cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Գարեգին Նժդեհ
Տարագրութեան տարիներ (1921-1939)
Այդ տարիներուն Նժդեհի համար վերստին անհրաժեշտ եւ հրատապ հարց կը դառնայ մօտեցող պատերազմին հայութիւնը հոգեբանօրէն նախապատրաստելու եւ նոր բարոյականով սպառազինելու խնդիրը: Այդ նպատակով՝ 1937-1938 թուականներուն, Հայկ Ասատրեանի, Ներսէս Աստուածատուրեանի եւ այլոց հետ կը նախաձեռնէ Տարօնական շարժումը, որու ընդմէջէն Նժդեհ կը հետապնդէր գործնական խնդիրներ: Մասնաւորապէս, սպասուող պատերազմի պարագային Նժդեհ կը նախատեսէր կազմակերպել կամաւորական ջոկատներ, որոնք պուլկարական բանակի կողքին պիտի կռուէին Թուրքիոյ դէմ:
Պայքար Եւրոպայի հայութեան փրկութեան համար (1939-1944)
Պատերազմի սկիզբէն Գերմանիոյ մէջ հակահայկական ալիք կը բարձրանայ: Գերմանական շատ թերթեր կ'արդարացնէին 1915-ի հայերու կոտորածը, նացիստական մարդաբանական գիտութիւնը հայերը կը դասէր սեմական ժողովուրդներու շարքին եւ ունէր խիստ բացասական կարծիք հայերու մասին: Պերլինի մէջ պաշտօնապէս կը յայտարարէին, որ հայերը անցած են Գերմանիոյ թշնամիներու կողմը եւ այլն: Արձագանքելով անոր՝ Բ. համաշխարհային պատերազմի առաջին օրերուն Պուլկարիոյ, Ռումինիոյ ու եւրոպական այլ երկրներու մէջ կը բարձրանան հակահայկական տրամադրութիւններ: Պուլկարիոյ մէջ կային թերթեր եւ կազմակերպութիւններ, որոնք կոչ կ'ընէին հայերը արտաքսելու երկրէն, անոնց հետ վարուելու այնպէս, ինչպէս հրեաներու: Ռումինիոյ մէջ վարչապետ Անտոնեսկի յանձնարարեր էր հայերը տեղահանել հայաշատ քաղաքներէն: Այս իրավիճակին մէջ, Նժդեհ, ՙՄշակութային մերձեցման պուլկարա-հայկական կոմիտէի՚ միջոցով կը կապուի Սոֆիայի գերմանական դեսպանութեան հետ, իսկ 1942-ին կ'անցնի Պերլին՝ հարցերը հոն լուծելու համար: Պերլինի մէջ ան կը հանդիպի նացիստական կուսակցութեան ներկայացուցիչին հետ եւ իր անհանգստութիւնը կը յայտնէ գերմանացիներու կողմէ տարուող հակահայկական քարոզչութեան համար: Առաջնորդուելով ՙգերմանական գայլը կուշտ պահելու եւ հայ գառնուկը փրկելու՚ քաղաքական սկզբունքով, Նժդեհ վերջինիս հետ կը պայմանաւորուի Պուլկարիոյ մէջ հաւաքելու հայերու խումբ մը՝ Պերլինի մէջ վարժուելու եւ Գերմանիոյ՝ Թուրքիոյ դէմ հնարաւոր պատերազմին օգտագործելու համար: Ան կապի մէջ կը մտնէ Հայկ Ասատրեանի հետ, որու միջոցով Պուլկարիոյ մէջ կը հաւաքուին եւ Գերմանիա կը մեկնին 30 արեւմտահայ երիտասարդ ցեղակրօններ: Այնտեղ որոշ շրջան մը մարզուելէ ետք, հակառակ Նժդեհի հետ պայմանաւորման, 1943-ի աշնան խումբը կը ղրկուի Ղրիմ՝ Կարմիր բանակի թիկունք օգտագործուելու համար: Սակայն, գերմանական հրամանատարութեան հետ խօսելէ ետք, Նժդեհ կը կարենայ հիմնաւորել իր մարտիկներուն՝ ո’չ թէ Ղրիմի, այլ՝ Թրակիոյ մէջ գտնուելու անհրաժեշտութիւնը (այդ ատեն խիստ սրած էին գերմանա-թրքական յարաբերութիւնները), եւ անձամբ կը ժամանէ Ղրիմ, ու խումբը կը վերադառնայ Պուլկարիա:
Այսպիսով, Նժդեհի համագործակցութիւնը նացիստներու հետ եղած է գաղթաշխարհի հայութիւնը գերմանական սպառնալիքէ փրկելու մտահոգութեամբ եւ հակաթրքական հողի վրայ:
Նժդեհ իր մասնակցութիւնը կը բերէ 1942-ի Դեկտեմբերին Պերլինի մէջ ստեղծուած եւ մինչեւ 1943-ի վերջը գործող Հայ Ազգային խորհուրդի աշխատանքներուն (խորհուրդի նախագահն էր Արտաշէս Աբեղեանը):
Պերլին գտնուած միջոցին, գերմանացիներու միջնորդութեամբ, Նժդեհ կը հանդիպի Դրոյին՝ նացիստներու հետ համագործակցութեան ձեւի եւ համատեղ գործելու խնդիրներու շուրջ առաջ եկած հակասութիւնները հարթելու համար: Սակայն, Նժդեհի եւ Դրոյի միջեւ հաշտեցում չի կայանար:
Սեպտեմբեր 1944-ին, խորհրդային զօրքերը կը մտնեն Պուլկարիա: ՙԳիտեմ թէ ինչ կը սպասէ ինծի, բայց եւ այնպէս որոշած եմ մնալ, հակառակ որ կարելիութիւն ունիմ օդանաւով ինձ նետելու Վիեննա: Չեմ հեռանում, որ հալածանքի չենթարկուեն մեր կազմակերպութիւնները: Մնալու աւելի լուրջ պատճառներ ունեմ... Այսօր կեանքին ես կապուած եմ այն չափով միայն, ինչ չափով որ ինձ դեռ պարտական եմ զգում ծառայելու Հայաստանին՚, - կը գրէր Նժդեհը Սեպտեմբեր 1944-ի ձերբակալութենէն քիչ մը առաջ (Գ. Նժդեհ ՙԻնքնակենսագրութիւն՚):
Ձերբակալութիւնը: Բանտարկութեան տարիներ (1944-1955 )
1944-ի Հոկտեմբերի վերջերուն խորհրդային ՙՍմերշ՚ բանակային հակահետախուզութեան գլխաւոր վարչութեան աշխատակիցներու կողմէ Նժդեհ կը ձերբակալուի: Զինք կը տեղափոխեն Պուխարեստ, հոնկէ՝ ուղղաթիռով Մոսկուա եւ կը բանտարկուի Լիւպեանկայի մէջ:
Որո՞նք էին Նժդեհի՝ Պուլկարիոյ մէջ մնալու լուրջ պատճառները:
Յանձնուելով կարմիրներուն, Նժդեհ յոյս ունէր, որ խորհրդային իշխանութիւնները զինք, որպէս հայ ազգայնականի, կ’օգտագործեն Թուրքիոյ դէմ: Անոր համար, անշուշտ, իրական հիմքեր կային: Ան կ'ենթադրէր, որ Թուրքիա կը դառնայ թիրախ Խորհրդային Միութեան համար (1945-ին խորհրդային բանակը իրօք կը պատրաստուէր մտնել Թուրքիա), եւ Կարմիր բանակի՝ Թուրքիոյ հարուածին պարագային, կարելի կ'ըլլար, ազատագրել Արեւմտեան Հայաստանը ու զայն կցել Խորհրդային Հայաստանին: Սակայն, միջազգային քաղաքական կեանքի ընթացքին իրադարձութիւններու հետագայ փոփոխութիւնները ի նպաստ Թուրքիոյ, Նժդեհի յոյսերը չեն արդարացներ: Խորհրդային բանակը չի շարժիր Թուրքիոյ վրայ:
Նոյեմբեր 1946-ին Նժդեհ Մոսկուայէն կ'ուղարկուի Երեւան, ուր դատաքննութիւնը կ'աւարտի 1948-ին եւ Նժդեհ կը դատապարտուի 25 տարուան բանտարկութեան: Նժդեհի ձերբակալութենէն ետք, ընտանիքը (կինը եւ զաւակը) Սոֆիայէն կ'աքսորուին Պուլկարիոյ Պաւլիկենի քաղաքը:
1948-1952 թուականներուն Նժդեհ կը գտնուի Վլադիմիրի մէջ, այնուհետեւ, մինչեւ 1953-ի ամառը՝ Երեւանի բանտին մէջ։ Նժդեհի երկրորդ անգամ Երեւան բերուիլը, ինչպէս կը վկայէ անոր բանտակից Յովհաննէս Տեւէճեանը պայմանաւորուած էր անով, որ Նժդեհ դիմում ներկայացուցած էր խորհրդային ղեկավարութեան՝ «առաջարկելով իր միջնորդութիւնը Դաշնակցութեան եւ խորհրդային իշխանութեան միջեւ հասկացողութիւն մը եւ գործակցութիւն մը ստեղծելու համար»: Այս խնդիրին շուրջ երկար խօսակցութիւններ տեղի կ'ունենան Հայաստանի անվտանգութեան նախարարին հետ, որու իբրեւեւ արդիւնք 1953-ին Նժդեհ եւ Տեւէճեան Երեւանի բանտէն, համատեղ, նամակ կը գրեն Սիմոն Վրացեանին, որ այդ օրերուն Դաշնակցութեան հետախուզական դպրոցի տնօրէնն էր, յորդորելով անոր մերձենալ ռուսերուն՝ հակաթրքական հողին վրայ։ Սակայն, Մոսկուայի մէջ նպատակայարմար չեն գտներ նամակը ուղարկել եւ անիկա կը մնայ որպէս միայն փաստաթուղթ:
Մահն ու անմահութիւնը
Այնուհետեւ, Նժդեհը դարձեալ կը տեղափոխեն Վլադիմիրի բանտը, ուր կը մահանայ 21 Դեկտեմբեր 1955-ին:
Խորհրդային ղեկավարութիւնը Նժդեհը կը զրկէ ընդհանուր ներումէ օգտուելու իրաւունքէն:
Ստանալով բանտային վարչութեան հեռագիրը Նժդեհի մահուան մասին, եղբայրը՝ Լեւոն Տէր-Յարութիւնեան, շուտով կը մեկնի Վլադիմիր: Անոր կը յանձնեն եղբօր զգեստն ու ժամացոյցը, իսկ ձեռագիրները՝ ոչ: Չ'արտօնուիր նաեւ մարմինը տեղափոխել Հայաստան:
Ան կը կատարէ եղբօր թաղումը, գերեզմանը ցանկապատել կու տայ, ու տախտակի վրայ, ռուսերէն, կը պատուիրէ գրել՝ «Տէր-Յարութիւնեան Գարեգին Եղիշի (1886-1955)»:
Սակայն, ինչպէս իւրաքանչիւր իսկական հերոս, Նժդեհ չի մոռցուիր:
Սեպտեմբեր 1963-ին, Պոսթընի ՙՀայրենիք՚ ակումբին մէջ բացումը կը կատարուի Նժդեհի կիսանդրիին, իսկ 1968-ին, Պէյրութի մէջ կը հրատարակուի Աւոյի (Աւետիս Թումայեան) կազմած ու Նժդեհին նուիրուած ծաւալուն եւ շքեղ գիրքը:
1983-ին խումբ մը հայ մտաւորականներու նախաձեռնութեամբ (Վարագ Առաքելեան, Արցախ Պունիաթեան, Գարեգին Մխիթարեան) Նժդեհի աճիւնը Վլադիմիրէն կը տեղափոխուի Երեւան: Նոյն տարին, աճիւնէն նշխար մը կ'ամփոփուիէ Խուստուփ լերան լանջին՝ Կոզնի կոչուած աղբիւրին մօտ, իսկ հիմնական աճիւնը, ցինկէ արկղի մէջ քանի մը տարի պահելէ ետք, 1987-ին կը հանգչի Գլաձորի Սպիտակաւոր վանքի բակին մէջ:
Իր մահէն տասնամեակներ ետք միայն՝ 1992-ին, անկախացած Հայաստանի հանրապետութեան դատախազութեան կողմէ Նժդեհ արդար կը կացուցուի, բան մը, որու կարիքը երբե՛ք չունէր:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1 Յունուարի ծնածներ Ստորոգութիւն:21 Դեկտեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ ֆետայիներ Ստորոգութիւն:Հայ քաղաքական գործիչներ Ստորոգութիւն:Հայ փիլիսոփաներ
Ախելո՛ոս
Ախելո՛ոս (յուն․՝ Αχελώος), ծանօթ է նաեւ Ասփրոփոթամոս (Ασπροπόταμος) անունով։ Կը բխի Փինտոս լեռնաշղթայի Լամքոս լեռէն, Մեցովոյին հարաւ, հարաւ-արեւմտուքը, Յունաստան։
Գետը կը հոսի անցնելով Թրիքալա նահանգէն եւ յաջորդաբար Քարտիցա, Արթա, Էվրիթանիա եւ Էթոլոաքարնանիա նահանգներուն սահմաններէն։ Գետը շարունակելով հոսքը, Քրեմասթոն լիճի ջրամբարէն ետք Աքարնանիա եւ Էթոլիա նահանգներուն բնական սահմանը կը դառնայ, ապա յաջորդաբար Քրեմասթոն, Քասթրաքիու եւ Սթրաթու արուեստական լիճերը ճեղքելէն ետք կ՛որոգէ Աղրինիոյի դաշտը։ Դէպի Յոնիական ծով հոսքին ընթացքին, կ՛ընդունի Աղրաֆիոթիս, Թաւրոփոս, Թրիքերիոթիս եւ Ինահոս գետերուն հարկատուներուն ջուրերը։ Կը սեպուի ջուրերով բնիկ յունական ամենահարուստ գետը։
Անունը
Գետին հին անունը Ախելո՛ոս եղած է եւ շատ հաւանական է թէ յառաջացած է «ախ» արմատ բառէն որ ջուր կը նշանակէ եւ «լո՛ոոն» բաղդատական ածականէն որ լաւագոյն կը նշանակէ։
Ի․ դարերու կէսերուն, կ՛որոշուի օգտագործուին Ախելո՛ոս գետին առատ ջուրերը։ 1962-1966 տարիներուն ընթացքին կը ստեղծուի Քրեմասթոն արուեստական լիճը։ 1968-ին կ՛ամբողջանայ Ախելո՛ոս գետին երկրորդ ջրամբարի կառուցումը՝ Քասթրաքիուին։ Իսկ 1989-ին երրորդ ջրաբարի մը կառուցումը կ՛առաջացնէ Սթրաթու լիճին ստեղծումը։
Բնապահպանում
Ախելո՛ոս գետին Տելթան, Մեսոլոկիին ծովալիճը, Էհինատես կղզիները արձանագրուած են որպէս ՆԱԹՈՒՐԱ 2000։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունատանի գետեր Ստորոգութիւն:Եւրոպայի գետեր Ստորոգութիւն:Գետեր այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Գետեր
Լեւոն Աբրահամեան (դաշնակահար)
Կենսագրութիւն
Լեւոն Աբրահամեան արուեստագէտը 1940-ականներու վերջերը ծնողներուն հետ Եգիպտոսէն տեղափոխուած է Երեւան։ Ուսած է Չայքովքկիի անուան երաժշտական մասնագիտական դպրոցը, այնուհետեւ՝ Կոմիտասի անուան պետական երաժշտանոցին մէջ որպէս դաշնակահար, թաւջութակահար, երգեհոնահար եւ խմբավար:
Ժամանակին անձնական նուագահանդէսի վարպետն էր անուանի երգիչներ Գոհար Գասպարեանի, Լուսինէ Զաքարեանի, բեմ բարձրացած է թաւջութակահարներ Կերոնթի Թալալեանի, Մեդեա Աբրահամեանի եւ ջութակահար Ժան Տէր-Մերքերեանի հետ, հանդէս եկած է Հայաստանի պետական սենեկային նուագախումբին հետ՝ որպէս դաշնակահար եւ երգեհոնահար, 1970-ականներու կէսերուն խմբավարական գործունէութիւն սկսած է Երեւանի օփերային, կատակերգական թատրոններու, ֆիլհարմոնիք նուագախումբին մէջ:
Լեւոն Աբրահամեան 35 տարի հանդիսացած է Մայր աթոռ սուրբ Էջմիածնի երգեհոնահարը:
1990-ին ան տեղափոխուեցաւ Լոս Անճելըս, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ:
1992-ին ան հիմնած է Լոս Անճելըսի առաջին հայկական սենեկային նուագախումբը, որ ունեցած է ընդամէնը երկու տարուան կեանք: Ան երկար տարիներ ունեցած է բեղուն բեմական կեանք։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ դաշնակահարներ Ստորոգութիւն:Դաշնակահարներ Ստորոգութիւն:Հայ երաժիշտներ Ստորոգութիւն:Երաժիշտներ Ստորոգութիւն:Հայ խմբավարներ Ստորոգութիւն:Խմբավարներ
Խաչատուր Աւետիսեան
Խաչատուր Մեխակ Աւետիսեան, հայ երգահան, քանոնահար, ՀՀ ժողովրդական արուեստագէտ (1984) եւ ՀՀ Պետական մրցանակի դափնեկիր (1985) :
Կենսագրութիւն
Խաչատուր Աւետիսեան ծնած է Լենինականի մէջ (ներկայիս՝ Կիւմրի)։ 1949 թուականին կը հաստատուի Երեւանի մէջ աւելի լաւ կրթութիւն ստանալու համար։ Մասնագիտութիւնն ու կրթութիւնը ստացած է Երեւանի Ռոմանոս Մելիքեանի անուան երաժշտական ուսումնարանը, եւ սորված է Գրիգոր Եղիազարեանի ղեկավարած դասարանին մէջ։ 1960 թուականին աւարտած է Կոմիտասի անուան երաժշտանոցը: Այդտեղ ան եղած է Էդուարդ Միրզոյեանի ղեկավարութեան տակ։ 1950 թուականէն սկսեալ սկսած է աշխատիլ Ռոմանոս Մելիքեանի անուան երաժշտական ուսումնարանին մէջ որպէս քանոնի դասարանի ղեկավար եւ այսպիսով տարիներուն ընթացքին ստեղծած է իր հանրայայտ քանոնի ստեղծագործութիւնները։
Ստեղծագործութիւններ
Խաչատուր Աւետիսեանի յայտնի եւ ծանօթ ստեղծագործութիւններն են՝
Դանիէլ Դանիէլեան
