cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Գիսակ Վրոյր
Կենսագրական գիծեր
Վրոյր նաեւ շնորհալի գեղնկարիչ եղած է, մասնակցած է Լոս Անճելըսի գեղարուեստական ցուցահանդէսներու, շահած է ոսկէ մետալներ։ Անոր նկարներուն մէկ մասը կը պահվուի Հայաստանի ժողովրդական արուեստի թանգարանը (Երեւան)։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ ջութակահարներ
Կուսակցական Խօսք
«Կուսակցական խօսք», Հայաստանի կոմունիստական կուսակցութեան Կենտկոմի հանդէս։ Լոյս կը տեսնէր Յունուար 1980-էն։ Մինչ այդ հրատարակուած է «Ագիտատոր» եւ «Պրոպագանդիստ» անունով։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Կոմունիստ (թերթ, Պաքու)
Առաջին տարիներուն ներկայացուցած է Ազրպէյճանի տնտեսութեան վերակառուցման ուղղուած միջոցառումները, ծանօթացուցած է հանրապետութեան հայ բնակչութեան առօրեային, տպագրած հայ գրողներու գործեր։ Պայքարած է աշխատաւորութեան ինտէրնացիոնալիզմի եւ ժողովուրդներու բարեկամութեան ոգիով դաստիարակելու համար, գովազդած լենինեան ազգային քաղաքականութիւնը, խորհրդային հայրենասիրութիւնը։ Սկզբնական շրջանին մասնակցած է խորհրդային կարգերու ամրապնդման, երկրի ինդուստրացմանն ու գիւղատնտեսութեան կոլեկտիւացման, տպագրած Վ. Ի. Լենինի «Ձախութեան» մանկական հիւանդութիւնը կոմունիզմի մէջ» աշխատութիւնը, Ս. Կիրովի, Ս. Օրջոնիկիձեի, Ալեքսանդր Միասնիկեանի, Ն. Նարիմանովի, Ա. Միկոյեանի, Արտաշէս Կարինեանի եւ ուրիշներու յօդուածները։ Լուսաբանած է Կարմիր բանակի եւ խորհրդային ժողովուրդի հերոսական պայքարը Հայրենական մեծ պատերազմին։
1960-ական թուականներէն սկսած՝ տեղի կուսակցական եւ խորհրդային մարմիններու ճնշման տակ առաւել որոշակի ուրուագծուած է թերթի պասսիւ դիրքորոշումը Ազրպէյճանի սահմաններուն մէջ գտնուող հայկական տարածքներու (Լեռնային Ղարաբաղ, Նախիջեւանի Ինքնավար Հանրապետութիւն) եւ հայաբնակ վայրերու հայ բնակչութեան հետապնդումներու, հայկական յուշարձաններու իւրացման կամ ոչնչացման փաստերու վերաբերեալ։ Թերթը փակուած է 1989 թուականի Դեկտեմբերին ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Ազրպէյճանի հայկական պարբերականներ
Հայկ Կիւտէնեան
Հայկ Կիւտէնեան, հայ ջութակահար, երգահան։
Կենսագրական գիծեր
Սորված«» է Կոստանդնուպոլսոյ Էսայեան վարժարանի եւ Թագաւորական լիսէի մէջ։ Պրիւքսէլի մէջ աշակերտած է Ս. Թոմսոնին, Փրահայի մէջ՝ Օ. Շեւչիքին (սորվեցուցած է ջութակ նուագել), Վ. Նովաքին (երգագրութիւն), Փարիզի մէջ՝ Վ. տ’Էնտիին (տեսութիւն)։
1905 թուականէն համերգներ տուած է Պրիւքսէլ, Փարիզի, Լոնտոնի, Փրահայոի, Կոստանդնուպոլսյ, Գահիրէի մէջ եւ այլուր, 1908-1909 թուականներուն՝ Թիֆլիսի եւ Կովկասի այլ քաղաքներու մէջ։
1918 թուականին տեղափոխուած է ԱՄՆ, հրաւիրուած է մանկավարժական աշխատանքի (փոխարինած է նշանաւոր ջութակահար. Իզայիին), կնոջ՝ դաշնակահարուհի Կ. Լոուի հետ շարունակածմ է ելոյթները ԱՄՆ-ի, Անգլիոյ, Ֆրանսայի քաղաքներուն մէջ։
Աշխատութիւններ
«Հայկական մեղեդի», «Հայկական օրորոցային», «Աշուղ», «Արեւելեան երեք պար», «Անցնող կարաւան», «Հովիւ»։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայ ջութակահարներ Ստորոգութիւն:Հայ երգահաններ
ՀԱԱՀ Տեղեկագիր
Հայաստանի Ազգային Ագրարային Համալսարանի Տեղեկագիր, ընդգրկուած է Հայաստանի բարձրագոյն որակաւորման յանձնաժողովի (ՀՀ ԲՈՀ) սահմանած դոկտորական եւ թեկնածուական ատենախօսութիւններու հիմնական արդիւնքներու եւ դրոյթներու հրատարակման համար ընդունելի պարբերական գիտական հրատարակութիւններու ցուցակին մէջ։
Աքիհիթօ
Աքիհիթօ (明仁, ), Ճափոնի մէջ գործող կայսր, 125-րդը (1989-2019)։ Ներկայիս Աքիհիթոն կը հանդիսանայ աշխարհի միակ գործող կայսրը։
Փոլ Պիա
Փոլ Պիա (Paul Biya, ), քամերոնցի պետական, քաղաքական գործիչ, Քամերունի վարչապետ (1975-1982), որմէ ետք Քամերունի նախագահ։
Կեանքը
Փարիզի մէջ աւարտելով քաղաքագիտութեան հիմնարկը` Փոլ Պիա կը սկսի աշխատիլ Քամերունի առաջին նախագահ Անատու Ահիճոյի գրասենեակին մէջ: Ժամանակի ընթացքին  յաղթահարելով նուիրապետական սանդուխի բոլոր աստիճանները` Պիա ինք կը ղեկավարէ երկիրը Ահիճոյին պարտադրուած հրաժարականէն ետք: Պետութեան ղեկավարի պաշտօնին ան յաջողած է լուծել Նիկերիոյ հետ գրեթէ յիսնամեայ տարածքային հակամարտութիւնը եւ ատկէ հասնիլ` բնական պաշարներով հարուստ Պաքասի թերակղզիին Քամերունի յանձնուելուն :
Կրթութիւնը Եւ Գիտութիւնը Արցախում (հանդէս)
Կրթութիւնը Եւ Գիտութիւնը Արցախում, գիտամեթոդական եւ գիտահանրամատչելի պարբերական ուսուցիչներու, դասախօսներու եւ ուսանողներու համար։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Կովկաս (թերթ)
«Կովկաս», քաղաքական եւ բանասիրական շաբաթաթերթ, հայերէն առաջին պարբերականը Կովկասի մէջ։ Լոյս տեսած է 1846-1847 թուականներուն Թիֆլիսի մէջ։ Խմբագիրներ՝ Հ. Արզանեան, Հ. Կարէնեան։ «Կովկասը» «Kaвказ» («Կաւկազ») թերթի տարբերակն էր ։
Նպատակն էր ծանօթացնել Կովկասի պատմութեան, աշխարհագրութեան, տեղաբնիկներու կենցաղին ու սովորութիւններուն։ Տպագրած է պետականպաշտօնական որոշումներ, Կովկասի փոխարքայի հրամաններն ու հրահանգները, ինչպէս եւ առեւտրական, տնտեսական, քաղաքական, բնոյթի ինքնուրոյն ու թարգմանական նիւթեր, բանասիրական ուսումնասիրութիւններ։
Կարեւոր տեղ յատկացուցած է Հայաստանի եւ հայ ժողովուրդի պատմութեան, մշակոյթի ու գրականութեան, կրթութեան բնագաւառներուն վերաբերող նիւթերուն, հայ հեղինակներու ստեղծագործութիւններուն։ Տպագրած է նաեւ թարգմանութիւններ ռուս եւ արեւմտաեւրոպական գրողներէն։ Աշխատակցած են Գալուստ Շերմազանեանը, Համբարձում Էնֆիաճեանը, Ռոստոմ Երզնկեանը, Գաբրիէլ Պատկանեանը, Գէորգ Տէր-​Ալեքսանդրեանցը, Յովհաննէս Լորիս-Մելիքեանը, Կարապետ Շահնազարեանը, Միքայէլ Պատկանեանը եւ ուրիշներ։
Լեզուն հիմնականին գրաբար էր։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Վրաստանի պարբերականներ
Կովկասեան Էսպերանտիստ
«Կովկասեան էսպերանտիստ» (էսպերանտօ՝ Kaukaza esperantisto), բազմալեզու կիսամսեայ գրական հանդէս։ Կովկասեան էսպերանտիստներու խումբի հրատարակութիւն։ Լոյս տեսած է 1910— 1914-ին, Թիֆլիսի մէջ, էսպերանտոյ, հայերէն, վրացերէն եւ ռուսերէն լեզուներով։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Հ. Տէր-Աստուածատրեան։ Նպատակն էր թարգմանաբար ներկայացնել հայ, ռուս եւ վրաց գրականութեան նմուշներ, գովազդել էսպերանտօ արհեստական լեզուն կովկասեան միջավայրին մէջմ։
Ծանօթացուցած է էսպերանտօ լեզուի ծագման պատմութեան, զարգացման ուղիներուն եւ այդ լեզուով հրատարակուող գրականութեան։ Տպագրած է Սմբատ Շահազիզի, Վահրամ Փափազեանի, Ալեքսանդր Ծատուրեանի, Աւետիք Իսահակեանի արձակ եւ չափածոյ գործերը, ինչպէս նաեւ ռուս եւ եւրոպացի հեղինակներու (Ալեքսանդր Պուշկին, Անթոն Չեխով, Ա. Կուպրին, Վիքթոր Հիւկօ, Գի տը Մոպասան) ստեղծագործութիւնները։
Հանդէսին ինքնուրոյն եւ թարգմանական գործերով աշխատակցած են Ա. Դոստեանը (Շռինդ), Վ. Սիրունեանը, Վ. Գոգիսփձէն, Վ. Ախվլեդիանին, Վ. Պաւլովան եւ ուրիշներ։ «Կովկասեան էսպերանտիստ»ին մէջ գործած է էսպերանտօ լեզուի ուսուցման լրիւ դասընթաց, ինչպէս նաեւ երգիծանքի բաժին։ Տարածուած է Մոսկուայի, Վարշաւայի, Փարիզի, Թաւրիզի մէջ եւ այլուր։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Վրաստանի պարբերականներ
Համալսարան (ամսագիր)
Համալսարան, գիտական եւ գրական ամսաթերթ։ Լոյս տեսած է 1899-1902 թուականներուն, Փարիզի մէջ։ Խմբագիրներ՝ Մ. Պաղտասարեան, Հ. Շաւարշ (Սիւզմէճեան)։ Նպաստած է երիտասարդութեան ընդհանուր մակարդակի բարձրացման, հրապարակած նիւթեր միջազգային ճանաչում ունեցող գիտնականներու եւ անոնց յայտնագործութիւններուն մասին։ Գրականութեան բաժնին մէջ տպագրած է գեղարուեստական գործեր, բանասիրական եւ լեզուաբանական նիւթեր։ Անդրադարձած է նաեւ առողջապահութեան, կրթութեան հարցերուն։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Ֆրանսայի պարբերականներ
Համայնապատկեր (հանդէս)
«Համայնապատկեր», գրական-մշակութային հանդէս։ Լոյս կը տեսնէ 1999 թուականէն, Լոս Անճելըսի մէջ։ Խմբագիր՝ Սարօ Գէօդակեան։ Իր էջերուն մէջ կը ներկայացնէ Հայաստանի եւ սփիւռքի մէջ տեղի ունեցող իրադարձութիւնները։
Կռունկ Հայոց Աշխարհին
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Վրաստանի պարբերականներ
Փիղերու Համաշխարհային Օր
Փիղերու օր, (Elephant day): Պաշտօնապէս չյայտարարուած տօն։
Փիղերու տօնը Թայլանտի մէջ
Թայլանտի մէջ «Փիղերու օրը» ամէնէն կարեւոր ազգային տօներէն է, որովհետեւ այս երկիրին մէջ փիղերը կարեւոր դեր կատարած են։ Անոնք կը համարուին թայլանտցիներուն բարի օգնականներէն, անոնք թայլանտցիներուն օգնած են կառուցելու քաղաքներ եւ եկեղեցիներ, ծառայած են թայլանտցի զինուորականներուն: Անոնք կը համարուին նաեւ Թայլանտի զբօսաշրջութեան զարգացման բանալին։
Ամէն տարի, 13 Մարտին, թագաւորութիւնը խնճոյքներ կը կազմակերպէ, իսկ փիղերուն համար տօնական ճաշեր կը պատրաստուին ։
Փիղերու պաշտպանութեան համաշխարհային օր՝ կեդանաբանական այգիին մէջ
«Փիղերու պաշտպանութեան համաշխարհային օրը կեդանաբանական այգիին մէջ» կը նշուի ամէն տարի, 20 Յունիսին, զոր կը կազմակերպէ «Անասուններու պաշտպանութեան միջազգային կազմակերպութիւնը»։ Առաջին անգամ այս տօնը նշուած է 2009-ին։
Փիղերու պաշտպանութեան համաշխարհային օր
«Փիղերու պաշտպանութեան համաշխարհային օր»ը ամէն տարի կը նշեն 22 Սեպտեմբերին։ Այս տօնը բոլոր երկիրներուն մէջ չէ տարածուած։
Փիղերու համաշխարհային օր
«Փիղերու համաշխարհային օր»ը, համաշխարհային տօներէն մէկն է՝ նուիրուած փիղերուն, զոր ամէն տարի կը նշեն 30 Նոյեմբերին: Այս օրը կը նշեն նաեւ Ռուսաստանի մէջ։ 2008ին, Ստավրապոլսկի մարզի կեդանաբանական այգիներուն մէջ փափաքողները կրնային անվճար մուտք գործել, իսկ կեդանաբանական այգիին մէջ աշխատողները միջոցառումներ կը կազմակերպէին։
Համբաւաբեր Ռուսիոյ
«Համբաւաբեր Ռուսիոյ», կիսամսեայ պատկերազարդ լրագիր։ Լոյս տեսած է 1861-1864-ին, Մոսկուայի մէջ։ Խմբագիրներ՝ Մ. եւ Զ. Մսէրեաններ։ Տպագրած է պաշտօնական տեղեկութիւններ, կառավարական հաղորդագրութիւններ, լուրեր, կրօնաեկեղեցական եւ բանասիրական յօդուածներ։ «Կիրակնօրեայ զուարճալիք» խորագրի տակ տպագրած է կենցաղային, առօրեական հարցերուն նուիրուած երգիծական նիւթեր։ Հայկական կեանքը արտացոլած է մակերեսօրէն, ունեցած է շեշտուած միապետական ուղղութիւն։ Արտատպումներ կատարած է ռուսական մամուլէն ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Ռուսաստանի հայկական պարբերականներ
Համայնք (հանդէս)
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Զուիցերիոյ հայկական պարբերականներ
Համբաւաբեր
Համբաւաբեր, Կովկասի հայոց բարեգործական ընկերութեան հասարակական-գրական շաբաթաթերթ։ Լոյս տեսած է 1915-1917 թուականներուն, Թիֆլիսի մէջ։ Խմբագիր՝ Ս. Յարութիւնեան։ Անդրադարձած է Արեւմտեան Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական իրավիճակին, հայութեան ծանր կացութեան։ «Արտաքին տեսութիւն», «Համաշխարհային պատերազմ» բաժինները լուսաբանած են միջազգային իրադարձութիւնները, տպագրած լուրեր ռազմաճակատներէն։ Գրական բաժնին մէջ տեղ գտած են հայ դասականներու գործեր, Մանուկ Աբեղեանի, Լէոյի, Մ. Մատէնճեանի եւ այլոց պատմաբանասիրական ուսումնասիրութիւններ։ Հրատարակած է նաեւ ընկերութեան պաշտօնական հաղորդագրութիւններ, կեդրոնական խորհուրդի եւ մասնաճիւղերու հաշուէտուութիւններ։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Վրաստանի պարբերականներ
Հռոմէական Բժշկութիւն
Հին Հռոմէական բժշկութիւնը գիտական գիտելիքները կը համադրէր գերբնական եւ կրօնական համոզմունքներու հետ: Հռոմէացի բժիշկները որդեգրած են յոյն բժիշկ Հիպոկրատի եւ անոր հետեւորդներու վարժանքները եւ անոնց փիլիսոփայութիւններէն շատերը, յատկապէս` Ք.Ա. 219-ի Սպարտայի Արխակաթուսի ժամանումը, որ կը նկատուէր առաջին յոյն բժիշկը, որ կը գործէր քաղաքին մէջ:
Այսուհանդերձ, հին հռոմէացիները նաեւ բժժանքներ (ամուլեթներ) կը կրէին` հիւանդութիւններէ խուսափելու համար եւ տաճարներու մէջ նուիրատուութիւններ կը մատուցէին աստուածներուն, որոնք բուժիչ ուժ ունէին :
Մարդոց դիակներու մասնահատումները
Հին Հռոմի մէջ մարդոց դիակներու մեծ մասին մասնահատումներու արգելքը` կրօնական, բարոյագիտական եւ հանրային առողջութեան հետ կապուած մտահոգութիւններու պատճառով, կը խանգարէ անդամազննութեան ուսումնասիրութիւնները: Բժիշկները կ'ապաւինէին անասուններու, յատկապէս խոզերու մասնատման եւ այլ անասուններու հատման, որովհետեւ անոնց անաթոմիական կառուցուածքը կ'արտացոլէր մարդու մարմինին կառուցուածքը: Այս մասնահատումները հանրային ձեւով կը կատարուէին եւ կը ծառայէին դիտորդներու` իբրեւ ժամանց, իսկ բժիշկներու համար` իբրեւ նոր հիւանդներ ներգրաւելու ձեւ:
Երազները իբրեւ ախտորոշման գործիք
Հին հռոմէացի բժիշկներ ախտորոշումներ կատարելու եւ բուժումներ որոշելու համար նկատի կ'առնէին երազները, որովհետեւ անոնք կ'ենթադրէին, թէ երազները կրնան հոգիէն ազդանշան ըլլալ մարմինին մէջ հիւմորային անհաւասարակշռութեան մասին: Բժիշկներ կը կարծէին, որ երազները կրնան հիւանդներու մասին պատկերացում մը կազմել: Բաներ, որոնք անտեսանելի են ու թաքնուած` մարմնային քննութեան ատեն: Օրինակ` այն երազները, որոնք կը ներառէին ձիւն կամ սառոյց, կ'ենթադրուէր, որ ցոյց կու տան խորխի աւելցուկ, մինչդեռ միւսները, որոնք կրակ կը տեսնէին, ցոյց կու տային ազդանշան` մաղձի մակարդակի բարձրացման:
Բժշկութիւնը՝ Հռոմէական բանակին մէջ
Օգոստոս կայսրը կը հիմնէ առաջին արհեստավարժ ռազմաբժշկական մարմինը, որ յոյն արհեստավարժ բժիշկներուն ուշադրութիւնը կը գրաւէ` անոնց տրամադրելով հռոմէական լիակատար քաղաքացիութեան իրաւունք, ինչպէս նաեւ անոնց թոշակներ տրամադրելով, առանց տուրքերու: Բժշկական մարմինը կը ձեւաւորէ դաշտային վիրաբուժութեան առաջին ստորաբաժանումներէն մէկը, կը ստեղծէ լաւ ձեւով մշակուած առողջապահական համակարգեր` հիւանդութիւնները կանխելու համար եւ յառաջընթաց մը կ'արձանագրէ արիւնահոսութեան դադրեցման շրջագիծին մէջ` զարկերակները կարելով: Բանակատեղիի բժիշկները կայսրութեան բժշկական առաջնահերթութիւնը կը համարուէին: Իրենց ճանապարհորդութիւններուն ընթացքին, անոնք կը ծանօթանային նոր գաղափարներու եւ կ'ուսումնասիրէին մարդու անդամազննութիւնը` դաշտային հիւանդանոցներու մէջ վիրաւոր զինուորներու վիրահատութիւններ կատարելու ատեն: Հին Հռոմի բժշկական մարմինի նորամուծութիւններուն շնորհիւ, միջին վիճակագրական զինուորին կեանքին տեւողութիւնը հինգ տարիով աւելի էր, քան` սովորական քաղաքացիինը:
Կին Բժիշկները
Կիներ բժշկութեամբ կը զբաղէին Հին Հռոմի մէջ: Կին բժիշկները գերակշռող չէին, աւելի յաճախ կիները հանդէս կու գային իբրեւ մանկաբարձուհիներ, դայեակներ, որոնք կ'աշխատէին բժիշկներու ղեկավարութեամբ՝ աջակցելու ծննդաբերութեան եւ բեղմնաւորութեան դեղեր ստանալու ատեն: Կին բժիշկները, որոնք երբեմն կը զբաղէին կնախտաբանութեամբ եւ մանկաբարձութեան այլ մասնագիտութիւններով, հակուած էին ըլլալու յունական ծագումով ազատ կիներ, մինչդեռ դայեակները յաճախ նախապէս ստրկացած կիներ էին:
Կաղամբը իբրեւ հեքիաթային դեղատեսակ
Հռոմէացի բժիշկներ սննդակարգը կը կապէին քաջառողջութեան հետ, եւ կաղամբը, կ'ըսէին, իբրեւ «գերմթերք» (superfood)` կրնայ կանխել եւ բուժել բազմաթիւ հիւանդութիւններ: Հռոմէացի պատմաբան Գաթօ Աւագը կաղամբի օգտակար յատկութիւններու մասին շուրջ 2000 բառէ բաղկացած բանագրութիւն մը կը գրէ De Agricultura-ի մէջ: Ըստ Գաթոյին, տերեւաւոր բանջարեղէնը կը բուժէր գլխացաւերը, տեսողութեան խանգարումը եւ մարսողական խնդիրները, մինչդեռ մանրացուած կաղամբի օգտագործումը կը ցաւազերծէր վէրքերը, կապտութիւնները եւ ոսկորներու տարատեղումները: «Մէկ խօսքով, ան կը բուժէ ներքին, տառապող բոլոր օրկանները»: Գաթօ նոյնիսկ գրած է, որ եփած կաղամբի գոլորշիները ներշնչելը կը նպաստէ բեղմնաւորութեան եւ մեծ քանակութեամբ կաղամբ ուտող մարդու մէզի մէջ լոգանքը կը բուժէ բազմաթիւ հիւանդութիւններ :
Հայ Բոյժ (հանդէս)
«Հայ Բոյժ», բժշկական եռամսեայ հանդէս։ Լոյս կը տեսնէ 1992 թուականէն, Կլենտըլի մէջ։ Ունի խմբագրական կազմ՝ Ա. Տոնոյեան, Հ. Այնթապլեան, Յարութիւն Սաղրեան, Վ. Ֆրանգեան։ Կը տպագրէ առողջապահութեան հարցերուն նուիրուած յօդուածներ։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:ԱՄՆ-ի պարբերականներ
Անահիտ Աճէմեան
Անահիտ Աճէմեան, ամերիկահայ ջութակահարուհի։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Նիւ Եորք։ Աւարտած է Նիւ Եորքի Ճուլիարտ երաժշտական բարձրագոյն դպրոցը։ Անոր երաժշտութեան ուսուցիչը եղած է պերլճիքացի ջութակահար Էտուարտ Տեթիէրին։
1946 թուականին մասնակցած է «Ուոլթըր Նաումպըրկ» հիմնարկութեան կազմակերպած մրցոյթին եւ մրցանակը շահած է։ Նոյն թուականի Նոյեմբեր 19-ին Նիւ Եորքի քաղաքապետարանին մէջ իր առաջին ելոյթը մեծ գնահատանքի արժանացած է, եւ «Մատմուազէլ» ամսագիրը զինք շնորհած է «Նշանակալի ձեռքբերում» մետալըՙ հռչակելով անոր երաժշտութեան բնագաւառին մէջ «Տարուան երիտասարդ կինը» ։
Քրոջ` դաշնակահարուհի Մարոյի հետ հանդէս եկած է համերգներով Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու, Քանատայի, Եւրոպայի շարք մը քաղաքներու մէջ ։
Անահիտ Աճէմեան երկար ժամանակ ժիւրիի անդամ եղած է Քոլոմպիայի համալսարանի երաժշտական բաժանմունքի կազմակերպած մրցումներուն։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ ջութակահարներ
Օգոստոս Օքթավիանոս (Կայսր)
Օքթավիանոս Օգոստոս, Օգոստոս Օքթավիանոս (պաշտօնական անունը՝ Գայոս Յուլիոս Կեսար Օքթավիանոս Օգոստոս: «Օգոստոս» լատիներէն է, կը նշանակէ «սրբազան», հետագային ստացած է կայսեր տիտղոսի նշանակութիւն։
Հին հռոմէական քաղաքական գործիչ, Հռոմէական կայսրութեան հիմնադիրը։ Ք.Ա.. 2 թուականին արժանացած է «հայրենիքի հայր» պատուաւոր տիտղոսին:
Տիտղոսները մահուան պահուն՝ Կայսր, աստուածային Կեսարի որդի, Օգոստոս, Մեծ Պոնտիֆեքս, Դեսպան 13 անգամ, Կայսր 21 անգամ, Հայրենիքի հայր (mperator Caesar Divi filius Augustus, Pontifex Maximus, Consul XIII, Imperator XXI, Pater Patriae)։
Օքթավիանոս Յուլիոս Կեսարի քրոջ թոռն է եւ, ըստ Կեսարի կտակին՝ անոր որդեգիրն ու ժառանգորդը:
Կեսարի սպաննութենէն ետք, Օքթավիանոս Մարքոս Անթոնիոսին եւ Մարքոս Լեպիթոսին հետ կը ստեղծէ Երկրորդ եռապետութիւնը (Ք.Ա. 43-ին) եւ կը պատժէ՝ Կեսարի հակառակորդները:
Եռապետութիւնը, սակայն, երկար չի գոյատեւեր. Օքթավիանոս Ք.Ա. 36-ին Լեպիթոսը կը զրկէ իշխանութենէն եւ պատերազմ կը սկսի՝ Անտոնիոսի դէմ: Սենատը եւ քաղաքական գործիչ ու հռետոր Ցիցերոնը կը պաշտպանեն Օքթավիանոսը: Ք.Ա. 31-ին Աքթիումի մօտ Անտոնիոսի ու Եգիպտոսի թագուհի Քլէոփաթրա Է.-ի դէմ Օքթավիանոսին տարած յաղթանակով կ'աւարտին քաղաքացիական պատերազմները, եւ ամբողջ իշխանութիւնը կը կեդրոնանայ Օքթավիանոսին ձեռքը:
Օքթավիանոսի օրով սահմանուած կառավարման ձեւը կը կոչուի «վերականգնած հանրապետութիւն». յստակ կը սահմանազատուին պետութեան ղեկավարի իրաւունքներն ու պարտականութիւնները:
Կը հրապարակէ ստրկատիրութիւնը ամրապնդող օրէնքներ, կը հիմնէ կայսերական գանձարան:
Իւան Ղալամեան
Իւան Ղալամեան, իրանահայ ջութակահար։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Թաւրիզ։ Ան մանուկ հասակին իր ծնողներուն հետ տեղափոխուած է Մոսկուա, ուր փոքր տարիքէն սկսած է ջութակ նուագել։
Աւարտելէ ետք ֆիլհարմոնիք ընկերութեան ուսումնարանը, ընդունուած է աշխատելու «Պոլշոյ» Մեծ Թատրոնի նուագախումբին հետ, նուագելով առաջին ջութակներուն խումբին մէջ։ 1924-ին Ֆրանսա մեկնած է, ուր շարունակած է ուսումը Փարիզի «Էքոլ Նորմալ տը Միւզիք» դպրոցին մէջ եւ աւարտելով այս դպրոցը սկսած է զբաղիլ մանկավարժութեամբ։
1939-ին Ղալամեան անցած է Ամերիկա, ուր եւ դասաւանդած է։ 1944-էն ետք փրոֆէսօրի պաշտօնով ջութակ դասաւանդած է Նիւ Եորքի Ճուլիարտ երաժշտական դպրոցին մէջ, ապա՝ նաեւ ֆիլատելֆիոյ Քուրթիսի անուան հիմնարկի մէջ։ 1957-ին շնորհուած է արուեստագիտութեան դոկտորի աստիճան։
Ղալամեանի անունը մեծ համբաւ ունի Ի. դարու ջութակահարներու համաշխարհային պատմութեան մէջ ։
Ղալամեանի հեղինակած գիրքերը
Ղալաման հեղինակ է երկու հիմնարար մեթոտական գիրքերու՝ «Ջութակի նուագի եւ դասաւանդման սկզբունքները» եւ «Ժամանակակից ջութակի թեքնիքը»
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ ջութակահարներ
Հայ Դպրոց
«Հայ Դպրոց», մանկավարժական ամսագիր, Հայ ուսուցչական միութեան հրատարակութիւն։ Հրատարակուած է 1933 թուականէն, Գահիրէի մէջ։ Խմբագիր՝ Բենեամին Թաշեան։ Մինչեւ 1935 թուականը լոյս տեսած են 1-ին հատորի 10 պրակները։ Յետագային հրատարակումը ընդհատուած է, վերստին լոյս տեսած է 1938 թուականին (մէկ տարի)։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Եգիպտոսի պարբերականներ
Փիոթր Տոսթոյեւսքի
Փիոթր Միխայլովիչ Տոսթոյեվսքի (Фёдор Михайлович Достоевский), ռուս մեծ գրող, գրականագէտ, փիլիսոփայ եւ հրապարակախօս։ Ռուս գրականութեան դասականներէն եւ համաշխարհային լաւագոյն վիպագիրներէն մէկը ։
Անոր ստեղծագործութիւնները իրենց արժանի տեղը կը գրաւեն համաշխարհային գրականութեան գանձարանին մէջ։ «Քարամազով եղբայրները» կը համարուի բոլոր ժամանակներու 100 լաւագոյն վէպերէն մէկը ։
Մանկութիւն եւ պատանեկութիւն
Տոսթոյեւսքի կը յիշէր, որ իր «մայրն ու հայրը աղքատ աշխատաւորներ էին»։ Հակառակ հօր չքաւորութեան՝ Տոսթոյեւսքի հիանալի կրթութիւն եւ դաստիարակութիւն ստացած է, որուն համար ամբողջ կեանքին ընթացքին երախտապարտ եղած է ծնողներուն։ Անոր կարդալ սորվեցուցած է մայրը՝ «Հին եւ Նոր կտակարաններու հարիւր չորս սուրբ պատմութիւն» գիրքով։ «Քարամազով եղբայրներ» վէպին մէջ ծերունի Զոսիման կը պատմէ, որ մանկութեան տարիներուն այդ գիրքով կարդալ սորված է ։ Երեխային վրայ մեծ ազդեցութիւն ձգած է նաեւ պիպլիական Եհովայի գիրքը։
Մանուկ հասակէն, իսկ աւելի ուշ՝ յատկապէս աքսորավայրին մէջ, ուր Տոսթոյեւսքի կրնար կարդալ Աստուածաշունչը կը դառնայ գրողին կեանքին գլխաւոր գիրքը։
1831-էն ընտանիքը կը սկսի ամառը անցընել Մոսկուայէն դուրս՝ իր համեստ կալուածին մէջ, ուր Տոսթոյեւսքի կը ծանօթանայ գիւղացիներու հետ եւ կը ճանչնայ ռուսական գիւղը։
1834-1837 Միխայիլ եւ Տոսթոյեւսքի կ'ուսանէին Լ. Չերմակի մոսկոֆեան հեղինակաւոր թոշակատունը։
Երիտասարդութիւն
1837 թուականը Տոսթոյեւսքիին համար խիստ կարեւոր թուական մը կը դառնայ. կը մահանայ մայրը, կը մահանայ Փուշքինը, որուն ստեղծագործութիւններով մեծցեր էին ինքն ու եղբայրը, կը տեղափոխուի Փեթերսպուրկ եւ կ'ընդունուի Գլխաւոր ճարտարագիտական ուսումնարան։
Միխայիլ եւ Փիոթր Տոսթոեւսքիները կը փափաքէին գրականութեամբ զբաղիլ, սակայն հայրը կ'ըսէր, թէ գրողի աշխատանքը չի կրնար ապահովել եղբայրներուն ապագան, եւ կը ստիպէ, որ տղաքը ընդունուին ճարտարագիտական ուսումնարան, որուն շրջանը աւարտելէ ետք, ստանձնած ծառայությունը նիւթական բարեկեցութիւն կ'երաշխաւորէր։ «Գրողի օրագիրը» գործին մէջ Տոսթոեւսքին կը յիշէ, թէ ինչպէս էին եղբայրներով Փեթերսպուրկի ճամբուն վրայ «Կ'երազեն միայն բանաստեղծութեան եւ բանաստեղծներու մասին», իսկ ինքը «միտքին մէջ անդադար վէպ կը յօրինէր վենետիկեան կեանքին վերաբերեալ»։
Գրական Առաջին Ստեղծագործութիւններ
Ուսումնարանը ուսանողութեան տարիներուն՝ 1840-1842, Փիոթր Տոսթոեւսքին կ'աշխատէր «Մարիա Սթիուըրթ» եւ «Պորիս Կոթունով» թատերախաղերուն վրայ։ Յունուար 1844-ին ան կը գրէ եղբօրը, որ աւարտած է «Ժիտ Եանկել» թատերախաղը։ Պատանեկան այդ առաջին ստեղծագործութիւնները չեն պահպանուած։ 1843-ի վերջին եւ 1844-ի սկիզբին Տոսթոեւսքին կը թարգմանէր Էժեն Սիւի «Մաթիլտա» վէպը, իսկ ավելի ուշ՝ Ժորժ Սանթի վէպը՝ միաժամանակ սկսելով աշխատիլ իր՝ «Խեղճ մարդիկ» վէպին վրայ։ Երկու թարգմանութիւններն ալ մնացած են անաւարտ։
Զինուորական ծառայութենէն ազատելէ շուրջ մէկ տարի առաջ՝ Յունուար 1844-ին, Տոսթոեւսքի կ'աւարտէ Պալզաքի «Էժենի Կրանտէ» վէպին առաջին ռուսերէն թարգմանութիւնը։ Թարգմանութիւնը կարելի է համարել ազատ վերապատում, քանի որ կը պարունակէ որոշ անճշդութիւններ, բացթողումներ, ինչպէս նաեւ՝ որոշ յաւելումներ Տոսթոեւսքիի կողմէ։
Առաջին անգամ Տոսթոեւսքիի թարգմանութիւնը տպագրուած է 1844ին՝ «Խաղացանկ եւ պանթէոն» ամսագիրի մէջ, առանց թարգմանիչին անունը յիշատակելու:
Մայիս 1845-ին վերջին, սկսնակ գրողը կ'աւարտէ իր առաջին վէպը՝ «Խեղճ մարդիկ»։
Ստեղծագործական վերելք
Գրականագէտները գրողին ամէնէն նշանաւոր ստեղծագործութիւններու շարքին կը դասեն «մեծ հնգամատեանը», որուն մէջ կը ներառուին խոհական վէպերը՝ «Ոճիր և պատիժ», «Ապուշը», «Դևեր», «Դեռահասը» եւ «Քարամազով եղբայրներ»ը։
«Խաղամոլը» վէպին ձեռագիրը հրատարակիչին յանձնելէ շատ չանցած Տոսթոեւսքի ամուսնութեան առաջարկ կ'ընէ Աննա Գրիգորեւնային։ 15 Փետրուար 1867-ին Տրոյիցկի տաճարին տեղի կ'ունենայ Տոսթոեւսքիին եւ Ա. Սնիտկինայի պսակադրութեան արարողութիւնը։ Երկրորդ կինը՝ Աննա Գրիգորեւնան, կը կազմակերպէ գրողին կեանքը՝ իր վրայ վերցնելով ընտանիքին նիւթական ղեկավարութիւնը, իսկ 1871-էն Տոսթոեւսքի ընդմիշտ կը ձգէ պտուտախաղը:
1872-1878 թուականներուն գրողը կ'ապրի Նովգորոտի մարզի Հին Ռուսա քաղաքին մէջ։ Կեանքին այդ տարիները չափազանց բեղուն էին։ Այդ ժամանակաշրջանին կը ծնին հետեւեալ ստեղծագործութիւնները. «Դեւեր» (1872), «Գրողի օրագիրի» սկիզբը (1873, օրակարգային հարցերու շուրջ բանավէճային եւ հրապարակախօսական գրառումներու շարքը), «Դեռահասը» (1875), «Հեզապարոն» (1876)։
Հոկտեմբեր 1878-ին Տոսթոեւսքի կը վերադառնայ Փեթերսպուրկ, ուր բնակութիւն կը հաստատէ Կուզնեչնի նրբանցքին վրայ գտնուող 5/2 տան բնակարաններէն մէկուն մէջ, ուր ալ կը մնայ մինչեւ իր մահը՝ 28 Յունուար 1881-ին։ Հոն 1880-ին ան կ'աւարտէ իր վերջին վէպը՝ «Քարամազով եղբայրները»։ Այժմ այդ բնակարանին մէջ կը գտնուի Փիոթր Տոսթոյեւսքիի գրական-յուշագրական թանգարանը։
Մահ եւ թաղում
26 Յունուար 1881-ին (7 Փետրուարին) Տոսթոեւսքիին քոյրը՝ Վերա Միխայլովնան, եղբօր քով կու գայ, որպէսզի անկէ խնդրէ հրաժարելու իրենց մօրաքրոջ՝ Ա․ Քումանինայէն ժառանգութիւն ստացած կալուածի իր բաժինէն՝ յօգուտ քոյրերուն։ Բուռն վիճաբանութիւն մը տեղի կ'ունենայ, որմէ ետք Տոսթոեւսքիին կոկորդէն արիւն կու գայ։ Այդ տհաճ խօսակցութիւնը անոր հիւանդութեան (փքուռոյց) սրացման խթան կը հանդիսանայ. երկու օր ետք, գրողը կը մահանայ։
Հայ Աշխարհ
Հայ Աշխարհ, պատմութեան եւ մշակոյթի ամսաթերթ։ Պելճիքայի հայ կաթողիկէներու հրատարակութիւն։ Լոյս տեսած է 1937–1939 թուականներուն, Պրիւքսէլի մէջ, հայերէն եւ ֆրանսերէն (վերջը՝ միայն ֆրանսերէն)։ Տնօրէն-խմբագիր՝ Հ. Նալպանտեան։ Ծանօթացուած է հայ եկեղեցւոյ պատմութեանը, անոր նշանաւոր գործիչներուն, ֆրանսերէն ներկայացուցած հայոց պատմութիւնը, աւանդոյթները եւն։ Ինքնուսոյց վարժութիւններով օգնած է սորվիլ հայերէն։ Հատուածներ տպագրած է նաեւ Հոլանտայի եւ Պելճիքայի հայ գաղութներու մասին։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պելճիքայի հայկական պարբերականներ
Կրպակ
Կրպակ, (յուն․՝ Περίπτερο)․ մայթի կամ հրապարակի վրայ փոքր շարժական շինութիւն, տեղական սպասարկութիւններէն ձեռքբերած յատուկ արտօնութեամբ որ կը ծառայէ որպէս մանրախանութ։ Ինչպէս նաեւ իրերու ցուցադրութեան (ցուցահանդէսներու կրպակ) համար։
Կրպակին կը հանդիպինք զանազան երկիրներու մէջ ուր կը վաճառուին՝ մանր իրեր, սիկարէթ, թերթ, թեթեւ կերակուր «սնաք», ինչպէս նաեւ տեղական հետաքրքրութիւնը վայելով իրեր։ Յունաստան կրպակները «փերիփթերօ» կը կոչուին․ փերիփթերօ բառը յառաջ եկած է հնադարէն որպէս ածական՝ փերիփթերօ տաճար (տաճարը որ շրջապատուած է սիւներէ)։ Կը ծախեն առուտուրի ամէն տեսակ․ օրաթերթեր, պարբերաթերթեր, սիկաթէթներ, հրահաններ, չոր միրգեր, թաշկինակներ, Սիմ-տոմսեր (ձեռքի հեռաձայնի կանխաւ վճառուած տոմսեր), թեթեւ կերակուրներ, կաթ, մածուն, ըմպելիքեր՝ զովացուցիչ եւ կամ ալքոլական, քաղցրեղէնի բազմազան տեսակներ՝ ծամոն, շաքար, շոքոլա, երկնեփ, պաղպաղակ, եւայլն։ Անոնք ընդհանրապէս ամբողջ օրը բաց են՝ 24 ժամ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Վաճառատուներ Ստորոգութիւն:Վաճառատուներու տեսակներ Ստորոգութիւն:Վաճառատուներ ըստ երկրի
Մանուկ Բարիքեան
Մանուկ Բարիքեան, հայ ջութակահար։ Լոնդտոնի երաժշտութեան թագաւորական ակադեմիոյ փրոֆէսօր (1959)։
Հայ Դրամագիտական Հանդէս
Հայ Դրամագիտական Հանդէս, եռամսեայ պարբերական։ ԱՄՆ-ի հայ դրամագիտական ընկերակցութեան օրգան։ Լոյս կը տեսնէ 1975 թուականէն, Փիքօ Ռիւերայի մէջ (Քալիֆորնիա)։ Խմբագիր՝ Ե. Ներսէսեան։ Նիւթերը (հայերէն եւ անգլերէն) նուիրուած են հայկական դրամներու ստեղծման պատմութեան, անոնց նկարագրութեան եւ շրջանառութեան ոլորտներուն, Տիգրան Բ. Մեծի շրջանի Հայաստանի, անթիք աշխարհի եւ Բիւզանդական կայսրութեան դրամական համակարգերուն, Հայաստանի տարածքին մէջ հատուած այլ պետութիւններու դրամներուն։
Մանուկ Բարիքեան
Կենսագրութիւն
1936 թուականին փոխադրwuած է Լոնտոն, 1936-1939 թուականներուն սորված է «Թրինիթի քոլէճ օֆ միւզիք»-ի մէջ։
Հայ Դրամագիտական Հանդէս
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:ԱՄՆ-ի պարբերականներ
Մանուկ Բարիքեան
Կենսագրութիւն
1943-1946 թուականներուն հիւրախաղերով հանդէս եկած է Պաղեստինի, Եգիպտոսի, Սուրիոյ, Լիբանանի, Իրաքի եւ Հնդկաստանի մէջ։
1946 թուականին մրցանակ շահած է Ժընեւի միջազգային մրցոյթին։
1948-1957 թուականներուն եղած է Լոնտոնի ֆիլհարմոնիայի սինֆոնիք նուագախումբի ղեկավար։ 1950 թուականին կազմակերպած է Էտինպուրկի քառեակը։
Այցելած է Հայաստան եւ Մոսկուա։ 1959 թուականէն Լոնտոնի «The Royal Academy of Music»-ի ջութակի փրոֆէսօր է։ Համերգներով հանդէս եկած է Եւրոպայի եւ Ասիոյ շարք մը երկրներու մէջ։ Հանդես եկած է նաեւ իբրեւ ղեկավար։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայ ջութակահարներ
Հայ Խօսնակ
Հայ խօսնակ, բարոյագիտական, գրական, կրօնական ամսաթերթ։ Լոյս տեսած է 1924-1939 -ին, Կոստանդնուպոլսոյ մէջ։
Խմբագիրներ՝ Ա․ Սիւրմէեան, Մ․ Նարոյեան, Զ․ Կեզիւրեան։ Ծանօթացուցած է հայ հին եւ նոր գրականութեան, տպագրած թարգմանութիւններ ռուս եւ արեւմտաեւրոպ․ գրողներէն։ Ուշագրաւ են հայ հոգեւոր երաժշտութեան նուիրուած յօդուածները («Հայ շարականները եւրոպական ձայնագրութեամբ», դ 1, 1929)։ Կարեւոր դեր յատկացուցած է հայ-ի ուսուցման սփիւռքի դպրոցներուն մէջ։ 1932֊1934-ին հրատարակած է «Հայ խօսնակ մանկանց» յաւելուածը, ուր տեղ գտած են գրական գործեր, թուաբանական խնդիրներ, հանելուկներ։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ հայկական պարբերականներ
Հայ Կեդրոն
«Հայ Կեդրոն», ամսագիր։ Լոյս տեսած է 1932— 1970 թուականներուն, Պույնէս Այրեսի մէջ՝ հայերէն։ Հայաստանեայց առաքելական եկեղեցւոյ հոգաբարձութեան պաշտօնաթերթ։ Խմբագիրներ՝ Իսրայէլ Արսլան, Գարեգին արքեպիսկոպոս Խաչատուրեան, Յարութիւն վարդապետ Մուշեան, Սիոն արքեպիսկոպոս Մանուկեան, Բաբգէն արքեպիսկոպոս Ապատեան։ Հրատարակած է կրօնաբարոյական, մշակութային նիւթեր, անդրադարձած թեմական անցուդարձերուն։ Հրատարակած է հոգաբարձութեան հաշուէտուութիւնները, գաղութի պատմութեան մասին նիւթեր։ 1991—1992 թուականներուն «Հայ Կեդրոն» երեք անթուակիր համարներ լոյս տեսած են սպաներէն՝ նուիրուած Հայաստանին եւ անոր հետ կապուած իրադարձութիւններուն։ 1997 թուականին սկսած է վերահրատարակուիլ՝ հիմնականին սպաներէն։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Արժանթինի պարբերականներ
Հայագիտական Հանդէս
Հայագիտական հանդէս, գրական, լեզուաբանական, պատմագիտական եւ մշակութային հանդէս։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Հայ Կեանք
«Հայ Կեանք» (անգլ.՝ Armenian Life), ամերիկահայ անկախ շաբաթաթերթ։ Լոյս կը տեսնէ 1985 թուականէն, Կլենտելի մէջ՝ հայերէն եւ անգլերէն։ Խմբագիր՝ Մ. Մատէնճեան։ Կը լուսաբանէ ամերիկահայութեան կեանքին մէջ, Հայաստանի ու Արցախի մէջ տեղի ունեցող իրադարձութիւնները, կը հրատարակէ լուրեր, բանասիրական, կրօնական, գրական, տնտեսական, մարզական յօդուածներ։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:ԱՄՆ-ի պարբերականներ
Հայաստան (թերթ, Երեւան)
«Հայաստան» օրաթերթ, լոյս տեսած է 5 Դեկտեմբեր 1920-ին։ Մինչեւ 1921 թուականը կոչուած է «Կոմունիստ», 1921-1940 թուականներուն՝ «Խորհրդային Հայաստան», 1940-1989 թուականներուն «Սովետական Հայաստան», 1989 թուականին՝ «Խորհրդային Հայաստան», 1990 թուականէն՝ «Հայաստան»։ Թերթը խմբագրած են շուրջ 24 հոգի, անոնք են՝
Գրականութիւն
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Հայ Հանդէս
Հայ Հանդէս, գիտական կիսամսեայ հանդէս։ Լոյս տեսած է 1902-1903 թուականներուն, Վենետիկի մէջ։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Արփիար Արփիարեան։ Լուսաբանած է հայ հասարակական-քաղաքական կեանքը։ Յոդուածները հիմնականին գրած է Ա. Արփիարեանը։ Դրական բաժնին մէջ տպագրուած է անոր «Կարմիր ժամուց» վիպակի առաջին մասը։ Արժեքաւոր է հանդէսին մէջ տպագրուած «Նիւթեր Վանի ժամանակակից պատմութեան» ոաումնասիրութիւնը։ Անդրադարձած է Թուրքիոյ դիւանագիտութեան Արեւելեան հարցին մէջ, Եւրոպայի քաղաքական կացութեան, օտար մամուլէն արտատպած հայերուն վերաբերող նիւթեր։ «Հայ Հանդէս»ին աշխատակցած է Լեւոն Բաշալեանը։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Իտալիոյ հայկական պարբերականներ
Սուտանի Բուրգերը
Սուտանի Բուրգերը կը գտնուին Սուտանի հիւսիսը:
Հնագէտները տարբեր չափի, տարբեր ձեւերով 2000 տարուան 35 բուրգեր գտած են:
Պալուչիստան
Պալուչիստան կը գտնուի Փաքիստանի արեւմտեան, Աֆղանիստանի հարաւային եւ Իրանի հարաւարեւելեան շրջանին մէջ:
Սուտանի Բուրգերը
Այս բացառիկ շինութիւնները կը կազմեն շրջանին հին ժամանակներէն ամէնէն մեծ գերեզմաններու շրջանը: 500 մեթր քառակուսի փոքր տարածքի մը վրայ կայ 13 բուրգ: Ամէնէն մեծ բուրգերուն հիմը 7 մեթր է, իսկ ամէնէն փոքրերունը` 78 սմ: Այս փոքրերը շինուած էին հաւանաբար երեխաներուն համար:
Պալուչիստան
Պալուչները կը խօսին պալուչերէն (հնդեւրոպական լեզու մը), անոնց թիւը կը հասնի շուրջ տասը միլիոնի, որոնցմէ աւելի քան 8 միլիոնը կը բնակի Փաքիստանի, իսկ շուրջ 1,5 միլիոնը Իրանի մէջ: Անոնք կը պատկանին իսլամական սիւննի դաւանանքին:
Սուտանի Բուրգերը
Քուշի թագաւորութիւնը այդ շրջանին վրայ իշխած է Ք.Ա. երրորդ հազարամեակէն մինչեւ Ք.Ե. 4-րդ դար: Բազմաթիւ սովորութիւններ նոյնանման էին եգիպտացիներուն սովորութիւններուն, ինչ որ կը վերաբերի, օրինակի համար, կրօնին եւ բուրգերուն:
Սուտանի հիւսիսային շրջանը, ուր այդքան բուրգեր կը գտնուին, հին ժամանակներուն կը կոչուէր Նուպի :
Պալուչիստան
Պատմութիւն
Ըստ Նասիր Տաշթիի, պալուչները ծագած են Հայկական Բարձրաւանդակէն, յատկապէս` Վանի շրջանէն, այլ պատմաբաններ կը նկատեն, որ շուրջ 1000 տարի առաջ պալուչները գաղթած են Կասպից ծովուն շրջաններէն եւ հաստատուած` պարսկական հարաւարեւելեան շրջանները:
ԺԷ. դարուն, երբ պարսկական եւ մոնկոլական պետութիւնները սուր հակամարտութեան մէջ էին, պալուչները, շնորհիւ իրենց խորամանկ քաղաքականութեան, կը յաջողին օգտուիլ կացութենէն եւ առիթը կ'ունենան ստեղծելու իրենց առաջին անկախ իշխանութիւնը Միր Հասանի ղեկավարութեամբ: Սակայն 1839-ին անգլիացիք բռնի ուժով այդ շրջանը իրենց կայսրութեան ենթակայ կը դարձնեն` միացնելով զայն Հնդկաստանին:
Հնդկաստանի եւ Փաքիստանի անկախացումով պալուչները կը կորսնցնեն իրենց դերակատարութիւնը, եւ իրենց հայրենիքը կը բաժնուի երեք մասի` Աֆղանիստանի, Փաքիստանի եւ Իրանի միջեւ: Հակառակ անոր որ պալուչներուն քաղաքական եւ ժողովրդագրական կշիռը կը գտնուի Փաքիստանի մէջ, սակայն անոնց ազգային ինքնորոշման խնդիրը միշտ ալ կ'ոտնակոխուի եւ անոնց ղեկավարները կ'աքսորուին:
1968-ին ձախակողմեան պալուչ երիտասարդներ Դամասկոսի մէջ կը հիմնեն Պալուչական ազատագրական ճակատը, որ 1968-1980 զինեալ պայքար կը մղէ իրանեան եւ փաքիստանեան Պալուչիստանի մէջ:
2000-ին կը հիմնուի Պալուչական ազատագրական բանակը, որ ազդեցիկ յարձակումներ կը կատարէ Փաքիստանի մէջ: Հակառակ անոր որ Փաքիստան Հնդկաստանը Արաբական Միացեալ Էմիրութիւնները կ'ամբաստանէ պալուչներուն նեցուկ կանգնելու յանցանքով, սակայն այս ամբաստանութիւնը շօշափելի փաստերու վրայ չէ հիմնուած:
2003-ին Իրանի մէջ կը հիմնուի Ժունտալլահ (Աստուծոյ զինուոր) կազմակերպութիւնը, որ պալուչական, սակայն սալաֆական կազմակերպութիւն մըն էր, որուն հիմնական նպատակն էր Իրանի հարաւարեւելեան շրջաներուն մէջ ստեղծել իսլամական հանրապետութիւն մը: Իրանի կառավարութիւնը Սէուտական Արաբիան կ'ամբաստանէ այս կազմակերպութեան նեցուկ կանգնելու եւ զայն ֆինանսաւորելու յանցանքով:
Սէուտական Արաբիա եւ Իսրայէլ Իրանի դէմ կ'օգտագործեն պալուչական դատը, եւ Իրաքի պատերազմէն ետք, երբ ամերիկեան լրատուամիջոցները կը հրապարակեն «Նոր Միջին Արեւելք»ի քարտէսը, ուր Պալուչիստան անկախ երկիր մըն էր, բան մը, որ խուճապի կը մատնէ Իրանի եւ Փաքիստանի վարչակազմերը :
Ղալաքթոպուրեքօ
Պատրաստութիւն
Ղալաքթոպուրեքօն կը պատրաստուի փուռի յարմար ափսէի մէջ։ Ափսէին մէջ տարածուած 4-5 ծաղի բարակ տերեւներու վրայ կը թափենք լիմոնի բուրումով քաղցր սերապուր, որ նախապէս պատրաստած ենք ու ձգած որ պաղի։ Խառնուրդը կը ծածկենք 5-7 ծաղի բարակ տերեւներով․ իւրաքանչիւր տերեւին վրայ հալած կարագ պէտք է որ քսուած ըլլայ։ Անուշը, փուռին մէջ կ՛եփի 160° C աստիճանի վրայ, մօտաւորպէս 50՛։ Փուռէն կը հանենք եւանոր վրան կը թափենք քաղցր օշարակը։
Սերապուրի բաղադրութիւնը
Ղալաքթոպուրեքոյի սերապուրին (փուռի ափսէի համար) բաղադրութիւններն են՝ 2 լիթր կաթ, 200 կրամ շաքար, 5-6 հաւկիթ, լիմոնի մը քերուցը, 200 կրամ սիմիդ, պտղունց մը վանիլին։ Սերապուրին բաղադրութիւնները շատ լաւ կը հարենք եւ կաթսայի մը մէջ կը փոխադրենք։ Միջին կրակի վրայ կ՛եփենք (միշդ խառնելով փայտէ դգալով մը), մինչեւ որ սերապուրը թեթեւ մը թանձրանայ։ Կրակէն կը հանենք եւ կ՛աւելցնենք 60 կրամ կարագ։
Օշարակը
Օշարակին համար 500 կրամ ջուրի մէջ կ՛աւելցնենք 700 կրամ շաքար, 2 լիմոնի հիւթ եւ դարսենիի փայտիկ մը։ Թեթեւ կրակի վրայ օշարակը կ՛եռայ 5-7 վայրկեան։ Կը ձգենք որ պաղի։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական քաղցրեղէններ Ստորոգութիւն:Փոքր Ասիոյ քաղցրեղէններ Ստորոգութիւն:Ափսէի քաղցրեղէններ Ստորոգութիւն:Քաղցրեղէններ
Աշխարհի Ամէնէն Սուղ Տունը
Անթիլիա, ընտանեկան բմակավայր մը՝ Հնդկաստանի Մումպայ քաղաքին մէջ։
Աշխարհի ամէնէն սուղ տունը կ'արժէ 1 միլիառ տոլար: Անիկա կը գտնուի Մումպայի մէջ (Հնդկաստան) եւ կը պատկանի Հնդկաստանի ամէնէն հարուստ մարդուն` Մուքեշ Ամպանիին:
Մուքեշ Ամպանի իր տունը կոչած է Անթիլիա: Անթիլիա առասպելական կղզի մըն է, որ կը գտնուի Սպանիոյ արեւմուտքը: Սակայն այս կղզին աւելի ծանօթ է եօթը քաղաքներու անունով: Իսկ Մուքեշ Ամպանիի տունը այնքան մեծ է, որ անոր մէջ կրնան բաւել եօթը քաղաքներ:
Սակայն այս տան ոճը շատ իւրայատուկ է: Ան կը նմանի պզտիկներու խաղալիք քարերէ կազմուած շինութիւններուն: Անիկա բաղկացած է 27 յարկէ, ունի 175 մեթր բարձրութիւն եւ 37 հազար քառ. մեթր տարածութիւն:
Ամպանի ընտանիքը կազմուած է վեց անդամներէ, եւ ան կը գրաւէ շինութեան հինգ յարկերը: Այս «տան» մէջ մենք կայ մարզանքի ակումբ մը, լողաւազան մը, շարժապատկերի սրահ մը եւ հանդէսի սրահ մը: Առաւել, անիկա օժտուած է տանիքին վրայ ուղղաթիռներ ընդունելու երեք հարթակներով, եւ գետնին տակ 160 ինքնաշարժ ընդգրկող կառատունով մը:
Այս տունը այնքան մեծ է, որ զայն պահելը կը կարօտի 600 հոգինոց անձնակազմի մը :
Հայաստան (թերթ, Թիֆլիս)
«Հայաստան», հասարակական-քաղաքական օրաթերթ։ Կը կրէր «Անդրանիկի օրգան» տիտղոսագիրը։ Լոյս տեսած է 1917-1918 -ին, Թիֆլիսի մէջ։
Հրատարակութիւնը նախաձեռնած էր Անդրանիկը՝ Յովհաննէս Թումանեանի աջակցութեամբ։ Արեւմտահայերու ազգային խորհուրդի ստեղծումէն ետք դարձած է անոր խօսնակը։ Արտայայտած է արեւմտահայերու, մասնաւորապէս՝ Կովկասի մէջ ապաստանած արեւմտահայ փախստականներու շահերը։ Թերթի շուրջ ձեւաւորուած է հայ քաղաքական նոր հոսանք, որ գտնուած է Անդրանիկի քաղաքական հայեացքներու ազդեցութեան տակ, որ առաջացուցած է հայ քաղաքական որոշ կուսակցութիւններու դժգոհութիւնը։
Թերթը մեծ ուշադրութիւն դարձուցած է հայկական հարցին, լուսաբանած է հայերու ցեղասպանութեան պատճառներն ու հետեւանքները, հայ ժողովուրդի առջեւ ծառացած խնդիրները, հանդէս եկած Հայաստանի երկու հատուածներու միասնութեան ամրապնդման օգտին։ «Հայաստան»-ը պաշտպանած է հայկական հարցի լուծման երեք տարբերակ.
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Վրաստանի պարբերականներ
Թագուհի Շահնազարեան
Թագուհի Շահնազարեան, հայ դաշնակահարուհի։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Կոստանդնուպոլիս։ « Հայրենիք » օրաթերթի հիմնադիր, յայտնի մտաւորական եւ հանրային գործիչ Յովհաննէս Շահնազարի եղբօր դուստը ։
Սորված է Վենետիկի Պենետեթթօ Մարչելլօ երաժշտանոցի մէջ։ Վենետիկ երփալու ատեն «Մոնթենեկրօ» նաւին մէջ ծանօթացած է Կոստան Զարեանի հետ, եւ անոնք ամուսնացած են 1912 թուականին՝ Վենետիկի մէջ։
Վերադառնալով Կ. Պոլիս՝ դասաւանդած է ամերիկեան քոլէճը, հանդէս եկած է համերգներով։ 1916-1921 թուականներուն բնակած է Իտալիա։
Աշխարհի Ամէնէն Ծեր Ծառը
Ալերսէ Միլենարիօ Փաթականիի նոճի տեսակի ծառ մըն է, որ կը գտնուի Չիլիի մէջ: Կ'ենթադրուի, որ անիկա 5000 տարուան ծառ մըն է, եւ հետեւաբար` աշխարհի ամէնէն ծեր ծառը:
Հայկօ Ճեփքին
Հայկօ Ճեփքին, հայազգի երաժիշտ եւ դերասան ։
Թագուհի Շահնազարեան
Կենսագրական գիծեր
1921-1922 Կ. Պոլիս վերադառնալէ ետք, 1922 թուականին ընտանիքին հետ հաստատած է Հայաստան։ Երեւանի պետական երաժշտանոցին մէջ դասաւանդած է դաշնամուր, հարմոնիա եւ երաժշտութեան տեսութիւն։ Հանդէս եկած է նաեւ մենահամերգներով։
Հայկօ Ճեփքին
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Դանիա, ուրկէ ընտանիքը տեղափոխուած է Պոլիս: Երգած է հայկական եկեղեցւոյ երգչախումբին մէջ: Հայկական Կեդրոնական վարժարան աւարտելէ Միմար Սինանի անուան երաժշտանոցին մէջ 2 տարի ուսանած է վոքալ:
Թագուհի Շահնազարեան
Կենսագրական գիծեր
1924 թուականին վերադարձած է Եւրոպա, ունեցել համերգներ։ 1929 թուականին Կ. Զարեան հեռացած է Թագուհի Զարեանէն եւ ամուսնացած է ամերիկացի նկարչուհի Ֆրանսիս Պրուքսի (1900-1963 թուականներ) հետ։
Աշխարհի Ամէնէն Ծեր Ծառը
Չիլիցի մասնագէտ մըն է, որ կ'ենթադրէ, թէ գտած է աշխարհի ամէնէն ծեր ծառը: Ներկայի մրցանիշը կը պատկանի Միացեալ Նահանգներու, Քալիֆորնիոյ շրջանի մէջ գտնուող 4853 տարեկան սոճի մը, ճանչցուած` Մաթուսալեմոն անունով:
Տաքթըր Ճոնաթան Պարիչիվիչ ծառին տարիքը հաշուելու տարբեր ձեւեր գործածած է ճշդելու համար Ալերսէ Միլենարիօ Փանթակոնիի նոճի ծառին տարիքը: Ան հասած է այն եզրակացութեան, որ Չիլիի մէջ գտնուող այս ծառը 5484 տարեկան է: Այս ձեւով ան կը դառնայ աշխարհի վրայ ամէնէն հին ծառը, որ 600 տարի աւելի «մեծ» է, քան` ներկայ տիտղոսը կրող ծառը :
Թագուհի Շահնազարեան
Կենսագրական գիծեր
1936 թուականին հաստատած է Հռոմ, ուր ալ մահացած է ։
Հայկօ Ճեփքին
Կենսագրական գիծեր
Երաժշտական կրթութիւնը ստացած է նաեւ Պոլսոյ ակատեմիոյ մէջ:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ երաժիշտներ
Թագուհի Շահնազարեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ դաշնակահարներ
Աղեքսանդրիոյ հին մատենադարան
Աղեքսանդրիոյ Հին Մատենադարան (Βιβλιοθήκη τῆς Ἀλεξάνδρειας, Bibliotheca Alexandrina), հնագոյն շրջանի մեծագոյն մատենադարաններէն մէկը, որը (Ք.Ա.) 3-րդ դարէն մինչեւ (Ք.Ե.) Դ. դար գոյութիւն ունեցած է:
Պատմութիւն
Պտղոմէոսեաններու շրջանին Աղեքսանդրիա քաղաքակիրթ աշխարհի եդեմն էր` շնորհիւ իր համալսարանին եւ այս մատենադարանին, որոնց հռչակը տարածուած էր ամբողջ աշխարհի մէջ:
Աղեքսանդրիոյ մատենադարանէն առաջ ծանօթ էին Պղատոնի ակադեմիոյ գրադարանը եւ յոյն իմաստասէրներու խմբակցութեանց մատենադարանները:
Աղեքսանդրիոյ մատենադարանը միւս բոլորէն գերազանց էր թէ՛ իր կարեւորութեամբ եւ թէ՛ համբաւով, տրուած ըլլալով, որ հին աշխարհի առաջին պետական մատենադարանն էր, ինչ որ կը նշանակէ, թէ առաջին անգամ ըլլալով պետութիւնը կ'օժանդակէր գիտութեան եւ մշակոյթի տարածումին: Նոյնիսկ Աթէնք, որ գիտական եւ իմացական ճաճանչաւորումի աղբիւր մըն էր այդ միջոցին, հանրային մատենադարան չունէր: Իր բոլոր գրադարանները անհատական էին:
Աղեքսանդրիոյ մատենադարանը հատորներու կամ ձեռագիր պատատներու (պիպլիա) շատ կարեւոր հաւաքածոյ մը ունէր: Երբ Յուլիոս Կեսար Աղեքսանդրիա կը հասնի, շուրջ 700 հազար ձեռագիր պատատներ կային, որոնց վրայ ՔԼէոփաթրա թագուհին կ'աւելցնէ 200 հազար ուրիշներ, զորս իրեն նուիրած էր իր սիրահարը` Անտոնիոս եռապետը:
Մատենադարանին Ճակատագիրը
Համալսարանը եւ մատենադարանը առաջին աղէտին կ'ենթարկուին Պտղոմէոս Ը.-ի օրով, երբ ան այս հիմնարկութեանց հսկողութիւնը կը վստահի պալատականի մը, որ իր նախորդներուն չափ կրթութիւն չունէր: Աղեքսանդրիացիները կ'ընդվզին Պտղոմէոսի դէմ` անոր բռնապետական արարքներուն պատճառով:
Հռչակաւոր մատենադարանին կործանումը եւ անհետացումը կը ներկայացուի զանազան ձեւերով: Առասպելի մը համաձայն, որ երկար ատեն տարածուած էր, իբր թէ մատենադարանը կը կործանի արաբներու կողմէ, երբ անոնք կը գրաւեն Աղեքսանդրիան, եւ իբր թէ անոր պարունակած գիրքերը կը ծառայեն տաքցնելու քաղաքին բոլոր հանրային բաղնիքները: Բազմաթիւ պատմագիրներ կը հերքեն այս զրպարտութիւնները: Անոնք միաձայնաբար կը հաստատեն, որ արաբները ոչ միայն այդպիսի բարբարոսութիւն չեն գործեր, այլեւ ընդհակառա՛կն, կը գնահատեն հիներու գիտութիւնը եւ անյագօրէն նոր ծանօթութիւններ կը քաղեն անոնց գործերէն: Պատմութեան ընթացքին կը հաստատուի արաբներու հոգածութիւնը` հիներու գիտութիւնը զարգացնելու եւ աւելի եւս առաջ տանելու մասին:
Մատենադարանը հրդեհէ մը կը վնասուի Ք. Ա. 48-ին, երբ եգիպտական ուժերուն հրամանատարը` Աքիլէոս կը յաջողիպհրկիզել Կեսարի նաւատորմը եւ բոցերը հովէն մղուելով` կը հասնին Աղեքսանդրիոյ քանի մը յիշատակարաններուն:
Բազմաթիւ մատենագիրներ կը պատմեն նաեւ, որ մատենադարանը կը կործանի կողոպուտի մը ընթացքին, որ տեղի կ'ունենայ հռոմէական իշխանութեան օրով: Վերջապէս (շատեր կը պատմեն, որ մատենադարանը քաղաքին ըմբոստացած բնակիչներուն փոխվրէժի զոհը կ'ըլլայ քրիստոնեաներու դէմ հալածանքներու ընթացքին: Բայց կը թուի, որ այս դէպքը կը վերաբերի ուրիշ մատենադարանի մը, որ հրոյ ճարակ եղաւ Սերափիս տաճարին հետ, քրիստոնեաներու ըմբոստութեան ընթացքին) :
Զեննէ Պօղոս
Զեննէ Պօղոս, հայ երաժիշտ։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Կ. Պոլիս, Ներսէս Վարժապետեանի պապն է։ Քնքուշ ձայն ունենալու համար կոչուած է Զեննէ։
Երիտասարդ ժամանակ եղած է աղա Պօղոս ամիրայի տան վարժապետը։ Կ. Պոլսոյ Զինճիրլի խանին մէջ դասարան մը բանալով՝ երաժշտութիւն սորվեցուցած է ամիրաներու որդիներուն։
Հանդիսացած է ժամանակի ամենաուսեալ դէմքերէն մէկը, քաջածանօթ յունական եւ լատինական երաժշտութեան։ Գիտէր յունարէն, լատիներէն, ֆրանսերէն, թրքերէն։ Եղած է նաեւ երգահան. գրած եւ մշակած է հոգեւոր երգեր, որոնցմէ յայտնի է «Լոյս Զուարթ» երգը։
Անոր աշակերտած է շարք մը երաժշտագէտներ, ինչպէս՝ Համբարձում Լիմոնճեանը ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ երաժիշտներ
Կարապետ Խաչօ
Կարապետ Խաչօ, հայազգի երաժիշտ եւ քրտական աւանդական երաժշտութիւն կատարող։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Պաթման, Օսմանեան կայսրութեան ժամանակաշրջանին։ Ծնողները կորսնցուցած է 1915-ի Հայոց Ցեղասպանութեան օրերուն։ Եղբօր Աբրահամի եւ քրոջ Մանուշակի հետ ապաստանած է քրտաբնակ բնակավայրերոը։ 15 տարի ծառայած է ֆրանսիական բանակին մէջ։
Ամուսնացած է Եւա Ազիզեանի հետ եւ բնակած է Սուրիոյ Քամիշլի քաղաքը եւ զբաղած է քրտական երաժշտութեամբ՝ քաջածանօթ ըլլալով քրտերէնին։
1946-ին ներգաղթած է Հայաստան եւ հաստատուած է Երեւան։ Երկար տարիներ թղթակցած է Երեւանի ռատիոյի քրտական հաղորդումներու բաժնին՝ երգելով քրտական երաժշտութիւն։
Մեծ համբաւ վայելած է քիւրտ ժողովուրդի մօտ՝ երգելով հարիւրաւոր երգեր, ինչպէս՝ "Ay lo mîro", "Adullê", "Çume Cizîre", "Xim ximê" and "Lê dayikê" :
Հայաստան (թերթ, Փլովտիւ)
«Հայաստան», ազգային, գրական, քաղաքական կիսաշաբաթաթերթ, յետագային՝ շաբաթաթերթ։ Լոյս տեսած է 1915 թուականին, 1919-1920 թուականներուն՝ Սոֆիայի մէջ, 1920-1925 թուականներուն՝ Փլովտիւի մէջ։ ՀՅԴ կուսակցութեան պաշտօնաթերթ։ Խմբագիրներ՝ Տիգրան Խաչիկեան, Օնիկ Վարդանեան, Մկրտիչ Թերսլեան, Արմէն Սեւան (Յովհաննէս Դեւեճեան), Գ. Փիլիպոսեան։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պուլկարիոյ հայկական պարբերականներ
Հայաստանի Բժշկագիտութիւն (հանդէս)
Հայաստանի բժշկագիտութիւն, կը տպագրուին տեսական եւ գործնական բժշկութեան վերաբերեալ նիւթեր։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Հայաստան. Ֆինանսներ Եւ Էկոնոմիկայ (հանդէս)
'''Հայաստան. Ֆինանսներ եւ էկոնոմիկայ''', ամսագիրի հիմնական նպատակներն են Հայաստանի մէջ իրականացուող ֆինանսատնտեսական քաղաքականութեան լուսաբանումն ու անոր թափանցիկութեան ապահովումը, տնտեսական դաշտին մէջ առկայ հիմնախնդիրներու բացայայտումն ու անոնց լուծման ուղիներու ուրուագծումը եւ տնտեսագիտական մտքի հետագայ զարգացումը։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Օծանելիք
Պատմութիւն
Հնագէտները Կիպրոսի տարածքին յայտնաբերած են հին արհեստանոց մը, ուր պահպանուած են հին սրուակներ, որոնք  կը փաստեն, որ տեղաբնիկները ժամանակին զբաղած են եղծման արուեստով ։
Հայաստան (պաշտօնաթերթ)
«Հայաստան», Հայաստանի ազատագրութեան հայ գաղտնի բանակի պաշտօնաթերթ։ Լոյս տեսած է 1980-1987-ին, հրատարակութիւնը վերսկսած է 1991-էն։ Հրատարակող կազմակերպութեան ընդհատակեայ գործելակերպի հետեւանքով տպագրութեան վայրը, խմբագիրներու, յօդուածագիրներու անունները չեն նշուիր։ Պարբերականութիւնը անորոշ է, մօտաւորապէս՝ ամէնամսեայ։
Սկիզբը «Հայաստան»ին մէջ հայերէնի կողքին լոյս կ՚ընծայուէին նաեւ անգլերէն, ֆրանսերէն, արաբերէն, ռուսերէն, թրքերէն եւ սպաներէն յօդուածներ։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ
Արտակ Դաւթեան (քաղաքական գործիչ)
Արտակ Դաւթեան, հայ քաղաքական գործիչ, տնտեսագէտ։ Հայաստանի Հանրապետութեան պաշտպանութեան նախարարի նախկին տեղակալ, Ազգային ժողովի 5-րդ գումարման պատգամաւոր։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Քաջարան: 1984-1986 թուականներուն ծառայած է խորհրդային բանակին մէջ:
1984-ին ընդունուած է եւ 1990-ին աւարտած Երեւանի ժողովրդական տնտեսութեան հիմնարկի ծրագրատնտեսական բաժինը: