cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Լարա Սեդրակեան
Լարա Սեդրակեան (Lara Setrakian ծնած է ԱՄՆ-ու մէջ) հայ - ամերիկեան լրագրող մասնագիտացած Մերձաւոր Արեւելքի եւ Նիւ Եորքի միջեւ հաստատուած քաղաքական տնտեսութեան եւ Սուրիոյ մէջ քաղաքացիական պատերազմը լուսաբանելու համար նախատեսուած՝ նորութիւններու կայք Ան կարեւոր դեր ունեցած է Պլումպերկ հեռուստաընկերութեան եթերին մէջ, 2011 Եգիպտական յեղափոխութիւնը ներկայացնելու ընթացքին  : Թունիսի նախագահ Բեն Ալիի տապալումէն ետք ինկած ժամանակաշրջանին, որ յայտնի է որպէս "Արաբական Գարուն", Սեդրակեանը Եգիպտոս ժամանած է մինչեւ 25 Յունուար-ի բողոքի գործողութիւնները եւ ուղիղ լրագրական տեղեկատուութիւն կը վարէր Թահրիր հրապարակէն, երբ Եգիպտոսի նախագահ Հոսնի Մուպարաքը հրաժարական տուաւ։ Աֆրիկեան ելուստի ծովահենութեան աճի լուսաբանման ժամանակ, Լարան առաջին ամերիկացի լրագրողն էր, որ հարցազրոյցներ վերցուց Սոմալիի նոր նախագահ Շեյխ Շարիֆ Շեյխ Ահմետէն : Ան Ted ոճի ելոյթ ունեցած էր Երեւանի մէջ, ուր ան քննարկած է իր ընթացքը՝ Մերձաւոր Արեւելքի մէջ, որպէս արտասահմանեան թղթակից եւ այն հինգ բաներուն մասին, որոնք ան իմացաւ իր ճանապարհին ընթացքին. Լարան կը շարունակէ թղթակցիլ ABC news-ին եւ անկախ գրող Bloomberg հեռուստատեսութեան, Նիւ Եորքի եւ Մերձաւոր Արեւելքի միջեւ իր ժամանակը կիսելով։ 2012-ին "Marie Claire" - ը Լարա Սեդրակեանին դասած է իբրեւ Լաւագոյն կանանց շարքը : Ան ամուսնացած է Գանատահայ փաստաբան Հենրի Արսլանեանի հետ :
Հարվըրտ համալսարանի շրջանաւարտ, ան անուանուած է 2012 երիտասարդ առաջնորդ Համաշխարհային տնտեսական համաժողովի ընթացքին's YGL խումբի եւ Պլումպերկի անձնակազմէն երրորդ առաւել հետեւորդներ ունեցողը Twitter-ի մէջ.
Վաղ կեանքը եւ կրթութիւն
Ծնունդով Նիւ Ճերսիէն եւ Նիւ Եորքէն, Սեդրակեան իր ուսումը ստացած է Հորէյս Ման դպրոցը Րիվերդեյլի մէջ, Նիւ-Յորք. Գերազանցութեամբ աւարտած է Հարվըրտի քոլէճը՝ Կառավարութեան մէջ աշխատելու աստիճանով։ Հարվըրտէն ետք, Սեդրակեան աղխատած է "McKinsey" ընկերութեան մէջ որպէս պիզնեսի վերլուծաբան։ Լարան տիրապետած է արաբերէն, հայերէն, ֆրանսերէն եւ սպաներէն լեզուներուն, ինչպէս նաեւ սորված է պարսկերէն եւ փորթուկալերէն.
Սուրիան Խորութեամբ
Դեկտեմբեր 2012-ին հիմնադրած է սուրիական հակամարտութեան վերաբերեալ մէկ թողարկմամբ նորութիւններու կայք՝ "Սուրիան խորութեամբ" անունով։ Այդ Ուշահիդի Միջին Արեւելքի ազատ լրագրողներու եւ այլ աշխատակիցներու համագործակցութիւն է։ Այս կայքը Սուրիոյ հակամարտութեան մասին տեղեկատուութիւնների մէկ տեղ կը բերէ եւ կը կազմէ միասնական կայք, ենթավերնագրերով առանձնացնելով սուրիական հակամարտութեան խնդիրները։ Ըստ Գիգաոմի, այդ համեմատելի է յաջորդ սերունդի համար.
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Ամերիկահայ լրագրողներ Ստորոգութիւն:Հարվըրտ համալսարանի շրջանաւարտներ
Սուրբ Ծնունդ
Յիսուս Քրիստոսի Ծնունդ (Հայ առաքելական եկեղեցւոյ համար՝ Ս. Ծնունդ եւ Աստուածայայտնութիւն, (յունարէն՝ Ή κατά σάρκα Γέννησις τού Κυρίου καί Θεού καί Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού), քրիստոնէական գլխաւոր տօներէն մէկը:
Պատմութիւն
Քրիստոսի ծննդեան ժամանակաշրջանին Իսրայէլ կը գտնուէր Հռոմէական կայսրութեան իշխանութեան տակ: Օգոստոս կայսեր հրամանագիրով կայսրութեան տարածքին մարդահամար մը կը սկսի, ըստ որուն, իւրաքանչիւր անձ պէտք էր գրանցուէր իր ծննդավայրին մէջ, ուստի, Յովսէփ եւ Մարիամ Բեթղեհէմ կու գան եւ տեղի չգոյութեան պատճառով քարայրին մէջ կը գիշերեն: Նոյն գիշեր կը ծնի աշխարհի Փրկիչը` Յիսուս : Ս. Ծննդեան վկաները կը դառնան մօտակայ հովիւները, որոնք հրեշտակներէն կը տեղեկանան Փրկիչին ծնունդը:
Այնուհետեւ արեւելքէն մոգեր կու գան` հետեւելով երկինքին վրայ փայլող աստղին: Անոնք ընծաներ կը մատուցեն Յիսուսին, որոնք իրենց հոգեւոր խորհուրդը ունէին.
Քրիստոս երբ երեսուն տարեկան կ'ըլլայ եւ Յորդանան գետին մէջ կը մկրտուի, այն ատեն տեղի կ'ունենայ երկրորդ աստուածայայտնութիւնը:
Տօնը
Հայ Առաքելական Եկեղեցին Յիսուս Քրիստոսի Ս. Ծննդեան տօնը կը նշէ 6 Յունուարին ։
Կաթողիկէ եկեղեցին այս տօնը կը նշէ 25 Դեկտեմբերին ։
Մինչեւ Դ. դար, բոլոր քրիստոնեաները Ս. Ծնունդը նշած են 6 Յունուարին։ Սակայն քրիստոնէութեան ընդունումէն անմիջապէս ետք, հռոմէացիները կը շարունակէին հեթանոսական տօներ նշել։ 25 ‎Դեկտեմբերին մեծ շուքով կը նշուէր արեւու դիցին՝ Միհրին (Միթրա, Մհեր), պաշտամունքին նուիրուած տօնը։ Հեթանոսական աւանդութիւնները խափանելու համար, 336-ին Հռոմի եկեղեցին 25 Դեկտեմբերը պաշտօնապէս կը հռչակէ Յիսուս Քրիստոսի ծննդեան օրը։ Հետագային Ասորիքի եւ գրեթէ ամբողջ արեւելքի մէջ Քրիստոսի Ծննդեան տօնին օրը կը փոխադրուի 25 Դեկտեմբերին, իսկ 6 Յունուարը կը մնայ իբրեւ Տիրոջ Աստուածայայտնութեան եւ Մկրտութեան օրը։
Հնագոյն աւանդութեան եւ աւետարանական հաշուարկներուն հաւատարիմ կը մնայ միայն Հայ Առաքելական Ս. Եկեղեցին՝ 6 Յունուարին միասնաբար նշելով Քրիստոսի Ծննդեան եւ Աստուածայայտնութեան տօները։
Պահք
Ըստ Հայ եկեղեցւոյ՝ Ս. Ծննդեան նախորդող մէկ շաբաթը պահոց շրջան է։ 30 Դեկտեմբերէն մինչեւ 5 Յունուարի գիշերը մարդիկ պահք կը պահեն։ Այդ ընթացքին կ'օգտագործուի բացառապէս բուսական ծագում ունեցող սնունդ։
Հայոց հին տոմարին համաձայն՝ Նոր Տարին կը նշուէր 1 Նաւասարդին, այսինքն 11 Օգոստոսին, որ չէր զուգադիպեր պահքին։ Հետագային՝ տոմարական նոր հաշուարկի ներմուծմամբ, Նոր Տարին կը սկսին տօնել 31 Դեկտեմբերին, որ կը զուգադիպի քրիստոնէական մեծագոյն տօնին՝ Ս. Ծննդեան նախընթաց պահքին։
Պահեցողները պահոց շրջանէն դուրս կու գան 5 Յունուարի երեկոյեան, երբ եկեղեցւոյ մէջ կը մատուցուի Ս. Ծննդեան Ճրագալոյցի Ս. Պատարագ եւ կը տրուի Ս. Ծննդեան աւետիսը։ Մարդիկ զիրար կ'ողջունեն «Քրիստոս Ծնաւ եւ Յայտնեցաւ, Ձեզի Մեզի Մեծ Աւետիս» ըսելով։
Ճրագալոյցի Ս. Պատարագը
Յիսուս Քրիստոսի Ս. Ծննդեան տօնը կը սկսի 5 Յունուարի երեկոյեան, որովհետեւ եկեղեցական օրը կը փոխուի երեկոյեան ժամերգութենէն ետք՝ ժամը 5:00-ին։ Բոլոր եկեղեցիներուն մէջ կը մատուցուի Ճրագալոյցի Ս. Պատարագը։
Ճրագալոյցի Ս. Պատարագ տարին ընդամէնը երկու անգամ կը մատուցուի՝ Ս. Ծննդեան եւ Ս. Յարութեան տօներուն։ Ճրագալոյց կը նշանակէ ճրագ (մոմ) լուցանել, այսինքն՝ վառել։ Այդ օրը երեկոյեան մարդիկ եկեղեցւոյ մէջ վառած ճրագները իրենց հետ տուն կը տանին, որ կը խորհրդանշէ աստուածային լոյս, եկեղեցւոյ օրհնութիւն։
