cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ Հայագիտութեան Կեդրոն
Պատմութիւն
Հայագիտութիւնը գիտութեան անկախ ճիւղերէն է, որ կը զբաղուի հայոց լեզուի, հայ ժողովուրդի պատմութեան եւ մշակոյթի ուսումնասիրութեամբ ։ Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ Ռուսաստանի եւ Նոր Նախիջեւանի թեմի Հայագիտութեան կեդրոնը կազմաւորուած է Սուրբ Էջմիածնի եւ Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ Ռուսաստանի եւ Նոր Նախիջեւանի թեմի առաջնորդ՝ պատրիարքական Էկզարխ Եզրաս արքեպիսկոպոսի օրհնութեամբ, որպէս պատմական աւանդոյթներու շարունակութիւն ռուս եւ օտարերկրեայ փորձագէտներու, կազմակերպութիւններու եւ եկեղեցւոյ մասնակցութեամբ հայ ժողովուրդի պատմութեան եւ մշակոյթի հարցերուն մէջ լայն եւ բեղմնաւոր գործունէութեան համար բարենպաստ հարթակ։ Հայագիտութեան կեդրոնի կառուցուածքը բաղկացած է գիտական խորհուրդէ, որու կազմին մէջ ընդգրկուած են 9-12 փորձագէտներ, փրոֆեսորներ, հայագիտութեան բնագաւառի թեկնածուներ եւ գիտութիւններու դոկտորներ ու գիտական քարտուղարներ (կատարողներ)։
Լաթեքս (Կաթնահիւթ)
Լաթեքսային Նիւթին Յատկութիւնները
Լաթեքսը նշանաւոր է իր առաձգական յատկութիւններով, ինչպէս նաեւ` պատռուելու դիմադրութեամբ: Ամէնէն տարածուած յղկիչ նիւթերը չեն վնասեր լաթեքսը:
Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ Հայագիտութեան Կեդրոն
Գործունէութիւն
Հիմնական խնդիրները.
Լաթեքս (Կաթնահիւթ)
Լաթեքսային Նիւթին Յատկութիւնները
Ցած ջերմաստիճանը սպառնալիք մը չէ, բայց բարձր ջերմաստիճանը կրնայ խնդիր յառաջացնել: 82 աստիճանէն բարձր` լաթեքսի մաշում կրնայ սկսիլ: Կարելի է աւելցնել յաւելեալ քիմիական նիւթեր` լաթեքսը ջերմութենէն, արեւի լոյսէն եւ թթուածինէն պաշտպանելու համար:
Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ Հայագիտութեան Կեդրոն
Գործունէութիւն
Գիտական գործունէութիւնը կը միաւորէ 4 բաժիններ՝ լեզուի, պատմութեան, գրականութեան, արուեստի բաժիններ։ Կազմակերպչական գործունէութիւնը կը ներառէ համաժողովներու, սեմինարներու, կլոր սեղաններու կազմակերպում, դասախօսութիւններու, ստեղծագործական երեկոներու, շնորհանդէսներու, ցուցահանդէսներու կազմակերպում, հրատարակչական գործունէութիւն, համագործակցութիւն հայկական եւ ռուսական գիտական կեդրոններու հետ, համատեղ հետազօտական նախագծերու, միջոցառումներու մշակում, համագործակցութիւն բարձրագոյն ուսումնական հաստատութիւններու (թեմական գիմնազիա) հետ, ուսուցում, հայերէն առարկաներու վերահսկում, գիտական կադրերու պատրաստում, Հայաստանի երիտասարդական կազմակերպութիւններու գործունէութեան (համագործակցութեան) հարթակի ստեղծում, աջակցութիւն տաղանդաւոր երիտասարդներուն։
Լաթեքս (Կաթնահիւթ)
Լաթեքսի Գործածութիւններ
Լաթեքսը ունի կիրարկութիւններու լայն տեսականի` սկսեալ առօրեայ իրերէն մինչեւ աւելի մասնագիտացուած կիրարկութիւններ:
Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ Հայագիտութեան Կեդրոն
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Մոսկուայի թանգարաններ
Լաթեքս (Կաթնահիւթ)
Լաթեքսի Գործածութիւններ
Բնական ձգախէժէ լաթեքսը աւելի յաճախ կ'օգտագործուի պատրաստելու համար ձեռնոցներ, լողի գլխարկներ, ծամոններ, ներքնակներ (mattress), հոսափողեր (catether), ապարանջաներ, փուչիկներ եւ այլ առարկաներ:
Սերգէյ Խաչատրեան (ջութակահար)
Սերգէյ Խաչատրեան, հայ ջութակահար։ Հայաստանի Հանրապետութեան վաստակաւոր արուեստագէտ (2012)։
Լաթեքս (Կաթնահիւթ)
Լաթեքսի Գործածութիւններ
Արհեստական լաթեքսները տարածուած են ծածկոյթներու (coating) արտադրանքներուն մէջ: Զանոնք կարելի է գտնել նաեւ սոսինձներու մէջ` շնորհիւ լաթեքսի փոլիմերային մասնիկներուն ջուրի գոլորշիացման ժամանակ կարծրանալու ունակութեան: Արհեստական լաթեքս կարելի է աւելցնել նաեւ կրաղիւսին:
Սերգէյ Խաչատրեան (ջութակահար)
1993 թուականէն ի վեր հաստատուած է Գերմանիա։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Երեւան՝ երաժիշտ–դաշնակահարներու ընտանիքի մէջ։ 1993 թուականին ընտանիքը գաղթած է Գերմանիա՝ մշտական բնակութեան։ Ջութակ նուագել սկսած է վեց տարեկանէն՝ փրոֆ․ Պետրոս Հայկազեանի դասարանը, Երեւանի Սայաթ-Նովայի անուան դպրոցը։ Հետագային ուսումը շարունակած է փրոֆ․ Կ. Ժիսլինի դասարանը, իսկ 1996 թուականէն աշակերտած է Րիսսինին՝ Քարլսռուհէյի երաժշտական բարձրագոյն դպրոցը։ 9 տարեկանին Խաչատրեան առաջին անգամ հանդէս եկած է որպէս մենակատար սիմֆոնիկ նուագախումբի հետ։
Սերգէյ Խաչատրեանի վերջին համերգը Երեւանի մէջ կայացած է 2013 Սեպտեմբեր 15-ին, երբ ան «Արամ Խաչատրեան» համերգասրահին մէջ հանդէս եկած է Հայաստանի պետական երիտասարդական նուագախումբին հետ:
Ջութակը
Սերգէյ Խաչատրեան կը նուագէ 1740-ին Ճ.Կուարներիի ստեղծած «Իզա»-ի ջութակով, որ անոր սիրով տրամադրած է ճափոնական «Nippon» երաժշտական հիմնադրամը:
Մրցանակներ
Սերգէյ Խաչատրեան ստացած է զուիցերիական «Credit Swiss» դրամատան ամենամեայ մրցանակը` ճանչցուելով «Աշխարհի լաւագոյն երիտասարդ երաժիշտ»: Ջութակահարը պարգեւատրելու արարողութիւնը տեղի ունեցած է Վիեննայի մէջ, 18 Յունուար 2020-ին:
Արժանացած է նաեւ մրցանակի՝ զուիցերիական 75 հազար ֆրանկ գումարի չափով, որ երաժշտական բնագաւառի մէջ «ամենասուղ» մրցանակներէն մէկն է:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Ջութակահարներ Ստորոգութիւն:Ջութակահարներ ըստ ազգութեան Ստորոգութիւն:Երաժիշտներ Ստորոգութիւն:Երաժիշտներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Երաժիշտներ ըստ գործիքի
Բոբոխ
«Բոբոխ», հասարակական, երգիծազաւեշտական երկշաբաթաթերթ, ապա՝ շաբաթաթերթ։ Հրատարակուած է 1920-1933 թուականներուն, Թեհրանի մէջ։ Արտօնատէր՝ Ա. Աղասեան, խմբագիր՝ Հ. Գարագաշ։
1933-ին ունեցած է «Մանկական բոբոխ» էջը։ 1930-էն լոյս տեսած է որպէս «Վերածնունդ» հասարակական ֊քաղաքական եւ գրական լրագրի յաւելուած։ Խարազանած է հայ հասարակական կեանքի ստուերոտ կողմերը, պատկերած ժամանակի իրանահայ կեանքը, արտացոլած հասարակական հոսանքներու ձգտումներն ու տրամադրութիւնները։
Յովհաննէս Հախվերդեան
Յովհաննէս Հախվերդեան (Իւան Ախվերդով, ), ռազմական գործիչ, ռուսական բանակի զօրավար-հազարապետ, հայկական բանակի զօրավար-տեղակալ: Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան առաջին ռազմական նախարար:
Կեանք եւ գործունէութիւն
Ծնած է Փեթերսպուրկ: Ունեցած է երկու եղբայր, որոնք նոյնպէս զինուորականներ եղած են: Կրթութիւնը ստացած է Ս. Փեթերսպուրկի առաջին զինուորական աշակերտական զօրաբանակի վարժարանին մէջ, զոր աւարտած է 1890-ին, իսկ 1 Սեպտեմբերէն անցած է ծառայութեան:
Ուսում
Ուսումը շարունակած է Պաւլովեան ռազմական ուսումնարանին մէջ, զոր աւարտած է 1892-ին` ճանչցուելով իբրեւ լաւագոյն ուսանողներէն մէկը, ստացած է պոդպորուչիկի կոչում` ծառայութեան տեղափոխուելով Սամարայի 147-րդ հետեւակային գունդ:
5 Օգոստոս 1895-ին ստացած է պորուչիկի կոչում: 1899-ին ընդունուած է Գլխաւոր սպայակոյտի Նիկոլայեւեան ակադեմիա, որ աւարտած է 1902-ին,  մինչ այդ 6 Մայիս 1900-ին ստացած է զօրագլուխի կոչում:
Ծառայութիւններ
Վերադառնալով ծառայութեան վայր` 1902-ին մասնակցած է փեթերսպուրկեան ռազմական շրջանի մէջ ռազմական հաւաքի: Նոյն թուականին կցուած է ծառայութեան Գլխաւոր սպայակոյտին 28 Մայիսին ստանալով զօրագլուխի կոչում:
17 Հոկտեմբեր 1902-17 Փետրուար 1904 եղած է Սամարայի հետեւակային 147-րդ գունդի մէջ վաշտի հրամանատար: 17 Փետրուարին տեղափոխուած է Գլխաւոր սպայակոյտ:
Ռուս-ճափոնական պատերազմի ժամանակ եղած է Յատուկ ծառայութիւններու աւագ սպայ` Ա. Սիպերիական ռազմական զօրաբանակի մէջ, մինչեւ 27 Փետրուար 1906, այնուհետեւ յատուկ ծառայութիւններու սպայ` Սեմիրեչենսկի շրջանի սպայակոյտին մէջ, մինչեւ 27 Յունիս 1909. մինչ այդ 2 Ապրիլ 1906-ին ստացած է փոխգնդապետի կոչում: 1 յունիս 1909 թուականէն 27 Սեպտեմբեր եղած է Վիպորկեան գունդի գումարտակի հրամանատար:
9 Հոկտեմբեր 1909-23 Յուլիս 1913 եղած է Թուրքիստանի ռազմական շրջանի աւագ օգնական, իսկ 18 Ապրիլ 1910-ին կը ստանայ գնդապետի կոչում՝ «գերազանց ծառայութեան համար» հիմնաւորումով:
18 Յուլիս 1914 նշանակուած է Սվեապորկի ամրոցի սպայակոյտի պետ:
1 Մայիս 1915-11 Մայիս 1916 հանդիսացած է Լվովի մէջ տեղակայուած 3-րդ ֆինլանտական հրաձգային գունդի հրամանատար, 22 Հոկտեմբեր 1915-ին` 42 տարեկան հասակին ստացած է զօրավար-հազարապետի կոչում: Նոյն թուականի 11 մայիսէն 26 յուլիս` Տրապիզոնի 127-րդ հետեւակային բաժանումի սպայակոյտի պետ:
26 Յուլիս 1916-էն մինչեւ 1917 Փետրուար եղած է Կովկասեան Բ. հեծելազօրային զօրաբանակի սպայակոյտի պետ, որ տեղակայուած էր Պարսկաստանի մէջ:
Առաջին համաշխարհային պատերազմ
Հայաստանի անկախացումէն ետք, 15 Յունիս 1918-ին նշանակուած է Հայաստանի Հանրապետութեան առաջին զինուորական նախարար: Չըլլալով որեւէ կուսակցութեան անդամ` Հախվերդեանը կը ստանայ տարբեր քաղաքական ուժերու աջակցութիւնը:
1919-ին, Յովհաննէս Քաջազնունիի հրաժարականէն ետք, կը լքէ պաշտօնը` վարելով Գլխաւոր սպայակոյտի պետի պաշտօնը:
1919 Նոյեմբերին բանակի ազգայնացման փորձերու ու հայերէնը իբրեւ բանակի միակ գործածուող լեզու սահմանելու փորձերուն պատճառով հրաժարական կու տայ` լքելով բանակը այլ ռուսալեզու սպաներու հետ միասին:
1920-ի մայիսեան ապստամբութենէ ետք, Համօ Օհանջանեանի կառավարութեան օրով եղած է ռազմական նախարարի տեղակալ:
Խորհրդային շրջան
Հայաստանի խորհրդայնացումէն ետք Հախվերդեան 1500 հայ զինուորականներու հետ միասին կը ձերբակալուի պոլշեւիկներու կողմէ եւ հետիոտն կ՛աքսորուի մինչեւ Մոսկուայի մերձակայքը, ապա` Ռեազանի համակեդրոնացման ճամբար:
Հետագային արտագաղթած է, այնուհետեւ վերադարձած հայրենիք: Ծառայած է խորհրդային բանակին մէջ: Այնուհետեւ աշխատած է Լենինկրատի (այժմ` Ս. Փեթերսպուրկ) մէջ` իբրեւ «Արմենթորկ»-ի հաշուապահ:
Նորաձեւութեան շքերթ
Նորաձեւութեան շքերթ (ֆրանս․՝ défilé de mode, անգլ․՝ fashion show), հասարակութեան առջեւ զգեստներու, ներքնազգեստներու եւ կամ նաեւ յարակից իրերու գալիք նորաձեւութիւններու կենդանի տեսարան մը, ներկայացուած նորոյթ ստեղծողի մը կողմէ։
Ներկայացում
Նորաձեւութեան շքերթ մը տեղի կ՛ ունենայ զգեստներ եւ կամ յարակից ապրանքներ (կօշիկ, պայուսակ, զարդեր, եւայլն) ցուցադրող անձերու օգնութեամբ։ Ներկայացումը կրնայ տեւել մէկ օր, ինչպէս նաեւ մէկ շաբաթ՝ երբ կը ներկայացուին խումբ մը ստեղծողներու նորաձեւութիւնները։  Վերջինին պարագային այդ շաբաթը կը կոչուի Նորաձեւութեան Շաբաթ (Semaine de la mode / Fashion Week):  Ամենազդեցիկ նորաձեւութեան շաբաթները Նիու Եորքի, Փարիզի, Միլանի, Լոնտոնի եւ Պերլինի շքերթներն են։Շքերթը կը կատարուի ընդհանրապէս շքեղ սրահներու մէջ, ծրագրուած շարքով՝ ըստ նորոյթ ստեղծողին որոշումին եւ կամ ըրած յայտարարութեան համաձայն։  Նորաձեւութեան շքերթները երբեմն կը կատարուին նաեւ բացօթեայ տեղեր, ինչպէս օրինակ հնագիտական վայրի մը մէջ, պատմական հրապարակի մը վրայ, ծովափի մը, զբօսանաւի մը մէջ, թանգարանի մէջ, եւայլն։
Պատմական ակնարկ
Նորաձեւութեան ցուցահանդէսներ պարբերաբար կը կայանան Փարիզի սրահներուն մէջ, 1800-ական թուականներուն։ ԺԹ․ դարավերջին դէպի Ի․ դար, Փարիզի եւ Լոնտոնի սրահներուն մէջ նորոյթ ստեղծողները նորաձեւութիւնները իրենց յաճախորդներուն  հանդիասաւոր կերպով կը ներկայացնեն։
1900-ական թուականներուն, ամերիկացի փոքրաքանակ վաճառականներ նորաձեւութեան շքերթի գաղափարը կը յղանան։ Ամերիկեան առաջին նորաձեւութեան շքերթը տեղի կ՛ ունենայ 1903-ին Նիու Եորք, «Իերլեչ Պրաթըրս» վաճառատան մէջ։
Եւրոպայի մէջ, ֆրանսացի դերձակուհի Լիւսի Քրիստինա Տաֆ Կորտոնն է որ նորաձեւութեան ներկայացումներուն կու տայ հանդիսաւոր եւ նոյնիսկ թատերական բնոյթ։ Առաջին ներկայացումը կը ներկայանայ «Յուզումի զգեստներ․ թատերական նախաբեմ» նիւթով (Gowns of Emotion. Proscenium)։   Յաջորդող տարիներուն ընթացքին նորաձեւութեան շքերթներուն կ՛ ընկերակցին երաժշտութիւնն ու լոյսի խաղերը (սրահի լուսաւորման)։   1973-ին, Փարիզի մէջ առաջին անգամ  Նորաձեւութեան Շաբաթը կը կայանայ․ երկու տարի ետք կը յաջորդէ Միլանոյի շաբաթը։
1980-էն ետք, բեմադրութիւնը կարեւոր տեղ կը գրաւէ շքերթներուն ընթացքին, տալով չափազանցուած երեւոյթ մը։ Իսկ անոնց հակապատկերն են բնակարաններու մէջ նորաձեւութեան պարզ ներկայացումները։
ԻԱ․ դարուն, միջազգային համբաւի արժանացած ստեղծողները, շքերթներուն մեծ մասը կը կատարեն յատուկ բեմադրութեամբ, փառաւոր ձեւով եւ ընդհանրապէս մեծածախս։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Նորաձեւութիւններու շքերթ
Ինտոնեզիա
Ինտոնեզիա, պաշտօնական անուանումը՝ Ինտոնեզիայի Հանրապետութիւն, պետութիւն Հարաւ- Արեւելեան Ասիոյ մէջ՝ Հնդկական եւ Խաղաղական ովկիանոսներուն միջեւ։ Կղզիներուն վրայ գտնուող ամէնէն մեծ պետութիւնն է աշխարհի վրայ, որ ունի աւելի քան 17 հազար կղզի եւ 1904569 քմ² տարածութիւն, 14-րդ երկիրն է աշխարհի տարածքին ցամաքային տարածքի մեծութեամբ եւ եոթներորդը՝ ցամաքային ու ջրային տարածքներու ընդհանուր մակերեսով ։
Ունի աւելի քան 261 մլն բնակչութիւն:
Ճաւայի մէջ, որ ամենամեծ բնակչութիւն ունեցող կղզին է աշխարհի տարածքին, կը բնակի երկիրին բնակչութեան կէսէն աւելին։
Ինտոնեզիան ինքնիշխան պետութիւն մըն է, նախագահական, սահմանադրական հանրապետութիւն մը՝ ընտրովի խորհրդարանով։ Անիկա բաժնուած է 34 ծայրագաւառներու, որոնցմէ հինգը ունին յատուկ կարգավիճակ։
Երկիրը ցամաքային սահմաններ ունի Փափուա Նիու Կինիոյ (Papua New Guinea), Արեւելեան Թիմորի (East Timor) եւ Մալեզիոյ (Malaysia) հետ (Քալիմանթան/ Kalimantan կղզիին մէջ)։ Անիկա սահմանակից է նաեւ Սինկափուրին (Singapore), Վիեթնամին (Vietnam), Ֆիլիփփինի (Philippines), Աւստրալիոյ, Փալաուին (Palau) եւ Հնդկաստանին պատկանող Անտաման կղզիներուն (Andaman Islands) ու Նիքոպար կղզիներուն (Nicobar Islands)։ Հակառակ մեծ թիւով բնակչութեան եւ խիտ բնակուած տարածքներուն՝ Ինտոնեզիան ունի վայրի բնութեան լայնածաւալ տարածքներ, ուր առկայ է կենսաբազմազանութեան մեծ մակարդակ ։
Երկիրը ունի հարուստ բնական պաշարներ, ինչպիսիք են նաւթը, բնական կազը, անագը, պղինձը եւ ոսկին։
Գիւղատնտեսութիւնը գլխաւորաբար կ'արտադրէ բրինձ, արմաւի իւղ, թէյ, սուրճ, քաքաօ, դեղաբոյսեր, համեմունքներ եւ ռետին ։
Ինտոնեզիոյ գլխաւոր առեւտրային գործընկերներն են՝ Չինաստանը, Միացեալ Նահանգները, Ճափոնը, Սինկափուրն ու Հնդկաստանը ։
Ինտոնեզական կղզեխումբը իր պատմութեան ընթացքին բազմիցս ենթարկուած է օտար ուժերու ազդեցութեան, որոնք գրաւած են երկիրին բնական պաշարները։ Անիկա եղած է առեւտրային կարեւոր շրջան մը առնուազն Է. դարէն սկսեալ։
Երկար ատեն Ինտոնեզիան եղած է Հոլանտայի գաղութ։
Հոլանտայի տիրակալութիւնը ժամանակ առ ժամանակ ընդհատուած է փորթուկալական, ֆրանսական եւ բրիտանական տիրապետութեամբ։ Բ. համաշխարհային պատերազմէն ետք Ասիոյ ապագաղութացման ընթացքին Ինտոնեզիան անկախութիւն ձեռք բերած 1949-ին՝ Նիտըրլենտի հետ զինուած եւ դիւանագիտական բախումէն ետք։
Ինտոնեզիայի բնակչութեան կազմին մէջ կան հարիւրաւոր ազգային եւ լեզուային խումբերու ներկայացուցիչներ, ընդ որում՝ ամենամեծ եւ քաղաքական տեսանկիւնէն գերակշռող դիրք ունեցողը ճաւացիներն են։
Երկրին մէջ առկայ է ընդհանուր ազգային ինքնութիւն, ազգային լեզու, ցեղային բազմազանութիւն, կրօնական բազմազանութիւն իսլամներու գերակշռութեամբ։
Բնական Լեզուի Մշակում
Բնական Լեզուի Մշակում (ԲԼՄ) միջառարկայական ենթադաշտ մըն է {Լեզուաբանութեան, Համակարգչային Գիտութեան (Անգլերէն՝ Computer Science), եւ Արհեստական Բանականութեան մէջ}, որ կը զբաղուի Համակարգիչներու եւ Մարդկային Լեզուներու փոխյարաբերութեամբ ու միջանկեալ-գործողութիւններով, յատկապէս թէ ինչպէ՞ս կը ծրագրաւորուին համակարգիչները մեծ քանակով բնական լեզուի տուեալներ մշակելու եւ վերլուծելու։ Նպատակը այնպիսի համակարգիչ մը ունենալն է զոր ատակ է «հասկանալ, կամ ըմբռնել» բառական (բնագրային) տուեալներու բովանդակութիւնը, ներառեալ անոնց լեզուի համաբնագրային նրբութիւնները։
«Բնական Լեզուի Մշակում»-ի մարտահրաւները յաճախ կը պարփակեն՝
Անահիտ Ցիցիկեան
Անահիտ Ցիցիկեան, միջազգային ճանաչումի արժանացած առաջին հայ կին ջութակահարներէն մէկը եղած է։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Լենինկրատի մէջ (ներկայիս՝ Ս. Փեթերսպուրկ)։ Սկսած է ջութակ նուագել վեց տարեկանին։
Բ. Աշխարհամարտի սկիզբին փոխադրուած է Երեւան։ 1946-1950-ին ուսանած է Երեւանի Կոմիտասի անուան պետական երաժշտանոցը։ Աւարտելով 1950-ին, նոյն տարին անցած է դասաւանդութեան երաժշտանոցին մէջ։
1954-ին աւարտած է Մոսկուայի Փ. Չայկովկիի անուան պետական երաժշտանոցի յետաւարտական բաժինը։ 1961ին դարձած է Հայ-ֆիլհարմոնիայի մենակատար։ 1967ին ստացած է Հայաստանի վաստակաւոր արուեստագէտի կոչումը։
1970-ին աւարտաճառ պաշտպանած է, ստանալով արուեստագիտութեան թեկնածուի (առաջին դոկտորական) տիտղոսը, իսկ 1982-ին ստացած է փրոֆէսորի տիտղոսը։
1987-ին հիմնուած Երեւանի թիւ 21 երաժշտական դպրոցը Անահիտ Ցիցիկեանի անունով կոչուած է 2007-ին ։
Գործունէութիւն
Անահիտ Ցիցիկեանի երկացանկին մէջ առանձնայատուկ տեղ գրաւած են ժամանակակից հայ երգահաններու գործերը, որոնց մեծ մասին առաջին մեկնաբանն ու խմբագիրը եղած է։
Հիմնած եւ մշակած է աղեղնային գործիքներու պատմութեան եւ  հայկական կատարողական արուեստի պատմութեան դասընթացքներ:
Հրապարակած է հեղինակային 4 ձայնապնակ (Մոսկուա) եւ երկու խտասալիկ (Միացեալ Նահանգեր)։
Ելոյթներ ունեցած է 27 երկիրներու մէջ։
Երկեր
Հրատարակած է «Հայկական աղեղնային արուեստը» ուսումնասիրութիւնը (1977) ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ ջութակահարներ
Պապիրոս
Պապիրոսը գրելու համար նախատեսուած թղթանման նիւթ մըն էր, որ կ'արտադրուէր Նեղոս գետին ափերուն աճող պապիրուս բոյսին միզուկէն: Անիկա լայնօրէն կ'օգտագործուէր հին Եգիպտոսի մէջ Գ. դարուն եւ հին աշխարհին մէջ յայտնուած է Է. դարուն, երբ արաբներուն կողմէ Եգիպտոսի գրաւումէն ետք անիկա դժուարամատչելի կը դառնայ ու անոր կը փոխարինէ մագաղաթը, իսկ հետագային՝ թուղթը :
Պապիրոսը կ'օգտագործուէր ճահիճներու շրջակայքը ապրող ժողովուրդին կողմէ: Անոնք Նեղոս գետին ճահիճներուն մէջ աճող պապիրոս կոչուող եղէգէն առնուած խիւսը կը տարածէին հարթ, ողորկ մակերեսի վրայ, կը չորցնէին զայն ու կը ստանային թերթեր: Դպրոցներու մէջ գործածուող պապիրոսները բազմաթիւ անգամներ կը լուացուէին ու նորէն կը գործածուէին: Պապիրոսին վրայ կը գրէին եղէգէ գրիչով, մոխիրէ պատրաստուած սեւ թանաքով:
Պապիրոսը կ'օգտագործուէր նաեւ կառուցելու համար առաստաղներ, պարաններ եւ ցանկապատեր:
Եգիպտոսի մէջ, խոնաւ պայմաներուն մէջ բորբոսասունկերու պատճառով պապիրուսը արագօրէն կը քայքայուէր: Ներկայիս գրադարաններուն մէջ պապիրուսները կը պահպանեն արձաններու տեսք ունեցող փայտէ արկղներու մէջ:
Սուրբ Աստուածածին Եկեղեցի (Երուսաղէմ)
Տառապանքի տիրամօր եկեղեցի (եբրայերէն՝ כנסיית גבירתנו הדואבת‎), հայ կաթողիկէ եկեղեցի եւ քրիստոնէական ուխտագնացութեան վայր Երուսաղէմի Հին քաղաքի իսլամական թաղամասին մէջ՝ Առիւծի դարպաս տանող ճանապարհին, Դամասկոսեան դարպասէն եւ աւստրիական պանդխտահիւրանոցէն ոչ հեռու ։ Կը ներկայացնէ համալիր, որու մէջ ներառուած են հայկական պանդխտահիւրանոցը, Վշտագին Աստուածածնի մատուռը եւ Երուսաղէմի հայ կաթողիկէ պատրիարքարանի կեդրոնակայանը։ Եկեղեցին կը գտնուի Խաչի ճանապարհի երրորդ կանգառին՝ Վիա Տոլորոզայի վրայ ։ Տաճարը կառուցուած է այն վայրին մէջ, ուր, ենթադրաբար, կայացած է Յիսուս Քրիստոսի հանդիպումը մօր հետ Գողգոթա տանող ճանապարհին :
Պատմութիւն
Եկեղեցւոյ տակ գտնուող դամբարանին մէջ կայ 4-6-րդ դարու հատակային խճանկար, որ հաւանաբար մնացած է բիւզանդական եկեղեցիէն, որու ստոյգ ծագումը հաստատուած չէ ։
Առաջին կաթողիկէ եկեղեցին կառուցուած է բիւզանդական եկեղեցւոյ տեղը 12-րդ դարուն՝ Երուսաղէմի թագաւորութեան օրօք։ 13-րդ դարուն իսլամները զաւթեցին եկեղեցին։ Ուխտաւորները կը յայտնեն 15-րդ դարուն տեղի ունեցած աւերածութիւններու մասին :
17-րդ դարուն եկեղեցւոյ մնացորդները ոչնչացուեցան եւ այդ վայրին մէջ իսլամները կառուցեցին «Համամ ալ-Սուլթան» բաղնիքը ։
1876-ին հայ կաթողիկէ եկեղեցին գնած է շէնքը եւ վերակառուցած եկեղեցին 1881-ին՝ օգտագործելով եկեղեցւոյ միջնադարեան մնացորդները որպէս դամբարան ։
Տառապանքի տիրամօր եկեղեցին վերականգնուած է կեներալ Անտերսի բանակի զինուորներու ջանքերով։ Դուրսի դրան բարձրաքանդակը ցոյց կու տալիս մօր եւ որդիին հանդիպումը։ Այն ստեղծած է լեհ քանդակագործ Թատէուշ Զելինսկին, որ այդ բանակի սպայ եղած է ։
Դամբարանը ունի քառակուսի յատակագիծ, որու գմբէթը կը բարձրանայ սիւներու վրայ եւ ունի երեք կիսաշրջանաձեւ ելուստներ։ Այս ցոյց կու տայ խաչակիրներու ժամանակաշրջանի բնորոշ ճարտարապետական ոճը ։ Դամբարանի ելքը եկեղեցւոյ կողային մատուռէն է։
20-րդ դարուն կառուցուած է նոր մատուռ։
1981-էն տաճարը կը համարուի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի համաշխարհային ժառանգութեան օբյեկտ ։
Գտնուելու վայր եւ գործառոյթներ
Շէնքը կը ներառէ Մարիամ Աստուածածնին նուիրուած մատուռը, այդ պատճառով ալ այն կոչուած է անոր պատուին՝ Տխրութեան Տիրամօր անունով։ Ըլլալով Երուսաղէմի Հայ Կաթողիկէ պատրիարքական աթոռի եւ Հայ Կաթողիկէ եկեղեցւոյ Երուսաղէմի եւ Ամմանի աթոռանիստ վայր, Արեւելեան կաթողիկէ յատուկ եկեղեցին sui iuris լիովին կը հաղորդակցի Հռոմի Պապի եւ Կաթողիկէ եկեղեցւոյ հետ, եկեղեցւոյ շէնքը ունի մայր տաճարի կարգավիճակ։ Այս հաստատութիւնը կը համարուի նաեւ հայկական պանդխտահիւրանոց Երուսաղէմի մէջ ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ կաթողիկէ եկեղեցի Ստորոգութիւն:Հայերը Եղուսաղէմի մէջ Ստորոգութիւն:Եկեղեցիներ
Տոմինկօ Պաթէթ
Տոմինկօ Պաթէթ, սպանացի զինուորական, սպանական բանակի զօրավար։ Ան հանրապետական համոզումներ ունեցած է եւ որոշած է հաւատարիմ մնալ կեդրոնական կառավարութեան:
Կամաւոր մասնակցած է Քուպայի պատերազմին, իսկ Ռիֆի պատերազմի ժամանակ յատուկ տեղեկագիր պատրաստած է, ուր բացայայտած է սպանական բանակին կրած հսկայական կորուստներուն ծալքերը :
ՀՊՏՀ բանբեր
Բանբեր Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի, գիտական-տեսական հանդէս։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Krisp
Քրիսփ (անգլ.՝ Krisp կամ Krisp Technologies Inc.) արհեստական բանականութեան վրայ հիմնաուած հարթակ մըն է որ կ՚արգիլէ բոլոր ձայները մուտք գործելէ առցանց հանդիպումներու մէջ։ Ընկերութիւնը հիմնուած է 2017 թուականին, Երեւան, Հայաստան, Դաւիթ Պաղտասարեանի եւ Արտաւազդ Մինասեանի կողմէ։ Այժմ հիմնուած է Պըրքլի, Քալիֆորնիա, ԱՄՆ։
Մարզպետ Մարկոսեան
Գիտնական, փրոֆեսէօր, հրապարակագիր, գրող, թարգմանիչ, հասարակական գործիչ եւ մանկավարժ՝ Մարզպետ Մարկոսեան Մարզպետ Մարկոսեան ծնած է 1940-ին, Պէյրութ, Լիբանան: Մահացած է 12 Նոյեմբեր 2022-ին, Լոս Անճելըս:
Կենսագրութիւն
Փրոֆ. Սարգիս (Մարզպետ) յաճախած է նախ Պէյրութի Վիեննական Մխիթարեան վարժարանը, ապա Բարեգործականի Յովակիմեան Մանուկեան երկրորդական: Պէյրութի Ամերիկեան համալսարանին մէջ կը ստանայ իր Պսակաւոր գիտութեանց եւ ապա Մագիստրոսի վկայականները: 1965-ին կը ժամանէ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ, Ֆիլատելֆիա ուսումը շարունակելու. 1969-ին յաջողութեամբ կը պաշտպանէ դոկտորական թէզը Կենսաքիմիաբանութեան մէջ (Biochemistry): Կը տեղափոխուի Պոսթըն եւ կ’աշխատի Հարվըրտ համալսարանի տարրալուծարանին մէջ: Հետագային կ’իրագործէ գիւտեր իր ճիւղին մէջ:
ՀՌՀ լրաբեր. Հումանիտար եւ ընդհանուր գիտութիւններ
'''Հայ-ռուսական (սլաւոնական) համալսարանի լրաբեր. Հումանիտար եւ ընդհանուր գիտութիւններ''', ընդգրկուած է Հայաստանի Հանրապետութեան բարձրագոյն որակաւորման յանձնաժողովի (ՀՀ ԲՈՀ) սահմանած դոկտորական եւ թեկնածուական ատենախօսութիւններու հիմնական արդիւնքներու եւ դրոյթներու հրատարակման համար ընդունելի պարբերական գիտական հրատարակութիւններու ցուցակին մէջ։
Մարզպետ Մարկոսեան
Կենսագրութիւն
2021-ին ան կ’որոշէ դադրեցնել իր ուսուցչական ասպարէզը, որովհետեւ կը զգար որ առողջութիւնը այլեւս տեղի կու տար:
ՀՌՀ լրաբեր. Հումանիտար եւ ընդհանուր գիտութիւններ
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Մարզպետ Մարկոսեան
Կենսագրութիւն
Իր գիտական ուսումնասիրութիւնները լոյս տեսած են զանազան միջազգային հանդէսներու մէջ. իսկ հայերէն յօդուածները Պէյրութի «Նայիրի»-ին, «Ազդակ»-ին ու «Զարթօնք»-ին, Փարիզի «Յառաջ»-ին, Լոս Անճելըսի «Ասպարէզ»-ին ու «Նոր կեանք»-ին, Պոսթընի «Հայրենիք»-ին ու «Պայքար»-ին, Մոնթրէալի «Հորիզոն»-ին, Երուսաղէմի «Սիոն»-ին եւ ՀՅԴ պաշտօնաթերթ «Դրօշակ»-ին մէջ: Ասոնց կարեւոր մէկ մասը հաւաքուած է վերը յիշուած հատորներուն մէջ. մնացածը՝ տակաւին պիտի հրատարակուի երրորդին մէջ :
Կանուխ տարիքէն աշխատակցած է Պէյրութի «Նայիրի» շաբաթաթերթին, խմբագրութեամբ Անդրանիկ Ծառուկեանին, որ նախ դաշնակցական էր, բայց հետագային հեռացած անկէ: 1959-ին Պէյրութի մէջ կ’անդամակցի Ռամկավար ազատական կուսակցութեան, բայց միայն ամիսներ ետք կը հրաժարի, ազգային հասարակական գործունէութեան համար անհրաժեշտ չնկատելով կուսակցական պատկանելիութիւնը: Անդամակցած է ՀԲԸՄ-ի Հայ երիտասարդաց ընկերակցութեան (ՀԵԸ), որուն կողմէ գործուղուած է Հայոց ցեղասպանութեան 50-ամեակի Պէյրութի համալսարաններուն մէջ յուշատօներու կազմակերպութեան միացեալ մարմինին: Պոսթըն եւ Նիւ Եորք գտնուած ժամանակաշրջանին կը մնայ ՀԵԸ-ի անդամ մինչեւ Հայաստանի անկախութեան հռչակումը՝ 1991-ին, որմէ անմիջապէս ետք կը դիմէ եւ կ’անդամակցի Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Պէյրութ ծնածներ Ստորոգութիւն:1940ի ծնածներ Ստորոգութիւն:2022 մահացածներ Ստորոգութիւն: Տնօրէն Ֆերահեան Ազգային վարժարան
Գարդմանի կանչ
Գարդմանի կանչ, գարդմանահայութեան գիտամշակութային եւ պատմահոգեւոր ամսաթերթ։ Լոյս կը տեսնէ Յուլիս 1996-էն։ Մինչեւ 2004-ը լոյս տեսած է  «Գարդմանք» անունով, իսկ 2006-էն ետք՝ «Գարդմանի կանչ»։ Տպագրման լեզուն հայերէնն է, հազուադէպ կը տպագրուին ռուսերէն յօդուածներ։ Տպաքանակը 1000, ծաւալը՝ 2 տպագրական մամուլ։
Թերթին մէջ անդրադարձ եղած է Հայաստան աշխարհին, յատկապէս՝ Գարդմանքին առնչուող սոցիալ–տնտեսական, ռազմաքաղաքական խնդիրներուն, ունեցած է առանձին բաժիններ նուիրուած պատմութեան ու մշակոյթին ։
Թերթը դադրած է տպագրուիլ 2014-էն ֆինանսական խնդիրներու եւ ներքին հակասութիւններու պատճառով։ Գարդմանահայերու հայրենակցական միաւորում ՀԿ-ի նախագահ, Աշտարակի դատախազ Յակոբ Մարտիրոսեանի եւ խմբագրակազմի որոշ անդամներու միջեւ առաջացած հակասութիւններու եւ հակադիր գաղափարներու հետեւանքով Գարդմանի կանչ թերթը վերջնականապէս դադրեց հրապարակուիլ ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Թայլանտի ծփուն կռատուները
Թայլանտի ծփուն կռատուները (Wat Chaloem Phra Kiat Phra chom klao Rachanusorn)․ սրբավայր։ Կը գտնուի Տոյ Բու Եաք բլուրին գագաթին վրայ, Թայլանտի մայրաքաղաք Պանկոկէն 682 քլ․ հեռու ։
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Chaloem Phrakiat Phra Chom Klao Rachanuson սրբավայրը, ծանօթ է նաեւ, որպէս Wat Phrabat Pu Pha Daeng։ Անոր շողշողացոց ատաղձցուները կը գտնուին Տոյ Բու Եաք բլուրին գագաթին ապառաժներուն վրայ, մայրաքաղաք Պանկոկէն 682 քլ․ հեռու։ Զբօսաշրջիկներ ներգրաւող վայր մըն է։ Բլուրին վրայ կան նաեւ Պուտային արձանը եւ կռատուն մը։
Տաճար չհասած, բլուրին լանջին կը գտնուի Wat Chaloem Phrakiat Phra Mongkut's Rachanuson վայրը ձեռնադրութեան սրահով։ Հոն կը գտնուին Պուտային պատկերը, անոր ոտնահետը եւ մատուռ մը։ Ջեռնադրութեան սրահը կը նմանի Լաննա (Lanna) երկյարկանի տաճարի։ Մատուռին մուտքի դարպասը ժամանակին կը հսկէին զոյգ մը առիւծներ։
Մատուռէն մինչեւ տաճար հասնիլը արկածախնդրութիւն մըն է։ Նեղ ու վտանգաւոր ճամբան ինքնաշարժը կը ճեղքէ մօտաւորապէս 30 վայրկեան, ապա այցելուն պէտք է 300 աստիճաններ բարձրանայ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ասիոյ սրբավայրեր Ստորոգութիւն:Ատաղձցու սրբավայրեր Ստորոգութիւն:Սրբավայրեր
Լիպարիտ Նազարեանց
Լիպարիտ Նազարեանց, լրագրող, իրաւաբան, լեզուագէտ, հրապարակագիր, բանաստեղծ, ՀՅԴ կուսակցութեան անդամ:
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Ջալալ Օղլի, Լոռի, բարեկեցիկ ընտանիքի մէջ: Ուսումը ստացած է Երեւանի ռուսական ուսումնարանին մէջ, որմէ ետք աւարտած է Մոսկուայի համալսարանի իրաւաբանական ճիւղը. ապա` 1901-ին Պերլին, ուր համալսարանին մէջ կը հետեւի փիլիսոփայութեան:
1905-ին Լիպարիտ Եւրոպայէն անցած է Պաքու, ապա` Թիֆլիս, մասնակցած է ՀՅԴ-ի գործօն կեանքին, ուր ստանձնած է «Յառաջ»-ի խմբագրութիւնը:
Օսմանեան սահմանադրութեան օրերուն մեկնած է Պոլիս եւ նոր հրատարակուած Դաշնակցութեան օրկան « Ազատամարտ »-ի խմբագիրներէն մէկը դարձած է:
Պալքանեան պատերազմի նախօրէին Լիպարիտ լրագրողի պաշտօնով այցելած է Մակեդոնիա, ապա` Պուլկարիա:
Եւրոպական պատերազմի սկզբնաւորութեան Լիպարիտ Նազարեանց Գերմանիա եղած է, ապա, 1914 Դեկտեմբերի վերջը Պոլսոյ գերման դեսպանին հաւանութեամբ Լիպարիտին անցագիր յանձնուած է, եւ ան Պերլինէն Պոլիս անցած է:
30 Մարտ 1915-ին Լիպարիտ անցած է Սոֆիա, ապա Պերլին` Հայեւգերման ընկերակցութեան զեկոյց տալու: Այնուհետեւ, վերստին Սոֆիա մեկնելով` ստանձնած է «Հայաստան» թերթին խմբագրութիւնը: Սոֆիա մնալով` յարաբերութեան մէջ մտած է Պերլին գտնուող բժիշկ Լեփսիուսի հետ, որուն տեղեկացուցած է հայերու տեղահանութեան եւ կոտորածներու մասին:
Լիպարիտ կարճ ժամանակ մը եղած է Ռուսիա:
1918-ին Հայաստանի Հանրապետութեան անկախացումով, աշխարհի չորս կողմ նշանակուած են դիւանագիտական ներկայացուցիչներ: Գերմանիոյ մայրաքաղաքին մէջ Լիպարիտ նշանակուած է գործակից եւ խորհրդական` Հայաստանի Հանրապետութեան դեսպան Ճէյմս Կրինֆիլտ ի (մօրը կողմէ հայ), 1919-1920 թուականներուն: Լիպարիտ դիւանագիտական յարաբերութիւններ վարած է Պերլինի եւ Մոսկուայի Քերենսքիի, ապա Թրոցքիի կառավարութիւններու հետ:
Լոզանի խորհրդաժողովին առիթով Հայաստանի Հանրապետութեան պատուիրակութեան կողմէ հրատարակուած ֆրանսերէն քանի մը հրատարակութիւններու պատրաստութեան մէջ Լիպարիտ եւս բերած է իր աջակցութիւնը Փարիզի մէջ:
1928-ին անցած է Եգիպտոս։ Գահիրէի մէջ մնայուն աշխատակից դարձած է «Յուսաբեր»-ի, իսկ աւելի ետք` խմբագրութեան անդամ, նոյն ատեն անհատական դասեր տուած է գերմաներէն, ռուսերէն եւ հայերէն լեզուներու, ինչպէս նաեւ` երաժշտական :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ լրագրողներ Ստորոգութիւն:Հայ լեզուագէտներ Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ
Նուարդ Զարեան
Նուարդ Զարեան, սփիւռքահայ կին քանդակագործներու շարքին առաջնակարգ անուններէն մէկն էր, եւ յայտնի դարձած է Իտալիոյ մէջ։
Կենսագրական գխծեր
1931-ին Զարեան ընտանիքը հաստատուած է Միլանի մէջ, ուր նկարչութեան հանդէպ հետաքրքրութիւն ցուցաբերած է 17 տարեկանին։
1934-1935-ին ուսանած է Միլանի «Պրերայի դպրոց»ին մէջ, ուր աշակերտած է քանդակագործ Ատոլֆ Վիլթին, որ իրեն խորհուրդ տուած է նկարչութիւնը փոխարինել քանդակագործութեամբ։
Ուսումը շարունակած է Վենետիկի գեղարուեստական լիկէոնին մէջ (1935-1940) եւ այնուհետեւ շրջանաւարտ եղած է Հռոմի գեղարուեստի ակադեմիայէն։
Գործունէութիւն
Բ. Աշխարհամարտի ընթացքին, Նուարդ Զարեան եղած է միակ հայ կինը, որ մասնակցած է իտալական դիմադրական շարժումին, մինչեւ 1943-ի վերջերը։
1951-ին, Նուարդ Զարեան բացած է «La Cassapanca» պատկերասրահը Հռոմի մէջ ու զայն գլխաւորած է յաջորդ 30 տարիներուն։
Հոն ունեցած է հինգ անհատական ցուցահանդէսներ 1950-1970ական թուականներուն։
Ցուցահանդէսներ տուած է Հռոմի, Մոտենայի, Երեւանի (1964 եւ 1970), Միլանի, Գոփենհակընի, Վիեննայի, Օսլոյի եւ այլ քաղաքներու մէջ։
1951-ին, Իրանի կառավարութեան պատուէրով, Ռեզա շահի (1925-1941) դիմանկարը ստեղծած է դամբարանին համար։
1961ին Հայաստան այցելած է հօր՝ Կոստան Զարեանի հետ։ 1965-ին սկսած է քանդակագործութիւն դասաւանդել Հռոմի գեղարուեստական լիկէոնին մէջ։
1980ական թուականներու վերջերուն, փոխադրուած է Սանթա Մարինելլա համայնքը՝ Հռոմէն 37 մղոն հեռու, ամուսնոյն՝ իտալացի քանդակագործ եւ լրագրող Մարիօ Չիմարայի (1913-1992) հետ։
Ամուսնոյն մահէն ետք, շարունակած է իր գեղարուեստական աշխատանքը եւ մշակութային ձեռնարկներու կազմակերպումը ։
Քանդակներ
Անոր մէկ քանդակը զետեղուած է համայնքի յատկապէս ստեղծուած հրապարակի մը վրայ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ քանդակագործներ
ՀՌՀ լրաբեր. Ֆիզիկա-մաթեմատիկական եւ ճշգրիտ գիտութիւններ
'''Հայ-ռուսական (սլաւոնական) համալսարանի լրաբեր. Ֆիզիկա-մաթեմատիկական եւ ճշգրիտ գիտութիւններ''', ընդգրկուած է Հայաստանի Հանրապետութեան բարձրագոյն որակաւորման յանձնաժողովի (ՀՀ ԲՈՀ) սահմանած դոկտորական եւ թեկնածուական ատենախօսութիւններու հիմնական արդիւնքներու եւ դրոյթներու հրատարակման համար ընդունելի պարբերական գիտական հրատարակութիւններու ցուցակին մէջ։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Ծիծեռնակ ճամբարը
«Ծիծեռնակ ճամբար»ը Հայաստանի Լոռիի մարզի Վանաձոր քաղաքի գրեթէ ամենէն ծանօթ հաստատութիւններէն է, որուն մէջ ամէն տարի Հայաստանի զանազան մարզերէն եւ սփիւռքէն բազում մանուկներ ամրան շրջանին կը կազդուրուին։
Պատմական ակնարկ
Ճամբարը, 1998-ին կը գտնուէր Գուգարաց թեմի իրաւասութեան ներքեւ, սակայն շէնքը խարխուլ վիճակի մէջ էր։ Թեմական առաջնորդ Սեպուհ Արքեպիսկոպոսի ջանքերով կառոյցը ընհանուր նորոգութեան ենթարկուած է եւ շուրջ երկու տարուայ աշխատութիւններէ յետոյ 2000-ին վերանորոգեալ ճամբարի բացումը տեղի ունեցած է։ Այս բացումը նաեւ առիթ դարձած է, որ հաստատութիւնը վերանուանուի «Ծիծեռնակ» հոգեւոր ճամբար անունով ։
Ճամբարրին առաքելութիւնը
Ճամբարի հիմնական առաքելութիւնը եղած է ամրան շրջանին մանուկներուն եւ պատանիներուն հարազատ մթնոլորտ մը ստեղծել եւ անոնց հայեցի դաստիարակութիւն մատուցանել։ Այս շրջագիծով հաստատութիւնը ունի նաեւ կրթադաստիարակչական առաքելութիւն մը եւս։ Յատկապէս ընկերային ու նիւթական պայմաններով տկար ընտանիքներու զաւակները այստեղ փութալով հաճելի պահեր կ՚անցնեն, իրենց ընկերներով միատեղ։
Տարուան ընթացքին ընդհանուր թիւով աւելի քան 1500 մանուկներ կ՚օգտագործուին ճամբարի հնարաւորութիւններէն։ Մանուկներ այստեղ առիթը կ՚ունենան նաեւ մշակութային մարզէն ներս յառաջանալու, ինչպէս նաեւ ամբարելու կրօնական գիտելիքներ։ Երաժշտութիւնը, պարը, թատրոնը, աղօթքը, խաղերը իրար կը խառնուին այս հարազատ մթնոլորտին մէջ։
Ճամբարին կից կը գտնուի նաեւ «Հրանդ Տինքի անուան Կռունկ ճամբար»ի մասնաշէնքը, որուն գործածութեամբ հսկայ կառոյցը առաւել եւս բազում պատանիներու հիւրընկալ դարձած է։
«Սրբոց Մանկանց» մատուռը
Ճամբարի տարածքին կը գտնուի բաց խորան Սրբոց Մանկանց մատուռը։ Քարակեր մատուռ մըն է, որուն վրայ կը գտնուի նաեւ կաթողիկէով զանգակատուն մը։
Մատուռին դիմացը այնպէս մը պատրաստուած է, որ մանուկներ միատեղ նստին եւ արարողութեան հետեւին ։ Իսկ այս բաժնին կեդրոնը կը գտնուի քարեղէն եպիսկոպոսական նախաթոռ մը։
Մատուռը հետաքրքրական է, քանի Ս. Խորանի վերեւ գծագրուած է որմնանկար մը, որուն մէջ բացի Քրիստոս Թագաւորէ, Ս. Աստուածածինէ եւ բազմաթիւ հայազգի սուրբերէ, նկարագրուած են մանուկներ։ Իսկ որմնանկարին վրայ արձանագրուած է սուրբ գրային համարներ.
Ամրան շրջանին այստեղ մանուկներու մասնակցութեամբ բացօթեայ Ս. Պատարագներ կը մատուցուին։ Իսկ մատուռի ճարտարապետը եղած է թեմի հոգեւորականաց դասու անդամներէն Տ. Վահան Քհնյ. Ազարեան։
2006-ին կերտուած այս մատուռը ունի նաեւ յիշատակարան մը, ըստ հետեւեալի.
Հռոմկլա (թերթ)
Հռոմկլա, կրօնական բնոյթի պատկերազարդ պարբերաթերթ։ Հռոմի Լեւոնեան ժառանգաւորաց վարժարանի հրատարակութիւն։ Լոյս տեսած է 1962-1972 թուականներուն, Հռոմի մէջ (տպագրուած է Վենետիկ)։
Պատմած է հաստատութեան առօրեայի մասին, տպագրած է նախկին սաներու յուշերը, տպաւորութիւններ Հայաստանէն։ Անդրադարձած է կրօնական հարցերու, հրատարակած մեկնութիւններ կաթողիկէ եկեղեցւոյ ծիսական կարգի վերաբերեալ։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Իտալիոյ հայկական պարբերականներ
Լիպօ Քսիան
Լիպօ Քսիան (Libo County, կը հնչուի Lìbō Xiàn)․ Կուիզհու գաւառ, Չինաստան։  Վարչականօրէն կը պատկանի Քիանան Պուէյ եւ Միաօ Կիսանկախ Գաւառապետութեան (Qiannan Buyei and Miao Autonomous Prefecture)։
Բուսականութիւն
Գաւառին քարսթ շրջապատը կ՛ընդգրկէ անտառներու հետեւեալ տեսակները․-
Ինչպէս նաեւ՝ հասարակ ծաղկող բոյսեր, ինչպէս օրինակ՝ Beilschmiedia, գետնակարիայ (Cryptocarya),Casearia, երկուակորիզ (Diospyros), ձիւթասերմնի (Pittosporum), դղքի (Maple), նշդարի (Hornbeam), կնձնի (elm), վիբուռնի (Viburnum),սալորի ծառերու տեսակներ (Prunus) եւ վարդենիի տեսակներ (rose)։
Պահպանուած բոյսեր են նաեւ՝ չինական կոնաբեր, սոճիի բնիկ տեսակներ, փշատերեւային կոնաբեր անտառներ (Pseudotsuga sinensis (Chinese Douglas-fir)), կեդրենեակ խնկամայրի։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Չինաստանի տեսարժան գաւառներ Ստորոգութիւն:Տեսարժան վայրեր ըստ մայրցամաքի Ստորոգութիւն:Տեսարժան վայրեր
Հրազդան (թերթ, Երեւան)
«Հրազդան», գրական, հասարակական եւ տնտեսական օրաթերթ։ Լոյս տեսած է 1908-1909 թուականներուն, Երեւանի մէջ։ Հրատարակիչ խմբագիր՝ Ա. Տէր-Յակովբեանց։ Լուսաբանած է երեւանեան կեանքը, բարձրացուցած քաղաքի տնտեսական եւ սանիտարական վիճակի հետ կապուած հարցեր։ «Գաւառական կեանք» բաժնին մէջ պատմած է գիւղերուն մէջ դպրոցական գործի դրուածքի, վարակիչ հիւանդութիւններու դէմ պայքարի միջոցներու, գինեգործութեան, բամբակագործութեան եւ այլ հարցերու մասին։
Թերթը լուրեր տպագրած է նաեւ Իրանի, Թուրքիոյ, Կովկասի հայաբնակ վայրերէն, անդրադարձած Արեւմտեան Հայաստանի իրավիճակին։ Գրական բաժնին մէջ զետեղած է պատմուածքներ, բանաստեղծութիւններ, գրախօսականներ։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Մեռեալ Ծովուն Մագաղաթները
Մեռեալ Ծովուն Մագաղաթները հրէական հին ձեռագիրներ են, մեծ մասը գրուած Եբրայերէնով, մաս մը՝ Արամերէնով, իսկ քանի մը հատն ալ՝ Յունարէնով։ Այս մագաղաթներէն եւ բեկորներէն շատեր աւելի քան 2,000 տարուան հնութիւն ունին, որոնց թուականը կ'երթայ մինչեւ Յիսուսի ծնունդէն առաջ։ Պետեվիներէն ձեռք ձգուած առաջին մագաղաթներուն մէջ կային եօթ երկար ձեռագիրներ՝ իւրաքանչիւրը քայքայումի տարբեր հանգրուանի մէջ ։
Մագաղաթներուն մէջ կան հրէական օրէնքին վերաբերող հարցերու շուրջ մեկնաբանութիւններ, Գումրանի մէջ ապրած գաղութի աղանդին յատուկ օրէնքներ, ծիսական շարականներ եւ աղօթքներ, ինչպէս նաեւ վախճանաբանական երկեր, որոնք Աստուածաշունչի մարգարէութեան կատարման եւ վերջին օրերու մասին տեսակէտեր կը յայտնեն։ Կան նաեւ Աստուածաշունչի մասնայատուկ մեկնաբանութիւններ՝ Աստուածաշունչը համար առ համար քննարկող արդի գիրքերուն ամենահին նախօրինակները։
1947-1956-ի միջեւ, Գումրանի մօտ, Մեռեալ Ծովուն եզերքը 11 քարայր կը գտնուի, որոնց մէջ մագաղաթներ կային։
Մեռեալ Ծովուն Մագաղաթները Գրողները
Հին փաստաթուղթերը թուարկելու զանազան ձեւեր ցոյց կու տան, թէ մագաղաթներուն մեծամասնութիւնը Երուսաղէմի կրօնական հեղինակութիւններուն հակառակ եղող տեսակէտեր եւ սովորութիւններ կ'արտացոլացնեն։ Այս մագաղաթները ի յայտ կը բերեն համայնք մը, որ կը հաւատար, թէ Աստուած քահանաները եւ Երուսաղէմի տաճարին մէջի ծառայութիւնը մերժած էր, եւ թէ՝ ան անապատին մէջ իրենց աղանդին մատուցած պաշտամունքը կը նկատէր իբրեւ տաճարի ծառայութիւնը փոխարինող բան մը։ Անհաւանական է, որ Երուսաղէմի տաճարին իշխանութիւնները այսպիսի մագաղաթներ պարունակող հաւաքածոյ մը պահած ըլլային։
Թէեւ հաւանաբար Գումրանի մէջ ընդօրինակողներու խումբ մը կար, սակայն մագաղաթներուն մեծ մասը հաւանաբար ուրիշ տեղ հաւաքուած եւ հաւատացեալներուն կողմէ հոն բերուած էր։ Ձեւով մը, Մեռեալ Ծովու Մագաղաթները գիրքերու ընդարձակ հաւաքածոյ մըն են։ Որեւէ գրադարանի նման, հաւաքածոն այլազան մտորումներ կրնայ պարփակել, որոնք բոլորն ալ անպայման զանոնք ընթերցողներուն կրօնական տեսակէտերը չեն արտացոլացներ։ Սակայն, այն ձեռագիրները որոնցմէ քանի մը օրինակ կայ, շատ հաւանաբար աղանդին մասնայատուկ հետաքրքրութիւններն ու հաւատալիքները կ'արտացոլացնեն։
Գումրանի Բնակիչները
Ուսուցչապետ Էլիազար Սուքենիք, որ 1947-ին Երուսաղէմի Եբրայական Համալսարանին համար երեք մագաղաթ ձեռք կը ձգէ, առաջին անհատն էր, որ կ'առաջարկէ թէ այս մագաղաթները Եսսենացիներու համայնքի մը կը պատկանէին։
Եսսենացիները հրէական աղանդ մըն էին, եւ Յովսեպոսին, Աղեքսանդրիոյ Փիլոնին եւ Պլինիոս Երէցին նման առաջին դարու գրողներ, զանոնք յիշած են։ Եսսենացիներուն ճշգրիտ ծագումը ենթադրական է, բայց այնպէս կը թուի, թէ անոնք Մակաբայեցիներու ապստամբութեան յաջորդող տագնապալի ժամանակաշրջանին մէջտեղ եկած էին։ Յովսեպոս տեղեկագրած է թէ անոնք այդ շրջանին գոյութիւն ունեցած են, մանրամասնելով, թէ անոնց կրօնական տեսակէտները ի՛նչպէս տարբեր էին Փարիսեցիներու եւ Սադուկեցիներու տեսակէտներէն։ Պլինիոս յիշած է եսսենական համայնքի մը գոյութիւնը Մեռեալ Ծովուն մօտերը, Երիքովի եւ Ենգադդիի միջեւ։
Ուսուցչապետ Ճէյմս Վանտըրգամ, Մեռեալ Ծովու Մագաղաթներու ուսումնական մը, կը թելադրէ որ «Գումրանի մէջ ապրող Եսսենացիները, պարզապէս փոքր մէկ մասն էին Եսսենացւոց շարժումին աւելի մեծ խումբի մը», որ ըստ Յովսեպոսի, շուրջ չորս հազար էին։ Բոլոր տուեալները կատարելապէս անոնց չյարմարելով հանդերձ, Գումրանի ձեռագիրներէն երեւան եկող համայնապատկերը աւելի կը յարմարի Եսսենացւոց, քան՝ այդ շրջանին ճանչցուած հրէական որեւէ ուրիշ խումբի մը։
Հետազօտութիւններ՝ Դ. Քարայրին Բեկորներուն Շուրջ
Մեռեալ Ծովու Մագաղաթներու յայտնաբերումին յաջորդող տարիներուն, զանազան հրատարակութիւններ լոյս կը տեսնեն, որոնք սկիզբի յայտնաբերումները աշխարհի չորս կողմը գտնուող ուսումնականներուն իսկոյն մատչելի կը դարձնեն։ Սակայն, իբրեւ Քարայր Դ. ճանչցուած քարայրին մէջ գտնուած հազարաւոր բեկորները, շատ աւելի վիճելի էին։ Անոնք ուսումնականներու միջազգային խմբակի մը ձեռքն էին, որոնք՝ (այդ ժամանակ Յորդանանին մաս կազմող) Արեւելեան Երուսաղէմի՝ Պաղեստինի Հնախուզական Թանգարանին մէջ կը գործէին։ Այս խմբակին մէջ Հրեայ կամ Իսրայէլացի ուսումնականներ չկային։
Այս խմբակը քաղաքականութեան մը կը հետեւի, թոյլ չտալով որ մագաղաթները ոեւէ մէկու ձեռքը անցնէին, մինչեւ որ իրենց հետազօտութիւններուն պաշտօնական արդիւնքները հրատարակէին։ Խումբին մէջի ուսումնականներուն թիւը անփոփոխ կը պահուէր։ Եթէ խմբակին անդամներէն մէկը մեռնէր, զինք փոխարինելու համար միայն մէկ նոր ուսումնական կ'աւելնար։ Սակայն, այս հսկայ աշխատանքը աւելի մեծ խումբի մը կը կարօտէր, եւ կարգ մը պարագաներու՝ հին Եբրայերէնի եւ Արամերէնի մէջ աւելի մեծ փորձագէտի։ Ինչպէս Ճէյմս Վանտըրգամ կ'ըսէ. «Ո՛րքան ալ հմուտ ըլլային, ութ փորձագէտներ չէին կրնար տասնեակ հազարաւոր բեկորներ հետազօտել»։
1967-ի Վեց Օրուան Պատերազմով, Արեւելեան Երուսաղէմը եւ իր մագաղաթները Իսրայէլի իշխանութեան ներքեւ կու գան, սակայն մագաղաթները հետազօտող խմբակին քաղաքականութիւնը փոփոխութեան չ'ենթարկուիր։ Երբ Քարայր Դ.–ի մագաղաթներուն հրատարակութեան ուշացումը տարիներէն՝ տասնամեակներու կը փոխուի, կարգ մը ուսումնականներ աղաղակ կը բարձրացնեն։ 1977-ին, Օքսֆորտի Համալսարանէն Փրոֆէսոր Կէզա Վերմէշ, զայն կը կոչէ Ի. դարու ակադեմական գերագոյն խայտառակութիւնը։ Տարաձայնութիւններ կը սկսին տարածուիլ, թէ Կաթողիկէ Եկեղեցին դիտումնաւոր կերպով գաղտնի կը պահէր մագաղաթներուն բովանդակած տեղեկութիւնները, որոնք կրնային աւեր գործել Քրիստոնէութեան։
1980-ական թուականներուն, ի վերջոյ խմբակը կը հասնի 20 ուսումնականներու։ Ապա 1990-ին, անոր նոր նշանակուած խմբագրապետին՝ Երուսաղէմի Եբրայական Համալսարանէն՝ Էմանուէլ Թովի առաջնորդութեան ներքեւ, խումբը աւելի կը մեծնայ, հասնելով աւելի քան 50 ուսումնականներու։ Ճշգրիտ ժամանակացոյց մը կը հաստատուի, փորձագէտներու կողմէ խմբագրուած մնացեալ մագաղաթները հրատարակելու համար։
1991-ին անակնկալօրէն լռութիւնը կը խզուի։ Նախ՝ լոյս կը տեսնէՄեռեալ Ծովու Չհրատարակուած Մագաղաթներու Նախնական Հրատարակութիւն մը (Անգլերէնով)։ Ասիկա համակարգիչի օժանդակութեամբ կազմուած էր, հիմնուելով խումբի համաբարբառին մէկ կրկնօրինակին վրայ։ Ապա, Սէն Մարինոյի, Քալիֆորնիա, Հանդինկթըն Գրադարանը կը ծանուցէ, թէ որեւէ ուսումնական պիտի կարենայ ընձեռել մագաղաթներու լուսանկարներու իրենց լման հաւաքածոն։ Շատ չանցած, Մեռեալ Ծովու Մագաղաթներուն Նմանագիր Հրատարակութիւն մը գիրքով (Անգլերէն), նախապէս չհրատարակուած մագաղաթներուն լուսանկարները դիւրամատչելի կը դառնան։
Հետեւաբար, վերջին տասնամեակի ընթացքին, Մեռեալ Ծովու բոլոր Մագաղաթները հետազօտութեան համար մատչելի կը դառնան ։
Գարուն (ամսագիր, Սիտնի)
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Աւստրալիոյ հայկական պարբերականներ
Բարեկամութեան Կամար Ռազմավիրական Ճանապարհին
Բարեկամութեան կամար ռազմավիրական ճանապարհին (վրաց. ხალხთა მეგობრობის თაღი), 20-րդ դարու ճարտարապետական յուշարձան ։
Նկարագրութիւն
Գտնուելով Վրաստանի ռազմավիրական ճանապարհին՝ Կուտաուրի լեռնադահուկային հանգստավայրի եւ Խաչի լեռնանցքի միջեւ, յուշարձանը մեծ կիսաշրջանաձեւ քարէ-պեթոնէ կառոյց է, որ կը նայի Կովկասեան լեռներու մէջ գտնուող «Սատանայի հովտին»։ Յուշարձանի ամբողջ ներքին մակերեսը կը զարդարէ նկարիչներ Զուրապ Կապանաձեի, Զուրապ Լեժաւայի եւ Նոտար Մալազոնիայի խճանկարային մեծ որմնանկարը, որ կը պատկերէ վրացական եւ ռուսական պատմութեան տեսարաններ, վրացերէն եւ ռուսերէն թարգմանութեամբ ներկայացուած են նաեւ Ռուսթաւելիի խօսքերը՝ «Հաւատարիմ ընկերը կ՚օգնէ ընկերոջը։ Ան չի վախնար դժուարութիւններէն։ Ան իր սիրտը կու տայ սրտի փոխարէն։ Իսկ սէրը աստղ է ճանապարհին»։ Յուշարձանի նախագծի հեղինակը ճարտարապետ Գէորգի Չախաւան է։
Պատմութիւն
Յուշարձանը կանգնեցուած է 1983 թուականին՝ ի պատիւ 1783 թուականի Գէորգիեւեան դաշնագրի երկու հարիւրամեակի եւ Խորհրդային Վրաստանի ու Խորհրդային Ռուսաստանի միջեւ շարունակուող բարեկամութեան։ 2017-ին կամարը վերականգնած է Saxon ընկերութիւնը։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Վրաստանի յուշարձաններ Ստորոգութիւն:Վրացական ճարտարապետութիւն
Հրազդան (թերթ, Հրազդան)
«Հրազդան», խորհրդային շրջանի երկօրեայ թերթ։ Հանդիսացած է ՀԿԿ Հրազդանի շրջանային կոմիտէի եւ ժողովրդական դէպուտատներու շրջանային եւ քաղաքային խորհրդային օրգանը։ Առաջին անգամ լոյս տեսած է 1965 թուականին, Հրազդան քաղաքին մէջ։
Լուսաբանած է կոմկուսի եւ կառավարութեան որոշումները, շրջանի եւ քաղաքի արտադրական ձեռնարկութիւններու աշխատանքային առօրեան, ներկայացուցած այպսես կոչուած՝ արտադրութեան առաջաւորներուն, վերհանած «տեղ գտած թերութիւնները»։ Փորձած է արձանագրել շրջանի գիւղատնտեսութեան աշխատողներու յաջողութիւնները, ծանօթացուցած առաջաւոր համարուող տնտեսութիւններու փորձին, անդրադարձած է աշխատաւորութեան կենցաղի, բուժսպասարկման, հանգիստի հարցերուն։
Տպագրած է գրական-գեղարուեստական գործեր, գիտական, մարզական եւ մշակութային տեղեկութիւններ, ընթերցողներու նամակներ։ ՏԱՍՍ-ի եւ Արմենպրեսի նիւթերով ծանօթացուցած է միջազգային քաղաքական իրադարձութիւններուն (խորհրդային գաղափարախօսութեան սահմաններուն մէջ), միութենական եւ հանրապետական նորութիւններուն։
Յաջորդած է «Լենինի դրօշով» (1932-1941, 1946-1962), «Լենինեան դրօշով» (1962-1965, միացեալ), թերթերուն։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Մկրտիչ Մազմանեան (քանդակագործ)
Մկրտիչ Մազմանեան, Ժամանակակից հայ կերպարուեստագէտներէն մէկը, որ արժանացած են միջազգային հեղինակաւոր մրցանակներու :
Կենսագրութիւն
Ծնած է Գիւմրի: Ուսանած է Գիւմրիի Մերքուրովի անոըան նկարչական դպրոցը եւ Փանոս Թերլեմեզեանի անուան գեղարուեստի ուսումնարանը։ Այնուհետեւ կրթութիւնը շարունակած է Թալլինի արուեստի բարձրագոյն հիմնարկը, Էսթոնիա։
1979-էն Հայաստանի նկարիչներու միութեան անդամ է, 1990-էն՝ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի նկարիչներու միջազգային միութեան անդամ.
Ծանօթագրութիւններ
<references group="" responsive="1"> Ստորոգութիւն:Հայ քանդակագործներ
Հրաւիրակ
Հրաւիրակ, Հայաստանի օգնութեան կոմիտէի (ՀՕԿ) կենտրոնական վարչութեան պարբերաթերթ։ Լոյս տեսած է 1925-1926 թուականներուն, Երեւանի մէջ։ Ծանօթացուցած է ՀՕԿ-ի աշխատանքներուն, ներկայացուցած Վրաստանի, Ազրպէյճանի, Մոսկուայի եւ հայաշատ այլ վայրերուն մէջ գործող ՀՕԿ-ի մասնաճիւղերու գործունէութիւնը։ «Վերածնուող Հայաստանը» խորագրով բաժինը ծաւալուն տեղ յատկացուցած է հանրապետութեան տնտեսութեան ու մշակոյթի լուսաբանման։
Գարուն (ամսագիր, Քէոլն)
«Գարուն», եռալեզու (հայերէն, գերմաներէն, թրքերէն) ամսագիր։ Լոյս կը տեսնէ 1995 թուականէն, Քէոլնի մէջ, Գերմանիա։ Հրատարակիչն է Յարութիւն Օրմանճեանը, խմբագիրը՝ Արթին Օրմանճեանը։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Գերմանիոյ հայկական պարբերականներ
Գեղարդ (թերթ)
«Գեղարդ», գրական, մշակութային եռամսեայ պարբերաթերթ։ Լոյս կը տեսնէ 1969-էն, Մոնրէալի մէջ։ Կը հրատարակէ Պոլսահայ միութիւնը։ Ունի խմբագրական կազմ։ Կը տպագրէ հայ հեղինակներու երկեր, քննադատական ակնարկներ, լուրեր (մասնաւորապէս պոլսահայ կեանքէն) եւ այլն։ Պոլսահայ միութեան երիտասարդաց «Սայա» կազմակերպութիւնը կը հրատարակէ «Փունջ» պարբերաթերթը, անգլերէն եւ հայերէն։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Քանատայի պարբերականներ
Ստեփան Սաֆրազեան
Ստեփան Սաֆրազեան, հայ դերասան, թատերական գործիչ։
Գործունէութիւն
1874 թոականէն հանդէս եկած է Թիֆլիսի մէջ՝ Գէորգ Չմշկեանի թատերախմբին մէջ։
1879-1882 թուականներուն եղած է Թիֆլիսի հայոց մշտական դերասանական խմոիմբին մէւ։ 1880 թուականին Պետրոս Ադամեանին հետ խաղցած է Ախալցխայի եւ Ալեքսանդրապոլի մէջ։
Կնոջ՝ Ալմա Սաֆրազեանին հետ գործած է նաեւ Պաքուի, Երեւանի, Կարսի, Շուշիի, Գանձակի, Աստրախանի, Թաւրիզի, Թեհրանի մէջ եւ այլուր։