cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ս. Միւռոն
Ի եւ ԻԱ դարեր
Ներկայիս Միւռոնօրհնէքի արարողութիւններ կը կատարուին Ս. Էջմիածինի եւ Անթիլիասի Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ Մայր տաճարներուն մէջ ընդհանրապէս 5-էն 7 տարին անգամ մը, ձեռօք՝ Վեհափառ հայրապետերու։
Կաթողիկոսական Իրաւասութիւն
Դ. Դարու Եկեղեցւոյ Հայրերու գրութեանց մէջ կան օծման մասնաւոր իւղի օրհնութեան ակնարկներ: Հայ եկեղեցւոյ պարագային ալ, մինչեւ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ տանելով զայն, համաժամանակ եղած կ'ըլլայ օծման իւղի օրհնութեան արարողութեան սկզբնաւորումը քրիստոնէական ընդհանուր եկեղեցւոյ կեանքին մէջ:
Ինչպէս այլ եկեղեցիներու, Հայ եկեղեցւոյ մէջ եւս նախապէս Եպիսկոպոսներու վերապահուած էր օծումի ձէթ օրհնելը: Ս. Սահակ Պարթեւ Հայրապետին օրով գումարուած Վաղարշապատ ի Դ. Ժողովը, «Վասն Բարեկարգութեան Եկեղեցականաց», 426-ին, քահանաներուն ուղղած իր Ը. կանոնին մէջ կ'ըսէ.
Այդ օրէն մինչեւ այսօր, Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ մէջ աւանդութիւն դարձած է, որ Միւռոնի օրհնութիւնը միայն կաթողիկոսին իրաւասութիւնն է: Հայոց Հայրապետը, շուրջը ունենալով 12 հանդիսաւորապէս զգեստաւորուած եպիսկոպոսներ, կը կատարէ սրբալոյս Միւռոնի օրհնութիւնը, տարի մը առաջ ծանուցելով զայն հաւատացեալ ժողովուրդին:
Արարողութեան Ընթացքը
Դարաւոր խորհուրդ մը ամբողջ իր մէջ պարփակող այս արարողութիւնը, իր ներկայացուցած խորհուրդին չափ վեհ ու վսեմաշուք նախապատրաստութիւն ու կատարում ունի Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ կեանքին մէջ։ Օրհնութենէն քառասուն օր առաջ, Միւռոնի օրհնութեան կաթսան դափնիի եւ ձիթենիի իւղով կը լեցուի եւ կը դրուի Մայր Տաճարին խորանի բեմին վրայ ծածկուած եօթ երկար քօղերով, որոնք վերի մասէն միացուցած կ'ըլլան իրարու: Քառասուներորդ օրը, Մայրավանքի շրջափակին մէջ կառուցուած մասնաւոր բեմի խորանին վրայ, Հայրապետական սուրբ պատարագ կը մատուցուի: Վեհարանէն բացուող թափօրը, տասներկու զգեստաւորեալ եպիսկոպոսներով ու եկեղեցականաց դասով, դէպի խորան կ'առաջնորդէ Հայրապետը, որ հանդիսաւորապէս կ'ընթանայ «Ամպ Հովանի»ի մը տակէն, իր օրհնութիւնը բաշխելով հաւատացեալ ուխտաւոր բազմութեան:
Եպիսկոպոսներէն իւրաքանչիւրը իր ձեռքին մէջ կը կրէ սրբազան մասունք մը, իսկ ոմանք ալ նոր Միւռոնին խառնուելիք գլխաւոր նիւթերէն ոմանց հիւթերը, ինչպէս բալասանը, վարդի ջուրը, հին Միւռոնը եւ այլն: Վեհափառ Հայրապետը կը մատուցանէ Ս. պատարագը, սպասարկող ունենալով առընթերակայ եպիսկոպոսներ: Եպիսկոպոսներէն մին կը կարդայ Աւետարանը, ուրիշ մը կ'արտասանէ «Հաւատամք»ը, երրորդ մը կը կատարէ խորհուրդին վերաբերումը: «Սաղմոս ասացէք»էն առաջ, երեք եպիսկոպոսներ Մայր Տաճարին Ս. Երրորդութեան խորանը կ'ուղղուին, հոն դրուած Սկիհը, հին Միւռոնի եւ Միւռոնի բաղկացուցիչ գլխաւոր նիւթերը վերաբերելու համար: Իսկ Հայրապետը մինչեւ անոնց գալը Աթոռին վրայ կը բազմի:
Վերաբերումէն ետք, Ս. պատարագը կը շարունակուի մինչեւ «ողջոյն»ի պահը, երբ հայրապետը դարձեալ Աթոռ կը բազմի, դէմքը դէպի ժողովուրդը: Հոս կը սկսի Միւռոնօրհնութեան կարգը, այնպէս՝ ինչպէս կը տնօրինէ զայն Սսոյ դարաւոր մաշտոցը, որ ի պահ դրուած է Կիլիկիոյ Կաթողիկոսարանի «Կիլիկիա» թանգարանին մէջ։ Եպիսկոպոսներ հերթաբար Աստուածաշնչական հատուածներ կը կարդան, իսկ Վեհափառ Հայրապետը իրեն վերապահուած օրհնութեան աղօթքներով Ս. Հոգիին էջքը կը խնդրէ, որպէսզի գայ ու հանգչի այս իւղին մէջ եւ այնուհետեւ անով օծուողները ստանան երկնային շնորհքներ: Վեհափառ Հայրապետը կը կարդայ «Սուրբ եւ ահաւոր անուն» աղօթքը, ուր Աստուծոյ Որդիին ուղղելով իր խնդրանքը, կ'ըսէ. «Դո'ւն տնօրինէ, որ մեր աղաչանքները իրենց բարի կատարումը գտնելով՝ քեզ փառաւորելու պատճառ ըլլան եւ շնորհէ, որ մեղաւորներուս համար այս լուսանիւթ ձէթը աներեւոյթ մեր մեղքերուն բժշկութեան առիթ ըլլայ»:
Այս աղօթքէն ետք, «Բացեր Տէր» շարականի երգեցողութեամբ, կաթսային կափարիչը կը բանան եւ հանդիսաւորապէս զայն կը յանձնեն Միւռոնօրհնութեան կնքահօր, առհասարակ Հայոց Հայրապետին կողմէ ընտրեալ բարեսէր ազգայինի մը: Ապա, Վեհափառ Հայրապետը կաթսային մէջ կը լեցնէ զանազան ծաղիկներու եւ հոտաւէտ արմատներու հիւթերը, բալասանը եւ անոնց վրայ կ'աւելցնէ նաեւ հին Միւռոնը, «Առաքելոյ Աղաւնոյ» երգելով: Կը հասնի սրբագործման բուն պահը...: Մայր Տաճարին զանգերը կը ղօղանջեն, իրենց քաղցրանոյշ զնգմամբ լեցնելով մթնոլորտը, մինչ Վեհափառ Հայրապետը նախ կենաց Փայտի մասունքով, ապա Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչին օրհնաբաշխ Աջով կը խառնէ նոր Միւռոնը: Այս պահուն է նաեւ, որ Ս. Լուսաւորիչին Աջը կաթսային մէջ մտնելով, առանց կրակի կը պղպջակացնէ նոր Միւռոնը, փրփուրի խաւ մը կապելով անոր ոսկեգոյն մակերեսին վրայ:
Այնուհետեւ կը փակեն կաթսային կափարիչը եւ եպիսկոպոսներ հերթաբար աղօթքներ կը կարդան: Վեհը կը կարդայ վերջին աղօթքը: Սքանչելի աղօթքներէն մին հետեւեալ մաղթողական բառերով խնդրամատոյց կ'ըլլայ Քրիստոսի ըսելով.
Այս հատուածին մէջ կը յիշուի, թէ Յիսուս իր աշակերտները առաքելութեան կը ղրկէ ժողովուրդի կեանքին մէջ, եւ անոնք հիւանդներ կ'օծեն իւղով ու կը բժշկեն զանոնք:
«Ուրախ Լեր» շարականին բերկրալի բառերով ու Վեհափառ Հայրապետին «Պահպանիչ» աղօթքով իր աւարտին կը հասնի Միւռոնօրհնութեան կարգը: Ապա Ս. պատարագը կը շարունակուի եւ «Ողջոյն»ը կը տրուի:
Ս. պատարագէն ետք, խորանին բեմին վրայ վեհօրէն հանգչած Սրբալոյս Միւռոնին քօղածածկ կաթսան, հաւատացեալ ժողովուրդին ջերմեռանդ հաւատքին ու բարեպաշտութեան առարկան կը դառնայ: Ներկայ ամբողջ ժողովուրդը երկիւղածութեամբ կը մօտենայ անոր եւ կը համբուրէ զայն: Ոմանք անոր կը քսեն իրենց թաշկինակները, իսկ բարեպաշտուհիներ իրենց գլխածածկոյթները, անոր ամենասփիւռ օրհնութենէն տանելու համար իրենց տուները եւ անկողնոյ ծառայող հիւանդներու:
Սուրբ Միւռոնին Շնորհաբաշխ Նկարագիրը
Սրբալոյս Միւռոնին գործածութեան տարբեր առիթներու ընթացքին արտասանուած աղօթքները, որոնք մեր հայրերուն կողմէ խմբագրուած են, արտայայտութիւն են անոր շնորհաբաշխ նկարագիրին:
Ս. Հոգիի շնորհքներուն փոխանցման տեսանելի խորհրդանշանը ըլլալով, Ս. Միւռոնը սրբագործելէ բացի, նաեւ քրիստոնէական կեանք ապրելու որոշ շնորհքներով կ'օժտէ մարդը: Մկրտութեան յաջորդող դրոշմի խորհուրդին մէջ, երբ Սրբալոյս Միւռոնով կ'օծուին նորակնունք երեխային մարմինին ինը մասերը, սկսելով անոր հինգ զգայարանքներէն, իւրաքանչիւրին պարագային քրիստոնէական կեանքի բարւօք կատարման դիւրութիւն կ'ընծայուի: Այսպէս, յանուն Յիսուսի Քրիստոսի,
Կիւրեղ Աղեքսանտրացի
Կիւրեղ Աղեքսանտրացի, նշանաւոր եկեղեցական գործիչ, 412-444 թուականներուն՝ Աղեքսանտրիոյ եպիսկոպոս, աստուածաբան, յունական հայրաբանութեան հիմնական ներկայացուցիչներէն մէկը, քրիստոնեայ եկեղեցւոյ ընդհանրական սուրբ։ 431-ի Եփեսոսի Ժողովին (Գ․ Տիեզերական Ժողով) գլխաւոր դէմքերէն՝ ծանօթ Կոստանդնուպոլսոյ Նեստորիոս Արքեպիսկոպոսին դէմ իր անզիջող կեցուածքով։ Կիւրեղի գործերը վաղ միջնադարուն հայերէնի թարգմանուած են։ Իր նշանաւոր բանաձեւը՝ «Բնութիւն Բանին մարմնացելոյ», դարձած է Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ Քրիստոսի բնութեան վարդապետութեան հիմնաքարը :
Ս. Միւռոն
Սուրբ Միւռոնին Շնորհաբաշխ Նկարագիրը
Մէկ խօսքով, քրիստոնէական կեանքի վաւերական ուղին, Սրբալոյս Միւռոնին դրոշմով կ'ընդունի անձ մը, ստանալով այդ ճամբուն համար հարկաւոր բոլոր շնորհքները: Հայ Եկեղեցւոյ ու ազգին համար մեծ իմաստ ու խորախորհուրդ նշանակութիւն ունի Սրբալոյս Միւռոնին դրոշմը: Անիկա Հայ Եկեղեցին եւ Հայ ազգը կը զատորոշէ այլ Եկեղեցիներու եւ ազգերու ընտանիքներէն: Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ զաւակները Ս. Միւռոնին դրոշմով կը հայանան ու ազգութեան նկարագիրը կը զգենուն, այլապէս անոնք կ'օտարանան ու կը կորսնցնեն պատկանելիութեան մը գերագոյն այս գործօնը, որ յօդակապն է ազգային միութեան ու յաւերժութեան:
Կիւրեղ Աղեքսանտրացի
Կեանքը
Ծնած է փոքր աւանի մը մէջ՝ Թէոտոսիոս, այսօրուան Ալ Մահալլա Ալ Քուպրայի մօտ։ Զաւակն էր բարեկեցիկ յոյն ընտանիքի մը եւ անոր մօրեղբայրը՝ Թէոփիլոս, Աղեքսանտրիոյ Պատրիարքն էր։ Յաճախած է կիրակնօրեայ դպրոց եւ հետեւած՝ աստուածաբան Երկուորեակ Աղեքսանտրացիի (կամ Երկուորեակ Կոյրին) Δίδυμος ο Τυφλός դասաւանդութիւններուն։ Նախնական ուսուման զուգահեռ, 12-14 տարեկանին (390-392) քերականութիւն սերտած է, 15 - 20 տարեկանին՝ հռետորութիւն (393-397) ու վերջապէս աստուածաբանութիւն եւ աստուածաշնչական ուսումնասիրութիւններ (398-402)։ Մօրեղբօր՝ Թէոփիլոսի կողմէ դպիր ձեռնադրուած է, ապա՝ սարկաւագ եւ երէց քահանայ։
Թալլինի Հայկական Ազգային Միաւորում
Թալլինի Հայկական Ազգային Միաւորում ,(սկիզբը կոչուած է Թալլինի եւ Էսթոնիոյ հայերու միաւորում, ապա Թալլինի հայկական մշակութային ընկերութիւն), ստեղծուած է 1987-ին, գրանցուած՝ 1988-ին։ Հիմնադրման օրէն ի վեր վարչութեան նախագահն է Արտէմ Դաւիթեանը: Այս միաւորումին նպատակն է պահպանել հայոց լեզուն եւ մշակոյթը Էսթոնիոյ միջավայրին մէջ նաեւ զանոնք հաղորդակից դարձնել Էսթոնական մշակոյթին, նպաստել հայ-էսթոնական բարեկամութեան։
Կիւրեղ Աղեքսանտրացի
Կեանքը
403-ին մօրեղբօր հետ մեկնած է Կոստանդնուպոլիս եւ ներկայ գտնուած՝ Կոստանդնուպոլսոյ ժողովին, ուր Արքեպիսկոպոս Յովհաննէս Ոսկեբերան Ιωάννης ο Χρυσόστομος պաշտօնազրկուած է (Թէոֆիլոս անոր գլխաւոր հակառակորդն էր)։
Ս. Միւռոն
Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Սրբալոյս Միւռոնին Պատմական Կաթսան
Հինէն ի վեր սովորութիւն է, մասնաւոր պատրաստուած կաթսայի մը մէջ օրհնել նոր Միւռոնը: Ընդհանրապէս զարդանախշուած ազնիւ մետաղով պատրաստուած կ'ըլլայ անիկա, որուն հին թէ նոր ժամանակներու օրինակները կը գտնուին այսօր կրօնական հաստատութիւններու թանգարաններուն մէջ:
Թալլինի Հայկական Ազգային Միաւորում
Ընկերութիւնը կը կազմակերպէ հաւաքոյթներ՝ նուիրուած Հայաստանի պատմութեան նշանակելի թուականներուն։Էսթոնիոյ հանրապետական մամուլին մէջ կը հրատարակուի յօդուածներ Հայոց Ցեղասպանութեան եւ Արցախահայութեան պայքարին վերաբերեալ։
Ս. Միւռոն
Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Սրբալոյս Միւռոնին Պատմական Կաթսան
Կիրառական արուեստի գլուխ գործոց մըն է Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Միւռոնի Կաթսան: Անիկա հարուստ է քանդակային արուեստով եւ սլաձիգ ու վեհ՝ հոյակերտ տեսքով: Նրբաշխատ ոսկերչական արուեստի այս գործը արծաթով պատրաստուած է, ապա ոսկեզօծուած: Բարձրութիւնը՝ 170 սմ.:
Կիւրեղ Աղեքսանտրացի
Կեանքը
Աւելի լաւ պատրաստուելու համար հոգեւորականի իր կոչումին, Կիւրեղ երկար ատեն մնացած է Եգիպտոսի զանազան վանքերու մէջ, իբրեւ ճգնաւոր։
Ս. Միւռոն
Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Սրբալոյս Միւռոնին Պատմական Կաթսան
Կաթսան կը բաղկանայ երեք մասէ՝ պատուանդանը, բուն մարմինը եւ հինգ գմբէթեայ զանգակատուներու ձեւով կափարիչը: Պատուանդանը ամբողջութեամբ լեցուն, արծաթով ձուլուած ծանր զարդաքանդակ մըն է, որուն վրայ կիսաբոլորակաձեւ մարմինը կը հանգչեցնէ կաթսան: Անիկա դատարկ եղած միջոցին, նոյն պատուանդանին վրայ կարելի է դիւրութեամբ շարժել: Պատուանդանիn քանդակապատ անհարթ մակերեսին վրայ շեշտակիօրէն կը յայտնուին թեւատարած չորս հրեշտակներ, ամէն մէկը մէկ անկիւնը, որոնք խոնարհ գլուխներով, իրենց կռնակին ու թեւերուն վրայ կը բարձրացնեն հսկայ կաթսան:
Թալլինի Հայկական Ազգային Միաւորում
Ընկերութեան նախաձեռնութեամբ 1989-ի Ապրիլին Հաապսալու քաղաքի այն տան պատին, ուր մանկութիւնը  անցուցեր է  հայ ժողովուրդի բարեկամ՝ էսթոնուհի միսիոնար Աննա Հետուիկ Պիուլլը (Պիուլլ մայրիկ), փակցուած է  յուշատախտակ՝ էսթոներէն եւ  հայերէն մակագրութեամբ :
Ս. Միւռոն
Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Սրբալոյս Միւռոնին Պատմական Կաթսան
Կաթսային բուն մարմինը, որ երկրորդ մասը կը կազմէ, պատկերազարդ քանդակային արուեստով յագեցած է: Կաթսային դիմաց կանգնած է Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ, հայրապետական լրիւ հանդերձանքով, Միւռոն օրհնած պահուն: Կաթսային մնացեալ եօթը նիստերը, տարբեր կողերուն վրայ, ունին առաքեալներուն ու սուրբերուն բարձրաքանդակները: Իսկ կաթսային գօտին, Հայկական Կիլիկիոյ վանքերու ու բերդերու ճոխ հաւաքածոյ մը կը ներկայացնէ, վարպետ ոսկերիչի ստեղծագործ մատներով մետաքսանման հիւսուած: Միջին այս մասը, չորս կողմերուն, վերեւի մասերէն ունի չորս ամուր բռնիչներ, փոխադրութեան համար:
Կիւրեղ Աղեքսանտրացի
Կեանքը
Մօրեղբօր մահէն ետք, 17 Հոկտեմբեր 412-ին, նշանակուած է Աղեքսանտրիոյ Պատրիարք։
Թալլինի Հայկական Ազգային Միաւորում
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայեր
Ս. Միւռոն
Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Սրբալոյս Միւռոնին Պատմական Կաթսան
Կափարիչին մասը կը կազմէ թանկարժէք այս կաթսային երրորդ ու վերջին կտորը: Հայկական Եկեղեցւոյ դէպի վեր խոյացող հինգ գմբէթներու ճոխ համոյթ մըն է անիկա, իւրաքանչիւր գմբէթ՝ վեց սիւներու վրայ կանգնեցուցած: Կեդրոնական գմբէթը աւելի մեծ է, քան միւս չորսը, ու աւելի բարձր: Իւրաքանչիւր գմբէթ իր գագաթին ունի համաչափ չորս թեւեայ խաչ մը:
Կիւրեղ Աղեքսանտրացի
Կիւրեղ Աղեքսանտրացի Պատրիարքը
Կիւրեղ Աղեքսանտրացի Պատրիարք կը քննադատէ դասակարգերու անհաւասարութիւնը եւ հարուստներուն ապրելաձեւը։ Կը յորդորէ հաւատացեալները, որ ապրին հետեւելով Քրիստոսի օրինակին։ Նաեւ կ՚ընդդիմանայ զանազան աղանդներու եւ քրիստոնեայ եկեղեցիէն հերձուածողական փորձերու։
Ս. Միւռոն
Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Սրբալոյս Միւռոնին Պատմական Կաթսան
Կաթսան իր կեդրոնական մասին մէջ կը կրէ արձանագրութիւն մը, որ նոյնքան արժէքաւոր է, որքան հայ ոսկերչական արուեստի այս բացառիկ նմոյշը: Արձանագրութիւնը հետեւեալն է.
Կիւրեղ Աղեքսանտրացի
Կիւրեղ Աղեքսանտրացի Պատրիարքը
Գ․ Տիեզերական Ժողովէն ետք, Նեստորիոս Արքեպիսկոպոս բռնութեամբ եւ զեղծարարութեամբ կը փորձէ իր համակիրներով գումարել երկրորդ ժողով մը։ Ան կ'օգտագործէ կայսրին ներկայացուցիչը եւ պահակագունդը, որոնք Եփեսոսի մէջ կ'արգելափակեն Կիւրեղն ու մնացեալ ուղղափառ հոգեւորականները, որպէսզի եկեղեցիներուն ներկայացուցիչները չտեղեկանան Գ․ Տիեզերական Ժողովին կողմէ առնուած որոշումներուն մասին եւ կարծեն, թէ Նեստորիոսի գումարածը ճիշդն է։ Սակայն Կիւրեղ նամակով մը կը յաջողի տեղեակ պահել մնացեալ ժողովականները (նամակը պահուած էր մուրացկանի մը ցուպին մէջ)։ Նամակին պարունակութիւնը երբ կը հրապարակուի, կայսրը կը ստիպուի Կիւրեղն ու մնացեալ ուղղափառ հոգեւորականները ազատ արձակել եւ կը դադրի նեցուկ կանգնելէ ու օժանդակելէ Նեստորիոսին (հետագային կը ճանչցուի իրբեւ անջատողական) ։
Ս. Միւռոն
Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Սրբալոյս Միւռոնին Պատմական Կաթսան
Մեծարժէք այս արձանագրութեան մէջ յիշուած Գրիգոր եւ Սարգիս Չէլէպիները (1777-1819), Տիւզեան ոսկերչական տոհմի անուանի ներկայացուցիչներն են: Հոն յիշուած Պէզճեան Յարութիւն Ամիրան ալ (1771-1834) Կոստանդնուպոլսոյ մէջ քաղաքական նշանաւոր գործիչ եղած է, իսկ կեանքի ասպարէզին մէջ մետաքսի վաճառական, եւ Տիւզեան ազնուազարմ տոհմին մօտիկ անձնաւորութիւն մը:
Կիւրեղ Աղեքսանտրացի
Քննադատութիւն
Կիւրեղ ծանօթ է նաեւ քանի մը այլ իրադարձութիւններով։ Ըստ եկեղեցական պատմիչ՝ Սոկրատիս Բծախնդիրի, Աղեքսանտրիոյ քրիստոնեայ եւ հրէական բնակչութեան միջեւ բախումներու իբրեւ արդիւնք՝ հրեաները կը յարձակին քրիստոնէական համայնքին վրայ ու կը տարաձայնեն, թէ Ս․ Աղեքսանտր եկեղեցւոյ մէջ հրդեհ ծագած է եւ երբ քրիստոնեաները կը փութան կրակը մարելու, անոնց վրայ կը յարձակին ու շատերը կը սպաննեն: Կիւրեղի միջնորդութեամբ հրեաները քաղաքէն կ'արտաքսուին եւ քրիստոնեայ սպաննողներուն ունեցուածքը կը գրաւուի։ Կեղեստինոս Ա․ Պապ Հռոմէն կը վտարէ Նովաթականները, իսկ նոյնը կ'ընէ Կիւրեղ Աղեքսանտրիոյ մէջ։
Ս. Միւռոն
Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Սրբալոյս Միւռոնին Պատմական Կաթսան
Յիշատակարանին համաձայն, Կիրակոս Ա. Աջապահեան Կաթողիկոսի օրով, 1 Յուլիս 1817-ին, պոլսեցի Գրիգոր Վարդապետին ձեռամբ կաթսան կը բերուի Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսարան՝ Սիս, ընծաբերուելով Ս. Սոփիա Մայր Տաճարին, որ Կիրակոս Մեծագործ Կաթողիկոսին կողմէ հիմնովին վերանորոգուած էր, եւ ստացած Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ անունը: Այդ պատճառով ալ, արձանագրութեան մէջ վերոյիշեալ տաճարին անուան դիմաց դրուած է «նորաշէն» բառը:
Կիւրեղ Աղեքսանտրացի
Քննադատութիւն
Հռոմի կայսր՝ Թէոդոսիոս Բ., կը քննադատէր Կիւրեղը «հպարտ փարաւոնի» պէս ինքզինք պահելուն համար։ Նեստորական հոգեւորականները, Եփեսոսի Ժողովին, Կիւրեղը հերետիկոս կը յայտարարեն. «Հրէշ, որ ծնած է ու կրթուած՝ եկեղեցին կործանելու համար»:
Ս. Միւռոն
Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Սրբալոյս Միւռոնին Պատմական Կաթսան
Իր ամբողջութեան մէջ, լայնանիստ պատուանդանէն սկսեալ, մինչեւ կեդրոնական գմբէթի խաչը, կաթսան հայ կիրառական արուեստի համաչափութեան ու ներդաշնակութեան նմոյշ մըն է: Սքանչելի արուեստը, որ կը ցոլանայ անոր իւրաքանչիւր մասէն, իր դիմաց կանգնող հաւատացեալին կը փոխանցէ ոչ միայն դարերու աւանդը իր շքեղութեամբ, այլ նաեւ՝ Սրբալոյս Միւռոնին ճառագայթող զօրութիւնը:
Կիւրեղ Աղեքսանտրացի
Քննադատութիւն
Ըստ Ի. Մեյենտորֆի, Կիւրեղ Աղեքսանտրացի, որ ծանր վիճակի մէջ կը գտնուէր 431-ին, Եփեսոսի ժողովին իր հակառակորդներուն դէմ ինքնակամ հաշիւներ մաքրելու համար, կը յաջողի ձեռք բերել 2500 ոսկեդրամ Բիւզանդիոնի մայրաքաղաքին դատարանները կաշառելու նպատակով։
Ս. Միւռոն
Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Սրբալոյս Միւռոնին Պատմական Կաթսան
Միւռոնօրհնութեան այս կաթսայէն բացի, Կիրակոս Մեծագործ Կաթողիկոսէն մնացած է նաեւ իր փղոսկրեայ գաւազանը, երկգլխանի օձերով վարդապետական գաւազան մը: Բաբգէն Ա. Կաթողիկոս այդ մասին կը գրէ, թէ 27 Օգոստոս 1923-ին, այդ գաւազանը ինք տեսած է Երուսաղէմի մէջ, զոր պատահական անձ մը յանձնած է Մեսրոպ Վրդ. Նշանեանին: Բաբգէն Վեհափառ անոր վրայի արձանագրութիւնը արտագրած է.
Կիւրեղ Աղեքսանտրացի
Կիւրեղ Աղեքսանտրացիի երկերը եւ Հայոց Եկեղեցին
Կիւրեղ Աղեքսանտրացիի երկերը հայերէնի թարգմանուած են Ե.-Ը. դարերուն ընթացքին։ Անոր կարգ մը գործերուն միայն հայերէնի թարգմանութիւնները պահպանուած են։ 714 -715-ին Դաւիթ Հիւպատոսի եւ Ստեփանոս Սիւնեցիի ջանքերով թարգմանուած է «Գիրք պարապմանց»ը, որուն 44 ճառերուն մասին Գրիգոր Տաթեւացի գրած է «Լուծմունք ի պարապմունս սրբոյն Կիւրեղի» ընդարձակ եւ հմտալից մեկնութիւնը (տպագրուած է «Գիրք պարապմանց»ի հետ)։ «Գիրք պարապմանց»ը եւ «Գիրք գանձուց»ը իբրեւ դաւանաբանական կարեւորագոյն ձեռնարկներ մեկնաբանուած ու դասաւանդուած են հայ միջնադարեան վարդապետարաններու բարձրագոյն դպրոցներուն մէջ։ Կիւրեղ Աղեքսանտրացիի գործերէն հատուածներ կամ ամբողջական գործեր տպագրուած են «Գիրք թղթոց» եւ «Կնիք հաւատոյ» ժողովածուներուն մէջ։
Ս. Միւռոն
Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Սրբալոյս Միւռոնին Պատմական Կաթսան
Յարութիւն Ամիրա Պէզճեան նաեւ մետաքսեայ ոսկեթել բանուածքով հայրապետական Պատարագի շքեղ հանդերձ մը նուիրած է Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոս՝ Մեծն Կիրակոսի, 1810-ին, որ դարձեալ, Սրբալոյս Միւռոնի մեծարժէք կաթսային հետ խնամքով կը պահուի Անթիլիասի Մայրավանքի «Կիլիկիա» թանգարանին մէջ:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Եկեղեցի Ստորոգութիւն:Քրիստոնէութիւն
Կիւրեղ Աղեքսանտրացի
Կիւրեղ Աղեքսանտրացիի երկերը եւ Հայ Եկեղեցւոյ քրիստոսաբանութիւնը
Հայ Եկեղեցին Ս. Կիւրեղ Աղեքսանտրացիին յիշատակը կը տօնէ տարին երկու անգամ. Ս. Ծննդեան երկրորդ կամ երրորդ Կիրակիին նախորդող Շաբաթ օրը եւ Հոկտեմբերի վերջին Շաբաթ օրը՝ «երկոտասան վարդապետաց» հետ։
Կիւրեղ Աղեքսանտրացին եւ Հիփաթիան
Նոր շրջանի պատմագիտական եւ գեղարուեստական գրականութեան մէջ արծարծուած է Ե․ դարու յոյն նոր-պղատոնականութեան փիլիսոփայ, թուաբանագէտ, աստղագէտ եւ գիտնական՝ Հիփաթիա յին, սպաննութեան մէջ Կիւրեղ Աղեքսանտրացիին դերը։
Հիփաթիա ․ Տնօրէնուհի Աղեքսանտրիոյ նոր-պղատոնականութեան Դպրոցին։ Դասաւանդած է փիլիսոփայութիւն եւ աստղագիտութիւն։ Կը սպաննուի քրիստոնեայ մոլեռանդ խուժանին կողմէ։
Հիփաթիա կը մասնակցէր Աղեքսանտրիոյ քաղաքականութեան, մեծ ազդեցութիւն ունէր քաղաքին կառավարիչ՝ Օրեստիսին վրայ եւ անոր մերձաւորներէն էր։ Իր հերթին, Օրեստիս հակամարտութեան մէջ կը գտնուէր Կիւրեղին հետ՝ փորձելով սահմանափակել անոր իրաւասութիւնները։
Ե. դարու յոյն պատմագիր՝ Սոկրատիս Բծախնդիր Σωκράτης ο Σχολαστικός (կամ Սոկրատիս Կոստանդնուպոլսեցի) Հիփաթիային սպաննութեան վերաբերեալ կը գրէ, թէ Մարտ 415-ին, Մեծ Պահքի շրջանին, մոլեռանդ քրիստոնեայ ամբոխը կ'առաջնորդէր Պետրոս անունով դպիր մը։ Սոկրատիս Բծախնդիր հետեւեալ ձեւով կը նկարագրէ տեղի ունեցածը ․
Ըստ պատմիչին, Հիփաթիային սպաննութիւնը Կիւրեղին կողմէ չէ արտօնուած։ Սոկրատիս Բծախնդիր կը գրէ, որ անիկա մեծ վիշտ պատճառած է Կիւրեղին եւ Աղեքսանտրիոյ եկեղեցւոյ, քանի որ «սպաննութիւնները, խժդժութիւնները եւ նման կարգի այլ երեւոյթները բոլորովին խորթ են Քրիստոսի ոգիով մտածող մարդոց համար»։
Հակառակ Սոկրատիսի պնդումին, յաջորդող դարերու հեղինակներ Հիփաթիային մահուան մէջ մեղաւորութեան բաժին մը կը տեսնեն նաեւ Կիւրեղի մէջ։ Պ.Ֆ. Պրեոբրաժենսկի կը նշէ, որ «... Քրիստոնէական եկեղեցին անհանգիստ կը զգար Հիփաթիային դէմ արիւնարբու դատաստանին պատճառով։ Ան ստիպուած էր իր հովանիին տակ առնել Կիւրեղ Աղեքսանտրացին... Ճակատագիրի տարօրինակ զաւեշտով, այդ նախանձախնդիր ու անխոնջ մարդը, կը դառնայ աղջկան զզուելի պատառոտման գաղափարական ոգեշնչողը...»։
Կիւրեղ՝ ժամանակակից մշակոյթին մէջ
Կիւրեղ ներկայացուած է եգիպտացի գիտնական՝ Եուսէֆ Զիտանի, «Ազազիլ» վէպին մէջ։ 2009-ին, վէպը կը շահի Արաբական արձակագրութեան Միջազգային մրցանակը։ Վէպը կը պատմէ Ե. դարու Եգիպտոսի եւ Սուրիոյ միջեւ տեղի ունեցող իրադարձութիւններուն մասին, ինչպէս նաեւ քրիստոնէութեան վաղ շրջանի պատմութիւնը կը ներկայացնէ։ Գիրքը յառաջացուցած է հակասական վերաբերում մը՝ կրօնական մոլեռանդութեան եւ քրիստոնեայ ամբոխներուն կողմէ խմբական բռնութիւններու տեսարաններ ներկայացնելուն համար։ Վէպին մէջ, Կիւրեղ նկարագրուած է իբրեւ մոլեռանդ, որ կը սպաննէ հրեաները եւ անոնք, որոնք չեն մերժած իրենց կրօնն ու չեն ընդունած քրիստոնէութիւնը։ Կիւրեղին մասին այս նկարագրութիւնը քրիստոնեաները շատ զայրացուցած է։
Կիւրեղ Աղեքսանտրացի նաեւ ներկայացուած է 2009-ին, «Աղորա» ժապաւէնին (ֆիլմ) մէջ ։ Հոս եւս ան նկարագրուած է իբրեւ ծայրահեղական։
Նիս
Նիս (Nice), Ֆրանսայի մեծ քաղաքներէն։ Կը գտնուի Ֆրանսայի հարաւ-արեւելքը, Միջերկրական ծովու ափին։
Նիսի Հայերը
Նիսի կեդրոնը կայ հայկական այգի, Հայոց Ցեղասպանութեան նուիրուած խաչքար։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ֆրանսայի քաղաքներ
Աւետիս Գույումճեան
Աւետիս Գույումճեան, (։ Շրջանաւարտ Պէյրութի Ֆրանսական Համալսարանէն 1920-ին որպէս բժիշկ։ Նախապէս եղած է դեղագործ, շրջանաւարտ 1904-ին Պոլսոյ Համալսարանէն։ Գտնուած է Իսկէնտէրուն 1910-1912, 1912-1914 Պէյրութ՝ իբրեւեւ դեղագործ։ 1912-ին վերջնականապէս հաստատուած է Պէյրութ: 1910-ին ամուսնացած՝ Օր. Մաննիկ Ոսկերիչեանի հետ։ Օր. Մաննիկ եւ իր քոյրը Փերուզ (Վախճանած Եգիպտոս 1948-ին), բնիկ Պոլսեցի, այդ ժամանակուայ (1906) անդրանիկ ուսուցչուհիներն էին Սբ. Նղան վարժարանի։ Տօքթ. Գույումճեան գտնուած է Դամասկոս, ուր ազգային կեանքին բերած է իր մասնակցութիւնը ( Ազգ. Վարժարանի Հոգաբարձութեան Ատենապետ), իսկ Տիկ. Գույումճեան, Դամասկոսի Հայ Կարմիր Խաչի Ատենապետուհիի հանգամանքով. բերած է իր աջակցութիւնը, թանկագին օժանդակութիւն ընծայելով աքսորական հայերու։ Իրենց զաւակը՝ Տօքթ. Նուպար Գույումճեան, Ատամնաբոյժ, վկայեալ Ֆրանսական Համալսարանէն, այժմ հաստատուած է Պէյրութ: Տօքթ. Գույումճեանի միւս զաւակներն են Տիկին Շաքէ Իւրպէյաք (ծնեալ Գույումճեան) ամուսնացած Ֆրանսա եւ Տօքթ. Շահան Գույումճեան, երրորդ զաւակը՝ դարձեալ ատամնաբոյժ։ Տօքթ. Ա. Գույումճեան վախճանեցաւ 5 Փետրուար 1950-ին, Պէյրութի մէջ :
15 Ապրիլ
Ծնունդներ
Տես նաեւ՝ 15 Ապրիլի ծնածներ
Մահեր
Տես նաեւ՝ 15 Ապրիլի մահացածներ
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Ապրիլ
Լուսիկ Ագուլեցի
Լուսիկ Ագուլեցի-Սամուէլեան (Լուսիկ Ճորճիկ Սամուէլեան) (31 Մայիս 1946-ին, Ագուլիս, Նախիջեւանի Ինքնավար Հանրապետութիւն - 13 Յուլիս 2018 ), հայ նկարչուհի, ազգագրագէտ, ՀՀ մշակոյթի վաստակաւոր գործիչ (2014), Քանդակագործ Եուրի Սամուէլեանի կինն է։
Կենսագրութիւն
Լուսիկ Ագուլեցին ծնած է 31 Մայիս 1946-ին Նախիջեւանի Ագուլիս քաղաքը։ 1953-ին ընտանիքով տեղափոխուած են Երեւան։ 1963-1967-ներուն ուսանած է Երեւանի Փանոս Թերլեմէզեանի անուան գեղարուեստի ուսումնարանը։ 1966-ին՝ ուսումնառութեան տարիներուն արժանածած է «Աւանգարդ» թերթի յատուկ մրցանակին։ 1974-էն Հայաստանի նկարիչներու միութեան անդամ է ։ Լուսիկ Ագուլեցու կտաւները կը գտնուին Հայաստանի եւ արերկրի թանգարաններուն մէջ, մասնաւոր հաւաքածուներով։
Ցուցահանդէսներ
1968-էն մասնակցած է հանրապետական տարբեր ցուցահանդէսներու Հայաստանի եւ արտերկրի մէջ։
76 (թիւ)
76 (եօթանասունվեց) զոյգ երկնիշ բնական թիւ է 75-ի եւ 77-ի միջեւ
Արեւմտեան ճակատին նորութիւն չկայ (ժապաւէն)
«Արեւմտեան ճակատին նորութիւն չկայ» (All Quiet on the Western Front), ձայնաւոր շարժանկարի դարաշրջանի առաջին դասական եւ հակապատերազմական ժապաւէնը։ Բեմադրիչ՝ Լիուիս Մայլսթոնի, 1930-ականներուն նկարահանուած, Էրիխ Մարիա Ռեմարքի նոյնանուն վէպէն ներշնչուած շարժանկարն մըն է։ Գլխաւոր դերակատարներն են՝ Լիու Այրէս, Լուիզ Ուոլհէիմ, Սլիմ Սամըրվիլ, Ճոն Ուրայ եւ Ռէյմընտ Կրիֆին։ Շարժանկարը արժանացած է երկու Օսքար մրցանակի՝ լաւագոյն ժապաւէ եւ լաւագոյն բեմադրիչ։
Նիւթը
Վերջին դրուագը, որ ցոյց կու տայ, թէ ինչպէս զինուոր մը սպաննուելէ առաջ ձեռք կը մեկնէ թիթեռնիկին, շարժանկարի պատմութեան ամենավառ ու յիշարժան տեսարաններէն մին է։
1930-էն 1941 բազմաթիւ ժապաւէններէն մէկն էր, որոնք արգիլուած էին Վիքթորիայի եւ Աւստրալիոյ մէջ՝ «խաղաղապաշտութեան» հիմքով ։ 1931-ին արգիլուած է նաեւ Իտալիոյ եւ Աւստրիոյ մէջ, որուն արգելքը պաշտօնապէս բարձրացուած է միայն 1980-ականներուն, իսկ Ֆրանսայի մէջ մինչեւ 1963 թուական ։
Պատերազմի ընթացքին շատ մը երկիրներու մէջ արգիլուած այս ժապաւէնի ամենաուժեղ կողմերէն մէկը այն է, որ դիտողները կը սպասեն երջանիկ աւարտի։ Բայց եւ այնպէս, պատերազմի մէջ երջանիկ արդիւնք չկայ։ Հոլիվուտի համար իսկապէս համարձակութիւն կը համարուի նման նիւթով ժապաւէն մը նկարահանել այն ժամանակ։
Բեմադրիչ Լիուիս Մայլսթոն առաջին անգամ օգտագործած է «Crane» մեթոտը՝ արիւնով ողողուած խրամատերու համայնապատկերը նկարելու համար։ Արդիւնքին խրամատային պատերազմի չափազանց իրատեսական դրուագներ ստացուած են։
Տուեալներ՝ ժապաւէնին մասին
Հակառակ այդ ժամանակ Գերմանիոյ մէջ իշխանութեան գլուխ չէին, Նազիներ ժապաւէնի ցուցադրութիւնը կանխելու համար շարժանկարի սրահները լեցուցին մուկերով։
Լիու Այրէս այս ժապաւէնի մէջ նկարահանուելէն յետոյ դարձած է աշխոյժ հակապատերազմական մը։ Այս վերաբերմունքը մեծ արձագանգ ստեղծեց, իսկ Այրէսի ժապաւէնները յաճախ չէին ցուցադրուեր Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու մէջ։
Բեմադրիչ Լիուիս Մայլսթոն դիմեց Լոս Անճելոսի մէջ բնակող գերմանացի նախկին զինուորներուն՝ պարզելու համար, թէ արդեօք իրենց օգտագործած ռազմական պաշարները իրականին կը նմանէի՞ն։ Այնքան շատ զինուոր եկաւ նկարահանման հրապարակ, որ Մայլսթոն անոնցմէ շատերը ներառեց դերակատարներու շարքին ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ժապաւէններ
Հայ Եկեղեցւոյ Վարդապետական Առանձնայատկութիւնները
Հայ Եկեղեցւոյ որոշ առանձնայատկութիւններ, որոնք ունին դաւանաբանական եւ ծիսական տեսակէտներ, որպէս հետեւանք անոր պատմական կեանքին:
Ա.- Դաւանական Սկզբունքները
Քրիստոնէական եկեղեցւոյ դաւանանքին, այսինքն՝ հաւատքին հիմքը, Աստուածաշունչն է, իր հին ու նոր կտակարաններով (այսինքն՝ Աւետարան,Գործք Առաքելոց, Առաքելական նամակներ եւ յայտնութեան գիրք): Քրիստոնէական եկեղեցւոյ դաւանանքին հիմը նոյն Աւետարանն է, որ մէկ ճշմարտութիւն եւ մէկ հաւատամք կը բովանդակէ, տարբեր եկեղեցիներու գոյութիւնը կարելի է բացատրել, որոնք ճանչնալով հանդերձ հաւատքին միեւնոյն աղբիւրը, իրարմէ կը տարբերին դաւանական սկզբունքներով:
Պատճառը կը կայանայ Աւետարանի ըմբռնումին եւ մեկնութեան մէջ: Եկեղեցիներ եւ համայնքներ իրարմէ կը տարբերին, որովհետեւ անոնք տարբեր ձեւով կը հասկնան, կը մեկնեն ու կ'ապրին Աւետարանին ճշմարտութիւններն ու պատգամները:
Աւետարանը Քրիստոնէական եկեղեցիները միացնող գետինը, իսկ Աւետարանի մեկնութիւնն է զանոնք իրարմէ բաժնող, նոյնիսկ հակադրող ազդակը կամ պատճառը:
Հայ Եկեղեցւոյ Սկզբունքը՝ Աւետարանի Մեկնութեան համար
Աւետարանի մեկնութեան գծով կան գլխաւոր երկու տեսակէտներ.-
ա.- Հին, ծիսական կամ աւանդապաշտ կոչուած եկեղեցիներուն տեսակէտը, որ Աւետարանի մեկնութիւնը կը դաւանի մասնաւոր հեղինակութեան մը կամ իշխանութեան մը առանձնաշնորհումը:
բ.- Նոր կամ Բարեկարգչական, այլ խօսքով բողոքական շարժումին տեսակէտը, որ Աւետարանին մեկնութիւնը բոլորովին ազատ կը ճանչնայ, զայն համարելով իւրաքանչիւր հաւատացեալ Քրիստոնեայի արդար իրաւունքը:
Իբրեւ Հին կամ Ծիսական եկեղեցի, Հայ եկեղեցին կ'ընդունի առաջին տեսակէտը, ըստ որուն Աւետարանի սկզբունքային մեկնութիւնը եւ հաւատամքը կամ դաւանանքի բանաձեւումը իրաւասութիւնն է Տիեզերական ժողովին: Ամէն Քրիստոնեայ ոչ միայն իրաւունք, այլեւ՝ պարտականութիւն ունի Ս. Գիրքը կարդալու, բայց ամէն մարդ անպայման չունի անհրաժեշտ իմացական, բարոյական եւ հոգեւոր հասողութիւնը զայն ուղղափառ կերպով ըմբռնելու եւ վերլուծելու: Ուստի, Հայ եկեղեցին կը հաւատայ, որ եկեղեցւոյ Սրբազան Հայրերն են, որոնք Ս. Հոգիի առաջնորդութեամբ եւ եկեղեցւոյ աւանդութեան համաձայն, համախորհուրդ՝ կը բանաձեւեն Աւետարանին մէջ ամփոփուած ճշմարտութիւններուն բացատրութիւնն ու մեկնաբանութիւնը:
Ինչպէս կ'ըսէ Մաղաքիա Օրմանեան Պատրիարք, «Միայն Տիեզերական ժողովներն են, որոնք իշխանութիւն եւ իրաւունք ունին Աւետարանին կամ Աստուածաշոունչին սկզբնական աղբիւրէն քաղելու, կամ նոյն նախնական նիւթէն կազմելու վարդապետութեան հիմնական կէտերը եւ զանոնք դաւանական որոշ եւ ճիշդ բանաձեւերու վերածելու»:Հաւատացեալը պարտաւոր է այդ բանաձեւումներուն եւ սահմանումներուն լոյսին տակ հասկնալ Աւետարանին պատգամները եւ ոչ թէ կամայական ու քմահաճ կերպով մեկնաբանել կամ գործադրել զանոնք:
Ուրեմն Հայ Եկեղեցւոյ, ինչպէս նաեւ ուղղափառ այլ եկեղեցիներու(Ղպտի, Ասորի, Յոյն Ուղղափառ, ռուս...) եւ կաթոլիկ եկեղեցւոյ համար, Աւետարանն է աղբիւրը դաւանանքին, որ հաւատացեալին կը հասնի Տիեզերական ժողովներու ընթացքին խմբագրուած Հաւատոյ Հանգանակներու եւ Սրբազան Հայրերու մեկնութեանց ճամբով:
Հաւատոյ Հանգանակ
Հաւատոյ հանգանակ կը կոչուին այն գրութիւնները, որոնք եկեղեցւոյ վերին իշխանութեան կողմէ կը ճանչցուին իբրեւ իրենց դաւանանքին ամփոփումները եւ որոնց բովանդակութեան ստիպողաբար պէտք է հաւատան այդ եկեղեցւոյ մաս կազմող հաւատացեալները:
Հայոց եկեղեցին ունի հետեւեալ Հաւատոյ Հանգանակները .-
Ա.- Առաքելական Հանգանակ, որ շատ ամփոփ խտացումն է Քրիստոնէական կրօնքի հիմնական սկզբունքներուն եւ որ կ'արտասանուի Մկրտութեան խորհուրդի ժամանակ իբրեւ երեխային, այսինքն Քրիստոնէական եկեղեցւոյ անդամագրութեան եկող թեկնածուին՝ կրօնական դաւանանքին արտայայտութիւնը:
Բ.- Նիկիական Հանգանակ, խմբագրուած Նիկիոյ Տիեզերական ժողովին կողմէ(325-ին) եւ ճոխացուած կոստանդնուպոլսոյ Տիեզերական ժողովին (381-ին), որ կ'երգուի Ս. Պատարագի մատուցման ժամանակ, իբրեւ արտայայտութիւն բոլոր հաւատացեալներու դաւանական ճշգրտութեան:
Գ.- Աթանասեան Հանգանակ, որ բաղդատաբար նախորդներուն, աւելի լայն եւ բացատրուած ձեւով կը ներկայացնէ եկեղեցւոյ դաւանանքը եւ կը կարդացուի Ձեռնադրութիւններու ժամանակ, իբրեւ եկեղեցական կեանքի մէջ մտնող անհատին դաւանանքին արտայայտութիւնը:
Տիեզերական ժողովներ
Տիեզերական կը կոչուին այն ժողովները, որոնք կը գումարուին մասնակցութեամբ Քրիստոնէական բոլոր եկեղեցիներուն, լուծելու համար ամբողջ Քրիստոնէութեան համար կարեւորութիւն ներկայացնող հարցեր եւ հաստատելու համար ուղղափառ վարդապետութիւնը: Տիեզերական ժողովին արժէք տուողը ո՛չ թէ ժողովականներուն գումարն է, այլ մասնակցող եկեղեցիներուն թիւը:
Հայ եկեղեցւոյ համար Տիեզերական բնոյթ ունին երեք ժողովներ միայն, որոնք կ'ամբողջացնեն վերոյիշեալ պայմանները՝ Նիկիոյ, Կոստանդնուպոլսոյ եւ Եփեսոսի ժողովները: Միայն այս ժողովները տիեզերական կ'ընդունին նաեւ Արեւելեան ուղղափառ եկեղեցիները՝ Ասորի, Ղպտի, Եթովպական, Հնդիկ Մալապար (Հնդկաստան) եւ էրիթրիոյ եկեղեցիները:
Յոյն ուղղափառ եկեղեցին, ինչպէս նաեւ՝ ուղղափառ միւս եկեղեցիները (Ռուսիոյ, Ռումանիոյ, Պուլկարիոյ, Սերպիոյ, Ֆինլանտայի...) Տիեզերական ժողովներուն թիւը կը հասցնեն 7-ի:Մինչ Հռոմէական Կաթոլիկ եկեղեցին այս 7 ժողովներուն վրայ կ'աւելցնէ հետագային իր գումարած բոլոր կարեւոր ժողովները, ընդհանուր թիւը հասցնելով 20-ի:
Ա.- Նիկիոյ ժողովը կը գումարուի 325-ին, Կոստանդնուպոլսոյ արուարձաններէն Նիկիոյ մէջ: Ժողովը կը գումարուի քննելու համար Աստուծոյ որդւոյն մասին Արիոսի հերետիկոսական վարդապետութիւնը, որ Քրիստոսը կը ճանչնար ո՛չ թէ իբրեւ Աստուծոյ Որդի, այլեւ իբրեւ բացառիկ յատկութիւններով օժտուած եւ Աստուծոյ յատուկ շնորհին արժանացած արարած: Ժողովը կը դատապարտէ Արիոսի մոլորութիւնը եւ կը հաստատէ ուղղափառ վարդապետութիւնը Քրիստոսի աստուածութեան մասին եւ որդին, բնութեամբ՝ Հօր Աստուծոյ հաւասար կը ճանչցուի: Բ.- Կոստանդնուպոլսոյ ժողովը կը գումարուի 381-ին, 150 հայրապետներու մասնակցութեամբ, քննելու համար Մակեդոնի վարդապետութիւնը Ս. Հոգիի մասին, որմով ան կ'ուրանար Ս. Հոգիի աստուածութիւնը եւ հաւասարութիւնը Հօր Աստուծոյ հետ: Կը դատապարտուի այս վարդապետութիւնը եւ կը հաստատուի ուղղափառ վարդապետութիւնը Ս. Հոգիի աստուածութեան եւ Հօր Աստուծոյ հետ հաւասարութեան մասին:
Գ.- Եփեսոսի ժողովը կը գումարուի 431-ին, քննելու համար Նեստորի վարդապետութիւնը Քրիստոսի աստուածութեան եւ մարդկութեան մասին.ան Քրիստոսի մէջ երկու անջատ բնութիւններ կ'ըմբռնէր, նախ՝ մարդկային, ապա աստուածային, այսինքն՝ Քրիստոս եղած է պարզ մարդ մը, որ աստուածութիւն ստացած է:Այս վարդապետութիւնը եւս կը դատապարտուի իբրեւ հերետիկոսութիւն եւ կը հաստատուի Քրիստոսի Երկու Բնութիւններու Միաւորութիւնը իբրեւ ուղղափառ վարդապետութիւն: Տիեզերական այս երեք ժողովներով լուծուած եւ բացատրուած կը համարուին Քրիստոնէական կրօնի հիմնական հաւատալիքները՝ երրորդութիւնը, Մարդեղութիւնը եւ փրկագործութիւնը:Ամբողջ Քրիստոնէական եկեղեցւոյ դաւանութեան հասարակաց գետինը, այսինքն՝ բոլորին կողմէ ընդունուած դաւանական սկզբունքները կը ներկայացնեն այս երեք ժողովները:
Հայ Եկեղեցւոյ Ըմբռնումը Քրիստոսի անձնաւորութեան Մասին
Քրիստոնէական կրօնին կեդրոնը Քրիստոսի անձնաւորութիւնը ըլլալով, անոր մասին բանաձեւուած վարդապետութիւնը գլխաւոր հարցերէն մէկն է Քրիստոնէական աստուածաբանութեան:
Բոլոր եկեղեցիները կը համաձայնին յայտարարելու թէ՝ Քրիստոս Աստուծոյ որդին է, մարմնացեալ կամ մարդացեալ «ԲԱՆ»ը՝ Աստուծոյ խօսքը: Անոնք սակայն իրարմէ կը տարբերին անոր աստուածային եւ մարդկային բնութիւններուն ըմբռնումի կերպին մէջ:
Քրիստոս Աստուա՞ծ է միայն, թէ նաեւ՝ մարդ. նախ Աստուա՞ծ էր, յետոյ մա՞րդ եղաւ, թէ՝ մարդ էր նախ յետոյ աստուածացաւ: Աստուած ինչպէ՞ս կրնայ մարդ ըլլալ:Այս եւ նմանօրինակ հարցեր ծանօթ են Քրիստոսաբանական խնդիրներ անունին տակ եւ դարերով յուզած են Քրիստոնեայ եկեղեցին:
Հայ եկեղեցին կ'ընդունի, որ Քրիստոս թէ՛ Աստուած է եւ թէ մարդ, կատարեալ Աստուած եւ կատարեալ մարդ է միանգամայն:Ան մարդեղութեամբ իրական մարմին առաւ, եղաւ իսկական մարդ «ճշմարտապէս եւ ո՛չ կարծեօք»:
Ան մարդացաւ մարդիկը սիրելու համար, զանոնք փրկելու նպատակով:Խոնարհեցաւ որպէսզի մարդիկը բարձրացնէ, մօտեցնէ Աստուծոյ:Մարմնանալով, Ան իրարու մօտեցուց մարդկային եւ աստուածային բնութիւնները, ըլլալով Աստուածամարդ՝ մէկ բնութեամբ եւ անձնաւորութեամբ, առանց կորսնցնելու աստուածային կամ մարդկային բնութիւններուն յատկութիւնները, որոնք իր անձին մէջ միաձուլուեցան անշփոթ կերպով:
Այս գծով, հայ եկեղեցին կը մերժէ Քաղկեդոնի ժողովը, գումարուած 451-ին, որովհետեւ անոր ընդունած Լեւոնի Տոմարը (Լեւոն Պապին Թուղթը) Քրիստոսի մէջ կը ճանչնար երկու իրարմէ անջատ բնութիւններ:Միւս կողմէ ան կը նզովէ Քաղկեդոնի ժողովին ընթացքին նզովուած Եւտիքէս վանահայրը եւ կը դատապարտէ անոր վարդապետութիւնը, որ քրիստոսի մէջ կ'ընդունէր միայն աստուածային բնութիւնը:
Ս.Հոգիի Բխման Վարդապետութիւնը
Հայ եկեղեցւոյ, ինչպէս նաեւ Յոյն եւ Արեւելեան այլ եկեղեցիներու վարդապետութեան համաձայն, Ս. հոգին կը բխի Հօր Աստուծմէ, ըստ Աւետարանի այն բացատրութեան, թէ՝ «Սուրբ Հոգին ելանէ ի Հօրէ»:
Լատին կաթոլիկ եկեղեցին է միայն, որ կը դաւանի, թէ Ս. Հոգին կը բխի Հօրմէն եւ Որդիէն:
Քաւարանի Վարդապետութիւնը
Դարձեալ միայն կաթոլիկ եկեղեցին է, որ կը հաւատայ քաւարանի մը գոյութեան, ուր կը հաւաքուին աշխարհէն բաժնուող մեղաւոր հոգիները, որոնց յանցանքները այնքան ծանրակշիռ չեն, որ զանոնք արժանացնեն դժոխքի պատիժին:Առանձնական, մասնաւոր դատաստանէ մը ետք, անոնք կ'ուղղուին դէպի քաւարան՝ իրենց ներելի մեղքերը քաւելու եւ ապաշխարելու համար, որպէսզի անոնք կարենան մաքուր եւ սրբուած վիճակով ներկայանալ ընդհանուր կամ վերջին դատաստանին:
Քաւարանի մը գոյութեան փաստը կը պակսի Աւետարանին մէջ, ուստի հայ եւ ուղղափառ միւս եկեղեցիները կը մերժեն զայն:Անոնք նաեւ կը հաւատան մէկ դատաստանի՝ Վերջին կամ Յաւիտենական դատաստանին, որ տեղի պիտի ունենայ աշխարհի վերջաւորութենէն եւ մարդոց ընդհանուր յարութենէն ետք:
Պապական Անսխալականութեան Հարցը
Կաթոլիկ եւ միւս եկեղեցիներուն միջեւ գոյութիւն ունեցող ամէնէն հիմնական տարբերութիւնը յառաջ կու գայ պապական անսխալականութեան վարդապետութենէն: Համաձայն լատին եկեղեցւոյ ըմբռնումին, հռոմի եպիսկոպոսը, այսինքն՝ Պապը, կը նկատուի Քրիստոնէական ընդհանուր գերագոյն պետը եւ իբրեւ յաջորդը Պետրոս Առաքեալին՝ Քրիստոսի փոխանորդը աշխարհի վրայ:Ան ունի բացարձակ, անժխտելի հեղինակութիւն, երբ պաշտօնապէս կը խօսի եկեղեցական հարցերու շուրջ.ան կը նկատուի անսխալական:
Հայ եւ միւս եկեղեցիները կը մերժեն այս վարդապետութիւնը: Ուղղափառ եկեղեցիները, որոնց կարգին նաեւ հայ եկեղեցին, Քրիստոնէական եկեղեցւոյ միակ գլուխը կը ճանչնան Քրիստոսը՝ աստուածային բացարձակ հեղինակութեամբ եւ անոնք կը հաւատան, թէ՝ ընդհանուր եկեղեցւոյ համար հեղինակութիւնը կը կայանայ Տիեզերական նկատուած ժողովներու որոնումներուն մէջ եւ ո՛չ թէ Պապի անձին մէջ: Անոնք կը հաւատան, որ առանձին եկեղեցիներու պատերը, որոնք յաջորդներն են Քրիստոսի 12 Առաքեալներուն, դիրքով եւ հեղինակութեամբ հաւասար են իրարու:
Հայաստանեայց Եկեղեցւոյ Խորհուրդները
Հայաստանեայց եկեղեցին ունի եօթը խորհուրդներ.-
Կանաչ կրակ
Քանդակը կանգնած է ու կը գտնուի Շուէտի, Ումէա քաղաքին կեդրոնական կայարանին մօտ: 1970 թուականին, քանդակը ըլլալով 9 մեթր, արձանագրուեցաւ որպէս աշխարհի ամէնէն բարձր քանդակագործութիւնը :
Անոր ապակիէ սիւները հարուստ են իրենց 9 հազարորդամէթր բարակութեամբ, ու կառուցուած են Էմմապոտա Կլասվերքին կողմէ: Իսկ երեք սիւները իրարու միացուած են զօրաւոր եւ յատուկ սոսինձով մը որ կը կոչուի Էփոքսի սոսինձ:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Շուէտացի արուեստ Ստորոգութիւն:Քանդակագործութիւններ
Ռաշիտ Թահա
Ռաշիտ Թահա (Rachid Taha, ծնած՝ 18 Սեպտեմբեր 1958, Ալճերիա), նշանաւոր ալճերիացի, ծագումով ֆրանսացի երգիչ ռայ (Raï) եւ ժողովրդական (Chaâbi) երաժշտութեան։ Նշանաւոր երգերէն են Barbès, Voilà, Voilà եւ Ya Rayah։ Ան նշանաւոր է Abdel Kader երգով խմբային Խալետի եւ Ֆոտելի ընկերակցութեամբ։ Սկիզբի տարիներուն Ռաշիտ Թահան մաս կը կազմէր Carte de séjour ֆրանսական երաժշտային խումբի։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1958 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Ալճերիացի երգիչներ Ստորոգութիւն:18 Սեպտեմբերի ծնածներ
Ռաքքա Նահանգ
Ռաքքա նահանգը կը գտնուի Սուրիոյ հիւսիս-կեդրոնը, Եփրատ գետին հիւսիսի ափին, 200 ք.մ. Հալէպի արեւելքէն։ Ռաքքայի տնտեսութիւնը հիմնուած է ցանքի եւ նաֆտի վրայ։ Ռաքքա քաղաքը շատ կարեւոր է Իրաքի եւ Լեւանտի Իսլամական Պետութեան համար եւ կը համարուի իրենց մայրաքաղաքը։ Ռաքքային մէջ կայ փոքր Պատմական թանգարան, կը կոչուի Ռաքքայի թանգարան, ամենայայտնի շուկան կը կոչուի Շաւիներու շուկայ։
Անուն եւ ծագում
Ռաքքան ծագումը կ՛ենթադրուի 242 կամ 244 ք.ա. սկիզպը կոչուած էր Քալինիոքս, Բիւզանդական կայսրութեան ժամանակ զինուորական եւ վաճարականութեան կեդրոն էր։ 639 թ. իսլամական զօրքերը գրաւեցին եւ կոչուեցաւ Ռաքքա։
Ռաքքայի պալատներ
3 ք.մ. անդին Ռաքքայէն եւ Պապ Բաղտատի Հիւսիսային կողմը գտնուեցաւ 3 պալատներու հէտքեր, որոնցմէ մէկը (Մոգըդասէմ պալատ)՝ մեծ պալատ է, տարածքը 168 մ., հասակը՝ 74 մ., լայնութիւնը՝ մայր մուտքը պալատին հիւսուսային կողմը կ՛իյնայ եւ կը կազմուի 3 աշտարակներէ։
Պատմական թանգարան
1981 թ. բացուեցաւ Ռաքքայի ժողովրդաին թանգարանը Հին Սարայի մէջ, շէնքը կը բաղկանայ 2 յարկերէ, մայր մուտքին կը գտուի սիրուն խճանկար XV դարէն։
Հարգալէ պալատ
Հարգալէ պալատ կամ Հարգալէ պալատներ։ Կը գտնուի 6 կ.մ. անդին Ռաքքայէն Եփրատ գետին վրայ, պալատը շինուած է իբր յիշատակ արաբներուն մեծ յաղթութեան Հռոմեացիներուն, որոնք Հարգալէ քաղաքը ազատագրեցին։ Հարուն Ալ-Րաշիտը շինած էր պալատը։
Ստորոգութիւն:Սիրիա
Մելքոն Տիրացուեան
Կենսագրութիւն
1850-1857 թուականներուն սորված եւ ուսանած է Վենետիկի Մուրատ-Ռաֆայէլեան վարժարանին մէջ։ Երկար տարիներ նկարչութիւն դասաւանդած է Կոստանդնուպոլիսի եւ Քաղկեդոնի հայկական դպրոցներուն մէջ։ Գործերէն են՝ «Յովհաննէս Մկրտիչի քարոզը», «Սուրբ Ղուկասը», «Գրիգոր Լուսաւորիչ», «Դոկտոր Սիմոնով»։ Աշխատանքներէն մաս մը կը գտնուին Հայաստանի ազգային պատկերասրահին մէջ ։
Մատենագրութիւն
Յ. Ն. Տիրացուեան, Մելքոն Տիրացուեան, «Բազմաւէպ», 1905, N 1։
Սանատրուկ
Սանատրուկ (անյայտ–մօտ 110), Հայոց Արշակունի թագաւոր 88-110 թուականներուն։ Յաջորդած է հօրը՝ Տրդատ Ա. արքային։
Յոյն պատմիչ Արիանոս, Սանատրուկը կը բնութագրէ որպէս բոլոր գործերուն մէջ խելամիտ, արդարադատ, պատերազմներուն մէջ քաջակորով, կենցաղավարութեամբ զուսպ ու չափաւոր անձ, ինչպէս յոյն եւ հռոմէացի լաւագոյնները։
Ըստ Մովսէս Խորենացիի, Սանատրուկ, 91-ին արշաւած է Աբգար VI թագաւորի (71-91) դէմ եւ գրաւած ու Մեծ Հայքին միաւորած է Օսրոյենէ–Եդեսիոյ թագաւորութիւնը։ Գուտշմիդ, այսպիսով կը բացատրէ Աբգարեան արքայացանկի ընդհատման տարիները (91–109)։ Ըստ յունա-հռոմէական պատմիչներու, Սանատրու նաեւ տիրած է Ասորիքի մէկ մասին վրայ։
Սանատրուկ բարիացակամ յարաբերութիւններկը հաստատէ ինչպէս Պարթեւական թագաւորութեան, այնպէս ալ Հռոմէական կայսրութեան հետ, շինարարական աշխատանքներով զբաղած է։ Տարօն գաւառի արեւմտեան մասին մէջ՝ Արածանիի եւ Մեղրագետի միախառնման վայրին մէջ, նոր արքայանիստ Մծուրք քաղաքը հիմնած է, նպաստած է երկրի առեւտուրի եւ արհեստներու զարգացմանը։
Վկայաբանութեան մը մէջ, Սանատրուկ իբրեւ իր Սանդուխտ դստեր եւ Թադէոս առաքեալի սպանող կը ներկայացուի։ Արշակունեաց արքայական դամբարանին մէջ թաղուած է:
Ըստ Փաւստոս Բիւզանդի, 4-րդ դարու 2-րդ կիսուն, երբ Սասանեան Շապուհ Բ. արքայի զօրքերը աւերած են Արշակունեաց դամբարանը, անոնք միայն չեն կրցած Սանատրուկի շիրիմը քանդել, որը «հսկայաշէն էր, ամրապինդ եւ ճարտարագործ»։
Արշակունիներու հարստութիւն
Արշակունիները պարթեւական արքայական հարստութեան ներկայացուցիչներ էին, որոնց մէկ ճիւղը Հայաստան հաստատուած էր։ Առաջին Արշակունին Տրդատ Ա.-ն էր՝ Պարթեւստանի թագաւոր Վաղարշ Ա.-ի եղբայրը։ Ան հայոց գահին բազմած էր 52-ին եւ ընդմիջումներով իշխած էր աւելի քան քառորդ դար՝ մինչեւ 88։ Պաշտօնապէս, անոր թագաւորութեան սկիզբը 66-ը կը համարուի, երբ ան Հռոմի կայսր Ներոնի կողմիէն թագաւոր կը ճանչցուի:
Արշակունիները ընդհատումներով մօտ 4 դար իշխած են՝ մինչեւ 428։ Անոնց անուան հետ կապուած է աւատատիրական կարգերու հաստատումը, քրիստոնէութեան ընդունումը, Հայոց գիրերու գիւտը։
Ստորոգութիւն:Արշակունիներ Ստորոգութիւն:Հայոց արքաներ
Ասատուր Սարաֆեան
Ասատուր Սարաֆեան, հայազգի գիւտարար, որ փրկուելով Եղեռնի տարիներուն՝ մանուկ տարիքին փախեր է ԱՄՆ եւ մեծ համբաւ գտեր է Օսքար Պէնքըր (անգլ.՝ Oscar Banker) անունով։
Կենսագրութիւն
Ասատուր Սարաֆեանի ընտանիքը փրկուեցաւ Օսմանեան Կայսրութեան մէջ իրականացուած Հայոց մեծ ցեղասպանութիւնէն ու տեղափոխուիլ Շիքակօ, ուր Ասատուր Սարաֆեանը փոխեց իր անունն ու դարձաւ Օսքար Պէնքըր (անգլ.՝ Oscar Banker) անունով, եւ գտաւ աշխատանք ու սկսաւ իր գործունէութիւնը:
Ասատուր Սարաֆեանը հեղինակ է նաեւ կենցաղի մէջ շատ անհրաժեշտ այլ գործիքներու:
1934 թուականին 2,199,095 թիւով արտօնագրուած է Automatic Transmission ինքնաշարժներու ինքնավար-շարժիչի փոխանցման տուփը Automatic Transmission, որ 1940 թուականէն կիրառուեր է ամերիկեան «Օլտսմոպիլ» մակնիշի ինքնաշարժին մէջ։
1957 թուականին 2,977,813 թիւով արտօնագրուած է ինքնաշարժի իւղի չափիչի գիւտը։
1961 թուականին 2,977,813 թիւով արտօնագրուած է ելեկտրական-ղեկի մեքանիզմը Power-steering Mechanism, filing date: 13 April 1955, issue date: 4 April 1961
Ասատուր Սարաֆեան-Պենքըրի՝ ԱՄՆ կառավարութեան կողմէն ամենաարժէքաւոր յայտնագործութիւններ համարուած են՝ 1944 թուականին 2,348,716 թիւով արտօնագրուած ուղղաթիռի փոխանցման շարժիչի տուփը, CHANGE SPEED GEARING FOR AIRCRAFT PROPELLERS filing date: 15 May 1941, issue date: 16 May 1944
եւ
1935 թուականին 2,022,840 թիւով արտօնագրուած Inking Mechanism for Multicolor Printing Press բազմագոյն տպիչ սարքը։ Filing date: 7 July 1927, issue date: 3 December 1935
Աղբիւրներ
ինքնաշարժիչի Automatic Gear փոխանցման տուփի իրական յայտնագործողը Ասատուր Սարաֆեանն է
Մաքրուհի Պ. Յակոբեան
'''Մաքրուհի Պ. Յակոբեան''' Պոլսոյ մէջ պաշտօնավարած է Տատեան, Պէզճեան, Մէրամէթճեան միջնակարգերուն, Սահակեան, Էսաեան, Մխիթարեան լիսէներուն մէջ։ Միջնակարգի մէջ դասաւանդած է հայերէն լեզու եւ գրականութիւն, իսկ լիսէներու մէջ փիլիսոփայութիւն, տրամաբանութիւն եւ հոգեբանութիւն։  «Մարմարա» օրաթերթի նախկին փոխխմբագրապետուհի եւ Ս. Փրկիչի պարբերաթերթի խմբագրապետուհի: Բազում շքանշաններու դափնեկիր, պոլսահայ մտաւորական, յայտնի լրագրող, գրագիտուհի:
Մաքրուհի Պ. Յակոբեան Պիտի Մեծարուի Պոլսահայ Միութեան Կողմէ
Կազմակերպութեամբ Լոս Անճելըսի Պոլսահայ Միութեան Մշակութային Յանձնախումբին, Շաբաթ, Հոկտեմբեր 26, 2019-ին, երեկոյեան ժամը 8:00-ին, Միութեան «Հրանդ Տինք» դասախօսական սրահին մէջ տեղի ունեցաւ վաստակաւոր ուսուցչուհի՝ Օր. Մաքրուհի Պիւյիւք Յակոբեանի մեծարանքի երեկոն՝ ներկայութեամբ պատկան մարմիններու ներկայացուցիչներուն, Միութեան անդամներուն եւ հիւրերուն:
Մրցանակներ եւ Շքանշաններ
'''Մաքրուհի Պ. Յակոբեան''' արժանացած է հետեւեալ մրցանակներուն եւ շքանշաններուն.
Պերճուհի Պարտիզպանեան
Պերճուհի Պարտիզպանեան-Բարսեղեան, Առաջին Խորհրդարանի (1919-1920) Կին Պատգամաւոր , հայ հասարակական գործիչ, մանկավարժ, գրող: Ռազմական, քաղաքական գործիչ վանեցի Պօղոս Օտապաշեան (Սարգիս Բարսեղեան)ի կինը: Իր ծոռնուհին է՝ Ժաննա Բարսեղեան Սթրասպուրկի քաղաքապետը:
Մաքրուհի Պ. Յակոբեան
Աղբիւրներ
[https://massispost.com/am/2019/11/02/%d5%b4%d5%a5%d5%ae%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b6%d6%84%d5%ab-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d5%af%d5%b8%d5%b5-%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%ab%d6%80%d5%b8%d6%82%d5%a1%d5%ae-%d5%be%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d6%82/ Մեծարանքի Երեկոյ` Նուիրուած Վաստակաւոր Ուսուցչուհի՝ Օր. Մաքրուհի Պ. Յակոբեանի 11/02/2019]
Պերճուհի Պարտիզպանեան
Կենսագրութիւն
Պերճուհի Պարտիզպանեանը ծնած է 1886 Էտիրնէ: Միջնակարգ դպրոցը աւարտեր է Ֆիլփէ (այժմ՝ Փլովտիւ): 16 տարեկանին հանդիպեր է ապագայ ամուսնոյն՝ յեղափոխական Սարգիս Բարսեղեանին, որուն խորհուրդով օրիորդներու խմբակ ստեղծեր է, որուն նպատակն էր լուսաւորութիւն եւ  յեղափոխական գաղափարներ տարածելը: Մեկներ է Ժընեւ, ուսաներ է գրականութիւն եւ մանկավարժութիւն:
Մաքրուհի Պ. Յակոբեան
Աղբիւրներ
[http://asbarez.com/arm/355733/%D5%84%D5%A1%D6%84%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%B0%D5%AB-%D5%8A-%D5%85%D5%A1%D5%AF%D5%B8%D5%A2%D5%A5%D5%A1%D5%B6-%D5%8A%D5%AB%D5%BF%D5%AB-%D5%84%D5%A5%D5%AE%D5%A1%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%AB-%D5%8A%D5%B8%D5%AC/ Մաքրուհի Պ. Յակոբեան Պիտի Մեծարուի Պոլսահայ Միութեան Կողմէ]
Պերճուհի Պարտիզպանեան
Կենսագրութիւն
1909-ին ամուսնացեր է վանեցի Պօղոս Օտապաշեան (Սարգիս Բարսեղեան)ի հետ եւ 1914 թ.-ին ունեցեր են մէկ որդի՝ Արմէնին, որ կը կոչուի նաեւ Արմիկ։ Ամուսինը՝ (Սարգիս Բարսեղեան)ը 1915 թուականին ձերբակալուեր է եւ նահատակուեր: Պերճուհի Պարտիզպանեանը իր որդւոյն հետ տեղափոխուեր են Պուլկարիա, այնուհետեւ՝ Թիֆլիս եւ իր կեանքը  նուիրեր է զաւակին՝ Արմէնին ու մարդոց ծառայելու համար:
Մաքրուհի Պ. Յակոբեան
Աղբիւրներ
ՄԱՔՐՈՒՀԻ Պ.ՅԱԿՈԲԵԱՆԻ ԱՅՑԸ
Պերճուհի Պարտիզպանեան
Կենսագրութիւն
Որոշ ժամանակ բնակեր է Սոֆիա, այնուհետեւ վերջնականապէս հաստատուեր է իր որդւոյն Արմէնին հետ Փարիզ, ուր ղեկավարեր է Նանսէնեան գրասենեակը եւ զբաղուեր գրական գործունէութեամբ:
Մաքրուհի Պ. Յակոբեան
Աղբիւրներ
Մաքրուհի Յակոբեանի «Պոլսահայ գաղութի ներկան՝ տագնապներ եւ դժուարութիւններ» նիւթով զեկուցումը
Պերճուհի Պարտիզպանեան
Կենսագրութիւն
Մահացեր է 1940 թուականին՝ երկարատեւ հիւանդութիւնէն յետոյ:
Ուսուցչական ասպարէզ
Ուսումը աւարտելէն յետոյ Պերճուհի Պարտիզպանեան դասաւանդեր է Կերասունի եւ Վանի ինչպէս նաեւ Թիֆլիսի Յովնանեան եւ Գայանեան վարժարաններուն մէջ ան զբաղուեր է ուսուցչութեամբ:
Գրականութիւն
Ստեղծագործեր է Էտնա կեղծանունով: Պերճուհի Պարտիզպանեանի պատմուածքները ամփոփուած են «Փոթորիկէն վերջ» ժողովածուին մէջ:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ Ստորոգութիւն:ՀՅԴ անդամներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի Հանրապետութեան Խորհրդարանի (1918-1920) 2-րդ գումարման պատգամաւորներ Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ
Քարլա Սուզա
Վաղ Կեանք
Սուզա ծնած է Մեքսիքօ Սիթիի մէջ․ հայրը Չիլեցի է, իսկ մայրը՝ Միքսիքացի : Ան մեծցած է Ասփըն, Քոլորատոյի մէջ, ԱՄՆ, մինչեւ 8 տարեկան : Ան դերասանութիւն ուսանեցաւ Centro de Educación Artística հանրածանօթ թատերական ուսումնարանը, տնօրինուած հռչակաւոր Մեքսիքական Televisa ընկերութեան կողմէ, Մեքսիքօ Սիթիի մէջ։ Ան նաեւ յաճախած է թատերական դպրոց Ֆրանսայի մէջ եւ մաս կազմած է թատերական ներկայացումներու շրջուն խումբի մը, որոնք երկիրը կը շրջին ներկայացումներ տալու: Ան դիմած է Ֆրանսական «Star Academy» հեռուստաշարին մէջ եւ ընդունուած, սակայն միաժամանակ դիմած էր  Լոնտոնի ամէնէն հռչակաւոր թատերական դպրոցներէն մէկուն մէջ, ուր եւ կ՛ ընդունուի (Central School of Speech and Drama)․ կը  լքէ հեռուստաշարը եւ կը ստանայ Bachelor of Arts in Acting 2008 թուականին: Ան նաեւ կը ստանայ CCP մրցանակը, որ կը տրուի ամէնէն տաղանդաւոր աշակերտին :
Ան նաեւ կ՛ընտրուի, որպէսզի մեկնի Մոսկուա, Ռուսաստան, Անաթոլի Սմիլիանսքիի հետ դերասանական փորձարութեան համար: 22 տարեկանին ան կը վերադառնայՄեքսիքօ Սիթի եւ կը սկսի իր դերասանական ասպարէզը ֆիլմերով եւ հեռուստաշարներով :