Ս. Ծննդեան այլ արարողութիւններ
Ս. Ծննդեան տօնակատարութիւններու շարքին կը կատարուի նաեւ Տնօրհնէքի արարողութիւնը։ Ս. Ծննդեան եւ Ս. Յարութեան տօներէն ետք, մարդիկ հոգեւորականներ կը հրաւիրեն իրենց տուները կամ աշխատավայրերը՝ տօնին կենարար աւետիսը եւ աստուածային օրհնութիւնը ստանալու նպատակով։
Տնօրհնէք կը կատարուի նաեւ, երբ տան մէջ խաղաղութիւնը կը խախտի կամ կը զգացուի գերբնական ուժերու ներկայութիւնը ։
Տաղաւար տօներ
Ս. Ծնունդը առաջին տաղաւար տօնն է:
Տաղաւար կը կոչուին Ս. Ծնունդի, Ս. Յարութեան, Վարդավառի, Վերափոխումն Ս. Աստուածածնի եւ Վերացման խաչի տօները:
Ս. Ծնունդի Աւանդական Ուտելիքները
Տօնական սեղանին վրայ պարտադիր ձուկ պէտք է ըլլար` խաշած, տապկուած կամ խմորի մէջ փաթթուած ու եփած:
Ս. Ծնունդի կերակուրներու ցանկին մէջ մեծ կարեւորութիւն ունէին նաեւ չոր միրգերով եւ ընկուզեղէնով պատրաստուած կերակուրները, բրինձով եւ չամիչով եղինձը: Բրինձը կը խորհրդանշէր մարդկութիւնը, իսկ չամիչը` այն ընտրեալները, զորս Աստուած ընտրեց իր գործը շարունակելու համար:
Հայկական Ծնունդի սեղանը կը ճոխանար նաեւ կաղամբով պատրաստուած լիցքով (տոլմայով), չոր բանջարեղէններով պատրաստուած ապուրով, որ «մայրամաճաշ» կը կոչուէր, ինչպէս նաեւ այդ օրուան համար խնամուած եւ տօնին նախօրեակին մորթուած խոյի, ոչխարի կամ հորթի միսով :
Ծնունդի ուտելիքներէն ամէնէն տարածուածը «տարի» կոչուած քաղցր գաթան էր, որ կը բաժնուէր 12 մասերու` ըստ տարուան 12 ամիսներուն:
Ս. Ծնունդի սեղանին ոգելից ըմպելիներ չկային, սակայն կարմիր գինին արտօնուած էր, քանի որ անիկա Քրիստոսի արիւնը կը խորհրդանշէր: Իսկ Եւրոպացիք, յատկապէս ֆրանսացիներն ու իտալացիները Նոր տարուան եւ Ս. Ծնունդի սեղաններէն անպակաս կ'ընեն տաք գինին :
Հայկական սովորութիւններ
Հին ատեն, երբ եկեղեցական արարողութիւնը կ'աւարտէր, եկեցեցւոյ դպիրները իրենց դպրապետին ընկերակցութեամբ կ'այցելէին տուները` «Աւետիս» երգելու համար:
Այս ձեւով ամէն տունէ կը ստանային քանի մը ղուրուշ եւ կամ այլ նուէրներ:
Նոյն երգերը կ'երգէին նաեւ թաղի երիտասարդներն ու պատանիները: Տանտիկինները պայուսակները կը լեցնէին հաւկիթով, իւղով, պտուղներով եւ զանազան նուէրներով:
Ծննդեան օրը նաեւ Մելքոն, Գասպար, Պաղտասար, Էմմանուէլ, Մանուէլ, Նազարէթ, Նազար եւ Աւետիս անունը կրող տղամարդոց անուան տօնն է: Անոնց բոլորին տուներուն սեղանները այդ օրը ճոխ կ'ըլլային, ու տան մէջ հիւրընկալութիւն ու խրախճանք տեղի կ'ունենար:
ժողովուրդին մէջ տարածուած աւետիսներէն էր նաեւ`
Տե՛ս նաեւ
Ս․ Ծնունդի Աւետում
Գրիգոր Տաթեւացի
Գրիգոր Տաթեւացի Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ հռչակաւոր վարդապետ։ Հայ առաքելական եկեղեցին Գրիգոր Տաթեւացին դասած է սուրբերու շարքին, յիշատակը կը տօնուի Մեծ պահքի 4-րդ Կիրակիին նախընթաց շաբաթ օրը։
Ան աստուածաբան է, փիլիսոփայ, եկեղեցական գործիչ, դասախօս, րաբունապետ։ Գրիգոր Տաթեւացի Տաթեւի փիլիսոփայական դպրոցին նշանաւոր ներկայացուցիչներէն է, միջնադարու հայ աստուածաբանական միտքի մեծագոյն դէմքերէն։ Անոր անուան հետ կը կապուի Տաթեւի համալսարանի համաժողովրդական մեծ անունը։
Տաթեւացիին գրաւոր ժառանգութեամբ, առ այսօր, կ'ուսանին եւ կը քարոզեն Հայ Եկեղեցւոյ վարդապետները։ Անոր բազմաթիւ գիրքերէն պահպանուած են «Գիրք Հարցմանց»ը, «Ոսկեփորիկ»ը, «Ամառան» եւ «Ձմեռան» կոչուող քարոզագիրքերը, մեկնութիւններ եւ այլ աշխատութիւններ, ինչպէս նաեւ Անոր նկարագրած երկու Աւետարանները։
Կենսագրութիւն
1371-ին Գրիգոր իր ուսուցիչին հետ ուխտագնացութիւն մը կը կատարէ Երուսաղէմ եւ այնտեղ կը ստանայ կուսակրօն քահանայի աստիճան, իսկ իրենց վանքը վերադառնալու ճամբուն վրայ՝ Դարանաղեաց գաւառին մէջ վարդապետ կը ձեռնադրուի եւ Որոտնեցին իրեն վարդապետական գաւազան կը յանձնէ։ 1380-ին անոնք կը տեղափոխուին Ապրակունեաց վանք։
Գործունէութիւն
138-ին, իր ուսուցիչին մահէն ետք Գրիգոր կը դառնայ այդ վանքին առաջնորդը։ Վարած է փիլիսոփայութեան, աստուածաբանութեան, քերականութեան, երաժշտութեան տեսութեան եւ այլ դասընթացքներ։
1390-ին Տաթեւացին հաստատուելով Տաթեւի մէջ, իր շուրջը կը համախմբէ Սիւնիքէն ու Հայաստանի տարբեր վայրերէն այստեղ ուսանելու եկած բազմաթիւ աշակերտներ եւ կը շարունակէ իր գիտամանկավարժական գործունէութիւնը։ Անոր րաբունապետութեան օրերուն՝ Տաթեւի դպրոցը, որ վերածուած էր համալսարանի, հասած է իր ծաղկման գագաթնակէտին՝ դառնալով գիտութեան, մշակոյթի, արուեստի եւ հոգեւոր կեանքի կեդրոն։
Մաղաքիա Արք. Օրմանեան զինք անուանած է «վարդապետութեան նահապետ», իսկ Մեծոփեցին՝ «Երկրորդ Լուսաւորիչ»։ Տաթեւացին անփոխարինելի աւանդ ունի Հայաստանի մշակոյթի, լուսաւորութեան տարածման եւ եւրոպական մտածողութիւնը հայոց մտաւորական շրջանները ներմուծելու մէջ։
Տաթեւացի նաեւ մանրանկարիչ էր ու երաժիշտ։ Պահպանուած է 1297-ին գրուած Աւետարան մը (Մատենադարան, ձեռագիրդ 7482), զոր 1378-ին նկարազարդած է Տաթեւացին։
Գրիգոր Տաթեւացին ապրած է խիստ պահեցող կեանքով, շարունակ կրած է մազեղէն հագուստ եւ պարեգօտ։
Ստեղծագործութիւն
Տաթեւացի գրած է մեկնութիւններ, լուծմունքներ, քարոզներ, աստուածաբանական, դաւանաբանական, իմաստասիրական մեծարժէք աշխատութիւններ։ Այդ երկերուն մէջ արծարծուած են հեղինակի մանկավարժական հայեացքները, ճանաչողութեան եւ իմացութեան խնդիրներ։
Աստուածաբանական
Առաւել կարեւոր են «Գիրք Հարցմանց» ու «Ոսկեփորիկ» հանրագիտական երկերը, ուր ի մի բերուած են ո՛չ միայն ժամանակի գիտութեան եւ կեանքի ամենաբազմազան խնդիրներուն վերաբերող տեղեկութիւններ, այլեւ հայ դաւանաբանական միտքի դարաւոր ձեռքբերումները։ Երաժշտական, ծիսական, տեսական ու գեղագիտական շարք մը խնդիրներ կ'արծարծուին «Հարցմանց գիրք»ին մէջ։ Անոր ժառանգութեան մաս կը կազմեն Արիստոտելի եւ Դաւիթ Անյաղթի գործերու մեկնութիւնները։
Քարոզագիրքեր
Իր տեսակին մէջ բացառիկ է նաեւ «Քարոզագիրքը»՝ «Ձմեռան» եւ «Ամառան» հատորներով։ Ան ստեղծած է քարոզախօսութեան եւ հռետորական արուեստի դասագիրք։ Տաթեւացին փիլիսոփայութեան մէջ պաշտպանած է երկակի աստուածային էութիւններու եւ բնութեան ճանաչման ճշմարտութեան սկզբունքը, սահմանազատած է հաւատքի ու գիտութեան, աստուածաբանութեան եւ փիլիսոփայութեան բնագաւառները։
Անոր կարծիքով՝ Աստուծոյ ստեղծած 4 տարրերը՝ կրակը, օդը, ջուրը եւ հողը, յաւերժ են։
Հասարակական ներդաշնակութեան խախտման հիմնական պատճառը նկատած է աղանդաւորական շարժումները եւ իշխող դասերու ագահութիւնը։ Ըստ անոր՝ միապետը կամ իշխանը իրաւունք չունի եւ չի կրնար լուծել համաժողովրդական հարցեր՝ առանց ժողովուրդի մեծամասնութեան ընդհանուր համաձայնութեան։ Հետաքրքրական են անոր իմացաբանական ըմբռնումները։
Գիտելիքներն ու առաքինութիւնը բնածին չեն, այլ ձեռքբերովի, իսկ զգայական առողջ ընկալումը ճանաչողութեան հիմքն է, որուն վրայ ալ կը յենի բանականութիւնը։ Այդ պատճառով ալ ան երեխայի կրթութեան ու դաստիարակութեան հարցով կարեւոր դեր կը յատկացնէր ուսուցիչին, որ պէտք է ըլլար նուիրուած եւ անարատ վարքի տէր։ Հայոց պետականութեան կործանման համար կը մեղադրէր նախարարները, որոնք իրենց եսամոլութեամբ, ընդունակ չէին լուծելու ազգային հարցերը։ Համոզուած էր, որ համազգային հարցերը պէտք է կարգաւորէ ո՛չ միայն իշխանական դասը, այլ ամբողջ ժողովուրդը։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ մանրանկարիչներ
Արշակ Գասապեան
Արշակ Գասապեան (անյայտ, Սամսոն, Օսմանեան կայսրութիւն - 1915, Նարման, Օսմանեան կայսրութիւն), հայ բժիշկ։
Կենսագրութիւն
Արշակ Գասապեան ծնած է Տրապիզոնի նահանգի Սամսոն նաւահանգստային քաղաքին մէջ։ Ստացած է բժշկական կրթութիւն եւ որպէս բժիշկ աշխատած է։ Սպանուած է 1915 թուականին Կարսի մօտ, Նարմանի մէջ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր Ստորոգութիւն:Սամսոն ծնածներ Ստորոգութիւն:1915 մահեր Ստորոգութիւն:Նարման մահացածներ
Սուրբ Կատարինէի Վանք
Սուրբ Կատարինէի Վանք (յունարէն՝ Μονὴ τῆς Ἁγίας Αἰκατερίνης, Monē tēs Hagias Aikaterinēs, արաբերէն՝ دير القدّيسة كاترين), կը գտնուի Սինա լերան հարաւը, Եգիպտոսի ամենաբարձր՝ Քաթրին լեռներուն վարի կողմը, Մուսա լերան մօտակայքը. կ՛ենթադրուի, որ աշխարհի ամենահին վանքն է ։ Այն զբօսաշրջիկներու համար ամենամեծ սրբավայրերէն կը նկատուի՝ որպէս ուխտատեղի, ուր աշխարհի տարբեր տեղերէն ուխտաւորներու խումբեր կ՛այցելեն։ Վանքը կը վերահսկուի Սինայի ինքնավար եւ Արեւելեան ուղղափառ եկեղեցիներուն կողմէ։ Այն ներառուած է ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան կառոյցներու ցանկին մէջ:
Հիմնադրման Թուական
Կառուցուած է 548 եւ 565 թուականներուն․ այն աշխարհի ամենահին վանքերէն է, որ առայժմ կը գործէ ։ Այստեղ կը գտնուի աշխարհի ամենահին գործող գրադարանը․ գրադարանը կը պարունակէ եզակի գիրքեր, ինչպէս՝ ասորական սինայական գիրքեր՝ մինչեւ 1859 թուական եւ սինայական օրէնսգիրք ։
Վանքին շուրջը կառուցուած է փոքր քաղաք մը՝ պանդոկներով եւ լողաւազաններով, զոր կոչուած է Սուրբ Քեթրին քաղաք։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Վանքեր
1776 թուական
1776 թուական, նահանջ տարի, 18րդ դարու 76րդ տարին է
Մահեր
Ստորոգութիւն:1776
Գէորգ Վարժապետեան
Գէորգ Վարժապետեան (1895, Պաղտատ- 12 Հոկտեմբեր 1947, Աթէնք), հայ բժիշկ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է 1895 թուականին Պաղտատ` վի­րա­բուժի ըն­տա­նի­քի մէջ։ Պա­տա­նե­կու­թեան տա­րի­նե­րն ան­ցած են Հալէպի մէջ։ Աւար­տած է Հա­լէպի ազ­գա­յին վար­ժա­րա­նը, այնուհետեւ Հա­լէ­պի Ֆրեր­նե­րու միջ­նա­կարգ դպրո­ցը։ Ուսանած է Դամասկոսի բժշկական վարժարանէն ներս։ 1916 թուականին ու­սու­մը շա­րու­նա­կած եւ աւար­տած է Կոստանդնուպոլսոյ բժշկական համալսարանը եւ ստա­ցած՝ բժշկի վկա­յա­կան։
1923 թուականի հաստատուած է Յունաստանի Սելանիկ (Թեսաղոնիկէ) քաղաքին մէջ, ուր եւ աշխատած է մինչեւ իր կեանքի վերջը։ Սելանիկի մէջ ունեցած է իր սեփական հիւանդանոցը։ Եղած է հմուտ եւ բազմաշնորհ վիրաբոյժ, սիրուած ու յարգուած քաղաքացի։
Գրականութիւն
Գէորգեան Կարօ, Ամէնուն Տարեգիրքը, Պէյրութ, 1960։
Տե՛ս նաեւ
Կարապետ Ղազարեան
Սելանիկ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:1895 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Պաղտատ ծնածներ Ստորոգութիւն:12 Հոկտեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:1947 մահեր Ստորոգութիւն:Աթէնք մահացածներ
Սփեցոփուլա
Սփեցոփուլա (յուն․՝ Σπετσοπούλα), Արղոսարոնիքոսի կղզիակ, Արղոլիքոս ծոցի մուտքին, Սփեցես կղզիին հարաւ-արեւելքը։ Տարածութիւնն է 1,95քլ²։
Հնադարին կղզիակը կոչուած է Արիսթերա․ այդպէս արձանագրած է Փաւսանիաս։
Կղզիակը (միայն ցամաքասը) սեփականութիւնն է Սթաւրոս Նիարհոս նաւատէրերու ջոջ ընտանիքին։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Սարոնիքոս ծոցի կղզիներ Ստորոգութիւն:Էգէականի կղզիներ Ստորոգութիւն:Յունաստանի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ ըստ երկիրի Ստորոգութիւն:Կղզիներ Ստորոգութիւն:Սեփական կղզիներ
Քանյէ Ուեսթ
Քանյէ Օմարի Ուէսթ, (Kanye Omari West, ծնած է 8 Յունիս, 1977): Նաեւ յայտնի է որպէս Յէ (Ye), ամերիկացի ռափըր, երգիչ, երգերու հեղինակ, երաժշտական արտադրող եւ դերասան։
Ուէսթ կը համարուի բոլոր ժամանակներու ամէնէն շատ ձայնասկաւառակ վաճառող արուեստագէտներէն մէկը։ Ան ամբողջ աշխարհին մէջ վաճառած է 21 միլիոն ալպոմ եւ 66 միլիոն երգ :
Վաղ կեանք
Քանյէ Ուէսթ ծնած է Աթլանթիոյ մէջ, Ճորճիա, ուր կ'ապրէր իր ծնողներուն հետ։ Երբ ան երեք տարեկան էր, ծնողները կ'ամուսնալուծուին, եւ ինքն ու մայրը կը տեղափոխուին Շիքակօ, Իլինոյս։ Անոր հայրը Ռէյ Ուէսթը այժմ քրիստոնեայ խորհրդական է։ Ուէսթի մայրը, բժիշկ Տոնտա Ուէսթը անգլերէն լեզուի փրոֆէսօր էր Գլարք-Աթլանթիոյ համալսարանին մէջ եւ անգլերէն բաժնի նախագահ Շիքակոյի համալսարանին մէջ մինչեւ, որ կը դառնայ Ուէսթի խորհրդատուն։
Անձնական կեանք
2002 թուականէն Ուէսթ սկսած է հանդիպիլ ծրագրողներ Ալէքսիս Փայֆըրի (Alexis Phifer) հետ, սակայն անոնք բաժնուած են 2008-ին : Նոյն տարին ան սկսած է հանդիպիլ Էմպեր Ռոուզի հետ, սակայն անոնց յարաբերութիւնները աւարտած են 2010-ի ամառը : 2012-ի Ապրիլին Ուէսթ կը սկսի հանդիպիլ ամերիկահայ Քիմ Քարտաշեանի հետ, իսկ յաջորդ տարուան Յունիսին կը ծնի անոնց աղջիկ զաւակը՝ Նորթ Ուէսթը : Ուէսթ եւ Քարտաշեան ամուսնացած են 24 Մայիս 2014-ին Ֆլորանսի մէջ, Իտալիա : Ապրիլ, 2015-ին անոնք իրենց աղջկան հետ կ'այցելեն Հայաստան, Երեւան : Նոյն տարուան Դեկտեմբերին կը ծնի անոնց մանչը :
Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցի (Զահլէ)
'''Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցի (Զահլէ)''' Լիբանան
Պատմութիւն
1927-ին եգիպտահայ բարերար Բարսեղ Պալըգճեանի նուիրատուութեամբ ապահովուեցաւ եկեղեցւոյ հողամասը, որուն վրայ գնտուող հողաշէն սենեակները միացան եւ վերածուեցան մատուռի մը։
1928-ի ամրան, միեւնոյն բարերարը՝ Բարսեղ Պալըգճեան իր ննջեցեալ հօր Գրիգորի յիշատակին ստանձնեց նոյն հողին վրայ կառուցել քարաշէն եկեղեցի մը: Եկեղեցին մկրտուեցաւ յանուն Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչի։
Տէր Մաշտոց Ա. Քհնյ. Ոսկերիչեանի օրերուն եւ Հայ Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան ճիգերով կառուցուեցաւ «Իւզպաշեան» սրահը, իսկ «Գալուստ Կիւլպէնկեան» հիմնարկի հովանաւորութեամբ բարձրացան երեք յարկերը, ինչպէս նաեւ հաստատուեցաւ երիցատունը եւ ընդարձակուեցաւ խորհրդարանի սրահը: Ղեւոնդ Արք. Չէպէեանի բարերարութեամբ մարմարապատուեցաւ եկեղեցւոյ խորանը:
Յոյն Ուղղափառ արաբ համայնքի Առաջնորդ Գերապատիւ Տ. Նիֆօն Սապա Եպիսկոպոս ընդառաջեց Զահլէի հայութեան փափաքին եւ արտօնութիւն տուաւ հայերուն արարողութիւններ կատարելու Մէյտան թաղի «Մար Նիքոլա» եկեղեցւոյ մէջ։ Հետագային, Մեծի Տանն Կիլիկոյ Կաթողիկոս Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Սահակ Բ. Խապայեան Տ. Խաչատուր Ծ. Վրդ. Տէր Ղազարեանը նշանակեց շրջանի հոգեւոր հովիւ:
Եկեղեցւոյ հոգեւոր հովիւներն են՝
Տ. Խաչատուր Ծ. Վրդ. Տէր Ղազարեան Տ. Սարգիս Քհնյ. Պետրոսեան (1925 – 1927) Տ. Եղիշէ Քհնյ. Տողրամաճեան Տ. Դիոնիս Քհնյ. Կրէզեան Տ. Մաշտոց Ա. Քհնյ. Ոսկերիչեան Արժ. Տ. Նշան Քհնյ. Ժասթաճեան Տ. Վաչէ Քհնյ. Թաթոյեան Տ. Ներսէս Քհնյ. Ճերմակեան (Այժմու Հոգեւոր հովիւ)։
Աղբիւրներ
[https://www.armprelacylb.org/churches/sourp-krikorl/ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցի (Զահլէ)]
Ստորոգութիւն:«Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցի (Զահլէ) Ստորոգութիւն:Լիբանան
Մալաք Հիֆնի Նասէֆ
Մալաք Հիֆնի Նասէֆ, եգիպտացի իսլամ ֆեմինիստուհի։
Կենսագրութիւն
Ծնած է 1886-ին Գահիրէի մէջ, Սանիի Ապու ալ-Քարիմ Ճալալի եւ Հաֆնի-պէյ Նասիֆայի ընտանիքին մէջ, որ Մուհամմէտ Ապտոյիի գաղաղափարաներու համակիրն էր։ Մալաքի հայրը կը խրախուսէ աղջկան կրթութիւն ստանալու ցանկութիւնը։ Մեծնալով՝ Մալաքկ Նասիֆը յաճախ կ՛ընթերցէր արաբական բանաստեղծութիւն եւ ինքն ալ կը սկսի գրել ։ Մալաքի հայրը վաղ տարիքէն կը փորձէր աղջկան մօտ սէր արթնցնել դէպի եգիպտական մշակոյթը, անոր կը սորվեցնէր արաբերէն եւ կը ծանօթացնէր արաբական մշակոյթին : 1901-ին Մալաքը առաջիններէն մէկն էր, որ աւարտած էր Ապպասի կանանց համար նախատեսուած առանձին նախակրթարանը, յետոյ շարունակած է կրթութիւնը Սանիայի ուսուցիչներու համար նախատեսուած լիցէի մէջ, որ աւարտած է 1903-ին՝ դառնալով դասարանին լաւագոյններէն մէկը։ Երկու տարի ետք դասաւանդած է նոյն տեղը։ 1907-ին Մալաքը ամուսնացած է Ապտ ալ-Սատար ալ -Պասիլ Պաշուի հետ, որմէ ետք ստիպուած եղած է ձգել աշխատանքը, քանի որ այն ժամանակուան օրէնքներով ամուսնացած կնոջ կ՛արգելուէր զբաղուիլ մանկավարժութեամբ։ Որոշ ժամանակ ետք Մալաքը ամուսինին հետ կը տեղափոխուի Էլ Ֆայում քաղաք։ Յետագային Մալաքը կ՛իմանայ, որ ամուսինը ուրիշ կին եւ երեխայ ունի։ Այդ եւ միւս կանանց դժուարին վիճակը, որուն Մալաքը անձամբ ականատես կ՛ըլլայ, ստիպեցին անորգրել Եգիպտոսի մէջ կանանց վիճակի մասին։ Ան կը գրէր «Պախիտխատ ալ-Պատիեայ» կեղծանունով։ Մալաք Հաֆնին աշխոյժ նամակագրական կապ հաստատած էր այդ ժամանակուան գրողներու, կին գրող՝ Մէյ Զիատէի եւ եւ Քասիմ Ամինիի հետ։ 17 Հոկտեմբեր 1918-ին Մալաք Հիֆնի Նասէֆ մահացած է հարբուխէ։ Անոր յուղարկաւորութեան ներկայ էին կառավարութեան շարք մը անդամներ, ինչպէս նաեւ կանանց մեծ իրաւունքներ տրամադրելու կողմնակիցները։ Մալաք Նասէֆի մահուան 7-րդ տարելիցին ներկայ էին անոր համախոհները, ինչպէս՝ Մէյ Զիատէն եւ Նապաուիա Մուսան։
Ներդրում
Մալաքը ապրած է այնպիսի ժամանակաշրջանի, երբ Եգիպտոսի մէջ աշխուժօրէն կը քննարկուէին կանանց դերը հասարակութեան մէջ։ Այդ բանավէճերուն աշխուժօրէն կը մասնակցէին այնպիսի մտածողներ, ինչպիսիք էին Եուտա ՇաարավիՆ, Քասիմ Ամինը, Նապաուիա Մուսան եւ այլք։ Մալաքը յօդուածներ գրած է «Ումմա» կուսակցութեան կողմէ հրատարակուող «ալ-Ճարիտայ» ամսագրին մէջ, ելոյթներ ունեցած է համալսարաններու եւ կուսակցութեան կեդրոնական գրասենեակուն մէջ։ 190-ին ան հրատարակած է «ալ-Նիսաիիաթ» անուանումով սեփական ելոյթներու հաւաքածոն։ Երբ այդ ժամանակուան կանանց իրաւունքներու ընդլայնման բոլոր կողմնակիցները ելոյթ կ՛ունենային ի պաշտպանութիւն աշխոյժ վեստէրնիզացիայի եւ կը մերժէին աւանդապաշտներու գաղափարները, Մալաքը կը կարծէր, որ միայն ժամանակակից եւ իսլամական աւանդական գաղափարներու համադրութիւնն է ընդունելի եգիպտական հասարակութեան համար։ Այդ դիրքորոշումը կ՛արտայայտուէր կրթութեան, դէմքը շղարշով ծածկելու, ամուսնական իրաւունքներու նկատմամբ անոր ունեցած հայեացքներով։
Դէմքի ծածկոց
20-րդ դարասկիզբին շատ կանայք դադարեցան կրել աւանդական դիմածածկոց՝ համարելով այդկանանց իրաւունքներու ընդլայնման խորհրդանիշ։ Այդ ժամանակուան շարք մը մտածողներ, ինչպիսին է նաեւ Քասիմ Ամինը, ենթադրեցին, որ հրաժարուելով դիմածածկոցէն, կանայք ցոյց կու տային իրենց ուժն ու ազատութիւնը։ Մալաքը իր հերթին կը կարծէր, որ հասարակութեան բարձր խաւի կանանց կողմէ դիմածածկոցէ հրաժարուիլը կը հանդիսանայ եւրոպական նորաձեւութեան թողտուութեան, ոչ թէ անորմէ ընկճուելու հետեւանք կամ կանանց կողմէ ազատութեան դրսեւորման ցանկութիւն։ Մալաքը կ՛ենթադրէր նաեւ, որ եթէ դիմածածկի կրելը երկար ժամանակ կը հանդիսանար եգիպտական մշակոյթի մաս, ապա այն կրելու արգելքը կտրուկ փոփոխութիւն կը դառնար շատ կանանց համար եւ բացասական հետեւանքներ կ՛ունենար։ Մալաքը կը կարէր, որ պէտք է վախնալ այն տղամարդոցմէ, որոնք սկիզբը կանանց կը ստիպեն երեսներուն շղարշ կրել, իսկ յետոյ յանկարծակի «ազատագրման» պատճառաբանութեամբ կը յայտարարեն, որ պէտք չէ կրել այն։
Ամուսնական իրաւունք
Մալաքի շատ աշխատանքներ կը շոշափեն ամուսնական իրաւունքի խնդիրը։ Մասամբ այժ կը հանդիսանայ իր սեփական ընտանեկան կարգավիճակի հետեւանքը։ Քանի որ Մալաքի ամուսինը ունեցած է երկու կին, ան հանդիսացած է բազմակնութեան աշխոյժ հակառակորդ։ Օրինակ իր «Համատեղ ապրող կանայք» յօդուածին մէջ Մալաքը բազմակնութիւնը կ՛անուանէ «Կանանց մահացու թշնամի»։ Ան կողմ էր ամուսնական իրաւունքներու բնագավառին մէջ էական փոփոխութիւններուն, անոր կարծիքով պէտք է արգիլել բազմակնութիւնը, կանանց եւ տղամարդկանց տալ ամուսնալուծութեան իրաւունք, իսկ կանանց ամուսնանալու տարիքը բարձրացնել ոչ պակաս, քան 16 տարին։ Մալաքը կը կարծէր, որ բոլոր ամուսնութիւններու հիմքը պէտք է ըլլայսէրը, այս անոր կարծիքով կը հանդիսանայ այն կեդրոնական գաղափարը, որու առանցքի շուրջ պէտք է տեղի ունենան ամուսնական իրաւունքի ոլորտի բոլոր բարեփոխումները։ Մալաքը կը մերժէր այն ամուսնութիւնները, որոնց դրդապատճառը կը հանդիսանար փողը, բացի այդ ան կը քննադատէր վաղ ամուսնութիւնները, քանի որ անոր խօսքերով շուտ ամուսնացող կանանց մօտ կ՛առաջանայ հիստերիա։
Կրթութիւն
Մալաքը կրթութեան բարեփոխումը կը համարէր ամենակարեւորը։ Իր աշխատանքներուն մէջ ան կը յայտարարէ, որ իւրաքանչիւր աղջիկ, ով հնարաւորութիւն չունի դպրոցը աւարտելու, կ՛ենթարկուի անարդարութեան։ Այդ կարծիքը կը կիսէին այն ժամանակուան կանանց իրաւունքներու ընդլայնման շատ կողմնակիցներ։ Չնայած Մալաքը կը կարծէր, որ ոչ բոլոր կրթութիւններ բարիք կը բերէին։ Օրինակ․ ան դէմ կ՛արտայայտուէր Եգիպտոսի մէջ միսսիոներական դպրոցներու տարածման, քանզի կ՛ենթադրէր, որ մեծամիտ աղջիկները միշտ կը հանդիսանան միսսիոներական դպրոցներու շրջանաւարտներ։ Մալաքը կողմնակից էր նաեւ եգիպտական կառավարութեան կողմէ կրթական համակարգի նկատմամբ ուժեղ վերահսկողութեան, այդ նպատակով ընդլայնուեցան կանանց դպրոցներու դպրոցական ծրագրերը, օրինակ Մալաքը կը կարծէր, որ այնտեղ անհրաժեշտ է ներառել «Եգիպտոսի պատմութիւն» առարկան։
Յուլիանոս Ուրացող
Յուլիանոս Ուրացող (Iulianus Apostata, պաշտօնական անունը՝ Ֆլավիոս Կլավդիոս Յուլիանոս (Flavius Claudius Iulianus), 331 կամ 332 - 363 թ. Յունիս 26-ի ), Հռոմի կայսր 361 - 363 թթ. Կոսդանդիանոսի հարստութիւնէն, հռետոր եւ յոյն փիլիսոփայ։ Անդիկ գիտութեան ըւ մշակոյթի երկրպագի, նորպլատօնականութեան փիլիսոփայական դպրոցի հետեւորդ։ Հեթանոսական կրօնի ջատագով լինելու պատճառով քրիստոնիայ պատմիչներու կողմէն ստացած է «Ուրացող» անունը։ Անոր գրական ստեղծագործութիւններէն պահպանուած է 8 ճառ, 2 երգիծական երկ եւ նամակներու հաւաքածու։
Ծնած է Կոսդանդնուպոլիսի մէջ, Կոսդանդիանոս Մեծ կայսեր եղբոր՝ Յուլիոս Կոսդանցիոսի որդին է։ Հօր մահէն յետոյ դաստիարակուած է եպիսկոպոս Եվսեբիոս Նիկոմեդացի կողմէն։ 339 թուականին ուսումնասիրած է հունական փիլիսոփայութիւն Մարդոնիոսի ղեկավարութեամբ, որ արթնացրած է անոր մէջ սէրն առ հելլենական աշխարհայացքը։ 344-45 թթ. ապրած է Նիկոմեդիայի մէջ, ուրտեղ ծանօթացած է նշանաւոր հռետոր Լիբանիոսի հետ, որ հեթանոսական կրօնի եւ աւանդոյթներու ջերմեռանդ ջատագով էր։ 351-52 թթ. Պերգամոսի եւ Եփեսոսի մէջ բնակուելու ժամանակ ուսումնասիրած է նորպլատօնականութիւն փիլիսոփայ Մաքսիմոս Եփեսացի մօտ։ 352-54 թթ. Յուլիանոսը կրկին անցկացրած է Նիկոմեդիայի մէջ՝ խորացնելով իր գիտելիքները նորպլատօնական ուսմունքի մէջ։ 355 թ. մեկնած է ուսանելու Աթենք նոյն հռետորական դպրոց, ուրտեղ այդ ժամանակ կը սորվէին Գրիգոր Աստուածաբանը եւ Բարսէղ Կեսարացին։
355 թ. Կոստանցիոս Բ. կայսրը կը հռչակուի Յուլիանոսին իր աթոռակէն' կնութեան տալով անոր իր քրոջը։ Յուլիանոսն կ'ուղարկուի պաշտպանելու Գերմանիայի հետ սահմանակից հռոմէական նահանգները։ Մինչեւ 360 թ. վարած շարք մը պատերազմներու մէջ Յուլիանոսին կը յաջողի հետ մղած գերմանական ցեղերու բոլոր յարձակումները եւ առժամանակ խաղաղեցնել սահմանը։ Կոսդանցիոսը, երկիւղելով Յուլիանոսի յաջողութիւններէն, 361 թ. պահանջած է իրմէ իրեն ուղարկած իր ենթակայութեան տակ գտնուող զորքերու մասը մը։ Սակայն Յուլիանոսի լեգեոնները հրաժարած են ենթարկուած այդ հրամանին եւ հռչակած են անոր կայսր։ Քաղաքացիական պատերազմը կասեցուած է միայն Կոսդանցիոսի անսպասելի մահով (նոյեմբեր 3 361 թ.ին)։
Ստանձնելով միանձնիայ կառավարումը՝ Յուլիանոսը շարք մը հրովարտակներով հայտարարած է կրօնական հանդուրժողականութիւն եւ վերականգնած հեթանոսական ծէսերը։ Չեղեալ հայտարարված են հեթանոսական կրօնի եւ ծէսերու դէմ նախորդ կայսրերու կողմէ ընդունուած բոլոր հրովարտակները։ Յուլիանոսը չի հալածէր քրիստոնիաներուն, սակայն պայքարած է քրիստոնէութեան դէմ՝ արգելելով կրօնաւորներուն դասավանդել եւ ձգտելով ստեղծել ուժեղ հեթանոսական եկեղեցի քրիստոնիա եկեղեցի օրինակով։
Իր իշխանութեան առաջին օրէն ստիպուած եղած է շարունակել Սասանեան Պարսկաստանի դէմ պատերազմի պատրաստութիւնները։ Արշավանքը մեկնարկած է 363 թ. գարնանը։ Յուլիանոսի գլխաւորութեամբ հռոմէական զորքն անցած է Եփրատը եւ շարք մը ճակատամարտեր ջախջախած պարսիկներուն՝ հասնելով մինչեւ Տիզբոն։ Ոգեւորուած լինելով այդ յաջողութիւններէն՝ Յուլիանոսը զորքով անցած է Տիգրիսը եւ հրամայած հրկիզել գէտի վրա կանգնած հռոմեական նավատորմը, որպեսզի զորքի մեջ առավել ուժեղացնի հաղթելու ձգտումը։ Սակայն քանի որ հռոմեացիները ծանոթ չէին տեղանքին, պարսիկներին հաջողվել է կտրել Հուլիանոսին սննդի եւ ջրի պաշարներից, ինչի հետեւանքով Հուլիանոսը ստիպված է եղել նահանջել հյուսիս։ Պարսկական զորքերը հետապնդել են նահանջող հռոմեական զորքին՝ հյուծելով նրան անսպասելի գիշերային հարձակումներով։ 363 թ. հունիսի 26-ին Մարանգայի մոտ տեղի ունեցած ճակատամարտում Հուլիանոսը վերքեր է ստացել, որոնցից եւ նույն օրը մահացել է։ Ըստ ավանդության մահից առաջ նա բացականչել է. «Դու հաղթեցիր, Հալիլեացի»՝ այդ խոսքերով ակնարկելով քրիստոնեության դեմ իր պայքարի պարտությունը։
Թաղուած է Կիլիկիայի Տարսօն քաղաքին մէջ, յետագային վերաթաղուած Կոսդանդնուպոլիսին մէջ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունիս 26-ի մահեր
Լողազգեստ
Լողազգեստը ծանօթ իբրեւ՝ maillot, նորաձեւոթեան հնարողին անունն է, տրուած կիներու մէկ կտոր լողազգեստին։ Մայօ (maillot) եզրը առաջին անգամ կը գործածուի նկարագրելու համար ձիգ-պատշաճեցող մէկ կտոր լողազգեստը (1920 թուականներուն)․ ձեռակերտուած համանման jersey հիւսուածքով։ Նոյնպէս, «մայօ» անունը կը գործածուի սահմանելու համար պարի կամ մարզանքի սեղմնահագուստները։
Ստուգաբանութիւն
Մայօ maillot սահմանումը 1928-ին, տեղ կը գտնէ Անգլիական բառարանին մէջ։  Ֆրանսերէն լեզուին մէջ, մայօ maillot բառը «շապիկ» կը նշանակէ եւ կը գործածուի Tour de France հեծելարշաւի ընթացքին առաջնորդները զանազանելու համար։  Ֆրանսերէն լեզուի նոր սահմանումը՝ լողազգեստի համար, այս բառը կը գործածէ։ Պարսկերէն եւ արաբերէն խօսակցական լեզուներուն մէջ, յատկապէս  Լեվանթի շրջանը (արեւելեան Միջերկրական Ծով եւ արեւմտեան Ասիա- Սուրիա, Լիբանան, Յորդանան, Իսրայէլ եւ Պաղեստին), «մայօ» եզրը հասարակ գործածութիւն ունի նկարագրելու, սահմանելու համար տղամարդու եւ կիներու լողազգեստը։
Ներկայիս, խօսակցական լեզուի «մայօ» եզրը կը փոխարինէ մէկ կտոր լողազգեստ ասացուածքը:
Պատմական
Հռոմէական հնադարեան ժամանակաշրջանին, հանրային լոգանքները գնահատուած են եւ մարդիկ մերկ կը լոգնան։
Միջնադարին, ջերմուկային ջուրերը եւ ծովու լոգանքները վատառողջ կը նկատուին։  Միայն ԺԸ. դարուն է որ լոգանքի բարիքները կը գնահատուին եւ մարդիկ շապիկով կը լոգնան։ ԺԹ. դարու վերջաւորութեան, կիները սեղմիրանով corset եւ ուռած տաբատով կը լոգնան։  Իսկ, տղամարդիկը՝ մինչեւ բումբը (սրունքին մսոտ մասը) հասնող եւ երկայն թեւեր ունեցող զգեստով: Մասնաւոր տնակներ կը շինուին եւ ծովափներուն կը զետեղուին, դիւրացնելու համար ծովու լոգանք առնողներուն փոխուիլը՝  ծով չմտած կամ ծովէն ելլելուն։
1900-ին կիներուն լոգանքի հագուածքը մինչեւ ծունկերը հասնող թեթեւ հագուստ մըն է նոյն կտաւէն պատրաստուած ուռած վարտիքով մը։
1920-ին Քոքօ Շանել Coco Chanel կը ներկայացնէ արեւայրուքի (արեւին տակ կենալով պղինձի գոյն առնել) նորաձեւութիւնը, ինչ որ կը պահանջէ մերկացնել թեւերը, ուսերը եւ սրունքները։
1932-ին «Թարզան» վարտիք-լողազգեստը  յեղաշրջում կը յառաջացնէ եւ տղամարդոց կ'արտօնէ իրենց մարմինը ցուցնել։
1946-ին «պիքինի» bikini  (երկու կտոր) լողազգեստը կը յայտնուի, սակայն ինքզինքը կը պարտադրէ միայն 1960-ական թուականներուն։ Իսկ 1970-ին`«մոնօքինին» (մէկ կտոր) եւ կը հետեւին անոր եւ «պիքինի»ին զանազան տարբերակները։
1980-ական թուականներուն, ջրասահիկի surf ազդեցութիւնը տղամարդոց մօտ կը նպաստէ երկար եւ սեղմ գուլպայ յիշեցնող լողազգեստ հագնիլը եւ շուրջ 20 տարիներու համար կը փոխարինեն լոգանքի դասական վարտիքը։ Նաեւ կը սկսի գերակշռել սեղմ ու կարճ boxer եւ կամ սեղմ ու մինչեւ ծունկը jammer (շորտաձեւ) լողազգեստը-մանաւանդ լողաւազաններուն մէջ, առողջապահական պատճառներով- եւ մինչեւ ծունկը հասնող ժողովրդական լայն շորտաձեւ լողազգեստը short de bain – Boardshorts եւ կամ՝ անոր կարճ տարբերակը՝ caleçon de bain։
2010 թուականներուն, իգական սեռի մօտ կը նկատուի մէկ կտոր լողազգեստի վերադարձը․ պատճառները՝ մորթի քաղցկեղի աճումը, սեռային ժխտում, մարմնի տեսքէն նեղութիւն զգալ եւ շատ ուրիշ․․։
Աւստրալիոյ Սիտնի քաղաքի «Լողազգեստի Ցոյցը»
Կիրակի 20 Հոկտեմբեր 1907-ին, հազարաւոր ցուցարարներ բողոքի ցոյց կը կազմակերպեն։ Անոնք կը բողոքեն քաղաքապետութեան կողմէ առաջարկուած օրէնքին դէմ, որմով՝ տղամարդիկ պարտաւոր էին շապիկաձեւ թիկնոց մը հագնիլ լողալու համար։
Ցուցարարներուն պահանջներուն դրական մօտեցում կ'ունենան հանրութիւնն ու լրատուական միջոցները։  Այսպիսով, քաղաքապետութիւնը կը հրաժարի իր որոշումէն։
Առողջապահութիւն
Ջուրը, քրտինքն ու օդի ջերմութիւնը ծիլերուն թրմումին կը նպաստեն։ Անոնք թաց կամ խոնաւ լողազգեստին կտաւին վրայ գրգռումներ, ցպիկներ եւ բորբոսներ կը յառաջացնեն։ Այս պատճառով կը յանձնարարուի ծովէն ելլելուն պէս լողազգեստը փոխել։ ԻԱ դարուն, լողազգեստի ճարտարարուեստը կը փորձէ ստեղծել առողջապահական առումով կատարեալ լողազգեստը։
Ֆրասնայի հանրային լողաւազաններուն մէջ, առողջապահութեան համար, կ'արտօնուի հագնիլ միմիայն սեղմ լողազգեստներ։
Ծովու լոգանքի մեքենայ
Ծովու լոգանքի մեքենան, ԺԸ. դարէն մինչեւ Ի. դարասկիզբին ժողովրդային համբաւ վայելով գործիք մըն էր։ Մարդոց կը դիւրացնէր փոխուիլ եւ ուղղակի ջուրը անցին։ Այս փայտաշէն տուփ-մեքենաները մինչեւ ծով կը գլորուէին։
Ծովու լոգանքի տնակ
Ծովու լոգանքի տնակը, շատ փոքր փայտաշէն վառ գոյներով ծովափի մեծ «տուփ» մըն է։ Կը հանդիպինք ժողովրդային ծովու լոգանքի յարմարցուած ծովեզերքներուն։ Կը պատսպարեն արեւէն, հովէն եւ կիզիչ տաքէն։ Նաեւ փոխուելու՝ ծով մտնելու կամ ծովէն ելլելու ատեն։
Արմէնիա (թերթ, Մարսէյլ)
Մկրտիչ Փորթուգալեան Ֆրանսայի մէջ կը հիմնէ «Արմէնիա» թերթը Օգոստոսի 1, 1885-ին-ին յեղափոխական գաղափարներ տարածելու եւ յեղափոխական սերունդ կը պատրաստելու նպատակով։ Թերթը կ՚ըլլայ Արմենական Կուսակցութեան պաշտօնական օրկանը։
Տեն Նաեւ
Ստորոգութիւն:Հայ մամուլ
Արեւելք (թերթ, Իսթանպուլ)
Արեւելք օրաթերթ, ազգային, քաղաքական եւ գրական օրաթերթ մը։
Հրատարակուած է Կոստանդնուպոլիսի մէջ, 1884 թուակէնէն 1896 թուական, ինչպէս նաեւ 1898 թուականէն 1912 թուական: Տարբեր տարիներու ընթացքին ունեցած են տարբեր տնօրէններ եւ խմբագիրներ, ինչպէս Ստեփան Դամադեանը, Գ. Պոյաճեանը, Երուանդ Սրմաքեշխանլեանը։ Սուլթան Ապտուլ Համիտ II-ի ժամանակ հայ առաջաւոր մտաւորականներ հրապարակած են յօդուածներ Արեւմտեան Հայաստանը տնտեսական եւ քաղաքական իրավիճակի մասին:
«Արեւելք» թերթը հրաժարած է տպագրել րքական պաշտօնական հերիւրանքներ 1894 թուականէն 1896 թուական հայկական կոտորածներու մեղաւորներ հայերը համարելու մասին, ուստի գրաքննութիւնը ժամանակաւորապէս արգիլած է թերթին հրատարակումը:
1908 թուականին «Արեւելք»-ը ողջունած է Համիտեան բռնապետութեան տապալումը եւ սահմանադրութեան վերահաստատումը յուսալով հայերու եւ Օսմանեան Կայսրութեան միւս ժողովուրդներու ազատագրումն ու իրաւահաւասարութիւնը:
Ըստ «Արեւելքը»-ին հայկական հարցի ծագման պատճառներն են ազգային եւ կրօնական դաժան ճնշումը, հայերու բնաջնջման մշտական սպառնալիքը։ Դատապարտած է 1909 թուականի Ատանայի կոտորածը եւ նշած է Երիտթուրքերուն մասնակցութիւնը այդ եղեռնին: Բանավիճած է թուրք մամուլին հետ մերկացնելով կառավարութեան երկդիմի քաղաքականութիւնը Կիլիկիոյ հայերու արտագաղթի եւ վերադարձի հարցով։
«Արեւելքը» հանդէս եկած է հայ քաղաքական կուսակցություններու համատեղ գործողութիւններու օգտին, տպագրած ՀՅԴի դիրքորոշումը Օսմանեան երեսփոխանական նիստի ընտրութիւններու նկատմամբ, ՀՅԴ Կոստանդնուպոլիս պատասխանատու մարմնի շրջաբերականները, Հնչակեաններու գործունէութիւնը լուսաբանող նիւթեր, եւլն։ Ատանայի կոտորածէն ետք «Արեւելք»-ը առաջադրած է, հայերու նոր կոտորածներէն ետք, ինքնապաշտպանութեան գաղափարը։
Հրանդ Ք. Արմէն
Կենսագրութիւն
Հրանդ Ք. Արմէն 1911-ին կ՛անցնի Ամերիկայի Միացեալ Նահանգները, ուր շրջան մը իր երէց եղբօր մօտ՝ ալիւրաղացի մէջ աշխատելէ ետք, կը մտնէ Ամերիկեան բանակ, զինուորական իր ծառայութիւնը կատարելու: 1931-ին որպէս Իրաւագիտութեան ուսանող, մուտք կը գործէ Տիթրոյթի Համալսարանը, զոր կ՛աւարտէ երեք տարիներու մէջ:
Իրաւանաբական ասպարէզին կողքին, Հրանդ Ք. Արմէն կը նուիրուի հայ ժողովուրդի պատմութեան սերտողութեան: Իր ամբողջ ուշադրութիւնը կեդրոնացնելով Արտաշէսեան, Արշակունեան Մարզպանական Հայաստանի վրայ, հետեւողականօրէն ան կը փորձէ լոյսին բերել տուեալ ժամանակաշրջանի միջազգային ու հայկական քաղաքական անցուդարձերը, միշտ ապաւինած հայ եւ օտար սկզբնաղբիւրներու վկայութեանց, որոնց հանդէպ իր դիրքորոշումը կը յայտնաբերէ հմուտ պատմաբանի կողքին նաեւ յանդուգն իրաւագէտը:
Հրանդ Ք. Արմէն, որ հետեւեալ բառերու մէջ խտացուցած էր իր կեանքը՝ «օրապահիկս օրէնսգիտութիւն, հոգեպահիկս՝ հայոց պատմութիւն»:
Հրանդ Ք. Արմէն կը մահանայ 1973-ի սկիզբները:
Աշխատութիւններ
Յամառ ու բծախնդիր աշխատանքով հայ պատմագրութեան գանձարանին աւանդ կը թողու հետեւեալ աշխատասիրութիւնները՝
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:1895 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1 Յունուարի ծնածներ Ստորոգութիւն:Կեսարիա ծնածներ Ստորոգութիւն:1973 մահեր Ստորոգութիւն:Հայ իրաւագէտներ Ստորոգութիւն:Հայ պատմական գիտութիւններու դոկտորներ Ստորոգութիւն:Հայ ասորագէտներ Ստորոգութիւն:Հայ պատմաբաններ
Մարիա Մոնթեսորի
cing ciang ciond gacie ściongՄարիա Մոնթեսորի, իտալացի անուանի մանկավարժ, փիլիսոփայ, մարդաբան, գիտնական եւ բժիշկ։ Այն չորս մանկավարժներէն մէկը, որ ըստ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ին, մեծ ներդրում ունեցած է 20-րդ դարու մանկավարժական մտածողութեան ձեւերու հաստատման մէջ : Առաջին կինը, Իտալիոյ պատմութեան մէջ, որ ստացած է գիտութիւններու թեկնածուի գիտական աստիճան։
Ռոզալիա Լոմպարտօ
Ռոզալիա Լոմպարտօ (իտալ.՝ Rosalia Lombardo, 13 Դեկտեմբեր 1918, Պալերմօ, Իտալիա - 6 Դեկտեմբեր 1920, Պալերմօ, Իտալիայ), աղջիկ, որ մահացածլ է թոքերու բորբոքումէն, որու մարմինը զմռսուելով ցուցադրուած է ապակեպատուած դագաղի մէջ Քապուցիններու դամբարանին մէջ՝ Պալերմօ։ Ռոզալիա Լոմպարտոյի թաղումը այդ ձեւով դարձած է դամբարանի պատմութեան մէջ վերջիններէն։
Մարիա Մոնթեսորի
mama mnie ruchaԿենսագրութիւն
Մոնթեսորին ծնած է 1870 թուականին, կեդրոնական Իտալիոյ Անքոնա նահանգին մէջ։ Անոր մանկութեան մասին շատ բան չէ հասած,yuyuyuմիայն այն, որ ծնողներն մեծ ճիգ թափած են, որպէսզի իրենց զաւակը բարձրորակ կրթութիւն ստանայ եւ հասնի մարդկային կատարելութեան, սակայն կաթոլիկ Իտալիոյ մէջ այդ կնոջ աւանդական դիրքը չէր եւ գրեթէ անկարելի էր։
Ռոզալիա Լոմպարտօ
Զմռսում
Սալաֆիէի կողմէ մարմինի մշակման, զմռսման արարողութեան նկարագրութիւնը գտնուած է անոր ձեռագրերու արխիւին մէջ (իտալ.՝ Dario Piombino-Mascali)։ Սալաֆիան Լոմպարտոյի արիւնը փոխած է ֆորմալինի ախտահանիչ լուծոյթով, ալքոհլով, որ ընդունակ է չորացնելու մարմինը, քաղցրիով, որ կը պաշտպանէ մոոմիան ամբողջովին ջրազրկումէ, հակասնկային սալիցիլաթթուով եւ ցինկի աղով, որ մարմինին կու տայ ամրութիւն ։ Բանաձի կառուցուածքն է՝ 1 մաս գլիցերին, 1 մաս յագեցած ֆորմալինի լուծոյթ ցինկի պղնձարջասպ եւ ցինկի քլորիտ, 1 մաս սալիցիլաթթուի յագեցած սպիրտի լուծոյթ։
Մարիա Մոնթեսորի
mama mnie ruchaԿենսագրութիւն
Տարրական դպրոցի շրջանին իսկ նկատելի եղած է անոր ունեցած ձիրքն ու սէրը մաթեմատիկայի հանդէպ։ Տարրական դպրոցը յաջողութեամբ աւարտելէ ետք ընդունուած է Միքայէլ Անճելոյի անուան տեխնիկական ուսումնարանը։ Ապա՝ 16 տարեկանին, կրթութիւնը շարունակած է Լէոնարտօ տա Վինչիի անուան տեխնիկական ուսումնարանէն ներս, որն աւարտած է ճարտարագէտի մասնագիտական որակաւորումով ։
Երկար ժամանակ զբաղած է բնագիտական առարկաներով, ապա՝ ելլելով իր նկարագրային յատկութիւններէն, կատարած է իր մասնագիտական ընտրութիւնը՝ մանկաբուժութիւնը։ Այն ժամանակ Իտալիոյ մէջ բժշկութիւնը տղամարդոց մենաշնորհն էր, սակայն ան իր ջանքերուն շնորհիւ՝ Իտալիոյ տարածքին, դարձաւ առաջին կին բժիշկը։
6 Յունուար 1907-ին, Հռոմի մէջ բացած է Մոնթեսորին առանձին դպրոցը, ուր աշխատած՝ մտաւոր հետամնաց երեխաներու հետ։ Ապա, յատուկ մանկավարժութենէն անցած է ընդհանուր մանկավարժութեան եւ աշխատած՝ բնական զարգացում ունեցող երեխաներու հետ։
Երկեր
Մարիա Մոնթեսորին կրթական տեսութեան հիմնական սկզբունքները ամփոփուած են հետեւեալ աշխատանքներուն մէջ․
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:3 Օգոստոսի ծնածներ Ստորոգութիւն:6 Մայիսի մահացածներ Ստորոգութիւն:Իտալացի մանկավարժներ Ստորոգութիւն:Իտալացի մարդաբաններ Ստորոգութիւն:Իտալացի բժիշկներ Ստորոգութիւն:Իտալացի փիլիսոփաներ Ստորոգութիւն:Իտալացի գիտնականներ
Համբարձում Վարժապետեան
Համբարձում Վարժապետեան, ծնած է Թալաս, 1866-ին։
Կենսագրութիւն
Կանուխէն որբացած է ու տարուած Պոլիս եւ դրուած Սբ. Փրկիչ Որբանոցը։ Ապա տքնաջան ոնքնաշխատութեան շնորհիւ, կ՝երթայ մինչեւ Վիէննա, ուր կը վերջացնէ Էքօլ Թէքնիք տ՛էնժէնիէօրը որպէս մեքենագէտ Պոլիս վերադառնալով, եղած է պատասխանատու տնօրէնը մըքենականացած մէծ ջրաղացքի մը։ Ապա գացած է Պոգրսա, ուրկէ անցած Իզմիր եշ ինք բերած է 1924-ին։ Մեռած է 24 Օգոս.1900-ին հաստատուած է Պէյրութ: Լիբանանի եւ Սուրիոյ բազմաթիւ քաղաքներուն մէջ կառուցուած է զանազան մեքենական ջրաղացներ։ Տէր Զօրի ելեքտրականութիւնը առաջին անգամ ինք բերած է 1924-ին։ Մեռած է 24 Օգոս. 1932-ին Պիթիաս, ուր օդափոխութեան համար գացած էր։
Տոհմային դաստիարակութեան եւ ազգային արժանիքներու հաւատացող հայ մեն էր Համբարձում Վարժապետեան, եւ իր ջանքերուն շնորհիւ զաւակներոն ալ մեծցան հայեցի դաստիարակութեամբ։ Օտար շրջանակի մէջ ինկած փոքրիկ հայ գաղութի մը դիմագիծը պահել որքա՛ն դժուար ըլլալը մենք լաւ գիտենք։ Հատառակ բազում խոչնդոտներու, Համբարձում հայեցի դաստիարակութիւն մը տուաւ իր զաւակներուն։ Ունեցաւ չորս զաւակ, մէկ աղջիկ եւ երեք մանչ.- Արամ, Վահրամ, Հրանդ եւ Թագուհի (Տիկ. Աճէմեան) :
Սար­գիս Խա­չա­տու­րեա­ն
Սարգիս Խաչատուրեան, հայ գեղանկարիչ։
Ամուսնացած է գեղանակարիչ Վավա Խաչատուրեանին հետ ։
Կեանք եւ գործունէութիւն
Խաչատուրեան ծնած է Մալաթիա։ Յաճախած է Կարինի Սանասարեան վարժարանը։ Իր երկրորդական ուսումը աւարտելէ ետք մեկնած է Հռոմ։
1908-1911 թուականներուն ան ուսանած է Հռոմի Գեղարուեստի ակադեմիոյ մէջ։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկիզբին վերադարձած է հայրենիք ու ապրած է հայ ժողովուրդի պատմութեան դաժանագոյն շրջանը, հազիւ փրկուելով մահէ։ Այդ շրջանի հայ ժողովուրդի ապրած տառապանքը եւ անոր հետեւանքը կարելի է տեսնել իր արուեստին մէջ։ Յովհաննէս Թումանեան, Անդրանիկ Զօրավար եւ ուրիշներ Սարգիս Խաչատուրեանը անուանած են «Հայոց վշտի երգիչ»։
Եղած է Սովետական Հայաստանի առաջին դրոշմաթուղթերու հեղինակը։ Իր գործերուն մէջ գերակայ եղած են հայ ճարտարապետական յուշարձաններու, հնագիտական արժէքներու, տարազներու եւ կենցաղային դրոյթներու պատկերացումը, ուր շարժումը եւ գոյները գերակայ ներկայութիւն կը կազմեն։ Իր ստեղծագործութիւնները ունին իւրայատուկ ոճ, նկարներուն բնորոշ է լոյսով ողողուած ըլլալը ։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի աւարտէն ետք շրջած է Եւրոպայի զանազան երկիրներ ցուցադրելով իր ստեղծագործութիւնները։
1916-1920 թուականներուն ստեղծագործած է աւելի քան հինգ հարիւր բնանկար եւ գաղթականութեան նիւթով գործեր։ Անոնք կը ցուցադրուին եւրոպական զանազան քաղաքներուն մէջ՝ նպատակ ունենալով ներկայացնել հայ ժողովուրդին ճակատագիրը։
1939-1940 թուականներուն Հնդկաստանի մէջ ընդօրինակած էր հնդկական որմնանկարներէն աւելի քան հարիւր նմոյշներ, Սարգիս Խաչատուրեանի ստեղծագործութիւնները գտած են իրենց արժանի տեղը Եւրոպայի, Ամերիկայի եւ Հնդկաստանի զանազան թանգարաններուն մէջ, զգալի մէկ մասն ալ ի պահ դրուած են Հայաստանի Ազգային պատկերասրահին մօտ։
Սարգիս Խաչատուրեան 1941 թուականին վերջնապէս հաստատուած է Նիւ Եորք ։
Մահը
28 Դեկտեմբեր 1977-ին, Սարգիս Խաչատուրեանի աճիւնը տեղափոխուած եւ վերաթաղվուած է Երեւան։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Արուեստագէտներ Ստորոգութիւն:Հայ գեղանկարիչներ Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայեր
Շահէն Մեղրեան
Շահէն Մեղրեան («Շահումեանի արծիւ», 2 Յունուար 1952, Գիւլիստան (Արցախ) - 17 Ապրիլ 1993): Ան հայոց բանակի հրամանատարն էր եւ քաղաքական դէմք :
Մեղրեան ծնած էր հայկական եւ յայտնի ընտանիքի մը մէջ, Գիւլիստան։
Ան աւարտած է Գիւլիստանի միջնակարգ դպրոցը, ապա Երեւանի պետական համալսարանի տնտեսագիտութեան բաժանմունքը: Աւարտելէ ետք Գիւլիստանի մէջ իբրեւ տնտեսագէտ գործի կ՛անցնի շրջանի գիւղատնտեսական մեծ ձեռնարկութեան մէջ, ապա կը ստանձնէ պահածոներու գործարանի տնօրէնութիւնը: Անկէ ետք Շահէն Մեղրեան կը նշանակուի շրջանի գիւղատնտեսական արդիւնաբերական բաժանմունքի ղեկավար:
1988 կը կազմէ առաջին (Defense brigade) Շահումեանի մէջ։ 1990 Մեղրեանին կը յաջողի յաղթել պատերազմը՝ Մանաշիտի :  1991-ի գարնան, Շրջանային խորհուրդի գործադիր կոմիտէի նախագահութեան առընթեր, շրջանի ինքնապաշտպանութեան ուժերու գլխաւոր հրամանատար կ՛ըլլայ:։ 28 Դեկտեմբեր 1991 թուականէն սկսեալ Ղարաբաղի (National Assembly) Լեռնային Ղարաբաղի ժողովուրդի տարագրութենէն ետք, Շահումեանի մէջ Մեղրեան ճառ մը կը խօսի եւ ճառը կ՛աւարտէ՝ Շահումեանը գրաւուած է, բայց պարտուած չէ :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1952 ծնունդներ Ստորոգութիւն:2 Յունուարի ծնածներ Ստորոգութիւն:1993 մահեր Ստորոգութիւն:17 Ապրիլի մահացածներ Ստորոգութիւն:ԵՊՀ շրջանաւարտներ
117 (թիւ)
117 (հարիւր տասնեօթ)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ է 116-ի եւ 118-ի միջեւ
Արմինիըն Ռիվիու
Արմինիըն Ռիվիու ("Armenian Review", «Հայկական տեսութիւն»), հայագիտական եռամսեայ պարբերաթերթ։
Սկսած է լոյս տեսնել 1948 թուականին, Պոստոն, անգլերէն լեզւով։
Խմբագիրներ՝ Ճէյմզ Մանտալեան, Ճէյմզ Թաշճեան, Ժիրայր Լիպարիտեան, Թաթուլ Սոնենց-Փափազեան, Հայկ Օշական, Ասպետ Քոչիկեան։ Մինչեւ 1982 հրատարակած է հայագիտական, քաղաքական, հանրամատչելի նիւթեր, լուրեր Հայաստանի եւ հայ ժողովուրդի մասին։ ։ Այնուհետեւ դարձած է զուտ հայագիտական պարբերաթերթ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ մամուլ
Ժագ Պերլինըրպլաու
Ժագ Պերլինըրպլաու (Jacques Berlinerblau, ), հրեայ կրօնաւոր՝ ռաբբի, պատմաբան, փրոֆէսօր հրէական քաղաքակրթութեան, «Ճորճթաուն» համալսարանին մէջ ։
Սուրբ Կարապետ Եկեղեցի (Յորդանան)
Սուրբ Կարապետ եկեղեցի, հայ առաքելական եկեղեցի՝ Յորդանան։
Պատմութիւն
Սուրբ Կարապետ եկեղեցին կառուցուած է Երուսաղէմ ի հայ համայնքին, Երուսաղէմի հայոց պատրիարքութեան շնորհիւ։ Եկեղեցւոյ հիմնադրման հանդիսաւոր արարողութիւնը տեղի ունեցած է 2009 թուականին, Յորդանան գետ ի ափին, որուն մասնակցած են հոգեւորականներ, համայնքի բարձրաստիճան ղեկավարներ։
Եկեղեցւոյ օծման արարողութիւնը տեղի ունեցած է 30 Հոկտեմբեր 2014 թուականին, որուն մասնակցած են ՀՀ նախագահ՝ Սերժ Սարգսեան ը, ՀՀ Արտաքին գործերու նախարար՝ Եդուարդ Նալբանտեան ը, Երուսաղէմի Հայոց պատրիարք՝ Նուրհան արքեպիսկոպոս Մանուկեանը, Սեւան արքեպիսկոպոս Ղարիբեանը, Յորդանանի հոգեւոր առաջնորդ Վահան արքեպիսկոպոս Թոփալեանը եւ այլք ։
Եկեղեցւոյ հեղինակն է Հայաստանի Հանրապետութեան վաստակաւոր ճարտարապետ Արտակ Ղուլեան ը։ Եկեղեցին կը կոչուի Սուրբ Կարապետ՝ ի յիշատակ բանաստեղծ տոքթ. Կարօ Կարապետեանին։ Եկեղեցւոյ կառուցումը իրականացուցած է բանաստեղծի որդին՝ Վիգէն Կարապետեանը ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Յորդանան
Կուամի Ճակատամարտ (1944)
Կուամի երկրորդ ճակատամարտ (21 Յուլիս-10 Օգոստոս),Ամերիկայի զօրքերու կողմէ Կուամի (Մարիանեան կղզիներու ամենամեծ կղզին) գրաւումը՝ ճափոնական բանակին կողմէ: Տեղի ունեցած է Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմի ժամանակ` Խաղաղական Ովկիանոսի պատերազմի ընթացքին:
Պատմութիւն
Կուամ ունի 341.18 քառակուսի քիլոմեթր տարածք եւ Մարիանեան կղզիներու ամենամեծ կղզին կը հանդիսանայ : Կուամ եղած է ԱՄՆ-ու իշխանութեան տակ 1898-էն ի վեր, երբ ԱՄՆ-ի զօրքերը գրաւած էին զայն սպանական զօրքերէն: 10 Դեկտեմբեր 1941-ին, ճափոնական զօրքերը ԱՄՆ-էն գրաւեցին Կուամը, որ Փերլ Հարպորի վրայ յարձակման շարունակութիւնն էր: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի դաշնակցային տերութիւններու պատասխան գործողութիւնները երկար չտեւեցին: «Ֆորագեր» գործողութիւնը կը ծրագրէր նախապատրաստական ռմբակոծումներ իրականացնել, առաջին հերթին Մարշալեան կղզիներու մէջ տեղակայուած աւելորդ նաւով, ապա նաեւ այլ ուղղութիւններով :
Սաիփան, Տինիան եւ Կուամը ճափոնական ռազմական հրամանատարութեան կողմէն որպէս թիրախներ ընտրուած էին, որովհետեւ նշուած կղզիներու տեղաբաշխուածութիւնը թոյլ կու տար զանոնք ռազմական կարեւոր հենակէտերու վերածել եւ յաջողութիւնը դէպի Ֆիլիփին եւ Թայուան հասցնել : Սաիփանի ներխուժումը ծրագրուած էր իրականցնել 15 Յունիս 1944-ին, իսկ Կուամի մէջ զօրքեր բերելը՝ 18 Յունիսին: Սկզբնական ժամանակացոյցը բաւականին լաւատէս կը թուէր: Սակայն դաշնակցային ուժերը ստիպուած էին մարտավարութիւնը փոխել, որովհետեւ ճափոնի զօրքերու դիմադրութիւնը անկարելի դարձուց կղզիին գրաւումը եւ ստիպեց մօտ մէկ ամիս սպասել : ԱՄՆ-ի ռազմածովային եւ ռազմաօդային ռմբակոծութիւնները 11-13 Յունիս (1944) տեւեցին` ներառելով 216 ռմբակոծիչներ: Այսպիսի մեծ տարողութեամբ յարձակման ընթացքին, շուրջ 12 ճափոնական նաւեր խորտակուեցան։ 27 Յունիսին ամերիկեան ռազմանաւերը` կործանիչներու աջակցութեամբ նոր գրոհի սկսան կղզիի ուղղութեամբ :