cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մանկավարժ
Մանկավարժական Ընդունակութիւններ
Մանկավարժական ընդունակութիւններու երկու մակարդակ կը զատորոշուի՝ իմացողական-անդրադարձային եւ նախագծային։ Այս ընդունակութիւնները կ'ապահովեն ուսանողներու մասին տեղեկութիւններու կուտակում։ Մանկավարժական ընդունակութիւններու դիտարկման ատեն կարեւոր հարցերէն կը հանդիսանայ անոնց ձեւաւորումը եւ ախտորոշաբանութիւնը։
Մանկավարժին Իւրայատուկ Չափանիշները
Մանկավարժական գործունէութեան յաջողութեան նպաստող գործօններէն են ուսուցիչին արժանիքները։ Անհրաժեշտ է այնպիսի որակներու համադրութիւն, ինչպէս՝
Յատուկ կ'ընդգծուի սրամտութեան, հռետորական եւ արուեստագիտական ընդունակութիւններու կարեւորութիւնը։ Մանկավարժին՝ իբրեւ գործունէութեան անհատական ուշադրութիւն, հետազօտողները կ'առանձնացնեն մասնագիտական-մանկավարժական արժանիքներ, որոնք կրնան մօտ ըլլալ ընդունակութիւններուն եւ զուտ անձնական արժանիքներուն։ Անոնց կարգին կը դասուին՝
Անձնական ուղղուածութիւնը կը հանդիսանայ մասնագիտական-մանկավարժական գործունէութեան կատարելութեան ձեռքբերման կարեւորագոյն անհատական գործօններէն մէկը։ Անձին ուղղուածութիւնը գործունէութիւնը կողմնորոշող կայուն դրդապատճառներու համակցութիւն է, որոնք յարաբերականօրէն անկախ են առկայ իրադրութիւններէն։ Անձնական ուղղուածութիւնը կը բնորոշուի հետաքրքրութիւններով, հակումներով, համոզումներով եւ իտէալներով, որոնցմով կ'արտայայտուին մարդուն աշխարհայեացքը։
Մանկավարժական գործունէութեան ոլորտին մէջ այս հասկացութեան սահմանները ընդլայնելով անոր մէջ կարելի է ներառել՝
Գործունէութեան գլխաւոր ռազմավարութիւններու ընտրութիւնը կը պայմանաւորէ ուղղուածութեան երեք ձեւ՝
Միայն ուղղուածութեան առաջին ձեւը կը նպաստէ մանկավարժական գործունէութեան մէջ բարձր արդիւնքներու ձեռքբերման։ Ճշմարիտ մանկավարժական ուղղուածութիւնը կը կայանայ կայուն ոլորտին մէջ՝ ուղղուած սորվողի անձի ձեւաւորման դասաւանդուող նիւթի միջոցով, նիւթի վերակառուցման ուսանողներու գիտելիք ստանալու ելակէտային պահանջքներու հիման վրայ։ Մանկավարժական ուղղուածութեան հիմնական դրդապատճառ կը հանդիսանայ մանկավարժական գործունէութեան հանդէպ հետաքրքրութիւնը։
Մանկավարժական գործունէութեան արդիւնաւէտութեան բնութագիրեր
ԻՄանկավարժական գործունէութիւնը ունի հետեւեալ բնութագիրերը՝
Մանկավարժական գործունէութեան առանձնայատկութիւններէն է անոր արդիւնաւէտութիւնը։ Կ'առանձնանայ վերջինիս հինգ մակարդակներ՝
Իր կառուցուածքային կազմակերպմամբ մանկավարժական գործունէութիւնը կը բնութագրուի գործողութիւններու ամբողջականութեամբ։ Մանկավարժական գործունէութեան առարկայ կը հանդիսանայ ուսանողներու ուսումնական գործունէութեան կազմակերպումը, որ ուղղուած է անոնց կողմէ ընկերամշակութային փորձի։ Մանկավարժական գործունէութեան միջոցներ կը հանդիսանան գիտական (տեսական եւ փորձարական) գիտելիքները։
Ընկերամշակութային փորձի փոխանցման եղանակներն են՝
Մանկավարժական գործունէութեան արդիւնք կը հանդիսանան.
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մասնագիտութիւններ Ստորոգութիւն:Ուսուցում
Ումպերթօ Էքօ
Ումպերթօ Էքօ, իտալացի աշխարհահռչակ գրող, բանասէր, գրականագէտ եւ փիլիսոփայ։ Միջազգային բազմաթիւ մրցանակներու դափնեկիր։
Կեանք եւ գործունէութիւն
Ծնած է Իտալիոյ հիւսիսը գտնուող Ալեսանտրիա քաղաքը։ Ումպերթօ ընդունուած է Թուրինի համալսարան՝ միջնադարեան փիլիսոփայութեան եւ գրականութեան բաժին։ 1954-ին ատենախօսական թեզ պաշտպանած է` Թովմա Աքվինացիի թեմայով։
1956-ին տպագրած է իր առաջին` «Ս․ Թովմայի գեղագիտական խնդիրը» («Il problema estetico in San Tommaso») գիրքը, որ անոր ատենախօսական թեզին հաւելուածը եղած է։ Այս աշխատութիւնը սկիզբ հանդիսացած է Թուրինի համալսարանին մէջ անոր ունենալիք դասախօսական ասպարէզին։
1962 թուականի Սեպտեմբերին Էքօն ամուսնացած է գերմանացի մշակոյթի ուսուցչուհի Ռենաթէ Ռամկէի հետ։ Ամուսիններն ունեցած են 2 զաւակ՝ մանչ մը եւ աղջիկ մը։
Half Wild
Half Wild, 2015 թուականին հրատարակուած, պատանիներու երեւակայկան վէպ մըն է: Գրուած է Անգլերէնով՝ Սալի Կրինին կողմէ, եւ երկրորդ գիրքն է այս վիպաշարին մէջ։ Հրատարակուած է 24 Մարտ, 2015 թուականին, Անգլիոյ մէջ, եւ շարունակութիւնն է Half Bad վէպին որ հրատարակուած է 2014 թուականին:
Վէպը կը պատմէ Նաթանին կեանքին մասին, ուր ան արդէն ստացած է 3 նուէրները իր հօր՝ Մարքուսին կողմէ որ կը նկատուի կախարդական աշխարհին ամէնէն վտանգաւոր ու վայրագ կախարդը : Պատմութիւնը կը խօսի Նաթանին կարողութիւններուն եւ տարբեր որոշումներուն մասին:
Ումպերթօ Էքօ
Աշխատութիւններ
Ումպերթօ հեղինակած է՝
Half Wild
Շարունակութիւն
Half Bad վիպաշարին՝ Half Wild վէպին յաջորդ եւ վերջին գիրքն է Half Lost-ը որ հրատարակուած է Մարտ, 2016 թուականին :
Ումպերթօ Էքօ
Աշխատութիւններ
Ինչպէս նաեւ բանասիրութեան, գեղագիտութեան, արուեստի եւ  փիլիսոփայութեան պատմութեան նիւթերով բազմաթիւ աշխատութիւններու հեղինակ է:
Half Wild
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Գիրքեր այբբենական կարգով
Եղիա Սիրվարդ
Եղիա Սիրվարդ, սփիւռքահայ հասարակական եւ գրական-մշակութային գործիչ։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Խարբերդի Մորենիկ գիւղը։ Հօր անունը՝ Գրիգոր, մօրը՝ Ալմաս։ Քանի մը տարի գիւղին եւ երկու տարի ալ Քէսիրիկ գիւղի դպրոցը յաճակած է եւ հասարակ գրել ու կարդալ սորված։ 1908-ի սկիզբը Ամերիկա Մեկնած է՝ ազգականի մը աջակցութեամբ։
1910-էն եղած է Հնչակեան կուսակցութեան անդամ (1927-էն, վարչութեան անդամ)։
Գործունէութիւն
Գրական առաջին փորձը, նուրիուած Խրիմեան Հայրիկին առաջին տարեդարձին, լոյս տեսած է «Երիտասարդ Հայաստան»-ի մէջ, 1910-ին։
1912-ին՝ ստանձնած է Փրովիտենսի «Հնչակ» թատերախումբի ղեկավարութիւնը։ 1910-ական թուականներու սկիզբէն մասնակցած է շաբաթաթերթի, 1918-1920 թուականներուն՝ «Վերածնութիւն» (Պոսթըն) ամսաթերթի խմբագրման։
1935-1940 թուականներուն եղած է «Հնչակ» ամսաթերթի խմբագիրը։ 1940-ական թուականներու սկզբէն «Երիտասարդ Հայաստան»-ի մէջ վարած է «Լուսարձակ» խորագիրով սիւնակը, ուր արծարծուած են հասարակական, գիտական, գրական-մշակութային հարցեր։
Կազմածբեւ հրատարակած է «Հնչակեան տարեգիրք»ի Ա․ եւ Բ․ հատորները (1931-1932 ), 1903-1953, յիսնամեակ «Երիտասարդ Հայաստանի» (1953) հատորը։
1915 թուականին թուրք, ջարդարարներու դէմ հայ ժողովուրդի մղած հերոսամարտի էջերէն մէկուն նուիրուած է Սիրվարդի «Ջախջախուած զանգեր» (1920) ներկայաղումը։ Խորհրդային Միութիւն կատարած այցելութեան նուիրուած է Սիրվարդի «Ուխտաւորի մը նամակները» (1934) գիրքը։
Աղբիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ Ստորոգութիւն:Հայ մշակութային գործիչներ
Լեւոն Լեւոնեան
Լեւոն Լեւոնեան (1883, Այնթապ - 1929, Ամերիկա), հայ մանկավարժ։
Ալլա Լեւոնեան
Ալլա Ժորա Լեւոնեան, : Ալլա Հայ երգչուհի եւ Հայաստանի Հանրապետութեան վաստակաւոր արուեստագէտ մըն է (2011)։
Լեւոն Լեւոնեան
Լեւոնեան Այնթապի գոլէճը կ'աւարտէ 1902-ին: Կ'երթայ Կիւրին ուր երկու տարի ուսուցչութիւն կ'ընէ։ 1904-ին Այնթապ կու գայ, ուրկէ Ամերիկա կ'անցնի եւ մանկավարժութիւնը մասնագիտութիւն կ'ընէ։ Մէկ տարի կ'ուսանի Պոսթըն եւ երկու տարի ալ Գոլոմպիայի Համալսարանը եւ վերջինէն շրջանաւարտ կ'ըլլայ M.A. տիտղոսով։ Քաղաքական պատճառներով Այնթապ չկարենալ վերադառնալով, 1908-ին կու գայ Պէյրութ ուր Ամերիկեան Համալսարանի մէջ թուրքերէն կը դասաւանդէ երեք տարի։ 1911-ին դարձեալ Ամերիկա կը մեկնի, ուր եւ կը մեռնի 1929-ին որպէս արդիւնք կուրաղիի գործողութեան մը :
Ալլա Լեւոնեան
Կրթութիւնը
Ալլա Լեւոնեան 1992 թուականին աւարտած է Ավշար գիւղի միջնակարգ դպրոցը: 11 տարիներ ուսանած է արուեստի երաժշտական դպրոցին, դաշնամուրի բաժնին մէջ։ Յաճախած է նաեւ Երեւանի Գրողներու միութեան «Պիոներ կանչ» թերթի «Բողբոջ» խմբակը։
Լեւոն Լեւոնեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ Ստորոգութիւն:Այնթապ ծնածներ
Ալլա Լեւոնեան
Կրթութիւնը
Դպրոցական տարիներուն յաճախած է մանկական երաժշտական եւ նկարչական խմբակներ։ 2003-2007 թուականներուն ընթացքին սորված է Երեւանի Կոմիտասի անուան պետական երաժշտանոցին մէջ:
Ստեղծագործական գործունէութիւնը
Ալլա Լեւոնեան 1993 թուականին մասնակցած է «Արձագանգ»-ի կատարած «Բոհեմ» մրցոյթ-փառատօնին՝ իր հեղինակած ու ստեղծած «Օտարական» եւ «Վերադարձիր» երգերով եւ արժանացած 1-ին դիրքին ու մրցանակին։ 1994 թուականին իր հեղինակած «Կը գտնեմ» երգով մասնակցած է ամէն տարի տեղի ունեցող «Ասուպ» մրցոյթ-փառատօնին, որմէ յետոյ ընդունուած է Հայաստանի Երգի պետական թատրոնի խումբին մէջ:
Ալլա Լեւոնեան թողարկած ու հրատարակած է 5 ձայնասկաւառակներ եւ ունեցած է շուրջ 17 նկարահանումներ:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ երգչուհիներ Ստորոգութիւն:Հայ երգահաններ Ստորոգութիւն:ՀՀ վաստակաւոր արուէստագէտ Ստորոգութիւն:Երեւանի երաժշտանոց Ստորոգութիւն:Հայաստանի երգի պետական թատրոն Ստորոգութիւն:Բարի կամքի դեսպաններ
Վահագն Գարագաշեան
Կեանք եւ գործունէութիւն
Ծնած է Լիբանանի Այնճար հայաւանին մէջ ։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրի Ազգային Յառաջ-Գ. Կիւլպէնկեան  վարժարանին մէջ, ապա Պէյրութի Ազգային Սուրէն Խանամիրեան վարժարանին մէջ։
Պէյրութի Հայկազեան Համալսարանին մէջ հետեւած է քաղաքական գիտութեանց եւ հայագիտութեան ճիւղերուն։ Այս ժամանակահատուածին իբր փոխ-տնօրէն պաշտօնավարած է Այնճարի Ազգային Յառաջ-Գ. Կիւլպէնկեան վարժարանէն ներս։
1991-ին հաստատուած է Աւստրալիա եւ ուսումը շարունակած պեղումնագիտութեան մարզէն ներս։ Սիտնիի մէջ տարի մը վարած է «Հորիզոն» ռատիօժամի տնօրէնի պաշտօնը։
1995-ին փոխադրուած է Միացեալ Նահանգներ, ուր 1995-1996 տարիներուն Պոսթոնի մէջ վարած է « Հայրենիք »ի օգնական խմբագրի պաշտօնը, իսկ 1996-1999-ին՝ խմբագրի պաշտօնը։
1999-ի Հոկտեմբերին ստանձնած է ՀՅԴ Գանատայի Կեդրոնական Կոմիտէի պաշտօնաթերթ « Հորիզոն »ի խմբագրի պաշտօնը։
Իր քաղաքական եւ հասարակական յօդուածները լոյս տեսած են « Ասպարէզ »ի, «Կամք»ի, « Ազատ Օր »ի, « Ազդակ »ի, «Երկիր»ի, «Armenian Weekly»ի, «Հորիզոն»ի եւ այլ թերթերու մէջ։
Գրական գետնի վրայ իր բանաստեղծութիւնները լոյս տեսած են «Նոր Գրականութիւն» խմբակի «Հերեան» եւ «Սէր» հրատարակութիւններուն մէջ, ինչպէս նաեւ Հայաստանի «Գարուն» գրական ամսագրին մէջ ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ
Արմէն Յովհաննիսեան
Արմէն Լեւոնի Յովհաննիսեան (30 Յունիս, 1994 - 20 Յունուար, 2014), Արցախի Հանրապետութեան Պաշտպանութեան բանակի կրտսեր քսանապետ, «Արիութեան համար» եւ «Հայրենիքին մատուցած ծառայութիւններուն համար» առաջին աստիճանի հետմահու մետալակիր :
Կենսագրութիւն
Ծնած է 30 Յունիս, 1994-ին։ Ընտանիքին միակ որդին էր, երեք քոյր ունէր : Ընտանիքը Երեւանի Աւան վարչական շրջանին մէջ կ'ապրէր: յաճախած է Երեւանի Գրիգոր Պաղեանի անուան թիւ 141 հիմնական դպրոցը։ Մինչեւ անոր զօրակոչը, մշակոյթի պետական քոլյճի վերջին դասընթացքին կը հետեւէր։ Քանդակագործութեամբ կը զբաղէր եւ կահոյքի արտադրամասին մէջ կ'աշխատէր : Նպատակը վիրահատ ըլլալ էր :
Յիշատակ
30 Յունիս 2014-ին՝ Արմէն Յովհաննիսեանի ծննդեան օրը, հայրական տանը անոր անունով թանգարան բացուեցաւ։ Թանգարանը զոհուած կրտսեր քսանապետի սենեակն է, ուր անոր իրերը հաւաքուած են :
23 Դեկտեմբեր 2014-ին «Տէ Ֆաքթօ» ամսագիրի կողմէն Արմէն Յովհաննիսեանը «Տարուայ մարդ» ճանչցուեցաւ
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Մարտին զոհուածներ Ստորոգութիւն:2014 մահեր Ստորոգութիւն:20 Յունուարի մահացածներ Ստորոգութիւն:1994 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Հունիսի 30 ծնունդներ Ստորոգութիւն:«Հայրենիքին մատուցած ծառայութիւններու համար» 1-ին աստիճանի մետալակիրներ
Grey's Anatomy
Grey's Anatomy Ամերիկեան բժշկական տրամա եւ կատակերգական հեռուստաշար մը, որ կը սփռուի American Broadcasting Company (ABC) կայանէն 27 Մարտ, 2005 թուականէն սկսեալ,
Պատմութիւն
Հեռուստաշարին պատմութիւնը կը ներկայացնէ գործողութիւ
Թեպէտ հեռուստաշարը Սիաթըլի մէջ կը համարուի երեւակայական Grey-Sloan Memorial Hospital հիւանդանոցին մէջ (նախապէս Seattle Grace-Mercy West), ան իրականութեան մէջ կը նկրահանուի Լոս Անճէլըս, Քալիֆորնիոյ մէջ։ Սկզբնականօրէն հեռուստաշարը պիտի անուանուէր Complications նկատի ունենալով հեռուստաշարին մէջ եղած բարդ գործողութիւնները, ինչպէս նաեւ ալ աւելի բարդացած բժիկներուն կեանքը:
Հեռուստաշարին բոլոր կերպարները կը պատկանին զանազն ազգութիւններու, անոնք բոլորը միասին եւ հաւասարապէսգործած են: Նիւթը կը դառնայ տքթ. Մէրէտիթ Կրէյի շուրջ՝ դերը ստանձնած է Էլըն Փոմփէօն: Հեռուստաշարին գլխաւոր դերասաններն են՝ Էլըն Փոմփէոօ, Սանտրա Օհ, Քաթրին Հէյկլ, Ճասթին Չէյմպըրզ, Թ. Ռ. Նայթ, Չանտրա Ուիլսըն, Ճէմզ Փիքընզ, Իսայահ Ուաշինկթըն եւ Փաթրիք Տէմբսի: Գլխաւոր դերասանական կազմը շատ մը փոփոխութիւններու ենթարկուած է ժամանակի ընթացքին, նեռարեալ կարգ մը դերասաններու հեռուստաշարի լքումը եւ ուրիշներու կերպարի ստանձնումը: Հեռուստաշարը իր 12-րդ եղանակին ունէր 16 գլխաւոր դերեր, որոնցմէ 4 հատը սկիզբէն գլխաւոր դերասաններն էին:  3 Մարտ, 2016-ին, ABC կայանը յայտարարեց, թէ Grey's Anatomy հեռուստաշարը ունեցաւ 13-րդ եղանակ մը, որուն հեռարձակումը սկսաւ 22 Սեպտեմբեր, 2016-ին
