cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Քարլա Սուզա
Ասպարէզ
2009-ին, ան իր առաջին դերը կը ստանայ Մեքսիքական Verano de amor հեռուստաշարին մէջ, որուն գլխաւոր դերասանն է հռչակաւոր երգչուհի Տուլչէ Մարիա, ինչպէս նաեւ կ՛ ունենայ փոքր դերեր Los Héroes del Norte եւ La Clinica հեռուստաշարներուն մէջ։ Ան կը ստանցնէ գլխաւոր դերեր հռչակաւոր Մեքսիքական ֆիլմերու մէջ, ինչպէս From Prada to Nada, Nosotros los Nobles եւ Instructions Not Included :
2014-ին, Սուզան կը փոխադրուի Լոս Անճելոս, որպէսզի ստանցնէ տարբեր անգլիախօս դերեր Ամերիկեան ֆիլմերու եւ հեռուստաշարներու մէջ : Ան կ՛ընտրուի ստանցնելու իբրեւ գլխաւոր դերերէն մէկը Շոնտա Ռայմզի ոճռագործական թատերախաղի How to Get Away with Murder հեռուստաշարին մէջ իբրեւ իրաւաբանութիւն սորվող աշակերտ Լորըլ Քասթիյօ անունով, Վայոլա Տէյվիսի հետ :   Անոր նկարը Women’s Health պարբերաթերթի  Փետրուար 2015 թիւին կողքի էջը կը զարդարէ :
Անձնական կեանք
Սուզան շատ սահունօրէն կը գրէ, կը կարդայ ու կը խօսի սպաներէն, անգլերէն եւ ֆրանսերէն:
2013-ի Դեկտեմբերին ան կը նշանուի ամերիկացի Մարշըլ Թրէնքմընի հետ, որու հետ կ՛ ամուսնանայ  2014-ի Մայիսին  Քալիֆորնիա :
Սուզան տուած է TEDx դասախօսութիւն մը Կուանախաթոյի մէջ, Մեքսիքօ, 21 Մարտ, 2015-ին, նիւթով՝ «Sweet are the fruits of Adversity» :
Կարապետ Ա. Քհնյ. Նալպատեան
'''Կարապետ Ա. Քհնյ. Նալպատեան '''(1892, Այթապ - 1970, Այնթապ), Կրթական մշակ, ապա քահանայ։
Կենսագրութիւն
Աւազանի անունով՝ Նազարէթ՝ որդի Ներսէսի եւ Հոիփսիմէի, ծնած է Այնթապ 1892-ին։
Բազմանդամ ընտանիքի զաւակ՝ Նազարէթ իր նախնական կրթութիւնը ստացսծ է Այնթապի Վարդանեան կրթարանը՝ ուրկէ շրջանաւարտ եղած է 1908-ին։ Բարձրագոյն ուսում ստանալու համար դիմած է Կ.Թ. Գոլէճ եւ ընդունուած իրրեւ ուսանող։ Դժբախտաբար, միայն մէկ տարի կրցած է յաճախել գոլէճ եւ 1909-ին կարգ մը հայ ուսանողներու հետ «Վարդանանց տօնախմբութեան մասնակցած ըլլալու յանցանքով դպրոցէն դուրս դրուած է»։ Այնուհետեւ ան նետուած է ուսուցչական ասպարէզ եւ նուիրուած հայ սերունդի դաստիարակութեան սրբազան գործին։ Կրթական ծաոայութեան աոաջին գաղութը եղած է Քիլիս՝ ուր պաշտօնավարած է ծխական դպրոցին մէջ 1909-1912 եւ ապա Միացեալ Ընկերութեան Վարժարանը 1912-1913։
1913-ին Նազարէթ զինուորագրուած է թրքական բանակին բայց երկու տարի ետք, կարգ մը հայ զինուորներու հետ փախուստ տուած է բանակէն եւ ապաստանած Համա, ուր տարագրուած էին իր եղբայրներն ու հազարաւոր հայրենակիցները։ Մեծ եղեռնէն ազատած մաղապուրծ՝ ապաստանած է աւելի ապահով շրջաններ, ուր հարկադրուած հետեւած է արհեստի եւ սորված մեքենավարութիւն։ Այսպիսով, ժամանակ մը ետք նիւթական իր վիճակը բարելաւուած եւ պատրաստուած է ամուսնութեան։ Ան իր կեանքի ընկերը ընտրած է Գահիրէ հաստատուած հայրենակից Հաճի Յակոր Գազանճեան դուստրը՝ Զապէլը, որուն հետ պսակուած է 1921-ին։ Ունեցած է երեք զաւակներ՝ Ներսէս, Կարպիս եւ Հերմինէ։
Երբ աոիթը ներկայացած է, ան ուսումնական քննութեան մասնակցած եւ Կ. Պոլսոյ Ուսումնական Խորհուրդէն ստացած է օգնական ուսուցիչի վկայական։ Քանի մը տարիներու ակամայ ընդհատումէն ետք, կրթութեան հանղէպ ունեցած սէրը դարձեալ զինք կը մղէ ուսուցչական ասպարէզ։ Ան հաստատուած է Հալէպ եւ ուսուցչութեան պաշտօնավարած Ազգ Հայկազեան (1920-1921) եւ Կիլիկեան (1930-1932) վարժարաններուն մէջ, իսկ Մուսուլի Հայոց Ազգ. Վարժարան իրրեւ տնօրէն - ուսուցիչ (1932-1934)։ Կարգ մը շրջաններու մէջ, ուսուցչութեան հետ վարած է նաեւ դպրապետութեան պաշտօն։
Սակայն այս բոլորէն աոաջ եւ վեր՝ իր կեանքին գլխաւոր աոանցքր եղած է եկեղեցին։ Ժամանակի ընթացքին եկեղեցասիրութիւնն ու կրօնական սէրը իր մէջ տակաւ աո տակաւ աճած ու կատարելագործուած են, այնքան որ զինք առաջնորդած են քահանայութեան։ Երբ աոիթը ընծայուած է իրեն եկեղեցական ասպարէզ մտնելու, չէ տատամսած, այլ կատարելապէս համոզուած ընդաոաջած է քահանայական հրաւէրին։
Իր քահանայական ձեոնադրութիւնն ու օծումը տեղի ունեցածեն Ս. Աստուածածին Եկեոևցւոյ մէջ, ձեռամբ Բէրիոյ Թեմի Առաջնորդ Տ. Արտաւազդ Արբ. Սիւրմէեանի 28 Նոյևմբեր 1934-ին վեբակոչուելով Տէբ Կարապետ։ Աոաջնորդ Սրբազան Հօր տնօրինութեամբ Տէր Կարապետ հոգեւոր Հովիւ նշանակուած է Ս. Աստուածածին Եկեղևցւոյ եւ իրեն տրուած է Տէր Ներսէս Քհնյ. Թաւուգճեանի ծխական ժոդովուրդը, զոր հովուած է 1934-1970 թուականնևրը։ Տարիներու իր բարւոք ծառայութեան համար ան արժանացած է Լանջախաչի՝ Գարեգին Ա. կաթողիկոսէն 1947-ին Ծաղկեայ սեւ փիլոն ստացած է 1950-ին, եւ Աւագութեան տիտղոս ու պատիւ 1967-ին։
Իր հայրենակիցներուն համար նոր դպրոց ու նոր եկեղեցի ունենալը իր կեանքի մեծագոյն տեսլականը դարձած է։ Իր գործակիցներուն հետ յաջողած է Վիլլաներու շրջանէն ընդարձակ հողաշերտ մր գնել։ Այդ եղած է իր կեանքի ամէնէն երջանիկ ու պատմական օրը։ Ինք ու իր գործակիցները այդ երազը իրականացուցած են հողը պատրաստելով։
Վերջին օծումն ու թաղման կարգը կր կատարուին Կիրակի 20 Դեկտեմբեր 1970-ին ձեռամբ՝ Բերիոյ Թեմի Առաջնորդ Տ. Տաթեւ վրդ. Սարգիսեան, իսկ կը պատարագէ ճէզիրէի Առաջնորդական Փոխանորդ Տ. Պետրոս վրդ. Պէրպէրեան։ Իր մարմինը կ՝ ամփոփուի Հայոց Ազգ. Գերեզմանատունը ։
Հասսան Տիապ
Հասսան Տիապ (حسّان دياب) (6 Յունուար 1959, Պէյրութ, Լիբանան) լիբանանցի քաղաքագէտ, ճարտարապետ ու ակադեմիկոս է, որ Յունուար 2020-էն մինչեւ Օգոստոս 2020 ստանձնած է Լիբանանի վարչապետի պաշտօնը՝ Պէյրութի նաւահանգիստի պայթումէն քանի մը օր ետք հրաժարելով անկէ: Օգոստոս 10-էն մինչեւ Մուսթաֆա Ատիպի նշանակումը նոյն ամուան 31-ին կը ստանձնէ վարչապետի պաշտօնակատարի պաշտօնը: Ան վարչապետի պաշտօնին կը նշանակուի Լիբանանի Հանրապետութեան նախագահ Միշել Աունի կողմէ, երբ ամիսներու ցոյցերու հետեւանքով նախկին վարչապետ Սաատ Հարիրի կը հրաժարի իր պաշտօնէն:  Յունիս 2011-էն Փետրուար 2014՝ նախագահ Միշել Սլէյմանի նստաշրջանին, ստաձնած է կրթութեան նախարարի պաշտօնը:
Վաղ կեանք եւ ուսում
Ծնած է Պէյրութ, 6 Յունուար 1959-ին: 1981-ին Լիտս Մեթրոփոլիթան համալսարանէն կը ստանայ հաղորդակցութեանց ճարտարապետութեան պսակաւոր գիտութեանց վկայականը, որմէ տարի մը ետք՝ 1982-ին Սուրրի համալսարանէն կը ստանայ սիստեմական ճարտարապետութեան մագիստրոսի վկայականը: Ապա, 1985-ին Պաթ համալսարանէն կը ստանայ համակարգչային ճարտարապետութեան տոքթորական վկայականը:
Ակադեմական ասպարէզ
1985-ին, կը միանայ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանի անձնակազմին՝ իբր ելեկտրական ճարտարապետութեան դասախօս: Ունի աւելի քան 150 յօդուածներ եւ աշխատութիւններ, որոնք հրատարակուած են գիտական պարբերաթերթերու եւ համագումարներու մէջ: Ան ինքզինք կը նկատէ Լիբանանի մէջ ուսման բարեփոխման պաշտպան եւ այդ առումով գրած է զանազան գիրքեր: Հոկտեմբեր 2006-էն Յունիս 2011 ստանձնած Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանի շրջանային արտաքին ծրագիրներու փոխ-նախագահի պաշտօնը:
13 Յունիս 2011-ին, Նաժիպ Միքաթիի կառավարութեան մէջ կը նշանակուի կրթութեան նախարար՝ փոխարինելով Հասան Մնէյմնէն: 15 Փետրուար 2014-ին զինք կը փոխարինէ Էլիաս Պու Սաապը:
Քաղաքական ասպարէզ
Ան ոչ մէկ քաղաքական կուսակցութեան մաս կը կազմէ կամ կը համակրի:
Վարչապետ Տիապի եւ խորհրդարանի նախագահ Նապիհ Պըրիի նախագահ Աունի հետ հանդիպումներէ ետք, 21 Յունուար 2020-ին կը կազմուի մասնագէտներէ բաղկացած 20 հոգինոց կառավարութիւն մը, որ պիտի կեդրոնանար ընտրական օրէնքներու փոփոխութեան, անկախ դատական իշխանութեան կազմութեան եւ կողոպտուած դրամները վերադարձնելուն վրայ: Կառավարութեան առաջին նիստին, Տիապ կը յայտարարէ, թէ իր առաջին այցելութիւնները պիտի կատարէ դէպի արաբական երկիրներ՝ յատկապէս Ծոցի երկիրները: Ան վարչապետ Հարիրիի կողմէ խոստացուած բարենորոգումներուն մասին ոչ մէկ բան կ'ըսէ եւ կը պահէ տեղեկատուութեան նախարարութեան, որ ըստ Հարիրիի բարենորոգումներու թուղթին պէտք էր լուծուէր: 3 Փետրուարին կը ստորագրէ 2020-ին պետական պիւտճէն, 700 միլիոն ամերիկեան տոլարով զայն նուազեցնելով եւ 6 Փետրուարին կ'որդեգրէ տնտեսութեան փրկութեան ծրագիրը՝ զայն խորհրդարան ներկայացնելու համար:
Անձնական կեանք
Ամուսնացած է Նուուար Մաուլաուիի հետ եւ ունի երեք զաւակ: Ան Սիւննի իսլամ է:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Լիբանանցի քաղաքական գործիչներ Ստորոգութիւն:Լիբանանցի քաղաքագէտներ Ստորոգութիւն:Լիբանանցի քաղաքական անձնաւորութիւն Ստորոգութիւն:Լիբանանի վարչապետներ
Հաֆէզ Ասատ
Հաֆէզ Ալ-Ասատ (حافظ الأسد‎ 6 Հոկտեմբեր 1930 - 10 Յունիս 2000), Սուրիացի՝ ռազմական, պետական եւ քաղաքական գործիչ, Սուրիոյ Զինուած ուժերու հրամանատար, պաշտպանութեան նախարար (1966—1972), Սուրիոյ վարչապետ (1970—1971), Սուրիոյի 15-րդ նախագահը (1971—2000)։
Կենսագրութիւն
Հաֆէզ Ասատը ծնած է Լաթաքիա քաղաքի մօտ գտնուող փոքր Քըրտահա գիւղի ու բազմազաւակ գիւղական ընտանիքի մը մէջ։ Ի ծնէ ազգանունը եղած է Ալ-Վահշ։
1946 թուականին կ'անդամակցի «Պաաս» կուսակցութեան։
1955 թուականին կ'աւարտէ Հալէպի ռազմական օդուժի ուսումնարանը, այնուհետեւ փորձառութիւնը կ'ամբողջացնէ ԽՍՀՄի մէջ (Ղրղզստանի Քանտ քաղաքին մէջ)։ Միացեալ Արաբական Հանրապետութեան կազմաւորումէն ետք կը գործուղուի Գահիրէ, ուր կը ծառայէ։ Հանդէս կու գայ Եգիպտոսի հետ միութեան դէմ, եւ այդ պատճառով կը հեռացուի բանակէն։
1963 թուականին կը մասնակցի ռազմական յեղաշրջման՝ միութեան դէմ, որուն շնորհիւ կը տապալէ սուրիական նախկին կառավարութիւնը։
1964-1970 թուականներուն եղած է Ռազմա-օդային եւ հակա-օդային զօրքերու հրամանատար։ 1966 թուականէն նաեւ կը ստանձնէ Սուրիոյ պաշտպանութեան նախարարութեան պաշտօնը։
16 Նոյեմբեր 1970–ին, յեղաշրջման հետեւանքով կը հեռանայ նախագահ Սալահ Ճտիտը, եւ 12 Մարտ 1971–ին՝ Հաֆէզ Ալ-Ասատը կը դառնայ Սուրիոյ նոր նախագահ։
Հաֆէզ Ասատի իշխանութիւնը փաստացի բռնապետութիւն կը հանդիսանայ, սակայն ան սկիզբէն կը հաստատէ քաղաքական կայուն համակարգ՝ շարք մը յեղաշրջումներէ ետք, որոնք տեղի կ՛ունենային Սուրիոյ մէջ մինչեւ իր իշխանութեան գլուխ գալը։ Կը գլխաւորէ Պաաս կուսակցութեան սուրիական բաժանմունքը։ Իր իշխանութեան տարիներուն Սուրիան կը ձգտի սահմանափակել Իսրայէլի ազդեցութիւնը տարածաշրջանին մէջ։
Հաֆէզ Ալ-Ասատը կը մահուան 6 Յունիս 2000–ին Դամասկոսի մէջ։ Իրեն կը յաջորդէ իր որդին Պաշշար Ալ–Ասատը։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1930 ծնունդներ Ստորոգութիւն:6 Հոկտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:2000 մահեր Ստորոգութիւն:10 Յունիսի մահացածներ Ստորոգութիւն:Քաղաքական գործիչներ Ստորոգութիւն:Դամասկոս մահացածներ Ստորոգութիւն:Սիրիոյ նախագահներ
Գարեգին Քհնյ. Չօլագեան
'''Գարեգին Քհնյ. Չօլագեան''', (ծն.՝ 1875,Կեսարիա- Յունուար 211931), աղւանի անունով՝ Յարութիւն։
Կենսագրութիւն
Գարեգին Չօլագեան, յաճախած է տեղւոյն «Կիւմշեան» բարձրագոյն նախակրթարանը եւ շրջանաւարտ եղած է 1892-ին։
Համիտեան ջարդերէն ազատուած՝ Յարութիւն, ուսուցչութեան պաշտօնի կոչուած է իր աւարտած վարժարանին մէջ։
Տարիներ ետք, իր ուսուցչական ասպարէզին մէջ, անձնուէր ծառայութեան արձագանգը հասած է Կ.Պոլսոյ Ազգային Կեդրոնական Վարչութեան Ուսումնական Խորհուրդին, որ 1912-ին յատուկ վկայականով մը արտօնած է իրեն Ազգային բոլոր վարժարաններուն մէջ, կրթական պաշտօն վարելու։
1914-ի զօրակոչին, զինուորական ծառայութեամբ ղրկուած է Գաղատիա։ Բանակի ծառայութիւնը աւարտած է 1919-ին, զինադադարին։ Ազգային Որբանոցի տնօրէնութիւնը վստահուած է իրեն, միաժամանակ պարապած է կրթական ու դաստիարակչական աշխատանքներով։
1921-ին, դարձեալ հրաւիրիւած է ուսուցչական պաշտօնի «Կիւմշեան» վարժարանին մէջ, ուր պաշտօնավարած է մինչեւ 1924։
Տարի մը ետք, վերջնակաանապէս փոխադրուած է Հալէպ եւ հրաւիրուած՝ ուսուցչական պաշտօնի Կիլիկեան Նպաստից Միութեան Վարժարանին մէջ։
Պսակուած է հայրենակից օրիորդի մը հետ եւ բախտաւորած է չորս զաւակներով։
Ան գործնական քայլեր առած է եւ 22 Ապրիլ 1925-ին, նամակով քահանայութեան թեկնածութիւնը ներկայացուցած է Բերիոյ Թեմի Առաջնորդին ու կրօնական ժողովին։ Առաջնորդ՝ Հայր Սուրբին տնօրինութեամբ՝ անմիջական կարգադրութիւնները եղած են եւ 1925-ին, քահանայ ձեռնադրուած՝ վերակոչուելով Տէր Գարեգին։
Քահանայական քառասնօրեայ պատրաստութեան շրջանը աւարտելէ ետք, Առաջնորդին թելադրութեամբ՝ ծառայած է Ճարապլուսի եւ թեմի այլ շրջաններուն մէջ։
Տէր Հօր վրայ մեծ համարում ունեցող Բերիոյ Թեմի նորաօծ եպիսկոպոս Տ. Արտաւազդ Սիւրմէեան, 9 Օգոստոս, 1929, թուակիր պաշտօնագրով Տէր Հայրը փոխադրած է Հալէպ եւ հոգեւոր հովիւ նշանակած Սուրբ Քառասնից Մանկնաց Աթոռանիստ Եկեղեցւոյ։
Վախճան
Երկար չէ տեւած քահանայական կեանքը։ Հազիւ վեց տարիներ։ Կեանքին հրաժեշտ տուած է 56 տարեկանին։ Տառապանքով բեռնաւորուած կեանքը փութացուցած է իր մահը։ Ան վախճանած է 21 Յունուար, 1931-ին։
Արեւելեան – Արեւմտեան հերձուած
Արեւելեան – Արեւմտեան հերձուած, որ Մեծ հերձուած ու 1054-ի հերձուած ալ կը կոչուի, 11-րդ դարէն ի վեր Արեւելեան Ուղղափառութեան եւ Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցիներու բաժանումն է: Պետք է որ իրարմէ զատուի Արեւելեան – Արեւմտեան հերձուած ու Արեւմտեան հերձուածը (որ ան ալ երբեմն կը կոչուի “Մեծ” հերձուած): Արեւելեան եւ Արեւմտեան եկեղեցիներու եկեղեցական տարբերութիւնները եւ աստուածաբանական վէճերը կանխեց պաշտօնական բաժանումը, որ տեղի ունեցաւ 1054 թուականին: Երկու եկեղեցոյ միջեւ ուշագրաւ հարցերն էին Սուրբ Հոգիի աղբիւրը, Հաղորդութեան արարողութեան ընթացքին խմորած կամ չխմորած հացի գործածութիւնը, Հռոմի եպիսկոպոսի (պապ) տիեզերական իրաւասութիւնը ու Կոստանդնուպոլսոյ Տիեզերական Պատրիարքութեան Ընդհանրական եկեղեցւոյ հինգ տիեզերական պատրիարքութիւններու կամ Աթոռներու  տեղը:
1054-ին, Լեո IX-ի ղրկած Պապական դեսպանը հասաւ Կոստանդնուպոլիս, Քիրուլարիոսի Տիեզերական Պատրիարքութեան տիտղոսը մերժելու եւ պնդելով Պապական խորհուրդին Քրիստոնէութեան բարձրագոյն կանոնը ըլլալը: Պապական դեսպանութեան գլխաւոր նպատակն էր Բիւզանդական կայսրէն Նորմաններուն հարաւային Իտալիոյ արշաւանքի դէմ օգնութիւն միացնել: Մէկ ուրիշ նպատակն էր անխմոր հացի գործածութեան դէմ Լէօ Օխրիդցիի առաջնորդած յարձակումներու ու տարբեր արեւմտեան ծիսականներու պատճառաւ տեղի ունեցած կռիւներու վրայ վիճաբանիլ, որ այդ կռիւները Քիրուլարիոսը կը պաշտպանէր: Ըստ պատմագէտ Աքսէլ Պայ (Axel Bayer), դեսպանութիւնը երկու նամակի փոխարէն ղրկուած է: Այս նամակներէն առաջինը որ Սրբազան Հռոմէական կայսրի կողմէ գրուած է, օգնութիւն կը պահանջէ հասարակաց բանակ մը կազմակերպելու համար Նորմաններուն արշաւանքին դէմ: Միւս նամակը որ Քիրուլարիոսի կողմէ ղրկուած է, կը մերժէ այս խնդրանքը: Քիրուլարիոսը իր մերժումի փոխարէն Դեսպանի տէրը Կարտինալ, O.S.B., Սիլվա Քանտիտացի Հիւմպրդի (Humbert of Silva Candida) կողմէ Քրիստոնէութենէ կը վտարուի: Հետեւաբար Քիրուլարիոսն ալ Քրիստոնէութենէ կը վտարէ Հիւմպրդը ու դեսպանի  անդամները: Այս դէպքը հարիւրաւոր տարիներ տեւող խնդիրներուն առաջինն է որ Մեծ հերձուածին հիմնը կը կոչուի:
Պատմութիւն
Զանազան ուրիշ հերձուածներ տեղի ունեցան 4-րդ ու 5-րդ դարերուն, Ա. Տապասուսի (Damasus I) ժամանակ:  Կրօնական ու տարբեր նիւթերու վէճերը Հռոմը ու Կոստանդնուպոլսոյ եկեղեցիները 428-էն մինչեւ 519-ին, 37 տարուան հերձուածի տարաւ որ կը կոչուի Ագագիական հերձուած (Acacian Schism): Շատ աղբիւր կը ճշդէ թէ Արեւելքի ու Արեւմուտքի բաժանումը Փոտ-ական հերձուածէ (Photian schism) սկսեալ յայտնի է որ այս հէրձուածը կը պատահի 866-ին ու կը  տեւէ 13 տարի մինչեւ 879:
Քրիստոնէութեան Կեդրոնները
Արեւմուտքը Հռոմէն բացի, Արեւելքի բազմաթիւ աւագ եկեղեցիներ առաքեալներու կողմէ հաստատուած ըլլալու վրայ կը պնդէին: Օրինակի համար Անթաքիոյ եկեղեցին՝ Պետրոսի ու Պօղոսի կողմէ, Աղեքսանտրիոյ եկեղեցին՝ Մարկոսի կողմէ, Կոստանդնուպոլսոյ եկեղեցին՝ Անդրեասի կողմէ, Կիպրոսը՝ Պարնապասի կողմէ, Եթովպիա՝ Մատթէոսի կողմէ, Հնդկաստան՝ Թովմասի կողմէ,  արեւելեան Սուրիայի Եդեսիոյ եկեղեցին՝ Թադէոսի կողմէ, Հայ եկեղեցին՝ Բարթողիմէոսի կողմէ, Վրաստանի եկեղեցի՝ Սիմոն Կանանացիի կողմէ: Ասիոյ Եօթը Եկեղեցիներն ալ (Հռոմի Ասիոյ նահանգ) Յայտնութիւն Յովհաննու առաջին մասը գտնուելու պատճառաւ անուանի  են:
Հռոմի Եկեղեցւոյ Պահանջը
Հռոմի Եկեղեցին կը պնդէր ամբողջ ուրիշ եկեղեցիներու վրայ իր հեղինակութիւնը: Բայց օրուան պաշտօնագիրերը Պապական խորհուրդի առաջնութեան որոշ պահանջքի կամ ճանաչումի մը տեղի չեն տար:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Քրիստոնէութիւն
Յովիկ Տէմիրճեան
Յովիկ Տէմիրճեան, կիպրահայ երգիչ, որ Կիպրոսը պիտի ներկայացնէ Եւրատեսիլ 2017 երգի մրցոյթին Ուքրանիոյ մայրաքաղաք Քիեւի մէջ :
Հոկտեմբեր 2009-ին Տէմիրճեան մասնակցած էր Յունաստանի The X Factor երգի մրցոյթին հանդիսանալով 7րդ:
Երեք անգամ ներկայացած էր Կիպրոսը ներկայացնելու Եւրատեսիլի մէջ։ 2010-ին Goodbye երգով ուր հանդիսացաւ երրորդ, 2015-ին Stone in a River երգով հանդիսանալով չորրորդ: 2017-ին յաղթական հանդիսացաւ եւ Կիպրոսը պիտի ներկայացնէ Gravity երգով որուն յեղինակը շուէտացի երգահան Thomas G:son-ն է:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Կիպրոսցի երգիչներ Ստորոգութիւն:Հայ երգիչներ Ստորոգութիւն:Եւրատեսիլ 2017 Ստորոգութիւն:3 Յունուարի ծնածներ Ստորոգութիւն:Կիպրոսի հայեր
Եղիա Ճէրէճեան
Եղիա (Եղիկ) Ճէրէճեան,, լիբանանահայ քաղաքական գործիչ եւ պատմաբան, Սոցիալ դեմոկրատ հնչակեան կուսակցութեան կեդրոնական կոմիտէի անդամ ։ 1992-2009 (չորս անգամ) ընտրուած է Լիբանանի խորհրդարանի անդամ՝ Պէյրութէն ։
Կենսագրութիւն
Դոկտոր Ճէրէճեանը ծնած է Պէյրութի մէջ Հաճընցի ընտանիքէ մը։ Աւարտած է Պէյրութի Յովակիմեան-Մանուկեան հայկական վարժարանը, ապա՝ Երեւանի բժշկական ինստիտուտը։ Հայաստանի եւ Մերձավոր Արեւելքի պատմութեան մասին մէկ քանի գիրքերու եւ յօդուածներու հեղինակ է:
2014-ին Պէյրութի մէջ հրատարակեց իր վեցերորդ գիրքը՝ «Յաւերժի ճամբու կերտիչներէն» :
2016-ին Հայաստանի Գիտութեան Ակադեմիան հրատարակած Է Ճէրէճեանի հեղինակած «Մեծն Մուրատ» գիրքը, որ մաս կը կազմէ «Հրասիրտներ» Մատենաշարին :
Ամուսնացած է Հուրի Ճէրէճեանի հետ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայեր
Կարինէ Թորոսեան
Կարինէ Թորոսեան, շարժապատկերի բեմադրիչ:
Կենսագրական գիծեր եւ գործեր
Ծնած է Պէյրութ։ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին ընթացքին՝ 1979-ին, ընտանիքին հետ փոխադրուած է Քանատա եւ հասակ նետած Թորոնթոյի մէջ, ապա անցած է Փարիզ:
Անոր առաջին կարճ ֆիլմը՝ «Վիժընզ»ը (Visions), զոր նկարահանած էր 22 տարեկանին, մաս կազմած է Փարիզի Ճորճ Փոմփիտու (Centre Georges Pompidou) կեդրոնին մէջ, ֆիլմերու ցուցադրութեան յետադարձ (retrospective) ծրագիրին:
Անոր հետագայ ֆիլմերը, երբ ան 25 տարեկան էր, ցուցադրուած են «New York Museum of Modern Art»ի «Cineprobe»ի շրջանակէն ներս:
1999-ին, անոր պատուիրած են «experimental» երաժիշտ «Sparklehorse»ի երաժշտութեան հիմամբ իրականացնել կարճ տեսաերիզ մը, որ ստացած է 2000-ի Պերլինի փառատօնի պատուոգիրը:
Երկու տարի ետք, վերոյիշեալ երաժիշտի երաժշտութիւնը ներկայացնող «Babies on the Sun»ը, Պերլինի միջազգային փառատօնին ստացած է «Լաւագոյն կարճ ֆիլմ» մրցանակը:
Անոր գործերը ընդգրկած են տեսաերիզ մը՝ «System of a Down» խումբին նուիրուած, եւ «Stone, Time, Touch» երկար ժապաւէնը, որ 2007-ին արժանացած է Վարշաւիոյ միջազգային ֆիլմի փառատօնի «Լաւագոյն երկար ֆիլմ» մրցանակին : Նոյն տարին, ան Պերլինի մէջ DAAD արուեստագէտներու բնակութեան  (residency) մրցանակը կը ստանայ:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Շարժապատկերի բեմադրիչներ Ստորոգութիւն:Բեմադրիչներ
Արեգ Տանակուլեան
Արեգ Տանակուլեան, միջուկային անվտանգութեան ոլորտի հայ գիտնական։ Ֆիզիկոս: Փրոֆ. Արեգ Տանակուլեան իր գիտական թիմի հետ արժանացած է «Arms Control Person of the Year» մրցանակին։
Կենսագրութիւն
Տանակուլեան ծնած է Երեւան: 1993-ին ան իր ընտանիքին հետ գաղթած է Պոսթըն, ԱՄՆ: Իր ծնողքը՝ Երեւանի ֆիզիքայի հիմնարկի աշխատակիցներ Սամուէլ Տանակուլեան եւ Սվեթլանա Հարութիւնեան են:
Արեգ Տանակուլեանը յաճախած է Երեւանի Արտաշէս Շահինեանի անուան ֆիզիքամաթեմաթիքական յատուկ դպրոցին մէջ։ 1993 թուականին դպրոցը աւարտելէ յետոյ իր ընտանիքը տեղափոխուած է Պոսթըն Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ։ Արեգը ուսումը շարունակած է Մասաչուսեթսի   գիտաճարտարագիտական հիմնարկին մէջ  եւ 1999 թուականին ստացած է գիտութիւններու Պսակաւոր աստիճան :
Արեգ Տանակուլեանը զբաղուած է հիմնական միջուկային ֆիզիքայով, իսկ վերջին տասը տարիներուն՝ կիրառական միջուկային ֆիզիքայով։ Մասաչուսեթսի գիտաճարտարագիտական հիմնարկի փրոֆեսոր է ։
Արեգ Տանակուլեանի եւ անոր թիմի աշխատանքը իր մէջ կը ներառէ նիւթրոնային փունջերու օգտագործմամբ միջուկային սպառազինութեան ստուգման արդի նորարարութեան եւ նորամուծութեան գործընթացի մշակումը։
Արեգ Տանակուլեան իր գիտական թիմի հետ Մասաչուսեթսի գիտաճարտարագիտական հիմնարկի միջուկային գիտնական ճանաչումին շահեցաւ 2019 թուականի զէնքի վերահսկման տարուայ մարդ:
Մրցանակ «Arms Control Person of the Year 2019» թուական - Սպառազինութիւններու վերահսկողութեան տարուայ անհատ
2019-ի Դեկտեմբերի 12-էն մինչեւ 2020-ի Յունուարի 9-ը տեղի ունեցած քուէարկութեան ընթացքին, որուն մասնակցեր են 100 երկիրներու ներկայացուցիչներ, Arms Control Person of the Year մրցանակին կը հաւակնէին Ֆրանսայի նախագահ Էմանուէլ Մաքրոնը, Շուէտի ԱԳ նախարարը, ԱՄՆ երեսփոխաններ եւ ծերակուտականներ։
«Arms Control Association»-ը տարուայ մարդ կը հռչակեն այն անձանց կամ կազմակերպութիւններուն, որոնք զինամթերքի վերահսկման, տարածման կանխարգելման, զինաթափման կամ զէնքի սպառնալիքներու մասին իրազեկուածութեան բարձրացման արդիւնաւէտ տարբերակներ են կ'առաջարկեն։
Արեգ Տանակուլեանը իր գիտական թիմին հետ 9 Յունուար 2020-ին նիւթրոնային ճառագայթներու միջոցով միջուկային զինաթափման ստուգման նորարարական գործընթաց մշակելու համար Սպառազինութիւններու վերահսկողութեան ընկերակցութեան (Arms Control Association) կազմակերպած ամենամեայ մրցոյթին  ճանչցուած է 2019 թուականի տարուայ անհատ (Arms Control Person of the Year)  ։
Գիտական աշխատանքներ
Շարք մը գիտական աշխատանքներու համահեղինակ է ՝
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ գիտնականներ
Տէյզի Տաք
Տէյզի Տաք (Daisy Duck), շարժապատկերի կերպար, որ ստեղծուած է 1940-ին՝ Տիք Լանտլիի կողմէ։ Տէյզին մարդակերպար բադ մըն է։ Սովորաբար ան հանդէս եկած է իբրեւ Տոնալտ Տաքին ընկերուհին։ Ան կը հագնի վարդագոյն կամ մանիշակագոյն զգեստ մը, իսկ գլխուն կը կրէ մեծ վարդագոյն ժապաւէն մը։ Տոնալտէն կը տարբերի կանացի կերպարին բնորոշ յատկանիշներով՝ երկար թարթիչներով եւ գանգուր մազերով։ Տէյզին միշտ կը հագնի բարձր կրունկներ։ Ան նախկին ներկայացումներուն մէջ կը կրէր Տոննա Տաք անուանումը ։
Հրանդ Եկաւեան
Հրանդ Եկաւեան (1895 (մօտաւորապէս), Արաբկիր, Խարբերդի նահանգ - 5 Յունիս 1915, Կ. Պոլիս), հայ բժիշկ, Հնչակեան կուսակցութեան անդամ։
Ծնած է մօտաւորապէս 1895 թուականին, Խարբերդի նահանգի Խարբերդի գաւառի՝ Արաբկիր քաղաքին մէջ։ 1915 թուականին եղած է բժշկական վարժարանի երրորդ կարգի ուսանող։ Եղած է Հնչակեան կուսակցութեան անդամ։ Մահուան դատապարտուած է Կ. Պոլսոյ Պատերազմական ատեանի կողմէ։ 1915 թ. Յունիս 15-ին՝ մօտ 20 տարեկան հասակին, Կ. Պոլսոյ Սուլթան Պայազիտի հրապարակին մէջ կախաղան բարձրացուած է՝ 20 հայ հնչակեաններու խումբի մէջ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:5 Յունիսի մահացածներ Ստորոգութիւն:1915 մահեր Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր Ստորոգութիւն:Կոստանդնուպոլիս մահացածներ
Վահրամ Ալազան
Վահրամ Ալազան,, բանաստեղծ եւ արձակագիր,
Կեանք եւ գործունէութիւն
Ծնած է Վան։ Նախակրթութիւնը ստացած է իր ծննդավայրի Արանքի ծխական դպրոցը յետոյ Կեդրոնականը: 1915-ի ընդհանուր պատերազմին, երբ հայ-թրքական ընդհարումները սկսած են, Յուլիսին Վանի ազգաբնակչութեան հետ Ալազան Կովկաս գաղթած է ու երեւանի մէջ հաստատուած, ուր քանի մը տարի զանազան սեւ աշխատանքներով (ծառայ գինեվաճառի մօտ, կօշկակարի աշակերտ) զբաղելէ ետք 1915-ին տպարան մտած է իբրեւ գրաշար, ուր 6 տարի կը մնայ: 1921-ին սկսած է գրել. աաշխատակցած է « Մուրճ »-ին, «Խորհրդային Հայաստան» եւ հայատառ բոլոր թերթերուն եւ հանդէսներուն: Ալազան մահացած է Մայիս 17, 1966-ին եւ թաղուած է քաղաքային պանդէոնին մէջ։
Տպարանի նախկին բանուոր։ Ունի բասանտեղծութիւններու քանի մը հատորներ, «Հիւսիսային աստղ» խորագիրով վէպ մը եւ յուշագրութիւններ՝ ժամանակակից գրական եւ հասարակական դէմքերու մասին։
Ալազան գրական հրապարակ իջաւ է 1922-ին, երբ դեռ գրաշար էր։ Անոր առաջին բանաստեղծութիւնները աչքի կը զարնէին անկեղծութեամբ, թէեւ հրապարակախօսական, դատողական բրոյթն աւելի իշխող էր։ Լեզուն պարզ է, պատկերաւոր։ Գրած է եւ մանր, քնարական ու երկարաշունչ քերթուածներ, որոնցմէ արժէքաւորը «Պոէմ պոէտների մասին, գրուած պոէտների համար» գործն է, ուր կ'արծարծէ իրաւ բանաստեղծի գաղափարը։ Ուշագրաւ են եւ արժէքաւոր Ալազանի յուշագրութիւնները, որոնք Հայաստանի նորագոյն անցքերուն ու դէմքերուն կը վերաբերին։
Աշխատութիւններ
Ալազանի առաջին հրատարակած գիրքն է «Տարիների Խաղը», տպուած 1922-ին: «Հետզհետէ՜ Հրաբխապոէզիա», «ԱշԽատանքային», «Օրիորդ Օլգա», «Գիւղի գիշերները», «Երգեր Կառուցման եւ Յաղթանակի», «Մաքառումներ», «ճանապարհից» (վէպ), «Վաթսուներորդ հորիզոնում» (վէպ), «Դասալիքը» (վիպակ): Ալազանը խմբագիր եղած է «Սպագրական Բանուոր» երկշաբաթերթին (1925) եւ «Գրական դիրքերում»ի (1927-1932): Ալազանր Ն. Նորենցի հետ միասին խմբագրած է Արեւմտահայ բանաստեղծներ անտոլոգիան, Պետրոս Դուերեանի «Տաղեր»ը եւ Միսաք Մեծարենցի երկերու լիակատար հրատարակութիւնը: Ալազանի գրուածքները թարգմանուած են ռուսերէն, Թուրքերէն, վրացերէն եւ ուգրաներէն լեզուներու։ Ալազանը կը գրէ թէ արձակ եւ թէ չափածոյ: Իր ուժերը փորձած է նաեւ երգիծաբանութեան եւ հրապարակախօսութեան մէջ։ Ալազանը մէկն է եղած Հայաստանի Պրոլետարական Գրողներու Ասոցիացիայ հիմնադիրներէն, 1923-ին անոր նախագահ ընտրուած է եւ մինչեւ 1929 անոր ղեկավարման աշխատանքներուն մէջ մնացած մինչեւ որ «Հայաստանի Խորհրդային Գրողներին Ֆետերացիա»ն կը կազմակերպուի, որուն առաջին քարտուղար կ'ընտրուի:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ Ստորոգութիւն:Հայ արձակագիրներ
Վահրամ Արծրունի
Վահրամ Արծունի (1857, Երզնկա - Երեւան), վաստակաւոր ուսուցիչ, տնօրէն եւ հիմնադիր վարժարանի:
Ծնած է 1857 թուականին Երզնկայի մէջ։ Նախնական ուսումը (1881-1892) Ակնայ Կամարակապ գիւղին մէջ ստանալէ յետոյ անցած է Պոլիս, ուր յաճախած է կայսերական գեղաարուեստական վարժարանը, Ղալաթիոյ Կեդրոնականը եւ Օսմանեան լիսէն: 1896-ին Կեդրոնական Ուսմն․ Խորհուրդոյ ատենապետ Կարապետ Իւթիւճեանի խորհուրդով սկսած է ուսուցչութիւն ընել: 43 տարի (մինջեւ 1938) աշխատած է իբրեւ տնօրէն-ուսւցիչ։ Պաշտօնավարած է Կ․ Պոլիս, Ռոտոսթօ, Ֆիլիպէ, Ատրիանապոլիս, Սիվրի Հիսար, Տարտանել, Պէյրութ, եւ Աղեքսանդրիա՝ ազգային վարժարաններու մէջ։
1936-1937 Աղեքսանդրիոյ մէջ հիմնած է Թարգմանչաց Վարժարանը, ի յիշատկ Աստուածաշունչի թարգմանութեան եւ Հայ Գիրերու գիւտին։ Աշխատակցած է գլխաւորաբար հետեւեալ թերթերուն, «Արեւելք», «Մասիս», «Բիւզանդիոն», «Սուրհանդակ», «Մանզումէի Էֆքեար», «Ազատամարտ», «Հայ Դպրոց», «Ժամանակ», Եգիպտոսի «Արեւ» եւ «Յուսաբեր»։ Գրած է նաեւ Journal des Balkans եւ Echo de Bulgarie օտար թերթերուն մէջ։ 1924 թուականին Երուսաղէմի Դուրեան Պատրիարքէն ստացած է ուսուցչապետի վկայական։
Ներգաղթած է դէպի Հայաստան եւ Էջմիածնի ճեմարանին մէջ գրաբարի եւ հին մատենագրութեան դասերը ստանձնած է: Միեւնոյն ատեն աշխատած է Երեւանի թանգարանին մէջ ուսումնասիրութիւններ կատարելով: Վախճանած է Երեւանի մէջ 1949 թ. սեպտեմբերի 1-ին, թաղուած է Թոխմախի գերեզմանատան մէջ:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ Ստորոգութիւն:1857 ծնունդներ
Էվրիփիտիս քարայր
Էվրիփիտիս քարայր, (յուն․՝ το σπήλαιο του Ευριπίδη)․ Սալամինա, Սարոնիքոս ծոց, Յունաստան։ Կը գտնուի Սալամինայի հարաւը գտնուող Փերիսթերիայի շրջանը, Սարոնիքոս ծոցին նայող բլուրի մը վրայ։
Քարայրը նեղ է եւ ունի 47 մեթր խորութիւն։ Կը բաղկանայ 10 պզտիկ սենեակներէ։  Էվրիփիտիս ողբերգակ բանաստեղծին (Ք․Ա․ 480 - 406) հանգստարանը եղած է։  Ան, հոն գրած է իր ողբերգակներուն մեծ մասը։
1994-1997 տեղի ունեցած հնագիտական պեղումներէն, Էվրիփիտիս քարայրին մէջ յայտնաբերուած են 5 ժամանակաշրջաններէ հնագիտական իրեր․ Նոր Քարէ Դար, Միկինեան, Դասական, Հռոմէական շրջան եւ Ֆրաքներու շրջան։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Քարայրներ Ստորոգութիւն:Բնակուած քարայրներ Ստորոգութիւն:Յունաստանի քարայրներ
Raffaello
Ռաֆաելլոն (Raffaello), իտալական Ferrero Spa ընկերութեան կողմից արտադրվող հրուշակեղեն է։ Առաջին անգամ վաճառքի հանվել է 1990 թվականին։ Այն իրենից ներկայացնում է կրեմով եւ հնդընկույզի փաթիլներով պատված գետնանուշ։ Որոշակի նմանութիւն ունի նույն ընկերութեան կողմէ արտադրվող Ֆերերո Ռոշեր շոկոլադի հետ։
Ռաֆաելոի բաղադրությունն է՝ սերուցք, ճերմակ շոկոլադ, կարագ, հնդընկույզի փաթիլներ, բոված պնդուկ կամ նուշ, կերակուրի աղ։
Ստորոգութիւն:Խոհանոց
Լութֆիկ Գույումճեան
Գույումճեան Լութֆիկ (ծն․՝ 26 Սեպտեմբեր 1881, Տիմէթոգա (Յունաստան - անյայտ), իրաւագէտ, հրապարակագիր:
Կենսագրութիւն
Պատանի հասակէն կ’աշխատակցի «Բիւզանդիոն»ի եւ հետզհետէ միւս պարբերաթերթերուն եւ օրաթերթերուն: Էտիրնէէն Ազգ. ընդհանուր Ժողովի անդամ ընտրուած եւ մինչեւ վերջը գործակցած է այդ անուամբ: Տարիներով վարած է Կ. Պոլսոյ պատրիարքարանի իրաւագէտ խորհրդականութիւնը. յաջողած է տարիներու յամառ աշխատութեամբ դասաւորել Ազգային կալուածներու բազմակողմանի տոմարները եւ այսպէս առողջ ու օրինաւոր հիման վրայ դնելով ազգային սեփականութիւնները: Ստանձնած եւ յաջողապէս լրացուցած է ազգային բազմաթիւ դատեր, որոնք անելի մատնուած կը սպառնային ահեղ կորուստներու ենթարկել ազգային շահերը: Անդամակցած է ազգային մարմիններուն եւ միշտ պատասխանելով անոնց հրաւէրներուն իր կարծիքէն օգտուած են իր ընկերները, մասնաւորաբար այս վերջին փոխանցման շրջաններուն: Եղած է Կտակաց Հոգաբարձութեան անդամ եւ Վագըֆներու յանձնաժողովի անդամ:
Հեղինակած է օրէնքներու եւ գիտական տուեալներու գիրքեր. հրատարակած է թարգմանութիւններ, որոնց մէջ նշանաւոր հանդիսացած է Թուրքիոյ օրէնքներուն հաւաքածոն, ուր 1839 թուականէն մինչեւ 1937 Թուրքիոյ օրինական ու իրաւական ամբողջ պաշտօնական հրատարակութիւնները ամփոփուած են: Այս հոյակապ եւ երեսուն տարիներէ աւելի յամառ աշխատութեամբ ձեռք բերուած աշխատութիւնը գնահատուած է նոյնիսկ Աթաթիւրքէն եւ մեր աւագանիին ու նշանաւոր իրաւագէտներու գրութիւններով: Հատորներով գրուած իր ձեռագիր կենսագրականը շատ հետաքրքրական է եւ խրախուսիրչ:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:26 Սեպտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:Յունաստան ծնածներ Ստորոգութիւն:Հայ իրաւագէտներ Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակագիրներ
Քարլես Փուճտեմոն
Քարլես Փուճտեմոն ի Քազամեժոյ (Carles Puigdemont i Casamajó 29 Դեկտեմբեր 1962), կատալոնացի լրագրող եւ քաղաքական գործիչ, Կատալոնիոյ ներկայիս (130րդ) նախագահը:
Ծնած է Ամերին մէջ։ Լրագրողի գործունէութիւնը սկսած է հայրենի քաղաքին մէջ՝ աշխատելով տեղի մը լրագիրներէն ներս. ապա դարձած է Կատալոնիոյ նորութիւններու գործակալութեան տնօրեն, ինչպէս նաեւ անգլալեզու «Catalonia Today» շաբաթաթերթի գլխաւոր խմբագիր:
2011 թուականին ընտրվել է Ժիրոնայի քաղաքապետ: 4 տարիէ անց դարձած է «Կատալոնիոյ անկախացման օգտին հանդէս եկող քաղաքային իշխանութիւններու Ընկերակցութեան» նախագահ:
2016 թուականի Յունուար 10-ին դարձած է Կատալոնիոյ կառաւարութեան ղեկավար ՝ այդ պաշտօնին փոխարինելով Արթուր Մասը: Իշխանափոխութիւնը հնարաւոր դարձաւ «Միասին «Այո»» եւ «Ազգային միասնութեան թեկնածութիւն» կուսակցութեան ձեռք բերած համաձայնութեան հիման վրայ  : Յունուար 14-ին ներկայացրած է Կատալոնիոյ նոր կառավարութիւնը:
Կը տիրապետէ կատալոներէնի, սպաներէնի, անգլերէնի, ֆրանսերէնի եւ ռումաներէնի:
Արտաքին Յղումներ
Ստորոգութիւն:1962 ծնունդներ Ստորոգութիւն:29 Դեկտեմբերի ծնածներ
Երուանդ Քոչարի Թանգարան (Երեւան)
Երուանդ Քոչարի թանգարան, կը գտնուի Երեւան քաղաքին մէջ, բացուած է 22 Յունիս1984-ին՝ Երուանդ Քոչարի արուեստանոցի հիմքի վրայ։ Աշխարհի միայն երկու թանգարանի մէջ կարելի է տեսնել Քոչարի տարածական նկարներէն՝ Երուանդ Քոչարի եւ Փարիզի Ժ. Պոմպիտիի կեդրոնին մէջ։ Երուանդ Քոչարի թանգարանը տարածաշրջանին մէջ պատմական աւանգարդի ուսումնասիրման եւ հանրահռչակման կարեւոր կեդրոն կը հանդիսանայ:
Պատմութիւն
Թանգարանի շէնքը կը գտնուի բնակելի շէնքի առաջին յարկին վրայ, ուր նկարիչը ապրել եւ ստեղծագործած է 1946-1959-ականներուն, յետագային թանգարանին աւելցած է 3 սրահներ, ուր ցուցադրուած է արուեստագի «Թիֆլիսեան», «Փարիզեան», «Երեւանեան» շրջաններու ստեղծագործութիւններ՝ գրաֆիկական, գեղանկարչական աշխատանքներ, քանդակներ, սեղմումով գործեր, կողոթներ քանդակներ, մանրակերտեր, ինչպէս նաեւ բացառիկ արժէքաւոր փաստաթուղթեր։
2001-ին թանգարանը ենթարկուած է հիմնանորոգման:
Թանգարանը կ՚իրականացնէ 5 լեզուներով զբօսապտոյտներ՝ Հայերէն, ռուսերէն, անգլերէն, գերմաներէն, ֆրանսերէն:
Թանգարանին մէջ կը կազմակերպուին դասախօսութիւններ, շնորհանդէսներ, համերգներ, ցուցահանդէսներ:
Թանգարանի երկրորդ յարկի սրահին մէջ ԱԱպրիլ 2017-էն կը գործէ «Քոչար» արուեստի արուեստանոցը: Արուեստանոցը կ՚իրականացնէ իր հիմնական գործունէութիւնը, ուր հաշուի կ՚առնուին տարիքային առանձնայատկութիւններուն համապատասխան չափորոշային պահանջները եւ հենքային ուսումնական ծրագիրով նախատեսուած ժամաքանակի բաշխումը: Դասընթացքը կ՚իրականացուի երկու հիմնական փուլերով՝ նկարչութիւն կամ կիրարկութիւն եւ արուեստի պատմութիւն: Կը կարեւորուի Գունանկարչութիւնը, քանի որ այն շրջապատող իրականութեան գունային բազմազանութեան հարստութեան եւ ներդաշնակութեան ընկալման եւ պատկերման միջոց է: Իսկ արուեստի պատմութիւն՝ արուեստի բնագաւառէն տեսական գիտելիքներու ձեռքբերման եւ ընդհանուր աշխարհայեացքի ընդլայնման միջոց է: Աշակերտները կը ծանօթանան կերպարուեստի ժանրերուն, ուղղութիւններուն անոնց առանձնայատկութիւններուն, կը ծանօթանան յայտնի արուեստագէտներու ստեղծագործական ուղիին:
Միջոցառումներ
Թանգարանը կ՚իրականացնէ տարաբնոյթ միջոցառումներ որոնցմով փորձ կ՚առանուի հանրահռչակել Երուանդ Քոչարի արուեստը: Թանգարանը կ՚իրականացնէ նաեւ շարք մը արտագնայ պտոյտներ:
Թանգարանի տնօրէններ
Թանգարանի տնօրէնն է Կարինէ Քոչարը։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Տուն-թանգարաններ Երեւանի մէջ
Միքայէլ (անձնանուն)
Միքայէլ, աստուածաշնչային ծագումով հայկական արական անուն մըն է։ Կը ծագէ מי כמו אלוהים («մի քմոյ էլոհիմէ) արտայայտութենէն, որը թարգմանաբար կը նշանակէ՝ «Ո՞վ կայ Աստծուն նման» ։
Շաքէ Վարսեան
Շաքէ Վարսեան (ծնած է 1925 Նիկոսիա, Կիպրոս - Մահացեր է 1996-ին Երեւան): Վաստակաւոր գրողը, թարգմանիչ, հրապարակագիրն ու հասարակական գործիչը, ծանօթ ու սիրուած անուն էր, ե՛ւ Հայաստանի ե՛ւ Սփիւռքի տարածքին։
Կենսագրութիւն
Բուն անունով Վարսենիկ Պոյաճեան, ծնած է 1925 Նիկոսիա, Կիպրոս, սերած է Մուսալեռցի եւ Զէյթունցի ծնողներէ։
Սովորական մանուկի մը կեանքը չապրեցաւ Շաքէ Վարսեան։ Փոքր տարիքէն տոգորուած էր հայ ժողովուրդի հերոսական անցեալով։ Մէկ կողմէն Զէյթունցի մեծ հայրը, միւս կողմէն Մուսալեռցի մեծ մայրը, հերոսամարտի ականատեսի իրենց վկայութիւններով պայքարի խիզախ շունչով դարբնեցին Վարսենիկի մանուկ հոգին։
Նախնական կրթութիւնը ստացած է Մելիք-Ուզունեան վարժարանում եւ Մելքոնեան կրթական հաստատութիւններուն մէջ։ 1943-ին տեղափոխուեր է Լիբանան, ուսումը շարունակեր է Պէյրութի Ամերիկեան համալսարանի անգլերէն լեզուի եւ գրականութեան բաժին:
Այսպէս վաղահասօրէն հասունցած Վարսենիկը, 1946-ին ներգաղթի օրերուն, երբ տակաւին Պէյրութի Ամերիկեան համալսարանի անգլերէն լեզուի եւ գրականութեան բաժնի ուսանող էր, առաջինը կը դիմէ ներգաղթելու մայր հայրենիք 1946-ին։
Թարգմաներ է անգլալեզու հեղինակներու գործեր։
Շաքէ Վարսեան նոյն տարուայ Սեպտեմբերին կ՝ընդունուի Երեւանի Պետական համալսարանի հայոց լեզուի եւ գրականութեան բանասիրական բաժինը։
Իր ողջ կեանքի ընթացքին գրագիտուհին ապրեցաւ Հայրենիք-Սփիւռք միաձոյլ մէկ ամբողջութիւն տեսնելու երազով։ Այս ուղղութեամբ կարեւոր նշանակութիւն ունեցաւ զանազան առիթներով իր կատարած այցելութիւնները դէպի Միացեալ Նահանգներ, Քանատա, Եգիպտոս, Կիպրոս, Յունաստան, Սուրիա, Լիբանան եւ այլ հայահոծ գաղութներ, իրեն առիթ ընծայեցին ծանօթանալու գաղութահայ կեանքի պայմաններուն, եւ անմիջական շփում ունենալու Սփիւռքահայ իրականութեան հետ։ Մէկ խօսքով ան դարձած էր դեսպանը իր ժողովուրդին։ Ի զուր չէ որ հայրենի մտաւորականներ անվերապահօրէն կը խոստովանէին, թէ « Սփիւռքահայ կեանքի կենդանի հանրագիտարանն է Վարսեանը «։
Հայաստանի Գրողներու Միութեան անդամ
Ուսանողական տարիներէն իր գրական հակումները լայն ճանաչում կը գտնեն հայրենի անուանի գրագէտներու կողմէ, կը դառնայ Հայաստանի Գրողներու Միութեան անդամ։ Այդ շրջանին կ՝աշխատակցի Երեւանի ձայնասփիւռի արտասահմանեան հաղորդումներու բաժնին իր հրապարակախճսական յօդուածներով։
Սփիւռքահայութեան հետ Մշակութային Կապի Կոմիտէ
1964-ին ան իր կարեւոր մասնակցութիւնը կը բերէ “Սփիւռքահայութեան հետ Մշակութային Կապի  Կոմիտէ»ի  հիմնադիր ժողովին։
Լրագրողի կոչում
Շաքէ Վարսեան կը գտնէ իր կատարելիք առաքելութեան հիմնական ուղին՝ Սփիւռքի հայութիւնը ծանօթացնել հայրենի ժողովուրդին։ Հրապարակագիրի իր բեղուն գրիչէն լոյս կե տեսնեն հազարաւոր յօդուածներ, որոնք մեծ արձագանգ կը գտնեն ե՛ւ Հայրենիքի ե՛ւ Սփիւռքի մէջ։ Այդ տարիներուն գրագիտուհիի համբաւին տիրացած Շաքէ Վարսեան, հայրենի պետութեան կողմէ կ՝արժանանայ վաստակաւոր լրագրողի կոչումին։
Հասարակական գործունէութիւն՝ կանանց համաժողովներ
Ոչ միայն խօսքի, այլեւ գործի մարդ էր այս յանդուգն կինը, որ յատկանշական կարեւոր առաքելութիւն մը ստանձնած էր իր հասարակական գործունէութեան ընթացքին։ Նպատակն էր հայ կնոջ մէջ ամրապնդել ազգային առողջ գիտակցութիւն։ Այդ ուղղութեամբ ան ձեռնարկեց ու կազմակերպեց կանանց համաժողովներ ու համախմբումներ, արծարծելով հայ կնոջ դերը ազգապահպանման գործին մէջ։
Այս կալուածէն ներս իր տարած աշխատանքը շարունակեց մինչեւ իր կեանքի վերջին տարիները։ Հակառակ իր ֆիզիքական տկար վիճակին, ան չդադրեցաւ խրախուսելէ կանանց կազմակերպուրիւնները ե՛ւ Սփիւռքի ե՛ւ Հայրենիքի մէջ։ Այդ մասին կ՝ակնարկէ մեզի ուղղուած 18 Փետրուար 1994- թուակիր իր նամակին մէջ ․-
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ Ստորոգութիւն:Հասարակական գործիչներ
Այգեհատ
Աշխարհագրական Դիրք
Ակգեհատ գիւղը ունի բարձր դիրք՝ ծովու մակերեսէն 1150 մ․։  Կը գտնուի Դեբետ գետին ձախ ափին, Ալավերտի քաղաքէն 9 քմ․ դէպի հարաւ-արումուտք եւ Վանաձորէն՝ 43 քմ․ հեռու։
Պատմութիւն
Հայկական Բարձրաւանդակի հիւսիս արեւելեան մասը գտնուող Այգեհատը, միշտ գտնուած է հայկական թագաւորութիւններուն սահմաններուն մէջ։  Պարսկական տիրապետութեան շրջանին մաս կը կազմէ վրացական թագաւորութեան, իսկ 1801 կը դառնայ Թիֆլիս նահանգի Բորչալու գաւառին մէկ շրջանը՝ Իգահատ, Իգոկաթ եւ Իկհաթ անուններով։  Խորհրդային տարիներուն ունեցած է Դանուշաւան անունը։  Այգեհատ վերանուանուած է 1991-ին։
Բնակչութիւն
Բնակչութիւնը միշտ եղած է հայ եւ անոր թիւը ունեցած է բաւական ելեւէջներ, հետեւեալ զարգացումով՝
1831՝ 88,  1886՝ 337, 1897՝ 338, 1914՝ 809, 1916՝ 342, 1922՝ 500, 1926՝ 387, 1931՝ 460, 1959՝ 391, 1970՝ 366, 1979՝ 295, 1989՝ 478, 2001՝ 332, 2004՝ 277։
Գիւղատնտեսութիւն
Գիւղի հողերը գրեթէ ամբողջութեամբ կ՛օգտագործուին։  Գիւղացիները կը զբաղին երկրագործութեամբ, պտղամշակութեամբ ու հացահատիկի, բանջարեղէնի մշակումով, ինչպէս նաեւ եղջերուներու անասնաբուծութեամբ, մեղրաբուծութեամբ եւ թռչնաբուծութեամբ։
Հասարակական կեանք
2013 թուականէն, գիւղը ունի դպրոց, գրադարան եւ առողջապահական կեդրոն։
Պատմշակութային յուշարձաններ
Այգեհատ գիւղին մէջ կը գտնուին Ս․ Սարգիս (6-րդ դար) եւ Գողգոթավանք (10-րդ դար) եկեղեցիները եւ Ս․ Սարգիս մատուռը։  Գիւղէն ոչ հեռու կը գտնուի Քոպայրի վանքը, իսկ Օծուն-Այգեհատ ճամբուն վրայ՝ Հոռոմայրի վանքը։
Ծանօթ Այգեհատցիներ
Սիմոն Զաւարեան
Դանուշ Շահվերտեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայաստանի գիւղեր Ստորոգութիւն:Լոռի մարզի բնակավայրեր
Անթոնիօ Կրամշի
Անթոնիօ Կրամշի, իտալացի մարքսական տեսաբան, քաղաքական գործիչ Իտալիոյ Իտալիոյ Համայնավար կուսակցութեան հիմնադիր։
Կենսագրութիւն
Ծնած է 1891-ին: Ուսանած է լեզուաբանութիւն, Իտալիոյ արդիւնաբերական քաղաք Թուրինի համալսարանին մէջ` 1911-ին:
Ծնած ըլլալով Սարտինիա կղզիին մէջ` ան հեռու մնացած է ընկերվարութենէն եւ միայն զօրակցած գիւղացիներու բողոքներուն: Իսկ Թուրինի քաղաքային կեանքը զինք մղած է դէպի ընկերվարութիւն: Ան հանդիպումներ ունենալով քաղաքին մէջ գտնուող ընկերվարական անհատներու հետ, աւելի մօտէն սկսած է հետեւիլ ընկերվարական շրջապատին։ 1913 թուականին անդամակցած է Իտալիոյ Ընկերվարական կուսակցութեան։
Նիւթական ծանր պայմաններու եւ հիւանդութեան պատճառով Կրամշին 1915-ին կիսատ կը ձգէ ուսումը եւ իր սեփական ջանքերով կը հետեւի ինքնազարգացման` պատմական եւ փիլիսոփայական նիւթերուն շուրջ: Կիսատ ձգելով ուսումը` ան կը նետուի գործի ասպարէզ:
Ան արդէն իր ուսանողութեան տարիներուն (1914-էն) դարձած էր յօդուածագիր` ընկերվարական «Ժողովուրդի կանչ» օրաթերթին մէջ եւ իր այդ յօդուածագրութեան շնորհիւ ան հանրածանօթ դարձած է լրագրական շրջանակներուն մէջ:
1916-ին ան դարձած է Ընկերվարական կուսակցութեան «Յառաջ» պաշտօնաթերթի Պիեմոնտի մասնաճիւղի փոխխմբագիրը:
Ան մահացած է ֆաշական չարչարանքի տակ` բանտին մէջ։ Բանտարկութեան ընթացքին գրած է աւելի քան 30 յուշատետրեր եւ 3000 էջ պատմութիւն եւ վերլուծութիւն :
Յեղափոխական գործունէութիւնն ու գաղափարները
1916-էն սկսեալ, երբ Իտալիան արդէն իսկ մտած էր Համաշխարհային Ա. պատերազմին մէջ, եւ ժողովրդային խաւերը դժգոհ էին ընկերային-տնտեսական ծանր պայմաններէն, Կրամշի այդ թէժ տարիներուն սկսած է ներդրում ունենալ աշխատաւորական շարժման դաստիարակչական աշխատանքին մէջ: Ան դասախօսած է Ֆրանսական յեղափոխութեան, Փարիզի կոմունայի, կիներու իրաւունքներուն եւ ընկերային ու փիլիսոփայական այլ նիւթերու մասին` Թուրինի արհեստակցական միութեան կեդրոնին մէջ:
1917-ը, բողոքներու իտալական աշխատաւորական շարժումին շրջանին, Կրամշին եղած է կուսակցութեան մէջ յեղափոխական այդ թեւի գլխաւոր դէմքերէն մէկը :
Նոյն օրերուն Կրամշի ընտրուած է Ընկերվարական կուսակցութեան Թուրինի շրջանային կոմիտէի անդամ եւ նշանակուած «Ժողովուրդի կանչ» օրաթերթի խմբագիր:
Իբրեւ յեղափոխական գործիչ` Կրամշի համակրանք տածած է Ռուսիոյ մէջ ծագած Հոկտեմբերեան յեղաշրջումին նկատմամբ: Ռուսիոյ համայնավարներուն պէս, Կրամշի հաւատացած է, որ ընկերվարական յեղափոխութեան մէջ առաջնորդողի դերակատարութիւնը պէտք է ըլլայ բանուորական խորհուրդներուն ձեռքը:
Իր գլխաւորութեամբ, Ընկերվարական կուսակցութեան յեղափոխական թեւի անդամները, 1 Մայիս 1919-ին կը հիմնեն «Նոր ուղղութիւն» շաբաթաթերթը, որ դարձած է 1919-ին Իտալիոյ մէջ տեղի ունեցած բողոքներու գաղափարական խօսափողը:
13  Սեպտեմբեր 1919-ին Կրամշի կը գրած է «Յեղափոխութեան զարգացումը» յօդուածը` «Նոր ուղղութիւն» շաբաթաթերթին մէջ, որ դարձած է բանուոր դասակարգի պայքարին մղիչ ուժը:
Կրամշի գրած է «Բանուորներու ժողովրդավարութիւն» յօդուածը, որ լոյս տեսած է «Նոր ուղղութիւն» շաբաթաթերթին մէջ, 21 Յուլիս 1919-ին:
21 Յունուար 1921-ին Կրամշին միւս յեղափոխական ընկերվարականներուն հետ կը հիմնէ Իտալիոյ Համայնավար կուսակցութիւնը:
Կրամշիի գաղափարական մտածելակերպը
Կրամշիի մտածումները տարբեր եղած են բազմաթիւ համայնավարներու գաղափարներէն: Ան քննադատած է Ստալինի վարած մենատիրական եւ միակուսակցական պետութեան քաղաքականութիւնները, առաւել` խորհուրդներու անտեսումը:
Կրամշի, ի հակադրութիւն միւս համայնավարներուն, ուզած է հիմնել միասնական ճակատ մը ընդդէմ ֆաշական իշխանութիւններուն` այդ ճակատին մէջ ընդգրկելով ընկերվարականներն ու արհեստակցական միութիւններու անդամները:
Կրամշիի ժառանգութիւնը
Կրամշիի ժառանգութիւնը կը գտնուի նախորդ դարու 70-ական թուականներու ընթացքին արեւմտեան Եւրոպայի մէջ ձեւաւորուած եւրոհամայնավարութեան մէջ, որ նպատակ ունեցած է ժողովրդավարութեան միջոցով կերտել համայնական սեփականատիրութիւն` առանց  արեան հեղումի, ինչպէս նաեւ տարբերիլ Խորհրդային Միութեան որդեգրած համայնավարութենէն` յարմարելով եւրոպական յատուկ պայմաններուն:
Կրամշիի գաղափարական ժառանգութիւնը կը գտնուի նաեւ ներկայիս Եւրոպայի մէջ ձեւաւորուած արմատական ձախ ուժերուն մէջ, որոնց քաղաքականութիւնները հիմնուած են իրենց աշխատանքներուն մէջ ընկերութեան զանազան խաւերը եւ մանաւանդ արհեստակցական միութիւնները ներառելու սկզբունքին վրայ` ընկերային, տնտեսական եւ քաղաքական մարզերուն մէջ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Քաղաքական գործիչներ
Յարութիւն Մուրատեան
Կենսագրութիւն
Յարութիւն Մուրատաեան , Պէյրութի Ամերիկեան համալսարանի 1910-13 շրջանի հայ դասախօսներէն ծնած է Մարաշ 1870-ին, Հօր անունը Վարդիվար, մօրը՝ Մարիամ(ծնեալ Չօրպաճեան): Հայրը քարոզիչ էր, որմէ կը ստանայ իր նախնական ուսումը զոր կը զարգացնէ Սեբաստիաիոյ Ամերիկեան վարժարանին մէջ։ 1889էն սկսեալ կը յաճախէ Այնթապի Գոլէճը, զոր կ՝ աւարտէ 1893-ին։
Իր մասին մանրամասն կերպով կը կարդանք Պրն. Գր. Գալուստեանի «Մարաշ» հատորին 931րդ էջին վրայ որմէ կ՝ ընենք հետեւեալ մէջբերումը.-
«Կ՝ուղարկուի Օպրլին ԳոլէճԵրաժշտանոցի դասընթացքին հետեւելու եւ յետոյ Այնթապի Գոլէճին մէջ երաժշտութիւն ուսուցանելու համար: 1895-ին կը վերադառնայ Այնթապ: 1899-ին կ՝ամուսնանայ Օր. Մարիամ Գումրուեանի հետ: Այնթապի Գոլէճին մէջ 11 տարի կ՝ուսուցանէ երաժշտութիւն, անգլերէն, պատմութիւն եւ ուսողութիւն: Երկրորդ անգամ կ՝էրթայ Ամերիկա եւ Օպրլինի Գոլէճին Արեւտրական Գիտութեանց Ճիւղէն ընթացաւարտ կ՝ըլլայ: 1908-1910՝ ուսուցիչ Կիպրոսի Ամերիկեան վարժարանին, եւ 1910-13՝Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանին մէջ։ Ընդհ. Պատերազմին, Ա. կարգի թարգման Եգիպտոսի անգլ. բանակին մէջ, եւ Զինադադարին՝ Պոլսոյ մէջ։ 1916 Նոյեմբերէն մինչեւ 1917 Յունիս, բանակէն մասնաւոր արտօնութեամբ կ՝ընկերանայ Եգիպտոսի Առաջնորդ Թորգոմ Եպիս.ին իբր քարտուղար թարգման կարօտեալներու Հնդկաստան նպաստ հանգանակելու համար: 1920-ին կը վերադառնայ Ամերիկա իւ կ՝ուսուցանէ ամերիկեան վարժարաններու մէջ»:
1937-42 պարապեցաւ անգլերէնէ հայերէն թարգմանութիւններ ընելով։ 1942-ին անգլերէն եւ թրգերէն լեզուներու գրաքննութեան պետ կը նշանակուի նիւ եորքի կից, նամակատան մէջ, պաշտօն մը զոր կը կատարէ մինչեւ պատերազմին վերջաւորութիւնը։ Պտերազմէն յետոյ հանգստեան կը կոչուի եւ կը պարապի Հ.Բ.Ը.Մ.ի մասին մերթ ընդ մերթ գրելով։
Փրոֆ. Մուրատեանի ընտանիքէն ողջ են այժմ կինը՝ Տիկ. Մարիամ Մուրատեան, զաւակները՝ Տօքթ. Ճէյմս Մուրատեան, որ կը գործէ Վայթ Բլէյնզ Պուրուքլին, Նիւ Եորք, եւ աղջիկը՝ Կրէյս, կողակիցը Նիւ Եորքաբնակ Պրն. Ճօրճ Քիլարճեանի, ունի նաեւ հինգ թոռներ, ողջ է նաեւ իր եղբայրը՝ Տօքթ. Սամուէլ Վ. Մուրատեան, ատամնաբուժ, Նիկոսիա, Կիպրոս :
15 Դեկտեմբեր
15 Դեկտեմբեր, տարուան 349-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 350-րդ) օրն է։
Տօներ
Ստորոգութիւն:Դեկտեմբեր
77 (թիւ)
77 (եօթանասունեօթ) կենտ երկնիշ բնական թիւ է 76-ի եւ 78-ի միջեւ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:77
Հայաստանի Պետական Տօներ Եւ Յիշատակի Օրեր
Հայաստանի Հանրապետութեան պետական տօները եւ յիշատակի օրերը Մեծանուն Լեզուաբան Հրաչեայ Աճառեան կը հաւաստէ. որ «տօնը» բնիկ հայերէն բառ է եւ կը նշանակէ հասարակական հանդէս, հանդիսաւոր օր: Հեռաւոր անցեալին տօն կոչուած է աստուածներուն մատուցած զոհը, զոհաբերուող կենդանին, որեւէ հանդիսութեան նուիրուած խնջոյքը։ Ժամանակներու հետ տօնի իմաստը սեղմուած է, կայունացած եւ ստացած նշանաւոր դէպքի կամ իրադարձութեան առիթով տեղի ունեցող հանդիսութիւն կամ հանդիսաւոր օր իմաստը։ Ազգային կը կոչուին վաղնջական ժամանակներուն ծնունդ առած տօները։ Օրինակ, քանի մը հազար տարուայ հնութիւն ունին Նաւասարդեան տօները, որ հայ ժողովուրդը հանդիսաւորապէս կը նշէր Բագրեւանդ գաւառին մէջ, Արածանի գետի ափին։ Այն նաեւ պետական տօն էր, որովհետեւ հայոց պետութիւնը հոգ կը տանէր, որ այդ տօնը նշուի պատշաճ մակարդակով, անոր կը մասնակցէին թագաւորն ու թագուհին, արքունի զօրքը, նախարարները, հայոց մեծամեծները։ Պատմութեան քառուղիներու մէջ հայ ժողովուրդը պահպանած է ազգային, պետական ու եկեղեցական շարք մը տօներ։ Որոշ տօներ ալ մոռացութեան մատնուած են։ Հայկական տօներուն յատուկ են մեծ բազմութիւններու հաւաքները, մրցախաղերը, ձիարշաւները, երգն ու պարը, ասմունքը, փոխադարձ նուիրատուութիւնները, ճոխ ճաշկերոյթները: ԱԱնոնցմով կ՚արտացոլուին ազգային նկարագիրը, հայկական ոգին բնորոշ դրսեւորումները։ Պետական տօները հիմնականին կ՚արտայայտեն երկրի եւ ժողովրդի համար պատմական պահերը։
Հայոց ազգային սովորոյթներէն է ընտանիքի անդամներու ծննդեան, ամուսնութեան տարելիցները, անոնց կեանքին մէջ տեղի ունեցած միւս կարեւոր իրադարձութիւնները հանդիսաւորապէս նշելը։ Հարազատներու մասնակցութեամբ տեղի ունեցող ընտանեկան այդ տօնակատարութիւնները կը նպաստեն ընտանիքի ամրապնդման, տոհմական աւանդոյթներու պահպանման, հայրենի հողի հանդէպ սէրը անշէջ պահելուն։ Հայոց պետական անկախութեան ներկայ ժամանակաշրջանին բոլոր հնարաւորութիւնները ստեղծուած են ընտանեկան այղ հանդիսութիւններու շարքին ներառել նաեւ ազգային, պետական ու եկեղեցական տօները, որոնք կը խորհրդանշեն մեր ազգային համերաշխութիւնը, մեր միասնական գոյամարտը, հայկական պետական կառոյցի հաստատումը, մեր հազարամեայ երազանքներու իրականացումը։ Սակայն բոլոր նշանաւոր իրադարձութիւնները չեն, որ ուրախառիթ են։ Կան նաեւ նահատակներու, մարտիրոսներու օրեր, մեռելոց օրեր, բոլորովին վերջերս ալ՝ Ազատամարտիկներու յիշատակի օրեր։ Եկեղեցական կարեւոր տօները կը կոչուին նաեւ տաղաւար (Սբ Ծնունդ, Զատիկ, Վարդավառ, Համբարձում, Աստուածածին, Խաչվերաց)։
Հայաստանի մէջ սահմանուած տօներն ու ոչ աշխատանքային օրերը
Հայաստանի մէջ սահմանուած են հետեւեալ տօներն ու յիշատակի օրերը.
Հայաստանի Հանրապետութեան մէջ կրնան նշուիլ նաեւ աւանդական եւ եկեղեցական տօներ, միջազգային օրեր, իսկ կառավարութեան որոշմամբ՝ մասնագիտական եւ այլ տօներ ու յիշատակի օրեր։