cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մենատարր (Իմաստասիրութիւն)
Պիւթագորեան հասկացողութիւն
Պիւթագորականներուն համար, թուային յաջորդութիւններուն յառաջացումը կապուած էր երկրաչափութեան ինչպէս նաեւ տիեզերածնութեան առարկաներուն հետ։ «Դիոգինէս Լայերտացի»-ին (Յունարէն՝ Διογένης Λαέρτιος) «Միատարր»-էն յառաջացաւ « Զոյգ »-ը, անորմէ՝ թիւերը, թիւերէն՝ կէտերը, ետքը՝ գիծերը, երկտարածական էութիւնները, եռատարածական (3D) էութիւնները, մարմինները, հասնելով գագաթնակէտին՝ չորս սկզբնատարրերը (հող, ջուր, կրակ եւ օդ), որոնցմէ կառուցուած է մեր աշխարհին մնացեալը։
Արդի Իմաստասիրութեան մէջ
Մենատարր եզրոյթը Յունական իմաստասիրութենէն (փիլիսոփայութենէն) որդեգրուեցաւ արդի իմաստասէրներ՝ Ճորտանօ Պրունօ Իտալերէն՝ Giordano Bruno, Ա՜ն Քօնուէյ (Անգլերէն՝ Anne Conway, Անգլիացի), Կօթթֆրիթ Վիլհէլմ Լայպնից (Գերմաներէն՝ Gottfried Wilhelm Leibniz, Միատարրաբանութիւն, կամ Մօնատաբանութիւն), Ճօն Տիի (Անգլերէն՝ John Dee, Անգլիացի), եւ այլք․․․
«Մենատարր»-ի հասկացողութիւնը իբր ընդհանրական hիմունք (Անգլերէն՝ Universal Substance) առաջին անգամ ըլլալով նաեւ գործածուած է Աստուածիմաստականներուն (Անգլերէն՝ Theosophists, Աստուածի մաստութեան տեսութեան հաւատացողներուն) կողմէն որպէս հոմանիշ Սանսքրիթ «Սւապհաւա» (Տեւնակարի այբուբենով՝ स्वभाव) եզրոյթին։ «Մահաթմա Նամակներ»-ը (Անգերէն՝ Mahatma Letters) յաճախակիօրէն կը գործածեն զանոնք։
Մկրտիչ վրդ ջլղատեան
Կեանքը
Ծնած է Դատվան (Բաղէշ) 1871-ին: Աւազանի անունով Յովնան: Արմաշի Դպրեվանքին երկրորդ դասարանի 16 աշակերտներէն մէկը եղած է (1890- Հոկտեմբերէն 1891Սեպտեմբեր), Օրմանեան Սրբազանին տեսչութեան եւ Եղիշէ Ծ. Վրդ. Դուրեանին Փոխ- տեսչութեան օրով:
Խնուս, որ Կարնոյ իշխանութեան ենթակայ էր, ազգային- Եկեղեցական իշխանութեամբ,երկար ժամանակաշրջանով մը, մինչեւ 1880, կը գտնուէր Մշոյ Ս. Կարապետ վանքին հովանիին տակ: Սակայն Մաղաքիա Ծ. վրդ. Օրմանեան, երբ Կարնոյ Առաջնորդ էր, կ'անջատէ զայն Մշոյ Ս. Կարապետ վանքէն եւ կը կապէ Կարնոյ առաջնորդութեան, եւ տեղապահ մը կը նշանակէ: 1908-ին Օսմանեան Սահմանադրութեան հռչակումով, Խնուս կը դառնայ անկախ առաջնորդութիւն, կ'ունենայ իր Առաջնորդարանը եւ նորընտիր Առաջնորդը՝ Մկրտիչ Վրդ. Չլղատեանը: 27 Մայիս 1915- ին կը ձերբակալուի Օսմանեան զինուորներու կողմէ:
Նահատակութիւնը
Մկրտիչ Վրդ. Չլղատեան ողջ- ողջ կը նահատակուի:
Ձերբակալութենէն ետք, Հայր Սուրբը կը բանտարկուի զնտանի մմը մէջ եւ քառասուն օր կ'ենթարկուի հարցաքննութեանց եւ զանազան տանջանքներու: Տարաբախտ Հայր Սուրբին Նահատակութիւնը տեղի կ'ունենայ «Պալըզ – Փազար» կոչուած շուկային: Նոյն օրը Նահատակը ժողովուրդին կը ցուցադրեն եւ կ'ըսեն, որ մեռած գտած են:
Գրական Գործը
Գրական իբրեւ գործ իրմէ շատ բան չէ հասած: Ան  ունի «Խորհրդածութիւն» մը գրուած Արմաշու Դպրեվանքին 25-ամեայ յոբելեանին առիթով
Ծանօթագրութիւններ
Բաբգէն Ծ. Վրդ. Չարեան Հայ Հոգեւորականութեան Կորուստը Մեծ Եղեռնին, Անթիլիաս, Լիբանան 2005
Նաթան Պէյ Ամիրխանեան
Նաթան Պէյ Ամիրխանեան, ջութակահար, երգեհոնահար, դաշնակահար, խմբավար եւ մանկավարժ։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Կ. Պոլսոյ մէջ։ Փոքր տարիքին իր ծնողներուն հետ տեղափոխուած է Թաւրիզ, ապա անցած է Թիֆլիս, ուր ստացած է նախնական ուսումը․ իսկ 1888-ին ընտանիքը դարձեալ տեղադրուած է այս անգամ ֆինլանտիա, եւ Նաթան երաժշտական դասընթացքները կատարած է Հելսինքիի մէջ։
1892-96 ապա 1897-ին անցած է Միւնիխ ուր երաժշտական ուսումը կատարելագործած է պետական երաժշտական ակադեմիայի մէջ։
Գործունէութիւն
Գերմանիոյ տարբեր քաղաքներու մէջ հայազգի Նաթան Պէյ Ամիրխանեան ունեցած է ելոյթներ՝ իբրեւ երգեհոնահար, ապա 1896-ին մեկնած է Պուլկարիա ուր ան մեծ դեր ունեցած է երկրին երաժշտական արուեստի զարգացման գործին մէջ։
Ան չորս տարի երաժշտութեան դասեր տուած է Բարսեղ Կանաչեանին ։ Ռուսիա մեկնելով 1908-ին ղեկավարած է Օտեսայի յայտնի օփերան։
Պաքուի մէջ ան կազմած է հայկական երգչախումբեր։ 1910-ին հրաւիրուելով Սոֆիա նշանակուած է Պուլկարական Օփերային ընկերութեան նուագավար։
1912-ին, Պոսթընի (ԱՄՆ) օփերային թատրոնի երգչախումբի ղեկավարն ու երգեհոնահարը եղած է, սակայն Ա. համաշխարհային պատերազմի նախօրեակին վերադարձած է Պուլկարիա եւ 1917-ին աւարտած է իր գլուխ գործոցը՝ Պուլկարիոյ պատմութենէն առնուած «ԻՎԱՆԿՕ» օփերան, բեմադրուած է 1932-ին։
Հայազգի Նաթան Պէյ Ամիրխանեան իր ամբողջ կեանքը նուիրած է երաժշտութեան զարգացման եւ մանկավարժութեան, պատրաստելով՝ կարող ոյժեր։
Գրած է շուրջ 200 աշխարհիկ եւ հոգեւոր երգեր՝ հայկական, ռուսական, պուլկարական, գերմանական, անգլիական եւ շուէտական թէքսթերով, ու Խրիստօ Բոտեւի քերթուածներու թեմաներով եղանակուած գործեր։
Լեզուակապ
Լեզուակապ Մարդ անհատը իր լեզուին տակը ի ծնէ ունի պզտիկ, աննշան, բարակ խլնաթաղանթային մաշկ մը (band), որ կը կոչուի սանձ-սանձիկ (frenulum): Այս կապը ոչ մէկ պաշտօն ունի եւ ոչ մէկ ձեւով արգելք կը հանդիսանայ լեզուի շարժումներուն: Ընդհանրապէս սանձիկը ամբողջութեամբ եւ կամ մասնակի կ'անյայտանայ ծնունդէն քանի մը ամիս ետք: Բնական պայմաններու մէջ  սանձիկի ներկայութեան լեզուն ազատօրէն կը շարժի, կը ցցուի բերնէն դուրս եւ կը դպչի քիմքին ու ակռաներուն:
Մեծ թիւով նորածին մանուկներու մօտ այս սանձիկը աւելի մեծ, հաստ եւ նշմարելի կ'ըլլայ եւ կ'երկարի լեզուի ծայրամասէն մինչեւ բերնի յատակը: Այս անբնական մաշկը կը կոչուի լեզուակապ: Ուրեմն լեզուակապը ընդոծին անբնական մաշկ մըն է լեզուին տակը:
Լեզուակապը կը սահմանափակէ լեզուին շարժումները: Լեզուակապ ունեցող մանուկը չի կրնար լեզուն ազատօրէն շարժել բերնին մէջ, լեզուն բերնէն դուրս ցցել եւ լեզուն քիմքին դպցնել: Անոր լեզուին ծայրը կ'ըլլայ ճզմուած-ճնշուած pinched), երբ ան կը փորձէ լեզուն բերնէն դուրս ցցել: Ան կ'ունենայ ուտելու, խօսելու, կլլելու եւ մօրը կրծքագեղձի պտուկը ծծելու դժուարութիւն: Այս դժուարութիւններու տարողութիւնը կախեալ է լեզուակապին չափէն, հաստութենէն եւ կարծրութենէն, այսինքն պզտիկ լեզուակապ ունեցող մանուկը հաւանաբար վերոյիշեալ դժուարութիւնները չունենայ:
Լեզուակապը կը պատահի թէ՛ տղոց եւ թէ՛ աղջիկներուն, սակայն առաւելաբար` տղոց: Ընտանիքի մը մէկէ աւելի անդամներ կրնան ունենալ լեզուակապ: Անիկա կը յայտնուի նաեւ սերունդէ սերունդ:
Լեզուակապ Ունեցողը Երեխաներու Բարդութիւններ
2.- Որոշ գիրերու հնչողութեան դժուարութիւն, մասնաւորապէս` Դ, Տ, Զ, Ս, Ր  գիրերը: Մանուկը այս դժուարութիւնը կ'ունենայ, որովհետեւ չի կրնար իր լեզուն դպցնել քիմքին եւ շրթունքներուն:
3.- Բերնի վատառողջ վիճակ, լինտաբորբ, ակռաներու փտում (decay) եւ վարի առջեւի երկու ակռաներու բացութիւն: Երեխան չի կրնար լեզուով մաքրել ակռաները եւ լինտերը` լեզուի անշարժութեան պատճառով:
4.- Պաղպաղակ կամ սառոյց ծծելու դժուարութիւն:
5.- Շրթունքները ծծելու դժուարութիւն, հետեւաբար` համբուրելու եւ փողային գործիք նուագելու դժուարութիւն :
Ստեփանոս Գոյներերիցանց
Ստեփանոս Գոյներերիցանց (Գոյներերիցանց Կայթառոնցի կամ Կայծառոնեցի, ), հայ հոգեւորական, ծաղկող գրիչ։ Գէորգ Սկեւռացիի աշակերտը։
Ականջ-Քիմք-Մատնային (ԱՔՄ) Համախտանիշ
Ականջ-Քիմք-Մատնային (ԱՔՄ) Համախտանիշ (Auto-Palato-Digital (OPD) Syndrome), որ հայերէնով կը կրճատուի իբրեւ՝ ԱՔՄ համախտանիշ:
ԱՔՄ համախտանիշը ծինային, ընդոծին եւ ժառանգական հիւանդութիւն մըն է: Ծինաբաններ ստուգած են, որ այս համախտանիշը հետեւանքն է անբնական ծինի մը կառուցուածքին:
ԱՔՄ Համախտանիշի Դրդապատճառներ
Անիկա կը պատահի տղոց եւ աղջիկներու մօտ: Այս համախտանիշը ունեցող անհատներու ծնողքը, այսինքն` հայր եւ մայր ընդհանրապէս կ'ըլլան առաջին կարգի կամ երկրորդ կարգի հօրեղբօրորդիներ: Անիկա բացայայտօրէն նկարագրուած է բժշկական գրականութեան մէջ:
Լեզուակապ
Վիրաբուժական Գործողութիւնը
Մանուկներու պարագային, կը կատարուի ընդհանուր զգայազրկումով, իսկ չափահասներու պարագային` տեղային զգայազրկումով: Գործողութիւնը կը կատարուի երկու ձեւերով.
1.- Սանձիկի հատում (frenectomy).- Այս ձեւը կը կիրարկուի երբ լեզուակապը պզտիկ է:
2.- Սանձիկի գեղագիտական հատում (frenoplasty), որ կը կատարուի, երբ լեզուակապը մեծ է: Այս պարագային լեզուակապը կը հատուի ամբողջապէս, գեղագիտականօրէն:
Երկու գործողութիւներն ալ թեթեւ գործողութիւններ են եւ ոչ մէկ բարդութիւն կը յառաջացնեն: Գործողութենէն անմիջապէս ետք մանուկը կը սկսի դիւրութեամբ ծծել մօրը կրծքագեղձին պտուկը, ան լաւ կը սնանի, լեզուն կ'ունենայ բնական երեւոյթ, երբ բերնէն դուրս կը ցցուի, եւ բոլոր բարդութիւնները կ'անհետանան :
Ականջ-Քիմք-Մատնային (ԱՔՄ) Համախտանիշ
ԱՔՄ Համախտանիշի Հիմնական Ախտանշաններ
Անիկա երբեմն կը յայտնուի իրանա-ոսկրային (skeletal) զանազան տձեւութիւններով, ուղեղային եւ կրծքավանդակային անբնական երեւոյթներով:
ԱՔՄ Համախտանիշի Դասակարգում
ԱՔՄ համախտանիշը ունի երկու դասակարգում`  ԱՔՄ-1 եւ ԱՔՄ-2:
Ստեփանոս Գոյներերիցանց
Կենսագրութիւն
Իր խնդրանքով Գէորգ Սկեւռացի գրած է երկու խրատ՝ «Խրատ Գրչութեան» եւ «Խրատ Վասն Հանգամանաց Հեգից եւ Առոգանութեանց» աշխատութիւնները     ։
Ականջ-Քիմք-Մատնային (ԱՔՄ) Համախտանիշ
ԱՔՄ Համախտանիշի Դասակարգում
ԱՔՄ-1-ը մեղմ տեսակն է, որ առաւելաբար կը տեսնուի իգական սեռին մօտ, իսկ ԱՔՄ-2-ը աւելի բարդ տեսակն է, չափազանց ցցուն ախտանիշներով, որ կը տեսնուի առաւելաբար մանչերու մօտ: ԱՔՄ-2-ի ցցուն ախտանշաններէն են`
Ստեփանոս Գոյներերիցանց
Կենսագրութիւն
1284-1312 թուականներուն յիշուած է տարբեր յիշատակարաններու մէջ։
Շիրակաւան
Շիրակաւան, (Երազգաւորս) Անիէն ոչ հեռու` Ախուրեանի աջ ափին: Սմբատ Բագրատունին (890-914) թագադրուած է հոն ` 892-ին երկիրին նոր մայրաքաղաքին մէջ: Սմբատ Ա.-ին եւ անոր որդւոյն՝ Աշոտ Երկաթին օրով՝ շուրջ 40 տարի, Հայաստանի մայրաքաղաքը Շիրակաւանն էր։ Թրքական տիրապետութեան շրջանին Շիրակաւան անունը աղաւաղուած է, դարձած՝ Շորագեալ (այդ անունով ալ բնակավայրին անունը կը յիշուի Յովհ. Թումանեանին «Գելը» պատմուածքին մէջ)։
Ականջ-Քիմք-Մատնային (ԱՔՄ) Համախտանիշ
ԱՔՄ Համախտանիշի Դասակարգում
Այս ծանր յատկանիշներով ծնած մանուկը ընդհանրապէս երկար չ'ապրիր, ան կը մահանայ ծնունդէն 1-3 տարի ետք:
ԱՔՄ համախտանիշի երկու խմբաւորումներն ալ հետեւանքն է X երփնամարմնին  (chromosome) վրայ գտնուող անբնական եւ այլափոխուած (mutatated) ծինի մը, որ կը կոչուի FLNA ծին:
Այս համախտանիշին ախտաճանաչումը կը կատարուի` հիմնուելով հիւանդին ունեցած ախտանշաններու, բժշկական քննութիւններու եւ ծինային ուսումնասիրութիւններու վրայ: Խիստ կարեւոր է տեսնել այլափոխուած ծինը X  երփնամարմնին վրայ :
Դարմանում
ԱՔՄ համախտանիշի ախտանշանները կարելի է դարմանել վիրաբուժական գործողութիւններով:
Որովհետեւ այս համախտանիշը ժառանգական է, նախամուսնական խորհրդաբժշկութիւնը (counselling) կարեւոր է: Այս մէկը ա՛լ աւելի պարտաւորիչ պէտք է ըլլայ շատ մօտիկ ազգականական ամուսնութիւններու պարագային:
ԱՔՄ համախտանիշը առաջին անգամ նկարագրուած եւ զեկուցուած էր բժշկական համաշխարհային գրականութեան մէջ 1962-ին, բժիշկ Թէյպիի կողմէ:
Այս համախտանիշը ժառանգական է, հետեւաբար մօտիկ ազգականական ամուսնութիւնները քաջալերելի չեն` հեռու մնալու համար հազուադէպ համախտանիշերէ եւ ժառանգական հիւանդութիւններէ :
Շիրակաւան
Այդ տարածքը բնակավայր եղած է (Ք.Ա.) 3-2-րդ դարերուն: Բագրատունեաց թագաւորութեան օրով հոն կար ամրոց մը, պաշտպանական այլ կառոյցներ, իսկ 3քմ հեռաւորութեան վրայ Տիգնիս նշանաւոր ամրոցն է, որ հետագային դարձած է Անիի պաշտպանութեան կարեւոր յենակէտը: Սելճուք-թուրքերուն եւ մոնկոլ-թաթարներու արշաւանքներուն հետեւանքով, այլ բնակավայրերու հետ միասին աւերուած ու թալանուած են նաեւ Շիրակաւանը եւ հետագային յիշատակուած արդէն իբրեւ գիւղ:
1920-ին Շիրակաւանի բնակչութիւնը տեղահանուած է, մէկ մասը բնակութիւն հաստատած է Ախուրեան շրջանի Երազգաւորս գիւղին մէջ ։
Ստեփանոս Գոյներերիցանց
Կենսագրութիւն
Ձեռագիրը գրուած է 1310-1312 թուականներուն, Կիպրոսի Ֆամակուսթա (Մաղուսա) քաղաքին մէջ ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ գրիչներ Ստորոգութիւն:Հայ հոգեւորականներ
Ղլինօ
Ղլինօ կամ Լիղնօ (յուն․՝ Γλυνό կամ Λιγνό)․ Ասթիփալէայի անբնակ կղզիակ, Տոտեքանիսա, Էգէական ծով, Յունաստան։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Ղլինօ Ասթիփալէա քաղաքապետութեան մաս կը կազմէ։ Տարածութիւնն է 0,238 քլ․²։  Հոնտրօ կղզիակին հետ կը գտնուին հարաւը եւ դիմացը Ասթիփալէայի հին նաւահանգիստին (Փերա Եալօ)։  Ամրան, Ասթիփալէայի Անալիփսի կամ Մալթեզանա ծովափէն զբօսանաւերով զբօսաշրջիկներ կղզիակ կը հասնին զուլալ ջուրերուն մէջ լողալու համար։
Բնապահպանում
Կղզիակը (ինչպէս նաեւ դրացի կղզիակները) յայատարարուած է NATURA 2000 Բնապահպանման շրջան․ բազէ (Falco eleonorae տեսակ), Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος), ջրահատ (shearwater) թռչուններուն համար։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Տոտեքանիսայի կղզիներ Ստորոգութիւն:Էգէականի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Բագարան
Բագարան, Ախուրեանի աջ ափին՝ Արշարունիք գաւառին մէջ գտնուող քաղաք, զոր Աշոտ Բագրատունին 885-ին դարձուցած է հայոց նորանկախ պետութեան մայրաքաղաքը։ Անիկա Հայաստանի հին բնակավայրերէն է, զոր հիմնած է Երուանդ Վերջինը (Ք.Ա. 220-201)՝ Երուանդաշատին հետ միաժամանակ։ Բագարանը ունէր հաստ պարիսպներով միջնաբերդ մը, որուն շուրջ տարածուած էր քաղաքը: Հոն էին Բագրատունիներու ապարանքներն ու տոհմական դամբարանը, եկեղեցիներ, որոնցմէ նշանաւորը Ս. Թէոդորոսն է: Ձորին մէջ եւ բլուրներուն վրայ պահպանուած շինութիւններու փլատակները, ինչպէս եւ հինգ եկեղեցիներուն գոյութիւնը կը վկայեն, որ քաղաքը հիանալի կառուցապատուած ու բազմամարդ եղած է:
Բագրատունեաց թագաւորութեան անկումէն ետք,  քաղաքը աւերած են սելճուք-թուրքերը, իսկ 1394-ին` Լենկ Թիմուրի հրոսակախումբերը։ Բագարանի փառքը չէ վերականգնած: Ի. դարասկիզբին անիկա սովորական գիւղ էր՝ 800 բնակիչով։ Առաջին համաշխարհային պատերազմին գիւղը աւերուած է ու լքուած։ Հրաշքով փրկուած բնակիչները Արաքսի ձախ ափին հիմնած են ներկայի Բագարան գիւղը ։
Լեւոն Վարդանեան
Լեւոն Վարդանեան, հայ քանդակագործ։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Երեւան։ 1966 թուականին աւարտած է Երեւանի Գեղարուեստի ուսումնարանը, 1972 թուականին՝ Երեւանի Գեղարուեստաթատերական կաճառը։ 1976 թուականէն դասաւանդած է Երեւանի Գեղարուեստի ակադեմիոյ մէջ։
Ան ստեղծագործած է շէնքերու քանդակագործութեան բնագաւառէն ներս։ Մասնակցած է համամիութենական միջազգային սեմփոզիումներու եւ պիենալներու (1992, 1994, 1998, Ռաւեննա)։
Գործեր
Իր գլխաւոր ստեղծագործութիւններն են.
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ քանդակագործներ
Նիկոլայ Մատոյեան
Նիկոլայ Մատոյեան, հայ ջութակահար, «Կինես»ի գիրքի ցուցանիշ արձանագրած երաժիշտ ։ Հայաստանի վաստակաւոր արուեստագէտ (2014)։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Երեւան։ Ջութակ նուագել սկսած է եօթ տարեկանին՝ Էմմա Կեսելեւայի (Նուրազեան) հսկողութեան ներքեւ։ Ապա ուսանած է Երեւանի Երաժշըտանոցի երդիքին տակ՝ Փրոֆ. Հրաչեայ Պոկտանեանի մօտ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ ջութակահարներ Ստորոգութիւն:Հայ երաժիշտներ
Հոնտրօ
Հոնտրօ (յուն․՝ Χονδρό)․ Ասթիփալէայի անբնակ կղզիակ, Տոտեքանիսա, Էգէական ծով, Յունաստան։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Հոնտրօ Ասթիփալէա քաղաքապետութեան մաս կը կազմէ։ Տարածութիւնն է 0,387 քլ․²։  Ղլինօ կղզիակին հետ կը գտնուին հարաւը եւ դիմացը Ասթիփալէայի հին նաւահանգիստին (Փերա Եալօ)։  Ամրան, Ասթիփալէայի Անալիփսի կամ Մալթեզանա ծովափէն զբօսանաւերով զբօսաշրջիկներ կղզիակ կը հասնին զուլալ ջուրերուն մէջ լողալու համար։
Բնապահպանում
Կղզիակը (ինչպէս նաեւ դրացի կղզիակները) յայատարարուած է NATURA 2000 Բնապահպանման շրջան․ բազէ (Falco eleonorae տեսակ), Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος), ջրահատ (shearwater) թռչուններուն համար։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Տոտեքանիսայի կղզիներ Ստորոգութիւն:Էգէականի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Ղեւոնդ Յովնանեան
Հ․ Ղեւոնդ Յովնանեան, հայ բանասէր, լեզուաբան, թարգմանիչ։ Մխիթարեան միաբանութեան Վիեննայի ճիւղի բեղուն հեղինակներէն մին, որ կեդրոնացած է գրաբարի ու ռամկօրէնի ուսումնասիրութեան վրայ։
Եղբայրն էր ուրիշ վիեննական Մխիթարեանի մը ՝ Հ. Պօղոս Յովնանեանի։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Պոլսոյ Բերայի թաղամասը։ Ուսումը ստացած է Ղալաթիոյ Սէն-Պընուա ֆրանսական վարժարանին մէջ, իսկ 1836-1838ին՝ Վիեննայի Մխիթարեան վարժարանին մէջ։
1838-ին անդամակցած է Վիեննայի Մխիթարեան միաբանութեան, իսկ 1840-ին քահանայ ձեռնադրուած է։
Վարած պաշտօններ
Միաբանութեան մէջ վարած է տպարանապետի պաշտօնը (1846-1854)։ Այնուհետեւ մեկնելով Պոլիս, վիեննական Մխիթարեան վարժարանի վարիչի օգնական եւ ուսուցիչ եղած է (1857-1867)։
Հմուտ թրքագէտ, 1868-1870ին թրքերէն լեզուի դասաւանդման օգնական դարձած է Վիեննայի Արեւելեան ճեմարանին մէջ։ 1876-1887ին վերստին վարած է տպարանապետի պաշտօնը Մխիթարեան վանքին մէջ։
Տիրապետած է յունարէնին, լատիներէնին, գերմաներէնին, ֆրանսերէնին, արաբերէնին եւ այլն։
Միաբանակիցներ Հ. Յովսէփ Գաթրճեանի եւ Հ. Անտոն Գարագաշեանի հետ, Հ. Ղեւոնդ Յովնանեան 1840ական թուականներուն ոսկեդարեան հայերէնի յայտնաբերման շարժման պարագալուխներէն կ՚ըլլայ։
Աշխատութիւններ
5-րդ դարու հայերէնի խոր հմտութիւնը յայտնի դարձած է Կոռնելիոս Նեպոսի «Վարք զօրավարաց անուանեաց» գործի թարգմանութեամբ (1842)։
Գրական բազմակողմանի գործունէութիւն ունեցած է, հրատարակելով այլեւայլ գործեր, ինչպէս.
Սակայն, Հ. Յովնանեանի փայփայած մասնագիտութիւնը միշտ եղած է հայերէնը, մասնաւորապէս՝ գրաբարը։ Երկար ժամանակ զբաղած է Ոսկեդարու հայերէնի քերականութեան մը յօրինման գործով, չորս հատորով, զոր չէ աւարտած։
Փոխարէնը, կեանքի վերջին տասը տարիները նուիրած է ռամկօրէնի (միջնադարեան ժողովրդա-խօսակցական լեզուի) քերականութեան կազմութեան։ «Հետազօտութիւնք նախնեաց ռամկօրէնի վրայ» (մաս 1, տետր 1 եւ 2, 1897) գիրքին մէջ, ան հաւաքած է հայ հին գրականութեան մէջ հանդիպող ռամկօրէն հատուածները եւ աւելի ուշ շրջանի հայ հեղինակներու (Ներսէս Շնորհալի, Մխիթար Հերացի, Սմբատ Գունդստաբլ, Վարդան Արեւելցի, Մխիթար Գօշ եւ ուրիշներ) երկերէն նմոյշներ, ուսումնասիրած է զանոնք եւ, ըստ այնմ, հայերէնը բաժնած երկու շրջանի՝ «ռամկախառն գրաբար» եւ «գրաբարախառն ռամկօրէն»։ Գիրքի նախաբանին մէջ, Հ. Ղեւոնդ Յովնանեան հիմնաւոր փաստերով հաստատած է հայկական բարբառներու գոյութիւնը 5-րդ դարուն եւ անկէ առաջ, եզրակացնելով, որ գրաբարը մշակուած է առօրեայ խօսակցական լեզուի հիմամբ։
Այս ուսումնասիրութիւնը եւս մնացած է անաւարտ։ Յովնանեանի անտիպ մնացած գործերուն շարքին կը յիշուին «Արաբերէնի ընտիր քերականութիւն»ը եւ «Ազգաց իրաւունք» ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ բանասէրներ Ստորոգութիւն:Հայ լեզուաբաններ Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ
Խաչիկ Տէր Ղուկասեան
Խաչիկ Տէր Ղուկասեան, արժանթինահայ միջազգայնագէտ, դասախօս։
Կենսագրական գիծեր եւ գործունէութիւն
Ծնած է Լիբանան եւ հաստատուած` Արժանթին, ուր վարած է «ԱՐՄԵՆԻԱ» թերթի խմբագրութիւնը: Մասնագիտանալով միջազգային յարաբերութիւններու մարզին մէջ, Տէր Ղուկասեան նուիրուած է ակադեմական ասպարէզի:
Հեղինակ է սպաներէն, անգլերէն եւ հայերէն գիրքերու, մասնագիտական աշխատասիրութիւններու եւ յօդուածներու:
Մրցանակ
2017-ին արժանացած է Սուրիա-լիբանանեան ակումբի «Ուկարիթ 2017» մրցանակը մշակոյթի դասակարգին մէջ` ակադեմական ասպարէզին մէջ տարիներու իր ներդրումին համար ։
Այիա Քիրիաքի
Այիա Քիրիաքի (յուն․՝Αγία Κυριακή)․ Ասթիփալէայի անբնակ կղզիակ, Տոտեքանիսա, Էգէական ծով, Յունաստան։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Այիա Քիրիաքի Ասթիփալէա քաղաքապետութեան մաս կը կազմէ։ Տարածութիւնն է 0,254 քլ․²։  Կը գտնուի Ասթիփալէայի հարաւը, Ղլինօ եւ Հոնտրօ կղզիակներուն հետ կը գտնուին հարաւը։  Ամրան, Ասթիփալէայի Անալիփսի կամ Մալթեզանա ծովափէն զբօսանաւերով զբօսաշրջիկներ կղզիակ կը հասնին զուլալ ջուրերուն մէջ լողալու համար։
Բնապահպանում
Կղզիակը (ինչպէս նաեւ դրացի կղզիակները) յայատարարուած է NATURA 2000 Բնապահպանման շրջան․ բազէ (Falco eleonorae տեսակ), Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος), ջրահատ (shearwater) թռչուններուն համար։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Տոտեքանիսայի կղզիներ Ստորոգութիւն:Էգէականի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Աղաւնի Տայոց
«Աղաւնի Տայոց», ամսաթերթ։ 1914-ին լոյս տեսած է միայն մէկ թիւ, Խոտրջուրի Կրման գիւղին մէջ։
Աղբիւններ
Ստորոգութիւն:Թերթեր
Վաղարշաւան
Վաղարշաւան (ծանօթ է նաեւ Բասենոյ բերդ կամ Բասենոյ քաղաք անուններով), կը գտնուի Արաքս ի եւ Մուրցի միախառնման հանգուցակէտին վրայ:
Հիմնած է հայոց Վաղարշ Բ․ թագաւորը, իր ծնած վայրին վրայ, ուր մայրը զինք ծննդաբերած է ձմեռոց երթալու ժամանակ:
Արաքսի ափով երկարող տարանցիկ ճամբու վրայ գտնուելով Վաղարշաւան բազմամարդ աւան դարձած եւ պարսպապատուած է: Հրեաներ եւս բնակեցուած են հոն եւ Վաղարշաւան վաճառաշահ քաղաք դարձած է: Մինչեւ ԺԱ. դար բարեկարգ բնակավայր մը եղած է:
Սելճուքներ 1048-1049-ին աւերած են զայն, որմէ ետք անշուք գիւղի մը վերածուած է: Աւերակները կը գտնուին ներկայ Քէօփքիւքէօյ գիւղին մօտակայքը :
Ռալֆ Ճորտանօ
Ռալֆ Ճորտանօ, գերմանացի լրագրող, հրապարակախօս, գրող եւ ժապաւէնի բեմադրիչ։ Մեծ ներդրում է ունեցած է հայկական հարցի, երիտթուրքերու կողմէն հայերու դէմ կատարուած ցեղասպանութեան դատապարտման ու ճանաչման համար։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Համպուրկ։ Մեծ հայրը եղած է իտալացի, մեծ մայրը՝ կիսով շուետացի եւ միւս կէսով տանըմարքացի, հայրը՝ կէս իտալացի, մայրը՝ հրեայ։ Նացիներու ժամանակ հալածուած, բանտարկուած եւ տաժանակիր աշխատանքներ կատարած է։
Գործունէութիւն
Մինչեւ 1952, 11 տարի անդամ եղած է Արեւմտեան Գերմանիոյ համայնավար կուսակցութեան։ Արեւելեան եւ Արեւմտեան Գերմանիոյ համայնավար թերթերուն աշխատակցած է, անկէ ետք մինչեւ 1961 աշխատակցած է երկու հրէական մեծ թերթերու։ 1961-էն սկսեալ աշխատակցած է գերմանական ռատիոյի եւ հեռատեսիլի կայաններուն, NDR, WDR եւ SFB, 20 տարուան մէջ պատրաստած է հեռատեսիլի համար աւելի քան 100 ժապաւէններ։
Պարգեւներ
Արժանացած է․
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Լրագրողներ Ստորոգութիւն:Բեմադրիչներ
Մենելայոն, Սփարթի
Մենելայոն․ հնաբանական վայր, Սփարթի (կամ Սպարտա), Պելոպոնես, Յունաստան։ Կը գտնուի Սփարթի քաղաքէն 5 քլ․ հարաւ-արեւելք։ Բլուրներու համալիր մըն է (Հիւսիսային բլուր, Մենելայօ, Փրոֆիթիս Իլիաս եւ Այթոս)։ Հին անունը Թերափնի (Θεράπνη) եղած է։
Դիրքը
Ցած բլուրներով բերուկ հովիտը եւ մեղմ կլիման կը պահպանեն շրջանը, ուր կը գտնուի Միկինեան քաղաքակրթութեան ընթացքին զարգացած Մենելայոն բնակավայրը։
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Անունը առած է Միկինեան քաղաքակրթութեան Մենելաոս թագաւորէն։ Ք․Ա․ 8-րդ դարուն եղած է սրբավայր, ուր կը պաշտուէին Մենելաոս եւ կինը՝ Էլենի։ Ք․Ա․ 7-րդ դարավերջին եւ 6-րդ դարասկիզբին նոյն վայրին մէջ կը կառուցուի տաճար մը։
1833-ին Լուտվիհ Ռոս հնաբանը Մենելայոն կը ճանչնայ որպէս «Իրոօն»* (Ηρώον)։ Ան ԺԹ․ դարասկիզբին պեղումներ կը կատարէ եւ կը յայտնաբերէ լաքոնական (սպարտական) տիպի կապարէ ուխտանուէրի պատկերիկներ։
Կարգաւ հնաբանական պեղումներ
1909-ին Աթէնքի Բրիտանական Դպրոցը կանոնաւոր հետազօտական պեղումներ կը կատարէ վայրին մէջ։ Հնաբանական պեղումները կը գլխաւորեն Ճոն Փերսիվալ Տրուփ, Մ․Ս․Թոմսոն եւ Ալան Ուէյս։ Իսկ 1910-ին՝ Ռիչարտ Մաքկիլիվրէյ Տոուքինս։ 60 տարի ետք, Բրիտանական Դպրոցը գլխաւորութեամբ դպրոցին տնօրէն Հեքթոր Քաթլինկի կրկին պեղումներ կը կատարէ։ 1980-ին պեղումները կը շարունակէ Ռիչարտ Քաթլինկ։
Յայտնաբերումներ
Կարգաւ հնաբանական պեղումները կը յայտնաբերեն․-
Խաւագրութիւն
Մենելայոն որպէս «Իրոօն» կը ներկայացնէ խաւագրական եւ ճարտարապետական տարբեր փուլեր․ Ք․Ա․ 8-րդ դար, Ք․Ա․ 6-րդ դար եւ դասական փուլ՝ Ք․Ա․ 5-րդ դար։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պելոպոնեսի հնավայր Ստորոգութիւն:Յունաստանի հնաբանական վայրեր Ստորոգութիւն:Հնաբանական վայրեր Ստորոգութիւն:Պաշտամունքի համալիրեր
Լեարդաթորշում
Լեարդաթորշումը, (cirrhosis) լեարդի ամբողջական եւ վերջնական սպիացումն ու փճացումն է :
Ախտապատճառներ
Լեարդաթորշումը բազմաթիւ լեարդային երկարատեւ հիւանդութիւններու վերջին փուլն է: Տեղի կ'ունենայ շատ դանդաղ եւ թաքուն ձեւով: Լեարդաթորշումով լեարդի արիւնով մատակարարումը կը նուազի եւ լեարդի գործունէութիւնը կը ձախողի, մասնաւորապէս սննդանիւթերու, ներծորոյթներու եւ բնասպիտի արտադրութիւնը կը խանգարուի կամ ալ կը նուազի:
Լեարդաթորշումի կարեւորագոյն ախտապատճառներն են`
Լեարդաթորշումի ախտանշաններն են`
Լեարդաթորշումի ախտաճանաչումին համար կը կատարուին՝
Լեարդաթորշումէ տառապող անհատը կ'ունենայ շատ մը բարդութիւններ, օրինակ`
Լեարդաթորշումը հիմնական դարման չունի: Սակայն կան որոշ միջոցառումներ, որոնք կը դանդաղեցնեն անոր յառաջխաղացքը: Այս միջոցառումներէն կարելի է յիշել հետեւեալները.
Լեարդաթորշումը կարելի է կանխարգիլել` հետեւելով հետեւեալ ցուցմունքներուն.
Լեարդաբորբի A եւ B խմբաւորումները կանխարգիլելի են յատուկ պատուաստներով: Լեարդաբորբի C  խմբաւորումը պատուաստ չունի :
Ասթիփալէա
Ասթիփալէա (յուն․՝ Αστυπάλαια ), Էգէական ծովու կղզի, Տոտեքանիսա, Յունաստան։ Կը կոչուի նաեւ Էգէականի թիթեռնիկը։
Անուն
Կղզին ունեցած է բազմաթիւ անուններ, ինչպէս օրինակ Փիրա (Πύρρα), Փիլէա (Πυλαία), Թեոն Թրափեզա (Θεών Τράπεζα) եւ Իհթիոեսա (Ιχθυόεσσα)։ Ըստ հնագէտներուն կղզին Ասթիփալէա (άστυ + παλαιός․ ասթի άστυ = քաղաքին կեդրոնը, փալեոս παλαιός = հին) կոչուած են Դորեացի բնակիչները, որոնք հոն գտան Փիւնիկեցիներու հնադարեան բնակավայր մը։
Բնակիչները Ասթիփալիթես եւ կամ Ասթրոփալիթես կը կոչուին։
Տեղեկութիւններ
Հորա ․ յունական կղզիներու մայր գիւղին կամ քաղաքին տրուած անուն, որ կ՛ ընկերակցի տուեալ գիւղին կամ քաղաքին բուն անունին (մայրաքաղաքի իմաստ ունի)։
Ձեւաբանութիւն
Ասթիփալէային ափերը ժայռոտ են, խորշերով եւ ծովափներով։ Նեղ հողաշերտ մը՝ Թա Սթենա (100 մ․) զայն կը բաժնէ երկու մասերու՝ ներքին եւ արտաքին կղզի։
Յաճախ կը կոչուի նաեւ Էգէականի թիթեռնիկը, իր ձեւին համար։
Բնապահպանում
Կղզիին արեւելեան մասը եւ շուրջի կղզիակները՝ Օֆիտուսա եւ անոնց ծովային գօտին (Լանտրա հրուանդան - Վրիսի հրուանդան) յայտարարուած են NATURA 2000 / GR4210009 պահպանուած շրջաններ:
Կղզիակներ, բնակավայրեր
Կղզիին հարաւ, հարաւ-արեւմտեան եւ հարաւ-արեւելեան շուրջբոլորը կը գտնուին կղզիակներ, ինչպէս օրինակ՝ Այիա Քիրիաքի, Հոնտրօ, Քունուփի, Ատելֆի, Ղլինօ, Հոնտրօ, Զաֆորաս, Մեսոնիսի, Փլաքիտա, Սթեֆանիա, Սիրնա, Թիղանի, եւ Քուցոմիթի։  Արեւմտեան, հիւսիս-արեւմտեան եւ հիւսիսային բացերը կը գտնուին Հոնտրոնիսի, Օֆիտուսա, Հթենիա, Փոնտիքուսա, Քացաղրելի,  Ֆոքիոնիսիա, Աւղօ, եւ ուրիշ կղզիակներ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Տոտեքանիսայի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Ճէյմս Կրինֆիլտ
Ճէյմս Կրինֆիլտ, իրանահայ իրաւաբան, գիտնական եւ ազգային գործի։ Հետագային Գերմանիոյ մէջ Հայաստանի Հանրապետութեան դիւանագիտական ներկայացուցիչ։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Թաւրիզի մէջ, մեծցած՝ Թեհրանի հայութեան մէջ։ Մայրը թաւրիզահայ՝ Հռիփսիմէ Բժշկեան, հայրը ծագումով անգլիաբնակ գերմանացի։ մկրտուած էր Հայաստանեայց Առաքելական եկեղեցւոյ մէջ։ Հայերէն եւ գերմաներէն լեզուներուն գիտակ։
Ուսած է Լայփցիկի համալսարանը, հետեւած է իրաւաբանութեան։ Դոկտորական ատենախօսութիւնը պաշտպանած է Թիւպինկէն համալսարանը, իբրեւ նիւթ ունենալով պարսկական պետութեան կառուցուածքը։ Աւարտելէ ետք Ամուսնացած է Թումանեանցներուն աղջկան՝ Քաթարինա Թումանեանի հետ։
Շրջան մը ապրած է Երեւան, ապա՝ Պաքու եւ Թիֆլիս։
Գործունէութիւն
1904 թուականին, գերմաներէն լեզուով, իր դոկտորական ատենախօսութիւնը հրատարակուած է Պերլինի մէջ։
1905-ին վերադարձած է Գերմանիա եւ հաստատուած՝ Պերլին։ Այնտեղ յաջողած է կազմել կարեւոր Հայեւգերման Կոմիտէ «Deutsch-Armenische Gesellschaft, DAG»։ Կոմիտէին մէջ երկար տարիներ եղած եւ իբրեւ նախագահ ծառայած է դոկտ. Եոհան Լեփսիուսը (1858-1926) եւ դոկտ. Փոլ Ռոհըրպախը ։
Պերլինի մէջ նշանակուած է Հայաստանի դիւանագիտական ներկայացուցչ։ Դեսպանութիւնը գործած է միայն չորս տարի 1918-1922։ Դեսպանի օգնականներ եղած են՝ իբրեւ խորհրդականներ Լիպարիտ Նազարեանց եւ Վահան Փափազեան, քարտուղարներ՝ Մելքոն Քրոշչեան եւ Երուանդ Աբելեան, եւ անպաշտօն աջակից՝ Իրանի հիւպատոս պարսկահայ ազգային գործիչ Վահան Զաքարեանց :
1934 թուականին հաստատուած է Թեհրան, ուր ընտրուած է եկեղեցական խորհրդի նախագահ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ իրաւաբաններ Ստորոգութիւն:Հայ գիտնականներ Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայեր
Սիրնա
Բնապահպանում
Կղզին յայատարարուած է  NATURA 2000 Բնապահպանման շրջան․ բազէ (Falco eleonorae տեսակ), Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος), ջրահատ (shearwater) թռչուններուն համար։
Պատմական ակնարկ
Կղզիին խորունկ խորշին թիկունքը գտնուող բարձրութեան վրայ յայտնաբերուած են հնադարեան բերդի աւերակներ, որոնց շուրջը ցիր ու ցան կան նախապատմական եւ հելենիստական շրջաններուն պատկանող անօթներու կտորներ։ Իսկ կղզիին բացերուն հռոմէական նաւաբէկութենէն գտնուած մեծ գանձը՝ հռոմէական դրամներ, կը պատկանին Թիթոս Ֆլավիոս Տոմիթեանոս Titus Flavius Domitianus կայսրին իշխանութեան շրջանին (51 - 96)։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Տոտեքանիսայի կղզիներ Ստորոգութիւն:Էգէականի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Մաթեմատիկայի Հայկական Հանդէս
Մաթեմատիկայի հայկական հանդէս, հայկական գիտական հանդէս։
Վահրամ Բաբայեան (երաժիշտ)
Վահրամ Բաբայեան, հայ երգահան եւ դաշնակահար։ Հայաստանի արուեստի վաստակաւոր գործիչ (2014) ։
Մաթեմատիկայի Հայկական Հանդէս
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Վահրամ Բաբայեան (երաժիշտ)
Կենսագրական գիծեր
Երգահան, դաշնակահարը իր առաջին ստեղծագործութիւնները գրած է 6 տարեկանին:
Ստեղծագործած է երաժշտական մասնագիտական բոլոր տեսակներով: Անոր ստեղծագործութիւնները կ՛առանձնանան հոգեբանական խորութեամբ, ինքնատիպ աշխարհայեացքով եւ փիլիսոփայականութեամբ:
Ստեղծագործութիւնները հնչած են աշխարհի մօտաւորապէս 40 երկիրներու մէջ` Միացեալ Նահանգներ, Գերմանիա, Աւստրիա, Ֆինլանտա, Անգլիա, Ճափոն, Արժանթին, Իտալիա, Ֆրանսա, Զուիցերիա, Հունգարիա, Ռումանիա, Ռուսիա եւ այլուր, ինչպէս նաեւ` բազմաթիւ հեղինակաւոր փառատօներու եւ համերգներու ընթացքին :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ երգահաններ Ստորոգութիւն:Հայ դաշնակահարներ Ստորոգութիւն:Վաստակաւոր արուեստագէտներ
Հաղարջ
Հաղարջը, (Currant), կենսանիւթերով եւ ածխանիւթերով հարուստ հատապտուղ:
Տեսակներ
Հաղարջի զանազան տեսակներ գոյութիւն ունին` սեւը, կարմիրը եւ ճերմակը: Հաղարջը կը բուսնի Եւրոպայի եւ Ասիոյ մէջ:
Հաղարջի երեք տեսակներն ալ կ'իյնան սննդարար պտուղներու ցանկին մէջ, որովհետեւ բուժիչ յատկութիւններով օժտուած են:
Բժիշկներ կը յայտնեն, որ ի մասնաւորի սեւ հաղարջը մարմինին գեղձերը կը մաքրէ, ուժ կու տայ լեարդին եւ փայծաղին, որպէսզի լաւ ձեւով գործեն: Ան նաեւ օգտակար է մարմինէն դուրս վանելու համար թոյները` քրտինքի միջոցով:
Գիտնականներ ի յայտ բերած են նաեւ, որ սեւ հաղարջը բուժիչ դեղ է փորհարութեան եւ կ'օգնէ կոկորդի եւ նշագեղձերու բորբոքումի մեղմացումին:
Կարելի է սեւ, թարմ հաղարջի հատիկները ծամել, կամ անոր տերեւները զետեղել թէյի մէջ` յօդացաւը, յօդատապը (rheumatism) եւ երիկամներու հարցերը բուժելու համար: Սեւ հաղարջը կ'օգնէ նաեւ ձերբազատելու մարմնին մէջ գտնուող աւելորդ միզային թթուէն: Ան կ'օգնէ նաեւ թեթեւցնելու կնոջ դաշտանի ցաւերը:
Իսկ կարմիր հաղարջը, որ իր մէջ կը պարունակէ մեծ քանակութեամբ շաքար, միզաբեր է եւ կը բուժէ մարսողական ու յօդացաւի հարցերը:
Քըպպէ Պաթաթա
Քըպպէ Պաթաթա (كبة البطاطا), հարաւային Լիբանանի պարզ եւ համեղ գետնախնձորով քիւֆթէ:
Բաղադրիչներ
Միջակ չափի խաշած գետնախնձոր, մանր ձաւար, ջուր, ձիթապտուղի ձէթ, մանրուած կամ քերոցէ անցած սոխ, թարմ անանուխ եւ բողկ` զարդարանքի համար, կէս դգալ քըպպէի համեմունք (չոր ռեհան, չոր անանուխ, սեւ պղպեղ, չոր վարդի բողբոջներ, խնկածաղիկ (մարտաքուշ, քիմիոն) եւ աղ ։
Պատրաստութիւն
Ձաւարը թրջել ջուրով, գետնախնձորները ճզմելով խիւսի վերածել: Խորունկ ամանի մը մէջ փոխադրել գետնախնձորը, ձաւարը, ձիթապտուղի ձէթը, սոխը, համեմունքները, աղը եւ կէս գաւաթ ջուրը:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ուտեստներ
Միհրան Ազարեան
Միհրան Ազարեան, օսմանեան ժամանակաշրջանի հայ Ճարտարապետ։ Ճարտարապետ Պետրոս Ազարեան ի որդին ։
Զաֆորաս
Զաֆորաս կամ Զաֆորա (յուն․՝ Ζαφοράς, Ζαφορά)․ Ասթիփալէայէն 40 քլ․ հարաւը գտնուող անբնակ ժայռակղզիակ, Տոտեքանիսա, Էգէական ծով, Յունաստան։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Զաֆորաս Ասթիփալէա քաղաքապետութեան մաս կը կազմէ։ Տարածութիւնն է 1,281 քլ․²։  Ամրան, Ասթիփալէայի Անալիփսի կամ Մալթեզանա ծովափէն զբօսանաւերով զբօսաշրջիկներ կղզիակ կը հասնին զուլալ ջուրերուն մէջ լողալու համար։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Տոտեքանիսայի կղզիներ Ստորոգութիւն:Էգէականի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Մաթեմատիկան Բարձրագոյն Դպրոցում
Մաթեմատիկան Բարձրագոյն Դպրոցում, գիտամեթոդական ժողովածուն կը լուսաբանէ բարձրագոյն եւ հանրակրթական դպրոցին մէջ մաթեմատիկայի դասաւանդման արդի հիմնահարցերը։ Ժողովածուն նախատեսուած է ուսանողներու, ասպիրանտներու, հայցորդներու, ուսուցիչներու, դասախօսներու համար։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Մաթեմատիկան Դպրոցում
Մաթեմատիկան դպրոցում, գիտամեթոդական ամսագիր։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Քացաղրելի
Քացաղրելի (յուն․՝ Κατσαγρέλλι)․ Ասթիփալէայի ժայռակղզիակ, Տոտեքանիսա, Էգէական ծով, Յունաստան։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Քացաղրելի Ասթիփալէա քաղաքապետութեան մաս կը կազմէ։ Տարածութիւնն է 0,064 քլ․²։  Կը գտնուի Ասթիփալէայի արեւմուտքը։
Բնապահպանում
Կղզիակը (ինչպէս նաեւ դրացի կղզիակները) յայատարարուած է NATURA 2000 Բնապահպանման շրջան․ բազէ (Falco eleonorae տեսակ), Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος), ջրահատ (shearwater) թռչուններուն համար։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Տոտեքանիսայի կղզիներ Ստորոգութիւն:Էգէականի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Արշակ Գառնի
Արշակ Գառնի (Գառնիկեան, ), ֆրանսահայ գեղանկարիչ։
Կեանք եւ գործունէութիւն
Ծնած է Պէյրութ։ 12 տարեկանին գծագրութեան արուեստի հանդէպ իւրայատուկ սէր ու կարողութիւն ցուցաբերած է։ 17 տարեկանը բոլորած ուսումը դադրեցնելով՝ ընտանիքին ապրուստի պահանջները գոհացնելու նպատակով, նետուած է ծանուցումներու գծագրութեան ասպարէզին մէջ։
Յիսունական թուականներուն Պէյրութի բեմական յարդարանքներու բաժինը յաճախ յանձնուած է Արշակին, ինչպէս՝ Լեւոն Շանթի «Հին Աստուածներ»ու ներկայացումը (Ժորժ Սարգիսեանի «Գասպար Իփէկեան» թատերախումբ)։ Նոյն ժամանակաշրջանին իրագործած է շարք մը նկարչական գործեր, իւղանկարներ։
Արուեստի շրջանակի պակասը զգալով 1960-ին անցած է Ֆրանսա ու հաստատուած՝ Փարիզ։ Աշխոյժ մթնոլորտի մէջ գտնուելով հակած է այժմէական արուեստի հոսանքներէն՝ վերացական շարժումին։ Այդ եղած է իր նկարչական արուեստի արտայայտչական ուղին, ուր իր ինքնութիւնը կազմաւորուած ու ամրապնդուած է նկարչական արուեստին եւ ազգային գործունէութիւններուն իրականցման մէջ։
1964-ին ամուսնացած է եւ ընտանիք կազմելով ունենցած է մանչ զաւակ մը։
Իր արուեստին զուգահեռ բարեսէր քանի մը բարեկամներու հետ Փարիզի մէջ հայկական անկախ կեդրոնի մը հիմնադրութեան գաղափարաբանը հանդիսացած է։ Դարձած է ծրագիրին՝ նոր մշակութային կեդրոնի մը հիմնադրութեան ճարտարապետը։
Երկու տասնեակ տարիներու գործունէութենէ ետք հեռացած է «Եան՚ց» հիմնարկի վարչութենէն ու նուիրուած է միա՛յն նկարչութեան։ Ցուցահանդէսներ կազմակերպած է Եւրոպա, Միացեալ Նահանգներ եւ Հայաստան։
Մտաւորական-արուեստագէտը եղած է փարիզահայ մշակութային եւ գեղարւեստական կեանքի գործօն անդամներէն: Մասնակցած է հաւաքական ցուցահանդէսներու:
Եղած է Վահէ Օշականի գիրքերը նկարազարդողն ու ձեւաւորողը :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ գեղանկարիչներ
Արսէն Սայեան
Արսէն Սայեան, հայ երաժիշտ եւ խմբավար։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Հալէպ։ Ուսումը ստանալէ ետք Հալէպի Մխիթարեան վարժարանին մէջ Սայեան շարունակած է մասնագիտանալ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Անթիլիասի կաթողիկոսարանին մէջ:
1949-ին շրջանաւարտ` ան վերադարձած է Հալէպ եւ որպէս ուսուցիչ պաշտօնավարած` Կիւլպէնկեան, Հայկազեան, Զաւարեան ազգային վարժարաններուն եւ Քարէն Եփփէ ճեմարանին մէջ` դասաւանդելով հայոց լեզու, պատմութիւն եւ երաժշտութիւն:
Միացեալ Նահանգներ հաստատուելէն ետք մայեսթրօ Սայեանը գործած է յատկապէս Ֆիլատելֆիոյ մէջ` «Քնար» երգչախումբը կազմելով:
Սայեան՝ 1969-1995, «Ամերիկայի Ձայն»-ի հայկական բաժանմունքի խմբագիրը եղած է:
Սայեան հետեւողական յօդուածներ յղած է «Հայրենիք»-ին` նիւթ ունենալով հայ դասական եւ կրօնական երաժշտութիւնը :
Պարգեւներ
1980-ին ստացած է «Մեսրոպ Մաշտոց» շքանշանը` Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Խորէն Ա. կաթողիկոսի ձեռամբ:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ երաժիշտներ Ստորոգութիւն:Հայ խմբավարներ
Սթեֆանիա
Սթեֆանիա (յուն․՝ Στεφάνια)․ ժայռակղզիակ․ Տոտեքանիսա, Էգէական ծովու հարաւը, Յունաստան։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Սթեֆամիա Ասթիփալէա քաղաքապետութեան մաս կը կազմէ։ Կը գտնուի անոր հարաւ-արեւելքը եւ Սիրնա կղզիակին հարաւ-արեւելքը։  Տարածութիւնն է 0,144 քլ․²։
Հասանգալա
Հասանգալա (ծանօթ է նաեւ Տեւէ-Պոյնու անունով), կը գտնուի Ծիրանիքի հարաւ-արեւմտեան ստորոտին, Արաքսի ձախ ափին։ Եղած է Բասէն գաւառի վարչական կեդրոնը։
Պատմութիւն
Անիկա պատմական Դարոյնքն է (չշփոթել համանուն բերդին հետ) եւ ամուր բերդաքաղաք եղած է: Կ՛ենթադրուի, որ բերդը Գրիգոր Մագիստրոսի ազգական Հասան իշխանը կառուցած է:
Կը գտնուի ժայռոտ բլուրներու վրայ, իսկ բերդէն հարաւ-արեւմուտք, բլուրի լանջերուն տարածուած է քաղաքը: Բերդը անցեալին աշտարակներով պաշտպանուած կրկնապարիսպ ունեցած է: Պարսպապատ եղած է նաեւ քաղաքը, եւ Հասանգալա յիշուած է իբրեւ եռապարիսպ քաղաք: Բերդը լաւ վիճակի մէջ պահպանուած է մինչեւ ռուս-թրքական 1877-1878-ի պատերազմը: Կռիւներուն պատճառով կարգ մը մասեր վնասուած են, բայց հետագային՝ վերանորոգուած:
Տնտեսութիւն
Հասանգալա հարուստ է հանքային բուժիչ ջուրերով եւ սառնորակ աղբիւրներ կը վազեն փողոցներու երկայնքին: Գեղեցիկ համայնապատկերը կ՛ընդգրկէ քաղաքին առջեւ փռուած դալարագեղ դաշտը:
Բնակարանները քարաշէն են, հաստ պատերով, երկյարկանի եւ հարթ տանիքներով:
Առեւտուրը եւ արհեստները հայերուն ձեռքը եղած են. քաղաքի բնակիչներէն շատեր կալուածներ ունեցած են եւ երկրագործութեամբ ու անասնապահութեամբ զբաղած:
Հասանգալայէն արեւմուտք, Տեւէպոյնուի լեռնանցքը, 1950 մեթր բարձրութեան վրայ, Բասենը կը բաժնէ Կարնոյ նահանգէն կամ Բարձր Հայքէն :
Արձանագրութիւններ
Հասանգալայի մէջ պահպանուած էր Մենուա թագաւորին մէկ ընդարձակ սեպագիր արձանագրութիւնը, ուր գրուած էր դղեակի մը կառուցման մասին։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Քաղաքներ Ստորոգութիւն:Քաղաքներ ըստ երկիրի
Անտոն Աղայեանց
Անտոն Աղայեանց, հայ բեմադրիչ։ Արուեստի վաստակաւոր գործիչ (1977)։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Լենինկրատ (Սեն Փեթերպուրկ): Վկայուած է Երեւանի գեղարուեստաթատերական հիմնարկէն, ապա բարձրագոյն կրթութիւնը շարունակած է Լենինկրատի թատերական արուեստի ակադեմիայի մէջ:
1963-ին աշխատած է Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերութեան մէջ:
Բեմադրած է «Սինիոր Փափակաթօ» եւ այլ նշանաւոր գործեր:
Դասաւանդած է Երեւանի թատրոնի-ֆիլմարուեստի հիմնարկէն եւ Խաչատուր Աբովեանի անուան մանկավարժական համալսարանէն ներս :
Աղայեանց ամուսնացած էր դերասանուհի Նոննա Զոտովայի հետ :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ բեմադրիչներ Ստորոգութիւն:Վաստակաւոր արուեստագէտներ
Մախլաս
«Մալխաս», գրական, երգիծական պատկերազարդ շաբաթաթերթ։ Լոյս տեսած է 1913-1915 թուականներուն, Թիֆլիսի մէջ։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Ս. Լաշքարեան։ Քննադատած է «հայ իրականութեան խորթ բարքերն ու երեւոյթները», ազգային-ազատագրական շարժման գործիչներուն։
Տպագրած է ծաղրանկարներ, ֆելիէտոններ, երգիծական պատմուածքներ ու բանաստեղծութիւններ հայ, ռուս եւ եւրոպացի նշանաւոր համարուող երգիծաբաններէ, համաշխարհային եւ հայ դասականներու աֆորիզմներ, ասոյթներ։
Պայքարած լ է ֆուտուրիզմի դէմ, քննադատած անոր հետեւորդներուն հայ գրականութեան մէջ։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Վրաստանի պարբերականներ
Մելիք Եգան
Մելիք Եգան (անյայտ ), քաղաքական-ռազմական գործիչ, դիւանագէտ, Դիզակ գաւառի տիրակալ, Խամսայի մելիքութիւններու ընդհանուր կառավարիչ, Մելիք-Եգանեաններ տոհմի հիմնադիր։ («Մելիք» արաբերէն՝ տիրակալ։ «Եգանը»՝ Յովհաննէս յատուկ անուան աղաւաղուած ձեւն է սիւնեցիներու բարբառին մէջ): Խամսայի մելիքութիւններու կառավարիչ Դիզակի մելիք Եգան, Իրանի Նատիր շահի մօտիկ զինակիցը, վստահելին ու խորհրդատուն, մօտիկ կապեր ունէր նաեւ ռուսական արքունիքին հետ եւ ռուս պետական ու զինուորական շրջանակներու յարգանքը կը վայելէր:
Պատմութիւն
Մելիք Եգան Մեծն Պետրոսի պարսկական արշաւանքներուն ատեն մեծ ծառայութիւններ մատուցած էր ռուսական բանակին: Ներկայ եղած էր Աննա Իվանովնա կայսրուհիի թագադրութեան, փառաւոր ընդունելութեան եւ ցարուհիին յատուկ ուշադրութեան արժանացած էր: Ան ռուսական բանակին զօրավարի աստիճան ստացած էր եւ զանազան շքանշաններով պատուըւած:
Աննա Իվանովնա կայսրուհին կը մահանայ Հոկտեմբեր 1740-ին եւ գահ կը բարձրանայ Աննա Լէոփոլտովնայի (որուն մայրը Իվան Ե. ցարին դուստր Եկատերինա Իվանովնան էր) եւ դուքս Անտոնի Ուլրիխի որդի Իվան Զ. Անտոնովիչ, որ երկու ամսու էր: Դուքս Էրնսթ ֆոն Պիրոն կը դառնայ խնամակալ, աւելի ուշ՝ Աննա Լէոփոլտովնան կը հռչակուի գահին խնամակալուհին:
Բոլոր պալատականները դժգոհ էին Աննա Լէոփոլտովնայի խնամակալութենէն: Ստեղծուած կացութեան առջեւ Ելիզաւետա Պետրովնան (Պետրոս Մեծի եւ Եկատերինա Ա.ի դուստրը) 25 նոյեմբեր (6 դեկտեմբեր) 1741-ին մասնայատուկ ուժերու 308 զինուորներով պալատական յեղաշրջում մը կը կազմակերպէ: Իվան Զ. եւ Աննա Լէոփոլտովնա Փեթերսպուրկի Ձմեռնային պալատէն կը հանուին եւ Լատոկա լիճի Օրեխովի կղզիին Շլիսելպուրկ ամրոցին մէջ կը բանտարկուին:
Ելիզաւետա Պետրովնա ինքզինք նոր կայսրուհի կը հռչակէ եւ կ'որոշէ բացառիկ շքեղութեամբ թագադրութեան տօնակատարութիւն կազմակերպել:
Երեսուներեքամեայ Ելիզաւետա Պետրովնա կայսրուհի կը թագադրուի եւ կ'օծուի 25 Ապրիլ 1742-ին, Մոսկուայի Քրեմլինի Սոպորնայա հրապարակին վրայ գտնուող Վերափոխման մայր տաճարին մէջ:
Թագադրութեան առիթով տարբեր տեսակի, ոճի եւ ազգային հագուստներ կարուած էին: Պալատի բակին մէջ դիմակահանդէսներ կը կազմակերպուին: Նոր կայսրուհին հանդէս կու գայ ֆրանսական, սպանական, անգլիական եւ ռուսական շքեղ հագուստներով:
Մելիք Եգան եւ ընտանիքը, Մոսկուայի մէջ թագադրութեան տօնակատարութիւններուն մասնակցելէ ետք կը մեկնին Փեթերսպուրկ, ուր կ'արժանանան փառաւոր ընդունելութեան:
Ելիզաւետա Պետրովնա կայսրուհին կը փափաքի անձամբ տեսնուիլ ծերունի հերոս մելիք Եգանի եւ անոր ընտանիքին հետ: Ընդունելութեան յատուկ յայտագիր կը կազմուի: Մելիք Եգան եւ ընտանիքը պալատ կ'առաջնորդուին կոմսեր Ալեքսի Ռազումովսքիի եւ Պուրխարտ ֆոն Միւննիխի ընկերակցութեամբ:
Կայսրուհին մելիք Եգանը Ռազումովսքիի եւ Միւննիխի հաւասար աստիճանի կը դասէ եւ շքանշաններ կու տայ անոր:
Կոմս Ռազումովսքի գլխաւոր դերակատար եղած էր պալատական յեղաշրջման եւ Ելիզաւետա Պետրովնայի գահին տիրանալու իրադարձութեան մէջ եւ հոֆմարշալի բարձրագոյն կոչումին արժանացած: Իսկ գերմանացի կոմս Միւննիխ ռուսական բանակի մարաջախտ էր, բայց ապա կը շնորհազրկուի:
Ընդունելութեան ընթացքին կայսրուհիին ուշադրութիւնը կը գրաւէ մելիք Եգանի գեղեցկուհի թոռնուհին: Ելիզաւետա Պետրովնա փափաք կը յայտնէ զայն իր արքունիքին մէջ պահել: Արցախցի գեղուհին կը մնաց պալատը, պալատական օրիորդի` ֆրէյինի կոչում կը ստանայ, եւ կայսրուհիին սիրոյն ու խանդաղատանքին կ'արժանանայ:
Հայրենիք վերադառնալու նախօրեակին մելիք Եգան կայսրուհիէն կը խնդրէ, որ արտօնութիւն տայ թոռնուհին հետը տանելու: Ծերունի մելիքի կրկնակի թախանձանքներուն վրայ Ելիզաւետա Պետրովնա թոյլ կու տայ, որ օրիորդը իր ծնողներուն հետ հայրենիք վերադառնայ, եւ բազմաթիւ թանկագին նուէրներով զինք ճամբու կը դնէ:
Հայրենի Դիզակ վերադառնալէն ետք մելիք Եգան կը մահանայ 1744-ին: Մարմինը կ'ամփոփուի Տողի Սուրբ Յովհաննէս եկեղեցւոյ տոհմական մատրան մէջ: Գերեզմանին վրայ արձանագրուած է.
Մելիք Եգանին կը յաջորդէ երէց որդին` մելիք Արամ, որ սակայն մէկ տարի կ'իշխէ եւ կը մահանայ 1745-ին :
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ քաղաքական գործիչներ Ստորոգութիւն:Մելիք-Եգանեաններ Ստորոգութիւն:Հայ ռազմական գործիչներ
Օֆիտուսա
Օֆիտուսա (յուն․՝ Οφιδούσσα), անբնակ կղզիակ․ Տոտեքանիսա, Էգէական ծով,Յունաստան։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Օֆիտուսա Ասթիփալէա քաղաքապետութեան մաս կը կազմէ։ Կը գտնուի անկէ 3 քլ․ արեւմուտք եւ հետը միացած է 200 մեթր խորութեամբ կորով մը։  Տարածութիւնն է 1,94 քլ․²։  Կղզիակին կեդրոնը գտնուող 130 մեթր բարձրութեամբ բլուրը կը յատկանշուի զառիթափ եւ ժայռոտ ափերով։
Բնապահպանում
Կղզիակը (ինչպէս նաեւ դրացի կղզիակները) յայատարարուած է NATURA 2000 Բնապահպանման շրջան․ բազէ (Falco eleonorae տեսակ), Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος), ջրահատ (shearwater) թռչուններուն համար։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Տոտեքանիսայի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Պետրոս Մալայեան
Պետրոս Մալայեան, հայ գեղանկարիչ, Խորհրդային Հայաստանի վաստակաւոր նկարիչ (1983)։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Պաքու։ Ուսանած է Ռուսաստան, ստեղծագործած է Հայաստանի մէջ, իսկ կեանքի աւարտին գտնուած է Իսրայէլ, ուր նաեւ որոշ ժամանակ ապրած եւ աշխատած է որդին՝ Ռուբէն Մալայեանը:
Ցուցահանդէսներ
Անհատական ցուցահանդէսներ՝ Երեւան (1967, 1973), Վարշաւա (1974), Քիեւ (1981), Սոֆիա (1983) եւ այլուր ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ գեղանկարիչներ
Նիքոս Գունտուրոս
Նիքոս Գունտուրոս (Νίκος Κούνδουρος, ), հելլէն անուանի բեմադրիչ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Կրետէ։ Մեծցած է  աքսորի ու ցեղասպանութեան ազդեցութեան տակ ապրած ընտանեկան միջավայրի մը մէջ:
Պատմութիւնը արուեստի վերածելու ներդաշնակ նախաձեռնութեամբ ու հոգեկան պարտքի մղումներով` 1978-ին ան պատրաստած ու նկարահանած է «1922» խորագրեալ գունաւոր ժապաւէնը, որ կ՛անդրադառնայ համապատասխան նիւթի բովանդակութեան, որ այժմէական կը շարունակէ մնալ մինչեւ այսօր, իր արժէքային խորքով, պատմական վկայակոչումներով ու սերունդներու ապրած ողբերգականութեամբ: Ժապաւէնը կը դասուի Յունաստանի դասականացած ժապաւէններու շարքին:
1975-ին, Եղեռնի 60-ամեակին առիթով, երբ Յունաստանի ՀՅԴ Հայ դատի յանձնախումբը նախաձեռնած է Յունաստանի քաղաքական ու արուեստի ակնառու անձնաւորութիւններու պատմութիւն վկայակոչող ստորագրահաւաքի արշաւի մը` ապահովելով 59 ստորագրութիւններ, Նիքոս Գունտուրոսն ալ ստորագրած է ։
Կարինէ Աշուղեան
Կարինէ Աշուղեան, գրող, հրապարակախօս եւ լրագրող։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Հայաստանի Արարատի շրջանի (այժմ` մարզ) Տափերական գիւղին մէջ:
Աւարտած է Երեւանի պետական համալսարանի փիլիսոփայութեան եւ ընկերաբանութեան բաժանմունքը, ապա` Հայաստանի Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի փիլիսոփայութեան եւ իրաւունքի հիմարկի ասպիրանտուրան:
Գործունէութիւն
Աշխատած է նոյն հիմարկին մէջ` իբրեւ հայ փիլիսոփայութեան պատմութեան բաժինի կրտսեր գիտաշխատող, Հայաստանի պաշտպանութեան նախարարութեան «Հայ զինուոր» պաշտօնաթերթին մէջ եւ  իբրեւ լրագրող` տարբեր լրատուամիջոցներու մէջ:
1998-2008-ին եղած է « Արարատ »  մարզային թերթի գլխաւոր խմբագիրը:
Պարգեւներ
Պարգեւատրուած է Հայաստանի մշակոյթի նախարարութեան «Գրիգոր Նարեկացի»  յուշամետալով :
Աշխատութիւններ
Բանաստեղծութիւններու եւ արձակ  գրութիւններու հեղինակ Կարինէ Աշուղեան։ Ռուսերէնէն հայերէնի թարգմանած է ՀՅԴ յայտնի  գործիչ, հանգուցեալ Վահան Յովհաննիսեանի «Մանտիլիոն» վէպը :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակախօսներ Ստորոգութիւն:Հայ լրագրողներ
Զաւէն Թագակչեան
Կեանք եւ գործունէութիւն
Ծնած է Երեւան։ Ուսանած եւ աւարտած է  Երեւանի Կոմիտասի անուան Պետական երաժշտանոցը եւ ՀՀ ԳԱԱ Արուեստի հիմնարկի ասպիրանտուրան՝ ժողովրդական երաժշտութիւն մասնագիտութեամբ։
1966 «թուականէն» աշխատած է Արուեստի հիմնարկին մէջ։
1966-1973 թուականներուն աշխատակցած է Հայրենիք հրաւիրուած Կոմիտասի Պոլսոյ 5 աշակերտներէն՝ խմբաւար, երաժշտագէտ-բանահաւաք Միհրան Թումաճանին, օգնածէ զինք՝ հրատարակութեան պատրաստած անոր «Հայրենի երգ ու բան» հաւաքածուն։
Զաւէն Թագակչեանի գրած բեմագիրով եւ իր իսկ կողմէն ձայնագրուած երգերու ուղեկցութեամբ, 1977 թուականին նկարահանուած է «ԳՈՐԱՆԻ» երաժշտական ֆիլմը:
11987-1993, եղած է Հենրիկ Իգիթեանի անուան Գեղագիտութեան ԱԶԳԱՅԻՆ Կեդրոնի Մանկական աւանդական երգ ու պարի «Գորանի» համոյթի գեղարուեստական ղեկավար:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ երաժշտագէտներ Ստորոգութիւն:Հայ արուետագէտներ
Փլաքիտա
Փլաքիտա (յուն․՝ Πλακίδα)․ անբնակ կղզիակ․ Տոտեքանիսա, Էգէական ծով, Յունաստան։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Փլաքիտա Ասթիփալէա քաղաքապետութեան մաս կը կազմէ։ Կը գտնուի անոր հարաւ-արեւելքը, Սիրնային մօտ։  Տարածութիւնն է 0,514 քլ․²։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Տոտեքանիսայի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