքի ամենահին թանգարաններէն։ Անոր հաւաքածոն ստեղծուած է 1896-ին Ռուսաստանի գիտական համայնքի նախաձեռնութեամբ։ Մոսկուայի քաղաքային տուման թանգարանին ցուցանմուշներու մեծ հաւաքածոյ նուիրած է։ 20-րդ դարուն թանգարանը քանի մը անգամ փոխած է իր անունը ու գտնուելու վայրը։ 1921-ին թանգարանը սկսած է կոչուիլ Մոսկուայի քաղաքային թանգարան եւ գտնուած է Սուխարեւի Աշտարակին մէջ։ 1940-ին վերանուանուած է Մոսկուայի պատմութեան եւ մշակոյթի թանգարան ։ 1987-ին թանգարանը ստացած է իր ներկայի անուանումը։
Թանգարանը իր պատմութեան ընթացքին ձեռք բերած է աւելի քան մէկ միլիոն ցուցանմուշներ, որոնք կ՚արտացոլեն քաղաքի կեանքը իր ողջ պատմութեան ընթացքին՝ սկսած Մոսկուայի հնագոյն ժամանակներէն մինչեւ այսօր։ Այս հաւաքածոն կը պարունակէ հնագիտական գտածոներ, աշխատանքային հնագոյն գործիքներ, ոսկերչական զարդեր, պրոնզէ եւ քարէ իրեր Մոսկուայի պատմութեան հնագոյն ժամանակաշրջաններէն։ Կայ նաեւ քարտէզներու եւ նախագծերու ժողովածոյ, որ ցոյց կու տայ, թէ ինչպէս քաղաքը տարեցտարի կ՚աճի։ Մեծ թիւով լուսանկարներ կը պատկերեն 19-րդ դարու կէսերէն մինչեւ օրս Մոսկուայի կարեւոր իրադարձութիւնները, տօնակատարութիւնները եւ իրադարձութիւնները։
Նիհիլիզմ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Փիլիսոփայութիւն
Մոսկուայի Թանգարան
Թանգարանի ցուցահանդէսը տեղակայուած էր Քրեստովսկիի աշտարակներէն մէկուն մէջ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Թանգարաններ Ստորոգութիւն:Պատմութեան թանգարաններ Ստորոգութիւն:Մոսկուայի թանգարաններ Ստորոգութիւն:Ռուսաստանի թանգարաններ
6 Փետրուար
6 Փետրուար, տարուան 37-րդ (նահանջ տարիներուն 38-րդ) օրն է։ 5 Փետրուար 6 Փետրուար  7 Փետրուար
Տօներ
Ստորոգութիւն:Փետրուար
Բաւել Չոպանեան
Բաւել Աշոտի Չոպանեան (կամ՝ Պավել Չոբանյան, ծնած 15 Մարտ, 1948 թուականին, Շակաշեն, Կոյկոլ, Սովետական Ազրպէյճան - մահացած 19 Մարտ, 2017 թուականին, Երեւան, Հայաստան), արեւելաբան, պատմաբան, հնագէտ, պատմութեան դոկտոր եւ համալսարանի դասախօս:
Կենսագրութիւն
1973 թուականին, ան աւարտեց Հնագիտութեան եւ ազգագրութեան ամպիոնէն, Երեւանի Պետական Համալսարան:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայեր այբբենական կարգով
Լեւոն Թադէոսեան
Լեւոն Թադէոսեան (Պապաշա) (2 Փետրուար 1865, Վերին Ագուլիս - 19 Դեկտեմբեր 1935, Փարիզ), հայ յեղափոխական ու քաղաքական-պետական գործիչ: Ան իր գաղափարական ու բարոյական առաքինութեան եւ անձնուէր ծառայութեան համար արժանացած է «Պապաշա» (ռուսերէն՝ հայրիկ) անուանումին ։
Կենսագրութիւն
Հօր բացակայութեան, Թադէոսեան եղբայրները կազմաւորուած են իրենց մօր շունչով, որ իր զաւակները զգաստացնելու կամ ուղղելու համար դիմած է Քրիստափորին։ Թէեւ այնքան ալ մեծ չէ եղած տարիքի տարբերութիւնը Քրիստափորի եւ իր քրոջ որդիներուն միջեւ, այսուհանդերձ՝ իր անհատականութեան ու հասունութեան շնորհիւ, Քրիստափոր օրինակելի տիպար եւ առաջնորդող հեղինակութիւն մը եղած է Թադէոսեան եղբայրներուն, յատկապէս Լեւոնի համար։
Կրթութիւնը
Պապաշա իր տարրական կրթութիւնը ստացած Ագուլիսի ծխական վարժարանին մէջ՝ ուսուցիչ ունենալով Րաֆֆին։ Այնուհետեւ, Քրիստափորի օրինակին հետեւելով, գիւղի հոգաբարձութեան ծախսերով ուղարկուած է քեռիին մօտ, Թիֆլիս, Ներսիսեան վարժարանին մէջ ուսումը ամբողջացնելու եւ այնուհետեւ, Ագուլիս վերադառնալով, չորս տարի գիւղին մէջ ուսուցչութիւն ընելու յանձնառութեամբ։
Հայրը կանուխ մահացաւ, Թադէոսեանները որբացան եւ Լեւոն պատանի հասակէն իր վրայ վերցուց ընտանիքին հոգը։
Յանուն մարդկութեան եւ հասարակութեան ազատագրումին իր անձն ու կեանքը նուիրաբերեց մեծ մարդասէրն ու ընկերային գործիչը։ Պապաշայի մտածողութեամբ, նկարագրին մէջ ամուր տեղ գրաւած են սեփական ժողովուրդին կարիքներուն հասնելու եւ ցաւերը ամոքելու հոգածութիւնն ու անձնուիրումը։
1883-ին, ցարական ոստիկանութիւնը փակած է հայոց ծխական վարժարանները։ Քրիստափորի յորդորվ, Լեւոն անցած է Գանձակ ու թեմական վարժարանին մէջ ուսուցչութեան զբաղած, բայց շուտով բախում ունեցած է տեղւոյն կղերամիտ եւ պահպանողական մտայնութեանց հետ։ Էջմիածնէն՝ Մակար Կաթողիկոսի յանձնարարութեամբ, կրթական յատուկ քննիչ ուղարկուած է Գանձակ, զոր Լեւոն Թադէոսեանին զրկած է ոչ միայն տեղւոյն դպրոցին մէջ, այլեւ՝ որեւէ թեմական վարժարանի մէջ պաշտօնավարելու եւ դասաւանդելու իրաւունքէն։ Այդպիսով վերջ գտած է ուսուցչական ասպարէզը Պապաշայի համար. այնուհետեւ հաշուապահական իր ընդունակութիւններով նետուած է կեանքի ասպարէզ՝ միաժամանակ նուիրուելով հետզհետէ թափ ստացող հայ յեղափոխական շարժման։
Գաղափարական ու բարոյական առաքինութիւնը
1890-ականներուն Պապաշա աշխոյժ մասնակցութիւն բերած է Դաշնակցութեան հիմնադիր ժողովներուն եւ սկզբնական կազմակերպումի քայլերուն։ Անբաժան գործակիցը դարձած է Քրիստափորի, որ Լեւոնի մէջ գտած էր ո՛չ միայն ժողովուրդի լայն խաւերուն հետ հաղորդակցելու եւ վստահութիւն ներշնչելու բարոյական մեծ դրամագլուխի տէր յեղափոխականը, այլեւ՝ կազմակերպական անդուլ աշխատանքի, անշահախնդրութեան, անկաշառ նկարագրի եւ տնտեսումի բացառիկ ընդունակութիւններով օժտուած գործիչը։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1865 ծնունդներ Ստորոգութիւն:2 Փետրուարի ծնածներ Ստորոգութիւն:Վերին Ագուլիս Ստորոգութիւն:1935 մահեր Ստորոգութիւն:19 Դեկտեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:Փարիզ մահացածներ Ստորոգութիւն:ՀՅԴ
Լուցկի ծախող աղջիկը (պատմուածք)
Լուցկի ծախող աղջիկը, եռալեզու հեքիաթ մը, Դանիացի Հանս Քրիստիան Էնտըրսընի կողմէ գրուած: Լոյս տեսած է 1845-ին։
Նիւթը
Հեքիաթը կը պատմէ լուցկիներ վաճառող փոքրիկ աղջկայ մը մասին, որ կը մահանայ Ամանորի նախօրեակին. աղջիկը կը նախընտրէ տուն չվերադառնալ` վախնալով դաժան հօրմէն։ Ամէն անգամ, երբ ան կը վառէ լուցկին, որպէսզի տաքնայ, անոր աչքերուն առջեւ կը յայտնուին լուսաւոր պատկերներ՝ իւղոտ բադը, որ ափսէէն դուրս գալով աղջկան քով կ'երթայ, ամանորեայ եղեւնին խաղալիքներով, մահացած մեծ մայրը, եւ այլն: Առտու աղջիկը կը գտնեն սառած` վառած լուցկիներու տուփով ։
Գլխաւոր գաղափարը
«Լուցկի ծախող աղջիկը» հեքիաթին մէջ Էնտըրսըն կը խոնարհի այն փոքրիկ աղջկան առջեւ, որ կը փորձէ փրկել իր ընտանիքը`լուցկիներ վաճառելով: Ան ողբերգական վախճան մը կ'ունենայ՝ զինք սառած կը գտնեն փողոցը, տան մը պատին տակ:
Աղքատ աղջիկը չի նմանիր իր շուրջը գտնուող մարդոց, որովհետեւ անոր հոգին մաքուր է հրեշտակի պէս:
Հերոսուհին կոչուած է մեղմելու անխիղճ մարդոց հոգիները, վերականգնելու մաքուր զգացումները, որոնք թաքնուած են իւրաքանչիւր մարդու հոգիին խորքը: Գրողը կոչ կ'ուղղէ ողորմած ըլլալու, որովհետեւ ԻԱ. դարուն մեծ թիւով երեխաներ կարեկցանքի եւ օգնութեան կարիքը ունին :
6 Օգոստոս
6 Օգոստոս, տարուան 218-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 219-րդ) օրն է։
Տօներ
Ստորոգութիւն:Օգոստոս
Թադէոս Աւետումեանց
Կենսագրութիւն
Ծնած է Պասրա։ Ինը տարեկան հասակին, հօր հետ Կալկաթա կը գաղթէ, ուր կը յաճախէ մարդասիրական ճեմարան։ Հակառակ այն հանգամանքին, որ ան շարունակ զբաղած է առեւտուրով, այնուամէնայնիւ ան զբաղած է նաեւ գրականութեամբ։ Աւետումեանց եղած է Մ. Թաղիադեանի «Ազգասէր» հանդէսի գլխաւոր հրատարակիչներէն մէկը (Մ. Թաղիադեանի մահուան առթիւ տպ.«Արշալոյս Արարատեան»-ի մէջ 1858-ին)։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Հայ գրագէտներ Ստորոգութիւն:1810 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Պասրա ծնածներ
Գասպար Իփէկեան
Գասպար Նուրիժան Իփեկեան, հայ թատերական գործիչ։
Եղբայրն է բեմադրիչ, դերասան Արմէն Արմէնեանի։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Պոլիս։ Հետեւած է Լոզանի համալսարանի եւ Փարիզի Փոլ Մանէի երաժշտանոցի դասընթացքներուն։ Աւարտած է Սորպոնի համալսարանին իրաւաբանական բաժինը։ 1908-ին եկած է Թիֆլիս, իր եղբօր՝ դերասան Արմէն Արմէնեանի մօտ եւ կապուած հայ թատրոնին։
Ֆրանսերէնէ թարգմանած է թատրերգութիւններ, որոնք բեմադրուած են արեւելահայ բեմին վրայ։ Պոլշեւիկեան յեղափոխութենէն եւ Հայաստանի Առաջին Հանրապետութեան անկումէն ետք մեկնած է Միջին Արեւելք։ 1941-ին Պէյրութի մէջ հիմնած է Համազգային Թատերախումբը, որ իր մահէն ետք կոչուած է «Գասպար Իփեկեան» թատերախումբ եւ կը գործէ մինչեւ այժմ ։
Գրած է թատրերգութիւններ, որոնցմէ «Արա եւ Շամիրամ» լոյս տեսած է Պէյրութի մէջ, 1948-ին :
Համազգայինի Ճեմարանի հիմնադրութենէն տարի մը ետք, Պէյրութի մէջ հիմը կը դնէ հայ թատրոնին, բեմադրելով Լ. Շանթի «Օշին Պայլ»ը:
Գասպար Իփէկեան կը մահանայ 1952-ին:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ թատերագիրներ Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայեր
Ասատրեան
Ասատրեան` հայկական մականուն է, կազմուած է Ասատուր անունով (ու-ն սղած է) եւ պարսկական ծագումով -եան վերջաւորութիւնով։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Քոթ տ'Օր
Պատմութիւն
Քոթ տ'Օրը 4 Մարտ 1790-ին Ֆրանսական յեղափոխութեան ժամանակ կազմաւորուած 83 սկզբնական նահանգներէն մէկն է։ Ձեւաւորուած է նախկին Պուրկունտի նահանգի մէկ մասէն։
Աշխարհագրական տուեալներ
Տարածքը 8763 քմ2 է։ Տիժոնէն դէպի հիւսիս կ'երկարի Լանկր սարահարթը, հարաւ-արեւելքէն կը հոսի Սոն գետը։
Նահանգին մէջ կը մտնեն 3 շրջաններ (district), 43 գաւառ եւ 707 համայնք։
Տնտեսութիւն
Քոթ տ'Օր նահանգը Ֆրանսայի մէջ կը գրաւէ խաղողագործութեան առաջաւոր դիրքը։ Այստեղի խստապահանջ եւ աշխատասէր մարդիկ կ'արտադրեն աշխարհի, թերեւս, լաւագոյն Փինօ նուար եւ Շարտոնէ գինիները։ Միւս մշակաբոյսերէն են ցորենը եւ գետնախնձորը։ Շատ կը հանդիպինք նաեւ ոչխարներու հոտերու եւ կովերու նախիրներ։ Տարածաշրջանը յայտնի է նաեւ Տիժոնի մանանեխով։
Գոյականի Հոլովներ
Գոյականի Հոլովներ, անուններուն վերջաւորութեան կատարուած ձեւափոխութիւններ։ Խօսքի մէջ գոյական անունը կը գործածուի տարբեր ձեւերով. իւրաքանչիւր ձեւ ունի իմաստ եւ նախադասութեան մէջ կը կատարէ որոշակի պաշտօն։ Հոլովը կ'որոշենք բառին ստացած ձեւէն, արտայայտած իմաստէն եւ կատարած պաշտօնէն։
Ժամանակակից հոլովներն են՝ ուղղական, հայցական, սեռական, տրական, բացառական եւ գործիական, սակայն չորս ձեւ միայն, որովհետեւ մէկ կողմէն ուղղականն ու հայցականը, իսկ միւս կողմէն սեռականն ու տրականը՝ ձեւով նոյնացած են։ Այս հոլովները իրարմէ զանազանելու համար պէտք է հաշուի առնենք անոնց իմաստը եւ պաշտօնը։
Նախադասութեան մէջ սեռական հոլովը գոյականի լրացումն է եւ ցոյց կու տայ առարկայի պատկանելութիւն, վերաբերութիւն, ամբողջի եւ մասնաւորի յարաբերութիւն, իսկ տրականը բայի լրացումն է եւ կ'արտայայտէ զանազան յարաբերութիւններ։
Ստորոգութիւն:Հայոց լեզու Ստորոգութիւն:Ձեւաբանութիւն Ստորոգութիւն:Հոլովներ
Վահան Թոթովենց
Վահան Թոթովենց (1 Սեպտեմբեր 1889, Խարբերդ - 18 Յուլիս 1938), հայ դասական գրող, արձակագիր, հրապարակախօս եւ մանկավարժ: Արեւմտեան Հայաստանի Խարբերդ քաղաքը ծնած, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն մէջ ուսանած եւ Խորհրդային Հայաստանի մէջ հաստատուած Թոթովենց այն հազուագիւտ հայ գրողներէն է, որու ստեղծագործութիւններուն մէջ համադրուած են արեւմտահայ, սփիւռքահայ եւ խորհրդահայ գրականութեան տարրերը։ Բազմաթիւ այլ մտաւորականներու բախտակից Թոթովենց 1938-ին ստալինեան մաքրագործումներու զոհերէն է։
Կենսագրութիւն
Վահան Թոթովենց բուն անունով՝ Արսէն Մարմարեան, ծնած է Խարբերդ գաւառի Մեզրէ քաղաքը, որ Մամուրէթ-էլ-Ազիզի կուսակալութեան կեդրոնն էր։ Վահանի հայրը Ակնի մեծահարուստ Թոթովայենց գերդաստանէն էր, որոնք ԺԸ. դարուն ուրիշ հայ ընտանիքներու հետ տեղափոխուած էին Մեզրէ։ Թոթովենցի ընտանիքը ունեցած է երկյարկանի տուն մը Մեզրէէն Խարբերդ տանող մայրուղիին վրայ, որ նշանաւոր էր որպէս հեռու երկիրներէն եկող-անցնող քարաւաններու միակ անցուղին ու իջեւանատեղին։ Քաղաքի Կեդրոնական վարժարանին մէջ աշակերտած է Ռուբէն Զարդարեանի։ Տակաւին պատանի՝ 1908-ին, կ'երթայ Պոլիս, յետոյ կ'անցնի Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ, ուր կը ստանայ համալսարանական ուսում Ուիսքոնսընի համալսարանին մէջ։
1915-ին կամաւոր գրուելով կը մեկնի Անդրկովկաս՝ պատերազմի։ Կռուած է Վանի եւ Էրզրումի մէջ։ Ան զօրավար Անդրանիկի մտերիմներէն էր, անոր թիկնապահ-թարգմանիչը : Յովհաննէս Թումանեանի հետ հասարակական լայն գործունէութիւն տարած է, օգնած՝ գաղթականներուն։
1917-1918 թուականներուն Թիֆլիս է, ուր կը գրէ ու կը հրատարակէ պատմուածքներ, կը ստանձնէ խմբագրական պատասխանատուութիւններ։ Կը խմբագրէ զօրավար Անդրանիկի հրատարակած «Հայաստան» օրաթերթը, կը մասնակցի Անդրկովկասի մշակութային կեանքին։ Պատերազմէն ետք Վ.Թոթովենց կը մեկնի Ամերիկա, ուր կ'ապրէին իր հարազատները:
1925-էն 1932, Երեւանի համալսարանը դասախօսած է անգլերէն եւ օտար գրականութիւններ։ 1934-ին Մոսկուայի մէջ կը մասնակցի խորհրդային գրողներու Ա. համագումարին։
1935-էն ետք ստալինեան բռնարարքներուն եւ հալածանքներուն ենթակայ, այլ գրագէտներու հետ, կը բանտարկուի (1936) եւ կը գնդակահարուի 1938-ին։
Արդար կացուցուած է յետ մահու (1954):
Կրթութիւն
ԺԹ. դարու վերջը Խարբերդ կ'ապրի տնտեսական եւ մշակութային աննախադէպ զարգացման փուլ մը։ Այդ շրջանին գաւառին մէջ կը գործէր «Եփրատ» քոլէճը իր բարձրագոյն վարժարաններով, իսկ Մեզրէի մէջ՝ «Ազգային Կեդրոնական» վարժարանը։ Պսակ վարդապետի, Երուխանի, Սիմոն Յակոբեանի, Ռուբէն Զարդարեանի եւ այլոց անձնուէր ջանքերով անիկա դարձած է հռչակաւոր կրթութեան օճախ, ուր ընդունուած էր Թոթովենց 1897-ին։ Վարժարանին մէջ գրած է բանաստեղծութիւններ, որոնք լոյս կը տեսնէին դպրոցին ձեռագիր պարբերաթերթին մէջ՝ մօրենական Գույումճեան մականունով։ Վահան իր ուսուցման վերջին տարուան ընթացքին յաճախ կ'այցելէր Խարբերդ քաղաքին մէջ գտնուող Թլկատինցիի «Կարմիր դպրոց» անհատական վարժարանը, ուր կը ստանար գրական ուղղութիւն։ Այս տարիքին Թոթովենց խորապէս տարուած էր Պետրոս Դուրեանի ու Միսաք Մեծարենցի գործերով, որոնք ներշնչման աղբիւր եղած էին գրելու անոր առաջին բանաստեղծական թոթովանքները։
Ստեղծագործական կեանք
Աւարտելով տասնամեայ վարժարանը 1908-ին, Վահան կը մեկնի Պոլիս, ուր նոյն տարին լոյս կը տեսնէ իր «Աւերակ» գրքոյկը, իսկ մէկ տարի անց՝ «Սրինգ» ժողովածուն։
1909-ին Թոթովենց կը մեկնի Փարիզ, ապա Նիու Եորք։ 1912-ին կ'ընդունուի Ուիսքոնսինի համալսարանը, ուր կը սորվի գրականութիւն, պատմութիւն եւ փիլիսոփայութիւն։ Կը սորվի նաեւ անգլերէն, ֆրանսերէն եւ կը ծանօթանայ համաշխարհային դասական գրականութեան։ Ուսանողական տարիներուն կը ստիպուի իր ապրուստը հայթայթել տարբեր տեսակի աշխատանքներով, բայց հիմնականին մէջ կ'աշխատի մօրեղբօր արեւելեան գորգի վաճառատան մէջ։
1916-1920 թուականներուն կը հրատարակէ «Իմ հօրաքոյրը» (1916), «Տոնոն» (1917) վիպակները, «Ողբ անմահութեան» (1916), «Արեւելք» (1918) վիպերգները, «Դոկտոր Պուրպոնեան» (1918) երգիծական վէպը, արձակ բանաստեղծութիւններ, հրապարակագրական ու գրականագիտական յօդուածներ, որոնց մեջ արտայայտուած է Թոթովենցի մտահոգութիւնը հայ ժողովուրդի ազգային-քաղաքական ճակատագիրին մասին։
1923-ին Երեւանի մէջ կը խմբագրէ «Շեշտ» երգիծական ամսագիրը, 1924-1926 թուականներուն կ'աշխատի Երեւանի պետական համալսարանին մէջ, «Սովետական Հայաստան» թերթի խմբագրութեան մէջ։ Եղած է համալսարանի գիտնական քարտուղարը: Դասաւանդած է անգլերէն եւ արտասահմանեան գրականութիւն: Սակայն անոր կոչումը, գրականութիւնն էր։ Անոր առաջին պատմուածքներուն ու վէպերուն նիւթը առնուած էր հայրենի Խարբերդէն ու ամերիկեան իրականութենէն, պատերազմի ընթացքին եւ Եղեռնի տարիներուն հայ ժողովուրդի կրած տառապանքներէն Այս շրջանին կը հրատարակէ անոր «Մահուան պատալիոն» (1923), «Պողպատի ճաշ» (1924), «Նոր Բիւզանդիոն» (1925), «Սասմայ ծռեր» (1925), «Հրդեհ» (1927) խաղարկային ստեղծագործութիւնները, վիպակներ, բազմաթիւ ակնարկներ, պատմուածքներ եւ յօդուածներ։ «Նոր Բիւզանդիոն» թատերախաղը կ'արժանանայ համամիութենական մրցանակի, կը թարգմանուի եւ կը բեմադրուի տարբեր երկիրներու մէջ, որոնցմէ Փարիզի մէջ։
1929-1936 թուականները Թոթովենցի ստեղծագործական կեանքին արգասաւոր շրջանն է. լոյս կը տեսնեն «Ամերիկա» (1929) պատմուածաշարքը, «Աղաւնիներ» (1934), «Բաց կապոյտ ծաղիկներ» (1935) պատմուածքները եւ բազմաթիւ այլ գործեր։
Անդրկովկասի մէջ դարասկիզբի յեղափոխական իրադարձութիւնները արտացոլացած են «Պաքու» (1930-1934) եռահատոր վէպին մէջ, որու բնորոշ է ժողովուրդին կեանքի լայն ընդգրկումը, անոր պատմութեան, կենցաղի ու ազգային նկարագիրի իրական պատկերին մէջ։ Թոթովենցի լաւագոյն գործերէն են «Կեանքը հին Հռոմէական ճանապարհի վրայ» (1933) ինքնակենսագրական վէպը, «Հրկիզուած թղթեր» (1934), «Յովնաթան որդի Երեմիայի» (1934) վիպակները, «Երկու սուր» (1930), «Պաքու-Լոնտոն», «Մոխրակոյտ» (1936)։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:1 Սեպտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:18 Յուլիսի մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ Ստորոգութիւն:Հայ արձակագիրներ
13 Փետրուար
13 Փետրուար, տարուան 44-րդ օրն է։ 12 Փետրուար 13 Փետրուար  14 Փետրուար
Տօներ
Ստորոգութիւն:Փետրուար
Արշակ Չորպաճեան
Արշակ Չորպաճեան Կիրակոսի (մօտ 1880, Մարաշ, Մարաշի գաւառ, Հալէպի նահանգ- անյայտ), հայ դեղագործ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է մօտ 1880 թուականին Հալէպի նահանգի, Մարաշի գաւառի կեդրոն՝ Մարաշ քաղաքին մէջ, Հաճի Կիրակոսի ընտանիքին մէջ։ 1902 թուականին աւարտած է Մարաշի ազգային վարժարանը։ 1902-1903 թուականներին դասաւանդած է Մարաշի ազգային վարժարանէն ներս։ 1904 թուականին աւարտած է ամերիկացի միսիոներներու՝ Այնթէպի Կեդրոնական Թուրքիոյ գոլէճը։ 1907 թուականին աւարտած է Պէյրութի ամերիկեան համալսարանի բժշկական բաժինի դեղագործական ճիւղը։ 1907 թուականին Եգիպտոս տեղափոխուած է։ Ըլլալով ՀՅԴ Կի­լի­կի­ոյ շրջանի եռանդուն անդամներէն մէկը՝ 1907 թուականին ուղարկուած է Ժընեւ` ՀՅԴ «Դրօշակ» պաշտօնաթերթին խմբագրութեան։ 1908 թուականին՝ Օսմանեան սահմանադրութեան վերահաստատումէն ետք, Մարաշ վերադարձած է։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Հայ դեղագործներ Ստորոգութիւն:Մարաշ ծնածներ Ստորոգութիւն:ՀՅԴ–ի անդամներ
Գոյականներու հոլովում
Գոյական անունները նախադասութեան մէջ կը գործածուին տարբեր ձեւերով։ Այսպէս, քար գոյականը կրնայ ունենալ քարի, քարէ, քարով եւ այլ ձեւեր. ինչպէս՝
Տրուած նախադասութիւններուն մէջ քար գոյականը ունի «քարը,քարի,քարէ,քարով» ձեւերը ու անոնց համապատասխան ենթակայի, յատկացուցիչի, անուղղակի խնդիրներու պաշտօն։
Գոյականին փոփոխութիւնը նախադասութեան մէջ, այս կամ այն պաշտօնը կատարելու համար, կը կոչուի՝ հոլովում, իսկ փոփոխուած, հոլովուած իւրաքանչիւր ձեւ կը կոչուի՝ հոլով։
Ստորոգութիւն:Հայոց լեզու
Ռաս Ուլ Այն
Ռաս ուլ Այն, Սուրիոյ մէջ պատմական եւ հնագիտական շրջաններէն մէկը, շուրջ 23,000 քիլոմեթր քառակուսի տարածքով, կը գտնուի սուրիական-թրքական սահմանին մօտ Ալ Հասաքա քաղաքին հիւսիսային բաժինը, 85քմ հեռաւորութեամբ: Ան առանձնայատուկ է իր ռազմավարական դիրքով, ուր Խապուր գետը հոնկէ անցնելով կը հասնի սուրիական տարածք: Շրջանը նշանաւոր է իր հնագիտական պատմութեամբ, Ան կը համարուի Սուրիոյ եփրատեան կղզիին առաջին քաղաքակրթութիւններէն:
Անիկա ասորական Սիքան քաղաքն է. կը գտնուի Ռաս Ուլ Այն բլրակին հարաւային կողմը, 360 մեթր բարձրութեան վրայ տարածուող լայնատարած դաշտերու մէջ: Հին քաղաքը քիչ մը հեռու, ներկայ Թէլ Ֆախարիա գիւղին մօտ կը գտնուէր: Շրջանը հարուստ է ասորեստանեան եւ արամէական հնութիւններով:
Ռաս Ուլ Այն ասորի եկեղեցւոյ եպիսկոպոսանիստ թեմերէն էր, ուր կային շարք մը վանքեր: Հինէն ի վեր քաղաքը ունեցած է նեստորական աշուրի բնակչութիւն:
Անուանումը
«Այն» բառը արաբերէն լեզուով կը նշանակէ ակ, հետեւաբար անոր անուանումը եկած է հոն գտնուող բազմազան ակերէն, որոնցմէ են՝ «Այն ալ Զարքա», «Այն Պանոս», «Այն Տուլապ», «Այն ալ Քպրիթ» եւ այլն.., սակայն ներկայիս կլիմայի փոփոխութեան հետեւանքով, անոնց մեծամասնութիւնը չորցած է: Զուլալ ջուրերով քսան ակեր կը բխին հոնկէ կազմելով պատմական Խապուր գետակը, որ կը յիշուի նաեւ Աստուածաշունչի մէջ: Թուրքիայէն բխող երեք ակերու ջուրերն ալ կու գան միանալու անոր, իսկական գետակի մը ձեւն ու մեծութիւնը տալով. սակայն ամառ ատեն անոնց երկուքը կը ցամքին: Աւանդութեան համեմատ, հին ատեն  340 ակեր կը բխին եղեր անկէ, ծնունդ տալով մեծ գետի մը, սակայն անոնցմէ շատեր աւերակներու տակ կորսուած են: Հիմա իսկ, իւրաքանչիւր պեղուած շրջանէն աղբիւր մը կը ցայտէ յստակ ու ջինջ ջուրերով, որուն համար տեղացիները կոչած են Ռաս Ուլ Այն, այսինքն ակերու գլուխը, իսկ թուրքերը «Ճէյրան Բիւնար», «եղնիկներու աղբիւր», որովհետեւ անհուն տարածութեան վրայ տարածուող եղնիկներու բիւրաւոր հօտերը իրենց ծարաւը յագեցուցած են այս կենսատու ակերու պաղպաջուն ջուրերը խմելով:
Ռաս Ուլ Այնի ջուրերը
Ռաս Ուլ Այնէն ծնունդ առնող գետակը կենսունակութիւն կը պատճառէ իր անցած անջրդի բոլոր վայրերուն մէջ, կտրելով ընդարձակ դաշտագետին մը, կ'անցնի Հասիչէի մէջէն ու կ'երթայ միանալու Եփրատի ջուրերուն, Տէր Զօրէն 66 քիլոմեթր հարաւ-արեւելք գտնուող դաշտի մը մէջ, ծառախիտ պուրակի մը մօտակայքը: Խապուրի ջուրը արտերու ոռոգման համար լաւագոյն աղբիւրն է, որուն երկայնքին հաստատուած են բազմաթիւ ջրհան մեքենաներ, որոնք անդուլ կ'աշխատին, ջուր հայթայթելով բոլոր ցանուած արտերուն. այս պատճառաւ է որ ահա Խապուրի երկու ափերուն վրայ ալ բուսականութիւնը առատ է եւ ցանքը անհամեմատ հարուստ, յուսացուածէն շատ աւելի բերք տալով ամէն տարի: Առողջապահական տեսակէտով լաւ դիրք մը կը վայելէ, որովհետեւ բոլոր աղբիւրներն ալ թեթեւ եւ մաքուր ջուրեր ունին, առողջապահական բոլոր պայմանները լրացնելով իբրեւ ըմպելի ջուր:
Պատմութիւն
Ապպասեան խալիֆայութեան ժամանակաշրջանին, Ռաս Ուլ Այն դարձած է առեւտրական կարեւոր կեդրոն մը, ինչպէս նաեւ Ապպասի ալ Մութաուաքքէլ խալիֆային, Սուլթան Սալահ ալ Տին ալ Այուպիի եւ այլ խալիֆաներու համար օդափոխութեան վայր:
Ռաս Ուլ Այն Իրաք տանող երկաթուղագիծէն երեք քիլոմեթր դէպի հարաւ ընդարձակ դաշտագետնի մը վրայ, Գամիշլիի եւ Ռաքքայի միջեւ կարեւոր հանգոյց մը կը կազմէ, իբրեւ երթեւեկի կարեւոր կեդրոն: Հարուն Ռաշիտի քաղաքէն վերջ, Թէլ Ապիատէն 110 քիլոմեթր դէպի արեւելք, իսկ Ռաքքայէն 165 քիլոմեթր դէպի հիւսիս-արեւելք տարածուող` երկրագործական այս կարեւոր կեդրոնը, տակաւին իր նախնական ձեւին մէջ կը մնայ, զրկուած փոխադրական դիւրատար միջոցներէ, շինուած քառուղի գոյութիւն չունի, բոլոր ճամբաներն ալ դաշտերու կամ արտերու մէջ ինքնաշարժներու կողմէ ձգուած բազմաթիւ հետքեր են, որոնք արահետի ձեւը առած են: Շարժավարները ըստ կամս կը քշեն իրենց օթոները միշտ իրենց յարմար տեսած հետքը ընտրելով: Երկաթուղագծին մօտէն անցնող այս արահետները թրքական սահմանի երկայնքին փոշիի ամպ մը կը գոյացնեն երկինքի վրայ, եւ իւրաքանչիւր անցորդի դէմքը այլափոխելէ զատ, առնուազն հարիւրեակ կրամներ ալ ճաշակել կու տան անկէ:
Ըստ տեղացիներու վկայութեան, եօթը անգամ կործանուած է այս գիւղաքաղաքը. արդէն շրջակայ աւերակներն ալ կը վկայեն այս իրողութիւնը, տեղւոյն վրայ եղած յարաճուն երկրաշարժներու պատճառաւ:
Սոպարթական Քաղաքակրթութիւնը
Հալաֆ բլուրին մէջ նշանաւոր էր Սոպարթոյի իւրայատուկ քաղաքակրթութիւնը: Դարեր շարունակ, ան կայուն մնացած է, սակայն հնդեւրոպացի ժողովուրդին օրերուն անիկա հետզհետէ կը սկսի կորսնցնել իր կարեւոր դիրքը: Ք.Ա. երկրորդ հազարամեակի կիսուն Ալ Ճազիրա շրջանին մէջ, վերստին կը կառուցուի պետութիւն մը, որ իր ազդեցութիւնն ու իշխանութիւնը կ'երկարաձգէ հարեւան երկիրներուն (Հորեցիներն ու Մեթանցիները):
Ռաս Ուլ Այնի մէջ Խապուրի աղբիւրներու մօտ անոնք կը հիմնեն իրենց պետութիւնը, որ հաւանաբար ներկայի Ֆախրիյյէ բլուրն է: Քաղաքական հարցերու պատճառով Հօրեցիներուն եւ Մեթանցիներուն պետութիւնը կը սկսի տապալիլ, ապա բոլորովին կ'անհետանայ, սակայն օրերու ընթացքին Արամացի շէյխ (Քապարա) Մեթանցիներուն պետութեան աւերակներէն կը յաջոողի վերստին նոր պետութիւն մը հիմնել, որուն մայրաքաղաքը կը դառնայ Սոպարցիներուն Հալաֆ Բլուրը:
Ռաս Ուլ Այնի Գիւղերը
Ռաս Ուլ Այնի կը պատկանին բազմազան գիւղեր, գիւղաքաղաքներ եւ բնակչութեան փոքր հաւաքներ: Անոնցմէ յիշենք, Ասատիյյա, Մապրուքէ, Թլայլա, Տարտարա, Մանաճիր, Տրպէսիյյէ, Ասորական Թաուիլ բլուրը եւ այլ հնագիտական շրջաններ, ինչպէս Հալաֆի եւ Ֆախրիյյայի բլուրները, որոնց մէջ գտնուած էՔ.Ա. 4-րդ հազարամեակին պատկանող գունաւոր կաւի գործեր: Այս հնութիւնները տեղադրուած էին Հալէպի թանգարանին մուտքը:
Բնակչութիւնը
Ռաս Ու Այնի մէջ կը բնակին շուրջ 80,000 մարդ, հոն կը գտնուին բնակչային բազմազանութիւններ, ինչպէս Արաբները, Քիւրտերը, Հայերը, Եզիտիները, Ասորիքները, Սիրացիները, Թիւրքմենները, Մարտինցիները եւ այլն:
Ռաս Ուլ Այնի մէջ 40 հայ առաքելական ընտանիքներ բնակութիւն հաստատած են: Չորս անդամներէ բաղկացած թաղականութիւն մը գոյութիւն ունի, առաւելապէս զբաղելով դպրոցական հարցերով, որովհետեւ հոս եկեղեցի մը գոյութիւն ունի սակայն թափուր կը մնայ: Ազգ. Մեսրոպեան նախակրթարանը ունի 45 երկսեռ աշակերտ, երկու հայ մշակներու հոգածութեան տակ:
Շատ քիչ արհեստաւորներ կան. տեղացիները առաւելաբար երկրագործութեամբ եւ պարտիզպանութեամբ կը զբաղին:
ՀՄԸՄ-ը ունի 27 անդամ, որուն 20-ը սկաուտներ են: Ունի ֆութպոլի Գ. կարգի խումբ մը:
Օգնութեան խաչը ունի 28-30 անդամ-անդամուհիներ, որոնք իրենց կարելին կ'ընեն շրջանի կարիքներուն գոհացում տալու համար:
Պետութիւնը ծրագրած է ելեկտրականութեամբ օժտել այս գիւղաքաղաքը. յոյս կը ներշնչուի որ մօտիկ ապագայի մէջ նոր մեքենաներ հաստատուին հոս, հողակերտ տուներու կենսունակութեան կարօտ բնակիչները առողջապահական յարմարութիւն ընծայող բոցավառ լոյսերով օժտելով :
Գրիգոր Զամպաքճեան
Գրիգոր Յակոբ Զամպաքճեան, հայ հանգանակիչ, արուեստաբան։ Ռումանիոյ ակադեմիոյ թղթանդամ (1948)։ Ռումանիոյ եւ արտասահմանի մէջ գնած է արուեստի բազմաթիւ գործեր, հիմնած է Զամպաքճեան Թանգարանը։
Գործունէութիւն
Հեղինակ է «Արուեստի էջեր» (1943), «Նիկոլայէ Գրիգորեսկու» (1946), ինքնակենսագրական՝ «Մի արուեստասերի նշումներ» (1957), «Կոռնելիու Բաբա» (1958) եւ այլ աշխատութիւններ։ Եղած է Պուխարեստի «Հայ մշակոյթի տան» առաջին նախագահը, աշխատակցած է «Անի» ռումաներէն հայագիտական հանդէսին, յօդուածներ գրած է հայկական ճարտարապետութեան եւ կիրառական արուեստի մասին։ Խորհրդային Հայաստանին նուիրած է XVI—XIX դարերու ֆրանսական եւ ֆլամանտական նկարիչներու գործեր։
Ստորոգութիւն:Հայ արուեստաբաններ Ստորոգութիւն:6 Փետրուարի ծնածներ Ստորոգութիւն:18 Փետրուարի մահացածներ
Վրաստանի Ժողովրդավար Հանրապետութիւն
Վրաստանի Ժողովրդավար Հանրապետութիւն (საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა), անկախ վրացական պետութիւն Հարաւային Կովկասի մէջ 1918-1921–ններուն։ Հիմնադրուած է 26 Մայիս 1918-ին՝ Անդրկովկասեան դաշնակիցներէն բաժնուելէ ետք ։ Տարածքը կազմած է առաւելագոյնը 107 600 քառ. քմ։
Վրաստանի մայրաքաղաք Թիֆլիսը Անդրկովկասի քաղաքական ու մշակութային կեդրոնն էր։ Սկզբնական շրջանին, երբ Առաջին համաշխարհային պատերազմը կ՛աւարտէր, Գերմանական կայսրութեան հովանավորութեան տակ Վրաստանի Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցութիւնը Քութայիսի եւ Թիֆլիսի նահանգներու երկրին անկախութիւնը կը հռչակէ ։ 1918–ի Մուտրոսի զինադադարէն ետկ տարածաշրջանին մէջ Օսմանեան կայսրութեան ու Գերմանիոյ ազդեցութիւնը կը դադրի, եւ կ՛անցնի Միացեալ Թագաւորութեան հսկողութեան տակ։ Բացի Թիֆլիսի ու Քութայիսի նահանգներէն, պետութեան սահմաններուն մէջ մտած են նաեւ Պաթումի մարզի ամբողջութիւնը, Կարսի մարզի հիւսիսային ու արեւելեան հատուածները, Սուխումի եւ Զաքաթալայի շրջանները, տարբեր ժամանակներու ընթացքին՝ Սոչի քաղաքը եւ Էրզրումի ու Տրապիզոնի նահանգներէն հատուածներ։
1921–ին Խորհրդային Հայաստանէն 11-րդ Կարմիր բանակի զօրքերը հարաւէն մտան Վրաստան, գրաւեցին Թիֆլիսը եւ հաստատեցին խորհրդային կարգեր։ 18 Մարտ 1921-ին Վրաստանի Ժողովրդավար Հանրապետութիւնը լուծուեցաւ, եւ հիմնադրուեցաւ Վրացական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութիւնը ։
Անդրկովկասի Միութիւն
1917–ին Ռուսական կայսրութեան մէջ բռնկած էր Փետրուաեան յեղափոխութիւնը: Անդրկովկասի մէջ անոր գլխաւոր արդիւնքներէն մէկը Անդկովկասի Յատուկ Կոմիտէի (ՕԶաԿոմ) կազմաւորումն էր՝ որուն կեդրոնը Թիֆլիսն էր (մարտ-նոյեմբեր 1917)։ Այս մէկը կազմուած էր պետական տումայի ներկայացուցիչ 4 անդամներէ, որոնք բուրժուա-ժողովրդավարական կուսակցութեան կը յարէին։ Վրաստանի խորհուրդի պատգամաւորներու մեծ մասը անդամագրուած էին սոցիալ-ժողովդրավարական կուսակցութեան եւ կ՛աջակցէին Ժամանակաւոր կառավարութեան ։ Յեղափոխութիւնը քաոսի հանգեցուց։ Ռուսաստան դուրս չէր եկած պատերազմէն, եւ այս մէկը երկու ճակատով կը շարունակէր՝ գերմանա-աւստրօ-հունգարական ու կովկասեան: Նոյեմբեր 1917–ին Անդկովկասեան Յատուկ Կոմիտէն Անդրկովկասի առաջատար ազգային կուսակցութիւններու փոխարէն՝ վրացի մենշեւիկներու, մուսավաթականներու, դաշնակցականներու, նաեւ էսէռներու, սոցիալ-ֆետերալիստներու եւ անոնց պաշտպանող խորհուրդներու ու արհմիութիւններու ներկայացուցիչներու՝ Թիֆլիսի մէջ կայացած խորհրդակցութեան մէջ կ՛ըստեղծուի Անդրկովկասի կոմիսարիատը։ Այս պարագային ազդեցիկ էին վրացի մենշեւիկները։ Ժողովուրդին ուղղուած իր կոչին մէջ, Անդրկովկասեան կոմիսարիատը յայտարարած էր, որ կը կոչուի «պայքարելու անիշխանութեան եւ Պոլշեւիկեան Ռուսաստանի դէմ»։ Դեկտեմբեր 1917–ին Երզնկայի զինադադարէն ետք, թրքական զօրքերը յարձակեցան Արեւմտեան Հայաստանի ու Անդրկովկասի վրայ։
Գրականութիւն
Ստորոգութիւն:Վրաստանի ժողովրդավար հանրապետութիւն Ստորոգութիւն:Վրաստանի պատմութիւն
Էդուարդ Միրզոյեան
Էդուարդ Միրզոյեան, հայ երգահան, մանկավարժ, ՀՀ եւ ԽՍՀՄ ժողովրդական արուեստագէտ, մշակութային, հասարակական գործիչ։
Կենսագրութիւն
Էդուարդ Միրզոյեանի հայրացուն՝ ՀԽՍՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչ Միքայէլ Միրզոյեանը (1888, Թիֆլիս – 1958, Երեւան), երգահան, խմբավար ու մանկավարժ էր։ 1908-ին աւարտած է Թիֆլիսի Ներսիսեան դպրոցը, 1921-ին՝ երաժշտանոցը։ Գրել է հիմնականում կամերային գործեր, խմբերգեր, ռոմանսներ, մանկական օփերային պատկերներ, երգեր («Տօնածառ ջան, տօնածառ», «Ծիտիկի երգը» եւ այլն)։