cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Պելճիքայի Հայերը
1920-էն Պելճիքայի մէջ սկսած են հաստատուիլ թրքական ջարդերէն փախած հայ գաղթականներ։ Պելճիքական կառաւարութիւնը հայերուուն վտարելու փորձեր ըրած է։ Անոնք հիմնականին կը զբաղին առեւտուրով, կան իրաւաբաններ, բժիշկներ, ճարտարագէտներ։ Հայաստանեայց առաքելական եկեղեցւոյ հոգեւոր հովուութիւնը, որու կեդրոնը Պրիւքսէլի Սուրբ Մարիամ Մագդաղենացի եկեղեցին է, կազմաւորուած է 1990-ին։ Պելճիքահայ համայնքին մէջ տարբեր տարիներու ստեղծուած են բարեգործական, երիտասարդական միութիւններ, իսկ ազգային եւ մշակութային աւանդոյթները պահպանելու համար՝ ակումբներ, երգչախումբեր, պարախումբեր, թատերախումբեր։
1998-ին Պելճիքայի խորհրդարանը ճանչցած է Թուրքիոյ հայերու ցեղասպանութեան փաստը։ Պրիւքսէլի Անրի Միշօ հրապարակին մէջ կանգնած է Մեծ Եղեռնի զոհերու յիշատակը յաւերժացնող խաչքար (1997)։
Անդուերբէն
Հայերու թիւը Անդուերբէնի մէջ կը հասնի 1500-ի։ Այստեղ, ինչպէս Պրիւքսէլի մէջ, հայերու ձեռքին էր արեւելեան գորգերու վաճառքը, այսօր ալ տեղի հայերու մէկ մասը կը զբաղի առեւտուրով։ 1919-ին Անդուերբէնի մէջ գործած է Հայաստանի Հանրապետութեան (1918-1920) հիւպատոսութիւնը։ Համայնքի ազգային կեանքը կազմակերպած են Հայ կանանց միութիւնը, Հայ երիաասարդաց միութիւնը մշակութային կազմակերպութիւնները։
Հրանդ Գէորգեան
Հրանդ Գէորգեան, 30 Ապրիլ 1947-ին Հրանդ Գէորգեանի համերգը տեղի ունեցաւ Պէյրութի իր ժամանակին լաւագոյն սրահներէն Կրան Թէադրի մէջ, ուր անիկա տուաւ իսկական երաժիշտի մը արժանիքներով օժտուած ըլլալուն հաւաստիքը։
Իր նախորդ համերգները թէեւ կը յայտնաբերէին բծախնդրութիւն մը արուեստի մօտեցումին իր ըմբռնումներուն մէջ, սակայն պայմանները, փորձառութիւնը ու մանաւանդ հասունութիւնը եւ կազմաւորումը կը պակսէին երիտասարդ խմբավարին ինչպէս եւ խումբին։
Այս անգամ Գէորգեան հրապարակ եկաւ յաղթահարած բազմաթիւ խոչընդոտներ ու մեծ գծերով յառաջացած արուեստի մէջ։ Անայլայլօրէն Գէորգեանի վերջին համերգը կու տայ մեզի իրաւունքը զայն դասելու արտասահմանի երգահաններու տիտղոսաւոր դասակարգին մէջ։ Իր դաշնաւորումները կը յայտնաբերեն չափազանց նուրբ զգայնութիւն մը՝ հարուստ հոգեկան բխումներով։
«Կոմիտաս» երգչախումբը հիմնուեցաւ Հ. Գէորգեանի կողմէ 1940-ին Դամասկոսի մէջ. յետոյ երբ Գէորգեան Պէյրութ փոխադրուեցաւ՝ վերակազմեց հոս :
Աղբիւրներ
[https://www.ebay.com/itm/1937-87-Hrant-Kevorkian-ARMENIAN-MUSIC-/123517518896 Հրանդ Գէորգեան- Կէս Դար Երաժշտա-Մանկավ. 1937-87; Hrant Kevorkian ARMENIAN MUSIC]
Դիցաբանութիւն
Դիցաբանութիւնը «դից»երու՝ աստուածներու պատմութիւնն է, Հեթանոսական շրջանի մարդոց կեանքն է:Պատմութեան հնագոյն շրջաններուն, երբ ժողովուրդներ զարգացման նախնական մակարդակի վրայ կը գտնուէին, երեւակայական պատկերացումներու միջոցով ձգտած են բացատրել բնութեան, մարդկային հոգիին եւ ընկերային կեանքին այլազան երեւոյթները: Այսպէս, իրենց երեւակայութեան մէջ անոնք ստեղծած են գերբնական էակներ, աներեւոյթ ոգիներ, աստուածներ, աստուածուհիներ, եւ զանոնք նկատած են ստեղծիչներն ու ղեկավարները տիեզերքին ու մարդկային կեանքին: Անոնց համար կառուցած են մեհեաններ եւ պաշտած զանոնք:
Ծագումնաբանութիւն
Դիցաբանութիւն եզրը պատմութեան մէջ ընդհանրացած է առասպել բառէն դարեր առաջ։ Առաջին անգամ անիկա ի յայտ եկած է ԺԵ. դարուն եւ փոխ առնուած է միջին ֆրանսերէնի դիցաբանութիւն եզրէն։
«Դիցաբանութիւն» բառին (μυθολογία) կարելի է հանդիպիլ նաեւ Պղատոնի գործերուն մէջ, սակայն, անիկա կ'օգտագործուի իբրեւ ընդհանուր եզր:
Դիցաբանութեան ձեւաւորումը
Դիցաբանութեան ձեւաւորման համար կարեւոր նշանակութիւն ունեցած են՝ ֆեթիշիզմը, թոթեմիզմը եւ ոգեպաշտութիւնը։ Սկզբնական շրջանին դիցաբանութիւնը ըստ էութեան ձուլուած է այդ պատկերացումներուն մէջ։ Հետագային, մարդկութեան զարգացման ընթացքին, աստիճանաբար յառաջացած են տարբեր ժողովուրդներու մարդակերպ աստուածներու համազգային դիցաբանները։
Նիւթական անհաւասարութեան զարգացման ու դասակարգերու յառաջացման զուգընթաց, աւելի խորացած է գլխաւոր եւ երկրորդական աստուածներու տարբերութիւնը եւ ընդգծուած է անոնց նուիրապետութիւնը։ Աստուածները եւ կիսաստուածները (հերոսները) մարմնաւորելով բնութեան որեւէ տարր, միաժամանակ ձեռք բերած են ընդհանրական-բարոյական նշանակութիւն՝ խորհրդանշելով չարին ոչնչացումը, բարին, գեղեցիկը, հերոսականը եւ հասարակական կարգը։
Այդ գաղափարները կ'արտայայտեն բաբելական Մարդուկը, հնդկական Ինտրան, յունական Զեւսը, Պրոմեթեւսը, Ափրոդիտէն, Հերակլէսը, հայկական Վահագնը, Հայկը, Անահիտը եւ այլն։ Վաղ դասակարգային հասարակարգերուն մէջ դիցաբանութիւնը դարձած է կրօնական, ընկերա-քաղաքական, գեղագիտական, բարոյական եւ փիլիսոփայական գաղափարներու արտացոլման այլաբանական ձեւ։ Սակայն հետագային, բնութեան եւ հասարակութեան օրինա–չափութիւններուն ճանաչման զուգընթաց, դիցաբանութիւնը աստիճանաբար տեղը զիջած է հասարակական գիտակցութեան միւս ձեւերուն։ Գրեթէ բոլոր ժողովուրդներն ալ ունեցած են դիցաբանական զանազան ըմբռնումներ, վերացման ու զարգացման տարբեր հանգրուաններուն ստեղծուող դիցաբանութիւններ։
Դրացի ժողովուրդներու դիցաբանական պատկերացումները յաճախ ազդած են իրարու վրայ, տեղային, պարզունակ համոզումներէն անցում կատարուած է աւելի համապարփակ արժէք ներկայացնող գաղափարներուն։
Համաշխարհային դիցաբանութեան կատարեալ, դասական արտայայտութիւնը յունականն է, որ ժամանակին գրառուած է, ստացած համակարգուած եւ ամբողջական բնոյթ։ Բոլոր ժամանակներուն, յատկապէս հին արուեստագէտներու ու գրողներու ստեղծագործութիւններուն մէջ արտացոլուած են դիցաբանական կերպարներն ու առասպելները։ Մշակութային, պատմաճանաչողական մեծ արժեք կը ներկայացնեն Հոմերոսի, Էսքիլեսի, Եւրիպիթեսի, Ֆիտիասի եւ ուրիշներու ստեղծագործութիւնները։ Դիցաբանութիւնը սնած են շարք մը յառաջադիմական ընկերաքաղաքական շարժումներ եւ գաղափարական հոսանքներ։ նոր պղատոնականութիւնը, միջնադարեան կրօնական որոշ աղանդներն ու հակաաւատապետական գիւղացիական շարժումները, ինչպէս նաեւ գեղանկարչութիւնը, թատրոնը, Վերածննդեան մարդկայնապաշտութիւնը, նոյնիսկ արդի արուեստի որոշ, տարրեր ծագումնաբանութեամբ կ'առնչուին դիցաբանութեան հետ։