Grey's Anatomy հեռուստաշարը ամէնէն լաւ ձեւով վարձատրուած հեռուստաշարներէն մէկն է՝ նիւթապէս եւ բարոյապէս: Թեպէտ վերջին քանի մը եղանակներու դիտողներու թիւը պակսած է, ան եղած է ԱՄՆ-ի ամէնէն շատ դիտուած հեռուստաշարներէն մէկը: Grey's Anatomy հեռուստաշարը քննադատներու կողմէ սիրուած հեռուստաշար մըն է, որուն պատճառաւ ալ շատ մը հեռուստաշարային մրցանակներու արժանացած է. այդ մրցանակներէն են 2007-ի Ոսկէ Երկրագունդի մրցանակներէն Golden Globe Award for Best Television Series – Drama մրցանակը, բազմաթիւ Primetime Emmy Award մրցանակափաշխման պաշտօնակարգումներ, ներառեալ երկու հատ Primetime Emmy Award for Outstanding Drama Series: Հեռուստաշարը տարբեր տեսակի յատուկ դրուագներ ունեցած է, նաեւ բոլոր եղանակները հեռարձակուած է DVD-ի շարքերով եւ ունեցած է իր հետ կապ ունեցող շատ մը արտադրութիւններ, ինչպէս շապիկներ, հագուստներ, պուպրիկներ, եւ այլն: 2012-ին Grey's Anatomy հեռուստաշարը անուանուած էր 5-րդ ամէնէն շատ վճարուած հեռուստաշարը դադարի ծանուցումներու  պատճառով:
Դրուագ 1
Մէրէտիթ Կրէյ (Էլըն Փոմփէօ) կը սկսի աշխատիլ Seattle Grace Hospital հիւանդանոցին մէջ իբրեւ գործողութիւն կատարող, ուր պիտի անցընէր իր կեանքին յաջորդ 7 տարիները: Գործի անցնելէ ժամեր ետք կը տեսնէ, թէ այդ անձը որու հետ սիրային յարաբերութիւն ունեցած է միայն մէկ անգամուան համար՝ իր վարպետն է եւ գլխաւոր բժիշկը Տէրըք Շէփըրտ (Փաթրիք Տէմփսի). Փրէսթըն Պըրք (Իսայա Ուաշինկթըն), սրտի հետ կապակցող գործողութիւններու պատասխանատուն, կը նշանակէ Ճորճ Օմէլի (Թ. Ռ. Նայթ) որպէսզի կատարէ իր առաջին գործողութիւնը (կուրաղիքի բառնում), որմէ իր առաջին ածականը կու տայ՝ 007:
Դրուագ 2
Մէրէտիթ Կրէյ կը փնտռէ իրեն յարմար սենեկակից մը որու հետը պիտի ապրի իր մօր հին տան մէջ։ Ան նաեւ բռնաբարութեան զոհի մը հոգատարութեամբ կը զբաղի եւ նաեւ կը գտնէ նորածին մը, որ հիւանդութենէ մը կը տառապի: Իզի Սթիվընզ (Քաթրին Հէյկլ) կ'օգնէ Չինացի կինոջ մը, որու պատանի աղջիկը պէտք ունի օգնութեան, սակայն փախստական է եւ իրաւունք չունի հիւանդանոց մտնելու: Շէփըրտ եւ Պըրք կը վիճին բժշկական յարկաբաժինի պատասխանատւութեան եւ պատասխանատուի պաշտօնին վրայ:
Դրուագ 3
Նորեկ բժիշկներուն միջեւ մրցում մը կը սկսի երբ հեծանիւներուն անօրէն ձեւով քշելու մրցում մը տեղի կ'ունենայ եւ բժիշկներուն մեծ քանակով «յաճախորդներ» կու գան: Իզիին բաւական երկար ժամանակ կը տեւէ որպէսզի գտնէ մահամերձ վիրաւորի մը ընտանիքը, եւ միւս կողմէն Քրիսթինա Ենկ(Սանտրա Օհ) կ'ուրախանայ, թէ բոլոր օրկանները կրնայ նուիրել իր ընտանիքը ուրիշներու: Միրանտա Պէյլի (Չանտա Ուիլսըն) կը սորվեցնէ Քրիսթինային, թէ միշտ բժշկական չեն հիւանդանոցի հարցերը, այլ պէտք է զգացականօրէն հասկնալ ընտանիքի մը իրավիճակը երբ իրենց հետ կը վարուինք: Հիւանդ մը որ տքթ. Պըրքի ընկերն է անուշ խօսքեր կը նուիրէ Ճորճին:
Դրուագ 4
Երբ Seattle Grace հիւանդանոցի նախկին հիւանդապահուհիներէն մէկը կը մտնէ հիւանդանոց՝ Քրիսթինան կը դառնայ իր պատասխանատու բժիշկը եւ ժամանակի ընթացքին նաեւ իր մտերիմը: Հիւանդ մը որ կը ճանչնայ Իզիին իր գեղեցկուհիի նկարահանումներու տարիներէնչուզեր որ Իզին իրեն բուժէ: Մէրէտիթը եւ Շէփըրտը կը բուժեն գործաւոր մը, որուն գլխուն 7 կտոր գամ մտած է, անոնք զարմանալիօրէն կը յաջողին բոլորովին բուժել զինք, սակայն կը գտնեն քաղցկեղի նշոյլներ ուղեղին մէջ, ինչ որ պատճառ պիտի դառնայ որ ան կորսնցնէ իր յիշողութիւնը: Ալէքս Քարեւ (Ճասթըն Չէյմպըրզ) կը վարկաբեկէ Իզին բազմութեան մը առջեւ, սակայն Իզին կը յաջողի ինք զինք փաստել որպէս զօրաւոր եւ յաջող ձեւով կը լռեցնէ անոր:
Դրուագ 5
Իզին կը կազմակերպէ խրախճանք մը իր շատոնց չտեսած ընկերոջ համար: Մէրէտիթ կը վախնայ, թէ գործողութեան մը ընթացքին սխալմունքի մը պատճառը ինքն էր եւ յանցաւոր կը զգայ: Խրախճանքի ընթացքին Պէյլին կը տեսնէ Շէփըրտն ու Մէրէտիթը միասին երբ անոնք սիրային յարաբերութիւն կ'ունենային: Քրիսթինան եւ Պըրքը սիրային յարաբերութիւն կ'ունենան հիւանդանոցի հիւանդապահներուն ննջասենեակին մէջ:
Դրուագ 6
Երբ Մէրէտիթ կը զատուի իբրեւ գործողութեան մը օգնական Շէփըրտի կողմէ, Պէյլի կը կարծէ, թէ ան միայն կ'ընտրուի, որովհետեւ մօտ է Շէփըրտի հետ եւ կը սկսի վատօրէն վարուիլ Մէրէտիթի հետ: Ալէքսը կը ստանձնէ մեծ ուռով հիւանդ մը, որու հետ կը մտերմանայ, սակայն անոր մասին բամբասելէ ետք, հիւանդը չուզեր ալ իր երեսը տեսնել:
Դրուագ 7
Շէփըրտը գիշեր մը կ'անցնէ Մէրէտիթի տանը մէջ, ինչ որ կը փորձեն գաղտնի պահել տնեցիներէն, սակայն կը ձախողին: Ճորճը արտայայտուելով կը մեղադրէ բժիշկներէն մէկուն, որ ան ալքոհոլ խմած վիճակով եկած էր գործողութիւն մը ընելու, բայց այդ խօսքը լսելէ ետք պատասխանատու բժիշկներէն մէկը զինք կը վտարէ գործողութեան մասնակցելէ: Ալէքսը պատասխանատու կը դառնայ հիւանդի մը, որու հաճելի կը թուի ցաւը: Քրիսթինան հարբուխ կ'ըլլայ, սակայն յետոյ կ'իմանայ, թէ ինք յղի է:
Դրուագ 8
Ալէքս կը դառնայ պատասխանատու առաքելական հրեայ պատանի աղջկայ մը, որ կ'ընդդիմանայ եւ կը մերժէ գործողութիւն ունենալ, երբ կ'իմանայ, թէ գործողութեան մաս կազմող մարմնի անդամներէն մէկը ինքն է, կու գայ: Քրիսթինան հարցեր կ'ունենայ հասկնալու համար, որ գաղցկեղէ կը տարապի եւ յղի է, սակայն բուժումը կը մերժէ եւ կը նախընտրէ պահել զաւակը: Իզին կը հիանայ հիւանդի մը ապագան կարդալու կարողութեան վրայ:
Դրուագ 9
Երբ խումբ մը բժիշկներ եւ հիւանդապահներ կ'ունենան սիրային յարաբերութենէ եկած հիւանդութիւն մը, նեռարեալ Ճորճը, տքթ. Ոպէպըր կ'ունենայ արագընթաց ժողով մը իրենց հետ խօսակցելու համար: Մէրէտիթը զարմանքի առջեւ կը գտնուի, երբ Շէփըրտի նակքին օրերէն մէկը կու գայ իր մօտ:
Դրուագ 1
Գինետան պատասխանատու Ճո պէտք կ'ունենայ գործողութիւն մը, որ շատ սուղ էր իրեն համար եւ որեւէ մէկ ձեւով պիտի չկարենար վճարել: Թեպէտ Մէրէտիթի անհանգստութեան, Ատիսըն կը կանչէ զինք որպէսզի հիւանդի մը օգնական բժիշկը ըլլայ։ Տքթ. Ուէպըրը հրահանգ կու տայ Ճորճին, որպէսզի ան ըլլայ իր «աչքն ու ականջը» մինչեւ, որ ան կարենայ բոլորովին բուժուիլ եւ դուրս գալ հիւանդանոցի իր սենեակէն: Քրիսթինան կ'ըսէ Մէրէտիթին իր յղութեան մասին, սակայն չի յայտներ հօր ով ըլլալը: Իզիի եւ Ալէքսի զգացական կապերը կը զօրանան, երբ Ալէքս ցոյց կու տայ իր յուզումնային բաժինը:
Դրուագ 2
Ատէլ, Տքթ. Ուէպըրի կինը, կու գայ հիւանդանոց տեսնելու համար իր ամուսինը, որ տակաւին կը բուժուէր: Քրինսթինան ու Մէրէտիթը բաւական երկար ժամանակ կը խօսակցին ինչ որ զիրենք կը մտահոգէր սիրողներու առումով: Ամբողջ օրը հիւանդապահուհի Օլիվիայի հետ աշխատելէ ետք Ճորճ վերջապէս կ'արտայայտուի ըսելով, թէ ան կը սիրէ ուրիշը: Ալէքսն ու Իզին ստանցնած են ինքնաշարժի արկածի մը վիրաւորները, որոնց մէջ կայ հայր մը, որ ապրելու համար պէտք ունի իր տղուն լեարդին. Տղան երկար ժամանակ կը տատամսի, որովհետեւ իր հայրը միշտ կը ծեծէր զինք ու իր մօր: Պէյլին կը լուծէ տղու մը հարցը, որ 10 հատ պուպրիկի գլուխ կլլած էր:
Դրուագ 3
Էլիս Կրէյ կը բերուի հիւանդանոց դեռեւս ուղեղային բորբոքում ունենալու քննութիւններու համար, երբ նաեւ բոլոր Մէրէտիթի հետ աշխատողները կը գիտնան, թէ իր մայրը Ալզհայմըրի հիւանդութենէն կը տառապի: Ճորճը պատասխանատու կը դրուի իր պարագային հսկելու, սակայն իր գործը կը դժուարանայ երբ Էլիսը կը կարծէ, թէ Ճորճ իր ողորմած ամուսին Թաչըրն է: Ալէքսն ու Իզին կը բուժեն պատանի աղջիկ մը, որ աւելորդ շիկնումէ կը տառապի եւ պէտք ունի գործողութեան մը: Իզին կը պաշտպանէ Ալէքսը երբ անոր կը հարուածեն իր ընկերները: Քրիսթինան կը մարի գործողութեան սենեակին մէջ եւ Էտիսընը պէտք էր, որպէսզի դուրս հանէր իր փալոպեան ցնցուղը, ինչ որ միամսեայ զաւակին մահուան պատճառ պիտի դառնար: Մէրէտիթը կ'արտայայտուի Շէփըրտի առջեւ ըսելով, թէ ատելը շիրեն շատ յոգնեցուցիչ է եւ այլ եւս չ'ուզեր այն ատելութիւնը շարունակել:
Դրուագ 4
Քրիսթինան տակաւին կը բուժուի իր գործողութենէն երբ իր մայրը կ'այցելէ: Ան կը մերժէ մնալ բուժման սենեակ, ան դուրս կ'ելլէ եւ Պըրքի ու Իզիի պատասխանատութեան տակ հիւանդին կը ստուգէ առանց հրամանի: Ամբողջ օրը ինքզինք հանգիստ ցոյց տալէ ետք, ժամերով կու լայ Քրիսթինան առաջին անգամ ըլլալով: Ատիսընը Շէըրտի կու տայ ամուսնալուծման թուղթեր ստորագրուելու համար, բայց ան կը տատամսի թէ ստորագրէ՞ կամ ոչ: Ալէքսը Իզին դուրս կը հրաւիրէ ընթրիքի, նաեւ ան կ'իմանայ, թէ իր դիմած քննութիւններէն մին ձախողած էր եւ պէտք է կրկնէր, եւ եթէ երկրորդ անգամ ալ ձախողի, պիտի ստիպուի լքել հիւանդանոցը: Պէյլին կը ստանձնէ հիւանդ մը, որ իր հիւանդը եղած է երկար տարիներու ընթացքին եւ մօտ է իր հետ: Էլիս տակաւին հիւանդանոցին մէջն է, եւ միշտ կը կարծէ, թէ ինք հոն կ'աշխատի իր հիւանդութեան պատճառաւ: Ճորճը Էլիսի պատասխանատու կը նշանակուի, սակայն անընդհատ կը կորսնցնէ զինք:
Դրուագ 5
Մէրէտիթը եւ Տէրըք Շէփըրտը կը ստանձնեն հիւանդ մը, որ շուտով գործողութեան պէտք ունի, սակայն խիստ կրօնքի հետեւող հայրը կը պնդէ, թէ նախ պէտք ունին կրօնականի մը, որպէսզի վրան աղօթէ եւ «ետ բերէ իր ոգիները իր մէջ»: Ճորճն ու Ալէքսը կը կախուին վերելակին մէջ հիւանդի մը հետ, որ փամփուշտ մը ստացած էր եւ արագընթաց գործողութեան պէտք ունէր փամփուշտը սրտին մօտ ըլլալուն պատճառաւ: Պըրք կը ստիպէ իրենց, որպէսզի գործողութիւնը կատարեն վերելակին մէջ, որովհետեւ վերելակը շինուելու համար երկար ժամանակ կ'ուզէր եւ իրենք այդքան ժամանակ չ'ունէին: Տէրըք տակաւին չէր որոշած ամուսնալուծուիլ՝ Մէրէտիթն ալ կ'աղաչէ որ իրեն զատէ:
Դրուագ 6
Մէրէտիթը գինետան մէջ կը սպասէ Տէրըքին պատասխանը, թէ ան իրե՞ն պիտի զատէ, թէ պիտի որոշէ մնալ իր նախկին կնոջ Ատիսընի հետ, սակայն այս մտածումները կ'ընդհատուին երբ մեծ շոգեկառք մը, որուն մէջ շուրջ 300 հոգի կար արկածի մը կը հանդիպի, որուն պատճառաւ ալ բոլոր բժիշկները ետ կը կանչուին հիւանդանոց: Երկու հիւանդներ դաժանօրէն վիրաւոր էին, որովհետեւ երկար երկաթի կտոր մը մտած էր իրենց երկուքին մարմինին մէջ եւ իրենց կախած էր այդ եկաթին վրայ՝ անբաժան: Բժիշկները այդ պարագային դժուար որոշում մը կ'առնեն, որովհետեւ միայն մէկ հոգին կրնար ողջ մնալ այդ երկաթը հանելու գործողութեան ընթացքին։ Մէրէտիթը կ'իմանայ, թէ Տէրըքը զատած էր Ատիսընը: Ալէքս չի նշմարեր, թէ իր հիւանդներէն մէկուն բարեկամը ներքին արիւնահոսութիւն կ'ունենար որու արդիւնքը կ'ըլլայ այդ բարեկամին անակնկալ մահը: Ատիսըն եւ Իզի կ'աշխատին երկու յղի եւ մտերիմ ընկերուհիներու վրայ։ Ատիսըն կը տեսնէ, թէ Իզին փայլուն ապագայ կրնայ ունենալ ծննդաբերութեան բժշկական մարզին մէջ եւ կ'առաջարկէ Իզիին, որպէսզի ան դառնայ իր անձնական ուսուցիչը: Իզին ինքզինք կը գտնէ դժուար կացութեան մը մէջ, ընտրէ Ատիսըն եւ իր գործը՞, թէ իր ընկերութեան հաւատարմութիւնը:
Դրուագ 7
Քրիսթինան, Իզին ու Մէրէտիթը կը ստանձնեն, առանց հրամանի, Շէյն անունով տղու մը պարագան, որ կը կարծուի, որ ան յղի է, ինչ որ կը հիացնէ ամբողջ հիւանդանոցի աշխատողները : Մէրէտիթ կը ջղայնանայ, որովհետեւ բոլոր հիւանդանոցի ներկաները կը վարուին Շէյնի հետ կարծես ան կենդանաբանական պարտէզի ցուցադրութիւն մըն է: Ան նաեւ կը հասկնայ Շէյնի վիճակը, որովհետեւ բոլոր հիւանդանոցի իր եւ Տէրըքի յարաբերութեան մասին կը խօսին: Պատանի աղջիկ մը, որ Ալէքսի պատասխանաուութեան տակ է, դաս կ'ըլլայ իրեն, թէ երբ գործ մը սկսի՝ պէտք չէ կէս ձգէ, եւ թէ Ալէքս առողջ է ու կրնայ բոլոր կէս ձգածները շարունակել: Այս հիւանդէն ներշնչուելով՝ Ալէքս կ'երթայ Իզիի քով եւ առանց բան մը ըսելու կը համբուրէ զայն:
Դրուագ 8
Տէրըք եւ Ատիսըն իրենց ունեցած յարաբերական դժուարութիւններուն ընթացքին իրենց ընկերները կու գան հիւանդանոց Մանհաթընէ, որոնցմէ կինը կ'ուզէ իր կուրծքերն ու արգանդը հանել փախչելու համար արգանդի եւ կուրծքի քաղցկեղէ: Ճորճ չի հասկնար ինչու 5 հարկէ ինկող եւ ազատող անձը ուրախ չէ իր կեանքով: Ծեր ամուսին մը իր կնկան կ'ուզէ չըսել, թէ ան միայն 4-6 ամիս ունի ապրելու: Քրիսթինան ու Պըրքը միասին ընթրիքի կ'երթան: Տքթ. Ոպէնըրըր կը զարմանայ, թէ ինչու Պէյլին չի ստորագրեր այն համաձայնագիրը, որ կ'ըսէ, թէ ան պիտի շարունակէ աշխատիլ հիւանդանոցին մէջ, սակայն կ'իմանայ, թէ Պէյլի յղի է:
Դրուագ 9
Գոհաբանական Օրուան (Thanksgiving)ի համար բոլոր բժիշկները ազատ օր կը ստանան: Իզին կը ծրագրէ փառաւոր ընթրիք մը իր մտերիմ բժշկական կազմին համար: Ճորճը, ըստ ընտանեկան աւանդութեան, հնդկահաւ որսալու կը մեկնի իր հօր ու եղբայրնեորւն հետ: Մէրէտիթը Իզիին ընթրիքի պատրաստութիւններուն օգնելու փոխարէն, ան կ'երթայ աւելորդ աշխատանքի ու գործի՝ հիւանդանոց. ան կ'օգնէ 16 տարիէ ի վեր անդամալուծուած հիւանդի մը: Պըրք կ'օգնէ Իզիին ընթրիքի պատրաստութեան մէջ։ Հազիւ Իզին պիտի հասկնար, թէ ոչ ոք պիտի գայ ընթրիքին՝ Ալէքսը, Ճորնս ու Քրիսթինան շուտով կու գան, մինչդեռ Մէրէտիթը իր Գոհաբանական Օրուայ գիշերը կ'անցընէ Ճոյի գինետան մէջ:
Դրուագ 10
Մէրէտիթը չափազանց կ'ամչնայ երբ իր սիրաբանած անձը մէկ անգամուան համար, կը ներկայանայ հիւանդանոց, որովհետեւ իր առնանդամին հետ հարց մը ունեցած է: Իզի, Ատիսըն եւ Տէրըք կը ստանձնեն կնկայ մը պարագան, որ հինգ հատ զաւակ պիտի ծննդաբերէ, եւ այդ հինգէն երեքը, կը տեսնուի, թէ հիւանդագին հարցեր ունին եւ շուտով գործողութիւն մը պէտք է: Ալէքսը կը մերժէ Իզիին անուղղակիօրէն: Ալէքս սխալ չափով դեղ կու տայ իր ստանձնած հիւանդներէն մէկուն: Քրիսթինան վերջապէս ցոյց կու տայ իր տունը Փրէսթընին (Պըրք):
Դրուագ 12
Պատանի տղայ մը սրտի փոխառկումի մը պէտք ունէր, սակայն չէր ուզեր. որու պատճառաւ ալ Պըրք եւ Քրիսթինա կը վիճաբանին եւ փիլիսոփայական հարցեր կը ծագի իրենց միջեւ եւ իրենց հաւատքին միջեւ։ Տարբեր բժիշկներ կ'օգնէին Ալէքսի քննութիւն սորվելու, սակայն երբ Իզին այս կ'իմանայ, դաւաճանուած կը զգայ, սակայն Մէրէտիթ իր հետ կը խօսի, եւ կը հասկցնէ, թէ այս չէ կաղանդի ուրախ ոգին: Պըրք ուղեղի գործողութիւն մը կը կատարէ Հրէայ-Քրիստոնեայի մը վրայ, որ հարցեր կը ստեղծէ:
Դրուագ 13
Տքթ. Ուէպըր կը ստիպէ, որ բժիկները շաբաթը որոշ ժամէ աւելի չեն կրնար աշխատիլ: Տէրըք կ'ուզէ աւելցնել Մէրէտիթը իր գործողութեան կազմին մէջ, սակայն Մէրէտիթ կը մերժէ, որուն պատճառաւ Տէրըք կը ստիպուի դիմել Տքթ. Ուէպըրին: Իզին կամաց արդէն կը մոռնայ իր ունեցած զգացումները Ալէքսի հանդէպ, երբ նաեւ կը սկսի ընկերանալ իր հիւանդներէն մէկուն՝ Տէնի Տուքուէթին, որ նոր սրտի կարիքը ունէր: Պէյլի կ'երթայ Տէնիին նոր պատրաստ սիրտը բերելու Քրիսթինային հետ: Ճորճն ու Ատիսընը կ'օգնեն պատանի տղու մը իր հիւանդապահական հարցերուն շուրջ:
Դրուագ 15
Մէրէտիթ ետ կեանքի կը բերէ հիւանդ մը որ կը մեռնէր, սակայն կ'իմանայ, թէ այդ հիւանդը արդէն ուզած էր մահանալ այդպէս: Երբ այդ հիւանդը կը մահանայ իր ընկերներով շրջապատուած, Մէրէտիթ կը հասկնայ, թէ ան չ'ուզեր իր մայրը մինակ մահանայ, որուն պատճառաւ ալ արգելք չի հանդիսանար Ուէպըրի այցելութիւններուն, ինչի դէմ էր սկիզբը: Իզզին կը ստանձնէ յղի պատանի աղջիկ մը, որուն հետ շատ նոյնանման բաներ ունէր, ինչ որ կը նեղացնէր պատանիին մօրը: Քրիսթինա նեղութիւն կը զգայ նոր պատասխանատու գործողութեան բժիշկ Սիտնիյէն եւ կը խնդրէ Պըրքէն, որպէսզի միջամտէ եւ արգիլէ Սիտնիի ոտքի գործողութեան կատարումը:
Դրուագ 16
Մէրէտիթ նեղացած է, եւ Ճորճն ու Իզին պէտք է հեռաձայնեն Քրիսթինային, եւ համոզեն անոր, որպէսզի ելլէ անկողինէն ալ: Հիւանդակառքի պատասխանատու մը ներս կը բերէ մարդ մը, որ կրծքավանդակին մէջ արիւնահոսութիւն մը, սակայն հիւանդակառքի պատասխանատուն ձեռքով գոցած է զայն, ինչ որ միակ բանն է, որ կ'արգիլէ արիւնահոսութիւնը: Պէյլի կը սկսի ծննդաբերելու, սակայն իր ամուսինը ինքնաշարժի արկածի մը կ'անցնէ հիւանդանոց եկած ժամանակ, եւ Տէրըքն ու Քրիսթինան իր վրայ կ'աշխատին: Մէրէտիթ կը մնայ շատ դժուար կացութեան մը մէջ:
Տե՛ս Նաեւ
մբսի
30 Սեպտեմբեր
Ծնունդներ
30 Սեպտեմբերի ծնածներ
Մահեր
30 Սեպտեմբերի մահացածներ
Ժանէթ Գույումճեան Իլանճեան
Ժանէթ Գույումճեան Իլանճեան հանրածանօթ մեներգչուհի:
Կենսագրութիւն
Ժանէթ Գույումճեան Իլանճեան ծնած է Պէյրութ, Լիբանան: Ան երբ ստացած է երաժշտութեան, դաշնակի եւ սոլֆէժի բարձրագոյն վկայականները, հայրենի եւ օտար բեմերուն վրայ բազմաթիւ ելոյթներուն միջոցով արդէն դարձած է երգի, ու մանաւանդ հայ երգի դեսպանը աշխարհի չորս ծագերուն, արժանանալով պետական անձնաւորութիւններու եւ արուեստագէտներու բարձր ուշադրութեան: Հարուստ եղած է անոր երգացանկը: Լիբանանահայերը զինք կարօտով պէտք է յիշեն իբրեւ տեղւոյն՝ 1965 թուականի «Պաալպեքի միջազգային փառատօնիլ»ի մենակատար :
Ժանէթ Գույումճեան Իլանճեան ամուսնացած է մշակութային, թատերական եւ ազգային հասարակական գործունէութեան նուիրուած Սամուէլ Իլանճեանի հետ (Ծնեալ` Խարբերդ, 1927-ին - մահացած՝ 30 Հոկտեմբեր 2020-ին, Լոս Անճըլըս ) եւ բախտաւորուած են Վանտա, Թալին եւ Սեւակ զաւակներով :
«Կեանք մը երգ» կամ «A Lifetime of Music» խտասալիկը
2013 թուականին լոյս տեսաւ Ժանէթ Գույումճեան Իլանճեանի «Կեանք մը երգ» կամ «A Lifetime of Music» խտասալիկ ալպոմը, որ իր Երկու գեղեցիկ խտասալիկներուն հետ, որոնք կը բովանդակեն 33 մեներգներ, կան նաեւ իր կենսագրութիւնը եւ տարիներու յայտագիրներու հարուստ երգացանկը, որոնց շնորհիւ ընթերցողը կ՛առաջնորդուի աւելի մօտէն ճանչնալու Ժանէթ Գույումճեան արուեստագիտուհիին՝ հայ երգի վաստակաշատ այս նուիրեալին :
Առաջին խտասալիկը կը բովանդակէ 23 երգեր՝ Կոմիտասէն, Բ. Կանաչեանէն, Ա. Պատմագրեանէն, Հ. Պէրպէրեանէն, Տոլուխանեանէն, Է. Յովհաննէսեանէն Պ. Ճելալեանէն, Ե. Պալիկեանէն, Է. Միրզոյեանէն, Ա. Յովհաննէսէն եւ Կ. Զաքարեանէն, իսկ երկրորդը 10՝ Պախէն, Ռոսինիէն, Վերտիէն, Չայքովսքիէն եւ Պեթհովենէն ստեղծագործութիւններ :
ՀԲԸ Միութեան Ժանէթ Գույումճեան-Իլանճեան ֆոնտ
Բացատրողական գրքոյկէն կը պարզուի,«Ստեղծուած է ՀԲԸ Միութեան Ժանէթ Գույումճեան-Իլանճեան ֆոնտ, եւ այս նպատակին համար կատարուած նուիրատուութիւններու հասոյթը պիտի յատկացուի այն երիտասարդներուն, որոնք դասական երաժշտութեան կ՛ուզեն հետեւիլ» :
Աղբիւրներ
Armenian Song Hayasdani Garmir Kinin Jeannette Ilandjian Kouyoumdjian
ՎԱՐԴՈՒՀԻ (ԻԼԱՆՃԵԱՆ) ԳԱՐԱՊԱՇ
Ստորոգութիւն:Մեներգչուհի Ստորոգութիւն:ՀԲԸ Միութեան Ժանէթ Գույումճեան-Իլանճեան ֆոնտ
Երկարութիւն
Երկարութիւնը երկրաչափական իմաստով առարկայի ամենաերկար չափն է։ Այլ ձեւով ըսուած՝ երկարութիւնը առարկայի արձանագրուող չափն է։
Երկարութիւնը կը զատորոշուի բարձրութենէն, որ ուղղահայեաց չափն է, եւ լայնքէն, որ մէկ ծայրէն միւսը երկարող չափն է։
Պատմութիւնը
Չափելը մարդուն կեանքին մէջ կարեւոր տեղ գտած է, երբ հետզհետէ մարդը դարձած է նստակեաց եւ սկսած է շէնքեր կառուցել։ Ինչքան կեանքը զարգացած է, այնքան մարդը պէտք ունեցած է չափելու տարբեր եւ ճշգրիտ միաւորներու, ամէնփոքր տարածքէն մինչեւ ներմոլորակային հեռաւորութինները։ Երկարութիւն չափելու ամէնահին միաւորը կանգունն է, որ կը համապատասխանէ բազուկի մը երկարութեան (68 սմ.), կայ նաեւ թիզը, որ բացուած բթամատէն մինչեւ բացուած ճկոյթ մատի երկարութիւնն է։
Փիղ
Փիղ ( լատիներէն՝ Elephantidae), ան կը պատկանի կնճիրաւոր կաթնասուն խոշոր կենդանիներու ընտանիքին։ Փիղի մարմինին բարձրութիւնը կը հասնի մինչեւ 3.5 մ.։ Մարմինին ծայրամասերը սիւնաձեւ են։ Իւրաքանչիւր մատ ունի եղունգանման սմբակ։ Վերին շրթունքը եւ քիթը իրարու միանալով կ'առաջանայ երկար եւ շարժող կնճիթ, որուն վերջաւորութեան կը տեղաւորուի քթանցքները եւ մատի նման ելուստներ։ Փիղը իր կնճիթը կ'օգտագործէ շօշափելու, հոտառութեան եւ բռնելու։ Այժմ կը հանդիպինք Ափրիկէի եւ Ասիոյ մայր ցամաքներու տարածքին։
Նկարագրութւն
Փիղերը ընկերային կենդանիներ են, յաճախ կը կազմին էգերէն եւ ձագերէն կազմուած խումբեր, որոնք կը գլխաւորէ ամենէ ծեր եւ փորձառու փիղը: Արուները կը կազմեն առանձին խումբեր: Հասուն արուն կրնայ ժամանակաւորապէս միանալ էգերու հօտը, եթե հոն կայ գոնե մէկ հատ բեղմնաւորումին պատրաստ էգ:
Ականջներ
Փիղերու ականջներն ունին հաստ հիմքեր եւ բարակ եզրեր։ Ականջախեցիները կը պարունակին բազմաթիւ արիւնատար անօթներ՝ մազանօթներ։ Անոնց ներսը թափանցող արիւնը ջերմութիւնը կը յաղորդէ շրջակայքին, այդպիսով իրականացելով մարմինի ջերմակարգաւորումը։ Ականջախեցիների մակերեւոյթի մեծ մակերեսը փիղերուն թոյլ կու տայ արդիւնաւետ ազատուիլ ջերմութեան աւելցուկէն։ Ականջներու թափահարումը կը մեծցնէ սառեցման արդիւնաւետութիւնը։ Աւելի շոգ պայմանները բնակուող աֆրիկէական փիղերը հնդկական փիղերու համեմատ ունին աւելի մեծ ականջախեցիներ։
Փիղերու լսողութեան ծածկոյթը կը գտնուէ ցածր յաճախութիւնների տիրոյթի մէջ, ամենաշատ զգայունակութիւնը 1 կՀց-ի շրջանն է։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Կաթնասուն կենդանիներ Ստորոգութիւն:Կնճիթաւորներ Ստորոգութիւն:Կենդանիներ
Պորփիւր Տիւրոսեցի
Պորփիւր Տիւրոսեցի (Լիբանանի այժմու Սուր քաղաքը) (Πορφύριος, Porphýrios; فرفوريوس, Furfūriyūs, կամ Պորփիւր Փիւնիկեցի։ Իսկական անունը՝ Մալխո, ), փիլիսոփայ և տրամաբան, նորպղատոնականության ներկայացուցիչ, Պլոտինի աշակերտը, ծագումով ասորի։ Փիլիսոփայական աշխատութիւններու մեծագոյն մասը նվիրուած է Պղատոնի տրամախոսութիւններուն, Արիստոտելի տրամաբանական գրուածքներուն և Պղոտինի հայացքներուն մատչելի վերաշարադրումին։ Ազգութեամբ Արամեացի (Սրեանի բայցն դեռ ոչ Քրիստոնեայ, Սրեանիները կամ քրիստոնեայ Արամեացիներն են, նաեւ Մարոնիները՝ Սրեանի Սուրբ Մարոնի յետեւորդներ, հայերէնով անոնց, Հին Ասորեստանցիներուն եւ այլոց կը կոչենք Ասորի)։
Հեղինակ է բազմաթիւ փիլիսոփայական աշխատութիւններու, որոնցմէ լայն տարածում ստացած է «Արիստոտելի «Ստորոգութիւններու» ներածությունը» կամ պարզապէս «Ներածութիւն»։ Արդէն հին ատեններ այդ երկը թարգմանուած էր ասորերէնի, լատիներէնի և հայերէնի (հայերէն թարգմանութիւնը կատարուած է 480-490 թթ.)) ։ Պորփիւրի երկը քննուած է Դավիթ Անհաղթի կողմէն՝ «Պորփիւրի» «Ներածութեան» վերլուծությունը» աշխատութեան մէջ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հռոմ մահացածներ Ստորոգութիւն:Լիբանան ծնածներ
Երկարաթեւ Շնաձուկ
Երկարաթեւ շնաձուկ (Carcharhinus longimanus) շնաձուկերու տեսակ է, որ կը պատկանի գորշ շնաձուկերու ցեղին եւ համանուն ընտանիքին, քարխարինակերպերու (Carcharhiniformes) կարգին։ Երկարաթեւ շնաձուկերը կ'ապրին արեւադարձային եւ մերձարեւադարձային ովկիանոսային ջուրերու։ Կը հանդիպի 230 մեթր խորութեան վրայ։ Ունին իլիկաձեւ մարմին։ Վերին վերջույթներու մակերեւոյթը շնաձուկի մարմինին կու տան մոխրագոյն, պրոնզագոյն, շագանակագոյն կամ կապոյտ գոյնաւորով, ամբողջ փորը՝ սպիտակ է։ Լողակներու եզրերը ունին ճերմակ երանգ։ Մարմնի առաւելագոյն երկարութիւնը կը հասնի 4 մեթր, կը կշռուին 167.4 կգ։ Սննդարկարգը շատ բազմազան է, բաղկացած է ձուկերու եւ գլխոտանիներ։ Կենդանածին են, կ'ունենան առնուազն 15 ձագ։
Վտանգաւոր է մարդու համար, ձկնորսութեան վայր է։
Անուանակարգ
Շնաձուկերու այս տեսակին առաջին անգամ նկարագրած է բնագետ Ռնէ Պրիմները 1822-1825 թուականներու շուրջ նուարակութեան ժամանակ։ Գիտնական Ֆրանսական Փոլինեզիոյ Տուամոտու կղզաշար յայտնաբերուած շնաձուկը անուանեց Carcharhinus maou: Հետագային այն նկարագրած է Քուպացի գիտնական Ֆիլիպէ Փայւին 1861 թուականին որպէս Carcharhinus longimanus : Բացի այդ կ'օգտագործուի նաեւ Pterolamiops longimanus անուանումը :
Միջազգային կենդաբանական անուանակարգման յանձնաժողովի կանոնները՝ այն անուանումը, որ կը հրապարակէ առաջինը, գերակա է ուստի անուանումը պէտք է ըլլայ անոր առաջին տրուած անունը՝ Carcharhinus maou, թէեւ Carcharhinus longimanus անունը թերեւս լայն կիրառում ունի։ Տեսակի անունը առաջացած է լատիներէն longimanus բառէն, որ թարգմանաբար կը նշանակէ «երկարաթեւ», եւ այն կը կապուի այս շնաձուկի առաջնային երկար լողակներու հետ :
Կենսատարածք
Երկարաթեւ շնաձուկերը կը համարուին աւելի ջերմասեր, որոնք կ'ապրին ովկիանոսի բաց մակերեւոյթային շերտը՝ 18 °C ջերմաստիճանի տակ։ Անոնց համար աւելի նախընտրելի ջերմաստիճանը կը տատանուի 20 °C մինչեւ 28 °C սահմաններուն։ Երբ ջրի ջերմաստիճանը կ'իջնէ, անոնք հակուած են հեռանալ այդ տարածքին : Նախկինին շնաձուկերու այս տեսակը շատ տարածուած էր, սակայն վերջին հետազօտութիւնները ցոյց տուած են, որ անոնց թիւը կտրուկ կը նուազի։
Երկարաթեւ շնաձուկերը տարածուած են ամբողջ աշխարհով մէկ 45° հիւսիսէն մինչեւ 43° հարաւային լայնութիւնը։ 2004 թուականին Շուետի արեւմտեան ափին, իր կասկածեալ կենսատարածքի հիւսիսային սահմանին այն կողմ, յայտնաբերուած եւ բռնուած է այս տիպի շնաձուկ: Իսկ 2013 թուականին լուրեր տարածուած են այն մասին, որ Բրիտանիոյ ափերու մարդիկ տեսած են երկարաթեւ շնաձկան, որ ունէր 4 մեթր երկարութիւն, իսկ քաշը մետ 300 կգ : Շնաձուկերուն մեծ մասը իրենց ժամանակը անց կանցնին ովկիանոսի շերտին՝ ովկիանոսի 150 մեթր խորութեան վրայ եւ կը նախընտրուի ջուրէն մնալ որոշակի հեռաւորութեան վրայ։Ըստ տուեալներու, նաւերը որքան հեռու կը գտնուին ափին, այնքան աւելի շատ կը հանդիպին երկարաթեւ շնաձուկերուն։ Սակայն անոնք երբեմն կու գան ափի մօտ՝ ջրի մակերեւոյթին լողալու համար : Որպէս կանոն, երկարաթեւ շնաձուկերը կը վարին միայնակ կեանք, սակայն սնունդ հայթայթելու համար կը հաւաքուին խումբերով։ Այս տեսակի մօտ կը բացակայի օրուայ շրջապտոյտը, ան աշխոյժ է եւ ցերեկ, եւ գիշեր։ Շնաձուկերը կը լողան դանդաղ, լայն բացուած կրծքային լողակներով։ Անոնց յաճախ կ'ուղեկցին տարբեր տեսակի ձուկեր՝ նաւաստիներ (Naucrates ductor), կպչաններ (Echeneidae) եւ քորիֆեներ (Coryphaena)։ Վերջին փաստը զարմանք կ'առաջացնէ, քանի որ գիշատիչները յաճախ կ'ուտեն այդ ոսկեայ-կանաչ ձուկերը։ 1988 թուականին երկարաթեւ շնաձուկը նկատած են նաւաստի կէտերու (Globicephala) ուղեկցութեամբ :
Արտաքին Տեսք
Երկարաթեւ շնաձկներու կրծքավանդակի լողակները զգալիորէն աւելի երկար եւ լայն է, քան այլ շնաձկներու, շանակագոյն, կապտաւուն կամ մոխրագոյն, իսկ որովայնը սպիտակ, երբեմն դեղին երանգով։ Լողաթեւիկները պատուած են սպիտակ պուտերը։
Երկարաթեւ շնաձկները երկարութիւնը կարող է հասնիլ 3.5-4 մեթրի, բայց յաճախ կը հանդիպի յատուկ երկարութիւն ունեցողներ՝ 1.5-2 մեթր, իսկ քաշը 20-60 կգ։ Առաւելագոյն քաշը 170 կգ։ Էգերը սովորաբար աւելի խոշոր են, քան արուները։ Արուներու միջին չափը 1.5 մեթր է, իսկ էգերինը 1.9 մեթր։ Ներքրւի եռանկիւնաձեւ ատամները համեմատաբար փոքր չափեր ունին եւ ունի բարակ ատամնաւոր ծայրակալ։ Ստորին ծնոտին տեղակայուած են 13-15 ատամնաշարեր սիմֆիզի երկու կողմերուն։ Վերին ատամները նոյնպէս ունին եռանկիւնային ձեւ, անոնք խոշոր են եւ միւսները լայն, անոնց ծայրերը ատամնաւոր են։ Վերի ծնոտի վրայ տեղակայուած են 14-15 ատամնաշարեր՝ երկու կողմի սկսած սիմֆիզից։ Մաշկը ծածկուած է հարթ պլակոիդանման թեփուկներով։ Իւրաքանչիւր թեփուկին կի ծածկէ 5.7 կատար։
Բազմացում
Ատլանտեան ովկիանոսի հիւսիս-արեւմուտքին եւ Հնդկական ովկիանոսի հարաւ-արեւմուտքի բազմացման շրջանը ամռաննէ կ'սկսուի։ Խաղաղ ովկիանոս յղի էգերը որս կ'անուի ամբողջ տարին։ Մոխրագոյն շնաձուկերու ցեղի միւս տեսակներու նման երկարաթեւ շնաձկները կե համարուին կենդանածին։ Կենդանի օրկանիզմը զարգացող սաղմը ամբողջ տարին։ Մոխրագոյն շնաձկներու ցեղի միւս տեսակներու նման երկարաթեւ շնաձուկերը կը համարուին կենդանածին։ Կենդանի օրկանիզմը զարգացող սաղմը կը սնուին մոր միջոցով՝ ինչպէս բոլոր կաթնասունները։ Յղիութիւնը կը տեւէր մէկ տարի։ 1-15 օրական ձագն կ'ունենան 0-6 մ երկարութիւն։ Արուները եւ էգերը սեռական հասունութեան կը հասնին համապատասխանաբար 1.7-1.9 մ եւ 1.8-2 մ չափերու հասնելու։
Առեւտրական Նշանակութիւն
Երկարաթեւ շնաձուկերը կը հանդիսանան ձկնորսութեան համար վայր։ Կ'օգտագործուի լողաթեւիկները, միսը, լեարդի յուշը եւ մշակը։ Միսն կ'ուտեն թարմ, ապխտած, չորցած եւ աղացած վիճակներուն։ Ձկնորսութիւնը կ'իրականացուի ամբողջ շրջակայքի։ Շատ յաճախ շնաձկները կը բռնուին, քանի որ կուլ կու տան խայծը, որ նախատեսուած էր ուրիշ ձկներու համար։ Բայց այդ, երկարաթեւ շնաձուկերը մէծ վնաս կը պատճառեն որսորդութիւնը։ Անոնք կ'ուտեն այն ձուկերու, որոնք արդէն կեռիկի վրայ են :
ԱՄՆ-ին կատարուած ձկնորսական աշխատանքներու վերլուծութիւնը ցոյց տուած է, որ 1992-2000 թուականներու ժամանակահատուած երկարաթեւ շնաձուկերու թիւը հիւսիւս-արեւմտեան եւ կենդրոնա-արեւմտեան Ատլանտիկայի նուազած է 70 %-ով։
Համաձայն Միքսիկական ծոցին անցկացուած հետազօտման այդ տեսակի թիւը նուազած է 99.3 տոկոսով, սակայն ձկնորսական մեթոտներու փոփոխութիւններ եւ տուեալներու հաւաքագրումը դժուարացնման կու տան ճիշդ գնահատականը։ 2013 թուականին Նոր Զելանտայի այս շնաձուկերը պաշտպանութեան տակ ճանչուեցան։ Բնութեան պահպանութեան միջազգային միութիւնը անոնց անուանած է «խոցելի» տեսակ :
Խնամքը Ոչ Բնական Պայմաններու Մէջ
Ի տարբերութիւն այլ ովկիանոսաբնակ շնաձկները, ինչպիսի օրինակ կապոյտ կէտը, այս կենդանին բաւական լաւ կարողանայ գոյատեւել անազատութեան մէջ։ Մոնտարէ Պէյ ովկիանարիումի մէջ 3 տարի պահւող շնաձկներու մէկը հասած է 0-3 մ երկարութեան, իսկ միւս 2-ը անորոշ ժամանակին հասած է 0.5 մեթր :
Վտանգաւորութիւն
Ֆրանսացի հետազոտող-ովկիանոսագէտ Ճագ Իվ Քուսթո երկարաթեւ շնաձուկերու անուանած է «նշավկներու ամենավտանգաւորը» : Բացի այդ, ան այդ շնաձկներու անուանած է «արքայազն երկարաձեռքեր» եւ պնդած է, որ այն գիւղական միակ ներկայացուցիչն է եւ նոյնիսկ քիչ մը կը վախնան բազմութիւնը։
Չնայած այն հանգամանքին, շնաձկներու տեսակներ եւ հենց մեծ ճերմակ շնաձուկը վատ համբաւ կը վայելեն, որոնք կը պահուին աջին մօտ, երկարաթեւ շնաձկները զուր չեն կասկածուին մարդկանց վրայ յարձակումներու մէջ, նաւաբեկութեան կամ ինքնաթիռակործման եւ բաց ծովին յայտնուելուն մէջ .: Նման միջադեպերը չեն ընդգրկեն այդ ցոյցական XX-XXI դարերու ընթացքին անոնք փաստաթղթերով հաստատուած չեն : Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նաւ Nova Scotiaն որ վրայ մօտ 1000 մարդ էր, ջրասոյզ կը լինի գերմանական սուզանաւով Հարաւային Ափրիկէի ափերի մօտ։ Միայն 19 մարդ կը փրկուի, միւսները մահւան պատճառը կը համարուի երկարաթեւ շնաձուկը ::
Լողորդներու համար երկարաթեւ շնաձկները նուազագոյն սպառնալիք կը ներկայացնեն, բայց բաց ովկիանոսի մէջ գտնւողներու համար անոնք շատ վտանգաւոր են։ Սակայն ափամերձ ջուրերուն եղած են քանի մը միջադեպեր 2010 թուականին Դեկտեմբերին Եգիպտոսին Շարմ էլ-Շէյխ հանգստաւայրին մէջ տեղի ունեցած հինգ յարձակում չորս մարդ լուրջ վնասուածքներ ստացած է, եւ մէկ լողորդ սպաննուած է։ Յարձակումները տեղի ունեցած են ափին ոչ հեռու վայր մը, որտեղ ափը կտրուկ աւարտած է։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Ծովային կենդանիներ Ստորոգութիւն:Ծովատառեխային շնաձկներ
Հաղբատի Վանք
Հաղբատի վանք, միջնադարեան Հայաստանի հոգեւոր, մշակութային եւ գիտաուսումնական կեդրոն, կը գտնուի Հաղբատ գիւղի հարաւ-արեւելեան բարձրադիր մասին մէջ, Դեբետի աջ ափին։ Վանքի առաջին Ս․ Նշան եկեղեցին, որ նուիրուած է Քրիստոսի փրկարար խաչին, 976 թուականին սկսած է կառուցել Աշոտ Ողորմած թագաւորի կինը՝ Խոսրովանոյշ թագուհին, եկեղեցիին շինութիւնը աւարտած է 991 թուականին։ Թագուհին, մոռնալով իր սեփական անձը, իր որդիներուն՝ Սմբատի եւ Կիւրիկէի (Գուրգէն ) արեւշատութեան նուիրած է եկեղեցին։ Եկեղեցւոյ թմբուկին վրայ եղած արձանագրութեան համաձայն՝ Հաղբատի առաջին վանահայր Սիմէոն եւ Տիրանուն երէցը հիմնած են հոգեւոր դպրոց՝ հրաւիրելով գիտնական եւ ուսուցիչ վանականներ եւ միաբաններու թիւը հասած է 500-ի։ 1996 թուականին Հայաստանի Հանրապետութեան որոշումով վանքը վերադարձուած է Ս․ Էջմիածնի տնօրինութեան։
Զանգակատունը
Վանքի տարածքի արեւելեան բարձրադիր մասին մէջ, գլխաւոր մուտքի դիմաց, առանձին կանգնած է հայ ճարտարապետութեան անզուգական յուշարձան՝ Հաղբատ վանքի զանգակատունը, որ 1245-ին կառուցած է Համազասպ վանահայրը «Բազում ջանիւ, ի դառն ժամանակս թաթարաց», ինչպէս կը տեղեկացնէ արձանագրութիւնը։ Բաղկացած է եօթսիւնանի զանգաշտարակով, պսակուած երկու յարկաբաժիններէ, որոնց միջեւ հաղորդակցումը կը կատարուի քարէ բարձր աստիճաններով։ Կառոյցին բացառիկ շուք ու հմայք կու տան վարպետօրէն զուգակցուած տարբեր մեծութեան ճակտոնները, անկիւններու շթաքարէ անցումները, բացուածքներու շքեղ եզրակալները, կամարակապ զոյգ պատուհանները, գեղանի զանգաշտարակը։
Սեղանատունը
Համալիրի հիւսիս-արեւելքը գտնուող սեղանատունը (13-րդ դար, նորոգուած է 1975 - 1978 թթ․) յատակագիծը ուղղանկիւն կառոյց է՝ մէկ զոյգ սիւներով բաժնուած երկու հաւասար քառակուսի մասերու, որոնցմէ իւրաքանչիւրն ունի փոխհատուող զոյգ կամարներու վրայ յենուող երդիկաւոր ծածկ։ Մուտքը արեւմուտքէն է՝ պարսպէն դուրս։
Սուրբ Գրիգոր եկեղեցի
Գաւիթէն հարաւ տեղադրուած՝ Սուրբ Գրիգոր եկեղեցին (1025), դուրսէն ուղղանկիւն, իսկ ներսէն խաչաձեւ յատակագիծով, երկթեք կտուրով, թաղակապ շինութիւն է, որուն չորս անկիւնները աւանդատուներ են (արեւմտեանները՝ կրկնայարկ)։
Սուրբ Աստուածածին եկեղեցի
Սուրբ Աստուածածին եկեղեցին (13-րդ դար), գաւիթի հիւսիսային կողմն է՝ Սուրբ Գրիգորին գրեթէ համաչափ դիրքով։ Ցած համաչափութիւններով, գմբէթաւոր փոքրաչափ կառոյց է։
Խաչքարեր
Փոքր գաւիթէն ներս՝ Սուրբ Նշան եկեղեցւոյ հիւսիսային շքամուտքի արեւելեան կողմն է, պատկերագրական հարստութեամբ եւ արտայայտչամիջոցներու բարձրարուեստ միահիւսմամբ բնութագրուող, Ամենափրկիչ խաչքարը (1273)՝ կանգնեցուած Աթաբեկ եւ ամիրսպասալար Սադունի պատւոյն։ Պարսպի հիւսիս-արեւմտեան անկեան մօտ Ուքանանց տոհմի՝ գեղաքանդակ խաչքարերով պսակուած մատուռ-դամբարաններն են (13-րդ դարի առաջին կէս)։
Համաշխարհային Ժառանգութիւն
1996-ին Հաղբատի վանական համալիրը ընդգրկուած է ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի համաշխարհային մշակութային արժէքներու ցուցակին մէջ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Համաշխարհային ժառանգություն Հայաստանում Ստորոգութիւն:Կրօնական կառոյցներ Ստորոգութիւն:Գուգարքի կրօնական կառոյցներ Ստորոգութիւն:Վանքային համալիրներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Լոռիի մարզի տաճարներ Ստորոգութիւն:Հայկական վանքեր Ստորոգութիւն:Հայկական եկեղեցիներ
Վիոլետ Ճեպեճեան գրադարան
Վիոլետ Ճեպեճեան գրադարան, գրադարանը հիմնուած է Հալէպ, 13 Յուլիս 1971-ին, բժշիկ Ռ. Ճեպեճեան ի կողմէ, ի յիշատակ հանգուցեալ իր տիկնոջ, ծնեալ Մանիսաճեան, 1911, Պազըլ։ Գրադարանը անհատական ձեռնարկ է, կը պատկանի Ճեպեճեան ընտանիքին եւ կը ղեկավարուի անոր անդամներուն կողմէ, ըստ այն տրամադրութեանց, որոնք ճշդորոշուած են Գրադարանի Կանոնագիր-ծրագրի մէջ, պատրաստուած հիմնադիր՝ Ռ. Ճեպեճեանի կողմէ։ Վիոլետ Ճեպեճեան Գրադարանը մասնագիտացած է Սուրիահայ գաղութի պատմութեան մէջ, զուգահեռաբար անոր ուշադրութեան առարկայ են,մշակութային եւ ընկերային փոխյարաբերութիւնները Հայ եւ Արաբ ժողովուրդներու միջեւ։ Գրադարանը սերտ կապեր ունի հայրենի եւ արտասահմանեան հայկական գրադարաններու, ինչպէս նաեւ Սփիւռքի տեղեկագրական ու մշակութային կեդրոններու եւ տեղական արաբ հաստատութիւններու հետ։ Կը կատարուին գրականութեան բազմատեսակ առաքումներ եւ փոխանակութիւններ։ Գրադարանը ունի ընթերցասրահ, որը բաց է բոլոր անոնց, որոնք փափաք ունին տեղեկութիւններ քաղելու, սերտողութիւններ ընելու:
ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹԵԱՆ ՍՏՈՐԱԲԱԺԱԻՆՆԵՐՈՒ ՀԱՄԱՌՕՏ ՑԱՆԿԸ-
ՄԱՄՈՒԼ
Սուրիոյ եւ Լիբանանի տեղական հայ մամուլ հաւաքածոներ- Հայաստանեան եւ արտասահմանեան պարբերականներ-Նմոյշներ եւ փոքրաթիւ հաւաքածոներ հայ մամուլէն ընդհանրապէս- Յաւելեալ թիւեր հայկ. թերթերէ, որոնք կ՝առաջարկուի փոխանակել։
ԳԻՐՔԵՐ
Հայոց պատմութիւն, Հայկական հարց, հնատիպ գիրքեր, տեղական եւ հայաստանեան հրատարակութիւններ, արեւելագիտական, մատենագրական ուսումնասիրութիւններ, արխիւային նիւթեր։ Արուեստի գիրքերու ճոխ հաւաքածոյ, հայերէն եւ օտար լեզուներով գրականութիւն մի քանի ձեռագիր յուշագրութիւններ (անտիպ). Արաբերէնի թարգմանուած հայ հեղինակներու գործեր. Տեղեկագրական աղբիւրներ. ՈՎ-Է-ՆԱ-ի համահաւաքուած հասցէներ՝ արտաքին, ինչ ներքին սփիւռքներէն։
ԱՐԽԻՒՆԵՐ
Գրիգոր Պողարեանի արխիւը (Կրթասիրաց Դպրոցի եւ Հալէպահայ Ուսուցչական Միութեան), տեղեկանք Սուրիոյ եւ Լիբանանի հայ հաստատութիւններու, ինչպէս նաեւ հայութեան առնչուող օտար ձեռնարկներու մասին։ Օննիկ Աւետիսեանի տպագրական հայ մանրագիրի սերտողութեան եւ ստեղծումի ամբողջական արխիւը. գեղանկարիչ Արմիսի ամբողջական արխիւն ու նկարներու վերարտադրոթիւնները։ Բժ. Ա. Ա. Ալթունեանի եւ այլ անձնաւորութիւններու մասին տեղեկանք։ Ռ. Ճեպեճեանի անձնական արխիվը եւ յուշերը։
ՎԻՏԻՈԴԱՐԱՆ
Հայ մշակոյիթի տարբեր ճիւղերը ընդգրկող քասեթներ- թատերգութիւն, երաժշտութիւն, պարային, գիտա-պատմական նիւթերու շուրջ դասախօսութիւններ. ասմունքներ, հայ-քարթուն. թրքական հեռատեսիլի ելոյթներ հայերու մասին։
ՍԱՐՔԱՒՈՐՈՒՄՆԵՐ
Մաքինթօշ բազմալեզու մանրակարգիչ, տպագրական սարքով՝ որ կը գրէ 6 ալֆապետներով, ընդ որում մեսրոպական այբուբենի ճոխ տառատեսակներ, որոնց շարքին՝ Օննիկ Աւետիսեան ի մանրագիրը։ Գրամեքենաներ, ծրագրի մէջ է ապահովումը՝ ՄիկորՖիլմֆոտօ-ապարատը, կարենալ վերարտադրել եւ կարդալ մամուլի խոշոր էջերը. ի հարկին զանոնք հայթայթել այլ կեդրոններէ։
ԿԱՊԵՐ
Հայրենի հաստատութիւններու, Արտաքին եւ ներքին հայ Սփիւռքի համարեայ բոլոր կեդրոններու հետ, ինչպէս նաեւ հայութեամբ հետաքրքրուող օտար հաստատութիւններու հետ։ Սերտ կապերու հաստատում Արաբ Մշակութային կեդրոններու հետ։
ՀՐԱՏԱՐԱԿՈՒԹԻՒՆՆԵՐ
Հայերէն, արաբերէն եւ օտար լեզուներով գիրքեր, պրակներ ալպոմներ. ՈՎ Է ՆԱ հասցէարան, Արտաքին եւ Ներքին Հայ Սփիւռքներու։
ԼՈՒՍԱՊԱՏՃԷՆՆԵՐ
Գրադարանը ունի հազուագիւտ գիրքերու եւ սպառած հրատարակութիւններու լուսապատճէններու Ֆոնտ։ Փափաքողներուն հնարաւոր է հայթայթել զանոնք՝ կազմուած կամ ազատ թերթիկներով։
1995-ին, Վ. Ճ. Գրադարանը պաշտօնապէս ճանչցուած է որպէս Հրատարակչատան Տուն, Տեղեկատուութեան կողմէ, Դամասկոս։
Մկրտիչ Հաճեան
Մկրտիչ Շահէն Հաճեան, գրող, գիւտարար, երաժշտութեան քննադատ, նկարիչ ։
Կեանք եւ գործունէութիւն
1952-1957 թուականներուն ապրած է Ֆրանսա, ապա հաստատուած՝ Մեքսիքօ։ 1959-ին Փարիզի մէջ մասնակցած է պետական քննութիւններու եւ ստացած՝ երաժշտական քննադատի վկայական։ Մեքսիքոյի մէջ կազմակերպած է արհեստական մարմարի արտադրութիւն (քիմիական եղանակով արհեստական մարմար ստանալու գիւտը Հաճեանին կը պատկանի)։
Ժողովածուներ
Լոյս ընծայած է «Բոցեր» (1973) եւ «Հողէն երկինք» (1977) քերթուածներու ժողովածուները, որոնք արժանացած են «Ալեք Մանուկեան» մշակութային հիմնադրամի գրական մրցանակին։
Թարգմանութիւններ
Թարգմանած է Էտմոն Ռոստանի «Սիրանօ տը Պերժըրաք» (1949), Գարլօ Կոլտոնիի «Հիւրանոցի տիրուհին» (1950) եւ Ժան Անույի «Ռոմէօ ու Ժանէթ» (1950) թատերախաղերը։
Ցուցահանդէսներ
Նկարչական գործերու (վերացապաշտ) ցուցահանդէսներ ունեցած է Մեքսիքոյի, Նիւ Եորքի, Պոսթընի եւ Երեւանի մէջ (1977, իր գործերը նուիրած է Հայաստանի Ազգային Պատկերասրահ ին)։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ Ստորոգութիւն:Հայ գիւտարարներ Ստորոգութիւն:Հայ նկարիչներ Ստորոգութիւն:25 Նոյեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:Մեքսիքայի հայերը Ստորոգութիւն:11 Յունուարի ծնածներ
Քլոտիա Քոզման
Քլոտիա Քոզման, Լիբանանցի հետազօտող, լրագրող, ակադեմիկոս, համալսարանի դասախօս: