cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վահան Քհնյ. Մանուկեան
Տէր Վահանի նախաձեռնաթեամբ ու գաղափարակից ընկերներուն համատեղ ճիքերով կը պատրաստուի աղերսագիր մը 66 ազգայիններու ստորագրութեամբ ու կը ղրկուի Մերսինի յոյն դեսպանին, որպէսզի անոր միջոցով ներկայացուի եւրոպական մեծ տէրութիւններուն, խնդրելով որ Սուլթան Համիտի կողմէ գործադրուի խոստացուած հայկական բարենորոգումները։ Դժբախտաբար, սոյն աղերսագիրը կը բռնուի եւ թուրք կառավարութեան հետապնդումով կը ձերբակալուին ստորագրողներէն շատերը, ինչպէս Մալէգեան, բժ. Թէրզեան, Տէր եղնիկ քհնյ. ու Տէր Վահան քհնյ. Մանուկեան, որոնք Գոնիայի ճամբով կը ղրկուին Կ. Պոլիս եւ անկէ ալ կը փոխադրուին էտիրնէի բանտը։ Ինը ամիս բանտ մնալէ ետք բոլորն ալ կը դատապարտուին ցկեանս թիապարտութեան։ Նոյն միջոցին եկեղեցականներ ու ազդեցիկ ազգայիններ բազմաթիւ միջամտութիւններ կ'ընեն քաղաքական անձնաւորութիւններու միջոցով զանոնք ազատելու համար։ Ի վերջոյ կը յաջողին ռուսական եւ անգլիական հիւպատոսներուն ջանքերով բանտարկեալները ազատ արձակել տալ։
Այս տխուր դէպքէն վերջ, Սիսի Սահակ կաթողիկոս Խապայեանի տնօրինութեամբ, Տ. Վահան կը ղրկուի Իսկէնտէրուն եւ կը նշանակուի հոգեւոր հովիւ եւ առաջնորդարան փոխանորդ Իսկէնտէրունի ու Պէյլանի հայոց։ Չորս տարիներ այս շրջաններուն մէջ հովուական, կրթական ու վարչական ծառայութիւններ մատուցանելէ ետք, կը սկսի 1915-ի Ա. աշխարհամարտը։ Մեծ եղեռնին, ան իր ժողովուրդին հետ կը տարագրուի Հալէպ։
Հազարաւոր հայ տարագիրներու հետ, Տէր Վահան կը ճաշակէ գաղթականանութեան բոլոր դառնութիւնները։ Հալէպի մէջ կարճ ժամանակաշրջան մը ծառայելէ ետք իր տարագիր ժողովուրդին, ան կը տեղափոխուի Պապ, ուր հաստատուած էր փոքրաթիւ հայ գաղութ մը։ Տէր Վահան այստեղ կ'ապրի իր կեանքին վերջալոյսը եւ մինչեւ խոր ծերութիւն կր կատարէ իր կրօնական ու ազգային պարտականութիւնները։ Տէր Վահան կը մահուան Պապի մէջ, 1915-ին եւ մարմինը կ'ամփոփուի հայոց գերեզմանատունը։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ քահանաներ Ստորոգութիւն:1844 ծնունդներ
Յակոբ Եափուճեան
Յակոբ Եափուճեան ծնած է 24 Ապրիլլ, 1945-ին, Պէյրութի մէջ։ Իր մահկանացուն կնքեց 3 Փետրուար, 2018-ին Պէյրութ, Լիբանան: Ազգային-կուսակցական գործիչ: ՀՅԴ «Աղբալեան» կոմիտէի անդամ:
Կենսագրութիւն
Յակոբ Եափուճեան ծնած է 24 Ապրիլ, 1945-ին, Պէյրութի մէջ։ Շրջանաւարտ է Համազգայինի «Նշան Փալանճեան» Ճեմարանէն: Աւարտած է Սեն Ժոզէֆ համալսարանի հաշուապահութիւն-տնտեսութիւն բաժինը: Փոքր տարիքէն եղած է ՀՄԸՄ-ի սկաուտական շարքերուն մէջ։ Ուսանողական տարիներուն Զաւարեան Աշակերտական Միութեան եւ ՀՅԴ Զաւարեան Ուսանողական Միութեան մէջ վարած է պատասխանատու պաշտօններ:
Համազգային Հայ Կրթական եւ Մշակութային Միութեան գործունէութիւն
Համազգային Հայ Կրթական եւ Մշակութային Միութեան մէջ Յակոբ Եափուճեան գործունէութիւնը եւս բեղուն եղած է: Համազգայինի հաւատաւոր անդամներէն եղած է` իր ազգային գործունէութեան ամբողջ շրջանին: Յակոբ Եափուճեան Համազգայինի Կեդրոնական վարչութեան անդամ նշանակուած է (նշանակովի շրջանին), մասնակից` Համազգայինի նոր կազմակերպական ձեւի մշակումի աշխատանքներուն, ինչպէս նաեւ մասնակից` բոլոր պատգամաւորական ժողովներուն: Երկու յաջորդական շրջան վարած է Համազգայինի Կեդրոնական վարչութեան ատենապետի պաշտօնը: Ան 3 յաջորդական շրջաններ եղած է Համազգայինի Հիմնադրամներու կառոյցի մարմինի ատենապետ:
Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան եւ Ազգային կեդրոնական վարչութեան անդամական աշխատանքներ
Յակոբ Եափուճեան գործունէութիւնը եղած է նոյնպէս բեղուն: Ան Ազգային կեդրոնական վարչութեան երկար տարիներու անդամ եղած է: Նաեւ` Ազգային կեդրոնական վարչութեան Տնտեսական խորհուրդի անդամ:
Արամ Ա. Կաթողիկոս Յակոբ Եափուճեանը Յետ Մահու Կը Պարգեւատրէ «Ս. Մեսրոպ Մաշտոց» Շքանշանով
Յակոբ Եափուճեան իր ամբողջ կեանքին ընթացքին խորունկ սէր ու երկիւղածութիւն ունեցաւ հայ դպրութեան ու մշակոյթին նկատմամբ, յետ մահու անոր շնորհուեցաւ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան «Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց» շքանշանը:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:3 Փետրուարի մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ տնտեսագէտներ Ստորոգութիւն:Համազգայինի «Նշան Փալանճեան» Ճեմարանի Շրջանաւարտ
Հանրագիտարան
Հանրագիտարան, համայնագիտական մատչելի տեղեկատու, որ առաւել էական տեղեկութիւն կը պարունակէ գիտելիքներու կամ հմտական եւ գործնական գործունէութեան բոլոր (համապարփակ) կամ առանձին (ճիւղային) բնագաւառներուն վերաբերեալ ։
Հայերէն Հանրագիտարան (հանր (հանրային, ընդհանուր) + ա (յօդակապ) + գիտ (գիտելիք, գիտութիւն) + արան (տեղ բնորոշող գոյականակերտ վերջածանց)) բառը (Տեղեկատու ձեռնարկ գիտութեան բոլոր կամ առաձին ճիւղերու մասին ) աշխարհի շատ լեզուներով կը հնչէ «էնսեքլոփետիա» կամ «էնսայքլոփիտիա» եւ տառադարձուած է հին յունարէն «ἐγκυκλοπαιδεία» բառէն, որ յառաջ եկած է կամ ծագում առած է «ἐγκύκλιος παιδεία» «էնքիուքլիոս փայտիա» արտայայտութենէն («էնքիուքլիոս»(ἐγκύκλιος), որ կը նշանակէ «համապարփակ» կամ «շրջանառուած» իսկ «փայտիա» (παιδεία) կը նշանակէ «մանկավարժութիւն» ))։ Արտայայտութիւնը տառացիօրէն կարելի է թարգմանել «համապարփակ կրթութիւն» կամ «գիտելիքներու ընդհանուր ուսուցում» (knowledge of general education)։
Հանրագիտարան Ընդհանուր Հասկացութիւն
Թէպէտեւ գիտելիքներու հաւաքական ամբողջութեան գաղափարը հազարամեակներու պատմութիւն ունի, «քիքլոփետիա» եզրը որպէս գիրքի վերնագիր առաջին անգամ օգտագործուած է 1541-ին՝ Ճոաքիմուս Ֆորթիուս Ռինկելպերկիուսի կողմէ, «Lucubrationes vel potius absolutissima kyklopaideia» (Պազել, 1541)։ «ինսեքլոփետիա» կամ «ինսայքլոփիտիա» բառը առաջին անգամ որպէս գիրքի վերնագիր օգտագործուած է խրուաթ իէնսեքլոփետիստ Փաւաօ Սքալիքի կողմէն «Encyclopaedia seu orbis disciplinarum tam sacrarum quam prophanarum epistemon» (Գիտական առարկաներու աշխարհի գիտելիքներու ինցիկլոփետիա, Պազել,1559). Խօսակցութեան մէջ յայտնի ամենահին օգտագործումներէն մէկը եղած է Ֆրանսուա Ռապլէի «Փանթակրիւէլ» գիրքին մէջ 1532-ին ։
Հանրագիտարաններու Տեսակներն ու Առանձնայատկութիւնները
Իւրաքանչիւր հանրագիտարան կը բնորոշուի չորս հիմնական տարրերով։ Անոնք են՝ թեմաթիք (thematic) ուղղուածութիւն, ընդգրկման ծաւալ, կառուցուածքային մեթոտներ եւ ստեղծման մեթոտներ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Գիրքեր
325 (թիւ)
325 (երեք հարիւր քսանհինգ) կենտ եռանիշ բնական թիւ է 324-ի եւ 326-ի միջեւ
Ստեփանոս Աղաւնի
Ստեփանոս Աղաւնի (1777, Պրուսա - 1853), հայ պատրիարք։
Կենսագրութիւն
Ստեփաննոս վրդ.-ի աշակերտակիցն էր Պետրոս վրդ. Ծերոնեան։ 1812-ին, երբ Պրուսայի եւ Նիկոմիդիոյ վիճակները միացան Գարագօչեանի առաջնորդութեան տակ, Ծերոնեան վրդ. Նիկոմիդիոյ փոխ-առաջնորդ կարգուեցաւ։ 1816-ին, երկու վարդապետները անցան Էջմիածին, ուր եպիսկոպոս ձեռնադրուեցան Ձորագեղցի Եփրեմ կաթողիկոսէն։ 1820-ին, Ստեփանոս եպս. Արմաշու վանքի փոխանորդ եղաւ, 1821-ին՝ տնօրէն եւ ուսուցիչ նորահաստատ վարժարանին մէջ, 1824-ին՝ Պանտրմայի առաջնորդ, 1825-ին՝ պատրիարքական փոխանորդ Իզմիտի մէջ։ Ստեփանոս 1825 Մայիս 11-ին հիմնարկէքը կատարեց Իզմիրի Մեսրոպեան վարժարանի վերաշինութեան։ Պօղոս արք. Գարագօչեանի մահէն ետք, Նիկոմիդիոյ եւ Պրուսայի վիճակները նորէն բաժնուեցան, առաջինին առաջնորդ մնալով Աղաւնի եւ երկրորդին Պետրոս եպս․ Ծերոնեան (մահացաւ՝ 1836 Յունուար 6)։ 1825-էն 1831 Ստեփաննոս Աղաւնիի փոխանորդներն էին Պօղոս վրդ․ Թաքթաքեան (յետոյ Պատրիարք) Արմաշու մէջ, Յակոբ վրդ. Սինանեանի Ատաբազարի մէջ եւ Կարապետ վրդ. Պէքմէզեան Նիկոմիդիոյ մէջ (այդ միջոցին վերաշինուած է հայոց հոյակապ եկեղեցին)։
Ստեփաննոս 1826-ին նորէն կազմակերպեց Արմաշու դպրոցը, նոր աշակերտներ ընդունուեցան եւ դասախօս կարգուեցաւ Տէրոյենց պատուելին, որ 26 տարու երիտասարդ մըն էր եւ Արմաշ մնաց մինչեւ 1828։
Ստեփաննոս 1828 Մայիս 24-ին հիմնարկէքը կատարեց Արմաշու վարժարանին, նոր զարկ տուաւ, ուսուցիչ կարգելով Մուրատ Բերիացի վարժապետը (1831-1848)։ Այդ միջոցին Աղաւնի 4-5 եկեղեցի նորոգել կամ շինել տուաւ իր վիճակին մէջ, նոյնպէս հիմնեց 1827-ին Նիկոմիդիոյ Լուսաւորչեան վարժարանը եւ Ատաբազարի Հրեշտակապետաց վարժարանը։
1831 Սեպտեմբեր 6-ին, երբ Կարապետ Պատրիարք հրաժարեցաւ, Ստեփանոս եպս. ընտրուեցաւ Պոլսոյ Հայոց Պատրիարք եւ իր պատրիարքութեան իննամեայ շրջանին առաջին տարիներուն իրեն խորհրդական ունեցաւ Պօղոս եպս. Թաքթաքեանը, որ պատրիարքական փոխանորդ եղաւ․ Պատրիարքարանի Ժողովին գլուխն էր միշտ Պէզճեան ամիրա։ Իր օրով 1832-ին հիմնուեցաւ Տնանկաց մատակարարութիւնը, որուն մատակարար մարմինը կազմուեցաւ 36 անձերէ։ Արհեստաւորները ամսական տուրք մը կը վճարէին Տնանկաց Մատակարարութեան, որ կը հոգար որբերու, ծերերու եւ ամէն տեսակ աղքատներու պէտքերը։
1834-ին նորոգուեցան Ղալաթիոյ Ս․ Գրիգոր Լուսաւորիչ, Գուրու-Չէշմէի Ս․ Խաչ, Պէյքոզի Ս․ Նիկողոս եւ Եէնի-Գիւղի Ս․ Աստուածածին եկեղեցիները։ 1835-ին շինուած է Ազատլըի Ս․ Աստուածածին եւ Գուզկունճուքի Ս․ Լուսաւորիչ եկեղեցիները եւ նոյն տարի հիմէն նորոգուեցան Պալաթու Ս․ Հրեշտակապետ եւ Ալէմ-Տաղիի Ս․ Նշան եկեղեցիները, 1838-ին շինուեցաւ Պէշիկթաշի Ս․ Աստուածածին եւ Բերայի Ս․ Յարութիւն եկեղեցիները։
Յակոբ Եպս. Թոփուզեան
Յակոբ Թոփուզեան (1855, Մուշ) եպիսկոպոս եւ ուսուցիչ:
Նխն. կրթութիւնը Մուշ ստանալով կ'անցի Յռոմ Որբանեան Վարժարան: Ձեռնադրուելէ վերջ՝ հովուական պաշտօններ կը վարէ Պանտրմա, Կեսարիա եւ Վան: 1911-ին Մշոյ թեմին Եպիսկոպոս ընտրուելով՝ հոն կը մնայ մինջեւ 1915:
Համազգային Թատրոն
Պատմութիւն
Թատրոնի հիմնադրման, ճանաչման եւ զարգացման գործին մէջ մեծ աուանդ ունին այնպիսի արուեստագէտներ, որոնցմէ են օրինակ՝ Մայիս Կարագյոզեան, Շահում Ղազարեան, Հրաչիա Գասպարեան, Գալիա Նովենց, Դաւիթ Յակոբեան, Կարինէ Ջանջուղազեան, Միքայէլ Պողոսեան, Աննա Էլբակեան, Նելլի Խերանեան, Տիգրան Ներսիսեան եւ այլք։
2003-ին ՀՀ վարչապետ Անդրանիկ Մարգարեանի ղեկավարութեամբ կառավարութիւնը որոշում ընդունեց թատրոնին տալ պետական կարգավիճակ՝ վերանուանելով զայն՝ Պետական Համազգային Թատրոն։ 2009-էն սկսեալ թատրոնը կը տնօրինէ Վարդան Մկրտչեան։
Բացուած է Էդուարդո տէ Ֆիլիպօյի «Սանիտայի թաղապետը» ներկայացումի բեմադրութեամբ (1991, պեմադրիչ՝ Ս. Սարգսեան)։ Բեմադրութիւններէն են նաեւ՝ Յ. Յակոբեանի «Լեռնային կակաչներ» (1993), Սայմոնի «Շիկացած սիրեկանն անկողնում» (1994), Մոլիերի «Տարտիւֆ» (1998, երեքն ալ՝ բեմադրիչ Յ. Գասպարեան), «Մենք» (ըստ Լեռ Կամսարի, 1993, բեմադրիչ Ե. Ղազանչեան), Ուիլիամ Սարոեանի «Մի գաւաթ բարութիւն» (1994), Շէքսպիրի «Լիր արքայ» (1996, երկուքն ալ՝ բեմադրիչ՝ Ս. Սարգսեան), Մրոժեկի «Բաց ծովում», Կ. Մանիէի «Օսկար» (երկուքն ալ՝ 1995, բեմադիչ՝ Դ. Յակոբեան)։ Թատրոնը կը բեմադրուի նաեւ մանկական ներկայացումներ (Թումանեանի «Անբան Հուռին» եւ այլն)։ Տարբեր տարիներ թատրոնին մէջ աշխատած են ՀՀ վաստակաւոր արուեստագէտ Մայիս Կարագյոզեան, դերասաններ Գ. Սեդրակեան, Տ. Ներսիսեան, Հ. Վանեանը, նկարիչ Գ. Նալչաջեան եւ ուրիշներ։ Թատերախումբին մէջ են (1999) Հ. Գասպարեանը (գլխաւոր բեմադրիչ 1995-էն սկսեալ), երգահան՝ ՀՀ արուեստներու վաստակաւոր գործիչ Մ. Վարդազարեան, ՀՀ վաստակաւոր արուեստագէտ Շ. Ղազարեան, արուեստագէտներ Գալիա Նովենց, Կարէն Ջանիբէկեան, Դ. Յակոբեան (նաեւ բեմադրիչ), Ա. Մկրտչեան, Աննա Էլբակեան, Կարինէ Ջանջուղազեան, Ա. Գալստեան, Նարեկ Հայկազեան, Զօհրակ Բեկ-Գասպարենց եւ ուրիշներ։ Համազգային թատրոնը իւրախաղերով ելոյթ ունեսցած է Սուրիոյ, Լիբանանի (1994) եւ Իրանի մէջ (1997)։
22 Հոկտեմբեր 2015-ին, ՀՀ Կառավարութեան որոշմամբ «Համազգային թատրոն» պետական ոչ առեւտրային կազմակերպութիւնը վերանուանած «Սոս Սարգսեանի անուան համազգային թատրոն» պետական ոչ առեւտրային կազմակերպութիւն ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Երեւանի թատրոններ
Մաննիկ Պէրպէրեան
Մաննիկ Պէրպէրեան, հայ բանաստեղծուհի, արձակագիր, թարգմանչուհի։
Աղբիւրներշ
Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ Ստորոգութիւն:Հայ արձակագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ
Յակոբ Եըլանճեան
Եըլանճեան Յակոբ, Հնչակեան գորցիչ, ծնած է Թոմարզա 1878-ին, ուր առած է նախնական կրթութիւնը, Իզմիր կ’երթայ հահ մը եւ 1908-ին Ամերիկա կ’անցնի ու վերջապէս 1912-ին Սաութհ Մելուօքի քաղաքին մէջ կը հաստատուի:
1895-ին Թոմարզային մէջ Ս. Գ. Հնչակեան մանաճիւղի առաջին անդամներէն է: Ամերիկայի մէջ անդամակցած է Թոմարզայի Միութեան, որուն վարչութեան մասնակցած է: 1929-ին Թոմարզայի Միացեալ Ընկերութեան Վերաշինած Յանձնախումբի Ատենապետ եւ Նոր Թոմարզայի շինութեան նախաձեռնարկ եղած է եւ աշխատակցած է Համակեսարացիական Միութեան գոյանալուն: Այժմ Թոմարզայի Միացեալ Ընկերութեան Կեդր. Վարչութեան Ատենապետն է: Անդամ է տեղակական կազմակերպութեանց:
1907-ին Թոմարզայի մէջ դպրոցի հոգաբարձու եղած է եւ 1908-ին Թոմարզայի մէջ թղթատարական ճիւղի մը բացումին աշխատած է:
Սաութհ Մալուօքի Ս. Յարութեան եկեղեցւոյ շինութեան յանձնախումբի Ատենապետն էր: 1916-1917 Հնչակեան կուսակցութեան Ամերիկայի վարիչ մարմինի անդամ եղած է:
Թորոս Թորամանեան
Թորոս Թորոմանեան, հայ նշանաւոր ճարտարապետ:
Կենսագրութիւն
Ծնած է Փոքր Հայքի Շապին Գարահիսար քաղաքին մէջ (ուր ծնած է նաեւ Զօրավար Անդրանիկը) 1864 թուականին, հողագործի ընտանիքի մը մէջ։ Սկզբնական կրթութիւնը ստացած է իր ծննդավայրին մէջ։ 1883 թուականին մեկնած է Կոստանդնուպոլիս, աշխատած է որպէս ատաղձագործի աշակերտ: 1888-1893 թթ. սորված է Կ.Պոլսոյ Կայսերական Գեղարուեստից ճեմարանի ճարտարապետական բաժնին մէջ։ 1896-1900 թթ. ապրած է Պուլկարիոյ մէջ, զբաղած է շինարարութեամբ: Սակայն, հետաքրքրութեան առարկան ճարտարապետութեան տեսութիւնն էր: 1900 թուականին այցելած է Յունաստան, ապա Եգիպտոս եւ Իտալիա : 1902 թուականին եղած է Փարիզ, ուր ունկնդրած է դասախօսութիւններ արուեստի մասին եւ զբաղած է արեւելեան հնագիտական առարկաներու ուսումնասիրութեամբ: 1903, 1905-1909 թուականներուն յայտնի կովկասագէտ ու հնագէտ Նիկողայոս Մառի հետ միասին մասնակցած է Անիի մէջ տարուող պեղումներուն, կատարելով անոր աւերակներու ողջ ճարտարապետական նիւթի յատակագծերը, նկարները, կտրուածքները եւ վերակազմութիւնները: Իր աշխատանքներով Թ. Թորամանեանը ներկայացուցած է հայկական ճարտարապետութեան ծագումը եւ զարգացման շրջանները:
20-րդ դարու սկզբին Թ. Թորամանեանի ջանքերով Զուարթնոցի աւերակները դուրս բերուած են հողի դարաւոր շերտերու տակէն: Թորամանեանի մանրամասն ուսումնասիրութիւնները վերականգնած են տաճարի իսկական պատկերը: Յայտնի դարձած է, որ տաճարը եղած է բոլորակ, եռայարկ, հայկական թմբուկով, գմբէթաշէն ինքնատիպ կոթողով մը: Երբ Անիի պեղումներու ժամանակ յայտնաբերուած է Գագիկ թագաւորի արձանը՝ Գագիկաշէն Սբ.Գրիգոր տաճարի մանրակերտը ձեռքին, հաստատուած է, որ Թորամանեան յաջողած էր Զուարթնոցի յատակագծի ուսումնասիրութեամբ ճշգրտօրէն յայտնաբերել շինութեան տեսքն ու ձեւը, քանի որ համաձայն պատմիչին, Գագկաշէնը Զուարթնոցի կրկնութիւնն էր:
1921 թուականին Երեւանի պետական համալսարանին մէջ դասախօսութիւններ տուած է հին Հայաստանի ճարտարապետութեան պատմութեան մասին:
Թորամանեանը մահացած է 1934 թուականին Երեւանի մէջ։ Թաղուած է Հրազդան գետի ափին:
Ստեղծագործութիւններ
Թ. Թորամանեանի ստեղծած նիւթերով՝
Քրիս Փօլ
Քրիստոֆեր ԷմՄանուԷլ Փօլ (Christopher Emmanuel "Chris" Paul, ծնած է` 6 Մայիս, 1985), ամերիկացի արհեստավարժ պասքեթպոլիստ եւ Պասքեթպոլիստներու ազգային կազմակերպութիւն (National Basketball Players Association, կրճատ՝ NBPA) արհմիութեան փոխնախագահ։ Այս պահուն հանդէս կու գայ Պասքեթպոլի ազգային կազմակերպութեան (NBA) «Լոս Անճելըս Կլիպերս» ակումբէն՝ որպէս խաղարկող։
Կենսագրութիւն
Փօլը ծնած է եւ մեծցած է Հիւսիսային Քարոլինա յի Լիւիսվիլ համայնքին մէջ (Ֆորսիթ շրջան)։ Յաճախած է Վեսթ Ֆորսիթի աւագ դպրոցը, ուր անցուցած է ընդամէնը երկու ակադեմական մրցաշրջան, արժանացած է McDonald's All-American ճանաչողական մրցանակին։ Դպրոցը աւարտելէն յետոյ Փօլը կ'ընդունուի մօտակայ Ուէյք Ֆորեսթի համալսարանի կրթաթոշակային ծրագիրը՝ այնտեղի պասքեթպոլի հաւաքականին մաս կազմելով 2 տարի, որմէ յետոյ մուտք կը գործէ NBA-ի 2005 թուականի տրաֆթ։ Տրաֆթին մէջ ընտրուելով «Նիւ Օռլեանս Հորնեթս» ի կողմէ՝ Փօլը կը սկսի տպաւորիչ ձեւով հանդէս գալ իր առաջին մրցաշրջանին, որուն աւարտէն յետոյ կը ստանայ «NBA-ի տարուան նորեկ» մրցանակը։ Բացի այդ՝ Փօլը 5 անգամ ճանչցուած է All-Star (5 անգամ մասնակցած է բոլոր աստղերուն ամէն հանդիպմանը) եւ բազմաթիւ անգամներ արժանացած է All-NBA եւ All-Defensive ճանաչողական մրցանակները։
Միացեալ Նահանգներու պասքեթպոլի ազգային հաւաքական ին անդամ է, որուն կազմին երկու անգամ դարձած է ողիմպիական ոսկէ մետալակիր՝ Բեքին ի եւ Լոնտոնի ողիմպիական խաղեր ուն։
Պասքեթպոլէն դուրս, Փօլը նշմարելի յաջողութիւններու հասած է նաեւ բոուլինկ սպորտ-ով՝ մասնակցելով բազմաթիւ երիտասարդական եւ աստղային բոուլինկ-իրադարձութիւններու՝ որպէս «CP3» կոչուող հիմնադրամի տնօրէն, որն ստեղծուած է օգնելու Լուիզիանա նահանգի մէջ Կատրինա փոթորիկ էն տուժածներուն։
Արտաքին Յղումներ
Ստորոգութիւն:1985 ծնունդներ Ստորոգութիւն:6 Մայիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Ստորոգութիւն:Ամերիկացի օլիմպիական չեմպիոններ
Էտուարտ Մանուկեան
Էտուարտ Մանուկեան (ծնած՝ 7 Յունուար 1957, Աղեքսանտրիա (Եգիպտոս)), եգիպտահայ գործարար եւ ազգային գործիչ: Եղած է Աղեքսանտրիոյ Ազգային ժողովի փոխյարաբերութեան յանձնախումբի ատենապետ եւ գանձապահ: Նաեւ եղած է Հայկական բարեգործական ընդհանուր միութեան (ՀԲԸՄ) պատասխանատու: Էտուարտ Մանուկեան մասնագիտութեամբ բժիշկ է եւ Երեւանի մէջ առաջին եգիպտական գործարար ընկերութեան հիմնադիրը: Եգիպտոսի «Արտաքին Գործերու բաժնի» ներկայացուցիչ եւ «Եգիպտոսի հայ գործարար խորհուրդի» նախագահ:
Կենսագրութիւն
էտուարտ Մանուկեան մասնագիտութեամբ բժիշկ` rheumatologist է, միաժամանակ արդէն շուրջ 33 տարի է` կ’աշխատի նաեւ դեղագործական ոլորտին մէջ, կը զբաղի դեղագործական արտադրութեամբ, արտահանմամբ : Տարիներ շարունակ աշխատած է եգիպտական դեղագործական շարք մը ընկերութիւններու մէջ, որոնցմէ քանի մը հատը կը ներկայացնէ մինչեւ հիմա թէ՛ Հայաստանի, թէ՛ այս տարածաշրջանին մէջ գրեթէ 14 տարի:
1907 թուական
1907 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու եօթներորդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1907 ծնունդներ
Էտուարտ Մանուկեան
Կենսագրութիւն
Յունուար 2010-էն ի վեր, Բժիշկ Էտուարտ Մանուկեան Անկախ պետութիւններու համագործակցութիւն (ԱՊՀ) երկիրներու՝ արտածեալ եւ ներմուծուած ապրանքներու Գահիրէի «PRIMEXPORT» խորհրդատու գործակալութեան սեփանակատէրն է:
1907 թուական
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1907 մահեր
Էտուարտ Մանուկեան
Ազգային գործունէութիւն
1988 - 2016 տարիներուն Բժիշկ Էտուարտ Մանուկեան՝ Աղեքսանտրիոյ Ազգային ժողովի գանձապահն է, միեւնոյն ժամանակ` փոխյարաբերութեան ատենապետը` համայնքի եւ կառավարութեան միջեւ, գրեթէ 33 տարի:
Հայ-եգիպտական տնտեսական յարաբերութիւններու զարգացման գործունէութիւն
Տնտեսական յարաբերութիւնները զարգացնելու ուղղութեամբ աշխատանքներ կը տարուին, արդէն առաջին գործարար կազմակերպութիւնը արձանագրեցինք, որ դեղագործական ընկերութիւն է՝ Marckyrl Armeni : Կարելի է ըսել, որ ան առաջին եգիպտական ընկերութիւնն է, որ Հայաստանի մէջ ներկայութիւն ունի:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:1957 ծնունդներ Ստորոգութիւն:7 Յունուարի ծնածներ Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Վիրք
Վիրք (ქართლი, Iberia, Ἰβηρία), պատմական երկիր Անդրկովկասի կեդրոնական մասին մէջ։ Հարավէն եւ հարաւ-արեւմուտքէն կը սահմանակցէր Մեծ Հայքին, արեւմուտքէն՝ Կողքիսին, հիւսիսէն Ալանիային, արեւելքէն Աղուանքին։ Մայրաքաղաքներ կ՛ըլլան Մցխէթը, Արմազը եւ Թիֆլիսը։ Յունա-հռոմեական հեղինակներու մօտ կը կոչուի նաեւ Իբերիա։
Անուանում
Մինչեւ մ.թ.ա. 3-2-րդ դարերուն Սպանիան եւս կը կոչուի Իբերիա եւ անուններու նմանութիւններէն յոյն եւ լատինական հեղինակները կ՛ենթադրեն, որ Կովկասի իբերները, այսինքն՝ վրացիները, կ՛առաջացնեն Պիրենեան թերակղզիի իբերներէն։ 19-րդ դարէն սկսած առանց գիտական որեւէ լուրջ կռուանի, որոշ հետազոտողներ կը ջանան հիմնաւորել այդ ենթադրութիւնը՝ առնչութիւններ որոնելով բասկերենի եւ վրացերենի միջեւ։
Պատմութիւն
Կուր գետի հովտուն մէջ՝ ցեղային միութեան հիմքի վրայ, մ.թ.ա.IV-III դդ. սահմանագծին մէջ առաջացաւ վաղ ստրկատիրական պետութիւն, որուն հիմնադիրը, ըստ վրացական աւանդական պատմութեան, Քարթլիի տանուտէր Փառնաւազն էր։ Բնակչութեան հիմնական զբաղմունքը երկրագործութիւնն ու անասնապահութիւնն էր։ Մայրաքաղաք Մցխեթաի մէջ, ինչպէս նաեւ միւս քաղաքներուն մէջ զարգացած էին արհեստներն ու առեւտուրը։
Արտաշէս Ա-ն Վիրքէն կ՛ազատագրէ զաւթուած եւ Երուանդունիներու օրով Երուանդեան Հայաստանի կազմին մէջ մտնող Գուգարք նահանգը եւ կը միացնէ Մեծ Հայքին։ Տիգրան Մեծի ժամանակ Վիրքը կ՛ըլլայ Մեծ Հայքի գերիշխանութեան տակ։ Մ.թ.ա. 66 թուականին Արտաշատի պայմանագրով դուրս կ՛ուգայ հայկական գերիշխանութենէն։ 387 թուականին Մեծ Հայքի բաժանումէն ետք Գուգարք նահանգը կը կցուի Վիրքին եւ կ՛ըստեղծուի Վրացի մարզպանութիւնը։ 337 թուականին քրիստոնէութիւնը հայտարարուեցաւ պետական կրօն։
Ծիսակատարութեան լեզուն յունարէնն ու ասորերէնն էին, օգտագործուող այբուբենը՝ յունականն ու ասորականը։ Վահանանին պատերազմի ժամանակ հայ-վրացական զորքերը Ճարմանայի դաշտին մէջ ծանր պարտութիւն կրեցին պարսկական զորքէն։ 862-1022 թուականներուն Վիրքը կ՛ըլլայ Հայ Բագրատունիներու տերութեան մէջ։ Սելջուկեան արշաւանքներու եւ տիրապետութեան ժամանակ զգալի թիւով հայեր կը գաղթեն Վրաստան։
Վիրքը իր հզօրութեան գագաթնակէտին հասած է Դաւիթ Շինարար թագաւորի օրով։ Վրացիներուն Թամար թագուհին հայ-վրաց. զորքրով Զաքարէ եւ Իւանէ եղբայրներու օգնութեամբ կ՛ազատագրեն Հայաստանի բազմաթիւ շրջաններ։ 1199 թուականին վերջնական կ՛ազատագրուի Բագրատունեաց Հայաստանի սիրտ Անին։ Ազատագրած տարածքները կը տրուին հիմնականին Զաքարիաններուն: Վրացի Բագրատունիներու թագաւորութիւնը աւարտեցաւ 1801 թուականին, երբ Վրաստանի զգալի մասը անցաւ Ռուսաստանի տիրապետութեան տակ։ Վիրքի տարածքին մէջ այժմ Վրաստանն է։
Տե՛ս նաեւ
Ստորոգութիւն:Վրաստան
Շիրակի Միջազգային Օդակայան
Շիրակի Միջազգային Օդակայան, միջազգային օդակայան մըն է, որ կը ծառայէ Գիւմրիի եւ Շիրակի մարզերը, Հայաստանի մէջ: Օդակայանը կը գտնուի Գիւմրիի կեդրոնէն 5 քմ. հեռու: Անոր բացումը տեղի ունեցաւ 1961 թուականին, եւ կը նկատուի Հայաստանի երկրորդ ամէամեծ օդակայանը, առաջինը ըլլալով Զուարթնոց Միջազգային Օդակայան :
Պատմութիւն
Օդակայանին վերջակայանը հիմնուած է 1982 թուականին, ճարտարապետ՝ Լեւոն Քրիստոֆորեան եւ Ռուբէն Ասրտատեանի կողմէ: Սակայն, 1988-ի երկրաշարժէն ետք, օդակայանը դարձաւ ոչ-գործնական մինչ իր վերանորոգումը 2004 թուականին: 2006 թուականի սկիզբը, Հայաստանը կարիքը ունեցաւ երկրորդ օդակայանի երբ աննպաստ օդի պայմանները շատ մը թռիչքներ ստիպուեցան իրենց ընթացքը փոխել Զուարթնոցի Միջազգային Օդակայանէն դէպի Շիրազի Միջազգային Օդակայան: Ինչպէս նաեւ նոր ռատիոտեղակայանքեր զետեղուեցան 2006 թուականին որ կարելի դարձուցին ճանչնալու օդանաներ 400 քմ. շառաւիղ հեռու :
26 Դեկտեմբեր, 2018 թուականին, Հրիփսիմէ Գրիգորեան, Զբօսաշրջիկութեան Կոմիտէին պետը, որ Տնտեսական Զարգացման եւ Ներդրումներու Նախարարութեան բաժին մը է, հաստատեց թէ Եւրոպական քիչ ծախս ունեցող օդանաւի ընկերութիւնները պատրաստ են մուտք գործելու Հայաստանի շուկան: Ըստ Հրիփսիմէին, բանակցութիւններ տեղի ունեցան այս քիչ ծախս ունեցող օդանաւի ընկերութիւններուն հետ եւ այս ընկերութիւնները շուտով պիտի ունենան թռիչքներ Հայաստանի երկրոդ ամէնամեծ քաղաքին մէջ՝ Գիւմրի:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայաստանի օդակայաններ Ստորոգութիւն:Միջազգային օդակայաններ
Պարսելոնա-Էլ Փրաթ Միջազգային Օդակայան
Պարսելոնա-Էլ Փրաթ օդակայան (քաթ.՝ Aeroport de Barcelona – el Prat, սպ.՝ Aeropuerto de Barcelona-El Prat), յայտնի է նաեւ որպէս Էլ Փրատի օդանաւակայան, միջազգային օդանաւակայան, որ կը գտնուի Քաթալոնիայի ինքնավար համայնքի մայրաքաղաք Պարսելոնայի կեդրոնէն 12 քմ հեռաւորութեան վրայ գտնուող Էլ Փրատ տէ Լեոպրեկատ բնակավայրին մէջ ։
Կը համարուի Սպանիոյ երկրորդ խոշորագոյն օդանաւակայանը՝ Ատոլֆ Սվարէսի անուան Մատրիտ Պարախաս միջազգային օդանաւակայանէն ետք։ Ըստ զբաղուածութեան ցուցանիշի՝ Պարսելոնայի օդանաւակայանը եօթերորդն է ամբողջ Եւրոպայի մէջ` Լոնտոնի, Փարիզի, Ամսթերտամի, Ֆրանքֆուրթի, Ստամպուլի եւ Մատրիտի օդանաւակայաններէն ետք։ 2016-ին Պարսելոնայի օդանաւակայանը կ՛ընդունի գրառումով թիւով 44.1 միլիոն ուղեւոր, որ շուրջ 11.2 տոկոսով կը գերազանցէր նախորդ տարուան՝ 2015-ի ցուցանիշին : Օդանաւակայանը հիմնականին կը ծառայէ ներքին եւրոպական ուղղութիւններով, ինչպէս նաեւ կը կազմակերպէ թռիչքներ դէպի Հիւսիսային (Միացեալ Նահանգներ, Քանատա) եւ Հարաւային Ամերիկա (Արժանթին, Պրազիլ, Քոլումպիա, Փերու), Մերձաւոր Արեւելք (Իսրայէլ, Լիբանան, Յորդանան, Իրան, ԱՄԷ, Քաթար), Ասիա (Չինաստան, Հարաւային Քորիա, Սինկափուր, Հոնկ Գոնկ, Փաքիստան) եւ Ափրիկէ (Ալժերիա, Եգիպտոս, Մարոք, Թունիս, Կամպիա, Եթովպիա, Սենեկալ):
Ինչպէս Պարախասի օդանաւակայանը, այնպէս ալ Էլ Փրատօն, կը սպասարկէ Սպանիոյ ազգային օդային փոխադրող «Puente Aéreo» ընկերութիւնը ։
Հանրային պարտէզ
Հանրային պարտէզ, Սուրիոյ Հալէպ քաղաքի ամենայայտնի պարտեզներէն։ կը գտնուի Պապ Ալ-Ֆարաճի շրջանին մէջ՝ քաղաքին կենդրոնը։
Պարսելոնա-Էլ Փրաթ Միջազգային Օդակայան
Պատմութիւն
Պարսելոնայի առաջին օդանաւակայանը, որ կառուցուածէ Էլ Ռոմոլարի մէջ, հիմնադրուած է 1916-ին։ Սակայն այդ երկար հեռանկար չունէր, քանզի երկու տարի ետք կը կառուցուի նոր օդանաւակայան՝ աւելի զարգացած ենթակառուցուածքներով։ Օդանաւակայանի առաջին սպասարկող ինքնաթիռը եղած է «Groupe Latécoère» ընկերութեան ֆրանսական արտադրութեան Salmson 300 օդանաւը, որ իր առաջին չուերթը կատարած է Թուլուզէն դէպի Քազապլանքա։ 192-էն սկսել կը գործէ ծրագրաւորուած առեւտրական ծառայութիւն ։ 1948-ին կը ստեղծուի Պարսելոնայի օդանաւակայանի թռիչքուղին եւ ճիշդ նոյն տարին ալ իր ծառայութիւնները այստեղ կը գործարկէ առաջին օտարերկրեայ օդաընկերութիւնը՝ «Pan American World Airways»-ը, որ առաջին չուերթով Լիզպոնէն մեկնում է ընկերութեան գլխամաս Նիւ Եորք։
Հանրային պարտէզ
Դասական տեսքով, շատրուաններով, ծաղկանոցներով, երախաներու յատուկ խաղավայրներով միջավայր մը, ուր ժողովուրդին մեծամասնութիւնը կ'այցելէ՝ վայելելու առողջարար օդ ու մտերմիկ մթնոլորտ։ Ուշագրաւ է յատկապէս մեծահասկներուն ներկայութիւնը, ինչպէս նաեւ պատանիներու եւ երիտասարդներու, որպէս հանդիպման կենդրոն (ընկերներու եւ բարեկամներու)։
Պարսելոնա-Էլ Փրաթ Միջազգային Օդակայան
Պատմութիւն
Նոյն տարուան 4 Նոյեմբեր-ին կը սկսի առաջին ներսպանական չուերթներու ձեւաւորումն ու Պարսելոնայի օդանաւակայանի կապակցումը Մատրիտի Պարախաս օդանաւակայանի հետ։ 1963-ին օդանաւակայանէն օգտուող քաղաքացիներու թիւը կը հատէ մէկ միլիոնի շեմը։ 1965-ին կը կառուցուի հսկիչ աշտարակ, իսկ 1968-ին՝ կը բացուի նոր կայան, որ մինչ օրս կը գործէ ։
Հանրային պարտէզ
Պարտէզը ունի տարբեր մուտքեր, յուշարձաններ, իսկ տարածքը 17 հեքթար է։
Պարսելոնա-Էլ Փրաթ Միջազգային Օդակայան
Պատմութիւն
3 Օգոստոս 197-ին «Pan American World Airways»-ը կը սկսի իրականացնել հերթական ծառայութիւնը Պարսելոնայի, Լիզպոնի եւ Նիւ Եորքի միջեւ՝ Boeing 747-ի գործարկմամբ։ 1976-ին կը կառուցուի նոր կայան՝ յատուկ ներպիրենեան օդային ծառայութիւններու եւ բեռնափոխադրումներու համար, միացուած փոստային եւ օդային բեռնափոխադրման ծառայութիւններ: 1977-ին Պարսելոնա-Էլ Փրատ միջազգային օդանաւակայանը կ՛ընդունի 5 միլիոն ուղեւոր։
1992-ին Ամառային օլիմպիական խաղերը կը ժամանեն Պարսելոնա եւ օդանաւակայանը կը ստանձնէ արտասահմանեան բազմահազարաւոր պատուիրակներու, հիւրերու եւ երկրպագուներու ժամանման ողջ ծանրութիւնը։ 1992-ին կը բացուի նոր հսկիչ աշտարակ, որ կը փոխարինուի 2006-ին։ 2009-ին կը բացուի առաջին կայանը, ո մինչ օրս կը համարուի ամենածանրաբեռուած ենթակառուցուածքը։ Այսօր, չուերթներու 70 %-ն կ՛իրականացուի կայան 1-ի միջոցով։ 1999-էն ետք օդային երթեւեկութիւնը կտրուկ անկում կ՛ապրի։ Օդային ինքնաթիռի ոլորտային ճգնաժամը պայմանաւորուած էր Ժիրոնայի եւ Ռեուսի կանոնադրութեան բազմաթիւ չուերթներով, որոնց թռիչքուղու վերջնական կանգառը Էլ Փրատն էր։ 2005-էն ետք Էլ Փրատը կը դառնայ Սպանիոյ թիւ երկու օդանաւակայանը։ Դեկտեմբեր 2016-էն ի վեր Պարսելոնայի օդանաւակայանը կը սկսի իրականացնել չուերթներ նաեւ դէպի Լատինական Ամերիկա եւ Ասիա։
Ծառայութիւններ
Պարսելոնա-Էլ Փրատ միջազգային օդանաւակայանին կը սպասարկեն հիմնականին տեղական եւ եւրոպական օդային ընկերութիւնները, որոնք ունին որոշակի գործելու հիմք։ Միջմայրցամաքային կապերը վերջին տարիներուն զգալի քանակութեամբ ուղեւորափոխադրումներ չեն առաջացուցած: Թուաքանակի հետ կապուած աճը սկսած է 21-րդ դարու սկիզբը եւ զգալիօրէն ընդարձակուած վերջին տարիներուն։ Երթալով զգալիօրէն կ՛աճի հանգստեան եւ զբօսաշրջային նպատակներով օդային փոխադրումներու ծաւալները։ Համեմատաբար աւելի ցած գիներով օդային ընկերութիւններ են Ryanair, EasyJet, Norwegian Air միջազգային, EasyJet Switzerland, Wizz Air and Transavia.com-ը։ Սեպտեմբեր 2010-ին օդանաւակայանին մէջ հիմնուած է թռիչքային նոր հիմք :
Օդանաւակայանը ունի 3 թռիչքուղի, որոնցմէ երկուքը կ՛իրականացուին զուգահեռ կարգով։ Օդանաւակայանը կը հանդիսանայ Քաթալոնիայի ժեներալիտետի եւ Սպանիոյ թագաւորական կառավարութեան միջեւ կառավարման եւ վերահսկողութեան քաղաքականութեան քննարկման առարկայ՝ «Aena»-ի (օդանաւակայանի կառավարիչ) եւ տարբեր օդային ընկերութիւններու մասնակցութեամբ: Հակասութեան մէկ մասը կը վերաբերի օդանաւակայանի ստեղծման բացառութիւններուն եւ Aena-ի ցանցի միւս օդանաւակայաններու նկատմամբ առաւելութիւններուն՝ արտաքին ներդրումներու տեսանկիւնէն։
Առիւծ Արքայ
Առիւծ Արքայ, 1984-ին պատրաստուած ամերիկեան տեսահոլովակ՝ «Walt Disney Feature Animation» արուեստանոցին կողմէ եւ հրատարակուած՝ «Walt Disney Pictures»ին կողմէ։
«Disney» արուեսատնոցին 32-րդ պատկերական տեսահոլովակն է, եւ 55-րդ տեսահոլովակը` «Disney Renaissance» կոչուած ժամանակաշրջանին։ Առիւծ Արքան արտադրուած է «Ռոճըր Այլըրս»ին եւ «Ռոպ Մինքոֆ»ին կողմէ, աջակցութեամբ «Տոն Հան»ին: Տեսահոլովակին մասնակցողներուն ցանկը պատրաստուած է «Իրէն»ին, «Ճոնաթան Ռոպերթս»ին, եւ «Լինտա Ուոլվըրդոն»ի կողմէ։ Տեսահոլովակին հիմնական երգերը երգահանուած են « Էլթըն Ճոն »ին կողմէ եւ գրուած՝ «Թիմ Ռայս»ին կողմէ։
Տեսահոլովակին մասնակցութիւն բերած է նաեւ «ensemble voice cast»ը, որ կը ներառէ «Մատթէոս Պրոտերիք»ը, «Ըրլ Ճոն»ը, «Ճէրէմի Այրընզ»ը, «Ճոնաթան Թէյլըր Թովմաս»ը, «Մոյրա Քէննիլ»ը, «Նաթան Լէյն»ը, «Էրնի Սապելլա»ն, «Ռովան Արքդինքսըն»ը, «Ռոպերդ Կիւլոմ»ը, «Մատժ Սինքլէյր»ը, «Ուուտի Քոլտպըրկ»ը, «Չիչ Մարին»ը եւ «Ճիմ Քամմինկս»ը։ Դէպքը տեղի կ'ունենայ առիւծին արքայութեան մէջ, որ կը գտնուի Ափրիկէի մէջ, եւ ազդուած է Ս. Մովսէսի պատմութենէն, եւ Ուիլիըմ Շէյքսփիրի «Համլէթ»էն։
Նիւթ
Գլխաւոր հերոսը առիւծ Սիմպան է, որ հօր՝ Մուֆասայէն ետք պէտք էր անասուններու յաջորդ թագաւորը դառնար եւ իր իր տեղը գտնէր բնութեան «Կեանքի շրջանակ»ին մէջ, սակայն  հօրեղբայրը՝ Սքարը, դաւադրաբար կը սպաննէ եղբայրը՝ դառնալով թագաւոր, իսկ Սիմպան տարիներ ետք կը վերականգնէ իշխանութիւնը։
Սիմպային՝ հերոս երիտասարդ առիւծին արկածներով լի ճանապարհորդութիւնը հիմք կը հանդիսանայ «Առիւծ արքան» շարժապատկերին :
Երբ Սիմպան ձագ կը դառնայ, Մուֆասան անոր ցոյց կու տայ «Հպարտութեան հողերը» եւ կը բացատրէ թագաւորութեան պարտականութիւնները եւ «Կեանքի շրջանակը», զոր կը կապէ բոլոր կենդանի էակներուն: Օր մը Սիմպան եւ անոր սիրելի ընկերուհին՝ Նալան, կ'ուսումնասիրեն փիղերու գերեզմանոցը, ուր երկուքին կը հետապնդեն երեք բորենիներ՝ Շենզին, Պանզայը եւ Էտը: Մուֆասային կ'ահազանգէ եղջերաւոր Զազուն, եւ կը փրկէ ձագերը: Թէեւ նեղացած Սիմպայէն՝ իրեն չհնազանդելու եւ զինք ու Նալան վտանգի ենթարկելուն համար, Մուֆասան կը ներէ զինք եւ կը բացատրէ, որ անցեալի մեծ թագաւորները գիշերային երկինքէն կը հսկեն անոնց, որոնք օր մը պիտի հսկեն Սիմպային։ Սքար, ծրագրելով յարձակումը, կ'այցելէ բորենիներուն եւ զանոնք կը համոզէ իրենց օգնել սպաննելու ե՛ւ Մուֆասան, ե՛ւ Սիմպան՝ «Հպարտութեան հողեր»ուն վրայ որսի իրաւունքներու դիմաց:
Սքար թակարդ կը լարէ Սիմպային եւ Մուֆասային համար: Մուֆասան կը փրկէ Սիմպան, բայց վտանգաւոր կերպով կախուած է կիրճին եզրէն. ան կը խնդրէ Սքարին օգնութիւնը, բայց Սքար Մուֆասան կը հրէ եւ ան կը մահանայ։ Սքար կը խաբէ Սիմպան, որպէսզի հաւատայ, որ այդ իրադարձութիւնը իր պատճառով եղած է, եւ անոր կ'ըսէ, որ ձգէ թագաւորութիւնը եւ երբեք չվերադառնայ: Երբ Սիմպան կը փախչի, Սքար կը հրամայէ բորենիներուն սպաննել Սիմպան։ Սքար, չգիտնալով, որ Սիմպան ողջ է, կը պատմէ, որ հրմշտոցը սպաննած է ե՛ւ Մուֆասան, ե՛ւ Սիմպան եւ յառաջ կը շարժի իբրեւ նոր թագաւոր՝ արտօնելով բորենիներուն մտնել «Հպարտութեան հողեր»:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:ԱՄՆ
326 (թիւ)
326 (երեք հարիւր քսանվեց) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 325-ի եւ 327-ի միջեւ
Գէորգ Թահթայեան Կիրակնօրեայ Ազգային Վարժարան
Գէւորգ Թահթաեան կիրակնօրեայ դպրոց, գործած է 1967- 1978 թուականին, ունեցած է մօտ 150 աշակերտ։ Ազգային վարժարան, հիմնուած է 1978 թուականին՝ ազգային բարերար Գէւորգ Թահթաեանի նուիրատուութեամբ (100 հազար ֆունտ ստեռյինգ) եւ Անգլիոյ համայնքային եկեղեցական խորհուրդի մշակութային մարմնի նախաձեռնութեամբ։ 1979 թուականին վարժարանը Սուրբ Պետրոս եկեղեցւոյ փոքր սրահներէն տեղափոխուած է «Աքթրն հայ սքուլ» կոչուող անգլիական դպրոցի շէնքը։ Վարժարան կ՝ ընդունուին երեք տարեկանէն սկսեալ երեխաներ։ Մանկապարտէզի եւ նախակրթարանի քառամեայ շրջանէն ետք կը սկսի ուսումնական բաժնի յոթնամեայ շրջանը։ Ուսումնական ծրագիրը կը նեռարէ հայոց լեզու, հայոց պատմութիւն, կրօն, երգեցողութիւն եւ վերջերս աւելացած «ընթացիկ հարցեր» առարկաները, որոնք կը դասաւանդուին արեւելահայերէն եւ արեւմտահայերէն։ Դասագիրքերը կը ստանան Հայաստանէն, Իրանէն, Ամերիկայէն եւ Վենետիկէն։ Վարժարանը ունի գրադարան, որ կը պարունակէ շուրջ 800 գիրք եւ պարբերական։ Ամէն տարի դպրոց կը յաճախէ 190 220 աշակերտ, ուսուցիչներու թիւը՝ 22-25։ Վարժարանին մէջ կը կազմակերպուին հանդէսներ՝ նուիրուած Թարգմանչաց տօնին, Վարդանանց հերոսամարտին, Ապրիլի 24-ին։
Ստորոգութիւն:Հայկական կրթական հաստատութիւններ
Գէորգ Խոռխոռունի
Գէորգ Խոռխոռունի (Խորխորեան, հորհորեան, ), հայ բժիշկ։
Կենսագրութիւն
Գէորգ Խոռխոռունին ծնած է մոտաւորապէս 1890 թուականին, Կոստանդնուպոլիս։ 1914 թուականին աւարտածէ Կ. Պոլսոյ Օսմաեան կայսերական բժշկական վարժարանը։ Աշխատած է որպէս բժիշկ։ 1914 թուականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ զինուորական բժիշկ ծառայած՝ Երզնկայի բերդի հիւանդանոցին մէջ՝ հարիւրապետի աստիճանով։
1915 թուականի Փետրուարի 25-ին կամ 1916 թուականի Մարտի 7-ին, Երզնկայի մէջ մահացած է ժանտախտէն՝ մօտ 25 տարեկան հասակին։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:Պրուսա ծնածներ Ստորոգութիւն:1915 մահեր Ստորոգութիւն:Կոստանդնուպոլիս ծնածներ Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր Ստորոգութիւն:Երզնկա մահացածներ
Քուքենհոֆ (Հոլանտա)
Քուքենհոֆ, ծաղիկներու պարտէզ՝ Հոլանտայի մէջ: Ճանչցուած է նաեւ Եւրոպայի պարտէզ անունով: Համաշխարհային ճանաչում ունեցող ծաղիկի պարտէզներէն է։
Աւելի քան եօթը հեկտար տարածութիւն ունեցող այս պարտէզին մէջ ամէն տարի կը ցանուի մօտաւորապէս եօթը միլիոն սոխ` ցուցադրելու համար հոլանտական ծաղիկներուն ամէնէն գեղեցիկ հաւաքածոն:
Այս ծաղիկները ԺԷ. դարուն այնքան յարգի էին Հոլանտայի մէջ, որ անոնք իբրեւ դրամ կը գործածուէին:
Պարտէզին մէջ կը ցուցադրուին կակաչի 800 տեսակներ:
Սկզբնական շրջանին Քուքենհոֆ, որ կը նշանակէ բանջարանոց, կը գործածուէր մշակելու համար պտուղներ եւ բանջարեղէններ` նշանաւոր ազնուական կնոջ մը խոհանոցին անձնակազմին համար: 1641-ին հոն կը շինուի պալատ մը, եւ անոր շրջակայքը կը փոխուի: ԺԹ. դարու կէսերուն անիկա կը ստանայ անգլիական պարտէզի մը կերպարանքը :
Այցելուներ
2017-ին պարտէզը 1.4 միլիոն զբօսաշրջիկ ընդունած է :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հոլանտայի այգիներ
Աննա Էշու
Կենսագրութիւն
Հայ-ասորական արմատներով Աննա ծնած է Նիւ Պրիթէյն: Մայրը, որ մա­կա­նու­նով Բա­բա­յեան էր, փախած է Հայաստանէն դէպի Իրաք, ապա Միացեալ Նահանգներ : Հայրը, Ֆրետ ՃորՃ, ոսկերիչ եւ ժամագործ էր, ասորի քրիստոնեայ: Իսկ Աննա քաղդէացի կաթողիկէ է :
2015-ի, Աննա Էշու, մաս կազմեց ամերիկեան պաշտօնական պատուիրակութեան, զոր մասնակցեցաւ Երեւանի մէջ տեղի ունեցած Հայոց Ցեղասպանութեան 100ամեակին առթիւ կազմակերպուող ձեռնարկներուն: Կի­սո­ւե­լով Ապ­րի­լին՝ Ցե­ղաս­պա­նու­թեան յի­շա­տա­կի օ­րե­րուն Հա­յաս­տան կատա­րած իր այ­ցի տպա­ւո­րու­թիւն­նե­րով, քոնկ­րե­սա­կա­նը նշած է, որ հա­ճոյ­քով նկա­տած է տա­ղան­դա­ւոր երիտասարդներու բազ­մու­թիւ­նը Հա­յաս­տա­նի մէջ.
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1942 ծնունդներ Ստորոգութիւն:13 Դեկտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:Նիւ Պրիթէյն ծնածներ
Ապտակ (ամսագիր)
«Ապտակ», Երգիծաբանական, քաղաքական հանդէս։ Հնչակեան կուսակցութեան պաշտօնական հանդէսը։ Լոյս տեսած է 1894-1897 թուականներուն Աթէնք, ապա՝ Լոնտոն, 4 էջ (43 x 29 սմ. )։ Խմբագիրներ՝ Աւետիս Նազարբէկ, Պետրոս Մարիմեան։
Գործունէութիւն
Արծարծած է արեւմտահայերու քաղաքական ազատագրութեան խնդիրները։ Դատապարտած է թուրք կառավարութեան հայաջինջ քաղաքականութիւնը, քննադատած է ազատագրական շարժումներուն անտարբեր հայ հարուստներն ու կղերը։
Տպագրած է երգիծական բանաստեղծութիւններ, թերթօններ, ծաղրանկարներ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հանդէսներ
Տիրան Էօմիւրեան
Տիրան Գրիգորի Էոմյուրյան (1875, Կեսարիա - 1915), հայ բժիշկ։
Կենսագրութիւն
Տիրան Էօմիւրեանը ծնած է 1875 թուականին, Կեսարիա։ 1899 թուականին աւարտած է Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանի բժշկա­կան բաժինը։ Գաղատիոյ (Անգարա) հիւանդանոցէն ներս աշխատած է (իբրեւ բժիշկ)։
Հաւանաբար, 1915 թուականին՝ ժանտախտէն մահացած է։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Փոխաբերութիւն
Փոխաբերութիւն, լեզուա-ոճային ձեւ, երբ բառ մը կը գործածուի
բառարանային իր իմաստէն դուրս՝ տարբեր իմաստով։ Գրագէտին իսկ կողմէն՝ անոր տրուած իմաստով մը, որոշ շրջագրութեան մը մէջ։ Այսպէս է քերթուածի՝ Աջիցս Եփրատ, ձախիցս Տիգրիս, ահեղ ձէներով, սաղմոս կարդալով անցան գնացին... տողին մէջ. կամ Ան մեծցուց աղջնակը, անոր բարակուկ մարմնին մէջ սիրելով իր արիւնը նախադասութեան մէջ։
Փոխաբերութիւնը որոշ նմանութիւն ունի համեմատութեան հետ,խ ան առումով, որ կրնանք ըսել, թէ անիկա կրճատուած ու խտացուած համեմատութիւն է, ուր բաղդատուող եզրերէն մէկը այլեւս չի տեսնուիր։ Փոխաբերութիւնը երբեմն կը ծաւալի մէկ բառէ անդին, կը դառնայ փոխաբերական ամբողջ համակարգ մը։ Այսպէս է, օրինակ՝ «Բիւրեղի Դիւթանք» քերթուածին մէջ, ուր բիւրեղ մը շարժող մանուկը եւ աւարտին մօտ երեւցող քերթողը «կը փոխաբերեն» իրար։
Ազատ Օրերու Թատրոն
Պատմութիւն
Թատրոնի շէնքը կառուցուած է 1912-1914 թուականներուն, Հիփոլիթ Քորվին-Միլեւսկիի (Hipolit Korwin-Milewski) նախաձեռնութեամբ, իսկ կառուցման ծախսը լեհական համայնքի հաւաքած գումարներն են։
Փոխաբերութիւն
Ստորոգութիւն:Փոխաբերութիւններ
Ազատ Օրերու Թատրոն
Պատմութիւն
Ազատ օրերուն գործող Լեհական թատրոնը կը համարուի Վիլնիւսի մշակութային կարեւորագոյն հաստատութիւններէն մէկը։ Բացի թատերական ներկայացումներէն եւ համերգներէն, այստեղ տեղի կ՛ունենան հասարակական-քաղաքական բնոյթի միջոցառումներ։ Մասնաւորապէս, այստեղ տեղի ունեցած է 18-22 Սեպտեմբեր 1917-ի վեհաժողովը, որ ղեկավարուծ էր Յոնաս Բասանավիչիւսաի կողմէ եւ որուն կը մասնակցէին 214 պատուիրակներ, որոնք ընտրուած էին Լիտուայի խորհուրդի կողմէն։
1986-ին թատրոնին մէջ կառուցուած է եւ մինչեւ այսօր կը գործէ Լիտուայի ռուսական թատերական թատրոնը :
Անսպասելի (2015 ֆիլմ)
Անսպասելին, 2015 Ամերիկեան թատերախաղ ֆիլմ է. գրուած է Քրիս Սուանպերկ եւ Մեկան Մերսիերին կողմէ. կը գլխաւորէ Գօպի Սմալտերս իբրեւ ուսուցիչ Շիքակոյի երկրորդական վարժարանի մէջ, որ առանց ուզելու յղիացած է։ Աշակերտներէն մէկը, Ճազմին (Կայիլ Պին)ն ալ անսպասելիօրէն յղի է, եւ այս երկուքը կը միանան կազմաւորել իրենց ապագաները։
Ֆիլմը ունեցաւ իր աշխարհային բացումը 25 Յունուարին «2015 Sundance Film Festival» ի մէջ։ Ֆիլմը թողարկուած է սահմանային թողարկում ի մէջ եւ ընդմէջ պահանջուած հոլովակ 24 Յուլիս 2015-ին The Film Arcade-ին կողմէ:
Ծրագիր
Ներքին քաղաք Շիքակոյի երկրորդական վարժարանի ուսուցիչը ընդլայնեց ոչ սիրելի ընկերութիւն, իր ամենալաւ աշակերտներէն մէկուն հետ փորձելով տիրապետել անսպասելի յղիութիւններուն։
Արտադրութիւն
Սուանպերկ մօտաւորապէս 2 տարիէն գրեց ֆիլմին պատմութիւնը։ Ֆիլմը նկարուած է West Humboldt Park ին եւ East Garfield Park, Chicago-ին մէջ, բայց տեղի կ'ունենայ Էնկլվուտ։
Գօպի Սմալտերս յղի էր նկարումի ժամանակ։ Սմալտերսին յղիութիւնը՝ իր դերին յղիութեան հետ անակնկալ զուգադիպութիւն էր. Ֆիլմը 2014 Հոկտեմբերին լրացաւ:
Թողարկում
Ֆիլմը ունեցած է իր աշխարհային բացումը 2015 Sundance Film Festival-ի մէջ 25 Յունուար 2015-ին: Կարճ ժամանակ ետք յայտարարուեցաւ, «The Film Arcade» ընկերութիւնը նուաճած է ֆիլմին նուաճումի իրաւունքները: Ֆիլմը թողարկուած է 24 Յուլիս 2015-ին, սահմանային թողարկման մէջ, եւ ընդմէջ պահանջուած հոլովակ.
Ընդունելութիւն
Անսպասելին ստացած էր դրական քննադատութիւն։ Ֆիլմի քննադատութիւն հաւաքող համացանցի էջը Րոտտէն Տօմաթոս տուած է ֆիլմին 67% նիշ, միջին գնահատանքով 6.4/10, ըստ քննադատութիւններուն 51 քննադատողներու կողմէ։ Համացանցի էջին համաձայնութիւնը կը կարդայ "Անսպասելին կը փաստէ մտածուած է եւ լաւ խաղցուած: Եթէ որեւէ բան- քաղցր- տեսուած է արժէքաւոր է, խորհուրդ-դրդրող նիւթեր են: «Metacritic» ի մէջ, ֆիլմը կ'ընդգրկէ 65%, նմուշուած 20 ֆիլմ քննադատութիւններուն կողմէ, ցոյց տալով "ընդհանրապէս սիրուած քննադատութիւններ":
Վերագրութիւններ
Ստորոգութիւն:2015 ֆիլմեր
Զաւէն Քհնյ. Փոլատեան
'''Զաւէն Քհնյ. Փոլատեան''', աւազանի անունով Ովսկիա, որդի Ժոզէֆի եւ Ովսաննայի, ծնած է քեսապցի ծնողքէ, Քեսապ, 1931-ին։
Նախնական կրթութիւնը ստացած է Քեսապի Ուսումնասիրաց Վարժարանէն ներս, զոր աւարտած է 1946-ին։
Իր ընտանիքին նիւթապէս օգտակար դառնալու համար, մտած է գործնական կեանքի ասպարէզ ու հետեւած՝ արհեստի։ Սակայն քանի մը տարիներու գործնական կեանքի փորձառութիւնը իր մէջ գոյացուցած է այն հաստատ համոզումը, թէ ինք շուկայի մարդ չէ, այլ իր հետաքրքրութեան աշխարհը դպրոցն է։
1951-ին, այս գիտակցութենէն մղուած, մտած է ուսուցչական ասպարէզ ու պաշտօվարած է Քեսապի Ազգ. ուսումնասիրաց Միացեալ վարժարանին մէջ։
Երբ տարիներ ետք նիւթական իր պայմանները բարելաւուած են, պատրաստուած է ամուսնութեան։
Ընտրած է իր կեանքի ընկերը քեսապցի օրդ. Նազելի Չոլաքեանը, որուն հետ պսակուած է Քեսապի մէջ 1954-ին եւ ունեցած է երեք զաւակներ։
Տարիներ ետք, երք Քեսապ կը մնայ արռանց հոգեւոր հովիւի, տեղւոյն թաղականութիւնը կ'առաջարկէ տիրացու Ովսիա Փոլատեանին՝ քահանայ ձեռնադրուիլ Քեսապի համար։
Կրթական կեանքի տարիներու ծառայութիւնն ու դպրեվանք ուսանիլը, գլխաւոր ազդակներ կ'ըլլան զինք դէպի քահանայութիւն առաջնորդելու եւ սիրայօժար ընդառաջելու հայրենակիցներուն փափաքին։
Զաւէն Քհնյ. Փոլատեան ունի մշակուած հայերէն լէզու, ազգային ոգի, կրթական ծառայութեան կարողութիւն եւ գաղափարական աշխարհ։
Ան իր ետին կը ձգէ աւելի քան տասը տարիներու կրթական ծառայութեան, քառասունվեց տարիներու քահանայութեան վաստակ եւ կը շարունակէ համեստ ծառայութեամբ մխիթարել իրենց հարազատները կորսնցուցած մեր ազգին զաւակները ։
Թորոս Թորանեան
Թորոս Խաչեր Թորանեան, գրող, հրապարակախօս, արձակագիր, հասարակական գործիչ, բժիշկ։
Կենսագրութիւն
Թորոս Թորանեան ծնած է 1928 թուականին՝ Սուրիա, Հալէպ։ Սովորած է Հալէպի Կիւլպէնկեան դպրոցէն ներս։ Ստացած է բժշկական կրթութիւն։
Բազմաժանր ստեղծագործող է։
Լոյս ընծայած է «Աստղերու ճամբան» (1960), «Կանաչ տառեր» (1965), «Անտալուզեան երգեր» (1979), «Կարօտի Ճամբաներով» (1990), «Մեծ Հորս Պատմած Հեքիաթները» (1992), «Թող Հայաստանը Խօսի» (1998), «Կեանքի Կեռմաններով» (1999) եւ այլն։
Հեղինակ է նաեւ «Վավա եւ Սարգիս Խաչատրեան» (1983), «Ժամանակի Վկան եւ Ապագայի Դեսպանը» (1990), «Անդրանիկ Ծառուկեան Արձակագիրն ու Բանաստեղծը» (2000), «Ամբողջական Գրագէտը. Ռոպէր Հատտէճեան» (2002), «Ձրոյցներ Կարպիս Սուրէնեանի Հետ» (2003), «Սիմոն Սիմոնեան Երեւոյթը» (2004) մենագրութիւններու ։
Մէջբերումներ Թորոս Թորանեանէն
Մենք, ինչպէս երեւանցիները սովորութիւն ունին ըսելու, այն գլխէն լսած ենք Խաչատուր Աբովեանի ձայնը, որ կ՛ըսէր. «Այն որ լեզուն կը կորսնցնէ, ազգը կը կորսնցնէ», լեզուն կորսնցնողը չի կարնար ճանչնալ հայ մշակոյթը, հայոց պատմութիւնը։ Հալէպ, իմ ընկերներէն մէկնը կ՛ըսէ, որ մենք հիմա Սփիւռքի մէջ դարձած ենք հայանման բան մը, հայ չենք։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1929 ծնունդներ Ստորոգութիւն:29 Փետրուարի ծնածներ Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ Ստորոգութիւն:Սուրիահայ գրողներ Ստորոգութիւն:Հալէպ ծնածներ Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակախօսներ Ստորոգութիւն:Հայ արձակագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:Մովսէս Խորենացիի մետալակիրներ
Գէորգ Խրլոբեան
Գէորգ Խրլոպեան, հայ փիլիսոփայ:
Կենսագրութիւն
Գէորգ Խրլոպեան ծնած է 19 Օգոստոս 1927-ին, Սուրիոյ Հալէպ քաղաքը: Որդին է Պէյրութի Հայկազեան Համալսարանի Հայագիտութեան Բաժանմունքի հիմնադիր վարիչ, հայագէտ Վեր. Տիգրան Գէորգ Խրլոպեանի:
Կրթութիւն
Ուսումը ստացած է Հալէպի Էմմանուէլ Վարժարանէն ներս վեցամեայ կրթութեամբ, որ աւարտած է 1940-ին: Ապա, աւարտած է Հալէպի Ալեփփօ Գոլէճը 1946-ին: 1951 թուականին աւարտած է Երեւանի պետական համալսարանի Հայոց Լեզուի, հոգեբանութեան եւ Տրամաբանութեան բաժինը, աւարտաճառ ներկայացնելով Անտոն Գարագաշեանի ժառանգութիւնը:
Արժանացած է գիտական աստիճաններու՝ գիտութիւններու թեկնածու, Հայ Փիլիսփայութեան պատմութեան գծով, 1960-ին, աւարտաճառ ներկայացնելով՝ Անանիա Շիրակացիի Աշխարհայեացքը, գիտական ղեկավար ունենալով՝ ակադեմիկոս Վազգէն Չալոյեանը: Գիտութիւններու դոկտոր, 1974-ին, աւարտաճառ ներկայացնելով՝ Հայ Սոցեալական (Ընկերային) իմաստասիրութեան պատմութիւնը: Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Վազգէն Ա. Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի ղեկավարութեամբ ուսումնասիրած է հայ աստուածաբանութեան պատմութիւնը, 1965-1985 տարիներուն: Աստուածաբանութեան դոկտորական ստացած է 1998-ին, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու մէջ, աւարտաճառ ներկայացնելով՝ Վաղ Քրիստոնէութիւնը Հայաստանի մէջ:
Մասնագիտական գործունէութիւն
Գէորգ Խրլոպեան իբրեւ ուսուցչապետ (փրոֆեսոր) աշխատած է Երեւանի Պետական, Պէյրութի Հայկազեան, Պուէնոս Այրէսի Էլ Սալւատոր (Արժանթին), Տիթրոյթի Ուէյն (ԱՄՆ), Լա Վերնի (ԱՄՆ) համալսարաններուն մէջ:
Ան եղած է Երեւանի Պետական Համալսարանի եւ Լա Վերն Համալսարանի Հայագիտութեան Ամպիոնի վարիչ: Վարած է Կիրովականի (Վանաձոր) Մանկավարժական Հիմնարկի նախագահի պաշտօնը:
1968-1969 տարիներուն, ան եղած է ՊԷյրութի Հայկազեան Համալսարանի Հայագիտական ամպիոնի վարիչ։ 1979-ին Կիրովականի մանկավարժական համալսարանի վերատեսուչ։
Մասնակցած է բազմաթիւ համաշխարհային, միութենական, համաամերիկեան, շրջանային եւ բարձրագոյն ուսումնական հաստատութիւններու գիտաժողովներուն:
Ան ուսումնասիրած է հայ փիլիսոփայութեան պատմութեան եւ ընկերային խնդիրները։
Գիտական վաստակ
Եղած է ռահվիրան հայ ընկերային եւ աստուածաբանական մտքի պատմութեան հետազօտման, Հայաստանի մէջ Կիրառական Ընկերաբանութեան Հետազօտական կեդրոններու ստեղծման, Հայոց Ցեղասպանութեան մասնագիտական ուսումնասիրութեան: Ան հայ իմացական ու հոգեւոր արժէքները տարածած է աշխարհով մէկ:
Մենագրութիւններ
Լոյս ընծայած է նաեւ քսան գրքոյկներ եւ շուրջ չորս հարիւր գիտական յօդուածներ հայագիտական, կրօնագիտական եւ Ընկերաբանական հարցերի նուիրուած:
Աղբիւրներ
«Ցեղասպանագիտութիւն», Փրոֆ. Դոկտ. Գէորգ Տ. Խրլոպեան, Պէյրութ, 2006
Դիզափայտ լեռ
Դիզափայտ, լեռ Արցախի Հանրապետութեան Հադրութ ի մէջ: Ծովու մակերեսէն 2478 մեթր բարձրութեան վրայ կը գտնուի : Լերան երկրորդ անուանումը Զիարաթ է։ Դիզափայտի գագաթին հիմնուած Կատարոյ վանք ը: Լեռնագագաթը Արցախի գլխաւոր ու պատմական սրբավայրերէն է։ Լեռնագագաթէն կ'երեւին Մուղանի դաշտավայրը, Իրանի սահմանը՝ Արաքսի հովիտը, Զանգեզուրի լեռնաշխարհը, Մռովի կատարները, իսկ աւելի մօտէն՝ հիւսիսային կողմէն՝ Հարոս լեռնաշղթան է։ Սիւնեաց աշխարհին դիմաց Մեծ քար լեռն է, որու ստորոտը կը գտնուին Քարինք, Սպիտակաշէն եւ Փարաջանց գիւղերը։ Անոնցմէ հարաւ՝ Զինգիանակապ գետ ին ձախ ափին, խոյացած է հսկայ Ամու կոչուող տեղամասը, որու կողերուն փռուած են Արեւշատ, Թեզխարապ եւ Պետրոսաշէն բնակավայրերը։ Բարձունքէն կ'երեւին նաեւ Տումի, Մոխրենես, Հին Թաղեր, Խանձաձոր, Ծամձոր, Քարագլուխ, Սարինշէն, Բանաձոր, Առաքել, Ցոր, Սարալանջ, Ջրաբերդ եւ Կարմրակուճ գիւղերը :
Պատմութիւն
Ըստ աւանդութեան, լերան գագաթին, հին Կատարոյ վանքին տեղը, 330-ականներուն նահատակուած են մազքութներու արքայ Սանեսանի զաւակներն ու բազմաթիւ քրիստոնեաներ, որոնց դարձի բերած է Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչին թոռը՝ Արցախ աշխարհի առաջին եպիսկոպոս Ս. Գրիգորիսը։ Դարձի եկողները փայտի պէս դիզած եւ այրած են (հոսկէ ալ յառաջացած է լերան անունը)։ Նահատակներուն մասին հիւսուած են նաեւ այլ աւանդազրոյցներ։ Հայաստան ներխուժած արաբները լեռը անուանած են Զիարաթ, որ արաբերէն կը նշանակէ «սրբավայր» (սրբատեղի, ուխտավայր)։ Դ.- Ե. դարերուն լերան կատարին կառուցուած է Կատարավանքը (Կատարոյ վանք)։ Պատմական աղբիւրներու վկայութեամբ, ժայռը սրբացած է շատ հին ատեն, իսկ ուխտագնացութեան մասին յիշատակութիւնները կը վերաբերին արաբական, թերեւս ալ աւելի հին ժամանակներու:
Դիզափայտի յուշարձանները
Դիզափայտ նշանաւոր է իր լայն բացուածք ունեցող անձաւներով, սառնորակ աղբիւրներով եւ վայրի սննդաբոյսերով։ Այս հանգամանքը զգալիօրէն ազդած է լեռնածերպերուն վրայ գտնուող բնական եւ ձեռակերտ ամրոցներու պաշտպանութեան համակարգին վրայ։ Հողը կլանուած է բլուրներու, սարերու, անդնդախոր կիրճերու, անտառներու, խիստ թեքադիր ձորալանջերու միջեւ ինկած քարակուտակ թփակալած տարածքներէ եւ այդ իսկ պատճառով Դիզափայտի հարաւ արեւմտեան, մասամբ նաեւ արեւելեան լանջերը, ուր կը գտնուին շրջանին 82 բնակավայրերը, ընդարձակ հողատարածքներ չունին։ Դարերու ընթացքին հողազուրկ շինականը զբաղած է դարաւանդային հողագործութեամբ։ Աճեցուցած են միրգ, բանջարեղէն եւ հացահատիկ։ Բացի «Կատարոյ վանք» եկեղեցիէն, հոս կը պահպանուին կից շինութիւններու, պարսպապատերու աւերակները, որոնք  աւելի մեծ կարեւորութիւն կու տան այդ նշանաւոր սրբավայր - ուխտատեղիին դերը տարածաշրջանին մէջ:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Արցախի լեռներ Ստորոգութիւն:Հադրութի շրջան
Ազատ Օր
«Ազատ Օր» հայ օրաթերթ է։ Կը հրատարակուի Աթէնքի մէջ, Յունաստան շաբաթը հինգ անգամ։ Թերթը կը հանդիսանայ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութըան պաշտօնական օրկան Յունաստանի մէջ։ Թերթը 25 Փետրուար 2019 թեւակոխեց «Ազատ Օր» անունով իր հրատարակութեան 75-րդ տարին։
«Նոր Օր» անունով 25 Մարտ 1923-ին ճամբայ ելլելէ աւելի քան քսանամեակ մը ետք, Համաշխարհային Բ. Պատերազմի աւարտին՝ 25 Փետրուար 1945-ին, յունահայ գաղութի յառաջապահ եւ առաջնորդող թերթը իր ընթերցողներուն ներկայացաւ «Ազատ Օր» վերանուանումով։
Եթէ անցեալ դարու քսանականներու սկզբնաւորութեան թերթը հայ ժողովուրդի տարագիր հատուածին «Նոր Օր»ը աւետելու եւ յունաւորելու առաքելութեամբ գործի լծուած էր, ապա 1945-ին արդէն ինքզինք կը զինուորագրէր յօւնահայ գաղութին ազատ մտքի եւ ազատ խօսքի անկեղծ դրօշակիրն ու ընդհանրական բեմը ըլլալու առաքելութեան եւ ծառայութեան։
«Ազատ Օր» իր կարգին կը ներկայանայ խիտ՝ բայց առոյգ, նիւթական միջոցներու եւ մարդոյժի անձկութեան մատնուած՝ բայց իր առաքելութեան եւ ծառայութեան անմնացորդ նուիրուելու եւ հայապահպանման ու հայակերտման իր երթը անխափան շարունակելու վճռականութեամբ։