cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Իրոտու Ադիքու Օտէոն
Ժամանակակից տարիներ
1848-ին կը կատարուին առաջին պեղումները, որոնց ներկայ կ՛ըլլան Յունաստանի թագաւոր Օթոնաս եւ Քիրիաքոս Փիթաքիս (հնաբան) ու 1950-ական թուականներուն կը վերսկսին պեղումները եւ 17 մեթր պեղելէ ետք, կը յայտնաբերուի թատրոնին տանիքը։ 1950 տասնամեակի կէսերուն, Փաւլոս թագաւորին օրով կը սկսին թատրոնին վերականգնումի աշխատանքները։ Վերակառուցման աշխատանքներուն ընթացքին կը յայտնաբերուի ամբողջ շինութիւնը՝ թատրոնին տանիքը, հանդիսականներուն քարաշէն նստարաններուն շարքերը, բեմը, եւայլն։ Հանդիսատէսներուն քարաշէն նստարանները կը պատեն փենտելիքոն մարմարով եւ բեմը՝ Իմիթոս լերան թերթաքար մարմարով։ Վերականգնումի աշխատանքներէն ետք՝ տասնամեակին վերջաւորութեան, ամէն տարի (Մայիս ամինէն մինչեւ Հոկտեմբեր) թատրոնը կը գործածուի մշակութային ձեռնարկներու համար, հանդիսանալով Աթէնքի Փառատօնին միջազգային տարողութեամբ եղելութիւններուն գլխաւոր վայրը՝ դասական եւ արդի երաժշտութեան, թատերական ելոյթներու, համերգներու, եւայլն։ Աթէնքի Փառատօնին եղելութիւններուն ծիրէն ներս, իրենց դրոշմը ձգած են շարք մը եղելութիւններ, ինչպէս օրինակ՝
Ուրիշ մեծահամբաւ արուեստագէտներ ալ թատրոնին մէջ հանդէս եկած են զանազան ելոյթներով, ինչպէս օրինակ՝ Փլասիտօ Տօմինկօ, Խոսէ Քարերաս, Մոնսերա Քապայէ, Ալիսիա Տելառոքա, Ռոճեր Ուտուորտ Պոլշոյ Պալէին հետ, Քալեքսիքօ, Մորիս Պեժառ, Խոաքին Քորթես, Փաքօ տէ Լուչիա, Տայանա Ռոս, Լայզա Մինելի, Կորան Պրեկովիչ, Սթիւ Հարլէյ, Ժան Միշել Ճառ, Էնիօ Մորիքոնէ, Ճեթրօ Թուլ, Քարոլոս Քուն, Միքիս Թէոտորաքիս, Մանոս Խածիտաքիս, Նիքոս Քունտուրոս, Փաթի Սմիթ, Ֆէյրուզ, Եանիս Մարքոփուլոս, Եորղոս Տալարաս, Խարիս Ալեքսիու, Մարինելա, Եան Թիրսըն, Տիոնիսիս Սաւոփուլոս, Լէոնիտաս Քաւաքոս, Քաթրին Մորկան, Տետ Քան Տանս, Ֆլորանս էնտ տը Մաշին, եւայն։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հնադարեան թատրոններ Ստորոգութիւն:Հելենիստական թատրոններ Ստորոգութիւն:Հռոմէական թատրոններ Ստորոգութիւն:Յունական թատրոններ
Յիսուս Քրիստոսին Կերպարը Հայ Կերպարուեստին Մէջ
Յիսուս Քրիստոսին Կերպարը Հայ Կերպարուեստին Մէջ ի յայտ կու գայ մանրանկարչութեան, պատկերաքանդակի, որմնանկարչութեան եւ գեղանկարչութեան ընդմէջէն: Մանրանկարչութեան մէջ Ս. Ծննդեան տօնը կը ներկայացուի երեք թեմաներով` Աւետման, Յիսուս մանուկի ծնունդին ու մոգերու երկրպագութեան եւ վերջապէս` Տիրամայրը մանկան հետ: Այս վերջինին զուգահեռ, երբեմն նաեւ պատկերուած կ'ըլլայ Սուրբ ընտանիքը, այսինքն պատկերին կը միանայ հայր Յովսէփը, ինչպէս նաեւ նոյնիսկ Աստուածածինին մայրը` Աննան :
Պատկերաքանդակներու պարագային, միջնադարեան նշանաւոր ստեղծագործութիւններէն մէկը Մոմիկ վարդպետին Նորավանքի ճակտոնապատին պատկերած գործն է: Հոն կ՛երեւին Հայր Աստուած եւ անոր կողքին` Յիսուս Քրիստոսը: Յիսուսի կերպարին մենք կը հանդիպինք  նաեւ Ամենափրկիչ խաչքարերուն վրայ, ուր արուեստագէտները Յիսուսի կերպարը աւելի կենսունակ եւ հաղորդիչ դարձնելու համար մեծաւ մասամբ շեշտը դրած են Խաչեալին տառապանքին վրայ ու երբեմն կերտած են նոյնիսկ արիւնաքամ Յիսուսներ:
Քրիստոնէութեան տարածման առաջին հանգրուանին իւրաքանչիւր ազգ Յիսուս Քրիստոսի կերպարը կը պատկերէր իր ազգային տեսքով: Հայերն ալ Յիսուս Քրիստոսը նկարած են իբրեւ հայ: Հայ եւ օտար արուեստի մէջ սրբապատկերներու կարեւոր տարբերութիւներէն մէկը այն է, որ հայ սուրբերու պարագային անոնց աչքերուն մէջ կայ ահազանգի ու տագնապի վիճակ մը: Հայոց մօտ խաչեալ Յիսուսին կերպարները շատ աւելի տառապած են, քան միւսները. այս մէկը կու գայ հայ ժողովուրդին պատմութենէն, այսինքն, ըլլալով օտար տիրութիւններու տակ, հայ մանրանկարիչները միշտ ապրած են ըլլալ-չըլլալու անդոհանքն ու տագնապը. ինչպէ՛ս թշնամիներէն նաեւ ունեցած են այն վախը, թէ ինչպէս պիտի պահեն պահպանեն արուեստի եւ մշակոյթի այս հարստութիւնը: Ոչ հայ մանրանկարիչներէն շատեր այս տագնապը գրեթէ չեն ունեցած, եւ ատոր համար ալ անոնց գործերուն մէջ արտայայտչականութեան նոյն ուժգնութիւնը չի նշմարուիր:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Եկեղեցական Կերպարուեստ
Աւետիս Ճէպէճեան
Աւետիս Ճէպէճեան, հայ բժիշկ, զաւակը՝ Յովհաննէս Ճէպէճեանի, հայրը` բժիշկ Ռոպերթ Ճէպէճեանի ու մեծ հայրը` դոկտոր Հրայր Ճէպէճեանի:
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Այնթապ։ Վկայուած է Պէյրութի ամերիկեան համալսարանի բժշկական բաժինէն, 1903-ին: Որոշ ատեն Ուրֆայի մէջ ծառայելէ ետք աշխատանքը շարունակած է Այնթապի Ամերիկեան հիւանդանոցին մէջ: Մասնագիտանալու եւ յաւելեալ փորձառութիւն ձեռք ձգելու համար ծառայած է նաեւ Գերմանիոյ եւ Զուիցերիոյ մէջ: Ծառայած է օսմանեան բանակին մէջ` իբրեւ սպայ բժշկապետ, ղրկուած է տարբեր ճակատներ:
1914-1919 աշխատած է թրքական հիւանդատար նաւու մը վրայ, ուր դարմանած է մալարիայէ վարակուած հազարաւոր բանակայիններ:
Ա. Աշխարհամարտին արձանագրուած բազմաթիւ վիրաւորները դարմանելուն ժամանակ լսած է, որ իր ազգականները սպաննուած են: Իր եղբայրը` Գրիգորը, Սուրիա աքսորուած է եւ պատերազմէն ետք անկարող եղած է վերադառնալ:
Հալէպի մէջ ունեցած է ազգային հասարակական եւ եկեղեցական աշխուժ գործունէութիւն, եղած է հալէպահայ գաղութը կազմակերպող կարեւոր անձնաւորութիւններէն մէկը :
Աշխատութիւններ
Ան գրած է իր օրագրութիւնը, որ կը սկսի 3 նոյեմբեր 1914-ին եւ կը վերջանայ դեկտեմբեր 1919-ին: Ան գրած է հայատառ թրքերէնով: Գիրքը հրատարակուած է Պէյրութ, 1986-ին, հայերէնով, «Վիոլեթ Ճէպէճեան» գրադարանին կողմէ:
Անոր յուշերը այլազան են: Ան գեղեցկօրէն նկարագրած է Արեւմտահայաստանի տարբեր քաղաքները: Նկարագրած է հայոց տեղահանութիւնը, տառապանքը, ջարդերը` Ցեղասպանութիւնը: Ականատես եղած է հայկական պարպուած գիւղերու եւ հազարաւոր հայ գաղթականներու վիճակուած տաժանելի պայմաններուն: Հանդիպած է հայու բեկորներու` Տիգրանակերտի տարածուն հովիտին մէջ, տեսած է սիրտ ճմլող պատկերներ:
Ապրած է պատերազմի տգեղութիւններն ու արհաւիրքը: Ան նկարագրած է հայուն անսահման վիշտը, որուն պատճառով երբեմն իր օրագիրը չէ կրցած ամբողջացնել: Ան գրած է. "«12.000 գաղթականներ անցան Մարաշի քովէն. անգութ, անհամար տեսարաններ ու նկարագրութիւններ. այդ պատճառով ալ սիրտ չունեցայ օրագիրս շարունակելու: Խապուզէ հայկական գիւղը` ամբողջովին պարպուած… մնացած էին հինգ ընտանիքներ միայն, որոնց այցելեցի: Երկրորդ հանգրուանը եղաւ Կլուշկերտ անուն հայկական ուրիշ գիւղ մը: Այս կողմերը հարիւրաւոր նման հայկական գիւղեր կան, բոլորը դատարկ, բնակչութիւնը` տեղահան: Կլուշկերտէն ելլելով` հասանք Բալուէն մէկ ու կէս ժամ հեռաւորութեան վրայ Խօշմաթ հայկական գիւղը, ուր սկսանք հաստատուիլ: Երեք հարիւր տուն ունեցող գիւղին մէջ մնացած էին չորս կամ հինգ ընտանիքներ: Քիւրտ տարագիրներ փլած էին բոլոր տուները:»"
Ան սիրած է բնութիւնը եւ անոր գեղեցկութիւնը: Գրած է Արարատ լերան մասին․"«Մասիսն ու Արարատը եզակի հմայիչ տեսարան մը կը գոյացնեն: Շատ հաճելի զգացումներու տուն կու տան ինձ մօտ: Աննման, շքեղ ու օգոստափառ լեռ մըն է Արարատը»:"Զինադադարէն ետք ազատ արձակուած է թրքական բանակէն: Սկսած է իր տուն դարձի երկար ճամբորդութիւնը: Ան 40 օր քալած ու հասած է Վան, որ նկարագրած է. "«Լիճը` Վարագայ եւ Սիփան լեռներով, շատ հաճելի տեսարան մը կը հայթայթէ»:"
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայեր Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Հայոց Լեզու Եւ Գրականութիւն
Հայոց Լեզու Եւ Գրականութիւն, գիտամեթոդական ամսագիր։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Հայկական Էսպերանտիստ
Հայկական էսպերանտիստ (էսպերանտօ՝ Armena esperantisto), գրական, մշակութային, ուսումնական պատկերազարդ ամսաթերթ՝ հայերէն եւ էսպերանտօ լեզուներով։ Երեւանի համալսարանին առընթեր հայկական էսպերանտական կազմակերպութեան հրատարակութիւն։ Լոյս տեսած է 1958 թուականին, Երեւանի մէջ, խմբագիր՝ Գուրգէն Սեւակ։
Ձգտածէ ընթերցանութեան նիւթ մատուցել հայ էսպերանտիստներուն, ամրապնդած անոնց կապերը Խորհրդային Միութեան էսպերանտական խումբերու հետ։ Ծանօթացուցած է հայ եւ օտար գրականութեան, ներկայացուցած է հայ անուանի գիտնականներուն, տպագրած բանաստեղծութիւններ (Յովհաննէս Թումանեանի «Մի կաթիլ մեղրը»՝ Գ. Սեւակի թարգմանութեամբ), հանելուկներ, նոթագրուած երգեր։ «Լրատու» բաժինը լուսաբանած է էսպերանտական կեանքը Հայաստանի եւ Վրաստանի մէջ։ Ունեցած է էսպերանտօ լեզուն ուսումնասիրողներու դասընթաց։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Յովհաննէս Շարամբէեան
Յովհաննէս Շարամբէեան, գեղանկարիչ եւ Հայաստանի արուեստի վաստակաւոր գործիչ ։
Կենսագրութիւն
1947 թուականին Դիլիջանի մէջ հիմնած է նկարչական փոքր դասարան մը, որ ապագային վերածուած է նկարչական դպրոցի. անոր ջանքերով 1958-ին Դիլիջանի Երկրագիտական թանգարանին քով հիմնուած է արուեստի թանգարան:
1978-1986 թուականներուն ստանձնած է Հայաստանի Ժողովրդական արուեստի պետական թանգարանի տնօրէնի պաշտօնը:
Մշակոյթի կողքին Շարամբէեան զբաղած է մշակութային եւ հասարակական գործունէութեամբ: Տակաւին աշակերտական տարիներէն իբրեւ գլխաւոր գեղանկարիչ աշխատած է Դիլիջանի Յասմիկ Յակոբեանի անուան ժողովրդական թատրոնին մէջ: Իր նկարչական գործերով արուեստագէտը առաջին անգամ ցուցահանդէսի մասնակցած է 1953 թուականին, որմէ երեք տարիներ ետք՝ 1956 թուականին ընդունուած է իբրեւ Հայաստանի Նկարիչներու միութեան անդամ եւ ստանձնած է Գեղարուեստի խորհուրդի նախագահի պաշտօնը։
1967 թուականին դարձած է Հայաստանի Նկարիչներու միութեան վարչութեան անդամ եւ ստանձնած է Հայաստանի Ժողովրդական արուեստի պետական թանգարանի նախագահի պաշտօնը:
Նկարչութեան կողքին մասնակցած է Դիլիջանի յատակագիծի պատրաստման աշխատանքներուն եւ պատրաստած՝ շէնքերու նախագիծեր:
Գործերը
Յայտնի գործերէն են․
Իր անհատական գործերով ցուցահանդէսներ ունեցած է Փարիզի, Պուլկարիոյ, Սեն Փեթերսպուրկի, Երեւանի եւ այլ վայրերու մէջ:
Կոչումներ
Շնորհիւ իր վաստակին, 1967 թուականին արժանացած է Հայաստանի Վաստակաւոր գեղանկարիչի, ինչպէս նաեւ Հայաստանի Արուեստի վաստակաւոր գործիչի կոչումներուն :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ գեղանկարիչներ
Հայկական Մաթեմատիկական Հանդէս
Հայկական Մաթեմատիկական Հանդէսը (անգլերէն՝ Armenian Journal of Mathematics) վերանայուած մաթեմատիկայի գիտական ելեկտրական եւ ազատ մատչելիութեամբ հանդէս է, որ լոյս կը տեսնէ 2008 թուականէն։ Այն կը հրատարակուի Հայաստանի գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի կողմէ՝ միայն առցանց։ Հանդէսը կը հրատարակէ բնօրինակ ներդրումներ, ինչպէս նաեւ վերանայող յօդուածներ, կարճ հաղորդակցութիւններ, թեզեր եւ այլ առարկաներ որոնք կը պարունակեն մանրամասն արդիւնքներու բացատրութիւն, ապացոյցներ, թուային փորձեր եւ օրինակներ։ Անոր նպատակներէն մէկը Հայաստանի մաթեմատիկական հետազօտութեան առաջադիմութեան արտացոլումը, եւ միջազգային ֆորումի ստեղծումն է՝ խթանելու անոր յետագայ զարգացումներուն։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Հայկական Աշխարհ
Հայկական Աշխարհ, գրական, մանկավարժական եւ կրօնական ամսագիր, որ լոյս տեսած է 1864-1871, 1874-1879 թուականներուն, Թիֆլիսի, Շուշիի, Գանձակի, Պաքուի, Երեւանի մէջ։ Խմբագիր-հրատարակիչ Խորէն Ստեփանէ (Ստեփան Ստեփանեան) ։
Պատմութիւն
Ծանօթացուցած է գրական կեանքի իրադարձութիւններուն, տպագրած նիւթեր Հայաստանի պատմութեան, աշխարհագրութեան, հայոց լեզուի ու գրականութեան վերաբերեալ։ Աջակցած է եւ ուղղութիւն տուած հայ մանկավարժներու գործունէութեան, անդրադարձած կանանց կրթութեան ու դաստիարակութեան հարցերուն։ Ներկայացուցած է Վիսարիոն Բելինսկիի, Նիկոլա Դոբրոլիւբովի, Դ․ Պիսարեւի եւ այլոց մանկավարժական հայեացքները։
Հանդէսին մէջ տեղ գտած են Գրիգոր Արծրունիի յօդուածներն ու հաղորդումները, Մկրտիչ Պէշիկթաշլեանի, Պ․ Մադաթեանի (Սէիադ) բանաստեղծութիւնները, ռուս եւ եւրոպական հեղինակներու գործեր։
Լայն տեղ յատկացուցած է հայ եկեղեցւոյ, անոր պատմութեան, հայ աստուածաբանութեան հարցերուն, շեշտած կրթուած հոգեւորականներ ունենալու անհրաժեշտութիւնը։ Աշխատակցած են Զ․ Գրիգորեանը, Ռուբէն Հասան-Ջալալեանը, Հ․ Քուչուբեկեանը, Հ․ Առաքելեանը եւ այլք։
1864-1965-ին կոչուած է «Հայկական Աշխարհի Կռունկ» ։ «Կռունկ Հայոց Աշխարհին» ամսագրի շարունակութիւնն է։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Ազրպէյճանի հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Վրաստանի պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Հայկական Սինեմա (թերթ)
Լոյս տեսած է 1925-1926-ին, Գահիրէի մէջ։ Արտօնատէր-հրատարակող՝ Ա․Սարուխան, խմբագիրներ՝ Վ․Ձագարեան, Ե․Օտեան։ Լուսաբանած է սփիւռքի հայ հասարակութեան կեանքը, կարեւոր տեղ յատկացուցած ազգամիջեան-միջկուսակցական յարաբերութիւններուն։ Դատապարտած է օտարամոլութիւնը, հայ որբերու նկատմամբ ցուցաբերուող անտարբերութիւնը։ Կոչ ըրած է օգնել Հայաստանին, ներկայացուցած հանրապետութեան տնտեսական եւ մշակութային կեանքը։ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Եգիպտոսի պարբերականներ
Հայրենիք (ամսագիր)
«Հայրենիք», գրական-գեղարուեստական, մշակութային-պատմական ամսագիր, 1968 թուականէն՝ եռամսեայ։ Դաշնակցութիւն կուսակցութեան օրգան։ Լոյս տեսած է 1922-1970 թուականներուն, Պոսթընի մէջ։ Խմբագիրներ՝ Ռուբէն Դարբինեան, Մ. Թոլոլեան։ Տպագրած է սփիւռքահայ, յատկապէս դաշնակցական գրողներու վիպակներ ու վէպեր, պատմուածքներ, պոէմներ ու բանաստեղծութիւններ։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:ԱՄՆ-ի պարբերականներ
Էվրիփու նեղուց
Էվրիփու նեղուց երկայն ու նեղ ջրանցք, Ատիկէ նահանգին եւ Էվիա կղզիին միջեւ։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Էվրիփու նեղուցը Էվոյիքոս ծոցը կը բաժնէ երկու մասի․ հիւսիսային եւ հարաւային։ Երկայնքն է 40 մեթր, լայնքը՝ 39 եւ խորութիւնը՝ 8,5։
6000 տարի առաջ, նեղուցը խրամահատով փակուած էր եւ երկրաշարժ մը զայն բաժնած է։
Ծովու խաղացք (մակընթացութիւն եւ տեղատուութիւն)
Էվրիփուի մակընթացութիւնն եւ տեղատուութիւնը իւրայատուկ երեւոյթ մըն են։ Նեղուցին ջուրերը մնայուն շարժումի մէջ են եւ միաժամանակ իրենց հոսանքի ուղղութիւնը կը փոխեն․ ուրիշ անգամ դէպի հիւսիս եւ ուրիշ անգամ դէպի հարաւ։  Հետեւողական ուսումնասիրութիւններ կը ցուցնեն թէ 22-23 օր 6 ժամ անգամ մը ջուրերը ուղղութիւն կը փոխեն (11-12 օր նոր լուսընկայի շուրջ եւ նոյնքան՝ լիալուսնի շուրջ), իսկ ամսուան մնացեալ 6-7 օրերու ընթացքին հոսանքը անկանոն կը դառնայ․ 24 ժամուայ մէջ մինչեւ 14 անգամ ուղղութիւն կը փոխէ։
Էվրիփու նեղուցի կամուրջներ
Երկու կամուրջներ նեղուցը կը ճեղքեն (երկուքն ալ Հալքիտա)․ նոր (բարձր) կամուրջը եւ հին կամուրջը։ Տե՛ս բուն արձանագրութիւն՝ Էվրիփու նեղուցի կամուրջներ։
Հայկական Ֆիզիկական Հանդէս
Հայկական ֆիզիկական Հանդէսը (անգլերէն՝ Armenian Journal of Physics) վերանայուած ֆիզիկայի գիտական ելեկտրոնային եւ ազատ մատչելիութեամբ եռամսեայ հանդէս է, որ լոյս կը տեսնէ 2008 թուականէն։ Հրատարակիչն է Հայաստանի Գիտութիւններու Ազգային Ակադեմիան, եւ այն կը հրատարակուի միայն առցանց։ Այն կ՚ընդունէ բնօրինակ ներդրումներ, վերանայող յօդուածներ, կարճ հաղորդակցութիւններ, ասուլիսի արձանագրութիւններ, համակարգչային ծրագրեր, ասպիրանտուրայի թեզերու կարճ պարունակութիւններ, ինչպէս նաեւ այլ գիտական տեղեկատուութիւն տեսական, փորձառական, եւ կիրառական ֆիզիկայի եւ ելեկտրոնիկայի մէջ, որոնք գրուած են անգլերէնով, եւ կարող են ըլլալ աշխարհի որեւէ երկրէ ։
Յօդուածները ընդունուելէ ետք անմիջապէս կը տեղադրուին համացանցին մէջ։ Յօդուածները մատչելի են բոլորին՝ անվճար, հնարաւորինս տարածուած ունկնդիրներուն հասանելի ըլլալու համար։ Հանդէսի կայքը նաեւ կ՚օգտագործէ համացանցը՝ տեղադրելու դինամիկ, բացմագոյն գրաֆիկներ եւ յղումներ ներքին եւ արտաքին աղբիւրներու ։
Հայրենիք (թերթ, Թիֆլիս)
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Վրաստանի պարբերականներ
Թէւֆիք Ֆիքրէթ
Թէւֆիք Ֆիքրէթ (թրքերէն՝ Tevfik Fikret, օսմանական-թրքերէնին յատուկ Արաբա-Պարսկական Այբուբենով՝ توفیق فكرت) Մէհմէտ Թէւֆիքի (թրքերէն՝ Mehmed Tevfik) կեղծանունն է, օսմանեան-թուրք վարժապետ եւ բանաստեղծ։ Ան կը սեպուի թրքական բանաստեղծութեան արդի դպրոցին հիմնադիրը։
Ընտանիք
Մէհմէտ Թէւգիքը ծնած է Կոստանդնուպոլսոյ մէջ, 24 Դեկտեմբեր ՌՊԿԷ (1867) թուականին։ Իր հայրը՝ Հուսէյն Էֆէնտին, «Չանքըրը» (թրքերէն՝ Çankırı) սանճագի (նահանգ բառի թրքերէն անունը) «Չէրքէշ» (թրքերէն՝ Çerkeş) վարչական շրջանէն էր, միշտ բացակայ էր տունէն քանի որ աքսորուած էր սուլթանին ընդիմանալուն պատճառով, մինչ իր մայրը (Հաթիճէ Րէֆիա Հանըմ-ը), Իսլամացած Յոյն մըն էր, Խիոս կղծիէն։ Վերջինիս կը կորսնցնէ երբ շատ փոքր էր։
Կրթութիւն
Կրթութիւնը կը ստանայ հեղինակաւոր «Կալաթասարայ» բարձրագոյն վարժարանէն եւ կ՛աւարտէ ՌՊՁԸ (1888) թուականին բարձրագոյն աստիճաններով որպէս հրաժեշտախօս (Անգլերէն՝ Valedictorian)։ Ապա ան կը դառնայ վարժարանին տնօրէնը։ Անոր քոյրը վաղաժամ կը մահանայ։ ՌՊՂ (1890) թուականին կ՛ամուսնանայ իր զարմուհի՝ «Նազիմէ»-ին հետ, եւ ՌՊՂԵ (1895) թուականին զոյգը կ՛ունենեայ «Հալուք» անունով տղազաւակ մը։
ՌՊՂԴ (1894) թուականին կը սկսի դասաւանդել ուրիշ վարկ ունեցող հաստատութեան մը մէջ՝ Վոսփոր (Յունարէն՝ Βόσπορος, Վօսփորոս) նեղուցի ափին գտնուող «Րօպէրթ Քօլլէյճ»-ին մէջ (Անգլերէն՝ Robert College)։ ՌՋԶ (1906) թուայանին վերոյիշեալ ուսումնարանին բակին մէջ կը կառուցէ տուն մը իր կնոջ եւ որդիին համար։ Այսօր այս տունը վերածուած է թանգարանի ու կը կոչուի «Աշէեան» (թրքերէն՝ Aşiyan)։
Գործունէութիւն
ՌՊՂԴ 1894 թուականին ան կը հրատարակէ «Մալիւմաթ» (թրքերէն՝ Malûmat) անունը կրող պարբերաթերթրը։ 1896 թուականին ան կը դառնայ «Իմացութեան Հարստութիւնը» հանդէսը (թրքերէն՝ Servet-i Fünun, Սէրւէթ-ի Ֆիւնուն), որ նպատակ ունէր օսմաներէն լեզուն պարզելու, այստեղ ան կը շարունակէ աշխատիլ ուրիշ օսմանցի գրողներու կողքին, որոնցմէ կարելի է յիշել Հալիթ Զիյա Ուշաքլըկիլ (թրքերէն՝ Halit Ziya Uşaklıgil), Իսմայիլ Սաֆա (թրքերէն՝ İsmail Safa), Մէհմէթ Րաուֆ (թրքերէն՝ Mehmet Rauf), Սամիփաշազատէ Սէզայէ (թրքերէն՝ Samipaşazade Sezai) եւ Հիւսէյն Ճահիթ Եալչըն (թրքերէն՝ Hüseyin Cahit Yalçın), ուր կը շարունակէ գործել մինչեւ ՌՋԱ (1901) թուականը, երբ իր գործերը կ՛արգիլուին օսմանեան կառավարութեան կողմէն։
ՌՋԸ (1908) թուականին, երիտ-թուրքերուն յեղափոխութենէն ետք, ան կը սկսի «Թանին» (թրքերէն Tanin, օսմանեան-թրքերէն՝ طنين, այսինքն հնչեղութիւն կամ հնչականութիւն) թերթը հրատարակել։ Այս թերթը կը դառնայ իշխող ոյժին՝ «Միութիւն Եւ Յառաջադիմութիւն Ընկերակցութեան» (օսմաներէնին յատուկ արաբա-պարսկական այբուբենով՝ اتحاد و ترقى جمعيتی, Լատինատառ-թրքերէնով՝ İttihad ve Terakki Cemiyet) ջերմ աջակիցը։ Վերջ ի վերջոյ հիասթափուի անոնս վարած քաղաքականութեամբ եւ կը վերադառնայ «Կալաթասարայ» վարժարանը տնօրինելու իր պաշտոնին, սակայն ՌՋԹ-ի (1909) հակա երիտ-թուրքական յետաշրջական «31 Մարտի Դէպքերուն» (թրքերէն՝ 31 Mart Vakası), ան, ի նշան բողոքի, ինքն իրեն կը շղթայէ դպրոցի սահանդուռին, եւ նոյն օրը հրաժարականը կը ներկայացնէ։
Մէհմէտ Թէւգիքը (Թէւֆիք Ֆիքրէթը) նոր դպրոցի մը եւ պարբերաթերթերու ծրագիրներ ունէր, սակայն եւ այնպէս, շաքարախտէն,- զոր կը մերժէր բուժել,- յառաջացած բարդութեանց պատճառով, 1915-ին կը մահանայ կը թաղուի Կ․Պոլսոյ «Էյիւփ» (Eyüp) շրջանին մէջ գտնուող, իր ընտանիքին պատկանող հողակտորի մը մէջ։
Քաղաքականութեան Մէջ
Ֆիքրէթ ճանչցուած է որպէս «ազատ խօսքի» եւ «սահմանադրական կառավարութեան» ջատագով։ Ան բացէ ի բաց կը քննադատէր «ապտ ուլ-համիտ Բ․»-ին։ ՌՋԱ թուականին իւր գործերը կ՛ենթարկուին գրաքննութեան օսմանական բռնատիրութեան կառավարութեան կողմէն։ ՌՋԲ (1902) թուականին ան կը հրատարակէ Սիս (թրքերէն՝ Sis, այսինքն մշուշ) բանաստեղծութեանց ժողովածոն, որուն մէջ կը դատապարտէ բռնատիրական եւ ճնշիչ քաղաքականութիւնները։ Օսմանական ոստիկանութեան կողմէն ան բազում անգամներ կ՛ենթարկուի հետաքննութեան, իւր քաղաքական տեսակէտներուն եւ գրութեանց պատճառով, նաեւ «ապտ ուլ-համիտ Բ․»-ի ընդիմադիրներուն հետ իր ունեցած կապերուն պատճառով․ առ ի օրինակ ճանչցուած գրող Հալիտ Զիյա Ուշաքլըկիլ (Halid Ziya Uşaklıgil)։ Ֆիքէթը կը քննադատէր Իսլամական պահպանողականութիւնը եւ թրքական ազգայնականութը գրելով՝ «Իմ հայրենիքը աշխարհն է, եւ իմ ազգը մարդկութիւնն է»։ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան (ՀՅԴ) կազմակերպած ապտ ուլ-համիտ սուլթանի անյաջող մահափորձէն ետք, ան կը գրէ վերոյիշեալ բռնապետ սուլթանին դէմ իր նշանաւոր ոտանաւորը։ Իր բորբոքեալ գրութեանց ու քերթուածքներուն շնորհիւ, որոնց մէջ ան քննադատած էր ապտ ուլ-համիտ երկրորդի օսմանեան վարչակարգը, ան կ՛անմահանայ իբր «Ազատութեան Բանաստեղծ»
Ճրագալոյց
Ճրագալոյց, Հայաստանեայց Առաքելական Ս. Եկեղեցւոյ 5 տաղաւար տօներէն երկուքին՝ Ս. Ծննդեան եւ Ս. Զատկուան նախորդող օրը։ «Ճրագալոյց» անունը յառաջացած է «ճրագ լուցանել» արտայայտութենէն, որ կը նշանակէ ճրագ վառել, մոմ վառել: Ըստ հազարամեայ աւանդոյթի, տաճարէն տուն տարուած լոյսը կը լուսաւորէր ամբողջ տարուան ընթացքին՝ ցոյց տալով արդարութեան, յաջողութեան ու յաղթանակներու ճանապարհը:
Ճրագալոյցի Ս. Պատարագին ընթացքին, եկեղեցին կ'աւետէ բարի լուրերը՝ «Քրիստոս ծնաւ եւ յայտնեցաւ» եւ «Քրիստոս յարեաւ ի մեռելոց» ։
Աւանդութիւններ
Ժամանակին ժա­մեր­գութեան կ'երթային միայն տղա­մար­դիկ, իսկ եթէ որե­ւէ ըն­տա­նիքի մէջ եկե­ղեցի յա­ճախե­լու տա­րիք ու­նե­ցող տղամարդ չըլլար, կա­նայք դու­ռը բաց կը սպա­սէին ժա­մեր­գութենէն վե­րադար­ձողնե­րը, որե­ւէ տղա­մար­դէ Աւե­տիս կը լսէին եւ պա­սը բա­նալու թոյլտու­ութիւն կը խնդրէին։ Եկե­ղեցիէն կը բե­րէին տան ան­դամնե­րու թի­ւին հա­ւասար մո­մեր եւ կ'ընթրէին մո­մի լոյ­սին տակ։ Ամա­նորի առա­ջին օրէն տա­ն մէջ վառ կը մնար օճա­խին կրա­կը։ Նաեւ կը զար­դա­րէին որե­ւէ մէկ մշտա­դալար ծա­ռի ճիւղ մը, որմէ հե­տագա­յին յառա­ջացած է տօ­նածա­ռի գա­ղափա­րը։ Ըստ առաս­պե­լի մա­նուկ Յի­սու­սը տես­նե­լու կու գան աշ­խարհի տար­բեր ծայ­րե­րէն ամէն մարդ ու անասուն, սա­կայն սար­դին չեն արտօներ մուտք գոր­ծել քա­րայր՝ զայն զազ­րե­լի արա­րած մը հա­մարե­լով։ Յի­սու­ս, այդ իմա­նալով, սար­դին ծա­ծուկ թոյլ կու տայ մտնել քա­րայր։ Երբ առա­ւօտեան բոլորը կ'արթն­նան, կը տես­նեն՝ ամ­բողջ ան­ձա­ւին ան­կիւններն ու պա­տերը պա­տուած են սար­դոստայ­նով։ Կը բար­կա­նան եւ կ'ու­զեն դուրս վռնտել սար­դը, սա­կայն Յի­սուս հրաշք կը գործէ, եւ բո­լոր սար­դոստայննե­րը կը սկսին շող­շո­ղալ նուրբ լոյ­սերով։ Այ­նուհետեւ տօ­նածառ­ե­րը նոյնպէս կը զար­դա­րեն շող­շո­ղուն փայ­լե­րով։ Սովորաբար,խթման ընթրիքին հայ տան սեղանին վրայ պատրաստ կ'ըլլան ձուկ, բանջարեղէն, շոմին, հաւկիթ, գինի, իբրեւ հիմնական աւանդական ուտելիքներ, ինչպէս,նաեւ զանազան այլ ուտելիքներ:
Ս. Ծննդեան Ճրագալոյց
Հայ եկեղեցին Յիսուս Քրիստոսի ծննդեան օրը անփոփոխ կը նշէ 6 Յունուարին։ Ս. Ծննդեան նախապատրաստութիւնը կը սկսի 29 Դեկտեմբերէն` Ս. Ծննդեան պահքի Բարեկենդանով, իսկ յաջորդ օրը կը սկսի Ս. Ծննդեան շաբաթապահքը` ընդգրկելով Ամանորը։ Պահքէն դուրս կու գան 5 Յունուարին, եւ այդ օրը երեկոյեան բոլոր եկեղեցիներուն մէջ կը մատուցուի ճրագալոյցի սուրբ պատարագ։
Առաւօտեան ժամը 9:00-ին բոլորը կը հաւաքուին եկեղեցին։ Եկեղեցւոյ բեմը նախապէս վարագոյրով ծածկուած կ'ըլլայ։ Ապա պատարագիչը կը բարձրանայ խորան եւ կը զգեստաւորուի։ Այս ընթացքին ատեանը կ'ընթերցեն Յիսուս Քրիստոսի գալուստը վկայող մարգարէութիւնները։ Ապա կ'ընթերցեն Դանիէլի մարգարէութենէն հատուածներ, կը բացուի սուրբ խորանի վարագոյրը։ Կը սկսի սուրբ պատարագի արարողութիւնը։ Պատարագէն ետք քահանայական թափօրը սեղանատուն կ'երթայ՝ նախատօնակը հոն կատարելու։ Աւարտին կը կատարուի յաջորդ օրուան տօնին նախատօնակը, որմով սկիզբը կը դրուի Ս. Ծննդեան տօնին յիշատակը։ Անիկա Ս. Ծննդեան տօնին նախապատրաստութիւնն է։
Ճրագալոյցի երեկոն կը կոչուի նաեւ Խթում. անիկա ուտիքի նախատօնակն է։
Ս. Զատկուան Ճրագալոյց
Ս. Զատկուան ճրագալոյցի պատարագի աւարտին պատարագիչ քահանան սուրբ սեղանը սպասաւորող սարկաւագներու եւ դպիրներու ուղեկցութեամբ՝ մոմերով, բուրվառով, յարութեան պատկեր խաչվառով, քշոցներով ու ծնծղաներով հանդիսաւոր թափօր կազմած կ'իջնեն խորանէն եւ ատեանը կը կատարուի նախատօնակի արարողութիւն։ Աւետարանի ընթերցումէն ետք հանդիսապետ հոգեւորականը շարականներու, տաղերու երգեցողութեամբ բուրվառով կը խնկարկեն եկեղեցւոյ մէջ հաւաքուած հաւատացեալները եւ կը հնչեցնեն կեանք պարգեւող աւետիսը՝ «Քրիստոս յարեաւ ի մեռելոց»:
Հանդէս (տարեգիր)
Հանդէս, հայկական գիտամեթոդական հանդէս ։ Երեւանի թատրոնի եւ կինոյի պետական ինստիտուտի հրատարակչութիւն։ Լոյս կը տեսնէ 2002 թուականէն Երեւանի մէջ (տարեկան 1-2 համար)։ Գլխաւոր խմբագիրն է Լաուրա Մուրադեանը։
Հանդէսին մէջ կը տպագրուին թատրոնի եւ կինոյի պատմութեան ու տեսութեան, բեմական խօսքին, պարարուեստին, հեռուստատեսութեան, արուեստի այլ ճիւղերու հիմնախնդիրներուն, դասաւանդման մեթոդներու վերլուծութեան վերաբերող, ինչպէս նաեւ գրականագիտական, փիլիսոփայական, գեղագիտական, պատմական, սոցիոլոգիական յօդուածներ։ «Հանդէս»-ին կ՚աշխատակցին բուհի դասախօսներ, ասպիրանտներ, ուսանողներ եւ տուեալ ոլորտի այլ մասնագէտներ ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Հայկական Ժամանակ
Հայկական Ժամանակ, Հայաստանի մէջ տպագրուող հայալեզու քաղաքական ուղղուածութեամբ օրաթերթ։
Պատմութիւն
1999 թուականին «Օրագիր» պարբերականի փակուելէն ետք Նիկոլ Փաշինեանի ջանքերով վերականգնուեցաւ «Հայկական ժամանակ»-ի տպագրութիւնը։ Այն «Օրագրի» տրամաբանական շարունակութիւնն է ։
Մինչեւ 1 Մարտ 2008-ը, թերթի գործող գլխաւոր խմբագիրը եղած է Նիկոլ Փաշինեանը։ 2008-2011 թուականէն գլխաւոր խմբագրի պարտականութիւնները կատարած է Աննա Յակոբեանը։ Մայիս 2012-ին ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամաւոր ընտրուելէն ետք Նիկոլ Փաշինեանը հրաժարած է «Հայկական Ժամանակ» օրաթերթի գլխաւոր խմբագրի պաշտօնէն։ Այժմ գլխաւոր խմբագիրն է Հայկ Գէորգեանը։
Ունի նաեւ ելեկտրոնային տարբերակ։
Հետաքրքիր փաստեր
«Հայկական Ժամանակ» օրաթերթի 20 Յունուար 2015-ին համարը լոյս տեսած էր առանց լուսանկարներու, գովազդի եւ խաչբառի։ Լուսանկարներու փոխարէն թերթի էջերուն վրայ սեւ պատկերներ էին։
Սեւ պատկերներ հրապարակելով՝ «Հայկական Ժամանակը» միացած է Գիւմրիի մէջ սպանուած Աւետիսեաններու ընտանիքի վերջին ներկայացուցչի՝ 6 ամսական Սերէօժա Աւետիսեանի մահէն ետք Հայաստանի մէջ սգոյ օր յայտարարելու պահանջին։
Սեւ պատկերներու մասին թերթը գրած է․
Արտաքին Յղումներ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Հանրային Կառավարում Գիտական Հանդէս
Հանրային Կառավարում Գիտական Հանդէս, ընդգրկուած է Հայաստանի բարձրագոյն որակաւորման յանձնաժողովի (ՀՀ ԲՈՀ) սահմանած դոկտորական եւ թեկնածուական ատենախօսութիւններու հիմնական արդիւնքներու եւ դրոյթներու հրատարակման համար ընդունելի պարբերական գիտական հրատարակութիւններու ցուցակին մէջ։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Հանդէս (հանդէս, Թեհրան)
«Հանդէս», գրական-գեղարուեստական եռամսեայ պարբերական։ Լոյս էկը տեսնէ Դեկտեմբեր 2001-էն, Թեհրանի մէջ։ Արտօնատէր եւ խմբագիր՝ Վարուժ Սուրէնեան։
Հայրենասէր
«Հայրենասէր» շաբաթաթերթ, քաղաքական, բանասիրական եւ առեւտրական շաբաթաթերթ, 1845 թուականէն՝ երկշաբաթաթերթ։ Հանդիսացած է Արազածունեաց մշակութային ընկերութեան հրատարակութիւնը։ Լոյս տեսած է 1843-1846 թուականներուն, Զմիւռնիոյ մէջ։ Խմբագիր՝ Խ. Մելիքսելումեանց։ Տպագրած է լուրեր, առեւտրական ծանուցումներ, բարոյախօսական՝ «Հայրենասէր» շաբաթաթերթի գլխագիրը զրոյցներ, հատուածներ պատմա-ուղեգրական երկերէն, գրական-գեղարուեստական, թարգմանչական գործեր։ Մասնաւորապէս լոյս ընծայած է տեղեկութիւններ ռուսահայ կեանքէն, հնդկահայ գաղութէն ։
Հանդէս (հանդէս, Թեհրան)
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Իրանի պարբերականներ
Հայրենասէր
Խուսափելով կառավարութեան քննադատելէն եւ կրօնական խնդիրներ արծարծելէն՝ բաւարարուած է գաղութի հարուստ վերնախաւի արատներու մատնանշմամբ։ Ծանօթացուցած է նաեւ ժամանակի գիտական յայտնագործութիւններուն։ «Հայրենասէր» շաբաթաթերթը հալածուած եւ արգելքներու հանդիպած է լեզուի, կրթութեան, լուսաւորութեան հարցերուն մէջ ունեցած ուրոյն դիրքորոշման համար։ Թերթի լեզուն աշխարհաբար էր։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ հայկական պարբերականներ
Յառաջ (գրական թերթ)
Յառաջ, գրական-հասարակական շաբաթաթերթ։ Լոյս տեսած է 1965-1970 թուականներուն։ Արտօնատէր՝ Նախլէ Մութրան։ Պատասխանատու տնօրէն Գասպար Տէրտէրեան։ Խմբագիրներ՝ Յովհաննէս Աղպաշեան, Գասպար Տէրտէրեան, Պետրոս Մինասեան։ Ունեցած է կոմունիստական ուղղութիւն։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Լիբանանի հայկական պարբերականներ
Հանդէս Հայագիտութեան
«Հանդես Հայագիտութեան» («Zeit-schrift fur armenische Philologie»), գիտական հանդէս։ Հրատարակուած է 1901-1902 թուականներուն, երկու գիրք (տպագրութիւնը Մարպուրկի մէջ՝ Գերմանիա, խմբագրավայրը՝ Թիֆլիս)։ Պատասխանատու խմբագիր՝ Ֆրանց Նիկոլաուս Ֆինկ, ընկերակցութեամբ՝ Ե. Գէանշեցեանի եւ Հ. Մանանդեանի։ Տպագրած է նիւթեր պատմութեան, լեզուաբանութեան, ազգագրութեան վերաբերեալ։
Ուշագրաւ համարուած են հայագէտ խմբագրի «Հայ միջնադարեան մանրապատումներ», Հրաչեայ Աճառեանի «Վանի բարբառի հնչիւնաբանութիւնը» ուսումնասիրութիւնները, Ս. Մալխասեանի մենագրութիւնը Փաւստոս Բուզանդի պատմութեան վերաբերեալ, Ա. Մեյէի, Հ. Գելցերի եւ այլոց գործերը։ Ներկայացուցած է նաեւ գեղարուեստական աշխատանքներ։ Պարբերագիրքի յօդուածներու մէկ մասը գերմաներէն է։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Վրաստանի պարբերականներ
Հանդէս Մշակոյթի
Հանդէսը յօդուածներ տպագրած է գիտական յայտնագործութիւններու եւ նշանաւոր գիտնականներու վերաբերեալ։ Լուսաբանած է առողջապահութեան հարցեր, Կեդրոնական սանուց միութեան գործունէութիւնը։ Ծանօթացուցած է թրքական նորագոյն գրականութեան։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ հայկական պարբերականներ
Հայրենիք (թերթ, Իսթանպուլ)
«Հայրենիք», օրաթերթ։ Լոյս տեսած է 1891-1896 թուականներուն, Կ. Պոլսոյ մէջ։ Խմբագրապետ՝ Արփիար Արփիարեան, խմբագիրներ՝ Լեւոն Բաշալեան, Երուանդ Օտեան, Հ. Շահնազար։ Շեշտուած դեմոկրատական ուղղութեան համար հալածուած է սուլթանական կառավարութեան կողմէ, առճակատուած հայ մեծահարուստներու եւ հոգեւորականութեան հետ։ Թղթակցական լայն ցանցի առկայութիւնը խմբագրութեան հնարաւորութիւն ընձեռած է ուշադրութեան «Հայրենիք» օրաթերթի գւխագիրը կեդրոնը պահել եւ արտացոլել Թուրքիոյ մէջ բնակուող հայ հատուածի հասարակական եւ մշակութային կեանքի իրադարձութիւնները, համիտեան բռնապետութեան պայմաններուն մէջ պաշտպանել անոնց շահերը։ Թերթը նկատելի դեր կատարած է հայ ժողովուրդի արեւելեան եւ արեւմտեան հատուածներու փոխադարձ ծանօթացման, արեւելահայերու տնտեսական եւ հոգեւոր կեանքի արտացոլման գործին մէջ, սերտ կապ պահպանած «Մշակի» եւ անոր խմբագիր Գ. Արծրունիի հետ, տպագրած արեւելահայ գրողներու գործեր, Թիֆլիսէն ստացուած բազմաթիւ թղթակցութիւններ։ «Հայրենիքը» ունեցած է հարուստ գրական աւանդութիւններ։ Անոր շուրջը համախմբուած են արեւմտահայ գրականութեան ականաւոր ներկայացուցիչները (Գ. Զօհրապ, Տ. Կամսարական, Մ. Կիւրճեան, Ա. Չօպանեան եւ ուրիշներ)։ Այստեղ տպագրուած են Զօհրապի «Քօքինակի», «ճեյրան» նովէլները, «Նարդիկ» անաւարտ վէպը (1891 թուական), «Ծանօթ դէմքեր» դիմանկարներու շարքէն քանիսը, Տ. Կամսարականի «Հայ գրականութեան ձգտումը» յօդուածաշարը, Լ. Շանթի «Մնաս բարովի իրիկունը» վէպը եւ այլ գործեր։ Թերթին մէջ գրական մկրտութիւն ստացած են Թլկատինցին, Ա. Յարութիւնեանը եւ ուրիշներ։ «Հայրենիք» լայն տեղ յատկացուցած է նաեւ ռուս ռեալիստական գրականութեան (Լ. Տոլստոյ, Դոնչարով, Պուշկին, Լերմոնտով եւ ուրիշներ), «Մծիրին» առաջին անգամ տպագրուած է այստեղ՝ Լեւոն Շանթի թարգմանութեամբ (1891)։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ հայկական պարբերականներ
Հայք (թերթ)
«Հայք», հայկական քաղաքական եւ հասարակական շաբաթաթերթ։ Առաջին համարը լոյս տեսած է 4 Նոյեմբեր 1989-ին՝ ՀՀՇ առաջին համագումարի օրը։ Թերթը հայաստանեան առաջին ոչ կոմունիստական թերթն էր, որ տպագրուեցաւ մեծ տպաքանակով եւ ոչ ինքնահրատ եղանակով։
1990-ականներու սկիզբը «Հայք»ին մէջ տպագրուած են ճանաչուած շատ գործիչներ, ինչպէս եւ ՀՀ առաջին նախագահ Լեւոն Տէր-Պետրոսեանը, Ռաֆայէլ Իշխանեանը, Վազգէն Մանուկեանը եւ այլք։
«Հայքը» ըլլալով ՀՀՇ պաշտօնաթերթ, ազատ էր եւ այստեղ տեղի կ՚ունենար մտքերու բախում, կառուցողական քննարկում։ Թերթը տարբեր տարիներուն խմբագրած են Վասակ Դարբինեանը, Արծրուն Պէպանեանը, Յասմիկ Պոդոսեանը, Վարդգէս Դաւթեանը, Տիգրան Յակոբեանը, Արմէն Բաղդասարեանը, Գեղամ Նազարեանը։
1998-ի սկիզբները «Հայքը» օրաթերթը վերածուեցաւ շաբաթաթերթի, որու գլխաւոր խմբագիր նշանակուեցաւ Տիգրան Յակոբեանը։ Անոր հետ թերթին կ՚աշխատէին եւ կը տպագրէին Արմէն Բաղդասարեանը, Արայիկ Մանուկեանը, Գեղամ Նազարեանը, Արտակ Գնունին, Մհեր Արշակեանը, Նայիրա Զոհրաբեանը, Նելլի Գրիգորեանը, Նորայր Պօղոսեանը, Անահիտ Ադամեանը։ Մինչեւ 1999 թ. կեսերը «Հայք» շաբաթաթերթը հայաստանեան ամենամեծ հեղինակութիւն ունեցող եւ վաճառուող պարբերականներէն էր։
Կրկին ֆինանսական խնդիրներու պատճառով թերթի տպագրութիւնը դադրեցաւ Յուլիս 2010-էն։ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Հանրագիտակ
«Հանրագիտակ», գրականութեան, արուեստի, գիտութեան եւ հասարակական-քաղաքական պատկերազարդ շաբաթաթերթ (1901-1902 թուականներուն՝ տասնօրեայ)։ Լոյս տեսած է 1896-1908 թուականներուն, Կ.Պոլսոյ մէջ։ Խմբագիրներ՝ Ղ. Բոլատ, Ա. Լուսինեան, Վ. Փափազեան, Մ. Պապոյեան։ Սկզբնական շրջանին ունեցած է առաւելապէս մանկական բնոյթ, այնուհետեւ՝ 1905 թուականէն, գրական-երգիծական։ Հանրագիտական յամառօտ տեղեկութիւններ հաղորդած է գիտութեան տարբեր բնագաւառներու, հասարակական ֊քաղաքական կեանքի իրադարձութիւններու, պատմութեան վերաբերեալ։ «Նորութիւններ գիտական աշխարհէն» բաժնին մէջ ներկայացուցած է ժամանակի գիտական յայտնագործութիւնները, նիւթեր տպագրած բանասիրութեան, աշխարհագրութեան, տնտեսագիտութեան, մանկավարժութեան եւ այլ բնագաւառներէ։ Զետեղած է նաեւ պատմուածքներ, բանաստեղծութիւններ։ Աշխատակցածեն Ալփասլանը, Թէոդիկը, Հ. Ասատուրը, Սիպիլը եւ ուրիշներ։ 1908 թուականին լոյս ընծայած է «Հանրագիտակ-ալպոմ» երգիծական հաւաքածօն։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ հայկական պարբերականներ
Թենիսի Արմուկ
Թենիսի Արմուկ, (Lateral Epicondylitis, որ սովորաբար յայտնի է իբրեւ թենիսի արմուկ, ուռեցքն է այն ձգաններուն (tendons), որոնք դաստակը ափէն ետեւ քաշուած կը պահեն:
Ձգանը կոշտ լար մըն է, որ մկանները կը միացնէ ոսկորներուն: Այն ձգանը, որ ամենայն հաւանականութեամբ, կը ներգրաւուի «թենիսի արմուկին» մէջ,  կը կոչուի extensor carpi radialis brevis: Թենիսի արմուկը սովորաբար կ՛ախտորոշուի 30-50 տարեկան տղամարդոց եւ կիներուն մօտ:
Թենիսի Արմուկին Յառաջացումը
Թենիսի արմուկը, ինչպէս ենթադրել կու տայ անուանումը, յաճախ կը յառաջանայ թենիսի ռաքեթի հարուածի ուժին պատճառով, երբ գնդակները հարուածելու ըլլանք backhand-ի դիրքով: Մեր նախաբազուկի (forearm) մկանները, որոնք կը կապուին արմուկի արտաքին մասին, կրնան ցաւիլ աւելորդ լարուածութենէն: Թենիս խաղցած ժամանակ, երբ backhand-ի հարուած կատարենք, մեր արմուկի ծայրը հասնող ձգանները կրնան վնասուիլ: «Թենիսի արմուկ»-ը կրնայ յառաջանալ հետեւեալ ձեւերով.
Այնուամենայնիւ, բազմաթիւ մարդիկ, որոնք կը տառապին «թենիսի արմուկ»-էն, թենիս չեն խաղար: Խնդիրը կրնայ յառաջանալ որեւէ մէկ կրկնուող շարժումէ: «Թենիսի արմուկ»-ի այլ պատճառներէն են.
«Թենիսի Արմուկ»ին Ախտանիշները
Սկիզբը կրնայ ունենալ ցաւ կամ այրուածք նախաբազուկի եւ արմուկի արտաքին մասին մէջ: Ժամանակի ընթացքին այդ ցաւը կը զօրանայ: Եթէ շարունակուի այս վիճակը պատճառող գործողութիւնը, ցաւը կրնայ տարածուիլ մինչեւ դաստակ, նոյնիսկ` հանգիստի ժամանակ: Ցաւը կրնայ շարունակուիլ նաեւ, երբ հիւանդը թեւը եւ ձեռքը, ափը վար առած, կը դնէ սեղանին վրայ եւ կը փորձէ բարձրացնել ձեռքը դիմադրութեան դէմ:
Կարելի է նաեւ ցաւ զգալ, երբ հիւանդը կը փորձէ բարձրացնել եւ բռնել փոքր առարկաները (սուրճի գաւաթը բռնած, կամ դրան բռնակը դարձուցած ժամանակ): Թոյլ բռունցքը նաեւ «Թենիսի Արմուկ»ի ախտանիշ մըն է:
«Թենիսի Արմուկ»ի ախտանիշները կրնան նմանիլ այլ բժշկական խնդիրներու կամ պայմաններու ախտանիշներուն: Ախտորոշման համար հարկ է միշտ այցելել բժիշկին:
Բուժաշխատողը սովորաբար կրնայ ախտորոշել «թենիսի արմուկ»ը ֆիզիքական քննութեամբ: Որոշ դէպքերու պարագային, կարելի է կատարել որոշակի քննութիւններ, ինչպիսիք են`
«Թենիսի Արմուկ»ի բուժում
Կարեւոր է խուսափիլ շարժումներէ, որոնք յառաջացուցած են վնասուածքը: Բուժումը կրնայ ներառել`
Եթէ այս բուժումները արդիւնք չտան, բուժաշխատողը կրնայ հիւանդին հետ խօսիլ հետեւեալի մասին.
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն: Առողջապահութիւն
ՀՀ ԳԱԱ Զեկոյցներ
ՀՀ ԳԱԱ Զեկոյցներ (« Հայաստանի Գիտութիւններու Ազգային Ակադեմիայի Զեկոյցներ), հանդէսը լոյս կը տեսնէ տարեկան չորս անգամ, կը զետեղէ հետազօտութիւններու նոր արդիւնքներ պարունակող յամառօտ յօդուածներ։
ՀՀ ԳԱԱ Տեղեկագիր․ Երկրի Մասին Գիտութիւններ
ՀՀ ԳԱԱ տեղեկագիր․ Երկրի մասին գիտութիւններ, ընդգրկուած է Հայաստանի բարձրագոյն որակաւորման յանձնաժողովի (ՀՀ ԲՈՀ) սահմանած դոկտորական եւ թեկնածուական ատենախօսութիւններու հիմնական արդիւնքներու եւ դրոյթներու հրատարակման համար ընդունելի պարբերական գիտական հրատարակութիւններու ցուցակին մէջ։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Յաւերժահարս (ամսագիր)
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ հայկական պարբերականներ
Էվրիփու նեղուցի կամուրջներ
Նոր կամուրջ
Նոր կամուրջը կամ Էվրիփուս կամուրջը, 395 մեթր երկարութեամբ, կառուցուած է 1992-ին։ Կը գտնուի Հալքիտա քաղաքին հարաւ-արեւմուտքը։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Երկու կամուրջներ Էվրիփու նեղուցը կը ճեղքեն (երկուքն ալ Հալքիտա)․ նոր (բարձր) կամուրջը եւ հին (շարժուն) կամուրջը։
Նոր կամուրջ
Կայմապարան կամուրջին երկարութիւնը երկու անցուղիներով միասին (դէպի արեւմուտք եւ դէպի հիւսիս) 694,5 մ․ է, իսկ լայնքը 12,5 մ։  Բարձրութիւնն է 34,5 մ․։
Հին կամուրջ
Հին կամուրջը (կամ շարժուն) կամուրջը կը սահի (կը բացուի), որպէսզի թոյլատրէ նաւագնացութիւնը։ Կը գտնուի նեղուցին ամենանեղ մասը։ 1858-ին կառուցուած «ետ քաշուող» կամուրջը, 1896-ին կը փոխարինուի պտտուող կամուրջով։ Իսկ ներկայ շարժուն կամուրջը կառուցուած է 1962-ին եւ վերանորոգուած է 1998-ին։
Նոր կամուրջ
Կամուրջին կառուցման աշխատանքները սկսան 1985 Մայիսին եւ աւարտեցան 1993-ին։ Բացումը տեղի ունեցաւ 9 Յուլիս 1993-ին։
Հարուածային ֆիզկուլտուրնիկ
«Հարուածային ֆիզկուլտուրնիկ», խորհրդային շրջանի մարզական բովանդակութեան հայկական ամսագիր։ Հանդիսացած է ՀԽՍՀ ֆիզկուլտուրայի գերագոյն եւ Երեւանի քաղաքային խորհուրդներու օրգանը։ Լոյս տեսած է 1932-1934 թուականներուն, Երեւանի մէջ։ Խմբագիրներ՝ Ա. Արզումանեան, Ա. Հախումեան, Ա. Տէմեան։
Լուսաբանած Է հանրապետութեան եւ մայրաքաղաք Երեւանի մարզական առօրեան, գովազդած առանձին մարզաձեւեր, ներկայացուցած մարզական տարբեր ձեւերուն մէջ յաջողութիւններու հասած հայ եւ խորհրդային այլ մարզիկներու։
Մեծ ուշադրութեան նուիրած է Խորհրդային Հայաստանի մէջ աշխատաւորութեան ֆիզիկական դաստիարակութիւնը։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Յեղափոխութեան Ճամբով
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Իրանի պարբերականներ
Ուղեղին Տարբեր Ալիքներուն Գործառոյթները
Ուղեղին Թեթա Ալիքները
Երբ անհատը կը պատրաստուի խոր քունէ մը արթննալու, անոր ուղեղին ալիքներու յաճախականութիւնը կը սկսի բարձրանալ ուղեղի ալիքներու գործունէութեան տարբեր փուլերու ընթացքին: Այսինքն անոնք տելթայէն կը բարձրանան թեթա, յետոյ ալֆա, եւ վերջապէս, երբ զարթուցիչը հնչէ` պեթա: Եթէ այդ անհատը արթննալով սեղմէ զարթուցիչի «յետաձգման» ընտրանքը, անոր յաճախականութիւնը կ'իջնէ մինչեւ չգրգռուած ալֆա վիճակ, կամ նոյնիսկ` դէպի թեթա, կամ երբեմն կրկին կը քնանան` տելթա անցնելով: Արթննալու այս շրջանառութեան ընթացքին մարդիկ կրնան մնալ թեթա վիճակի մէջ երկար ժամանակ, մօտ հինգէն մինչեւ 15 վայրկեան, բան մը, որ իրենց առիթ կու տայ միտքերու ազատ հոսք մը ունենալու` երէկուան իրադարձութիւններուն կամ գալիք օրուան գործունէութեան մասին մտածելով: Այս ժամանակը կրնայ ըլլալ չափազանց արդիւնաւէտ եւ կրնայ ըլլալ շատ բովանդակալից եւ ստեղծագործ մտային գործունէութեան շրջան:
Ուղեղին Պեթա Ալիքները
Թէեւ ելեկտրական այս ներուժը շատ սահմանափակ է, սակայն ան կը կայանայ շատ յատուկ ձեւերով, որոնք յատուկ են մարդու ուղեղին: Ուղեղին ելեկտրական գործունէութիւնը կը դրսեւորուի ուղեղի ալիքներու տեսքով: Ուղեղին այս ալիքները չորս տեսակ են` ամէնէն գործունեայէն մինչեւ նուազագոյն գործունէութիւն ցուցաբերողը: Երբ ուղեղը գրգռուած է եւ գիտակից վիճակի մէջ կը զբաղի մտային գործունէութեամբ, ան կը յառաջացնէ Պեթա ալիքներ: Այս Պեթա ալիքները համեմատաբար յարակրկնուող են եւ ամէնէն արագն են ուղեղի չորս տարբեր ալիքներէն: Պեթա ալիքներու յաճախականութիւնը (frequency) կը տատանի 15-էն 40 շրջան մէկ վայրկեանի մէջ: Պեթա ալիքները ուժեղ, ներգրաւուած միտքի ցուցանիշներ են: Գիտակցութեամբ խօսակցութեան մէջ գտնուող անձը պեթա տարբերակին մէջ կ'ըլլայ, բանավիճողը` բարձր պեթա (high beta) (կամ կամա) տարբերակին մէջ: Բանախօս մը, ուսուցիչ մը, կամ մենաներկայացում մը կատարողը` բոլորն ալ պեթա փուլին մէջ կ'ըլլան, երբ անոնք կը կատարեն իրենց աշխատանքը:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ուղեղ
Ուղեղին Թեթա Ալիքները
Այն անհատները, որոնք շատ կը քշեն մայրուղիներու վրայ, յաճախ լաւ գաղափարներ կը ստանան այն ժամանակաշրջաններուն, երբ կը գտնուին թեթա փուլին մէջ: Այն անհատները, որոնք յաճախ դուրսը կը վազեն, կը գտնուին ուղեղային հանգստութեան վիճակի մը մէջ, որ աւելի դանդաղ է ալֆայէն, իսկ երբ գտնուին թեթային մէջ, անոնք հակում կ'ունենան գաղափարներու հոսք մը ունենալու: Այս մէկը կրնայ յառաջանալ նաեւ լոգարանին մէջ կամ նոյնիսկ մազերը սափրած կամ սանրած ժամանակ: Թեթայի փուլը վիճակ մըն է, երբ աշխատանքները կը դառնան այնքան ինքնազօր, որ կրնաք մտովի անջատուիլ անոնցմէ: Մտարկութիւնը (ideation), որ կրնայ տեղի ունենալ թեթա փուլին մէջ, յաճախ ազատ հոսք մըն է եւ տեղի կ'ունենայ առանց յանցանքի զգացումի: Այդ մէկը սովորաբար շատ դրական հոգեկան վիճակ մըն է: Ուղեղի ալիքի վերջին տեսակը տելթան է: Այստեղ ուղեղի ալիքները ունին ամենամեծ տարողութիւնը եւ ամենացած յաճախականութիւնը: Անոնք սովորաբար կը տատանին 1,5-էն 4 շրջան մէկ վայրկեանի մէջ: Անոնք երբեք չեն իջներ զերոյի, որովհետեւ այդ մէկը կը նշանակէ, որ անձը «ուղեղով մահացած» է: Բայց առանց երազներու խոր քունը ձեզ կը տանի ամենացած յաճախականութեան, սովորաբար` 2-էն 1 շրջան մէկ վայրկեանի մէջ:
Երբ մարդը քնանալու կ'երթայ եւ քանի մը վայրկեան կը կարդայ քնանալէ առաջ, ամենայն հաւանականութեամբ ան ցած պեթա փուլին մէջ կ'ըլլայ: Երբ մէկ կողմ կը դնէ գիրքը, կը մարէ լոյսերը եւ կը գոցէ աչքերը, ուղեղին ալիքները պեթայէն յաջորդաբար կ'իջնեն ալֆա, թեթա եւ վերջապէս, երբ քնանան, տելթա:
Հետազօտութիւններ
Միեւնոյն չորս ուղեղի ալիքային վիճակները իւրայատուկ են մարդուն: Բոլոր տարիքի տղամարդիկ, կիներ եւ երեխաներ կը զգան ուղեղի նոյն բնորոշ ալիքները: Անոնք նմանօրինակ են տարբեր մշակոյթներու եւ երկիրներու միջեւ:
Ուղեղին Ալֆա Ալիքները Կրնան Կանխատեսել Յետվիրահատական Ցաւը
Վիրահատութենէն առաջ խմբակը չափած է հիւանդներու ալֆա ալիքները (ուղեղի ազդանշաններ, որոնք կը տատանին 8-էն 14 հերց յաճախականութեամբ): Այնուհետեւ, վիրահատութենէն աւելի քան 72 ժամ անց, հիւանդներէն խնդրեցին գնահատել իրենց ցաւը 1-10 արժեչափով: Հետազօտողները կրցած են ցոյց տալ յստակ կապ մը հիւանդի ալֆա ալիքներուն եւ ցաւի անոր արձագանգներուն միջեւ: Մասնաւորապէս անոնք պարզած են, որ այն մարդիկ, որոնց ալֆա ալիքները կ՛ըլլան 9 հերցէն ցած, շատ աւելի խոցելի են վիրահատութենէն ետք ուժեղ ցաւերու նկատմամբ :
Այն հիւանդները, որոնք ամենայն հաւանականութեամբ վիրահատութենէն ետք ծանր ցաւ կրնան կրել, կարելի է յուսալիօրէն ճանչնալ Պիրմինկհամի համալսարանին մէջ մշակուած նոր թեքնիքին միջոցով:
Սերմնաբջիջներու Անցարգելներ (Բեղմնականխում)
Սերմնաբջիջներու Անցարգելներ, միջոցներ՝ սպաննելու սերմնաբջիջը, յղութեան վերահսկման համար:
Ուղեղին Տարբեր Ալիքներուն Գործառոյթները
Ուղեղին Թեթա Ալիքները
Յաջորդը` թեթա ուղեղի ալիքներն են: Սովորաբար աւելի մեծ տարողութեամբ եւ աւելի քիչ յաճախականութեամբ, որ կը տատանի 5-էն 8 շրջան մէկ վայրկեանի մէջ: Այն մարդը, որ դադար կ'առնէ աշխատանքէն եւ կը սկսի բաց աչքով երազել, յաճախ կը գտնուի ուղեղին թեթա ալիքի փուլին մէջ, ինչպէս նաեւ` այն մարդը, որ կը քշէ իր ինքնաշարժը մայրուղիի վրայ եւ յանկարծ կը յայտնաբերէ, որ ինք չի կրնար յիշել իր անցած վերջին հինգ մղոնը:
Սերմնաբջիջներու Անցարգելներ (Բեղմնականխում)
Հակաբեղմնաւորման Ձեւեր
Այս բեռը կրնայ թեթեւնալ, եթէ գիտնականները մշակեն տղամարդոց համար անվտանգ եւ արդիւնաւէտ հակաբեղմնաւորիչներ:
Անցեալին Օգտագործուած Անցարգելներ
Շատ առաջ, կիներ կոպիտ սերմնաբջիջներու անցարգելներ կը պատրաստէին տարօրինակ նիւթերով.անոնք ամէն ինչ կը փորձէին յղութիւնը կանխելու համար, կենդանիներու կեղտերէ եւ թունաւոր խմիչքներէ սկսած` մինչեւ կիտրոնազգի պտուղներ եւ փայտէ փականներ: Ժամանակակից բժշկագիտութիւնը մարդոց տուած է դեղահատեր ու կպչուկներ (patch), սակայն անցեալին զոյգերը կը դիմէին յղանալու դէմ պայքարի շատ աւելի անսովոր ձեւերու:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Առողջապահական
Հակաբեղմնաւորման Ձեւեր
Հետեւաբար կիները աւելի հակուած են կրելու հակաբեղմնաւորիչներու կառավարման պատասխանատուութեան բեռը եւ զգալու հակաբեղմնաւորիչներու օգտագործման կողմնակի ազդեցութիւնները:
Հարուածային Բանուոր
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Թերթի «Շրջիկ խմբագրութիւնը» գործած է Խորհրդային Հայաստանի խոշորագոյն արտադրական ձեռնարկութիւններու եւ շինհրապարակներու մէջ, օգնած սոցմրցութեան կազմակերպման, ամփոփած անոր արդիւնքները, ընդհանրացուցած առաջաւորներու փորձը։
Լուսաբանած է հանրապետութեան արդիւնաբերական ձեռնարկութիւններու, գիւղատնտեսական արտելներու, նորակառոյցներու արտադրական եւ արհմիութենական կեանքը, բանուորներու նամակներու ու թղթակցութիւններու օգնութեամբ ֆելիետոններով ու ծաղրանկարներով վեր հանել արտադրութեան տարբեր օղակներու մէջ, աշխատաւորութեան կենցաղին եւ սպասարկման բնագաւառին մէջ տեղ գտած ենթադրեալ թերութիւնները։
Սերմնաբջիջներու Անցարգելներ (Բեղմնականխում)
Հակաբեղմնաւորման Ձեւեր
Կիներու համար կան հակաբեղմնաւորման բազմաթիւ ձեւեր, իսկ տղամարդոց համար` միայն երկու: Տղամարդոց համար դեղահատի բացակայութիւնը պատասխանատուութեան բեռ կը դնէ կիներու վրայ, որոնք յաճախ ստիպուած կ'ըլլան ենթարկուելու հակաբեղմնաւորիչներու կողմնակի ազդեցութիւններուն: Կիներու համար կան հակաբեղմնաւորիչներու բազմաթիւ տարբերակներ: Այնուամենայնիւ, որոշ կիներու համար անոնք կրնան ունենալ կողմնակի ազդեցութիւններ: Ի հակադրութիւն, տղամարդոց հակաբեղմնաւորման երկու ձեւ կայ` տղամարդու պահպանակ (condom) եւ վազեքթոմի (vasectomy): Երկուքն ալ ունին քիչ նշանակալի կողմնակի ազդեցութիւններ, եւ լուրջ բարդութիւններ հազուադէպ են անոնց պարագային:
Աւելի քան 100 տարի հակաբեղմնաւորիչներու հետազօտութիւնները հիմնովին կեդրոնացած են այն հակաբեղմնաւորիչներու մշակման վրայ, որոնք կա՛մ կը կասեցնեն կիներու ձուահատումը (ovulation), կա՛մ կը դժուարացնեն սերմնաբջիջի մուտքը արգանդ :
Ուղեղին Տարբեր Ալիքներուն Գործառոյթները
Հետազօտութիւններ
Հետազօտութիւնը ցոյց տուած է, թէ հակառակ անոր որ ուղեղի ալիքներու վիճակ մը կրնայ գերակշռել որեւէ մէկ պահ, կախուած անհատի որքանով գործուն ըլլալէն, ուղեղին մնացած երեք վիճակները միշտ առկայ են ուղեղին ալիքներուն խառնուրդին մէջ: Այլ խօսքով, եթէ ոեւէ մէկը գրգռուած վիճակի մէջ է եւ կը ցուցադրէ ուղեղին պեթա ալիքի կարգավիճակ, այդ մարդուն ուղեղին մէջ կայ նաեւ ալֆա, թեթա եւ տելթայի բաղադրիչ:
Սերմնաբջիջներու Անցարգելներ (Բեղմնականխում)
Հակաբեղմնաւորման Ձեւեր
Կանացի հակաբեղմնաւորիչներու մեծ մասը ուղղուած է սեռական հորմոններուն, ինչպիսիք են էսթրոժենը եւ փրոժեսթերոնը: Ջանքեր գործադրուած են տղամարդոց հակաբեղմնաւորիչ դեղահատեր մշակելու ուղղութեամբ` ուղղուած արական սեռական հորմոն թեսթոսթերոնին: Բայց այդ մէկը յանգած է կողմնակի այնպիսի ազդեցութիւններու, ինչպիսիք են` ծանրութեան աւելցումը, ընկճուածութիւնը, LDL-ի մակարդակի բարձրացումը եւ այլն:
Հարուածային Բանուոր
«Հարուածային Բանուոր»-ը անդրադարձած է միջազգային քաղաքական իրադարձութիւններուն եւ սոցիալիստական շարժման, տպագրած լուրեր բուհերու կեանքէն, մարզական նորութիւններ։
Ուղեղին Տարբեր Ալիքներուն Գործառոյթները
Ուղեղին Ալֆա Ալիքները Կրնան Կանխատեսել Յետվիրահատական Ցաւը
Թեքնիքը կրնայ առիթ տալ բժիշկներուն ծրագրելու լրացուցիչ կանխարգիլող ցաւազրկիչ դեղատեսակներ` վիրահատութեան ժամանակ «խոցելի» հիւանդներուն համար: Այս մէկը կը նշանակէ, որ հիւանդները, ամենայն հաւանականութեամբ, աւելի քիչ սուր ցաւ պիտի զգան վերականգնման ընթացքին, ինչպէս նաեւ աւելի քիչ հաւանական է, որ տառապին երկարատեւ ախտանիշներէ:
Ուղեղին Թեթա Ալիքները
Հաստատուած փաստ է, որ մարդիկ երազներ կը տեսնեն 90 վայրկեաննոց շրջանառութեամբ: Երբ ուղեղին տելթա ալիքներու յաճախականութիւնը կը բարձրանայ եւ կը դառնայ թեթա ուղեղի ալիքներու յաճախականութիւն, տեղի կ'ունենան գործուն երազներ (active dreaming), որոնք յաճախ կը դառնան աւելի փորձառական (experiential) անձին համար: Սովորաբար, երբ այդ մէկը տեղի կ'ունենայ, կը նկատուի աչքի արագ շարժում, որ բնորոշ է գործուն երազներուն: Այս մէկը կը կոչուի REM (Rapid Eye Movement) եւ յայտնի երեւոյթ է: