cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Քրիստոսի Փորձութիւնները
Աստուածաբանական Մեկնութիւն
Մեկնիչները համեմատութիւն կ'ընեն հրեաներու անապատ ճամբորդութեան եւ Քրիստոսի փորձութեան իրադարձութիւններու միջեւ : Քրիստոսի փորձութիւնները անապատին մէջ զուգահեռներ ունին նաեւ Հին Կտակարանի Հոպի պատմութեան հետ, որ նոյնպէս փորձութիւններու ենթարկուած է Սատանային կողմէ : Հոպը կրած է երեք փորձութիւն, եւ վերջինին ժամանակ անոր, ինչպէս եւ Յիսուսին, առաջարկուած է երկրպագել Սատանային:
Հայաստանի Հանրապետութեան Կեդրոնական Դրամատուն
ՀՀ ԿԴ Դիլիջան Ուսումնահետազօտական Կեդրոն
Կեդրոնի տարածքին կը գործէ նաեւ տարածքային դրամարկղային կեդրոն, որուն միջոցով կը սպասարկուին տարածաշրջանի ֆինանսական կազմակերպութիւնները։
Քրիստոսի Փորձութիւնները
Աստուածաբանական Մեկնութիւն
Իւրաքանչիւր փորձութեան ժամանակ Յիսուս ոչ մէկ գործողութիւն չի կատարեր, միայն երկխօսութեան մէջ կը մտնէ Սատանային հետ: Այդ պատճառով ալ աստուածաբանները կը նշեն, որ «Անոր շրթներէն դուրս եկող խօսքը կանգնեցուց Սատանան» :
Հայաստանի Հանրապետութեան Կեդրոնական Դրամատուն
ՀՀ ԿԴ Դիլիջան Ուսումնահետազօտական Կեդրոն
Համալիրը հանդէս կու գայ ինչպէս Հայաստանի, այնպէս ալ տարածաշրջանի, Արեւելեան Եւրոպայի կեդրոնական (ազգային) եւ առեւտրային դրամատուներու, ֆինանսական հատուածի այլ մասնակիցներու, միջազգային հեղինակաւոր այլ ֆինանսական կառոյցներու եւ գործարար ոլորտի ներկայացուցիչներու գործնական հանդիպումներու եւ հետազօտութիւններու միջավայր, ուր կը կազմակերպուին տարածաշրջանային տարբեր խորհրդակցութիւններ, սեմինար-քննարկումներ ֆինանսական համակարգին առնչուող խնդիրներու վերաբերեալ՝ Հայաստանի նկատմամբ ֆինանսական ոլորտի մասնակիցներու հետաքրքրութիւնը մեծցնելու նկատառումով։ ՀՀ կեդրոնական դրամատան կողմէ վերակառուցուած է նաեւ Դիլիջանի նախկին քաղաքային գրադարանի շէնքը։ Անիկա վերածուած է ժամանակակից «Գիտելիք յանուն զարգացման» կեդրոնի։
Քրիստոսի Փորձութիւնները
Աստուածաբանական Մեկնութիւն
Ղուկասի խօսքերով, փորձութիւններէն ետք Սատանան կը ձգէ Յիսուս Քրիստոսը, այնուհետեւ ան դարձեալ կը սկսի գայթակղիլ անոր հրեայ ժողովուրդի միջոցով, նաեւ անոր աշակերտներուն միջոցով` տարբեր դաւեր նիւթ ընելով :
Մարկոս աւետարանիչը կը յայտնէ, որ անապատին մէջ Յիսուս գազաններու հետ էր, ասիկա այն բանին ապացոյցն է, որ Քրիստոս (նոր Ադամ) կը շրջապատէր գազանները, որոնք անոր վնաս չէին պատճառեր, այնպէս ինչպէս Ադամին դրախտի մէջ :
Հայաստանի Հանրապետութեան Կեդրոնական Դրամատուն
Այցելուներու Կեդրոն
Այցելուներու կեդրոնը տեղակայուած է ՀՀ Կեդրոնական դրամատան պատմական մասնաշէնքին մէջ։ Անիկա առաջին անգամ իր այցելուներուն համար դռները բացած է 2011-ի աշնան, իսկ այցելուներու առաջին խումբը այցելած է նոյն թուականի 20 Սեպտեմբեր-ին։ Կեդրոնական դրամատան Այցելուներու կեդրոնը կը զբաղեցնէ 2 յարկ՝ 500 քառ.մ. ընդհանուր մակերես, ուր կ'այցելէ տարեկան մօտ 10 000 այցելու։
Քրիստոսի Փորձութիւնները
Փորձութեան Նշանակութիւնը
Փորձութիւն սովի միջոցով
Սատանան յոյս ունէր, որ սովէն տանջուող Քրիստոս, գայթակղուելով եւ իրեն համար հրաշք կատարելով, այդպէս պիտի վարուի նաեւ հետագային. պիտի ազատէ զայն թշնամիներէ եւ պիտի շրջապատէ հրեշտակներու գունդերով, պիտի իջնէ խաչէն եւ օգնութիւն պիտի կանչէ Եղիա մարգարէին : Սատանայի այս միտքը ուղղուած էր անոր, որ Յիսուսի չարչարանքներով չիրագործուի մարդկութեան փրկութիւնը: Այդ խորամանկ խորհուրդին Յիսուս պատասխանեց Մովսէսի խօսքերով. «Մարդը միայն հացով չէ, որ կ'ապրի, այլ նաեւ այն ամէն խօսքերով, որոնք կ'ելլեն Աստուծոյ բերանէն» (Երկրորդ Օրէնք 8:3):
Հայաստանի Հանրապետութեան Կեդրոնական Դրամատուն
Այցելուներու Կեդրոն
Կեդրոնի հիմնական թիրախը բարձր դասարաններու աշակերտներն են, ինչպէս նաեւ ուսանողները, որոնց այցելութիւնները կը կազմակերպուին օրական երկու անգամ, 20-25 հոգինոց խումբերով։ Կեդրոն կարող են այցելել նաեւ քաղաքացիներ, որոնք հետաքրքրուած են դրամանիշերի պատմութեամբ, Կեդրոնական դրամատան գործունէութեամբ, դրամավարկային քաղաքականութեամբ։ Միեւնոյն ժամանակ, կեդրոնին մէջ տեղի կ'ունենան հանրակրթական դպրոցներու ուսուցիչներու վերապատրաստման դասընթացներ, շարադրական դասախօսութիւններ, այցելութիւններ յատուկ խումբերու համար։
Քրիստոսի Փորձութիւնները
Փորձութեան Նշանակութիւնը
Փորձութիւն հպարտութեամբ
Հայաստանի Հանրապետութեան Կեդրոնական Դրամատուն
Այցելուներու Կեդրոն
Ցուցադրանքին մէջ ներկայացուած են 24 կայուն վահանակներ, 2 ինտերակտիւ գօտիներ՝ դրամանիշերու ստուգման տարրալուծարան, բանկոմատ, 2 մուլտիմեդիային խաղեր, ազգային դրամի պատմութեան մասին տեսաֆիլմ, Կեդրոնական դրամատան պատմութեան եւ գործունէութեան մասին 2 տեսաֆիլմ, գիներու կայունութիւնը եւ ֆինանսական համակարգի գործունէութիւնը բացատրող մուլտֆիլմեր, ինչպէս նաեւ բներգական տեսահոլովակներ։ Արտադասարանայինները կ'իրականացուին հայերէն, ռուսերէն եւ անգլերէն, իսկ ցուցադրանքը երկլեզու է՝ հայերէն եւ անգլերէն։
Այցելուներու կեդրոնի ընդհանուր կառուցուածքը հետեւալն է.
Քրիստոսի Փորձութիւնները
Փորձութեան Նշանակութիւնը
Երկրորդ փորձութեան ժամանակ Սատանան առաջարկեց հրաշքով ազդել Մովսէսի գալուստին սպասող մարդոց գիտակցութեան վրայ: Քրիստոս կրնար հեշտութեամբ իր վրայ գրաւել մարդոց ուշադրութիւնը: Յիսուս ցոյց տուաւ, որ կարելի չէ առանց անհրաժեշտութեան վտանգներու ենթարկուիլ` փորձելով Աստուծոյ հրաշագործ ուժը: Սատանան իր խօսքը կը սկսի «եթէ դուն Աստուծոյ որդին ես», որ ըստ մեկնիչներու, Քրիստոսի մօտ կը փորձէ փառամոլութիւն արթնցնել:
Փորձութիւն հաւատքով
Հայաստանի Հանրապետութեան Կեդրոնական Դրամատուն
Այցելուներու Կեդրոն
Կեդրոնական դրամատան գրադարանը բաց է հանրութեան համար իւրաքանչիւր աշխատանքային օր ժամը 10։00-17։00։ Նախատեսուած է ոչ միայն Կեդրոնական դրամատան աշխատակիցներուն, այլեւ տնտեսագիտական բուհերու ուսանողներուն եւ դասախօսներուն համար։
Քրիստոսի Փորձութիւնները
Փորձութեան Նշանակութիւնը
Վերջին անգամ փորձելով Յիսուսը, ցոյց տալով անոր աշխարհի թագաւորութիւնները, որոնց վրայ ինք կ'իշխէր եւ առաջարկելով զայն Յիսուսին` յոյս ունէր շփոթեցնելու անոր մարդկային հոգին եւ կասկածներ յառաջացնել Յիսուսի մարդկութիւնը փրկելու կարողութիւններուն: Իրմէ հրաժարելով Քրիստոս ցոյց տուաւ, որ չ'ընդունիր Սատանայի իշխանութիւնը աշխարհի վրայ, անիկա կը պատկանի Աստուծոյ, որուն պէտք է երկրպագել :
Հայաստանի Հանրապետութեան Կեդրոնական Դրամատուն
Այցելուներու Կեդրոն
Գրադարանին մէջ առկայ են մասնագիտական մօտ 3000 անուն գիրքեր։ Յառաջիկային նախատեսուած է գրադարանի անդամակցութիւնը ելեկտրոնային գրադարաններուն։
Քրիստոսի Փորձութիւնները
Այլ Մեկնութիւններ
Լեւ Թոլսթոյ իր «Չորս Աւետարանիչներու Միաւորումն Ու Թարգմանութիւնը» տրակտատին մէջ կըւ տայ գայթակղութեան իր մեկնաբանութիւնը : Ըստ Թոլսթոյի, աւետարանիչներու պատմութիւնը կը նմանի երկու անձերու երկխօսութեան` հոգեւոր (Յիսուս) եւ նիւթական (Սատանայ): Ի վերջոյ Յիսուս կը հասկցնէ, որ նիւթականը իրեն համար նշանակութիւն չունի:
Եկեղեցական Պաշտամունք
Ի յիշատակ Յիսուսի անապատին մէջ 40-օրեայ պահքի քրիստոնէութեան մէջ ամէն տարի կը սահմանուի Մեծ Պահք, որուն առաջին մասը 40 օր է :
Կաթողիէ եկեղեցւոյ մէջ Մեծ պահքի առաջին Կիրակին սահմանուած է Յիսուսի անապատին մէջ փորձութեան յիշատակը: Այդ օրը պատարագի ժամանակ կը կարդացուի Քրիստոսի փորձութեան աւետարանական պատմութիւնը, իսկ զուգահեռ երգեցողութեամբ կ'ըսուին առաջին փորձութեան ժամանակ Յիսուսի պատասխանած բառերը. «Մարդ պէտք չէ միայն հացով ապրի, այլ նաեւ Աստուծոյ բերանէն դուրս եկող ամէն խօսքով»: :
Եկեղեցւոյ Կողմէ Յիշատակուող Վայրեր
Եկեղեցական աւանդութիւնը Յիսուսի 40-օրեայ պահքի եւ Սատանայի կողմէ փորձութեան վայր կը համարէ Իերիխոնայէն ոչ հեռու գտնուող լեռը : Լեռը ունի 380մ բարձրութիւն եւ քրիստոնեաներու կողմէ կը տրուի «Փորձութեան լեռ» անունը, ուր միակ բնակիչը այսօր կը հանդիսանայ յոյն վանականը : Վանքը հիմնադրուած է 4-րդ դարուն, անոր ներքին տարածքը փորուած է ժայռի մէջ, իսկ քարայրին մէջ, ուր ըստ աւանդութեան եղած է Քրիստոս, կառուցուած է զանգակատուն :
Լեռը քրիստոնէական ուխտագնացութեան աւանդական վայր կը հանդիսանայ:
Կերպարուեստի Մէջ
Յիսուսի փորձութիւնների նիւթը կերպարուեստի մէջ լայն տարածում չէ գտած: Անիկա աւելի յաճախ առկայ է Սուրբ Մարկոսի տաճարի եւ Սիքստինեան Քափելլայի Քրիստոսի ամբողջ կեանքը պատկերող գեղանկարներու մէջ: Պատկերուած կ'ըլլան ինչպէս երեք փորձութիւնները (առաջին ծրագիրին մէջ ներկայացուած առաջին փորձութիւնը, իսկ միւս երկուքը ետեւի ծրագիրին մէջ), այնպէս ալ Քրիստոս Սատանայի հետ լերան կատարին:
Ուղղափառ գեղանկարչութեան մէջ երբեմն փորձութեան տեսարանը կը տեղադրեն սրբապատկերներու վրայ: Անիկա կրնայ տեսնել նաեւ արեւմտեան եւրոպական գեղանկարչութեան մէջ, օրինակ Վերոնեզէի «Քրիստոսի մկրտութիւնը եւ փորձութիւնը» նկարին մէջ մէկ կտաւի վրայ պատկերուած են երկու տեսարանները:
Քրիստոսի փորձութիւնները կը պատկերեն երեք պարունակութիւններու մէջ.
Ռոմանական եւ գոթական արուեստներուն մէջ, նաեւ Վերածնունդի դարաշրջանին Սատանան սովորաբար պատկերած են իբրեւ խաւարի ոգի` եղջիւրներով, թեւերով, ինչպէս օրինակ Տուչչոյի մօտ: Իտալիոյ մէջ, Վերածնունդի դարաշրջանին Սատանան ստացած է սիրուն տեսքով պատանիի կերպար` «ինկող հրեշտակ» (օրինակ` Թիցիանի մօտ):
Մշակոյթի Մէջ
Շարժապատկեր.
Գրականութիւն.
Արտաքին Յղումներ
Ստորոգութիւն:Յիսուս Քրիստոս
55 (թիւ)
55 (յիսունհինգ)՝ կենտ երկնիշ բնական թիւ մըն է 54-ի եւ 56-ի միջեւ
Վալենսուելա
Վալենսուելա (Valenzuela), քաղաք եւ վարչատարածքային միավոր Իսպանիայի, կը մըտն է Կորդովա շրջանի մեջ, Անդալուսիայի ինքնավար մարզի։ Վարչատարածքային միավորը կը գտնուի Կամպանիյա դե Բաենա շրջանին (կոմարկայում)։ Ընդգրկում է 19 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը 1317 մարդ (2010 թվականի տվյալներով) Մարզի վարչական կենտրոնի ունի 84 կմ հեռավորություն։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Սպանիոյ քաղաքներ
12 Փետրուար
12 Փետրուար, տարուան 43-րդ օրն է։ 11 Փետրուար 12 Փետրուար  13 Փետրուար
Տօներ
Ստորոգութիւն:Փետրուար
Պերճուհի Տայեան
Տայեան-Մակարեան Պերճուհի (1923-2000), ծնած է Լափսէքի (Տարտանէլ) եւ մահացած Իսթանպուլ։ Միջնակարգ ուսումը ստացած է Եսայեան վարժարանի մէջ, իսկ եկրորդականը Մելգոնեան Կրթական Հաստատութեան մէջ։ Բ. Աշխարհամարտին պատճառով վերադարցած է Իսթանպուլ։ Թորոս Ազատեանի եւ Ժամանակ որաթերթի խմբագրութեան քաջալերանքով իր քէրուածները լոյս ընծայած է «Ժամանակ»ի մէջ։ Կարճ շրջան մըն ալ աշխատակցած է Սան պարբերաթերթին եւ «Պայքար» շաբաթաթերթին։ Ամփոփումներ կատարած է ընկերաբանական եւ իմաստասիրական գիրքերէ։ Ունի անտիպ թարգմանութիւններուն, մասնաւորաբար Էտկար Ալէն Փոյի բանաստեղծութիւնները եւ Ալէքսիս Գարելի հանրածանոթ «Մարդը Այս Անծանոթը» հեղինակութիւնը ։
Ծանoթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Լափսէքի ծնածներ‎ Ստորոգութիւն:Հայեր
Աբիկեան
Աբիկեան, հայկական մականուն ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Քրուասան
Քրուասան (croissant՝ կիսալուսին), կարագային խմորով պատրաստուած թխուածք՝ կիսալուսնի տեսքով։ Քրուասանի խմորը թթխմորով շերտաւոր խմոր է՝ պատրաստուած առնուազն 82% իւղայնութեամբ կարագով։ Շատ տարածուած է Ֆրանսայի մէջ, ուր այն կը մատուցեն նախաճաշին ՝ սուրճի կամ տաք տուրմի հետ։
Ստեղծման պատմութիւնը
Ըստ աւանդութեան, 1683-ին վիեննացի հացթուխ Փիթր Ուենտլերը (Peter Wendler) առաջին անգամ բլիթներ պատրաստեց՝ ի պատիւ Օսմանեան կայսրութեան դէմ Աւստրիոյ տարած յաղթանակին։ Օսմանեան զօրքերը պաշարած էին Վիեննան․ հացթուխները, որ գիշերները կ՛աշխատումէին եւ քաղաքացիներուն համար մինչեւ առաւօտ բլիթներ կը պատրաստէին, քսելով պաշարման ձայնը, լուր տարածեցին, որ թուրքերը քաղաքի պատերէն այն կողմ թունել փորած էին եւ այդպիսով խանգարած թշնամիին ծրագիրները։
1770-ին քրուասանը առաջին անգամ յայտնուեցաւ Ֆրանսայի մէջ՝ շնորհիւ Մարի Անթուանետթի այնտեղ տեղափոխուելուն։ Փաստօրէն, Մարի Անթուանէթը դարձաւ ֆրանսական աւանդական նախաճաշի հիմնադիրը։
Աւստրական եւ ֆրանսական քրուասանները ամբողջութեամբ տարբեր են։ Քրուասանին միայն տեսքը եկած է Վիեննայէն, իսկ շերտաւոր խմորով քրուասանը առաջին անգամ պատրաստած են ֆրանսացի խոհարարները՝ 20-րդ դարուն։
Սկզբնական շրջանին քրուասան գնողները զայն կ՛ընկալէին իբրեւ նորաձեւութեան հերթական տարր, սակայն հետագային այն դարձաւ ֆրանսական խոհանոցի անբաժան խորհրդանիշներէն մէկը։
Քրուասաններու արգելքը Սուրիոյ մէջ
Սուրիոյ մէջ հակակառավարական ապստամբները 2013-ին արգիլեցին քրուասաններու ներկրումը Հալէպի՝ իրենց վերահսկողութեան տակ գտնուող տարածքներուն մէջ։ Անոնց կը բացատրէին այդ քայլը վերը նշուած աւստրական աւանդութեամբ։
Տեսակները
Յաճախ քրուասանները կը պատրաստուին մարգարինով եւ կ՛անուանուին «սովորական» (ֆր.՝ ordinaire), կամ մարգարտինի ու կարագի խառնուրդով ` «հրուշակային» (ֆր.՝ patissier)։ Այդ քրուասանները կրնան ունենալ կիսալուսնի տեսք։ Երբ պատրաստուած են բացառապէս կարագով ապա ունին ուղիղ ձեւ եւ կը կոչուին «մաքուր կարագ» (ֆր.՝ pur beurre)։
Միջուկները
Քրուասանները կրնան ըլլալ ինչպէս առանց որեւէ միջուկի, այնպէս տուրմով կամ ամենատարբեր միջուկներով՝ պանիրով, ապուխտ- պանիրով, տարբեր սերերով, անուշներով։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Ուտեստներ
Եփեսոսի Գ. Տիեզերական Ժողով
'''Եփեսոսի Գ. տիեզերական ժողով''', քրիստոնեայ եկեղեցուոյ տիեզերական ժողով, գումարուած է 22 Յունիս 431 թուականին, բիւզանդական Թեոդոսիոս Բ. Փոքր կայսրի հրամանով Եփեսոս քաղաքին մէջ։
Մասնակցած են 200 եպիսկոպոս։
Ապրիլ
Ապրիլ, տարուան չորրորդ ամիսը, ըստ Գրիգորեան օրացոյցի, ունի 30 օր։
Եփեսոսի Գ. Տիեզերական Ժողով
Առիթը Կ. Պոլսի պատրիարք Նեստորի (428–431) վարդապետութիւնն էր եւ Քրիստոսի մարդկային ու աստուածային բնութիւններու շուրջ դաւանաբանական վէճը, որ եկեղեցուոյ պատմութեան մեջ մտած է «Քրիստոսաբանական մեծ վէճ» անունով։ Վէճին սկիզբ դրած էին Ալեքսանդրիայի աստուածաբանական դպրոցի ներկայացուցիչ, Ալեքսանդրիայի պատրիարք Կիւրեղ Ալեքսանդրացին եւ Անտիոքի աստուածաբանական դպրոցի ներկայացուցիչ, Կ. Պոլսի պատրիարք Նեստորը։
430-ին երկու կողմերը դիմեցին Հռոմին, նոյն թուականին Հռոմի մէջ գումարուած ժողովին Կղեստիանոս պապը՝ իբրեւ Կիւրեղ Ալեքսանդրացու կողմնակից, սպառնացած է բանադրել Նեստոր ին։ Անկէ ետք Կիւրեղ Ալեքսանդրացին Ալեքսանդրիայի մէջ ժողով գումարած է, դատապարտած Նեստորին եւ ժողովի որոշումին կցած է իր 12 նշանաւոր նզովքները։ Անոր պատասխան Նեստորը հրապարակած է իր 12 հականզովքները։
Ապրիլ
Անուն
Ապրիլը հռովմէացիներու ամենէ վաղ օրացոյցին երկրորդ ամիսը եղած է մինչեւ Ianuarius-ը եւ Februarius-ը շուրջ Ք.ա. 700-ին աւելցնելը: Ապրիլը կը համապատասխանէ՝ հին հայկական տոմարի, «Ահեկան» ամսուն։
Եփեսոսի Գ. Տիեզերական Ժողով
Նեստորի կողմը անցած են Անտիոքի պատրիարք Յովհաննէս Անտիոքացի ն, Սամոսատի Անդրէաս եւ Կիւրոսի Թեոդորետ եպիսկոպոսները։ Յայտնի է Թեոդորետ եպիսկոպոսի հակակիւրեղեան նամակը։ Ալեքսանդրիայի դէմ ոտքի կանգնած է ողջ Անտիոքի դպրոցը։ Հակամարտութիւնը բոբրբոքուած է եւ բիւզանդական կայսրը հրաւիրուած է տիեզերական ժողով՝ հարթելու համար Ընդհանրական եկեղեցուոյ մէջ ծագած վէճերը։
Ապրիլ
Անուն
Ապրիլի առաջին օրը կը նշուի՝ խաբելու օրը։
Եփեսոսի Գ. Տիեզերական Ժողով
Կիւրեղ Ալեքսանդրացին, որուն կողմը անցած էր Եփեսոսի Մեմնոն եպիսկոպոսը, չսպասելով Հռոմի եւ Ասորիքի եպիսկոպոսներու ժամանելուն, բացած է ժողովը, բանադրած Նեստորին եւ անոր կողմնակիցներէն՝ որպէս «հայհոյիչ Որդւոյն Աստուծոյ Յիսուսի Քրիստոսի եւ Սուրբ Աստուածածին Մարիմայ»։ Մի քանի օր ետք, 26 Յունիսին, տեղ հասած է Յովհաննէս Անտիոքացին Ասորիքի 34 եպիսկոպոսներու հետ, տեղի ունեցած ժողովը յայտարարած է անօրինական. գումարած առանձին ժողով, դատապարտած Կիւրեղ Ալեքսանդրացուն ու Մեմնոնին եւ իր որոշումն ուղարկած Թեոդոսիոս II կայսրին։ Կայսրը թուղթով մը ընդունած է երկու ժողովներու վճիռներն ալ եւ աթոռներէն զրկած եւ՛ Նեստորին եւ Կիւրեղին, ինչպէս նաեւ՝ Եփեսոսի եպիսկոպոս Մեմնոնին։ Սակայն Կիւրեղի կողմնակիցները, չհամաձայնելով այդ որոշման հետ եւ վստահ իրենց յաղթանակին, ստիպած են կայսրին վերանայիլ իր վճիռը։ Կայսրի վերջնական որոշումին վրայ ազդած է Կիւրեղի կողմնակիցներու հզօրութիւնը, նաեւ այն, որ Հռոմն այդ ժամանակ կողմն էր Կիւրեղ Ալեքսանդրացուն եւ յանձնարարած էր բանադրել Նեստորին։ Թեոդոսիոս II-ը ի վերջոյ ընդունած է Կիւրեղ Ալեքսանդրացու նախագահած ժողովի որոշումները: Ան հռչակած է տիեզերական, աքսորած Նեստորին, իսկ Կիւրեղին եւ Մեմնոնին կրկին բազմեցրած իրենց աթոռներէն։
Ապրիլ
Անուն
Ապրիլի 24-ին, Հայաստանի մէջ եւ ամբողջ սփիւռքի տարածքին կը նշուի՝ 1915 թուականին, Օսմանեան կայսրութեան մէջ իրականացուած, Հայոց ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակը։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ամիսներ
Եփեսոսի Գ. Տիեզերական Ժողով
Եփեսոսի Գ. տիեզերական ժողովը Հաւատոյ նոր հանգանակ չի հաստատեր, այլ հաւանութիւն տուած է Կիւրեղ Ալեքսանդրացու նզովքներուն՝ որպէս հաւատքի սահման եւ ուղղափառ դաւանանք։ Ժողովի որոշումներն ընդհանրապէս անտիոքեան աստուածաբանութեան մերժումն էին, քան սոսկ Նեստորի վարդապետութեան դատապարտում։ Քրիստոս Որդին Աստուած է ըստ բնութեան, թէեւ եղաւ մարդ, եւ անոնք կը գործէին միաւորուած երկու բնութիւնները։ Քրիստոսի աստուածային եւ մարդկային բնութիւնները գոյութիւն չունին առանձին-առանձին, այլ միաւորուած են Աստուծոյ Բանին, անշփոթ, անխառն, անփոփոխ եւ անայլայլելի ձեւով։ Ոչ թէ երկու որդի եւ երկու Քրիստոս, մէկը՝ շնորհիւ որդեգրութեան՝ Աստուած, ճշմարիտ եւ երկրպագելի, միւսը՝ ծնունդով մարդ, ոչ երկրպագելի, ոչ թէ երկու առանձին, իրարմէ անջատ բնութիւններ, այլ՝ Աստուածամարդ՝ բնութիւններու անշփոթ եւ անբաժանելի միաւորութեամբ. մէկ Տէր, մէկ Յիսուս, մէկ դէմք եւ միացեալ աստուածամարդկային բնութիւն։
Եփեսոսի Գ. Տիեզերական Ժողովը եւ Հայոց եկեղեցին
Հայ եկեղեցին չի մասնակցիր Եփեսոսի Գ. տիեզերական ժողովին, սակայն նախորդ երկու տիեզերական ժողովներուն հետ միասին ընդունած է անոր տիեզերական հեղինակութիւնը։ Կորիւն ի, Մովսէս Խորենացի ի վկայութեամբ, Հայոց Սահակ Ա. Պարթեւ կաթողիկոսը եւ Մեսրոպ Մաշտոց ը 435-ին, Աշտիշատի ժողով ին մէջ ընդունած են Եփեսոսի Գ. տիեզերական ժողովի 6 կանոններն ու որոշումները, որոնք Եփեսոսէն բերած էին Սահակ Ա. Պարթեւի եւ Մեսրոպ Մաշտոցի աշակերտները՝ Աստուածաշունչի հայերէն թարգմանութեան օրինակի հետ միասին:
Հայ եկեղեցին Եփեսոսի Գ. տիեզերական ժողովի եւ 200 հայրապետներու յիշատակը կը տօնուի Վարդավառի հինգերորդ Կիրակիին նախորդող Շաբաթ օրը կամ Վարդավառին յաջորդող առաջին Շաբաթ օրը՝ Օգոստոս ամսուն։
Ստորոգութիւն:Հայոց պատմութիւն
12 Օգոստոս
12 Օգոստոս, տարուան 224-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 225-րդ) օրն է։
Եւրոպայի Խորհրդանիշներ
Եւրոպայի խորհրդանիշներ, եւրոպական հաստատութիւններու կողմէ ընդունուած պաշտօնական խորհրդանիշներ, որոնք կը բնութագրեն Եւրոպայի միասնականութեան եւ ամբողջականութեան գաղափարները։ Պատմութեան ընթացքին ստեղծուած են Եւրոպայի շարք մը խորհրդանիշներ։ Ըստ խորհրդանիշին, անիկա կրնայ օգտագործուիլ ոչ միայն Եւրոպական Միութեան, այլեւ ամբողջ Եւրոպայի համար։ Ամէնէն յայտնի խորհրդանիշները ստեղծուած են Եւրոպայի Խորհուրդին կողմէ՝ 1950-1960-ականներուն եւ հակառակ այն հանգամանքին, որ այդ խորհրդանիշները պէտք էր խորհրդանշէին ամբողջ Եւրոպան, այդուհանդերձ հասարակութեան մեծ մասը զանոնք կը կապէ միայն Եւրոպական Միութեան հետ։ Ի յաւելում համաեւրոպական ինքնութեան, ԵՄ-ն, իր ընդարձակման գործընթացին ատեն, ստեղծած է նաեւ սեփական խորհրդանիշները։
Եւրոպան Եւ Ցուլը
Հին յունական դիցաբանութեան մէջ Եւրոպան եղած է փիւնիկեան թագուհի։ Զեւս կը սիրահարի Եւրոպայի եւ կ'որոշէ զայն գերի բռնել։ Ան  կը կերպարանափոխուի սպիտակ ցուլի եւ կը խառնուի Եւրոպայի հօր՝ եղջերաւոր անասունին հետ։ Երբ Եւրոպան եւ անոր նաժիշտները ծաղիկներ կը հաւաքէին, աղջիկը կը տեսնէ ցուլը եւ կը նստի անոր վրայ։ Զեւս օգտուելով առիթէն, կը նետուի դէպի ծով՝ իրեն հետ  տանելով Եւրոպան։ Զեւսը լողալով կը հասնի մինչեւ Քրեթ կղզի։ Հոն ան կը բացայայտէ իր ինքնութիւնը, եւ Եւրոպան կը դառնայ Քրեթի առաջին թագուհին։ Զեւս անոր կը նուիրէ ներդաշնակութեան վզնոցը, որ պատրաստուած էր Հեփեստոսի կողմէ։ Կը շնորհէ երեք այլ նուէրներ եւս՝ Թալոս դիւցազնը, Լելապոս շունը եւ նիզակ մը, որ միշտ կը խոցէր նշանակէտը։ Զեւս, աւելի ուշ, սպիտակ ցուլի կերպարը կը տեղափոխէ երկնակամար, որ ներկայիս յայտնի է Ցուլի համաստեղութիւն անունով։
Եւրոպայի առեւանգման պատմութիւնը աւելի ուշ սկսած է դիտարկուիլ որպէս ծագումնաբանական առասպել, որ կը բացատրէ «Եւրոպա» անուան յառաջացման պատմութիւնը, քանի որ Եւրոպա ցամաքամասը իր անունը ստացած է այդ թագուհիէն։
Եւրոպա անուանումը՝ իբրեւ աշխարհագրական եզր, շրջանառութեան մէջ դրած են հին յոյն աշխարհագրագէտները՝ Հեկատէոս Միլեթացիէն եւ Հերոդոտոսէն սկսեալ։ Աւելի ուշ, զայն կիրարկած է նաեւ Ստրապոնը ։ Անուանումը ծագած է յունարէն Եւրոպա (Ευρώπη) բառէն։ Լատիներէնի եւ ռոմանական լեզուներու մէջ նոյնպէս կը կիրարկուի յունական տարբերակը։ Այդ տարբերակը կիրարկուած է նաեւ քելտական, գերմանական, սլաւոնական, պալթեան եւ Ուքրօ-ֆիննական լեզուներու մէջ։
Ը. դարուն Եւրոպա անունը կիրարկուած է Քարլոս Մեծի կառավարման ատեն՝ Ֆրանսական թագաւորութեան օրերուն։
Քատաւալ (Փորթուկալ)
Քատաւալ (Փկ.՝ Cadaval) աւան մըն է Փորթուկալի Լիզպոն շրջանին մէջ: 2011 թուականին Քատաւալի բնակչութիւնը 14,228 էր 174.89քմ քառակուսի տարածքի մը մէջ :
Եւրոպայի Խորհրդանիշներ
Եւրոպան Եւ Ցուլը
«Ցուլի վրայ նստած Եւրոպան» առասպելին նիւթը յունա-հռոմէական ժամանակաշրջանէն եղած է եւրոպական արուեստի ամէնէն շատ տարածուած թեմաներէն մէկը։ Այսօր Եւրոպայի եւ ցուլի արձանը տեղադրուած է Եւրոպական Միութեան քանի մը հաստատութիւններուն առջեւ, ինչպէս նաեւ յունական € 2 արժողութեամբ մետաղադրամին վրայ։ «Եւրոպա» անունը յայտնուած է Եւրոպայի Խորհուրդին նուիրուած դրօշմանիշներուն վրայ, որոնք տպագրուած են 1956-ին։ Բացի ատկէ, Եւրոպական խորհրդարանի գմբէթին վրայ կան խճանկարներ, որոնց վրայ պատկերուած են Եւրոպան եւ յունական առասպելաբանութեան այլ կերպարներ ։ Եւրոպան կը հանդիսանայ նաեւ Եւրոպայի ազգային անհատականացման դրսեւորումը։
Քատաւալ (Փորթուկալ)
Ներկայ քաղաքապետը Արիսթիտէս Լուրենսօ Սէսիոն է, ընտրուած Ընկերվար-Ժողովրդավար Կուսակցութեան կողմէ:
Շրջաններ
Սկզբնականօրէն, գիւղաքաղաքը բաժնուած է 7 շրջաններու («freguesias»-ներու):
Եւրոպայի Խորհրդանիշներ
Դրօշը
25 Սեպտեմբեր, 1953-ին Եւրոպական խորհուրդի խորհրդակցութեան ատեն կ'առաջարկուի ընդունիլ կապոյտ յետամասի վրայ 15 ոսկեգոյն աստղերէ բաղկացած դրօշը, որ պիտի խորհրդանշէր Եւրոպական խորհուրդի անդամներուն թիւը։
Այդ առաջարկը կ'արժանանայ Գերմանիոյ ընդդիմութեան, քանի որ ատիկա պիտի նշանակէր ճանչնալ Սաարը՝ որպէս անկախ պետութիւն (անիկա 15 անդամներէն մէկն էր)։ Միւս կողմէ, Սաարը եւ Ֆրանսան կը ժխտեն 14 աստղի տարբերակը, քանի որ այդ ատեն Սաարի մէջ կը նկատուէր անկախանալու ձգտումը։ 13 թիւը շատերը կ'ընկալէին որպէս դժբախտութեան թիւ։ 10-ը՝ որպէս Եւրոպական միութեան հիմնադիրներու թիւ, պիտի խոչընդոտէր միութեան լայնախոհութեան գաղափարին։ Ի վերջոյ կը համաձայնին 12-ի շուրջ՝ որպէս կատարելութեան խորհրդանիշ ։
Քայլերգ
Եւրոպայի քայլերգը հիմնուած է Լիուտվիկ վան Պեթհովընի Սիմֆոնիա 9-ին վրայ։ Եւրոպայի մէջ առկայ բազմաթիւ լեզուներու պատճառով՝ կը կիրարկուի Ֆրիտրիխ Շիլլերի «Ձօն ուրախութեան» բանաստեղծութեան վրայ հիմնուած քայլերգին գլխաւոր գերմաներէն տարբերակը, որ սակայն պաշտօնական կարգավիճակ մը չ'ունենար։ Քայլերգին նոր տարբերակը հրապարակուած է 19 Յունուար, 1972-ին Եւրոպայի Խորհուրդին կողմէ։ Նոր տարբերակին հեղինակն է աւստրիացի խմբավար Հերպերտ ֆոն Կարայեանը։ Նոր տարբերակը մեծապէս յայտնի կը դառնայ 5 Մայիս, 1972-ին՝ Եւրոպայի օրուան նուիրուած տօնակատարութիւններուն ատեն։ Խմբավար Հերպերտ ֆոն Կարայեան Եւրոպայի քայլերգին համար կը գրէ երեք պաշտօնական գործիքային վերադաշնակում` դաշնամուրի, փողային նուագախումբի եւ սիմֆոնիք նուագախումբի համար։ Ան կը փոխէ երաժշտութեան արագութեան աստիճանը։ Հոն, ուր Պեթհովըն օգտագործած էր կէս նոթա, Կարայեան օգտագործած է քառորդական։
Քայլերգը հաստատուած է Եւրոպական ընկերակցութեան անդամ պետութիւններու ղեկավարներու կողմէ 1985-ին։ Անիկա չի փոխարիներ ազգային քայլերգները, այլ կը միտի բնորոշելու անոնց ընդհանուր միասնականութիւնը ։ Քայլերգը կը հնչէ Եւրոպական Միութեան եւ Եւրոպական խորհուրդի պաշտօնական միջոցառումներուն ատեն:
Ի յաւելում «Միասնութեան ձօնին», կան քանի մը տասնեակ դասական ստեղծագործութիւններ, որոնք կը խորհրդանշեն Եւրոպայի կեդրոնականութիւնը։ Եւրոպական հեռարձակողներու միութիւնը, որպէս քայլերգ կը կիրարկէ Մարք Անթուան Շարփանտիէի «Te Deum» ստեղծագործութեան նախերգանքը։ Անիկա կը հնչէ Եւրոտեսիլ երգի մրցումին սկիզբը եւ վերջը։ ՈՒԵՖԱ-ի ախոյեաններու լիկայի քայլերգը հաստատուած է 1992-ին, որ կը հնչէ Ախոյեաններու լիկայի իւրաքանչիւր հանդիպման սկիզբը։ Անիկա հիմնուած է Կէոկ Ֆրիտրիխ Հենտելի ստեղծագործութեան վրայ։
Եւրոպական Միութիւն
Խորհուրդի խորհրդանշանները կը նկատուին նաեւ Եւրոպական Միութեան խորհրդանիշները։ Բացառութիւն կը կազմէ միայն Եւրոպայի օրը, որ Եւրոպական Միութիւնը կը նշէ 9 Մայիսին, իսկ Եւրոպական Խորհուրդը՝ 5 Մայիսին։ Ստորեւ ներկայացուած են խորհրդանիշներ, որոնք ստեղծուած են Եւրոպական Միութեան կողմէ, սակայն, ի տարբերութիւն վերը նշուած խորհրդանիշներուն, կապ չունին Եւրոպայի Խորհուրդին հետ։
Նշանաբան
2000-ին Եւրոպական Միութեան նշանաբանին վերաբերեալ ոչ պաշտօնական քննարկումներու գործընթացէն ետք, ընդունուած է «Միասնութիւն բազմազանութեան մէջ» նշանաբանը։ Անիկա ընտրուած է դպրոցականներու կողմէ առաջարկուած տարբերակներէն, որոնք ներկայացուած էին www.devise-Europe.org կայքին վրայ, այնուհետեւ հաստատուած Եւրոպական խորհրդարանի նախագահ Նիքոլ Ֆոնտենի կողմէ։ Նշանաբանը եղած է նաեւ Եւրոպական Միութեան Սահմանադրութեան անգլիական տապալած տարբերակին մէջ, իսկ ներկայիս կը կիրարկուի նաեւ Եւրոպական Միութեան բոլոր պաշտօնական կայքերուն վրայ։
Նշանաբանը թարգմանուած է 23 պաշտօնական լեզուներու, ինչպէս նաեւ լատիներէնի ։
Եւրոն Եւ Նշանը
Եւրօն այն խորհրդանշաններէն մէկն է, որ Եւրոպայի Խորհուրդին կողմէ չէ ստեղծուած եւ կիրարական է միայն Եւրոպական Միութեան համար։ Խորհրդանիշ դառնալով ՝ անիկա 2002-ին փոխարինած է 12 ազգային արժոյթները ։ Ներկայիս անիկա կիրարկելի է Եւրոպական Միութեան անդամ երկիրներու մեծամասնութեան մէջ՝ դառնալով Միութեան անդամ պետութիւններու քաղաքացիներու միասնականութեան եւ ամբողջականութեան խորհրդանիշը։
Այլ Կազմակերպութիւններ
Արեւմուտքի Եւրոպական Միութեան (Եւրոպայի պաշտպանութեան կազմակերպութիւն) դրօշը կը նմանի Եւրոպայի դրօշին։ Հռենոսի վրայ նաւարկութեան կեդրոնական կոմիտէն նոյնպէս կը կիրարկէ կապոյտ գոյնը՝ վրան աստղերու շրջան, հակառակ, որ աստեղերու դիրքը քիչ մը տարբեր է։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Եւրոպա Ստորոգութիւն:Եւրոպայի Խորհուրդ
Հաագա
Հակա (Den Haag / 's-Gravenhage, ՄՀԱ ՝ ), քաղաք եւ համայնք Հոլանտայի արեւմուտքին, Հիւսիսային ծովի ափին, Հոլանտայի Կառավարութեան նստավայրը, Հարաւային Հոլանտա նահանգի մայրաքաղաք եւ Հոլանտայի թագուհի Պեատրիքսի կացավայրը։ Հաակայի մէջ կը գտնուին խոշոր միջազգային մարմիններ՝ Արդարադատութեան միջազգային դատարանը, Միջազգային քրէական դատարանը, Միջազգային իրաւարարութեան դատարանը եւ այլ մարմիններ։ Մեծութեամբ Հաական Հոլանտայի երրորդ քաղաքն է Ամսթրդամեն եւ Ռոտըրդամեն յետոյ։ Քաղաքի բնակչութիւնը կը կազմէ 482 742 մարդ (2008 դեկտեմբերի 31), իսկ մակերեսը՝ 98,20 կմ²։ Հաական Ռանտսդատ համախմբումի մասը կը կազմէ։
Եփրատ ամբարտակ
Եփրատի ամբարտակ, Սավրա ամբարտակ կամ Դապաքա ամբարտակ Ռաքքա նահանգ ի Եփրատ գետ մէջ կ'ընկնի եւ կը կոչուի Սավրա ամբարտակ ։ Ամբարտակին հասակը 4.5 քմ. եւ բարձրութիւնը 60 մ. է:
Մեծ ամբարտակին ետեւը ստեղծուած է լիճ եւ կոչուած՝ Ասատ լիճ, հասակը 80 քմ. եւ լայնքը 8 քմ.։ Եփրատ ամբարտակը կը գտնուի Սավրա քաղաքի կողք եւ Ռաքքա Քաղաք էն կը հեռանայ 50 քմ.-ով։
Ամբարտակի կառուցուածքը
Անմիջապէս կառուցուեցաւ 1968 թ. Եփրատ գետ ի վրայ, կառուցումը տեւեց 5 տարի մեծ ջանքեր թափելով։ Ասսատ ամբարտակ ի ծրագիրը մի քանի բաժինէ անցաւ, շէնքերու բարձրութիւնը եւ ամբարտակի մարմինը։
Ամբարտակը եւ օգուտները
Ամբարտակէն կ'օգտուին գիւղատնտեսական մեծ ծրագիրներու եւ ելեքտրականութիւն ստանալու համար, հիտրոէներգետիկական արտադրող կայաններու միջոցով եւ ինչպէս նաեւ օգտուիլ լիճի Երկարութենէն 80 քմ. աւելի։ Ասսատ լիճը կը պահէ 11.6 միլիար մեթր խորանարդ ջուր։
Եփրատ ամբարտակ ը կը համարուի ամենակարեւոր եւ մեծ ամբարտակներէն Արաբական աշխարհ ի մէջ։
Չինարէն
Չինարէն (汉语/漢語, 华语/華語 ([հանիւ], [հուաիւ]), կամ 中文 ([ժոնկուէն]), չին-թիպէթական լեզուաընտանիքին պատկանող լեզու։ Բաղկացած է փոխըմբռնելիութեան տարբեր աստիճաններ ունեցող բազմազանութիւններէ : Չինարէնը ժամանակակից ամենատարածուած լեզուն է՝ ընդհանուր 1,213 միլիառ խօսողներով :
Չինարէն լեզուն սինո-թիպէթական ընտանիքի ճիւղերէն մէկն է։ Սկզբնական շրջանին անիկա Չինաստանի հիմնական բնիկ խումբին՝ խան ազգութեան լեզուն է։ Իր ստանդարտ ձեւով չինարէնը ՉԺՀ-ի եւ Թայուանի պաշտօնական լեզուն, ինչպէս նաեւ ՄԱԿ-ի վեց պաշտօնական լեզուներէն մէկը։
Չինարէնը կը ներկայացնէ իրարմէ խիստ տարբերող բարբառներու ամբողջութիւն, այդ պատճառով ալ լեզուաբաններու մեծ մասի կողմէ կը համարուի ինքնուրոյն լեզուաճիւղ, որ կազմուած է առանձին, չնայած եւ միմյանց ազգակից լեզուներէ կամ բարբառային խումբերէ :
Չինացիները կը խօսին 7 տարբեր բարբառներով, որոնք բոլորն ալ կը կոչուին չինարէն։ Բազմավանկ բառերը քիչ են, եւ համանուն բառերը կը հասնին հարիւրներու, որոնք մի քանի հնչիւնով չեն կրնար արտայայտուիլ։ Չինարէնը կը գրուի ոչ թէ ձախէն աջ կամ աջէն ձախ, այլ վերէն վար՝ ուղղահայեաց։
Արեալ Եւ Լեզուակիրներու Քանակ
Չինարէնը ՉԺՀ-ի, Թայուանի եւ Սինկափուրի պաշտօնական լեզուն է։ Ամբողջ աշխարհի վրայ այդ լեզուն կը խօսուի աւելի քան 1.3 միլիառ մարդոցմէ։
Չինարէնը նաեւ ՄԱԿ-ի աշխատանքային 6 լեզուներէն մէկն է։ Պատմականօրէն անիկա խան ժողովուրդի լեզուն է, որ կը գերիշխէ ՉԺՀ-ի ազգային կազմին մէջ (երկրի բնակչութեան աւելի քան 90 %-ը)։ Բացի ատկէ, իրենց լեզուն պահպանած տասնեակ միլիոն չինացիներ գործնականին մէջ կը բնակին Հարաւարեւելեան Ասիոյ բոլոր երկիրներուն մէջ (Սինկափուրի մէջ կազմելով բնակչութեան 75%-էն աւելին), մեծաթիւ չինական սփիւռքը սփռուած է ամբողջ աշխարհով։
Նիւ Եորք նահանգի ընտրական օրէնսդրութեան մէջ կատարուած շտկման համաձայն՝ նահանգի բոլոր միլիոնէն աւելի բնակչութեամբ քաղաքներուն մէջ ընտրական գործընթացի հետ կապուած բոլոր փաստաթուղթերը պէտք է թարգմանուին չինարէն լեզուի երեք բարբառներով :
Բացի չինարէնէն ցուցակին մէջ ներառուած են սպաներէն, քորէերէն, ֆիլիփիներէն եւ ռուսերէնը:
Խումբի Բարբառներ
Չինարէնին մէջ կ'առանձնանան 10 խումբի բարբառներ՝ հիւսիսային գերխումբ (北 պէյ, ամենաբազմամարդ խումբը՝ աւելի քան 800 միլիոն խօսող), ճին, հոյ, վու (吴), սեան (湘), կան (赣), հաքքա (客家), իւէ (粤), փինհուա խումբեր եւ մին գերխումբ (闽)։ Բարբառները կը տարբերին հնչիւնակազմութեամբ (որ կը դժուարեցնէ միջբարբառային շփումը, չնայած որ ատոնք կապուած են հնչիւնական համապատասխանութեամբ), բառապաշարով եւ որոշ չափով նաեւ քերականութեամբ՝ չնայած ատոնց միասնական քերականական հիմքին եւ բառային կազմին։ Տարբեր բարբառներու կրողներու շփման միջոց է նորմատիւ չինարէնը, որը Չինաստանի մէջ կը կոչուի պուտուխուա (普通话), Սինկափուրի մէջ՝ խուայույ (华语), Հոնկքոնկի եւ Թայուանի մէջ՝ կոյույ (国语)։ Ասոնք ունին աննշան հնչիւնակազմական տարբերութիւններ. պոտուհուայի եւ խուայույի գիրը պարզեցուած հիերոգլիֆներով է, իսկ գոյույի գիրը՝ աւանդական։
Գրական լեզուն հիմնուած է հիւսիսային բարբառներու վրայ։ Ժամանակակից հնչիւնակազմական չափանիշի հիմքը պեկինեան արտասանութիւնն է։ Սակայն անցեալին գոյութիւն ունեցած են այլ արտասանական չափանիշեր, երբեմն խստօրէն տարբերուող պեկինեանէն. օրինակ՝ Տան հարստութեան դարաշրջանին, երբ ստեղծուած են չինական դասական հատուածներու մեծամասնութիւնը, չափանիշ էր հարաւչինական արտասանութիւնը, որ մօտ էր ներկայիս բարբառային խաքքա խումբի առանձնայատկութիւններուն։
Քննարկումներ
Որոշ արեւմտեան լեզուաբաններու կարծիքով, չինարէնը միասնական լեզու չէ, այլ լեզուաընտանիք։ Իսկ անոնց, որոնց աւանդականները կ'անուանեն չինարէնի բարբառներ, իրականութեան մէջ տարբեր լեզուներ են։
Չինական Գիր
Չինական գիրի մէջ իւրաքանչիւր հիերոկլիֆ կը նշանակէ առանձին վանկ եւ առանձին ձեւոյթ (մորֆեմ)։ Հիերոկլիֆներու ընդհանուր թիւը կ'անցնի 80 հազարէն, բայց ատոնցմէ մեծ մասին կարելի է հանդիպիլ միայն չինական դասական գրականութեան յուշարձաններուն մէջ։
Չինական հիերոկլիֆները կազմուած են գրոյթներէն (կրաֆեմաներէ), ընդամէնը կրաֆեմաներու թիւը 316 է, իսկ կրաֆեմաները իրենց հերթին կազմուած են 1-24 գիծերէ։
Ներկայիս չինական հիերոկլիֆները գոյութիւն ունին 2 եղանակներով՝ մայրցամաքային Չինաստանի մէջ ընդունուած պարզեցուած եղանակը եւ Թայուանի, Հոնկքոնկի եւ որոշ այլ երկիրներուն մէջ ընդունուած աւանդական եղանակը։
Աւանդաբար չինացիները գրած են վերէն վար, իսկ սիւնակները իրար կը յաջորդէին աջէն ձախ։ Ներկայիս ՉԺՔՀ-ի մէջ առաւելապէս կը գրեն հորիզոնական, ձախէն աջ՝ եւրոպական լեզուներու օրինակով. ուղղաձիգ գիրը կը շարունակուի գործածուիլ Թայուանի մէջ հորիզոնականի հետ միասին։ Սակայն մայրցամաքային Չինաստանի մէջ ուղղաձիգ գիրը եւ մինչբարեփոխական հիերոկլիֆաբանութիւնը մշակոյթներու պատմութեան հրատարակութիւններուն մէջ, արտ-պարբերական մամուլին մէջ եւ այլուր նախկինի պէս կը գործածուի որպէս իմաստաբանական յղում աւանդական չինական մշակոյթին:
2004 թուականի Մայիսի սկզբին Թայուանի խորհրդարանը գրութեան մասին նոր օրէնք ընդունեց։ Այժմ բոլոր պաշտօնական փաստաթուղթերը պէտք է գրուին միայն հորիզոնական տողերով։ Ըստ խօսնակին՝ փոփոխութիւնը կապուած է անոր հետ, որ փաստաթուղթերթուն մէջ գրուած թիւերն ու անգլերէն բառերը քաոս կ'առաջացնեն։ Նորամուծութիւնը չի վերաբերիր գեղարուեստական գրականութեան։
Գոյութիւն ունին չինարէնի այբբենական գրութեան տառադարձութեան բազմաթիւ համակարգեր։ Անոնցմէ աւելի լայն տարածում ունի ՉԺՀ-ի եւ ՄԱԿ-ի պաշտօնական կարգավիճակ ունեցող խանյույ պինին կոչուող համակարգը։ Հակառակ գործընթացը՝ այլ լեզուներով բառերու թարգմանութիւնը հիերոկլիֆներու այնքան ալ արագ չի կարգաւորուիր, այդ պատճառով ալ մէկ օտար լեզուով բառը կրնայ հիերոկլիֆով գրութեան մի քանի տարբերակ ունենալ։
Պատմութիւն
Չինարէնը կը հանդիսանայ աշխարհի հնագոյն եւ ներկայիս գոյութիւն ունեցող լեզուներէն։ Անիկա նաեւ ներկայիս գործածուողներէն հնագոյն գիրը ունի։ Չինարէն լեզուի հիերոկլիֆաբանութիւնը, իր սեփական այբուբեններու հետ միասին (կանա, խանգըլ) կ'օգտագործեն ճափոներէնը եւ քորէերէնը. վերջինս ներկայիս կը կիրառուի միայն Քորէայի Հանրապետութեան մէջ։
Չինական լեզուի գոյութեան մասին վկայող գրաւոր փաստաթուղթերու հնագոյն ժողովածուները զոհաբերուած կենդանիներու ոսկորներու կամ կրիաներու պատեաններուն վրայ եղած գուշակութիւններու գրառումներ էին (Ք.ա.14-11-րդ դարեր)։ Ատոնք կը վկայեն արդէն Շան-Ինի ժամանակաշրջանին կազմաւորուած լեզուական համակարգի գոյութեան մասին։ Սակայն ատոնց բացայայտումը կը վերաբերի 20-րդ դարու սկիզբներուն, իսկ ուսումնասիրութիւնները կը շարունակուին մինչեւ օրս եւ հեռու են աւարտին հասնելէն։
Չինական լեզուական աւանդոյթը ամրապնդող հիմնական բաղադրիչը գրաւոր վինեան լեզուն է։ Գերիշխող միասնական գրաւոր համակարգը իւրահատուկ երեւոյթ է, որուն շնորհիւ որոշ ժամանակ անկախ պետութիւններու սահմաններուն մէջ զարգացող տարատեսակ բարբառներ պահպանեցին իրենց գոյութիւնը։
Քաղաքական դրդապատճառներով չինարէնին մէջ գերիշխող դիրք զբաղեցուցին մեծ հարաւային բարբառներու համեմատութեամբ նմանութիւններու մեծ քանակով առանձնացող հիւսիսային բարբառները։ Ատոնց հիմքի վրայ ձևաւորուեցաւ «աստիճանաւորներու լեզուն»՝ կուանխուան, որ ձեռք բերաւ կայսրութեան պաշտօնական լեզուի կարգավիճակ։ Անոր հետ մէկտեղ զարգացաւ նաեւ պայխուան՝ հասարակ ազգաբնակչութեան խօսակցական լեզուն։
Չինական մշակոյթի պատմութեան մէջ արմատական շրջադարձ էր խօսակցական լեզուի գրաւոր գործածութիւնը. կը համարուի, որ ատոր մէջ յառաջատարի դերը կատարած է Ցզին Շենտանիւն (աւանդ. չին. 金聖歎, պարզ. 金圣叹, 1610?-1661)։ 20-րդ դարու սկիզբի գրագիտութեան դեմոկրատացման կողմնակից շարժումը նշանաւորուեցաւ պայխուայի՝ որպէս գրաւոր շփման հիմնական լեզուի յեղափոխական անցմամբ եւ չինական բարբառներու միասնականացման սկզբնաւորմամբ։
Չինարէնի բառաֆոնտը անցած է վերակազմաւորման երկու փուլ՝ Ա. դարուն պուտտիզմի՝ Չինաստան ներթափանցմամբ պայմանաւորուած նոր իմաստային շերտի քաղաքակրթութիւն եւ Նոր ժամանակաշրջանի համաշխարհային բառաֆոնտի հետ միաձուլում, որուն առաւել մատչելի կրողը դարձաւ ճափոներէնը. 20-րդ դարու սկիզբէն կը սկսի բազմաթիւ արեւմտեան հասկացութիւններու ներթափանցումը, որոնք եւ քաղաքակրթուած են երբեմնի փոխառուած չինական հիերոկլիֆներու միջոցով, սակայն կազմաւորուած են արդէն Ճափոնի մէջ, եւ որպէս արդիւնք չինարէնի համար կը հանդիսանան փոխառութիւններ։
Վիճակագրութեան համաձայն, մինչեւ 1911 թուականը Չինաստանի մէջ հրապարակուած է չինարէնին նուիրուած 4813 աշխատանքներ եւ 12 067 հրատարակութիւն :
Հնչիւնաբանութիւն Եւ Հնչիւնագիտութիւն
Չինարէնի բաղաձայններն ու ձայնաւորները կազմուած են կայուն կազմի սահմանափակ քանակութեամբ հնչող վանկերով։ Պուտունհուային մէջ հաշւուած է 414 վանկ, հնչող տարբերակներոիւ թիւով հանդերձ՝ 1332 (պուտունխուայում կան 4 իմաստատարբերիչ ձայնաստիճաններ, իւրաքանչիւր վանկ կարող է ունենալ 1-4 հնչիւնային տարբերակ+չեզոք ձայնաստիճան) : Վանկատումը կազմաբանօրէն ունի իմաստ, այսինքն՝ իւրաքանչիւր վանկ հնչոյթի կամ պարզ բառի ձայնային ձեւն է։ Ձայնաստիճանային համակարգը ունի ընթերցման կանոններ. ձայնաստիճանները կարող են փոխուիլ կամ չեզոքանալ։
Ձեւաբանութիւն
Հնչոյթը, որպէս կանոն միակազմ է։ Հնագոյն միակազմ բառերուն մէկ մասը շարահիւսօրէն ինքնուրոյն չեն, ատոնք կը գործածուին միայն որպէս բարդ եւ ածանցաւոր բառերու բաղադրիչներ։ Կը գերիշխեն երկկազմ (երկմորֆեմ) բառեր :
Եզրաբանութեան զարգացման չափով կը մեծնայ երկկազմ բառերուն թիւը։
Բառակազմութիւնը կ'իրականացուի բառաբարդութեան եղանակներով, ածանցով եւ տողադարձներով։
Մէկ մասնիկը կրնայ օգտագործուիլ «խումբային» ձեւաւորման համար, այսինքն՝ կրնայ վերաբերիլ շարք մը ինքնուրոյն խօսքի մասերու։ Մասնիկները մեծաքանակ չեն, երբեմն կամընտրական, ունին կցական բնոյթ։ Կցականութիւնը չինարէնի բառերուն միջեւ յարաբերութիւններ չ'արտայայտեր եւ լեզուի կառուցուածքը հիմնականօրէն կը մնայ մեկուսացնող։
Չինական շարահիւսութեան բնորոշ է անուանական կառուցուածքը՝ բառերու համեմատաբար կայունացուած հերթականութեամբ. որոշիչը, ինչով ալ որ արտայայտուի՝ մէկ բառով, թէ մինչեւ մէկ ամբողջ արտայայտութեամբ, միշտ կը նախորդէ որոշյալին։ Մակբայներով արտայայտուած պարագաները կը դրուին բայէն առաջ։ Այսպէս կոչուած «լրացումները» (ժամանակի, արդիւնքի) սովորաբար կը յաջորդեն բային։
Նախադասութիւնը կրնայ ունենալ ներգործական կամ կրաւորական ուսուցման ձեւ. հնարաւոր է բառերու տեղաշարժ (որոշակի սահմաններու մէջ), որ չի փոխեր ատոնց շարահիւսական դերը։ Չինարէնն ունի շաղկապովով եւ առանց շաղկապի համադասութեամբ կամ ստորադասութեամբ կազմուող բարդ նախադասութիւններու զարգացած համակարգ։
Ինքնուրոյն խօսքի մասերը պայմանականօրէն կը բաժնուին «անուններու» եւ «ստորոգելիներու»: Վերջիններուն թիւին կը պատկանին նաեւ ածականները: Շատ բառերու համար հնարաւոր է բազմաուսուցման գործածութիւն։ Ժամանակէն չինարէնին մէջ կը տարբերին ներկայ-ապառնի եւ անցեալ ժամանակներ, գոյութիւն ունի կերպային ցուցանիշներու ցանկ եւ մոտալ մասնիկներու բարդ համակարգ։
Չինարէնը ունի օժանդակ (սպասարկու) բառերու զարգացած համակարգ։ Ատոնցմէ հիմնական կը հանդիսանան՝ նախադրութիւնները, հետադրութիւնները, կապերը, մասնիկները, թուական բառերը, նախադասութեան անդամներու ցուցանիշները, ստորոգելիութեան չեզոքացուցիչները։
Ենթակայի եւ ուղիղ խնդիրի յարաբերակցութեան տեսանկիւնէն չինարէնը կը դասուի ներգործական լեզուներու շարքին, սակայն ներգործական եւ ստատիւ բայերը կ'արտայայտուին ոչ թէ ձեւաբանօրէն, այլ շարահիւսօրէն։
Անուանագիտութիւն
Սովորաբար չինացիները ունին անուններ, որոնք կազմուած են մէկ կամ երկու վանկէ եւ կը գրուին մականուններէն ետք։ Գոյութիւն ունի կանոն մը, որուն համաձայն, չինական անունը պէտք է ենթարկուի պունուհուայով թարգմանութեան։ Այս կանոնի հետ կապուած է յայտնի դէպքը, երբ համակարգչամոլ հօրը մերժեցին որդիի անունը «@» արձանագրել :
Ռուսաց լեզուին մէջ չինական մականունի եւ անունին մէջտեղը սովորաբար կը դրուի բացատ. Մականուն Անուն, ընդ որուն անունը կը գրուի միացուած : Հնագոյն աղբիւրներուն մէջ չինական անունները գրուած են գծիկով (Фэн Юй-сян), սակայն աւելի ուշ ընդունելի դարձաւ միացուած գրելը(ճիշտ է՝ Фэн Юйсян)։ Առաւել տարածուած չինական մականուններն են Լի (չին. պարզ. 李, փինյին՝ Lǐ), Վան (չին. պարզ. 王, փինյին՝ Wáng), Չժան (չին. պարզ. 张, պինյին՝ Zhāng) :
Չինուհի կանայք ամուսնանալով, որպէս կանոն, կը պահպանեն իրենց օրիորդական մականունները եւ չեն ընդունիր ամուսինին մականունը (Չինական Ժողովրդական հանրապետութեան մէջ գրեթէ ամէնուր), սակայն երեխաները, որպէս կանոն, կը ժառանգեն հօր մականունը։
Դարձուածքաբանութիւն
Ներկայիս չինական դարձուածաբանութեան մէջ առաւել տարածուած է չինացի լեզուաբան Մա Կոֆանէի (马国凡) կողմէ առաջարկուած հինգ խումբերէ բաղկացած դասակարգումը.
Հետաքրքիր Փաստեր
Չինարէն լեզուն ներառուած է Կինեսի Արձանագրութիւններու գիրքին մէջ որպէս աշխարհի ամենաբարդ լեզուներէն մէկը : Անիկա ընդգրկուած է չիպպեւա, հայտա, տապասարաներէն եւ էսկիմոսերէն լեզուներու արձանագրութիւններու ցուցակին մէջ։
Արտաքին Յղումներ
Ստորոգութիւն:Լեզուներ (արւմտ.) Ստորոգութիւն:Չինարէն Ստորոգութիւն:Հոնկ Քոնկի լեզուներ Ստորոգութիւն:Չինաստանի լեզուներ (արւմտ.) Ստորոգութիւն:ԱՄՆ-ի լեզուներ (արւմտ.) Ստորոգութիւն:Ինտոնեզիոյ լեզուներ Ստորոգութիւն:Քանատայի լեզուներ Ստորոգութիւն:Աւստրալիոյ լեզուներ Ստորոգութիւն:Նոր Զելանտայի լեզուներ Ստորոգութիւն:Ռուսաստանի լեզուներ (արւմտ.) Ստորոգութիւն:Մոնկոլիոյ լեզուներ Ստորոգութիւն:Ֆիլիփիններու լեզուներ Ստորոգութիւն:Քամպոտայի լեզուներ
Բերմ
Պերմ (Пермь), քաղաք Ռուսաստանի եւրոպական մասին մէջ, Ուրալեան լերան ստորոտը, Քամա գետին ափը։ Հիմնադրուած է 1723-ին։ 1940-1957 թուականներին կոչուած է Մոլոթով։ Բնակչութիւնը՝ ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ռուսաստանի քաղաքներ
Պերճ Ֆազլեան
Պերճ Հայկ Ֆազլեան, դերասան, բեմադրիչ։
Կենսագրութիւն
1959-ին ամուսնացած է նկար­չու­հի Սիր­վարդ Գրի­գո­րեա­նի հետ, որ դարձած է իր կեան­քի, ա­րուես­տի ու բե­մի մնա­յուն ըն­կե­րուհին։ Ունեցած են եր­կու զա­ւակ­. ման­չը՝ Յարութ Ֆազլեան, խմբա­վար ու գե­ղա­րուես­տա­կան ղե­կա­վար է Մի­ջին Ա­րե­ւել­քի տարբեր եր­կիր­նե­րու մէջ սիմ­ֆո­նիկ նուա­գա­խում­բե­րու:
Մոլիերի «Ագահը» գործին բեմադրութեամբ իր վրայ հրաւիրած է լուսարձակները. լիբանանեան եւ լիբանանահայ կեանքին մէջ անոր բեմադրութիւններէն կարելի է յիշել Իսամ Մահֆուզի «Զանզալախթը», Մ. Փանէոլի «Թոպազ», Լ. Շանթի «Հին աստուածներ», Յ. Պարոնեանի «Պաղտասար աղբար», Կ. Կոլտոնիի «Երկու տիրոջ  ծառան», Վ. Շէյքսփիրի «Ամառնային գիշերուան երազը», Մոլիերի «Թարթիւֆ» («Խաչագողը»), Ն. Կոկոլի «Ամուսնութիւն», Կապրիէլ Պուսթանիի «Ժըպրան Խալիլ Ժըպրան»-ը  եւ բազմաթիւ ուրիշներ: Աշխատած է լիբանանցի նշանաւոր արուեստագէտներու հետ` Ռեմոն Ժըպարա, Նեպիլ Ապու Հըսըն, Ֆիլիփ Աքիքի, Ֆրիալ Քարիմ եւ շատ ուրիշներ :
Դերերով հանդէս եկած է իր բեմադրած ներկայացումներուն, ինչպէս նաեւ լիբանանեան եւ եգիպտական ժապաւէններու մէջ:
Իբրեւ դե­րա­սան մաս­նակ­ցած է տաս­նեակ մը ֆիլ­մե­րու նկարահանումներուն, ո­րոնց բե­մադ­րիչ­նե­րը ե­ղած են Եու­սուֆ Շա­հին, Հան­րի Պա­րա­քաթ, Ան­թուան Ռէ­մի, Նի­յա­զի Մուս­թա­ֆա եւ ­ուրիշ­ներ ։ Գլխա­ւոր դեր ստանձ­նած է նաեւ աշխարհահռչակ գանատահայ բեմադրիչ Ատոմ Էկոյեանի առաջին ֆիլմին՝ «Next of Kin»»ի մէջ ։
Պարգեւ եւ Շքանշան
Պերճ Ֆազլեան` պարգեւատրուած է 1985ին Հայաստանի մէջ, Սփիւռքահայութեան Հետ Մշակութային Կապի Կոմիտէի նախագահ Վարդգէս Համազասպեանէն եւ 2000ին Պէյրութի մէջ Արամ Ա. կաթողիկոսէն ստանալով Ս. Մեսրոպ մաշտոց շքանշանը։
Ապրելու Համար (գիրք)
Ապրելու Համար գիրքը կը բովանդակէ տարօնցի Համազասպ Տէր Խաչատուրեանի (1915-1972) յուշերն ու այլ գրութիւնները, որոնք հեղինակին կողմէ գրի առնուած են 1945-46 տարիներուն, որոշ վերամշակումի ու լրացումներու ենթարկուած՝ 1960-ին. անոր զաւակները լոյս կ՛ընծայեն իրենց հօր գրաւոր ժառանգութիւնը։
Բովանդակութիւն
Գիրքը կը բաղկանայ 392 էջերէ: Ունի ներքին հինգ բաժանումներ, ունի քարտէսներ, պատկերազարդ է ու հարուստ՝ անձնական եւ վաւերագրական արժէք ունեցող լուսանկարներով ։
Առաջին էջերուն, կարճ բացատրական մը ունի խմբագիրը, որ կ՛ըսէ, թէ խորագիրը պայմանադրական է ու ձեւով մը կը խտացնէ յուշագրութեան ոգին, մինչդեռ հեղինակը բաւականացած էր «Յուշերս»ով։ Կարճ բացատրական մը ունի նաեւ հեղինակը։
Ամէնէն ծաւալուն բաժինը կը տարածուի 9-314 էջերուն վրայ. ընդամէնը 53 ենթաբաժանումներով, հեղինակը կը վերակենդանացնէ իր, ծնողներուն, ընտանեկան հարազատներուն եւ ժառանգորդներուն կեանքի պատմութիւնը։ Պատումէն առաջ, սակայն, կան ուշագրաւ եւ հազուադէպ էջեր, ուր կը նկարագրուին Մշոյ շրջանի ժողովրդային աւանդութիւնները, կենցաղային դրուագներ, գիւղական աշխատանքներ, բոյսերու եւ ծառերու տեսակները եւ այլն։
Երրորդ բաժինին մէջ վերահրատարակութեան կը տրուին հեղինակին կարգ մը յօդուածները, որոնք ատենին լոյս տեսած են հայկական մամուլի էջերով. լուսաբանութիւններ՝ Գէորգ Չաւուշի մահուան պայմաններուն մասին, ուղղումներ՝ այդ մասին սխալ հրապարակումներու մասին, Տարօնի աւանդութիւններ, հայկական Արաբ Փունարի կեանքին մասին որոշ վաւերագրում եւ Հայաստան այցելութենէն յիշատակներ։
Վերջին գլուխին տակ խմբուած են հեղինակին կողմէ արձանագրուած կենսագրութիւններ։ Այդ հերոսներուն շարքին են Սերոբ Աղբիւր, Սօսէ Մայրիկ, Գոմսա Կորիւն (որ եղած է իր քահանայ ու ֆետայի հօր՝ Տէր Խաչատուրի ընկերն ու գործակիցը), Գէորգ Չաւուշ, Կոտոյի Հաճի, Հրայր, Ռուբէն Տէր Մինասեան, Վարդան վարդապետ, Վահան Փափազեան, Բաբգէն կաթողիկոս, Գասպար Իփէկեան, Նիկոլ Աղբալեան, Լեւոն Շանթ եւ ուրիշներ։
Շնորհահանդէս
Ուրբաթ, 11 Մարտ, 2016-ին, երեկոյեան ժամը 8:00-ին, Հայաշէնի ժողովրդային տան «Սեդրակ Աճէմեան» սրահին մէջ տեղի ունեցաւ Համազասպ Տէր Խաչատուրեանի «Ապրելու Համար» գիրքին շնորհահանդէսը` կազմակերպութեամբ ՀՅԴ «Ռոստոմ» կոմիտէին:
Հ. Միսաքեան նշեց, որ Հ. Տէր Խաչատուրեան մեծ դեր ունեցած է կառուցելու տուն, դպրոց ու եկեղեցի: Խօսքի աւարտին Միսաքեան ըսաւ, որ ի պատիւ Հ. Տէր Խաչատուրեանին Հայաշէնի եկեղեցին կոչուած է Մշոյ Ս. Յովհաննու Կարապետ եկեղեցւոյ անունով, եւ անոր շնորհիւ այսօր հայութիւնը կը վայելէ Հայաշէնի եկեղեցին ու մանաւանդ ժողովրդային տունը: Ան շնորհաւորեց Տէր Խաչատուրեան ընտանիքի անդամները` մաղթելով անոնց յարատեւ վերելք եւ ապագայ ծրագիրներու յաջողութիւն:
Համազասպ Տէր խաչատուրեանի ծոռը` Ալիք Մեսրոպեան, կարդաց հատուածներ «Ապրելու համար» գիրքէն: Իսկ Վարդան Գարապաճաքեան փունջ մը երգերով իր մասնակցութիւնը բերաւ յայտագիրին:
Ձեռնարկին ելոյթ ունեցաւ Կարօ Յովհաննէսեան, որ հրատարակութեան պատրաստած ու խմբագրած է Համազասպ Տէր Խաչատուրեանի «Ապրելու համար» գիրքը: Կարօ Յովհաննէսեան ըսաւ, թէ Հ. Տէր Խաչատուրեան իր յուշերը գրի առած է 1945-ին` Արաբ-Բունար գտնուած ժամանակ: Ապա ժամանակ առ ժամանակ մշակած է զանոնք: Կարգ մը հատուածներ հրատարակած է պարբերական մամուլին մէջ, իսկ 1960-ական թուականներուն վերջաւորութեան յուշերը վերջնական ձեւի մէջ դասաւորած:
Կարօ Յովհաննէսեան յայտնեց, որ Համազասպ Տէր Խաչատուրեանի զաւակները շարունակած են իրենց հօր ուղին ու առաջնորդուած են անոր սկզբունքներով ու խրատներով, ապա ըսաւ, թէ Տէր Խաչատուրեան ինքնաշխատութեամբ ինքզինք կերտած է: Սորված է լեզուներ: Ուսումնասիրած է հայ ժողովուրդի պատմութիւնը, Տարօնի պատմութիւնը, անոր առօրեայ կեանքը, բանահիւսութինը: Ան ոչ միայն անյագ ընթերցող եղած է, այլեւ պրպտող ու քննարկող: Ստորագրած է բազմաթիւ յօդուածներ եւ թղթակցութիւններ: Ան ունեցած է դիտելու եւ մարդոց հոգիին ու մտքին մէջ թափանցելու կարողութիւն:
Կ. Յովհաննէսեան դիտել տուաւ, թէ Համազասպ Տէր Խաչատուրեան միշտ իրեն հետ պտտցուցած է իր ծննդավայրը, որ իր հոգիի էութիւնը եղած է: Իր բովանդակութեամբ եւ իր պարզութեամբ ու հրապուրիչ լեզուով Տէր Խաչատուրեանի յուշագրութիւնը իբրեւ հում նիւթ կը ծառայէ հայ ժողովուրդի մէկ ժամանակաշրջանը, ինչպէս նաեւ հայ ժողովուրդի հոգեբանութիւնը ուսումնասիրելու համար: Հատորը եղաւ նաեւ հազուագիւտ հրատարակութիւններէն մէկը, որ լոյս տեսաւ Լիբանանի մէջ Ապրիլեան եղեռնի 100-ամեակին առիթով:
Սրտի խօսք արտասանեց Գեղամ արք. Խաչերեան: Ան ըսաւ, թէ իր մանկութեան ճանչցած է Համազասպ Տէր խաչատուրեանը, որ բարի եւ հայրական վերաբերմունք կը ցուցաբերէր մանուկներուն եւ պատանիներուն նկատմամբ: Ան յայտնեց, որ գիրքը չի սահմանափակուիր սոսկ ընտանիքի մը պատմութիւնը ըլլալով, այլ ուղղուած է բոլորին եւ կը փոխանցէ սրբազան պատգամ մը, որ ազգային ժառանգութեան տէր կանգնիլն է: Գեղամ արք. Խաչերեան դիտել տուաւ, թէ գիրքը կը կազմէ ազգապահպանման առօրեայ պայքարի մը առանցքը եւ անձնական ու հաւաքական կեանքի փորձառութեան մը ամբողջութիւնն է: Ան ըսաւ, թէ Տէր Խաչատուրեան թէեւ ուսում չէր ստացած, բայց թրծուած եղած է ֆետայիներու շունչով: Սրբազանը նաեւ աւելցուց, որ Համազասպ Տէր Խաչատուրեան իր գործով կը մտնէ հայ ժողովուրդի յաւիտենականներու փաղանգին մէջ:
Տէր Խաչատուրեան ընտանիքին անունով խօսք առաւ Սօսի Տէր Խաչատուրեան-Պալեան: Ան ըսաւ, թէ իր հօրը յուշերը բովանդակող գիրքը հրատարակուած է Եղեռնի 100-ամեակին առիթով, ապա` ակնարկելով հօրը ապրած տնտեսական, ընկերային եւ քաղաքական դժուարութիւններուն, ըսաւ, թէ իր հայրը չէ ընկրկած, այլ դիմագրաւած է դժուարութիւնները վերապրելու կամքով: Ան նշեց, որ իր հայրը կեանքի պայքարը յուշագրութիւններու ճամբով անմահացուցած է եւ ազգին վերադարձուցած է կեանքի դառն պայքարի յիշատակարանը: Սօսի Տէր Խաչատուրեան-Պալեան յայտնեց, որ Եղեռնէն մազապուրծ եղած Համազասպ Տէր Խաչատուրեանի ու անոր եղբօր ընտանիքը այսօր արդէն բազմանդամ դարձած է եւ կը շարունակէ իր հօր ու մեծ հօր աւանդը պահել: Ան իր խօսքի աւարտին շնորհակալութիւն յայտնեց բոլոր անոնց, որոնք իրենց մասնակցութիւնը բերած են ձեռնարկի կազմակերպման ու մանաւանդ գիրքի լոյս ընծայման:
Ձեռնարկի աւարտին հարազատ ու ջերմ մթնոլորտի մը մէջ Կարօ Յովհաննէսեան Համազասպ Տէր Խաչատուրեանի գիրքերը մակագրեց ներկաներուն` հիւրասիրութեան մը ընթացքին:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայերէն գիրքեր
Կրիկոլ Չիքովանի
Կրիկոլ (Կրիկորի) Սամսոնի Չիքովանի (გრიგოლ ჩიქოვანი, ), վրացի խորհրդային գրող, սենարիստ, դրամատուրգ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է ծառայողի ընտանիքի մէջ։ 1936 թուականին աւարտած է Թիֆլիսի համալսարանի իրաւաբանական բաժինը, իսկ 1939 թուականին՝ Մոսկուայի կինեմատոգրաֆիայի հիմնարկի մէջ (այժմ՝ Կինեմատոգրաֆիայի Ս. Գերասիմովի անուան համառուսաստանեան պետական համալսարան) սցենարիայի բաժինը։
Ստեղծագործութիւն
Կրիկոլ Չիքովանիի ստեղծագործութիւնները տպագրուած են 1932 թուականէն։ Անոր առաջին գիրքը՝ «Պատմուածքներ եւ նովէլներ», լոյս տեսած է 1940 թուականին։ Չիքովանին հեղինակած է պատմուածքներ խորհրդային քաղաքացիներու աշխատանքային սխրանքներու մասին։