Վրթանէս_Ա._Քհնյ._Թօնդեան
Գործեր
Բերիոյ Թեմի Առաջնորդին ու Կրօնական Ժողովին տնօրինութեամբ՝ Տէր Վրթանէս հոգեւոր հովիւ նշանակուած է Քեսապի Ա. Աստուածածին Եկեգեցւոյ։ Իբրեւ փորձառու դպրապետ, ան առաջին անգամ կազմակերպած է եկեղեցւոյ դպրաց դասը, որպէսզի պատարագի գեղեցիկ երգեցողութիւնը ներգրաւէ հաւատացեալենրը։ Իր երկրորդ գլխաւոր աշխատանքը եղած է կաղմակերպել համայնքին վարչական–ժողովական կեանքը եւ անոնցմէ գործակիցներ ընտրել ապագայի ծրագիրները միասնաբար իրագործելու համար։ Իրմով սկսած է վերաշխուժանալ եկեղեցին ու ժողովուրդը։ Համայնքին ու եկեղեցիին ներքին կեանքը կանոնաւորելէ ետք, անցածէ երկրորդ հանգրուան, թաղականութեան հետ համագործակցաբար ծրագրած է շինարարական աշխատանքի ձեռնարկել։ ճիշդ է, որ պատրաստ գումար չկար, եկեղեցւոյ սնտուկը աղքատ էր։ Բայց մեծագոյն գանձը ժողովուրդն է։ Տէր Հայր ու թաղականութիւն ձեռք-ձեռքի տուած սկսած են հանգանակութեան արշաւի։ Ժողովուրդը մեծ ու փոքր մասնակցած է հանգանակութեան ու շինարարական աշխատանքին։ Եկեղեցին նիւթական կառոյցով կերպարանափոխուած է ու այս ծրագիրը յաջողութեամբ պսակուած։ Այս յաջողութենէն խանգավառ, քահանան ու թաղականութիւնը ձեռնարկած են այլ շինարարական աշխատանքի մը։ Եկեղեցւոյ յարակից աղգապատկան հողին վրայ բարձրացուցած են բաղմաթիւ խանութներ, որպէսղի անոնց հասոյթով եկեղեցին ինքնաբաւ դառնայ։ Շինարարական այս մթնոլորտը խթան հանդիսացած է Գարատուրանի ժողովուրդին, որպէսղի իրենց գիւղին մէջ եկեղեցի մը կառուցեն։ Տէր Հայր, Ազգ. Եշխանութիւն ու ժողովուրդ, համատեղ ճիգերով, դժուարութիւնները յաղթահարելով յաջողած են 1960–1961 տարիներուն, կառուցել Գարատուրան գիւղին համար նոր եկեղեցի մը, զայն մկրտելով Ա. Աստուածածին անունով։ Այս բոլոր յաջողութիւնները բարձրացուցած են Տէր Հօր վարկը եւ զօրացուցած անոր հեղինակութիւնը ու ժողովուրդը կապած են եկեղեցւոյ։ Միւս կողմէ, անուրանալի եղած է	տարած աշխատանքը Քեսապի Ս.Օ.Խաչի մասնաճիւղին մէջ։ Իր յարատեւ ջանքերով վերաշխուժացուցած է խաչուհիներուն գործունէութիւնը, զանոնք առաջնորդելով ղէպի եկեղեցի ու եկեղեցւոյ պայծառացման համար կազմակերպուած ձեռնարկներու։ Քեսապի ու Գարատուրանի եկեղեցիներու թաղականութեանց փափաքով Առաջնորդէն նամակով խնդրուած է Լանջախաչով պարգեւադրել իրենց հոդեւոր հովիւը, առ ի գնահատանք իր բարրւոք ծառայութեան։ Հովուական աոաքելութիւնը այդ շրջանին մէջ աւարտած նկատելով, Տէր Հայրը աշխատանքի նոր հորիզոններ փնտռած է։ Ի վերջոյ, իր ջանքերով յաջողած է Բերիոյ Թեմի Առաջնորդին հաւանութիւնը առնել եւ 1963-ին տեղափոխուիլ Պէյրութ։ Լիբանանի Հայոց Թեմի Առաջնորդին տնօրինութեամբ, ան հոգեւոր հովիւ նշանակուած է էշրէֆիէի Ս. Յակոբ եկեղեցւոյ։ Ան 4-5 տարի տեղւոյն փոքրաթիւ ծխական ժոդովուրդին ծառայելէ ետք, դարձեալ Առաջնորդին տնօրինութեամբ՝ նշանակուած է հոգեւոր հովիւ Պէյրութի Ս. Նշան Եկեղեցւոյ։ Նոյն եռանդով ու նուիրումով ծառայած է եկեղեցւոյ եւ մեծ սիրով կապուած՝ իր նոր ծխական Ժոդովուրդին։ Իր հովուական գործունէութեան ընդմէջէն ի յայտ եկած են իր ազնիւ հոգին ու բարի նկարագիրը։ Իր պարկեշտ ու անշահախնդիր ընթացքով սիրւած է իր եկեդեքիէն, ադգային շրջանակներէն; Ան վայելած է բոլորին յարգանքը եւ վստահութիւնը։ Իր փորձառութիւնը նկատի առնելով, Առաջնորդն ու Ազգ. Իշխանութիւնը զինք կոչած են վարչական-ժողովական կեանքի։ Ան ընտրուած է կրօնական եւ ապա՝ Գաւառական Ժողովի անդամ։ Ժողովականի գիտակցութիւն ու հասունութիւն ցուցաբերած է ժողովական կեանքի ընթացքին։ Աւելի ուշ, ան արժանացած է Լիրանանի հայոց Թեմի Առաջնորդական Փոխանորդի պաշտօնին, զոր երկար տարիներ վարած է ձեռնհասօրէն։