cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Բեթղեհէմ
Պատմութիւն
1517 թուականէն մինչեւ Առաջին համաշխարհային պատերազմ Բեթղեհէմը, Երուսաղեմը եւ ողջ Սուրբ Երկիրը կը գտնուէին Օսմանեան կայսրութեան մէջ։ Մի քանի բացառութիւններ հաշուի չառնելով՝ քաղաքները միշտ բաց եղած քրիստոնեայ ուխտաւորներու առջեւ: Սակայն Սուրբ Երկիր տանող ճամբաներն անվտանգ չէին եւ շատ մը ուխտաւորներ կը մահանէին ուխտատեղի չհասած։ 1867 թուականի տուեալներով Բեթղեհէմն ունէր 3-4 հազար բնակչութիւն՝ հիմնականին մէջ օրթոտոքսներ, կաթոլիկներ, հայեր, նաեւ՝ 300 մուսուլմաններ:
Բեթղեհէմի Հայերը
Բեթղեհէմիեւ Երուսաղեմի հայերը բնակութիւն հաստատած են քրիստոնէութեան տարածման առաջին դարերէն: Բեթղեհէմի Սուրբ Ծննդեան Տաճարին մէջ ի շարս յոյներու ու լատիններու՝ իր ներկայութիւնն ունի նաեւ Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին։ Սուրբ Ծննդեան տաճարը կառուցուած է այն այրի վրայ, ուր ծնաւ Յիսուս Քրիստոս:
Բացի ընդհանուր սրբատեղիներէ, միայն հայերուն կը պատկանի եկեղեցւոյ հիւսիսայի թեւը, ինչպէս նաեւ պատարագամատոյց երկու սեղան: Յիսուսի Ծննդեան վայրին մէջ կը գտնուի Պատարագի սեղան մը, որ հայերուն ու յոյներուն կը պատկանի. անոնք անոր վրայ ամէն օր յաջորդաբար Պատարագ կը մատուցեն:
Բեթղեհէմի Ս. Ծննդեան տաճարին սիւնազարդ մեծ գաւիթի գեղաքանդակ փայտէ դուռը պատրաստած են հայ վարպետներ 1227-ին՝ Կիլիկեան Հայաստանի Հեթում Ա. թագաւորի ժամանակ։ Ըստ աւանդութեան՝ տաճարին սիւներէն մէկուն վրայ կը մատնանշուի Գրիգոր Լուսաւորիչի խաչը։ Ս. Ծննդեան տաճարին կից կը գտնուին Բեթղեհէմի հայկական Ս. Ծննդեան վանքն ու Ս. Աստուածածին եկեղեցին։
Եկեղեցւոյ հայրերէն Բեթղեհէմի հայկական եկեղեցւոյ մասին առաջին վկայութիւնը ձգած է Սուրբ Հերոնիմոսը (331-420): Ան այնտեղ հիմնած է դպրատուն կամ համալսարան, որ կը գտնուէր հայոց վանքին վարի հատուածին վրայ։ Այս փաստը կը վկայէ, որ Հերոնիմոսի օրերէն իսկ (4-րդ դար) հիմնարկուած եւ հաստատուած էր Հայոց վանքը, զոր ժամանակի ընթացքին ալ աւելի ընդարձակուած էլ:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Սուրբ քաղաքներ
Արուեստական ​​մարմնամարզութիւն
Արվեստական ​​մարմնամարզութիւնին մէջ, մարզիկները լարախաղացութիւններ կ՛ընէն։ Ստեղծուած է 18-րդ դարում։ Ամէն տարի տեղի կ՛ունենայ համաշխարհային խաղերը բացի Ողիմպիական խաղերու տարիները։
Մրցակցութիւն
Մրցումը բաժնուած է 2 մասնաճիւղի՝ խումբի աջակցութիւնը եւ անհատականը։ կինները կը ներկայացնեն 4 հատ տարբեր մարմնակրթական գործադրունմ ՝ հատակը, թռիչքը, անհավասար բարերը ու հեծանը։ Մարդերը 6 հատ տարբեր կ'անցնին՝ հատակը, Pommel Horse, Still Rings, թռիչքը, զուգահեռական բարերը եւ անշարժ բարերը։
Նշանագրութեան օրէնք
Այս մարզանքի աւանդական նշանագրութիւնը միշտ 10-ին վրայ եղած է, շատ հազուագիւտ էր լաւագոյն նիշը ստանալ, Նատիա Գոմանեսիի (Nadia Comãneci) նման վոր 10 բռնէց անհավասար բարերուն շնորհիւ։ 2006-ին նոր նշանագրութեան դրութիւն եղաւ։
Կէտ հաշուել
Անոր համար, հիմա մարզիկի նիշը կազմուած է 2 նիշէն, առաջինը՝ 10 կէտ կատարումին վրայ, երկրորդը՝ 6 կամ 7 կէտ դժուարութեան համար։ Ամենայ լաւերի, համաշխարհային մարզիկները 16-17 կ՛ստանան (կատարում ՝10 + 6 կամ 7 դժուարութեան համար)։ Կատարումին նիշին մէջ, դատաւորները կը վերցնեն անկումի եւ անկատարութիւնի նիշերը ինչպէս վոր ծալուած սրունքները, թեւերը եւայլն…։
= Լաւագոյն մարզիկները = Արվեստական ​​մարմնամարզութիւնը շատ դժուար մարզանք է, ինչպէս իւրաքանչիւրը։ Բարձր մակարդակի հասնելու համար, մարզիկները տարիներ պէտք է վարժուին եւ վախը մոռնան։ հիմակուա, լաւագոյն մարզիկները ամերիգաեն էն (USA) ՝ Սիմոն Պիլս (Simone Biles), Կապրիելլ Տուկլաս (Gabrielle Douglas), Ալէքսանտրա Ռայզման (Alexandra Raisman)։Նատիա Գոմանեսին (Nadia Comãneci) կը մնայ առաջին մարզիկը վոր ստածաւ լաւագոյն նիշը (10) անհավասար բարերուն հէտ Մունթրէալի (Montréal) Ողիմպիական խաղերու ընթացքին 1976-ին։ Վերջին 10 նիշը տուած է Լաւինա Միլօսուիսի (Lavinia Miloșovici) իր հատակեն վէրջ, Պարսէլոնում (Barcelone), 1992-ի Ողիմպիական խաղերուն ժամանակ։
Նասր ալ-Տին Շահ Քաճար
Նասր ալ-Տին Շահ Քաճար, Պարսկաստանի թագաւոր. երրորդ ամենաերկար եւ ամենահզօր կառավարիչներէն մէկը, որ ղեկավարած է երկիրը 48 տարի՝ 1848-1896:
Գործունէութիւն
Ան շատ խելամիտ եւ զարգացած անձնաւորութիւն մըն եղած է: Տաղանդաւոր նկարիչ եւ գրող, հետաքրքրուած է պատմութեամբ եւ աշխարհագրութեամբ:
Նասր ալ-Տին թագաւորը ան այդ ժամանակ ամենամեծ հարեմը ունեցած է. հարեմի մէկ այլ տեսակ՝ պեխեր կամ դէմքին մազեր ունեցող 100 կիներէ բաղկացած:
Թագաւորը ունեցած է նաեւ անմիջականօրէն հարեմի պատմութեանն առընչուող մէկ այլ չափազանց մեծ հետաքրքրութիւն՝ լուսանկարչութիւնը: Անգլիա կատարած այցերու ընթացքին ան առիթը ունեցած է մանրամասն ծանօթանալու եւ հասկնալու լուսանկարչական գործընթացը: Ապա հարկ համարած է, որ լուսանկարչութիւնը տարածում ստանայ իր հայրենիքին մէջ եւ հիմնած է առաջին լուսանկարչական արուեստանոցը Պարսկաստանի մէջ, որ կը գտնուէր Կոլեստան պալատէն ներս:
Բոլոր պատկերները թագաւորը պահած է մասնաւոր ալպոմներու մէջ, որոնք մինչեւ այժմ կը գտնուին թանգարանի վերածուած Կոլեստանի պալատին մէջ:
Անտեսելով իր ժողովուրդի դժգոհութիւնը, ան միեւնոյն ատեն կարգ մը խոշոր բարեփոխումներ կատարած է, ինչպիսիք են՝ ճանապարհներ, հեռագրային եւ նամակատնային ծառայութիւններ կառուցելը եւ զինուած ուժերու քանակի յաւելումը:
Նասր ալ-Տին Շահը սպանուած է Շահ Ապտըլ-Ազիմի սրբավայրին մէջ՝ աղօթելու պահուն:
Նորտեսթէ (Հիւսիսարեւելեան տարածաշրջան) Պրազիլ
Նորտեսթէն ըստ Պրազիլի աշխարհագրութեան եւ վիճակագրութեան հիմնարկին՝ երկիրին հինգ պաշտօնական եւ քաղաքական շրջաններէն մէկն է։
Նորարար Փորձառական Արուեստի Կեդրոն
Նորարար փորձառական արուեստի կեդրոնը (ՆՓԱԿ) (անգլ.՝ Armenian Center for Contemporary Experimental Art (ACCEA)), ժամանակակից արուեստի կեդրոն, փորձարարական եւ հանրային տարածք, որ կը նպաստէ արուեստագէտներու միջեւ փորձի փոխանակման եւ Հայաստանի մէջ արուեստի եւ մշակութային միջավայրի ձեւաւորման։ Հիմնուած է 1990-ականներուն՝ Եդուարդ եւ Սոնիա Պալասանեաններուն կողմէ ։
Նպատակներ եւ առաջնահերթութիւններ
ՆՓԱԿ-ը կը ներկայացնէ
Կեդրոնը կը գտնուի Երեւանի Փաւստոս Բուզանդի 1/3 հասցէով։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Երեւանի պատկերասրահներ
1876 թուական
1876 թուական, նահանջ տարի, 19րդ դարու 76րդ տարին
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1876 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1876 մահեր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1876
Վահի Էօզ
Վահէ Էօզանեան (լատինատառ՝ Vahe Özanyan) աւելի ծանօթ որպէս Վահի Էօզ (լատինատառ՝ Vahi Öz) թրքահայ մեծահամբաւ դերասան Թիւրքիոյ մէջ:
Ուսանած է Սամսունի բարձրագոյն վարժարանը։ Բեմ կը բարձրանայ Սամսունի մէջ 1928 թուականին պատանեկան թատրոնով ապա գործերով Halkevi մշակութային կեդրններու մէջ։ Փոխադրուելով Իսթանպուլ կը գործէ տեղւոյն քաղաքային թատրոնին մէջ: Նաեւ կը ծառայէ է Անգարայի ռադիոկայանի դերասանական մասնաճիւղին մէջ 1938-էն 1945 թուականներուն: 1947-ին կը խաղայ իր առաջին շարժապատկերին մէջ՝ Bir Dağ Masalı անունով (Լեռան մը Պատմութիւնը): 1960-ական թուականներուն յայտնի դարձաւ Հորոզ Նուրի (թրքերէն՝ Horoz Nuri) դերով: Իր այս անուն դերին մէջ իրեն կ՜ընկերակցէր Mualla Sürer-ը Bedia դերով եւ այս զոյգը մեծ ժողովրդականութիւն շահած էր երկուստէք դերով։
Բացի դերասանութենէն, ան աշխատած է նաեւ որպէս բեմադրիչ (ռեժիսոր): Իր բեմադրած շարժապատկերներէն են Kan Kardesler (1952), Haci Baba (1965) and Saka ile Karisik (1965): 1968-ին հիմնած է իր անունով թատերական խումբ: Ան մահացաւ քաղցկեղէն եւ թաղուեցաւ Շիշլի Իսթանպուլի Ֆէրիքէօյ գերեզմանատան մէջ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1911 ծնունդներ Ստորոգութիւն:3 Նոյեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:Սամսուն ծնածներ Ստորոգութիւն:Թուրքիա ծնածներ Ստորոգութիւն:1969 մահեր Ստորոգութիւն:12 Փետրուարի մահացածներ Ստորոգութիւն:Սթամպուլ մահացածներ
Ալէյշ Վիտալ
Ալէյշ Վիտալ Փարէու (Aleix Vidal Parreu, ծն.21 Օգոստոս 1989), սպանացի ֆութպոլիստ է, որ կը խաղայ Պարշելոնայի կազմին մէջ։ Անոր հիմնական խաղային դիրքը աջ ուինկն է, սակայն կրնայ խաղալ նաեւ որպէս կիսապաշտպանի դիրք։ Ալէյշ Վիտալը 2015 թ. Սեւիլեայի հետ հաղթեց Եւրոպա Լիկան, որմէ ետք 18 միլիոնի դիմաց տեղափոխուեցաւ Պարշելոնա.
Վաղ տարիներ
Ծնած է Կատալոնիա: 2007 թուականին պայմանագիր ստորագրած է Էսպանյոլի հետ, բայց ոչ մէկ անգամ առաջին խումբին խաղերուն մասնակցութիւնէ բերած, աւարտելով մրցաշարգը յունական Պանտրիակոսի կազմին մէջ, որտեղ կը խաղար վարձավճարով։ 2010 թուականի ամռան Վիտալը միացավ Մալլորկային, որը հանդէս կուգար երկրորդ դասակարգին մէջ։
Ալմերիա
2011 թուականի Յունիսի կեսերուն, Վիտալը միացավ Ալմերիա Բ-ին, որտէղ իր փոխանցումը որոշեց 2011 Օգոստոս 27-ին՝ մրցելով Քորտոպայի դէմ։ Կարճ ժամանակի մէջ ան միացավ առաջին խումբին, որտեղ ստացավ 8 համարով մարզաշապիկ։ Իր երկրորդ մրցաշարքներուն Վիտալը խփեց 4 կոլ 37 խաղերու մէջ, որմէ 30-ը դուրս եկած էր խաղցողի կարգավիճակով։ Ան խաղցաւ 2600 վայրկեան խաղադաշտին մէջ եւ պատճառ եղաւ որ Ալմերիա վերադարնայ Լա լիկա։
Սեւիլեա
2014 թուականի Յունիս 16-ին, Վիտալը պայմանագիր ստորագրեց Սեւիլեայի հետ 3 միլիոն աշխատավարձքով։ Անոր Փոխանցումը եղավ օգոստոս 12-ին ՈՒԵՖԱ սիւփըրգաւաթի շրջանակներուն մէջ, որտէղ խումբը 2-0 հաշիւով պարտուէցաւ Ռէալ Մատրիտին դէմ, իսկ Վիտալը խաղալով 66 վայրկեան փոխարինուեցաւ ուրիշ մարզիկով։ Առաջին կոլը խփէց 11 օր ետք՝ Վիլեառեալի դէմ խաղին, որը աուարտեցաւ 1-1 հաշիւով, իսկ Վիտալը բացաւ խաղին հաշիվը։
Պարշելոնա
2015 թուականի Յունիս 7-ին, Վիտալը հինգ տարուայ պայմանագիր ստորագրէց կատալոնական գրանդի հետ։ Փոխանցման արժեքը եղաւ 18 մլն փաունտ։ Ան յաջող անցաւ բժշկական քննութիւնը եւ պաշտօնապէս ներկայեացուեցաւ։
Ստորոգութիւն:1989 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ Ստորոգութիւն:Իսպանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Ստորոգութիւն:Իսպանացի ֆուտբոլիստներ Ստորոգութիւն:21 Օգոստոսի ծնածներ
Լոլիկ
Կը համարուի աշխարհի ամենատարածուած եւ արժէքաւոր բանջարեղէններէն մէկը։ Կ'օգտագործուի տարբեր տեսակի կերակուրներու մէջ՝ եփած, խորոված, թարմ, որպէս աղցան, ինչպես նաեւ թթու եւ աղ դրուած ձեւով։
Լոլիկը ընդհանրապէս կ'օգտագործուի պահածոներու արդիւնաբերութեան մէջ։ Լոլիկէն կարելի է պատրաստել լոլիկի մածուկ, Katch up, թացաններ եւ այլն։ Մեծ տարածում ունի նաեւ լոլիկի հիւթը, որ արժէքաւոր եւ կենսանիւթերով հարուստ զովացուցիչ խմիչք է չափահասներու եւ հարուստ սննունդ՝ երեխաներու ու հիւանդներու համար։
Պատմութիւնը
Լոլիկի հայրենիքը Հարաւային Ամերիկան է՝ Բերուն, Պոլիվիան եւ Էքուատորը, ուր այժմ ալ կարելի է հանդիպիլ լոլիկի վայրի եւ մշակովի բազմաթիւ տեսակներու։ Ազթեքներու լեզուով լոլիկը կոչուած է Zitomate, ուրկէ յառաջացած է եւրոպական շատ մը երկրներու մէջ տարածուած թոմաթ անուանումը։ Լոլիկը Եւրոպա ներածուած է 16-րդ դարու առաջին կէսերուն եւ առաջին հերթին տարածուած է Սպանիոյ, Փորթուգալի եւ Իտալիոյ մէջ։ Եւրոպացիները բոյսը կոչած են pommo d' oro («ոսկեխնձոր»)։ Սկզբնական շրջանին լոլիկը՝ բուսաբանական այգիներուն մէջ մշակուած է որպէս զարդային բոյս։ 18-րդ դարու վերջերուն՝ որպէս բանջարային բոյս, սկսած են մշակել Սպանիոյ, Իտալիոյ, Փորթուգալի, այնուհետեւ՝ Ֆրանսայի, Դանիոյ եւ եւրոպական այլ երկրներու մէջ։
Հայաստանի մէջ
Լոլիկը Հայաստանի մէջ կը մշակուի կլիմայական բոլոր գօտիներուն մէջ, բայց անոր արդիւնաբերական մշակումը հիմնականին մէջ կեդրոնացած է Արարատեան հարթավայրի շրջաններուն մէջ, ուր կը գտնուին նաեւ պահածոներու գործարանները։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Բանջարեղեն Ստորոգութիւն:Ուտեստներ Ստորոգութիւն:Կարմիր բանջարեղէններ
Գեղարդ
Գեղարդ, Սուրբ Գեղարդ, տեգ, սրբազան մասունք՝ կապուած Յիսուս Քրիստոսի խաչելութեան հետ։ Ս. Գեղարդը մօտաւորապէս 15 սանթիմեթր երկարութեամբ տափակ կամ եռանիստ երկաթէ տեգ է, որը, փայտի ծայրին ամրութեամբ, ծառայած է որպէս խոցող զէնք։
Գեղարդը Սրբազան Մասունք
Յիսուսին խաշուելէն հետոյ հռոմեացի զինուորներէն մէկը տեգով (Գեղարդ|Գեղարդով) խոցած է խաչի վրայ մահացած Յիսուսի կողը, որուն «Իսկոյն առիւն եւ ջուր ելաւ» (Յովհաննէս 1933-34 թուականներ): Այդ օրուընէ մահուասն զէնքը՝ Գեղարդը դարձած է քրիստոնիաներու համար սրբազան մասունք։ Հայ եկեղեցուոյ աւանդութեան համաձայն, գեղարդը 33 թուականին Հայաստան բերած է Թաթէոս առաքեալը, եւ երկար ժամանակ այն պահուած է քրիստոնիայ համայնքներուն մէջ։ Գեղարդը 301 թուականին, երբ Հայաստանի մէջ քրիստոնէութիւնը պետական կրօնք հռչակուած է, Գեղարդը դարձած է Հայ եկեղեցուոյ սեփականութիւնը։ Յիշատակներ կան ըստ որոնց, Հայաստանը կամ դրացի երկիրները օգտուած են սուրբ Գեղարդէն՝ երկիրը եւ ժողովուրդը օրհնելու, պատերազմէն, ազէտներէն ազատելու համար։
Սուրբ Գեղարդ 500 տարի պահուած է Այրիվանքին մէջ, ի պատիւ Գեղարդի, կոչուած է Գեղարդավանք։ Հայոց կաթողիկոսները միւռոնօրհնութեան ժամանակ Լուսավորչի աջի հետ Սուրբ Գեղարդով եւս կ՛օրհնեն միւռոնը։ Ներկայիս Գեղարդը պահուած է Սուրբ Էջմիածնի Մայր տաճարի թանգարանին մէջ։ Գեղարրդի արծաթէ մասնատուփը 1867 թուականին պատրաստուած է Պռոշեան իշխանատան հետնորդ Դաւիթ եպիսկոպոսի կողմէ։
Ստորոգութիւն:Քրիստոնէութիւն Ստորոգութիւն:Հայ Առաքելական Եկեղեցի
Խաչվերաց
Խաչվերացի տօնը եկեղեցւոյ հինգ տաղաւարներէն մէկն է, որ կը տօնուի Սեպտեմբեր 15-ի նախորդող կամ յաջորդող Կիրակին: Տօնը նուիրուած է Յիսուսի իսկական խաչափայտի գերադարձին:
Պատմական
Առաջին քրիստոնեայ կայսր՝ Մեծն Կոստանդիանոսի մայրը՝ Ս. Հեղինէ 326 թուին ուխտագնացութիւն մը կը կազմակերպէ դէպի Երուսաղէմ, ուր կը յաջողի գտնել Քրիստոսի իսկական խաչափայտը: Կը կառուցէ Ս. Յարութիւն եկեղեցին Քրիստոսի գերեզմանին վրայ եւ այնտեղ կը տեղադրէ Քրիստոտի խաչափայտը: Դարեր ետք, պարսից Խոսրով Բ. Թագաւորը կը յարձակի Երուսաղէմի վրայ, կը գրաւէ քաղաքը. Նաեւ գերի կը տանի խաչափայտը՝ դէպի Տիզբոն: 627 թուին, Հերակլ կայսրը յաթելով եւ կը յանձնէ Ս. Յարութիւն եկեղեցւոյ: Փոխադրութեան ընթացքին Հայաստանի ճամբով, տեղի կ'ունենան մեծ հանդիսութիւններ եւ կրօնական արարողութիւններ: Այս դէպքի յիշատակը յաւերժացնելու համար, կը հաստատուի խաչի գերութենէն ազատագրումի այս տօնը: խաչվերացի տօնին Հայաստանեայց Առաքելական եկեղեցիներու մէջ, Կիրակի երեկոյեան տեղի կ'ունենայ՝ ռեհանով զարդարուած խաչով հանդիսաւոր թափօր, Անդաստան:
Աւանդութիւններ
Մարաշի մէջ խաչը կը զարդարէին տեսակաւոր, գոյնզգոյն ծաղիկներով, ինչպէս նաեւ հոտավէտ ռեհանով: Տոնը, ժողովըրդական լեզուով կը կոչուէր Սըրբխէչ, որ կը տօնուէր աշնան սկիզբը: Ուրախութեան տօն էր, տեղի կ'ունենար կերուխում. Նաեւ կը յիշէին իրենց մեռելները եւ աշնան բարիքներէն մաս մը կը հանէին:
Շաբաթ օրը, կիները խմորեղէն կը թխէին, տղամարդիկ ուլ կը մորթէին: Սըրբխէչի տօնին համար ուլի միսը առանձնայատուկ էր եւ անհրաժեշտ ուտելիք: Այս էր պատճառը, որ Խաչվերացի տօնը կը կոչուէր նաեւ ուլնոց: Մորթուած եւ մաշկուած ուլը կը կախէին թոնիրին մէջ, ուր նախապէս դրուած կ'ըլլար ձաւարով լեցուն կաթսան: Ուլը կը խորովուէր մարմանդ կրակով, իսկ ուլին իւղը կը ծորէր ձաւարին վրայ: Ցաւարը  կը ծծէր ճարպը ու կ'եփէր: Այս ճաշը կը կոչուէր Քաշկակ: Նոյն արարողութիւնը կը կատարուէր Շիրակի եւ Վայոց Ձորի մարզերէն  ներս: Կիրակի առտու կանուխ, մարդիկ կ'ուղղուէին դէպի գերեզմանատուն, իրենց հետ տանելով ուտելիքներ՝ մրգեղէն, խաղող, ձմերուկ, խմորեղէն, պանիր, եւայլն, ինչպէս նաեւ ուլի միս:
Քահանան գերեզմանատունը օրհնելէ ետք, խնճոյքը կը սկսէր, սփռոցները կը բացուէին գերեզմանաքարերուն վրայ, քահանային եւ իրեն ընկերակցողներուն ուտելիքը կ'ըլլար լաւաշ հացին մէջ փաթթուած Քաշկակ եւ ուլի միս: Այս ուտելիքները կը կոչուէին «նան ու տիր»: Այդ օրը ողբի օր չէր, այլ ուրախութեան եւ ուխտագնացութեան: Խնամիները  զիրար կը հիւրասիրէին, նորահարսերը նուէր կը ստանային: Երկուշաբթի՝ ինչպէս իւրաքանչիւր Տաղաւարի յաջորդող օրը, Մեռելոցի օրն էր: Տեղի կ'ունենար ննջեցեալներու համար Պատարագ: Շատ մը տեղեր, Սըրբխեչ օրը կը նկատուէր աշնանամուտի օր:
Մշեցիները այսպէս կ'ըսէին, Աստուածածնին բակը մտիր, Սըրբխեչին ալ ծակը մտիր: Քէսապցիներն ալ կ'ըսէին, խաչ, վերմակը առ, ներս մտիր:
Աղբիւրներ
Հայ Եկեղեցւոյ Տօներ Եւ անոնց հետ կապուած Աւանդութիւններ, Պէյրութ, 2012
Արտաազդ Ծ. Վրդ. Գալէնտէրեան
'''Արտաւազդ Ծ. Վրդ. Գալէնտէրեան,''' ծնած է Եէնիճէ ( Պրուսա) 1876-ին։
1901-ին, ձեռնադրուած է Վարդապետ։
1902-1907 եղած է Փոխ Առաջնորդ Երզնկայի մէջ, յետոյ տեղապահ Եւդոկիոյ եւ ապա առաջնորդ Եդեսիոյ մինչեւ 1915։
Երկերը՝ Միութենական հարց եւ Շնորհալի, Սարսուռներ ձայնգր.։
Ստորոգութիւն:1876 ծնունդներ
Աֆիոնքարահիսար
Աֆիոնքարահիսար (թուրք.՝ Afyonkarahisar), քաղաք Փոքր Ասիոյ արեւմտեան մասին։ Կը գտնուի ծովի մակարդակէն 1034 մ․ բարձրութեան վրայ, Անգարա մայրաքաղաքէն 250 քմ․ հարաւ-արեւմուտք, Աքար գետի հոսանքի երկայնքին։ Համանուն մարզին վարչական կեդրոնն է։ Բնակչութեան թիւն է 299 673, ըստ 2018-ի մարդահամարին։
Անուան ստուգաբանութիւն
Անունը կը թարգմանուի Աֆիոն - սեւ - բերդ  (Afyon Kara Hisar)․ աֆիոն անունը առած է շրջանը մշակուող ափիոնէն (աֆիոն)։
Պատմական հակիրճ տեղեկութիւններ
Քաղաքին սեւ ապառաժը հին ժամանակներէն ամրացուած եղած է։ Հիթիթներու թագաւորութեան շրջանին կը կառուցուի ամրոցը (Ք․Ա․1350), որ ծանօթ էր Հաթանուա անունով։ Հետագային, քաղաքը յաջորդաբար կը գրաւեն Ֆրիկեացիները, Լիտիացիները, Պարսիկներն ու Մեծն Աղեքսանտր ը։
Երբ Սելճուք թուրքերը քաղաքը կը գրաւեն (1071), անոր Քարահիսար (սեւ բերդ) անունը կու տան։   Քարահիսարը յաջորդաբար կը գրաւեն Իգոնիոյ Սուլթանութիւնը, Խաչակիրները, Օսմանցի սուլթան Պայազիտ Ա․ (1392), Լենկ Թիմուր (1402)։
1428-ին քաղաքը վերջնականապէս կ՛ իյնայ Օսմանցիներուն ձեռքը։
Օսմանեան գերիշխանութեան ընթացքին, Աֆիոնքարահիսարը կը դառնայ ափիոնի արտադրութեան գլխաւոր կեդրոնը։ Քաղաքին բնակչութիւնը կը բաղկանայ հրեաներէ, հայերէն, յոյներէ եւ թուրքերէ։ ԺԷ․ դարէն բնակչութեան թիւը կ՛ աճի հայերուն ներգաղթէն ետք։ 1902-ին, քաղաքին կեդրոնը ծագած հրդեհը, որ կը տեւէ 32 ժամ, կ՛ աւերէ Աֆիոնքարահիսարին հայկական թաղամասերուն մեծ մասը՝ 1200 տուն եւ Սուրբ Թորոս եկեղեցին։
Առաջին Համաշխարհային Պատերազմի ընթացքին, Կելիպոլի ճակատամարտին գերի ինկած անգլիացի զինուորներուն թուրքերը ամայի հայկական եկեղեցւոյ մէջ կը բանտեն․ եկեղեցին կը գտնուէր ապառաժին ստորոտը (կ՛ ենթադրուի ըլլայ Սուրբ Աստուածածին եկեղեցին), ինչպէս եւ հայկական թաղամասը։
Յունաթրքական պատերազմին ընթացքին (15 Մայիս 1919 – 19 Հոկտեմբեր 1922) Աֆիոն եւ շրջակայքը յունական զօրքերը կը գրաւեն։  27 Օգոստոս 1922-ին կը սկսի յունական բանակին արագ նահանջը որուն կը հետեւին քաղաքը մնացած հայերն ու յոյները։ 1923- ին քաղաքը մաս կը կազմէ Թուրքիոյ Հանրապետութեան։
Մինչեւ 1960 Աֆիոնքարահիսարը ափիոնի արտադրութեան գլխաւոր կեդրոնը կը հանդիսանայ։ Սակայն, միջազգային ճնշումներուն տակ, ափիոնի մշակումի հսկայ տարածութիւնները կը հրկիզուին։  Այժմ կը մշակուի խիստ օրէնքներու հիման վրայ եւ միմիայն դեղագործական գործածութեան համար։
Աֆիոնքարահիսարը ներկայիս
Աֆիոնքարահիսարի տնտեսութիւնը յենուած է գիւղատնտեսութեան, ճարտարարուեստի եւ ջերմային զբօսաշրջիկութեան։ Հին ժամանակներէն նշանաւոր են ճերմակ լուսաքարի հանքերը։ Աֆիոն Թուրքիոյ ճերմակ մարմարիոնի գլխաւոր արտադրողն է։
Աֆիոնքարահիսարի հայերը
Տե՛ս բուն արձանագրութիւն՝ Աֆիոնքարահիսարի հայերը
Աֆիոնքարահիսար բերդը
Պատմական ամրոց մը, կառուցուած Ք․Ա․ 1350-ին Հիթիթներու Մուրսիլիս Բ․թագաւորին կողմէն։ Բարձրութիւնը եղած 226 մ․։ Պատմութեան ընթացքին, բերդը բաւական անգամ վերակառուուած է։
Ճէյմս Ատոմեան
Ճէյմզ Ատոմեան Ամերիկահայ կատակերգակ, դերասան եւ ծաղրածու: Ան ծանօթ է հեւետեալ  յայտագիրներու ներկայացումներով՝ ''Comedy Bang! Bang!, Chapo Trap House, Last Comic Standing, The Late Late Show with Craig Ferguson'':
Արտագաղթ
Արտագաղթ կամ էմիգրացիա (ծագած է լատ.՝ amigro-«կը վտարուին» բառէն), հայրենիքէն հարկադիր կամ կամաւոր հեռանալը մէկ ուրիշ երկրի մշտական կամ ժամանակաւոր բնակութեան նպատակով՝ քաղաքական, տնտեսական կամ այլ շարժառիթներով ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Արտագաղթ
Սիրվարդ Գարամանուկ
Սիրվարդ Գարամանուկ (Սիրվարդ Գալբաքեան Գարամանուկ, ), պոլսահայ յայտնի երաժիշտ, դաշնակի ուսուցչուհի եւ վաստակաշատ երգահան՝ յօրինող: Երաժիշտ Շահան Արծրունիի մօրաքոյրը:
Կենսագրութիւն
Սիրվարդ Գարամանուկ իր ուսումը ստացած էր Տայեան, ապա Եսայեան վարժարաններէն։ Իսկ 1939ին, գերազանց նիշերով շրջանաւարտ եղած էր Պոլսոյ Երաժշտանոցէն։ 96 տարիները բոլորած Սիրվարդ Գարամանուկը Բարսեղ եւ Տիգրանուհի Գալփաքճեաններու հինգերորդ զաւակն էր եւ աշխարհ եկած էր երաժշտական բացառիկ ունակութիւններով:
20 Հոկտեմբեր 2008-ին, առաւօտեան ժամը 10:05ին, Պոլսոյ Ս. Փրկիչ հիւանդանոցին մէջ իր մահկանացուն կնքեց յետ երկարատեւ հիւանդութեան:
Գործունէութիւն
Սիրվարդ Գարամանուկ մեծ դեր ունեցած է պոլսահայ երաժշտական կեանքի վերջին երեսուն տարիներու պատմութեան մէջ։ Ան հայ գրականութենէն ստեղծեց երգ եւ երաժշտութիւն, երգերու հաւաքածոներ հրատարակեց ու հրամցուց հանրութեան, հետաքրքրուեցաւ մանուկներով եւ անոնց համար գրեց հրաշալի երգեր: Իր գործերը ունէին արդիական շունչ ու բաւական բարդ կառոյց, իսկ իր երգերը մեկնաբանուեցան անուանի եւ կարող երգչուհիներու, ինչպէս նաեւ՝ Հայաստանի արուեստագէտներու կողմէ:
Նուագախմբային
Ախթամար • 1969
Գարնան առաւօտ • 1969
Երգ Պետրոս Դուրեանի • 1972
Խմբերգ (աշխարհիկ)
Պագնեմ զքո լայն ճակատ • 1956 Գարուն-Պարերգ • Հունձք կը ժողվեմ • 1961 Անի • Դժար տարի • 1969 Ճան իմ յա՜ր • Սի՛րտս երկինք է • 1975 Բինկէօլ • 1975 Արեւի պէս սիրուն • Ծամերդ հուսել • Ճան իմ եար • Արամ Խաչատրեան • Մի՛երկնչիր, հօտ փոքրիկ • 1989 Սիրոյ աղջիկ • Սուրբ Գեղարդ • 1993 Երեսդ վառի • 1997 Սուրբ Մեսրոպ • 2003
Խմբերգ (Եկեղեցական)
Սուրբ Աստուած •
Ճաշու շարական (ԱՁ, ԲՁ, ԳՁ, ԴՁ, ԱԿ, ԲԿ, ԳԿ, ԴԿ) • 1968
Ի Սբ. կոյսն Հռիփսիմէ • 1973
Խմբերգ (այլազան՝ քայլերգներ)
Էսաեանի քայլերգ • Գարակէօզեանի քայլերգ • Կոմիտասի քայլերգ • Է.Ս.Մ. 25-ամեակի քայլերգ • Դպրեվանքի քայլերգ • 1987 Ձօն՝ Դպրոցասէրցի մանուկներուն • 1994 Վիէննայի քայլերգ • 1995 Զուարթնոցի քայլերգ • 1996 Թարգմանչաց վարժարանի քայլերգ • 2006 Ձօներգ՝ Հայկ եւ Անժէլ Արսլանեաններուն • 2007 Ազգային հիւանդանոցի քայլերգ • 2007 Սուրբ Յակոբ հիւանդանոցի քայլերգ • 2008
Մանուկներու Օփերէթ
Վաղուան արուեստագէտները • Vaghvan arvesdakednerı • (Tomorrow's Artists), 1949
Մանուկներու երգեր
88 մանուկներու երգեր (1988-1992)
Նուագարանային
Petite suite en do, pn, 1940 Largo maestoso, pn, 1940 La Tonkinoise, pn, 1941 Histoire bizarre, pn, 1941 Pastorale, pn, 1942 Trois mignons, pn, 1942 Երիտասարդութիւն, հասունութիւն, ծերութիւն (Youth, Maturity, Old Age), pn, 1943 Admiration, pn, 1944 Caprice orientale, pn, 1945 Պարերգ (Dance-song), pn, 1946 Կոյսի հոգի • Guysi hoki, st.qrt, 1973
Աղբիւրներ
Սիրվարդ Գարամանուկ՝ Ոչ Եւս Է
երաժշտագէտ Արաքսի Սարեյանի ուսումնասիրութիւնը նուիրուած պոլսահայ երգահան Սիրվարդ Գարամանուկի կեանքին ու գործին:
Սիրվարդ Գարամանուկ, «Գարուն», «Իմ լեզուն»
http://sionj.asj-oa.am/12224/1/366-377.pdf, ԸՆԿՈՒՅԶՆԵՐԸ
«ԸՆԿՈՒՅԶՆԵՐԸ»՝ ՍԻՐՎԱՐԴ ԳԱՐԱՄԱՆՈՒԿ Sirvart Karamanuk's Armeniapedia entry
«ՍԻՐՎԱՐԴ ԳԱՐԱՄԱՆՈՒԿ (1912 - 2008)». Գրիգոր Ալոզեան. Հայրենիք. Դեկտեմբեր 2, 2017, էջ 12
http://sionj.asj-oa.am/12224/1/366-377.pdf Ի մօտոյ Ճանչնանք պոլսահայ տաղանդաւոր երգահան եւ դաշնակահար Սիրվարդ Գարամանուկը
Սիրվարդ Գարամանուկի հետ հարցազրոյց՝ Դոկտոր Գէորգ Բաղդիշեան - Ա մաս 1
Սիրվարդ Գարամանուկի հետ հարցազրոյց՝ Դոկտոր Գէորգ Բաղդիշեան - Բ մաս 2
Սիրվարդ Գարամանուկի հետ հարցազրոյց՝ Դոկտոր Գէորգ Բաղդիշեան - Գ մաս 3
Սիրվարդ Գարամանուկի հետ հարցազրոյց՝ Դոկտոր Գէորգ Բաղդիշեան - Դ մաս 4
Ստորոգութիւն:Հայ երգահաններ
Իգոր Մուրադեան
Իգոր Մուրադեան, քաղաքագէտ, տնտեսական գիտութիւններու թեկնածու, Ղարաբաղեան շարժումի սկզբնաւորողներէն եւ հիմնադիրներէն մէկը։
Կենսագրութիւն եւ գործունէութիւն
Ծնած է Ուքրանիա։ Մեծցած է Պաքուի մէջ։ Նախաձեռնած է «Ղարաբաղ» կոմիտէի ստեղծումը:
1988 թուականի Մայիսին ձգած է Կոմիտէի կառավարման գործը :
1990-1995 թուականներուն` Գերագոյն Խորհուրդի պատգամաւոր, ԳԽ Պաշտպանութեան եւ ներքին գործերու մշտական յանձնաժողովի անդամ:
Աշխարհաքաղաքականութեան եւ աշխարհատնտեսութեան վերաբերեալ յօդուածներու հեղինակ է։
Գրած է 1200 յօդուած եւ 16 գիրք։
Մուրադեանի անուան հետ կապուած են Արցախի` Հայաստանին միանալու ստորագրահաւաքի նախաձեռնութիւնը եւ արցախեան ժողովրդային առաջին ցոյցերու կազմակերպումը :
Ան Միացեալ Նահանգներու հիւնդանոցներէն մէկուն մէջ բուժումներ ստանալէ ետք, վերադարձած է հայրենիք։ Ապա, Երեւանի մէջ, երկարատեւ հիւանդութենէ ետք մահացած է Մուրադեանը:
Ճեքի Չան
Ճեքի Շան (Jackie Chan, 成龍, Չեն Լուն; բնագիր անունը չին.՝ 陳港生, Չեն Գանշեն («Չեն, որ ծնած է Հոնկ Քոնկ, երբեմն կը նշուի որպէս Չան Քոնսան եւ Ֆան Շիլուն (Ամբողջական ընտանեկան անունը, որ վերականգնուած է ծնունդէն քանի մը տարի անց, ծնած է 7 Ապրիլ 1954-ին, Հոնկ Քոնկ), Հոնկ Քոնկեան եւ Ամերիկեան դերասան, «քասքատիոր» (Ֆրանս.՝ cascadeur - այսինքն տարօրինակ, ոչ սովորական եւ վտանգաւոր հնարքներով դերակատարութիւն, գահավիժորդ - անգլ.՝ stuntman կամ stunt performer), «կինոռեժիսոր» (այսինքն՝ ժապաւէնի «ֆիլմ»ի վարիչ ղեկավար - անգլ.՝ movie director կամ filmmaker), արտադրող, «սցենարիստ» (այսինքն՝ ժապաւէնի կամ «ֆիլմ»ի նախօրինակ գրող - անգլ.՝ screenwriter կամ scriptwriter), զինուորական եւ լարախաղացային ռազմական տեսարաններու (martial and acrobatic fighting style) եւ հնարքներու բեմադրող, երգիչ։
Ան Բրիտանական կայսութեան շքանշանակիր է ։
Կեանի Վաղ Տարիներ
Ճեքի Չանը ծնած է 1954 թուականի Ապրիլ 7-ին, Հոնքոնկ, Չարլզ եւ Լիլի Չանի (Charles and Lee-Lee Chan) ընտանիքին մէջ, որոնք չինական քաղաքացիական պատերազմին փախստականներ էին։ Փոքր ժամանակ զինք "Փաոփաո" (炮炮, որ թարգմանաբար կը նշանակէ "Թնդանօթի արկ") կ՝ անուաանէին, որովհետեւ ան կենսունակ ուժով լեցուն երեխայ էր եւ միշտ կը թռչկոտէր։ Քանի որ Չանի ծնողները կ՝ աշխատէին ֆրանսական դեսպանի մօտ՝ Հոնքոնկի մէջ, Չանը իր մանկութիւնը կ՝ անցնէ դեսպանի բնակութեան վայրին մօտ՝ Վիքթորիա Փիք փողոցը (Victoria Peak district) ։
Չանը նախ կը յաճախէ Հոնքոնկի Նահ-Նվա դպրոցը, ուր ան ուսման առաջին իսկ տարին դպրոցէն դուրս կը մնայ դպրոցէն. ծնողները զինք կը հանեն դպրոցէն։ 1860 թուականին հայրը կը տեղափոխուի Քանպերրա (Canberra)՝ Աւստրալիա, ուր ամերիկեան դեսպանատան մէջ կ՝ աշխատէր որպէս գլխաւոր խոհարար։ Չանին կ՛ուղարկեն "Փեքինի օփերայի դպրոց" (Peking Opera School), ուր ան 10 տարի կը սորվի մարտարուեստներ եւ աքրոպաթիք։ Իր վարպետը Եու. Ճիմ-Եուէնն էր ։ Հետեւաբար ան դարձաւ փեքինեան օփերայի ներկայացուցիչներէն մէկը, խումբի առաջնորդ, դպրոցի լաւագոյն սաներէն մէկը։ Իր ստեղծագործական կեղծանունը այդ տարիներուն Եուն Լօ էր՝ ի պատիւ իր վարպետին։ Չանը մտերիմ ընկերներ ունեցաւ ի դէմս խումբի միւս անդամներուն՝ Սամօ Հունկ (Sammo Hung) եւ Եուէն Պիաօ (Yuen Biao)։ Յետագային իրենց անուանեցին «երեք եղբայրներ» կամ «երեք վիշապներ» (Three Brothers or Three Dragons) :
8 տարեկանին ան առաջին անգամ իր ընկերներուն՝ «փոքրիկ յաջողակներուն» "Little Fortunes" հետ կը յայտնուի «Մեծ եւ փոքր Ուոնկ Թին Պարը» (Big and Little Wong Tin Bar) ֆիլմին մէջ (1962), ուր Լի Լի Հուան կը մարմնաւորէր իր մօր դերը։ Չանը Լիի հետ կրկին հանդէս եկաւ Քինկ Հուի (King Hu) «Եկ խմենք ինծի հետ» (Come Drink with Me) ֆիլմին մէջ (1963) ։ 1971 թուականին Ճեքի Չանը կը նկարահանուի քոնկֆուի մասին պատմող մէկ այլ՝ «Զենի հպումը» (A Touch of Zen) ֆիլմին մէջ ։ Այս ֆիլմէն ետք կը սկսի իր ասպարէզը՝ դերասանական շարժապատկերի արտադրութեան մէջ, պայմանագիր կնքելով Չու Մուի «Մեծ երկիր ֆիլմ ընկերութիւն» շարժապատկերի արձանագրութեան արուեստանոցին հետ։ 17 տարեկանին ան կ՛աշխատէր որպէս «քասքատիոր» (Ֆրանս.՝ cascadeur - այսինքն տարօրինակ, ոչ սովորական եւ վտանգաւոր հնարքներով դերակատարութիւն, գահավիժորդ - անգլ.՝ stuntman կամ stunt performer), մասնաւորապէս Պրուս Լիի «Կատաղութեան Բռունցքը» եւ «Վիշապի Ելքը» ֆիլմերուն մէջ հանդէս գալով Չան Եուն Լանգկ (չինարէն) կեղծանունով ։ Նոյն տարին ալ ստացաւ իր առաջին գլխաւոր դերը «Փոքրիկ Վագրը Քոնթոնէն» ֆիլմին մէջ, որ մեծ յաջողութիւն ունեցաւ Հոնքոնկի մէջ 1973 թուականին ։ Նուազած վարձատրումներուն պատճառաւ Ճեքի Չան համաձայնեցաւ նկարահանուիլ «Բոլորը Ընտանիքին Մէջ» չափահասներուն համար նախատեսուած կատակերգութեան մէջ։ Այդ մինչեւ հիմա միակ ֆիլմն է, ուր Ճեքին ունի մերկ տեսարաններ։ Բացի այդ միակ ֆիլմ է, ուր ո՛չ մէկ մարտական գործողութիւն կայ ։
1976 թուականէն Չանը իր ծնողներուն հետ կ՛ապրէր, կ՝ուսանէր Քանպերրայի Տիքսոնի գոլէճին (Dickson College) մէջ եւ միեւնոյն ժամանակ կ՝ աշխատէր որպէս շինարար ։ Շինարարութեան ժամանակ ան կ՝ աշխատէր Ճեքի մօտ եւ շինարարները զինք կ՝ անուանէին «Փոքրիկ Ճեք», որ ետքը աւելի կրճատուեցաւ եւ դարձաւ «Ճեքի» եւ այդ օրէն ետք անունը մնաց Ճեքի Չան։ Աւելին, ան նաեւ ջնջեց իր հօր մականունը։ Դերասանին չինական անունը Ֆոնկ Սի Լանկ է (չին.՝ 房仕龍) ։
Առաջին սխրանքները։ 1976–1979
1976 թուականին Ճեքի Չան հեռագիր ստացաւ Հոնկ Քոնկեան ֆիլմ արտադրող՝ Վիլի Չանէն, որ շատ տպաւորուած էր Ճեքի Չանի տարօրինակ, ոչ սովորական եւ վտանգաւոր հնարքներով։ Վիլի Չան իրեն դեր առաջարկեց վարիչ ղեկավար՝ Լօ Վէիի ֆիլմին մէջ։ Լոն հաւնեցաւ Ճեքի Չանի խաղը՝ Ճոն Վուի «Մահուան ձեռքը» (1976) ֆիլմին մէջ, իրեն առաջարկեց գլխաւոր դեր Պրուս Լիի մասնակցութեամբ ֆիլմի շարունակութիւն հանդիսացող «Նոր կատաղի բռունցքը» ֆիլմին մէջ ։ Ան իր բեմական անունը փոխեց՝ դարձնելով Սինկ Լանկ (չին.՝ 成龍, որ կը թարգմանուի որպէս "Վիշապ Դառնալ"), որպէսզի ընդգծէ իր նմանութիւնը Պրուս Լիի բեմական անուան հետ, որ Սիու Լանկ էր (չին.՝ 李小龍, թարգմանաբար՝ "Փոքրիկ Վիշապ")։ Ֆիլմը ձախողեցաւ ֆիլմի դռնակներուն (կիշէ) մէջ, քանի որ Ճեքի Չան անսովոր էր Լիի մարտարուեստին, բայց եւ այնպէս Լօ Վէյ շարունակեց նոյն ոճի ֆիլմեր նկարահանել ։
Ճեքի Չանի համար առաջին մեծ յաջող կատարումը եղաւ՝ 1978 թուականին նկարահանուած «Օձը արծիւի ստուերին տակ» ֆիլմը ։ Ճեքի Չան կ՝ աշխատէր վարիչ ղեկավար Եուէն Վու Փինկի հետ, որ իրեն լիակատար ազատութիւն տուած էր հնարքներ գործածելու մէջ։ Ֆիլմը կը պատկանէր կատակերգական Քունկ ֆու ժանրին, որ նորոյթ եղաւ Հոնկ Քոնկեան հանդիսատեսներուն համար ։ Այնույետեւ Չան նկարահանուեցաւ «Հարբած վարպետը» ֆիլմին մէջ, որ իրեն մեծ յաջողութիւն բերաւ ։
Երբ Չան վերադարձաւ Լօ Վէյի ֆիլմի արուեստանոցը, Լոն փորձեց ընդօրինակել «Հարբած վարպետը» ֆիլմի կատակերգական մօտեցումը եւ ստեղծեց «Քիչ մը Քունկ ֆու» եւ «Աստղային Քունկ ֆու» ֆիլմերը ։ Լոն նոյնիսկ Ճեքի Չանին առիթ տուաւ հանդէս գալ Քենեթ Ցանի հետ, որպէս վարիչ ղեկավար՝ «Անվախ բորենի» ֆիլմին մէջ։ Երբ Վիլի Չանը լքեց Լօ Վէյի շարժապատկերի արձանագրութեան արուեստանոցը, ան Ճեքի Շանին խորհուրդ տուաւ մտածել, Կ՛արժէ՞ արդեօք մնալ Լօ Վէյի հետ։ «Անվախ բորենի 2» ֆիլմի նկարահանման ժամանակ Ճեքին խզեց իր պայմանագիրը Լօ Վէյի հետ եւ տեղափոխուեցաւ "Golden Harvest" շարժապատկերի արձանագրութեան արուեստանոցը ։
Յաջողութիւնները Խաղարկային Կատակերգութիւն Ժանրին մէջ. 1980–1987
Վիլի Չանը դարձաւ Ճեքիի անձնական կառավարիչն ու գործընկերը։ Անոնք իրարու հետ համագործակցեցան շուրջ 30 տարի։ Վիլի Չանը կարեւոր դեր խաղաց Ճեքիի միջազգային ասպարէզին կայացման հարցին մէջ՝ սկսած անկէ, երբ 1980-ին հանդէս եկաւ Հոլիվուտի մէջ։ Անոր առաջին հոլվուտեան ֆիլմը «Ձեռնամարտ Պէթըլ Քրիքի Մէջ» (1980) ֆիլմն էր։ 1981 թուականին Ճեքի Չանը փոքր դեր խաղաց «Մրցարշաւ Թնդանօթային Արք» ֆիլմին մէջ, որ համաշխարհային շարժապատկերի վարձոյթին մէջ վաստակեց 100 միլիոն տոլար։
«Հովանաւորը» (1985) ֆիլմի առեւտրային ձախողումէն ետք Ճեքի Չանը ժամանակաւորապէս կը հրաժարի ամերիկեան շուկայ ներթափանցելու իր փորձերէն եւ կը վերադառնայ Հոնկ Քոնկեան ֆիլմերուն, այդպիսով Ճեքի Չանը կարողացաւ աւելի մեծ լսարան գրաւել արեւելեան Ասիոյ մէջ։ Անոր «Երիտասարդ Վարպետը» (1980) եւ «Վիշապ Լորտը» (1981) ֆիլմերը մեծ յաջողութիւն ունեցան ճափոնական շուկային մէջ։ «Երիտասարդ Վարպետը» ֆիլմը գերազանցեց Պրուս Լիի կողմէ սահմանած եկամտային արձանագրութիւնները եւ արդիւնքին մէջ Ճեքին դարձաւ Հոնք Քոնկի գերաստղ։ «Վիշապ Լորտը» ֆիլմէն սկսեալ Ճեքի Չանը սկսաւ զբաղիլ աւելի լուրջ ու դժուարին հնարքներ բեմադրելով :
Չանը հրապարակեց մի քանի ֆիլմեր իր օփերային ընկերներու՝ Սեմօ Հունկի եւ Եուէն Պիառի մասնակցութեամբ։ Անոնք միասին առաջին անգամ հանդէս եկած են 1983 թուականին «Նախագիծ Ա․» ֆիլմին մէջ, ուր կը ներկայացուէր մարտարուեստի շարժումներով վտանգաւոր հնարքներու բեմադրումներ։ Անիկա շահեցաւ «Լաւագոյն Խաղարկային Տիզայն Մրցանակը» «Հոնք Քոնկի շարժապատկերի մրցանակաբաշխութեան» երրորդ ամենամեայ փառատօնին : Յաջորդ տարիներուն ընթացքին «Երեք Եղբայրները» հանդէս եկան «Իմ Երջանիկ Աստղերը» եռագրութեան մէջ : 1985 թուականին Ճեքի Չանը նկարահանեց «Ոստիկանական Պատմութիւն» ֆիլմը, ուր կը զգացուէր ամերիկեան մարտական կատակերգութիւններուն ազդեցութիւնը : Այդ ֆիլմին մէջ կատարեց շարք մը վտանգաւոր հնարքներ։ Ֆիլմը շահած է «Լաւագոյն Ֆիլմ» անուանակարգը «Հոնք Քոնկի Շարժապատկերի Մրցանակաբաշխութեան»:
1987 թուականին Ճեքի Չանը մարմնաւորած է «Ասիական Բազէին» «Աստուծոյ Ասպազէնք» ֆիլմին մէջ։ Ֆիլմին գլխաւոր հերոսը կը նեկայացնէր Ինտիանա Ճոնզի փոխակերպուած տարբերակը։ Ֆիլմը մեծ յաջողութիւն ունեցաւ Չանի հայրենիքին մէջ, վաստակելով 35 միլիոն տոլար :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Չինացի դերասաններ Ստորոգութիւն:7 Ապրիլի ծնածներ Ստորոգութիւն:Չինացի սենարիստներ
Գրիգոր Զօհրապ
Գրիգոր Զօհրապ, հայ անուանի գրող, քաղաքագէտ, փաստաբան եւ բարեգործ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Պոլիս:
Գրիգոր Զօհրապ ինքնաբաւ ու աւանդապահ ընտանիքի ծնունդ էր: Հայրը` Խաչիկ էֆենտին, լումայափոխ էր, բնիկ` ակնեցի: Մայրը` Էֆթիկ Հանըմը, Մալաթիայէն էր: Զօհրապ նախնական կրթութիւնը ստացած է Պէշիկթաշի Մաքրուհեան վարժարանին մէջ:
1870-ին կը մահանայ հայրը: Մայրը կը վերամուսնանայ նշանաւոր փաստաբան Աւետիս Եորտումեանին հետ եւ երկու որդիներուն` Միհրանին ու Գրիգորին հետ կը տեղափոխուի Օրթագիւղ:
Տղաքը իրենց ուսումը կը շարունակեցն տեղւոյն նշանաւոր Թարգմանչաց վարժարանին մէջ, ուր սկիզբ կ'առնեն Զօհրապին գրական նախափորձերը` ոտանաւորներ եւ յաջող շարադրութիւններ:
1876-ին Զօհրապ կ'ընդունուի այդ օրերու Թուրքիոյ կրթական միակ բարձրագոյն հաստատութիւնը` Կալաթասարայի վարժարանը, որ բացուած էր 1868-ին, ֆրանսական կառավարութեան հովանաւորութեամբ եւ Կ. Պոլսոյ ֆրանսական դեսպանի անմիջական հսկողութեամբ: Կ'ուսանի երկրաչափութիւն, որուն ընթացքը կ'աւարտէ փայլուն գիտելիքներով:
1880-ին կը սկսի աշխատիլ խորթ հօր իրաւաբանական գրասենեակին մէջ իբրեւ գրագիր, միաժամանակ, կը սկսի յաճախել Կալաթասարայի իրաւագիտութեան բաժինը: Սակայն շուտով վարժարանը, որ ունէր 45 հայ, 2 իսլամ, 2 հրեայ եւ 3 յոյն ուսանող, կը փակուի` բաւարար թիւով իսլամ աշակերտներ չունենալու պատճառով: Եւ երբ 1881-ին կը բացուի «Հուգուգի» (իրաւունքի) վարժարանը, Զօհրապ շուտով հոն կ'արձանագրուի ու երկու տարի ուսանելէ ետք, անկէ կը հեռանայ՝ առանց վկայական ստանալու: Բայց 1884-ին Ատրիանապոլսոյ (Էտիրնէ) մէջ քննութիւն կը յանձնէ եւ կը ստանայ փաստաբան-իրաւաբանի վկայական:
Զօհրապ գրական ասպարէզ մուտք կը գործէ 1878-ին, երբ կը հանդիպի Նիկողայոս Թիւլպենճեանին եւ կը դառնայ անոր հրատարակած «Լրագիր» օրաթերթին աշխատակիցը: Միայն 17 տարեկան էր այդ ատեն եւ, այսուհանդերձ, ինքզինք կը յաջողի դրսեւորել իբրեւ ազգի ճակատագիրով մտահոգ հայը:
1880-ականներու սկիզբը մուտք գործելով հրապարակախօսական ասպարէզ` Զօհրապ կը դառնայ իր օրերուն գրական շարժման մասնակիցներէն եւ արդիւնաւէտ գործիչներէն մէկը:
1883-ին կը հրատարակէ Ասիական ընկերութեան «Երկրագունդ» հանդէսը, Յակոբ Պարոնեանի խմբագրութեամբ:
1887-ին վէպը լոյս կը տեսնէ առանձին գիրքով:
1888-ին Զօհրապ կ'ամուսնանայ Քլարա Եազըճեանի հետ: Կ'ունենան չորս զաւակ` Լեւոն, Տոլորէս, Արամ եւ Հերմինէ:
1892-ին Զօհրապի խմբագրութեամբ կը հրատարակուի «Մասիս» ազգային, գրական եւ քաղաքական հանդէսը: Զօհրապին գրիչը այս շրջանին յատկապէս բեղուն կ'ըլլայ: Բայց տարի մը ետք` 1893-ին, հանդէսը կը դադրի լոյս տեսնելէ:
Զօհրապի գրական գործունէութիւնը բուռն վերելք կ'ապրի 1880-ականներու վերջերուն եւ 1890-ականներու սկզբնաւորութեան: «Արեւելք» օրաթերթին, ապա «Մասիս»-ի մէջ լոյս կը տեսնեն Զօհրապին առաջին նորավէպները :
Իր գրական ստեղծագործութեան հիմնական մասը ան կ'արարէ 1887-1893 տարիներուն: Այս շրջանին Զօհրապ կը գրէ նաեւ իր երկրորդ, բայց անաւարտ մնացած վէպը`«Նարտիկ»ը, ինչպէս նաեւ իրմէ ժառանգ մնացած անկրկնելի նորավէպներուն մեծ մասը, նոյնպէս` բազմաթիւ հրապարակախօսական յօդուածներ, որոնք լայն ճանաչում կ'ապահովեն իրեն` իբրեւ գրողի եւ հրապարակախօսի:
1894-1895 թուականները զարհուրելի էին արեւմտահայերուն համար: Կը սկսին ու մինչեւ 1896 կը շարունակուին զանգուածային կոտորածները: Հայ մտաւորականներու մեծ մասը կը ստիպուի հեռանալ Կ. Պոլիսէն եւ հաստատուիլ Եւրոպա: Յուսահատութեան ու տեղատուութեան այս շրջանին Զօհրապ ակամայ կը հեռանայ գրական ասպարէզէն: Ան առաւելաբար փաստաբանական գործերով, կարեւոր դատավարութիւններով կը զբաղի: Պոլսոյ մէջ Զօհրապը իբրեւ իրաւաբան-փաստաբան նշանաւոր կը դառնայ յատկապէս օտարներուն մօտ, որովհետեւ, տիրապետելով ֆրանսերէնին, յաճախ ինք կը պաշտպանէր անոնց դատերը Թուրքիոյ առեւտրական առաջին դատարանին մէջ: Զօհրապ նաեւ Պոլսոյ ռուսական դեսպանատան թարգմանն էր ու իրաւագէտ-խորհրդականը: Օգտուելով այդ հանգամանքէն` ռուս օտարահպատակներու դատերը կը ստանձնէ եւ կ'ունենայ Եւրոպա ազատօրէն երթեւեկելու իրաւունք:
Հետագային, երկար լռութենէ ետք, 1898-էն սկսեալ, Զօհրապ դարձեալ կ'երեւի գրական ասպարէզի վրայ, այս անգամ իբրեւ անուանի ու վաստակաւոր գրող եւ հասարակական գործիչ:
Սակայն 1906-ին, Օսմանեան կայսրութեան ատենի արդարադատութեան նախարարին կարգադրութեամբ, Զօհրապին կ'արգիլուի թրքական դատարաններուն մէջ դատեր պաշտպանելը: Պատճառը պուլկար յեղափոխականի մը դատական պաշտպանութիւնն էր Զօհրապի կողմէ: Այդ պատճառով ալ, երբ 1908-ին Թուրքիոյ մէջ կը հռչակուի Սահմանադրութիւնը եւ կայսրութեան բոլոր անկիւնները թափ կ'առնեն հաւաքներն ու ցոյցերը` հաւասարութեան, եղբայրութեան եւ համագործակցութեան կարգախօսներով, Զօհրապ կը գտնուէր Փարիզ, ուր ան կը հրատարակէ իր ֆրանսերէն իրաւագիտական աշխատութիւնը եւ մասնագիտական աշխատանքի լայն ասպարէզ կը գտնէ: Բայց երբ կը տեղեկանայ Թուրքիոյ մէջ սահմանադրական կարգերու հաստատման մասին, մեծ յոյսերով եւ լաւատեսութեամբ Փարիզէն կը շտապէ Պոլիս :
Մուհամմետ Ապտըլ Ուահապ
Մուհամմետ Ապտըլ Ուահապ, (արաբերէն՝ محمد عبد الوهاب‎, 13 Մարտ 1904, 13 Մարտ 1910, 1907, 1913, մոտ. 1900 կամ 1897, Գահիրէ, Եգիպտոսի խեդիվատ, Գահիրէ) 20-րդ դարու եգիպտացի երգիչ եւ երգահան է: Ան ստեղծած է Ya Beladi երգը, որ եղաւ Լիպիային ազգային քայլերգը 1951 թուականէն մինչեւ 1969 թուական : Ան նաեւ յօրինեց Թունիսին եւ Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններուն ազգային քայլերգները, ինչպէս նաեւ բազմաթիւ Եգիպտական ազգային երգեր:
Գրիգոր Զօհրապ
Կենսագրութիւն
1908-ի օսմանեան խորհրդարանական ընտրութեանց Զօհրապ պատգամաւորկ' ընտրուի: Աշխուժ մասնակցութիւն կ'ունենայ խորհրդարանական գրեթէ բոլոր քննարկումներուն, ամէն ջանք ի գործ կը դնէ խորհրդարանին կողմէ արդարացի օրէնքներ ընդունելու համար: Ինքն իր մասին Զօհրապ կը սիրէր ըսել, թէ` «Ես սահմանադրութեան փաստաբանն եմ»: Այս տարիներուն, Զօհրապ կը հրատարակէ մամուլի մէջ ցրուած իր պատմուածքները, զանոնք խմբած երեք ժողովածու-հատորներու մէջ՝ «Խղճմտանքի Ձայներ», «Կեանքը Ինչպէս Որ Է» եւ «Լուռ Ցաւեր»։
Մուհամմետ Ապտըլ Ուահապ
Կենսագրութիւն
Մուհամմետ Ապտըլ Ուահապը ծնած է 1902 թուականին, Գահիրէ, Եգիպտոս՝ Պապ էլ Շերիյահ անունով թաղամասի մը մէջ ու ներկայիս հոն կը գտնուի իր յուշարձանը: Ան իր երաժիշտի մասնագիտութիւնը սկսաւ փոքր տարիքէն եւ իր առաջին համերգը ժողովուրդին առջեւ կատարեց 7 տարեկանին: Իսկ 13 տարեկանին թողարկեց իր առաջին արձանագրութիւնը։
Գրիգոր Զօհրապ
Կենսագրութիւն
1912-ին, Marcel Leart ծածկանունով կը հրատարակէ «Հայկական Հարցը՝ Փաստթաթուղթներու Լոյսին Տակ» գործը՝ ֆրանսերէն։
Զօհրապ մեծապէս յարգուած եւ երեւելի անձնաւորութիւն կը դառնայ թէ՛ հայ ազգային, թէ՛ համա-օսմանեան հասարակական, քաղաքական եւ մշակութային կեանքին մէջ: Սակայն, երբ կը սկսի Համաշխարհային Ա. Պատերազմը, Թուրքիոյ իշխանաւորները պահը յարմար կը գտնեն ի գործ դնելու հայերու դէմ իրենց մշակած ցեղասպանութեան ծրագիրը: Մէկ գիշերուան մէջ` ապրիլ 24-ին, մեծագոյն մասով կը ձերբակալուին եւ կ'աքսորուին Պոլսոյ հայ մտաւորականները: Զօհրապ ամէն ջանք կը թափէ ազատելու իր անմեղ ազգակիցները: Կը դիմէ պետական բարձրաստիճան պաշտօնեաներուն, որոնցմէ շատերուն հետ մտերիմ յարաբերութիւն ունէր, այդ շարքին` ներքին գործոց նախարար Թալէաթ փաշային եւ վարչապետ Սայիտ Հալիմ փաշային: Անոնք բոլորն ալ դրական եւ յուսադրիչ պատասխաններ կու տային: Սակայն շուտով Զօհրապն ու Վարդգէսն ալ միասնաբար կը ձերբակալեն եւ կ'աքսորեն: Անոնց ալ կը սպասէր նոյն դաժան ճակատագիրը:
1915 թուականի յուլիսին, աքսորի ճանապարհին (Հալէպէն Տիգրանակերտ ճամբուն վրայ), դաժանօրէն կը սպաննուին Գրիգոր Զօհրապ եւ Վարդգէս:
Մուհամմետ Ապտըլ Ուահապ
Ֆիլմերու գործընթացքը
1933 թուականին, Մուհամմետ Ապտըլ Ուահապը սկսաւ յօրինել իր ոճով արաբական երգեր: Ան նաեւ մասնակցեցաւ Ֆրանսական երաժշտական ֆիլմի մը մէջ։ 1933 թուականէն մինչեւ 1949 թուական ան հրատարակեց 8 երաժշտական ֆիլմեր: Անոր ֆիլմերը կը ներկայացնեն արաբական աւանդութիւնն ու մշակոյթը: Ան մասնակցութիւնը բերաւ իր ֆիլմերէն մէկուն մէջ (The White Flower) որ մինչեւ այսօր Եգիպտոսի բազմաթիւ բեմերուն վրայ կը ցուցադրուի:
Գրիգոր Զօհրապ
Մտաւորականն Ու Քաղաքական Գործիչը
Զօհրապ գրած է բանաստեղծութիւններ, նորավէպեր, ակնարկներ, վէպեր եւ այլ տեսակի գրութիւններ։ Սակայն առաւել ճանչցուած է իր նորավէպերով։ Բիւրեղացած ձեւի ու փոքր ծաւալի մէջ ան հասած է հոգեբանական խորութեան եւ կերտած՝ բազմաթիւ կերպարներ, զարգացնելով իրապաշտութեան աւանդները հայ գրականութեան մէջ։ Անոր լեզուամտածողութիւնը կ'առանձնանայ՝ զուսպ ու դիպուկ ոճով, հոգեբանական նուրբ պատկերներու, համեմատութիւններու եւ մարդոց արտայայտչամիջոցներով։
Զօհրապ իր բոլոր ուժերով հայ քաղաքական միտքի զարգացման ծառայելու յանձնառու մտաւորականն ու քաղաքական գործիչը եղած է Զօհրապ, որ պատգամեց սերունդներուն, թէ` «Մարդկութեան գերագոյն շահը յառաջդիմութեան մէջ է: Հասարակութիւն մը, որ հնամաշ բարքեր ունի` յետադիմելու դատապարտուած կը մնայ, եթէ իր խորհելու, զգալու եւ աշխատելու եղանակները չնորոգէ»:
Մուհամմետ Ապտըլ Ուահապ
Ֆիլմերու գործընթացքը
Ապտուլ Ուահապը հրատարակած է աւելի քան 1820 երգեր եւ կը նկատուի Եգիպտական նորագործական երաժիշտներէն մէկը :
Գրիգոր Զօհրապ
Մտաւորականն Ու Քաղաքական Գործիչը
Կանխահաս միտք՝ գիտական իմաստով, երիտասարդ Զօհրապ նոյնքան օժտուած է իբրեւ արուեստագէտ, իբրեւ բացառիկ կերպով բազմակողմանի անհատականութիւն։ Կանուխէն գործօն է հայ իրականութեան մէջ եւ մշակութային միութիւններու, բայց նամանաւանդ՝ մամուլի ճամբով։ Սերտօրէն աշխատակցած է «Արեւելք»ին։ Շրջան մը, բարեկամին՝ Հրանդ Ասատուրի հետ, կը խմբագրէ «Արեւելք»ի կից լոյս տեսնող «Մասիս»ը։ Այս թերթերուն, ապա «Հայրենիք»ի մէջ, կը ստորագրէ հրապարակագրական փայլուն էջեր (քննադատութիւն, քրոնիկ...), բայց մանաւանդ իր յաջորդական պատմուածքները կամ նորավէպերը, որոնք մեր գրականութեան մէջ իրենց տեսակին լաւագոյներն են։
Կենսագիրներու վկայութիւններով եւ արխիւային նիւթերով հաստատուած է, որ Հայոց արհաւիրքի աղիտալի օրերուն Զօհրապ ոչ մէկ վայրկեան կը հեռանայ անձնուրաց մարդասէրի եւ հայոց իրաւունքի անկաշառ դատապաշտպանի իր դիրքերէն: Երբ կը սկսին հայ մտաւորականութեան եւ ազգային ղեկավարութեան զանգուածային ձերբակալութիւնները, խորհրդարանական պատգամաւորի անձեռնմխելիութիւն վայելող Զօհրապը սկզբնապէս չեն ձերբակալեր: Շրջապատը կը թելադրէր Մեծ Հայուն, որ հեռանայ Թուրքիայէն: Սակայն Զօհրապ կը մերժէ բաժնուիլ իր ժողովուրդէն` յայտարարելով, թէ` «որո՞ւ թողում սա անտէր ու անգլուխ ժողովուրդը. չէ՛, փախչիլ չեմ կրնար, պէտք է, պարտքս է մինչեւ վերջ պատնէշին վրայ մնալ»:
Մուհամմետ Ապտըլ Ուահապ
Ֆիլմերու գործընթացքը
Մուհամմետը մահացաւ սրտի արկած է 4 Մայիս, 1991 թուականին:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:13 Մարտի ծնածներ Ստորոգութիւն:4 Մայիսի մահացածներ
Գրիգոր Զօհրապ
Մտաւորականն Ու Քաղաքական Գործիչը
Օգտուելով խորհրդարանական պատգամաւորի իր իրաւունքէն եւ վայելած հեղինակութենէն` Զօհրապ կը դիմէ օրուան ներքին գործոց նախարար եւ Հայոց ցեղասպանութեան գլխաւոր պատասխանատու Թալէաթին` հաշիւ պահանջելով հայութեան սերուցքին հանդէպ գործադրուող մեծ ոճիրին համար:
Զօհրապ ազդարարած է Թալէաթին. «Օր մը, ապահով եղէ՛ք, որ հաշիւ պիտի պահանջուի ձեզմէ եւ դուք չպիտի կարենաք արդարացնել ձեր արարքները»: Թալէաթ պէյ հեգնանքով հարց տուած է. «Ո՞վ պիտի պահանջէ այդ հաշիւը»:
Պուք հրթիռային համակարգ
Ստեղծման Պատմութիւն
Նոր տեսակի զէնիթահրթիռային համակարգի ստեղծման աշխատանքները սկսած են 1972 թուականի Յունուար 13-ին: Համալիրը զինաւորման առնելը նախատեսուած էր 1975 թուականին: Փորձարկումները սկսած են 1977 թուականի Նոյեմբերին եւ տեւած են մինչեւ 1979 թուականի Մարտը, որմէ ետք իր ամբողջ կազմով համալիրը զինաւորման առնուած է
Գրիգոր Զօհրապ
Մտաւորականն Ու Քաղաքական Գործիչը
«Ե՛ս,- պատասխանած է Զօհրապ,- խորհրդարանի մէջ իբր հայ մեպհուս ձենէ հաշիւ պիտի պահանջեմ»:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:26 Յունիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ Ստորոգութիւն:Հայ փաստաբաններ
Էմին Տէր Գրիգորեան
Էմին Տէր Գրիգորեան, հայ թատերագիր եւ մշակութային գործիչ։ 1934 թուականին եղած է Խորհրդային Հայաստանի Գրողներու միութեան անդամ։
Գործունէութիւն
Էմին եղած է Երեւանի թատրոնի հիմնադիրներէն, հանդէս գալով իբրեւ թատերագիր, բեմադրիչ, ինչպէս նաեւ դերասան:
Իր թատերական առաջին գործը՝ «Խեչոյի թուզը» գրած է 1869 թուականին: Գրած է բազմաթիւ թատերական աշխատութիւններ, որոնք ներկայացուած են Անդրկովկասի հայկական թատրոնին մէջ։
Իր թատրերգութիւնները ներկայացուած են Երեւանի, Թիֆլիսի եւ բազմաթիւ այլ շրջաններու մէջ: Իր թատրերգութիւններէն ամենէն յայտնիներէն են՝
ՄըքՏոնըլտզ
ՄըքՏոնըլտզ ընկերութիւն (McDonald's Corporation), արագ սնունդի ճաշերու համաշխարհային ամենամեծ ցանցն է։ Օրական կը սպասարկէ 64 միլիոն յաճախորդ։ «ՄըքՏոնըլտզի» գլխամասը կը գտնուի ԱՄՆ-ի մէջ, որ պաշտօնապէս ստեղծուած է 1955 թուականին՝ գործարար Ռէյ Քրոքի կողմէ։ Վերջինը ձեռք բերած էր փոքր համպըրկըրային ցանց, որ կը պատկանէր եղբայրներ՝ Ռիչըրտ եւ Մորիս Մըքտօնըլտներուն։
Ստեղծման պատմութիւն
ՄըքՏոնըլտզը աշխարհի համպըրկըրներու ամենամեծ ճաշարանային ցանցն է։ Այն օրական կ'ընդունի 68 միլիոն յաճախորդ աշխարհի 119 երկրներէ։ Կարելի է ըսել, որ այն հիմնադրուած է 1940 թուականին ԱՄՆ-ի մէջ որպէս խորովածի թոնրատուն երկու եղբայրներու կողմէ՝ Ռիչաչդ եւ Մորիս ՄքՏօնալտներու կողմէ։ Աւելի ուշ՝ 1948 թուականին անոնց կը միանայ աշխատաւոր Ռէյ Քրոքը, ով ալ այդ ձեւով կը հիմնէ առաջին համպըրկըրի ճաշարանը՝ Քալիֆորնիա նահանգի Պեռնարտինօ քաղաքին մէջ։ Հետագային ճաշացանկը կը համալրուի նոր ուտեստներով, որոնցմէ էին պանիրէ պըրկըրները, տապկուած գետնախնձորը, տապկուած հաւը, ըմպելիքները, զանազան աղցաններ ու ձկնեղէնը եւ այլ մթերքներ։
Որպէս անուանում «ՄըքՏոնըլտզ»-ը Ամերիկեան առեւտուրի շուկային մէջ առաջին անգամ յայտնուած է 1961 թուականի Մայիս 6-ին։ Նոյն տարուայ Սեպտեմբեր 13-ին ստեղծուեցաւ նաեւ պատկերանիշը՝ «M»-տառի գծապատկերով եւ 1968 թուականի Սեպտեմբեր 18-ին այն դարձաւ ոսկեձոյլ կամարիկ։ Կը բացուին ֆրէնչայզներ։ Առաջինը կը բացուի Ռէյ Քրոքի կողմէ՝ Իլինոյս նահանգին մէջ։
Գեղարքունիք (գետակ)
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Գետեր այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայաստանի գետեր‎
Էմին Տէր Գրիգորեան
Տպարանն ու հրատարակութիւնները
Որոշ ժամանակ հրատարակած է «Երեւանի Յայտարարութիւններ» թերթը : Գրած է բանաստեղծութիւններ, որոնք 1876 թուականին հրատարակուած են «Թռչնիկ» խորագրեալ աշխատութեան մէջ:
Թարգմանութիւններ
Թատրերգութեան եւ թատերագրութեան կողքին զբաղած է նաեւ թարգմանութեամբ, օտար լեզուներէ հայերէնի թարգմանելով զանազան թատրոններ, որոնցմէ կարելի է յիշել «Հերկուլես»ն ու «Ոճրագործի ընտանիքը»:
Էմինի դիմանկարը ցայսօր կը գտնուի Հայաստանի Ազգային պատկերասրահին մէջ, նկարուած Ստեփան Աղաջանեանի կողմէ՝ 1935 թուականին :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ թատերագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ մշակութային գործիչներ
Լոնտոն (Օնթարիօ)
Լոնտոն (Օնթարիօ) (City of London), Քանատայի հարաւ-արեւելքը Օնթարիոյի Քէպէք Ուինսթըր միջանցքին վրայ գտնուող քաղաք մըն է: Ըստ 2011-ի տուեալներուն, բնակչութեան թիւը 366,151 է: Լոնտոն Օնթարիօն Թորոնթօ եւ Տիթրոյթ քաղաքներէն մօտաւորապէս 200 քմ. հեռաւորութեան վրայ կը գտնուի: Լոնտոն քաղաքը, կոմսութեան շարունակութիւնը ըլլալուն համար, Միտըլսէքս Գաւառէն (Middlesex County) անջատ քաղաքապետութիւն մը ունի:
1801-1804 տարիներուն, շրջանը բնակելի կը դառնայ եւրոպացիներու կողմէ: 1826-ին Լոնտոն գիւղի կարգավիճակ կը ստանայ: 1855-էն ետք շարունակ զարգանալով, հարաւ-արեւելեան Օնթարիոյի ամենամեծ քաղաքապետութիւնը, իսկ Քանատայի 15-րդ մեծ քաղաքը կը դառնայ։ Իր շուրջը գտնուող բնակավայրերուն հետ միանալով կը շարունակէ ընդարձակիլ :
Քաղաքը զարգացած է ուսման, առողջութեան եւ զբօսաշրջութեան բնագաւառներուն մէջ:
Լոնտոն քաղաքին մէջ յառաջացած են գիտական պրպտումներու եւ մշակութային գործունէութիւններու կեդրոններ: Ֆանշէօ Քոլէճը (Fanshawe College) ամէնէն նշանաւոր քոլէճներէն կը համարուի: Մեծ թիւով հիւանդանոցներու կողքին, նշանաւոր է նաեւ բժշկական համալսարանով: Քաղաքը կը հիւրընկալէ երաժշտական եւ գեղարուեստական ցուցահանդէսներ եւ փառատօներ, ինչպէս նաեւ ֆորսէթ Քաղաքի Վազքի Մրցումին կազմակերպիչն է: Կազմակերպուած խրախճանքերը եւ փառատօները զարկ կու տան քաղաքին տնտեսական զարգացման, սակայն տնտեսութիւնը գլխաւորաբար հիմնուած է առողջական հետազօտութիւններու, ապահովագրութիւններու եւ արհեստագիտութեան վրայ: Քաղաքին համալսարանները եւ հիւանդանոցները երկրին առաջին տասնեակին մէջ տեղ կը գրաւեն: Քաղաքը, 401 եւ 402 հանրուղիներու միջահատուած տեղը եւ Թորոնթոյի Ուինսթըր եւ Սարնիա (Sarnia) քաղաքները իրարու կապող կէտին վրայ կը գտնուի: Լոնտոն ունի նաեւ միջազգային օդակայան, հանրակառքի եւ գնացքի կայաններ: