cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ս․ Վարդանանց Եկեղեցի (Քուէյթ)
Սրբոց Վարդանանց Նորակառոյց Եկեղեցւոյ Կառոյցը
Առաջին յարկին վրայ կը գտնուի Ազգ․ Առաջնորդարանը։ Անոր մուտքը կառոյցին կողմի աստիճաններէն է, որու սկիզբը սպասման սրահ մը կայ: Այս սրահին աջ կողմէն կʼուղղուինք դէպի Ազգ․ Առաջնորդարանի դահլիճը, որ կը ծառայէ պաշտօնական ընդունելութեանց կամ յատուկ միջոցառումներու որպէս կեդրոն: Դահլիճին մօտ կը գտնուի Առաջնորդ Սրբազան Հօր գրասենեակը, օժտուած համապատասխան կահոյքներով եւ հիւրերու յատուկ բազկաթոռներով: Սպասման սրահին արեւմտեան բաժնին մէջ կը գտնուի խոհանոցը, ապա համակարգիչի սենեակը, որու կը յաջորդէ արխիւատունը, շարունակելով կը հասնինք քարտուղարութեան եւ Քահանայ Հօր գրասենեակներուն:
Անհրաժեշտ է ընդգծել, որ Ազգ․ Առաջնորդարանի յարկէն համեստ բաժին մը յատկացուած է Առաջնորդ Սրբազան Հօր, որպէս բնակարան, որ կը բաղկանայ հետեւեալ բաժիններէն․֊ Նստասենեակ, ննջարան, խոհանոց եւ լուացարան:
Վերջապէս, ապահովական նկատառումներով, կառոյցը կʼօժտուի CCTV տեսախցիկներով, որոնք զետեղուած են բոլոր յարկերուն բանուկ բաժիններուն հիմնական կէտերուն վրայ:
Եկեղեցին կʼօժտուի յատուկ կարիքաւորներու պէտքերը գոհացնող միջոցներով եւ յարմարութիւններով, ինչպէս նաեւ այլեւայլ փոքր բաժիններով, որոնք կը բաւարարնեն զանազան կարիքներն ու պահանջքները:
Ս․ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցի (Անի)
Գագկաշէն կամ Անիի Ս․ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցի, հայկական ճարտարապետական յուշարձան։ Եկեղեցին կառուցած է ճարտարապետ Տրդատ, 1001-1010 թուականներուն: Եկեղեցւոյ կառուցման գաղափարը յղացած է Գագիկ Ա․ Բագրատուն ի թագաւորը, որ ուզած է վերակերտել Զուարթնոցի տաճարը ։
Հնագէտ Նիքոլա Մարր եկեղեցւոյ պեղումները սկսած է 1905-1906 թուականներուն, որոնց ընթացքին յայտնաբերուած է Գագիկ Ա․ թագաւորի բոլորաքանդակը, մեծադիր արձանը՝ եկեղեցւոյ մանրակերտը ձեռքին։ Ներկայիս եկեղեցին ամբողջովին աւերակ վիճակի մէջ կը գտնուի:
Սթելլա Վանտէր
Սթելլա Վանտէր (Stella Vander) (ծննդեան անունը՝ Սթելլա Զելսէր ֆր.՝ Stella Zelcer, նշանաւոր է նաեւ իբրեւ Սթելլա, 12 Դեկտեմբեր 1950, Փարիզ, Ֆրանսա), ֆրանսացի երգչուհի, երաժիշտ:
Կենսագրութիւն
Սթելլա Վանտէր ծնած է Փարիզ, 1950-ին Լեհաստանէն ներգաղթածներու ընտանիքի մը մէջ։ Երաժշտութիւն գրած է 1960-ականներու սկիզբը իր հօրեղբօր՝ Մորիս Շորենսլափի հետ: Անոնց երգերը իրենց ժամանակին համահունչ Yé-yé ոճի կատակերգեր էին: Սթելլայի առաջին փոքր ալպոմը, ուր ներառուած էր "Pourquoi pas moi" երգը, հրապարակուած է Նոյեմբեր 1963-ին, երբ ան տասներկու տարեկան էր։ 1966-ին «Un air du folklore Auvergnat» («Օվերնյէ բարբառով ժողովրդական երգ», ծաղրելով Շեյլայի «Le Folklore Américain»), զինք հռչակաւոր դարձուցած է։ Անոր յաջորդած է Օվերնյէ Ընկերակցութեան բողոքի ցոյցերը, որոնք երգի ճամբով կ'արտայայտէին կազմակերպութեան դժգոհութիւնը:
1967-ին Վանտէր իր Սթելլա անունով ձայնասկաւառակը հրապարակած է :
Մակմա
Հետագային Սթելլա Վանտէր ամուսնացած է Magma-ի ռոք խումբի թմբկահար Քրիստիան Վանտէրի հետ եւ յայտնուած է Մակմայի բազմաթիւ ալպոմներու մէջ։ 1990-ականներու վերջաւորութեան Մակմայի բարեփոխումներէն ետք ան աւելի մեծ դերակատարութիւն ունեցած է խումբին արուեստանոցական եւ կատարողական աշխատանքներուն մէջ, եւ հանդիսացած է Magma-ի ամէնէն նշանաւոր երգչուհին:
Սպիտակ Տուն
Սպիտակ Տուն, ԱՄՆ նախագահի պաշտօնական նստավայրը, բնակավայրը՝ տեղակայուած ԱՄՆ-ի մէջ՝ Փենսիլվէնիա պողոտայ 1600, Ուաշինկթըն նահանգին մէջ ։ Այս տան մէջ ապրած են ԱՄՆ-ի նախագահները 1800 թուականէն ի վեր՝ Ճոն Ատամզէն սկսեալ ։
Սպիտակ Տան Անասունները
Թէև Սպիտակ Տան մէջ բնակած անասուններու պատմականը բծախնդրօրէն չէ արձանագրուած, բայց յստակօրէն այնտեղ ապրած են ագարակի անասուններ, որսորդական շուներ, ազնուատոհմ ձիեր ինչպէս նաև նուէր ստացուած այլ անասուններ:
Ամերիկայի նախագահ Ճէյմզ Պիւքէնըն նուէր ստացած էր փիղեր, իսկ նախագահ Մարթըն Քէն Պիւրըն վագրի զոյգ մը ձագեր։
Կը կարծուի, թէ նախագահ Ճոն Քուինսի Ատամզ նուէր ստացած էր կոկորդիլոս մը, զոր ամիսներով պահած էր Սպիտակ Տան սենեակներէն մէկուն մէջ։ Նախագահ Ուտրոու Ուիլսըն ունէր ոչխարներու հօտ մը, իսկ նախագահ Ուիլիըմ Թաֆթ կով մը։
Ամէնէն առանձնաշնորհեալ անասուններէն մին եղած է Ուորըն Հարտինկին շունը, որ իր անձնական աթոռը ունեցած է «Ռուզվէլթի Սենեակ»-ին մէջ և դարձած` առաջին հռչակաւոր պ:ահուած անասունը
Ամերիկայի նախագահ Քէլվին Քուլինճին կինը ունէր Ռէպէքա անունով անձնական raccoon մը:
Մինչ նախագահ Ռուզվէլթի գայլաշունը իր վրայ հաւաքեց լրատուութեան ուշադրութիւնը և քիչ մնաց երբ այցելութեան մը ընթացքին պատռեց ֆրանսայի դեսպանին տաբատը։ Այդ դէպքէն ետք, շունը հեռացուած է պալատէն։ Նախագահ Ռուզուէլթը պահած է 30 անասուններ, ներառեալ իշուկ մը։ Երբ նախագահը մանչը անհանգստացած է, նախագահը հրահանգած է Սպիտակ Տան վերելակով իշուկը փոխադրել մանչուկին ննջասենեակը։
30 Դեկտեմբեր
30 Դեկտեմբեր, տարուան 364-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 365-րդ) օրն է
Ծնունդներ
30 Դեկտեմբերի ծնածներ
Մահեր
30 Դեկտեմբերի մահացածներ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Դեկտեմբեր
Կարօ Քեպապճեան
Կարօ Քեպապճեան (մահացած Մարտ 2021), ծանօթ Մասթըր Կարօ անունով, «Հայ սեւ գօտիներ»-ու միութեան հիմնադիր եւ տնօրէնը։ Իր ողջ գիտակցական կեանքը նուիրած էր լիբանանահայ, սփիւռքահայ, եւ նաեւ Հայաստանի եւ Արցախի երիտասարդ սերունդներու ֆիզիքական պատրաստութեան եւ դաստիարակութեանը։ Մաս կը կազմէր ՀՅԴ Դաշնակցական շարքերուն։ Քեպապճեանը նաեւ Արցախի Հանրապետութեան երկարամեայ մնայուն ներկայացուցիչն էր Մերձաւոր Արեւելքի մէջ։
Յակոբ Պարոնեան
Կենսագրութիւն
Յակոբ Պարոնեան ծնած է Էտիրնէ 1843-ին, աղքատ ծնողքէ։ Նախնական կրթութիւնն ստացած է տեղւոյն Արշակունեաց վարժարանին մէջ։ 1857-ին, մէկ տարի կը յաճախէ քաղաքի յունական վարժարանը։ Ապրուստ հոգալու համար դեղագործի մը քով կ'աշխատի երկու տարի։ Ապա կը պաշտօնավարէ ծխախոտի ընկերութեան մը մէջ իբրեւ հաշուապահ։ Ինքնաշխատութեամբ եւ անյագ ընթերցումով ձեռք բերած է լայն զարգացում եւ գրական հմտութիւն։
1863-ին կ'անցնի Պոլիս եւ կը դասաւանդէ Սկիւտարի ճեմարանը, աշակերտ ունենալով Պետրոս Դուրեանը։ 1871-ին կը ստանձնէ «Եփրատ»ի խնբագրապետի պաշտօնը, բայց շուտով կ'անցնի Յարութիւն Սվաճեանի հիմնած «Մեղու» թերթի խմբագրութեան, զայն վերածելով յայտնի երգիծաթերթի։ Երբ 1874-ին «Մեղու»ն կը դադրի, Սվաճեան արտօնատէրի իրաւունքը կը փոխանցէ Պարոնեանին, զոր զայն կը վերահրատարակէ որպէս «Թատրոն»։ Իբր արտօնատէր կաշկանդումէ զերծ գտնուելով, Պարոնեան թռիչք կու տայ իր խարազանող բայց դաստիարակիչ սրամտութեան, հեգնելով շրջապատի յոռի բարքերը։ Տնտեսական դժուարութիւններու պատճառաւ, «Թատրոն»ը կը դադրի 1877-ին ։
Պարոնեան կ'ամուսնանայ Սաթենիկ Էթմէքճեանի հետ 1879-ին։ Կ'ունենան երկու զաւակ. աղջիկ մը՝ Զապէլ, եւ մանչ մը՝ Աշոտ։
1879-ին կը սկսի աշխատակցիլ Մինաս Գափամաճեանի «Լոյս» թերթին, որպէս զաւեշտական բաժնի պատասխանատու։ Իր գրութիւնները լայն հետաքրքրութիւն կը ստեղծեն, սակայն Գափամաճեան նիւթապէս չի վարձատրեր զինք եւ հետեւաբար Պարոնեան կը ստիպուի «Լոյս»ի իր աշխատակցութիւնը դադրեցնել։
Իր ժամանակակից գրագէտ Մատթէոս Մամուրեան այսպէս կը գրէր իր մահուան առթիւ. «Մեռա՞ւ Պարոնեան, բայց ի՞նչպէս. գրեթէ անոք, անօգնական։ Քանի՞ կրթասէրք ու ազգասէրք պատասխանեցին այն հրաւէրին զոր նորա հիւանդութեան միջոցին գրեցին հայ թերթերը...: Եւ արդարեւ ի՞նչ ըրինք խեղճին, ի՞նչ ըրաւ ազգն հաւաքաբար իւր արի զաւկին համար. թաղման հանդէսը կատարեց եւ որոշեց միայն նպաստ հաւաքել նորա որբոց համար... չգտնուեցաւ պաշտօնական մարմին մը, անհատ մը, որ պսակ դնէր անմահ Պարոնեանի վրայ, թէեւ նորա գործերն են իւր անթառամ պսակներն»։
Պարոնեան ունեցաւ ազգային յուղարկաւորութիւն մը, հոծ բազմութեան մը մասնակցութեամբ՝ ուսուցիչներու, մտաւորականներու, գործաւոր դասակարգի, ինչպէս նաեւ կարգ մը ամիրաներու ու ջոջերու ներկայութեամբ։ Դամբանականը կարդացած է Խորէն արք. Նարպէյը, որ «Ազգային Ջոջեր»ուն մէջ Պարոնեանի սուր երգիծանքին թիրախ դարձած էր։ Մարմինը կ'ամփոփուի Օրթագիւղի գերեզմանատունը, «մեռելոց այդ հանդարտիկ բնակարանին մէկ անկիւնը, տխուր ու մենաւոր» :
Տապանաքար մը չկանգնեցաւ անոր շիրիմին վրայ եւ շուտով մոռցուեցաւ անոր ճշգրիտ վայրը։ 1976-ին, մտաւորական եւ գրող Վահրամ Մավեան կոչ մը ստորագրեց հայ մամուլին մէջ, դիտել տալով թէ՝ «...ինչպէս 85 տարի անցած է վրայէն եւ սերունդներ ամբողջ- թաղական, հոգեւորական, մտաւորական, թատերասէր- եկած ու անցած են առանց հողակոյտին վրայ տապանաքար մը դնելու մասին մտածելու՝ անըմբռնելի է պարզապէս։ Հիմա արդէն անտէր կորսուած է հողակոյտն ալ» :
Յակոբ Պարոնեանի Արձանի Բացում՝ Շիշլիի Գերեզմանատան Մէջ
Շաբաթ, 5 Հոկտեմբեր 2019-ի յետմիջօրէին. Պոլսոյ Շիշլի շրջանի գերեզմանատան մտաւորականներու պանթէոնին մէջ տեղի ունեցաւ հանդիսաւոր արարողութիւն մը, որուն ընթացքին կատարուեցաւ բացումը երգիծաբան Յակոբ Պարոնեանի արձանին։ Յայտնի քանդակագործ Էրօլ Սարաֆեան, որ «կեանք ու շունչ» տուած է մեր մշակոյթի խումբ մը երախտաւորներուն ու իր վարպետ ձեռքերով անմահացուցած զանոնք, այս անգամ Յակոբ Պարոնեանի արձանը քանդակեց գեղեցիկ մտայղացումով մը։ Արձանը քանդակուած է Ուսուցչաց Հիմնարկի վարչութեան ատենապետ Սարգիս Քիւլէկէչի բարերարութեամբ։ Արձանին բացումը հանդիսաւորապէս կատարուեցաւ պատրիարքական տեղապահ Սահակ եպս. Մաշալեանի նախագահութեամբ։ Բացման արարողութիւնը սկսաւ հոգեհանգստեան պաշտօնով, որուն աւարտին Յակոբ Պարոնեանի յուշարձանի շղարշը վար առնուեցաւ։
Գրական գործունէութիւնը
Պարոնեան եղաւ բեղուն ստեղծագործ մը։ Տասնեակ հազարէ աւելի էջեր արտադրեց կարճ ժամանակամիջոցի մը մէջ, յատկապէս 1871-1888 տարիներուն։ Իր բոլոր գրութիւնները մամուլի համար գրուեցան եւ լոյս տեսան լրագիրներու մէջ։ Թէեւ իր գործերէն ոմանք իր իսկ կողմէ հրատարակուեցան առանձին հատորով, Պարոնեանի երկերու մեծամասնութիւնը գիրքերու մէջ ամփոփուեցան միայն իր մահէն ետք։ Իր գործերը կը կազմեն՝ «Մեծապատիւ Մուրացկանները» վէպը, «Քաղաքավարութեան Վնասները» պատմուածքներու շարքը, «Պտոյտ մը Պոլսոյ Թաղերուն Մէջ» եւ «Ազգային Ջոջեր» նկարագրական էջերը,«Մեղու», «Թատրոն» եւ «Խիկար» թերթերու մէջ ցրուած բազմաթիւ քրոնիկները, ինչպէս նաեւ ՝ «Ատամնաբոյժն Արեւելեան» եւ «Պաղտասար Աղբար» կատակերգութիւնները։
Գրական ոճը
Պարոնեան ամէն բանէ առաջ իր ժամանակին ու միջավայրին մարդն է։ Պոլսահայ կեանքը իր զանազան երեւոյթներով կ'արտացոլայ իր էջերէն։ Ան հաւասարապէս կը խարազանէ փառասէր աղաներն ու փոքրոգի թաղականները, խաբեբայ վաճառականներն ու կեղծաւոր կղերականները, վարձկան լրագրողներն ու մուրացկան բանաստեղծները, վերի խաւի եւրոպական բարքերը ընդօրինակելու մոլութիւնն ու վարի խաւի խաւարամտութիւնը։ Անոր գործը կը խնդացնէ, բայց խորքը շատ տխուր է։ Կը զուարճացնէ՝ առանց զուարճանալու։ Պարոնեանի գրականութիւնը կը ձգտի դաստիարակիչ ըլլալ եւ նպաստել ընկերութեան վատ բարքերը վերացնելու։ Իր հեգնանքին նպատակը խնդացնելն ու նուրբ արուեստ մը ստեղծել չէ. եւ որովհետեւ իր ընթերցողը պարզ ժողովուրդն էր՝ գրեթէ տգէտ եւ գեղարուեստէ շատ հեռու, իր ոճը եղաւ անկեղծ եւ իր լեզուն պարզ։ Գործածելով գրաբարէ մաքրուած սահուն արեւմտահայերէն, ան ստեղծեց իրապաշտ արձակ մը՝ բնական, անզարդ, առոյգ, լի աշխոյժ բեմականութեամբ։ Վարպետօրէն նկարագրեց իրաւ կերպարներ եւ իրավիճակներ, սեղմ տողերով եւ կենսունակ երկխօսութիւններով։
Աղբիւրներ
՞ [http://www.jamanak.com.tr/content/%D5%B0%D5%A1%D6%80%D5%A9%D5%A1%D5%AF/14-06-2016-%D5%B5%D5%A1%D5%AF%D5%B8%D5%A2-%D5%BA%D5%A1%D6%80%D5%B8%D5%B6%D5%A5%D5%A1%D5%B6-%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82-%D5%A5%D6%80%D5%A3%D5%AB%D5%AE%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B0%D5%A1%D5%B6%D5%B3%D5%A1%D6%80%D5%A8 ՅԱԿՈԲ ՊԱՐՈՆԵԱՆ. ՀԱՅՈՒ ԵՐԳԻԾԱԿԱՆ ՀԱՆՃԱՐԸ ]
Ստորոգութիւն:19 Նոյեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:Հայ արձակագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ երգիծաբաններ Ստորոգութիւն:Հայ թատերագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ լրագրողներ
Պարպարա Սահակեան
Պարպարա Ժագլին Սահակեան, բժշկական գիտութիւններու դոկտոր (DSc), Քէյմպրիճի համալսարանի ջղահոգեբուժութեան դասախօս։ Ան կը հանդիսանայ նաեւ պատուաւոր քլինիքական հոգեբան՝ Քէյմպրիճի «Addenbrooke» հիւանդանոցէն ներս ։ Պարպպարա համաշխարհային համբաւ կը վայելէ որպէս՝ ջղահոգեբուժ, հոգեդեղագործ եւ ջղաբան ։
Սահակեան Միջազգային ջղաբանական միութեան (INS) հիմնադիր անդամներէն է, իսկ ներկայիս միութեան նախագահութեան պաշտօնը կը վարէ ։ Ան նախապէս նախագահն էր Բրիտանիոյ հոգեդեղաբանական ընկերակցութեան (BAP)․ որպէս նախագահ ծառայած է 2012 թուականէն մինչեւ 2014 թուական ։
Կրթութիւն
Սահակեան իր դոկտորականը պաշտպանած է Քէյմպրիճի համալսարանի հոգեբանութեան ամպիոնէն ներս : Ապա, Պարպարա հետեւած է քլինիքական հոգեբանութեան ու դարձած՝ վկայեալ Հոգեբան ։
Գիւտեր
Սահակեան կատարած է ջղահոգեբուժական հետազօտական աշխատանքներ եւ մշակած է «Cambridge Neuropsychological Test Automated Battery» (CANTAB) փորձարկութիւնը, որու ստեղծագործողներէն մէկն եղած է 1980-ին։ «CANTAB»-ը այժմ աշխարհի տարածքին կ՛օգտագործուի աւելի քան 700 հետազօտական հիմնարկներէ ներս եւ գրախօսուած է 1200 յօդուածի մէջ ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ հոգեբաններ
Պերճ Աղասեան
Պերճ Կարապետ Աղասեան (25 Դեկտեմբեր 1908, Չորլու, Թուրքիա), հայ քիմիագէտ։ Քիմիական գիտութիւններու մասնագէտ, բժիշկ (1968) եւ ուսուցչապետ (1970)։
Կենսագրութիւն
1929 թուականին աւարտած է ԵՊՀ-ի գիւղատնտեսական ճիւղը։ Մինչեւ 1935 թուական աշխատած է Երեւանի մէջ, 1940 թուականէն՝ ՄՊՀ վերլուծական քիմիագիտութիւն ուսումի կեդրոնին մէջ ։ Աշխատանքները կը վերաբերին վերլուծական ելեկտրաքիմիական եղանակներու մշակման։ Պերճ Աղասեան ԽՍՀՄ-ի մէջ ժամանակակից կուլոնաչափութեան եղանակի հիմնադիրն է ։
= Երկեր =
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ քիմիագէտներ Ստորոգութիւն:25 Դեկտեմբերի մահացածներ
Անն Ֆրանք
Անալիզ Անն Ֆրանք, Ան հրէական ցեղասպանութեան զոհերէն մէկն է: Ան ճանչցուած է իր հրատարակուած օրագիրով՝ The Diary of A Young Girl, որ կը ներկայացնէ իր կեանքը 1942 թուականէն մինչեւ 1944 թուական, Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմի ընթացքին: The Diary of A Young Girl օրագիրը/գիրքը, ամբողջ աշխարհի գրականութեան ամէնէն նշանաւոր գիրքերէն մէկն է, եւ անոր վրայ հիմնուած են բազմաթիւ թատրոններ եւ ֆիլմեր:
Կենսագրութիւն
Երբ ինքը եւ իր ընտանիքը ձերբակալուեցան Օգոստոս 1944 թուականին, Անն իր օրագիրքը պահեց իր մօտ եւ շարունակեց անոր մէջ գրել: Ինքը այս օրագիրքը ստացած էր որպէս տարեդարձի նուէր: Անն եւ իր քոյրը՝ Մարկոթը, փոխադրուեցան բանակատեղ մը, ուր կ'ըսուի թէ մի քանի ամիս ետք անոնք մահացան հիւանդութեան պատճառով: Քննարկումը որ կատարուեցաւ Անն Ֆրանքի տան մէջ կը ճշդէ թէ ինք մահացաւ Փետրուար 1944 թուականին: Աննին հայրը, Օթթօն, որ միակն էր Ֆրանք ընտանիքէն՝ ողջ մնաց: Աննին օրագիրը գտաւ 1947 թուականին: Առաջին անգամ 1957 թուականին թարգմանուեցաւ անգլերէնի եւ ետքը տարբեր 60 լեզուներու:
Անն Ֆրանքը կոչուած է «մարդկային դէմքը ցեղասպանութեան», որորվհետեւ նոյնիսկ պատերազմի, չարչարանքի ու տեղահանութեան ժամանակ, ան իր օրագիրին մէջ գրած է որ ինք դեռ յոյս ունի մարդոց մէջ, եւ նոյնիսկ այդ բոլոր դժուար պայմանները անցնելով իր ընտանիքին հետ Անն Ֆրանք ըսած է, թէ աշխարհը ունի իր գեղեցիկ կողմերը :
Մահը
3 Սեպտեմբեր, 1944 թուականին Անն Ֆրանք եւ իր ամբողջ ընտանիքը տեղահան եղան իրենց վայրերէն ու 3 օր քալելէ ետք անոնք հասան բնակավայր մը: Աննին հայրը՝ Օթթօն կը բաժնուի իրենցմէ Նացիստ ուժերուն կողմէ, իսկ անոր մայրը՝ Էտիտթը սովամահ կ'ըլլայ: Անն կը մնայ իր քրոջ Մարկոթին հետ: Նացիստ ուժերը Մարկոթին, Աննին եւ ուրիշ 8,000 կիներու ու աղջիկներու կը մերկացնէին եւ անոնց չարաչար կ'աշխատցնէին: Անոնք նաեւ կը ստանային շատ քիչ սնունդ: Մի քանի օր ետք ուրիշ խումբ մը կրկին կը տեղահանուի, անոնց մէջ ըլլալով Աննը: Իսկ Մարկոթը նոյն տեղը կը մնայ ու մի քանի օր ետք կը մահանայ: 1945 թուականին սկիզբը, հիւանդութիւն մը կը տարածուի երկրին մէջ, սպանելով աւելի քան 17,000 մարդիկ: Այս հիւանդութեան քաոսային իրավիճակով զբաղուած, չենք գիտեր Աննին իսկական մահուան պատճառը: Աննին եւ Մարկոթին ճշգրիտ մահուան թուականները յայտնի չեն :
Անն Ֆրանքը սիրած է կեանքը, բնութիւնը եւ մարդիկը: Ան արժեւորած է ուսումը, կեանքի հաճոյքները եւ կեդրոնացած է աշխարհի լաւ կողմերուն վրայ։ Ան նաեւ կը նկատուի գրականութեան կարեւոր դէմքերէն մէկը:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հոլանտացիներ Ստորոգութիւն:Ցեղասպանութեան զոհեր
Պօղոս Մելիքշահեան
Պօղոս Մելիքշահեան, հայ փիլիսոփայ, մանկավարժ, հասարակական գործիչ, բնագէտ (ֆիզիկոս)։
Կեսագրութիւն
Գիտութեան աշխարհին մէջ Հայը ամէնէն քիչ ներկայացուցիչները ունեցած է անցեալ դարուն եւ եղած բացառութիւններն ալ երբեք չեն կրցած զերծ մնալ կրօնքի ազդեցութենէն, որ կերպով մը հեռու պահած է միշտ հայ միտքը գիութիւնէն։ Մէկ քանի Հայ բժիշկներէ, իբր գիտութեան նուիրուած անձ եւ որքան որ ալ այժմու գիտական լայնածաւալ մթնոլորտին մէջ, փոշիի հատիկի մը արժէքն իսկ ունենալու իրաւունք չունի, սակայն նկատելով իր ժամանակը, իր լուսաւորելու փափաքները եւ մանաւանդ այն սերմը, որ ցանած է իր յաջորդներուն համար՝ ծնցնելով գիտութեան սէրը, կ՛ընեն զինք արժանիքի տէր հայ գիտնական մը։
Սիմոն Մելիքշահեանի զաւակն էր Պօղոս, որ 1788 թուականին ծնած է Գըրգ Աղաճի մէջ, իր մանկութեանը դպրոց կ՛երթայ թէեւ, բայց երբ աւելի կը խելահասի՝ դժգոհանալով իր հոն ստացած ուսմունքէն, Իզմիր կը մեկնի եւ կ՛աշակերտէ Տ․ Օհան Վանանդեցի քահանային, երբ արդէն 17 տարեկան էր։
Սակայն իր յիշատակութեամբ, հոն երեք տարի ապարդիւն աշխատելով Պոլիս կու գայ, պանդուխտ եւ անօգնական, երբ հազիւ 20 տարեկան էր։
Պոլսոյ մէջ բոլոր պատուելիներուն կը յաճախէ եւ բնագիտութեան մասին փոքրիկ գրքոյկ մը կը պատրաստէ՝ ձեռագիր, որոն մէջ Ֆիզիքա քրիստոնէական կրօնքի ճշմարտութիւնը բնականէն  հաստատած է։
Այդ միջոցներուն Փէշտիմալճեան Գրիգոր պատուելիի համբաւն ալ իրեն հասած ըլլալով, ի վերջոյ անոր կը դիմէ, կարծելով թէ աւելի լուսաւորութիւն պիտի ստանայ անորմէ։
Ֆիզիքա՝ Պեղճեան Գազէզ ամիրային պաշապանութիւնը կը վայելէ, որ այն ատենուան բոլոր ուսումնականներուն կը ներկայացնէ զինքը․ ասով Ֆիզիքա, որ Պոլիս եկած էր սովորելու համար, կամաց-կամաց ինք կը սկսի ուսուցանել։
«Ես ճշմարտութիւնը ճանչնալ կ՛ուզեմ եւ ճշմարտութիւնը ուսմունքով կը ճանչցուի», կը պատասխանէ Պօղոս․ «Ես լեցուն կանթեղ մը եմ, կ՛ըսեն թէ շատ իւղ կայ այդ կանթեղին մէջ բայց մէկը պէտք է վառէ կանթեղը որպէսզի լոյս տայ»։
Փէշտիմալճեան Պօղոս Պատրիարքին կը պատմէ Ֆիզիքային ուշիմութիւնը, որ Պատրիարքարան հրաւիրելով ի ներկայութեան Պէղճեանի եւ ուսուցիչներու, կը քննեն Պօղոսը, որով կը հասկնան թէ՝ այս բարձր ուսմունքը եւ գիտութիւնը բնական է եւ ոչ թէ ստացական, մանաւանդ անոր բնագիտութեան նոր հեղինակութեամբ։ ժողովը հաւնելով Ֆիզիքային տուած պատասխանները, այդ օրը կը հռչակեն զինք Պատուելի եւ Ֆիզիքա պատուանունն ալ կու տան իրեն, երբ տակաւին 23 տարեկան էր։
Քանի մը տարիներ ուսուցչութիւն կ՛ընէ Պէզճեանի տան մէջ ամիրային քեռորդւոյն եւ յետոյ հրաժարելով անկից կ՛երթայ Իզմիր եւ անկից Երուսաղէմ 1820-ին։
Երբ Եգիպտոսի փոխարքային գործակատար Պօղոս պէյ անոր Երուսաղէմ գալը կը լսէ, կը հրաւէրը քիչ մը ատեն կը մնայ եւ անոր կարգադրութիւնովը Իզմիր կը վերադառնայ ուր 2 տարի վարժարանին մէջ կը պաշտօնավարէ։ Անկէ վերադառնալով Պոլիս՝ Պէղճեանի առաջարկութեամբ Օրթադիւղի դպրոցին հայկաբան կ՛անուանուի։ Հոն ալ երու տարի կենալէ ետք երբ կը տեսնէ որ երկպառակութիւն կայ ազգին մէջ Պրուսայի Մատթէոս Առաջնորդի առաջարկութեամբ Պրուսայի վարժարանին վարժապետ կ՛անուանուի ուր 3 տարի կենալէն ետք կը հրաժարի, եւ կ՛երթայ դարձեալ Երուաղէմ։
Միաբանութեան վարժպետութեան համար Պօղոս Պատրիարքի հրաւէրով, հոն տարիուկէս կենալէն ետք դարձեալ Պոլիս կու գայ, եւ Չուգուր խանի մէջ սենեակ մւ վարձելով, շուկայի արհեստաւոր տղաքներուն եւ կատարեալ մարդոց դասատուութիւն կ՛ընէ։
Այն ժամանակները Ազգը երկուքի բաժնուած էր, մին լումայափոխներուն, իսկ միւսը՝ արհեստաւորաց դասակարգը, ասոնց առաջինին կեդրոնատեղին Մեծ Նոր Խանն էր իսկ երկրորդինը Պէշիկթաշ՝ Պալեան Կարապետ ամիրայի տունը։
Ստեփաննոս Պատրիարք Աղաւնի լումայափոխներուն կուսակիցն էր նոյնպէս այն ատեն կրօնական թոյլտութեամբ բողոքականութիւնը սկսած էր Ազգին մէջ տարածուիլ, այս երկու պատճառներն էին ազգին մէջ գժտութիւն յառաջ բերող, որոնք սկսան իրարու թշնամական ցոյցեր ընել, եւ գորը այնքան ծայրայեղութեան գնաց որ մինչեւ կառավարութիւնը միջամտեց եւ Պալեան Կարապետ ամիրան կանչեով խրատեց որ զիրար հաշտեցնեն։ Ան ալ հաշտասէր ըլլալով Սեբաստիոյ Առաջնորդ Յակոբոս Եպ-ը Պոլիս բերել կու տայ որ Աղաւնիի տեղ Պատրիարք կ՛ընտրուի։
Այս վէճերուն հետեւանքով շաըեր աքսորուելով Ֆիզիքա եւս անոց բաղդակից կ՛ըլլսյ եւ քանի մը օրեր Պատրիարքարանի մահապարտաց բանտը խցարգիլուելէ վերջ հիւանդոտ վիճակի մէջ կ՛աքսորուի Կեսարիա, իր ձեռագիր հեղինակութիւնները որոնք 16էն աւելի էին քննութենէ կ՛անցրնեն ուր ըստ Ստեփաննոսի վկայութեանն․ «Մէջը շատ պատուական բաներ կային, մինչեւ անգամ Շնորհալին այն բերանները չէ կրցեր ընելու»։ Ցաւալի է որ այդ ձեռագիրները բոլորն ալ այրուած են այն ատենները՝ արդիւնք չքաշելու եւ չարաշահութեան։
Ֆիզիքա 1839-ին Պոլիս վերադարձաւ․ սակայն շատ ցաւեցաւ եւ անմխիթար հիւանդացաւ երբ տեսաւ իր հեղինակութիւններուն վիճացումը։ Կրօնական Ժողովոյ տնօրէնութեամբը ժառանգաւորաց դասատու կարգուեցաւ Վէզիր Խան Ս․ Կարապետի սենեակը, բոլոր քահանայացուներ եւ ազգայիններ հոն կուգային ուսմունք սովորելու համար, ուր լսարան մըն ալ հաստատեղ․ ինքը կը ճառէր կրօի եւ գիտութեան վրայ եւ ամէն հարցումներու կը պատասխանէր։
Ազգային Պատրիարքարանի նորինութեամբ 1848-ին գնաց Մուշ, ուր քաղաքական խռովութիւնը մը ծագած ըլլալով, հանդարտեցուց եւ Մշոյ վանքը մնալով միաբաններուն ուսմունք սովորեցեւց եւ երեք տարի մնալէն ետք 1851-ին Պոլիս վերադարձաւ Ալի փաշա Խանը սենեակ մը վարձելով դասախօսոութիւններու սկսաւ։
Ֆիզիքիա իր ժամանակին ամէնէն գիտուն եւ ողջամիտ անձը եղաւ որ փոխանակ ծթռած գաղափարներու հետեւելու՝ փափագեցաւ որ գիտութիւնը կրօնի հետ զուգընթաց տարածուի Ազգին մէջ, իր բնական գիտութեանց հմտութենէն է որ Ֆիզիգա պատուանունը տրուած է իրեն, ունի անտիպ գիրքեր եւ Տրամաբանութիւնը որ երկու անգամ տպուած է իր մահէն ետք։
Ֆիիզիգայ խեղճ վիճակով իր մահկանացուն կնքեց 68 տարու 1855 Յունիս 9-ին Ալի փաշա խանի մէջ եւ թաղուեցաւ Պալըղլը Տէր Գրիգորիսի թաղը։
Իր ձեռագիր նամակը ուղղուած է Նիկողոս աղա Պալեանի։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայեր Ստորոգութիւն:1788 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1855 մահեր Ստորոգութիւն:10 Յունիսի մահացածներ Ստորոգութիւն:Կոստանդնուպոլիս մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ փիլիսոփաներ Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ Ստորոգութիւն:Հայ բնագէտներ
Ալպերթ Աղազարեան
Ալպերթ Աղազարեան, պատմաբան, երուսաղէմագէտ: Պատմաբան Ալպերթ Աղազարեան հիմնական դերակատարութիւն ունեցած է իր աշխատութիւններով Երուսաղէմի պաղեստինեան պատկանելիութիւնը ապացուցելու առումով: Ան կը տիրապետէր արաբերէն, անգլերէն, ֆրանսերէն, հայերէն, Եբրայերէն, թրքերէն, եւ սպաներէն լեզուներուն:
Կենսագրութիւն
Պատմաբան Ալպերթ Աղազարեան 1970-ին աւարտած է Պիրզեթ համալսարանը, 1979-ին ստանձնած է նոյն համալսարանի ընդհանուր յարաբերութեանց գրասենեակի տնօրէնութիւնը մինչեւ 2002, եւ եղած է պատմութեան դասախօս:
1972-ին Պէյրութի Ամերիկեան համալսարան (AUB) ստացեր է Քաղաքագիտութեան պսակաւոր արուեստի աստիճան:
1979 -ին Ուաշինկթըն ԱՄՆ Georgetown համալսարանը աւարտելէ ետք ստացեր է Արաբական եւ իսլամական հետազօտութիւններու մագիստրոսի կոչումը։
Ուսումնասիրութիւններ
Ունի բազմաթիւ ուսումնասիրութիւններ, պատմագիտական յօդուածներ, տուած է անհամար դասախօսութիւններ:
Երուսաղէմի մասին անոր հրատարակութիւնները մեծաթիւ չեն, սակայն ան ծանօթ է իբրեւ աշխարհի լաւագոյն երուսաղէմագէտը:
Պարգեւատրում
Պարգեւատրուած է Պելճիքայի թագաւորին կողմէ` Պաղեստինեան դատը միջազգային հարթակներու վրայ լաւապէս ներկայացնելուն եւ անոր տարածման մէջ իր ներդումը ունենալուն համար:
Պաղեստինեան իշխանութեան մշակոյթի նախարարութիւնը
Պաղեստինեան իշխանութեան մշակոյթի նախարարութիւնը բարձր գնահատած է Ալպերթ Աղազարեանի ներդրումը Երուսաղէմը պատմական դիտանկիւնէ ծանօթացնելու գործին մէջ։ Անոր մահուան առիթով նախարարութիւնը յատուկ յայտարարութեամբ մը նշած է, թէ պաղեստինցի ժողովուրդը կորսնցուցած է միջազգային հարթակներու եւ մակարդակի վրայ Պաղեստինեան դատի ամէնէն թունդ պաշտպաններէն մէկը:
Պաղեստինեան իշխանութեան նախագահ Մահմուտ Ապպաս ցաւակցութիւն յայտնեց պաղեստինցի ժողովուրդին` «պաղեստինեան ազգային իրաւունքներու պաշտպան Ալպերթ Աղազարեանի» մահուան առիթով:
Տե՛ս նաեւ
Ստորոգութիւն:Հայ պատմաբաններ
Մանկական հիւանդութիւններ
Մանկական հիւանդութիւններ
Մանկական հիւանդութիւններ, հիւանդութիւններ, որոնք կը յատկանշուին որոշ մորթային ախտանշաններով.
ա. Ձեռքի, ոտքի, եւ բերանի հիւանդութիւն
. այս հիւանդութիւնը ժահրային փոխանցիկ վարակ մըն է եւ անոր թխսաւորման ժամանակամիջոցը 3-4 օր է: Անոր ախտանշաններն են` մեծ թիւով շատ պզտիկ բշտիկներ` մասնաւորապէս բերնին, ոտքին եւ ձեռքերուն վրայ եւ մեղմ ջերմ, որ կը տեւէ քանի մը օր միայն: Անիկա փոխանցիկ է, մինչեւ այն ատեն որ բշտիկները գոյութիւն ունին: Ձեռքի, ոտքի եւ բերանի հիւանդութիւնը կը դարմանուի հակաջերմ դեղերով եւ առատ հեղուկ խմելով:
Հայտելպըրկի Համալսարան
Հայտելպըրկի` Ռուպրեխտի եւ Քառլի անուան համալսարան (Ruprecht-Karls-Universität Heidelberg), ժամանականկից Գերմանիոյ ամենահին համալսարանը, ամենահեղինակաւոր ուսումնական հաստատութիւններէն մէկը, Կեդրոնական Եւրոպայի` հնութեամբ հինգերորդ համալսարանն է : Հիմնադրուած է 1386 թուականին։ Ուսուցման հիմնական լեզուն գերմաներէնն է :
Մանկական հիւանդութիւններ
բ. Շառագոյն վարակ-կարմրախտ (scarlet fever).
Շառագոյն վարակը կոկորդի ցպկային զօրաւոր բորբոքում մըն է: Անոր ախտանշաններն են` բարձր ջերմ, կոկորդի զօրաւոր ցաւ, կլլելու դժուարութիւն, նշիկներու (tonsls) բորբոքում, վիզի աւշագեղձերու ծաւալում, գլխացաւ, մարմնական ընդհանուր ցաւ եւ կոտրտուք, փորի ցաւ, նողկանք (nausea), փսխունք, մարմնի եւ մասնաւորապէս կուրծքի ցան (rash), որ կը տեւէ 7-10 օր: Ախտաճանաչումը կը կարօտի կոկորդաջնջանի քննութեան (throat swab-culture). Դարմանումը կը կատարուի յատուկ հակացպկային դեղերով, առատ հեղուկ խմելով եւ հակաջերմ դեղերով:
Հայտելպըրկի Համալսարան
Պատմութիւն
Համալսարանը հիմնած է կուրֆյուրստ Ռուպրեխտ 1-ինը Հռոմի պապ Ուրպանոս 6-րդի թոյլտուութեամբ 1386 թուականին, որպէսզի զայն յանձնէ Կուրպֆալցի (Kurpfalz) ենթակայութեան, ուր կեդրոնացած էր հոգեւոր կեանքը։ Համալսարանի հիմնադրումը նպատակ ունէր գրաւելու օտարերկրացիները, պատրաստելու եկեղեցական եւ պետական գործիչներ, քանի որ Սորպոնի համալսարանը, որ կ'ենթարկուէր Աւինիոնի պապ Կլիմենտ 7-րդին, չէր տրամադրեր շրջանաւարտներ Պֆալցի եկեղեցիներուն, որոնք կը ղեկավարուէին Հռոմի պապի կողմէ։ Այդ պատճառով ալ անհրաժեշտութիւն յառաջացաւ աստուածաբանական սեփական կրթութեան։ Առաջին պրոֆեսորները Հայտելպըրկ եկած է Փարիզէն եւ Փրակէն: Համալսարանի հիմնադիր համալսարանպետը դարձաւ Մարսիլի Ինկենսկին, որ անուանականուլեան կողմնակից էր։
Մանկական հիւանդութիւններ
գ. Հինգերորդ հիւանդութիւն (fifth disease).
Հինգերորդ հիւանդութիւնը ժահրային մանկական շատ յաճախակի եւ փոխանցիկ վարակ մըն է. կը փոխանցուի օդի միջոցով` հազալով եւ կամ փռնգտալով: Անոր թխսաւորումի ժամանակամիջոցը 10-15 օր է. իսկ ախտանշաններն են` քիթի հոսք, կոկորդի ցաւ, գլխացաւ եւ եռք, մորթի կարմիր եւ մանր բշտիկներու ցան, որ կը մնայ 15 օր: Ցանը նախ կը յայտնուի երեսին վրայ եւ ապա` ամբողջ մարմինին վրայ, մասնաւորապէս` քիթին, բազուկներուն, սրունքներուն եւ յետոյքին վրայ: Այս վարակը կը հարուածէ 4-12 տարեկան երեխաները: Շատ քիչ պարագաներու, անիկա կրնայ վարակել նաեւ երիտասարդները, որոնք կ՛ունենան նաեւ յօդացաւ: Հինգերորդ հիւանդութիւնը կը տեւէ 2-3 շաբաթ: Ապաքինումէն ետք մորթային ցանը կրնայ վերադառնալ, երբ անհատը երկար ժամեր արեւու ճառագայթներուն ենթակայ ըլլայ եւ կամ շատ տաք միջավայրի մէջ գտնուի: Հինգերորդ հիւանդութիւնը յատուկ դարմանումի չի կարօտիր: Յղի կիներ վարակուելով այս հիւանդութեամբ` կրնան վիժում ունենալ:
դ. Վարդացան (roseola).
Վարդացանը ժահրային փոխանցիկ մեղմ վարակ մըն է, որ կը հարուածէ ընդհանրապէս 6-24 ամսու մանուկները. հազուադէպօրէն կը տեսնուի 4 տարեկանէն ետք: Անոր թխսաւորման ժամանակամիջոցը 10-15 օր է. իսկ փոխանցումը կը պատահի ուղղակի դպչելով եւ լորձունքի միջոցով: Վարդացանի ախտանշաններն են` անակնկալ բարձր ջերմ, կարմիր-վարդագոյն ցան վիզի եւ թեւերու վրայ եւ ապա` ամբողջ մարմնին վրայ: Ցանը կը մնայ 3-5 օր, եւ այս պատճառով անիկա կը կոչուի նաեւ երեք օրուան վարակ: Վարդացանը կը դարմանուի հակաջերմ դեղերով եւ առատ հեղուկ խմելով:
Հայտելպըրկի Համալսարան
Պատմութիւն
Հիմնադրման առաջին վկայագիրները կը թուագրուին 1 Հոկտեմբեր 1386-ին։ Նոյն թուականի 18 Հոկտեմբեր-ին կատարուած է եկեղեցական օծումը, իսկ յաջորդ օրուընէ սկսած են դասերը, որ Հայտելպըրկը Գերմանիոյ ամենահին համալսարան ճանչնալու հիմք հանդիսացած է :
Մանկական հիւանդութիւններ
ե. Ջրծաղիկ.
Ջրծաղիկը ժահրային փոխանցիկ վարակ մըն է: Անոր թխսաւորման ժամանակամիջոցը 10-20 օր է. անիկա կը փոխանցուի օդի միջոցով եւ ուղղակի դպչելով: Ջրծաղիկի ախտանշաններն են` ջերմութիւն, գլխացաւ, կոկորդի ցաւ, քերուըտուք, հիւանդագին վիճակ, յոգնածութիւն, ցան, որ կը տեսնուի կարմիր կէտերով եւ բշտիկներով` ամբողջ մարմնին վրայ: Առաջին բշտիկներու յայտնաբերումէն 2-3 օր ետք բշտիկները կը բացուին, կը չորնան, կը սպիանան եւ կը կեղեւաւորուին. յաջորդ 5-7 օրերու ընթացքին նոր բշտիկներ կը յայտնուին, բայց կամաց-կամաց անոնք ալ կը չորնան ու կը սպիանան: Ջրծաղիկը փոխանցիկ է բշտիկներու յայտնուելէն 2-3 օր առաջ եւ մինչեւ անոնց անյայտանալէն 6 օր ետք: Ամէն մարդ կը վարակուի այս հիւանդութեամբ, եթէ չէ պատուաստուած: Ջրծաղիկի առաջին վարակումէն ետք հազուադէպ է, որ անհատը երկրորդ անգամ ունենայ այս վարակը. այսինքն առաջին վարակէն ետք ան կ՛ունենայ ամբողջական դիմադրողականութիւն-ախտամերժողականութիւն ջրծաղիկի դէմ: Ապաքինումէ ետք, ջրծաղիկի ժահրը կ՛ապրի մարմինին մէջ երկար տարիներ` առանց վնաս հասցնելու անհատին, սակայն յաճախ ան կը վերստանայ իր աշխուժութիւնը, կը դառնայ գործօն եւ կը յառաջացնէ սողնախտագօտի (herpes zoster): Ջրծաղիկը կանխարգելի է յատուկ պատուաստով մը: Անիկա կը դարմանուի ֆիզիքապէս հանգիստ ընելով, հակաջերմ եւ քերուըտուքի դեղեր գործածելով: Այն անհատը, որ պատուաստուած չէ եւ անցեալին չէ ունեցած այս վարակը, կրնայ զերծ մնալ այս վարակէն վարակուած անձի մը հանդիպելէ ետք պարզապէս գործածելով յատուկ ջրծաղիկի հակամարմիններ (antibodies):
Հայտելպըրկի Համալսարան
Պատմութիւն
Սկզբնական շրջանին համալսարանը տարածքի խիստ պակասութիւն կը զգար։ Պարապմունքները տեղի կ'ունենային աւգուստինեաններու եւ ֆրանսիսկեաններու վանական համալիրներուն մէջ։ Համալսարանի տարածքային անբաւարարութեան խնդիրները զգալիօրէն կը բարելաւուին, երբ կուրֆյուրստ Ռուպրեխտ 2-րդը, Հայտելպըրկէն վտարելով հրեաները, ազատուած շինութիւնները կը յանձնէ համալսարանին։
Մանկական հիւանդութիւններ
զ. Հարսանիթ (measles).
Հարսանիթը ժահրային փոխանցիկ վարակ մըն է: Անոր ախտանշաններն են` փռնգտուք, հազ, բարձր ջերմ, վիզի աւշագեղձերու ծաւալում, փորհարութիւն, աչքերու կարմրութիւն, կարմիր բշտիկներ` բերանին մէջ եւ ապա` ընդհանուր մարմնական ցան, որոնք կը մնան մօտաւորապէս 7-10 օր: Հարսանիթը կը դարմանուի ֆիզիքապէս հանգիստ ընելով, հակաջերմ դեղեր առնելով եւ առատ հեղուկ խմելով: Անիկա կանխարգելի է յատուկ պատուաստով մը: Շատ քիչ պարագաներուն հարսանիթը կ՛ունենայ նաեւ ուղեկցող բարդութիւններ, որոնցմէ կարեւորագոյնն է թոքատապը:
Հայտելպըրկի Համալսարան
Պատմութիւն
Կուրֆյուրստները հոգ կը տանէին համալսարանին, չնայած երբեմն կը խախտէին անոր ինքնավարութիւնը։ Անոնք կը զարգացնէին հոգեւոր նոր ուղղութիւններ, օրինակ` մարդկութիւնը: Այսպէս` Պֆալցի կուրֆյուրստ Ֆրիտրիխ 1-ինը վարեց համալսարանական նոր բարեփոխում. աստուածաբանական բաժանմունքը իրաւագիտութիւն դասաւանդելու թոյլտուութիւն ստացաւ, որ կ'ենթադրէր դասաւանդման որոշակի ազատութիւն։ Միաժամանակ իրաւաբանական բաժանմունքին մէջ կ'ուսումնասիրուէր ոչ միայն եկեղեցական, այլեւ քաղաքացիական իրաւունք։ Ֆրիտրիխ 1-ինի խորհրդական Անդրէաս Գարտմանին առաջին անգամ համալսարանի ողջ պատմութեան ընթացքին երկար ժամանակ եղած է համալսարանի պետը` 1463-1495: 1510 թուականին համալսարանին մէջ սահմանուած է հնագույն կրթաթոշակ, որ գործած է մինչեւ 1949:
Մանկական հիւանդութիւններ
է. Գերմանական հարսանիթ (german measles, rubella).
Գերմանական հարսանիթը ժահրային փոխանցիկ վարակ մըն է: Անոր թխսաւորման ժամանակամիջոցը 14-21 օր է: Գերմանական հարսանիթի ախտանշաններն են` վարդագոյն-կարմիր ցան, քերուըտուք, ջերմ եւ գլխացաւ: Անիկա կը փոխանցուի դպնալով եւ քիթի, կոկորդի եւ բերանի հեղուկներով: Մէկ վարակումով անհատը կ՛ունենայ ամբողջական ախտամերժողականութիւն: Յղի կիներ մեծ ուշադրութիւն պէտք է ընեն եւ հեռու մնան այս վարակը ունեցողներէն, որովհետեւ իրենց վարակումով կը վարակուի նաեւ աճող սաղմը, որ կ՛ունենայ զանազան տեսակի ընդոծին մարմնական եւ մտային թերութիւններ, իսկ իրենք կրնան ունենալ անակնկալ վիժում: Գերմանական հարսանիթը կը դարմանուի առատ հեղուկ խմելով, ֆիզիքապէս հանգիստ ընելով եւ հակաջերմ դեղ գործածելով:
Հայտելպըրկի Համալսարան
Բարեկարգութիւն
Չնայած 1518 թուականին Մարթին Լյիւթերի Հայտելպըրկեան բանավէճին` համալսարանը երկար ժամանակ անտարբեր էր բարեկարգութեան նկատմամբ։ Կուրֆալցի կանցլեր Գարտման Գարտմանինի Աւագը` նախկին պետի որդին, կը փորձէր ուղղորդել կուրֆյուրստ Ֆրիտրիխ 2-րդը պետ ընտրելու աւետարանական ուղղութեան ներկայացուցիչին` ի հակադրութիւն հին հաւատքը քարոզող պրոֆեսորներուն։ Բարեկարգութիւնը մուտք գործեց միայն ազատ արուեստներու բաժանմունք։ Միայն կուրֆյուրստ Օտհայնրիխը 1556 թուականին ամբողջ համալսարանը վերափոխեց աւետարանական բարձրագոյն դպրոցի։ Անոր հետ կապուած` նա վարեց շարք մը կարեւոր բարեփոխումներ. ուսանողները արդէն դասերու պէտք է յաճախէին քաղաքացիական հագուստով։ Աստուածաբանական բաժանմունքին մէջ պարտադիր դարձաւ հին յունարէնի եւ հին հրէերէնի ուսուցումը։ Բժշկական բաժանմունքին մէջ մեծ ուշադրութիւն յատկացուեցաւ ուսուցման գործնական կողմին։
Մանկական հիւանդութիւններ
ը. Ծաղկախտ (small pox, varicella).
Ծաղկախտը ժահրային շատ փոխանցիկ վարակ մըն է: Անոր փոխանցումը կ՛ըլլայ դպչելով եւ օդի միջոցով, իսկ թխսաւորման ժամանակամիջոցը 10-12 օր է: Ծաղկախտի ախտանշաններն են` ջերմ, գլխացաւ, յոգնածութիւն, մարմնական եւ կռնակի ցաւ, փորի ցաւ, կարմիր բշտիկներ նախ` բերնին մէջ, երեսին եւ բազուկներուն վրայ եւ ապա` երանին եւ սրունքներուն վրայ: Բշտիկները կը թարախոտին, կը չորնան, կեղեւ կը կապեն ու կը սպիանան: Անիկա փոխանցիկ է բշտիկներու գոյութեան ամբողջ ընթացքին: Ծաղկախտը կը դարմանուի կատարեալ ֆիզիքական հանգիստով, առատ հեղուկ խմելով եւ հակաջերմ դեղերով: Ան կանխարգելի է յատուկ պատուաստով մը:
Հայտելպըրկի Համալսարան
Բարեկարգութիւն
Շնորհիւ կուրֆյուրստ Ֆրիտրիխ 3-րդի` 16-րդ դարու երկրորդ կիսուն Հայտելպըրկը դարձաւ եւրոպական մշակոյթի եւ գիտութեան կեդրոն` ձեռք բերելով յատուկ նշանակութիւն որպրս քալուիականութեան բարձրագոյն դպրոց։ Հայտելպըրկը դարձաւ գերմանական «Ժընեւ», այսինքն` քալուինականութեան կեդրոն, որմով դէպի իրեն գրաւեց պրոֆեսորներ եւ ուսանողներ ողջ Եւրոպայէն: Աստուածաբանական բաժանմունքի մասնակցութեամբ 1563 թուականին ծագեցսւ նշանաւոր հայտելպըրկեան կրօնակագիտութիւնը։ Քալուինականութեան զուգընթաց 16-րդ դարու վերջին գոյութիւն ուներ այսպէս կոչուած «ուշ մարդկութիւնը»: Այդ շրջանին այստեղ կ'աշխատէին այնպիսի նշանաւոր անհատականութիւններ, ինչպիսիք են Փաուլ Շետեէ, Եան Գրուտերը, Մարտին Օպիցը, Հուլիոս Վիլհելմ Ցինկգրեֆը եւ Մաթեուս Մերիանը։
Երեսնամեայ Պատերազմ
Համալսարանի ծաղկման շրջանը ձգուած է մինչեւ 1618 թուականը։ Երեսնամեայ պատերազմը ծանր հետեւանքներ կը ձգէ համալսարանին վրայ. դասերը բազմիցս կ'ընդհատուին։ 1622 թուականին համաշխարհային հռչակ վայելող հայտելպըրկըան գրադարանը կը տեղափոխուի Հռոմ: Պատերազմէն ետք Լիւդովիկոս 16-րդի զօրքերու կողմէ Հայտելպըրկի աւերումը 1639 թուականին կը խոչընդոտէ համալսարանի վերաբացումը։ Համալսարանը այդ ընթացքին կրկին մի քանի տարիով կը փակուի։
Մանկական հիւանդութիւններ
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Հիւանդութիւններ
Հայտելպըրկի Համալսարան
18-րդ Դար
18-րդ դարուն Հայտելպըրկի մէջ կ'իշխէր մտաւորական միջավայրը։ Համալսարանի պրոֆեսորներուն մեծ մասը Յիսուսեան էր, որոնք հաստատուած էին Հայտելպըրկի մէջ կարճ ժամանակով։ Պրոֆեսորական միւս տեղերը կը փոխանցուէին ժառանգաբար, որ չէր համապատասխաներ գիտական մակարդակին։ Ուսուցման աւետարանական բնոյթը կ'ոչնչանայ ուշ հակաբարեկարգութեամբ: Ֆինանսական միջոցներու վատնումը եւ 18-րդ դարավերջի յեղափոխական շարժումները համալսարանին զրկած էին միջոցներէ եւ անկախ եկամուտներէ։
1735 թուականին համալսարանական հրապարակին վրայ (ներկայումս` «Alte Universität») ի յայտ կու գայ համալսարանական գլխաւոր նոր շէնքը։
20-րդ Դար
Դարասկզբին համալսարանին մէջ կը դասաւանդէին բադենեան դպրոցի երկու կարկառուն ներկայացուցիչներ` Վիլհելմ Վինտելպանդը եւ Հայնրիխ Ռիքքերտը: Հայտելպըրկը համաշխարհային լիպերալ համալսարան էր։ Ատիկա կ'երեւէր ոչ միայն օտարերկրեայ ուսանողներու մեծ հոսքէն, այլեւ հայտելպըրկեան իւրայատուկ ոգիէն, բանավէճերէն, որ կը կազմակերպէին Մաքս Վեպերը եւ անոր ընկերները։
1886 թուականին համալսարանը նշած է իր հիմնադրութեան 500-ամեակը։
Վայմարեան Հանրապետութիւն
Վայմարեան հանրապետութեան տարիներուն Հայտելպըրկը դեմոկրատական ոգիի խորհրդանիշ էր։ Այդ ոգիի քարոզողներն էին պրոֆեսորներ Քառլ Եասպերսը, Կուստաւ Ռատբրուխը, Մարտին Տիբելիուսը, Ալֆրեդ Վեբերը։ Ամերիկեան նուիրատուութիւններով կառուցուած համալսարանական նոր շէնքին յայտնուեցաւ գրութիւն` ի յիշատակ Ֆրիտրիխ Հունտոլֆի. «անմահ հոգիին»: Այստեղ դասախօսութիւններ լսած եւ տոքթորական թեզ պաշտպանած է նացիոնալ-սոցիալիստ Եոզեֆ Կեպելսը: Ուսանողութիւնը դարձած էր աւելի հիմնական, մասնաւորապէս յայտնի է 1930 թուականի ուսանողական ընդվզումը, երբ ուսանող ազգայնամոլները գրաւեցին շէնքը` պահանջելով պրոֆեսոր Էմիլ Հումպելի պաշտօնանկութիւնը։ Կարգ ու կանոն հաստատելու համար հարկ եղաւ դիմելու ոստիկանութեան։
Այստեղ երկար տարիներ աշխատած է նաեւ «արիական բնագիտութեան» գաղափարախօս Ֆիլիփ Լենարդը:
Երրորդ Ռեյխ
Հայտելպըրկի համալսարանը առաջինն էր նացիստական Գերմանիոյ մէջ, որ ողջունեց նացիոնալ-սոցիալիզմը։ Ատիկա հանգեցուց անոնց, որոնք համալսարանէն վտարուեցան հրէական ծագումով շատ դասախօսներ, հետագային` նաեւ ուսանողներ։ Շատերը ստիպուած կ'արտագաղթէին։ Դասախօսներէն երկուքը դարձան ահաբեկչութեան զօհեր։ Համալսարանական հրապարակին վրայ գիրքերու այրման աշխուժ մասնակցութիւն ունեցած են համալսարանի աշխատակիցները եւ երիտասարդները։ Ժամանակի ընթացքին համալսարանը դարձաւ ֆաշիստական գաղափարներու բացայայտ քարոզողը։ Համալսարանի շէնքին եղած «անմահ հոգիին» մակագրութիւնը փոխարինուեցաւ «գերմանական հոգիին» գրութեամբ, եւ շատերը, ինչպէս` պրոֆեսորներ, կ'առաջնորդուէին այդ նշանաբանով։
Արեւմտեան Գերմանիա
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ համալսարանը չի տուժեր, սակայն կարիք ունէր գաղափարական նորացման։ Փիլիսոփայ Քառլ Եասպերսի ղեկավարութեամբ կը մշակուի նոր կարգ, որմով համալսարանը կը պարտաորուէր ծառայել «ճշմարտութեան, արդարութեան, մարդասիրութեան անմահ հոգիին»: Հետպատերազմեան շրջանի առաջին պետ կը նշանակուի բժիշկ Քառլ Հենրի Պաուերը։ Համալսարանը կը բաժնուի նաեւ տարածքային առումով. բնական գիտութիւններու եւ բժշկական բաժանմունքի մէկ մասը կը տեղափոխուի Նոյենհեյմեր Ֆելտի նոր մասնաշէնք, մարդկային գիտութիւններու բաժանմունքը կը մնայ հին շէնքին մէջ։ Կ'ընդարձակուի Բերգհայմի հին դարմանատունը։
Բարեփոխումները կ'ազդեն նաեւ համալսարանի կառուցուածքին վրայ. եթէ իր հիմնադրման օրէն համալսարանը բաղկացած էր չորս բաժանմունքներէ (աստուածաբանութիւն, իրաւաբանութիւն, բժշկութիւն, փիլիսոփայութիւն), որոնց 1890 թուականին միացած էր հինգերորդ` բնական գիտութիւններու բաժանմունքը, ապա 1969 թուականէն սկսեալ` համալսարանը կը բաժնուի 16 բաժանմունքներու։ 1968 թուականին համալսարանին մէջ կը կազմակերպու այցելուներու ընկերային խումբը։ Անընդհատ կը սկսի աճիլ ուսանողներու թիւը։ Հոբելեանական 1986 թուականին Հայտելպըրկի մէջ կար 27.000 ուսանող։ Անոնք ալ կը կազմեն Հայտելպըրկի բնակչութեան ճնշող մասը։ Հետպատերազմեան տարիներէն սկսեալ` կ'աճի նաեւ օտարերկրեայ ուսանողներու աւանդաբար մեծ քանակը։
Ժամանակակից Գերմանիա
Վերջին տարիներուն, շնորհիւ բազմաթիւ դարմանատուներու եւ գիտահետազօտական տարբեր հիմնարկութիւններու հետ համագործակցութեան, համալսարանը ճանաչում ձեռք բերած է բժշկութեան, նեյրոկենսաբանութեան, բնագիտութեան, թուաբանութեան, ինֆորմատիկայի, իրաւաբանական եւ տնտեսագիտական գիտութիւններու ոլորտին մէջ։ Հայտելպըրկը դարձած է առաջին համալսարանը, որ մասնաճիւղեր հիմնած է արտասահմանին մէջ, օրինակ` Եգիպտոսի, Չիլիի, Մասսաչուսեթսի մէջ (ԱՄՆ)։ 2007 թուականի Հոկտեմբերին համալսարանը համալրած է այն համալսարաններու ցանկը, որոնք «Ապագայի տեսլական» ծրագիրի անդամ են։
Համալսարանը համագործակցած է Նոբելյան մրցանակի 56 մրցանակակիրներու հետ :
Հայտելպըրկի համալսարանը, ըլլալով եւրոպական յառաջատար համալսարաններու ցանկին մէջ, կը հանդիսանայ տոքթորներ պատրաստելու կեդրոն. իւրաքանչիւր տարի մօտ 1.000 մարդ յաջողութեամբ կը պաշտպանէ տոքթորական ատենախօսութիւններ : Անոնց մէկ երրորդը համալսարան կու գայ արտասահմանէն։ 130 երկիր ներկայացնող արտասահմանեան ուսանողները կը կազմեն ուսանողներու ընդհանուր թիւի 20%-ը  :
Համալսարանական Տարածքներ
Ներկայիս համալսարանի բաժանմունքները տեղակայուած են հետեւեալ կարգով. բնական, մարզական եւ բժշկական գիտութիւններու բաժանմունքներու մեծ մասը կը գտնուի Նոյենհայմեր Ֆելտի մէջ, իսկ մարդկային եւ հասարակական գիտութիւններու բաժանմունքները, տնօրէնութիւնը, վարչական կազմը կը գտնուին Հայտելպըրկի հին շէնքերուն մէջ։ Բացի վերոնշեալներէն` համալսարանի քաղաքային մասին եւ անոր շրջակայքին մէջ կան այլ շէնքեր եւս, օրինակ` բնագիտութեան եւ աստղագիտութեան բաժանմունքի տասը մասնաշէնքեր կը գտնուին Ֆիլոսոֆենւեգի մէջ։ Տնօրէնութիւնը եւ համալսարանի թանգարանը կը գործեն Հայտելպըրկի հին համալսարանին մէջ։
Գերմանիայէն Դուրս
2001 թուականին Հայտելպըրկի համալսարանը հիմնած է Լատինական Ամերիկայի կեդրոնը Սանթիակօի մէջ (Չիլի)։ Կեդրոնի խնդիրն է վարպետութեան դասեր վարել լատինաամերիկեան համալսարաններու համար։ Համալսարանը սերտօրէն կը համագործակցի չիլիական յառաջատար երկու համալսարաններու հետ։ Հայտելպըրկի համալսարանը կը համագործակցի լատինաամերիկեան այլ երկիրներու հետ եւս` Մեքսիքա, Փարակուէյ, Պրազիլի, Քոլոմպիա:
Բացի ատկէ` Հայտելպըրկի համալսարանի` Հարաւային Ասիոյ ինստիտուտը մասնաճիւղեր ունի Նիւ Տելիի մէջ (Նիւ Տելի), Իսլամապատի մէջ (Փաքիստան), Քոլոմպօի մէջ (Սրի Լանքա) :
Հայտելպըրկի Համալսարանի Գրադարան
Հայտելպըրկի համալսարանական գրադարանը ամենաշատ օգտուողներ ունեցող գրադարանն է Գերմանիոյ մէջ եւ ներկայիս երկրի լաւագոյն գրադարաններու ցանկին առաջինն է :
Համալսարանի գրադարանը հիմնուած է համալսարանի հիմնադրման հետ` 1386 թուականին։
Սկզբնական շրջանին անիկա ընդամէնը պահարան մըն էր` հին ձեռագիրներով, որոնք ձեռք բերած էր համալսարանի առաջին պետ Մարսիլիոս Ինգենսկին։ Այդ պահարանը կը գտնուէր Սուրբ հոգիի եկեղեցւոյ մէջ։ 16-րդ դարուն գիրքերու տարբեր հաւաքածուներ, ինչպէս` Հայտելպըրկի կուրֆյուրստներու գրադարանը կը կցեն զիրար` ձեւաւորելով Պալատինեան գրադարանը, որ կը գտնուէր Սուրբ հոգիի եկեղեցւոյ մէջ եւ բաց էր բոլորին համար։ Յատկապէս արժէքաւոր էր Ֆուգերներու բանկիրական տան գրադարանը, որուն գիրքերուն մեծ մասը 1622 թուականին կը նուիրեն Վատիկանին: Ատոր հետեւանքով սկզբնական շրջանին կը դժուարանայ գիտական հետազօտութիւններու կազմակերպումը։
Սալեմ եւ Պետերսհաուզեն եկեղեցիներու գրադարանները 1804 թուականին կը կազմեն նոր գրադարանի հիմքը։ 1816 թուականին գրադարանին կը վերադարձուին 847 գերմաներէն ձեռագիրեր Պալատինեան գրադարանէն։ 1888 թուականին գրադարանին կը յանձնուի Մանեսի օրէնսգիրքը, որ միջնադարեան կարեւորագոյն ձեռագիրն է։
1901-1905 թուականներուն Եոզեֆ Տուրմի նախագիծով Սուրբ հոգիի եկեղեցւոյ դիմաց կը կառուցուի համալսարանական գրադարանի նոր շէնքը` բազմաթիւ թեւերով։
1978 թուականին գրադարանի մասնաճիւղ կը բացուի Նոյենհայմեր Ֆելտի մէջ` սպասարկելով բնական եւ բժշկական գիտութիւններու բաժանմունքները։
Համալսարանական ժամանակակակից գրադարանի խնդիրն է ուսանողներուն բազմակողմանի գիրքերով ապահովելը։ Բացի մասնագիտական գրականութենէն` գրադարանը ունի նաեւ յատուկ հաւաքածուներ` Կուրպֆալցի եւ Բադենի մասին գրականութիւն, եգիպտագիտութեան յատուկ հաւաքածու, դասական հնագիտութեան, միջնադարեան արուեստի պատմութեան, նորագոյն շրջանի պատմութեան եւ շարք մը այլ յատուկ հաւաքածուներ։
1934 թուականին գրադարանի ֆոնտերը անցած են միլիոն օրինակէն եւ այժմ կը կազմեն շուրջ 3 միլիոն գիրք եւ ամսագիր, 480 հազար այլ նիւթեր` միքրոֆիլմեր, տեսագրութիւններ, ինչպէս նաեւ 6.600 ձեռագիր։ Ոչ կեդրոնացած գրադարաններուն մէջ կայ եւս 3 միլիոն գիրք։ Հայտելպըրկի համալսարանի ընդհանուր ֆոնտը այսպիսով կը կազմէ շուրջ 6 միլիոն գիրք եւ տեղեկատու տարբեր նիւթեր։
Ամէն տարի գրադարանէն կ'օգտուի մօտ 38 հազար աշխուժ այցելու։
Կը գործեն նաեւ ժամանակակից ելեկտրոնային ծառայութիւններ. ընթերցողներու տրամադրութեան տակ է մօտ 44 հազար ելեկտրոնային ամսագիր եւ 1.700 տեղեկատու։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Գերմանիոյ համալսարաններ
Լեւոն Շանթ
1869-1899 Պոլիս, Էջմիածին, Լայփցիկ, Ենա, Միւնիխ
Ծնած է Պոլիս, 1869-ին, բուն անունով Լեւոն Նահաշպետեան, ապա հօրը՝ Սեղբոսի անունով կոչուած է Սեղբոսեան։ Մանուկ տարիքին կորսնցուցած է մայրը, ապա հայրը։ Մինչեւ 13 տարեկան յաճախած է Սկիւտարի վարժարանը։ Իբր ուշիմ աշակերտ, 1884-ին խումբ մը պատանիներու հետ (որոնցմէ էր Սողոմոն Սողոմոնեան, ապագային՝ Կոմիտաս Վարդապետ) մեկնած է Էջմիածին յաճախելու Գէորգեան Ճեմարանը։ Եօթը տարուան ուսումէ ետք, աւարտած է Ճեմարանը ու վերադարձած՝ Պոլիս։ Տարեշրջան մը ուսուցչութեամբ զբաղած է, նաեւ Պոլսոյ «Հայրենիք»ին մէջ հրատարակած է «Մնաք  բարովի  իրիկունը» երգիծական վիպակը։ 1891-ին քսաներկու տարեկան Լեւոնը նոյն օրաթերթին մէջ լոյս ընծայած է իր առաջին բանաստեղծութիւնները Լեւոն Շանթ գրական ծածկանունով։
1899 - 1913 Թիֆլիս, Երեւան, Եւրոպա, Պոլիս
Կովկաս վերադառնալով, 1899–էն մինչեւ 1910 դասաւանդած է Թիֆլիսի Գայեանեան աղջկանց եւ Երեւանի Թեմական դպրոցներուն մէջ։ Կովկաս ապրած շրջանին սերտ յարաբերութիւններ ստեղծած է արեւելահայ գրողներու հետ, մասնակցած՝ Յովհաննէս Թումանեանի «Վերնատուն» գրական խմբակի ժողովներուն եւ Ս. Լիսիցեանի եւ Թումանեանի հետ հրատարակած՝ «Լուսաբեր» դասագիրքերու շարքը։ Գրած է իր առաջին թատերախաղերը, ինչպէս՝ «Եսի Մարդը»։
1913 - 1921 Եւրոպա, Անկախ Հայաստան
1913–ին կրկին մեկնած է Եւրոպա։ 1915-ին Եւրոպա ըլլալով ազատած է Ապրիլեան Եղեռնէն։ 1919-ին ընտրուած է Հայաստանի Ա Հանրապետութեան Խորհրդարանի անդամ եւ դարձած՝ փոխ նախագահներէն մէկը։ 1920 Ապրիլին յատուկ պատուիրակութեամբ մը  մեկնած է Մոսկուա բանակցելու համար ռուս համայնավար իշխանութիւններուն հետ՝ ապարդիւն։ Այս շրջանին  շարունակած է գրել, տալով «Կայսրը» եւ այլ թատերախաղեր։
1921-1929 Մարսէյլ, Աղեքսանդրիա, Գահիրէ
1921–ին Պարսկաստանի ճամբով անցած է Մարսէյլ, ուր հաստատուած է մինչեւ 1925 վարելով ուսուցչական պաշտօններ։1926-ին Նիկոլ Աղբալեան զինք հրաւիրած է Աղեքսանդրիա (Եգիպտոս) դասաւանդելու համար Ազգային Պօղոսեան վարժարանին մէջ։ 28 Մայիս 1928-ին Գահիրէի մէջ խումբ մը մտաւորականերու հետ հիմնած է «Համազգային Կրթական Եւ Մշակութային Միութիւնը»։
1929-1951 Պէյրութ
1929-ին Նիկոլ Աղբալեանի հետ անցած է Պէյրութ, ուր 3 Մարտ, 1930-ին հիմնած են Հայ Ճեմարանը։ Հետագային Հայ Ճեմարանը ստացած է Համազգայինի «Նշան Փալանճեան» անունը իր բարերարին յիշատակին։ Շանթ Ճեմարանի տնօրէն մնացած է մինչեւ իր մահը՚ 1951-ին։
Այս շրջանին, տուած է իր վերջին գրական գործերը՝ ծաւալուն թատրերգութիւն մը եւ վէպ մը։ Աւելի առատ է իր արտադրութիւնը գրական մարզէն դուրս՝ ընկերա-քաղաքական կամ գրական-տեսական ուսումնասիրութիւններ, նաեւ մանկավարժական գործեր։ Ասոնց կարգին հայերէն լեզուի դասագիրքերու շարքերը՝ «Մանկական աշխարհ» եւ «Հայրենի աշխարհ»։
Վիպակներ
Շանթ իրապաշտ գրող մը եղած է հակառակ ռոմանթիկ (միջազգային) եւ գեղապաշտ (հայկական) շրջանի մէջ ապրած ըլլալուն։ Ան կը սիրէ կեանքի իրականութիւնը ներկայացնել որոշ գաղափարական ձգտումներով։ Իր վէպերուն մէջ կը տիրապետէ գեղեցիկը, վսեմը եւ արժէքաւորը։ Շանթի վէպերու հերոսները գիտուններ, մտաւորականներ, ուսանողներ եւ արուեստագէտներ են։ Կինը ներկայ է Շանթի վէպերուն մէջ իբրեւ ներշնչող գլխաւոր հերոս եւ ոչ իբր հաճոյքի առարկայ կամ պարզ ստորադաս էակ։ Այսպէս՝
Ուսուցիչ - Տնօրէնը
Իր ուսումնական կեանքի եւ գործունէթեան մէջ Շանթ մեզի կը ներկայանայ իբր ուսուցիչ, տնօրէն նոյն ատեն եւ իբր դաստիարակ եւ գիտուն։ Գիտնականի մօտեցումը չի հակազդեր դաստիարակի պաշտօնին այլ կը դառնայ հիմք ուսուցիչի եւ տնօրէնի դասաւանդումի աշխատանքին։ Ըստ իր աշակերտ Մուշեղ Իշխանին՝ «Իր գլուխ գործոցը ոչ «Հին Աստուածներ»ն է ոչ ալ «Կայսրը» այլ իր իսկ անձնաւորութիւնը որ քար առ քար բարձրացած ստեղծում կը ներկայացնէր»»։ Շանթ կը սիրէր աշխատիլ անընդհատ, ինչ որ նկատելի է իր 40 տարուան ուսուցչական ասպարէզին մէջ իր բծախնդիր մօտեցումէն՝ դասաւանդած նիւթերուն հանդէպ։ Կը սիրէր ըսել՝ «Տղաք, աշխատեցէ՛ք, սուրբ է աշխատանքը։ Աշխատողը միայն մարդ կը դառնայ»։ Հայ Ճեմարանի (հետագային Նշան Փալանճեան) ուսուցչական կազմը, աշակերտները եւ նոյնպէս ծնողները կը յարգէին հաստատութեան հիմքը ներկայացնող Շանթը: Տնօրէն մը որ չէր ճնշեր, որ գիտէր կազմակերպել, առանց որուն կարծես դպրոցի գործերը կ՛ընթանային։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:1869 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1951 մահեր Ստորոգութիւն:6 Ապրիլի ծնածներ Ստորոգութիւն:Պոլիս ծնածներ Ստորոգութիւն:29 Նոյեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:Պէյրութ մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ Ստորոգութիւն:Հայ բանասէրներ Ստորոգութիւն:Արեւմտահայ բանաստեղծներ Ստորոգութիւն:Արեւմտահայ արձակագիրներ
Սպիտակաւոր Եկեղեցի (Աշտարակ)
Սպիտակաւոր եկեղեցին, կը գտնուի ՀՀ Արագածոտնի մարզի Աշտարակ քաղաքին մէջ։ Կառուցուած է V-VI դդ, վերակառուցուած է՝ XIII -XIV դարերուն։ Միանաւ է, քառանկիւն եւ կամարաձեւ ծածկով։ Ներկայիս Սպիտակաւոր եկեղեցին անհատոյց, անժամկետ օգտագործման իրաւունքով տրամադրուած է Հայ Առաքելական եկեղեցիին։ Նախատեսուած է, որ ան ամբողջութեամբ կը վերականգնուի մինչեւ 2015-ի Սեպտեմբերը։
Անուան ծագումը
Ըստ աւանդութեան, Աշտարակի մէջ ապրող երեք քոյրեր կը սիրահարուին Սարգիս անունով երիտասարդի մը։ Աւագ երկու քոյրերը կ՝ որոշեն իրենց զոհաբերել՝ կրտսերին երջանկութիւն պարգեւելու համար եւ ծիրանագոյն ու կարմիր զգեստ հագնելով իրենց կը նետեն անդնդախոր ձորը։ Այս լուրը իմանալով, փոքր քոյրը սպիտակ զգեստ հագնելով, նոյնպէս իրեն ձորը կը նետէ, իսկ Սարգիսը այս վիշտէն կը դառնայ ճգնաւոր։ Հետագային ձորի եզրին երեք եկեղեցիներ կը յայտնուին՝ Կարմրաւորը, Ծիրանաւորը եւ Սպիտակաւորը ։
Դիլիջան
Դիլիջան, քաղաք Հայաստանի Տավուշ մարզին մէջ, մարզկեդրոններէն 36 քմ հարաւ-արեւմուտք, Աղստեւ գետի ափին։ Բնակչութիւնը՝ ։ Հեռաւորութիւնը Երեւանէն՝ 99 քմ։