cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Յակոբ Ուղուրլեան էֆենտի
Կենսագրութիւն
1906-07 թուականներուն Կ. Պոլսոյ Ս. Փրկիչ ազգային հիւանդանոցին մէջ մտային հիւանդութիւններու բաժինին մէջ որպէս բժիշկ աշխատած է։ Մասնագիտացած է ծննդամիզական եւ վեներական հիւանդութիւններու գիծով։ 1913 թ. Կ. Պոլսոյ մէջ զբաղած է ծննդամիզական եւ վեներական հիւանդութիւններու բուժմամբ։ Հիւանդներուն բուժած է պրոֆ. Էրլիխի վերջին մեթոտով՝ 606 Սալվարսան դեղով։
Ամենակարճ ժամկէտով բուժած է հին եւ նոր ախտով (սիֆիլիս), ջերմամիզութեամբ (սուսանակ), միզապարկի եւ երիկամներու հիւանդութիւններով տառապող հիւանդները։ Հիւանդները ընդունած է Կ. Պոլսոյ Սիրքէճի տրամուղիի ճամբուն վրայ, Ֆէպիուս լուսանկարչատան առաջին յարկը գտնուող իր անձնական դարմանատան մէջ։
1914 թուականին՝ Առաջին աշխահամարտի ժամանակ, Օսմանեան բանակին մէջ ծառայած է զինուորական դպրոցներու ու պահեստներու գլխաւոր բժիշկի տեղակալ՝ հրամանատարի աստիճանով։
Մահացած է 1918 թուականին Ապրիլ 14/19/25-ին, Կ. Պոլսոյ Թաքսիմի հիւանդանոցին մէջ, ժանտախտէ՝ 42 տարեկան հասակին։ Թաղուած է Կ. Պոլսոյ Շիշլիի ազգային գերեզմանատան մէջ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:1918 մահեր Ստորոգութիւն:Կոստանդնուպոլիս մահացածներ Ստորոգութիւն:Ժանտախտէ մահացածներ
1838 թուական
1838 թուական, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 38րդ տարին
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1838 մահեր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1838
Ներսէս Փափազեան
Ներսէս Փափազեան (1872, Ագուլիս-1915), հոգեւորական եւ հասարակական գործիչ։
Կենսագրութիւն
Ներսէս Փափազեան Մեսրոպ շուշտակ վարդապետի որդին է եւ եղբայրը՝ յայտնի գրագէտ Վրթանէսի ու Վահանի։ Վան կը փոխադրուի, ուր կ'անցընէ իր մանկութիւնը, ապա՝ կ'անցնի Պոլիս եւ Ետիքոլէյի որբանոցը կ'աշակերտէ։ Հոնկէ կ'անցնի Արմաշ եւ դպրեվանքի մէջ շրջանը բոլորելով՝ վարդապետ կը ձեռնադրուի տ. Մաշթոց յորջորջմամբ եւ իր 6 ընկերներու խումբով, որ Արմաշի առաջին հունձքն էր։
Իբր հովիւ կը ղրկուի Ամերիկա, ուր կը յաճախէ Քոլոմպիա համալսարան, ուրկէ կը վկայուի, ապա կը մտնէ դաշնակցութեան շարքերը։ Իննամեայ հովուութիւն ընելէն ետք կ'անցնի Կովկաս, ուր կը մասնակցի հայ-թաթարական կռիւներուն։ Եկեղեցապատկան կալուածներու գրաւման առթիւ խօսած իր մէկ ճառին համար ռուս կառավարութիւնը իր հեռացումը կը պահանջէ Էջմիածինէն։
Մաշտոց վրդ. Թէհրանի առաջնորդ կը կարգուի, ուր կը մնայ երկու տարի։ Որպէս հասարակական գործիչ կը ստիպուի սքեմը թողուլ եւ մեկնիլ Ամերիկա, 1906-ի վերջերը կը ստանձնէ «Հայրենիք»-ի խմբագրութիւնը Վռամեանի տեղ։ Սահմանադրութենէն ետք կ'անցնի Պոլիս եւ մօտակայ գաւառները կ'ուղեւորուի քարոզչական պաշտօնով։ «Ազատամարտ»-ի հայկական բաժինի խմբագիր կը դառնայ մինչեւ 1915 Ապրիլ 11: Ձեռնարկած է նաեւ ամուսնական դատերու փաստաբանութեան՝ դատաստանական խորհուրդի առջեւ, իբր հմուտ եկեղեցական օրէնքներու։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Ագուլիս մահացածներ Ստորոգութիւն:Հասարակական գործիչներ Ստորոգութիւն:Հայ հոգեւորականներ
Վազգէն Անդրէասեան
Վազգէն Անդրէասեան, ֆրանսահայ ճարտարագէտ։
Մանկութիւն
Վազգէն Անդրէասեան ծնած է Օսմանեան կայսրութեան մէջ, Չմշկածագ քաղաքի մօտիկ Հազարի գիւղը, ուր ապրած է մինչեւ 1915։ Իր մանկութիւնը պատմած է եռահատոր Հազարիապատում գիրքին մէջ։ 1915-ին, Վազգէնը աշակերտ է Չմշկածագի Բարձրագոյն Նախակրթարանին մէջ (տնօրէն. Պօղոս Զէննէյեան)։
Կեանքը Պոլսոյ մէջ
Պոլսոյ մէջ կը յաճախէ Ազգային Կեդրոնական Վարժարանը, տնօրէն Գեղամ Գաւաֆեանի օգնութեան շնորհիւ։ Վարժարանը կ'աւարտէ 1923 թուականին։
Կրկին գաղթ՝ դէպի Ֆրանսա
Թուրք ազգայնականներու վերադարձին (1923 թուականին), կ'ապասատնի Ֆրանսա, նախ Մարսէյլ, յետոյ Փարիզ։
Ուսում
Զատիկ Խանզատեանի մեկենասութեան շնորհիւ, կ'ընդունուի École Nationale des Arts et Métiers, Aix-en Provence, որը կ'աւարտէ 1927-ին։
Մասնագիտական գործունէութիւն
Ուսումը աւարտելէն յետոյ, կ'աշխատի Arsenal de l'Aéronautique պետական օդանաւաշինական ընկերութեան համար, որը յետոյ կը դառնայ Nord-Aviation։ Յատկապէս կը մասնակցի փորիձարարական երկու յայտնի օդանաւներու ստեղծման եւ կառուցման, Ժերֆօ եւ Կրիֆֆոն։ Այս վերջինը պատմութեան մէջ կը մտնէ Փետրուար 1959-ին, առաջին անգամ 1643 քմ/ժամ-ի արագութիըւնը անցնելով, յայտնի օդաչու André Turcat-ի ղեկավարութեամբ։
Հ.Մ.Ը.Մ.
Վազգէն Անդրէասեանը սկաուտ է 1913-էն սկսեալ, նախ որպէս Չմշկածագի նորաստեղծ խումբի անդամ, յետոյ 1918-ին որպէս Հ.Մ.Ը.Մ.-ի անդամ։ Յուլիս 1924-ին, կը հիմնէ Մարսէյլի Հ.Մ.Ը.Մ.-ի մասնաճիւղը։ Պատերազմէն յետոյ, Ֆրանսաի հայ սկաուտներու ղեկավարն է։
Ազգակցական կապեր
Վազգէն Անդրէասեանը կապուած էր նահատակ սկաուտ Վահան Չերազին հետ, այս վերջինը ըլլալով իր քրոջ ամուսինը։ Ամերիկահայ գրող Անդրանիկ Անդրէասեանի զարմիկն էր։ Նոյնանուն ֆրանսահայ ջրաբան, Վազգէն Անդրէասեանի մեծ հայրն էր։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Ֆրանսայի հայերը Ստորոգութիւն:Հայ ճարտարագէտներ Ստորոգութիւն:10 Ապրիլի ծնածներ Ստորոգութիւն:30 Նոյեմբերի մահացածներ
Վորթիցիզմ
Վորթիցիզմ (անգլ.՝ Vorticism), 20-րդ դարու ավանկարտիսթական արուեստի ուղղութիւն, որը ծագեր է Մեծ Բրիտանիոյ մէջ, մօտ է ֆութուրիզմին :
Պատմութիւն
Վորթիցիզմը բացառապէս անգլիական մշակութային երեւոյթ է, մոտեռնիզմի անգլիական ճիւղ եւ հակազդեր է ինչպէս իմփրեսիոնիզմին, այնպէս ալ` դասական ուղղութիւն քլասիցիզմի գեղանկարչութեան աւանդոյթներուն: Վորթիցիզմի նախակարապետը եղեր է նկարիչ Ռոճըր Ֆրայը, որը ոճի ներկայացուցիչներու համար ճանապարհ հարթեր է իր «Մանէն եւ փոսթիմփրեսիոնիսթները» »» (1910) եւ «Անգլիացի, ֆրանսացի եւ ռուս նկարիչներու երկրորդ փոսթիմփրեսիոնիսթական ցուցահանդէս» (1912 տարի) ցուցահանդէսներով:
Վորթիցիզմի ձեւաւորման վրայ մեծ ազդեցութիւն ունեցեր է իտալական ֆութուրիզմը: 1910 թուականին Լոնտոն եկեր է Ֆիլիփօ Մարինեթթին եւ դասախօսութիւններ կարդացեր է ֆութուրիզմի մասին կանանց Լայսիըմ ակումբին մէջ (Lyceum Club for Women), իսկ 1912 թուականին լոնտոնեան Սաքուիլ պատկերասրահը դարձեր է երկրորդ վայրը, ուր ցուցադրուեր է ֆութուրիստական մեծ շարժական ցուցահանդէսը:
1914 թուականին որոշ անգլիացի նկարիչներ, որոնցմէ յիշատակելի են հետեւեալները՝ Ուինտհըմ Լուիսը (Wyndham Lewis), Լօրենս Աթքինսոնը (Lawrence Atkinson), Տէյվիտ Պոմբերկը (David Bomberg) եւ բանաստեղծ Էզրա Փաունտը (Ezra Pound), ստեղծեր են գեղարուեստական միաւորում, որը հիմնուած էր ճարտարարուեստական ծաղկման եւ մեծ քաղաքներու (megapolis)` հետագային եւրոպական քաղաքակրթութեան վրայ ունենալիք վճռորոշ ազդեցութեան հասկացութեան վրայ: Այս գեղարուեստական ուղղութեան տպագիր օրկան դարձեր է Լուիսի կողմէն թողարկուող «Blast» ամսագիրը, որը գոյութիւն  ունեցեր է երկու տարի եւ թողարկուեր է երկու անգամ, 1914 թուականի Յուլիսին եւ 1915 թուականի Յուլիսին: Փաունտը շարժման գաղափարական ոգեշնչողն էր :
Առաւել յայտնի վորթիցիսթ նկարիչներ
Տէյվիտ Պոմպերկ
Ճեսիքա Տիսմոր
Ճէյքըպ Էփսթայն
Անրի Կօտիէ Պժեսքա
Էլվին Քոպուրն (լուսանկարիչ)
Ուինտհամ Լուիս
Էզրա Փաունտ
Ուիլիամ Ռոպըրթս
Էտուարտ Ուուսվորթ
Տորոթի Շէքսփիր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Արուեստ
Սելանիկի հայկական գաղութը
Սելանիկի (Թեսաղոնիկէի) հայական գաղութը, Սելանիկ կամ՝ Թեսաղոնիկէ (յուն․՝ Θεσσαλονίκη) քաղաք-նաւահանգիստը կը գտնուի Յունաստանի հիւսիսը, Կեդրոնական Մակետոնիոյ Շրջանը, Էգէական Ծովուն Թերմայիքոս ծոցի հիւսիսային ափին։ Քաղաքը հիմնուած է Ք․ա․ 315/6 թուականին։
Հայերուն հնագոյն հետքերը
Շատ հիմ ժամանակներէն, Մակետոնիոյ եւ Թրակիոյ շրջաններուն մէջ ապրած են հայեր։ Սելանիկին մէջ հայեր կը յիշատակուին 900ական թուականներէն․ հայեր զօրացուցած են Մակետոնական պահակազօրքը։ Անոնց թիւը կամաց կամաց կ՛աւելնայ 11-րդ եւ 15-րդ դարերուն. կը հաստատուին քաղաքին մէջ եւ նաւահանգիստին շուրջը։ Որոշակի տեղեկութիւններ կ՛ունենանք Էջմիածնի Աբրահամ Կաթողիկոսին (եղած է նաեւ առաջնորդ Ռոտոսթօի Թեմի) կողմէն, 1737-ի Յունուարի «Թէքիրտաղու (Ռոտոսթօ-Արեւելեան Թրակիա) Առաջնորդութեան» ղրկած կոնդակին մէջ, որով կը մաղթէ ան՝ «շնորհք առաքելական եւ աստուածային բազմապատիկ օրհնութիւն եւ նախախնամական գթութիւն ի վերայ տիրապահ եւ աստուածախնամ, ծովահայեաց մայրաքաղաքիդ Թէքիրտաղու եւ շրջակայ թեմից եւ գիւղօրէից», ի միջի այլոց, «Տիմէթօխայու, Սէմէնտրիու, Կէմըրճունիոյ, Էսկիճէու, Տրամայու, Ղաւալայու, Սէրէզու, Սելանիկու եւ այլոց աւանոց եւ գեղջաց, որում գտանին ազգս Հայոց»։
Սակայն Սելանիկին մէջ, տեղւոյն հայկական գաղութին կազմութեան մասին արձանագրութիւններ կամ հետքեր կան 18-րդ դարէն սկսեալ․ օսմանեան տիրապետութեան շրջանին 25-30 հայ ընտանիքներ եւ որոշ թիւ մը ամուրիներ, որոնք եղած են պետական պաշտօնեաներ եւ կամ առեւտրականներ եւ արհեստաւորներ։
Հայկական եկեղեցին, Դպրաց դասը
Սելանիկի մէջ, հայկական համայնքը իր առաջին մատուռը կ՛ունենայ 1884 թուականին վերջերը։ Համայնքի անդամները 400 թրք․ ոսկի կը հաւաքեն ու կը գնեն այժմու եկեղեցիին հողամասը եւ 1000 ոսկի եւ աւելի կը ծախսեն ու 1903 Նոյեմբեր 6-ին եկեղեցւոյ շինութիւնը կ՛աւարտի։ Եկեղեցին Ս․Աստուածածին կը կոչուի։  Եկեղեցւոյ կից, 4 տարի ետք կը կառուցուի երկյարկանի շէնք, ուր կը բացուի առաջին հայկական վարժարանը 35 աշակերտներով։  Նաեւ այս շէնքին մէջ գործած է Թրակիոյ եւ Մակետոնիոյ Առաջնորդարանը։  Իսկ շէնքին վերնայարկը կը գործածուի իբրեւ Հ․Մ․Ը․Մ․ի ակումբ եւ ազգային հաւաքատեղի։
1958 թուականին «Ադամեան» Թատերասիրաց Միութեան նախաձեռնութեամբ, Ազգ․ իշխանութեան եւ քոյր միութիւններու օժանդակութեամբ Ս․ Աստուածածին եկեղեցւոյ Դպրաց Դասը կը կազմուի․ քանի մը տասնեակ տարի կեանք կ՛ունենայ։  1958 թ․ Սելանիկ կու գայ Յունաստան ի նորանշանակ Առաջնորդ Տ․ Սահակ Եպկ․ Այվազեան եւ երկու շաբթուան ընթացքին կը սորվեցնէ Եկմալեան պատարագը։
Համայնքին աճումն ու նուազումը
Սելանիկին ազատագրութեան թուականին, հոն կ՛ապրէին 50 հայ ընտանիքներ, ընդհանրապէս առեւտրականներ։ Փոքր Ասիոյ աղէտին հետեւանքով, յոյներուն հետ 10․000 հաշուող հայ գաղթականներ կը հասնին քաղաքը։
Մակետոնիոյ եւ Թրակիոյ ուրիշ քաղաքներուն մէջ ալ, ուր արդէն կ՛ապրէին քիչ թիւով հայ ընտանիքներ, կը տեղաւորուին 8 - 9․000 հայ գաղթականներ։ Հայկական համայքները կարգաւորելու համար, Սելանիկին մէջ Ազգային թեմական իշխանութիւն մը կը կազմակերպուի, իբրեւ Մակետոնիոյ եւ Թրակիոյ Թեմ։
1925 - 1927 թուականներուն Թրակիոյ եւ Մակետոնիոյ մէջ կատարուած տեղահանութիւններուն եւ դէպի այլ երկիրներ արտագաղթի պատճառով, Սելանիկի հայկական գաղութին թիւը 1/3 համեմատութեամբ կը նուազի։ 1939 թուականին, հայ համայնքին թիւը՝ 6000 է։ Գրեթէ այսպէս ալ կը մնայ մինչեւ Բ․ Համաշխարհային պատերազմի աւարտին, երբ ներգաղթի եւ արտագաղթի նոր, սակայն մեծ հոսանքով, քաղաքին հայութեան թիւը հազիւ 1000-ի կը հասնի։
Բ․ Համաշխարհային պատերազմի ընթացքին, Սելանիկը Գերմանիոյ գերիշխանութեան տակ մեծ վնասներ կը կրէ՝ աղէտ, սով եւ համաճարակ, նոյնպէս՝ հայ համայնքը։ Քանի մը հարիւր կը հաշուեն սովէն մահացած հայերը, որոնց մէկ մասը անանուն թաղուած է Սելանիկի հայկական գերեզմանատան մէջ։Ներգաղթի ա․ կարաւանը Սելանիկէն կը մեկնի Մակետոնիոյ եւ Թրակիոյ 2500 ներգաղթողներով, Օգոստոս 2, 1947-ին։ Ներգաղթի արագումները կը շարունակուին մինչեւ 1947-ի վերջը եւ Հայաստան կը փոխադրուին 10․000 աւելի հայրենակիցներ։  Ներգաղթին զուգահեռ, տեղի կ՛ունենայ նաեւ արտագաղթ ի մասնաւորի դէպի Հարաւային Ամերիկա եւ Քանատա։  Սելանիկի հայկական գաղութի թիւը մեծ անկում կը կրէ․ կը նուազի 5/6-ով։ Անմիջական անդրադարձ կ՛ունենայ համայնքի ազգային, կրթական, մարզական եւ մշակութային կեանքին մէջ։
Շէնքերու կառուցում «անտուն» մնացած հայ ընտանիքներու համար
1955-ական թուականներուն, տակաւին հարիւրաւոր հայ ընտանիքներ կը բնակէին 35-40 տարուան ապառողջապահական տաղաւարներու մէջ։ Այս նպատակով, Գալուստ Կիւլպէնկեան Հիմնարկութիւնը կը տրամադրէ հսկայ գումար մը․ կը գործակցի ՄԱԿ-ի գաղթականաց գրասենեակին եւ Յունաստանի խնամատարական նախարարութեան հետ ու կը կառուցեն բազմայարկանի շէնքեր։
Կը պատսպարուին 35 հայ ընտանիքներ։
Հայկական վարժարաններ
Մինչեւ 1938-41 գործած են հետեւեալ ամենօրիայ դպրոցները․-
Ասոնցմէ զատ, Սելանիկի ամերիկեան Անաթոլիա Գոլէճի մանչերու եւ աղջիկներու դպրոցներուն մէջ ուսանող բաւական մեծ թիւով հայ աշակերտները կը ստանային նաեւ հայեցի դաստիարակութիւն։
Միութիւններ
Հետեւեալ միութիւնները աշխուժ գործունէութիւն ունին․-
Հայ Գթութեան Խաչին Սելանիկի «Անի» մասնաճիւղը․ հիմնուած 1928, Դեկտ․ 15։ Անխափան կը գործէ մինչեւ այսօր։
Հ․Մ․Ը․Մ․ի Սելանիկի մասնաճիւղը․ հիմնուած 1924 թուականին։ Կը գործէ մինչեւ այսօր․ կողովագնդակի խումբը մասնաճիւղին պարծանքն է։ Հիմնումէն մինչեւ Բ․ Համաշխարհային Պատերազի ծագիլը, յանձն առած էր հայկական դպրոցներուն մարզանքի դասերը։
Արշակունիներու Դամբարան
Արշակունիներու դամբարան, վաղմիջնադարեան դամբարան՝ Աղձքի մէջ (այժմ Ձորագիւղ, Արագածոտնի մարզին մէջ), ուր ամփոփուած են հեթանոս եւ քրիստոնեայ հայ Արշակունի թագաւորներու աճիւնները։ Թուագրուած է 4-րդ դարու երկրորդ կէսով ։ 5-րդ դարուն դամբարանին կից կառուցուած է պազիլիք եկեղեցի մը, որ վերակառուցուած է 19-րդ դարուն ։
Սելանիկի հայկական գաղութը
Միութիւններ
« Համազգային» Հայ Կրթական եւ Մշակութային Միութեան Թեսաղոնիկէի (Սելանիկ) «Ղ. Սարեան» մասնաճիւղը։ Վերջին տարիներուն իր հովանին տակ կը գործէ «Մասիս» Պարախումբը։
Արշակունիներու Դամբարան
Պատմութիւն
Փաւստոս Բիւզանդի վկայութեամբ պարսից Շապուհ Բ. արքան, 364 թուականին գրաւելով Անի-Կամախը, բացած է այնտեղ թաղուած հայ թագաւորներու գերեզմանները եւ փորձած է աճիւնները Պարսկաստան փոխադրել, որովհետեւ հեթանոս պարսիկներու պատկերացմամբ այդ թագաւորներուն ոսկորներուն հետ միասին իրենց աշխարհը կը փոխադրէին անոնց «փառքը, բախտն ու քաջութիւնը»։ Սակայն Վասակ Մամիկոնեան սպարապետ, Այրարատ նահանգին մէջ յաղթելով պարսիկներուն, խլած է այդ մասունքներն ու թաղած Աղձքի մէջ։
Դամբարանի Կառոյցը
1973-1974 թուականներուն դամբարանի շրջապատին մէջ կատարուած պեղումներով բացուած են դամբարանի վերգետնեայ մասի աստիճանաձեւ (5 աստիճաններէ բաղկացած), արեւելեան հարաւային կողմը շրջանցող հիմնապատուանդանը եւ եռանաւ պազիլիքբեկեղեցիին մնացորդները։
Սելանիկի հայկական գաղութը
Միութիւններ
Հ․Յ․Դ․ Երիտասարդականի «Սողոմոն Թեհլիրեան» եռանդուն խումբը։ Մինչեւ 2010 թուականին կը պահէ իր երկսեռ պարախումբը։
Արշակունիներու Դամբարան
Դամբարանի Կառոյցը
Ենթադրուած է, որ դամբարանը եղած է երկյարկանի՝ բաղկացած կիսագէտնափոր ոսկրատունէ եւ վերնայարկէ (չէ պահպանուած)։
Բարաւորով ծածկուած ու կամարով պսակուած մուտքը արեւմտեան կողմէն է, որովհետեւ մտած են ուղղանկիւն խաչաձեւ յատակագիծ ունեցող քարաշէն երկյարկանի գետնափոր դամբարանի ստորերկրեայ մասը (երկարութիւնը՝ 3,75մ, լայնութիւնը՝ 2,65մ, բարձրութիւնը՝ 2,60մ)։ Արեւմտեան մուտքի երկու կողմերու եւ ուղղանկիւն խորշերէ ճակատներու քարերը յարդարուած են հեթանոսական եւ քրիստոնէական վաղ շրջանի զարդաքանդակներով (առիւծ, շուն, եղջերու, վարազ, այծեամ, ցուլ եւ այլն)։ Դամբարանը հիւսիսային եւ հարաւային կողմերուն մէջ ունի որմնախորշեր, իսկ արեւելքին մէջ՝ կիսաշրջանաձեւ խորան։ Խորշերու ճակատներու վարի մասերուն մէջ միակտուր, քանդակազարդ սալեր կանգնեցուած են, ետեւի կողմը առաջացնելով արկղաձեւ տարածութիւններ (վիմադամբաններ), որոնք ծառայած են թագաւորական մասունքներու ամփոփման ։ Ոսկորները մինչեւ մեր օրերը չեն պահպանուած:
Սելանիկի հայկական գաղութը
Միութիւններ
Հ․Յ․Դ․ Պատանեկան «Լեւոն Շանթ» խումբը։
Թաղային Մարմինը։
Արշակունիներու Դամբարան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Կրօն Ստորոգութիւն:Հայաստան
Սելանիկի հայկական գաղութը
Միութիւններ
Եկեղեցասէր Տիկնաց Միութիւնը։
Հ․Յ․Դ․ Հայ Դատի յանձնախումբը։
Վերոնշեալ միութիւնները յաճախակի ձեռնարկներով կը լեցնեն հայութեան կեանքը։ Անոնք կը գործակցին ուր որ հարկ է։
Բարեգործականի Սելանիկի մասնաճիւղը։
Վերջին տասնամեակներուն դադրած է գործելէ «Ադամեան» Թատերասիրաց Միութիւնը․ կազմուած՝ Փետր․ 10, 1933 թուականին։
Խալքիտիքիի ամառանոցը
Շնորհիւ Հայ Գթութեան Խաչին Շրջանային Վարչութեան ջանքերուն, Սելանիկի հարաւ արեւմուտքը, Խալքիտիքի շրջանին արեւմտեան մասին (կամ հասարակ անուանումով՝ 1-ին ոտքին) կը գնուի հողատարածք մը եւ կը գործածուի իբրեւ ամառանոց հայ փոքրիկներուն-պատանիներուն համար։  Ներառնուած է նաեւ Հ․Օ․Մ․ի սփիւռքահայ պատանիներու փոխանակման Ծրագրին մէջ։
Համայնքին իրավիճակը
Համայնքին թիւը երկար ժամանակ գրեթէ նոյնը կը մնայ, 300 ընտանիքներ։ Սովիէթական Միութեան փլուզումով եւ Հ․Հ․ վերահաստատման առաջին դժուար տարիներուն, մասնաւորաբար 1991 - 2001 թուականներուն, Սելանիկ կը հասնին տնտեսական գաղթականներ։  Այժմ մօտ 15․000 հայեր կ՛ապրին Սելանիկի քաղաքային տարածքաշրջանը, սակայն համայնքին մէջ արձանագրուած են միայն 1․200 հոգի, մնացեալը դժբախտաբար հեռու կը մնայ հայ գաղութին կեանքէն։
1956 թուականէն, եկեղեցւոյ կից շէնքին առաջին յարկին մէջ, կը գործէ «Մալաքեան-Գասպարեան Ծաղկոց» շաբաթօրեայ վարժարանը․ կը գործէ շաբաթ օրերը եւ ունի մօտ 90 աշակերտներ։
«Թեսաղոնիկէ 97» Եւրոպայի Մշակութային Մայրաքաղաք, «Հայկական Ամիս»
Եւրոպական Միութեան ծրագիրներէն մէկն է նաեւ «Եւրոպայի Մշակութային Մայրաքաղաք»ի հանդիսութիւններու կազմակերպումը։ Ամէն տարուայ համար կ՛ընտրուի քաղաք մը, որ մէկ տարուան տեւողութեամբ՝ հանդիսանալով Եւրոպայի Մշակութային Մայրաքաղաքը, կը հիւրընկալէ գեղարուեստական ելոյթներ, մասնակցութեամբ Եւրոպայի զանազան երկիրներուն մէջ գոյութիւն ունեցող համաշխարհային ճանաչումով նուգախումբերու, թատրոններու, անհատ երգիչներու եւ ամէն տեսակի արհեստագէտներու (նկարիչ, արձանագործ, եւլն․)։
1997 թուականին, Սելանիկը կը հանդիսանայ «Եւրոպայի Մշակութային Մայրաքաղաք»ը։ Շնորհիւ քաղաքին Թաղային Մարմնոյ եւ Համազգայինի մասնաճիւղի վարչութեան տարած հետեւողական աշխատանքներուն Թեսաղոնիկէի «Եւրոպայի Մշակութային Մայրաքաղաք»ի կազմակերպիչ յանձնախումբին մօտ, ծրագիրներուն ցանկին մէջ կը ներառնուի «Հայկական Ամիս»ը։
1996 վերջաւորութեան, հանդիսութեանց նախօրեակին, ելոյթ կ՛ունենայ «Հայաստանի Փոքրիկ Երգիչներ»ու երգչախումբը, ապշեցնելով երաժըշտասէր հանդիսականները։
«Հայկական Ամիս»ի ելոյթները կը ձեռնարկուին մեծ յաջողութեամբ եւ հետեւեալ կարգով․-
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայկական գաղթօճախներ Ստորոգութիւն:Հիւսիսային Յունաստան Ստորոգութիւն:Մակետոնիա Ստորոգութիւն:Յունաստան
Dead Poets Society
Dead Poets Society, 1989 թուականի ամերիկեան ֆիլմ մըն է։ Գրող՝ Թոմ Շոլման, բեմադրիչ՝ Փիթըր Ուէյր, արտադրիչներ՝ Սթիվըն Հաֆթ, Փօլ Ճանկըր Ուիթ ու Թոնի Թոմաս։ Dead Poets Society ֆիլմին գլխաւոր դերասանն է Ռոպին Ուիլիամսը։
Ֆիլմը տեղի կ'ունենայ 1959 թուականին, երեւակայական Վերմոնթ Ուելթըն ակադեմիա գիշերօթիկ դպրոցին մէջ, ու կը պատմէ անգլերէնի ուսուցիչի մը մասին, որ բանաստեղծութեան ուսուցման միջոցով իր աշակերտներու ներշնչումի աղբիւր կը դառնայ։
Ֆիլմը կը նկատուի անգլերէն գրականութեան ամէնէն յաջող ֆիլմերէն մէկը։ Շահած է BAFTA լաւագոյն ֆիլմի մրցանակը, ինչպէս նաեւ César ու David di Donatello մրցանակները լաւագոյն օտար ֆիլմի համար։ Շոլման ստացած է լաւագոյն բնագիր ու ինքնաստեղծ ֆիլմի մրցանակը։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1980 ֆիլմ
Ֆրանսայի Դրօշ
Ֆրանսայի դրօշը (Drapeau français), կապոյտ, սպիտակ, եւ կարմիր (ձախէն աջ), հաւասարաչափ ուղղաձիգ շերտերով ուղղանկիւն պաստառ է։ Լայնքի եւ երկայնքի յարաբերակցութիւնը 2։3 է։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Ազգային դրօշներ Ստորոգութիւն:Ֆրանսայի պետական խորհրդանիշներ Ստորոգութիւն:Դրօշներ այբբենական կարգով
Թուրկութ Ույար
Կենսագրութիւն
Նախակրթարանը Պոլսոյ մէջ կը կարդայ: Միջնակարգ ու լիկէոնին կ'երթայ զինուորական դպրոցներ Փոսոֆի, Թերմէյի եւ Անքարայի մէջ։ Առաջին ամուսնութիւնը կ'ըլլայ իր մօրը բռնադատումով եւ 3 մանուկ կ'ունենան: 18 տարեկանին կը դառնայ հայր: Մինջեւ 1958 զինուորութիւն կ'ընէ: 1958-ին կը բաժնուի բանակէն ու գործատուն կը մտնէ: 1966-ին կ'ամուսնալուծուի իր ամուսինէն ու Պոլիս կը փոխադրուի: Հոն կը սկսի Թոմրիս Ույարի հետ թղթակցիլ: 1969-ին կ'ամուսնանայ Թոմրիս Ույարի հետ եւ աշխարհ կը բերէն Հայրի Թուրկութ Ույար անունով տղայ մը: Երկրորդական Նոր(Թրք. İkinci Yeni Akım) հոսանքի առաջնորդերէն մին է :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1927 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1985 մահեր Ստորոգութիւն:Թուրք Գրողներ
Վերածնունդի Դարաշրջանի Սպանական Ճարտարապետութիւն
Վերածնունդի դարաշրջանի ճարտարապետութիւնը ճարտարապետական ոճ, որ դիմած է հին յունա-հռոմէական շինարարական արուեստի գեղագիտական հիմունքներուն, հնարքներուն եւ ձեւերուն։ Վերածնունդի ժամանակաշրջանի մշակոյթը առաջին հերթին կը զարգանար Ֆլորենցիայի եւ Հռոմի մէջ, եւ ապա նաեւ Իտալիոյ միւս երկրամասերուն մէջ, որպէս հումանիզմի եւ դասական ճարտարապետութեան վերակենդանացման խորհրդանիշ։ Ապենինեան թերակղզիի մէջ կատարելութեան հասնելէ ետք վերածնունդի արուեստը կը տարածուէր նաեւ հարակից շրջաններ։ Պատմաբանները ուսումնասիրութիւններու արդիւնքով հասած են այն եզրահանգմանքին, որ սպանական վերածնունդը սկսած է 15-րդ դարու վերջին տասնամեակներուն ։
15-րդ դարը Սպանիոյ համար դժուար ժամանակաշրջան էր, հաշուի առնելով Փորթուկալի, Նիտերլանտներու, Իտալիոյ հետ շարունակական մրցակցութիւնը եւ Եւրոպայի հիւսիսէն անընդհատ յարձակումներու սպառնալիքը։ Այդ ամէնուն գումարած նաեւ աւատական երկպառակութիւնները, սկիզբ առնող դասակարգային պայքարը, խռուութիւնները, արիւնալի ընդհարումները, խարդաւանքն ու թշնամանքը։
Սպանիոյ մէջ սկսած նոր ժամանակաշրջանին մարդը կը ճանաչցուի բարձրագոյն արժէք եւ կը յայտնուի բոլոր աշխարհահամակարգերու կիզակէտին մէջ։ Ժամանակակից ուսումնասիրողները վերածնունդի ժամանակաշրջանը բնութագրած են հետեւեալ ձեւով․
Վերածնունդի ազդեցութիւնը սպանական ճարտարապետութեան վրայ
Վերածնունդի ժամանակաշրջանի սպանական ճարտարապետական ոճը հիմնականին ձեւաւորուած է տեղական ճարտարապետներու կողմէ։ Անոր ձեւաւորման վրայ մեծ ազդեցութիւն կ՛ունենայ Հարաւային Իտալիոյ ճարտարապետութիւնը ։ Ստեղծագործաբար օգտուելով հին ժառանգութիւնէն, հենուելով գիտութեան նոր նուաճումներու վրայ՝ այդ ժամանակաշրջանի սպանացի արուեստագէտները ձգտած են ճշմարտացի պատկերել մարդուն եւ շրջակայ իրականութիւնը։ Անոնք արուեստը հարստացուցած են մարդու մարմնի կառուցուածքի ճշմարիտ պատկերմամբ, հեռանկարի, լոյս ու ստուերի, ծաւալի, կրճատումներու եւ այլ խնդիրներու մշակմամբ եւ կիրառմամբ։
Ռենեսանսեան ճարտարապետութիւնը Սպանիոյ մէջ ձեւաւորուած է հարաւիտալական արուեստի, գոթական աւանդոյթներու եւ տեղական իւրօրինակութիւններու միախառնման հետեւանքով ։ Արդիւնքով առաջացած է նոր ճարտարապետական ոճ, որ կոչուած է պլատերեսքօ ։ Վերածնունդի ժամանակահատուածին Փիրենեան թերակղզիին մէջ աւելի վառ կը դրսեւորուէր երկու ժողովուրդներու ու անոնց մշակոյթներու փոխազդեցութեան քաղաքական ու կրօնական հակառակութիւնները: Յետագային Սպանիոյ վրայ ազդեցութիւն գործած է իտալական դասական արուեստը: 15-16-րդ դարերուն Սպանիոյ մէջ հիմնականին կը կառուցուէին ոչ մեծ եկեղեցիներ, թագաւորական դամբարաններ, գոթական փառահեղ հին տաճարներուն կ՛աւելցուէին մատուռներ: Նոր ոճի առաջին դրսեւորումները նկատուած են Տոլետոյի Սան Խուան տէ լոս Ռեյէս եկեղեցւոյ ներքեւ:
Ճարտարապետ Խուան տէ Կուասը կը մտցնէ մավրիտանական մօտիվը` ութաթեւ աստղը, չնայած արտաքուստ եեղեցին խիստ է եւ համապատասխան գոթական ճարտարապետութեան: Փլատէրեսքոյի ուշ շրջանը 16-րդ դարն է: Անոր բնորոշ գիծերն են ճակատային կառուցուածքային փոփոխութիւնները: Ճակատային հատուածները յագեցած են դասական ճարտարապետական ձեւերով ու քանդակներով, բարձրաքանդակներով, կիսանդրիներով, հին աստուածներու արձաններով: Նմանօրինակ արուեստի կարկառուն օրինակ է Սալամանքայի համալսարանի շէնքը։ Գավառներուն մէջ այս ոճը կրած է տեղական աւանդոյթներու դրոշմը, սակայն ընդհանուր առմամբ այն սպանական մշակոյթի ամենավառ դրսեւորումներէն է: Տասնամեակներ անց ռենեսանսի դարաշրջանի սպանական ճարտարապետութեան վրայէն կ՛անյետանայ գոթական ազդեցութիւնը, իսկ դասական ուսումնասիրութիւնները կը հասնին բարձր մակարդակի։ Թերակղզիին մէջ աւելի քան մէկ դար իր ազդեցութիւնը ունեցած վերածննունդը կարեւոր նշանակութիւն ունեցած է սպանական ճարտարապետութեան ինքնատիպութեան ձեւաւորման գործին՝ թողնելով իր էական հետքը։
Սերոբ Մկրտիչեան
Վերապատուելի Սերոբ Ճորճ Մկրտիչեան, ծնած է Քեսապ, 19 Մարտի, 1964-ին, աւագ հովիւ Հայ Կիլիկիա Աւետարանական եկեղեցւոյ (Փասատինա, Գալիֆորնիա):
Կենսագրութիւն
Նախակրթութիւնը ստացած է Քեսապի Հայ Աւետարանական Նահատակաց Վարժարանի մէջ, միջնակարք ուսումը՝ Քեսապի Պետական Վարժարանի, իսկ Երկրորդական ուսումը՝ Լաթաքիոյ Զաքի Ալ-Արսուզի երկրորդական Վարժարանի:
Աւարտած է Լաթաքիոյ Թըշրին Համալսարանը, ուր հետեւած է անգլերէն գրականութեան եւ ստացած Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսը:
1988-1990 տարիներուն բնակած է Նիւ Եորք, Ա.Մ. Նահանգներ:
Փետրուար 1992-ին մուտք գործած է Մերձաւոր Արեւելքի Աստուածաբանական Ճեմարան (Պեյրութ), որուն ընթացքը աւարտած է 1995 թ. Փետրուարին, արժանանալով Մագիստրոս Աստուածաբանութեան տիտղոսին:
1 Մարտի, 1995 մինչեւ 30 Յունիսի, 1995, իբրեւ աւագ հովիւ ծառայած է Գալատուրանի, Քէօրքիւնէի, Էքիզօլուխի եւ Քեսապի Հայ Աւետարանական եկեղեցիներուն:
1 Յուլիսի, 1995 մինչեւ 31 Օգոստոսի, 1997, իբրեւ աւագ հովիւ ծառայած է Քեսապի Հայ Աւետարանական Սուրբ Երրորդութեան եւ Գալատուրանի Հայ Աւետարանական եկեղեցիներուն: Այս տարիներուն ան կը յաջողի կազմակերպել եւ իրականացնել Քեսապի Հայ Աւետարանական Սբ. Երրորդութիւն Եկեղեցիի ամբողջական վերանորոգումը:
1 Սեպտեմբերի, 1997 մինչեւ 31 Դեկտեմբերի, 2015, իբրեւ աւագ հովիւ ծառայած է Հալէպի Հայ Աւետարանական Էմմանուէլ եկեղեցիին:
9 Մայիս, 1999-ին կը ձեռնադրուի:
Վեր. Սերոբ Մկրտիչեան ստանձնած էր Միութենական եւ Համայնքային զանազան պաշտօններ՝ Սուրիոյ Հայ Աւետարանական Կրթական Խորհուրդի ատենապետի, Սուրիոյ Հայ Աւետարանական Եկեղեցիներու Ք.Ջ. Գործադիր Մարմինի ատենապետի, Սուրիոյ Հայ Աւետարանական Համայնքի Համայնքային Գործադիր Մարմինի ատենապետի եւ Մ.Ա.Հ.Ա.Ե. Միութեան Կեդրոնական Մարմինի Սուրիոյ բաժնի ատենապետի պաշտօնները: Ան նաեւ ստանձնած էր միջ-եկեղեցական զանազան պաշտօններ: Աշխատակած է «Պատանեկան Արձագանգ»ին, «Ջանասէր»ին եւ «Բանբեր»ին:
2013-ին, Հալէպ. կնոջ՝ Ալինա Մկրտիչեանի աշխատակցութեամբ կը հրատարակէ «Պարզուած Հաւատք» (136 Էջ) Աստուածաշնչական գիտելիքներու հատորը:
Յունուար 2016 մինչեւ Յունուար 2018, իբրեւ աւագ հովիւ ծառայած է Թորոնթոյի Հայ Աւետարանական Եկեղեցիին, Գանատա:
Փետրուար 2018 մինչեւ Յուլիս 2018, ծառայած է որպէս Հիւսիսային Ամերիկայի Հայ Աւետարանական Եկեղեցիներու Միութեան ծրագիրները համակարգող (Կլենտէյլ, Քալիֆորնիա):
Ներկայիս իբրեւ աւագ հովիւ կը ծառայէ Փասատինայի Հայ Կիլիկիա Աւետարանական եկեղեցիին:
Դաւիթ Բէկ
Դաւիթ Բէկ. կամ Դաւիթ Սիւնեցի, ((1669, Սիւնիք - 1728 Հալիձոր, Հայաստան): Հայ զօրավար, իրանական խաներու եւ թուրք նուաճողներուն դէմ Սիւնիքի ազատագրական շարժման առաջնորդ։ Ծնած է Սիւնիքի Կովսական աշխարհի Բաղք գիւղը, իշխանական տոհմէ մը։
Պատմական ակնարկ
Արեւելեան Հայաստանի բնակչութիւնը ԺԸ. դարու սկիզբը իրանական խաներու բռնութեան տակ կ'ենթարկուի ընկերային եւ ազգային ճնշման, որմէ ելք մը կ'որոնէր ապստամբական շարժման միջոցով։ 1720-ական թուականներուն հայ ազատագրական շարժումները նոր վերելք մը կ'ապրին, կը սկսի զինուած պայքարի շրջանը։ Կը սկսի գործադրուիլ Ռուսաստանի օգնութեամբ Հայաստանը ազատագրելու՝ Իսրայէլ Օրի ի ծրագիրը։ Շարժման ամէնէն շատ աչքի ինկող կեդրոններն էին Արցախ ն ու Սիւնիքը։ Ազատագրական շարժման նպաստող գործօններ էին՝ Իրան ի մէջ սկսած խռովութիւնները, յատկապէս աֆղաններու ապստամբութիւնը, 1722-ին անոնց կողմէ Իրանի մայրաքաղաք Սպահան ի գրաւումը եւ Սէֆեաններու ազդեցութեան անկումը։ Հայերը կ'ոգեւորէր կասպիական ափերուն ռուսական զօրքերուն յայտնուիլը, ինչպէս նաեւ հայ-վրացական զինակցութեան առկայութիւնը։
1722-ին, Շահնաւուզ Սիւնեցի զօրապետ Դաւիթը իր քով կը կանչէ եւ կ'առաջարկէ, որ իր հայրենիքը վերադառնայ զայն պաշտպանելու համար օտարներու յարձակման դէմ: Դաւիթ բէկ սիրով յանձն կ'առնէ եւ Սիսիան գաւառ կը մեկնի 40 հայազգի զինուորներով եւ կը բնակի Երեք գագաթ (իւչ թէփէ) կոչուած դաշտավայրը եւ կը մաքրէ Քարա չօռլու կոչուած թշնամիէն: Այսպիսով, ան կամաց - կամաց կը յառաջանայ, աւաններն ու գիւղերը ազատելով թշնամիներու ձեռքէն եւ իր զօրքերուն թիւն ալ աւելցնելով:
Դաւիթ բէկի աջ բազուկն էր Մխիթար սպարապետ ը, ապա իրեն կը միանայ Արցախի Զաւնտուր գաւառի իշխան Թորոսը:
Այդ ատեն Հալիձոր աւանին մէջ իրենց քաջութեամբ նշանաւոր էին մելիք Փարսատանն ու իր փեսան՝ Տէր Աւետիք երէցը, մանաւանդ վերջինս, որ քաջ զինաշարժ մըն էր։ Դաւիթ իրենց քով պատգամաւոր մը ղրկելով կ'առաջարկէ, որ միանան իրեն, երբ կը մերժեն՝ բռնել կու տայ զանոնք եւ Շնհերի մէջ կը բանտարկէ: Որոշ ժամանակ մը ետք, Յովհաննէս իշխան Շնհեր գալով կ'ազատէ կալանաւորները եւ Տաթեւ երթալով Դաւիթի գանձը կ'առնէ եւ իր տեղը կը դառնայ: Դաւիթ լուռ կը մնայ, որովհետեւ Յովհաննէսէն կ'ակնածէր: Տէր Աւետիք ինքնակամ կ'ենթարկուի Դաւիթի եւ 440 զինուորներու վրայ զօրավար կը նշանակուի:
Մինչդեռ Հայոց յաղթական բանակը ուրախութեամբ ետ կը դառնար, լուր կը հասնի Դաւիթի, թէ Բարգուշատ ի իշխանը մեծ զօրքով կը յարձակի: Դաւիթ Մխիթարը ութ հազար զօրքով թշնամիին դէմ կը հանէ, միասին ղրկելով՝ Ստեփանոս Վրթանէսեանը, Կենաւուղի իշխանը եւ Փարսատանի Պալի զօրավարը:
Մխիթար սրտնեղած էր Դաւիթէն. ուստի, պատերազմի սաստկացած պահուն ետ կը քաշուի պատերազմի դաշտէն: Թշնամին հետապնդելով զիրենք՝ շուրջ չորս հարիւր հայ զինուոր կը սպաննէ, ոմանք ալ ողջ ողջ գերի կը բռնէ, որոնց մէջ էր Ստեփանոս: Դաւիթ զայրացած՝ կ'ուզէ սպաննել Մխիթարը, սակայն հայ մեծամեծերը կը հաշտեցնեն զիրենք: Դաւիթի սիրտը սակայն կը մնայ տխուր, որովհետեւ շատերը կը պակսէին իր զօրքերէն, մանաւանդ՝ Ստեփանոս եւ Պալի զօրավարները:
Դաւիթ բէկ չուզելով ինքնագլուխ դէպի պատերազմ առաջնորդել իր աննշան թիւով բանակը, ժողովի կը հրաւիրէ եւ կը հարցնէ. «Անձնատո՞ւր ըլլալ թէ դիմադրել»: «Պատերազմի՛նք», կ'ըլլայ պատասխանը: Յաջորդ օրը եկեղեցական արարողութիւն մը տեղի կ'ունենայ, բոլորը կը խոստովանին եւ կը հաղորդուին եւ պատերազմէ աւելի՝ մահուան կը պատրաստուին:
Երբ այլազգներուն լուր կը հասնի, թէ Դաւիթ Հալիձորի բերդին մէջ ամրացած է եւ չ'ուզեր հնազանդիլ՝ անոնք փոքր գունդ մը կը ղրկեն բերդը գրաւելու համար: Հայերը այլազգներուն հետ խառնուած, կը յայտնեն, թէ փոքր գունդով կարելի չէ Դաւիթն ու իր իշխանները նուաճել եւ խորհուրդ կու տան բազմութեամբ յարձակիլ անոր վրայ։ Եօթանասուն հազար հոգի, բոլորն ալ զինուած, որոնց մէջ էին նաեւ Սիւնեաց երկրի եւ այլ գաւառներէ Հայեր՝ Հալիձորի բերդին մօտ վրաններ կը լարեն:
Իսկ անոնք, որոնք Դաւիթի հետ ամրոցին մէջ էին, վերէն տեսնելով թշնամիներուն քանակը, սարսափած կը սկսին դողալ եւ ոմանք ծածուկ փախչելով՝ կ'երթան թշնամի բանակին մէջ գտնուող հայերուն կը միանան:
Դաւիթ, Մխիթար եւ Տէր Աւետիք քանի մը հարիւր հոգիով ութը օրուան ընթացքին թշնամիին բանակը յուսահատութեան կը մատնեն իրենց ռազմագիտութեամբ, այնպէս որ պարսից թագաւորը՝ Շահ Թահմազ, տեսնելով, որ Դաւիթ բէկ անպարտելի է՝ զինք Սիւնեաց Արցախի եւ Փայտակարան ի նախարարաց վրայ մեծ իշխան կը կարգէ, հրաման կու տայ իր անունով դրամ կտրելու եւ կը ստիպէ, որ թէ՛ այլազգները եւ թէ հայերը անոր հնազանդին: Դաւիթ կը սկսի իր երկրին սահմանները ընդարձակել, կը գրաւէ քաղաքներ եւ աւաններ երբեմն պատերազմով, երբեմն ալ խաղաղութեամբ: Ի վերջոյ 1628-ին Հալիձոր հասնելով կը հիւանդանայ եւ վեց տարուան իշխանութենէ ետք՝ իր տան մէջ կը մահանայ խաղաղութեամբ:
Ուղտեր
Ուղտեր (Camelus ), ուղտանմաններիու ընտանիքի ցեղ։ Խոշոր կենդանիներ են։ Կը բնակին անապատներու մէջ, կիսաանապատներու եւ տափաստաններու մէջ։ Ներկայիս գոյութիւն ունի ուղտերու երկու տեսակ՝
Անուան ստուգաբանութիւն
Լատինական Camelus անուանումը ծագած է յունարէն «κάμηλος», «ճամալ» (արաբերէն՝ جَمَل‎‎, ивр. ‏גמל‏‎‎‎) բառերէն։
Տարածուածութիւն
Ուղտերը տարածուած են միայն անապատային գօտիի մէջ, տափաստանային եւ չոր տարածքներուն, անոնք չեն կրնար ապրիլ խոնաւ վայրերու կլիմայի կամ լեռներու մէջ։ Ընտելացուած պայմաններուն ուղտերու երկու տեսակը Հին աշխարհի մէջ տարածուած էր Ասիոյ եւ Ափրիկէի բազմաթիւ մասերու մէջ։ Տրոմատերները կը հանդիպին Ափրիկէյի հիւսիսը հարաւային լայնութեան 1°, Արաբական թերակղզիի մէջ եւ Կեդրոնական Ասիոյ մէջ։ 19-րդ դարուն անոնք տեղափոխուեր են Աւստրալիա, ուր արագ յարմարուեցան տեղական կլիմայական պայմաններուն եւ այսօրուայ դրութեամբ ըստ քանակի անոնց թիւը հասեր է 50 հազարի։ Պաքթրիանները տարածուած են Փոքր Ասիայի մինչեւ Մենչժուրի ինկած մարզերու մէջ։ Աշխարհի մէջ կը հաշուըուի մօտ 19 միլիոն ուղտ, որմէ 14,5 մլն-ը կ'ապրի Ափրիկէի մէջ։ Միայն Սոմալի մէջ անոնց թիւը կը հասնի 7 միլիոնի, իսկ հարեւան Սուտանի մէջ՝ 3,3 մլն։
Պաքթրիաններ
Կեդրոնական Ասիոյ մէջ բնակող երկսապատանի ուղտ պաքթրիանը (Bactrian camel Central Asia) (Camelus bactrianus) ընտելացուած է մեր հեռաւոր նախնիներու կողմէ։ Մոնկոլիոյ եւ Արեւելեան Չինաստանի անապատներուն մէջ մինչեւ օրս ալ կարելի է հանդիպիլ վայրի պաքթրիաններու, ուր անոնք առաջին կարգին կը տուժեն ջուրի անբաւարարութիւնէն, քանի որ անապատներու մէջ մարդն առաջին հերթին կ'օգտագործէ բաց աղբիւրները։
Տրոմետարներ
Վայրի միասապատ տրոմետար ուղտերէն (Dromedary / Arabian camel) (Camelus dromedarius) մեր օրերուն չեն պահպանուած։ Աւստրալիոյ կեդրոնական շրջաններուն մէջ կարելի է հանդիպիլ վայրի, նախկին ընտելացուած ուղտերու, որոնք սահմանափակող գործօններու բացակայութեան պատճառով անկանոն կը բազմանան։ Հին աշխարհի լայնարձակ տարածութիւններու չոր եւ տաք կլիմայական պայմաններու մէջ տրոմատերները ունին կարեւոր տնտեսական նշանակութիւն եւ կը կատարեն բազմաթիւ գործառոյթներ:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Կաթնասուններ
Մովսէս Խորենացիի Յուշարձան (Երեւան)
Հեղինակ
Քանդակագործ՝ ՀՀ վաստակաւոր նկարիչ Երեմ Վարդանեան։
Տուեալներ
Յուշարձանը կառուցուած է բազալտէն, բարձրութիւնը 3,5 մեթր է։ Մատենադարանի գլխաւոր մուտքի դռնէն դէպի աջ առաջին արձանն է։
Պատմութիւն
Հայ պատմագրութեան հայր Մովսէս Խորենացիի յուշարձանը տեղադրուած է 1965 թուականին Մատենադարանի մուտքի մօտ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Երեւանի յուշարձաններ Ստորոգութիւն:Երեմ Վարդանյանի քանդակներ
Երեխաներու Պաշտպանութեան Միջազգային Օր
Երեխաներու Պաշտպանութեան Միջազգային Օր (անգլերէն՝ ), Յունիս 1-ը Երեխաներու պաշտպանութեան միջազգային օրն է, որ սահմանուած է 1924-ին` Ժընեւի (Զուիցերիա) մէջ երեխաներու պաշտպանութեան համար հրաւիրուած համաշխարհային համաժողովին ընթացքին :
Աշխարհի մէջ երեխաներու պաշտպանութիւնը նախատեսող բազմաթիւ միջազգային փաստաթուղթեր ստորագրուած են, ներառեալ` 1959 թուականի ՄԱԿ-ի Գլխաւոր ասամպլէայի կողմէն ընդունուած Երեխայի իրաւունքներու հռչակագիրը, Երեխաներու համաշխարհային օրը՝ Նոյեմբեր 20-ին (ՄԱԿ-ի Գլխաւոր ասամպլէայի առաջարկոըթեամբ), ինչպէս նաեւ 1989 թուականի ընդունուած Երեխաներու իրաւունքներու մասին համաձայնագիրը:
Երեխաներո Համաշխարհային Օր
Երեխաներու համաշխարհային օրը տեղի կ՛ունենայ ամէն տարի Նոյեմբեր 20-ին: Առաջին անգամ հռչակած է Միացեալ Թագաւորութիւնը 1954 թուականին։ Այն հիմնուեցաւ խրախուսելու բոլոր երկրները՝ հաստատելու օր մը, առաջին հերթին խթանելու փոխադարձ փոխանակումն ու փոխըմբռնումը երեխաներիու միջեւ, երկրորդը՝ նախաձեռնել գործողութիւն մը՝ ապահովելու եւ նպաստելու աշխարհի երեխաներուն բարեկեցութիւնը:
Երեխաներու Պաշտպանութեան Միջազգային Օրեր
Երեխաներու պաշտպանութեան պաշտօնական ամսաթիւը կը տարբերի երկրէ երկիր: Այստեղ ներկայացուած է կարգ մը երկիրներու կողմէ պահպանուած ամսաթիւը, որպէս ապացոյց եւ նշանակալի օրինակ:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Միջազգային տօներ
1839 թուական
1839 թուական, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 39րդ տարին
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1839 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1839 մահեր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1839
Գրիգոր Պետրոս Ի. Կապրոյեան
'''Գրիգոր Պետրոս Ի. Կապրոյեան''', Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկէ Հայոց կաթողիկոս պատրիարք։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Հալէպ։ Տասներորդը 12 զաւակներով ընտանիքի մը: Ծնողքը ապաստանած են Հալէպ, Մարտին քաղաքի ջարդերէն ետք: Ընտանիքը վերջնականապէս հաստատուած է Լիբանան 1938-ին:
Ան մտած է Զմմառու պատրիարքական կղերի միաբանութեան փոքր ընծայարանը, ապա յաճախած է Մարիստ Ֆրերներու վարժարանը:
Գործունէութիւն
Աւարտելէ ետք վերադարձած է Լիբանան, ուր ձեռնադրուած է Զմմառու միաբան կուսակրօն վարդապետ 28 Մարտ 1959-ին: Մէկ տարի պաշտօնավարելէ ետք, Ճունիի մէջ՝ իբրեւ փոխտեսուչ փոքր ընծայարանին, նշանակուած է տնօրէն Պուրճ Համուտի Մեսրոպեան Հայ կաթողիկէ վարժարանին։ Ան այդ պաշտօնը վարած է 9 տարի:
3 Յունուար 1977-ին՝ Պօղոս Զ. պապը զինք անուանած է տիտղոսաւոր եպիսկոպոս Ամիտայի (Տիգրանակերտ) հայոց: Եպիսկոպոս օծուած է 13 Փետրուար 1977-ին, Պուրճ Համուտի Սուրբ Փրկիչ եկեղեցւոյ մէջ:
20 Յունիս 1986-ին, Յովհաննէս Պօղոս Բ. պապը ստեղծած է Փարիզի Սուրբ Խաչ թեմը, Ֆրանսայի հայ կաթողիկէներուն համար եւ զինք անուանած է առաջին եպիսկոպոսը այդ թեմին:
15 Հոկտեմբեր 1988-ին նշանակուած է Առաքելական այցելու Արեւմտեան Եւրոպայի հայոց, որոնք զուրկ էին տեղական առաջնորդէ:
1997-ին աւարտած է «Քրիստոնէական Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ» արեւմտահայերէն թարգմանութեան հրատարակութիւնը, որուն թարգմանութիւնը եւ տպագրութիւնը վարած է ինք:
2005-ին եւ 2009-ին կազմակերպած է Հռոմի եւ Լիբանանի մէջ, այժմ Ընդհանրական եկեղեցւոյ վարդապետ՝ սուրբ Գրիգոր Նարեկացիի նուիրուած երկու գիտաժողովներ, որոնց ընթացքին ներկայացուած նիւթերուն հրատարակութիւններն ալ հոգացած է:
7 Ապրիլ 2013-ին, երբ հաստատուած է իր յաջորդը՝ Յովհաննէս եպս․ Թէյրուզեան, իբրեւ թեմին առաջնորդ, ան դարձած է վաստակաւոր եպիսկոպոս Ֆրանսայի թեմին:
25 Յունիս 2015-ին, յետ մահու, երջանկայիշատակ Ներսէս Պետրոս ԺԹ. պատրիարքին, ան դարձած է պատրիարքական կառավարիչ Հայ Կաթողիկէ եկեղեցւոյ:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ կաթողիկէ պատրիարքներ Ստորոգութիւն:Հայ կաթողիկէ եկեղեցի
Հայաստանի Հանրապետութեան Կառավարութիւն
Հայաստանի Հանրապետութեան Կառավարութիւն, Կառավարութիւնը գործադիր իշխանութեան բարձրագոյն մարմինն է:
Ըստ ՀՀ Սահմանադրութեան 146-րդ յօդուածի՝ կառավարութիւնը իր ծրագրի հիման վրայ կը մշակէ եւ կ՛իրականացնէ պետութեան ներքին եւ արտաքին քաղաքականութիւնը, կ՛իրականացնէ պետական կառավարման համակարգի մարմիններու ընդհանուր ղեկավարումը: Կառավարութեան լիազօրութիւնները կը սահմանուին Սահմանադրութեամբ եւ օրէնքներով: Կառավարութեան իրաւասութեան ենթակայ են գործադիր իշխանութեան վերաբերող բոլոր այն հարցերը, որոնք վերապահուած չեն պետական կառավարման կամ տեղական ինքնակառավարման այլ մարմիններու:
Ըստ ՀՀ Սահմանադրութեան 147-րդ յօդուածի՝ կառավարութիւնը կազմուած է վարչապետէ, փոխվարչապետներէ եւ նախարարներէ:
Հանրապետութեան նախագահը կը նշանակէ վարչապետ խորհրդարանական մեծամասնութեան ընտրած թեկնածուին, իսկ փոխվարչապետները եւ նախարարները կը նշանակուին Հանրապետութեան նախագահի կողմէ՝ վարչապետի առաջարկութեամբ:
Իբրեւ կառավարութեան ղեկավար՝ վարչապետը Կառավարութեան ծրագրի շրջանակներուն մէջ կ՛որոշէ Կառավարութեան քաղաքականութեան հիմնական ուղղութիւնները, կը ղեկավարէ Կառավարութեան գործունէութիւնը եւ կը համակարգէ Կառավարութեան անդամներու աշխատանքը ։
Ծանոթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայաստանի Քաղաքականութիւն Ստորոգութիւն:Հայաստանի Կառավարութիւն
Հայկական Ժառանգութեան Այգի (Պոսթըն)
Հայկական ժառանգութեան այգի, յուշարձան ԱՄՆ-ի Մասաչուսեթս նահանգի Պոսթըն քաղաքին մէջ։ Հայկական ժառանգութեան զբոսայգին հայ համայնքի նուերն է Մասաչուսեթսի քաղաքացիներուն եւ Պոսթըն քաղաքին։ Հայկական ժառանգութեան այգի եւ Հայոց Ցեղասպանութեան զոհերու հիշատակը հաւերժացնող յուշակոթողի պաշտօնական բացման արարողութիւնը տեղի ունեցած է Մայիս 22 2012 թուականի-ին։
Ֆրանսական-վրացական Յարաբերութիւններ
Ֆրանս-վրացական յարաբերութիւններ, դիւանագիտական յարաբերութիւններ Ֆրանսայի եւ Վրաստանի միջեւ։ Երկրներուն միջեւ յարաբերութիւնները հաստատուած են 21 Օգոստոս 1992-ին։ Ֆրանսա դեսպանատուն բացած է Թիֆլիսի մէջ 18 Մարտ 1993-ին, առաջին դեսպանը Պերնար Ֆասիէն եղած է : Նոյն տարուան Նոյեմբեր 20-ին Կոչա Չոկովաձէն Ֆրանսային մէջ Վրաստանի առաջին դեսպանը դառած է
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ֆրանսա Ստորոգութիւն:Վրաստան
Հայկական Ժառանգութեան Այգի (Պոսթըն)
Պատմութիւն
Հայկական ժառանգութեան զբոսայգի բացման գործին մէջ մեծ ներդրում ունեցած են Մասաչուսեթսի նահանգապետ Դուալ Բադրիկը, քաղաքապետ Թոմաս Մ. Մենինոն, կոնգրեսական Էտուարտ Ջ. Մարկէյը եւ Միդլսէքս շրջանի ոստիկանապետ Փիթըր Ջի Քութուջեանը։ Զբոսայգի բացման միջոցառմանը Հայաստանէն ներկայ եղած են ՀՀ արտաքին գործերու նախարար Էտուարտ Նալպանտեանը, ՀՀ սփիւռքի նախարար՝ Հրանուշ Յակոբեանը, ԱՄՆ-ին մէջ Հայաստանի դեսպան՝ Թաթուլ Մարգարեանը։ Այգի օրհնութիւնը կատարուած է Խաժակ արքեպիսկոպոս Պարսամեանը, արքեպիսկոպոս Օշական Չոլոեանի եւ արքեպիսկոպոս Վիգէն Հայկազեանի հետ միասին։ Ողջոյնի խոսքով ելույթ ունեցած է Մասաչուսեթսի նահանգապետը ։
Տուեալներ
Զբոսայգին ունի ջրավազան, ներգաղթեալներու պատուին կանգնեցուած յուշարձան, ինչպէս նաեւ քարերէն ու խոտէն կազմուած լաբիրինթոս։ Ողջ զբոսայգին հարուստ է սիմուոլներով եւ խորհրդանշական մեծ նշանակութիւն ունի։
Քանդակ
Զբոսայգին մէջ տեղադրուած քանդակը իւրաքանչիւր տարի վերանորգուած է՝ խորհրդանշելով բոլոր անոնց, ովքեր բաժնուած են իրենց ծննդավայրէն եւ նոր կեանք սկսած են Մասաչուսեթսի ափամերձ այս շրջանին մէջ ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:ԱՄՆ-ի յուշարձաններ Ստորոգութիւն:Հայոց ցեղասպանութեան յուշարձաններ
Վահան Փափազեան
Կենսագրութիւն
Ծնած է Թաւրիզ: Նախնական ոսումը կը ստանայ Նոր Նախիջեւան, ուր կը յարի Դաշնակցութեան: Կը յաճախէ Մոսկուայի եւ Սեն Փեթերսպուրկ ի համալսարանները: Հ․Յ․Դ․ գործիչ, արհեստով` լուսանկարիչ:
Կը գտնուի Ժընեւ, ուր Քրիստափորի առաջարկով, Երեւան էն Նիկոլ Դուման ի հետ կ'անցնի Վան` բանտարկուած Վարդգէսը փոխարինելու եւ իբրեւ գործիչ կազմակերպելու շրջանը եւ կապ պահելու արտասահմանին հետ: Կը հսկէ Կովկաս էն Վան ռազմամթերքի փոխադրութեան գործին: Կը վարէ կռիւներ Վասպուրական ի մէջ:
Սահմանադրութեան շրջանին, կ՚ընտրուի Վանի երեսփոխան: Կը գործէ Մուշ ի մէջ, ուրկէ Եղեռն ի օրերուն, Ռուբէնի հետ կը յաջողի անցնիլ Կովկաս: Իբրեւ Կովկասի Հայ Բարեգործական Ընկերութեան ներկայացուցիչ կը վերադառնայ ազատագրուած Վան:
1919-ին մաս կը կազմէ Փարիզի Ազգային Պատուիրակութեան: Կը մասնակցի Հ․ Յ․ Դաշնակցութեան Թ. Ընդհանուր ժողովին, Երեւան: Ռիկայի (Լեհաստան) մէջ տեղի ունեցող բանակցութիւններուն, բոլշեւիկներուն հետ, կը մասնակցի իբրեւ Հ․Յ․Դ․ լիազօր: Հետագային Դաշնակցութեան անունով կը գործակցի Թուրքիոյ քիւրտ ապստամբներուն հետ:
1947-ին կ'անցնի Լիբանան. գրի կ'առնէ իր յուշերը ու կը գրէ «Խոնարհ հերոսներ» շարքը: Կը մահանայ Պէյրութ, 1 Հոկտեմբեր 1973-ին:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:1876 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Թաւրիզ ծնածներ Ստորոգութիւն:1973 մահեր Ստորոգութիւն:1 Հոկտեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:Պէյրութ մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ քաղաքական գործիչներ
Ս. Գայեանէ եկեղեցի
'''Ս. Գայիանէ վանք''', միջնադարեան կրօնական կառոյց Վաղարշապատ քաղաքին հարաւային կողմը, Ս.Գայիանէի եւ անոր երկու ընկերուհիներուն նահատակման վայրը:
Պատմութիւն
Ըստ Ագաթանգեղոսի, 301-ին Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ ի գլխաւորութեամբ եւ անոր դրած հիմերուն վրայ Տրդատ Գ., անոր քոյրը՝ Խոսրովիդուխտ եւ Աշխէն թագուհին վկայարան մը կառուցած են: 395-ին Սահակ Ա. Պարթեւ վերակառուցած է Ս. Գայիանէի վկայարանը: 630-ին Եզր Ա. Փառաժնակերտցի քանդել տուած է վկայարանը եւ անոր փոխարէն սրբատաշ տուֆով շինել տուած է այսօրուան կանգուն Ս. Գայիանէ եկեղեցին եւ վանական միաբանութիւն մը հաստատած:
Ճարտարապետութիւն
Ս. Գայեանէ եկեղեցին ներդաշնակ եւ տպաւորիչ արտաքին տեսքով քառամոյթ գմբէթաւոր պազիլիք մըն է, որու գլխաւոր խորանին տակ կը գտնուի սրբուհիին դամբարանը: Ժէ. դարուն եկեղեցին եղած է կիսաւեր ու լքուած վիճակի մէջ: Ժէ. դարու պատմիչ Առաքել Դավրիժեցի կը գրէ, որ Ս. Գայեանէ եկեղեցւոյ միայն պատերն ու գմբէթակիր մոյթերը կանգուն մնացած են: Փիլիպոս Ա. Աղբակեցի 1652-ին հիմնովին վերակառուցած է եկեղեցին եւ վերականգնած անոր գմբէթը: Միաժամանակ Ս. Գայեանէ եկեղեցւոյ հիմերը ստորգետնեայ ջուրերէն պաշտպանելու համար վանքին հարաւային պարիսպէն դէպի դաշտ ջուրը հեռացնելու համար համակարգ մը ստեղծած են, որպէսզի միաժամանակ ջուրերը ոռոգման համար ալ օգտագործուին:1688-ին Եղիազար Այնթապցի կառուցած է վանքին միաբանութեան շէնքերը, պարիսպը, Ս. Գայեանէ եկեղեցւոյ արեւմտեան կողմէն կցած եռակամար գաւիթ-սրահը, անոր հարաւային եւ հիւսիսային ծայրերուն պատարագամատոյց սեղաններով Պօղոս եւ Պետրոս առաքեալներուն նուիրուած մատուռներ շինած: Գաւիթ-սրահը հետագային ծառայած է իբրեւ կաթողիկոսներու տապանատուն:
1764-ին Սիմէոն Ա. Երեւանցի Ս. Գայիանէ եկեղեցւոյ տարածքին կառուցած է ստորգետնեայ մեծ սառցատուն մը՝ վանքին մթերքները պահելու համար: Գէորգ Դ. Կոստանդնուպոլսեցի ին ( Քերեսթեճեան) գահակալութեան տարիներուն (1866-82) եկեղեցւոյ վանահայր Վահան Բաստամեանց նորոգած է վանքը, կառուցած արեւմտեան կամարակապ դարպասը, վանահօր եւ միաբաններուն բնակելի շէնքերը, դպրոց, ուր ինք դասաւանդած է, հիմնած տպարան եւ հրատարակած «Դպրոց» ամսագիրը: 1910-ին Նոր Նախիջեւան ի հայ համայնքը սեւ կրանիթէ տապանաքարով մը օժտած է Ս. Գայիանէին գերեզմանը: 1959-ին Ս. Գայիանէ եկեղեցին նորոգուած է, եկեղեցւոյ ներքնամասը ծեփով ծածկուած է, յատակը՝ սալապատուած, տարածքը՝ բարեկարգուած, բակին մէջ մատաղատուն մը եւ աղբիւր կառուցուած է (ճարտ.՝ Ռ. Իսրայէլեան):1976-ին Ս. Գայիանէ եկեղեցւոյ պատերուն մէջ շաղախ ներարկուած եւ քայքայուած քարերը փոխարինուած են նորերով:1977-1980 թուականներուն վանքին միաբանութեան շէնքերը նորոգուած են եւ օժտուած ժամանակակից յարմարութիւններով, քարէ սալերով ծածկուած եկեղեցւոյ տանիքը եւ գմբէթը: Եկեղեցւոյ գաւիթին մէջ ամփոփուած Եղիազար Այնթապցի, Աբրահամ Բ. Խոշաբեցի, Ղազար Ա. Ջահկեցի, Մինաս Ա. Ակներցի, Յակոբ Ե. Շամախեցի, Սիմէոն Ա. Երեւանցի, Ղուկաս Ա. Կարնեցի, Դաւիթ Ե. Էնեգեթցի, Մատթէոս Ա. Կոստանդնուպոլսեցի կաթողիկոսները, իսկ վանքին շուրջը՝ բազմաթիւ արքեպիսկոպոսներ, եպիսկոպոսներ, վանահայրեր, Մայր աթոռի բարերարներ, իշխաններ եւ նշանաւոր այլ անձինք:
Սերոբ Աղբիւր
Սերոբ Աղբիւր (իսկական անունը՝ Սերոբ Վարդանեան, 1864, Սոխորդ, Ախլաթ - 1 Նոյեմբեր 1899), հայ ազգային ազատագրական շարժման հերոս, ֆետայի։
Կենսագրութիւն
Սերոբ Աղբիւր Տարօնի ԱԱխլաթ գաւառի Սոխորդ գիւղէն էր։ Կրտսերն էր չորս եղբայրներու: Մեծ եղբայրը՝ Մխօ գիւղապետն էր։ Սոխորդի մէջ ուսման հնարաւորութիւն չըլլալուն պատճառով, Սերոբ իր մանկութիւնն ու պատանեկութիւնը անցուց է ձիավարութեամբ եւ որսորդութեամբ՝ Նեմրութ լերան լանջերուն թէ բարձունքներուն:
Սերոբի կազմաւորման մէջ բախտորոշ դեր ունեցած է իր Առաքել հօրեղբայրը: Առաքել երկար տարիներ Պոլիս ապրելէ եւ ուսանելէ ետք՝ 1885-ին, Սոխորդ վերադարձած էր։ 21-ամեայ Սերոբը փարած իր հօրեղբօր բերած գաղափարներուն կը սորվի գրել-կարդալ ու ինքնազարգացման ճամբով կը բացուի հայ հոգեմտաւոր ժառանգութեան: Այս բորոլը դրական դեր ունեցան Ախլաթի հայութեան կեանքէն ներս (առաւելաբար քիւրտերով եւ չերքէզներով շրջապատուած, բայց իր 35 գիւղերով զուտ հայաբնակ շրջան էր Ախլաթը):
Կանուխ տարիքէն բախում ունեցած է քիւրտերու հետ, սպաննելով անոնցմէ մէկը ու անցած արտասահման: Հրայր Դժոխքին Ռումանիոյ մէջ հանդիպելէ ետք, որոշած է վերադառնալ Արեւմտեան Հայաստան եւ զբաղիլ իր հայրենիքի պաշտպանութեամբ: Հայաստան մտնելու պահուն հանդիպած է թշնամիին ջոկատին եւ յաջողած է իր խումբով ետ մղել զանոնք:
Սերոբ աչքի ինկած է իր հայրենի Սոխորդ գիւղի պաշտպանութեան ատեն, որմէ ետք Բաբշէնի ինքնապաշտպանութեան ատեն: Սերոբի ջոկատը գործակցած է Թուրքիոյ այլ շրջաններէն Ախլաթ եկած քրտական եւ թրքական բանակներուն հետ, որոնք ծանօթ չէին տարածաշրջանին: Այդ հանգամանքը օգտագործելով, Սերոբ աշխատած է առիթ չտալ թշնամիներուն, որ տեղացի քիւրտեր գտնեն՝ իրենց ցուցմունքներ տալու համար:
Շնորհիւ Սերոբի, Արեւմտեան Հայաստանի մէջ, ամէնէն քիչ ջարդերը տեղի ունեցած են Ախլաթ գաւառին մէջ, որու համար ալ ժողովուրդը անոր կու տայ Աղբիւր անունը: Իր կատարած քաջագործութիւններուն համար կոչուած է նաեւ «Նեմրութի հսկայ» կամ «Նեմրութի ասլան» (Տարօնի Առիւծ) :
Բաբշէնի մարտերէն ետք, Սերոբ Աղբիւրի համար թուրքերը մեծ գլխագին խոստացած են եւ սկսած են յարձակիլ անմեղ գիւղացիներու վրայ։ Այդ պատճառով ալ, Սերոբ իր ընտանիքին հետ կ՛անցնի Սասուն եւ կը գլխաւորէ այնպիսի ֆետայիներ, որոնցմէ էին Անդրանիկ Օզանեանն ու Գէորգ Չաւուշը:
Երիտասարդութիւն
Սերոբ ամուսնացած է 17 տարեկանին՝ Սօսէ Մայրիկին հետ: Սօսէն այդ ժամանակ 13 տարեկան էր։ Ամուսնութիւնը երբեք չի խոչընդոտեր անոր անսանձ, ըմբոստ խառնուածքը՝ ժամանակի զգալի մասը կ'անցընէ Նեմրութի լանջերուն, մանաւանդ որ կինը՝ Սօսէն, նոյնպէս իր ըմբոստ բնաւորութեամբ, համերաշխ զոյգ մը կը կազմէին: