cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Գրիգոր Նարեկացի
Տաղերը
Նարեկացիէն պահպանուած են նաեւ շուրջ երկու տասնեակ տաղեր, որոնք իրենց բովանդակութեամբ կը կապուին գանձերուն հետ, որովհետեւ նուիրուած են եկեղեցական որոշ տօներու։ Նարեկացի տաղերուն մէջ արտայայտած է կրօնական տրամադրութիւններ եւ գաղափարներ՝ իրական կեանքէ քաղուած պատկերներով։ Այս ձեւով ան օտար բանաստեղծութենէն ընդօրինակած է աւանդական որոշակի ձեւեր եւ բանաստեղծութեան մէջ ներդրած է սեփական ընկալումներու շնորհիւ ինքնուրոյն պատկերներ գործածելու սկզբունքը։ Տաղերուն մեծ մասը իրենց գաղափարական բովանդակութեամբ եւ արտայայտչական ձեւերով կ'արտացոլան Ժ. դարու հասարակական կեանքի տեղաշարժերը։ Ճիշդ է, տաղերուն մէջ մարդու ներաշխարհին, անոր խոհերուն ու ապրումներուն պատկերները դեռ այնքան խոր չեն, բայց «Մատեան ողբերգութեան» մէջ անոնք կը հասնին գերօրինակ ուժի ու բարձրութեան։ Գեղեցկութեան իտէալը սովորաբար կը մարմնաւորէ տիրամայրը։ Անոր ամենավառ արտայայտութիւններէն է «Տաղ Վարդավառի»-ն, որ հեղինակին լաւագոյն ստեղծագործութիւններէն է։ Վարդի եւ շուշանի գոյնզգոյն ծաղիկներու պատկերներով հեղինակը կը նկարագրէ Քրիստոսի Պայծառակերպութեան աւետարանական դրուագը։ Իր չափազանց հարուստ գիտելիքներու եւ անբասիր վարքին շնորհիւ Նարեկացի շուտով մեծ համբաւ կը շահի։ Անոր մասին կը հիւսուին զանազան աւանդութիւններ, որոնց մէկ մասը բանաւոր կամ գրական մշակումով մեզի հասած է։ «Տաղ Ծննդեան»-ին մէջ հեղինակը կը ներկայացնէ Աստուածածինը իր ողջ գեղեցկութեան մէջ՝ նկարագրելով նոյնիսկ Աստուածածնին հանդերձանքը։ Եթէ մինչ այդ Աստուածածինը կը ներկայացուէր շարականներուն մէջ իբրեւ կանանց մէջ ամենագովելին եւ բարեխօս իր Որդւոյն առջեւ, ապա Նարեկացիի քով աւանդական այս մօտեցումը առաջինը ըլլալով փոխուած է։ Նարեկացիի արժէքաւոր ստեղծագործութիւններէն է նաեւ «Յարութեան տաղը»։ Այստեղ կը ներկայացուին, թէ ինչպէս Մասիսի լանջէն կ'իջնէ սայլը, զոր քաշող սայլապանը կը նմանի Խորենացիի նկարագրած Հայկ նահապետին։
Պոլիս
Հայերը Կոստանդնուպոլսոյ մէջ
Հայեր բնակութիւն հաստատած են Բիւզանդական կայսրութեան կազմաւորումին սկիզբէն։ Անոնք ընդհանրապէս զինուորականներ, վաճառականներ, ճարտարապետներ կամ ուսումնառութեան եկած երիտասարդներ էին։ Հայերու թիւը ստուարացած էր, երբ Թ․ - ԺԱ․ դարերուն Բիւզանդիոյ գահին կը տիրեն հայ մակետոնական հարստութիւնը։
Խորէն Տէր-Յարութեանի Թանգարան
Հասցէ
Թանգարանը կը գտնուի Արմաւիրի մարզի Էջմիածին քաղաքին, Կոմիտասի հրապարակին մէջ, Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածինի հարեւանութեամբ։
Պոլիս
Հայերը Կոստանդնուպոլսոյ մէջ
1453-ին Կոստանտնու պոլիսը գրաւելէն ետք Մեհմետ Բ. սուլթանը, որպէսզի հակակշռէ յոյն բնակչութիւնը, մեծ թուով հայ եւ հրեայ շինարար վարպետներ կը վերաբնակեցնէ քաղաքը։ 1461-ին կը հաստատուի Կոստանտնու պոլսոյ Հայոց Պատրիարքութիւնը Յովակիմ Պրուսացի եպիսկոպոսի գլխաւորութեամբ: Անոր կը շնորհուի նոյն իրաւասութիւնները, որ ունի Յունաց Տիեզերական պատրիարքը։
Գրիգոր Նարեկացի
Այլ
Նարեկացիի գրիչին կը պատկանի նաեւ «Ապարանից խաչի պատմութիւն» վերնագրով երկ մը, զոր գրած է Մոկաց աշխարհի Ապարանք գիւղի վանական համալիրի կառուցման առիթով։ Գեղարուեստական արժէք կը ներկայացնեն նաեւ Նարեկացիի «Ճառ ներբողի» եւ «Գովեստ երգաբանութեան Տիրուհւոյն» ներբողեանները՝ նուիրուած Սուրբ Աստուածածինին։
Պոլիս
Հայերը Կոստանդնուպոլսոյ մէջ
Հայերը, ինչպէս յոյները, քաղաքը կը կոչեն՝ պոլիս եւ յաճախ կը գրեն՝ Կ. պոլիս:
Գրիգոր Նարեկացի
Մեծերը Գրիգոր Նարեկացիի մասին
Նարեկացի կարապետն ու մարգարէն էր աստուածային ողորմութեան։ Դժուար է գտնել որեւէ մէկը, որ հաւասարի անոր մարդկային սրտին մէջ թեւաւորուած անդնդային թշուառութիւնները քննելու առումով։
Խորէն Տէր-Յարութեանի Թանգարան
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայաստանի թանգարաններ Ստորոգութիւն:Վաղարշապատի թանգարաններ
Գրիգոր Նարեկացի
Գործերը
«Մատեան ողբերգութեան» բանաստեղծութիւն, 95 գլուխով «Տաղ ծննդեան» «Տաղ յայտնութեան» «Տաղ յարութեան» «Տաղ վարդավառի» «Տաղ ջրօրհնեաց» «Տաղ Աստուածածնի» «Տաղ համբարձման» «Տաղ Տեառնընդառաջի» «Տաղ Քառասուն Մանկանց» «Տաղ Ղազարոսի յարութեան» «Տաղ Հովհաննէս Մկրտիչի» «Տաղ Հոգեգալստեան» «Տաղ Եկեղեցւոյ» «Տաղ Գրիգոր Լուսաւորիչի» «Տաղ Վերափոխման» «Տաղ Խաչի» «Տաղ Առաքելոց» «Մեղեդի ծննդեան»
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ Ստորոգութիւն:Միջնադարեան բանաստեղծներ Ստորոգութիւն:Փիլիսոփաներ Ստորոգութիւն:Հայ աստուածաբաններ
Պոլիս
Հայերը Կոստանդնուպոլսոյ մէջ
1930-ին քաղաքը կը կոչուի Իսթանպուլ ( թրքերէն՝ Istanbul)․ անուն որ մինչեւ այսօր կը պահէ:
Հիմնում
Ք.Ա. 512, Դարէհ Ա․ Բիւզանդիոնը կը գրաւէ։ Պարսիկներու տիրապետութիւնը կ՛ աւարտի Ք.Ա. 478-ին, երբ սպարտացի զօրավար Փաւսանիաս քաղաքը կը գրաւէ: Ք.Ա. 150-ին Բիւզանդիոնը կ՛ իյնայ Հռոմէական կայսրութեան կազմին մէջ:
Կոստանտինոս Ա. կայսրը, 324-ին կը սկսի հիմնադրել Կոստատնու պոլիսը, որպէսզի միացնէ Հռոմէական կայսրութիւնը եւ տարածէ քրիստոնէութիւնը։  Քաղաքին հիմնադրումը ունի բացառիկ նշանակութիւն, որովհետեւ կը հանդիսանայ տեսակ մը բաժանարար գիծ հին եւ միջնադարեան ժամանակաշրջաններու միջեւ։
Քաղաքը, հիմնադրութեան առարին տարիներէն իսկ, կը սկսի արագօրէն ընդարձակուիլ եւ կէս դար ետք Թէոտոսիոս կայսրի օրով կը կառուցուի քաղաքին արեւմտեան կողմը պաշտպանող երկրորդ պարիսպը:
Յուստինիանոսի Ժամանակները
Պատերազմներու մէջ յաջողութիւններ ձեռք բերած Յուստինիանոս Ա. (527-565) կայսրը յայտնի է իր բարեփոխումներով եւ կատարած աշխատանքներով: Հռոմի օրինակով ան կը կառուցէ ձիարշաւարան մը, որը ժամանակի ընթացքին կը ստանայ կարեւոր քաղաքական նշանակութիւն: Հոն ժողովուրդը կրնայ իր հաւանութիւնը արտայայտել կայսրին հանդէպ, բացայայտօրէն քննադատել իշխանութիւնները եւ նոյնիսկ պահանջել անցանկալի նախարարներու հրաժարականը: Յուստինիանոսի օրով քաղաքացիական կարգը քաղաքական հարցի կը վերածուի:
Յուստինիանոսի իշխանութեան տարիներուն Կոստանտնու պոլսոյ բնակչութեան թիւը 500 000 կը հասնի : Սակայն, ընկերվարական կառոյցը կը խախտուի541-542 թուականներու միջեւ, երբ ժանտախտի համաճարակին պատճառով կ՛ ոչնչանայ քաղաքին բնակիչներու մօտաւորապէս 40%-ը:
Փորձութիւններու Ժամանակաշրջան
Է․ դարուն, աւարները եւ այնուհետեւ՝ պուլկարները կը գրաւեն Պալքաններու մեծ մասը, փորձեր ընելով գրոհել Կոստանտնու պոլիսը արեւմուտքէն: Նոյն ատեն պարթեւ Սասանեանները արեւելքէն կը թափանցեն Անատոլիա: 626-ին պաշարումը յաղթահարելէն ետք Հէրակլիոս (Իրաքլիոս) կայսրը Պարսկաստան կ՛ արշաւէ եւ կարճ ժամանակ ետք կը վերականգնուի նախկին կարգավիճակը: Սակայն, կը յաջորդեն նոր պաշարումներ՝ արաբներու արշաւանքներ․ առաջինը՝ 624-678 եւ երկրորդը 717-718 թուականներուն: Թէոտոսիոս կը կարողանայ պարսպապատ քաղաքը անառիկ պահել ցամաքին կողմէ, իսկ նոր ստեղծուած «յունական կրակ» անուանումով յայտնի վառուցիկ նիւթը թոյլ կու տույ, որ բիւզանդական տորմիղը չէզօքացնէ արաբներուն նաւերը եւ մայրաքաղաքը պահէ անառիկ:  Երկրորդ պաշարման ընթացքին պուլկարներու Թերուել խանի վճռական օգնութեամբ քաղաքը կը փրկուի եւ ան կը ստանայ «Եւրոպայի փրկիչ» անունը:
Մակետոնեաններու Եւ Կոմնենոսներու Ժամանակաշրջան
Բիւզանդիոյ եւ անոր հետ միասին՝ Կոստանտնու պոլսոյ երկրորդ մեծագոյն բարգաւաճումը տեղի կ՛ ունենայ Մակետոնական (Հայկական) հարստութեան իշխանութեան ընթացքին: (856-1071) Բարսեղ Բ. կայսրը մեծ յաղթանակներ կը տանի արաբներուն եւ պուլկարներուն դէմ, որուն համար նոյնիսկ Պուլկարասպան անունը ստացած էր։ Այդ ժամանակաշրջանին կը զարգանան գիտութիւնը, նկարչութիւնը՝ որմնանկարչութիւն եւ սրբապատկերներ ու գրականութիւնը: Մտաւորապէս 425-ին Թէոտոսիոս Բ.-ի կողմէ կը հիմնադրուի Կոստանտնու պոլսոյ Բարձրագոյն Դպրոցը, որ իր տեսակին մէջ Եւրոպայի առաջին համալսարանը կը դառնայ:
Կը սկսի առաքելական գործունէութիւնը, առաւելապէս՝ սլավերուն շրջանը․ օրինակ Կիւրեղի եւ Մէթոտիոսի գործունէութիւնը: Հռոմի պապի եւ պոլսոյ պատրիարքի անհամաձայնութեան պատճառով, 1054-ին քրիստոնէական աշխարհը կը բաժնուի եւ Կոստանտնու պոլիսը կը դառնայ Ուղղափառութեան կեդրոն:
Կոստանտնու պոլիսը՝ Բիւզանդիոնի կեանքին բոլոր բնագաւառներէն ներս հիմնարար դեր կ՛ ունենայ: 1071-էն, երբ կը սկսին սելճուկ թուրքերու արշաւանքները, պոլիսը նորէն կ՛ ընկղմի խաւարի մէջ:
Կոմնենոսներու հարստութեան տիրապետութեան ժամանակները (1081-1185) Կոստանտնու պոլիսը կը վերապրի իր վերջին բարգաւաճման շրջանը, որ սակայն նոյնը չէ, ինչպէս էր Յուստինիանոսի եւ Մակետոնեաններու ժամանակ:
26 Յուլիս
26 Յուլիս, տարուան 207-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 208-րդ) օրն է
Պոլիս
Մակետոնեաններու Եւ Կոմնենոսներու Ժամանակաշրջան
ԺԱ․ եւ ԺԲ․ դարերուն առեւտրական տիրապետութիւնը իրենց ձեռքը կ'առնեն ճէնովացիները եւ վենետիկցիները ու կը հաստատուին Ղալաթիոյ մէջ:
26 Յուլիս
Ծնունդներ
1940․ Թոլիս Վոսքոփուլոս (մհ․ 19 Յուլիս 2021), անուանի յոյն երգիչ, երգահան, ինչպէս նաեւ  բանաստեղծ ու դերասան
Պոլիս
Անկում
13 Ապրիլ 1204-ին Կոստանտնու պոլիսը կը գրաւեն Խաչակիրները՝ Խաչակիրներու Չորրորդ արշաւանք։ Անոնք մայրաքաղաքը կը հրդկիզոն եւ կ'աւերեն: Քաղաքը կը դառնայ Խաչակիրներու Լատինական կայսրութեան մայրաքաղաքը, որուն տնտեսական առաւելութիւնը կ'անցնի վենետիկցիներուն: 1261-ին ճենովացիներու օգնութեամբ բիւզանդացիները ետ կը գրաւեն քաղաքը եւ իշխանութիւնը կ'անցնի բիւզանդական Փալէոլողոներու հարստութեան ձեռքը:
Մինչեւ ԺԴ․ դարու կէսերը Կոստանտնու պոլիսը կը մնայ կարեւոր առեւտրական կեդրոն։ Այնուհետեւ աստիճանաբար կը սկսի տկարանալ: Քաղաքին տնտեսութիւնը կ՛ իյնայ վենետիկցիներուն եւ ճենովացիներուն ձեռքը: Այդ ժամանակաշրջանին օսմանցի թուրքերը քանի մը փորձեր կ՛ ընեն Կոստանտնու պոլսոյ տիրանալ: Մեհմետ Նուաճողին կողմէ 1452-ին Ռումէլի ամրոցին կառուցումը կը նախատեսէր մայրաքաղաքին ճակատագիրը եւ 29 Մայիս 1453-ին երկարատեւ պաշարումէն ետք, Կոստանտնու պոլիսը կը յանձնուի: Ան կը դառանյ նոր ուժեղ պետութեան՝ Օսմանական կայսրութեան մայրաքաղաքը:
Օսմանական Կայսրութեան Ժամանակաշրջանը՝ 1453-1922
Քրիստոնէական Ուղղափառ Եկեղեցին այլեւս կը գտնուի օսմանցիներու վերահսկողութեան ներքեւ: Մեհմետ Բ.-ի երբ Կոստանդնու պոլիս կը մտնէ (ներկայիս յայտնի իբրեւ Թոփքափուի դարպաս), ան անմիջապէս իր ձին հեծած կ՛ ուղուի դէպի Ս. Սոֆիա, ուր իր զինուորներուն կը հրամայէ դադրեցնիլ մարմարները ջարդել եւ բաւարարուիլ աւարով եւ գերիներով. «ասիկա իրեն կը պատկանի:» Ան կը հրամայէ, որ իմամ մը գայ հոն էզան երգէ եւ ուղղափառ տաճարը դարձնել իսլամներու մզկիթ՝ հաստատելով իսլամական կրօնի տիրապետութիւնը Կոստանտնու պոլսոյ մէջ:
Մեհմետի գլխաւոր գործը կ՛ ըլլայ մայրաքաղաքի պաշտպանական կառոյցներու վերակառուցումը եւ բնակչութեան վերափոխումը: Շինարարութիւնները կը սկսին քաղաքը գրաւելէն անմիջապէս ետք․ պարիսպներու նորոգում, միջնաբերդի եւ նոր պալատի կառուցում: Մեհմետ կայսրութեան տարածքին հրաման կ՛ արձակէ,  որով՝ իսլամները, քրիստոնեաները եւ հրեաները պիտի բնակեցնեն քաղաքը: Ամբողջ օսմանական կայսրութեան տարածքին գերեվարածներ եւ տեղահանուածներ կ՛ ուղարկուին Կոստանտնու պոլիս:  Այդ բնակիչները կոչուեցան "Sürgün"  ( [սիւրկիւն] յունարէն՝ σουργουνιδες).
Կարեւոր Իրադարձութիւններ
Կոստանտնու պոլիսը առաջին եւրոպական քաղաքը եղած է, որուն մէջ 321-էն սկսած Կոստանտինոս Ա. կայսրին հրահանգով՝ Կիրակի օրը կը հաստատուի իբրեւ հանգիստի օր:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Բիւզանդիոյ քաղաքներ
1682 թուական
1682 թուական, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 82րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1682 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1682 մահեր
Ստորոգութիւն:1682
Փերիսթերա, Ալոնիսոս
Փերիսթերա (յուն․՝ Περιστέρα Αλοννήσου)․ Սփորատեսին կղզիակներէն մեծագոյնը։ Կը գտնուի Ալոնիսոսին արեւելքը։ Էգէական ծով, Յունաստան։ Մաս կը կազմէ Ալոնիսոս ծովային պուրակին։ Տարածութիւնն է 14,25 քլ²․, իսկ ծովեզր՝ 35․644,40 մեթր։ Բարձրագոյն կէտը Սթեֆանիս կը կոչուի եւ 259մ․ է։
Բնակչութիւնը վերջին տասնամեակին աճ արձանագրած է եւ ըստ 2011-ի մարդահամարին անոր թիւը 30 է․ 1951-ին՝ 53, 1961-ին՝ 66, 1971-ին՝ 23, 1981-ին՝ 15, 1991-ին՝ 3, 2001-ին՝ 5։
Ատելֆի կղզեխումբին ափերուն կ՛ապրի «վտանգուած տեսակ» յայտարարուած մոնահուս-մոնահուս փոկը։
Կղզիին արեւմտեան կողմի ջուրերուն մէջ (22-23 մեթր խորութեան), յայտնաբերուած է Դասական ժամանակաշրջանին (Ք․Ա․ 5-րդ դար) ամենամեծ նաւաբեկութիւնը։ Նաւաբեկուած առեւտրական նաւը յայտնաբերած է ձկնորս մը 1985-ին։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ալոնիսոս ծովային պուրակ Ստորոգութիւն:Սփորատեսի կղզիներ Ստորոգութիւն:Էգէականի կղզիակներ Ստորոգութիւն:Յունաստանի կղզիներ
Թոլիս Վոսքոփուլոս
Թոլիս Վոսքոփուլոս Τόλης Βοσκόπουλος, (Քոքինիա, Փիրէա, 26 Յուլիս 1940 – Աթէնք, 19 Յուլիս 2021),  աւազանի անունով Ափոսթոլոս Վոսքոփուլոս․ անուանի յոյն երգիչ, երգահան, բանաստեղծ ու դերասան։   Կը սեպուի Յունաստանի գլխաւոր երգիչներէն եւ անոր տրուած է «Փրիկիփաս» Πρίγκηπας (բառացի թարգմանութեամբ՝ Իշխան) անունը։
Պիքսէն Լիզարազու
Պիքսէն Լիզարազու (Լիսարասու), (պասք.՝ Bixente Lizarazu [biˈʃente lisaˈrasu], ֆր.՝ Bixente Lizarazu) (9 Դեկտեմբեր 1969 , Saint-Jean-de-Luz), ազգութեամբ պասք ֆրանսացի ֆութպոլիստ, եզրային պաշտպան, հանդէս եկած է Պորտօ, Աթլետիկ Պիլպաօ, Պաւարիա, Մարսէյի Օլիմփիք խումբերուն մէջ։ 1998-ի Ֆութպոլի աշխարհի առաջնութեան եւ 2000-ի Եւրոպայի առաջնութեան ախոյեան։ Ան ճանչցուած է իբրեւ ֆութպոլի պատմութեան մէջ լաւագոյն եզրային պաշտպաններէն մէկը։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Պասքերու ֆրանսական երկրամասին մէջ։ Ծնողքը զայն անուանած է Պիշէնտէ (ֆր.՝ Bixente), սակայն տեղի պետական պաշտօնեան կը հրաժարի անոր փաստաթուղթին մէջ գրանցել պասքական անուն, հետեւաբար փոքրիկին տղային կը գրանցեն ֆրանսացիի անունով՝ Վենսան (ֆր.՝ Vincent) ։
Թոլիս Վոսքոփուլոս
Հակիրճ կենսագրական գիծեր
Հայրը կը յուսար թէ միակ տղայ զաւակը պիտի շարունակէր իր գործը՝ բանջարավաճառ, սակայն Թոլիս արուեստի բնագաւառը կը նախընտրէ։  18 տարեկանին, (1958), առաջին անգամ թատերաբեմէն հանդէս կու գայ, իսկ հինգ տարի ետք, 1963-ին  «Բան մը կ՛ այրի» Κάτι να καίει ժապաւէնին մէջ իր առաջին դերը կ’ ունենայ իբրեւ Փեթրոս ։
Պիքսէն Լիզարազու
Կենսագրութիւն
Հետաքրքրուած է սըրֆինկով, դայուինկով, երաժշտութեամբ։ Սերտ յարաբերութիւններու մէջ եղած է բնապահպանական կազմակերպութեան հետ։ Ֆութպոլային ասպարէզին աւարտէն ետք զբաղած է պրազիլական ջուջուցուով եւ 2009-ին դարձած է իր տարեկիցներու Եւրոպայի ախոյեան ։
Թոլիս Վոսքոփուլոս
Երգիչը
1962-63-ին կը ձայնագրէ «Վիմա-վիմա» երգը ։  «Աղոնիա» Άγωνία երգը բացառիկ արձագանգ կը գտնէ եւ զայն կը հաստատէ իբրեւ երգիչ․ կ՛ երգէ համանուն ժապաւէնին մէջ, ուր գլխաւոր դերակատարներէն է (1968) ։
Պիքսէն Լիզարազու
Կենսագրութիւն
Կ՛աշխատի ֆրանսական հեռուստատեսութեան մէջ որպէս ֆութպոլի մեկնաբան, միաժամանակ կը վարէ մէկ այլ ֆութպոլային հաղորդում։ Քանի մը անգամ սպառնալիքներ ստացած է պասքեան ձախ ծայրայեղական, ազգայնական անջատողականներու կազմակերպութեան՝ ԷԹԱ-ի կողմէ, որմէ ետք ան կը սկսի օգտուիլ թիկնապահներու ծառայութիւններէն։ Ունի երկու զաւակ, տղան՝ Չիմիստա, եւ աղջիկը՝ Ուխաինա։ Հետագային Լիզարազն բնակութիւն կը հաստատէ Սիպուր քաղաքին մէջ։ Անոր ֆութպոլիստ ընկերներն են Զինետին Զիտանը եւ Քրիստոֆ Տիւկարին։
Թոլիս Վոսքոփուլոս
Երգիչը
Այնուհետեւ յաջողութիւնները իրար կը յաջորդեն եւ իրեն կը տրուի «Փրիկիփաս» (Πρίγκηπας=Իշխան) անունը։  40 տարիներ իր բոլոր ելոյթները բացառիկ յաջողութեամբ կը պսակուին, շնորհիւ յաջող երգացանկին, ինչպէս օրինակ՝ «Յիշողութիւններ» Αναμνήσεις (1967), «Լուսինը վրաս» Το φεγγάρι πάνωθέ μου (1969) , «Ան» Εκείνη «Դանակը անուշ կը ցաւէր» Γλυκά πονούσε το μαχαίρι , «Եղբայրներս՝ դատարկաշրջիկներ, թռչուններ» Αδέλφια μου αλήτες πουλιά  (1970) , «Կը պաղատեմ» Σε ικετεύω (1970) , «Անկրկնելի» Ανεπανάληπτος , «Դուն ալ պիտի հեռանաս» Κι εσύ θα φύγεις (Ένα ρολόι σταματημένο) (1970) , «Խարտեաշ սէրս» Ξανθή αγαπημένη Παναγιά (1972․ գրեց իր այդ շրջանին մեծ սէրին համար՝ Զոյի Լասքարի) , «Անոր կենացը» Άιντε στην υγειά της  , «Մեր երազը չկորսուած․․․»  Πριν χαθεί το όνειρο μας (1976) , «Այդ բանը որ կը մնայ» Είναι το κάτι που μένει (1977) , «Քունս տարաւ» Αποκοιμηθηκα (1977) , «Դերասան երգէ՛» Τραγούδα θεατρίνε (1978) , «Տղամարդիկը շատ չեն խօսիր» Οι άντρες δε μιλούν πολύ (1985) , «Քեզի համար իրիկունը երկուքի պիտի բաժնեմ» Θα κόψω για σένα τη νύχτα στα δύο  (1990) , «Ականջներուս խօսքեր մը հասան» Ψύλλοι στα αφτιά μου , «Սէրը երեւակայութիւն կ՛ ուզէ» Η αγάπη θέλει φαντασία ,  «Կեանքը ինծի սէր մը պարտք ունի» Μου χρωστάει μια αγάπη η ζωή (կ՛ երգէ կեանքի իր վերջին եւ միակ իսկական մեծ սէրին հետ՝ Անճելա Կերեքու) , «Անվերջ ճամբորդութիւն» Να κάνουμε έναν έρωτα όλο τρέλα (1990) , «Միայն մէկ, այդ մէկը կը սիրեմ» Εγώ αγαπώ μόνο μία ։
Պիքսէն Լիզարազու
Ասպարէզ
Ֆրանսայի հաւաքականին հետ իր առաջին խաղը եղած է 14 Նոյեմբեր 1992-ին, Փարիզի մէջ տեղի ունեցած Ֆրանսա- Ֆինլանտա խաղի ժամամակ (2:1)։ Հաւաքականին հետ իր վերջին խաղը եղած է 25 Յունիս 2004-ին՝ Եւրոպայի առաջնութեան մէջ, Յունաստանի դէմ խաղի ժամանակ (0:1)։
Թոլիս Վոսքոփուլոս
Երգահան եւ յօրինող
Յոյն բազմաթիւ ծանօթ երգիչներ, երգած են անոր յօրինումները, ինչպէս օրինակ՝ Մարինելա, Տուքիսա, Սթրաթոս Տիոնիսիու, Անտոնիս Րեմոս, Նոթիս Սֆաքիանաքիս։
Սելանիկի Յունական Երգի Փառատօն
1969-ին իր յօրինած «Ան» Εκείνη երգը Սելանիկի Երգի փառատօնին երկրորդ մրցանակին կ՛ արժանանայ։  Երգը  Եանիս Վոյեածիս կը մեկնաբանէ ։
1971-ին իր յօրինած «Եղբայրներս՝ դատարկաշրջիկներ, թռչուններ» Αδέλφια μου αλήτες πουλιά  (1970) երգը, Սելանիկի Երգի փառատօնին առաջին մրցանակին կ՛ արժանանայ։ Երգը  Եանիս Վոյեածիս կը մեկնաբանէ ։
1972-ին նոյն փառատօնին կը մասնակցի մեկնաբանելով «Խարտեաշ սէրս» Ξανθή αγαπημένη Παναγιά երգը, որ գրած է իր այդ շրջանին մեծ սէրին համար՝ Զոյի Լասքարի ․։
Ժապաւէնագրութիւն
Մանսակցած է բազմաթիւ ժապաւէններու, ինչպէս օրինակ՝ «Մարիխուանա սթոփ» Μαριχουάνα στοπ! (1971),  «Բան մը կ՛ այրի» Κάτι να καίει (1963) , եւայլն։
Պարգեւատրումներ
2013-ին Փիրէայի Վէաքիօ բացօթեայ թատրոնին մէջ համերգ մը կու տայ եւ ելոյթին ընթացքին քաղաքապետը զայն կը պարգեւատրէ իբրեւ յունական երգի զարգացման մէջ կարեւոր ներդրում բերած արուեստագէտ։
Անձնական կեանք
Անձնական կեանքը հետաքրքրական եւ արկածախնդրական եղած է։  Կեանքի ընկերուհիները բաւական եղած են՝ երգչուհիներ, դերասանուհիներ։  Չորս անգամ ամուսնացած է։  Վերջին ամուսնութիւնը (2-8-1996) դերասանուհի եւ Յունաստանի Խորհրդարանի նախկին անդամ Անճելա Կերեքուին հետ տեւեց մինչեւ իր մահը։  Միասին բախտաւորուեցան աղջիկ զաւակով մը։
Մահը
Վերջին տարիներուն սիրտէն կը տարապէր։  Աչքերը փակեց 19 Յուլիս 2021-ին, 80 տարեկանին։
Տե՛ս նաեւ
Նիքոս Քսիլուրիս
Մարիքա Նինու
Ճորճ Ուէյեա
Կենսագրութիւն
Ծնած եւ մեծցած է Քլարա Թաուն շրջան, Մնրովիա: Ան երկրի հարաւ-արեւելեան շրջանի ամենաաղքատ քրու ժողովուրդին խումբէն է: Անոր հայրը Ուիլիըմ Թ. Ուէյեա աւագի մեքենագործ եղած է երբ մայրը՝ Անն Քույէուէյեան (մ.2013) վաճառողուհի էր։ Ան իր հօրական քրիստոնեայ տատին (Emma Klonjlaleh Brown) մօտ ծնողներուն բաժնուելէն եք, երբ ինք տակաւին փոքր էր մեծցած տասներեք երեխոց մեկն էր:
Ուէյեա գործունէութիւնն սկսած է իր հայրենի երկրին մէջ խաղալով տեղւոյն երկու ամենախոշոր ակումբներուն մէջ, որմէ ետք Քամերուն տեղափոխուած է՝ Եաունտէի Թոնըր ֆութպոլային ակումբ։ Մեկ տարի անց, երբ դարձաւ 22 տարեկան, անոր նկատած են ֆրանսական Մոնաքոյ ֆութպոլային ակումբի ընտրողները։ 1988 թուականի Օգոստոս 17-ին ԱՆ առաջին անգամ հանդԷս եկաւ «Մոնաքոյին» կազմին եւ պարտուեցաւ Օսերէն։ Սակայն, 1991 թուականին Արսէն Վենկերի գլխաւորութեամբ Մոնաքոն դարձաւ Ֆրանսայի գաւաթակիր՝ Մարսէյը յաղթելով։ 1992 թուականին Ուէյեան իր թիմակիցներուն հետ հասաւ մինչեւ Գաւաթներու գաւաթի եզրափակիչ, ուր սակայն պարտուեցան գերմանական Վերտերին։
Արտաքին Յղումներ
Ստորոգութիւն:1966 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1 Հոկտեմբերի ծնածներ
1683 թուական
1683 թուական, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 83րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1683 ծնունդներ
Մահեր
Ստորոգութիւն:1683
Աֆշին
Աֆշին Ճաֆարի, հանրածանօթ իբրեւ Աֆշին պարսկերէն՝ افشین պարսիկ-գերման փոփ ժանրի երգիչ եւ միջազգային աստղ իրանեան սփիւռքի գաղթօճախներուն մէջ ։
Արտագին յղումներ
Ստորոգութիւն:6 Մայիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:Երգիչներ
Արմենակ Քհնյ. Տօնաթոսեան
Նախնական ուսումը ստացած է ծննդավայրի ծխական վարժարանին մէջ, զոր փայլուն նիշերով աւարտելէ ետք, որդեգրած է ուսուցչական ասպարէզը։ Երկու տարի կրթական պաշտօն վարելէ ետք, տնտեսական փայլուն վիճակ մը ունենալու հեռանկարով մեկնած է Հալէպ եւ ծանօթ վաճառականի մը քով գրագրութեան պաշտօն վարած է քանի մը տարիներ։
Նիւթական վիճակը բարելաւելէ ետք, պատրաստուած է ամուսնութեան։ Իր կեանքի ընկերը ընտրած է Հայրապետական ընտանիքի դուստրը՝ որդ. Եղիսաբէթը, որուն հետ պսակուած է իր ծննդավայրին մէջ 1880-ին եւ ունեցած է վեց զաւակներ՝ Մարիամ, Արաքսի, Աննիկ, Անահիտ, Տիգրան եւ Թոկօ։
Առօրեայ իր աշխատանքին կողքին, հետեւած է ազգային իրադարձութիւններուն ու կրթական կեանքին։ Անտիոքի Առաջնորդն ու Ազգ. Իշխանութիւնը զինք հրաւիրած են Անտիոք՝ ուսուցչական պաշտօնի։ Ան լքած է ազատ ասպարէզը ու փոխադրուած Անտիոք եւ 1881-82 տարիներուն ստանձնած է կրթական գործը։ Իր նուիրածութիւնն ու կրթական կեանքի ընդունակութիւնը մեծապէս նպաստած են սերունդներու դաստիարակութեան սրբազան գործին։ Իր կրթական ու ազգային ծառայութեամբ, աշակերտներուն ու ժողովուրդին համար դարձած է յարգելի ու սիրելի ուսուցիչ։
1909-ին, տեղի կ'ունենայ Ատանայի ջարդը եւ կը շարունակուի մինչեւ Անտիոք։ Զոհ կ'երթան հարիւր հազարաւոր հայեր եւ Ատանան կը վերածուի սպանդանոցի ու աւերակի։ Այդ օրերուն է, որ թուրք խուժանը կը ձերբակալէ Տ. Արմենակն ու քսան տարեկան Տիգրան անունով իր զաւակը եկեղեցւոյ մէջ: Տիգրանը բազմաթիւ չարչարանքներու ենթարկելէ ետք, իր հօր ձեռքերուն վրայ կը սպանեն եւ ապա կը խողխողեն Տ. Արմենակ քահանան, 7 Ապրի, 1909-ին, Ս. Աւետեաց տօնին։ Այսպէս հայր եւ որդի կը նահատակուին վասն հաւատոյ եւ վասն ազգին մերոյ :
Արծաթ
Արծաթ (Argentum), քիմիական տարր է, որուն նշանն է Ag, տարրերու պարբերական համակարգ ի 1-ին խումբի քիմիական տարր։ Ազնիւ մետաղ է, կը պատկանի անցումային տարրերու շարքին, կարգահամարը՝ 47, աթոմական զանգուածը՝107,868։ Արծաթը d տարր է, անոր աթոմի ելեկտրոնային թաղանթներու կառուցվածքն է՝ 4s24p64d105s1։ К, L, М թաղանթները լրացուած են։
Արծաթը գեղեցիկ, սպիտակ, փափուկ մետաղ է, խտութիւնը՝ 10,50 կ/սմ³, հալման ջերմաստիճանը՝ 960,5 °C, կարծրութիւնը՝ 25 կգուժ/մմ², ըստ Մոսի՝ 2,5։
Պատմութիւն
Արծաթը յայտնի է շատ վաղուց։ Եգիպտոս ի մէջ պեղուած են աւելի քան 6000 տարուան հնութիւն ունեցող արծաթէ զարդեր։ Աւելի ուշ արծաթը կ'օգտագործուէր դրամային համաձուլուածքներ ու մէջ։ Ք.ա. 2500 թուականին շատ երկիրներու մէջ արծաթը օգտագործուած է որպէս մետաղադրամ։ Արծաթէն պատրաստուած գեղարուեստական առարկաներ գտնուած են նաեւ Էրեբունի ի, Երզնկա յի (մ.թ.ա. 5-4-րդ դարերուն), Արտաշատ ի մէջ (ք. ա. 2-1-ին դարերուն)։
Անուան Ծագում
Ակնյայտ է, որ серебро, srebro, сребро, сьребро կը մտնէ *sьrebro պրոտո-սլաւոնական լեզուին մէջ, որ կը համապատասխանէ մերձպալթեան (sidabras - sirablan) եւ գերմաներէն (silubr, Silber, silver) լեզուներուն։
Արծաթի «ἄργυρος», «árgyros» - «արկիրոս» (սպիտակ, փայլող, փայլատակող), կապուած է անոր գեղեցիկ սպիտակափայլ գոյնի հետ։ Այստեղէն ալ ծագած է արծաթի argentum նոյնանշանակ անուանումը։
Ասորեստան ի մէջ արծաթը կը համարուէր «Լուսնի մետաղ», իսկ քիմիագէտները զայն կը պատկերէին լուսնեղջիւրի տեսքով։ Արծաթէ, ոսկիէ եւ փլաթինէ իրերու ու զարդերու վրայ կը դրուի յարգանիշ, որ ցոյց կու տայ թանկարժէք մետաղի պարունակութիւնը։
Բնութեան Մէջ
Պարունակութիւնը երկրակեղեւին մէջ 1, 10-5 զանգուածային % է, ծովաջուրին մէջ՝ 0,3-10 մկ/տ։ Բնութեան մէջ կը գտնուի ազատ վիճակի մէջ (բնածին արծաթ), նաեւ միացութիւններու ձեւով, արկենտիտ՝ Ag2S, պիրարգիրիտ՝ Ag3PbS3, պրուստիտ՝ Ag3AsS3, կերարգիրիտ՝ AgCl եւ այլն։ Փոքր քանակով արծաթ կայ նաեւ բազմաթիւ այլ հանքանիւթ երու մէջ։ Արդիւնաբերական նշանակութիւն ունին 0.02%-էն աւելի արծաթ պարունակող հանքանիւթերը։
Արծաթի հիմնական մասը, որպէս կողմնակի արգասիք, կը կորզուի այլ մետաղներու (զինք, կապար, կոպալտ, պղինձ) արդիւնահանման ժամանակ։
Հանքավայրեր
Արծաթի հանքաքարի ամենախոշոր հանքավայրերը կը գտնուին Մեքսիքա յի, Քանատա յի, Աւստրալիոյ, ԱՄՆ ու, Ճափոն ի, Ռուսաստան ի, Գերմանիոյ, Սպանիոյ, Փերու ի, Չիլի ի, Չինաստան ի, Լեհաստան ի, Ղազախստան ի, Ռումանիոյ, Շուէտ ի, Չեխիոյ, Սլովաքիոյ, Աւստրիոյ, Հունգարիոյ, Նորվեկիոյ մէջ : Ինչպէս նաեւ արծաթի հանքավայրեր կան Հայաստանի, Կիպրոսի եւ Սարտինիոյ մէջ :
Ստացում
Արդիւնաբերութեան մէջ արծաթը կը ստանան հիմնականօրէն կապարի եւ պղինձ ի խտացումներու վերամշակումէն։ Սեւ պղինձէն արծաթը կ'անջատեն ելեկտրոլիտային ռաֆինացման ժամանակ։ Սեւ կապար էն արծաթը կ'անջատեն զինք ի միջոցով։ Լուծուելով զինքին մէջ՝ անիկա կ'անջատուի զինքի փրփուրի հետ, որմէ զինքը կը հեռացնեն թորելով (1250 °C)։
Արծաթի վերջնական մաքրումը կը կատարուի ելեկտրոլիզ ով։ Արծաթային հանքանիւթերէն արծաթը ստանալու համար հանքանիւթերը կ'ենթարկեն գրաւիտացիոն հարստացման, ապա կ'անջատեն արծաթը ցիանացման եղանակով։ Պիրիտային եւ այլ թափոններու մէջ պարունակուող արծաթը անջատելու համար կ'ենթարկեն քլորացնող բովման եւ ապա ցիանացման։ Ցիանային լուծոյթէն արծաթը կը նստեցնեն զինքով կամ ալիւմին ով։ Արծաթը կ'անջատեն նաեւ իոնափոխանակման եղանակով եւ օրկանական լուծիչներով արտահանելով։
Ֆիզիքական Յատկութիւններ
Արծաթը գեղեցիկ, սպիտակափայլ մետաղ է։ Հալման ջերմաստիճանը՝ 960,5°C, եռալունը՝ 2212°C, խտութիւնը՝ 10503,4 քկ/մ3։ Արծաթը աւելի լաւ է յայտնի քան միւս մետաղ ները, կ'անդրադարձնէ լոյսը (յատկապէս ինֆրակարմիր), կը հաղորդէ ջերմութիւնը եւ ելեկտրականութիւն ը։ Չափազանց փլաստիկ է, արծաթէն կարելի է գլանել մինչեւ 10-8 մմ. հաստութեան փայլաթիթեղ։ Քիմիապէս քիչ աշխոյժ, միացութիւններու մէջ միարժէք, երբեմն երկարժէք եւ եռարժէք է։
Արծաթը կը կտրուի դանակով, 1 կրամը կը ձգուի շուրջ 1800 մեթր եւ կը գլանուի մինչեւ 0,00025 մմ. հաստութեամբ նրբաթիթեղի, կը փայլեցուի մինչեւ հայելափայլի, անդրադարձման գործակիցը 95-97% է, կայուն է հիմքեր ու, օքսիտներ ու, փաղաղութեան նկատմամբ, բայց կը լուծուի խիտ ազոտական թթու ի, քալիումի ցիանիտ ի լուծոյթի մէջ, անգամ օդի աննշան ծծմբային կազէն կը սեւնայ՝ ծածկուելով արծաթի սուլֆատի ¥AgS¤ շերտով։ Արծաթի օրինականացուած յարգերն են՝ 800, 830, 875, 925, 960։ Որքան ցածր է արծաթի յարգը, այնքան շուտ կը սեւնայ։ Տարեկան հանոյթը կը կազմէ 100000 տ, հիմնական արտահանողներն են Մեքսիքա ն, Քանատան, ԱՄՆ-ը։
Քիմիական Յատկութիւններ
Խոնաւ օդին մէջ արծաթը կը կլանէ թթուածին՝ յառաջացնելով օքսիտի չափազանց բարակ (~12A) պաշտպանական շերտ։
Արծաթի միացութիւնները թթուածինի հետ կը ստանան անուղղակի ճանապարհով։ Յայտնի են Ag2O եւ AgO կայուն եւ չափազանց անկայուն Ag2O3 օքսիտները։
Ag2O լոյսի ազդեցութեամբ դանդաղ քայքայուող դարչնագոյն բիւրեղական նիւթ է։
Հեշտութեամբ կը վերականգնի ջրածինով։ Կը լուծուի ջուր ի (0, 013 կ/լ, 20 °C-ում), թթուներ ու եւ ամոնիումի հիտրօքսիտի մէջ։
Կ'օգտագործուի օրկանական սինթեզի մէջ, հակակազերու մէջ։ Ag2O-ի ջրային լուծոյթը հիմնային է, որ, ըստ երեւոյթին, արծաթի հիտրօքսիտի (AgOH) առկայութեան արդիւնք է։ AgO-ն մութ մոխրագոյն մետաղափայլ բիւրեղական նիւթ է։ Կը քայքայուի 100°C-ին, 110°C-ին պայթիւնով։ Կը լուծուի թթուներու հետ, օքսիտիչ է։ Կ'օգտագործուի «գերօքսիտային» կալուանական տարրեր պատրաստելու։ Աթոմական ջրածինի եւ արծաթի փոխազդմամբ կը ստացուի արծաթի հիտրիտը՝ AgH, որ խոնաւութեան առկայութեամբ արագ քայքայուող սպիտակ բիւրեղական նիւթ է։
Սենեկային ջերմաստիճանի մէջ արծաթը կը փոխազդէ հալոկեններ ու հետ՝ յառաջացնելով համապատասխան հալոկենիտի պաշտպանական շերտ։ Ջերմաստիճանի բարձրացումը եւ խոնաւութեան առկայութիւնը կը հեշտացնեն հալոկենիտի յառաջացումը։ AgF բաց դեղնաւուն, ամորֆ նիւթ է։ Լաւ կը լուծուի ջուրին հետ։ AgF2 եւ Ag2F ջուրի առկայութեամբ անկայուն են։
Չոր օդ ի եւ տեսանելի լոյսի ազդեցութեամբ ֆտորիտները կայուն են։
Արծաթի եօտիտը (բաց դեղնաւուն բիւրեղներ) ջուրին մէջ վատ լուծուող նիւթ է։ Լոյս ի ազդեցութեամբ կը քայքայուի, կ'օգտագործուի լուսանկարչութեան մէջ։ Արծաթը կը միանայ ծծումբին եւ անոր ցնդող միացութիւններուն՝ յառաջացնելով սուլֆիտ՝ Ag2S, որ սեւ, ջուրին մէջ անլուծելի լուսազգայուն նիւթ է․ կը ստացուի արծաթի լուծելի աղեր ու եւ ծծմբածխածինի փոխազդմամբ։
Արծաթը ազոտ ին անմիջականօրէն չի միանար։ Յայտնի են անկայուն արծաթի նիթրիտը՝ Ag3N (շագանակագոյն, պինդ նիւթ), եւ արծաթի ազիտը՝ AgN3 (սպիտակ բիւրեղներ, որոնք տաքցնելէ կամ հարուածէն կը պայթին։
Ածխածին ը կը միանայ արծաթին միայն շիկացնելով՝ յառաջացնելով արծաթի կարբիդ՝ Ag2C2, որ սպիտակ փոշի է, կը պայթի հարուածէ եւ ուժեղ լուսաւորումէ։
Մետաղներու հետ արծաթը կը յառաջացնէ համաձուլուածքներ։ Ան կը լուծուի թթուներու հետ միայն օքսիտիչներու առկայութեամբ։
Լաւ կը լուծուին նիթրաթը, ֆտորիտը, գերքլորատը։ Լուծելի աղերը անգոյն են եւ թունաւոր։ Արծաթի սուլֆատը՝ Ag2SO4, սպիտակ բիւրեղական, ջուրին մէջ վատ լուծուող նիւթ է (0,79 գ, 100 մլ ջրում, 20°C)։
Արծաթի քարպոնաթը՝ Ag2CO3, դեղնաւուն, լուսազգայուն նիւթ է, կ'օգտագործուի օրկանական սինթեզի մէջ։ Արծաթի աղերը համապատասխան անիոններու աւելցուկի առկայութեամբ կը յառաջացնեն կոմպլեքսային միացութիւններ՝ K[Ag(CN)2], K3[AgCl4] եւ այլն։ Արծաթի իոններու ամենաչնչին քանակներն անգամ (2, 15•10−9 գ/լ) ունին մանրէասպան յատկութիւն։
Բնութագիր Յատկանիշներ
Բոլոր մետաղներ էն ամենամեծ ելեկտրական հաղորդականութիւն ը արծաթը ունի, անիկա նոյնիսկ բարձր է պղինձ ի հաղորդականութենէն։ Բայց իր թանկարժէքութեան եւ լաքոտուելու յատկութեան պատճառով անիկա իր լայն կիրառութիւնը չէ գտած ելեկտրական նպատակներու համար։
Մաքուր արծաթը ունի ամենաբարձր ջերմային հաղորդականութիւն ը, ամենասպիտակ գոյնը, ամենաբարձր օպտիկական անդրադարձողականութիւն ը։ Համեմատած այլ մետաղներու հետ՝ արծաթը ունի ամենացած հաղորդակցութեան դիմադրողականութիւնը։
Իզոթոփներ
Բնական արծաթը բաղկացած է 107Ag(51,35 %) եւ 109Ag(48,65 %) կայուն իզոթոփներ է։ Արհեստականօրէն ստացուած են 102-117 զանգուածի թիւերով ռատիօակտիւ իզոթոփներ, որոնցմէ ամենակայունը 110Ag է (T1/2 = 253 օր)։
Կիրառութիւն
Արծաթը մեծ մասամբ կ'օգտագործուի համաձուլուածքներու ձեւով մանրադրամներ, ոսկերչական զարդեր, կենցաղային իրեր պատրաստելու համար։ Մաքուր արծաթը կ'օգտագործուի արտադրական սարքեր եւ ռատիօմասեր երեսապատելու, զինքարծաթային կուտակիչներ պատրաստելու համար։ Մաքուր արծաթը կը կիրառուի նաեւ քիմիական սինթեզի մէջ որպէս քաթալիզատոր։ Քոլոիտային արծաթը կ'օգտագործուի բժշկութեան մէջ, անիկա հականեխիչ միջոց է լորձաթաղանթ ի համար (արգիրոլ, պրոտարգոլ, կոլարգոլ)։
Հետագային մշակուած են արծաթապատող լուծոյթներ, որոնք (չնչին փոփոխութիւններով) պահպանուած են մինչեւ մեր օրերը։ Արծաթապատումը կ'իրականացուի մետաղական արծաթով, որ կը ստացուի արծաթի աղերու ամոնիակային լուծոյթի եւ գլիւկոզայի կամ ֆորմալինի փոխազդեցութեամբ (այդ երեւոյթը յայտնի է որպէս արծաթահայելիի շարժում)։ Արծաթապատումը կը կիրառուի արդիւնաբերութեան մէջ՝ ինքնաշարժներու ցոլարձակ լապտերներու եւ լուսարձակներու պատրաստման համար։
Բժշկութեան մէջ
Մանրէասպան յատկութիւններու շնորհիւ արծաթը կ'օգտագործուի բժշկութեան մէջ։ Անիկա հականեխիչ միջոց է լորձաթաղանթի համար : Անոր միջոցով կը վարակազերծեն ջուրը, սակայն Ag+ իոններու մեծ խտացումը մարդու համար թունաւոր է։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Արծաթ Ստորոգութիւն:Ազնիւ մետաղներ Ստորոգութիւն:Սնունդի յաւելումներ Ստորոգութիւն:Անցումային մետաղներ
Կոստանդնուպոլսոյ Գրաւում (1204)
Կոստանդնուպոլսոյ գրաւում Բիւզանդական կայսրութեան մայրաքաղաքի գրաւումը վենետիկցիներու ու խաչակիրներու կողմէն 13 ապրիլ 1204-ին։ Գրաւմանը նախորդած են երկու ծանր պաշարումներ 1203 եւ 1204 թուականներուն։
Վենետիկի նաւատորմը եւ խաչակիրները քաղաքը գրաւելէ ետք թալանած եւ կազմակերպած են յոյն ուղղափառ բնակչութեան սպանդը, այսպիսով լուծելով 1182-ի յոյներու կողմէն կազմակերպուած լատինական ջարդերու վրէժը։
9 մայիս-ին նոր կայսր հռչակուեցաւ Բալդուին Ֆլարանդիացին, որմէ ետք Լատինական կայսրութիւնը հիմնուեցաւ, որ իր ստորակայ պետութիւնները ունէր։ Անոնք իտալական, ֆրանսական ու գերմանական ազնուականներու կողմէ կը ղեկավարուէին։ Յունական ազնուականութիւնը չյանձնուեցաւ եւ կայսրութեան ծայրամասերուն մէջ պայքարը շարունակեց։
Պատճառներ
Կոստանդնուպոլսոյ կործանման հիմնական պատճառը կայսրութեան սոցիալ-տնտեսական վիճակի հետ մնալն էր զարգացող արեւմտաեւրոպական պետութիւններու համեմատ։ Այն պարագային, երբ եւրոպական երկիրներու աշխոյժ կենցաղ կը բերէին գիտական նոր ձեռքբերումներ, բիւզանդական ազնուականութիւնը կը շարունակէր իր սեփական միջոցները ներդնել փոքր եկամտաբերութիւն ունեցող բարրձրարժէք անշարժ գոյքի մէջ, որուն պաշտպանութիւնը թրքական ցեղերու պարբերաբար ասպատակութիւններու պայմաններուն մէջ աւելի ու աւելի կը բարդանար։ 12-րդ դարուն յունական առեւտրական նոր դաս յայտնուեաւ, որ աւելի հիմնուած էր իտալական առեւտրական աւանդոյթներու վրայ, այդ դասը սերտօրէն իտալական տալասակրատիայի հետ կը գործակցէր, յոյս ունենալով, որ վերջիններուս օգնութեամբ կ՛րնայ իրավիճակը բարելաւուիլ։
Քաղաքի կործանման յաջորդ հիմնական պատճառը 1187-ին կնքուած վենետիկա-բիւզանդական պայմանագիրն էր ըստ, որուն բիւզանդացիները ռազմական նաւատորմը կրճատեցին, յուսերնին իտալական «դաշնակիցներու» վրայ դնելով։ Քանի որ հենց վենետիկեան նաւերը Կոստանդնուպոլիս հասցուցին աւելի քան 30 հազարանոց խաչակրաց բանակը։ Քաղաքի գրաւումէն առաջ, քաղաքը 250-500 հազար բնակիչ ունէր եւ ժամանակի աշխարհի ամենամեծ քաղաքներէն մէկն էր։ Այնուամենայնիւ քաղաքի մեծ բնակչութիւնը խաչակիրներուն չխանգարեց, քանի որ երկրին մէջ արդէն երկար ժամանակ անմիաբանութիւն կը տիրէր պարբերաբար տեղի ունեցող գահակալական կռիւներու պատճառով։
Իրադարձութիւններու ընթացքը
Խաչակիրները արդէն երկար ժամանակ կը հետեւէին թուլացող քաղաքին։ Իսկ խաչակրաց արշաւանքներու ընթացքին, իտալացիները արդէն մօտէն ծանօթացած էին Բալկաններու եւ Փոքր Ասիոյ աշխարհագրութեան։
Քաղաքը գրաւելէ ետք զանգուածային աւազակութիւնը սկսաւ։ Մօտ 2 հազար մարդ սպաննուեցաւ գրաւման առաջին օրերուն։ Քաղաքին մէջ քանի մը օր շարունակ հրդեհ կար։ Կրակի մէջ ոչնչացան շարք մը մշակութային յուշարձաններ եւ տակաւին անյիշելի ժամանակներէն քաղաքին մէջ պահուող անգին ձեռագիրներ։ Կրակէն առաւելագոյնը տուժեց կայսերական գրադարանը։ 1204-ի աշնան, վենետիկա-խաչակրաց ուժերու 24 առաջնորդները ֆրանքի հիմք հանդիսացող Բիւզանդական կայսրութեան մասնատման մասին պայմանագիրը կնքեցին(Partitio terrarum imperii Romaniae)։
Յունաստանի բնակչութիւնը զանգուածային ձեւով կը լքէր քաղաքը։ Լատինական տիրապետութեան վերջը քաղաքին մէջ մնացած էր 50 հազար բնակիչ։
Կոստանդնուպոլիսը Բիւզանդական կայսրութեան արեւմտեան մասը գրաւող Լատինական կայսրութեան մայրաքաղաքը դարձաւ։
Հետեւանքներ
Երկու անյաջող պաշարումներէն ետք, 1261-ին վենետիկեան նաւատորմի բացակայութեան պայմաններուն մէջ Նիկիայի կայսրութեան բանակը գրաւեց շատ զօրաւոր ձեւով պաշտպանուած Կոստանդնուպոլիսը։ Բիւզանդական կայսրութիւնը վերականգնեցաւ, սակայն սոցիալ-տնտեսական եւ ընկերվարական ճգնաժամը շարունակուեցաւ։ Կոստանդնուպոլսոյ գրաւումը կաթոլիկներու կողմէն աւելի մեծացուց Բալկաններուն մէջ առկայ էթնո-կրօնական թշնամանքը եւ քաղաքական քաոսի մթնոլորտը զօրացուց։
Արմէն Ճիկարխանեան
Արմէն Ճիկարխանեան, շարժանկարի եւ թատրոնի հայ նշանաւոր դերասան,  բեմադրիչ Խորհրդային Միութեան  ժողովրդական արթիստ։
Կենսագրական գիծեր
Աւարտած է Երեւանի Ա. Չեխովի անուան միջնակարգ դպրոցը: 1953-54 թուականներում աշխատած է « Հայֆիլմ » շարժապատկերի սթիւտիոյին մէջ: 1954-58 թուականներուն սորված է Երեւանի գեղարուեստական-թատերական հիմնարկի դերասանական կաճառին մէջ` Վարդան Աճէմեանի, ապա` Արմէն Գուլակեանի արուեստանոցներուն մէջ:
Առաջին անգամ բեմ բարձրացած է 1955-ին` Երեւանի Կ. Ստանիսլավսկիի անուան ռուսական տրամաթիքական թատրոնին մէջ:
1955-67 թուականներուն աշխատած է Երեւանի Կ. Ստանիսլավսկիի անուան ռուսական տրամաթիքական թատրոնին մէջ` իբրեւ դերասան :
Դերեր ստանձնած է բազմաթիւ ռուսական ֆիլմերու մէջ: 1979-ին Վլատիմիր Վիսոցքիի հետ խաղցած է «Հանդիպման վայրը փոխել չի կարելի» ժապաւէնին մէջ:
1981-ին նկարահանուած է ռուս-ֆրանսիական «Թեհրան 43» ժապաւէնին մէջ: 1996-էն ղեկավարած է Մոսկուայի տրամաթիքական թատրոնը: Նկարահանուած է աւելի քան 250 շարժանկարներու մէջ :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ
1684 թուական
1684 թուական, նահանջ տարի, 17րդ դարու 84րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1684 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1684 մահեր
Ստորոգութիւն:1684
Գրիգոր Շղթայակիր Պատրիարք
Գրիգոր Շղթայակիր Պատրիարք (1670 – 1749 թ․), Երուսաղեմի հայոց Պատրիարք Ամրտօլու համալսարանի յառաջադէմ աշակերտներէն Կոլոտ Յովհաննէսի հետ կը թողու վանքը նաեւ Գրիգոր Շիրվանցի, որ ծնած էր Բաղէշի մէջ եւ իր կրթութիւնը ստացած նոյն համալսարանը Վարդան վարդապետի աշակերտելով եւ երկուքը մէկ ուխտի կ՛երթան Թաթլոյ եւ Վարոսի, Հոռոմոսի եւ Ս. Յովհաննու վանքը։
Գրիգոր վարդապետ 1709–ին առաջնորդ կը կարգուի Մշոյ Ս.Կարապետ վանքին, որ երկրաշարժին կը փլչի (5 Յունիս 1709) եւ որ շնորհիւ իր առաջնորդին նորէն կը վերաշինուի, Շիրվանցի մինչեւ 1713 Մշոյ Ս.Կարապետի առաջնորդութիւնը կը վարէ Երբ 1715–ին Պոլսոյ պատրիարք կ՛ընտրուի, յաջորդ օրը՝ Սեպտեմբեր 10–ին, Գրիգոր վարդապետ Պոլսոյ բոլոր եկեղեցիներուն մէջ կը յիշատակուի «պատրիարք Ս.Երուսաղէմի» Կոլոտի կարգարդրութեամբ, նոյն օրը տեղի կ՛ունենայ նաեւ երկու աթոռներուն բաժանումը, որ կը հաստատուի կառավարութեան կողմէ։ Թէ ինչո՞ւ միացուած էին այս երկու աթոռներուն պատրիարքութիւները՝ իրաւ որ շատ որոշ չէ, ինչ որ յայտնի է թէ Պոլիսի պատրիարքները ահագին գումարներու պէտք ունէր ծախսելու համար, որովհետեւ պատրիարքութիւնը կաշառքով կը գնուէր այն ատեն եւ այսպիսի ծախքերու համար «Ս. Յակոբայ գանձարան»էն հարուստ տեղ մը ո՞ւր պիտի գտնէին։ Հաննէի դիտողութիւնը, թէ՝ տգէտ ու խելագար հովիւներու փառամոլութիւնն ու չարաշահութիւնը պատճառ եղած են այսպիսի միաւորութեան մը շատ ճիշտ է։ Թէեւ յայտնի ալ է, որ Աւետիք պատրիարք երկու աթոռները միացուց Երուսաղէմի Մինաս պատրիարքի զեղծումներուն հանդէպ։
Ասկից զատ փոխանորդներն ալ պատճառ եղան, որ խնդիրը չարաշահութեան կերպարանք առնէ։ Պոլսոյ պատրիարքական աթոռը այնչափ աղտոտուած էր, որ մէկ տարուան մէջ երկու երեք պատրիարք կը փոխուէր ստորին միջոցներով։
Պատրիարքարանի կողմէ միշտ աշխարհական փոխանորդներ կը ղրկուէին Երուսաղէմ՝ Վէքիլ, ղապզիմալ, պապա անուններով որոնց մասին Հաննէ զանոնք կը նմանցնէր կատաղի շուներու եւ լափլիզոր գայլերու։
Այդ չափ կեղեքումներու, զեղծումներու հետեւանքով Երուսաղէմի աթոռը պարտքի տակ ինկած էր, պարտատէրներ աննկարագրելի վայրագութուններ կ՛ընէին Ս. Յակոբի վանքին մէջ, ժամերգութիւնները գրեթէ դադրած, ուսում գիտութիւն շատոնց խոյս տուած էին եւ միաբանները իրենց խուցերուն դռները ամուր գոցած էին, նոյն իսկ ժամարարի ձեռքէն սկիհ յափշատակուած էր՝ պարտքի համար։
1717 թուականի Օգոստոս 18–ին Գրիգոր Վ. Պոլիս կը մտնէ եւ յաջորդ տարին հանգանակութեան կը սկսին Կոլոտ պատրիարքին հետ՝ Երուսաղէմի պարտքը վճարելու համար։ Գրիգոր Վարդապետ շղթայ կը կախէ իր վիզէն եւ բոլոր եկեղեցիները պտտելով դրամ կը հաւաքէ, ժողովուրդը իր ունեցած չունեցածը սիրով կու տայ այդպիսի մի անձնուէր պատրիարքի, որուն նպատակակէտը եղած էր Երուսաղէմի վանքը պարտքէ ազատել։
-Ողորմեցարուք, ողորմեցարուք ինձ, հաւատացեալքդ Քրիստոսի, զի տունն իմ ի գրաւի է եւ որդիք իմ հեռացեալ են յինէն եւ ես մատնեալ ի գերութիւն, նստեալ եմ՝ ի սուգ դառնութեան, ողորմեցարուք ինձ, հանէք եւ լուծէք զծանրութիւն պարտուցս որք դիզեալ են ի վերայ իմ, ես աթոռ էի Առաքելոյն Յակոբայ, այժմ Աթոռ եմ պարտուց եւ ոչ ոք է որ ձեռն կարկառէ ինձ։
Այսպէսով Շղթայակիր շատ դրամ հաւաքեց եւ իր շղթաները մնացին 8 տարի եւ ասոր համար Թուրքերն ալ զինքը կը կոչէին Զինճիլի վարդապետ։ Այս միջոցներուն էր, որ մեծ հրդեհ մը ծագեցաւ եւ այրեցան Պոլսոյ Ս.Աստուածածին եկեղեցին եւ Պատրիարքարանը։ Երկու պատրիարքներն յուսահատած էին, քանի որ մէկ կողմէ Երուաաղէմի բեռը կար եւ հիմա ալ այս այրեցած եկեղեցին եւ պատրիարքարանը պէտք էր շինել։ Իրենք արքայական հրամանը ստացան եւ ձեռնտուութեամբ Ակնցի Սեղբոս Ամիրային, Կեսարացի Միլիտոնի եւ Յարութիւնի ու Սարգիս Գալֆայի՝ շինեցին, երկու անձնուէր պատրիարքներն ալ գործաւորներուն հետ աշխատեցան հող եւ կիր կրելով եւ յուսկ ուրեմն վերաշինուեցան Պատրիարքարանն ու Ս. Աստուածածին եկեղեցին։
1721–ին Գրիգոր պատրիարք ճամբայ կ՛ելլէ դէպի Երուսաղէմ, ցամաքէն Հալէպ կը հանդիպի «բազում միւլքեր» կը գնէ հոն՝ վանքին համար, կը նորոգէ հոգետունը եւ 12 Փետրուար 1721–ին Երուսաղէմ կը մտնէ, ուր միջազգային եւ խանդավառ ընդունելութիւն կը գտնէ։
Շղթայակիր, 15 տարիներ Երուսաղէմէն դուրս չելաւ, ան՝ քաջալերուած իր անսպառ յաջողութիւններէն կ՛աւելցնէր իր աշխատութիւնները, Երուսաղէմի մէջ հայոց սրբավայրերը շինելէ եւ վերականգնելէ ետք ուզեց որ անոնց իրաւունքներն ալ վերահաստատել տայ Արքունի նոր հրովարտակներով։ Այս խնդիրը շատ կարեւոր էր Յունաց ոտնձգութիւններուն առաջքը առնելու համտր։
1726–ին Գրիգոր Պատրիարք իր շղթան կը հանէ վիզէն՝ Կարապետ կաթողիկոսի հրամանաւ։
23 Յուլիս 1736–ին Պոլիս կու գայ բողոքելու համար Յունաց դէմ, որոնք կ՛ուզէին Ս. Յակոբայ տաճարը իւրացնել։ Շղթայակիր իր իսկ ձեռքով գրած է այս ճամբորդութեան եւ իր Պոլսոյ մէջ անցուցած կեանքին մանրամասն յիշատակարանը, որ ամէն կերպով հետաքրքրական եւ պատմական մեծ արժէք ունի եւ որ Սիօնի 1866 տարուայ մէջ հրատարակուած է։
Շղթայակիր կը հասնի Ենկի Ղափու (Եէնի-Գաբու) Յուլիս 23–ին. իր Պոլիս գալուն «ստոյգ պատճառն այս է, զի Աստուծով զկնի զանթիւ պարտս Սրբոյ Աթռոյն հատուցանելոյ եւ զբազում տեղիս շինելոյ եւ  նորոգելոյ զսուրբն տեզիսն եւ զգահն  մեծ, խորհեցաք զհետիէի շէրիֆան եւ զամենայն սէնէտս Ս.Աթոռոյն նորոգել տալոյ, որ եղին իսկ Աստուծով։ Ի թուին ՌՃՅՂ (1736) Դեկտեմբեր 23 մեր Ս. Աթոռոց հետիէն շէրիֆն նորոգեցան եւ մեծազօր Արքայն իւր ձեռագրաւն կնքեաց միջնորդութեամբ Ֆռանկսըզի բարեպաշտ Էլչիպէկին»։
Այս ուղեւորութիւնը շատ օգտակար եղաւ, ո՛չ միայն հայոց իրաւունքները վերահաստատուեցան Երուսաղէմի մէջ, այլ նաեւ Շղթայակիր նոր ձեռնարկութիւններ ըրաւ Պոլսոյ մէջ։
1738 Օգոստոս 22 Սկիւտարի մէջ Երուսաղէմի վանք ըսուած հաստատութիւնն ընդարձակեց եւ մատուռով մըն ալ օժտեց։ Վանքի այգիին յարակից բաժինները սնեց եւ Զեբեդեան Ս. Յակոբայ անունով մատուռ մը շինեց հոն, գիշերով գաղտնի կատարեց օծումը եւ առաջին պատարագը ինք մատոյց։
Նոյն տարին մայր եկեղեցւոյ մօտիկը Երուսաղէմի վագըֆներէն հին տան մը կէսը քակել տուաւ եւ շինեց «մեծ օտայ մը կրկին սրահիւք ներքոյ եւ վերոյ, վերակացութեամբ մեր մահտէսի Յակոբին», որ շատ աշխատեցաւ եւ յատկացուց Երուսաղէմի միաբաններու իբր իջեւան։
«Երուսաղէմատուն» անունը, ինչպէս յայտնի է, Շղթայակիրին շինել տուած օթեւանին տրուած չէ, այլ ետքը, հաւանաբար արդի շէնքին շինութեան ատեն։
Պոլիս կը մնայ 4 ու կէս տարուան չափ եւ կը մեկնի 1740–ի Օգոստոսին վերջերը եւ Սեպտեմբեր 15–ին կը հասնի Երուսաղէմ «բազում ամբոխիւք եւ երկու մուսէլլիմօք»։
Շղթայակիրի շինութիւնները բազմաթիւ են, մեծ շինութիւններով եւ բարեկարգութիւններով պայծառացուցած է «Ս. Տեղերը», Կոլոտ պատրիարք թանկագին զգեստներ կը նուիրէ Ս.Յակոբայ գանձարանին։
Գրիգոր պատրիարք խոր ծերութեան մէջ զգալով իր տկարութիւնը, գրեց իր կտակը եւ ղրկեց Պոլիս, վերահաստատեց Յակոբ Վ. Նալեանը իր փոխանորդի պաշտօնին մէջ, նորոգեց Ս. Հրեշտակապետ եկեղեցին, թէեւ բաւական ալ նեղութիւններ քաշեց Դամասկոսի կուսակալէն։
Վախճանեցաւ պատրիարքաց շարքին մէջ եւ որուն վրայ տապանքար մը ձգած է Սերոբոս Ամիրա՝ իր բարեկամը։
Կոլոտ եւ Շղթայակիր երկու պաշտելի անուններ են, որոնց յիշտակը փայլուն կը մնայ մեր եկեղացական-ազգային պատմութեան մէջ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ հոգեւորականներ Ստորոգութիւն:Հայ ազգային գործիչներ
Յովհաննէս Հիսարեան
Յովհաննէս Հիսարեան, հայ արձակագիր, գրական, մշակութային գործիչ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է 1827 Յունիս 24-ին Պոլսոյ «Րումելի Հիսար» թաղը. իր հայրն էր Գէորգ Հիսարեան։ 1837-ին հազիւ ստացած կրթութեան նախատարերքը, առաջարկութեամբ՝ Հ. Գէորգ Հիւրմիզեան ի, Վենետիկ կը ղրկուի Մուրատ Ռաֆայէլեան վարժարան ին մէջ աւարտելու համար իր ուսումը։ Հոն 6-7 տարիի չափ մնալով յաջողապէս կ՝աւարտէ վարժարանին ընթացքը մթերելով հայերէն ի, իտալերէն ի, յունարէն ի եւ լատիներէն ի ու բոլոր գիտութեանց սկզբունքները։
1844-ին Եւրոպա յէն Պոլիս վերադարձող առաջին լուսաւորութեան ջահերէն մէկը կ՝ըլլայ, իրեն զբաղում ընտրելով՝ գրագրութիւն, իսկ իր տան մէջն ալ, ուսուցչութեան պաշտօնները կը ստանձնէ։
1845-1847-ին կ՝աշխատակցի Տէրոյենցի եւ Աղաթոնի հրատարակած Պատրիարքարանի պաշտօնաթերթին՝ Հայաստան ին, որուն մէջ մաս առ մաս հրատարակած Նաբոլէոն ի կենաց համառօտ պատմութիւնը գիրքի կը վերածէ 1847-ին։
1851-ին կը սկսի հրատարակել « Բանասէր » անունով ամսաթերթ մը, որուն ուղղութիւնը, ձեւը, յօդուածներն ու լեզուն մինչեւ այսօր կը պահեն իրենց մէջ հրապոյր մը, որուն համար իրաւամբ կարելի է ըսել, թէ՝ «իր ժամանակի հրատարակութեանց ամէնէն գիտունն ու բարեկշռեալն էր»։
Լեւոն Ժամկոչեան
Լեւոն Ժամկոչեան, (4 Դեկտեմբեր 1946, Պէյրութ): Հայ նկարիչ, քանդակագործ, եւ կաւագործ:
Օձի Պորտ
Վայր` Լոռ-ի մարզ
Լեւոն Ժամկոչեան
Կենսագրութիւն
Փոքր տարիքէն հակում ցոյց տուած է նկարչութեան։ Տասնութ տարեկանին մեկնած է Իտալիա, ուր ուսանած է ծանօթ նկարիչներու եւ քանդակագործներու հսկողութեան տակ։ Իր արուեստը զարգացուցած է Վենետիկի եւ Միլանոյի ակադեմիաներ ուն մէջ աշխատակցելով փրոֆէսորներ Սանթամասոյի եւ Իւսելլինիի հետ։
Յովհաննէս Հիսարեան
Կենսագրութիւն
«Բանասէր»ի մէջ կը հրատարակէ մաս առ մաս «Խոսրով Եւ Մաքրուհի» անունով վէպը, իր ժամանակի կեանքէն առնուած ինչ որ հայ միտքին առաջին վէպերէն կարելի է համարել։ Այս վէպը 1869-ին թարգմանուած է Ֆրանսերէնի, իսկ 1903-ին կրկին հրատարակուած է շաբաթաթերթ Ծաղիկ ի մէջ։ 1852-ին, յաջողապէս բոլորէ յետոյ ամբողջական տարեշրջան մը, «Բանասէր»ը կը դադրի։
Եուրա, Ալոնիսոս
Եուրա (յուն․՝ Γιούρα Αλοννήσου)․ Սփորատեսի կղզի։ Կը գտնուի Ալոնիսոսին եւ Քիրա Փանայիային հիւսիս-արեւելքը, Էգէական ծով, Յունաստան։ Մաս կը կազմէ Ալոնիսոս ծովային պուրակին։
Յովհաննէս Հիսարեան
Կենսագրութիւն
Այդ ժամանակները, Հիսարեան միջոց մը, տպարանատէր Քայօլի հետ կը հրատարակէ «Journal Asiatique»ը, որուն մէջ  հայերէն ով մաս մը յատկացուած էր։ 1858-ի միջոցներուն, «Բանասէր»ի վերստին հրատարակութեան փորձ մը ըրած է, սակայն միայն մէկ թիւ հրատարակուած է։ Այդ միջոցներուն գրած է՝ «Ծռախօսութիւն» անուն փոքրիկ տետր մը, Տօքթ. Ռուսինեանի Ուղղախօսութիւնը քննադատող։
Լեւոն Ժամկոչեան
Կենսագրութիւն
Շրջանաւարտ է Միլանոյի «Պրետա» ակադեմիա յէն ինչպէս նաեւ Վենետիկի արուեստից հաստատութենէն ստացած է սերամիքի արուեստի վկայական մը։
Եուրա, Ալոնիսոս
Տարածութիւնն է 11,052 քլ²․։ Բարձրագոյն կէտը 570 մեթր է։
Յովհաննէս Հիսարեան
Կենսագրութիւն
1852-1882-ի երեսուն տարուան շրջանի մէջ, ստէպ առիթներ ունեցած է ուղեւորելու Եւրոպա եւ Կովկասեան գաւառները ու հոն յառաջ տարած է իր ուսումնասիրութիւնները՝ հայկական բեւեռագիրներու վրայ եւ որոնց իբր արդիւնք գրած է հոյակապ աշխատասիրութիւն մը Ֆրանսերէն լեզուով, զոր դժբախտաբար անտիպ կը մնայ։
Եուրա, Ալոնիսոս
Անբնակ կղզի է ըստ 2001-ի մարդահամարին։
Օձի Պորտ
Բուժիչ բնական աղբիւր, Արդվի գիւղի մօտ:
Լեւոն Ժամկոչեան
Կենսագրութիւն
Կազմակերպած է բազմաթիւ ցուցահանդէսներ Պէյրութ, Միլանօ, Վենետիկ, Պոլիս, Երեւան, Հռոմ, Տիթրոյթ, Պոսթըն եւ այլուր։ Մասնակցած է հաւաքական բազմաթիւ ցուցահանդէսներու։ Անոր գործերը կը գտնուին բազմաթիւ հայկական, ֆրանսական, յունական, իտալական, լիբանանեան, փորթուկալեան եւ զուիցերիական անհատական հաւաքածոներու մէջ։ Ինչպէս նաեւ երեք հատը կը գտնուին Երեւանի պետական պատկերասրահ ին մէջ։ Ան ոչ միայն Միջին Արեւելքի ուշադրութիւնը գրաւած է այլ նաեւ Եւրոպա յի եւ Միացեալ Նահանգներու արուեստի քննադատներուն, որոնք իր մասին գրած են բազմաթիւ գնահատական յօդուածներ։ Նոյեմբեր 1968-ին մեկնած է Ամերիկա ցուցահանդէսներ տալու Մ. Նահանգներ ու եւ Քանատա յի առաջաւոր քաղաքներուն մէջ, սկսեալ Տիթրոյթէն, ուր հայկական բարեգործական միութեան հովանաւորութիւնը կը վայելէր։
Լեւոն Ժամկոչեանի մասին «Զարթօնք» ի մէջ կը կարդանք հետեւեալը.
«Հազիւ քսան տարեկան երիտասարդ նկարիչ Լեւոն Ժամկոչեան իր գեղագիտական խառնուածքին ամենահարազատ միջավայրը գտաւ մեկնելով Իտալիա, Վենետիկեան դիւթական աշխարհը: Ժամկոչեանի ներաշխարհէն ժայթքող դիւթական փայլատակումները առ այժմ վճիտ արձագանգումներ են իր իսկ ձեւագծած գիւղերուն եւ գուլայ- գուլայ բարձրացող ամպերուն. ստեղծագործ երկունքը հինը հարուածող շանթերու եւ բարեբեր նոր անձրեւներու նախանշաններ ցոյց կու տայ:
Ցուցագրուած են 18 իւղաներկներու, 15 գծանկարներու եւ 10 արձաններու պատկառազդու թիւ մը: Նոր մարդու խանդավառութիւնը ակներեւ էր: Իսկ այս բոլորը ցոյց կու տային եւ կը վկայէին, թէ մտածումներու եւ յղացքի վարար գնացքը պատահական չէր հոն, ընդհակառակը պէտք է ըսել, թէ անոնք այդ մտածումները թաքնուած իմաստասիրական ճշմարտութեան մը եւ յանդուգն զսպուածութեան մը յանգած էին յաճախ: Ի դէպ այս բոլորին մէջ դասաւորում տեղ-տեղ յստակ, այլուր շփոթ վկայութիւն է զօրաւոր ինքնատիպութեան մը: Ոչ մէկ կասկած Լեւոն Ժամկոչեան (լէօն) ինքնավստահօրէն դէպի ապագան կը քալէ»:
Դարձեալ Լեւոն Ժամկոչեանի մասին «Զարթօնք» կը գրէ.
«Ուշագրաւ է Լեւոն ժամկոչեանի նկարներու թեքնիքը, որ գլխաւոր բանալին կը կազմէ իր յաջողութեան: Ակներեւ են վրձինի վստահ հարուածներ, նուրբ ճաշակ եւ թափանցիկ գոյներու վարպետ գործածութիւն՝ ինչպէս կը հաւաստիացնեն տիտղոսաւոր քննադատներ: Երիտասարդ արուեստագէտը յաջողած է ստեղծել անձնական ոճ մը եւ զայն դրոշմել իր ստեղծագործութիւններուն վրայ» :
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:4 Դեկտեմբերի ծնածներ
Օձի Պորտ
Լոռի մարզ ի հրաշքներէն է Օձի փորը: Ըստ աւանդութեան` գիւղի ձորակի աջ կողմը կը գտնուէր դպրոց մը, ուր իր եօթը աշակերտներ ուսում կ՚առնէին ծերունի իմաստուն ճգնաւորէ մը: Ձորակի ձախ կողմը ՝ լերան լանջին կար սարսափելի վիշապը եւ անոր արձակած ձայներէն ամէն ինչ կը պապանցուէր: Օր մը գիւղացի կին մը սափորը ուսին կ՚ իջնէր լերան լանջին, կը տեսնէ ահաւոր հրէշը, այդ վայրկեանին կը քարանայ: Ճգնաւորը աշակերտներէն մէկը կ՚ուղղարկէ պարզելու, թէ ինչ պատահած է: Աշակերտը չի վերադառնար եւ այդպէս բոլոր եօթը աշակերտներն ալ վիշապի բաժինը կը դառնան: Ծերունին փնտրելու կ՚ ելլէ իր աշակերտները: Հրաշագործը գավազանով կը խբէ վիշապի գլուխը ու կ՚ ըսէ. «Քա՛ր դառնաս, աղբիւր բխի քու սրտէդ՝ հիւանդի համար դե՛ղ դառնաս»: Սուրբ իմաստունի ըսածը իսկոյն կը կատարուի: