cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Այիոս Նեքթարիոս եկեղեցի (Էղինա)
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունաստանի եկեղեցիներ Ստորոգութիւն:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Եկեղեցիներ ըստ երկիրի Ստորոգութիւն:Եկեղեցիներ Ստորոգութիւն:Վանքեր այբենական կարգով Ստորոգութիւն:Վանքեր Ստորոգութիւն:Յունաստանի վանքեր
Բորակածնային Յօդատապ
Բորակածնային Յօդատապը կամ Gout-ը յօդաբորբ ի ընտանիքին մաս կը կազմէ, որ կը յառաջանայ բորակածնային թթուի-միզաթթուի (uric acid) յօդին մէջ դիտաւորումով: Այս մէկը նախ կը սկսի մէկ յօդի մէջ եւ ապա ժամանակի ընթացքին կրնայ հասնիլ նաեւ այլ յօդերու: Բորակածնային յօդատապը ընդհանրապէս կը յայտնուի մարմնի պզտիկ յօդերու մէջ, եւ հատկապէս՝ ոտքին բթամատին մէջ:
Կարէն Քալանթար
Կարէն Քալանթար (30 Յուլիս 1928, Երեւան - 1 Յունուար 2000, Երեւան), շարժապատկերի դեսպան եւ քննադատ:
Բորակածնային Յօդատապ
Բորակածնային յօդատապը 50 տարեկանէն առաջ աւելի յաճախ կը յայտնուի տղամարդոց մօտ, իսկ 50 տարեկանէն ետք՝ կիներու մօտ:
Կարէն Քալանթար
Կարէն Լեւոն Քալանթար, ծնած է Երեւան 30 Յուլիս, 1928-ին: Շարժապատկերի դեսպան եւ քննադատ, բեմադրիչ հօրմէ եւ դերասանուհի մօրմէ:
1640 թուական
1640 թուական, նահանջ տարի, 17րդ դարու 40րդ տարին է
Կարէն Քալանթար
1946-ին միջնակարգի դպրոցը աւարտեց, ապա յաճախեց Երեւանի Պետական համալսարանի բանասիրական ճիւղը, ուրկէ շրջանաւարտեց 1951-ին:
Բորակածնային Յօդատապ
Հիմնական Ախտապատճառներ
Բորակածնային յօդատապի հիմնական պատճառը բորոկածնային թթուի բարձրացումն է արեան մէջ, եւ այս մէկը տեղի կ՛ունենայ երկու հիմնական պատճառներու հետեւանքով.
1640 թուական
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1640 մահեր
Ստորոգութիւն:1640
Բորակածնային Յօդատապ
Ախտաբանական Փոփոխութիւններ
Բորակածնային յօդատապ տեղի կ՛ունենայ՝ երբ արեան բորակածնային թթուի թիւը կը բարձրանայ: Այս պարագային բոդակածնային թթուն կը խտանայ յօդերուն ձուսապատեանին մէջ եւ կը վերածուի բիւրեղներու (crystal): Երբ այս բիւրեղները երկար ժամանակ կը մնան յօդերու մէջ՝ անոնք կը յառաջացնեն բորակածնային յօդակապ:
Ընդհանուր Ախտանշաններ
Բորակածնային յօդատապի ընդհանուր ախտանշաններն են հետեւեալները.
Հարաւափրիկեան Հանրապետութիւն
Հարաւափրիկեան Հանրապետութիւն Հարաւային Ափրիկեան ցամաքամասին վրայ գտնուող հանրապետութիւն մըն է:
Բորակածնային Յօդատապ
Սուր Յօդաբորբի Ախտանշաններ
Բորակածնային յօդատապը նախ կը սկսի սուր յօդաբորբով, որուն ախտանշաններն են հետեւեալները.
Այս ախտանշանները կը տեւեն մի քանի օրեր եւ ապա կը մեղմանան եւ կը զօրանան, եւ ի վերջոյ կը դառնան մնայուն հիւանդութիւն:
Մնայուն Ախտանշաններ
Բորակածնային յօդատապի մնայուն ախտանշաններն են հետեւեալները.
Ախտաճանաչում
Բորակածնային յօդատապի ախտաճանաչումը կարելի է կատարել տարբեր միջոցներով, որոնցմէ են հետեւեալները.
Արգելք Հանդիսանալ
Բորակածնային յօդատապի զարգացման կարելի է արգելք հանդիսանալ, ուշադիր ըլլալով հետեւեալ կէտերուն.
Կարէն Քալանթար
Միեւնոյն ժամանակ 1964-2000 տարիներուն Հայաստանի Գիտութիւններու Ակադեմիայի արուեստի ճիւղին մէջ աւագ գիտաշխատող էր:
Մինչեւ այդ, 1964-ին Հայկական ազ­գային շարժապատկերի ասպարէզին նուիրուելով, ան դարձաւ Հայֆիլմ հաստատութեան Ացենարական Բաժնի պետը, ապա՝ գլխալոր խմբագիրը:
1971-ին, Քալանթար Է. Մանուկեանի հետ գրեց իր առաջին ռուսերէն Արմենիա Կինօմատոգրաֆիչեսկայա (կինօմատոգրաֆիական Հայաստան) (Երեւան-Մոսկոսայ) գրքոյկը, ապա 1973-ին ստացաւ արուեստագիտութեան թեգնածուի գիտական աստիճան:
1974-1976 տարիներուն Քալանթար նշանակուեցաւ ՀայՖիլմ հաստատութեան տնօրէն, ապա 1976-ին ընտրուեցաւ Հայաստանի կինօմատոգրաֆիական միութեան վարչութեան առաջին քարտուղար, յետագային՝ նախագահ:
Հարկ է նշել, թէ Հայաստանի մէջ, Քալանթար առաջին փարաջանովագէտն էր, որ ռուսերէնով հրատարակեց Օչերկիօ Փարաչանով (ակնարկներ Փարաջանովի մասին) (Երեւան,պ 1998) գիրքը, որուն նդմէջ էն ներկայացուցած էր Սերկէյ Փարջանովի արուեստն ու անոր իւրայատկութիւնները, բեմադրիչին ստեղծագործական երեւակայութիւնն ու մտածողութիւնը եւ վերջինիս բեմադրական ձեռագրին պատկանող չորս հիմնական երկարերիզ ֆիլմերը:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ քննադատներ
Վրացական Ոսկեդար
Վրացական Ոսկեդար (վրաց.՝საქართველოს ოქროს ხანა), Վրաստանը զարգացած է միջնադարուն՝ 11-13-ին , Այս ժամանակաշրջանին Վրաստանը հասաւ իր ռազմաքաղաքական հզօրութեան գագաթնակէտին: Այն անմիջականօրէն կապուած էր Վրաստանի Թամար թագուհիի կառավարման հետ: Այս ժամաակաշրջանին Վրաստան արուեստի վերելք ապրեցաւ, ինչպէս աշխարհիկ եւ հոգեւոր գրականութեան եւ ճարտարապետութեան բնագաւառներէն ներս:
Վրացական ոսկեդարը տեւեց աւելի քան երկու դար: Ոսկեդարու անկումը կապուած էր Վրաստանի քոչուորական ցեղերու՝ մոնկոլներու եւ սելճուքներու արշաւանքներուն, ինչպէս նաեւ Սեւ մահի տարածման հետ: Վրաստան առաւել թուլացաւ Կոսդանդուպոլսոյ, ինչպէս նաեւ Արեւելեան Հռոմէական կայսրութեան անկումէն յետոյ: Անով Վրաց թագաւորութիւնը զրկուեցաւ իր գլխաւոր ռազմաքաղաքական դաշնակիցէն: Արդիւնք՝ 15-րդ դարուն Վրաստան մասնատուեցաւ եւ շրջափակուելով իսլամադաւան թիւրք-իրանցիներուն կողմէն՝ մեկուսացաւ Քրիստոնեայ Եւրոպայէն:
Ոսկեդարը եղած է Վրաստանի պատմութեան ամենահարուստ ժամանակաշրջանը : Այս ժամանակահատուածին Վրաց թագաւորութիւնը եղած է տարածաշրջանի հզօրագոյն պետութիւնը, որ մրցունակ էր Յունաստանի եւ Հին Հռոմի հետ:
Պատմութիւն
Սելճուքեան սուլթանութիւնը 11-րդ դարուն արդէն լիովին թուլացած էր: Անոր կը նպաստէին 1095 թուականին սկսած խաչակրաց արշաւանքները, որոնց արդիւնքը Միջերկրական ծովու արեւելեան ափին կը ստեղծուէին Եդեսիոյ ու Թրիփոլիի կոմսութիւնները, Անտիոքի դքսութիւնը եւ Երուսաղէմի թագաւորութիւնը: Օգտուելով արեւելքի ստեղծած ռազմաքաղաքական իրադրութիւնէն՝ Վրաստանի թագաւոր Դաւիթ Աղմաշենեբելին վերջնական հարուած հասցուց Սելճուքեան սուլթանութեան եւ մուսուլմաններէն ազատագրեց Թիֆլիսի Քրիստոնէական կառավարութեան վերականգնումը որ կը համարուի վրացական ոսկեդաու սկիզբը:
Վրացակ Պետութեան Հզօրացումը
12-րդ դարը եւ 13-րդ դարու սկիզբը աւատատիրական Վրաստանի քաղաքական հզօրութեան ու տնտեսութեան ծաղկման շրջանն է : Վրաստանի թագաւոր Դաւիթ IV-ը, ըլլալով բաւականին երիտասարդ, կրնայ ամրապնդել կենդրոնական կառավարութիւնը՝ ստեղծելով հզօր եւ կանոնաւոր բանակ: Այս մեծ ձեռքբերումը վրացական պետութեան համար, քանի որ կանոնաւոր բանակը կրնար հզօր ուժ հանդիսանալ սելճուքներու դէմ մղուող ազատագրական պայքարի ժամանակ : Կարեւոր նվաճում էր այն, որ Դաւիթ թագաւորը, կամ ինչպէս ժողովուրդը կ'անուանէր Դաւիթ Շինարարը, կրցաւ վերակազմաւորել Վրաց ողղափառ եկեղեցին:
1103-1105 թուականներուն Դաւիթ թագաւորի ազատարար բանակի հետ գրաւեց Հերեթը, իսկ 1110-1118 թուականներու ընթացքին Ստորին Թարթլին ու պատմական Հայաստանի քանի մը գաւառները, որու արդիւնք՝ Թրիփսիլին կը մնայ սելճուքներու ղեկավարութեան տակ, շրջապատուած բոլոր կողմերէն Վրաստանի թագաւորը նոր գրաւուած տարածքները բնակեցուց ռուս եւ Եւրոպացի առեւտրականներով:
Վրացիներու հզօրացումը խոչընդոտ կը հանդիսանար սելճուքներու համար, եւ թրքական կառավարութիւնը հակավրացական նոր ռազմագործողութեան վերսկսաւ: 1121 թուականին սելճուքները ներխուժեցին վրացական ազատագրուած հողեր, սակայն Դիդգորի ճակատամարտին լուրջ պարտութիւն կրեցին: Վրացական բանակը անցաւ յարձակման, եւ վերջապէս գրաւեցին Տփղիսը՝ այն դարձնելով իր ընդարձակ թագաւորութեան մայրաքաղաքը : Շարունակելով իր յաղթական մարտերը՝ Դաւիթ 1124 թուականին իր պետութեանը միացուց արեւմտեան Շիրուանը, ինչպէս նաեւ Հայաստանի հիւսիսային հատուածը: Վրացի թագաւորի եւ իր պետութեան հետ կողք կողքի կը կռուէին նաեւ հայ զինուորները: Երկիրը վերածուեցաւ հզօրագոյն տէրութեան: Դաւիթ Շինարարը մահացաւ 1125 թուականին : Ան ստեղծեց պետութիւն մը, որ ազդեցիկ դեր ունէր տարածաշրջանին վրայ. անոր համար կը համարուի վրացի ժողովուրդի պատմութեան հզօրագոյն տէրութիւնը: Անոնք շարունակեցին հզօրացնել ու ընդլայնել Վրաստանի տարածքները Հիւսիսային Կովկասի լեռնային ժողովուրդներու զբաղեցուցած տարածքներուն հաշւոյն:
Վրաստան իր Հզօրութեան Գագաթնակէտին
Դաւիթ թագաւորի մահը սուգ եղաւ Վրացի ժողովուրդի վրայ: Անոր գործը շարունակեց իր աւագ որդին՝ Գէւորգ: Ան որդեգրեց հօր վարած քաղաքականութիւնը, որու նպատակն էր սելճուքեան իշխանութիւններու թուլացումը եւ Վրաստանի դիրքերու ամրացումը: 1161 թուականին Գէորգին վերջնականապէս կը գրաւէ Անին, իսկ 1162 թուականին անձնատուր կ'ըլլայ Դուին քաղաքը, որ աւերուած էր Վրաց-սելճուքեան ռազմական հակամարտութիւններու հետեւանքով : 1167 թուականին Գէորգ III-ը յաղթած է Հիւսիւսային Կովկասի չեչենական եւ դաղստանեան ցեղերուն: Պայքարած է կեդրոնախոյզ ուժերու դէմ, որոնք ապստամբած էին Իվանէ Օրբելիի ղեկավարութեամբ եւ ամրացուցած Լոռի քաղաք-ամրոցը: Անոնց յարած Սարգիս Զաքարեան եւ ուրիշներ ապաւինած էին Գէորգին ողորմածութեանը: Ան ճնշած է ապստամբութիւնը, ոչնչացուցած Օրբելիներու տոհմը, ասպարէզէն հեռացած է ապստամբութեան հետ առնչուած անձանց եւ պաշտօններ տուած իրեն հաւատարիմ մարդկանց: Վախնալով թագաւորի ուժեղացումէն՝ վրաց հոգեւորականութիւնը պահանջած է վերականգնել եկեղեցիի արտօնութիւնները՝ այն ազատելով յարկերէն: Անախորժութիւններէն խուսափելու համար Գէոգին զիջած է: Գեորգին արու զաւակ չէ ունեցած եւ թագաւորութեան վերջին տարիներուն գահակից դարձրած է դուստրը՝ Թամարը:
Թամարի գահակալութեան տարիներուն Վրաստան կը հասնի իր հզօրութեան գագաթնակէտին: 1194-1204 թուականներուն Թամարի բանակը յաջողեցաւ դիմադրել հարաւէն ներխուժած թուրքերու յարձակումներուն. երբ ինք հարաւային Հայաստան ներխուժեց եւ իր տիրապետութեան ենթարկեց զայն: Վերջինիս մեծ մասը չէր մտած Վրաց թագաւորութեան մէջ (Կարին, Երզնկա, Վան) եւ կը գտնուէր տեղի հայ իշխաններու ղեկավարութեան տակ՝ տոհմական կալուածքներու կարգավիճակով:
Հայ-վրացական միացեալ բանակը կը յաջողի ազատագրել Հայաստանը օտար տիրապետութիւնէն: Արքունի ընտանիքի հետ սերտ յարաբերութիւններ ունեցող հայ ազնուականներէն աչքի ընկնող սպարապետ Սարգիս Զաքարեանի որդիները՝ Շաքարէն եւ Իվանէն, վրացական զօրքերու գլուխ անցած, կը մտնեն Հայաստան: Զաքարեանները ուղղափառ հայեր էին, ովքեր յայտնի էին նաեւ «Մխարգձելի» (Երկայնաբազուկ) անուամբ: Նախկին Բագրատունիներուն թագաւորութեան գրեթէ բոլոր հիւսիսային տիրոյթները՝ Արարատ, Սիւնիք եւ Արցախ, քանի մը տարի ազատագրեցին սելճուքեան զօրքերէն: Այնտեղ վերականգնեցին տեղացի իշխաններու իրաւունքները:
Տրապիզոնի երկիրը կը գտնուէր Վրաստանի ազդեցութեան տակ:
1210 թուականին Զաքարէ Մխարգրձելին առաջարկեցին արշաւել դէպի Իրան : Արշաւը յաջողութեան հասաւ. վրացիները գրաւեցին շարք մը քաղաքներ՝ Մարանդը, Թաւրիզը, Միանէն, Զենջանն ու Ղազուինը: Վրացական զօրքը հասաւ մինչեւ Ռոմ-Հուրա, որ կը գտնուէր Իրանի կեդրոնը, եւ հարուստ աւարով վերադարձաւ հայրենիք:
12-րդ դարուն հաստատուեցան տնտեսական եւ քաղաքական յարաբերութիւններ ուղղափառ Կիեւեան Ռուսիոյ հետ. Կիեւ-Պեչորեան մայրավանքի գլխաւոր եկեղեցիի խճանկարի նախշազարդմանը կը մասնակցէին վրացի գեղանկարիչներ, ռուսերու ու վրացիներու նախարարական տներու միջեւ սկսան ամուսնական կապեր ստեղծուիլ: Եթէ մինչ այդ Բագրատունիները կապուած էր ալանաց ու աբխազաց արքայատոհմի, ինչպէս նաեւ Մամիկոնեաններու, Արծրունիներու, Բագրատունիներու ու Զաքարեաններու, ապա վրաց ազնուականութիւնը բարեկամական կապեր հաստատեց ռուսական ուղղափառ ընտանիքի հետ: 1185 թուականին՝ գահակալութեան երկրորդ տարուան, վրաց թագուհին ամուսնացաւ Վլատիմիր-Սուզդայի իշխան Անտրէյ Բոգոլյուբսկիի որդի՝ Յուրիի հետ:
Երկրի քաղաքական հզօրութիւնը կը հիմնուէր զարգացած գիւղատնտեսութեան, առեւտուրի ու արհեստներու վրայ: Բարձր մակարդակի հասած էր մշակոյթը՝ փիլիսոփայութիւնը, պատմագրութիւնը, գրականութիւնը, արուեստը:
Ոսկեդարու գրականութիւն եւ կերպարուեստ
Ոսկեդարու շրջանի գրականութիւնը կարեւոր նշանակութիւն ունեցած է վրացական գրականութեան հետագայ զարգացման գործին: Ոսկեդարուն կը սկսի ստեղծագործել Շոթա Ռուսթաւելին, որ եղած է վրացական քնարերգութեան հայրը: 12-րդ դարու Շոթա Ռուսաւելին գրած է «Ընձենաւորը» (վրաց. ვეფხისტყაოსანი) բանաստեղծութիւնը, որ վրաց ժողովուրդի գրական ժառանգութեան մարգարիտն է : «Ընձենաւորը» Ռուսթաւելին նուիրած է Թամար թագուհիին ու անոր ամուսնինին՝ ալանաց արքայորդի Դաւիթ Սոսլանիը: Թէեւ նկարագրուող դէպլերն ու իրադարձութիւնները տեղի տուած են Հնդկաստան, Պարսկաստան նաեւ մօտ երկիրներուն, այնուամենայնիւ, հեղինակը ճշմարտացիօրէն կ'արտացոլէ 12-րդ դարու Վրաստանի հասարակական-քաղաքական իրադարձութիւնը: «Ընձենաւորը» աչքի կ'ընկնի բանաստեղծական խօսքի գունեղ պատկերներով ու համեմատութիւններով, բանահիւսական պատկերներով տարբերող, ասոյթներով, ռիթմով որոնք բանաստեղծութիւնը կը դարձնեն աւելի գրաւիչ ու դիւրին ընթերցուող:
12-13-րդ դարուն ստեղծուած է «Ամիրան-Դարեջանիանի. դիւցազնավէպն ու Էթերիանի չափածոյ դիւցազնավէպը: Աշխարհիկ գրականութիւնը նշանաւորուած է Չախրախուձէի «Թամարիանի» եւ Շաւթելիի «Աթդիժուլմեսիանի» ներբողական երկերով: 11-րդ դարէն մեզի հասած է «Վախթանք Գորգասարի վարքը», Քարլիս Ցխովրեբա պատմագրական աշխատութիւնը: Իրաւագիտութեան մէջ ուրոյն տեղ գրաւած է Դաւիթ Շինարարի օրինագիրքը:
Ճարտարապետութեանը զուգընթաց կը զարգանար նաեւ կերպարուեստը: Գծանկարով ու ինքնատիպութեամբ աչքի կ'ընկուէին նկարիչնդէ Տեւթորէն (11-12-րդ դարեր) եւ Միքայէլ Մաղլակելին:
Ճարտարապետութիւն
Ոսկէդարի ժամանակաշրջանին վրացական ճարտարապետութիւնը վերերլք կ'ապրէր: Կը ծաղկէին ճարտարապետութեան տարբեր ճիւղեր, Վրաց թագաւորւթեան տարբեր հատուածներ կը կառուցուէրին ճարտարապետական հոյակերտ տաճարներ եւ գլուխգործոցներ: Վրացական ճարտարապետուլեան գլուխգործոցներէն է Բագրատի տաճարը, որ կը գտնուի Քութայիտ քաղաքի տարածքին: Ներկայիս այն գրանցուած է Եունեսքօ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան օբյենկտրի ցանկը:
12-րդ դարու վրացական ճարտարապետութեան հոյակերտ շինութիւն է Գելաթի Սուրբ Աստուածածնի վանքը, որ հիմնդրուածէ 1106 թուականին՝ Դաւիթ Դ Շինարար թագաւորի կողմէն: Հետագային այս տաճառը դարձած է վրաց թագաւորի դամբարանատեղը: Համալիրը կը զարդաուի մանրանկարներով ու որմնանկարներով եւ ապա կը դառնայ ուսումնական ու հոգեւոր խոշոր կեդրոն՝ ունի սեփական մատենադարանը: Այստեղ կը բացուի Գելաթի ակադեմիան՝ վրացական առաջին բարձրագոյն ուսումնական հարստութիւններէն մէկը, ուր կ'ուսանէին փիլիսոփայութիւն, աստղագիտութիւն, գրականութիւն եւ ժամանակի այլ գիտութիւններ ու արուեստներ:
Ճարտարապետական ու քանդակագործական նոր լուծումներով կը հարստանայ Դաւիթ Գարեջայի վանքային համալիրը, որ հիմնադրուած է դեռ 6-7-րդ դարերուն, նոր շունչ կը ստանան Ջուարի վանքը, Աթենի Սիոնը եւ այլ կառոյցներ: 1122 թուականի Թբիլիսիի ազատագրումը նոր էջ կը բանայ վրաց թագաւորութեան համար: Դառնալով ամբողջ Կովկասի մայրաքաղաքը՝ Քրիստոնէական Թփիլսին կը զարդարուի նորանոր եկեղեցիներով, կ'ամրացուի քաղաքի միջնաբերդը՝ Նարիղալան: Թփիլսին խոշոր եկեղացական կեդրոն էր: Վրացական ամրոցներէն նշանաւոր են Ածղուիրը, Բիրթվիսի, Գրեմի, Կեսելոյի բերդերը, ինչպէս նաեւ՝ Թմկաբերդը՝ Ջաւախքը:
Նաֆփլիոնի հայերը
Նաֆփլիոնի հայերը, Փոքր Ասիոյ աղետէն ետք, յոյն գաղթականներուն հետ, մօտաւորապէս 80 000 հայեր եւ 8 000 հայ որբեր Յունաստան կը հասնին եւ կ'ապաստանին անոր տարածքին զանազան շրջաններու մէջ։ Յաջորդող 2-3 տարիներուն ընթացքին (1924-1925․ հետեւանք՝ Լոզանի դաշնագրին), բաւական մեծ թիւով հայեր հիւսիսային Յունաստանի Թրակիոյ եւ Մակետոնիոյ շրջաններէն կը փոխադրուին Պելոպոնես՝ Փաթրա, Քալամաթա, Փարափիղմաթա եւ չնչին թիւով՝ Էյիօ (Փաթրայէն 32 քլ․ դէպի արեւմուտք), Նաֆփլիօ, Կորնթոս, Փիրղոս (Փաթրայի արեւելքը) քաղաքներուն մէջ եւ Կրետէ կղզին։
Դէպի հարաւային Յունաստան հայերու փոխադրումը տեղի կ'ունենայ քաղաքական միտումներով՝ հիւսիսային Յունաստանի Թուրքիոյ հետ սահմանամերձ շրջաններուն հայերուն թիւը նուազի եւ յունաթրքական յարաբերութիւնները խաղաղ ընթացքի մէջ մտնեն: Սակայն, այս պարտադիր փոխադրումը գերդասդաններ իրարմէ կը բաժնէ, ինչպէս կը վկայէ Հարա Քէօսէյեան իր վկայութիւններուն մէջ։
1924 Ապրիլին, Նաֆփլիօ կը հասնին 41 ընտանիքներու բեկորներ: Ասոնցմէ միայն 2-ը ունին ե՛ւ հայր ե՛ւ մայր: Քանի մը ընտանիքներ կը հաստատուին Նաֆփլիօ, մնացեալները գաղտնի կը մեկնին Յունաստանի այլ շրջաններ։
Նաֆփլիօ բնակութիւն հաստատած ընտանիքները հնարաւորութիւնը չունին (քիչ թիւով ըլլալու պատճառով) եւ կամ չեն հետաքրքրուիր եկեղեցի ու դպրոց ստեղծել: Աւելի հետաքրքրուած են հաւասարապէս ներգրաւուին յունական հասարակութեան մէջ: Խառն ամուսնութիւնները բնական հետեւանք են։
Հայերը իրենց աշխատասիրութեամբ եւ նախաձեռութիւններով յայտնի կը դառնան զանազան ասպարէզներու մէջ․ դերձակ, սափրիչ, սրճախորովարան, օճառի գործարան, ընդհանուր վաճառականութիւն, անուշավաճառ: Նաեւ գործարաններու մէջ կ'աշխատին իբրեւ հաշուապահ, իսկ քաղաքին Ելեկտրակայանին մէջ ալ հայեր կ'աշխատին մանաւանդ 1944-45 տարիներուն երբ կայանին տեսչութիւնը General Motors ընկերութիւնը կը ստանցնէ: Քանի մը անուս հոգիներ միայն նաւահանգիստին մէջ իբրեւ բանուոր կ'աշխատին: Յունական հասարակութեան մէջ հայերը արագօրէն կը համակերպին եւ դեր կ'ունենան անոր զարգացման մէջ: Օրինակ՝ քաղաքին water polo-ի խումբին հիմնադիրը հայ էր, ինչպէս նաեւ երկու հայեր «Փանաֆփլիաքօ» ոտնագնդակի խումբին (հիմն․՝ 1929) գլխաւոր մարզիկներն էին,  իսկ 1938 եւ 1939 թուականներուն Նաֆփլիոյի Քաղաքայի Դպրոցին մէջ երաժշտութեան ուսուցիչը հայ է։
Ներգաղթի (1925-1948) կարաւանները Հայաստան կը փոխադրեն 18 000-է աւելի յունահայեր: Նաֆփլիոյի հայերն ալ բացառութիւն չեն կազմեր, լուրջ թիւ մը, նոյնիսկ խառն ամուսնութիւններով ընտանիքներ ալ, ներգաղթի ճամբան կը բռնեն: Բ․ Համաշխարհային Պատերազմին յաջորդող դժուար տարիներուն 1946-էն մինչեւ 1960 տասնամեակին, Նաֆփլիոյի հայերուն մեծամասնութիւնը կը հետեւի Յունաստան ի ամբողջ տարածքին ծայր առած արտագաղթի հոսքին՝ դէպի Հարաւային եւ Հիւսիսային Ամերիկա (մանաւանդ Արեւմտեան ԱՄՆ, Արժանթին եւ Քանատա)։ Իսկ, երիդասարդներէն շատեր Աթէնքի հայահոծ շրջանները կը տեղափոխուին եւ հոն ընտանիք կը կազմեն: 1970 թուականներէն ետք, միայն քանի մը հայ կը մնան։
Մարտիկ Մարտիկեանի դերձակատունը
Մարտիկ Մարտիկեան 26 տարեկան է երբ Նաֆփլիօ կը հասնի հիւսիսային Յունաստանի Ալեքսանտրուփոլի քաղաքէն մեկնած 41 ընտանիքներուն հետ: Նաֆփլիօ քաղաքին տոմարներուն մէջ կ'արձանագրուի իբրեւ դերձակ եւ ծննդավայրը՝ Մաղնիսիա, Փոքր Ասիա: Անմիջապէս կը բանայ դերձակատունը, ուր եղբայրն ալ կ'աշխատի մինչեւ 1945՝ երբ Աթէնք կ'ամուսնանայ ու կը հաստատուի: Արագ ժամանակի մէջ, Մարտիկին դերձակատունը Նաֆփլիոնի ամենամեծ խանութը կը դառնայ․ կ'ունենայ կարի 7 մեծ մեքենաներ եւ հոն կ'աշխատին առնուազն 7 դերձակներ, որոնց մէջ հայեր ալ: Դերձակատունը նաեւ կերպասներ եւ կարի իրեր ալ կը վաճառէր։
Թրիփոլիի Պաշարում (1271)
Թրիփոլիի պաշարում 1271–ին մամլուքները կը պաշարեն Թրիփոլի բերդաքաղաքը։ Այս պաշարումը մամլուքներու խաչակիրներուն վռնդելու քաղաքականութեան շարունակութիւնը եղաւ։
Նախապատմութիւն
XIII դարու կիսուն խաչակիրները արդէն կորսնցուցած էին իրենց վաղեմի ամուր դիրքերը արեւելքի մէջ, իսկ 1271–ին, խաչակրաց պետութիւնները մէկ կ՛ենթարկուէին հարաւէն գրոհող մամլուքներու յարձակումներուն, մէկ ալ՝ արեւելքէն գրոհող մոնկոլներու յարձակումներուն, եթէ անոր ալ գումարենք, եւրոպական երկիրներէն բաւարար աջակցութիւն ստանալը, որ խաչակիրներու վիճակը օրհասական էր։ 1260–ին Բոհեմունդ VI-ը իր աներ՝ Հեթում Ա թագաւորի հորդորով Անտիոքը եւ Թրիփոլին մոնկոլներու սիւզերենութեան կը յանձնէ, իսկ իր զօրքը մոնկոլեան բանակ կ՛ուղղարկէ մուսուլմաններու դէմ մարտնչելու։ Մոնկոլները կը յաջողին Աբբասսեանններուն եւ Այուպեաններուն յաղթելու, այդ յաղթանակներն ալ Եգիպտոսին կը նպաստէին Մամլուքներու սուլթանութեան հիմնադրմանը։ Սակայն, նախքան Պաղեստինէն դէպի Եգիպտոս յարձակումը, մոնկոլները ստիպուած եղան Կարակորում վերադառնալու, նոր մեծ խան ընտրելու համար։ Մոնկոլական բանակի մէկ մասը Կիտբուկայի հրամանատարութեամբ Սուրիոյ մէջ մնաց եւ Պաղեստինի մէջ մասնակից դարձաւ ծաւալուող ռազմական գործողութիւններուն։ Խաչակիրները եւ մամլուքները զինադադար եղան, ինչ որ թոյլ տուաւ մամլուքներուն, խաչակիրներու տարածքով դէպի հիւսիս առաջանալու, իսկ 1260-ին Այն Ճալութի ճակատամարտին մէջ տարած յաղթանակը, ժամանակաւորապէս ազատեց մամլուքներու ձեռքերը Պաղեստինի մէջ: Երբ մոնկոլական բանակի հիմնական ուժերը 1262-ին վերադարձան, այդպէս ալ չկրցան վրէժ լուծել պարտութեան համար։ Ընդ որուն, մամլուքները խաչակիրներու ձեռքէն սկսան Լեւանտի միւս մասը վերադարձնել։ 1244-ին Երուսաղէմը գրաւելէ ետք, եգիպտական մամլուքները սկսան մէկը միւսի ետեւէն նուաճել խաչակիրներու բերդերը։
1268-ին մամլուքները պաշարեցին եւ Անտիոքը նուաճեցին, արդիւնքը այն էր որ Բոհեմունդ VI-ի ձեռքը մնաց միայն Թրիփոլին: Բայբարս I-ը Բոհեմունդ VI-ին ուղղուած նամակին մէջ, սուլթանը ամբողջովին կը սպառնայ խաչակիրները վերջնականապէս ջնջել եւ կը հրճուի անոնց ու մոնկոլներու առաջնորդ՝ Աբակայի դաշինքի վրայ։
"«Մեր դեղին դրօշները փոխարինեցին քու կարմիրներուն, եւ զանգերու ձայները փոխարինուեցան "Ալլահ Ակբար"-ով(...) Նախազգուշացուցէք ձեր եկեղեցինները, եւ պատերը սպասարկողներուն, որ շուտով մեր պաշարողական մեքենաները անոնց հետ կը զբաղուին, ձեր ասպետներուն տեղեկացուցէք, որ շուտով մեր սրերը եւ տուները կը մտնեն(...) Մենք կը տեսնենք, թէ ինչ գին ունի ձեր դաշինքը Աբակայի հետ»"
- Letter from Baibars to Bohemond VI, 1271
Պաշարում
Բոհեմունդ VI-ը զինադադարի խնդրանքով դիմեց սուլթանին։ Սակայն Բայբարս I անոր թուլամորթութեան վրայ հռճուալով պատասխանեց, որ հաշտութիւն կը կնքէ, եթէ կոմսութիւնը հոգայ մամլուքներու ընկերութեան բոլոր ծախսերուն։ Բոհեմունդ VI այնքան հպարտ էր, որ հրաժարեցաւ առաջարկէն։ Այդ ժամանակ մամլուքները արդէն պաշարած էին քաղաքը, բայց միեւնոյն ժամանակ տեղեկութիւններ հասան, որ Անգլիոյ արքայ Էտուարտ I-ի գլխաւորութեամբ, խաչակիրները Սուրբ Երկիր ժամանեցին: Էտուրատ I 9 մայիս 1271-ին Աքքա մտած էր, ուր անոր միացաւ Բոհեմունդ VI-ը իր զարմիկ՝ Գուգո III-ի հետ միասին :
Բայբարս I ընդունեց Բոհեմունդ VI-ի զինադադարի առաջարկը եւ դադրեցուց Թրիփոլիի պաշարումը, անոր փոխարէն իր ուժերը կերդոնացուց Տամասկոսի մէ, ապագայ մարտի պատրաստուելով։ Էտուարտ I-ը քայլեր ձեռնարկեց մոնկոլներու հետ համատեղ ռազմական գործողութիւններ սկսելու համար, սակայն մոնկոլները զբաղած էին ներքին հակամարտութիւններով, իսկ միայն Էտուարտ I-ի սեփական ուժերը բաւարար չէին մամլուքներու դէմ արդիւնոտ պայքար կազմակերպելու համար։ Հետեւաբար ան կ՛որոշէ հաշտութեան պայմանագիր կնքել մամլուքներու հետ եւ Անգլիա վերադառնալ։
Հետեւանքներ
Յաջորդ մեծ ռազմական գործողութիւնները Թրիփոլիի կոմսութեան դէմ տեղի ունեցած են 1289-ին մամլուքներու սուլթան Կալաունի հրամանատարութեամբ։ Վերջինս յաջողեցաւ պաշարել եւ Թրիփոլին գրաւել` այսպիսով ոչնչացնելով Թրիփոլիի կոմսութիւնը։ Այնուհետեւ ան նախաձեռնեց խաչակիրներու վերջին մեծ ամրոցը պաշարելու` Սեն Ժան տէ Ակրը, սակայն պաշարումը տակաւին չսկսած՝ 1290-ին մահացաւ: Աքքայի նուաճումը 1291-ին կ՛իրականանցնէ անոր որդի Հալիլ ալ Աշրաֆը։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Խաչակիրներու Կոմսութիւններ Ստորոգութիւն:Թրիփոլիի Կոմսութիւն Ստորոգութիւն:Խաչակիրներու Ճակատամարտներ
Ալֆրետ Նոպէլ
Ալֆրէտ Պեռնարտ Նոպէլ շուէտացի քիմիագէտ , ճարտարագէտ եւ գիտնական մըն է որ ստեղծած է ուժանակը (պայթուցիկի նիւթը):
Երբ թերթերուն մէջ հրատարակուեցաւ թէ Նոպելին ստեղծած պայթուցիկներուն նիւթերը սկսան գործածուիլ բանակներուն կողմէ պատերազմներուն ընթացքին, Ալֆրետ որոշեց իր հարստութիւնը գործածել ժողովուրդին օգուտին ու բարիքին համար եւ այսպիսով ստեղծեց Նոպէլեան Մրցանակի կազմակերպութիւնը, 1895 թուականին։
Կենսագրութիւն
Ալֆրետ Նոպելը ծնած է Սթոքհոլմ, Շուէտի մէջ։ Երրորդ զաւակն էր Իմանուէլ Նոպէլի (1801–1872), որ գիտնական էր, եւ Քարոլինա Անտրիէթի (1805–1889): Անոր հայրն ու մայրը ամուսնացած են 1827 թուականին եւ ունեցած են 8 զաւակներ: Ընտանիքը, աղքատ ըլլալով, կը կորսնցնէ իրենց 3 զաւակները եւ ողջ կը մնան միայն Ալֆրէտը եւ իր միւս 3 եղբայրները :
Իր ընտանիքը «Նոպէլ» ազգանունը ժառանգած է անոնց մեծհօրմէ, որ 1775 թուականին «Նոպէլիուս» ազգանունը կրճատեց «Նոպէլ»ի ։
Ալֆրետը նաեւ գրած է մեծ թիւով վէպեր եւ բանաստեղծութիւններ, որոնցմէ միայն մէկ ստեղծագործութիւնը հրատարակուեցաւ։ Սակայն ժամանակ մը ետք, Նոպէլ կ'որոշէ իր բոլոր միտքերը եւ կարողութիւնները ուղղել քիմիագիտութեան գործընթացքին։
Մահը
1891 թուականին, Ալֆրետ Փարիզէն կը փոխադրուի Իտալիա: 10 Դեկտեմբեր, 1896 թուականին ան սիրտի արկած մը ունենալով, կը մահանայ: Ալֆրետ Նոպել գրեթէ իր ամբողջ հարստութիւնը կը ժառանգէ իր «Նոպլեան Մրցանակ»ի կազմակերպութեան: Անոր մարմինը թաղուած է իր ծննդավայրին մէջ՝ Սթոքհոլմ, Շուէտ, Նորրա պեկրավնինկսփլաթսէն գերեզմանատանը:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Շուէտացի գիտնականներ Ստորոգութիւն:Շուէտացի քիմիագէտներ Ստորոգութիւն:Շուէտացի ճարտարագետներ Ստորոգութիւն:Շուէտական գործարարներ Ստորոգութիւն:Անձեր մետաղադրամներու վրայ Ստորոգութիւն:22 Հոկտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:10 Դեկտեմբերի մահացածներ
Քունի Համաշխարհային Օր
Քունի Համաշխարհային Օր (անգլ.՝ World Sleep Day), կը կազմակերպուի 2008-էն սկսած, Քունի Բժշկութեան Համաշխարհային Դաշնութեան (անգլ.՝ World Association of Sleep Medicine), Քունի Համաշխարհային Օրուան միջազգային կոմիտէի (անգլ.՝ World Sleep Day Committee) նախաձեռնութեամբ ։ Նպատակը՝ առողջ եւ ճիշտ քունի քարոզումն է, հասարակութեան ուշադրութեան հրաւիրումը քունի բժշկութեան, կրթութեան եւ ընկերային հիմնահարցերու վրայ, ինչպէս նաեւ քունի խանգարումներու կանխարգելումն ու կառավարումը։
=Քունի Համաշխարհային օրուն կարգախօսներ== Քունի Համաշխարհային Օրը կը նշուի իւրաքանչիւր տուրուան Մարտի ամբողջական երկրորդ շաբաթուան Ուրբաթ օրը։
Հայաստանեան աշխուժութիւն
2012-էն կը նշուի նաեւ Հայաստանի մէջ Քունի խանգարումներու հայկական դաշնութեան կողմէն, Հայաստանի մէջ Քունի Համաշխարհային Օրուայ պաշտօնական WASM պատուիրակ բժիշկ - Neurologist, սոմնոլոկ Սամսոն Խաչատրեանի ջանքերով ։
Մելգոնեան Կրթական Հաստատութիւն
Մելգոնեան Կրթական Հաստատութիւն (ՄԿՀ), նախկին երկրորդական գիշերօթիկ վարժարան, Նիկոսիա, Կիպրոս:
Մելգոնեան կրթական հաստատութիւնը սփիւռքահայ կեանքէն ներս մեծ աւանդ ունեցած երկրորդական երկսեռ վարժարան էր մինչեւ 2005: Հիմնուած ազգային բարերարներ՝ Գրիգոր եւ Կարապետ Մելգոնեան եղբայրներու կողմէ, 78 տարիներու ընթացքին բարձր մակարդակի ուսում պարգեւած ու դաստիարակած է շուրջ 40 երկիրներէ ժամանած հայ պատանիներ:
Ժամանակագրութիւն
15 Փետրուար 1924-ին հիմնաքարը կը դրուի Մելգոնեան Կրթական Հաստատութեան, Նիկոսիայէն 10 քիլոմեթր հեռաւորութեան վրայ գտնուող բլրակի մը վրայ։ Աշխատանքները կը սկսին եգիպտահայ ճարտարապետ՝ Կարօ Պալեանի նախագիծին հիմամբ: Համալիրը կը համախմբէ զոյգ եռայարկ դպրոցական շէնքեր, բարերարին մենատունը, հիւանդանոց, ուսուցիչներու բնակարաններ, 35 մեթր բարձրութեամբ ջրամբար, խոհանոց, լուացարան, բաղնիք, մառան, արհեստանոց, մեքենատուն ու գոմ:
Շինարարական աշխատանքները կ'աւարտին Դեկտեմբեր 1926-ին: Փետրուար 1926-ին բացումը կը կատարուի տղոց, իսկ Մայիսին՝ աղջկանց շէնքերուն:
1927-ին բացումը կը կատարուի մատենադարանին ու ընթերցասրահին: Նոյն տարին կը կազմուի Հաստատութեան երգչախումբը խմբավարութեամբ Բարսեղ Կանաչեանի:
Աւելի ուշ կը կառուցուին նաեւ մարզադաշտեր, հովոց, տպարան եւ օժանդակ շինութիւններ:
1928-ին տեղի կ'ունենայ Ա. դաշտահանդէսը (մարզահանդէս), որ աւանդութեան վերածուելով կը շարունակուի տասնամեակներ շարունակ:
1930-ին Հաստատութիւնը կու տայ իր առաջին շրջանաւարտները:
1934-ին, դպրոցին կրթական աստիճանը նախակրթարանէն կը բարձրացուի երկրորդական վարժարանի ու կը բացուի վարժապետանոցը, տեսչութեամբ Վահան Թէքէեանի, որուն կը յաջորդէ Պօղոս Գէորգեան:
Ապրիլ 1937-ին կը հրատարակուի «Այգ» տարեգիրքը, որ որոշ ընդհատումներով (1981-1993), կը շարունակուի մինչեւ 2004:
1938-ին կը հիմնուի «ՄԿՀ Արիներ» սկաուտական խումբը:
Նոյն տարին կը բացուի առեւտրական ուսմանց բաժինը:
1940 Մարտին, Կիպրոսի կառավարութիւնը Մելգոնեանը կը ճանչնայ իբրեւ երկրորդական վարժարան:
1950-ին կը հիմնուի Արենուշական շարժումը:
1952-ին, Կիպրոսի եւ Լիբանանի մէջ կը նշուի Հաստատութեան քսանհինգ ամեակը:
1955-ին բացումը կը կատարուի բարերարներու դամբարանին (ճարտարապետ Մարտիրոս Ալթունեան, քանդակագործ՝ Լեւոն Մուրատօֆ), ուր կ'ամփոփուին բարերար եղբայրներուն աճիւնները:
1956-ին Մելգոնեանի սաները կը սկսին մասնակցիլ անգլիական GCE քննութիւններուն:
1963-ին ՄԿՀ կը դառնայ նոյն քննութիւններուն պաշտօնական կեդրոնը:
1974-ին թրքական արշաւանքին հետեւանքով, Մելգոնեանի տարածքին ու շէնքերուն վրայ կ'իյնան ռումբեր, որոնք նիւթական մեծ վնասներ կը պատճառեն:
1983-ին խումբ մը մելգոնեանցի սաներ կ'այցելեն Հայաստան, Վազգէն Ա. Ամենայն Հայոց Վեհափառ Հայրապետին հրաւէրով: 1984-ին հիմը կը դրուի «Հայ Մշակոյթի Շաբաթ»ուան տօնակատարութիւններուն, որոնք կը յարատեւեն մինչեւ 1993:
1986-ին, Հաստատութեան մէջ, ինչպէս նաեւ Երեւան, Աթէնք եւ Լոս Անճելըս, հանդիսաւորապէս կը նշուի ՄԿՀ վաթսունամեակը:
1986-ին կը վաճառուի դպրոցին քառորդ տարածքը (62,189 քառակուսի մեթր): Վաճառքին նպատակը կ'ըլլայ հասոյթը ներդնել նոր մասնաշէնքի մը, գոց մարզադաշտի մը եւ առեւտուրի կեդրոնի մը շինարարութեան: Առեւտուրի կեդրոնէն յառաջացած եկամուտը նեցուկ պիտի կանգնէր դպրոցին, թեթեւցնելով անոր տնտեսական դժուարութիւնները: Վերջին տարիներուն, այդ Կեդրոնէն ստացուած վարձքերը բաւարար էին նիւթապէս պահելու համար դպրոցը:
Հոկտեմբեր 1986-ին, հաստատութեան երգչախումբը, ղեկավարութեամբ Սեպուհ Աբգարեանին, Սփիւռքահայութեան Հետ Մշակութային Կապի Կոմիտէին հրաւէրով կ'այցելէ Հայաստան, ուր 10 համերգներ կու տայ Երեւանի եւ այլ քաղաքներու մէջ:
1989-ին կ'աւարտին գիշերօթիկին նոր մասնաշէնքերուն, ուսուցչաց բնակարաններուն եւ գոց մարզադաշտին շինարարական աշխատանքները:
1996-ին հանդիսաւորապէս կը նշուի ՄԿՀ 70-ամեակը:
Յունիս 1998-ին լոյս կը տեսնէ «Հայեացք» քառալեզու ամսաթերթին առաջին թիւը:
16 Մարտ 2004-ին Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութիւնը իրեն յատուկ պատճառներով որոշում կու տայ փակելու դպրոցը: Այդ տարին դպրոցը ունէր շուրջ 250 աշակերտ:
17 Մարտ 2004-ին, Հաստատութեան դարպասներուն մօտ տեղի կ'ունենայ բողոքի ցոյց մը, ի դէմ Հաստատութիւնը փակելու Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան որոշման:
24 Մարտ 2004-ին, Կիպրոսի Խորհրդարանը միաձայն քուէարկութեամբ կը մերժէ ՄԿՀ-ի փակումը:
2 Ապրիլ 2004-ին, Կիպրոսի Ներքին Գործոց Նախարարութեան քաղաքաշինութեան բաժանմունքը, առաջքը առնելու համար Մելգոնեան կալուածին հաւանական վաճառքին ու ձեւափոխումին, զոյգ շէնքերը կը հռչակէ «ազգային ժառանգութիւն», իսկ որբերուն ցանած պուրակը՝ «կանաչ գօտի»:
2004 Մայիս 27-ին, Հաստատութեան ուսուցիչներն ու պաշտօնեաները գործադուլ կը յայտարարեն, բողոքելով փակման որոշումին դէմ:
Յունիսի 2005-ին, 78 տարի շարունակ, «նահատակուած մեր ցեղին տալով զաւակներէն լաւագոյնն ու բարին», Մելգոնեան Կրթական Հաստատութիւնը՝ «Տաճարն սրբանուէր թանկագին» կը մարէ լոյսերը «ճշմարտութեան, բարիին»..., ազգին ու հայրենիքին տուած ըլլալով 1650 շրջանաւարտներ (ներառեալ 2006-ի ու 2007-ի շրջանաւարտները), որոնք իրենց ուսումը կ'ամբողջացնեն American Academy-ին մէջ:
Յիշողութեան պուրակ (առջեւի անտառ)
Հիմնական մուտքին երկու կողմերը, աղջկանց եւ տղոց շէնքերուն դիմաց, ցանուած են հազարաւոր նոճիներ: Այս պուրակը զգացական եւ պատմական մեծ արժէք ունի ողջ հայութեան համար, որովհետեւ ցանուած է Մեծ Եղեռնի զոհերու յիշատակին՝ Եղեռնը ապրած որբերու կողմէ, եւ աշխարհի մէջ միակն է ուր կենդանի պուրակով մը յարգուած է Ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակը:
Գրադարան
Մելգոնեան հաստատութեան գրադարանը կը հաշուէր աւելի քան 30,000 հատոր գիրք, ընդ որում ձեռագիր մատեաններ:
Դամբարան
Կարապետ Մելգոնեան կը մահանայ Յուլիս 1934-ին, 85 տարեկանին, Աղեքսանդրիոյ մէջ, ուրկէ զմռսուած մարմինը կը փոխադրուի Նիկոսիա ու մեծ շուքով կ'ամփոփուի զոյգ շէնքերուն միջեւ գտնուող դամբարանին մէջ։ Ինը ամիս ետք, նոյն հանգստարանին մէջ կը զետեղուին նաեւ Գրիգոր Մելգոնեանին աճիւնները: 1955-ին կը կառուցուի մարմարեայ դամբարան մը՝ (ճարտարապետ Մարտիրոս Ալթունեան, քանդակագործ՝ Լեւոն Մուրատօֆ), ուր կայ խաչքար մը, բարերարներու կիսանդրիները, հետեւեալ արձանագրութեամբ. «Անմահ Բարերար Գրիգոր Մելգոնեան 1842-1920», «Անմահ Բարերար Կարապետ Մելգոնեան 1849-1934»: Դամբարանը կ'ըլլայ ուխտավայր՝ իւրաքանչիւր Մելգոնեանցիի համար, ուր ամէն տարուան 14 Յունուարին՝ Ս. Յովհաննու Կարապետի տօնին, աշակերտութիւն եւ ուսուցչակազմ իրենց յարգանքի տուրքը կը մատուցանէին Մելգոնեան անզուգական բարերարներու անմոռաց յիշատակին:
Մելգոնեանցիներ
Ապրելով նոյն յարկին տակ, ստանալով նոյն կրթութիւնը, Մելգոնեանցիները կը դրսեւորեն ընդհանուր բնաւորութիւններ, որոնք բնորոշ են մելգոնեանցիներուն: Իրարու հանդէպ ունին ընկերա-ընտանեկան կապեր: Եթէ մելգոնեանցիներ իրարու հանդիպին, անկախ տարիքի կամ ընկերային դիրքի տարբերութեան. մտերմիկ մթնոլորտ մը կը ստեղծուի: Մելգոնեանցիներ խումբով կամ առանձին կ'այցելեն Մելգոնեան, վերապրելու դպրոցական շրջանի յուշերը:
Տարբեր գաղութներու մէջ կը գործեն ՄԿՀ Սանուց Միութիւններ, որոնք, մինչեւ դպրոցին յանիրաւի փակումը, տարբեր գործունէութիւններով օգտակար կ'ըլլային Հաստատութեան, իսկ 2005-էն ետք, անոնք կը փորձեն դատական միջամտութեամբ վերաբանալ դպրոցը: Առ այսօր, ՄԿՀ Սանուց Միութիւններ, վառ կը պահեն Մայր Կրթարանին վաստակը զանազան աշխատանքներով: Առաւել գործունեայ աշխատանք կը ծաւալեն Լիբանանի եւ Լոս Անճելըսի Սանուց Միութիւնները:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Կրթական հաստատութիւններ Ստորոգութիւն:Կիպրոսի հայերը
Այբուբեն
Այբուբեն, տվեալ լեզուն սպասարկող տառերու (գիրերու) կայուն յաջորդական կարգ։ Աբուբենի տառերը կ'արտասանուէն իրենց անուններով:
Հայերէնի այբուբենի անուանումը կազմուած է մեր այբուբենի առաջին երկու տառերուն՝ ա-ի՝ այբ եւ բ-ի՝ բեն անուններէն։ Լեզուի ուսուցումը կը սկսուէ այբուբենէ, որուն ուսուցումը կը կատարուի այբբենարանի միջոցով:
Հայերէնի Այբուբեն
Հայերէնի այբուբենն ունի 38 տառ, որոնցմէ 36-ը ստեղծած է Մեսրոպ Մաշտոցը 405 թուականին, իսկ Օ եւ Ֆ տառերը այբուբենին մէջ մտցուած են 12-13-րդ դարերուն:
Այլ Լեզուներու Այբուբեններ
Եւրոպական լեզուներու մեծ մասի այբուբենները հիմնուած են լատինական գիրերուն վրայ: Լատինական գիրերով ստեղծուած տարբեր լեզուներու այբուբեններու մէջ յաճախ նոյն լատինական տառերը կը կրէն տարբեր անուններ: Այսպէս, այբուբենի առաջին A, B, C, D... տառերը անգլերէնի այբուբենի մէջ կը հնչէն՝ էյ, պի, սի, տի..., իսկ ֆրանսերէնի այբուբենի մէջ՝ ա, պէ, սէ, տէ...:
Լայնօրէն տարածուած են նաեւ կիւրեղեան գիրերը:
Դուրսի Յղումներ
Ստորոգութիւն:Լեզուներ Ստորոգութիւն:Տառեր
Լէոնիտ Ենգիբարեան
Կենսագրութիւն
Ծնած է Մոսկուայի մէջ։ Հայրը (ազգութեամբ՝ հայ) «Մետրոփոլ» ռեստորանի շեֆ-խոհարարն էր։ Ենգիբարեաններու ընտանիքը կ'ապրէր Մոսկուայի Մարինա Ռոշչայ, մէկ հարկանի փայտէ տան մէջ։
Մինչեւ իր կյանքը կրկէսին նուիրելը Ենգիբարեանը փորձեր է քանի մը այլ մասնագիտութիւններ։ 1952 թուականին աւարտելով միջնակարգ դպրոցը՝ ընդունուեր է ձկնային տնտեսութեան ուսումնական հաստատութիւն։ Սակայն այնտեղ սորվեր է ընդամէնը կէս տարի՝ տեղափոխուեր է մարզանքի ինստիտուտ։ Այդ ժամանակ ան մասնագիտական բռնցքամարտիկ էր եւ մինչեւ 1950-ական թուականներու կէսերը լաւ արդիւնքներու կրցեր էր հասնիլ այդ բնագավառին մէջ։ 1952-1953 մրցաշրջանին բռնցքամարտի Մոսկուայի առաջնութեանը։ Ենգիբարեանը կը տանի 9 յաղթանակ եւ կը պարտուի ընդամէնը մէկ անգամ։ Ի Վերջոյ կը գրաւէ 3-րդ տեղը իր քաշային կարգին։ 1952 թուականին սկսելով երրորդ կարգէն՝ 1954 թուականին արդէն առաջին կարգային բռնցքամարտիկ էր։
Գործունէութիւնը Կրկէսի եւ Ֆիլմի մէջ
1955 թուականին կրկէսային արուեստի պետական ուսումնարանին մէջ կը բացուի ծաղրածուի բաժին եւ Լէոնիտը կ'ընդունուի այդտեղ։ 1959 թուականին, ավարտելով ուսումնարանը, կու գայ Երեւան եւ կ'ընդունուի հայկական կրկէսախումբ։ 1956 թուականէն Լէոնիդը նկարահանվեր է ֆիլմերու մէջ։ 1958 թուականին ան յայտնուեր էր «Քոմիւնիստ» ֆիլմի փոքրիկ դրուագին մէջ խաղալով շարժանկարի գլխաւոր հերոսին սպանող հանցագործներէն մեկուն կերպարը։ 1962 թուականին արուեստագէտին առաջարկեցին կինոյի մէջ խաղալ ինքն իրեն։ Հենրիկ Մալեանը եւ Լեւոն Իսահակեանը մտածած էին ֆիլմ նկարել կրկէսի ծաղրածուի մասին եւ այն կոչած էին «Ճանապարհ դեպի կրկէս» (1963 թուական)։
1964 թուականին Փրակի մէջ տեղի ունեցած ծաղրածուներու միջազգային մրցոյթին Ենգիբարեանը կ'արժանանայ առաջին մրցանակի՝ Է. Բասի անվուան գաւաթին։ 1960-ական թուականներու վերջերը ամենայաջողն էին Ենգիբարեանի ստեղծագործական կենսագրութեան մէջ։ Ան յաջողութամբ հիւրախաղերով հանդէս կուգայ ինչպէս ԽԸՀՄ-ի մէջ, այնպէս ալ անոր սահմաններէն դուրս (Ռումանիա, Լեհաստան, Չեսքոսլովաքիա)։ Կրկէսէն բացի հանդէս է կուգայ բեմին վրայ՝ «Մնջախաղի երեկոներով»։ Բացի այդ կը գրէ փայլուն արձակ ստեղծագործութիւններ։ Կինոյի մէջ կը նկարահանուի այնպիսի վարպետներու մոտ, ինչպէս Սերգէյ Փարաջանովը («Մոռացուած նախնիներու ստուերները», 1964 թուական), Ռոլան Բիքովը («Այպոլիթ-66» 1967 թուական), նույն թուականին կը նկարահանուի «Մանեժին մէջ պատանությունն է» ֆիլմին մէջ։ Վասիլի Շուքշինը («Վառարան-նստարաններ», 1972), Թենկիզ Աբուլաձէն («Վզնոց իմ սիրելիի համար», 1972)։
Այդ նոյն ժամանակ ալ կը նկարահանուեր տաղանդավոր ծաղրածուի ստեղծագործութեան մասին պատմող երկու ֆիլմ. «Ծանոթացէք՝ Լէոնիդ Ենգիբարեան» եւ «2-Լէոնիտ-2»։ Ենգիբարեանը գրած է «Առաջին րաունտ» 1971 թուական, «Վերջին րաունտ» 1984 թուականին գիրքերը (երկուքն ալ ռուսերէն), արձակագիր եւ կինոռեժիսոր Վասիլի Շուքշինը անոր համարած է հիանալի գրող։ 1971 թուականին Ենգիբարեանը կը հեռանայ «Սոիւզկոսցիրքէն»՝ այն բանէն յետոյ, երբ իր գործընկեր Պելովին չէին թույլատրած իր հետ մեկնիլ արտասահմանեան հիւրախաղերու։
Գործունէութիւնը մնջախաղի էսդրադային թատրոնում
Ենգիբարեանը ստեղծեր է մնջախաղի էստրադային թատրոնը՝ սկզբնավորելով ինքնատիպ, նոր՝ «ենգիբարեանական ուղղութեան»։ Լավագույն ներկայացումներէն են «Աստղային անձրև», «Ծաղրածուի տարօրինակութիւնները»։ Ան ստեղծեր է ողբերգական եւ կատակերգական տեսարանները, բազմազան կերպարներ ու իրավիճակներ, կիրառեր բարդ հնարքներ, որոնք ցուցադրեր է նաեւ կրկէսի մէջ։ Խոհափիլիսոփայական երանգ ունին Ենգիբարեանի «Փողոցային ակրոբատ», «Քայլեր», «Ողջ ու մեռածը», «Բռնցքամարտ», «Սիրտը ափի մեջ», «Հովանոց», «Ջութակ», «Լույս և ստուեր» եւ այլ մանրապատումներ։
Լէոնիդ Ենգիբարեանը մահացեր է Մոսկուայի իր բնակարանին մէջ։
1972 թուականին Երեւանի մէջ ստեղծվեր է Ենգիբարեանի անվան մանկական կրկէս-ստուդիան (հիմնադիր եւ ղեկավար՝ Սոս Պետրոսեան), կրկէսի շենքի առջեւ կանգնեցվեր է անոր յուշարձանը (1995 թուական), քանդակագործ՝ Լևոն Թոքմաջեան)։
Լէոնիդ Ենգիբարեանի անվան փառատոն
Երկու տարին մեկ Ծաղկաձորի մէջ կը կազմակերպուի Մնջախաղի միջազգային փառատոն՝ ՀՀ Մշակոյթի նախարարութեան, Երեւանի մնջախաղի պետական թատրոնի, Ազգային թատերական ստեղծագործական միավորման եւ Ծաղկաձորի քաղաքապետարանի կողմէն։ 2010 թուականին Մնջախաղի թատրոններու միջազգային փառատոնը Ծաղկաձորի մէջ կոչուեցաւ յայտնի ծաղրածու-մնջախաղաց Լէոնիդ Ենգիբարեանի անունով։ Իսկ արդէն 2012 թուականին, երբ Ծաղկաձորի մէջ անցաւ հերթական Մնջախաղի միջազգային փառատոնը, կենտրոնական հրապարակին մէջ տեղադրուեցաւ աշխարհահռչակ Լէոնիդ Ենգիբարեանի պրոնզէ արձանը։ 2008, 2010 եւ 2012 թուականներուն անցած փառատոներու շրջանակներուն մասնակցեր են թատերախումբեր եւ անհատ կատարողներ Իսպանիայէն, Իտալիայէն, Յունաստանէն, Ռուսաստանէն, Լատվիայէն, ԱՄՆ-էն, Ֆրանսիայէն, Չեխիայէն, Լեհաստանէն, Տանիայէն, Ճապոնիայէն, Ղազախստանէն, ինչպէս նաեւ հայկական թատերական, կրկէսային խումբեր, նվագախումբեր, հրէ շոուներ, երիտասարդական խումբեր։ Հաջորդ փառատոնը կայացաւ 2014 թուականի՝ օգոստոսի 10-15-ը։
1641 թուական
1641 թուական, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 41րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1641 ծնունդներ
Լէոնիտ Ենգիբարեան
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:15 Մարտի ծնածներ Ստորոգութիւն:25 Յուլիսի մահացածներ Ստորոգութիւն:ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
1641 թուական
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1641 մահեր
Ստորոգութիւն:1641
Թրոյան Պելլիսարիօ
Թրոյան Աւերի Պելլիսարիօ, (Troian Avery Bellisario, ): Ան Ամերիկացի դերասանուհի մըն է։
Թրոյանի երկու ծնողները (Տօնալտ Պելլարիսօ եւ Տեպօրահ Փրաթ) ֆիլմերու արտադրողներ են : Ան ունի մէկ փոքր եղբայր մը, երկու խորթ եղբայրներ եւ երեք խորթ քոյրեր  :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1985 ծնունդներ Ստորոգութիւն:28 Հոկտեմբերի ծնածներ
Կենսաբանութիւն
Կենսաբանութիւն (βιολογία, βίος՝ կեանք եւ λόγος (լոկոս)՝ գիտութիւն), բնագիտութեան ճիւղերէն մին։ Կ'ուսումնասիրէ կենդանի մարմինները եւ իրենց փոխազդեցութիւնը շրջապատի հետ։ Բառը նախ օգտագործուած է ֆրանսացի բնագէտ Ժան Պապթիսթ Լամարքի կողմէ։ Կը քննէ կենսաբանութեան գիտութիւնը կառուցուածքը, գործառոյթը, աճումը, սկզբնաղբիւրը, եղափոխութիւնը, բաշխումը եւ դասակարգումը առարկաներու կեանքէն։ Միանալով սկզբունքներ կը կազմէ ժամանակակից կենսաբանութեան հիմնադրման, բջիջային տեսութեան, եղափոխութեան վրայ։
Կենսաբանութիւնը, ինչպէս զատ գիտնական ճիւղ, տասնիններորդ դարում զարգացաւ երբ գիտնականներ յայտնաբերեցին, որ մարմիններ կը բաժնեն հիմնական բնութագրեր։ Հիմա օգտագործման կանոնի չափօրինակ դասանիւթ է աշխարհի վարժարաններու, համալսարաններու, եւ մօտաւորապէս մէկ միլիոն ուսումնասիրութիւն, ամէն տարի, կը հրատարակուի կենսաբանութեան ու դեղի ամսագիրներու մէջ։
Քէյթի Լոուզ
Քէյթի Քուինն Լոուզ, ամերիկացի դերասանուհի եւ թատերական բեմադրիչ մըն է։ Ամէնէն շատ յայտնի է իր ABC-ի «Գայթակղութիւն» քաղաքական տրամա հեռուստաշարի գլխաւոր դերին համար իբրեւ Քուինն Փըրքինզ (2012 - ներկայ)։
Կենաց Ծառը
Կենաց ծառը, առասպելական բոյս մը, որ դրախտին մէջ (երկինքի) աստուածներուն ու արդարներուն անմահութիւն կը պարգեւէ:
Քէյթի Լոուզ
Կենսագրություն
Լոուզ ծնած է Քուինս, Նիւ Եորքի մէջ, ԱՄՆ: Ան աւարտած է Նիւ Եորքի Համալսարանի Թիշ Գեղարուեստական Դպրոցը ունենալով Պսակաւոր Արուեստի (Bachelor of Arts/B.A.) դերասանութեան վկայական, որմէ ետք շուտով մաս կը կազմէ նոր թատրոնի մը որուն անունն էր «Չորս Սուրբեր Մէքսիքայի Մէջ» (Four Saints in Mexico) : 2004-ին, Լոուզը ունեցաւ իր առաջին պաստարային առիթը «Ազատէ Ինծի» (Rescue Me) հեռուստաշարի շնորհիւ, որմէ ետք ալ «Ատելութիւն» (Hate) հեռուստաշարին մէջ աջակից դարձաւ Մարսիա Կէյ Հարտընի հետ։ Այս արարքներէն ետք, Լոուզ առիթը ունեցաւ դառնալու հիւր բազմաթիւ հեռուստաշարներու մէջ, ինչպէս՝ The Sopranos, Without a Trace, NCIS, Ghost Whisperer, Castle, Leverage, եւ The Closer: 2008-ին՝ դերը ստանցնեց Լոռի Մէթքալֆի հակառակորդ իբրեւ Easy Money հեռուստաշարին մէջ։ Հեռուստաշարներու դերեէն զատ, Լոուզ նաեւ ուներ դերեր ցած պիւտճէյով ֆիլմերու մէջ, ինչպէս The Job (2009), Bear (2010), եւ Café (2011)։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:22 Սեպտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասաններ Ստորոգութիւն:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Կենսաբանութիւն
Կենսաբանութեան մասնագիտացած առարկաները աւանդաբար կը խմբաւորեն մարմինի ուսումնասիրութեան տիպով. բուսաբանութիւն, բոյսի մասնագիտութիւնը. կենդանաբանութիւն, կենդանիներու մասնագիտութիւնը. մանրակենսաբանութիւն, բջիջային մարմիններու մասնագիտութիւնը։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Կենսաբանութիւն
Կենաց Ծառը
Հայ իրականութեան մէջ՝ բնութեան պաշտամունք, բարօրութիւն եւ առատութիւն կը խորհրդանշէ:
Ծագում
Կենաց ծառը կը համարուի հնագոյն մարդու կրօնա ծիս ական պատկերացումներու առանցքային բաղադրիչներէն մէկը:
Կոմիտասի Մահարձան
Կոմիտասի մահարձան, կը գտնուի Երեւանի Շենգաւիթ համայնքին մէջ՝ Կոմիտասի անուան զբօսայգիի պանթէոնին մէջ գտնուող անոր գերեզմանին վրայ, տեղադրուած է 1955-ին։ Գերեզմանը եւ մահարձանը կը մաս կը կազմէ Երեւանի Շենգաւիթ վարչական շրջանի պատմութեան եւ մշակոյթի անշարժ յուշարձաններու ցանկին
Մումթազ Մահալ
Մումթազ Մահալ կամ Մումթազ Իշխանուհին՝ կայսրի consort-ը, ), օրիորդական անունը Արճումանտ Պանու Պեկամ։ Շահ Ճահանի սիրելի կինը որ հայ ծագում ունէր։ Հայազգի Ասաֆ խանի դուստրն էր։ Մումթազի հայրը եղած էր յայտնի պաշտօնեայ մը արքունիքին մէջ։ Մումթազ անունը անոր տուած էր Շահ Ճահանի հայրը՝ Ճահանկիրը ու կը նշանակէր «պալատի զարդ»։
Կոմիտասի Մահարձան
Տուեալներ
Մահարձանը կառուցուած է պրոնզով եւ կրանիթով, բարձրութիւնը 2,4 մեթր՛ է։
Կենաց Ծառը
Ծագում
Կենաց ծառի պաշտամունքը ընդունուած է ամբողջ աշխարհի տարածքին եւ իւրաքանչիւր մշակոյթ կը կրէ իր միջավայրին տեղական իւրայատկութիւնները: Առանձին վայրերու մէջ սրբացուած են նաեւ ծառերու տարբեր տեսակներ :
Մումթազ Մահալ
Արճումանտը կ'ամուսնանայ կայսր Շահ Ճահանի հետ 10 Մայիս 1612-ին, 19 տարեկան հասակին մէջ։ Ան ծնունդ տուած է Շահ Ճահանին 13 զաւակ։ 14-րդ զաւակի ծննդաբերութեան ժամանակ Մումթազ մահացած է ամուսնոյն ռազմական ճամբարին մէջ, Շահ Ճահանի վրանում։
Կոմիտասի Մահարձան
Պատմութիւն
Հայ մեծանուն երգահան Կոմիտասի մահարձանը կառուցուած է 1955–ին Կոմիտասի անուան զբօսայգիի պանթէոնին մէջ գտնուող անոր գերեզմանին վրայ։
Կենաց Ծառը
Ծագում
Անհրաժեշտ է կատարելապէս ուսումնասիրել այն հասկացողութիւնները, որոնք հիմնուած են բոյսերու ու ծառերու պաշտամունքին վրայ։
Մումթազ Մահալ
Կնոջ մահէն ետք Շահ Ճահանը կը հրամայէ կառուցել մարմարէ մեծ դամբարան Ակրա քաղաքին մէջ։ Շինարարութիւնը կը տեւէ 22 տարի ծանօթ իբր Թաժ Մահալ՝ որ կը նշանակէ Հնդկաստանի թագը անուանումը։
Կոմիտասի Մահարձան
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Երեւանի Յուշարձաններ Ստորոգութիւն:Արա Յարութիւնեանի Քանդակներ
Մումթազ Մահալ
Հայ ծագումը
Սերկէյ Աւագեան իր «Նշանաւոր Հայուհիներ» գիրքին մէջ կը նշէ, որ Մումթազ Մահալը (Հեղինէ) ծնած է 1593 թուականին հնդկական արքունիքի հայազգի պաշտօնեայ Ասաֆ խանի ընտանիքին մէջ։ 1612-ին գահաժառանգ Խուրամի խան կ՛ամուսնանայ անոր հետ: 1627 թուականին գահաժառանգ Խուրամի խանը կը դառնայ Հնդկաստանի թագաւոր: Թագադրութենէն ետք Խուրամի խանը կ՛անուանափոխուի եւ կը կոչուի Շահ Ճահան:
Կենաց Ծառը
Առասպելաբանութիւն
Կենաց ծառը, դիցաբանութեան մէջ, աշխարհի կեդրոնը կը խորհրդանշէ: Անիկա վերին եւ ստորին աշխարհներու հակադրութիւնն է՝ առասպելական հակադրութիւններուն ամէնէն տիրականը: Այդ երկու աշխարհներուն միջեւ կապը ի յայտ կու գայ տարբեր խորհրդանշաններով՝ երկինք հասնող նետեր, նիզակներ, թունաւոր անասուններ, աստիճաններ, իսկ ամէնէն տարածուածը եւ համաշխարհայինը, որուն կը հանդիպինք հնագոյն գրեթէ բոլոր առասպելներուն մէջ՝ Կենաց ծառն է: Անիկա կը յիշուի նաեւ «Պտղաբերութեան ծառ», «Իմաստութեան ծառ», իսկ աւելի ուշ արդէն «Մահուան ծառ», «Չարի ծառ» եւ «Ստորերկրեայ թագաւորութեան ծառ» անուններով: Ուղիղ կամ ձեւափոխուած տարբերակներով Կենաց ծառը ի յայտ կու գայ նաեւ տարբեր աւանդութիւններու մէջ՝ պրոնզի դարէն սկսեալ (Եւրոպա եւ Մերձաւոր Արեւելք) մինչեւ մեր օրերը: Կենաց ծառին օգնութեամբ մարդու աշխարհընկալման եւ առասպելաբանութեան մէջ առանձնայատուկ տեղ կը գրաւեն տիեզերքի հիմնական գօտիները՝ վերին (երկնային), միջին (երկրային) եւ ստորին (անդրիշիմեան) թագաւորութեան ըմբռնումները, ժամանակային պատկերացումները՝ անցեալը, ներկան եւ ապագան, ինչպէս նաեւ մարմինի երեք մասերը՝ գլուխ, իրան եւ ոտքեր: Կենաց ծառին ուղղահայեաց բաժանման պարագային առանձին տեղ ունին ստորին (արմատները), միջին (բուն) եւ վերին (սաղարթ) հատուածները:
1642 թուական
1642 թուական, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 42րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1642 ծնունդներ
Մումթազ Մահալ
Հայ ծագումը
Աշխարհագրագէտ Կամսար Աւետիսեան իր գիրքին մէջ գրած է, որ 1630 թուականին Մումթազ Մահալ կ՛ուղեկցի թագաւոր ամուսնոյն պատերազմի մէջ, ռազմի դաշտին վրայ կը հիւանդանայ: Բժիշկները անկարող կ՛ըլլան փրկելու անոր կեանքը: Մահամերձ վիճակի մէջ ան ամուսինէն կը խնդրէ իր գերեզմանին վրայ կառուցել տաճար:
Կենաց Ծառը
Առասպելաբանութիւն
Կենաց ծառին եռամասնութիւնը կ'երեւի բոլոր երեւոյթներու՝ առաւել եւս անասնական աշխարհի նկարագրութիւններուն մէջ. առասպելաբանական վերնամասի ճիւղերուն կը համապատասխանեն թռչունները, միջնամասին (բունին)՝ սմբակաւորները, ստորին մասին (արմատներուն)՝ սողունները եւ ձուկերը, երբեմն նաեւ արջը: Ոչ յաճախ ծիսական գրութիւններու մէջ կը յիշատակուի անբնական ձեւով աճած ծառը, որ կը կապուի անդրաշխարհին հետ. անիկա կը խորհրդանշէ, թէ բոլոր յարաբերութիւնները «ծուռ են» վերին եւ միջին աշխարհներուն հետ համեմատելով (ողջը կը դառնայ մահացած, տեսանելին՝ անտեսանելի եւ այլն):
1642 թուական
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1642 մահեր
Մումթազ Մահալ
Հայ ծագումը
Հնդկաստանի հայ թագուհի Մումթազ Մահալ իր մահկանացուն կը կնքէ 38 տարեկանին, 1631 թուականին, Հնդկաստանի Պուրհան Նուրէ բնակավայրին մէջ, ուր հողին կը յանձնուի: Սակայն, քիչ ժամանակ ետք անոր աճիւնը կը տեղափոխուի Ագրա եւ հողին կը յանձնուի` Ճամնա գետի ափին: Այստեղ թագաւոր ամուսին Շահ Ճահանը իր սիրեցեալ թագուհիին գերեզմանին վրայ կը կառուցէ (1630-1652) աշխարհահռչակ մզկիթ-դամբարանը` Թաժ Մահալը :
Ժապաւէն
Թաժ Մահալ. հայուհին` Հնդկաստանի խորհրդանիշ հոգի ժապաւէնը (անգլերէն՝ Taj Mahal: The Armenian Woman and the Symbol of India), վաւերագրական ժապաւէն մը, որ կը պատմէ՝ միջնադարուն, Հնդկաստանի մէջ ձեւաւորուած հայկական գաղութին մասին: Ժապաւէնին անդրանիկ ցուցադրութիւնը տեղի ունեցած է 8 Մարտ 2015 թուականին: Ժապաւէնը նկարահանուած է Ամերիկա Միացեալ Նահանգներ ու մէջ բնակող՝ Սեմ (Սարգիս) Մակարեանի եւ Արա Ազատեանի աջակցութեամբ : Ժապաւէնը «Հայկական Չափանիշ» ընկերութեան կողմէ իրականացուած «Անծանօթ հայեր» շարիքին մէկ մասն է, ուր մանրամասնօրէն կը ներկայացուի Հնդկաստանի մէջ բնակող հայերու պատմութիւնը: Վաւերագրական այս ժապաւէնը կ՛անդրադառնայ Հնդկաստանի՝ Ակրա քաղաքին մէջ գտնուող, աշխարհահռչակ Թաժ Մահալի տաճարին, որ ըստ կարգ մը պատմական աղբիւրներու, Հնդկաստանի Շահ Ճահան արքային կնոջ՝ Մումթազ Մահալի, զոր հայ եղած է եւ յիշատակին կառուցած է :
Կենաց Ծառը
Մշակութային տարբեր պատկերացումներ
Նմանատիպ նիւթի կը հանդիպինք Հին Արեւելքի, ինչպէս նաեւ Հին Հնդկաստանի մէջ, ուր Եըման՝ առաջին մարդը, ընտիր ծառին տակ կ'արբենայ աստուածներու հետ, իսկ Իրանի մէջ՝ Եըման, Կենաց ծառին վրայ անմահութիւն կը խոստանայ մարդոց եւ անասուններուն: Կոլտինները, տոլկանները եւ տունգուսները կը պատմեն, որ երեխաներու հոգիները՝ մինչեւ իրենց ծնունդը, կը հանգստանան տիեզերական ծառի ճիւղերուն հետ, ուր զանոնք կը հետապնդեն շամանները (կախարդները):