Դանիէլ Դանիէլեան․ (1909, Մարզուան, Փոքր Ասիա, Օսմանեան Կայսրութիւն – 9 Նոյեմբեր 1980, Մոնթրէալ, Քանատա)․ հայազգի ոտնագնդակի եւ կողովագնդակի մարզիկ, հասարակական գործիչ։  Ան եղած է առաջին յունահայը որ մաս կազմած է Յունաստանի ոտնագնդակի հաւաքականին․ յաջորդած են Վահագն Աբրահամեան եւ Գրիգոր Աղանեան։
Առաջին տարիները
Դանիէլ Դանիէլեան ծնած է 1909-ին Մարզուան (Պոնտոսի հարաւ-արեւմուտք, Ամասիոյ մարզ)։  Մեծ Եղեռնի տարագիր օրերուն հրաշքով կը փրկուի ու ընտանեօք Պոլիս կ՛ ապաստանին։  Կը յաճախէ Յ․ Հինդլեանի հիմնած «Նոր Դպրոց» վարժարանը եւ կը մտնէ Հ.Մ.Ը.Մ.-ի շարքերը։
Փոքր Ասիոյ Աղէտի օրերուն, 1922-ին, Սելանիկ կը փոխադրուի։ 1930-ին կ՛ աւարտէ «Անաթոլիա Քոլեճ»ը։  Փոքր տարիքէն մարմնամարզի հանդէպ մեծ սէր ցոյց տուած է եւ Սելանիկի Հ․Մ․Ը․Մ․-ի ոտնագնդակի եւ կողովագնդակի խումբերուն մաս կը կազմէ։
1928-ին, ան կ՚ընտրուի Սելանիկի Հ.Մ.Ը.Մ.ի մասնաճիւղի վարչական անդամ։
Հաւաքական գետնի վրայ
Հ․Մ․ Ը․Մ․-ի ոտնագնդակի խումբին մէջ պատանի Դանիէլեան իր խաղարկութեամբ աչքի կը զարնէ եւ կ՛ ընդունուի Սելանիկի «Արիս» միութեան ոտնագնդակի եւ կողովագնդակի պատրաստական խումբերուն մէջ։
1928-ին «Արիս» ոտնագնդակի առաջին խումբին մաս կը կազմէ։ Առաջին մասնակցութիւններուն կը խաղայ Փիրէայի «Էթնիքոս» եւ «Օլիմպիաքոս» խումբերուն դէմ։ 1932-ին «Արիս» խումբին հետ Յունաստանի ոտնագնդակի ախոյեան կը դառնայ։
Քանի մը ամսուան համար կը կատարէ յունական բանակին մէջ իր զինուորական պարտաւորութիւնները եւ մարզադաշտ կը վերադառնայ 1933-ին։  Նոյն տարին զայն կը հրաւիրեն մասնակցի Յունաստանի ոտնագնդակի ազգային հաւաքականին։ 1937-1940 կը դառնայ «Իրաքլիս» խումբին մարզիկ։
Յունաստանի Ազգային խումբի մարզիկ
1933-1936, Դանիէլեան մնայուն կերպով կը մասնակցի Յունաստանի ոտնագնդակի ազգային խումբին մրցումներուն՝ Պալքանեան Բաժակի (1933, 1934,1935),  Համաշխարհային Բաժակի (1934)։
Իբրեւ կողովագնդակի մարզիկ
Կողովագնդակի մարզիկի ասպարէզին զուգահեռ, Դանիէլեան նաեւ «Արիս» կողովագնդակի հաւաքականին գլխաւոր դերակատարներէն է։  1930-ին Յունաստանի ախոյան կը դառնայ։  1925-էն մինչեւ 1930 «Արիս» կողովագնդակի խումբը կը տիրապետէ Յունաստանի ախոյանութեան մրցաշարքերուն, ինչպէս նաեւ Սելանիկի շրջանային ախոյանութեան. (1931-1935 Յունաստանի ախոյանութեան մրցաշարքերը կը դադրին, հետեւաբար Դանիէլեանի հետաքրքրութիւնը մարզախաղին հանդէպ կը նուազի)։
Ողիմպիականի ջահագնաց
1936-ին, Պերլինի 11-րդ Ողիմպիական Խաղերուն, յունական մարզական ֆետերասիոնին որոշումով, Դանիէլ ողիմպիական ջահը պատմական Ողիմպիայէն (Օլիմպիա) Պերլին փոխադրող ջահագնաց մարզիկներէն մէկը կ՚ըլլայ։
Հ․Մ․Ը․Մ․ի անդամ
1930 – 1940 կ՛ անդամակցի Սելանիկի Հ․Մ․Ը․Մ․ին եւ քանի մը տարի անոր ատենապետն է։
Հ․Մ․Ը․Մ․-ի վարչական անդամ եւ մարզիկ
1940-ին Աթէնք կը հաստատուի։  Կ՚ ընտրուի Աթէնքի Հ.Մ.Ը.Մ.ի վարչութեան անդամ, ստանձնելով ատենադպիրի պաշտօնը։  Սակայն Բ․ Համաշխարհային Պատերազմի ծագումով կը դադրի որեւէ գործունէութիւն։
1946 եւ 1947 թուականներուն Աթէնքի Հ․Մ․Ը․ Մ․-ի ոտնագնդակի խումբին մարզիկ է։
1946-ին Դանիէլեան, Համօ Մեհրապեանի հետ գործակցաբար, Աթէնքի մէջ կը հրատարակեն Հ.Մ.Ը.Մ.ի «Մարմնամարզ» պարբերաթերթը։
1948-ին վերջ կու տայ մարզական գործունէութեան եւ Հ.Մ.Ը.Մ.ի Յունաստանի Շրջանային Վարչութեան անդամ կ՛ ընտրուի։  Կը շարունակէ ընտրուիլ մինչեւ 1967։
1952-ին, Հ.Մ.Ը.Մ.ի Յունաստանի Շրջանային Վարչութեան կազմակերպութեամբ եւ Դանիէլեանի պատասխանատու խմբապետութեամբ, Հ.Մ.Ը.Մ.ի Յունաստանի ոտնագնդակի խումբը կ՚այցելէ Պէյրութ, Հալէպ եւ Դամասկոս ու տեղական ա. դասակարգի խումբերու դէմ կը մրցի։
Կեանքը Քանատա
1967-ին, Դանիէլեան ընտանեօք կը փոխադրուի Քանատա։
1974-ին, Պէյրութի մէջ գումարուած Հ.Մ.Ը.Մ.ի Առաջին Պատգամաւորական Ժողովին, ան կ՚ընտրուի Հ.Մ.Ը.Մ.ի անդրանիկ Կեդրոնական Վարչութեան անդամ։
1978-ին Հ․Մ․Ը․Մ․-ի համահայկական բանակումին առթիւ, Յունաստան կ՛ այցելէ։
Մահը
Կը մահանայ 9 Նոյեմբեր 1980-ին, Մոնթրէալ։
Տե՛ս նաեւ
Սելանիկի հայկական գաղութը
Գրիգոր Աղանեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մարզիկներ Ստորոգութիւն:Հայ մարզիկներ Ստորոգութիւն:Ոտնագնդակի մարզիկներ Ստորոգութիւն:Կողովագնդակի մարզիկ Ստորոգութիւն:Հ․Մ․Ը․Մ.-ի սկաուտ եւ մարզիկ Ստորոգութիւն:1909 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1980 մահեր Ստորոգութիւն:9 Նոյեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:Մարզուան ծնածներ Ստորոգութիւն:Մոնթրէալ մահացածներ
Բեկլար Ամիրջան
Բեկլար Ամիրջան(եան), հայ երգիչ (պարիթոն)։
կենսագրութիւն
Ծնած է Տփխիս (Թիֆլիս)։ Կրթութիւնը ստացած է Ներսէսեանի մէջ՝ 1879–էն 1885, աւարտելէ ետք կ՛երթայ Փեթերսպուրկ ու 1886–ին կը մտնէ երաժշտանոց (Կոնսերուադուար)։ Այնտեղ կ'աշակերտէ էվերարդիին, Գաբելին եւ ուրիշներու, մինչեւ 1889։ Սակայն օդի վատ ազդեցութենէն ստիպուած կը ձգէ Փեթերսպուրկը եւ 1890–ին կ'անցնի Իտալիոյ Միլանօ քաղաքը, ուր նոյնպէս երաժշտանոց կը մտնէ եւ մինչեւ 1894 թուական կը զբաղի իտալական ուղղութեամբ։ Իսկ նոյն տարուան՝ Յունիս 21–ին, կ'աւարտէ առաջին մրցանակով եւ Սեպտեմբեր 11–ին բեմ կը բարձրանայ Վենետիկի մէջ՝ Ռոսինի թատրոնին մէջ, կատարելով Ֆաուսթի մէջ Վալենդինի դերը։ Տասնչորս ամիս խաղալով եւ երգելով Իտալիոյ մէջ՝ 1895–ին կ'անցնի Ռուսաստան՝ Մոսկուա ու կը սկսի խաղալ իտալական խումբի մը մէջ։ 5 Ապրիլ 1896–ին կը հրաւիրուի արքունիք թատրոնի վարչութեան կողմէն երեք տարի պայմանագրով եւ այնուհետեւ կը սկսի երգել (քիչ բացառութեամբ միայն) արքունական թատրոններու մէջ, այցելելով Ռուսաստանի, Լեհաստանի, Սիպերիոյ եւ այլ կողմերու մեծ եւ փոքր քաղաքները։
Քլաուտիա Մուցիօ
Քլաուտիա Մուցիօ, իտալացի օփերային սոփրանօ, որը միջազգային ասպարէզ ունեցեր է 20-րդ դարասկիզբը ։
Բեկլար Ամիրջան
կենսագրութիւն
1902–ին կը հրաւիրուի՝ Աստրախանի Արքունի Երաժշտական ուսումնարանի վարչութեան կողմէ, ուր աշակերտներուն եւ ուսուցիչներուն պատրաստելով՝ իր մասնակցութեամբ կը ներկայացնէ Դեմոն, Եւգենի Անգին, ֆաուսթ եւ Ռիգոլեթօ։ 1903–ի Յուլիսէն կը պայմանաւորուի Ֆիկների հետ եւ անոր խումբի հետ կ՛երթայ Ն. Նովկորոտի Եարմրկա մինչեւ Սեպտեմբերի 1-ը։ Ապա կը վերադառնայ Տփխիս, ուր կ'անցընէ ձմրան երգաշրջանը։
Քլաուտիա Մուցիօ
Վաղ կեանք
Ծնած է Իտալիոյ Փաւիա կոմունայի մէջ. հայրը օփերային տնօրէն էր, որն աշխատանքի բերումով ընտանիքը տարած է իտալական տարբեր քաղաքներու օփերային թատրոններ, ինչպէս նաեւ Լոնտոնի Քովէնտ Կարտընի արքունական թատրոն եւ Նիւ Եորքի Մեթոփոլիթէն օփերա։ Մայրը երգչախումբի երգչուհի էր։
Բեկլար Ամիրջան
Ամիրջանի երգացանկը
Ամիրջանը տուած է համերգներ եւ մասնակցած է այլեւայլ բարեգործական երեկոյթներու, միայն Ռոստովի եւ Տփխիսի մէջ, երգելով նաեւ հայերէն երգեր։ Անոր ռուսերէն երգացանկն էր՝ Դեմոն, Օնեգին, Ռումշան, Իշխան Իկոր, Յուղա, Քալաշնիքով, Գրիգ, Գրեազնրիյ, Գրաֆ Տօմսկիյ, Տրօեկուրով, Վեազոմսկիյ, Իշխ. Կուրլեատեւ, Եանուշ, Մուցիօ, Պորիս Գոդունով, Իշխան Ելեցկի, եւ այլն։ Օտար լեզուներով՝ Ամոնասրօ, Նելուսկօ, Էսկամիլիօ, Մեֆիստոֆէլ, Վալենդին, Րիգօլետտօ, Բարնարա, Եագօ, Թոնիօ, վոլ Ֆրամ, Ֆիկարօ, Բեպպօ, Մարսէլ, Նիլականտա, Րենատօ, Կարլ Ե., Մերկուցիօ, Քապուլեթ, Ջիանշիոտտօ։
Քլաուտիա Մուցիօ
Ասպարէզ
15 Յունուար 1910-ին օփերային նախաքայլերով հանդէս եկեր է Արեցցոյի մէջ՝ կատարելով Մասնէի «Մանոն» օփերայի գլխաւոր դերը եւ հակառակ երիտասարդութեանը, մեծ յաջողութիւններ արձանագրած է Իտալիոյ օփերային թատրոններու մէջ եւ նախաքայլերով հանդէս եկեր է Միլանի Լա Սքալայի մէջ 1913 թուականին (որպէս Տէզտէմոնա Վերտիի «Օթելլօ» օփերայի մէջ), Փարիզի եւ Լոնտինի Քովէնտ Կարտընի (որպէս Փուչինիի Մանոն Լեսքօ) 1914 թուականին․ Լոնտոնի մէջ կատարեր է նաեւ այլ դերեր, որոնց կարգին է՝ Միմի եւ Թոսքա։
1916 թուականին հրաւիրուած է Նիւ Եորքի Մեթրոփոլիթէն օփերային թատրոն եւ ունեցեր այնպիսի յաջողութիւն, որ շարունակեր է այնտեղ հանդէս գալ յաջորդ վեց տարիներու ընթացքին։ Այստեղ Մուցիոն կերտեր է Ժորժեթայի դերը «Թիկնոց» օփերայի մէջ 1918 14 Դեկտեմբերի 1918-ին[փա՞ստ]։
Հանդիսատեսներու հետ յատուկ կապ հաստատեր է Պուենոս Այրեսի Քոլոն թատրոնի մէջ, ուր առաջին անգամ հանդէս եկեր է 1919 թուականի Յունիսին եւ մինչեւ 1934 թուականը այնտեղ երգեր է 23 տարբեր օփերաներու մէջ՝ յայտնի դառնալով որպէս «աստուածային Քլաուտիա»։ 1922-1932 թուականներուն կանոնաւորապէս հանդէս եկել է նաեւ Շիքակոյի մէջ (Նիւ Եորքի Մեթրոփոլիթէնի ղեկավարութեան հետ ընդհարումէն յետոյ)[փա՞ստ]։
15 Հոկտեմբերի 1932-ին Սան Ֆրանսիսքոյի War Memorial Opera House օփերային թատրոնի բացման ժամանակ կատարեր է Թոսքայի դերերգը։ Իր ասպարէզի նշանաւոր այլ դերերէն էին՝ Աիտան, Սանփուցցան, Մատտալենան, Լէոնորան եւ Վիոլեթթան[փա՞ստ]։ Վերջին եւ ըստ որոշ քննադատներու՝ ամէնէն յաջողուած դերը Սեսիլիան էր Լիչինօ Ռեֆիսի համանուն օփերայէն, որով հանդէս եկեր է Հռոմի մէջ 1934 թուականին։ Սակայն անոր ամենայայտնի դերը Վիոլէթթան էր, որուն մէջ ան անգերազանցելի էր Իտալիոյ, Սպանիոյ, Հարաւային Ամերիկայի[փա՞ստ]:
Մուցիոն յայտնի էր իր ձայնի գեղեցկութեամբ ու ջերմութեմբ, որը թէեւ շատ բարձր չէր, բայց տարիքի հետ ձեռք բերած էր թոնային գունաւորման նշանակալի հարստութիւն։ Անոր կատարումները երբեմն քննադատուեր են տինամիք ծայրայեղութիւններու չափազանց մեծ օգտագործման, ինչպէս նաեւ արտառոց կերպով արտայայտիչ մեղմ երգեցողութեան համար։ Հակառակ իր աճող համբաւին ու հարստութեանը՝ մնացեր է համեստ ու նոյնիսկ մեկուսի[փա՞ստ]։
Հետագայ ընթերցանութիւն
Ստորոգութիւն:1936 մահեր
Զարեհ Սինանեան
Զարեհ Սինանեան, Սփիւռքի գործերով գլխաւոր յանձնակատար (2019) ։
Կենսագրութիւն
Հայրը ծնած է Սթամպուլ, 1946 թուականին հայրենիք վերադարձած է եւ հաստատուած Երեւան: Մայրը Երեւանէն է, մօրենական մեծ հայրը՝ Թալին քաղաքէն, արմատներով մշեցի են։
Ուսումը ստացած է Երեւանի թիւ 172 դպրոցին եւ Սայեաթ-Նովայի երաժշտական դպրոցին մէջ։ 1998 թուականին ընտանիքով տեղափոխուած են ԱՄՆ եւ հաստատուած՝ Պըրպանք քաղաքին մէջ։ Սորված է Պըրպանքի John Muir Middle դպրոցին մէջ, աւարտած է Պըրպանքի աւագ դպրոցը։ 1997 թուականին աւարտած է Քալիֆորնիոյ Լոս Անճելըսի համալսարանը (UCLA), հետեւած է քաղաքագիտութեան եւ պատմութեան դասընթացքներու։ Այնուհետեւ ուսումը շարունակած է Հարաւային Քալիֆորնիոյ համալսարանի իրաւաբանական բաժամունքին մէջ։ Աշխատած է Ուաշինկթընի թանկարժէք պարտատոմսերու շուկան վերահսկող մարմնին մէջ, աշխատակցած է հայկական քարոզչական ընկերութիւններէն մէկուն մէջ։
Գործունէութիւն
1998 թուականին հաստատուած է Կլէնտէյլ, ներդրում ունեցած է Հայ Դատի աշխատանքներուն մէջ՝ սկսելով «շարքային» զինուորէն, աւարտելով Արեւմտեան Ափի Խորհուրդի անդամ ըլլալով։ ։
Հայկական համայնքին մէջ եղած է գործունեայ, պաշտպանած է Հայաստանի եւ Արցախի շահերը, օգնած է տեղացի հայերուն։
2013 թուականի Ապրիլին, մասնակցած է Կլենտէյլի քաղաքային խորհուրդի ընտրութիւններուն եւ դարձած է Հայաստանի մէջ ծնած առաջին հայ քաղաքային խորհուրդի անդամը։
2014 Ապրիլին նշանակուած է Կլէնտէյլի քաղաքապետ։ ։
2019 թուականին ՀՀ Վարչապետի որոշումով նշանակուեր է Սփիւռքի գործերու գլխաւոր յանձնակատար։
Ընտանիք
Ամուսնացած է Լոռիին հետ եւ ունի 4 երեխայ։
Բնութիւն
Բնութիւն (natura, φύσις), մարդը շրջապատող ֆիզիքական միջավայրն է եւ սովորաբար կ'ընդգրկէ ֆիզիքական տիեզերքի բոլոր առարկաներն ու երեւոյթները, բացի անոնցմէ, որոնք ստեղծուած են մարդոց կողմէ։
Այս առումով, անիկա կը համընկնի բնական միջավայր հասկացութեան հետ, որ իր մէջ կը ներառէ միջավայրին անկենդան եւ կենդանի բնութեան առարկաները։
Անուան Ստուգաբանութիւն
Բառին սկզբնական իմաստներէն մէկը ներառած է ամբողջական բնութեան եւ ֆիզիքական տիեզերքի գաղափարները, որոնք օգտագործուած են նախասոկրատեան փիլիսոփաներու կողմէն եւ եղած է «φύσις» բառի նշանակութիւններէն միայն մէկը։ Այս նշանակութիւնը, վերջին քանի մը դարերու ընթացքին, նորագոյն գիտական ձեւերու կիրարկման հետեւանքով գերիշխող դիրք գրաւած է։
Երկիր
Երկիր մոլորակը կամ Երկիրը, ըստ երեւոյթին, միակ մոլորակն է, ուր կեանք գոյութիւն ունի եւ որուն բնական յատկութիւններու ուսումնասիրութիւնը ինկած է գիտական հետազօտութիւններու բնագաւառներու հիմքին մէջ։ Արեգակնային համակարգին մէջ, անիկա թիւով երրորդ մոլորակն է ըստ Արեւէն ունեցած հեռաւորութեան, ամէնէն մեծ ցամաքային մոլորակը եւ հինգերորդը՝ ըստ մեծութեան։ Երկիրին ամէնէն յայտնի կլիմայական յատկանիշները անոր երկու մեծ բեւեռային շրջաններն են, երկու համեմատաբար նեղ բարեխառն գօտիները եւ լայն հասարակածային, արեւադարձային եւ մերձարեւադարձային գօտիները։ Տեղումներու քանակը տեղանքին համեմատ կը փոխուին՝ տարեկան քանի մը մեթրէն մինչեւ աւելի քիչ քան մէկ միլիմեթրը։ Երկիրին մակերեւոյթին 71 տոկոսը ծածկուած է աղի ովկիանոսներով։ Մնացած մասը բաղկացած է ցամաքամասերէն եւ կղզիներէն, որոնցմէ ամէնէն շատ բնակեցուածը կը գտնուի Հիւսիսային կիսագունդին մէջ։
Երկիրը անցած է աշխարհագրական եւ կենսաբանական տարբեր գործընթացներէ, որոնք հետք ձգած են ներկայի տեսքին վրայ։ Արտաքին մակերեւոյթը բաղկացած է քանի մը աստիճանաբար տեղաշարժող երկրակեղեւին համակարգերէն։ Ներքին հատուածը աշխուժ է՝ ճկուն թիկնոցի հաստ շերտով եւ երկաթով լեցուն կեդրոնով, որ կը յառաջացնէ մագնիսական դաշտը։
Մթնոլորտային պայմանները նշանակալից կերպով փոխուած են սկզբնական վիճակէն. ասիկա պայմանաւորուած է կեանքի ձեւերու յառաջացումով, որ ստեղծած է մակերեւութային պայմանները կարգաւորող կլիմայական հաւասարակշռութիւն։ Բացի կլիմայական գօտիներու՝ աշխարհագրական լայնքէն կախուած բազմազանութեան եւ այլ աշխարհագրական գործօոններու՝ երկարատեւ միջին ընդհանուր կլիման գրեթէ նոյնն է սառցէ ժամանակաշրջաններուն միջեւ , իսկ միջին ջերմաստիճանէն մէկ կամ երկու աստիճանով շեղումները պատմական կարեւորագոյն ազդեցութիւն ունեցած են կլիմայական հաւասարակշռութեան եւ Երկրի ներկայի աշխարհագրութեան վրայ ։
Երկրաբանութիւն
Երկրաբանութիւնը գիտութիւն է Երկիր մոլորակը կազմող պինդ եւ hեղուկ տարրերու մասին։ Երկրաբանութեան ուսումնասիրութեան ոլորտը կը ներառէ Երկիրը կազմող տարրերու կազմի, կառուցուածքի, ֆիզիքական յատկութիւններու, աշխուժութեան, պատմութեան եւ այն գործընթացներու մասին ուսումնասիրութիւնները, որոնց միջոցով անոնք ձեւաւորուած, տեղաշարժած եւ փոխուած են։ Ոլորտը մեծ գիտական ճիւղ է։ Ան նաեւ կարեւոր է հանքային եւ ածխաջրածնային նիւթերու արդիւնահանման եւ ճարտարագիտութեան ոլորտներուն համար։ Երկրաբանութիւնը տեղեկութիւններ կը տրամադրէ բնական աղէտներու եւ անոնց մեղմացման, նախկին կլիմայական պայմաններու եւ շրջակայ միջավայրի մասին։
Քոմոտոյի Կղզին
Կը գտնուի Ինտոնեզիոյ պահպանուած մեծ պարտէզի մը կեդրոնը: Անիկա յառաջացած է հրաբխային ժայթքումէ մը: Հոն կ'ապրին վարաններ, որոնք աշխարհի ամէնէն մեծ մողէսներն են: Զանոնք կը կոչեն նաեւ Քոմոտոյի վիշապները: Այդ սողունները կը գտնուին միայն այս կղզիին վրայ: Անիկա յարգի անասուն մըն է: Կը սնանի սատկած անասուններով: Աւելի քան 5000 անասուններու այս «բնակչութիւնը» պահպանելու համար պետութիւնը այս բնական պարտէզը արգելանոցի վերածած է:
Հա-Լոնկի Պզտիկ Ծոցը
Վիեթնամի Թոնքին ծովածոցին մէջ կ'երեւին հազարաւոր կղզիներէ կազմուած սքանչելի տեսարաններ: Կրահողէ բլուրներ կը բարձրանան Չինաստանի ծովուն մէջ: Այս կղզիներուն մեծ մասը անբնակ է. սակայն կան ձկնորսներ, որոնք կ'ապրին ծոցին մէջ: Անոնք շինած են ծփացող գիւղեր, ուրկէ ձկնորսութեան կ'երթան: Այս կղզիներուն միջեւ կարելի է պտտիլ միայն յատուկ նաւակներով: Ան պահպանուած վայր մըն է, եւ համաշխարհային ժառանգութեան պահպանման ցանկին վրայ արձանագրուած է ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի կողմէ: Հոն հազուադէպօրէն օդը պայծառ է, եւ տեսարանները յաճախ մշուշով պատուած են:
Ժեժուի Կղզին
Հարաւային Քորէայի գեղեցկութեան կղզին է: Աշխարհահռչակ է իր մանր աւազոտ ծովափներով եւ փերուզագոյն ջուրերով: Կղզիին արեւելքը գտնուող Սէոնկսան գագաթը, ուրկէ արեւը կը ծագի, աշխարհի ամէնէն լաւ վայրերէն մէկն է հրաբխային ժայթքումները ուսումնասիրելու համար:
Ամազոնը
Հսկայական անտառային շրջան մըն է, որ կը տարածուի Հարաւային Ամերիկայի տարբեր երկիրներու մէջ: Ամազոն գետը հանդարտօրէն հոնկէ կ'անցնի, եւ բուսականութիւնը շատ շքեղ է: Շատ դժուար է շրջիլ այդ անտառին մէջ, որովհետեւ բուսականութիւնը հոն շատ խիտ է: Հոն կ'ապրին նաեւ տեսակաւոր անասուններ եւ միջատներ, սակայն անոնց մեծ մասը շատ վտանգաւոր է: Փիրանա ձուկը կ'ապրի այս շրջանին մէջ:Հոն կարելի է նաեւ հանդիպիլ կատուազգիներու ընտանիքին պատկանող մեծ անասուններու, կապիկներու, օձերու, սարդերու եւ այլն: Այս ընդարձակ անտառը անասուններու, ծառերու եւ տարբեր տեսակի բոյսերու իսկական դրախտ մըն է: Հոն կ'ապրին նաեւ մարդիկ` Ամազոնի հնդիկները:
Փուէրթօ Փրինսեզայի Ստորերկրեայ Գետը
Այս գետը կը հոսի Ֆիլիփինեան կղզիներէն մէկուն վրայ եւ կը գտնուի մակընթացութիւններու ազդեցութեան տակ: Ֆիլիփինեաններու պետութիւնը արգելանոց յայտարարած է այդ շրջանը: Այն քարայրին մէջ, ուրկէ կ'անցնի գետը, կարելի է տեսնել նշանաւոր ժայռեր: Այս վայրին գլխաւոր իւրայատկութիւնը այն է, որ այս ստորերկրեայ գետը ուղղակիօրէն կը թափի ծովուն մէջ, ինչ որ շա՛տ հազուադէպ երեւոյթ մըն է:
Սեղանի Լեռը
Անունը եկած է անոր ձեւէն: Այս լերան գագաթը սեղանի մը նման տափակ է: Կը գտնուի Հարաւային Ափրիկէի Քէյփ քաղաքին մօտ: Կարելի է անոր վրայ բարձրանալ ճոպանուղիով կամ քալելով :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Բնութիւն
Սեդա Տատոյեան
Սեդա Տատոյեան, հայ գիտնական, հնագէտշ եւ պատմաբան որ մասնագիտացած է Մերձաւոր Արեւելքի հետ Միջնադարեան Հայաստանի քաղաքական եւ մտաւորական պատմութեան փոխազդեցութեան ոլորտին մէջ։
Ան համալսարանի դասախօս էր մշակութային, փիլիսոփայութեան եւ արուեստի ոլորտներուն մէջ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն ներս 1986 եւ 2005 թուականներուն ընթացքին: Ան նաեւ դասաւանդած է ուրիշ համալսարաններէ ներս, ինչպէս Հայկազեան Համալսարան (1981-1986), Քըլամպիա Համալսարան (2002, 2006), Լիբանանի Ամերիկեան Համալսարան, Սբ. Ներսէս Դվրեվանք (2007-2010), եւ Շիքակոյի Համալսարան (2010):
Ան գրած է շուրջ 50 յօդուածներ եւ 11 գիրքեր, եւ կը համարուի առաջին կին հայը որ ստացած է Գիտական Փիլիսոփայութեան Դոկտորայի (անգլ.՝ Doctor of Sciences in Philosophy) վկայական կեդրոնանալով հայկական փիլիսոփայութեան վրայ:
Իր ակադեմական գործը կը կեդրոնանայ միջնադարեան Հայոց պատմութեան վրայ եւ յաւելեալ կը կեդրոնանայ հայերու եւ մահմետականներու յարաբերութեան մասին, եւ կը համարուի այս ճիւղի առաջնորդող դէմքերէն մէկը:
Կենսագրութիւն
Տատոյեան ծնած է Հալէպ, Սուրիա, հայ ընտանիքի մը: Ան կը փոխադրուի Պէյրութ ստանալէ ետք իր Արուեստից Փիլիսոփայութեան Մագիստրոսի վկայականը Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն 1969 թուականին: 1986 թուականին ան կը ստանցնէ համալսարանի դասախօսի դերը նոյն համալսարանէն ներս եւ հոն կը դասաւանդէ բազմաթիւ տարիներ շարունակ, մինչեւ 2005 թուական: Տատոյեան նաեւ սորված է արուեստի ոլորտներուն մէջ Պէյրութի եւ Լոնտոնի մէջ, եւ նաեւ գծագրիչ է:
2015 թուականին ստացած է «Ս. Մեսրոպ Մաշտոց» շքանշանը Արամ Ա. Կաթողիկոսին կողմէ:
Գիրքեր
Տատոյեան գրած է 9 գիրքեր, եւ համահեղինակած է 2 գիրքեր՝
Ֆրանսուա Հոլլանտ
Ֆրանսուա Հոլլանտ, Ֆրանսայի Հանրապետութեան Նախագահ՝ 2012 թուականի Մայիս 15-էն մինչեւ 2017 թոըականի Մայիսի 14:
Սորպոն
Աշխարհագրութիւն
Կը գտնուի Փարիզ քաղաքէն 165 քմ հիւսիս-արեւելք, Շալոն ան Շամփայն քաղաքէն 65 քմ հիւսիս, Շառլվիլ Մեզիեր քաղաքէն 37 քմ հարաւ-արեւմուտք:
Բնակչութիւն
Բնակչութեան քանակը ըստ տարիներու
Աղբիւրներ` Ֆրանսայի ընկերաբանական գիտութիւններու բարձրագոյն դպրոցի տուեալներ
Ախիկեան
Ախիկեան, հայկական մականուն։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայկական մականուններ Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
53 (թիւ)
53 (յիսուներեք)՝ կենտ երկնիշ բնական թիւ մըն է 52-ի եւ 54-ի միջեւ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Թիւեր
12 Յունուար
12 Յունուար, տարուան 12-րդ օրն է։ 11 Յունուար 12 Յունուար  13 Յունուար
Տօներ
Ստորոգութիւն:Յունուար
Կորինթոս
__STATICREDIRECT__
Անասեան
Անասեան, հայկական մականուն ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայկական մականուններ Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Սինանեաններ
Սինանեաններ - հայ երաժիշտներու ընտանիք Կոստանդնուպոլսոյ մէջ։ Գոյութիւն ունեցած է Սինանեաններու ընտանիքէ բաղկացած քառեակ։
Ներկայացուցիչներ
Գոյութիւն ունեցած է Սինանեաններու ընտանիքէն բաղկացած քառեակ։
Տե՛ս նաեւ
Ստորոգութիւն:Հայ երաժիշտներ
Կոստանդին Գ․ (Աբխազիոյ արքայ)
Կոստանդին Գ. Բագրատ Անոսիդի եւ Տայքի կիւրոպաղատ Գուարամ Բագրատունիի դուստրը։ Աբխազիոյ թագաւոր՝ 899-916 թուականներուն։ Յաջորրած է Բագրատ I֊ին :
Անոսիդներու իշխանական տոհմի ներկայացուցիչներէն Լեւոն Բ.-ը 786 թուականին ապստամբած էր Բիւզանդիոնի գերիշծանութեան դէմ եւ իրեն թագաւոր հռչակած։ Մէկ դար ետք՝ 879 թուականին Յովհաննէս բռնապետը կը զաւթէ աբխազական գահը։
Կոստանդին Գ.-ի հայրը՝ Բագրատը, կը մեկնի Բիւզանդիոնի մայրաքաղաք Կոստանդնուպոլիս եւ քանի մը տարի հոն կը մնայ։ 888 թուականին ան գահընկեց կ՛ընէ գահը զաւթած Յովհաննէս բռնապետի որդիին՝ Ատրներսեհին, եւ կը հաստատուի իր հօր՝ Տիմիթրի Բ.-ի գահին :
Ռանիա Ալ-Եասին
Ռանիա Ալ–Եասին, ի ծնէ տրուած անուն՝ Ռանիա Ֆայսալ Ալ-Եասին, رانيا فيصل الياسين, ծնած՝ 31 Օգոստոս 1970, Քուէյթ), Յորդանանի թագուհի, Յորդանանի Հաշիմեան թագաւորութեան թագաւոր Ապտալլահ Երկրորդ Իպն Ալ-Հուսէյն Ալ-Հաշիմիի կինը։
Կենսագրութիւն
Ռանիա Ալ–Եասինը ծնած է 31 Օգոստոս 1970–ին Քուէյթի մայրաքաղաք Քուէյթի մէջ, պաղեստինցի ընտանիքի մէջ, որ կը պատկանէր միջին դասակարգի ։ Ռանիան մանկաբոյժի դուստր է։ Ան դպրոցը եւ համալսարանը աւարտած է բարձր յառաջադիմութեամբ։ Կրթութիւնը շարունակած է արտասահմանեան ուսումնական հաստատութիւններու մէջ. սորված է Քուէյթի New English School դպրոցին մէջ, ապա Գահիրէի Ամերիկեան Համալսարանին մէջ (American University in Cairo) ուսումնասիրած է առեւտրական կառավարում։
1990-ականներու սկիզբը Ռանիային ընտանիքը ստիպուած կ'ըլլայ Քուէյթէն փախչիլ՝ Յորդանան, որովհետեւ Քուէյթի՝ իրաքեան գրաւումի ազատագրելէ ետք պաղեստինցիներուն կը մեղադրէին նուաճողներու հետ համագործակցելու մէջ։
Ատկէ ետք, երբ Apple ընկերութեան յորդանանեան ներկայացուցչարանի մէջ Ռանիային կը մերժէն ղեկավար պաշտոն տալ (այդ ժամանակ ան 22 տարեկան էր), ան բարկացած կը հեռանայ եւ աշխատանքի կ'անցնի Ամմանի Citibank-ին մէջ, որ կը պատկանէր Ապտուլլա արքային քրոջ եւ փեսային։ Այդ դրամատան գրասենեակին մէջ 1993 թուականի գարնան առաջին անգամ կը հանդիպին աղջկան եւ արքայազնի հայացքները ։ 10 Յունիս 1993-ին կատարուեցաւ զոյգի հարսանեկան արարողութիւնը։ Ռանիան թագուհիի տիտղոս ստացաւ Հուսէյն թագաւորի մահուան եռամսեայ պաշտոնական սուգէն ետք ։
Ռանիա Ալ–Եասինը ճանչցուած է որպէս աշխարհի ամենագեղեցիկ թագուհին ։
Ընտանիք
Երեխաները՝
Հասարակական եւ պետական գործունեութիւն
1995 թուականին իր կողմէն հիմնադրուած Յորդանանի ֆոնտ՝ ոչ պետական կազմակերպութեան գլխաւոր՝ թագուհին կանանց կ'օգնէ մասնակցութիւն ունենալ երկրի տնտեսական կեանքին մէջ եւ ստեղծել նոր ընկերութիւններ։
Ռանիա Ալ-Եասինը Էքստեռնեան համալսարանի (Մեծ Բրիտանիա, 2001) պատուաւոր դոկտոր է. կոչումը ստացած է «ժամանակակից աշխարհի կնոջ դէրի բարձրացման եւ արաբա-եւրոպական հարաբերութիւններու զարգացման մէջ ունեցած ներդրման համար»։ Կը հովանաւորէ մարաթոնեան վազորդներու «Անապատի գաւաթ» ամենամեայ միջազգային մրցոյթը (կ'անցնէ Wadi Rom անապատի մէջ, Յորդանան), ինչպէս նաեւ կենդանիներու պաշտօանութեան ուղղուած շարք մը միջոցառումներ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Յորդանանի թագուհիներ Ստորոգութիւն:1970 ծնունդներ Ստորոգութիւն:31 Օգոստոսի ծնածներ Ստորոգութիւն:Քուէյթ ծնածներ
Ամիրտովլաթ Ամասիացի
Ամիրտովլաթ Ամասիացի, հայ բնագէտ–բժիշկ, մատենագիր, բառարանագիր։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Ամասիա քաղաքին մէջ։ Շրջած՝ արեւելքի տարբեր երկրներ։ Ծանօթացած՝ ժամանակի առաջաւոր գիտութեան։ Բժշկութիւն սորված է, հաւանաբար, Միջագէտքի մէջ։ Տիրապետած է արաբերէն, թրքերէն, պարսկերէն, յունարէն եւ լատիներէն լեզուներուն ։
Ուսումնասիրած՝ հին եւ միջնադարեան բժշկութիւնը։ Երկար տարիներ ապրած է Կ. Պոլսոյ մէջ։ Մահացած է Դեկտեմբեր 8, 1496֊ին Պուրսայի մէջ։
Իր կեան­քին մե­ծա­գոյն մա­սը Ա. Ա­մա­սիա­ցի ան­ցուցած է ­Կոս­տանդ­նու­պոլ­սոյ մէջ, ուր եւ գրած է իր կա­րե­ւո­րա­գոյն աշ­խա­տու­թիւն­նե­րը։
Մաս­նա­գէտ­նե­րու վկա­յու­թեամբ՝ Ա­միր­տով­լաթ Ա­մա­սիա­ցի հայ բժշկա­գի­տա­կան գրա­կա­նու­թիւ­նը հարս­տա­ցուցած է ար­ժէ­քա­ւոր եր­կե­րով, ո­րոնք կ’ընդգր­կեն միջ­նա­դա­րեան բժշկա­գի­տու­թեան եւ դե­ղա­գի­տու­թեան գրե­թէ բո­լոր ճիւ­ղե­րը ։
Հո­գե­բու­ժու­թեան բնա­գա­ւա­ռէն ներս մնա­յուն ար­ժէք կը ներ­կա­յաց­նեն Ա. Ա­մա­սիա­ցիի մշա­կած տե­ղե­կու­թիւն­ներն ու տե­սու­թիւն­նե­րը մո­լու­թիւններու, ցնո­րամ­տու­թիւններու, մե­լա­մաղ­ձու­թեան, ընկ­ճո­ւա­ծու­թեան եւ անք­նու­թեան օ­րի­նա­կով ախ­տան­շան­նե­րու եւ հի­ւան­դու­թիւններու վե­րա­բե­րեալ ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:Հայ մատենագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ բառարանագիրներ Ստորոգութիւն:Հայերը Օսմանեան կայսրութեան մէջ
Ալեքսան Քոչարեան
Ալեքսան Գարեգին Քոչարեան բեմադրիչ, դերասան, բազմավաստակ մանկավարժ:
1981 թուականին արժանացած է Հայաստանի բարձրագոյն ուսումնական հաստատութիւններու վաստակաւոր գործիչի կոչման:
Կենսագրութիւն
1992 թուականէն սկսեալ դասաւանդած է Երեւանի «Խաչատուր Աբովեան» հայկական պետական մանկավարժական կաճառէն ներս: Եղած է կաճառի մասսայական հանդիսութիւններու բեմադրիչներու եւ մշակութաբանութեան ամպիոնի վարիչը :
Բեմադրութիւններ
Բեմադրած է «Եկուորը Ռանգունից», «Լրտեսի հետքերով», «Թանկագին սէր» եւ այլ ներկայացումներ: Ստացած է արուեստագիտութեան թեկնածուի աստիճան, բեմադրիչներու ամպիոնի տոցենթի կոչում:
Անդամակցութիւն
Հայաստանի թատերական գործիչներու միութեան եւ նախագահութեան անդամ էր:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բեմադրիչներ Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ Ստորոգութիւն:1938 ծնունդներ Ստորոգութիւն: 17 Օգոստոսի ծնածներ Ստորոգութիւն:Երեւան քաղաք ծնածներ Ստորոգութիւն:Երեւանի պետական Գեղարուեստաթատերական հիմնարկի շրջանաւարտներ Ստորոգութիւն:Հայ փրոֆեսորներ
Պերճ Ֆ. Սապպաղեան
Պերճ Ֆարեսի Սապպաղեան, ծնած է Հալէպ, 18 Օգոստոս, 1918-ին:Հնագէտ էր եւ հմուտ մասնագէտ դրամագիտութեան:
Կենսագրութիւն
Ան իր նախակրթութիւնը կը ստանայ Հալէպի Ազգային Հայկազեան Վարժարանին մէջ,իսկ միջնակարգ ուսումը՝ տեղւոյն Ֆրեր Մարիսթներու դպրոցին մէջ։ Տարի մի Հայկազեանի մէջ Ֆրանսերէն լեզու դասաւանդելէ ետք, կը նետուի առեւտրական ասպարէզ, եւ պաշտօնի կը կոչուի «Էֆրիքըն Ըսթըրն» ընկերութեան մէջ։ Իր ասպարէզի գծով ան կը հետամտի բարձրագոյն ուսման, Լոնտոնի մէջ հետեւելով առեւտրական եւ օրէնսդրական դասընթացքներուն: Ապա՝ Հալէպի մէջ կը հիմնէ իր սեփական առեւտրական գրասենեակը, որուն տնօրէնի պաշտօնը կը վարէ միաժամանակ: Անկախ իր ընտրած ասպարէզէն, Պերճ Սապպաղեան կանուխէն հետաքրքրութիւն կը ցուցաբերէ դրամագիտութեան եւ պատմագիտութեան հանդէպ: Ինքնաշխատութեամբ, կամ մասնաւոր ուսուցիչներու հսկողութեամբ՝ հայերէնի կողքին ան կը տիրապետէ արաբերէն, անգլերէն, Ֆրանսերէն, Գերմաներէն լեզուներուն, ինչպէս նաեւ կը ծանօթանայ հին ասորերէնին: Տարի մը կը խմբագրէ Հալէպ «Եփրատ» օրաթերթը: Դեռ երիտասարդ, կ'աշխատակցի Արտաւազդ Արք. Սիւրմէեանի աշխատասիրած «Պատմութիւն Հալէպի Հայոց» եռահատոր երկին՝ անգլերէն լեզուէ թարգմանութիւններ կատարելով հեղինակին համար: Ժամանակի ընթացքին սակայն ան իր հմտութիւնը կը խորացնէ դրամագիտութեան մէջ, դառնալով Մերձաւոր Արեւելքի, ու յատկապէս, արաբական աշխարհի այդ մարզին ծանօթ ու փնտռուած մասնագէտներէն մէկը: Աշխոյժ մասնակցութիւն բերելով մէկտեղ Հալէպահայ մշակութային կեանքին, որուն մղիչ ու ղեկավար ուժերէն մէկն է ան քառասունական եւ յիսունական թուականներուն, միաժամանակ կը հանդիսանայ հայ-արաբ մշակութային գործակցութեան գլխաւոր օղակներէն մէկը:Անդամ՝ Սուրիոյ Հնագիտական Ընկերակցութեան, մաս կը կազմէ անոր վարչութեան, մինչեւ վերջ մնալով այդ մարմնին նախաձեռնող ու գործօն անդամներէն մէկը:
Հակառակ իր կուտակած գիտական մեծ պաշարին, բծախնդիր ու զուսպ՝ Պերճ Սապպաղեան կը մնայ ժլատ, գրիչի տէր մարդ: Սակայն եթէ գիրի ճամբով գիտական-ստեղծագործական իր խօսքը կը մնայ սահմանափակ էջերու մէջ, բանաւոր կերպով սակայն՝ ան տարբեր ծաւալ ու տարողութիւն կ'ունենայ: Սուրիոյ Հնագիտութեան Ընկերակցութեան նախագահ Սաատ Քաուաքիպիի վկկայութիւնը լաւագոյն գրաւականն է վետոյիշեալ իրողութեան.պերճ Սապպաղեան «Հնագէտ էր եւ հմուտ մասնագէտ դրամագիտութեան: Հալէպ քաղաքը, աւաղ, կորսնցուց իր լաւագոյն աղբիւրը, որուն կը դիմէին բոլոր անոնք, որոնք լուսաբանութեան պէտք ունէին»:
Պերճ Սապպաղեանի թիւով սակաւ դրամագիտական յօդուածները գլխաւորաբար կը մնան «Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս»ի եւ Հալէպի «Գեղարդ-Սուրիահայ Տարեգիրք»-ի էջերուն մէջ:
Պերճ Սապպաղեան կը մահանայ 12 Յուլիս, 1982-ին, Հալէպ:
12 Նոյեմբեր
12 Նոյեմբեր, տարուան 316-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 317-րդ) օրն է։
Տօներ
Ստորոգութիւն:Նոյեմբեր
Արմէն Այվազեան
Արմէն Այվազեան (կամ՝ Արմեն Այվազյան, ծնած 14 Մայիս, 1964 թուականին, Երեւան, Հայաստան), հայ հնագէտ, պատմաբան եւ քաղաքագէտ:
Այվազեան Արարատ Ռազմավարագիտական Կեդրոնի տնօրէնն է, եւ հետազոտող Մատենադարանէն ներս: Ան ունի Դոկտորեան վկայականներ պատմութեան (1992) եւ քաղաքական գիտութեան (2004) ոլորտներուն մէջ:
1992 թուականէն 1994 ան աշխատեցաւ իբր օգնական Հայաստանի Նախագահին, խորհրդատու Արտագին Գործոց Նախարարին, եւ Ատենապետը Ներկայացչական Հայաստանի խումբին Եւրոպայի Անվտանգութեան եւ Համագործակցութեան Կազմակերպութեան մէջ (անգլ.՝ Organization on Security and Co-operation in Europe կամ OSCE) Վիեննայի մէջ:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայեր այբբենական կարգով
Վրաստանի Դրամատուն
Սեփականատերեր եւ ղեկավարութիւն
Դրամատան վերահսկիչ խորհուրդի նախագահը Նիգոլաս Ենուկիձեն է։ Գործադիր տնօրէնը՝ Իրալի Գիլաուրին։ Նախկին գործադիր նախագահ եւ վերահսկիչ խորհուրդի նախկին նախագահ Լատօ Գուրգենիձեն 2007 նոյեմբերի 22-ին կը դառնայ Վրաստանի վարչապետ։
Գործունէութիւն
Դրամատունը գործունէութիւն կ'իրականացնէ ներդրումային դրամատունային գործարարութեան, առեւտուրի, դրամական միջոցներու կառավարման եւ այլ շրջանակներու մէջ։ Bank of Georgia-ն ունի աւելի քան 100 մասնաճիւղ. գործունէութիւնն կ'իրականացուի Վրաստանի մէջ, Ուգրանիոյ մէջ եւ Բելառուսին մէջ։ Դրամատան կը պատկանի BG Capital ներդրումային ընկերութիւնը :
Made in the A.M.
Made in the A.M., անգլիո-իրլանտական One Direction «պոյ պենտ»ի հինգերորդ սդուտիական ալպոմը, որ թողարկուած է 13 Նոյեմբեր, 2015-ին՝ Syco Music եւ Columbia Records լէյպլներով։ 20 Նոյեմբեր, 2015-ին Անգլիոյ երաժշտական հիթ-շարքերուն մէջ ալպոմը առաջինն էր։
Նախապայմաններ
22 Սեպտեմբեր 2015 թուականին յայտարարուեցաւ ալպոմին մասին։
Նախացուցադրում եւ Թողարկում
«Drag Me Down» երգը թողարկուած է 31 Յուլիս 2015-ին։ «Perfect» երգը եղաւ ալպոմի երկրորդ երգը, թողարկուած է 16 Հոկտեմբեր 2015-ին։ 22 Սեպտեմբեր 2015-ին iTunes Store-ի եւ Apple Music-ի մէջ կազմուեցաւ «Infinity»-ի խոստումնալից։ Բայց անուանուեցաւ "History", որ ալ բուռն արձագանքներ ստացաւ երկրպագուներու կողմէ։
Տէմի Լովաթօ
Տէմիթրիա Տեւոն «Տէմի» Լովաթօ (Demetria Devonne «Demi» Lovato, ծնած՝ 20 Օգոստոս, 1992 -ին), ամերիկացի դերասանուհի, երգչուհի եւ երգերու հեղինակ։
Կենսագրութիւն
Լովաթօն ծնած է Տալլաս, Թեքսաս, Փաթրիկ Լովաթօյի եւ Տիանա Տէ Լա Կարզայի ընտանիքին մէջ։ Ունի աւագ քոյր՝ Տալաս Լովաթօն եւ կրտսեր քոյր՝ Մատիսոն Տէ Լա Կարզան։ Լովաթօն դաշնամուրը սկսած է նուագել 7 տարեկանէն։ Ան մանկութեան կատարած է ինքնասպանութեան փորձ իր մանկութեան ընկերոջ մահէն յետոյ։ Տէմին նաեւ յայտնուած է վերականգնողական կեդրոնի մէջ հոգեկան ծանր խնդիրներու պատճառով։ Տէմիթրիան իր 21 ամեակը նշած է Ափրիկէյի մէջ (Քենիայի մէջ)` կատարելով բարեգործութիւններ:
Լովաթօն 2-րդ տեղը կը գրաէ 30 ամէնագեղեցիկ կանանց ու աղջիկներու շարքին մէջ։ Եղած է ամէնագեղեցիկ ծիծաղող աղջիկը 2010, Երիտասարդներու Թագուհի 2010, ամառուան երգչուհի 2011 եւ 2012 եւ կատակերգակ դերասանուհի 2011: 2013-ին Տէմիդրիան ընդգրկուած է "Maxim" ամսագրի կազմած ամէնակրքոտ կանանց ցուցակին մէջ եւ գրաւած է 26րդ հորիզոանկանը։ Նաեւ ընկերային ցանցերուն մէջ աշխուժութեան համար "Billboard Social 50" ցանկին մէջ գրաւած է երկրորդ հորիզոանկանը։ Տէմին հանդիսացած է մինչեւ 25 տարեկան կանանց մեջ ամէնահզօր ձայնը ունեցողը։ Աշխարհահռչակ "Billboard" ամսագրի Տէմիդրիան երրորդ ամէնահզօր ձայնը ունեցողն է աշխարհին մէջ, կը զիջի միայն Քրիստինա Ակիլերային եւ Մրայա Քերիին: Ունի 5 ալպոմներ՝ «Don't Forget», «Here We Go Again», «Unbroken», «DEMI» եւ «Confident»: Տէմին իր ասպարէզի ընթացքին մասանկցած է բազմաթիւ շրջագայութիւններու եւ ունեցած է բազմաթիւ յաջողութիւններ։ Լովաթօն քուէարկութեան միջոցով ընտրուեցաւ Իքս-Ֆաքթոր 2012-ի դատական կազմի ամդամ՝ յայտնի երգչուհի Պրիթնի Սփիրզի եւ Սայմոն Քաուըլի հետ։ Շուտով կը վերաթարմացուի «Guiness Book of World Records ը, որտեղ կը յայտնուի Տէմին՝ որպէս դատակազմի ամէնաերիտասարդ անդամը Իքս-Ֆաքթորի պատմութեան մէջ։
Տէմին իր ասպարէզի ընթացքին արժանացած է բազմաթիւ մրցանակներու՝ 14 Teen Choice մրցանակ,1 MTV VMA, 4 People's Choice Award եւ այլ բազմաթիւ մրցանակներ։
Երաժշտական ասպարէզը
Տէմիդրիայի որպէս երգչուհի ասպարէզը սկսած է 2008-ին ցուցադրուած «Ռոք Ամառնային Ճամբար» ժապաւէնով։ Ժապաւէնի գլխաւոր հերոսուհիի դերը կը տանէր Տէմին։ Հերոսուհին Միտչի Տորեսսն էր, որ ունէր երազանք լինելու ճամբարում, ու դառնալ երգչուհի։ Տէմին մասնակցած է ժապաւէնի համար գրուած քանի մը երգերու ձայնագրմանը: Ժապաւէնէն Տէմիի «This is Me» երգը ունեցաւ մեծ յաջողութիւն, ան յայտնուեցաւ ամերիկեան Billboard Hot 100 երգացանկին մէջ ու գրաւեց 9րդ հորիզոնականը, երգը մինչեւ օրս կը հանդիսանայ երգչուհիի ԱՄՆ-ուն մէջ ամէնայաջողած երգը։ Տէմին որպէս երգչուհի իր առաջին ալպոմը ` «Don't Forget»-ը ձայնագրեց 2007-ին ու բաց թողեց 2008-ին, ան ունեցաւ մեծ յաջողութիւն ամբողջ աշխարհով, ալպոմը նոյնիսկ յայտնուեցաւ ամերիկեան Billboard Hot 200 երգացանկի 2-րդ հորիզոնականին մէջ։ Ալպոմի երկու երգերը` «Get Back»-ն ու «La La Land»-ը ունեցան մեծ յաջողութիւններ ու դարձան Տէմիդրիայի միւս երգերը, որոնք կրցան մտնել ամերիկեան երգացանկեր ու լաւ հորիզոնականներ զբաղեցնել։ Տէմին այդ շրջանին մէջ կը մասանկցէր նաեւ բազմաթիւ համերգներու, որոնց կը թուէին Ավրիլ Լավինի ու Ճոնաս եղբայրներու համերգները: Արդէն 2009-ին Տէմին թողարկեց իր երկրորդ ալբոմը` «Here We Go Again»-ը, որ դարձաւ երգչուհիին առաջին ու միակ ձայանսկաւառակը, որ յաջողեցաւ գրաւել ամերիկեան ալպոմներու երգացանկերու առաջին հորիզոանկանը։ Նոյն թուականին սկսաւ Տիզնեյով հեռարձակուիլ «Տուէք Սանիին Մէկ Առիթ եւս» մնակապատանեկան հաղորդաշարը, որտեղ Տէմին կը տանի գլխաւոր հերոսուհիի` Սանիի դերը, հաղորդաշարին մէջ, ան ձայնագրեց բազմաթիւ երգեր: 2010-ին երգչուհին մինչեւ վերականգնողական կեդրոն տեղափոխուիլը հասցուց հանդիպիլ Ճո Ճոանսի հետ, ձայնագրեց իր հետ երգեր ու նկարահանուեց «Ռոք Ամառնային Ճամբար» ժապաւէնի երկրորդ մասին մէջ ու «Grey’s Anatomy» հաղորդաշարին մէջ։ Տէմին վերականգնողական կեդրոնին մէջ գրեթէ մէկ տարի մնալէն ետք դուրս եկաւ, ու 2011-ին բաց թողեց իր թերեւս ամէնայայտնի երգը «Skyscraper»-ը, որ տեղ գրաւեց ոչ միայն բոլորին սրտերուն մէջ այլեւ աշխարհի ցանկացած երկրի երգացանկերուն մէջ։
Ան հանդիսացաւ երգչուհիի թիւով երրորդ ալպոմի` «Unbroken»-ի առաջին երգը, ոչ միայն ալպոմը, այլեւ երգը ցույց կու տային Տէմիի ուժը որուն շնորհիւ ան անցաւ հազարաւոր դժվարութիւններէ, կարողացաւ ձգել թմրադեղերը, կարողացաւ դուրս գալ վերականգնողական կեդրոնէն։ Ալպոմը ունեցաւ երկրորդ երգը`«Give Your Heart a Break»-ը, որու տեսահոլովակը դուրս եկաւ 2012-ին։ Նոյն թուականին Տէմին բաց թողեց իր «Ուժեղ Մնա» փաստագրական ժապաւէնը, որ կը պատմէ երգչուհիին դաժան անցեալի ու անկոտրում ներկայի մասին։ Նոյն թուականին Տէմին նաեւ դարձաւ աշխարհահռչակ «Իքս Ֆաքթոր» անխագծի ամերիկեան տարբերակի երկրորդ եղանկի քննադատողներու անդամներէն մէկը։ Տէմին մնաց անդամ մինչեւ 2013 թուականը, երբ հաղորդաշարը փակուեցաւ ԱՄՆ-ուն մէջ։ 2013-ին Տէմին բաց թողեց թիւով չորրորդ ու իր ամեանգնուած ալպոմը` «Տէմի»-ն, որուն մէջ ընգրկուած երգերը կը պատմեն Տէմիի կեանքի պատմութիւնը։ Ալպոմը մինչեւ 2014 ունեցաւ չորս երգեր` «Heart Attack», «Made In The USA», «Neon Lights», «Really don't Care», որոնցմէ բոլորն ալ ունեցան մեծ յաջողութիւններ ամբողջ աշխարհին մէջ։ Տէմին նոյն թուականին ձայանգրեց «Let it Go» երգը «Frozen» մանուկներու ժապաւէնին համար։ Յաջորդ տարին Տէմին մեկնեցաւ շրջագայութեան («Neon Lights Tour»), որ թիւով Տէմիի երրորդ համաշխարհային շրջագայութիւնն էր։ Տէմին որպէս երգչուհի կը ոգեշնչուի Քէլլի Քլարքսընով, Լեյտի Կակայով, Ռիհաննայով, Նիքի Մինաժով եւ Քրիսթինա Ակիլերայով:
Շրջագայութիւններ
Հիմնական։
Գովազդային:
Բացող Արուեստագէտ:
Ժապաւէնագրութիւն
Երգչուհիին ժապաւէնային ասպարէզը կը սկսի տասը տարեկանին՝ "Պարնին եւ Ընկերները" մնակական ժապաւէնով, ուր ան կը մարմնաւորէր Անժելայի դերը։ Ժապաւէնին մէջ անոր խաղընկերուհին էր Սելենա Կոմէզը: Տէմին իր ասպարէզը կը շարուանկէ նկարահանուելով Տիզնեյի մնակապատանեկան հաղորդաշարերու եւ ժապաւէններու մէջ, այդ թուականներուն պատանի հասակին կը մարմնաւորէ Միտչի Տորեսին յայտնի "Ռոք Ամառնային Ճամբար" երիտասարդական դերը։ Տէմին դուրս կու գայ Տիզնեյէն 2011 թուականին։ Ան խաղացեր է որպէս հրաւիրուած արուեստագէտ Fox Broadcasting Company ալիքի բոլոր ժամանակներու լաւագոյն սարսափազդու հաղորդաշարերէն մէկուն՝ Փախուստ բանտէն-ին մէջ։ Տէմին նաեւ Fox Broadcasting Company-ի Իքս-Ֆաքթոր անխագծի դատակազմի անդամներէն է, կը խաղայ նոյն ալիքի լաւագոյն կատակերգական-երաժշտական հաղորդաշար՝ "Երգչախումբ"-ին մէջ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասաններ Ստորոգութիւն:Ամերիկացի երգիչներ Ստորոգութիւն:20 Օգոստոսի ծնածներ
Իրլանտայի Հանրապետութիւն
Իրլանտա, Եւրոպայի պետութիւն հիւսիս-արեւմուտքին մէջ։ գրաւած է Իրլանտա կղզիի 5/6 մասը։ Մայրաքաղաքը Տապլին է։
Անուանում
Անուանումը (Ireland, բառացի՝ «Իրերու երկիր») առաջացած է իռլանտերէն Elre (հին իրլանտերէն Eirinn «արեւմտեան») բառէն, որմէ ալ՝ Իրեր ցեղանունը ։