cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Իսրայէլ
Գիտական Հիմնարկներ
Գիտական հիմնարկները կը ղեկավարուին գիտական հետազօտութիւններու ազգային խորհուրդին կողմէ։ Գիտութիւններու ակադեմիան հիմնուած է 1959-ին։ Իտշոր գիտական կեդրոններէն են Վեյցմանի անուան գիտահետազօտական հիմնարկը (հիմնուած է 1934-ին, Ռեխովոտ), որ հետազօտութիւններ կը կատարէ բժշկութեան, մաթեմատիկայի, ֆիզիքի, Էլեկտրոնի եւ այլ բնագաւառներու մէջ (Աթոմային ոյժի օգտագործման պետական յանձնաժողովի հետ կազմած է ռադիոկենսաբանութեան մէջ ռադիոիզոտոպներու կիրառման ուսումնասիրութեան կեդրոն), Նեգեւեան գիտահետազօտական ինստ.-ը (հիմնուած Է 1956-ին) կ'ուսումնասիրէ Նեգեւ անապատի հանքային պաշարները։ Գիտահետազօտական տարբեր աշխատանքներ են տարուան մէջ, նաեւ Երկրաբանական, նաֆթի եւ գեոֆիզիկայի (հիմնուած է 1957-ին, իյոլեն), Գիւղատնտեսական (հիմնուած է 1959-ին, Ռեխուոտ) հիմնարկներուն մէջ, ճարտարագիտական հիմնարկին կից հետազօտական հիմնարկին մէջ (Հայֆա), Կեդրոնական ֆիզիքի տարրալուծարանին մէջ (հիմնուած Է 1950-ին, Երուսաղէմ), Կենսաբանութեան գիտահետազօտական հիմնարկին մէջ։ Մեծագոյն համալսարաններն են՝ Հրէական համալսարանը (Երուսաղէմ, հիմնադրուած է 1918-ին, պաշտօնապէս բացուած 1925-ին), Թել-Աւիւի համալսարանը (հիմնադրուած է 1953-ին), ճարտարագիտական հիմնարկը (հիմնադրուած Է 1912-ին) Հայֆայի մէջ։ Գրադարաններէն յայտնի են. Հրէական ազգային եւ համալսարանական գրադարանները Երուսաղէմի մէջ, (հիմնադրուած է 1884-ին), համալսարանական գրադարանը՝ Թել-Աւիւի մէջ (հիմնադրուած՝ 1954-ին)։ Գլխաւոր թանգարաններն են՝ Իսրայէլի Ազգային թանգարանը Երուսաղէմի մէջ (հիմն. 1965-ին), Հաարեց թանգարանը՝ Թել-Աւիւի մէջ (հիմնադրուած է 1958-ին)։
ԶԼՄ
Իսրայէլի մէջ, կը հրատարակուին աւելի քան 400 թերթ եւ հանդէս։ Առաւել տարածուածներն են՝ «Հաարեցը», որն ամէնէն հինն է (1919-էն եւ լոյս կը տեսնէ եբրայերէն ու նաեւ՝ անգլերէն, «Ճերուզալեմ փոսթ» ( 1932-էն, ), «Ետիօթ ահրոնօթ» (1939-էն, եբրայերէն)։ «Շիտուրէյ Իսրայէլ» կառավարական ձայնասփիւռի կայանը հիմնուած Է 1968-ին, մինչ այդ գործած է «Կոլ Իսրայէլ» ձայնասփիւռի կայանը։ Հաղորդումները կը տրուին 11 լեզուով։ Հեռատեսիլի կեդրոնը ստեղծուած է 1968-ին (եբրայերէն եւ արաբերէն)։
Արժոյթ
1985 Սեպտեմբեր 4-էն Իսրայէլի արժոյթը կը հանդիսանայ Նոր իսրայէլական շեքելը (שקל חדש, )։ Նշանն է՝ <font size=+1>₪, NIS, ըստ ISO-4217-ի անուանակարգման՝ ILS:
2010-ի վերջի դրութեամբ շրջանառութեան մէջ կանխիկ դրամի գումարը կազմած է մօտաւորապէս 45 միլիառ շեքել.
Գրականութիւն
Իսրայէլական գրականութիւնը հիմնականին մէջ, կը ստեղծուի եբրայերէն, թէեւ կը հանդիպին նաեւ այլ լեզուներով, ինչպէս օրինակ՝ անգլերէնով:։ «Եբրայական գրողներու միութիւն»-ը (հիմնուած է 1940-ական թուականներու) իր շարքերուն մէջ, չ'ընդունիր յիտիշ եւ արաբ լեզուներով գրողներուն։ Որպէս կանոն, Իսրայէլի մէջ հրատարակուած բոլոր գործերու երկուքական օրինակները կը տեղադրուին Երուսաղէմի հրէական համալսարանին մէջ գտնուող Իսրայէլի Ազգային գրադարանի ներսը։ 2001-ին փոփոխուած օրէնքով նոյն պահանջները մտցուեցան նաեւ տեսողական, ձայնագրութիւններու եւ այլ ոչ տպագրական միջոցներու վերաբերեալ։ 2013-ին գրադարան փոխադրուած գիրքերու 91 %-ը եղած է եբրայերէն:
1966-ին Շմուէլ Ակնոնը գերմանացի հրեայ գրագէտ Նելլի Զաքսին հետ միասին ստացաւ Գրականութեան Նոպէլեան մրցանակ։. Անուանի գրագէտներ կը համարուին Ամոս Օզը, Եթկար Քերեթը եւ Տաւիտ Կրոսմանը։ Եբրայերէնով գրող իսրայէլացի արաբ երգիծագիր Սայէտ Քաշուան նոյնպէս ունի աշխարհահռչակ է։ Պաղեստինցի յայտնի գրագէտներ Եմիլ Հապիպին, Թաուֆիք Զիեատեն եւ Մահմուտ Տարուիշը նոյնպէս կը ստեղծագործեն Իսրայէլի մէջ։
Հայերը Իսրայէլի Մէջ
Հայաստանի եւ հայերու առաջին առնչութիւնները Հրէաստանի հետ սկսած են դեռեւս Ք.ա. 1-ին դարուն՝ Տիգրան Բ Մեծի ժամանակաշրջանին, երբ այդ երկիրը կարճ ժամանակ մը յայտնուեցաւ հայոց թագաւորի գերիշխանութեան տակ։ Հետագային այդ կապերը ընդլայնուեցան յատկապէս քրիստոնէութեան տարածման առաջին շրջանին մէջ, եւ արդէն 4-րդ դարումն հայերը եկեղեցիներ ունէին Երուսաղէմի մէջ։ Հայ աշխարհիկ համայնքը «սրբազան քաղաքին մէջ» կազմաւորուեցաւ աւելի ուշ՝ 7-րդ դարուն, երբ այստեղ մուտք գործեցին հայ վաճառականներն ու արհեստաւորները, որոնք հիմնականին մէջ կը բնակէին Սիոն թաղամասի Հայկական կոչուած փողոցին մէջ։ Հայերու թիւը Երուսաղէմի մէջ եւ միւս քաղաքներուն մէջ, ստուարացաւ 10-11-րդ դարերուն, երբ եւրոպական խաչակիրները գրաւեցին երկիրը եւ հիմնեցին Երուսաղէմի թագաւորութիւնը. անոնք հիմնականին մէջ, Կիլիկեան Հայաստանի մէջ խաչակիրներուն միացած հայ ռազմիկներն էին։ 19-20-րդ դարերուն հայերու թիւը այստեղ աւելցաւ յատկապէս թրքական եաթաղանէն փախած գաղթականներուն պատճառով, որոնց մէկ մասը հետագային ներգաղթեց Հայաստան։ Այսօր Երուսաղէմի մէջ, կը բնակի շուրջ 3 հզ. հայ՝ հիմնականին մէջ արհեստաւորներ, բժիշկներ, ձեռնարկատէրեր, հոգեւորականներ, մտաւորականներ։ Այստեղ կը գտնուի Երուսաղէմի հայոց պատրիարքութիւնը՝ Սրբոց Յակոբեանց վանքով ու վանքապատկան կալուածներով, հայկական տպարանով։
Հաց
Հաց, հացահատիկի առաջին արտադրութիւնը:
Հացին գոյութիւնը առնչուած է այն ժամանակաշրջանին հետ, երբ նախամարդը սկսած է օգտագործել հացահատիկը:
Հացը սկսած են պատրաստել նախ ձեռքով, ապա մեքենաներով: Իբրեւ սննդեղէն, հացին պատրաստութիւնը կարելի է նկատել որ կանխած է ձէթի եւ գինիի պատրաստութիւնը:
Ուսումնասիրութիւններ
Ուսումնասիրութիւնները կը վկայեն, թէ մարդը հացը ստեղծելէ առաջ սկսած է եփած հացահատիկներով սնանիլ:
Մշակոյթներու պատմութեան ընթացքին յիշուած է, թէ հացը կը պատրաստուէր այն հացահատիկներէն, որոնք կը գտնուէին մարդոց տիրապետած հողատարածքներուն սահմաններէն ներս: Ինչպէս նկատելի է, թէ ցորենը կ'օգտագործուէր Եւրոպայի եւ Ափրիկէի մէջ, Եգիպտացորենը՝ Ամերիկայի, իսկ բրինձը՝ Ասիոյ մէջ:
Հացին կապուած աւանդութիւններ
Ժամանակին ընկերութեան դասակարգերը իրարմէ կը զանազանէին հացի փշրանքի գոյնին միջոցով. օրինակ՝ աւելի աղքատ դասակարգը հացը կը պատրաստէր քարիէն, որմէ պատրաստուած հացին գոյնը մուգ կ'ըլլար, իսկ բարձր դասակարգը կը սնանէր ցորենով պատրաստուած սպիտակ հացով:
Աշխարհի զանազան տարածաշրջաններու զանազան մշակոյթներու մէջ նկատելի է, թէ հացը մաս կը կազմէ ընկերային եւ կրօնական շատ մը ծէսերու, որովհետեւ աիկա կը նկատուի տնտեսական սակագիներու մակարդակը որոշող անհրաժեշտ տարրը. նոյն սակագիները, որոնք կը կոշմնորոշեն ապրուստի մակարդակի զարգացումը ազգերու մէջ:
Հացին խորհուրդը՝ հայերուն մօտ
Հայ իրականութեան մէջ դարերէ ի վեր հացը նոյնացած է ճաշի, հիւրընկալութեան, խաղաղութեան, հաշտութեան, խնճոյքի եւ տօնի հետ:
Հացին Հետ Կապուած Հետաքրքրական Գիտելիքներ
1947 թուական
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ 1947 ծնունդներ
[[Պատկեր:SchwarzeneggerJan2010.jpg|մինի|աջից|100px|Առնոլտ Շուարցնէյկըր
ծն.10 Յուլիս]]
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ 1947 մահեր
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:1947
Սիրարփի Տէր Ներսէսեան
Սիրարփի Միհրան Տէր Ներսէսեան, հայ բիւզանդագէտ, արուեստաբան, հայագէտ։ ՀԽՍՀ Գիտութիւններու Ակադեմիայի արտասահմանեան անդամ (1966)։
Կենսագրութիւն
Աւարտած է Կոստանդնուպոլսի Եսայեան վարժարանը, ապա՝ Անգլիոյ Հայ Սքուլի (բարձրագոյն դպրոց)։ 1917-1919 թուականին սորված է Ժընեւի համալսարանի գրական բաժինէն ներս։ 1919 թուականին տեղափոխուած է Փարիզ, Սորպոնի մէջ աշակերտած է բիւզանդագէտներ՝ Շ․ Կիլին, Գ․ Միլէյին, ռոմանական եւ գոթական արուեստներու պատմաբան Հ․ Ֆոսիյոնին։ 1922-ին Փարիզի բարձրագոյն ուսումնասիրութիւններու դպրոցին մէջ դարձած է Գ․ Միլէյի օգնականը։ 1930-1931 թուականին եղած է Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու Մասաչուսեց նահանգի Ուելըսլի գոլէճի արուեստի պատմութեան դասախօս, 1937-47 թուականին նոյն գոլէճի արուեստի բաժինի եւ Ֆարնսուորթ թանգարանի տնօրէն։ 1946 թուականին Հարուըրտի համալսարանի Գումբարտոն Օքս գիտահետազօտական հաստատութեն մէջ արժանացած է բիւզանդական արուեստի փրոֆէսորի կոչման, 1963 թուականէն՝ վաստակաւոր փրոֆէսոր։
Տէր Ներսէսեանը Ֆրանսայի արձանագրութիւններու ու գեղարուեստական գրականութեան ակադեմիայի, Ֆրանսայի Հնագէտներու ազգագրական միութեան, Բրիտանական ակադեմիայի թղթական անդամ է։
Զեկուցումներով հանդէս եկած է միջազգային գիտաժողովներու մէջ, անոնց կարգին՝ արեւելագէտներու Մոսկուայի քոնկրէսէն ներս (1960) եւ պատմաբաններու սովետաֆրանսական գիտաժողովին մէջ (Երեւան, 1969)։
Աշխատութիւններ
Լոյս ընծայած է «Բարեղամի եւ Յովասափի վէպի նկարազարդումը» (1938, ֆրանսերէն) բիւզանդագիտական ուսումնասիրութիւնը, <12,13, 14 դարերու հայկական նկարազարդ ձեռագիրները Վենետիկի Մխիթարեան հայրերու գրադարանում» երկը (նիւթը՝ 1936, ալպոմ՝ 1937, ֆրանսերէն), «Հայաստանը Ա․ Բիւզանդական կայսրութիւնը» (1945, անգլերէն)։ Հրատարակած է նաեւ «Չեսթըր Պիթի գրադարան, հայկական ձեռագիրների ցուցակ՝ հայ արուեստի պատմութեան ներածականով» (1958), «Աղթամար, Ս․ Խաչ եկեղեցի» (1965), «Հայկական ձեռագիրները Ֆրիր արուեստի պատկերասրահին մէջ» (1963), «Հայկական ձեռագիրները Ուոլթերսի Արուեստի պատկերասրահին մէջ» (1973, բոլորը անգլերէն) աշխատութիւնները։
Գիտնականի «Բիւզանդագիտական եւ հայկական ուսումնասիրութիւններ» երկհատոր ժողովածուի մէջ (1973) ամփոփուած են անոր վաթսունէն աւելի մեծարժէք յօդուածները անգլերէն եւ ֆրանսերէն։ Բազմամեայ ուսումնասիրութիւններու արդիւնք է Տէր Ներսէսեանի «Հայկական Արուեստ» (1977, ֆրանսերէն) կոթողային աշխատութիւնը։
Պարգեւներ, մրցանակներ
Արժանացած է բազմաթիւ մրցանակներու եւ պարգեւներու, անոնց կարգին Անգլիոյ հնագէտներու միութեան ոսկէ շքանշանին (1960), Ֆրանսայի Արձանագրութիւններու ու գեղարուեստական գրականութեան ակադեմիայի Շլիւմբըր-Ժէի անուան (1963), ՀԽՍՀ Գիտութիւններու Ակադեմիայի՝ Անանիա Շիրակացիի անուան, (1981) մրցանակներուն։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ բիւզանդագէտներ Ստորոգութիւն:Հայ արուեստաբաններ Ստորոգութիւն:Հայ հայագէտներ
Ղեւոնդ Ա. Քհնյ. Տէր Նահապետեան
'''Ղեւոնդ Ա. Քհնյ. Տէր Նահապետեան''' ծնած է Մարաշ, 1853 թուականին։ Կը սերի քահանայական գերդաստանէ։ Նախնական կրթութիւնը կը ստանայ Մարաշի Ազգային Վարժարանը։ 1873 թուականին, երբ Տ. Եղիշէ Վրդ. Գազանճեան Պոլիսէն Մարաշկու գայ առագելութեամբ մը, կը հաստատէ մասնաւոր գրաբար լեզուի դասընթացք, որուն կը հետեւի եւ մեծապէս կ'օգտուի երջանիկ եւ հետագային՝ ինքնաշխատութեամբ ու ընթերձումներով աւելի կը խորացնէ իր գրաբարագիտութիւնը։ 1847 թուականին, իբրեւ պատրաստուած երիտասարդ, ան կրօնի դասատու կը նշանակուի Ս. Սարգիս եկեղեցւոյ վարժարանին մէջ։ Ուսուցչութեան կողքին՝ մօտէն կը հետեւի մեր եկեղացական ազգային կեանքի իրադարձութիւններուն եւ յարաբերութիւններ կը մշակէ ազգայիններու հետ։ Ժամանակի ընթացքին, աղատասիրութեան, հայրէնասիրութեան եւ ազգասիրութեան գաղափարները իր մէջ խմորուելով ու մեծնալով կը կրտնեն գաղափարական մարդը։ Ամուսնանալէ ետք, մաս կը կազմէ ազգային ու գաղափարական գործերուն ու շարժումներուն։ Օր ըստ որէ իր մէջ կը շեշտուի յեղափոխական ոգին։ Ազգային կեանքին մէջ տարած աշխատանքն ու նուիրածութիւը՝ ազգայիններուն ու կաթողիկոսին աչքէն չեն վրիպիր։ Ազգայիններու եւ հայրենակիցներուն փափաքով քահանայական թեկնածու կ'ընտրուի։ 1880 թուականին, Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Տ. մկըրտիչ Քէֆիսզեան Կաթողիկոսի ձեռամբ՝ քահանայ կը ձեռնադրուի Մարաշի մէջ, վերակոչուելով Տէր Ղեւոնդ։ Նորընծայ Տէր Հայրը քառասունօրեայ պատրաստութեան շրջանե բոլորելէ ետք, իր հայրենակիցներուն հոգեւոր հովիվ կը նշանակուի։ Կը սկսի քահանայագործել Մարաշի մէջ։ Իր յեղափախական նկարագրով, գրաւիչ լեզուով, մտածելակերպով ու գործունէութեամբ, մեծ տպաւորութիւն կը թողու իր ժողովուրդին վրայ։ Ան աւելի աղատ ու անկաշկանդ կը տարածէ ազատութեան, արդարութեան ու իր տառապող ժողովուրդին իրաւունքներն պաշտպանելու եւ պահանջելու գաղափարները։ Իր հովուական կեանքը յիշել կու տայ 5րդ դարու յեղափոխական Ղեւոնդ Երէցը, եւ արդէն նպատահական չէ եղած իր քահանայական անունի ընտրութիւը։ Իր առաջին յեղափոխական գործունէութիւնե կ'ըլլայ 1892 թուականին, Զէյթունի ապստամբութեան կազմակերպական իր մասնակցութիւնը։ Թրքական բանակը կը կալանաւորէ զինք ու իր յեջղափոխական ընկերները ու կը բանտարկէ Հալէպի մէջ։ Սակայն, շնորհիւ ազդեցիկ մեծ անձնաւորոթիւններու միջամտութեան, ազատ կ'արձակուի ու կե վերադառնայ Մարաշ։
Երեք տարը ետք, 1895 թուականին, աւելի մեծ տարողութեամբ տեղի կ'ունենայ Զէյթունիապստամբութիւնը, որուն մէջ կրկին դեր կ'ունենայ Սէր Ղեւոնդ։ 50000 նոց Թրքական բանակի հրամանատար՝ Մուսատաֆա Րէզմի փաշա բաւական յոգնելէ ետք կը ձերբակելէ Տէր Ղեւոնդն անլուր խժդժութիւններու ենթարկելէ ետք բոլորը, որպէս յեղափոխական, ցկեանս բանտարկութեան կը դատապարտէ։ Այս Թրքաբարոյ վերաբերումը պատճառ կ'ըլլայ, որ Մարաշի եւ ամբողջ Հայ զանգուածի կրօնական ու աշխարհական դասուն մէջ յուզումի եւ պոռթկումի ալիք մը բարձրանայ Թուրք պետութեան դէմ։ Այս իրավիճակէն դուրս գալու համար մեծ կ'ըլլայ Օրմնաեանպատրիարքի դերը, որ իր ճկուն լեղուով, յարատեւ ջանքերով ու միջամտութեամբ կը յաջողի համողել Թուրք պետութիւնը եւ ազատ արձակել տալ Տէր Ղեւոնդն ու 48 ուրիշ յեղափոխական բանտարկեալներ, բայց Մարաշէն Հեռանալու պայմանով։ Բարեկամներու միջոցով, Տէր Հայրե կը փոխադրուի Կիպրոս, ուր վեց ամիս մնալէ ետք, Երուսաղէմի ճամբով 1896 թուականին կու գայ կը հաստատուի Հալէպ։
Բերիոյ Թեմի կրօնական ժողովի տնօրինութեամբ ան հոգեւոր հովիվ կը նշանակուի Ս. Քառասնից Մանկանց Եկեղեցւոյ, ուր կը պաշտօնավարէ 16 տարի։ Նոյն ազգային ոգիով, եռանդող ու նուիրումով կը ծառայէ իր եկէղեցիին ու հօտին եւ իր վարք ու բարքով կը յարգուի ժողովուրդէն։ Ծննդավայրի ու Հայրենակիցներու կարօտը զինքք կ'անհանգըստացնէ։ Ան ամէն դժուարութիւն նկատի առնելով կը վերադառնայ Մարաղ։ Քանի մե տարի ետք, կը պայթի Ա. Աշխարհամարտը։ 1915 թուականին մեծ եղոնին, Թուրքերը.երբ Մարաշի տեղահանութեան կը ձեռնարկեն, առաջին հերթին կը ձերբակալուի Տէր Ղեւոնդ ու կալանաւոր կը քշուի դէպի Հալէպ։ Բայց իր զաւկին՝ բժիշկ Յովհաննէսի միջամտութեամբ կը փրկուի Սէր Զօրի սպանդէն։ Այնուհետեւ, բարեկամներու ոգնութեամբ՝ իր հետքը կորսնցընելու կը էտեղաբոխուի Աղեքսանդրիա եւ թեմի առաջնորդ՝ Տ Թորգոմ Արք. Գուշակեանի տնորինութեամբ պաշտօնապէս քահանայ կը նշանակուի Գահիրէի Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ։ Իր հեղահամբոյր նկարագրով շուտով կը շաղուի իր նոր հօտին հետ եւ կը սիրէ ու կը սիրուի իր ժողովուրդէն։ Տարիներ ետք, տեղւոյն եկեջացական ազգային պատասխանատուներն ու մանաւանդ մարաշցի հայրենակիցները նկատի առնելով Տ. Ղեւոնդին յիսուն տարիներու կը անձնուէր ծառայութիւնը Հայ եկեղեցւոյ եւ ազգին, կը կազմակերպեն յորելենական հանդիսութիւն մը։ 1930 թուականին իր քահանայութեան յիսնամեայ յոբելեանր կր տօնուի եւ այս առիթով կր մեծարուի Հայց. Առաքելական եկեղեցւոյ համեստ հոգեւորականը հոգեւորականը՝ հայ քահանան։ Եգիպտահայ գաղութին օրինակը վարակիչ դառնալով՝ Տէր Հօր յոբելեանր կր նշուի նաեւ Սուրիոյ, յունաստանի եւ հեռաւոր Ամերիկայի մարաշցի Գաղութներուն կողմէ։ Տէր Ղեւոնդ կը մահուան Գահիրէի մէջ, 1943 թուականին։ Մեծ շուքով տեղի կ՚ունենայ թաղման ու վերջին օծման արարողութիւնը։ Հաւատացեալներու խուռներամ բազմութիւնը աջահամբոյրով իր վերջին յարտանքի տուրքը կը կատարէ։ Դամբանականով մը իր արժանիքներն ու գործունէութիւնը վեր առնելէ ետք, մարմինը կ'ամփոփեն Ազգ. Գերեզմանատունը։ Առ ի գնահատանք տարիներու իր բարւոք ծառայութեան,1910 թուականին, աւագութեան աստիճան եւ պատիւ կը կը շնորհուի իրեն Սահակ Բ. կաթՈՇԻԿՈՍԷՆ։ իսկ 1931 թուականին, դարձեալ նոյն Վեհափառ Հայրապետէն՝ յիսնամեայ յոբելեանի առիթով, յատուկ կոնդակով մը՝ լանջախաչ կրելու արտօնութիւն ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ քահանաներ
Ունսի Հաժ
Ունսի Հաժ (أنسى الحاج, ), լիբանանցի բանաստեղծ, արձակագիր եւ թարգմանիչ։ «Ախպար» օրաթերթի խմբագրութեան խորհրդական:
Կեանք եւ գործունէութիւն
Ծնած է հարաւային Լիբանանի Ժեզզին քաղաքը: Վաղ տարիքին ընդգրկած է մամլոյ ասպարէզը: Դարձած է պատասխանատու խմբագիր «Հայաթ» եւ «Նահար» օրաթերթերու մշակութային բաժինին : Աշխատակցած է Եուսեֆ Խալի հիմնադրած «Շը՛ըր» եռամսեայ պարբերաթերթին` ստորագրելով բանաստեղծութիւններ եւ թարգմանութիւններ:
Քերթողագիրքերը
Ունսի Հաժ եղած է սակաւագիր գրող եւ հրատարակած է վեց քերթողագիրքեր միայն: Հրատարակած է հետեւեալ վեց քերթողագիրքերը.
Արձակ գործերը
Լոյս ընծայած է հետեւեալ արձակ գործերը․
Քերթուածները
Յիշեալ երկերով Ունսի Հաժ նկատուած է արաբական ազատ բանաստեղծութեան հիմնադիրը:
1960-ին, երբ հրատարակած է «Չպիտի» խորագրեալ քերթողագիրքը, յեղաշրջած է արաբական ժամանակակից բանաստեղծութիւնը` ազատ խօսքի փոթորկաշունչ գաղափարներով :
Այս առումով, յատկանշական գործերու շարքին կը դասուին․
Հայոց ցեղասպանութեան մասին
Ունսի Հաժի մէկէ աւելի առիթներով արտայայտուած է Հայոց ցեղասպանութեան մասին: Այս գծով իր վկայութիւնները լոյս տեսած են լիբանանահայ մամուլին մէջ: Եղեռնի 60-ամեակին առիթով « Բագին » գրականութեան եւ արուեստի ամսագիրին մէջ լոյս տեսած է Ունսի Հաժի վկայութիւններէն մէկը:
1985-ին «Նահար»-ի արաբական եւ միջազգային յաւելուածին մէջ կատարած է յատուկ անդրադարձ Հայոց ցեղասպանութեան իսկ այս իմաստով իր կարեւոր ներդրումներէն մէկը եղած է այն, որ իր ջանքերով «Նահար» օրաթերթին հետ լոյս տեսած է Հայոց ցեղասպանութեան նուիրուած «Ազդակ»-ի բացառիկ թիւ մը` արաբերէնով :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Բանաստեղծներ Ստորոգութիւն:Թարգմանիչներ Ստորոգութիւն:Արձակագիրներ
Համբարձում Ապաճեան
Համբարձում Ապաճեան,, փաստաբան, Կեսարիա 1851 ծննդաւայրին մէջ նախակրթութիւնը ստանալէ ետք Պոլսոյ իրաւագիտական վարժարանը կը մտնէ եւ փաստաբանի վկայականը առնելէ ետք Կեսարիա կը դառնայ, փաստաբանութիւն կ՛ընէ ու յետոյ Պոլիս կը փոխադրուի եւ հոն կը մահուան 1906-ին:
Աղբյուրներ
Հայ Հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ Վրդ. Պոտուրեան,Պուքրէշ,1944
Նարամսին
Նարամսին, Նարամ-Սուեն (ծննդեան թուականը անյայտ, մահացած է մ.թ.ա. մօտ 2200 թուականին), Աքքադի թագաւոր մ.թ.ա. մօտ 2236 թուականէն: Սարգոն Ա.-ի թոռը: Երկիրը մտրցած է ոռոգման միասնական համակարգ, իր ձեռքը կեդրոնացած է արքունական եւ տաճարային տնտեսութիւնները, հովանաւորած է ներքին եւ արտաքին առեւտուրը: Արշաւած է Էլամ, պարտութեան մատնած է անոր թագաւորին եւ կնքել պատմութեանը յայտնի առաջոն միջազգային պայմանագիրը (գրուած է կաւէ սալիկի վրայ): Հետագայ արշաւանքներուն ընթացքին (դէպի Իրանի սարահարթի հարաւ-արեւմուտք, Հայկական լեռնաշխարհի հարաւ-արեւելք եւ հարաւ-արեւմուտք շրջաններ, Արաբական թերակղզի հարաւ-արեւելք, Ասորիք) պարտութեան մատնած է 17 թագաւորներու դաշնակցութիւնը, կործանած է մ.թ.ա. 3 հազարամեակի ծաղկում ապրող Էբլան (Հալէպէն 70 քմ հարաւ), ստեղծած է իր ժամանակի ամէնամեծ պետութիւնը ։ Նարամսինը Միջագետքի պատմության մեջ առաջին միապետն էր, որն աստվածացվել է կենդանության օրոք : Նարամսինը Միջազգային պատմութեան մէջ առաջին միապետն էր, որ աստուածացրուած է կենդանութեան օրոք: «Շումերի եւ Աքքադի թագաւոր» տիտղոսը փոխարինած է «աշխարհի թագաւոր», «տիեզերքի թագաւոր», «աշխարհի չորս կողմերի թագաւոր» տիտղոսով: Սպաննուած է կուտիներու (գուտիներ) արշաւանքի ժամանակ, որոնք կործանեցին Աքքադը: Նարամսինի օրոք ծաղկման հասած է աքքադական մշակոյթը, ստեղծուած է Հին Արեւելքի նշանաւոր վպոսներէն մէկը՝ «Կիլկամէշը»:
Հայաստանի՝ Արմէնիա Armani-այի յիշատակը Նարամսինի արձանագրութիւնը
Մ.թ.ա. 3-րդ հազարամեակի երկրորդ կէսին նարամ-Սուեսը (Նարամսինը) քանի մը անգամ արշաւած է Միջագետքէն դէպի հիւսիս: Անոր արշաւանքներու մասին վկայող աքքադերէն (ասուրաբաբելերէն) եւ խենթերէն արձանագրութիւններ պահպանուած է: Աքքադերէն արձանագրութիւններէն մէկուն (փորագրուած մարմարի բեկորի վրայ) գրուած է ՝ «Աստուածային Նարամ-Սուենը՝ չորս կողմերու հզոր թագաւորը, նուաճող Armani-ի եւ Ebla-ի» (ոմանք այս անունները կը կարդան՝ Armanum, Armanim, Ibla)։ Armani-ի նուաճման մասին կը պատմեն նաեւ աքքադական այլ արձանագրութիւն մը (փորագրուած սկաւառկի վրայ), որ ջարդուած է, պահպանուած է այն մասը, որտէղ Նարամ-Սուենը կը յիշուի իբրեւ Armani-ի նուաճող: Այլ ուրիշ արձանագրութեան մէջ կը յիշուին Արմանիի թագաւորը Ռէդ-Թէշուբ (ըստ այլ ընթերցման Ռէդ-Ադադ) :
Արատտայի քուրմ-զօրաւար-արքայ Էնրիդավիզիրը կը ջախջախէ Նարամսինի
Այսպէս մ.թ.ա. 22-րդ դարի վերջերուն Հայկական լեռնաշխարհի հարաւ-արեւելեան մասերէն՝ Կոդրուաց լեռներէն խոշոր արշաւանք մը կազմակերպուած է դէպի Ստորին կազմակերպւող արշաւանքները, որոնք ուղեկցուած էին դաժան սպաննութիւններով, աւերով ու թալանով, մէծ անհանգստութիւն կը պատճառէին բնակիչներուն: Իրեն աստուած հռչակելով, Նարամսինը սկսաւ ոչնչացնել շումերական դիցարանի աստուածներուն՝ շումերական մշակոյթը եւ տաճարները: Շումերական աւագանին հարկադրուած էր օգնութեան համար դիմել Արատտայի (կուտիներո) քրմերուն, որոնք եւ օգնութեան կանչեցին արիւնակէն «սումեր-սումարացիներուն» Արատտայի նահապէտ Էնրիդապիզիրի : Կորդվաց լեռների բնակիչների՝ կուտիների (նաև գուտիներ) կազմակերպած արշավանքը, : Կորդուած լեռներու բնակիչներու՝ կուտիներու (նաեւ գուտիներ) կազմակերպած արշաւանքը , որ կը գլխաւորէ ցեղի առաջնորդ Էնրիդանավիզիրը, նպատակ ունէր վերջ տալ աքքադացիներուն կողոպտչական ներխուժումներուն: Յայտնի է, որ գոռոզ ու դաժան տիրական Նարամ-Սուենը սպանուած է կուտիներու հետ տեղի ունեցած ճակատամարտի մը մօտ մ.թ.ա. 2200 թուականին, որմէ յետոյ կուտիներու առաջնորդ ու զօրաւոր Էնրիդավիզիրը վերցրուած է սպանուած Նարամ-Սուենի «աշխարհի չորս կողմերու թագաւոր» տիտղոսը: Կ'ենթադրուի որ Էնրիդավիզիրը առաջնորդած է թելեւազէն հետիոտն բանակը (այդպիտին էր նաեւ աքքադացիներու բանակը): Էնրիդավիզիրը ոչ միայն փայլուն զօրաւար էր, այլեւ հմուտ կազմակերպիչ, քանի որ մէծ յաջողութեամբ իրագործածէ այն նպատակը, որ համար ուղարկուած էր Միջագետք, այն է՝ վերջ տալ Նարամ-Սուենի բռնապետութեանը եւ բոլոր ցեղերու համար խաղաղ գոյակցութեան պայմաններ ստեղծել:
Միջագետքի Նեպուր քաղաքի պեղումներէն յայտնաբերուած է մէծ գրադարան, որտեղ գտնուած է Նարամսինի տիրապետութեանը վերջ տուած Արատտայի Էնրիդավիզիրը քրմի՝ անունով Նեպուրում կազմած է 500 տողանոց աքքադերէն արձանագրութիւնը: Էնրիդավիզիրը արձանագրած է դէպի Միջագետք կատարած է իր արշաւանքի դրդապատճառը՝ սումարիները օգնութեան կանչած է իրենց արիւնակից Կորդուա-կուտիների բանակը, քանի որ նարամսինը իրեն աստուած հռչակելով՝ կ'ոչնչացնուեր սումեր-շումերներու դիցարանը եւ մշակոյթը: Նէպուրի կաւէ սալիկներէն մէկու վրայ պահպանուած է անգամ Էնրիդավիզիրի պատկերը:
Պօղոս Քալանթարեան
Պօղոս Քալանթարեան (Արաքսեան, ), վաստակաշատ դերասան։
Ծնած է Երեւան։ Սկզբնական կրթութիւնը ստացած՝ Թիֆլիսի ռէալական ուսումնարանէն ներս, ապա՝ 1879-ին ձգելով ուսումնարանը, Փեթերսպուրկի համալսարանէն ներս կը շարունակաէ ուսումը։ 1886-ին Կովկաս վերադառնալով կը սկսի ծառայել այլ եւ այլ տեղեր, միեւնոյն ժամանակ մէկ-մէկ բեմ կը բարձրանայ, որպէս՝ սիրողական։ Առաջին անգամ կը դերասանէ «Քանդած Օջախ»-ի մէջ Գիժ-մոզու դերը, որով ի յայտ կու գայ դերասանելու կարողութիւնը։ Արաքսեան շուտով, որպէս դերասան՝ կը սկսի խաղալ։
1889-ին կ՛ընդունուի Թիֆլիսի «Հայ դերասանական խումբ»էն, որուն միակ յաջողութիւնը Պեպօ-ն էր (ինքը Կակուլի)։ Արաքսեան յայտնի է, որպէս լաւ «ռեժիսոր» եւ շատ անգամ, թէ՛ դերասաններու եւ թէ՛ սիրողականներու, խումբեր պատրաստած է եւ որ գլխաւորն է՝ անփորձ սիրողականներ պատրաստել բեմի համար։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:16 Ապրիլի ծնածներ Ստորոգութիւն:26 Օգոստոսի մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ
1948 թուական
1948 թուական, նահանջ տարի, 20րդ դարու 48րդ տարին է 1945 • 1946 • 1947 • 1948 • 1949 • 1950 • 1951
Նարեկ Հայկական Վարժարան
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Կրթութիւն
1948 թուական
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ 1948 մահեր
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:1948
Ռամլայի Ճակատամարտ (1105)
Ռամլայի ճակատամարտ, ռազմական ընդհարում Երուսաղէմի թագաւորութեան խաչակիրներու եւ Եգիպտոսի մէջ իշխող ֆաթիմեան հարստութեան միջեւ 27 օգոստոս 1105-ին։ Ռամլա քաղաքը Երուսաղէմէն Ասկալոն տանող ճամուն վրայ կը գտնուէր։ Ասկալոնը հետագային Պաղեստինի ամենամեծ Ֆաթիմեան ամրոցներէն մէկը դարձաւ։ 1099-1107 թուականներուն ֆաթիմեան վեզիր հայազգի ալ-Աֆտալը Ասկալոնէն կ՛իրականացնէր իր յարձակումները նորաստեղծ խաչակրաց թագաւորութեան վրայ։ Երկու զօրքերը Ռամլայի մէջ երեք անգամ հանդիպեցան՝ 1101, 1102 եւ 1105 թուականներուն։ Այս հանդիպումներէն վերջինը ամենաարիւնարբու հանդիպումը կը համարուի։
Այդ ժամանակ եգիպտական զօրքը կ՛ապաւինէր արաբ եւ բերբեր հեծելազօրի եւ սուտանցի նետաձիգերու վրայ, եւ հենց այս փաստը առաւելութիւն տուաւ խաչակիրներուն յաղթանակ տանելու այս ճակատամարտերուն ընթացքին։ Վերջիններս հետապնդման եւ շրջափակման մարտաւարութիւն մշակած էին, որուն նպատակն էր նուազեցնել եգիպտական զօրքերու ազդեցութիւնը։
Քաթրին Հէյկըլ
Քաթրին Մարի Հէյկըլ (Katherine Marie Heigl, ծնած 24 Նոյեմբեր, 1978) Ամերիկացի դերասանուհի, ֆիլմի արտադրիչ եւ գեղեցկուհի մըն է: Ան ճանչցուած է իր Իզի Սթիվընզ ABC կայանի բժշկական տրամա եւ կատակերգութիւն Grey's Anatomy հեռուստաշարին մէջ 2005էն 2010, որուն համար ալ ստացած է հետեւեալ մրցանակը՝ Primetime Emmy Award for Outstanding Supporting Actress in a Drama Series 2007-ին: Ան գլխաւոր դեր ունեցած է հետեւեալ ֆիլմերուն մէջ՝ Under Siege 2: Dark Territory, The Nut Job, Knocked Up, 27 Dresses, The Ugly Truth, Killers, Life As We Know It եւ New Year's Eve: Ան ստանցնեց գլխաւոր դերը State of Affairs 2014էն 2015:
Ռամլայի Ճակատամարտ (1105)
Ինչպէս նախորդ ճակատամարտերուն, 1105-ին նոյնպէս խաչակիրներու հեծելազօրի եւ հետեւակի հրամանատարն էր Պալդուին I-ը։ Այս ճակատամարտի ընթացքին եգիպտացիներուն միացած էին Տամասկոսի սելճուք թուրքերը, որոնք հեծեալ նետաձգեր ունէին, որ սլ մեծ սպառնալիք էր կը ներկայացնէր խաչակիրներու համար։ Այնուամենայնիւ, երկար դիմադրութենէ ետք, խաչակիրները յաջողեցան քաղաք ներխուժել եւ ճակատամարտ տանիլ ամբողջ օրը։ Պալդուին կրցաւ կրկին հեռացնել թշնամին ճակատամարտի դաշտէն, բայց անկարող էր երկար հետապնդել։ Այս ճակատամարտի ընթացքին նոյնպէս խաչակիրները իրենց յաղթանակը պարտական էին Պալդուին I-ին։ Չնայած այս պարտութեան ալ, եգիպտացիները կը շարունակին իրենց յարձակումները Երուսաղէմի թագաւորութեան վրայ։ Յաջորդ հսկայական ընդհարումը ֆաթիմեաններու եւ խաչակիրներու միջեւ Յիբնեի ճակատամարտն էր 1123-ին։
Գրականութիւն
Ստորոգութիւն:12-րդ դարու ճակատամարտեր Ստորոգութիւն:Խաչակիրներու ճակատամարտեր Ստորոգութիւն:Ֆաթիմեան Խալիֆայութեան ճակատամարտեր Ստորոգութիւն:Երուսաղէմի Թագաւորութեան ճակատամարտեր Ստորոգութիւն:1105
Քաթրին Հէյկըլ
Հէյկլ սկսաւ իր դերասանական ասպարեզը իբրեւ երեխայ գեղեցկուհի Wilhelmina Models ընկերութեան հետ: Իր առաջին ֆիլմի դերը եղած է That Night ֆիլմը 1992-ին: Հէյկլ նաեւ ստանցնեց դերը Իզապէլ Էվընզ կերպարին Roswell հեռուստաշարին մէջ, ինչպէս նաեւ My Father the Hero ֆիլմին մէջ՝ նախքան իր դերը Grey's Anatomy հեռուստաշարին մէջ։ Ան բազմաթիւ թերթերու շապիկներու վրայ նկարահանումներ ունեցած է հետեւեալ թերթերուն մէջ՝ Maxim, Vanity Fair եւ Cosmopolitan Heigl is married to singer Josh Kelley, with whom she has two adopted daughters. :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:24 Նոյեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:1978 ծնունդներ
Համբարձում Ալաճաճեան
Կենսագրութիւն
Ծնած է Կ. Պոլսոյ մէջ, սորված՝ ազգային որբանոցին մէջ, ապա պաշտօնավարած միեւնոյն տեղը, որպէս ուսուցիչ։
Առանձին գիրքով լոյս տեսած են անոր՝ «Նեկթարինէ Կոյս Նահատակ» (Կ. Պոլիս, 1861), «Հաւաքածոյ Հայկական Ասացուածոց» (1862), «Տողիկք» (1874) երկերը։
1860-1907-ին հրատարակած է «Փունջ» շաբաթաթերթը։ 1860 թուականի Յունուարէն (մինչեւ 1907) կը սկսի «Փունջ» շաբաթաթերթը հրատարակել Կ․ Պոլսոյ մէջ, որ լոյս կը տեսնէր Շաբաթ օրերը ։ 1864-ին կը փորձէ «Փնջիկ» վերնագրով յաւելուած մըն ալ տալու, սակայն մի քանի թիւ տալով կը դադրի։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակախօսներ Ստորոգութիւն:1840 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1907 մահեր Ստորոգութիւն:15 Մարտի մահացածներ Ստորոգութիւն:Պոլիս ծնածներ Ստորոգութիւն:Խմբագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ
Hier Encore
«Hier Encore» («Երէկ դարձեալ»), ֆրանսահայ աշխարհահռչակ երգիչ Շարլ Ազնաւուրի հեղինակած եւ Սեպտեմբեր 1964-ին ձայնագրած հիթային լաւագոյն երգերէն մէկը :
Պատմութիւն
Երգը շատ կարճ ժամանակամիջոցի մէջ մեծ ժողովրդականութիւն ձեռք բերաւ եւ անուանի այլ երգիչներու կողմէ շուտով կատարուեցաւ։ Երգը ձայնագրուեցաւ անգլերէն՝ "Yesterday, When I Was Young", իտալերէն՝ "Ieri Si", դանիերէն՝ "Hvor tiden går", ճապոներէն՝ 帰り来ぬ青春, սպաներէն՝ "Ayer Aún", ֆիններէն՝ "Eilen kun mä tiennyt en" տարբերակներով: «Hier Encore»-ը կը համարուի Ազնաւուրի ամենասքանչելի երգերէն մէկը:
Երգին անգլերէն բնագիրը, որուն հեղինակը Հերպերտ Քրեցմերն (Herbert Kretzmer) է, կը պատմէ ծերացած մարդու մը մասին, ով հայեացք կը նետէ իր անցած կեանքին եւ ցաւով կը նկատէ, որ երիտասարդութեան տարիները վատնած է չնչին բաներու վրայ, միանգամայն անիմաստ ձեւով, եւ այլեւս չի կրնար հասնիլ երիտասարդ ժամանակ փայփայած նպատակներուն, քանզի անխուսափելի մահը մօտ է արդէն, շա՜տ մօտ... Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու մէջ Yesterday, When I Was Young-ի հանրայայտ տարբերակը կատարուած ու ձայնագրուած է քանթրի երգերու անուանի կատարող Ռոյ Քլարքի (Roy Clark) կողմէ եւ դարձած է անոր մեծագոյն նուաճումը իր ամբողջ ասպարէզին ընթացքին՝ Billboard Hot Country Singles chart-ի մէջ Օգոստոս 1969-ին գրաւելով իններորդ տեղը: Քլարք կատարած է այդ երգը նաեւ Միքի Մանթլի յուղարկաւորութեան ժամանակ՝ իրականացնելով կտակին մէջ անոր արտայայտած խնդրանքը ։ Քանատայի մէջ Yesterday, When I Was Young-ը pop chart-ը գրաւած է եօթներորդ, country chart-ի մէջ՝ երկրորդ եւ AC-ի մէջ՝ առաջին տեղերը:
Հիշարժան այլ կատարումներ
Շարլ Ազնաւուրը «Hier Encore»-ը կատարած ու ձայնագրած է նաեւ Փաթրիք Պրյուէլի (Patrick Bruel) հետ։ Այդ ձայնագրութիւնը տեղ գտած է Ազնաւուրի «40 chansons d'or» ալպոմին մէջ:
Hier Encore-ը կատարուած ու ձայնագրուած է նաեւ մեծ ճանաչում ունեցող այնպիսի երգիչներու կողմէ, ինչպիսին են՝ Պինկ Քրոսպի (Bing Crosby), Շիրլի Պասսի (Shirley Bassey), Էլվիս Փրեսլի (Elvis Presley), Տասթի Սփրինգֆիլտ (Dusty Springfield), Ռոյ Քլարք (Roy Clark), Մել Թորմ (Mel Torme), Լենա Հորն (Lena Horne), Էնտի Ուիլիմս (Andy Williams), Ճիմմի Տիւրան (Jimmy Durante), Bobby Bar, Al Martino, The Peanuts, Glen Campbell, Julio Iglesias, Eddy Mitchell, Dean Reed , Ճոնի Մաթիս (Johnny Mathis), Մարք Օլմոնտ (Marc Almond), Փաթրիսիա Քաաս (Patricia Kaas), Մաթ Մոնրօ (Matt Monro) եւ ուրիշներ: Ըստ «Billboard» ամսագիրին կատարած ուսումնասիրութիւններուն՝ մինչեւ 1972-ը արդէն իսկ ձայնագրուած էր «Hier Encore»-ի աւելի քան 90 տարբերակ :
2008-ին Ազնաւուր Էլթօն Ճոնի (Elton John) հետ համերգներէն մէկուն ժամանակ կենդանի հնչողութեամբ կատարած է "Yesterday When I Was Young"-ը, ապա նաեւ միասին ձայնագրած են այդ երգը Ազնաւուրի Duos ալպոմին համար :
Համբարձում
Համբարձում (Ανάληψις τοῦ Σωτήρος; ascensio), քրիստոնէական տօն։
Զատիկէն ճիշդ քառասուն օր ետք կը նշուի Համբարձման, կամ ինչպէս ոմանք կը կոչեն, վիճակի կամ կաթնապուրի տօնը: Անիկա Քրիստոսի յարութիւն առնելէն ետք երկրի վրայ քառասուն օր շրջելու եւ ապա երկինք համբառնալու պատկերացումն է քրիստոնէական տօնացոյցին մէջ: Համբարձումը շարժական տօն է, ամէն տարի տարբեր թուականի կը նշուի, սակայն անիկա միշտ կը զուգադիպի Հինգշաբթի օրուան, իսկ հանդիսութիւնները կը սկսին Չորեքշաբթի: Այդ Չորեքշաբթին կիները «Ծաղկամօր Կիրակի» կը պահէին, այսինքն՝ կարգ մը աշխատանքներէ կը խուսափէին ի պատիւ «Ծաղկամօր», որպէսզի ան իրենց երեխաներէն հեռու պահէ «ծաղիկ» ու «կարմրուկ» հիւանդութիւնները ։
Աստուածաշունչ մատեանին մէջ
Յիսուս Քրիստոս Իր հրաշափառ յարութենէն ետք, բազմաթիւ առիթներով կ'երեւի Իր աշակերտներուն, երբեմն առանձնաբար (Ղկ 24.13-35), երբեմն՝ հաւաքաբար (Ղկ 24.36-49): Անոնց հաւաքատեղին էր վերնատունը, ուր Քրիստոս Իր Վերջին Ընթրիքը կը կատարէ, հոն կը հաստատէ Ս. պատարագի խորհուրդը, ապա կ'ուղղուի դէպի Գեթսեմանի (Ձիթենեաց պարտէզը):
Աշակերտները դարձեալ կը հաւաքուին Վերնատան մէջ, Քրիստոս իրենց հետ էր, կրկին պիտի ուղղուէին Ձիթենեաց լեռ, այս անգամ աստուածաբար համբառնալու, եւ առաքեալները աստուածային կոչունքի հրաւէրը տարածելու համար:
Քրիստոս իր մեծագոյն պատուէրը կու տայ իր աշակետներուն՝ ազգերը իրեն աշակերտ դարձնելու եւ մկրտելու «յանուն Հօր եւ Որդւոյ եւ Հոգւոյն Սրբոյ» (Մտ 28.19):
Հրաժեշտ կու տայ բոլորին, կ'օրհնէ իր աշակերտները եւ կ'ըսէ անոնց.
Իր խօսքը աւարտելէ ետք, երկինք կը համբառնայ, եւ ամպ մը ծածկելով զԱյն աշակերտներուն տեսողութենէն կը բաժնէ: Ապա երկու հրեշտակներ կ'երեւին, որոնք Տիրոջ ուղեկից էին ու կ'ըսեն.
Համբարձումը Հայաստանի մէջ
Հայաստանի մէջ Համբարձումը վերածուած է ժողովրդական տօնակատարութեան. երիտասարդ տղաներն ու աղջիկները Համբարձման օրը կը հաւաքեն եօթ գոյնի ծաղիկ, կուժի մէջ կը լեցնեն եօթ աղբիւրի ջուր, իրենց նշանները դնելով ջուրի մէջ եւ Համբարձման գիշերը «աստղունք» կը դնեն, այսինքն՝ անոնք կը յանձնեն աստղերու խորհուրդին, որմէ ետք, ըստ այդ նշաններուն՝ կը կատարեն գուշակութիւններ։ Համբարձման Կիրակի օրը տօնականօէն զարդարուած երիտասարդներն ու աղջիկները կը կազմակերպեն տօնախմբութիւններ՝ Համբարձման նուիրուած երգերու, պարերու (յատկապէս վերվերիներու՝ իբրեւ հասակի աճի հետ կապուած հմայական պարերու), խաղերու եւ մրցոյթներու զուգակցութեամբ։
Ծաղկամայրը, ըստ աւանդութեան, Վարվառէ անունով կոյս մըն է, որուն քրիստոնէութիւնը ընդունելուն պատճառով հետապնդեր է իր կռապաշտ հայրը, եւ ան Արեւմտեան Հայաստանէն փախչելով` եկեր ապաստաներ է Աշտարակի մօտ գտնուող Արայի լեռը: Հայրը զայն հետապնդեր է, եւ շրջանի հովիւները մատներ են Վարվառէի թաքստոցը: Յուսահատ Վարվառէն նահատակուելէ առաջ Աստուծմէ խնդրեր է, որ ծաղիկ ու կարմրուկ հիւանդութիւն ունեցող մանուկները իր անունով բուժուին: Աստուած կատարեր է անոր խնդրանքը, եւ Վարվառէին աղօթող մայրերուն զաւակները բուժուեր են այդ հիւանդութիւններէն:
Նոյն առիթով Վարվառէն անիծեր է իր տեղը մատնած հովիւները, վերջիններս եւ իրենց ոչխարները քարացեր են: Մինչեւ այսօր աշտարակցիները ցոյց կու տան այդ քարերը: Համբարձման չորեքշաբթի եւ հինգշաբթի օրերը Արայի լերան շրջակայքի ժողովուրդը Ծաղկեվանք ուխտի կ'երթայ:
Ծաղկեվանքը կոյս Վարվառէի մահարձանը կը համարուի. Մամռոտ վանքին մէջ կայ աղբիւր մը, որ բուժիչ յատկութիւններ ունի. կ'ըսուի, թէ աղբիւրը սկիզբ առած է Վարվառէի արցունքներէն:
Հայ Առաքելական Ս. Եկեղեցին Քրիստոսի Համբարձման տօնին օրը կը յիշատակէ նաեւ 1441-ին, Հայոց Կաթողիկոսական Աթոռը Սիսէն տեղափոխելու եւ Ս. Էջմիածինի մէջ վերահաստատելու պատմական դէպքը։
Կաթնապուրի Արարողութիւն
Համբարձման օրը բոլոր տուներուն մէջ առտու կանուխ կաթնապուր կ'եփէին: Ոմանք կաթնապուրի կաթսային տակ վառող կրակին մէջ կ'այրէին եօթը աղօթքով հանգուցուած ձեռքի կապը:
Հայաստանի որոշ շրջաններու մէջ կաթնապուրը կ'եփէին խմբովի` արտերուն մէջ եւ քանի մը շերեփ կաթնապուր կը թափէին արտերուն շուրջը` բերքի առատութիւն ապահովելու եւ արտը կարկուտէն ու վնասակար միջատներէն պաշտպանելու համար:
Համբարձման օրուան կաթնապուրը մատաղ էր, անիկա կը բաժնուէր առնուազն եօթը տուն:
Կարգ մը ընտանիքներ Զատիկէն մինչեւ Համբարձում կաթնապուր չէին եփեր, որպէսզի կովերուն կաթը չպակսէր, իսկ Համբարձման օրը առաջին անգամ եփող կաթնապուրը յատուկ հանդիսութեամբ կ'ուտուէր:
Վիճակի Արարողութիւն
Անցեալին վիճակի արարողութիւնը կը կատարուէր բացօթեայ, դաշտերուն մէջ: Աղջիկները կը բազմէին խոտերուն վրայ, իրենց մէջտեղը կը զետեղէին վիճակի փարչը, հարսի հագուստով անչափահաս աղջնակը կը նստեցնէին փարչին քով` երեսը քողով ծածկուած: Իբրեւ անարատ եւ միամիտ երեխայ` ան էր, որ իւրաքանչիւր բախտագուշակ քառեակ երգէն ետք պիտի հանէր նշանները փարչին մէջէն:
Աղջիկներուն խումբը առաջին երգը կը նուիրէր վիճակի փարչին.
Ասկէ ետք կը սկսէր հարիւրաւոր քառեակներու երգը, իսկ բազմութիւնը դրական վիճակ ինկած նշանի տիրոջ ուրախութիւն կը բաժնէր եւ կը մխիթարէր բացասական վիճակ ինկած նշանի տիրոջ.
Վիճակի արարողութիւնը վերջ գտնելէ ետք փարչին ջուրը կը թափէին արտերը: Շիրակի շրջանին մէջ հիւանդներուն տէրերը այս ջուրէն տուն կը տանէին եւ իրենց հիւանդին գլխուն կը քսէին, որպէսզի վերջինս շուտ առողջանայ եւ կազդուրուի:
Երեկոյեան, տունդարձի երգը կը հաստատէր տօնին աւարտը եւ կը սկսէին աշխատանքով յագեցած օրերը:
Վիճակի Արուսը
Վիճակի Արուսը համարուած էր Համբարձման տօնի խորհրդանիշ տիկնիկը: Բացի վիճակի փարչէն գիւղի աղջիկները կը պատրաստէին նաեւ վիճակի տիկնիկը` Արուսը եւ զայն կ'ամրացնէին փարչին գլխուն:
«Վիճակի Արուս»ը պատրաստելու համար երիտասարդուհիները կը վերցնէին ճիպոտ մը, վերի մասին կը հաստատէին փայտ մը` ստանալու համար խաչաձեւ յարմարանք մը, որուն կը հագցնէին կանացի հագուստը: Տիկնիկը կ'ունենար ճակատնոց, ոսկեշար մանեակ, կուրծքին` ճոխ զարդեր:
Պատկերասրահ
Ստորոգութիւն:Քրիստոնէական տօներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի տօներ Ստորոգութիւն:Շարժական տօներ Ստորոգութիւն:Յիսուս Քրիստոս
Իտալերէն
Իտալերէնը (Italiano ) կը պատկանի Հնդեւրոպական լեզուներու ընտանիքի ռոմանական լեզուներու արեւմտաիտալական լեզուախումբին։ Իտալերէն կը խօսին աշխարհի վրայ 61 միլիոն մարդ ։ Իտալերէնը պետական լեզուն է Իտալիոյ, Զուիցերիոյ, Սան Մարինոյի, Սլովենիոյ, Վատիկանի եւ Իսթրիա կոմսութեան մէջ (Խրուաթիա)։ Ըստ աշխարհի լեզուներու դասակարգման՝ իտալերէնը 21-րդն է ։
Ձայնաւորները
Իտալերէն լեզուին մէջ ձայնավորները 5 հատ են՝
Բաղաձայնները
Իտալերէն լեզուին մէջ բաղաձայնները թիւով 16 են՝
B, C, D, F, G, H, L, M, N, P, Q, R, S, T, V, Z.
C տառը՝ a, o, u ձայնաւորներէն եւ բաղաձայններէն առաջ կ'արտասանուի {k}(կ)։
Օրինակ՝
cane {քանէ} (շուն), colore {քոլորէ} (գոյն),
cuore {քուորէ} (սիրտ),
clamore {քլամորէ} (աղմուկ, աղաղակ),
crudele {քրուտելէ} (դաժան)։
C տառը՝ i, e ձայնաւորներէն առաջ կ'արտասանուի {tʃ} (չ)։
cielo {չիելօ} (երկինք), dolce {տոլչէ} (քաղցր), cena {չենա} (ընթրիք), facile {ֆաչիլէ} (հեշտ), cinema {չինեմա} (շարժապատկեր)։
G տառը՝ a, o, u ձայնաւորներէն եւ բաղաձայններէն առաջ կ'արտասանուի {g}(կ)։
gatto {կաթթօ} (կատու), gola {կոլա} (կոկորդ),
gusto {կուսթօ} (համ), greco {կրեքօ} (յոյն),
grigio {կրիճիօ} (մոխրագոյն)։
G տառը՝ e, i ձայնաւորներէն առաջ կ'արտասանուի {dj}(ճ)։
gelato {ճելաթօ} (պաղպաղակ), giorno {ճիորնօ} (օր),
giallo {ճիալլօ} (դեղին),
gente {ճենթէ} (ժողովուրդ, մարդիկ)։
GN տառակապակցութիւնը կ'արտասանուի {նի}։
gnomo {նիոմօ} (գաճաճ),
agnello {անիելլօ} (գառ),
ogni {օնիի} (իւրաքանչիւր), sogno {սոնիօ} (քուն)։
GLI տառակապակցութիւնը կ'արտասանուի {լի}։
figlio {ֆիլիօ} (որդի),
voglia {վոլիա} (ցանկութիւն), aglio {ալիօ} (սխտոր),
biglietto {բիլիեթթօ} (տոմս)։
Իտալերէնին մէջ H տառը չունի հնչիւն, երբ h տառը կը գրուի c կամ g տառէն ետք, որուն կը յաջորդէ e կամ i ձայնաւորը ապա c կամ g տառը կ'արտասանուի {ք}, {կ}։
chilo {քիլօ} (քիլօկրամ),
ghiaccio {կիաչչիօ} (սառոյց)։
H տառը կ'օգտագործուի նաեւ avere - ունենալ օժանդակ բայի ներկայ ժամանակի մէջ խոնարհուած որոշ դէմքերու մէջ։
ho {օ} ես ունիմ,
hai {այ} դուն ունիս,
ha {ա} ան ունի,
hanno {աննօ} մենք ունինք։
SC տառակապակցութիւնը a, o, u ձայնաւորներէն առաջ կ'արտասանուի {սք}։
scala {սքալա} (աստիճան), scuola {սքուոլա} (դպրոց), scopo {սքոփօ} (նպատակ)։
SC տառակապակցութիւնը e, i ձայնաւորներէն առաջ կ'արտասանուի {շ}։
scegliere {շելիերէ} (ընտրել),
scienza {շենցա} (գիտութիւն)։
S տառը երբ կը գտնուի երկու ձայնաւորներու միջեւ կ'արտասանուի {զ}, սակայն երբ երկու ձայնաւորներու միջեւ կը գրուի երկու SS կ'արտասանուի {ս}։
casa {քազա} (տուն), cosa {քոզա} (ինչ)։
passare {փասսարէ} (անցնել), bassare {պասսարէ} (իջեցնել)։
S տառը հետեւեալ բաղաձայններէն առաջ b, d, g, l, m, n, r, v նոյնպէս կ'արտասանուի {զ}։
sdegno {զտենիօ} (զայրոյթ), snello {զնելլօ} (բարակ), svago {զվակօ} (զուարճանք)։
Քերականութիւնը
Իտալերէն լեզուն ունի 2 սեռ՝ արական եւ իգական, 2 յօդ՝ անորոշ եւ որոշեալ, 15 ժամանակաձեւ՝ սահմանական եղանակ 8 ( indicativo ), ստորադասական եղանակ 4 ( congiuntivo ), պայմանական եղանակ 2 ( condizionale ), հրամայական եղանակ 1 ( imperativo )։
Անկատար Ներկայ / Presente Indicativo
Անկատար ներկայ (սահմանական ներկայ) ժամանակը ցոյց կու տայ խօսելու ժամանակ կատարուող գործողութիւնը։
Իտալերէն լեզուին մէջ բայերը կը բաժնուին 3 խումբի.-
Սահմանական ներկայ ժամանակը կանոնաւոր բայերու պարագային կը կազմուի աւելցնելով բայի արմատին հետեւեալ վերջաւորութիւնները՝
Սահմանական Անցեալ Passato Prossimo
Սահմանական անցեալ ժամանակը ցոյց կու տայ ներկայ ժամանակակէտէ մը առաջ կատարուած, աւարտած գործողութիւն։ Կը կազմուի avere կամ essere օժանդակ բայի ներկայ ձեւով եւ վաղակատար դերբայով ( parl - ato, cred - uto, sent - ito)։
Հանրայայտ Ասացուածքները
" Una buona mamma vale cento maestre " - Լաւ մայրը հարիւր ուսուցիչ կ'արժէ։
" Prima i denti, poi i parenti " - Սկիզբը դուն եւ քու ընտանիքդ, այնուհետեւ բարեկամներդ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Ռոմանական լեզուախումբ Ստորոգութիւն:Իտալիա Ստորոգութիւն:Լեզուներ
Գաբրիէլ Լազեան
Գաբրիէլ Լազեան, (1893 Երզնկա, Օսմանեան Կայսրութիւն – 25 Օգոստոս 1959, Գահիրէ, Եգիպտոս)․ հասարակական-քաղաքական գործիչ, խմբագիր, գրող,  պատմաբան։  Հ․Յ․Դ․ անդամ։  Մեծ ներդրում ունեցած է յունահայ գաղութի ազգային կեանքի կազմակերպման մէջ։
Առաջին տարիներ
Գաբրիէլ Լազեան ծնած է 1893-ին, Երզնկա, Գուրգէն Լազեանի եւ Զարուհի Ճիզմէճեանի բազմանդամ եւ բարեկեցիկ ընտանիքին յարկին տակ․ 8 զաւակներէն անդրանիկն է երկուորեակ եղբօրը հետ։  Նախնական կրթութիւնը կը ստանայ ծննդավայրին մէջ, «Ս. Փրկիչ» եւ «Կեդրոնական» վարժարաններուն մէջ։ 1910ին ան կ՚ աւարտէ «Եզնիկեան» վարժարանը։  Ապա, քննութիւն տալէ ետք, կ՛ ընդունուի Երզնկայի զինուորական վարժարանը։ Կ՛ անդամագրուի Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան։
Թրքական բանակին սպայ
20 տարեկան հասակին (1913), Պոլիս, կ՛ ուսանի «Հարպիէ» զինուորական բարձրագոյն վարժարանը․ կ՛ աւարտէ տեղակալի աստիճանով 1914-ին։ Կը ղրկուի բանակ․ ուրիշ հայ սպաներու հետ կը փոխադրուի Միխալիցի զօրակայանը, ապա Իզմիրի Մենեմենի շրջանը։ Առաջին Համաշխարհային պատերազմի սկիզբին, գերմանացի սպաներ կը ստանձնեն թրքական զինուորական վարժարանի հրամանատարութիւնը եւ անոր սպաներուն կրթութիւնը։ Գերմանացի Բայֆէր սպան, շուտով կը նշմարէ հայ սպաներու բարոյական վերաբերմունքը ու աշխատասիրութիւնը եւ իրենց իր անմիջական խնամքին տակ կ՛ առնէ ու կը մերժէ անոնց նաձնումը, երբ պատերազմին ընթացքին իրմէ կ՛ ուզուի արտօնել հայ սպաներու փոխադրութիւնը։
Գաբրիէլ Լազեան կը տեղեկանայ թէ իր ամբողջ գերդաստանը (70 հոգի) Ցեղասպանութեան զոհ գացած է։  Կը փորձէ Եւրոպա անցնիլ, սակայն չի յաջողիր։  1917-ին, Իզմիր, կը ծանօթանայ հելլենուհի Նաթալիա Իքոնոմիտուին եւ կը նշանուին։
1918-ին, երբ զինադադարը կը կնքուի, Գաբրիէլի ծառայած զինուորական ջոկատը կը փոխադրուի Կէլիպոլ։  Ժամանակ մը ետք Իզմիր կը վերադառնայ եւ ուրիշ սպաներու հետ կը հիմնեն «Իզմիրի հայ սպաներու միութիւնը»։
Հայաստան
2 Դեկտեմբեր 1920 ին, Հայաստանի կառավարութիւնը երկիրը կը յանձնէ հայ համայնավարներուն եւ Հայաստան կը դառնայ սովետական տարածք։
Թիֆլիսի բանտէն ազատագրում
Բանտին մէջ վրացի սպայ մը կը լսէ Նաթալիին յունարէն խօսակցութիւնը եւ կը յայտնէ թէ շուտով իրեն ազատ պիտի արձակեն։  Նաթալին կը պատասխանէ թէ՝ «…Բոլորս ալ քիչ թէ շատ յոյներ ենք, չե՞ս լսեր թէ իրարու միջեւ յունարէն կը խօսինք»։ Այսպէս, բոլորը միասին ազատ կ՛ արձակուին, կը կարողանան հասնիլ Պաթում ու անկէ ետք՝ Իզմիր։
Վերադարձ Երեւան
Խորհրդային կառավարութեան ընդ­հա­նուր ներ­ման յայ­տա­րա­րու­թե­նէն ետք, ­­Գաբ­րիէլ կը վե­րա­դառ­նայ Ե­րե­ւան։ Սակայն կը հասկ­նայ թէ քա­ղա­քա­կան որեւէ գրգռու­թեան պա­րա­գա­յին, ան պի­տի ըլ­լայ ա­ռա­ջին զո­հե­րէն մէ­կը։ Կը փախ­չի դէ­պի ­­Պա­թում, ա­պա ­­Պո­լիս ու վեր­ջա­պէս կը հաս­նի Իզ­միր, ուր կը միանայ ­­Նա­թա­լիին։
Իզմիր
Իզմիր, իբրեւ սպայ՝ փոխ-գնդապետ, կը զինուորագրուի յունական բանակին։  Զօրավար Թորգոմին եւ Գէորգ Փափազեանին հետ կ՛ անդամակցին «Հելլէն եւ Հայ բարեկամական լիկա»յին։  1922-ին Օգոստոսին, յունական զօրքերուն նահանջով, կնոջ հետ Յունաստան կը մեկնին եւ կը հասնին Փիրէայի նաւահանգիստը։  Աթէնք, Էւրիփիտու ճամբուն վրայ գտնուող հիւրանոցին մէջ սենեակ մը կը վարձեն։
Կեանքը եւ գործունէութիւնը Աթէնք
1922-ի Սեպտեմբերին, Փոքր Ասիոյ աղէտին իբրեւ հետեւանք, Յունաստան կ՛ ողողուի միլիոնէ աւելի գաղթականներով, որոնցմէ 100 000 հայ գաղթականներ եւ որբեր են։
7 ­­Դեկ­տեմ­բեր 1922ին, Հ.Յ.­­Դաշ­նակ­ցու­թեան ան­դամ­ներ ժո­ղով մը կը գու­մա­րեն Աթէնքի ­­Գու­մուն­տու­րու հրապարակի վրայ գտնո­ւող սրճա­րա­նի մը մէջ եւ կ­­՚ ո­րո­շեն դաշ­նակ­ցա­կան կազ­մա­կեր­պա­կան միա­ւոր­ներ ստեղծել Ա­տի­կէի հայ­կա­կան գաղ­թա­կա­յան­նե­րէն ներս։ ­­Հիմ­նա­դիր հան­դի­պու­մին, որ կը գլխաւորէ Գաբ­րիէլ Լազեան, ներ­կայ են Ան­տոն ­­Կա­զէլ, ­­Գա­րե­գին ­­Մար­գա­րեան, Ա­րամ ­­Շի­րի­նեան եւ պա­տո­ւե­լի ­­Յա­րու­թիւն Ա­ճէ­մեան։
«­­Նոր Օր» օ­րա­թեր­թը
1923-ին, ­­Լա­զեա­նի նա­խա­ձեռ­նու­թեամբ եւ Ան­տոն ­­Կա­զէ­լի, Ա­րամ ­­Շի­րի­նեա­նի ու ­­Պօ­ղոս Ս­վա­ճեա­նի գործակցութեամբ հի­մը կը դրո­ւի «­­Նոր Օր» օ­րա­թեր­թին։ Թերթի արտօնութեան թղթածրարի պարտականութիւնը յունական պետական մարմիններուն մօտ կը ստանձնէ Նաթալի Լազեան։
Թեր­թի ար­տօ­նա­տէ­րը կը դառնայ ­­Գաբ­րիէլ ­­Լա­զեան, որ ըստ օ­րէն­քի, պէտք է յու­նա­կան հպա­տա­կու­թիւն ու­նե­նայ։ Նաթալին կ՛ օգնէ եւ քա­նի մը յոյն սպայ բա­րե­կամ­նե­րու մի­ջամ­տու­թեամբ, Գաբ­րիէլ յունական հպատակութիւնը կը ձեռք բերէ։
Հ․Յ․Դ․ կազմակերպումը Յունաստանի տարածքին
Գաբրիէլ Լազեան իր գործակիցներուն հետ կը տարածէ ու կ՛ ամրապնդէ Հ․Յ․Դ․ ցանցը գաղութին մէջ։ 1939-ի սկիզբները, ընտանիօք Գահիրէ կը փոխադրուին։
Ընտանիք
1919-ին, Իզմիր, կ՛ ամուսնանայ յունազգի Նաթալիա Իքոնոմիտուին հետ եւ 1924-ին կը ծնի ի­րենց միակ աղ­ջի­կը՝ Այ­տան։  Նաթալի Լազեան, ամուսնոյն մահէն ետք, դուստրին հետ կը տեղափոխուին Յունաստան եւ կը հաստատուին Աթէնքի արուարձան Նէա Զմիռնի քաղաքը։
Մահը
Գաբրիէլ Լազեան կը մահանայ 25 Օգոստոս 1959-ին, յետ կարճատեւ սակայն մահացու մորթային բորբոքումէ մը, որ 24 ժամուան ընթացքին կը թունաւորէ իր մարմինը։
Տե՛ս նաեւ
Ազատ Օր
Գէորգ Փափազեան
Անտոն Կազէլ
Ահարոն Ստեփանեան
Վազգէն Եսայեան
Օննիկ Զաքարեան
Սօս Վանի
Արսէն Պալեան
Գէորգ Կառվարենց
Բենիամին Թաշեան
Աղբիւրներ
Ամէնուն Տարեգիրք, Կարօ Գէորգեան, 1960 տարի, Մահագրութիւն
Նաթալի Լազեանի վկայութիւններ (1996)․ Հայկանուշ Մինասեանի արխիւ
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայ Գրողներ Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական-քաղաքական գործիչներ Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ (արւմտ.) Ստորոգութիւն:Հայ զինուորականներ Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ (արւմտ.) Ստորոգութիւն:Հայ մամուլի հիմնադիրներ Ստորոգութիւն:1893 ծնունդներ Ստորոգութիւն:25 Օգոստոսի մահեր Ստորոգութիւն:1959 մահեր Ստորոգութիւն:Գահիրէ մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ հրատարակիչներ Ստորոգութիւն:Հայ պատմաբաններ
Նարեկ ամսաթերթ
Նիւ Եորքի Սրբոց Նահատակաց Հայց. Եկեղեցւոյ Նարեկ ամսաթերթ Նարեկ անուան տակ հրատարակուող տեղեկատուն՝ որուն առաջին թիւը 1955 Յունուար ամիսէն սկսեալ կը տպուէր եւ կը տարածուէր համայնքի հայ ընտանիքներու տուներէն ներս, այս տարի իր 65-րդ տարին կը թեւակոխէ Յունուար 2019-ին:
Չորս էջնոց այս ամսաթերթ- ապա երկշաբաթեայ- տեղեկատուն սկսած էր հրատարակուիլ Յունուարին, շրջանի հայ ընտանիքները տեղեակ պահելու համայնքին գործունէութեան մասին, երբ տակաւին եկեղեցւոյ շէնքը գոյութիւն չունէր եւ Ս. Պատարագի արարողութիւնը կամ այլ եկեղեցական խորհուրդներ կը կատարուէին մերձակայ Ֆլաշինկ շրջանի Եպիսկոպոսական եկեղեցւոյ մը մէջ:
Առաջին թիւին առաջին էջէն իսկ կը կարդանք հետաքրքրական կոչ մը -ժողովուրդին ուղղուած- գլխաւոր հիմնադիրներէն Զարեհ Գաբիկեանի գրչով- որպէսզի համայնքը մասնակից դառնայ եւ «ջանայ գեղեցիկ, յատկանշանական եւ իմաստալից անուն մը» գտնէ տեղեկատուին համար: Վերջապէս երեք տարի ետք Յունուար 1958-ին  Արժ. Տ. Վարդան Քհնյ. Մկրեանի օրով տեղեկատուն կը մկրտուի ՆԱՐԵԿ անունով եւ լոյս կը տեսնէ ամիսը երկու անգամ դառնալով երկշաբաթաթերթ:
Նարեկ ամսաթերթ-ը, ինչպէս գիտենք բոլորս, Գրիգոր Նարեկացիի ծննդավայրն է, «Ի Խորոց Սրտի Խօսք Ընդ Աստուծոյ» աղօթագիրքին հեղինակը: Թերթիկը ՆԱՐԵԿ կոչելով խմբագրական կազմը կը յուսար եւ կը յուսայ, որ ժողովուրդը ոչ միայն յիշէ մեր մեծ աղօթող սուրբը, այլ՝ համայնքը կարենայ արձագանգ հանդիսանայ եկեղեցւոյ մէջ աղօթող տիպար համայնքային գործունէութեան մը:
1957 թուականի Յունիս ամսուան թիւէն կը կարդանք Տէր Վարդանին պատգամը, ուր Տէր Հայրը հպարտութեամբ կը յայտարարէ թէ «իր սիրտը ուրախութեան ալիքով մը կ'ուռի երբ կը տեսնէ, որ 241 փոքրիկներ արձանագրուած են Կիրակնօրեայ դպրոց եւ անոնց շարանը ուսուցիչներով եւ ծնողներով կը լեցնէ եկեղեցին: Հոգիդ կը խայտայ երբ կը տեսնես, որ նոր եկեղեցին իր սրահով եւ  դասարաններով արդէն նեղ կու գայ ամէն Կիրակի աւելցող փոքրիկներուն համար»:
Իսկ 1959-ի Մայիս ամսուան թիւով կը կարդանք երջանկայիշատակ Ամենայն Հայոց Հայրապետ՝ Տ. Տ. Վազգէն Ա.ի մօր՝ Տիրամայր Սիրանուշ Պալճեանի նամակը ուր ան կոչ կ'ուղղէ բոլոր հայ մայրերուն, որ ինչքան ալ նեղ պայմաննրու եւ տարբեր երկիրներու մէջ ապրին - «Կ'ուզեմ որ ըլլաք ձեր տան մէջ մէյ-մէկ դաստիարակներ: Ես ալ օտար հողի վրայ անյաջող պայմաններու տակ ապրած եմ, սակայն նուիրուած եմ զաւկիս Հայեցի դաստիարակութեան: Սիրելի Հայ մայրեր սիրեցէք եւ սիրցուցէք Հայ եկեղեցին, Հաաստանը եւ Հայ լեզուն- մենք այնքան գրական գոհարներ ունինք, մի՛ զրկէք ձեր զաւակները այդ հարստութենէն»: Այս բոլորը տեղեկութիւնները քաղուած են հակիրճ այցի մը տալով Նարեկ ամսաթերթ ՆԱՐԵԿ տեղեկատուին էջերուն մէջ արձանագրուած լուրերէն:  Տեղեկատուին ծննդեան օրերէն լոյս տեսած բոլոր թիւերուն ամփոփումը հատորի մը մէջ խնամքով կազմուած է, որ սկսած էր Յունուար 1955-ին եւ հինգ տարուայ ընթացքին լոյս տեսած 24 թիւ, վերջինը ունենալով Դեկտեմբեր 15,1959-ի թիւը:
Տարիներու հոլովոյթով խմբագրի պաշտօնով անուրանալի է հանգուցեալ Օրդ. Մարիամ Սելվինազեանի հոգատար եւ ծայրայեղ բծախնդրութիւնը այս թերթին իւրաքանչիւր թիւին լոյս տեսնելուն հետ կապուած՝ որ հաւատարմօրէն վարեց մինչեւ իր անսպասելի մահը 2017 թուականին: Այժմ իր տեղը արժանաւորապէս կ'արդարացնէ Բժշկուհի Լին Չէթինը:
65-ամեայ Նարեկ ամսաթերթ-ը ժամանակակից դարձած է, էլէքթրոնային օրինակներով երիտասարդացած՝ մեր տուները աշխուժօրէն եւ կանոնաւորաբար կ'այցելէ ամէն ամիս... համակարգիչի ճամբով ալ- որուն 64-րորդ տարուան 12-րդ թիւը տեսանք անցնող Դեկտեմբերին: Ներկայիս քսան էջնոց ՆԱՐԵԿ-ը կ'առաքուի 1300 ընտանիքներու հասցէներուն եւ 1100 էլէքթրոնային հասցէներու:
Քրիստափոր Քալանթարեան
Քրիստափոր Քալանթարեան, հայ բժիշկ։