Դիցաբանութիւնը յաճախ նոյնացած է կրօնին, համարուած է կրօնի ստորին աստիճան կամ, ընդհակառակը, հակադրուած է անոր։ Պատմականօրէն դիցաբանութիւնը աղերս ունի նախնական կրօններու հետ (եւ կը պարունակէ կրօնի որոշ տարրեր)։ Տեսականօրէն այս ընդհանրութիւնը կը բացատրուի անով, որ ե'ւ դիցաբանութիւնը, եւ' կրօնը մարդու վրայ իշխող արտաքին ուժերու երեւակայական արտացոլումն են։ Դիցաբանութեան եւ կրօնի աղերսներու վկայութիւնն է նաեւ այն, որ դիցաբանական մտածողութեան, աշխարհի դիցաբանական իմաստաւորման ու գնահատականին հետ կապուած է նաեւ աստուածներու պաշտամունքը, մարդիկ կառուցած են աստուածներուն նուիրուած տաճարներ, կանգնեցուցած են անոնց արձանները, զոհեր մատուցած են եւ կազմակերպած են յատուկ տօնախմբութիւններ։
Պերճ Մինասեան
Պերճ Մինասեան (Աւետիսեան), (1887,Կոստանդնուպոլիս, Օսմանեան կայսրութիւն - 1917), հայ բժիշկ։
Դիցաբանութիւն
Դիցաբանութեան ձեւաւորումը
Դիցաբանութեան քննական վերլուծութիւնը կապուած է փիլիսոփայական մտածողութեան ձեւաւորման հետ (Քսենոֆոն, Պղատոն, Արիստոտէլ եւ, յատկապէս՝ Եւգեմերոս), երբ մշակուած են այլաբանական մեկնողական ձեւի սկզբունքները։ Այս մօտեցումը հայ իրականութեան մէջ շարունակած են Մար Աբաս Կատինա Մծուրնեցին, Եզնիկ Կողբացին, Եղիշէն, Մովսէս Խորենացին, Գրիգոր Մագիստրոսը եւ ուրիշներ։
Պերճ Մինասեան
Կենսագրութիւն
Հայրը՝ Մինաս Պէյ Աւետիսեան, եղած է Կ. Պոլսոյ Անասնաբուժական վարժարանի երկարամեայ դասախօս եւ անուանի մտաւորական։ Նախնական կրթութիւնն ստացած է Կ. Պոլսոյ ազգային վարժարաններէն ներս։ 1912 թուականին աւարտած է Կ. Պոլսոյ Օսմանեան կայսերական բժշկական վարժարանը եւ ստացած է բժշկական վկայական։ 1914 թուականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմն սկսելուն պէս, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ, ուղարկուած է Բաղէշ (Պիթլիս) եւ նշանակուած է 5-րդ զօրաբաժինի բուժարանի զինուորական բժիշկ։ 1915 թուականի Յուլիսին՝ Երզնկայի հայ բնակչութեան տեղահանութեան օրերուն, ձերբակալուած եւ աքսորուած է Երզնկա` բնակ­չու­թեա­ն բժշկա­կան օգ­նու­թիւն ցու­ցա­բե­րե­լու հա­մար։ Զինք ըն­կե­րակ­ցած է իր նախ­կին հրա­մա­նա­տա­րի թիկ­նա­պահ բու­ժա­կը, զոր նոյն բու­ժա­րա­նի իր գոր­ծըն­կեր թուրք բժիշկ­նե­րու թե­լադ­րան­քով, Երզն­կա­յի ճա­մբուն վրայ, սպա­նած է 28 տա­րե­կան բժշկը։ Ոճիրն իրա­կա­նաց­նե­լէ ե­տք ու­ղեկ­ցոր­դը սպան­ուած բժշկին քով եղած 30 ոս­կին գրպա­նած է, իսկ ժա­մա­ցոյցն ու ատր­ճա­նա­կը վե­րա­դար­ձին տուած զօ­րա­բաժի­նի բու­ժա­րա­նի բժշկապե­տին։ Ըստ բժիշկ-պատմա­բան Վահրամ Թորգոմեանի` սպանուած է 1917 թուականին։
Դիցաբանութիւն
Դիցաբանութեան ձեւաւորումը
Դիցաբանութեան գիտական ուսումնասիրութիւնը սկսած է Վերածննդեան շրջանին։ Դիցաբանութեան պատմական ըմբռնումը ԺԸ. դարուն առաջադրած է իտալացի փիլիսոփայ Վիքօն (Giambattista Vico)։ Դիցաբանութեան ուսումնասիրութեան, պատմամշակութային արժէքներու վերհանման գործին մէջ ներդրում ունին վիպապաշտութեան ու դիցաբանական դպրոցի (ԺԹ. դար) ներկայացուցիչները։
Ուրարտական դիցաբանութիւն
Նախնադարեան կրօնական հաւատալիքները, պաշտամունքն ու դիցաբանական ըմբռնումներու զարգացումը նպաստած են ուրարտական դիցարանին ու մարդակերպ աստուածներու պաշտամունքին ձեւաւորման։
Գերագոյն աստուած Խալդիին գլխաւորութեամբ, Թէյշեպա եւ Շիվինի աստուածները կազմած են ուրարտական դիցարանին գերագոյն աստուածներուն եռեակը։ Արձանագրութիւններուն մէջ կը յիշատակուի նաեւ այլ աստուածներու (աստուածուհիներու) մասին։
Կրօնապաշտամունքային եւ դիցաբանական այսպիսի աւանդոյթներու եւ հայ ժողովուրդի կազմաւորման ու հայ պետականութեան յառաջացման պայմաններուն մէջ աստիճանաբար ձեւաւորուած է հայկական դիցաբանութիւնը, ծնած է առասպելական պատկերացումը ցեղային եւ վաղ հայկական աստուածներու՝ Հայկի, Արայի, Վահագնի եւ Տորք Անգեղի մասին։
Աքեմենեան տիրապետութեան ընթացքին, հայկական դիցարանը մասամբ ենթարկուած է իրանական ազդեցութեան։ Հետագային (Ք.Ա. շուրջ 4-րդ դարու վերջը եւ 3-րդ դարու սկիզբը) հայկական դիցաբանութիւնը աւելի է ամբողջականացած եւ համակարգուած է, իսկ դիցարանին աստուածները (Արամազդ, Անահիտ, Աստղիկ, Վահագն, Միհր, Նանէ, Տիր) միաւորուած են ազգակցական ընդհանուր կապերով եւ նուիրապետութեան ուրոյն սկզբունքով։
Հայկական Դիցաբանութիւն
Հայկական դիցաբանութիւնը գրի չէ առնուած. անկէ մեզի հասած են փշրանքներ միայն՝ ցրուած մեր մատենագրութեան էջերուն մէջ:
Համաշխարհային դիցաբանութեան մէջ ուրոյն տեղ կը գրաւէ հայկական դիցաբանութիւնը։ Դարեր գոյատեւած հայկական դիցաբանութիւնը իր դրոշմը ձգած է մարդոց մտածողութեան եւ աշխարհայեացքին ձեւաւորման վրայ։ Այդ իսկ պատճառով հայոց դիցաբանական ըմբռնումները գոյատեւած են նաեւ քրիստոնէութեան շրջանին։ Բացառիկ արժէք կը ներկայացնեն հայկական դիցաբանութեան վերաբերող այն կցկտուր տեղեկութիւնները, որոնք պահպանուած են Ագաթանգեղոսի, Մովսէս Խորենացիի, Զենոբ Գլակի, Փաւստոս Բիւզանդի եւ ուրիշ հայ ու օտար (Ստրաբոն, Պլուտարքոս) մտածողներու ու պատմիչներու աշխատութիւններուն մէջ։ Հայոց տիեզերագոյացութեան, դիցաբանական հնագոյն պատկերացումներու մասին գաղափար կու տայ նաեւ «Սասունցի Դաւիթ» դիւցազնավէպը։ Ըստ Մանուկ Աբեղեանի եւ Յովսէփ Օրբելիի, Ծովինարին, Սանասարին, Քուռկիկ Ջալալիին, Մեծ ու Փոքր Մհերներուն եւ Դաւիթի կերպարներուն մէջ առկայ են տիեզերական տարրեր, անոնք երկնային երեւոյթներու եւ ամպրոպի (կայծակի) աստուածութեան տարբեր մարմնաւորումներն են։
Հայկական դիցաբանութեան ուսումնասիրութիւնը սկսած է ԺԹ. դարէն (Ղուկաս Ինճիճեան, Մեսրոպ Թաղիադեան, Ղեւոնդ Ալիշան, Մկրտիչ Էմին, Կարապետ Կոստանեան, Օկիւսթ Քարիեր, եւ ուրիշներ)։ Մկրտիչ էմին, հետագային նաեւ Գրիգոր Ղափանցեան, Մանուկ Աբեղեան եւ այլ մտածողներ հայկական դիցաբանութեան ծագումն ու զարգացումը բացատրած են բուն Հայաստանի եւ Առաջաւոր Ասիոյ ժողովուրդներու հոգեւոր մշակոյթին եւ դիցաբանական ըմբռնումներուն զարգացման ընդհանուր օրինաչափութեամբ։
Արամազդ
Հայկական Արամազդը իր յատկանիշներուն մէկ մասով կը համապատասխանէ վրացական Արմազին, յունական Զեւսին, հռոմէական Ճիուփիթըրին, հնդկական Ինտրային եւ պարսկական Ահուրամազտային:
Հայերուն կողմէ Արամազդի շնորհուած ստորոգելիները զինք կը դարձնեն ո'չ միայն ամէնագէտ աստուածներու հայր, այլեւ՝ աստուածներու ստեղծիչ: Իր յատկանիշներուն մէջ կը հանդիպինք նաեւ էակ իմաստուն, Տէր իմաստուն, սուրբ, անմահ, պաշտելի, հոգի սուրբ (կենարար), երկինքի եւ երկիրի ստեղծիչ, երկիրին լիութիւն եւ պարարտութիւն պարգեւող արտայայտութիւններուն:
Արամազդի գլխաւոր բագինը Բարձր Հայքի Դարանաղեաց գաւառի Անի ամրոցին մէջ եղած է: Անին, հետագային Արշակունի թագաւորներուն դամբարանը եղած է: Արամազդի բագիններ գտնուած են նաեւ վասպուրականի Անձեւացեաց գաւառին մէջ:
Արամազդ, ըստ աւանդութեան, կին չէ ունեցած, սակայն, երկու դուստր եւ մէկ արու զաւակ ունեցած է: Իր երկու դուստրերն են՝ Անահիտ-Աստղիկ եւ Նանէ, իսկ արու զաւակը՝ Միհր:
Անահիտ-Աստղիկ
Անահիտ եւ Աստղիկ անուններուն տարբեր յատկանիշներ կապուած են, սակայն ինչպէս աւանդութեան մէջ կ'երեւի, Անահիտ եւ Աստղիկ միեւնոյն անձնաւորութեան տարբեր երեսներն են:
Անահիտ աստուածուհին, յատկանիշներուն մէկ մասով կը համապատասխանէ յունական Արտեմիսին, հռոմէական Տիանային, եւ պարսկական Անահիտային:
Վերջին այս տեղեկագրութենէն եւ Անահիտի մէկ այլ յատկանիշէն դատելով, Անահիտ եւ Աստղիկ դիցուհիներուն միեւնոյն աստուածուհին ըլլալու վարկածը կը հաստատուի: Աստղիկին բագինները առաւելաբար Տուրուբերան գաւառին մէջ եղած են:
Անահիտ, իր միւս յատկանիշներուն կողքին, իբրեւ խնամակալ տիկին, եղած է նաեւ պտղաբերութեան եւ սիրոյ դիցուհի, ինչպէս նաեւ պտղաբերութեան գաղափարէն անխզելի՝ Ջուրի աստուածուհի:
Ահա այս ստորոգելիները չափազանցութեան տանելով, կ'ունենանք Աստղիկ դիցուհիին յատկանիշները:
Աստղիկը ճանչցուած է իբրեւ սիրոյ, գեղեցկութեան եւ քաջութեան աստուած՝ Վահագնի կինը: Ըստ աւանդութեան, ան ամէն գիշեր կը լողար Եփրատ գիտին մէջ: Երիտասարդները խարոյկ կը վառէին, որպէսզի դիտէին գեղուհին: Սակայն Աստղիկ միշտ Տարօնի դաշտը կը պատէր մշուշով, որպէսզի օտար աչքեր չտեսնեն զինք:
Մեր նախնիները կը սիրէին Աստղիկ դիցուհին: Անոր տօնը կը կատարէին ամրան կէսերուն, մեծ հանդիսութիւններով: Կ'երգէին, կը պարէին, կ'աղօթէին, իրարու վրայ ջուր կը սրսկէին եւ այդ առիթով, զիրար սիրող զոյգեր իրարու վրայ վարդ կը նետէին:
Այս տօնը կը կոչուէր Վարդավառ, ինչ որ կը մնայ մինչեւ այսօր, անցեալի իր տոհմիկ սովորութիւններով:
Նանէ
Նանէ աստուածուհին, իր յատկանիշներուն մէկ մասով, Յոյներու Աթենաս, Վրացիներու Նինա Տա նանա եւ Աբխազներու Նան Անա աստուածուհիներուն կը համապատասխանէ:
Յունարէնով «Նաննա» կը նշանակէ յաւերժահարս, յաւիտենական կին կամ ծննդաբերութեան ոգի: Պարսկերէնով «Նան» հաց կը նշանակէ: Եթէ հացը ընդունինք իբրեւ տան մը տնտեսութեան հիմը կազմող տարր, ահաւասիկ, հայ տան աւանդութեան մէջ ճանչցուած հայ կնոջ դերը կը գտնենք Նանէի մէջ:
Նանէի բուն յատկանիշը հնարագիտութիւնն է: Անոր անունին կապուած են «Հնարագէտ Տնտեսուհի»ի, մայրութեան եւ սնուցման գաղափարները: Հայ ընտանիքին մէջ, անիկա աւանդականօրէն մօր, տնտեսութեան ղեկավարի, միաժամանակ ծննդաբեր տարրի եւ ստնտուի դերերը կը կատարէ: Նանէին բագինը Թիլ աւանին մէջ էր:
Նանէով կ'ամբողջանայ հայ իրականութեան մէջ կնոջ վերապահուած դերերու շարանը: Ինչպէս մեր պատմութիւնը ինքնին կը վկայէ, կնոջ պատկերացումը շատ ալ տարբեր չէ եղած վերոյիշեալ տուեալներէն, որոնց մէջ Անահիտ ու Աստղիկ նոնյպէս կարեւոր դեր կը խաղան: Նոյնիսկ մեր օրերուն, հայ տանտիկինը այս բնորոշումներով կը ներկայացուի:
Վահագն
Վահագն սիրոյ, գեղեցկութեան, բայց յատկապէս քաջութեան աստուածն է: Ան նաեւ, հայ երիտասարդներուն քաջութիւն կը պարգեւէ: Վահագն կոչուած է նաեւ «Ամպրոպային աստուած»:
Յունական դիցաբանութեան մէջ Վահագնի զուգորդուող աստուածը Հերակլէս կը կոչուի: Սկանտինաւեան դիցաբանութեան մէջ Թորը, որ որոտումի աստուածն է, նոյնպէս առնչուած է Վահագնի:
Ագաթանգեղոս պատմիչ, Վահագնը «Վիշապաքաղ» կը կոչէ, իսկ Մովսէս խորենացի պատմահօր համաձայն, Վահագն որդին է Տիգրան Երուանդեանի: Ըստ Անանիա Շիրակացիի, Վահագն ասորիներու բարշամին հետ երկինքին մէջ կռուած է եւ անոր յարդը գողնալով՝ իր սենեակը բերած է: Ճամբուն վրայ, յարդէն մաս մը թափած է եւ «Ծիր կաթին»ը յառաջացած է անկէ: Ըստ աւանդութեան, այս պատճառով է, որ ծիր կաթինը «Յարդգողի ճանապարհ» կը կոչուի:
Վահագնի բագինը Աշտիշատի մէջ եղած է: Վահագնի աւանդութիւնը շարունակուած է նոյն շրջանին մէջ գտնուող Մարութայ Ս. Կարապետ վանքին մէջ:
Միհր
Միհրին կը համապատասխանեն Յունաստանի մէջ Հեփեստոսը, Հռոմի մէջ Վուլկանը, Իրանի մէջ Միթրան եւ Հնդկաստանի մէջ Ագնին:
Միհրը, իբրեւ արեւի աստուած, վերոյիշեալ տուեալներով օժտուած էր եւ միաժամանակ էակից-գոյակիցն էր ահուրամազտային կամ հայկական Արամազդին:
Միհր անուան տարբերակաները կը փաստեն անոր լայն ընդհանրացումն ու ժողովրդականութիւնը. Միհր, Միր, Ամիր, Մեհեր, Մհեր, Մեր, Մեհ, Մարհ, Հայոց Մեհեկեան (Փետրուար) ամիսը, Մեհեան (տաճար) միայն նմոյշներ են այն բազմաթիւ յատուկ անուններէն, որոնք յառաջացած են Միհր անունէն:
Տիր
Տիրը յունական Հերմէսին եւ Ապողոնին, Հռոմէական Մերքիւրիոսին եւ սկանտինաւեան Թիւրին կը համապատասխանէ: Ան եղած է Արամազդի քարտուղար-դպիրը եւ իբրեւ այդպիսին՝ գիտութեան, գրականութեան եւ դպրութեան աստուածը:
Իբրեւ Արամազդի քարտուղար կամ գրագիր, Տիր դարձեալ պատճառ կրնայ դարձած ըլլալ «գրողը տանի քեզ» ժողովրդային արտայայտութեան:
Այլ աստուածներ
Իրարու սերտօրէն առնչուած այլ աստուածներ եւս գոյութիւն ունեցած են:
Այս օտարամուտ աստուածները մինչեւ քրիստոնէական Ե. դարը արդէն մեր բառամթերքէն վերցուած են, սակայն նուազ աստուածային, միայն առասպելական բնոյթ կրող անունները ինչպէս՝ Տորք Անգեղ եւ Արամ, մնացած են, պարզ այն պատճառով, որ հայկական եղած են:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Դիցաբանութիւն
Դուինի Եկեղեցական Ժողով (554)
Դուինի եկեղեցական ժողով 29 Մարտ 554 թուականին Մարզպանական Հայաստանի մայրաքաղաք Դուին մէջ ապագայ կաթողիկոս Յովհաննէս Գաբեղենացու գլխաւորութեամբ հրաւիրուած ազգային-եկեղեցական ժողով։ Գումարուած է «հակառակ ժողովին Քաղկեդոնի»՝ Ծաղկազարդի օրը, կաթողիկոս Ներսես Բ. Բագրեւանդցիի օրով, պարսից Խոսրով (531-578) արքայի 24-րդ եւ բիւզանդական Հուստինիանոս (527-565) կայսրի 14-րդ տարին։ Մասնակցած են 18 եպիսկոպոս, մեծ թիւով նախարարներ, ինչպէս նաեւ ասորի ուղղափառներու Աբդիշո եպիսկոպոսը։ Համաձայն տիրող կարծիքի, այս ժողովէն սկսած է պաշտօնական բաժանումը հայ եւ քաղկեդոնիկ եկեղեցիներու միջեւ։
Դուինի կաթողիկէ եկեղեցին
Ըստ Յովհաննէս Գ. Օձնեցի, Ասողիկ պատմիչի (10–11-րդ դարեր) եւ Մխիթար Գոշի (12–13-րդ դարեր), Դուինի Բ. Ժողովին որոշուած է Քրիստոսի Ծննդեան եւ Մկրտութեան տօնը նշել միասին՝6 Յունուար (ինչպէս տոնած են հայերը առաքեալներէն սկսած), դաւանել Քրիստոսի մեջ մէկ Աստվածամարդկային բնութիւն եւ «Սուրբ Աստուած» երգը «խաչեցարով» երգել, ինչպէս նաեւ սկիզբ դրուած է Հայոց նոր թուականին։ Ժողովը ընդունուած է «Ուխտ միաբանութեան Հայոց աշխարհիս» գրութիւնը, որտեղ յիշուած են միայն 3 տիեզերաժողովները, նզովուած են նեստորականութիւնը, պաւլիանիտները (3-րդ դար, աղանդապէտ, Սամոսատի եպիսկոպոս Պողոս Սամոստացու ուսմունքի հետեւորդները)եւ մծղնեութիւնը։ Ժողովին ընդունուած են նաեւ 37 կանոններ, որոնք «Կանոնագիրք Հայոց»-ի մէջ յայտնի են «Կանոնք Ներսէս կաթողիկոսի եւ Ներշապոհ Մամիկոնէէն եպիսկոպոսի» անունով։ Կանոնները ոչ մի յիշատակութիւն չեն պարունակեր դաւանական, ծիսական կարեւոր որոշումներու մասին, այլ կը վերաբերին միայն եկեղեցւոյ եւ եկեղեցականներու կարգ ու կանոնին։ Կանոնները չեն սահմանուած մարմնական պատիժներ եւ դրամական տոյժեր, այլ՝ միայն նզովքի, լուծման եւ ապաշխարութեան եկեղեցական պատիժներ։
Տե՛ս նաեւ
Ստորոգութիւն:Հայոց պատմութիւն Ստորոգութիւն:554
Դուինի Եկեղեցական Ժողով (609-610)
Դուինի եկեղեցական ժողով․ Կը գումարուի 609 կամ 610 թուականին, Մարզպանական Հայաստանի մայրաքաղաք Դուինի մէջ, ապագայ կաթողիկոս Աբրահամ Ա. Աղբաթանեցու եւ իշխան Սմբատ Բագրատունիի օրով, հոգեւորական եւ աշխարհական անձանց մասնակցութեամբ։
Դուինի ժողովին որոշումը
Աբրահամ Ա. Աղբաթանեցին ժողովին որոշումէն ետք «Շրջագայական թուղթ» մը գրութեամբ, կ՛ ուղղուի ժողովրդին։ Այս կոնթակը (գրութիւնը) կը յայտնէ եղելութիւնները եւ ժողովին որոշումը․ նզովանքը  Կիւրիոն կաթողիկոսին, անոր համախոհներուն եւ կը  պատուիրէ խզել բոլոր յարաբերութիւնները վրացիներուն հետ, անոնց եկեղեցին չերթալ։ Դուինի Գ. ժողովը եկեղեցական կանոններ չի սահմաներ, միայն կը զրկէ վրացիներուն հայոց հաղորդութենէն։ Ժողովը կ՝ որոշէ ընդունիլ Հայոց, Աղուանից, Սիւնեաց աթոռներու աստիճաններու մասին եւ սահմանած 9 դասերու կարգը։ Հայ եկեղեցւոյ գահակալը կը հռչակուի պատրիարք, Աղուանից եկեղեցւոյ՝ արքեպիսկոպոս, Սիւնեացը՝ մետրոպոլիտ։
Տե՛ս նաեւ
Ստորոգութիւն:Հայոց պատմութիւն
Just The Way You Are
Տեղեկութիւն երգին մասին
4music-ին տուած հարցազրոյցին Պրունօ Մարս կը նշէ, որ «Just the Way You Are» երգին վրայ կ'աշխատի ընդամէնը քանի մը ամիս, եւ ան կը նղէ «ոչ մէկ բան այսքան խորը ու բանաստեղծական չի բացատրուիր, որքան այս երգը» : «Ես շատ կ՛երկրպագեմ հետեւյալ երգերու «You Are So Beautiful» Ջո Կոկեր եւ «Wonderful Tonight» Էրիք Կրեպտոն։ Դուք գիտէք, որ ոչ մէկ բան նիւթով չէ, ամէն ինչ կու գայ մինակը, ամէն ինչ կը բխի սրտէն։ Ինծի համար «Just The Way You Are»-ը նման երգերէն մէկն է։ Այստեղ, բացի մտքէն բան չի կայ։ Ես պարզապէս կը պատմեմ կնոջ մը մասին, ով շատ գեղեցիկ է, եկէք ազնիւ ըլլանք, որ կինը կը սիրէ նման բաներ!», կ՛ըսէ երգիչը : Պրոտոյսէր Մարսը հարցազրոյցին կ՛ըսէ, որ «Just the Way You Are»-ի տեղը գիտէ, թէ որ երգատետրին մէջ պէտք է դրուի։
Քննադատութիւններ
Երաժշտական քննադատներու կողմէն, երգը հիմնականին դրական կարծիքներ կը ցուցադրէ։ Digital Spy-ը երգը գնահատել է 4 կէտ, 5 կէտի համակարգին մէջ : Billboard ամսագրին մէջ երգը կանանց ուշադրութիւնը կը սեւերէ իր վրայ : Contactmusic.com-ը կը հրապարակէ, որ երգը այդքան ալ հստակ չէ, որովհետեւ չունի արտասովոր եւ յիշարժան պահեր :
Դիրքը ցանկին մէջ
2010 հոկտեմբեր 1-ին երգը կը գլխաւորուի Billboard Hot 100 : Սեբտեմբեր 26-ին եւ հոկտեմբեր 24-ին բրիտանական երգերուն աղոյսակին մէջ՝ from sales of 116,000 առաջին տեղն էր։ Երգը կը գլխաւորէ նաեւ աւստրալիական ցանկերը from sales of 116,000 :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պրունօ Մարսի երգեր
Եան Լոյքէն
Եան Լոյքէն (հոլ.՝ Jan Luyken, 16 Ապրիլի 1649,  Ամսթերտամ, Հոլանտա, Միացեալ Նահանգներու (The Netherlands consists of 12 provinces) հանրապետութիւն - 5 Ապրիլ 5 1712,  Ամսթերտամ Հոլանտա, Միացեալ Նահանգներու հանրապետութիւն, հոլանտացի հանրայայտ նկարիչ, փորագրիչ եւ բանաստեղծ:
Կենսագրութիւն
Յան Լոյքէնը դպրոցի ուսուցիչ Քասփեր Լոյքենի (1606-1668) եւ Եսթեր Քորսի (1610—1667) հինգերորդ զաւակն էր։ Դպրոցը աւարտելէն յետոյ Եանը աշխատանքի դընդունուեր է նկարչական արուեստանոցի մէջ՝ որպէս ենթավարպետ, զուգահեռաբար ընդգրկուելով հակակղերական երիտասարդ բանաստեղծներու միութիւն: 1669 թուականէն ան սկսաւ իւրացնել փորագրութեան արուեստը: Ատկից երկու տարի անց հրապարակուեցաւ անոր բանաստեղծութիւններու առաջին գիրքը՝ «Հոլանտական Լիրա» («De Duytse Lier»): 1672 թուականին Եան Լոյքէնը ամուսնացաւ: Իսկ յաջորդ տարին մկրտուեցաւ մեննոնականներու (բողոքականութեան ճիւղ) եկեղեցւոյ մէջ եւ որոշ ժամանակ յաճախեց անոնց հաւաքներուն՝ Ամսթերտամի մօտ: Սակայն կեանքի 26-րդ տարին Լոյքէնի մօտ տեղի ունեցաւ կրօնական հայեացքներու մեծ շրջադարձ, որմէ յետոյ ան ձգեց մեննոնականներու եկեղեցին եւ յարեցաւ Եաքոպ Պիոմէի հետեւորդներու միաբանութեանը:
Ամուսնութիւնէն տասը տարի անց, երբ անոր ընտանիքին մէջ ծնած էր հինգ երեխայ, որոնցմէ չորսը չապրեցան մինչեւ հասունութեան տարիք, մահացաւ Եան Լոյքէնի կինը: Նկարիչը ծախեց տունը եւ տեղափոխուեցաւ վարձու բնակարան: Միակ ժառանգը՝ աւագ որդի Քասփերը (1672-1708), նոյնպես սորված էր փորագրութեան արուեստը եւ կ'աշխատէր հօր հետ՝ մինչեւ իր վաղաժամ մահը 36 տարեկանին: Քասփերի այրին ու որդին մնացին Եանի խնամքին եւ կ'ապրէին իրեն հետ:
Վերջերը Եան Լոյքէնu անցաւ ճգնակեցութեան: Հեղինակեց (mystical) խորհրդապաշտական ու  (pantheistic) համաստուածական գաղափարներով հանաստեղծութիւններ եւ զբաղուեցաւ քարոզչութեամբ: Ժամանակակիցներու նկարագրութեամբ Լոյքէնը խաղաղասէր ու աստուածավախ մարդ էր, որուն կեանքը չէր հակասէր իր քարոզածին: Յայտնի է, որ իր եկամուտներու մեծ մասը ան կը նուիրաբերէր կարիքաւորներուն:
Ան աշխատեր է աւելի քան հարիւր հրատարակիչի հետ, բացի ատկից, իր ամբողջ կեանքի ընթացքին ստեղծեր է 3336 փորագրանկար, պատկերազարդեր մօտ 500 գիրք՝ գիտութեան ամենատարբեր բնագաւառներու վերաբերեալ՝ աշխարհագրութիւն, կենսաբանութիւն, բնական գիտութիւններ, քիմիա, նաւաշինութիւն, հնագոյն պատմութիւն եւ Աստուածաշունչ: Բացի ատկից ան պատկերազարդեր է նաեւ իր հեղինակած 12 գիրքերը:
1681 թուականին Լոյքէնը մասնակցեցաւ Եոհաննէս վան Քիոլէնի ընկերութեան հրատարակած հնգհատոր քարտէսագրական ատլասի, իսկ 1685 թուականին՝ «Մարտիրոսներու հայելին» գիրքի երկրորդ վերահրատարակման պատկերազարդումներուն: Այս վերջինին մէջ ընդգրկուած էին Լույկենի փորագրանկարներէն 104-ը: Վերամկրտչականներու (Anabaptist) շրջանին «Մարտիրոսներու հայելին» (կամ «Արիւնոտ թատրոն») գիրքը կը համարուի ամենէն նշանաւոր՝ Աստուածաշունչէն յետոյ: 1694 թուականին հրապարակուեցաւ «Մարդկութեան արհեստներ» («Het Menselyk Bedryf») գիրքը, ուր Լոյքէնը իրատեսօրէն պատկերած էր տարբեր մասնագիտութեամբ մարդկանց՝ շրջապատուած իրենց աշխատանքային գործիքներով՝ աստղագուշակ, բժիշկ, թամբագործ, ապակեգործ, կօշկակար, մսագործ, մանածագործ եւ շատ ուրիշներ:
Ճանաչումը
Ամսթերտամի կեդրոնական հատուածին մէջ փողոցները անուանակոչուած են Հոլանտական Ոսկեդարի առաւել յայտնի նկարիչներու անուններով, որոնցմէ մէկն ալ կը կրէ Յան Լոյքէնի անունը: Այդ փողոցի առաջին շէնքը Հոլանտայի Պետական թանգարանն է, որ կը գտնուի Jan Luijkenstraat 1 հասցէին եւ ուր կը պահպանուի փորագրանկարչութեան աշխատանքներու խոշոր հաւաքածոյ: 19-րդ դարու առաջին կէսին անոր կրօնական թեմաներով բանաստեղծութիւնները կը համարուէին ուղղափառախօս (orthodoxal) եւ մեծ ժողովրդականութիւն կը վայելէին ջերմեռանդականներու (Pietists) (ջերմեռանդականութեան՝ բողոքականութեան շարժումներէն մէկը) շրջանին: 20-րդ դարասկիզբը լոյս տեսած «բարեկարգութիւններ» (Reformers) գիրքին մէջ  ցոյց տրուած էր Լոյքէնի բանաստեղծութիւններու հակակղերական բնոյթը, որը, սակայն, բնաւ չնուազեցուց ատոնց հանդէպ ընթերցողի հետաքրքրութիւնը: Եան Լոյքէնի պատկերազարդած գիրքերը մինչեւ 18-րդ դարը վերահրատարակուեր են 3-7 անգամ: Ատոնցմէ մի քանին հրատարակուեր են նաեւ 20-րդ դարուն: Կրօնական թեմաներով փորագրանկարները վերարտադրուեր են նաեւ 18-րդ դարուն Չինաստանէն Եւրոպա ներկրուած ճենապակիի վրայ։ 19-րդ դարուն Եան Լոյքէնի արուեստը բարձր կը գնահատուէր ֆրանսացի գրող Շարլ Հուիսմանը. իր «Ընդհակառակը» վէպին մէջ ան Լոյքէնին կ'անուանէ հանճար: Լոյքէնի փորագրանկարներու հանդէպ ուշադրութիւնը չի նուազիր նաեւ ժամանակակից ուսումնասիրողներու շրջանին, քանի որ ան հաստատեց հոլանտական հոգեւոր գրականութեան նոր չափանիշներ, որոնց հիմքին ինկած է կերպարուեստի կաթողիկէական ու բողոքական մտածողութիւնների միահիւսումը: 20-րդ դարավերջին Լոյքէնի բազմատիպ գունաւոր տպագրութիւնները (printing offsets) օգտագործուեցան պատկերներու ստացման եղանակներու հետազօտական աշխատանքներու մէջ:
1986 թուական
1986 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 86րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1986 ծնունդներ
Հոկտեմբեր
Դեկտեմբեր
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1986 մահեր
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:1986
Վասպուրական Լեռնաշղթայ
Վասպուրական Լեռնաշղթայ կամ Կոտուր Զագրոշեան Լեռնաշղթայ, սկիզբ կ՛առնէ Թոնտուրէկէն, ուղղուելով դէպի հարաւ կանգ կ՛առնէ Սուրովա գագաթի մօտակայքը։ Սուրովայէն սկիզբ կ՛առնէ Զագրոշեան լեռնաշղթան, որ կ՛ուղղուի դէպի հարաւ, հարաւ-արեւելք ու կը հասնի մինչեւ Թալիշի լեռներու մօտակայքը։ Լեռնաշղթայի արեւմտեան մասը կը կոչուի Սալմաստ, իսկ կեդրոնական մասը՝ Ղարատաղի լեռներ։ Բնութիւնը վայրի է եւ ունի նշանաւոր լեռնանցքներ որոնցմէ են՝ Երկարութիւնը մօտ 120 քմ է, միջին բարձրութիւնը՝ 2800-2900 մ, առանձին գագաթներ կ՛անցնին 3200 մ-էն (Հաճի պէյ, 3292 մ, Աւրին, 3623 մ)։ Լանջերը խիստ մասնատուած են, նշանաւոր է Կոտուր գետի միջանցիկ խոր հովիտը, որմով կ՛անցնի Վան-Թաւրիզ երկաթուղին։ Վասպուրականի լեռները կազմուած են կաւիճի ժամանակաշրջանի կրաքարերու եւ մերգելներու ծալքաւոր եւ խզումներով բեկորազատուած շերտախումբերէ, որոնց մէջ նեդրուած են գերհիմքային ապարներու զանգուածներ։ Նախալեռնային գրաբենային իջուածքները (Բերկրիի, Արճիշակի) լեցուած են ծովային եւ չորրորդականի լճագետային հզօր նստուածքներով։ Վասպուրականի լեռներու յօրինուածական կառուցուածքը կը պայմանաւորուի անոր անհամաչափական ձեւարութեան՝ արեւմուտքը՝ խզումնային զառիթափ աստիճանաւոր, արեւելքը՝ միաթեք լանջերով։
Կլիման ցամաքային է, ցուրտ ձմեռներով եւ շոգ ամառներով։ Տարեկան տեղումները՝ 100-500 մմ։ Տեղումներու առաւելագոյնը կ՛ըլլան գարնան։ Վասպուրականի լեռներուն բնորոշ է լանդշաֆտներու բարձունքային գօտիականութիւնը, տարածուած են տափաստանները, մերձալպեան եւ ալպեան մարգագետինները։ Գետահովիտներուն մէջ կը հանդիպին պուրակային տեսակի անտառներ եւ ֆրիգանայ։ Օգտակար հանածոները չէն ուսումնասիրուած։
Շարլ Ազնաւուր
Շարլ Ազնաւուր (, իսկական անունը՝ Շահնուր Վաղինակ Ազնաւուրեան), ֆրանսահայ նշանաւոր երգիչ, երգահան, դերասան եւ հասարակական գործիչ։ 2009 թուականի Մայիսին Զուիցերիոյ Հայաստանի դեսպանն ընտրուած է, եւ Ժընեւի ՄԱԿ-ի գրասենեակի եւ այլ միջազգային կազմակերպութիւններու՝ Հայաստանի մնայուն ներկայացուցիչը ։ Մահացած է 1 Հոկտեմբեր, 2018-ին։
Կենսագրութիւն
Շառլ Ազնաւուր ծնած է 22 Մայիս,-ին Սէն Ճէրմըն Տէ Բրէ, Փարիզ՝ հայ գաղթականներ Միշա եւ Քնար Ազնաւուրեաններու ընտանիքին մէջ, ծննդեան անունը՝ Շահնուր Վաղինակ Ազնաւուրեան ։ Ազնաւուրի հայրը ծնած է Ախալցխա, արմատներով Էրզրումէն էր, իսկ մայրը՝ Քնար Պաղտասարեան, Իզմիրէն էր , Հայոց Ցեղասպանութեան ականատես փրկուածներէն ։ Շարլի հայրը երիտասարդ տարիներուն ապրած էր Թիֆլիս, ուր աշխատանքի համար տեղափոխած էր ընտանիքը (Շարլի մեծ հայրը Թիֆիլիսի գլխաւոր կառավարիչի անձնական խոհարարն էր) ։ Հետագային Ֆրանսա տեղափոխուելէ ետք, Միշա Ազնաւուրեան կ'երգէ ճաշարաններու մէջ, մինչ կը հիմնէր իր սեփական կովկասեան ճաշարանը՝ զայն կոչելով Le Caucase («Կովկաս»)։ Միսաք Մանուշեանը՝ Ֆրանսական դիմադրութեան շարժման առաջնորդը, որ մահապատիժի կ'ենթարկուի ֆաշիստներու կողմէ 1944-ին, Ազնաւուրեաններու տան մշտական հիւրն էր, եւ Ազնաւուրեանները կ'աջակցէին անոր եւ կնոջը՝ Մելինէին, երբ անոնք պահուըտած էին։ Միշան Շարլը կը ծանօթացնէ թատրոնի աշխարհին վաղ տարիքէն։ Շառլ դպրոցը կը ձգէ 9 տարեկանին՝ արդէն տարուած ըլլալով արուեստագէտի կեանքով։ Ան կը սկսի հանդէս գալ այդ ժամանակէն եւ շուտով կը ստանայ «Ազնաւուր» բեմական անունը։ 1940-ականներուն Փիէռ Ռոշի հետ հանդէս կու գայ գարեջրատան մէջ։ Առաջին երգը՝ «Ես հարբած եմ» (1944), Ժորժ Ուլմիէրի կատարմամբ, արժանացած է «Տարուան ձայնապնակ» մրցանակին։ Շարլի հռչակաւոր կը դառնայ 1946-ին, երբ Էտիթ Փիաֆը, լսելով անոր երգեցողութիւնը, կ'որոշէ զինք իրեն հետ տանիլ Ֆրանսա եւ ԱՄՆ շրջագայութիւններու ։
Նկարահանուած է հետեւեալ ֆիլմերը՝ «Գլուխը պատին» (1958), «Կրակեցէք դաշնակահարի վրայ» (1960), «Սատանան եւ տասը պատուիրանները» (1962), «Արարատ» (2002) եւ այլն։ Ազնաւուրը կը հպարտայ իր հայկական ծագումով, մշտապէս սատար կանգնած է Հայաստանին։ Հայկական թեմաներով են անոր «Քեզի համար, Հայաստան», «անոնք ընկան» (Ցեղասպանութեան վաթսունամեակին), «Ինքնակենսագրութիւն», «Քնքուշ Հայաստան» երգերը։ Դստեր՝ Սեդա Ազնաւուրի հետ հայերէն կատարած է Սայեաթ-Նովայի «Աշխարհումս» երգը։ 1988-ի սպիտակեան աւերիչ երկրաշարժէն անմիջապէս ետք հիմնադրած է «Ազնաւուրը Հայաստանին» բարեգործական հիմնադրամը։ Հայաստանի մշտական դեսպանն է ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի մէջ։ 1964, 1996, 2006 եւ 2014 թթ. համերգներ տուած է Հայաստանի մէջ։ Գիւմրիի մէջ կանգնեցուած է Ազնաւուրի արձանը, անոր անունով կոչուած էԵրեւանի հրապարակներէն մէկը։
Ուիլիըմ Սարոյեանը առիթով մը ըսած է. «Երբ ձայնասփիւռի կոճակը կը սեղմեմ եւ հեռու-հեռուներէն կը լսեմ Ազնաւուրի երգերը, միտքէս կ'ըսեմ. «Ապրի՛ս, եղբայր, դուն ալ յաղթեցիր, դուն մեծ ու տոկուն հայ մըն ես...»։
Շառլ Ազնաւուրը միջազգային ասպարէզին մէջ 180 մլն ձայնասկաւառակ վաճառած է: 70 տարուան ընթացքին ան 1400 երգ ձայնագրած է, որոնցմէ 1300-ի հեղինակը ինքն է: Շանսոնյէն ունի 390 ալպոմ բազմաթիվ լեզուներով՝ ֆրանսերէն, հայերէն, անգլերէն, ռուսերէն, գերմաներէն, իտալերէն եւ սպաներէն :
Անձնական կեանք եւ մշակութային ազդեցութիւն
Ազնաւուրը ամուսնացած է երեք անգամ. առաջին անգամ տասնեօթամեայ Միշէլին Ռիւգելի հետ (16 Մարտ,1946-ին), երկրորդ անգամ Էվլին Պլէսիսի հետ (28 Հոկտեմբեր,1955-ին) եւ երրորդ անգամ շուէտուհի Ուլլա Տորսէլի հետ (11 Յունուար,1967-ին)։ Այս ամուսնութիւններու արդիւնքով ունեցած է 6 զաւակ՝ Սեդան, Շարլը, Փաթրիքը, Քաթիան, Միշան եւ Նիքոլան։ 1990-ին ան գրող-ռեժիսոր Մայքըլ Ֆինի Կալանին կ'առաջարկէ անդրադառնալ իր կեանքին հեռուստատեսային My Riviera շարքին, որու նկարահանումները տեղի կ'ունենան Հարաւային Ֆրանսայի Պորտ Գրիմօ վայրի մէջ գտնուող Ազնաւուրի տան մէջ։ Նախ քան մահանալը ան կը բնակէր Ս. Սիւլպիսի մէջ, Վօ, Շուէտ։
Անոր երաժշտականութիւնը եւ փառքը արտերկրի մէջ առկայ եղած են փոփ մշակոյթի շատ այլ ոլորտներու մէջ եւս։ Ազնաւուրի անունը ինկած է Եօշիյուկի Տօմինոյի 1979. մեխա անիմէ Mobile Suit Gundam սերիալի Char Aznable հերոսի անուան հիմքի մէջ։ Անոր "Parce Que Tu Crois" երգը նմուշօրինակ եղած է հիփ-հոփ պրոդյուսեր Dr. Dre-ի "What's the Difference" երգի համար (մասնակցութեամբ Էմինեմի եւ Xzibit-ի) 2001 թ. ալպոմէն։ Ազնաւուրի անունը կը յիշատակուի The Psychedelic Furs անգլիական ռոք խումբի "Sister Europe" («Քոյր Եւրոպա») երգի մէջ ("The radio upon the floor/ is stupid, it plays Aznavour" «Ռատիօն յատակին է/Յիմարութիւն է, ան Ազնաւուր կ'երգէ»)։
Ազնաւուրը յաճախ կը կատակէր իր ֆիզիքական թերութիւններու վերաբերեալ, յատկապէս իր տխրահռչակ առանձնայատկութեան՝ կարճ հասակին 160 սմ. (5 ֆտ 3 դյ)։
Յետ Մահու
Շառլ Ազնաւուրի վերջին լուսանկարը եղած է ֆրանսացի դերասան Ժան-Փոլ Պելմոնտոյի հետ:
Համաշխարհային մեծութեան երկու աստղերու լուսանկարին հեղինակն է Մարք տէ Տոմինիքոն:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Երգիչներ Ստորոգութիւն:Շարժապատկերի դերասաններ Ստորոգութիւն:Հայերը Ֆրանսայի մէջ Ստորոգութիւն:Ծագումով հայ երաժիշտներ Ստորոգութիւն:Հայ դիւանագէտներ Ստորոգութիւն:Երեւանի պատուաւոր քաղաքացիներ Ստորոգութիւն:22 Մայիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:1 Հոկտեմբերի մահացածներ
Ազնաւուր, Սա Ժընէս
«Aznavour, sa jeunesse» ալպոմը հրատարակուեցաւ 24 Նոյեմբեր 2014-ին: Ալպումի երգերը Շարլ Ազնաւուրի գլասիգ երգերն են սակայն եէրգիչները երիտասարդ Ֆրանսացի երգիչներ են, այս ալպոմին հիմնական ստեղծման պատճարը՝ Ազնաւուրի շնորհակալութիւն հայտնել է իր երգերուն համար, եւ այդ պատճարով ալ մասնաւորաբար զուգադիպած է իր 90երորդ տարեդարցին հետ (ԱԶնաւուր ծնած է 1924 ին): Ալպոմին վերնագիրը «sa jeunesse» արնուած է Ազնաւուրի «Sa jeunesse...(Entre ses mains)» երգէն:
Ալպոմը որը արտադրուած է The Bionix (Christian Dessart and rachid Mir) կը պարունակէ 15 երգ, աւելի գան 20 երգիչ մասնակցած էն այս Ալպոմին ստեղծման համար:Այս Ալպոմին մէջ 13 երգեր կան որ Ազնաւուրի գլասիգ երգերն են սակայն երգիչները Ֆրանսացի երգիչներ են:Այս Ալպոմը կը պարունակէ «Sa jeunesse» երգը որը կերգէ 8 հոգի արաւէլ Ազնաւուրը եւ նաեւ «Mon fol amour» երգը որը Ազնաւուր ինգ գրած է, այս երգը կերքէ Indila -ն:
Հղումներ
Ստորոգութիւն:2014 ալբոմներ
Արարատ Խրիմեան
Արարատ Վարդանի Խրիմեան (21 Հոկտեմբեր 1951, Ախալցիխէ, Վրացական ԽՍՀ - 13 Սեպտեմբեր, 2012, Համպուրկ, Գերմանիա), ՀՀ քաղաքական եւ պետական գործիչ։
Ընտանիք
Ամուսնացած էր, ունէր մէկ դուստր։
Մահը
Վախճանած է 13 սեպտեմբեր 2012-ին Համպուրգի՝ երկարատեւ եւ ծանր հիւանդուփենէն ետք։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1951 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Ախալցխա Քաղաք Ծնածներ Ստորոգութիւն:21 Հոկտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:2012 մահեր Ստորոգութիւն:13 Սեպտեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:Համպուրգ Քաղաք Մահացածներ Ստորոգութիւն:Էրեբունիի Թաղապետեր Ստորոգութիւն:ՀՀ ԱԺ 1-ին Գումարման Պատգամաւորներ Ստորոգութիւն:ՀՀՇ Անդամներ Ստորոգութիւն:Մարտական ծառայության մեդալակիրներ Ստորոգութիւն:Պատուաւոր Երկաթուղայիններ Ստորոգութիւն:Վիրահայեր Ստորոգութիւն:ՀՊՃՀ Շրջանաւարտներ Ստորոգութիւն:ԵԿՄ Անդամներ
Հայաստանի Առաջին Հանրապետութիւն
Հայաստանի Հանրապետութիւն, ծնունդ առած է Քսանութ Մայիս Հազար ինը հարիւր տասնութին՝ Մայիսեան Հերոսամարտերէն՝ Սարտարապատէն, Պաշ-Ապարանէն եւ Ղարաքիլիսէ էն յետոյ։ Առաջին հանրապետութիւնը հիմնադրուեցաւ հայ ժողովուրդին ծանր ժամանակահատուածին ընթացքին, երբ երիտթրքական բնաջնջման խուսափած բազմահազար հայ գաղթականներն ու սովը, փոխադրամիջոցներու ուղիներու շրջափակումները, Քեմալական Թուրքիոյ Հազար ինը քսանին յարձակումը, ինչպէս նաեւ՝ Խորհրդային Ռուսաստանի նուաճողական քաղաքականութիւնը հնարաւորութիւն չէին ընձեռած, պետութեան ղեկավարներուն ստեղծել տալ կայուն պետութիւն մը։ Առաջին հանրապետութիւնը գոյատեւեց մինչեւ՝ Երկու Դեկտեմբեր Հազար ինը հարիւր քսան, երբ Հայաստանը խորհրդայնացաւ։ Հակառակ անոր կարճ կեանքին՝ Առաջին Հանրապետութեան դերը անգնահատելի է պետականութիւնը վերագտնելու գործին մէջ։
Առաջնահերթ Նպատակներ
Չորս Տարիներու պատերազմը, պոլշեւիկեան յեղափոխութեան առաջացուցած շփոթը եւ թուրք բանակին դէպի դժուարին դիմադրութիւնը աւերած էին երկրին տնտեսութիւնը։ Հայկական հողերու մէկ կարեւոր մասը թուրքերու գրաւման տակ գտնուելով, երկիրը զրկուած էր նաեւ աշնան հունձքէն։ Հայաստան նաեւ աշխարհէն կտրուած էր, որովհետեւ ծովու ելք չունէր։ Չկային օդային ճամբաներ եւ միջազգային հաղորդակցութիւններ։ Այս իրավիճակին մէջ, կառաւարութիւնը առաջնահերթ նպատակ դարձուց երկրին մէջ կեանքի եւ գոյքի ապահովութիւն հաստատել, հաղորդակցութեան ճամբաններ բանալ, ժողովուրդին ուտելիք հայթայթել եւ գաղթականներուն վիճակը բարելաւել։ Առաւել՝ ան պիտի ստեղծէր ազգային դրամի համակարգ, պիտի կարգաւորէր երկրին դատարանը՝ զայն հայ ազգային սկզբունքներուն յարմարեցնելով: Պիտի կազմէր ուժեղ բանակ մը Հայաստանի սահմանները պաշտպանելու համար։ Միւս կողմէ ամէն կերպ պիտի փորձէր դրացիական կապեր ստեղծել Թուրքիոյ, Ատրպէյճան ի եւ Վրաստանի հետ՝ խաղաղ միջոցներով ազգամիջեան հարցերը լուծելու։ Մինչեւ Հազար ինը իննսունութի աշուն, կառավարութիւնը կրցած էր որոշ չափով բարելաւել երկրին վիճակը եւ յոյս ներշնչել ժողովուրդին։
Հայաստանի Հանրապետութեան Դրօշը եւ Զինանշանը
Հայաստանի պետական դրօշը՝ կարմիր, կապոյտ, նարնջագոյն՝ եռագոյնը վաւերացուեցաւ Երեւանի եւ Թիֆլիսի Ազգային Խորհուրդներու խառն նիստին՝ Երեւանի մէջ, նախքան Հայաստանի Խորհուրդի առաջին հաւաքը։ Գոյներու ընտրութեան հաւանաբար դեր խաղացած է Կիլիկիոյ Ռուբինեան թագաւորութեան կարմիր, կապոյտ, եւ դեղին եռագոյնը։ Սիմոն Վրացեան իր «Հայաստանի Հանրապետութիւն» աշխատութեան մէջ կը վկայէ, թէ դրօշին գոյները որոշելու մէջ կար խորհուրդ, կար նաեւ միայն գեղագիտական նկառատում։ Անոնք, որոնք հայկական գոյներուն մէջ խորհուրդ կը փնտռէին, «կարմիր»ը կը տեսնէին իբրեւ խորհրդանիշը Հայ ժողովուրդի թափած արիւնին, «կապոյտ»ը՝ իբրեւ Հայաստանի կապոյտ երկինք, իսկ «նարնջագոյն»ը (կամ ծիրանագոյն) խտացումը աշխատանքի։ 1 Օգոստոս 1918-ին Հայաստանի Խորհուրդի պաշտօնական բացման օրը, եռագոյնը ծածանեցաւ խորհրդարանի շէնքին վրայ։
Հանրապետութեան զինանշանի կամ գերբի հաստատումը աւելի ուշ կատարուեցաւ։ Երկար ուսումնասիրութիւններէ ետք, ճարտարապետ Ալեքսանդր Թամանեան ի կազմած եւ նկարիչ Յակոբ Կոջոյեան ի գծած զինանշանը ներկայացուեցաւ խորհրդարան եւ վաւերացուեցաւ Յուլիս 1920-ին։ Զինանշանի կեդրոնը վահանաձեւ է եւ չորս բաժիններ ունի, որոնք կը ներկայացնեն հին Հայաստանի չորս անկախ շրջաններու՝ Արտաշէսեան, Արշակունեաց, Բագրատունեաց եւ Ռուբինեաց թագաւորութիւններ ու զինանշանները։ Ճիշդ կեդրոնը՝ Մասիսներն եւ անոնց վերեւ «ՀՀ» տառերը։ Զինանշանի վահանաձեւ կեդրոնը վեր բռնած են մէկ կողմէ արծիւ մը, միւս կողմէ առիւծ մը, որ Բագրատունեաց եւ Ռուբինեաններու դրօշէն առնուած են. իսկ վարը՝ սուր, գրիչ, հասկեր եւ շղթայ գծուած է։ 70 տարիներու համայնավար իշխանութիւններու տիրապետութենէն ետք, Հայաստանի երկրորդ Անկախ Հանրապետութեան մէջ, որ ստեղծուեցաւ Սեպտեմբեր 1991-ին, ընդունուեցաւ առաջին Հանրապետութեան դրօշը եւ զինանշանը։
Հայաստանի Առաջին Հանրապետութեան Պարբերական Մամուլը
28 Մայիս 1918-ին՝ երկարատեւ ընդմիջումէն յետոյ, Հայաստանի անկախութեան վերականգնումը հայ ժողովուրդի կեանքին մէջ ունեցաւ ո՛չ միայն քաղաքական, այլեւ՝ պատմամշակութային խոշոր նշանակութիւն։ Աշխուժացաւ հասարակական-քաղաքական կեանքը, սկսաւ բուռն ծաղկիլ պարբերական մամուլը, լրագրական ու ստեղծագործական կեանքը։
ՀՀ կարճատեւ՝ ընդամէնը 2.5 տարուան գոյութեան ընթացքին, 60 անուն պարբերականներ տարբեր յաճախականութեամբ լոյս կը տեսնեն, ընդհանուր հաշուով։ Ատոնց ճնշող մեծամասնութիւնը կը հրատարակուէին մայրաքաղաք՝ Երեւան։
Զգալի թուաքանակով թերթեր լոյս կ'ընծայուէին Ալեքսանդրապոլի, Կարսի, Էջմիածնի, Գորիսի մէջ եւայլն։ ՀՀ պարբերական մամուլը կարելի է բաժանել 3 տիպի՝ պաշտօնական, կուսակցական եւ անկախ (անկուսակցական)։ Պաշտօնական պարբերականներու ընդհանուր թիւը կը կազմէր՝ 14 թերթ, կուսակցականը՝ 38, իսկ անկախ մամուլինը՝ 8 թերթ։
ՀՀ Պաշտօնական Մամուլը
ՀՀ պաշտօնական մամուլի նպատակը կառավարութեան եւ խորհրդարանի ընդունած օրէնքներու, օրէնսդրական ակտերու, որոշումներու ու հրամաններու հրապարակումն ու տարածումն էր։ ՀՀ գլխաւոր պաշտօնական օրկանը «Կառավարութեան Լրաբեր» եռօրեայ թերթն էր, որ սկսած է լոյս տեսնել 1 Սեպտեմբեր 1918-էն մինչեւ 20 Յուլիս 1920 թուականը։ Յաջորդ պաշտօնաթերթը՝ Յուլիս 1918-էն լոյս տեսնող «Հայոց Ազգային Խորհուրդի լրատու» եռօրեան էր, որուն տպագրութիւնը ընդհատուեցաւ 23 Յուլիսին։ Պաշտօնական մամուլի թիւին կը դասուէր ռազմական նախարարութեան «Ռազմիկ» 16 էջանոց շաբաթաթերթը։ Այն սկսած է լոյս տեսնել Օգոստոս 1920-էն մինչեւ թուրք-հայկական պատերազմը։ ՀՀ կիսպաշտօնական պարբերականներու թիւին կը դասուէր նաեւ՝ «Հայաստանի Կոոպերացիա» (Երեւան 1919-1920 թ.) ամսագիրը, որուն հիմնական ուղղուածութիւնը տնտեսական էր։ Կիսապաշտօնական պարբերականներու թիւին կարելի է դասել Կարսի մէջ՝ լոյս տեսնող «Աշխատաւորի ձայն» բանուորագիւղացիական երկօրեայ թերթը, Լեռնային Ղարաբաղի մէջ՝ լոյս տեսնող «Ղարաբաղի Սուրհանդակ» /«Շուշի» 1918 թ./ եւ «Արցախ»/Շուշի 1919 թ./ թերթերը։
Հանրապետութեան Յաջողութիւնները
Հայաստանի Ա. հանրապետութիւնը կարճ տարիներու ընթացքին եւ բոլոր դժուարութիւններուն կրցաւ յաջողութիւններ արձանագրել։
Անդամներ (նախարարներ)
24 Յուլիս 1918-ին Հայոց ազգային խորհուրդը հրապարակեց կառավարութեան կազմը՝ Վարչապետ՝ Յովհաննէս Քաջազնունի (1868-1937) Ներքին գործերու նախարար՝ Արամ Մանուկեան (1879-1919), Արտաքին գործերու նախարար՝ Ալեքսանդր Խատիսեան (1874-1945), Ֆինանսներու նախարար՝ Խաչատուր Կարճիկեան (1882-1918), Պաշտպանութեան նախարար՝ ժեներալ Յովհաննէս Հախվերդեան (1873-1937), Արդարադատութեան նախարար՝ Գրիգոր Տէր-Պետրոսեան։
Պատգամաւորներ (անդամներ)
Առաջին գումարման խորհրդարանին մէջ, ՀՅԴ-ն կը ներկայացնէր 18, ՀԺԿ-ն, ՍՀԿ-ն, ՍԴԿ-ն՝ 6-ական պատգամաւոր, ինչպէս նաեւ կային 6 իսլամադաւան, 2 անկուսակցական, մէկ ռուս եւ մէկ եզտի պատգամաւորներ, ընդամէնը՝ 46 հոգի։
Երկրորդ գումարման խորհրդարանին մէջ, ՀՅԴ-ն կը ներկայացնէր 73, ՍՀԿ-ն՝ 4 պատգամաւոր, ինչպէս նաեւ՝ կային 2 իսլամադաւան եւ մէկ ԱԱԳՄ (Արագածոտնի անկուսակցական գիւղական միութիւն) պատգամաւորներ, ընդամէնը՝ 80 հոգի։
Աղբիւրներ
1- Hille, Charlotte Mathilde Louise (2010). State Building and Conflict Resolution in the Caucasus. Leiden, Netherlands։ Brill. p. 151. ISBN 978-90-04-17901-1.
2.Jump up ^ Hewsen, Robert (2001). Armenia։ A Historical Atlas. Chicago։ University of Chicago Press. p. 235. ISBN 0-226-33228-4.
Ստորոգութիւն:Հայոց պատմութիւն
Լէոն Սահակով
Լէոն Նիկոլայի Սահակով (30 Նոյեմբեր 1909, Ալեքսանդրապոլ (այժմ՝ կիւմրի), Հայաստան - 1989), խորհրդային հայ բեմադրիչ, սցենարիստ, ՌԽՖՍՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչ (1969), ԽՄԿԿ անդամ 1940 թուականին։
Թառ
Թառ ( — «լար», «թել» բառերէն), լարաւոր-կնտնտոցային նուագարան։ Տարածուած է Հայաստան, Ատրպէյճան, Անդրկովկասի երկիրներ, Իրան, Թուրքիա, Աֆղանիստան, Միջին Արեւելքի երկիրներուն մէջ։
Լէոն Սահակով
Կենսագրութիւն
Լեոն Սահակովը ծնած է 1909 թուականին Ալեքսանդրապոլ քաղաքին մէջ։ կը մասնակցի Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ 1935 թուականին կ'աւարտէ ՎԳԻԿ-ի ռեժիսուրայի ֆակուլտետը՝ Սերկէյ Էյզենշտեյնի արուեստանոցը։ 1935 թուականին կ'ըլլայ Մոսֆիլմ կինոստուդիայի բեմադրիչը 1938-1941 թուականներուն Մոսֆիլմին աշխատելուն զուգահեռ կ'ըլլայ Մոսկուայի Կիեւի շրջկոմի ՀամԼԿԵՄ քարտուղարը, Սոյուզդետ ֆիլմկինոստուդիայի փոխտնօրէնը, 1943-1945 թուականներուն՝ Փաստագրական ֆիլմերու կեդրոնական ստուդիայի ռազմաճակատային կինոընկերութիւններուն պետը։ Իր ֆիլմերուն սցենարներու համահեղինակն է ։
Թառ
«Թառ» բառարմատն ինկած է շարք մը այլ նուագարաններու անուան հիմքին, ինչպէս օրինակ «կիթառ», «սիթառ», «դութառ» (բառացի՝ երկու լար) եւ այլն:
Լէոն Սահակով
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:30 Նոյեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:1909 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Ալեքսանդրապոլ ծնածներ Ստորոգութիւն:1989 մահեր Ստորոգութիւն:Հայ բեմադրիչներ Ստորոգութիւն:Հայ սենարիստներ
Թառ
Պատմութիւն
Դժուար է յստակօրէն ըսել, թէ թառը յատկապէս որ երկիրին մէջ ստեղծուեր է, որ ժողովուրդի ներկայացուցիչները առաջին անգամ այն նուագեր են, քանի որ թառը, ուրիշ շատ նուագարաններու նման, հին ժամանակներէն տարածուած է եղեր նոյն տարածաշրջանի տարբեր ժողովուրդներու մօտ:
Թառը մեծ դերակատարութիւն ունեցեր է Իրանի, Հայաստանի եւ կովկասեան երկիրներու դասական երաժշտութեան զարգացման գործին մէջ։ Նուագարանը այսօր ալ, ինչպէս Հայաստանի մէջ, այնպէս ալ Իրանի մէջ մեծ ժողովրդականութիւն կը վայելէ: Իրանի մէջ յատուկ կարեւորութիւն կը տրուի թառ նուագելու ուսուցման գործընթացին, քանի որ թառի նուագածութիւնը պարտադիր է Իրանի ժողովուրդի ազգային տօներու ու հանդիսութիւններու արարողութիւններու ընթացքին:
Կառուցուածք
Թառը ժողովրդական լարային կսմիթային երաժշտական նուագարան է։ Ունի երկու խոռոչ, ութաձեւ արձագանքարան, երկար վզիկ, քառանկիուն գլխիկ։ Թառի երկգաւաթ իրանը փորուած է թթենու ամբողջական կտորէն՝ ծածկուած կենդանական թաղանթային մեմբրանով։ Ընդհանուր ձեւը նմանութիւն ունի կիթառի հետ: Երկարաւուն կոթը ականջակիր գլխամասը պատրաստուած է ընկուզէնիէն։ Կոթի վրայ 22 աղիքէ փարդաններ են (լադ), որոնց միջեւ եղած միաժամանակ կամ յաջորդաբար միմիանցից յետոյ հանած հնչիւններու բարձրութեան եւ տարբերութեան միջոցները կիսաթոնէն ալ ցածր են: Լարերն այսօր մետաղեայ են, իսկ հին ժամանակ պատրաստուած են կենդանիի աղիքէն։
Թառի երկու հիմնական տեսակ կայ՝ իրանեան վեցլարանի, որ նուագարանի հնագոյն տարբերակն է, եւ տասնմեկլարանի, որ ստեղծուեր է 19-րդ դարուն ներկայիս Ատրպէյճանի տարածքին:
Թառ պատրաստելու եղանակներ
Թառ պատրաստելու համար նախընտրելի է թթենիի փայտը։ Թթենի փայտի կոճղը թառի արձագանքարանի գծագիրով կը սղոցեն, թաց վիճակի մէջ յատուկ մուրճ կամ ուրագի եւ այլ գործիքներու օգնութեամբ կը փորեն, որմէ ետք 15-20 օր չորցնելու նպատակով կը պահեն փայտէ թեփի մէջ։ Արտաքին եւ ներքին մակերեսը մշակելէն յետոյ ընկուզէնիի փայտեայ եռանկիւնաձեւ կտրուածքով վզիկը արձագանքարանի կենտրոնացոյց գծիկի ուղղութեամբ կենդանական սոսինձով կը միացնեն։ Ապա վզիկի ծայրամասին բացուած եզրային հարթակներուն կը սոսնձեն ընկուզենիի փայտեայ գլխիկը, որու վրայ հագցուած են լարելու համար նախատեսուած 6 մեծ եւ 3 փոքր ձգաններ։ Վզիկի եզրային նեղ ակօսներու մէջ պահպանակ տեղադրելէն յետոյ նայլընէ կամ համադրական մետաքս բարակ լարերու հինգանդամ խումբը յատուկ հիւսուածքով հանգուցելով կ'ամրացնեն 22 հնչիւնամիջնորմերը։ Թառի գլխիկն ու ձգանները փայլեցնելէն յետոյ խոշոր եղջերաւոր անասուններու սրտի թաղանթով երեսը կը պատեն արձագանքարանի խոռոչները։
Թառի 11 մետաղեայ լարերը կը բաժնուին հետեւեալ խումբերու․
Լարերը ձգաններուն ու ամրակներուն ամրացնելէն յետոյ արձագանքարանի մեծ խոռոչի կեդրոնը կը տեղադրեն լարերու ճնշումը դիմակայող եռաթոնի մեծ հենակը։ կը կարգաւորեն թառի լարուածքն ու հնչիւնաշարը, իսկ հնչողական որակական բարձր յատկանիշներով օժտուած նուագարանները սովորութեան համաձայն կը զարդարեն սատափով։
Պայմանական նշաններ
n - հարուած դԷպի վար v - հարուած դէպի վեր nn - միակողմանի հարուած դէպի վար vv - միակողմանի հարուած դէպի վեր nvn - երկկողմանի հարուած 1, 2, 3 - մատները I լարի վրայ (1), (2), (3) - մատները II լարի վրայ 1., 2., 3. - մատները III լարի վրա
Թառը Հայաստանի մէջ
Հազարամեակներ շարունակ հայ ժողովուրդը, երաժշտական աւանդոյթների հետ մէկտեղ, պահպաներ է նաեւ հնագոյն նուագարանները եւ զարգացնելով հասցուցած կատարելութեան: Ք.Ա. 6-րդ դարէն հայերը, տարածուելով Հայկական լեռնաշխարհէն դուրս, բնակութիւն հաստատեր են նաեւ Հիւսիսային Միջագետքի եւ Անատոլիայի տարածքը եւ նշանակալի հետք թողած շարք մը նուագարաններու ստեղծման եւ պահպանման գործին մէջ:
Հայաստանի մէջ թառի պատկերներ պահպանուեր են հին տապանաքարերու վրայ կատարուած հարթաքանդակներուն, ուր նուագարանը ներկայացուած է երաժիշտի ձեռքին: Բացի տապանաքարերէն, թառի պատկերներ կը հանդիպին նաեւ հայկական մանրանկարներուն՝ սկսած 13-րդ դարէն: Այնտեղ թառահարները ներկայացուած են թէ՛ որպէս մենակատարներ, թէ՛ որպէս համոյթի անդամներէն մէկը՝ լարային-կսմիթային, աղեղնաւոր, փողային եւ հարուածային գործիքներ նուագող երաժիշտներու շարքին: Ըստ հայկական մանրանկարներու՝ թառ նուագեր են ինչպէս տղամարդիկ, այնպէս ալ կանայք, ընդ որում՝ տարբեր դասի ներկայացուցիչներ՝ հովիւէն մինչեւ ազնուականներ : Սակայն նուագարանը աւելի շատ տարածուած է եղեր քաղաքային աշուղական երաժշտական միջավայրի մէջ։ Թառահարներու հիմնական նուագացանկը եղեր է Միջին Արեւելքի ժողովուրդներու շրջանին տարածուած մուղամը, որ տարածաշրջանային երաժշտական ժանր է:
Արուեստագիտական լայն հնարաւորութիւններու եւ հարուստ հնչողութեան համադրութինը նուագախումբի տպաւոութիւն կը ձգէ, որու շնորհիւ ալ թառը հիմնական մենանուագային գործիքներէն մէկն է հայկական երաժշտարուեստին մէջ։ Հայ անուանի աշուղներէն թառ նուագեր են Շերամը, Իգիթը եւ ուրիշներ:
Հայաստանի մէջ թառը կը համարուի ժողովրդամասնագիտական նուագարան, բացի մենակատարումէն։ Հայ երաժիշտ կատարողները մեծ աւանդ ունին թառի կատարողական արուեստի զարգացման ասպարէզին մէջ։ Թառի հնչիւնները հրապուրած են այդ ասպարէզներու ներկայացուցիչներուն` Մակար Եկմալեան, Ալեքսանդր Ալեքսանդրեան, Արամ Մերանգուլեան, երաժիշտներ` Վարդան Բունի, Կառլեն Միրզոյեան եւ այլք:
1920-ական թուականներուն Վարդան Բունին ստեղծեր է չորս տարբեր մեծութեան թառերի ընտանիք եւ գործածեր իր «Արեւելեան վերակառուցման սիմֆոնիք նվագախումբին մէջ», փիքոլո (8 - 9 լար), փրիմա (8 լար), պարիթոն (6 լար) եւ քոնթրապաս (9 լար)` նուագախումբի պասային կամ թաւ հնչողութիւնը ուժեղացնելու համար։ Թառի կատարողական արուեստի զարգացման գործին մէջ ներդրում ունին հայ երաժիշտներ Բալա Մելիքեանը, Ա․ Մելիք Աղամալեանը, Սողոմոն Սեյրանեանը և ուրիշներ[4]։