cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Պսակաձեւ Ժահր
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Պսակաձեւ ժահրերու մասին 2020-ի յայտնի տուեալներուն համաձայն, անոնք չեն կրնար երկար գոյատեւել տարբեր մակերեւոյթներու վրայ (մինչեւ 2-4 ժամ) : Մասնաւորապէս, Չինաստանէն ծանրոցներ կամ նամակներ ստանալով որեւէ վարակի վտանգ չ'ըլլար :
4 օրուան ժամկէտը կարելի է բաւարար համարել հիւանդը յայտնաբերելու պարագային նախորդ շփումներուն հետեւելու համար: Թուխսի շրջանի փուլին մէջ ջերմաչափներու միջոցով հիւանդացողներու յայտնաբերումը ապարդիւն է:
ԱՄՆ-ի Հիւանդութիւններու վերահսկման եւ կանխարգելման կեդրոններու տուեալներով՝ կ'ենթադրուի, որ վարակի փոխանցումը տեղի կ'ունենայ օդակաթիլային ճանապարհով, բայց յայտնի չէ, եթէ անիկա կրնայ տեղի ունենալ այլ առարկաներու կամ մակերեւոյթներու հպումներու միջոցով, որոնց վրայ ժահր կայ, որուն կը յաջորդեն բերանի, քիթի կամ աչքերու հպումները : Սակայն Ռուսիոյ առողջապահութեան նախարարութեան դարմանական յանձնարարականները արդէն յայտարարած են, որ կը փոխանցուի ինչպէս օդակաթիլային (հազի, փռշտոցի եւ զրոյցի պարագային), այնպէս ալ օդ-փոշի ճանապարհներով:
Ասի Ռահպանի
Իր եղբօր՝ Մանսուր Ռահպանիին հետ դարձած են Լիբանանի երաժշտութեան ռահվիրաներէն:
Պսակաձեւ Ժահր
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Գործնականօրէն քովիտ-19 կարելի չէ նկատել մահացու հիւանդութիւն։ Մինչեւ Օգոստոս 2020 վարակուողներուն 80%-ը կա'մ թեթեւ կռիփի ախտանշաններ ունէր, կա'մ ընդհանրապէս ոչ մէկ բան կը կը զգար։ Նկատի առած, որ սովորական կռիփի ժահրէն տարեկան 70.000 մարդ կը մահանայ, կարելի է եզրակացնել, որ որեւէ ժահր կրնայ մահացու ըլլալ տկար մարդոց համար, պատճառելով բարդութիւններ եւ վտանգաւոր բորբոքումներ, որոնց չի կրնար դիմադրել մարմինը, եթէ դիմադրողականութիւնը տկար է ։
Ասի Ռահպանի
Ամուսնացած էր Լիբանանցի հռչակաւոր երգչուհի՝ Նուհատ Հատտատին հետ, որուն բեմական անունն է ֆէյրուզ:
Պսակաձեւ Ժահր
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Ծայրայեղ պարագաներու, երբ հիւանդը տարիքով մեծ է, կամ՝ դիմադրողականութիւնը տկար, կրնայ ունենալ թոքերու ծանր բորբոքում, որուն հետեւանքով կրնայ տառապիլ թթուածինի պակասէ։ Այս պարագային պէտք կ'ըլլայ հիւանդանոցի մէջ անոր թթուածին ապահովել։ Հիմնական հարցերէն մէկը այն է, որ նախնական շրջանին երբ ժահրը նոր յառաջացած էր, մասնագէտներ չէին գիտեր, թէ որքա'ն վտանգաւոր է ան եւ ի'նչ բարդութիւններ կրնայ պատճառել, իսկ երկրորդը, որ պէտք չէ բոլոր վարակուողները հիւանդանոց ընդունիլ, որովհետեւ եթէ շատ մեծ թիւով վարակուողներ միասին հիւանդանոց ընդունին, առողջապահական համակարգը կրնայ քայքայուիլ, չհասցնել պէտք եղած օգնութիւնը իսկապէս վտանգի մէջ գտնուողներուն, հետեւաբար մահերու թիւը կրնայ բարձրանալ։ Այս մէկը կը պատահի Իտալիոյ մէջ, ուր վարակը շատ արագ կը տարածուի եւ յանկարծ մեծ ճնշումի տակ կը դրուի երկրի առողջապահական համակարգը, այդ պատճառով ալ կ'որոշուի ամէն տեղ փակել, համաճարակը վերահսկողութեան տակ պահելու համար ։
Ասի Ռահպանի
Իր զաւակը՝ Զիատ Ռահպանի լիբանանցի հռչակաւոր երգահան եւ թատերագիր է:
Պսակաձեւ Ժահր
Ժահրը՝ մէկ տարի ետք
Պսակաձեւ ժահրը կայծակի արագութեամբ մէկ տարուան ընթացքին կը հասնի աշխարհի բոլոր ծայրամասերը: Ըստ նոր ուսումնասիրութիւններու (2021), անիկա անձէ անձ կը փոխանցուի վարակակիրին օդին մէջ տարածած կաթիլիկներու (droplets) ներշնչումով: Վարակակիրը կաթիլիկները իր շուրջը կը տարածէ հազալով եւ փռնգտալով: Առողջ անձ մը նաեւ կը վարակուի,  երբ ան դպչի վարակեալին ձեռքերուն, երեսին եւ անոր գործածած իրեղէններուն, ուր տեղ գտած կ'ըլլայ ժահրով հարուստ քթախլնային հեղուկը կամ լորձունքը: Վարակումը աւելի դիւրին կ'ըլլայ նեղ, գոց եւ վատ օդափոխուող վայրերու մէջ, ինչպէս նաեւ` խճողուած, բազմամարդ հաւաքավայրերու մէջ, օրինակ` մարզասրահ, ժողովասրահ, համերգասրահ, երաժշտանոց, ճաշարան, մարզադաշտ, մեծ վաճառատուն, եկեղեցի կամ  համագումարներու, նուագահանդէսներու, երգահանդէսներու եւ խրախճանքներու ընթացքին: Պսակաձեւ ժահրերը, հակառակ մանրէներուն, մարմնէն դուրս  չեն բազմանար, սակայն երկար կ'ապրին: Անոնք մարմնէն դուրս աւելի կ'ապրին,  երբ շրջապատուած ըլլան լորձունքով եւ քթախլնային հեղուկով:
Ասի Ռահպանի
Վաղ Տարիներ
Ասի Ռահպանիին երաժշտական գործունէութիւնը կը սկսի, երբ ան «Միջին Արեւելք» ձայնասփիւռի կայանին մէջ գործ կը գտնէ:
Պսակաձեւ Ժահր
Ուսումնասիրութեան պատմութիւն
SARS-CoV-2 շտապը առաջին անգամ յայտնաբերուած է Դեկտեմբեր 2019-ին՝ թոքաբորբ ունեցող հիւանդի մը nucleic acid-ի վերլուծութեան արդիւնքով: 31 Դեկտեմբեր 2019-ին Առողջապահութեան համաշխարհային կազմակերպութիւնը տեղեկացուած է անյայտ ախտածին սունկի յարուցած ժահրային թոքաբորբի քանի մը դէպքերու մասին: 7 Յունուար 2020-ին նոր ժահրի մը մասին տեղեկատուութիւնը հաստատուած է, իսկ ժահրը ինքը դասուած է պսակաձեւ ժահրերու շարքին: Մինչեւ 12 Յունուար 5 genom-ները գրանցուած են GenBank տուեալներու հիմքով, 26 Յունուարին անոնց թիւը հասած է 28-ի: Բացառութեամբ վաղ genom-ի, genom-ները կը գտնուին արգելման տակ GISAID-ի մէջ։ Phylogenetic վերլուծութիւնը հասանելի է Nexttrain-ի միջոցով: 20 Յունուար 2020-ին Չինաստանի Գուանդուն նահանգին մէջ հաստատուած է ժահրը մարդէ մարդու փոխանցուիլը :Պսակաձեւ ժահրերը, որոնց շարքին կը դասուի SARS-CoV-2-ը, սովորաբար մրսածութեան պատճառ կը դառնան, սակայն այդ նոյն ընտանիքին կը դասուին SARS-CoV եւ MERS-CoV վտանգաւոր ժահրերը, որոնք կը յառաջացնեն ծանր սուր շնչառական համախտանիշ եւ մերձաւորարեւելեան շնչառական համախտանիշ համապատասխանաբար : Պսակաձեւ ժահրային վարակը animal anthroponics է, այսինքն՝ հնարաւոր է անասուններէն մարդուն փոխանցել։ Պարզուած է, որ SARS-CoV-ի աղբիւրը ծաղիկներ եղած են, իսկ MERS-CoV-ը՝ միապաղ ուղտեր: Հնարաւոր է, որ SARS-CoV-2-ի պարագային ալ վարակի աղբիւր կը հանդիսանան անասունները: ժահրի ծննդական քննութիւնը յայտնաբերած է պսակաձեւ ժահրերու նմանութիւնը, որոնք տարածուած են նատականի, չղջիկներու շրջանին մէջ, սակայն առայժմ ստոյգ յայտնի չէ, եթէ անոնք վարակի սկզբնական աղբիւր են: Այժմ ժահրի տարածման հիմնական միջոցը մարդէ մարդուն փոխանցելն է:
Ասի Ռահպանի
Վաղ Տարիներ
1951-ին, Նուհատ հատտատ (Ֆէյրուզ) «Միջին Արեւելք» ձայնասփիւռի երգչախումբին երգողներէն էր: Ան երաժշտութեան ղեկավարին՝ Հալիմ Ալ Ռումիին, ուշադրութիւնը կը գրաւէ:
Ասի կը յօրինէ Ֆէյրուզին առաջին երգը՝ "Itab" («Մեղադրանք»): Ալ Ռումի կը լսէ երգը եւ կ'ուզէ, որ Ասի ուրիշ երգեր ալ յօրինէ Ֆէյրուզին համար: Այս երեքը մօտաւորապէս 50 երգի վրայ միասին կ'աշխատին:
Պսակաձեւ Ժահր
Ուսումնասիրութեան պատմութիւն
Տարբեր երկիրներու գիտնականները վերլուծած են ժահրի genom-ը եւ կը հաստատեն, թէ ժահրը բնական ծագում ունի։ Այսպիսի տեսութիւնները, լուրերը եւ նախապաշարումները կը ստեղծեն վախի մթնոլորտ: Այս տեսութիւնները կը քննարկուին գիտական հանրութեան կողմէ: ԱՀԿ-ի գլխաւոր տնօրէնի հետ գիտնականները կոչ կ՚ուղղեն ապատեղեկատուութեան փոխարէն յառաջ տանիլ գիտական ապացոյցները:
Ասի Ռահպանի
Վաղ Տարիներ
1956-ին Սուեզի Տագնապի տարիներուն, Ասի եղբայրները եւ Ֆէյրուզ ձայնասփիւռի կայանը կը ձգեն, որմէ ետք Ռահպանի եղբայրները եւ Ֆէյրուզ անձնական երաժշտութեան խումբ մը կը հիմնեն:
Պսակաձեւ Ժահր
Ժահրին աղբիւրը
22 Յունուար 2020-ին բժշկական ամսագիրը հրապարակած է չինացի գիտնականներու հետազօտութիւնը, որուն մէջ SARS-CoV-2 ժահրի հինգ genom-ները համեմատած են պսակաձեւ ժահրերու 276 յայտնի genom-ային յաջորդականութիւններու հետ, որոնք կ՚ազդեն մարդոց եւ տարբեր անասուններու վրայ։ Գիտնականներու կարծիքով՝ պսակաձեւ ժահրերու phylogenetic ծառը ցոյց կու տայ, որ նոր ժահրերը յայտնուած են մօտաւորապէս երկու տարի առաջ մէկ ընդհանուր նախնիէ, չղջիկի պսակաձեւ ժահրէ եւ հնարաւոր է, չինական օձերու պսակաձեւ ժահրէ ՝ Հարաւչինական բազմաձայն եզրի կամ չինական քոպրայէ (օձերու երկու տեսակներն ալ կը վաճառուէին Ուհանի շուկային մէջ իբրեւ օտար սնունդ):
Ասի Ռահպանի
Վաղ Տարիներ
Ռահպանի երկու եղբայրները երգեր կը յօրինեն եւ երգի բառեր ալ կը գրեն : Անոնք Ֆէյրուզին հետ Լիբանանի եւ Միջին Արեւելքի ամէնէն հռչակաւոր անձերը կը դառնան :
Պսակաձեւ Ժահր
Ախտանշաններ
NCP պսակաձեւ ժահրի ախտանիշները նման են թոքաբորբի կամ ծանր սուր շնչառական համախտանիշի ախտանիշներուն։ Անիկա ընդհանրապէս պարզ հարբուխի նշաններով ալ կը յայտնուի:Պսակաձեւ ժահրի Սկզբնական ախտանշաններէն են` Այս ախտանշանները կը տեւեն ընդհանրապէս քանի մը օր, եւ վարակեալը շուտով կ'ապաքինի:
Ախտանշաններու զարգացում
Վարակեալներուն տասը տոկոսը ապաքինման ընթացքէն կը շեղի եւ կ'անցնի հիւանդութեան յաջորդ փուլ, ուր կ'ունենան՝
Ասի Ռահպանի
Վաղ Տարիներ
1957-ին այս երեքը առաջին անգամ ըլլալով Պաալպէքի Միջազգային Փառատօնին կը մասնակցին:
Պսակաձեւ Ժահր
Ախտաճանաչում եւ դարմանում
Վարակեալը կրնայ ախտանշաններ ունենալ եւ կամ ոչ: Ախտանշանները կը սկսին վարակումէն անմիջապէս ետք կամ յաջորդող 14 օրերու ընթացքին: Վարակեալը, որ ախտանշաններ չունի, կրնայ վարակել առողջ անձ մը:Վարակուած ըլլալը փաստելու միակ միջոցը թագաժահրի քիթին եւ կամ կոկորդին մէջ ըլլալու քննութիւնն է, այլ խօսքով, քիթի եւ կոկորդի խլնահեղուկի մշակումն է (culture): Դրական արդիւնքի պարագային, վարակեալը պէտք է մեկուսանայ տան մէջ, ախտանշան ունենայ կամ ոչ: Մեկուսացումի ընթացքին ախտանշան չունեցողը, եթէ ախտանշաններ ունենայ, պէտք է մեկուսանայ 14 օր` ախտանշանները սկսելէ ետք: Թագաժահրախտի ախտաճանաչումը կը կատարուի քիթի եւ կոկորդի խլնահեղուկի մշակումով, արեան քննութիւններով եւ թոքի Ք-ճառագայթային նկարումով: Ախտաճանաչումը կատարուելէ ետք վարակեալը պէտք է ինքնամեկուսացումի դիմէ տան մէջ:  Թագաժահրախտի դարմանումը, պարզ պարագաներուն, կ'ըլլայ տան մէջ հանգիստ ընելով, սննդարար կերակուրներ ուտելով եւ առատ հեղուկ խմելով: Յառաջացած պարագաները եւ բարդութիւններ ունեցողները պէտք է խնամուին հիւանդանոցի մէջ եւ ենթարկուին լուրջ դարմանական միջոցառումներու` Dexamethasone եւ հակաջերմ դեղեր, թթուածին, օժանդակ շնչառութիւն եւ ներերակային հեղուկներ:
Ասի Ռահպանի
Հռչակ
1960-ին Ռահպանի եղբայրները Արաբական Աշխարհին ամէնէն հռչակաւոր երգիչներէն կը դառնան: Անոնք հարիւրաւոր թատերական գործեր եւ հեռատեսիլի ծրագիրներ կ'իրականացնեն:
Պսակաձեւ Ժահր
Ախտաճանաչում եւ դարմանում
Թագաժահրի այլափոխուած տեսակներ երեւան եկած են կարգ մը երկիրներու մէջ, ինչպէս`  Հարաւային Ափրիկէ, Անգլիա եւ Պրազիլ: Կը կարծուի, որ այս նոր տեսակի թագաժահրերը աւելի վտանգաւոր են: Անոնք արդէն յայտնուած են Միացեալ Նահանգներու եւ Քանատայի մէջ :
Համաճարակաբանութիւն եւ մեկուսացման միջոցներ
11 Մարտին ԱՀԿ-ն յայտարարած է, որ COVID-19 ժահրի բռնկումը ձեռք բերած է համաճարակի բնոյթ, իսկ երկու օր ետք, համաճարակին կեդրոնը Եւրոպան է: Այդ պահուն այնտեղ ամէն օր յայտարարուած Է վարակման աւելի մեծ թիւեր, քան Չինաստանի մէջ՝ համաճարակի գագաթնակէտին: Անոր հետ մէկտեղ կ՚աճի համաճարակաբանական կապերու բացակայութեան դէպքերու թիւը՝ ժահրի փոխանցման աղբիւրը բացատրելու համար։ Եւրոպայի մէջ վարակի տարածման յառաջատարը Սպանիան է՝ 30 Ապրիլի  դրութեամբ վարակման դէպքերու թիւը կազմած է  239,639 դէպք եւ 24,543 մահ, իսկ երկրորդը՝ Իտալիան վարակման դէպքերու թիւը կազմած է 203,591, իսկ զոհերու թիւը՝ 27,682։ Հազարաւոր դէպքեր գրանցուած են նաեւ Ֆրանսայի եւ Գերմանիոյ մէջ։
Ասի Ռահպանի
Հռչակ
Ասի եւ Ֆէյրուզ Լիբանանեան «Տարագրութիւնը» (Safar Barlek, 1967) եւ «Պահակին Աղջիկը» (Bint El-Hares, 1968) ժապաւէններուն մէջ դերեր կը ստանձնեն:
Perfect (երգ)
Perfect, անգլիացի երգիչ եւ երգերու հեղինակ Էտ Շիրանի երգը։ Երգը ներառուած է երգիչին ÷ երրորդ ալպոմին մէջ ։ Ալպոմին թողարկումէն ետք ան UK Singles Chart-ի մէջ գրաւեց 4-րդ դիրքը ։ 27 Օգոստոս 2017-ին Billboard-ը յայտարարեց, որ Perfect երգը պիտի ըլլայ ալպոմին չորրորդ երգը ։ 26 Սեպտեմբեր 2017 թուականին երգը հնչեց pop radio-ին միջոցով, որպէս ալպոմին երրորդ երգը (ԱՄՆ-ի մէջ)։ Երգը կը գրաւէ առաջին դիրքը՝ Աւստրիոյ, Պելճիքայի, Լիւիոյ, Լիւքսեմպուրկի, Մալազիայի, Ֆիլիփիններու, Շոդլանտիայի եւ Զիւիցերիոյ մէջ, եւ հասած է մինչեւ լաւագոյն տասնեակ 14 երկիրներու մէջ ներառեալ՝ Աւստրալիա, Շուէտ, Անգլիա, ԱՄՆ։
Երգին Մասին
Այս երգը Էտ Շիրանի երրորդ՝ այսինքն աշխատանոցի մէջ ձայնագրուած ալպոմին հինգերորդ երգը, որ թողարկուած է 2017 թուականին մարտ ամսուան ընթացքին, իր նախորդ՝ ալպոմէն երեք տարի ետք։
Ասի Ռահպանի
Լիբանանի Քաղաքացիական Պատերազմին
Լիբանանի Քաղաքացիական պատերազմին, Ռահպանի եղբայրները քաղաքական բնոյթի գործեր կը մշակեն:
Պսակաձեւ Ժահր
Համաճարակաբանութիւն եւ մեկուսացման միջոցներ
30 Ապրիլի դրութեամբ աշխարհի տարածքին վարակուածներուն թիւը 3,248,042 է, իսկ մահացողներուն թիւը՝  229,313։ Շենկենեան գօտիի եւ Եւրամիութեան արտաքին սահմանները 17 Մարտէն փակուած են մուտքի համար (սահմանափակումներու գործողութեան նախնական ժամկէտը 30 օր է)։
Ասի Ռահպանի
Լիբանանի Քաղաքացիական Պատերազմին
1977-ին անոնց երգերը մեծ ընդունելութիւն կը գտնեն թէ՛ Արեւմտեան (Իսլամական) եւ թէ Արեւելեան (Քրիստոնէական) Պէյրութի մէջ:
Պսակաձեւ Ժահր
Ընկերա-տնտեսական հետեւանքներ
Վարակի շարունակուող տարածումը ամբողջ աշխարհին տարածքին յանգեցուցած է տնտեսական շուկայի վթարի, որ սկսած է Փետրուար 2020-ի կէսերուն: Մասնաւորապէս, Տոու Ճոնսի արդիւնաբերական ցուցանիշը եւ S&P 500 ցուցանիշը յաջորդ ամսուան ընթացքին նուազած են 26-27%-ով։
Ասի Ռահպանի
Լիբանանի Քաղաքացիական Պատերազմին
1978-ին անոնք կը շրջագային Եւրոպայի, ինչպէս նաեւ Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններուն մէջ, ուր հանդէս կու գան զանազան համերգներով: Կը յօրինեն նաեւ կարգ մը լիբանանցի երգչուհիներու երգերը:
Անձնական Կեանք եւ Առողջութիւն
Երաժշտական աշխարհէն հեռու, Ֆէյրուզ եւ Ասի ամուսնացած զոյգեր էին:
Perfect (երգ)
Երգին Մասին
Perfect երգը ռոմանթիք ստեղծագործութիւն է գրուած Շիրանի ընկերուհիին՝ Քերի Սեպորնիին մասին, եւ Շիրանը ըսած է, որ յոյսով է, որ կը դառնայ մէկ այլ երգի ստեղծման պատճառ ։
Պսակաձեւ Ժահր
Ընկերա-տնտեսական հետեւանքներ
Յետաձգուած են բազմաթիւ մարզական մրցումներ, ինչպէս՝ եւրոպական երկիրներու ազգային առաջնութիւնները գրեթէ բոլոր մարզաձեւերով, անոնցմէ՝ ոտնագնդակը (ֆութպոլը), յետաձգուած է մէկ տարիով՝ 2020-ի ոտնագնդակի Եւրոպայի առաջնութիւնը։
Ասի Ռահպանի
Անձնական Կեանք եւ Առողջութիւն
1953-ին Ասի Ռահպանի Ֆէյրուզին ձեռքը կը խնդրէ. մէկ տարի ետք, անոնք կ'ամուսնանան:
Պսակաձեւ Ժահր
Ընկերա-տնտեսական հետեւանքներ
Չեղարկուած կամ յետաձգուած են բազմաթիւ փառատօններ, ցուցահանդէսներ եւ մրցոյթներ, ներառեալ Մոսկուայի միջազգային ֆիլմի փառատօնը, Քաննի ֆիլմի փառատօնը եւ Եւրատեսիլ-2020 երգի մրցոյթը։
Իրան
Իրանի մէջ առաջին հաստատուած դէպքը տեղի ունեցած է 19 Փետրուար 2020-ին՝ Ղոմի մէջ։ Ըստ Իրանի առողջապահական մարմիններու տուեալներուն, այդ պահուն Իրանի մէջ գրանցուած էր 54 մահուան դէպք, իսկ վարակուածներուն թիւը կը կազմէր շուրջ 980: Նոյն ամսաթիւին դրութեամբ Իրանի մէջ կայ ամէնէն շատ մահուան դէպքերը Չինաստանէն դուրս:
30 Ապրիլի դրութեամբ Իրանի մէջ վարակուածներուն թիւը 88,194 է, իսկ մահացողներունը՝ 6,028:
31 Օգոստոսի դրութեամբ, Իրանի մէջ վարակուածներուն թիւը 375,212 է, իսկ մահացողներունը՝ 21,571:
Աւստրալիա
Արդէն Յունուար 2020-ի վերջը COVID-19-ի բռնկումէն Աւստրալիոյ տնտեսութեան ընդհանուր կորուստները կը գնահատուէին աւելի քան 1 մլրտ. Աւստրալիական տոլար ։
13 Մարտին Ֆորմուլա1-ի եւ FIA-ի ղեկավարութեան որոշմամբ Australian Grand Prix Corporation-ի (EGPC) պաշտպաններու աջակցութեամբ չեղարկուած Է Աւստրալիոյ Կրան Փրին, որ պէտք է դառնար 2020-ի մրցաշրջանի առաջին մրցարշաւը ։ Մրցարշաւը չեղարկելու մասին որոշումը հրապարակուած է ազատ Մրցումներու մեկնարկէն մէկուկէս ժամ առաջ: Պատճառը McLaren Racing խումբի աշխատակիցներէն մէկուն COVID-19-ի վերլուծութեան դրական արդիւնքն է:
30 Ապրիլի դրութեամբ Աւստրալիոյ մէջ վարակուածներուն թիւը 6,753 է, իսկ մահացողներունը՝ 91:
6 Մայիսի դրութեամբ, Աւստրալիոյ մէջ վարակուածներուն թիւը 6,875 է, իսկ մահացողներունը՝ 97:
31 Օգոստոսի դրութեամբ Աւստրալիոյ մէջ վարակուածներուն թիւը 25,746 է, իսկ մահացողներունը՝ 652:
Հունգարիա
Հունգարիոյ կառավարութիւնը 11 Մարտին երկրին մէջ արտակարգ դրութիւն յայտարարած է։ Այդ օրը երկրին մէջ եղած են ժահրով վարակման 13 հաստատուած պարագաներ:
30 Ապրիլի դրութեամբ Հունգարիոյ մէջ վարակուածներուն թիւը 2,775 է, իսկ մահացողներունը՝ 312:
6 Մայիսի դրութեամբ Հունգարիոյ մէջ վարակուածներուն թիւը 3,111 է, իսկ մահացողներունը՝ 373:
Գերմանիա
Մարտի սկիզբը Գերմանիոյ մէջ արգիլուած էր աւելի քան 1000 հանդիսատեսի մասնակցութեամբ զանգուածային միջոցառումներու կազմակերպումը։
Գերմանիոյ 2019/2020 տափօղակով հոկեյի առաջնութիւնը, որուն մասնակցած է 14 ակումբ, դադրեցուած է 10 Մարտին։
Երկիրը աշխարհի ամենաշատ վարակուած ունեցող երկիրներու հնգեակին մէջն է։ Ընդ որուն, Գերմանիոյ մէջ անբնականոն ցած կ՚արձանագրուի՝ համեմատած այլ եւրոպական երկիրներու հետ՝ քորոնա ժահրէն մահացութիւնը (0,35%, քորոնա ժահրով առաւել ախտահարուած միւս երկիրներուն այդ ցուցանիշը կը հասնի 13.51%-ի (Իտալիա), 14.11%-ի (Ֆրանսա), 10.24%-ի (Սպանիա) եւ -ի Չինաստանի մէջ) :
Ռոպերք Քոխի ուսումնարանը իր կայքին մէջ կը հրապարակէ ամէնօրեայ հաշուետուութիւններ՝ հաստատուած դէպքերու եւ մահերու քանակով։ Վիճակագրութիւնը կը հրապարակուի ինչպէս ամբողջ Գերմանիոյ մէջ, այդպէս ալ շրջաններուն մէջ առանձին-առանձին։
31 Օգոստոսի դրութեամբ Գերմանիոյ մէջ վարակուածներուն թիւը 243,588 է, իսկ մահացողներունը՝ 9,303:
Ասի Ռահպանի
Անձնական Կեանք եւ Առողջութիւն
1970-ին Ասի մտային հիւանդութիւններ կ'ունենայ:
Պսակաձեւ Ժահր
Իտալիա
Իտալիոյ մէջ, արագօրէն տարածուող պսակաձեւ ժահրի պատճառով, տեղական իշխանութիւնները 23 Փետրուարէն փակած են Վենետիկի Սան Մարքօ բազիլիկան եւ Միլանի Ս. Մարիամ Աստուածածնի մայր տաճարը՝ այցելելութեան համար: Նման որոշում կայացուած է հասարակական վայրերուն մէջ մարդոց կուտակումը սահմանափակելու նպատակով:
Ասի Ռահպանի
Անձնական Կեանք եւ Առողջութիւն
22 Սեպտեմբեր 1972-ին Ասի Ռահպանի ուղեղի արիւնահոսութիւն կ'ունենայ եւ «Ռըզըք» հիւանդանոց կը փոխադրուի: Ժողովուրդը հիւանդանոցին առջեւ կը հաւաքուի եւ մոմավառութիւն կ'ընէ: Երեք գործողութիւններէ ետք, արիւնահոսութիւնը կը դադրի:
Պսակաձեւ Ժահր
Իտալիա
8 Մարտէն Իտալիոյ հիւսիսը կ՚ընդլայնուի քարանտինային ռեժիմը, մուտքը եւ ելքը շրջաններէն (Լոմպարտիա եւ եւս 14 նահանգ, ինչպէս՝ Էմիլիա-Ռոմանիա, Մարքէ, Փիեմոնտ, Վենեթօ) կը թոյլատրուի միայն բացառիկ պարագաներուն։ 10 Մարտէն նմանատիպ միջոցները տարածուած են Իտալիոյ ամբողջ տարածքին։
Perfect (երգ)
Տեսահոլովակ
22 Սեպտեմբեր 2017 թուականին երգին բառերուն տեսահոլովակը տեղարկուեցաւ Էտ Շիրանի YouTube-ի պաշտօնական էջին մէջ։
Պսակաձեւ Ժահր
Իտալիա
9 Մարտ 2020-ին Իտալիոյ կառավարութիւնը կը յայտարարէ, թէ կը դադրցեցնէ բոլոր մարզական մրցաշարքերը երկրին մէջ, ներառեալ Սերիա A-ն, մինչեւ 3 Ապրիլ 2020 ։
Ասի Ռահպանի
Անձնական Կեանք եւ Առողջութիւն
1979-ին, Ֆէյրուզ եւ Ռահպանի եղբայրները կը համաձայնին վերջ տալ իրենց միատեղ աշխատանքին, ինչպէս նաեւ Ֆէյրուզ կը բաժնուի Ասի Ռահպանիէն եւ կը սկսի իր որդիին՝ Զիատ Ռահպանիին հետ աշխատիլ:
Պսակաձեւ Ժահր
Իտալիա
21 Մարտ 2020-ին Իտալիոյ Նախարարներու խորհուրդի նախագահ Ժուզեբբէ Քոնտէի հետ հեռախօսազրոյցէ ետք Ռուսաստանի նախագահ Վլատիմիր Փութինը կարգադրած է անհրաժեշտ օգնութիւն ցուցաբերել հանրապետութեան: Օգնութիւն ցուցաբերուած է պաշտպանութեան նախարարութեան ճամբով՝ Ռուսիոյ օդատիեզերական ուժերու ինքնաթիռներու գործարկմամբ։
Ասի Ռահպանի
Անձնական Կեանք եւ Առողջութիւն
26 Յունիս 1986-ին Ասի Ռահպանի կը մահանայ մահաթմբիրի մէջ մնալէն ետք եւ կը թաղուի Պէյրութի մէջ:
Պսակաձեւ Ժահր
Իտալիա
30 Ապրիլի դրութեամբ Իտալիոյ մէջ վարակուածներուն թիւը 203,591 է, իսկ մահացողներունը՝ 27,682:
31 Օգոստոսի դրութեամբ Իտալիոյ մէջ վարակուածներուն թիւը 268,218 է, իսկ մահացողներունը՝ 35,477:
Մլեհ
Մլեհ (ծն.թ.անյայտ–1175), Կիլիկեան Հայաստանի Մեծ իշխան 1169-ին։ Լեւոն Ա. Ռուբինեանի որդին։ Յաջորդած է եղբօրը՝ Թորոս Բ–ին։ Հօր գերեվարութեան տարիներուն ապրած է Եդեսիոյ մէջ՝ քեռիին մօտ։ Այնուհետեւ իր եղբայր Ստեփանէի հետ աւելի քան երեք տասնամեակ գլխաւորած է հայկական բանակը, եռանդուն աջակցած է Թորոս Բ–ին՝ երկրի ազատագրման եւ պետականութեան կայունացման գործերուն մէջ։ Հռչակ ստացած է իր քաջութեամբ ու հմուտ դիւանագիտութեամբ։ 1160–ական թթ. 2 կէսին, արտաքին քաղաքականութեան հարցերուն մէջ հակարակելով Թորոս Բ–ի հետ, արտաքսուած է երկրէն։ Թորոս Բ–ի մահէն յետոյ Մլեհը վերադարձած է հայրենիք, գրաւած է իշխանանիստ Վահկան եւ հռչակուած՝ Մեծ իշխան։
Պսակաձեւ Ժահր
Ճափոն
14 Փետրուար 2020-ին ճափոնական CIPA (Camera & Imaging Products Association) կազմակերպութիւնը, որ կը միաւորէ Ճափոնական լուսարուեստի արտադրողները, յայտարարած է CP+ 2020 մեծ միջազգային լուսանկարչական ցուցահանդէսի չեղարկման մասին՝ վկայակոչելով պսակաձեւ ժահրի հետ կապուած մտահոգութիւնները: Ցուցահանդէսը պէտք է տեղի ունենար 27 Փետրուար - 1 Մարտ 2020-ին։
Մլեհ
1171-72–ին, երկրէն վտարելով խաչակիր ասպետները ու ֆրանկ հոգեւորականները, բռնագրաւած է Կիլիկիոյ մէջ անոնց յատկացուած կալուածները։ Պարտութեան մատնած է խաչակիրներուն աջակցող Անտիոքի դքսութեան եւ Երուսաղէմի թագաւորութեան միացեալ ուժերուն։ 1173–ին Հալէպի ամիրա Նուր ադ Դինի զինական օգնութեամբ ջախջախած է բիւզանդական զօրքը, գրաւած է Տարսոն, Ատանայ եւ Պոմպեապոլիս քաղաքները, ազատագրած է Դաշտային Կիլիկիայի մեծ մասը։ Նոյն թուականին Կիլիկեան Հայաստանի նոր մայրաքաղաքը հռջակած է վերակառուցած է Սիսը։ Մլեհը դաժանորէն պատճած է իր քաղաքական գծին ընդդիմացող հայ իշխաններուն եւ լատինամոլ կղերականներուն։ Ի վերջոյ Մլեհը դարձած է պալատական դաւադրութեան զոհ։ Ստեփանէի որդին Ռուբէն Բ. դաւադիրները դատապարտած է մահապատժի, իսկ Մլեհի դին, իր զէնք ու զրահով, ամփոփած է Մեծքար վանքը։
Պսակաձեւ Ժահր
Ճափոն
Թոքիոյի մարաթոնի կազմակերպիչները որոշում կայացուցած են 2020-ին չեղարկել սիրողական մարզիկներու զանգուածային մրցավազքը՝ սահմանափակելով միայն 200 մարդէ բաղկացած մասնագէտներու վազքով :
Թոքիոյի մէջ 2020-ի ամառնային Ողիմպիական խաղերը, որոնք պիտի սկսէին 24 Յուլիսին, պսակաձեւ ժահրի հետ կապուած իրադրութեան սրման պատճառով յետաձգուած են:
30 Ապրիլի դրութեամբ Ճափոնի մէջ վարակուածներուն թիւը 14,677 է, իսկ մահացողներունը՝ 438:
31 Օգոստոսի դրութեամբ Ճափոնի մէջ վարակուածներուն թիւը 68,365 է, իսկ մահացողներունը՝ 1,297:
Էսթոնիա
13 Մարտին առաւօտեան Էսթոնիոյ մէջ արտակարգ դրութիւն յայտարարուած է մինչեւ 1 Մայիս՝ արգիլուած են բոլոր հանրային հաւաքները, համերգները եւ մարզական մրցումները, փակուած են թանգարաններն ու պատկերասրահները, դպրոցները անցած են հեռաւոր եւ տնային ուսուցման, հիւանդանոցներուն եւ բանտերուն մէջ կը գործէ այցելութեան արգելք, սահմանին, օդակայաններուն եւ նաւահանգիստներուն մէջ սանիտարական հսկողութիւն սահմանուած է: 12 Մարտին Էսթոնիոյ մէջ քորոնա ժահրով վարակուածներու ընդհանուր թիւը հասած է 27-ի։
Իսկ 30 Ապրիլի դրութեամբ Էսթոնիոյ մէջ վարակուածներուն թիւը 1,689 է, իսկ մահացողներունը՝ 52:
31 Օգոստոսի դրութեամբ Էսթոնիոյ մէջ վարակուածներուն թիւը 2,375 է, իսկ մահացողներունը՝ 64:
Ֆրանսա
Ֆրանսայի մէջ 17 Մարտէն (Եւրոպայի մէջ ժահրի տարածման ցուցանիշով 4-րդ տեղը) սահմանափակումներ եղած են երկրի ուղեւորութիւններու նկատմամբ, առնուազն երկու շաբաթով: Ֆրանսայի նախագահ Էմանուէլ Մաքրոն ազգին յղած հեռուստաուղերձով յայտնած է քորոնա ժահրին հետ կապուած իրադրութիւններու մասին (նախագահին ուղերձը դիտած է Ելիսէեան պալատին համար ցուցանշային հեռուստաալսարան՝ աւելի քան 35 միլիոն մարդ):
Տունէն դուրս գալ կարելի է միայն մթերքի համար, հիւանդանոց (բայց միայն ծայրահեղ անհրաժեշտութեան պարագային), աշխատանքի (եթէ հնարաւոր չէ հեռակայ աշխատիլ), կը թոյլատրեն կարճ զբօսանքներ եւ հարազատներուն անյետաձգելի օգնութիւն, փողոցին մէջ չարդարացուած յայտնուածին համար տուգանք՝ 38-էն մինչեւ 135 եւրօ: Իւրաքանչիւր շրջանի, քաղաքներէն եւ ազգային մայրուղիներէն տեղակայուած են բջիջային հսկիչ անցակէտեր:
30 Ապրիլի դրութեամբ Ֆրանսայի մէջ վարակուածներուն թիւը 166,420 է, իսկ մահացողներունը՝ 24,087:
31 Օգոստոսի դրութեամբ Ֆրանսայի մէջ վարակուածներուն թիւը 315,813 է, իսկ մահացողներունը՝ 30,611:
Ուզպեքիստան
16 Մարտէն Ուզպեքիստանի մէջ յայտարարուած են արձակուրդներ բոլոր կրթական հաստատութիւններուն համար, դադրած են երթեւեկութեան հաղորդակցութիւնները այլ երկիրներու հետ, չեղեալ յայտարարուած են ժողովրդական զբօսանքները Նաւրուզի տօնակատարութեան կապակցութեամբ, աշխատանքէ դադրած են պատկերասրահները:
30 Ապրիլի դրութեամբ Ուզպեքիստանի մէջ վարակուածներուն թիւը 2,017 է, իսկ մահացողներունը՝ 9:
ԱՄՆ
ԱՄՆ-ի տարածքին քորոնա ժահրով վարակումի առաջին դէպքը գրանցուած է 21 Յունուար 2020-ին, Ուաշինկթընի մէջ ։ 29 Փետրուարին յայտարարուած էր քորոնա ժահրի պատճառով GDC 2020 միջազգային խորհրդաժողովի տեղափոխման մասին, որ պէտք է տեղի ունենար 16-20 Մարտ Սան Ֆրանսիսքոյի մէջ ։
Հիւանդութիւններու վերահսկման եւ կանխարգիլման կեդրոնները (ԱՄՆ առողջապահութեան նախարարութեան կառուցուածքային ստորաբաժանում) ամէն կերպով կը խրախուսեն մեղմաբանութիւնը, որ խորհուրդ կու տայ ամէն ձեւով խուսափիլ մարդոց զանգուածային կուտակումներէն, սկսած են չեղեալ յայտարարել յայտնի մարզական մրցումները, օրինակ՝ քոլեճներու պասքեթպոլի խումբերու խաղերը։
Մարտին չեղարկուած են Ինտիան Ուածսի եւ Մայամիի մեծագոյն թենիսի մրցաշարքերը, որոնք պէտք է տեղի ունենային Մարտին եւ Ապրիլին։ 13 Մարտէն NBA-ը պաշտօնապէս դադրած է կանոնաւոր եղանակի կազմակերպումը ՝ քանի մը խաղացողներու քորոնա ժահրի յայտնաբերման պատճառով:
Electronic Entertainment Expo (E3) խաղային ցուցահանդէսը, որ պէտք է տեղի ունենար 9-11 Յունիսին Լոս Անճելըսի մէջ, չեղեալ յայտարարուած է։
11 Մարտին չինական քորոնա ժահրի համաճարակ յայտարարումէն ետք ԱՄՆ նախագահ Տանըլտ Թրամփ հանդէս եկած է ազգին ուղղուած ուղերձով։ Ան յայտարարած է, որ եւրոպացիներու մուտքը երկիր միամսեայ արգելք սահմանած է, որու տակ, սակայն, բրիտանացիներ չէն յայտնուած, եւ ֆինանսական աջակցութիւն խոստացած է առաւել տուժած ամերիկացիներուն:
Ultra Music Festival 2020-ը, որ նախատեսուած է 20-21-22 Մարտ 2020-ին, կը տեղափոխուի 26-27-28 Մարտ 2021 ։
30 Ապրիլի դրութեամբ ԱՄՆ-ի մէջ վարակուածներուն թիւը 1,064,832 է, իսկ մահացողներունը՝ 61,680:
31 Օգոստոսի դրութեամբ ԱՄՆ-ի մէջ վարակուածներուն թիւը 5,997,737 է, իսկ մահացողներունը՝ 183,068:
Քանատա
11 Մարտին յայտնի կը դառնայ Քանատայի մէջ գեղասահքի աշխարհի առաջնութիւնը չեղեալ յայտարարելու մասին, որ պէտք է տեղի ունենար 18-22 Մարտ Մոնրէալի մէջ, առաջնութեան պէտք է մասնակցէին 183 գեղասահորդներ աւելի քան 30 երկիրներէ:
30 Ապրիլի դրութեամբ Քանատայի մէջ վարակուածներուն թիւը 51,597 է, իսկ մահացողներունը՝ 2,996:
31 Օգոստոսի դրութեամբ Քանատայի մէջ վարակուածներուն թիւը 129,888 է, իսկ մահացողներունը՝ 9,164:
Յունաստան
Յունաստանի կառավարութիւնը, պսակաժահրին յայտնաբերման առաջին իսկ օրէն յատուկ առողջապահական ուղղութիւններ կը յղէ բոլոր կրթական եւ հանրային կառոյցներուն։ Միաժամանակ կը սկսի հասարակութեան կարճ  տեղեկութիւններ փոխանցել։  Կառավարական հրամանագիրով 12 Մարտ 2020-ին, բոլոր կրթական հաստատութիւնները կը փակուին, իսկ յաջորդող շաբթուան ընթացքին անձնական բոլոր խանութները (ներառեալ ուտելիքի սպասարկութեան․ ճաշարան, սրճարան, bar, եւայլն․), մեծ վաճառատուները։  Կ'արգիլուին  հասարակութեան ուղղուած հաճելի ժամեր մատակարարող ամէն տեսակի ելոյթներ․ մշակութային, մարզական։  Կ'ազդարարէ ժողովուրդին տուն մնալ, անիմաստ տեղափոխումներ չընել․ ճշգրիտ առողջապահական ուղղութիւններ շարունակ կը սփռեն հաղորդակցական բոլոր միջոցներէն։  Հանրութեան համար միայն ուտելիք մատակարարող վաճառատուները եւ մասամբ շաբաթական հերթականութեամբ «բաց շուկաները» λαϊκή αγορά բաց կը ձգէ։  18 Մարտէն խստօրէն կը սահմանափակուի  շրջագայութիւնը, մանաւանդ նահանգէ նահանգ եւ յատուկ արտօնագիրով մարդիկ կրնան կատարել իրենց առօրեայ անհրաժեշտ գնումները։
Այս արտակարգ միջոցներով, Յունաստան կանխած է պսակաժախրի արագ տարածութիւնը։
30 Ապրիլի դրութեամբ Յունաստանի մէջ վարակուածներուն թիւը 2,576 է, իսկ մահացողներունը՝ 139:
31 Օգոստոսի դրութեամբ Յունաստանի մէջ վարակուածներուն թիւը 10,134 է, իսկ մահացողներունը՝ 262:
Լիբանան
Լիբանան ի պետութիւնը, պսակաժահրին յայտնաբերման առաջին իսկ օրէն, յատուկ առողջապահական ուղղութիւններ կը յղէ կրթական եւ հանրային կառոյցներուն։
Կրթական նախարարութեան որոշումով 29 Փետրուարին կրթական բոլոր հաստատութիւնները կը փակուին (տեղի տալով առցանց դասաւանդութիւններուն, բոլոր մակարդակներու վրայ), իսկ յաջորդող շաբթուան ընթացքին բոլոր խանութները,  ճաշարանները եւ մեծ վաճառատուները։  Կ'արգիլուին  հասարակութեան  մշակութային եւ մարզական ելոյթները ։  Ժողովուրդը կ'արգելափակուի տուներէն ներս, հետեւելով առողջապահական նախարարութեան ուղղութիւններուն: Առողջապահական ուղղութիւններ կը սփռուին հաղորդակցական բոլոր միջոցներէն։  Հանրութեան համար միայն ուտելիք մատակարարող վաճառատուները եւ դեղատուները  բաց կը մնան։ Այս արտակարգ միջոցներուն դիմելով, Լիբանան զգալի տոկոսով կանխած է պսակաժախրի արագ տարածութիւնը։
30 Ապրիլի դրութեամբ Լիբանանի մէջ վարակուածներուն թիւը 725 է, իսկ մահացողներունը՝ 24:
6 Մայիսի դրութեամբ վարակուածներուն թիւը 750 է, իսկ մահացողներունը՝ 25:
31 Օգոստոսի դրութեամբ Լիբանանի մէջ վարակուածներուն թիւը 16,780 է, իսկ մահացողներունը՝ 160:
Հայաստան
Առողջապահութեան նախարարը կը նշէ որդեգրուած հակահամաճարակային խստագոյն ձեւերը` ժահրին տարածումը կանխարգիլելու համար:
30 Ապրիլի դրութեամբ Հայաստանի մէջ վարակուածներուն թիւը 2,066 է, իսկ մահացողներունը՝ 32:
31 Օգոստոսի դրութեամբ Հայաստանի մէջ վարակուածներուն թիւը 43,781 է, իսկ մահացողներունը՝ 879:
Ստորոգութիւն:Համաճարակներ
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Ժահրեր
Ժան Նուվէլ
Ժան Նուվէլ, ֆրանսացի ճարտարապետ։
Կենսագրական գիծեր
1966 թուականին Նուվէլ կրթաթոշակ շահած եւ կը շարունակած է ուսումը Փարիզի Գեղարուեստի դպրոցին մէջ: Ուսումը աւարտելէ առաջ Ժան Նուվէլ Ֆրանսուա Սինիորի հետ բացած է ճարտարապետական սեփական գրասենեակը։
Գործունէութիւն
Յետագային անոր նախագծած նշանաւոր աշխատանքներէն են Լիոնի օփերայի թատրոնը, «Եւրոլիլ» առեւտուրի կեդրոնը՝ Լիլի մէջ, Galeries Lafayette հանրախանութը՝ Պերլինի մէջ, Հասարակական-մշակութային կեդրոնը՝ Լիւցերնի մէջ, ինչպէս նաեւ «Մոնոլիտ» համալիրը, որ «EXPO-2002» ցուցահանդէսի ժամանակ կը լողար Միւրթանս լիճին մէջ։
Աւելի ուշ շրջանի նախագիծերէն են «Ակպար» աշտարակը՝ Պարսելոնա, Ռէյնա Սոֆիա թանգարանի վերակառուցումը, Կուկընհայմի թանգարանը՝ Թոքիօ եւ Ռիօ Տէ Ժանէրօ։
1994 թուականին Ժան Նուվէլ հիմնադրած է «Ժան Նուվէլի գրասենեակ» ընկերութիւնը, որ 2006 թուականին իր 140 աշխատակիցներով Ֆրանսայի ճարտարապետական ամենամեծ ընկերութիւնը կը նկատուէր:
Ընկերութեան գլխաւոր գրասենեակը կը գտնուի Փարիզ եւ մասնաճիւղեր ունի Լոնտոն, Քոփենհակըն, Մինէապոլիս, Հռոմ, Մատրիտ եւ Պարսելոնա։
Ժան Նուվէլ կը նկատուի բազմակողմանի ճարտարապետ։ Իր գործերուն մէջ ան կը կարենայ միաւորել գոյները, նիւթերը, մակերեւոյթները։ Ան Ֆրանսայի ամենայայտնի ճարտարապետներէն է, որ իրականացուցած է նախագիծեր ամբողջ Եւրոպայի, ինչպէս նաեւ Ասիոյ, Ամերիկայի տարածքին։ Անոր նախագիծերը աչքի կը զարնեն ճարտարապետական ամբողջական լուծումներով՝ լաւագոյն կերպով միաձուլուելով շրջակայքին․
1991-ին Նուվէլ դարձած է Ֆրանսայի Ճարտարապետութեան հիմնարկի փոխ-տնօրէնը, 1993-ին՝ Ճարտարապետութեան ամերիկեան հիմնարկի պատուաւոր անդամ։
Բենիկ Պետրոսեան
Բենիկ Պետրոսեան, հայ քանդակագործ, դրուագող եւ գեղանկարիչ։
Ժան Նուվէլ
Գործունէութիւն
Ան առաջին ամուսնութենէն ունի երկու որդի, իսկ երկրորդ ամուսնութենէն՝ մէկ դուստր։ Նուվէլի երրորդ կինը շուէտացի ճարտարապետ Միա Հակն է։
Մրցանակներ եւ շքանշաններ
Ճարտարապետը Փրիցկքէրի հեղինակաւոր մրցանակին արժանացած է իր նորարարական գաղափարներու համար։ Արդէն Փրիցքէրի մրցանակն ալ միայն նորարարութեան համար է, որ կը շնորհուի ճարտարապետներուն: Ան կը նկատուի Նոպէլեան մրցանակին համազօր մրցանակ մը. քանի որ ճարտարապետութեան ասպարէզին մէջ Նոպէլեան մրցանակ նախատեսուած չէ, ապա «Hyatt Hotels Corporation» բարձրակարգ պանդոկատնային ցանցի սեփականատէր Փրիցքէրներու ընտանիքը իր ընտանիքի անունով 1979 թուականին սահմանած է այս մրցանակը:
Բենիկ Պետրոսեան
Կենսագրական գիծեր
Ստեղծագործած է մոնումենտալ, հաստոցային, դեկորատիվ քանդակագործութեան բնագաւառներու մէջ, բարձր մակարդակի հասած է յատկապէս մանրաքանդակի ոլորտի մէջ (500-ից աւելի)։
Ժան Նուվէլ
Մրցանակներ եւ շքանշաններ
Ժան Նուվէլ Փրիցքէրի մրցանակէն զատ արժանացած է նաեւ Ֆրանսայի ճարտարապետութեան կրան փրիին, Բրիտանացի ճարտարապետներու արքայական հիմնարկի ոսկէ շքանշանին, Վոլֆի մրցանակին եւ այլ բազում մրցանակներու :
Բենիկ Պետրոսեան
Կենսագրական գիծեր
Գործերէն կը պահուին Հայաստանի ազգային պատկերասրահի, Թրեթիակով պատկերասրահի (Մոսկուա), տարբեր երկրներու թանգարաններու մէջ եւ մասնաւոր հաւաքածոներու մէջ ։
Բենիկ Պետրոսեանի աշխատանքները ցուցադրուած են ոչ միայն հայրենիքի, այլ նաեւ նախկին խորհրդային երկրներուն մէջ, ներառեալ՝ Ռումինիա, Հարաւսլավիա, Քանատա, Ճափոն, Սուրիա, Լեհաստան, Գերմանիա, Հոլանտա, Ֆրանսա, Ամերիկա ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ քանդակագործներ Ստորոգութիւն:Հայ գեղանկարիչներ
Ժան Նուվէլ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ճարտարապետներ
Մհեր Մկրտումեան
Կրթութիւն
Կրթութիւն՝ 1990-1996թթ. ԵՊՀ Արեւելագիտութեան կաճառ, արաբագիտութեան բաժին
2002թ. Եգիպտոսի ԱԳՆ-ին կից Դիւանագիտական ակադեմիա
2014թ. NESA ռազմավարական հետազօտութիւնների կեդրոն, Ուաշինկթըն, ԱՄՆ
Աշխատանքային գործունէութիւն
1995-1997թթ․ ԱԳՆ Մերձաւոր եւ Միջին Արեւելքի երկիրներու վարչութեան կցորդ
1997-1998թթ․ Հալէպի ՀՀ Գլխաւոր Հիւպատոսութեան երրորդ քարտուղար
1998-2000թթ․ Սուրիոյ Արաբական Հանրապետութեան ՀՀ դեսպանութեան երրորդ քարտուղար
2000-2002թթ․ ԱԳՆ Մերձաւոր եւ Միջին Արեւելքի երկիրներու վարչութեան երրորդ, ապա' երկրորդ քարտուղար
2003-2006թթ․ Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետութեան ՀՀ դեսպանութեան երկրորդ քարտուղար
2006-2008թթ․ ԱԳՆ Մերձաւոր եւ Միջին Արեւելքի երկիրներու վարչութեան առաջին քարտուղար
2008-2012թթ․ Արաբական Միացեալ էմիրութեանց Հայաստանի Հանրապետութեան դեսպանութեան առաջին քարտուղար, ապա' խորհրդական
2012-2018թթ․ ԱԳՆ ԱԳՆ Մերձաւոր եւ Միջին Արեւելքի երկիրներու վարչութեան Արաբական թերակղզու բաժնի վարիչ
2018թ-ից Արաբական Միացեալ էմիրութեանց Հայաստանի Հանրապետութեան արտակարգ եւ լիազօր դեսպան (նստավայրը' Ապու Տապի)
2019թ. նոյեմբեր 29-էն Պահրէյնի Թագաւորութեան Հայաստանի Հանրապետութեան արտակարգ եւ լիազօր դեսպան (նստավայրը' Ապու Տապի)
Դիւանագիտական աստիճան
Արտակարգ դեսպանորդ եւ լիազօր նախարար
Օտար Լեզուներ
Արաբերէն, անգլերէն, ռուսերէն
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԵԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՀՐԱՄԱՆԱԳԻՐԸ ՄՀԵՐ ՄԿՐՏՈՒՄԵԱՆԻՆ ԱՐԱԲԱԿԱՆ ՄԻԱՑԵԱԼ ԷՄԻՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՒ ՄԷՋ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԵԱՆ ԱՐՏԱԿԱՐԳ ԵՎ ԼԻԱԶՕՐ ԴԵՍՊԱՆ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
Հիմք ընդունելով վարչապետի առաջարկութիւնը` համաձայն Սահմանադրութեան 132-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի.
Մհեր ՄԿՐՏՈՒՄՅԱՆԻՆ նշանակել Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններու մէջ Հայաստանի ՀանրապետութԵան արտակարգ եւ լիազօր դեսպան (նստավայրը՝ Ապու Տապի):
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀ Ա.ՍԱՐԳՍՅԱՆ 2018թ. Հոկտեմբերի 25 Երեւան ՆՀ-464-Ա
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Արտակարգ եւ լիազօր դեսպան
Հայոց Ցեղասպանութեան Յուշարձան (Միսլաթա, Վալենսիա)
Հայոց ցեղասպանութեան յուշարձան, խաչքար Սպանիոյ Վալենսիա քաղաքի Միսլաթա բնակավայրի Jardin de Sendra այգիին մէջ։
Պատմութիւն
Խաչքարը նուիրուած է հայոց ցեղասպանութեան զոհերուն յիշատակին։ Տեղադրուած է 2010 թուականին։ Սպանիոյ հայոց ցեղասպանութեան նուիրուած առաջին յուշակոթողն է։ Խաչքարը ունի 3 մեթր բարձրութիւն :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Սպանիոյ յուշարձաններ Ստորոգութիւն:Հայոց ցեղասպանութեան յուշարձաններ
Աքքա
Աքքա (עכו, عكا), Աքքօ, Սեն-Ժան տ’Ակռ,  հնադարեան քաղաք արեւմտեան Գալիլիոյ մէջ, որ կը գտնուի Հայֆա քաղաքէն 23 Քմ Հիւսիս՝ Միջերկրական Ծովու ափին։
Բնակչութիւն
Ըստ (2010)-ի մարդահամարին՝ քաղաքը ունէր 46.300 բնակիչ՝
Պատմութիւն
Քաղաքը ըստ հնագէտներու ունի 4000 տարուան պատմութիւն : Աքքա իր երկարամեայ պատմութեան ընթացքին յաճախ ձեռքէ ձեռք փոխանցուած է։ Քաղաքին մասին առաջին անգամ յիշուած է Թութմոս Գ.-ի արշաւանքներուն ատեն։ Աւելի ուշ՝ քաղաքին տիրած են խեթերը: Ք.Ա. 725-ին Ասորեստանի արքայ՝ Սալմանասար Ե., կը նուաճէ քաղաքը։ Պարսկական տէրութեան ատեն քաղաքը ծառայած է իբրեւ՝ ռազմա-ծովային կայան եւ մեծ դեր խաղացած է Եգիպտոս ի դէմ պատերազմելու ատեն։ Ստրաբոն քաղաքը կը ներկայացնէ իբրեւ՝ պարսից զօրքերու հաւաքատեղի եգիպտացիներուն դէմ պատերազմելու համար։ Ք.Ա. 539-ին Բաբելոնեան գերութենէն ազատած հրեաները վերադառնալով չեն գրաւեր քաղաքը, վերջինս կը մնայ Տիւրոսի կազմին մէջ։ Յոյն պատմիչները քաղաքը կ'անուանեն Ակէ, որ կը նշանակէ՝ ապաքինում։ Ըստ յունական առասպելին, Հերակլես հոս կը գտնէ բուժիչ խոտաբոյսեր, որոնցմով կը բուժէ իր վէրքերը։ Ք.Ա. 333-ին Աղեքսանտր Մակեդոնացի կը գրաւէ քաղաքը եւ կը վերանուանէ՝ Պտղոմայիս։ Իր մահէն ետք, քաղաքը կ'անցնի Պտղոմէոսներուն, ապա Սելեւկեաններուն: :
Ալիսիա Թերզեան
Ալիսիա Յովհաննեսի Թերզեան հայ խմբավար, երաժշտահան, դաշնակահարուհի, հասարակական գործիչ, երաժշտագէտ, դասախօս, Encuentros Group համոյթի գեղարուեստական ղեկավար:
Կենսագրութիւն
Ալիսա Թերզեանը ծնած է 1 Յուլիս 1934-ին, Արժանթինի Քուրթուպա քաղաքը: 1954 թուականին աւարտեր է Պուէնոս Այրէսի ազգային երաժշտանոցը դաշնամուրի եւ 1959 թուականին ստեղծագործութեան բաժինները։ Ուսումնասիրութիւնը շարունակեր է Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզիին մէջ, երաժշտահանութեան դասեր առած է Ալպերթօ Ճինասթերիայէն։ Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզիին մէջ ուսումնասիրեր է հայ միջնադարեան հոգեւոր երգարուեստը՝ Տէր հայր Լէոնսիօ Տայեանի ղեկավարութեամբ ։ «Grupo Encuentros» ժամանակակից երաժշտութեան համոյթի հիմնադիր-ղեկավար, կը նախագահէ Argentine Music Council-ը։ Գրած է սիմֆոնիա, ջութակի եւ Նուագախումբի համերգ, «Աթմոսֆերներ» դաշնամուրի զուգանուագ, սենեկային համոյթի գործեր, սոնեթներ ձայնի եւ դաշնամուրի համար եւ այլն  ։
1972 թուականէն ի վեր բազմիցս հանդէս եկեր է Երեւանի մէջ ։ Պուէնոս Այրէս երաժշտանոցի փրոֆեսոր է, Արժանթինի երաժշտահաններու միութեան քարտուղար, Հարաւային Ամերիկայի ժամանակակից երաժշտութեան ընկերութեան նախագահ, Հարաւային Ամերիկայի եւ Քարիպեան աւազանի երկիրներու միջազգային երաժշտական խորհուրդի ներկայացուցիչ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի մէջ, Հայ երաժշտական գործադրութիւն ընկերութեան հիմնադիր։ Դասախօսութիւններ ունեցեր է Եէյլի համալսարանի մէջ (ԱՄՆ), Փարիզի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Մեծ դահլիճի մէջ, ԱՄՆ-ի եւ Եւրոպայի շարք մը համալսարաններու մէջ։ Թերզեանը հանդէս եկեր է տարբեր յանձնաժողովներու մէջ՝ Լիզպոնի Գալուստ Կիւլպէնկեան հիմնադրամ, Լոնտոնի, Զակրեպի փառատօներ, Զալցպուրկի «Aspekte» փառատօն, Կրենոպլի սիմֆոնիկ նուագախումբ, Պուէնոս Այրէսի ժամանակակից արուեստի թանգարան, «Banco Mayo» հիմնադրամ, «Radio France» եւ այլն։ Եղեր է Արժանթինի Երաժշտութեան խորհուրդի (CAMU) նախագահը, Երաժշտութեան միջազգային խորհուրդի (CIM, 1990-1993) փոխնախագահը, Երեք Ամերիկաներու երաժշտութեան խորհուրդի գլխաւոր քարտուղարը (COMTA) ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Արժանթինահայ խմբավարներ Ստորոգութիւն:Արժանթինահայ Երաժշտահաններ Ստորոգութիւն:Կորդովա քաղաքում ծնվածներ Ստորոգութիւն:Արժանթինահայ դաշնակահարներ Ստորոգութիւն:Արժանթինահայ հասարակական գործիչներ Ստորոգութիւն:Սուրբ Ղազար կղզու միաբանութեան շրջանաւարտներ Ստորոգութիւն:Կին դասական Երաժշտահաններ
Perfect Illusion
«Perfect Illusion», երգ մըն է արձանագրուած Ամերիկացի երգչուհի Լէյտի Կակայի կողմէ, որ պիտի թողարկուի իբրեւ առաջին երգը իր 5րդ ալպոմի համար, 9 Սեպտեմբեր, 2016-ին: Երգը գրուած է եւ արտադրուած Կակայի, Քէվըն Փարքըրի, Մարք Ռանսընի եւ BloodPop-ի կողմէ:
Մշակում
Իր նախորդ ալպոմ Artpop-է ետք, Լէյտի Կական փոխեց իր վարչաղեկավարման խումբը եւ մաս կազմեց Artist Nation կազմին, որ կը պատկաննի երգիչներու վարչաղեկավարման պատասխանատու Live Nation Entertainment ընկերութեանa եւ ունեցաւ Պոպի Քէմփպէլլը իբրեւ վարչակարգող: Այդ օրէն սկսեալ Կական ինք զինք բաստեց իր զօրեղ ձայնով եւ մաս կազմեց շատ մը մրցանակափաշխման ելոյթներու իբրեւ կատարող, ինչպէս Կրեմմիներուն եւ Օսքարներուն 2016-ի Յունուարին ան յայտարարեց, թէ 2016-ի վերջերուն նոր ալպոմ մը պիտի թողարկէ, եւ թէ ան արդէն լծուած է գործի
Աւստրիա
Աւստրիա, սահմաններն են՝ Արեւմուտքէն՝ Զուիցերիա եւ Լիխթենշթայն, հարաւէն՝ Զուիցերիա, Իտալիա եւ Սլովենիա, հիւսիսէն՝ Գերմանիա, հիւսիս-արեւելքէն՝ Չեխիա եւ Սլովաքիա, արեւելքէն եւ հարաւ-արեւելքէն՝ Հունգարիա։
Գտնուելով Կեդրոնական Ալպանեաններու շրջանին մէջ, Աւստրիա մեծ մասամբ լեռնային երկիր մըն է։ Դաշտային շրջանը կ՛ոռոգուի Տանուպի ջուրերով։ Հակառակ լեռնային շրջաններու շատութեան, Աւստրիա ունի հարուստ արօտավայրեր եւ երկրագործական բերրի շրջաններ։ Անտառները, որոնք կը ծածկեն երկրին 40 առ հարիւրը, ճարտարարուեստական աղբիւրներ են։ Ալպեան լեռներէն հոսող ջուրերը կ՛օգտագործուին ջրաելեկտրակայաններու համար։
Մայրաքաղաք Վիեննան ճարտարարուեստի գլխաւոր կեդրոնն է։ Միւս գլխաւոր քաղաքներն են Կրաց, որ նոյնպէս ճարտարարուեստի կեդրոն մըն է, Լինց, Սալզպուրկ, Իննսպրուք։ Վերջին երկուքը զբօսաշրջական կեդրոններ են։
Ազգաբնակչութեան Նկարագիր
Բնակչութիւնը ամբողջութեամբ աւստրիացիներ են գործնականապէս։ Պաշտօնական եւ ժողովրդական լեզուն գերմաներէնն է։
Պատմութիւն եւ Կառավարութիւն
Համաշխարհային Ա. պատերազմին նախորդող շրջանի Աւստրիոյ պատմութիւնը կը նոյնանայ Աւստրօ-Հունգարական թագաւորութեան եւ իշխող հարստութեան Հապսպուրկներու պատմութեան հետ։
Աւստրիա Հապսպուրկներու իշխանութեան ենթարկուեցաւ 1276-ին, Գերմանիոյ թագաւոր Ռուտոլֆ Ա. Հապսպուրկի սեփականութիւնը դառնալէ ետք։
Ապա, Եւրոպայի մէջ վերիվայրումներու շրջանին, Շարլ Ե.ի զօրաւոր իշխանութեան եւ ամուսնական կապերու արդիւնքով Աւստրիոյ միացուեցաւ Թիրոլը (1363), Պոհեմիան եւ Հունգարհան (1526)։ 1699-ին, Թրանսիլւանիա եւս աւելցաւ կայսրութեան հողային տարածութեան։
Հապսպուրկներու կայսրութիւնը երկու գլխաւոր յաղթանակներով ետ մղեց թուրք օսմանեան յարձակումները։
Ալեքսանդր Քէմուրճեան
Ալեքսանդր Քէմուրճեան, հայ ականաւոր գիտնական, գիւտարար, աշխարհի մէջ առաջին լուսնագնաց եւ մարսագնաց սարքերու ստեղծող ճարտարագէտ : Քէմուրճեանի ստեղծած է աշխարհի առաջին լուսնագնացներն ու մոլորակագնացները:
Աւստրիա
Պատմութիւն եւ Կառավարութիւն
Հակառակ անջատման եւ եօթնամեայ պատերազմներէն տկարացած ըլլալուն, Լեհաստանի առաջին եւ երրորդ բաժանումներէն ստացաւ Կալիսիան (1772 եւ 1795)։
1804-ին Ֆրանսուա Բ. պահելով հանդերձ գերմանական հռոմէական կայսրի տիտղոսը, բոլոր պետութիւնները միացնելով կոչեց Աւստրիոյ կայսրութիւն։
Ալեքսանդր Քէմուրճեան
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Ռուսաստանի Վլատիքաւքաս քաղաքը: Անոր հայրը Տրապիզոնէն գացած հայ ընտանիքէ մը կը սերէր: Ապագայ գիտնական Ալեքսանդր Քէմուրճեանը իր մանուկ եւ երիտասարդ տարիները անցուցած է Պաքու :
1941 թուականին Մոսկուայի մէջ համալսարան ընդունուած է: Բ. Աշխարհամարտին ընթացքին ուսանողները կը տարհանուէին եւ համալսարանական դասընթացքները կը կազմակերպուէին Իժեւսք քաղաքին մէջ։ Այստեղ Ալեքսանդր Քէմուրճեան իբրեւ ուսանող կը ներգրաւուի հրասայլերու վերանորոգման ճարտարագիտական խումբին մէջ։
Աւստրիա
Պատմութիւն եւ Կառավարութիւն
Յեղափոխական Ֆրանսայի, ապա Նափոլէոնի հետ կռիւներուն հետեւանքով Աւստրօ-հունգարական կայսրութիւնը մեծ հողեր կորսնցուց, սակայն 1815-ին Աստրիա դարձած էր Գերմանական Համադաշնութեան առաջնորդող երկիրը։ Աստրիոյ արտաքին գործող նախարար Քլեման Ֆոն Մեթերնիխ Եւրոպայի գլխաւոր իրաւարարը հանդիսացաւ մինչեւ 1848։
1867-ի սահմանադրութիւնը Աւստրիայի իշխանութիւնը միացուց Հունգարիոյ հետ եւ պետութիւնը կոչուեցաւ Աւստրօ-Հունգարական կայսրութիւն, որ շարունակուեցաւ մինչեւ 1918։ Կայսրութեան մաս կը կազմէին բազմաթիւ երկիրներ՝ 676.250 քառ.քմ տարածութեամբ եւ 51 միլիոն բնակչութեամբ։
Ալեքսանդր Քէմուրճեան
Կենսագրական գիծեր
Մահացած է 2003 թուականին՝ Սեն Փեթերսպուրկ: Յուղարկաւորուած է այնտեղի հայկական գերեզմանատան մէջ:
Գործունէութիւն
1942-ին, իբրեւ Խորհրդային բանակի կամաւորական, ան կը մեկնի Արեւելեան ռազմաճակատ եւ հերոսական մարտական ուղի մը կ՚ունենայ: Պատերազմի աւարտէն անմիջապէս ետք, ուսման վերադառնալով, Քէմուրճեան 1951-ին գերազանցութեամբ աւարտած է համալսարանը, ապա աշխատանքի անցած՝ Սեն Փեթերսպուրկի փոխադրամիջոցներու մեքենաշինութեան գիտահետազօտական հիմնարկին մէջ :
Աւստրիա
Պատմութիւն եւ Կառավարութիւն
1918-ի պարտութենէն ետք Սէն Ժերմէն Ան Լէյի դաշնագրով (10 Սեպտեմբեր 1919) քայքայուեցաւ Հապսպրուկներու Աւստրօ-Հունգարական կայսրութիւնը, որուն փոխարէն կազմուեցան անկախ երկիրներ.-այժմու Աւստրիան, Չեխոսքովաքիան, Հունգարիան, Աւստրիական Լեհաստանը՝ որ ռուսական եւ գերմանական բաժիններուն միանալով կազմեց Լեհաստանի անկախ պետութիւնը։ Կարեւոր հողամասեր միացուեցան Իտալիոյ, Եուկոսլաւիոյ եւ Ռումանիոյ, իսկ Տանուպը եղաւ միջազգային գետ։ Համաշխարհային երկու պատերազմներու միջեւ Աւստրիա ունեցաւ քաղաքական փոթորկոտ պատմութիւն մը՝ քայքայուած տնտեսութեամբ։ Ընկերվարականները կատարեցին տնտեսական եւ քաղաքական փոփոխութիւններ, ղեկավարութեամբ վարչապետ Էնկլպերթ Տոլֆուսի, որ նացիներուն կողմէ սպաննուեցաւ 25 Յուլիս 1934-ին։ Իր յաջորդը՝ Քուրթ Շուսնիկ փորձեց պահել երկրին անկախութիւնը, սակայն ձախողեցաւ։ Ատոլֆ Հիթլեր առանց ընդդիմութեան հանդիպելու գրաւեց եւ Գերմանիոյ կցեց Աւստրիան՝ 13 Մարտ 1938-ին (Անշլուս)։
Ալեքսանդր Քէմուրճեան
Գործունէութիւն
Ան 1969-1991 թուականներուն նոյն հիմնարկին փոխ-տնօրէնն էր եւ գլխաւոր սարքաշինարարը, իսկ 1991 թուականին նշանակուած է այդ հիմնարկին գլխաւոր խորհրդականը։
Գիտնական Քէմուրճեանը
20-րդ դարու երկրորդ կէսին, գիտնականը աշխատելով Խորհրդային Միութեան յառաջատար գիտական հաստատութիւններէն ներս, իր աննախադէպ գործունէութեան ընթացքին, հեղինակած է աւելի քան 200 գիտական հրապարակում եւ արտօնագրած յիսուն գիւտ։
Աւստրիա
Պատմութիւն եւ Կառավարութիւն
Սովետական բանակները Վիեննա մտան 12 Ապրիլ 1945-ին։
Ալեքսանդր Քէմուրճեան
Գիտնական Քէմուրճեանը
Երկար տարիներ Ալեքսանդր Քէմուրճեանի եւ անոր գործունէութեան վերաբերեալ փաստաթուղթերը գաղտնի պահուած են, իսկ Քէմուրճեանի աշխատութիւնները հրապարակուած են Ալեքսանդրով, Լէոնովիչ, Ուկլեւ կեղծանուններով ։
Աւստրիա
Պատմութիւն եւ Կառավարութիւն
Աւստրիոյ անկախ հանրապետութիւնը վերահաստատուեցաւ 1945-ին, իր ներկայ սահմաններով։
Ալեքսանդր Քէմուրճեան
Պարգեւներ
1942-1945 թուականներու պատերազմին ընթացքին կատարած սխրանքներուն համար պարգեւատրուծ է․
Աւստրիա
Պատմութիւն եւ Կառավարութիւն
Դաշնակիցներու կողմէ ազատագրուելէ ետք (1945), Տոքթոր Քարլ Ռեննըր ժամանակաւոր կառավարութեան նախագահ ընտրուեցաւ։ Խորհրդային Միութեան ձգձգումներուն հետեւանքով 17 տարի երկարաձգուած գրաւման շրջանէ մը ետք, 15 Մայիս 1955-ին գոյացած եւ նոյն տարուան Յուլիս 27-ին վաւերացուած հաշտութեան դաշնագրով Աւստրիա ունեցաւ իր ամբողջական անկախութիւնը։
Խորհրդային Միութիւնը ամէն ճիգ թափեց Աւստրիան իրեն արբանեակ երկիր մը դարձնելու, սակայն ձախողեցաւ իր նպատակին մէջ։
Ալեքսանդր Քէմուրճեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ գիտնականներ Ստորոգութիւն:Հայ գիւտարարներ
Աւստրիա
Վարչաձեւ
Աւստրիա հանրապետութիւն մըն է, որուն նախագահը կ՛ընտրուի ժողովրդային ուղղակի քուէարկութեամբ, վեց տարուան համար։ Երեսփոխանական ժողովի՝ Նասիոնալռաթի անդամները եւս կ՛ընտրուին ուղղակի քուէարկութեամբ, 4 տարուան համար։ Պունտեսռաթը կ՛ընտրուի գաւառական ժողովներու կողմէ։
Աւստրիա ունի գլխաւոր երկու կուսակցութիւններ՝ Ժողովրդային եւ Ընկերվար, որոնք մինչեւ 1966-ի Մարտը կը կազմէին համաձայնական կառավարութիւն մը։ Այդ թուականին, Ժողովրդային կուսակցութիւնը ապահովեց բացարձակ մեծամասնութիւն։
Յակոբ Օշական
Կենսագրութիւն
Յակոբ Օշական 1921-ին Պոլսոյ մէջ՝ «Խոնարհները» խորագիրի տակ, կը հաւաքէ ու կը հրատարակէ հինգ պատմուածք՝ գրուած 1902-1921 թ.։ Այս հիմքի վրայ աշակերտները հետագային կը հրատարակեն առաւել ընդարձակ ժողովածու մը, ուր նոյն խորագիրի տակ կը հաւաքեն 1902-1924 թուականներուն գրուած պատմուածքները եւ «Շահպազը» վիպակը։
Եկատերինա Կապաշվիլի
Եկատերինա Ռեւազ Կապաշվիլի,, վրացի գրող եւ հասարակական գործիչ, առաջին ֆեմինիստներէն ու կանանց իրաւունքներու համար պայքարողներէն մէկը :
Յակոբ Օշական
Արտաքին յղում
Ստորոգութիւն:Արեւմտահայ արձակագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ
Եկատերինա Կապաշվիլի
Կենսագրութիւն
Եկատերինա Կապաշվիլի ծնած է ազնուական ընտանիքի մէջ։ Իշխանական տոհմի ներկայացուցիչ է։
Եկատերինա Կապաշվիլի վրացական քննադատական ռեալիզմի ակնառու ներկայացուցիչներէն է։ Ան առաջիններէն մէկն է, որ սկսած է ստեղծագործել փոքր արձակի ժանրի մէջ՝ գրելով փոքր պատմուածքներ, էսսեներ։ Անոր գրական հայացքները ձեւաւորուած են ռուս յեղափոխական ժողովրդապետութիւններու ու 19-րդ դարու «վաթսունականներու» ազդեցութեամբ։ Անոր ստեղծագործութեան վրայ յատկապէս մեծ ազդեցութիւն ունեցած է Իլեայ Ճաուճաուաձէն:
Մահացած է 1938 թուականին։ Թաղուած է Թիֆլիսի Դիդուբէի գերեզմանատունը։
Ստեղծագործութիւն
Եկատերինա Կապաշվիլիի առաջին արձակ ստեղծագործութիւնները տպագրուած են 1870 թուականին «Դրոեբա» («Ժամանակ») թերթին մէջ։ Հեղինակ է շարք մը սենդիմենդալ վէպերու ու պատմուածքներու, որոնց մէջ պատկերուած է գիւղական ուսուցիչներու դժբախտութիւններն ու գիւղացիներու կեանքը մինչեւ յեղափոխական Վրաստանի օրերը։
Իր ստեղծագործութիւններուն մէջ պատկերած է գիւղացիներու իրաւազրկութիւնը, վրացական գիւղին մէջ տիրող սոցիալական ու տնտեսական անիրաւութիւնները (պատմուածքեր «Սիրավէպ Դիդիխեւի մէջ», 1881, «Կոնա», 1881, «Օրենա ու Կուչէ», 1883), ստեղծած է գիւղական մտաւորականութեան ներկայացուցիչներու կերպարներ, որոնք իրենց կրցած չափով կ'օգնեն աշխատաւոր գիւղացիութեան(վիպակներ «Գիւղական ուսուցիչ», «Գամարջվեբուլի Նիկո» եւ այլն): Անոր շարք մը վէպերուն մէջ պատկերուած է ընկերային անհաւասարութեան պայմաններուն մէջ ապրող կանանց ողբերգական ճակատագիրը («Տարբեր հարսանիքներ», 1881, «Թեւերը կտրածը» — «Պրտեբդագլեջիլի», 1912), վրացական ֆեոդալական ազնուականութեան անկումը («Օթեակ № 3», 1898):
Եկատերինա Կապաշվիլին հեղինակած է նաեւ մանկական պատմուածքներ («Մագդանայի Լուրջան», «Մշիերաձէի ընտանիքը», «Թինաս Լեկուրի», «Չուէնի կակլիս խէ» եւ այլն): Կեանքի վերջին տարիներուն Եկատերինա Կապաշվիլի, հրատարակած է յուշեր, ընտրեալ երկերու քանի մը ժողովածուներ։
1955 թուականին Կապաշվիլիի պատմուածիքներէն մէկուն հիման վրայ բեմադրիչներ Թենգիզ Աբուլաձէն ու Ռեզօ Չխեիձէն նկարահանած են «Մագդանայի Լուրջան» գեղարուեստական ֆիլմը, որ Կաննի (1956) ու Էտինպուրկի (1956) ֆիլմի փառատոններուն մէջ արժանացած է մրցանակներու։
Օրորա Մարտիկանեան
Արշալոյս (Օրորա) Մարտիկանեան (Aurora (Arshaluys) Mardiganian, ), ամերիկահայ յուշագիր, դերասանուհի եւ Հայկական Ցեղասպանութենէն վերապրող։
Կենսագրութիւն
Բուն անունով՝ Արշալոյս Մարտիկեան, Օրորա Մարտիկանեան եղած է բազմանդամ ընտանիքի մը երրորդ զաւակը։ Հայրը զբաղած է գիւղատնտեսութեամբ եւ մետաքսագործութեամբ։