cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Նոր Զելանտա
Ստուգաբանութիւն
«Նոր Զելանտա» անունը յառաջացած է «Զիլանտ»էն, որ Հոլանտայի մէջ շրջանի մը անունն է։ Մաորի լեզուով «Նոր Զելանտա»ն կը կոչուի «Aotearoa», որ կը նշանակէ՝ «Երկար ճերմակ ամպին երկիրը»։
Թանգարաններ
Նոր Զելանտայի ամէնէն մեծ թանգարանը ներկայիս Ուելինկթոնի մէջ գտնուող Նոր Զելանտայի ազգային թանգարանն է, որ աւելի ծանօթ է Տէ Պապա անունով։ Թանգարանը սկիզբ առած է 1865-ին, բայց ժամանակակից տեսքով անիկա բացուած է 1998-ին։ Ամէն տարի թանգարանը կ'ընդունի շուրջ 1,3 մլն այցելու ։
Աւելի քան 1,3 մլն նորզելանտացիներ (բնակչութեան 31%-ը) ամէն տարի թանգարաններ կ'այցելեն ։
Կրթութիւն
Նոր Զելանտայի կրթական համակարգը կը ներառէ նախադպրոցական ուսումնական հաստատութիւնները, անվճար տարրական ու միջին դպրոցական կրթութիւնը եւ բարձրագոյն կրթական համակարգը, որոնք հաւասարապէս հասանելի են բոլոր նորզելանտացիներուն։
Դպրոցական կրթութիւնը հասանելի է հինգ տարեկանէն եւ պարտադիր է վեցէն մինչեւ տասնվեց տարեկաններու համար։ Բոլոր դպրոցներուն մէջ կրթութիւնը անգլերէն է, իսկ կարգ մը մասնագիտացած դպրոցներու մէջ, կրթութիւնը կը տրուի գերազանցապէս մաորի լեզուով։ Միաժամանակ մաորի լեզուն պարտադիր է տարրական դպրոցներուն մէջ, եւ երկրին դպրոցներուն մեծ մասին մէջ կը գործեն յատուկ ծրագիրներ մաորի լեզուն սորվիլ փափաքողներու համար։
Դպրոցներուն մէջ կրթութիւնը կը համապատասխանէ կրթութեան համաշխարհային ընդհանուր չափանիշներուն ։
Ներկայիս երկրին մէջ կը գործէ 36 բարձրագոյն ուսումնական կեդրոն, ներառեալ՝ 8 համալսարան, 21 արհեստագիտական հիմնարկ (Institute of Technologies) եւ բազմարուեստեան կրթական կեդրոն (Polytechnic)։ Անկէ բացի, կը գործեն մասնագիտական պատրաստութեան 46 կեդրոն եւ 895 յատուկ կրթական ուսումնական հաստատութիւններ, որոնց մեծ մասը կը կազմեն օտարերկրացի ուսանողներու համար անգլերէնի ուսուցման կեդրոնները ։
Երկրին մէջ զարգացած է հեռակայ ուսուցման համակարգը։
Անասնական Աշխարհ
Նոր Զելանտա ունի վայրի անասուններու յատուկ տեսակներ եւ տեսակաւոր չթռչող թռչուններ, զորս ուրիշ երկիրներու մէջ կարելի չէ գտնել։ Կայ նաեւ մողէզի նման սողուն մը (tuatara), որ կրնայ 100 տարի ապրիլ։ Նոր Զելանտա յատուկ է նաեւ ջղջիկներու քանի մը տեսակներով եւ ծովային մեծ ստնաւորներով, ինչպէս՝ կէտեր եւ դլփիններ ։
Վտանգուած Անասուններ
Նոր Զելանտայի Արափաուա կղզիին յատուկ այծերէն կը գոյատեւեն միայն 150-ը, իսկ մանրակազմ ճերմակ հնդկահաւերէն` 90-ը. նախապէս կը կարծուէր, թէ անոնք անհետացած են, սակայն վերջերս վերայայտնուած են Ալապամայի մէջ: Անդին`քերի կոչուած արջառի տեսակը ամէնէն հազուագիւտն է. անիկա կը հաշուէ միայն 93 անասուն :
Տուպայի Էմիրութիւն
Տուպայի Էմիրութիւն (إمارة دبي), կը մտնէ Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններու կազմին մէջ։ Վարչական կեդրոնը՝ Տուպայ։ Բնակչութիւնը՝ 2004 թուականի տուեալներով, կը կազմէ 1,070,800 մարդ։ Տարածքը՝ 4114 քմ²։
Տուպայի Էմիրութիւնը կը համարուի՝ Մերձաւոր Արեւելքի, զբօսաշրջական գլխաւոր կեդրոնը։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Միացեալ Արաբական Էմիրութիւններ
Արթօ Պէրպէրեան
Արթօ Պէրպէրեան, ծնած եւ մահացած է Իստամպուլ։ Բան-Կալթիի Մխիթարեան Լիսէէն ետք, աւարտած է Պետական Գեղարուեստից Ակադեմեայի բեմական արուեստի բաժինը։ Ստանձնած է Իսթանպուլի արհեստավարժ բազմաթիւ թատրոններու բեմայարդարումներու աշխատանքը։ Որպէս բեմայարդար ճարտարապետ աշխատակցած է հեռատեսիլի զանազան ժապաւէններու, ինչպէս՝ Լիւթֆիւ Աքատի «Էօմեր ՏէյֆէտտինՀիքայէլէրի» եւ Հալիտ Ռէֆիղի «Եօրկուն Սավաշճը» հեռատեսիլի շարքերը։ Աշխատակցած եւ գործակցած է թուրք թատրոնի գրեթէ բոլոր յայտնի անուներուն հետ՝ Կէնճօ Էրքալ, Էնկին Ճէզզար, Կիւլրիզ Սուրուրի, Անի Էփէքգայա, Աթիլլա Տօրսայ, Ալլի Փոյրազօղլու, Մեթին Սէրէզլի եւ Ալթան Էրպուլաք։ Մխիթարեան, կեդրոնական, Պեզճեան եւ Գարակէօզեան Սանուց Միութիւններու մէջ բեմադրած է թատերական ներկայացումներ, ինչպէս՝ Ճոն Սթայնպէքի, Ակաթա Քրիսթիի, Անթոն Չեխովի, Նէճաթի Ճումալըի, Հալտուն Թանէրի եւ Ճոն Ֆոլսի յայտնի թատերգութիւնները։ Մխիթարեան Սանուց Միութեան բեմին վրայ, մեծ յաջողութեամբ ներկայացուցած է իր գրած եւ բեմադրած Oyun թատերախաղը։
Իր հայերէն ներկայացումներն են՝ Լեւոն Շանթի Հին Աստուածներ, Արմէն Տիգրանեանի Անուշիկ եւ իր հեղինակած Հայա, Պօքօմէտի եւ Սէբաստաքիւս թատերապարերը։ Յետ մահու, իր տիկնոջ եւ մտերիմ բարեկամներուն ջանքերով ներկայացուեցաւ, իր իսկ պատրաստած Քաջ Քիշոտ եւ Տոն Նազար թատերապարերը։
Իր թատերական երկերն են՝ Մկոյի Պատմութիւն, Պոքոմէտի եւ Սեբաստաքիւս։ 2000-ին յետ մահու հրատարակուեցաւ իբրեւեւ շարժանկարի սենարիօ գրի առած թրքերէն վիպակը՝ Անտիքա Կէջէն Կունլէրի խորագրով։ Իր հայերէն արձակին լաւագոյն նմոյշը կը կազմէ Ռոպէր Հաստէճեան Գրական Գործունէութեան 40 Ամեայ Հանգրուանին յուշամատեանին համար գրած «6.35-ի Անտեսանելի Ճմբորդը» խորագրեալ յուշագրութիւնը ։
Եղիազար Այնթապցի
'''Եղիազար Ա. Այնթափցի''', Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս՝ 1681 թուականէն մինչեւ 1691 թուականը։ Յաջորդած է Յակոբ Դ․ Ջուղայեցի կաթողիկոսին։
Լենինկրատի Արեւելեան Հաստատութիւն
Լենինկրատի արեւելեան հաստատութիւն (ռուս.՝ Ленинградский восточный институт), բարձրագոյն ուսումնական հաստատութիւն ԽՍՀՄ-ի մէջ, որ պատրաստած է արեւելագէտներ: Գտնուած է Լենինկրատի մէջ։
Եղիազար Այնթապցի
Կենսագրութիւն
Եղիազար ծնած է Այնթապի մէջ, մանկութեան ձգելով իր ծննդավայրը եւ իր ծնողքը, վարդապետներու փոքրաւոր կ'ըլլայ, հետաքրքիր եւ ուսմանց հետամուտ՝ կը սկսի դաս առնել անոնցմէ, աշակերտելով՝ Շնքչեցի Յովհաննէս վարդապետին, որ Կառկառեցի Պետրոս կաթողիկոսին աշակերտն էր եւ [ Երուսաղէմ]ի Աստուածատուր պատրիարքին ուսուցիչը։ 1641 թուականին Պոլիս կու գայ եւ վարդապետ կը ձեռնադրուի իր ուսուցիչ վարդապետէն՝ Յովհաննէսէն եւ հետզհետէ քաղաքներ կը պտտի, մինչեւ որ իր համբաւը կը լսուի ամէն կողմ եւ մեծ անուն կը ստանայ, 1647 թուականին Արըլնի բարձրահայեաց Ս․ Աստուածածին վանքին առաջնորդ կը նշանակուի եւ կը կատարէ շատ բարեկարգութիւններ, նորոգութիւններ եւ նորանոր շէնքեր կը շինէ, միաբանական կարգը կը բարեկարգէ, ուսման եւ զարգացման նպաստելու համար 2 ձեռագիր Աստուածաշունչ եւ հարիւրէ աւելի ձեռագիր գիրքերով կը ճոխացնէ թանգարանը։ 1651 թուականին Եղիազար Պոլիս երթալով, մեծ համբաւ կը շահի իր «քաղցրաբան» քարոզութիւններով, առհասարակ ամբողջ ժողովուրդը, ամիրաները եւ ժողովուրդը, բոլորի համակրութեամբ ան Պոլսոյ պատրիարք կ'ընտրուի՝ Դաւիթ Պատրիարքի անկումէն ետք։ Իր պատրիարքութեան շրջանը թէեւ կարճ ու բեղմնաւոր եղաւ, եկեղեցւոյ ապականեալ կարգերը բարեկարգեց եւ վճարեց Պատրիարքարանի պարտքը, որով բազմաթիւ չարիքներու առաջքը առաւ, ամէնքը համոզելով սէր եւ միութիւն հաստատեց եւ կառավարեց ժողովուրդը ո՛չ թէ կառավարական բռնութեամբ, այլ՝ իր ի՛սկ կարողութեամբ եւ հանճարով, իրեն աջակից էին Արըլնի Ս․ Սարգիս եկեղեցւոյ քահանաները, որոնք կը վկայեն յայսմաւուրքի յիշատակարանին մէջ։ 1653 թուականին հրաժարելով Պոլսոյ պատրիարքութենէն, վերադարձաւ իւր աթոռը Արղընիի Ս․ Աստուածածին վանքը, կայսերական հրամանագրով։
Լենինկրատի Արեւելեան Հաստատութիւն
Պատմութիւն
Արեւելեան լեզուներու Կեդրոնական հաստատութիւնը հիմնադրուած է ՌԽՖՍՀ Ժողովրդական կոմիսարներու խորհուրդի 7 Սեպտեմբեր1920-ի հրամանով (այլ աղբիւրներու համաձայն` 20 Հոկտեմբեր1920-ին), Փեթրոկրադի մէջundefined: Այն գտնուած է Կրթութեան ժողովրդական կոմիսարիայի ազգութիւններու եւ արտաքին գործերու հարցերով յանձնաժողովի ընդհանուր իրաւասութեան ներքոյ: Հաստատութեան առջեւ խնդիր դրուած էր պատրաստել աշխատողներ Արեւելքի մէջ գործնական գործունէութեան համար, ինչպէս նաեւ գիտաշխատողներ արեւելագիտութեան համալսարաններու եւ ակադեմիական հաստատութիւններու համարundefined: Հաստատութեան մէջ եղած են արաբերէնի, հայերէնի, վրացերէնի, հնդկերէնի, մոնղոլերէնի, պարսկերէնի, թրքերէնի եւ սարտարերէնի բաժիններ :
Եղիազար Այնթապցի
1653 - 1656
Հոն կը սկսի նորոգել վանքը, դիտելի է որ Մկրտիչ արքեպս․ Նազաչէէն ի վեր, որ հիմնադիրն էր սոյն վանքին, այդ վանքը նորոգութիւն չէր տեսած, բռնապետները իրենց վախէն քար մը չէին դրած, մինչդեռ Եղիազար եպս․ անվախօրէն նորոգեց եւ նորանոր յաւելուածներ շինեց, եւ ինք իր պատրիարքութեան ատեն թէ՛ շինութեան հրամանը առած էր եւ թէ՛ վանքին եկեղեցական զգեստներ նուիրել տուած էր՝ ամիրաներուն։ Բռնաւորներուն հալածանքէն խուսաբելու նորէն Պոլիս գնաց, ուր այս անգամ աւելի կարեւոր պաշտօն մը յանձնուեցաւ իրեն, այն է Երուսաղէմի Աստուածատուր Պատրիարքի օրով ոտնձգութիւններ եղած էին Յոյներու կողմէն՝ հայոց սեփականութիւններուն, Պատրիարքը տեսնելով, որ Այնթապցի Եղիազար եպս․ յաջողակ է եւ հարուստ, դիմեց անոր աղաչելով որ իրեն ձեռնտու ըլլայ աշխատութեամբ եւ դրամով, խոստացաւ զինքը փոխանորդ կարգել եւ ետքն ալ պատրիարք, թէեւ Աստուածատուր դատական օրէնքով հաստատեց, բայց միաբաններու մեծ մասը չուզեցին յանձնել իրեն մինչեւ որ Բ․ Դուռը դիմէ ինքը եւ հաստատութեան հրովարտակը առնէ։ Աստուածատուր Պատրիարք Եղիազարէն հաւանութիւն առնելով գնաց անոր հետ Կ․ Պոլիս վանեցի իշխան Ռուհիշանին, որ այն ատեն կարեւոր դիրքի տէր էր, անոր ձեռքով աղերսագիր մը տուաւ Եպարքոսին՝ Պոյնը Էյրի Մեհմետ փաշայի։
Լենինկրատի Արեւելեան Հաստատութիւն
Պատմութիւն
Հաստատութեան ստեղծման գաղափարը կը պատկանի Վլատիսլաւ Քոթվիչին, անոր կազմակերպչական աշխատանքները շարունակուեցան մինչեւ 1920-ի աշունը: Ան դարձաւ նորաստեղծ հաստատութեան առաջին պետը եւ այդ պաշտօնը զբաղեցուց մինչեւ 1922: 1923-ին անոր պաշտօնը զբաղեցուց Փավէլ Վորոպէօվը (այլ տուեալներով 1922-1925-ականներուն պաշտօնը զբաղեցուցած է Ալեքսանտր Սամոյլովիչը) :
Եղիազար Այնթապցի
1653 - 1656
Արքունի դիւանի արձանագրութիւններուն մէջ փնտռեցին եւ գտան Սուլթան Սելիմ Ա․-ի եւ զաւկին Սիւլէյմանի հրովարտակները՝ որով կը հաստատէր հայոց իրաւունքները:
Լենինկրատի Արեւելեան Հաստատութիւն
Պատմութիւն
8 Օգոստոս 1922-ին համալսարանը վերանուանուեցաւ Կենդանի արեւելեան լեզուներու Փեթրոկրադի հաստատութիւն (ԿԱԼՊԻ), իսկ 1924-ին Կենդանի արեւելեան լեզուներու Լենինկրատի հաստատութիւն (ԿԱԼԼԻ):
Սկիզբը 1920-1925-ականներուն հաստատութիւնը տեղակայուած էր Ցերքովնի փողոցի (1923-էն` Պլոխինի փողոց) եւ Լէօպլեանսքի նրբանցքի հատման կէտին մէջ գտնուող նախկին № 17 եկամտային տան մէջ։ Այս շէնքը սկիզբը կը պատկանէր ռազմական երկրաչափ Նիքոլա Պոլեշքոյին: Այստեղ կը գործէին Փոլուպինսքիներու ընտանիքի կողմէ հիմնադրուած մասնաւոր ուսուցչական դպրոցը, Վ. Պ. Քուզմինի երկու սեռերու ուսումնարանը, Ն. Ա. Քուրենքովի ուսումնական արհեստանոցը: ԽՍՀՄ ԿԳԿ-ի 4 Յունիս1927-ի հրամանագրով ԿԱԼԼԻ-ին վերանուանուեցաւ Աւել Ենուկիձէի անուան Լենինկրատի արեւելեան հաստատութիւն: 1926-1938-ականներուն հաստատութիւնը եղած է ԽՍՀՄ ԿԳԿ-ի գիտական եւ կրթական հաստատութիւններու կոմիտէի ենթակայութեան ներքոյ (1937-էն` ԽՍՀՄ Գերագոյն Խորհուրդին կից):
Եղիազար Այնթապցի
1653 - 1656
Սուլթան Մեհմետէն կը խնդրէին հայոց իրաւունքը, որուն Սուլթանը հրամայեց անխախտ պահել իր նախնեաց հրամանները եւ արգիլեց Յունաց Պատրիարքի ոտնձգութիւնները։ Այս հիման վրայ նորէն հրովարտակ գրուեցաւ եւ տրուեցաւ Եղիազարին, որ նախորդ հրովարտակին ալ պատճէնը առաւ ե՛ւ 1656 թուականը կրող 2 հրովարտակները եւս առնելով Երուսաղէմ մեկնեցաւ, ուր դատաւորին ներկայացնելով խնդրեց գործադրութիւնը։
1656 - 1658
Եղիազար վարդապետ մեծ յաջողութեամբ պաշտպանեց հայոց իրաւունքները եւ բազմաթիւ աշխատութիւններով կրցաւ ձեռքէ ելած իրաւասութիւնները վերստին առնել։ Եղիազար գտաւ Գրիգոր Պարոն Տէր Պատրիարքի պահած դրամները եւ սկսաւ վանքը պայծառացնել՝ շէնքեր շինելով։
Լենինկրատի Արեւելեան Հաստատութիւն
Հիւսիսային բաժամունք
Հիւսիսային բաժանմունքը գոյութիւն ունեցած է Լենինկրատի արեւելեան հաստատութեան կազմին մէջ երեք տարի եւ տեղակայուած էր 1918-էն փակուած Սանկտ Պետերբուրգի Հոգեւոր ակադեմիայի շէնքին մէջundefined:
Եղիազար Այնթապցի
1656 - 1658
Յունաց Պատրիարքը տեսնելով Եղիազարի յաջողութիւնները, բարկացած Երուսաղէմէն մեկնեցաւ եւ գնաց Պոլիս դատավարելու համար։ Հայոց փոխանորդները, ապիկար մարդիկ, չկրցան պաշտպանել իրենց իրաւունքները, որուն հետեւանքով հայոց աննպաստ վճիռ տրուեցաւ եւ դարձեալ սեփականութիւնները անացն յունաց ձեռքը։
Լենինկրատի Արեւելեան Հաստատութիւն
Հիւսիսային բաժամունք
1929-ին բաժանմունքը վերանուանուեցաւ Հիւսիսային ֆակուլտետի, այդ ժամանակ այնտեղ կը սորվէին 292 ուսանողներ: ԿԱԼԼԻ-ի Հիւսիսային բաժանմունքին կից 1926-էն մինչեւ անոր փակուիլը գործած է կերպարուեստի խմբակ, որ մինչեւ 1929 ղեկավարած է նկարիչ Պ. Ի. Սոքոլովը :
Եղիազար Այնթապցի
1656 - 1658
Վէճը այնչափ սաստկացաւ, որ կարգ մը ամբաստանութիւններ ըրին Եղիազարի հասցէին եւ բանտարկեցին զինք։
Լենինկրատի Արեւելեան Հաստատութիւն
Հիւսիսային բաժամունք
ԿԱԼԼԻ-ի Հիւսիսային բաժանմունքի հիմքին վրայ 1930-ին հիմնուեցաւ Հիւսիսային ժողովուրդներու հաստատութիւնը:
Եղիազար Այնթապցի
1656 - 1658
Եղիազար կաշառք տալով ազատեցաւ, խոստանալով նորէն կաշառք տալ, որպէսզի հայոց իրաւունքները պաշտպանուին։
Դամասկոսի Բդեշխ Թիար Օղլու թէեւ յոյս տուաւ, բայց միւս կողմէն ալ հրամայեց իրեն բերել Ս․ Յակոբայ բանալիները ու կնքել տուաւ Ս․ Յակոբայ դուռը։ Եպարքոսին ալ իմացուց պարտ ու պատշաճը։ Դաւիթ Վ․ Բիրիացի Ռուհիչան գործակալին դիմեց եւ խնդրեց, որ բարեխօսէ հայոց իրաւունքներու մասին։
Լենինկրատի Արեւելեան Հաստատութիւն
Արգիլումներ եւ հաստատութիւնի փակում
Արեւելեան հաստատութիւնը փակուեցաւ Յունիս 1938-ինundefined հաստատութեան բազմաթիւ դասախօսներու եւ ուսանողներու ձերբակալութիւններէն ետք: Արգելումներու ենթարկուած մանկավարժներու կարգին էին չինագէտներ Պավէլ Իվանովիչ Վորոպէօվը, Վասիլի Միխայլովիչ Ալեքսեէւը, Նիքոլա Ալեքսանտրովիչ Նեւսքին, Պորիս Ալեքսանտրովիչ Վասիլեւը, թիւրքագէտներ, ԼՊՀ-ի փրոֆեսոր եւ ակադեմիկոս Ալեքսանտր Նիքոլաեւիչ Սամոյլովիչը, Նիքոլա Կէորկիեւիչ Թալանովը, Նիքոլա Իոսիֆովիչ Քոնրատը, ճապոնագէտ եւ լեզուաբան Տմիդրի Փետրովիչ Ժուկովը :
Ծանոթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Համալսարաններ
Եղիազար Այնթապցի
1656 - 1658
Եպարքոսը յունաց պատրիարքէն իմանալով եղելութիւնները, յանդիմանական նամակ մը ուղղեց Թիար Օղլուի, ան կը խորհէր ձերբակալել եւ մահուան դատապարտել Եղիազար Այնթապցիին։ Հայերը տեղեկանալով իմաց տուին եղիազարի, որ աստանդական կը շրջագայէր Եգիպտոս, Դամասկոս, ուրկէ յուսկ ուրեմն հասաւ Պոլիս 1657 Նոյեմբերին։ 3 ամիս փախստական մնալով ձերբակալուեցաւ 1658 Փետրուարի 18–ին։ Եպարքոսը հրամայեց ատեան հանել զինքը եւ դահճապետին յանձնել։ Ամէնքը լքեցին զինք, միայն Երեմիա Չէլէպի Քէօմիւրճեանցը, որ Տ․ Կոմիտասի եղբայրն էր, պահապանները կաշառելով մտաւ բանտը, ուր տեսաւ Եղիազար վարդապետը՝ ոտքերը շղթայուած տերեւի մը պէս դողդոջուն, սկսաւ արտասուիլ եւ խնդրել, որ զինքը ազատէ։ Յանձնեց իր քով եղած դրամը, զոր Քէօմիւրճեան ալ տարաւ Ռուհիշանին՝ այն ժամանակ Երուսաղէմի գործակալն էր։
1658 - 1661
Երեսունչորս օրեր բանտ մնալէն ետք հայ մեծամեծներու խնդրանքով եւ կաշառքով դիմեցին Եպարքոսին, որ անդրդուելի կը մնար, ըսենք ի պատիւ Եղիազարի, որ ինք չէր ուզէր իր ազատութիւնը․ «Թող ես զոհու իմ․– կ՛ըսէր․– բայց Ս․ Յակոբայ վանքը Հայերու ձեռքէն չերթայ»։ Նամակ մը գրեց Մարտիրոս Վ․-ին, թէ այն որ ինծի ազատել կ'աշխատի առանց խորհելու Ս․ Յակոբայ վանքի մասին, անիծուած թող ըլլայ։
Վերջապէս շատ աշխատութիւններով 22 Մարտ–ին ազատեցին Եղիազար Եպիսկոպոսը եւ ուրախութեամբ Ղալաթիոյ եկեղեցին բերին։
Եղիազար ամիսներով եւ տարիներով աշխատելով վերջապէս կրցաւ 1659–ին ազատել Ս․ Յակոբայ վանքը՝ յոյներու ձեռքէն, գերբնական ճիգերով եւ մեծամեծ զոհողութիւններով, ետքը ինքն ալ Աստուածատուր Պատրիարքի փոխանորդ կարգուեցաւ եւ մեկնեցաւ Երուսաղէմ, ուրէ վռնտելով յոյները՝ գրաւեց Ս․ Յակոբայ վանքը։
Բայց հոս է, որ կըսկսի Եղիազարի կեանքին մութ կէտը։ Իր յաջողութիւններով հարբած կը խորհի հաստատել կաթողիկոսական նոր աթոռ մը Երուսաղէմի մէջ, 1661–ին շինել կու տայ նոր եկեղեցի մը Ս․ Էջմիածին անունով, պատրաստել կու տայ Կաթողիկոսական աթոռ մը սատափէ, փառաւոր եւ գեղարուեստական, որ ցարդ կը մնայ Երուսաղէմի մէջ եւ որ շինուած է Մելիտոն անուն ճարտարապետի մը կողմէ։
1661 - 1666
Այս միջոցին՝ Սիսի Խաչատուր Կաթողիկոսը, Երուսաղէմ կու գայ։ Եղիազար, չափազանց պատիւներ շռայլելով, խոստում կ'առնէ յարմար առիթով մը զինքը Կաթողիկոս օծել։
Եղիազար Եպարքոսին դիմեց բազմաթիւ նուէրներով եւ հաճեցուց Կաթողիկոսութեան հրովարտակը առնել, ինչպէս նաեւ Երուսաղէմի Պատրիարքութեան հրովարտակը։ Եպարքոսի բանակին մէջ կը գտնուէր նաեւ հայ Չէլէպի մը՝ Ապրօ Չէլէպ, զայն եւս իր կողմը կ'առնէ Եղիազար եւ կը դարձնէ զինք՝ իրեն սրտակից մտերիմը։
Այնթապցին «Բերիա» անցաւ եւ նամակ մը գրեց Սիսի Խաչատուր Կաթողիկոսին, հետեւեալ կերպով․
«Հոգեւոր եղբայրդ  մեր  Խաչատուր Կաթողիկոս Սսոյ,  նամակս  ձեռքդ  հասնելուն  պէս,   շուտով մը, եթէ  կարելի  է, առանձին  սուրհանդակով  Բերիա  հասնիս․  սպասաւորներդ  եւ  կարասիներդ  քեզմէ  ետք  թող  գան,  մի  ուշանար  կ'աղաչեմ,  որովհետեւ  ժամ  է  մեր  մտադրութիւնը  կատարելու,  որ  Երուսաղէմայ  մէջ  միասին  որոշեցինք»։
Բայց Խաչատուր Կաթողիկոս չուզեց անխորհուրդ գործ տեսնել եւ կանչեց հայ մեծամեծները, որոնց մէջ էր եւ Երէմիա Չէլէպին, խորհուրդ ընելով, վախցան ազգին մէջ արդէն եղած պառակտումներուն վրան հատ մըն ալ պիտի աւելնայ․ մանաւա՛նդ գիտէին, թէ՝ ամբողջ «Հայ Ազգը» կարգուած է Էջմիածինի եւ իր Յակոբ Կաթողիկոսին, որ կը մտածէր տառապած հայ ազգին համար օգտակար միջոցներ։
Երէմիա Չէլէպի ազգին կողմէ կը մեկնի Բերիա համոզելու համար զինքը որ ետ կենայ իր մտադրութենէն, հակառակ իր ջանքերուն Եղիազար Վ․ անդրդուելի մնաց, պատասխանելով․ «Ինչո՞ւ կը  յոգնիք  ես  արդէն  ունիմ հրովարտակ  Եպարքոսէն  եւ  մտադիր  եմ  ընել  բազմաթիւ  կարեւոր  նորոգութիւններ,  շատ  օգուտ  պիտի  ցուցնեմ  ազգին  եւ  առանց  նուէր  ժողվելու,  ժողովուրդին  Միւռօն  պիտի  ղրկեմ  ամէն  կողմ»։
Երեմիա Չէլէպիի անյոյս ըլլալը իմացաւ Պոլիս  ղրկուած գիրով։ Քիչ ատեն ետք Խաչատուր Կաթողիկոսն Պոլսէն Բերիա երթալով հոն նորէն Եղիազարի հետ խորհեցան եւ տեսնելով արքունի հրովարտակը, ձեռնադրեց զինքը Կաթողիկոս։ Այն ատեն Եղիազար օրհնութեան թուղթեր գրեց Օսմանեան Տէրութեան, ամէն կողմը, յայտնելով իր իշխանութիւնը որ ստացաւ թագաւորական հրամանաւ, յորդորեց բոլորին ալ սիրով ըլլան իրարու հետ եւ խոստացաւ անոնց շատ բարիքներ ընել եւ ձրի Միւռօն ղրկել նուիրակներու հետ, իսկ ինք ելաւ գնաց Երուսաղէմ։ Եղիազար Բերիայէն Եպարքոսին գրեց, որ արգիլեն Էջմիածինի նուիրակերը, քանի որ ինքն է Կաթողիկոսը եւ անոնք Էջմիածինի նուիրակները կը խառնակեն Օսմանեան սահմանները, այդ առումով, Եպարքոս հրովարտակ յղեց, որ ամէն կողմ արգիլեն Էջմիածնի նուիրակները (1666)։
1666 - 1680
Եղիազարի գիրերը հասնելով ամէն կողմ երկպառակութիւն սկսաւ, կէսը Յակոբ Կաթողիկոսը կ՛ուզէր, որոնք կոչուեցան Յակոբեանք, իսկ միւս կէսը՝ Եղիազարը, որոնք կոչուեցան Եղիազարեանք։
Յակոբ ծերունի Կաթողիկոսը խրատներ եւ թուղթեր կը ղրկէր ամէն տեղ, խնդրելով, որ պառակտումի պատճառ չդառնան եւ Եղիազարը Կաթողիկոս չճանչնան։
Մարտիրոս Վ․ Կաֆայեցի անոր հակառակորդ դարձաւ, Եղիազարը չէին թողուր որ մնայ Երուսաղէմ, իսկ ան անվհատ ծպտուած կը փախչէր իջեւանէ իջեւան, պահուելու համար եւ դրամով գնելու կարգ մը իրաւունքներ։
1597 թուական
1597 թուական, ոչ նահանջ տարի, 16րդ դարու 97րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1597 ծնունդներ
Եղիազար Այնթապցի
1666 - 1680
Ստիպուած Յակոբ Կաթողիկոս 1666–ին Պոլիս գնաց, խռովութիւնները վերցնելու համար, կարելի չեղաւ եւ յուսահատ վերադարձաւ։
Այս իրավիճակը տեւեց շուրջ 14 տարի, որ այդ ատեն Պոլսոյ պատրիարքութիւնն ալ Անդրէաս Կրպօ եւ Էքմէքճի Սարգիս անունով պատրիարքներ ունեցաւ։ Խառն եւ անկերպարան վիճակ մը ունեցած էր պատր․ Աթոռը, կաշառքը եւ մատնութիւնը սովորական դարձած էին։
1597 թուական
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1597 մահեր
Եղիազար Այնթապցի
1680-էն մինչեւ մահ (8 Օգոստոս 1691)
1680–ին Յակոբ Կաթողիկոս նորէն Պոլիս գնաց, Եղիազարի խնդիրին համար, ուր վախճանեցաւ։ Էջմիածինի Միաբանութիւնը համաձայնութեան եկաւ եւ գտաւ դժուարութենէն դուրս ելլելու միջոցը, փոխանակ նոր կաթողիկոս ընտրելու՝ հրաւիրեց Եղիազարը շարունակել իր կաթողիկոսութիւնը Էջմիածնայ մէջ։ Այս մասին դիմեցին Երեւանի պարսիկ իշխանին եւ դժուարութեամբ հաճեցուցին, զոր ընդունեց Եղիազարի կաթողիկոսութիւնը։
1597 թուական
Մահեր
Ստորոգութիւն:1597
Քրիսթոֆըր Լէյն
Քրիսֆոթըր Լէյն (ծնած 2 Նոյեմբեր, 1949) գլխաւոր պատասխանատուն է Robert M. Gates Chair in Intelligence and National Security բաժամունքին George Bush School of Government and Public Service դպրոցին Texas A&M University համալսարանէն ներս, ԱՄՆ-ի մէջ: Ան ամէնէն շատ ծանօթ է իր 2006-ին հրապարակուած The Peace of Illusions քաղաքագիտական գիրքով:.
Եղիազար Այնթապցի
1680-էն մինչեւ մահ (8 Օգոստոս 1691)
Այս մասին մեզի թանկագին աջակից ունեցանք վանքին դիւանապետը եւ մատենադարանագէտը՝ Հ․ Սահակ Վ․ Սրապեան։
Օրորա (մրցանակ)
«Օրորա» (անգլ.` "Aurora Prize for Awakening Humanity") համաշխարհային մարդասիրական մրցանակին նպատակն է արժանին մատուցել մեր օրերու հերոսներուն եւ գնահատել այն բացառիկ ազդեցութիւնը, որ անոնց գործունէութիւնը ունեցած է մարդկային կեանքի պահպանման եւ մարդասիրական գործը յառաջ մղելու ոլորտին մէջ։ «Աւրորա» մրցանակը պիտի շնորհուի ամէն տարի, Հայոց ցեղասպանութիւն ը վերապրողներու անունով` ի երախտագիտութիւն զանոնք փրկողներուն:
Մրցանակը կը շնորհուի ամէն տարի 24 Ապրիլ ին` հայոց ցեղասպանութեան նահատակներու յիշատակի օրը: Դափնեկիրը կը ստանայ բացառիկ հնարաւորութիւն շարունակելու նուիրատուութեան շղթան` 1 միլիոն տոլարի մրցանակը ներկայացնելով զինք ոգեշնչած կազմակերպութիւններուն:
Նախապատմութիւն
«Աւրորա» համաշխարհային մարդասիրական մրցանակը «Աւրորա» մարդասիրական նախաձեռնութեան նախագիծերէն մէկն է: Ան պաշտօնապէս մեկնարկած է 10 Մարտ 2015-ին Նիւ Եորք ի մէջ։ «Աւրորա» մրցանակի հիմքը հայոց ցեղասպանութեան տարիներու խիզախութեան ու գոյապայքարի ոգեշնչող պատմութիւնն է: Մրցանակը անուանուած է Արշալոյս Մարտիկեան ի անունով, որ դառնալով Հայոց ցեղասպանութեան ականատեսը, փրկուելով ստրկութենէն, երկրէ երկիր տեղափոխուելով` ի վերջոյ հասած է Միացեալ Նահանգներ:
Ան ստացած է Աւրորա Մարտիկանեան անունը եւ գրած՝ «Յօշոտուած Հայաստան» գիրքը, ուր պատմած է իր վերապրած սարսափելի իրադարձութիւններուն մասին: Այս գիրքը հետագային հիմք ծառայեց ֆիլմի մը համար, որու գլխաւոր դերակատարը Աւրորան էր։ Տարիներ շարունակ այս ֆիլմը մեծ ճանաչում գտաւ Միացեալ Նահանգներուն մէջ եւ հսկայական դեր խաղաց Հայոց ցեղասպանութեան իրազեկման գործին մէջ:
Հռոմէական դիցարանի արշալոյսի աստուածուհին` Աւրորան եւս ծառայած է իբրեւ մրցանակի անուանման ներշնչանքի աղբիւր. մրցանակը նպատակ ունի լոյս սփռելու այն հերոսական ջանքերուն վրայ, որոնք թէպէտ յաճախ կը մնան աննկատ, բայց աւելի լուսաւոր կը դարձնեն դժուարութեան մէջ գտնուողներու կեանքը:
Առաջադրում
Ամէն տարի «Աւրորա» մրցանակը կը դիմէ մարդասիրական կազմակերպութիւններուն եւ հանրութեան` կոչ ընելով առաջադրել այնպիսի անհատներու, որոնք արտաքին մեծ վտանգներ յաղթահարելու գնով, բացառիկ ազդեցութիւն ունեցած են մարդկային կեանքի փրկութեան եւ մարդասիրութիւնը յառաջ մղելու գործին մէջ:
«Աւրորա» մրցանակին թեկնածու կրնայ ըլլալ որեւէ անհատ կամ խումբ, որ ուշադրութիւն գրաւած է մարդասիրական բացառիկ արարքով: Ինքնառաջադրումներ թոյլատրուած չեն:
Ընտրութիւն
Առաջադրուած թեկնածութիւնները կ'ուսումնասիրուին եւ կը դիտարկուին խիստ ընթացակարգով: Վերջնական ընտրութիւնը կը կատարէ անկախ Ընտրող յանձնաժողովը, որու որոշումը հիմնուած կ'ըլլայ թեկնածուի ցուցաբերած հետեւեալ յատկանիշերուն հիման վրայ.
Ընտրող Յանձնաժողով
«Աւրորա» մրցանակաբաշխութեան անդրանիկ տարուան յաղթողները պիտի ճշդուին հեղինակաւոր դատական կազմի մը կողմէ, որու անդամներն են՝ Ճորճ Քլունի ն, Նոպէլեան մրցանակի դափնեկիրներ Էլի Վիզըլ ն ու Քոսթա Ռիքայի նախկին նախագահ Օսքար Արիաս ը, ՄԱԿ-ի Մարդու Իրաւունքներու Յանձնախումբ ի նախկին բարձրագոյն յանձնակատար, Իրլանտայի առաջին կին նախագահ (1990-97) Մերի Ռոպինսըն ը, Իրանի առաջին կին դատաւոր Շիրին Էպաթի ն, Կանանց Խաղութեան եւ Անվտանգութեան Ցանց ի (WIPSEN-Africa) գործադիր տնօրէն Լեյմա Քպովըն ը, Աւստրալիայի նախկին արտաքին գործոց նախարար եւ Ցեղասպանութիւններու կանխարգիլման գծով ՄԱԿ-ի խորհրդականի ներկայացուցիչ Կէրըթ Էվընզ ը, մարդու իրաւունքներու ցուցարար Հինա Ճիլանի ն, Միջազգային ճգնաժամային խմբի նախկին ղեկավար Կէրըթ Էվընզ ը, ինչպէս նաեւ Նիւ Եորքի մէջ գործող Քառնըկի համագործակցականի նախագահ, իրանահայ Վարդան Գրիգորեան ը:
Թեկնածութիւններու առաջադրում
2016-ի «Աւրորա» մրցանակի թեկնածութիւններու առաջադրումը սկսած է 1 Յուլիս 2015-ին եւ աւարտած` 1 Հոկտեմբեր ին: Ներկայացուած 186 առաջադրումները ներառած են 113 թեկնածուներ` 27 երկրներէ:
Մրցանակաբաշխութիւն
«Աւրորա» անդրանիկ մրցանակաբաշխութիւնը տեղի ունեցաւ 24 Ապրիլ 2016-ին Երեւանի Կարէն Դէմիրճեանի անուան մարզահամերգային համալիր ին մէջ:
Հանդիսավարները
Մրցանակաբաշխութիւնը կը վարէին Տէյվիտ Իկնաթիոս «Washington Post» («Ուաշինկթըն Փոսթ») օրաթերթէն եւ յայտնի օփերայի երգչուհի Յասմիկ Պապեան:
Ֆիլմերը
Մրցանակաբաշխութիւնը մեկնարկեց «Աւրորա» ֆիլմով, որու բեմադրիչը Էրիք Նազարեանն է: Ֆիլմին ընթացքին կը հնչէ Սերժ Թանքեան ի «Աւրորայի Երազանքը» երգը:
Յաւակնորդներէն իւրաքանչիւրը կը ներկայացուի Անտրէ Լոշաք ի հեղինակած ֆիլմերով:
Ելոյթները
Մրցանակաբաշխութեան արարողութեան ժամանակ կենդանի երաժշտութիւն կը հնչէր Հայաստանի Պետական Երիտասարդական Նուագախումբ ի կատարումով` Սերգէյ Սմբատեան ի խմբավարութեամբ: Արարողութեան ֆանֆարներու հեղինակը Ստեփան Շաքարեան ն է: Մանուէլ Մաթեւոսեան ի կերտած արձանիկը կը ներկայացուի «Զոյգ Արեւներ» պալէի հատուածի ուղեկցութեամբ` «Պալէ 2021 Հիմնադրամ» պարային խումբի կատարմամբ (պարուսոյց Ռուտոլֆ Խառատեան)` զուգորդուած Աւետ Տէրտէրեան ի եւ Առնօ Բաբաջանեան ի երաժշտութեամբ: Հայաստանի Պետական Երիտասարդական Նուագախումբ ը կատարեց հատուած մը Արամ Խաչատրեան ի «Զանգերի Սիմֆոնիա»յէն: Սոփրանօ Յասմիկ Պապեան ը կատարեց Բարսեղ Կանաչեան ի «Օրօր»ը: Արարողութիւնը աւարտեցաւ «Քեզ համար, Հայաստա՛ն» երգով` Գէորգ Յակոբեան ի եւ Հայաստանի Պետական Երիտասարդական Նուագախումբի կատարումով:
Դափնեկիր
«Աւրորա» անդրանիկ մրցանակը շնորհուած է Պուրունտիի «Խաղաղութեան Տուն» (Maison Shalom) խնամքի տան եւ REMA հիւանդանոցի հիմնադիր Մարգարիտ Բարանկիցէ ին` երկրին մէջ բռնկած քաղաքացիական պատերազմի տարիներուն որբերուն ու փախստականներուն խնամելու եւ հազարաւոր կեանքերու փրկութեան գործին մէջ իր ունեցած անգնահատելի ազդեցութեան համար:
Բարանկիցէն իր կեանքը նուիրաբերած է դաժանութենէ եւ բռնութենէ փրկուիլ փորձող երեխաներուն ապահով ապաստան ու կրթութիւն տրամադրելու: Պատերազմի սկզբնաւորութեան, ազգութեամբ թութսի Բարանկիցէն հետապնդումէ փրկելու նպատակով փորձած է թաքցնել ազգութեամբ հութու 72 ամենամօտ հարեւանները: Սակայն անոնց բոլորին գտած ու տեղնուտեղը սպաննած են` Մարգարիտին ալ հարկադրելով այդ ոճիրի ականատեսը ըլլալ:
Այս սոսկալի փորձառութենէն ետք, որը իսկական քննութիւն էր մարդկայնութեան հանդէպ իր հաւատքի համար, Մարգարիտ Բարանկիցէն կը սկսի փախստականներուն եւ երեխաներուն փրկելու ու խնամելու իր գործունէութիւնը: Յաջորդած 20 տարիներուն ան կը յաջողի փրկել ընդհանուր առմամբ 30 հազար երեխայի, իսկ 2008 թուականներուն կը բանայ հիւանդանոց, ուր մինչեւ օրս բժշկական օգնութիւն ստացած է 80 հազար մարդ:
Օհայo
Օհայօ Ohio /oʊˈhaɪoʊ/ (անգլերէն՝ ), նահանգ ԱՄՆ-ի արեւելեան մասի մէջ։ 17-րդ նահանգն է, որ ԱՄՆ-ի կազմի մէջ ընդգրկուած (1 Մարտ 1803 թուական): Նահանգի մայրաքաղաքը եւ խոշորագոյն քաղաքը Քոլումպուսն է։ Բնակչութեան խտութեամբ նահանգը երկրի մէջ կը զբաղեցնէ 10-րդ տեղը։
Օրորա (մրցանակ)
Կազմակերպութիւններ
2016 թուականին «Աւրորա» մրցանակի դափնեկիր Մարգարիտ Բարանկիցէն 1 միլիոն տոլարի մրցանակը ուղղած է իրեն ոգեշնչած հետեւեալ կազմակերպութիւններուն` Ժան-ֆրանսուա Փեթերսպուրկ հիմնադրամ (Fondation Jean-Francois Peterbroeck), Կրանտ-դուքս եւ Կրանտ-դքսուհի հիմնադրամ (Fondation du Grand-Duc et de la Grande-Duchesse), «Պրիտըրլէխ Տիլըն» հիմնադրամ (Bridderlech Deelen):
Օհայo
«Օհայօ» անունը ծագում առած է Iroquois իրօքուեզներու «ohi-yo’» բառէն, որ կը նշանակէ «ոչ մեծ գետ»:
Օրորա (մրցանակ)
Շնորհուող գումար
Որպէս դափնեկիր` Մարգարիտ Բարանկիցէին շնորհուեցաւ 100 հազար տոլարի պարգեւ: 1 միլիոն տոլարի մրցանակը տրամադրուեցաւ անոր առաջադրած կազմակերպութիւններուն՝ փախստական երեխաներու եւ որբերու վերականգնման նպաստելու, անոնց ցուցաբերուող օգնութիւնը խթանելու, ինչպէս նաեւ մանկական աղքատութեան դէմ պայքարին օժանդակելու նպատակով:
Օհայo
Նահանգի կառավարութիւնը բաղկացած է գործադիր իշխանութիւնէ, որու գլուխ կանգնած է նահանգապետը, օրէնսդիր մարմինէն, որ կը ներառէ Օհայօյի Գլխաւոր Ժողովը եւ դատական իշխանութիւնէն, որը կը ղեկավարէ Գերագոյն դատարանը։ Ներկայիս Օհայօն 18 ներկայացուցիչ ունի ԱՄՆ Ներկայացուցիչներու պալատին մէջ։
Օրորա (մրցանակ)
Արձանիկ
Աւրորա մարդասիրական մրցանակի արձանիկը կերտած է Մանուէլ Մաթեւոսեան ը: Ան կը կոչուի «Դէպի Յաւէրժութիւն»:
Օհայo
Բնակչութիւն
1800 թուականին աւելի քան 45.000 բնակիչներէն Օհայոյի բնակչութիւնը աճեր է 10 %-ով ամէն տարուայ համար։ 1970 թուականի մարդահամարի տուեալներով Օհայօյի բնակչութիւնը կազմեր է 10.650.000 մարդ ։ Հետագայ տասնամեակներուն բնակչութեան աճը դանդաղեր է` 2000 թուականին կազմելով 11.350.000 մարդ։ 2011 թուականի 1 Յուլիսի տուեալներով նահանգի բնակչութիւնը կազմեր է 11.544.951 մարդ։ Բնակչութեան թուաքանակի աճը, համեմատած մնացած նահանգներու հետ, Օհայոյի մէջ յետ կը մնայ։
Օրորա (մրցանակ)
Դափնեկիր
2017 թուականին «Աւրորա» մրցանակը շնորհուած է «Գթութեան Մայր» հիւանդանոցի բժիշկ Թոմ Քաթինա յին, որ տեղացիները բժիշկ Թոմ կը կոչեն: Բժիշկը հասանելի է օրը 24 ժամ, շաբաթը` եօթը օր` հոգ տանելով Նուպայի աւելի քան 750,000 բնակիչներուն համար` Սուտանի կառավարութեան եւ Սուտանի ազգային ազատագրական շարժման միչեւ տեւական քաղաքացիական պատերազմի պայմաններուն մէջ։ Օգնութիւն ստանալու համար մարդիկ երբեմն ամբողջ շաբաթ մը կը քալեն եւ սովորաբար հիւանդանոց կը հասնին ռմբակոծումներէ ստացած վնասուածքներով եւ բազմաթիւ այլ հիւանդութիւններով` ոսկորներու կոտրուածքէն մինչեւ մալարիա: Ընդհանուր առմամբ` բժիշկ Քաթինան կը խնամէ օրական 500 հիւանդ եւ տարեկան աւելի քան հազար վիրահատութիւն կը կատարէ :
Օհայo
Կլիմայ
Նահանգի մէջ կը գերիշխէ ցամաքային խոնաւ կլիման։ Ամառը սովորաբար տաք է եւ չոր, ձմեռը` ցուրտ։ Խիստ եղանակը հազուադէպ չէ. այն առաւել խիստ կը դարձնէ Էրի լիճը։ Լիճի հարաւ-արեւելեան ափերուն յաճախակի տեղի կ՛ունենան փոթորիկներ։
Օրորա (մրցանակ)
Դափնեկիր
2017 թուականին «Աւրորա» մրցանակի դափնեկիր բժիշկ Թոմ Քաթինան 1 միլիոն տոլարի մրցանակն ուղղած է հետեւեալ երեք կազմակերպութիւններուն `
Օհայo
Կլիմայ
Հակառակ այդ` բուսական եւ կենդանական աշխարհը հարուստ է։
Օրորա (մրցանակ)
Ընտրող յանձնաժողով
Ընտրող յանձնաժողովի նախագահն է դերասան եւ բարերար Ճորճ Քլունի ն: Յանձնաժողովի կազմին մէջ ընդգրկուած են Օսքար Արեասը, Շիրին Էպատին եւ Լեյմա Քպովըն, Մերի Ռոպինսընը, Կէրըթ Էվընզը, Վարդան Գրիգորեան ը, Հինա Ճիլանին:
Առաջադրում
1 Յունիս 2016 թուականէն մինչեւ 9 Սեպտեմբեր` առաջադրումներու փուլի ընթացքին, ստացուած է 558 դիմում 13 լեզուներով, որոնցմէ 254-ը` չկրկնուող թեկնածութիւններ են: Առաջադրումներ կատարուած են 66 երկիրներէ:
Օհայo
ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹԵԱՆ ԲԱՆԱՁԵՒ Օհայօ Նահանգի
Օհայօ վերջերս դարձաւ 40րդ նահանգը, որ կը ճանչնար Հայկական Ցեղասպանութիւնը: Օհայոյի քոնկրէսականներու մեծ մասը կը զօրակցի Ներկայացուցիչներու տուն յղուած Հայկական Ցեղասպանութեան բանաձեւին: Անոնցմէ են Տենիս Քուսինիչ, Սթեֆընի Ճոնզ, Սթիւ Լա Թուրէթ եւ բազմաթիւ ուրիշներ՝ դեմոկրատ եւ հանրապետական:
Օրորա (մրցանակ)
Յաւակնորդներ
2017 թուականի «Աւրորա» մրցանակի յաւակնորդներն են.
Օհայo
Աղբիւրներ
ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹԵԱՆ ԲԱՆԱՁԵՒ Օհայօ Նահանգի Քաղաքապետները Կը Զօրակցին
Օրորա (մրցանակ)
Aurora Dialogues քննարկումներ
Համաշխարհային մարդասիրական ոլորտի ներկայացուցիչները ժամանեցին Երեւան` մասնակցելու 23 Ապրիլ 2016 թուականին՝ Մատենադարանին մէջ տեղի ունեցած Aurora Dialogues քննարկումներուն, որ համաշխարհային արդի ամենահրատապ հիմնախնդիրներու եւ մարտահրաւէրներու քննարկումներու հարթակ է: Մասնակիցները, որոնց թուում էին Ընտրող յանձնաժողովի անդամներ Հինա Ճիլանին, Շիրին Էպաթին եւ Կէրըթ Էվընզը, իրենց տեսակէտները յայտնեցին փախստականներու համաշխարհային ճգնաժամի, մարդասիրութեան ոլորտի հանրութեան մէջ կանանց դերի եւ աշխարհի ուշադրութիւնը մարդասիրական ճգնաժամերու վրայ բեւեռելու հարցին լրատուական դերին վերաբերեալ:
«Մարդասիրութեան ցուցիչէ հետազօտութիւն
Aurora Dialogues քննարկումներու ընթացքին ներկայացուած այս յատուկ հետազօտութիւնը, որ կ'ուսումնասիրէ մարդասիրական կարեւորագոյն հիմնախնդիրներու հանրային ընկալումը` հիմնուելով աշխարհի վեց երկրի մէջ 4.600 հարցուողի տեսակէտներու վրայ։ Ուսումնասիրելով հարցուողներու կարծիքը միջազգային միջամտութեան անհրաժեշտութեան եւ պատասխանատուութեան վերաբերեալ` հետազօտութիւնը կը բացայայտէ, որ համաշխարհային մակարդակի մէջ խզում կայ փախստականներու ճգնաժամի ընկալման եւ իրականութեան միջեւ։ Հետազօտութիւնն իրականացուած է 2016 թ. Մարտ եւ Ապրիլ ամիսներու ընթացքին Edelman Intelligence-ի կողմէ:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայոց ցեղասպանութիւն Ստորոգութիւն:Մրցանակներ Ստորոգութիւն:Միջազգային մրցանակներ
Արա Պալիոզեան
Արա Պալիոզեան ծնած է 10 Դեկտեմբեր, 1936, Յունաստան, հայ հեղինակ, թարգմանիչ, եւ քննադատ է։
Կենսագրութիւն
Ուսումը ստացած է Մուրատ-Ռափայէլեան Մխիթարեաններու Քոլէճը Վենետիկ, Իտալիոյ մէջ, ուր նաեւ սորված է տնտեսագիտութիւն եւ քաղաքական գիտութիւն Սա Ֆոսգրի համալսարանը Վենետիկի մէջ։ Ներկայիս ան կ'ապրի Գանատայի Օնթարիօ քաղաքը, ուր իր ամբողջ ժամանակը նուիրած է գրականութեան։
Գործեր
Անոր գործերը տպագրուած են թէ՛ հայերէնով եւ թէ՛ անգլերէնով։ Ան նաեւ շահած է բազմաթիւ մրցանակներ եւ Կառավարական դրամաշնորհներ իր գրական գործերուն համար, որոնք կը բովանդակեն երեւակայութիւն, տրամա, գրական քննադատութիւն, եւ հայերէնէ, ֆրանսերէնէ ու իտալերէնէ թարգմանութիւններ։ Ան ներկայիս իր գործերը կը գրէ հայկական տարբեր համացանցային քննարկման էջերու վրայ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:10 Դեկտեմբերի ծնածներ
Տիգրան Գէորգեան
Տիգրան Գէորգեան, եգիպտահայ բանասէր եւ մատենագէտ։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Գահիրէ։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է Գալուստեան Ազգային Վարժարանին մէջ:
1951-1955 թուականներուն ուսանած է Վենետիկի Մուրատ-Ռափայէլեան վարժարանին մէջ, ուսուցիչ ունենալով Մեսրոպ Ճանաշեան եւ Եղիա Փէչիկեան։
Գործունէութիւն
1957-1959 թուականներուն եղած է «Արեւ» օրաթերթի օգնական խմբագիր։
1972-1973-ին տասնամսեայ փորձարական շրջան մը բոլորած է Երեւանի համալսարանի բանասիրական բաժանմունքին մէջ, ղեկավար ունենալով Արամ Բաբայեան։
1960-1978 թուականներուն Գալուստեան Ազգային Վարժարանին, եւ ապա 1978-1996-ին Նուպարեան Ազգային Վարժարանին մէջ դասաւանդած է հայերէն լեզու եւ գրականութիւն։
1999-2002 թուականներուն եղած է «Տեղեկատու»ի պատասխանատու խմբագիրը:
Դանդաղ, ծանրակչիռ գրազ մըն եղած է։ Իւրաքանչիր բառը հաւասարակշուած, մտածուած ու բխած բովանդակութենէն։
2010-ի սկիզբը բանասէրը իր անձնական գրադարանը նուիրած է Հելիոպոլսոյ հ.Բ.Ը. Միութեան գրադարանին։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բանասէրներ Ստորոգութիւն:Հայ մատենագէտներ
95 (թիւ)
95 (իննսունհինգ), բնական թիւ է
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:95
Լուսնթագ (անձնանուն)
Լուսնթագ, հայկական իգական անուն։ Յառաջացած է համանուն մոլորակի անունէն։ Նորակերտ անուն է։ Փաղաքշական ձեւն է Լուսօ ։
Արթիւր Թարխանեան
Արթիւր Արտաւազդի Թարխանեան, ճարտարապետ, ՀԽՍՀ վաստակաւոր (1972), ՀԽՍՀ ժողովրդական (1987) ճարտարապետ։ Ճարտարապետութեան միջազգային ակադեմիայի Մոսկուա յի մասնաճիւղի (1992), ՀՃԱ (1996) պատուաւոր անդամ։
Լուսնթագ (անձնանուն)
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայկական իգական անձնանուններ
Արթիւր Թարխանեան
Կենսագրութիւն
1957-ին աւարտած է Երեւանի ճարտարագիտական հիմնարկը։
1957-էն աշխատած է Հայպետնախագիծ հիմնարկին մէջ, 1969-1986 թուականներուն տիպային նախագիծի արուեստանոցի ղեկավար,
1986-1989 թուականներուն՝ ՀՀ պետշինի նախագահի առաջին տեղակալ։
1968-էն դասաւանդած է Երեւանի ճարտարապետութեան եւ շինարարութեան պետական համալսարանը, (փրոֆեսոր՝ 1993-էն)։
1990-էն՝ գլխաւոր ճարտարապետ։
Արթիւր Թարխանեան, Սպարտակ Խաչիկեանն ու Հրաչ Պօղոսեան միասնաբար կը կազմեն յայտնի ճարտարապետական եռեակը:
Համահեղինակներու հետ Արթիւր Թարխանեանի նախագիծերով Երեւանի մէջ կառուցուած են՝
Արթիւր Թարխանեան շուրջ 2 տասնեակ յուշարձաններու ճարտարապետ է.
Արթիւր Թարխանեան պարգեւատրուած է Երիտասարդ ճարտարապետներու ստեղծագործութեան (1962, 1968), խորհրդային ճարտարապետութեան 1973-1977 թուականներու նուաճումներուն, «Տարուան լաւագոյն կառոյց» (1982, ոսկի շքանշան), «Տարուան լաւագոյն ստեղծագործութիւն» (1985) համամիութենական ստուգիչներու դափնեկիր, ԽՍՀՄ ԺՏՆՑ-ի ոսկի, ՀՀ Անանիա Շիրակացի ի (1998) շքանշաններով։
Եղած է ՀԽՍՀ Գերագոյն Խորհուրդի պատգամաւոր (1980-1989)։
Դաւիթ Իշխանեան
Դաւիթ Իշխանեան, պետական-քաղաքական գործիչ, ազատամարտիկ։ ՀՅԴ Արցախի Կեդրոնական կոմիտէի ներկայացուցիչ ։ Արցախի Հանրապետութեան Ազգային ժողովի «Դաշնակցութիւն» խմբակցութեան պատգամաւոր :
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Մարտունի շրջանի Աշան գիւղը: 1975-1985 թուականներուն յաճախած է Աշանի միջնակարգ դպրոցը։
1992-ին աւարտած է Ստեփանակերտի մանկավարժական հիմնարկի պատմութեան բաժանմունքը՝ «Պատմութիւն եւ իրաիագիտութիւն» մասնագիտութեամբ:
Արցախեան ազատագրական պայքարի եւ կամաւորական շարժման աշխուժ մասնակից եղած է եւ 1989-1991 թուականներուն ուսանողական ջոկատի գործօն անդամ :
Ամուսնացած է, ունի 3 զաւակ:
Գործունէութիւն
Ծառայած է Լեռնային Ղարաբաղի պաշտպանութեան բանակին մէջ, եղած է Մարտունիի շրջանի թիւ 28 գումարտակի հրամանատար:
Եղած է Աշանի միջնակարգ դպրոցի տնօրէն, այնուհետեւ՝ Աշան համայնքի ղեկավար:
1989 թուականներուն անդամ է ՀՅԴ-ի: ՀՅԴ Արցախի Կեդրոնական կոմիտէի ներկայացուցիչն է:
1992-1995 թուականներուն՝ ծառայած է Լեռնային Ղարաբաղի պաշտպանութեան բանակին մէջ, եղած է Մարտունիի շրջանի թիւ 28 գումարտակի հրամանատար:
1995-2000 թուականներուն՝ Աշանի միջնակարգ դպրոցի տնօրէն։
2000-2005 թուականներուն ՝ Աշան համայնքի ղեկավար:
1989-էն՝ ՀՅԴ կուսակցութեան անդամ։
2015-ի Մայիս 3-ին՝ խորհրդարանական ընտրութիւններու ընթացքին թիւ 8 ընտրատարածքէն մեծամասնական ընտրակարգով ընտրուած է Լեռնային Ղարաբաղի վեցերորդ գումարման Ազգային ժողովի պատգամաւոր :
2015-ի Մայիսէն մինչեւ 2017-ի Մարտ՝ ԱՀ Ազգային ժողովի «Դաշնակցութիւն» խմբակցութեան ղեկավար ։
2015-2020 թուականներուն՝ ԱԺ ելեւմտական եւ տնտեսական կառավարման հարցերու մշտական յանձնաժողովի անդամ։
2020-ի Մարտ 31-իմ՝ խորհրդարանական ընտրութիւններու ընթացքին «Հայ Հեղափոխական Դաշնակցութիւն» կուսակցութեան համամասնական ցուցակով ընտրուած է ԱՀ 7-րդ գումարման Ազգային ժողովի պատգամաւոր:
Պարգեւներ
Պարգեւատրուած է․
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Արցախի Հանրապետութեան Ազգային ժողովի պատգամաւորներ
Յուսիկ Արա
Յուսիկ Արա (բուն անունով՝ Ֆելիքս Եղիազարեան, ), հայ բանաստեղծ։
Յուսիկ Արա ծնած է Արարատի մարզի Մրգաւէտ գիւղը։ Աւարտած է Երեւանի թիւ 10 միջնակարգ դպրոցը։
1991-1996 թուականներուն յաճախած է ԵՊՀ բանասիրական կաճառի լրագրութեան բաժանմունք։ շ
Առաջին բանաստեղծութիւնը տպագրած է 1985 թուականին «Ավանգարդ» թերթին մէջ։ 2001 թուականէն Հայաստանի գրողներու միութեան անդամ ։
Արցախի ժայռակերտ առիւծ
Ժայռակերտ առիւծ, առիւծի ժայռաքանդակ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան Վանք գիւղի ն Գանձասար ի համալիրին տարածքին։
Պատմութիւն
Առիւծին ժայռաքանդակին ստեղծման մտայղացումը եղած է 2006-էն։ Նկարիչ Արամ Ավագեան առիւծին քանդակին վրայ սկսած է աշխատիլ 2007-էն։ Անիկա շինուած է Գանձասարի համալիրին «Ծովին քար» հիւրանոցին յարակից տարածքին ։ ժայռաքանդակը կը խորհրդանշէ վեհութիւն, հպարտութիւն եւ կամքի ուժ, ինչպէս կենդանի առիւծը: Քարակետ այս հրաշքին իւրաքանչիւր ծալքը այնքան իրական է, որ այցելուներուն այնպիսի տպաւորութիւն կը ձգէ, թէ իսկական առիւծը քարացած է եւ ժայռաքանդակ դարձած:
Արտաքին յղումներ
Արցախի Ժայռակերտ Առիւծը
Հայոց Ցեղասպանութեան Յուշարձան (Ստեփանակերտ)
Հայոց ցեղասպանութեան յուշարձան, «Զանգակատուն», Հայոց ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակին նուիրուած զանգակատուն-յուշարձան՝ ԼՂՀ Ստեփանակերտի Հայրենական մեծ պատերազմի եւ Արցախեան ազատամարտի զոհերու յիշատակը յաւերժացնող յուշահամալիրին մէջ։
Պատմութիւն
Յուշարձանը նուիրուած է 1915-ի Հայոց ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակին։ Տեղադրուած է 2015-ին Ստեփանակերտ քաղաքին մէջ։
«Զանգակատուն»ը կառուցուած է Սզնէքի սպիտակ մարմարով։ Հայկական աւանդական ճարտարապետական լուծումներով կառուցուած երկաստիճան գմբէթով զանգակատունը ունի 18 մեթր բարձրութիւն եւ պսակուած է 9 մեթր բարձրութեամբ խաչով ։
«Զանգակատուն» կառուցելու գաղափարը խորհրդանշական է։ Գաղափարը ներկայացնելուն յուշարձանի ճարտարապետ Վլատիմիր Սարգսեանը ոգէշնչուած է Պարոյր Սեւակի «Անլռելի զանգակատուն» պոէմէն, վերընթերցել քանի մը անգամ ու հասկցած, որ Հայոց ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակը յարգելու համար պէտք է կառուցել «անլռելի» զանգակատուն ։
Զանգակատան հիմքին մէջ Արցախի թեմակալ առաջնորդ Պարգեւ արքեպիսկոպոս Մարտիրոսեանը Ցեղասպանութեան նահատակներու մասունքներու զետեղման կարգ կատարած է։ Մասունքները բերուած են Տէր Զօրէն ։
Քոպի Սմալտըրզ
Ճաքոպա Ֆրանսիսքա Մարիա Սմալտըրզ, Քանատացի դերասանուհի եւ նախկին գեղեցկուհի։ Ճանչցուած է իր Ռոպին Շըրպացքի (How I Met Your Mother) եւ Մարիա Հիլլ (The Avengers) լաւագոյն դերերով:
Կենսագրութիւն
Ծնած է Քանատայի Վանկուվեր քաղաքին մէջ, հոլանտացի հօր եւ անգլիացի մօր ընտանիքի մը։ «Քոպի» ծածկանունը ժառանգած է իր մեծմօրմէ։ Դեռահաս տարիքին ցանկութիւն ունեցած է դառնալ բժշկուհի կամ կենսաբանի մասնագիտուհի, սակայն դպրոցին մէջ իր մասնակցութիւնը բերած է բազմաթիւ դպրոցական ներկայացումներու եւ որոշած է փոխել իր ճամբան ու դառնալ դերասանուհի։ Ժամանակի ընթացքին գեղեցկութեան գործակալութիւններ եւ կազմակերպութիւններ հետաքրքրուած են իրմով եւ այս միջոցով Քոպին այցելած է բազմաթիւ երկիրներ:
Դպրոցը աւարտելէն յետոյ Քոպին սկսած է դերեր ստանալ բազմաթիւ ֆիլմերու եւ հեռուստաշարերու մէջ, սակայն համաշխարհային ճանաչման կ'արժանանայ երբ 2005 թուականին կը կատարէ CBS հեռուստաալիքի «How I Met Your Mother» հեռուստաշարին գլխաւոր հերոսներէն մէկուն դերը՝ լրագրողուհի Ռոպին Շըրպացքին։ Սմալտըրզի յայտնի ֆիլմերէն է նաեւ 2012 թուականի ֆիլմը՝ The Avengers :
Քոպին ամուսնացած է ամերիկացի դերասան Թարան Քիլլամի հետ, 8 Սեպտեմբեր, 2012 թուականին Քալիֆորնիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն մէջ եւ անոնք ունին երկու զաւակներ, առաջինը՝ Շէյլին որ ծնած է 16 Մայիս, 2009, իսկ անոնց երկրորդ զաւակին անունը չէ յայտարարուած, բայց ան ծնած է Յունուար, 2015 թուականին   : Ներկայիս անոնք կը մնան Նիւ Եորքի մէջ :
Սմալտըրզը 2015 թուականին յայտարարեց թէ ան 25 տարեկանին (այսինքն 2007 թուականին) կը տառապէր քաղցկեղ հիւանդութիւնէ եւ բազմաթիւ գործողութիւններ կատարած էր երբ դեռ կ'աշխատէր How I Met Your Mother-ին 3-րդ բաժնին վրայ :
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Քանատացի դերասանուհիներ Ստորոգութիւն:3 Ապրիլի ծնածներ
Նշան Եաղուպեան
Նշան Եաղուպեան, Պոլսահայ բարձր ճարտարապետ։
Կենսագրութիւն
Նշան Եաղուպեան, ծնած է 1928-ին, Գատըգիւղ: Նախակրթութիւնը ստացած է Արամեան Ունճեան Վարժարանին մէջ։ 1948-ին շրջանաւարտ կ՚ըլլայ Ազգային Կեդրոնական Վարժարան էն: Բարձրագոյն ուսումը ստացած է Պոլսոյ «Եըլտըզ Թեքնիք», 1953-ին շրջանաւարտ, իրբրեւ Ճարտարապետ: Մինչեւ 1958 պաշտօնավարած է ազատ մարզի մէջ, 1959-70ական թուականներուն պաշտօնավարած է օտար երկիրներ:
Նիքոլա Մինասեան
Նիքոլա Մինասեան (ֆր.՝ Nicolas Minassian, 28 Փետրուար 1973, Մարսէյլլ), հայկական ծագումով ֆրանսացի Attack Racing, Le Mans մրցաշարերու բազմակի ախոյեան, ֆրանսական Ֆորմուլա 3-ի 1995-ի եւ բրիտանական Ֆորմուլա 3-ի 1997-ի Attack Racing-ներու ախոյեան:
Նշան Եաղուպեան
Կենսագրութիւն
1970 թուականէն ետք գործած է Պոլսոյ եւ Թուրքիոյ զանազան քաղաքներուն մէջ։ Կատարած է Սաքարիայի քաղաքապետարանի, Էսքիշէհիրի մարզարանի, Նիղտէի, Մէրսինի, Պուրտուրի պետական հիւանդանոցներու, Օգմէյտանի եւ Իզմիթի հիւանդանոցներու, Աթաթիւրք Համալսարանի Ատամնաբուժական Ֆաքիւլթէի, գործարաններու, դպրոցներու, մարզասրահներու եւ այլ հնութիւններու վերանորոգութիւնը ու վերաշինութիւնը:
Նիքոլա Մինասեան
Կենսագրութիւն
Նիքոլա Մինասեան ծնած է 28 Փետրուար 1973-ին, ֆրանսական Մարսէյ քաղաքը: Քանի մը տարի յաճախած է քարթինկի դասընթացքներու: Քսան տարեկանին՝ 1993-ին, սկսած է իր ասպարէզը Attack Racing-ի մէջ։ Այդ տարի ան, մասնակցելով Ֆրանսայի Formula Renault Attack Racing-ին, դարձած է փոխախոյեան: 1995-ին երկրորդ տեղը գրաւած է Ֆրանսայի Ֆորմուլա-3 Attack Racing-ին: 1997-ին ֆրանսական Promatecme խումբի կազմին հետ մասնակցած է բրիտանական մրցարշաւներու, շատ մօտ եղած է յաղթողի կոչումը նուաճելուն։ Սակայն վերջին պահուն կը կորսնցնէ յաղթանակի հնարաւորութիւնը եւ կը գրաւէ երկրորդ տեղը: Ան իր ուժերը փորձած է նաեւ Ֆորմուլա-1-ի մրցումներուն, բայց վիրաւորուածծ է: Սակայն շարունակած է հանդէս գալ Attack Racing-ներու մրցումներուն եւ արձանագրել նոր յաջողութիւններ:
Նշան Եաղուպեան
Կենսագրութիւն
Ներկայիս կ'ապրի Պոլսոյ մէջ եւ իր աշխատանքները կը շարունակէ:
Նիքոլա Մինասեան
Կենսագրութիւն
1998-ին Մինասեան կրցած է նուաճել եւս մէկ ցանկալի մրցանակ՝ մասնակցելով հեղինակաւոր Ֆորմուլա 3000 միջազգային մրցաշարին: Բազմաթիւ անգամներ վիրաւորուած է, սակայն մարզիկը նոյնիսկ վէրքերով մասնակցած է մրցարշաւներու, այս անգամ արդէն՝ Kid Jensen Racing ոչ մեծ խումբի կազմին հետ:
Նշան Եաղուպեան
Մրցանակ
Բարձր Ճարտարապետ Նշան Եաղուպեան արժանացած է «2020 Ճարտարապետ Սինանի Անուան Մեծ Մրցանակին» ։
Նիքոլա Մինասեան
Կենսագրութիւն
2003-էն Նիքոլա Մինասեան փոխած է իր կողմնորոշումը եւ սկսած է հանդէս գալ ոչ թէ արագութեան, այլ տոկունութեան Attack Racing-ներու մէջ : Ան կը նկատուի ժամանակակից լաւագոյն փրոթոյ-վարորդներէն մէկը: Բրիտանական Creation խումբի կազմին մէջ Նիքոլա քանի մը փայլուն ելոյթներ ունեցած է՝ մասնակցելով 24 heures du Mans (Մանի 24 ժամ) Attack Racing-ին: Յաջողութիւններ արձանագրած է նաեւ Pescarolo Sport խումբի կազմին մէջ:
2007-էն մինչեւ 2012-ը ներառեալ անպաշտօն կերպով համարուած է Peugeot 908-ի Attack Racing-ի ներկայացուցիչ եւ այդ ընթացքին եօթը յաղթանակ ունեցած Լէ Մանի, Մոնցի-1000 քիլոմեթր, Քաթալոնիա-1000 լիլոմեթր եւ այլ Attack Racing-ներուն, ինչպէս նաեւ՝ Պահրէյնի վեց ժամ տեւողութեամբ Attack Racing-ին:
Անուանի մարզիկը յաջողութեամբ մասնակցած է նաեւ FIA World Endurance Championship-ին:
Յաղթանակներ տոկունութեան Attack Racing-ներուն
(Իբրեւ Peugeot 908-ի ներկայացուցիչ)
(Ծանօթութիւն. Նիքոլա Մինասեան 2-րդ տեղը գրաւած է նաեւ 1000 քիլօմեթր Nürburgring-ին՝ 2006, 2007 եւ 2008 թթ., Donington Park-ին՝ 2006 թ., Petit Le Mans-ին՝ 2008, 2009 եւ 2011 թթ., 12 Heures de Sebring-ին՝ 2010 թ., 3-րդ տեղ՝ 6 Heures du Castellet-ին՝ 2011 եւ 2012 թթ.
Եւս մէկ յիշարժան յաղթանակ
(Championnat FIA des voitures de sport)
Յարութիւն Քեհէեան
Յարութիւն Լեւոն Քեհէեան, հայ ֆութպոլիստ, յարձակող, կիսապաշտպան։ Մարզական վաստակաւոր վարպետ։ Հայաստանի վաստակաւոր մարզիչ ։
Կենսագրութիւն
Յարութիւն Քեհէեան ծնած է 1930 թուականին Աթէնքին մէջ։ 1946 թուականին հայրենադարձած է։ ԽՍՀՄ բարձրագոյն խումբը ելոյթ ունեցած է Երեւանի «Դինամո» (1949-1950 ) Մոսկուայի «Սպարտակ» (1955), Երեւանի «Դինամո (1960-1961, յետագային` «Արարատ» ) խումբերուն մէջ։ Երեւանեան խումբերու կազմերուն մէջ մասնակցած է 87 խաղի, դարձած 9 կոլի հեղինակ։ Եղած է ԽՍՀՄ գավաթի 1954 թուականի եզրափակիչի մասնակից։ Ախոյեան եւ բաժակակիր Երեւանի «Արարատի» մարզական շտապի մէջ ։ 1971-1973 թուականներուն ԽՍՀՄ փոխ-ախոյեան, ախոյեան եւ բաժակակիր Երեւանի «Արարատի» մարզական կազմին մէջ։ Յաջողութեամբ աշխատած է հանրապետութեան պատանեկան խումբերուն մէջ։ 1975 թուականէն եղած է «Հրազդան» մարզադաշտի տնօրէնը։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայ ֆութպոլիստներ Ստորոգութիւն:9 Ապրիլի ծնածներ Ստորոգութիւն:17 Ապրիլի մահացածներ Ստորոգութիւն:ԽՍՀՄ ֆութպոլիստներ Ստորոգութիւն:Արարատի ֆութպոլիստներ
Շարոյր, Յետստամոքսային Գեղձ
Յետստամոքասային գեղձը, որ կը կոչուի նաեւ շարոյր (pancreas)՝ մեծ, երկար, կակուղ, կծկուող կարմիր-մանիշակագոյն գեղձ մըն է: Անիկա կը գտնուի ստամոքսին ետեւը: Շարոյրի ընդհանուր կազմուածքը կը ներկայացնէ հետեւեալ բաժինները՝ գլուխ, վիզ, մարմին եւ պոչ: Գլուխը անմիջական կապակցութիւն ունի տասներկումատնեայ աղիքին (duodehum) հետ  : Կ'արտադրէ երկու տեսակի հորմոններ, որոնք կը հաւասարակշռեն արեան շաքարին քանակը :
Յաւելեալ
Անիկա կը նկատուի ծորանաւոր (exocrine) եւ ներծորան (endocrine) գեղձ, որովհետեւ անիկա կազմուած է երկու տեսակի բջիջներէ՝ ծորանաւոր եւ ներծորան: Ծորանաւոր բջիջները կ'արտադրեն շարոյրին մարսողական հեղուկը, որ հարուստ է շարք մը խմորիչներով (enzymes): Այս խմորիչներէն կարեւորագոյններն են՝ tripsin, amylase եւ lipase: Բջիջներու խմբաւորումները կը կազմեն հազարաւոր ծորիկներ (ductules), որոնց միացումով կը յառաջանայ շարոյրի մեծ ծորանը (duct): Միանալէ ետք մաղձածորանին (bile duct) հետ անիկա կը բացուի տասներկումատնեայ աղիքին մէջ :
Շարոյրին խմորիչները կը հոսին հազարաւոր ծորիկներու մէջէն, կ'անցնին շարոյրին մեծ ծորանէն եւ կը հասնին տասներումատնեայ աղիք: Հոն գտնուող բնասպիտներու (protein), ածխաջրատներու (carbohydrates) եւ ճարպերու մարսողութիւնը կը կատարուի այս խմորիչներու ներգործութեամբ: Այս բջիջները կ'արտադրեն նաեւ այլ նիւթեր, որոնք կը հակակշռեն ստամոքսի թթուները :
Ներծորան բջիջները կ'արտադրեն insulin եւ glucagon ներազդակները (hormones), որոնք ուղղակի կը մտնեն արեան շրջագայութեան մէջ եւ կը հասնին լեարդ: Insuline-ը եւ glucagon-ը խիստ կարեւոր դերակատարութիւն ունին ածխաջրատներու նիւթափոխանակումի գործընթացին հետ: Insuline-ը կը նուազեցնէ արեան շաքարը, իսկ glucagon-ը՝ կը բարձրացնէ: Այս երկու ներազդակներու համագործակցութեամբ կը կանոնաւորուի արեան շաքարի քանակը եւ անոր պահեստին պահպանման գործընթացը :
Յաճախակի հիւանդութիւններ
Շարոյրի յաճախակի հիւանդութիւնները հետեւեալներն են.