cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ռամի Մալէք
Ռամի Սաիտ Մալէք (رامي سعيد مالك, Rami Malek, ծնած 12 Մայիս, 1981, Լոս Անճելըս, ԱՄՆ )՝ ամերիկացի-եգիպտացի դերասան մըն է : Ան ամէնէն շատ ճանչցուած է իր Էլիոթ Ալտըրսըն դերով USA Network կայանի Mr. Robot հեռուստաշարին մէջ, ինչին համար ստացաւ Critics' Choice Award մրցանակ մը, ինչպէս նաեւ պաշտօնակարգումներ Primetime Emmy Award for Outstanding Lead Actor in a Drama Series, Golden Globe Award, Screen Actors Guild Award, եւ TCA Award մրցանակներու ծիրէն ներս:
Կենսագրութիւն
Ռամի Մալէք, ծնած է Լոս Անճելըս, ԱՄՆ, ուր հիմա կ'ապրի, Եգիպտացի ծնողքէ մը: Ան երկւորեակ եղբայր մը ունի՝ Սամի Մալէք :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1981 ծնունդներ Ստորոգութիւն:12 Մայիսի ծնածներ
Պանճուլ
Պանճուլ (Banjul), Կամպիոյ մայրաքաղաքը։ Ծովային նաւահանգիստ Սենթ Մերի կղզիի արեւելքին, Կամպիա գետի գետաբերանին վրայ։ Բնակչութիւն ։
Քաղաքը հիմնուած է անգլիացիներուն կողմէն՝ 1816-ին, ապա՝ պրիթանական գաղութներու նախարարի անունով կոչուած Պաթերսթ (Bathurst), 1973-ին վերնաուանուած է Պանճուլ (Banjul. ինչպէս նաեւ՝ Պանժուլ)։
Բէբ Կուարտիոլա
Ժուզէփ (Pep 2017 (cropped).jpg ի Սալա (կատալաներեն` Josep "Pep" Guardiola i Sala, ծնած է 18 Յունուար, 1971, Սանպեդոր, Քաթալոնիա, Սպանիա), Սպանացի նախկին ֆուտբոլիստ, մարզիչ, որպէս խաղցող` Սպանիոյ վեցակի չեմպիոն: 2009 եւ 2011 թուականներուն ճանաչուած է աշխարհի լաւագոյն ֆուտբոլային մարզիչը: Պարսելոնայի հետ նուաճած է Սպանիայի չեմպիոնի երեք տիտղոս, երկու անգամ յաղթած է Չէմբյնզ լիկը:
Վարշաւա
Վարշաւան (լեհերէն՝ Warszawa) Լեհաստանի մայրաքաղաքը եւ ամենամեծ քաղաքն է։ Այն տեղակայաուած է Վիսլա գետի վրայ Պալթիք ծովին մօտ 260 կմ և Կարպատեան լեռնաշղթային 300 կմ հեռավորութեան վրայ։ Վարշավան ունի 1.711 միլիոն բնակչութիւն, իսկ արուարձանները ներառեալ 2.666 միլիոն, Եւրոմիութեան երկիրներու քաղաքներու ցանկին մէջ բնակչութեան քանակով իններորդն է։
Բէբ Կուարտիոլա
Կենսագրութիւն
Իր ասպարէզի մեծ մասը Բէբը անցուցած է Սպանական «պարսելոնա»-ի հետ, որուն կազմին հետ նուաճած է սպանիայի չեմպիոնի 6 տիտղոս եւ 2 անգամ դարձած է Սպանիայի գաւաթակիր: Կուարտիոլան Պարշայի հետ խաղացած է 4 համարի մարզաշապիքով:
Վարշաւա
Ստորոգութիւն:Եւրոպական մայրաքաղաքներ
Բէբ Կուարտիոլա
Կենսագրութիւն
«Պարշա»յի կազմին մէջ Կուարտիոլան 1992 թ. դարձած է նաեւ Չէմբյնզ լիկի գաւաթակիր, այդ «Պարշէլոնա»յի եւրագաւաթային առաջին տիտղոսն էր։ 1997-ին նուաճած է Ուիֆա-ի գաւաթակիրներու գաւաթը, 2 անգամ ալ դարձած է ուիֆա-ի սուպեր գաւաթի յաղթող:
2001-ին Կուարտիոլան կը ձգէ «Պարշան» տեղափոխուելով Իտալիա, յետոյ ան խաղցած է նաեւ Քաթարի մէջ եւ Մեքսիկաի մէջ, որտեղ եւ 2006-ին աւարտած է ասպարէզը, յետոյ ալ սկսած է մարզչական ասպարէզին:
Մարզչական ասպարէզ
2007-ի ամռանը Կուարտիոլան ստանձնեց «Պարշէլոնա Բ»-ի մարզչական ղեկը, որ հանդէս կու գար Սպանիայի 4-րդ դիվիզիոնի մէջ (Tercera Divisiցn): 2007-2008 մրցաշրջանին ակումբը Բէբի գլխաւորութեամբ յաղթեց այդ մրցաշարումը եւ տեղափոխուեց Սպանիայի 3-րդ դիվիզիոն (Segunda Divisiցn B): Բէբի յաջողութիւնները աննկատ չմնացին, եւ 2008 թ. ամռանը ան «Պարշէլոնա»-յի գլխաւոր մարզչի դերը փոխարինեց Ֆրենկ Ռայկարդին: 2012 թ. ապրիլ 27-ին պաշտօնապէս յայտարարեց, որ պիտի ձգէ «Պարշէլոնա»-ն: Մէկ տարի հանգստանալուց յետոյ ստանձնեց միւնխենի «բավարիայի» ղեկը: Իսկ 2016 ամռան ան հայտարարէց որ ինք Մանչէսթըր Սիթիի մարզիչն է:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1971 ծնունդներ Ստորոգութիւն:18 Յունուարի ծնածներ Ստորոգութիւն:Ֆութպոլի կիսապաշտպաններ Ստորոգութիւն:Սպանացի ֆութպոլային մարզիչներ Ստորոգութիւն:Ռոմայի ֆութպոլիստներ Ստորոգութիւն:Սպանացի ֆութպոլիստներ
Բալու (քաղաք)
Բալու, քաղաք եւ ընդհանրապէս այս գաւառակի գիւղերու հայերու քաղաքական գործունէութեան սկզբնաւորութիւնը սերտօրէն կապուած է Պոլսոյ հետ, ուր կ՝ապրէին հոծ թիւով գաւառացի պանդուխտներ։ Գիտենք օրինակ, որ տակաւին 1889-էն սկսեալ օսմանեան մայրաքաղաքին մէջ կազմուած Հնչակեան կուսակցութեան ընդհատակեայ խումբերուն անդամներէն շատեր բալուցի պանդուխտներ են, որոնք նաեւ կարեւոր դեր կը խաղան նոյն կուսակցութեան կազմակերպած եւ Սուլթան Ապտուլ Համիտի իշխանութեան դէմ ուղղուած Պապը Ալիի ցոյցին մէջ։ Օսմանեան իշխանութիւնները բռնութեամբ կը հակազդեն այս ցոյցին, կը սպանուին ու կը ձերբակալուին բազմաթիւ ցուցարարներ. անոնցմէ ոմանք բռնի կը վերադարձուին իրենց հայրենի գիւղերն ու քաղաքները։ Այս վերջին խումբերուն մէջ եղած են նաեւ բալուցի պանդուխտներ, որոնք կ'ենթադրուի կարեւոր դերակատարութիւն կ'ունենան իրենց ծննդավայրերուն մէջ քաղաքական ընդյատակեայ կազմակերպութիւններ ստեղծելու գործին մէջ։ Հնչակեան առաջին գործիչներու այս խումբին մաս կազմած է նաեւ Ազարիկ Գոլոյեան, որ Բալուի Ձէթ գիւղէն էր եւ այս տարիներուն ուսուցչութիւն կ'ընէ գաւառակին զանազան դպրոցներուն մէջ։
Այս տարածքէն ներս հնչակեան մէկ այլ յայտնի գործիչ մըն է Պետրոս Վարժապետեանը (Պետրէ)։ Ան ծնած է 1870-ին Բալուի Սագրաթ գիւղին մէջ։ Գիւղին վարժարանը աւարտելէ ետք, կ'ուղարկուի Պոլիս՝ իր բարձրագոյն ուսումը ստանալու համար։ Այստեղ է որ ան կ'անդամակցի Հնչակեան կուսակցութեան, կը մասնակցի Պապը Ալիի ցոյցին, ապա կ'անցնի Միացեալ Նահանգներ։ 1906-ին զինք դարձեալ կը գտնենք իր հայրենի գիւղին մէջ, ուր կը շարունակէ քաղաքական իր ընդյատակեայ գործունէութիւնը։ Նոյնպէս Բալուի Խարակետան (Խարակերի՞կ) գիւղէն է հնչակեան մէկ այլ գործիչ՝ Գրիգոր Երեմեանը։
1908-ի Օսմանեան Սահմանադրութեան հռչակումէն ետք, Հ.Յ.Դաշնակցութիւնը քաղաքին մէջ կ'ունենայ իր սեփական ակումբը։ Այստեղէն կ'անցնին դաշնակցական զանազան գործիչներ, որոնց շարքին Ռուբէն Զարդարեան եւ Տիգրան Պոնափարթեան (Խարբերդէն), Կարօ, կամ Քեաֆիր Հէմզօ (Մուշէն), Բարսեղ Շահպազ (Տիարպեքիրէն) ։
179 (թիւ)
179 (հարիւր եօթանասունինը)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ մըն է 178-ի եւ 180-ի միջեւ
Ինթըրփօլ
Ինթըրփօլ, ամբողջ անուանումը՝ Քրեական ոստիկանութեան միջազգային կազմակերպութիւն (ֆր.՝ Organisation Internationale de Police Criminelle, OIPC, անգլ.՝ International Criminal Police Organization, ICPO), միջազգային կազմակերպութիւն, որու հիմնական խնդիրն է միաւորել ազգային իրաւապահ մարմիններուն մասնակից երկրներուն հանցագործութիւնները հայտնաբերելու համընդհանուր պայքարի ընթացքին։ Ինթըրփօլի Սահմանադրութեան 3-րդ յօդուածի մասով Ինթըրփօլին կ'արգիլուի զբաղիլ քաղաքային, ռազմական, կրոնական կամ ռասայական բնոյթի հանցագործութիւններու քննումով։
Պատմութիւն
Հանձնաժողովը ձեւականօրէն կը շարունակէ իր գործունէութիւնը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Ըստ կանոնագրութեան հանձնաժողովի նախագահը կը հանդիսանայ Աւստրիայի ոստիկանութեան պետը։
Կառուցուածք
Ինթըրփօլի բարձրագոյն մարմնի նախագահը ընտրուած է տարեկան հանդիպման ընդհանուր ժողովի ժամանակ։ Ընտրուած են.՝
Երկրորդ մարմինը քարտուղարութիւնն է։ Գլխաւոր քարտուղարն է Ռոնալտ Նոպըլը, ով առաջին անգամ ընտրուած է 2000 թուականին, այնուհետեւ վերընտրուած 2010 թուականին 5 տարի ժամկետով։ Ինթըրփօլի Գործադիր կոմիտէն խորհրդարանական մարմինն է, ունի 13 անդամ, որոնք կ'ընտրուին 3 տարին մէկ ընդհանուր ժողովի կողմէն։ Գործադիր կոմիտէի հիմնական գործառոյթներն են՝
1946 թուականէն ի վէր Ինթըրփօլի պաշտօնական մարմնի բաժինը կը դառնայ «International Criminal Police Review» ամսագիրը։ Ինթըրփօլի մարմիններու մշտական կեդրոնակայանն է Լիոն քաղաքը։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պետութիւն‎
Ս․ Յովհաննէս Եկեղեցի (Բերդ)
Սուրբ Հովհաննէս եկեղեցի (ադրբ.՝ Müqəddəs İohann kilsəsi), հայկական եկեղեցի է Գանձակ քաղաքին մէջ, ներկայիս Աբբասզադէի փողոցին մէջ :
Պատմութիւն
Եկեղեցին, իր ներկայ վիճակով Ըստ դռան վրայ փորագրած արձանագրութեան՝ եկեղեցին կառուցուած է 1633 թուականին եւ վերականգնուած է 1860-ին։ Մինչեւ 1990 թուականին եկեղեցին եղած է գործող, բայց երբ հայկական ուժերն ազատագրեցին Արցախը, Ազրպէյճանական կառաւարութիւնը որոշեց եկեղեցին վերածել համերգային ակումբի։ Կառոյցի հայկական ծագումը թաքցնելու համար՝ Ազրպէյճանցիները վերացրած են (ներկել կամ տաշել) հայկական մակագրութիւնները ներսէն եւ դուրսէն։
Ներկայ վիճակ
Եկեղեցիէն հանած են խաչերը, հայկական մակագրութիւնները հեռացուած է, եւ շէնքը գործած է երաժշտական ակումբ։
Քրիստոֆ Փենտերեցքի
Քրիստոֆ Փենտերեցքի, լեհ երաժիշտ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Երաժիշտներ
Աքրոնաֆփլիա
Աքրոնաֆփլիա բերդ (յուն․՝ Ακροναυπλία)․ կը գտնուի Նաֆփլիօ, Պելոպոնես, Յունաստան։ Բերդը կ՛ իշխէ Նաֆփլիոյի վրան։  Հնադարին Նաֆփլիոյի աքրոփոլիսը եղած է։
Աշխարհագրութիւն
ժայռոտ թերակղզի, կը գտնուի Պուրծիին դիմացը եւ Նաֆփլիոյի արեւելեան ծայրամասը։ Հասանելի է միայն հիւսիսէն՝ պատմական Արվանիթիա կիրճէն։  Ծովու մակերեսէն բարձրութիւնն է 45 մեթր, իսկ երկանքը արեւելքէն արեւմուտք 900 մեթր է եւ լայնութիւնը մօտաւորաապէս 400 մեթր։
Նկարագրութիւն
Աքրոնաֆփլիա բերդը ժայռին երկայնքին իրարայաջորդ երեք բաժիններէ բաղկացած է․ «Յոյներուն բերդը» (արեւմտեան ծայրամաս), «Ֆրանքներու բերդը» (կեդրոն) եւ «Դորօ բերդը» (արեւելք)։ Բերդին պարիսպներուն քանի մը մասերը կիկլոփեան են․ անոնք հետագայի ամրութիւններու յենարան եղած են։
Պատմական ակնարկ
Աքրոնաֆփլիային պատմութիւնը Նաֆփլիոյի պատմութեան կը հետեւի․ Ք․Ա․ 628-ին կը գտնուի դրացի Արղոսին իշխանութեան տակ եւ դար մը ետք՝ Սփարթիին։ Ք․Ա․ 233-ին Ախայիա Դաշնակցութեան կը միանայ եւ Ք․Ա․ 146-ին կ՛ իյնայ Հռոմէացիներուն ձեռքը։  Բ․ դարուն (Փաֆսանիաս աշխարհագէտ-շրջագայողին ժամանակ), Աքրոնաֆփլիա ամայացած է։  Յաջորդաբար Նաֆփլիօ կ՛ իյնայ Բիւզանդացիներուն, Ֆրանքներուն, Վենետիկցիներուն եւ Օսմանցիներուն ձեռքը․ ԺԶ․ դարէն մինչեւ 1715-ին Աքրոնաֆփլիա մերթ ընդ մերթ կը գտնուի վենետիկցիներուն եւ օսմանցիներուն իշխանութեան տակ։ 30 Նոյեմբեր 1822-ին յոյները Փալամիտին կը գրաւեն, անոր թնդանօթներով Աքրոնաֆփլիան կը ռմբակոծեն եւ երեք (3) օր ետք թուրքերը բերդը կը յանձնեն յոյն զօրավար Թէոտորոս Քոլոքոթրոնիսին, որ Աքրոնաֆփլիային բարձրագոյն կէտին ազատութեան դրօշը կը պարզէ։
1937-ին Աքրոնաֆփլիա կը վերածուի համայնավար այլախոհներու աքսորավայր։ Իսկ 1941-ին գերմանացիներու գրաւման տարիներուն, բերդին մէջ, վատ պայմաններու տակ 600 հոգի բանտարկուած էին։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Յունաստանի բերդեր Ստորոգութիւն:Բերդեր այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Բերդեր
Վարի Պաղճաղազ
Վարի Պաղճաղազ կը գտնուի Սելտրան լերան կողերուն, Էքիզօլուք-Պասիթ տանող ճամբուն վրայ Վերի Պաղճաղազէն մօտ 2 քմ. հարաւ-արեւմուտք գտնուող գիւղն մըն է ուր հաստատուած են հայերը 1850-ական թուականներէն իվեր։ Գիւղը ունէր 5 թաղեր կոչուած հոն բնակութիւն հաստատող հայ գերդաստաններու անունով։
Հակիրճ պատմութիւն
Տասնըիններորդ դարու սկիզբը թուրք աղաներ ունէին եղեւնի ծառի անտառներ եւ ծառերը շահագործելու համար կը գնեն իրաւունք պետութենէն ու կը հաստատեն սղոցարաններ։ Քեսապէն բանուորներ կուգան աշխատելու սղոցարանները։ Տարիներու ընթացքին բացուած անտառի տեղը հոն աշխատող գիւղացիները տուն կը շինեն ու հողագործութեամբ եւ խաշնարածութեամբ կ՛զբաղին։
Գիւղը գտնուելով Ֆագը Հասան թրքական գիւղին մօտ առանձին համայնք չէր ներկայացներ այլ պետութեան կողմէ կը սեպուէր Ֆագը Հասանի թաղեր։ Տեղւոյն հայ բնակիչները թրքախօս էին եւ շատ քիչերը միայն կը խօսէին Քեսապի բարբառը։ Լաթաքիոյ Ֆրանչիսկան միաբանութեան հետ համաձայնելով եւ ապահովութեան հեռանկարներով Վարի Պաղճաղազի բնակչութիւնը կը լատինանայ։ Թեր Սանթ (Terre Sainte) միաբանութիւնը 1905-ին հսկայ տարածութիւն մը կը գնէ Վարի Պաղճաղազի Գարապչինար թաղին մէջ եւ կը հիմէ լատինական եկեղեցի, վանք եւ դպրոց։
1909-ի Կիլիկիոյ ջարդի ատեն Քեսապ շրջանէն փախստական հայեր կ՛ապաստանին Վարի Պաղճաղազի լատինաց վանքը եւ վարդապետներու առաջնորդութեամբ նաւերով Պասիթէն կ՛անցնին Լաթաքիա։ Բարեբախտաբար թուրք խուժանը չի հասնիր Պաղճաղազ եւ 2 օր ետք գիւղացիները կը վերադառնան իրենց տուները։
Գտնուելով Քեսապէն բաւական հարաւ 1939-ի սահմանագծումը գիւղացիներուն արտերուն եւ պարտէզներուն տարածութեան որեւէ ձեւով չվնասեց։
1947-ին հայրենիք կը ներգաղթեն 114 անձ, այսինքն գիւղի բնակչութեան մեծամասնութիւնը։ 1948-ին կը գոցուի նաեւ դպրոցը։
1955-ին գիւղը ուներ 69 բնակիչ։ 1993-ի տուեալներով գիւղը ուներ մնայուն 21 բնակիչ կամ 6 տուն, սակայն ամռան հոն օդափոխութեան համար հալէպահայ եւ արաբախօս մօտ 21 ընտանիքներ շինած են առանձնատուներ եւ ամառը հոն կ՛անձընեն։
Բնորոշիչ Կառոյցներ
Գիւղին գլխաւոր կառոյցներն են՝
Ս. Սարգիս Եկեղեցի (Նոր Սիս)
'''Ս. Սարգիս Եկեղեցի (Նոր Սիս)''', Լիբանան:
Պատմութիւն
1944-ին եկեղեցին ունեցաւ իր առաջին Կիրակնօրեայ վարժարանը, որուն մաս կազմեցին շուրջ 250 աշակերտներ։
1949-ին, որոշուեցաւ փայտաշէն եկեղեցին փոխարինել քարաշէն եկեղեցիով, եւ հոգեւոր հովիւ Արժ. Տ. Աւետիս Քհնյ. Լնջինեանի եւ բարերարներու ճիգերով անմիջապէս սկսաւ աշխատանքը։ Եկեղեցւոյ օծումն ու անուանակոչութիւնը կատարուեցաւ 8 Փետրուար 1950-ին, հանդիսապետութեամբ շինութեան յանձնախումբի նախագահ եւ Կիլիկիոյ Կաթողիկոսական փոխանորդ Գերշ. Տ. Խադ Արք. Աջապահեանի, զոր մատուցեց նորակառոյց եկեղեցւոյ անդրանիկ Ս․ Պատարագը։
Եկեղեցւոյ հոգեւոր հովիւներն են՝
Տ. Աւետիս Քհնյ. Լաչինեան, 1931-1947 Տ. Գրիգոր Քհնյ. Սարգիսեան, 1948 Տ. Յովհաննէս Քհնյ. Պօղոսեան, 1949-1969 Տ. Գրիգոր Ա. Քհնյ. Ֆարաճեան Տ․ Յակոբ Քհնյ․ Պզտիկեան (Այժմու Հոգեւոր հովիւ)։
Աղբիւրներ
[https://www.armprelacylb.org/churches/sourp-sarkis/?fbclid=IwAR2BMsUsqKYcXNkmd-Cjpedd-HOawyRsHpAM494xq8Frb9AFFyBVHDfblGs Ս. Սարգիս Եկեղեցի (Նոր Սիս]
Ստորոգութիւն:Ս. Սարգիս Եկեղեցի (Նոր Սիս) Ստորոգութիւն:Լիբանան Ստորոգութիւն:Առաքելական եկեղեցի
Յունական Յեղափոխութիւն
Յունական Յեղափոխութիւնը (1821) Յույներուն զինուած ապստամբութիւնն էր օսմանեան կայսրութեան դէմ, միակ նպատակով աւերել օսմանեան գերիշխանութիւնը եւ ստեղծել ազատ ազքային պետութիւն:
Յունական ազքային զինուորական շարժումի սկիզբը կը կատարուի հասուն նորայունական լուսաւորութեան ժամանակ (մոտ 1800): Այդ շրջանին, դաստիարակութեան տարածութեան հետեւեցաւ ազնուագոյն մասը Յունական ազգի գոյութեան քաղափարի տարածութիւնը որ կը կապուեր հին Յունաստանի հետ եւ արժանի էր զատ քաղաքականութեան գոյութիւն ունենալ: Մէկ հատ կազմակերպութիւն որ ստեղծուեցաւ աս գաղափարախօսական եւ քաղաքական կլիմայի մեջ բարեկամական ընկերութիւնն էր, որ հաստատուեցաւ 1814-ին Օտէսային մեջ 3 յույն վաճառականներու կողմէ պատրաստելու Յունական Յեղափոխութեան նպատակով: Սկիզբը ընկէրականնէրը բաւական յաջողութիւն չ՛ունեցան, բայց ցցնելով որ ցարական Ռուսաստանի հոգատարութիւնը ունին, կրցան ծովային վաճարականութեան տագնապի միջոցաւ, 1815-էն հետոյ, իրենց կողմը քաշել աւանդական Յունաուղափառ մարդոց:
Ընկերութեան գլխաւորը, Ալէքսանտրոս Իբսիլատիս, յարձակեցաւ Փետրուար 1821-ին Մօլտովլախիաի վրայ, մինչ յաջորդ ամիս ընկէրականնէրը ստեղծեցին յեղափոխական վառարաններ Մակեդոնիաէն մինչեւ Կրետէ: Յեղափոխականները աքսորուեցան Պոլիսի պատրիարքութեան ատեանէն, բայց օսմանեան իշխանութիւնը սկսաւ անմեղ քակաքացիներ եւ նշանաւոր մարդոց սպանել, նաեւ անոնց մեջ պատրիարք Ղրիղորիոս հինգերորդը: Գլխաւորին ռազմական գործողութիւնքը ձախողեցաւ եւ կարճ ժամանակի անթացքի մը մեջ օսմանեան զօրքերը աւերեցին գրեթէ բոլոր յեղափոխական վառարանները որ կը գտնուէին արեւմտեան Յունաստան, բայց յեղափոխականները կրցան գրաւել Բէլոբոնիսոն, կեդրոնական Յունաստան եւ շատ Եգէական կղզիներ:
Օլիվըր Ինկրոսօ
Օլիվըր Ինկրոսօ, շուետացի DJ, ռիմիքսըր, երաժշտական արտադրիչ եւ դերասան։
2007 թուականին մասնակցած է Էնրիքոյի դերով Mani Maserrat-Agah-ի Ciao Bella ֆիլմին մէջ։ 2008էն սկսեալ, աշխատած է իբրև DJ եւ կը գործակցի նշանաւոր DJ-ներու հետ ինչպիսին են Աւիչի եւ Otto Knows, թողարկելով iTrack EP սկաւառակը 2010-ին, ինչպէս նաև գործակցած է Swedish House Mafia, Սեպասդյըն Ինկրոսօ, Քէյթ Րայեանի եւ ուրիշներու հետ։
Օննիկ Բալուեան
Օննիկ Բալուեան (1910-1986)
Կենսագրություն
Աշատակցած է Իսթասպուլահայ մամուլին՝ բանաստեղծութիւններով։ Ունի անտիպ թարգմանութիւններ Ոսքաէ Ուայլտէ, Սարոյեանէ իւ ուրիշներէ։
Իր գործերէն՝ Լօրընտի Զէյթըրլիի Սիրահարը (թարգմանութիւն) - ժամանակի թերթօն, 1947։
Յունական Դիցաբանութիւն
Յունական դիցաբանութիւնը Հին Յունական կրօնքին արմատը կը կազմէ: Ընդհանուր ըլլալով յունական դիցաբանութիւնը արեւելեան եւ շատ մը Եւրոպական դիցաբանութիւնները ազդած է: Հռոմի դիցաբանութիւնը գրեթէ ամբողջովին յունական դիցաբանութիւնը օրինակ առնուելով գրուած է: Յունական չաստուածները 12 հատ են (4 կին, 8 այր): Օլիմպոս լերան կը նստին: Հէքիաթը Օլիմպոսցի չաստուածներուն եւ Տիտաններուն պատերազմին հետ կը սկսի եւ Օլիմպոսցիներուն շահով վերջ կը գտնէ: Պատերազմէն ետք Տիտանները կը պատժուին ղրկուելով Դարդարուս անուն դժոխքը: Յունական չաստուածները աշխարհին կը տիրապետեն Օլիմպոս լերան վրայէն: Կայծակներուն իշխանը Զեւս հարիւրաւոր պատերազմեր տալով իշխանութիւնը իր հօրը Քրոնոսին եւ տիտաններուն ձեռքէն առած է: Իր 3 եղբայրներով երկինքը, ծովերը եւ դժոխքը բաժանուած են: Ծովերը Բոսէիտոնին, դժոխքը Հատէսին իսկ երկինքը Զեւսին իշխանոութեան տակ եղած է:
Աշխարհին Արմատը Եւ Չաստուածներ
Յունական դիցաբանութեան համեմատ ամէնէն առաջ Քաոսը կար, որուն իմաստն է բացութիւն կամ պարապութիւն: Այս պարապութենէն առաջ Կաիան կը ծնի: Կաիան ծնելէն ետք Ուրանոսը(երկինք) եւ Բոնդոսը կը ծննդաբերէ եւ Ուրանոսով միանալով Ովկիանոս, Քոիոս, Քրիոս, Հյբերիոն, Իաբեդոս, Քրոնոս, Թէիա, Րէիա, Տէմիս, Ֆիպէ, Թէդիս եւ Մնէմոսինը յառաջ կը բեռէ:
Յունական դիցաբանութեան չաստուածները հրաշալի կարողութիւններու տէր են, հիւանդութենէն չեն ազդուիր, անմահ են, որովհետեւ ամբրոսիա եւ նեկտարով կը սնուցանեն: Շատ մը չաստուած կեանքին վերաբերեալ յատկութիւններ ունին: Օրինակ Աստղիկը, սիրահարութեան եւ գեղեցկութեան, Արէսը պատերազմի, Հատէսը դժոխքի, Աթէնքը իմաստութեան եւ պատերազմի եւ Բոսէիտոնը ծովերու չաստուածն է:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Դիցաբանութիւն
Մինաս Վարդապետ, Տիգրանեան
Մինաս Վարդապետ Տիգրանեան, ( մօտաւորապէս՝ 1658, Խարբերդ - Մայիս 12, 1740, Մոսկուա), հոգեւորական, քաղաքական գործիչ։
Կեանքը
Մինաս Վարդապետ, Տիգրանեանը 1680 թուականին կուսակրօն եկեղեցական կը դառնայ եւ 1684՝ վանահայր Արցախի Մեծարանք գաւառի Սուրբ Յակոբայ վանքին։ 1699 կը մասնակցի Իսրայէլ Օրիին կողմէ հրաւիրուած Անգեղակոթի ժողովին (Սիւնիք, Սիսեանի շրջան)։  Ժողովի աւարտին հայ մելիքներու թելադրութեամբ, Մինաս Վարդապետը Իսրայէլ Օրիին ուղեկիցն ու գործակիցը կը դառնայ ՝ Եւրոպա առաքելութեան։  Անոնք միասին Հայաստանի ազատագրութեան ծրագիրը կը մշակեն (ծանօթ նաեւ իբրեւ Պֆալցեան ծրագիր), որպէսզի ներկայացնեն Եւրոպայի մեծ ուժերուն՝ Գերմանիա, Աւստրա, Հռոմ (Հռոմի Պապ)։
Հիասթափուած Եւրոպայէն, Մինաս Վարդապետը Իսրայէլ Օրիին հետ 1701  Ռուսիա կ՛անցին, ուր կը թագաւորէ՝ Մեծն Պետրոս ցարը։  Ան կը մասնակցի Հայաստանը ազատագրելու ռուասական արքունիքին հետ բանակցութիւններուն։
Հայ ազատագրական շարժման գործիչ
Իսրայէլ Օրիին մահէն ետք՝ 1711, Մինաս Վարդապետ կը շարունակէ անոր գործը․ միջնորդի դերը կը կատարէ հայ մելիքներուն եւ ռուսական կառավարութեան միջեւ։
Ռուսական կառավարութեան պատուէրով, Մեծն Պետրոսի պարսկական արշաւանքի նախօրեակին՝ 1715-1716, Անդրկովկաս կ՛անցնի։  Կ՛այցելէ Էջմիածին եւ Գանձասար։
1720-ական թուականներուն, հայ ազատագրական շարժումներուն զարգացման շրջանին, ռուսական արքունիքին մէջ կը պաշտպանէ հայ ժողովուրդին շահերը։  1722 կը մասնակցի Մեծն Պետրոսի Պարսկաստանի դէմ արշաւանքին։
Եպիսկոպոս
1716 Աղուանաց կաթողիկոսին կողմէ՝ Եսայի Հասան Ջալալեան, կը ձեռնադրուի Ռուսիոյ հայերուն հոգեւոր առաջնորդ։
1740 Ապրիլ ամսուն կ՛ընդունի ուղղափառութիւնը։  Ամիս մը ետք՝ Մայիս 12, 1740 կը վախճանի։
1790 թուական
1790 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 90րդ տարին է
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1790
Եղիազար Մեսիայեան
Եղիազար Մեսիայեան (1896, Սեբաստիա, Օսմանեան կայսրութիւն - 1915, Սեբաստիա), հայ բժիշկ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է 1874 թուականին Սեբաստիոյ նահանգի կեդրոն՝ Սե­բաս­տիա քաղաքին մէջ։ 1896 թուականին աւարտած է Կ. Պոլ­սոյ Օսմանեան դեղագործական վարժարանը։
Գործունէութիւնը
Եղած է դեղագործ։ Սեբաստիոյ մէջ ունեցած է սեփական դեղատուն։
1914 թուականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զօրակոչուած է Օս­մա­նեան բա­նակ, որպէս՝ զինուորական դեղագործ։
Սպանութիւնը
Սպանուած է 1915 թուականին Սեբաստիոյ մէջ՝ 41 տարեկան հասակին։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Վարուժան Վահագնեան
Վարուժան Վահագնեան (ծնած է 1950-ին Գասթամոնուի (Սեւ Ծովեան շրջան) մէջ), բուն անունով՝ Վարուժան Պարըշ։
Նախակրթութիւնը ստացած է ծննդավայրին մէջ, եւ ապա Իսթանպուլ՝ Պէզճեան Մայր վարժարանին մէջ։ Շրջանաւարտ է Ս. Խաչ Դպրեվանքէն։ Հետեւած է Իսթանպուլի համալսարանի գրականութեան ճիւղին եւ վկայուած է արուեստի ճիւղէն, իբրեւ աւարտաճառ ներկայացնելով «Istanbul Surlari Icinde Sekiz Ermeni Kilisesi» (Իսթանպուլի պարիսպներէն ներս գտնուող ութ հայկական եկեղեցիներ) ուսումնասիրութիւնը, որ գիտաշխատող Էլմոն Գարօղլու-Հանչչէրի կողմէ հայերէնի վերածուած լոյս տեսաւ "Նոր Սան" պարբերաթերթի յաջորդական համարներուն մէջ։
Գրած է հայերէն եւ թրքերէն բանաստեղծութիւններ, հայերէն բանաստեղծութիւնները լոյս տեսած են "Մարմարա"յի եւ "Նոր Սան"ի մէջ, իսկ թրքերէն բանաստեղծութիւնները ամփոփած է երկու հատորներու մէջ։ Հրատարակուած հայերէն գիրք չունի, սակայն լուսապատճէնուած բազմաթիւ գգրքոյկներ պատրաստած է ոմանք՝ առանց խորագրի։ Ներկայիս կը պաշտօնավարէ գրատան մը մէջ։
Արջակատու (Փանտա)
Արջակատուն ( լատիներէն՝ Ailuropoda melanoleuca) նաեւ՝ Պամպուքի Արջ, մեծ անասուն մը՝ արջերու ընտանիքէն։ Հսկայ արջակատուները կ'ապրին կեդրոնական Չինաստանի լեռներու անտառներուն մէջ:
Արջակատուները շատ դիւրին ձեւով կը զանազանուին միւս արջերէն իրենց յատուկ աչքի տակի սեւ գոյնով, մարմինին սեւ ճերմակ գոյներով եւ միւս արջերէն քիչ մը աւելի մարմինի կլորութեամբ։ Անոնք կը յատկանշուին նաեւ իրենց հաստ բուրդով՝ պաշտպանուելու համար ցուրտէն։ Արու արջակատուները ընդհանրապէս աւելի մեծ կ'ըլլան իրենց չափով, քան էգերը։ Արուները կը կշռեն մօտաւորապէս 110 քկ․, իսկ էգերը՝ 95քկ․, իսկ հասակը կ'ըլլայ մօտաւորապէս 1մ. եւ 60սմ.։
Մասնագէտները յայտնած են, թէ արջակատուներուն հսկայ թաթերը այնքան զգայուն են, որ քալելու ատեն անոնք կրնան զգալ գետնին տակ տեղի ունեցող որեւէ ցնցում :
Անոնք անհետացումի վտանգին ենթակայ են. ներկայիս գոյութիւն ունի շուրջ 1600 արջակատու միայն։ Թէեւ անոնք կը դասուին մսակեր անասուններու շարքին, սակայն իրենց սնունդին իննսունինը առ հարիւրը եղէգի տերեւները կը կազմեն: Արջակատուները օրական պէտք է ուտեն 38 քիլօ եղէգ` ստանալու համար իրենց անհրաժեշտ սնունդը: Անոնց կոկորդը պատուած է յատուկ խաւով մը, որ զանոնք կը պաշտպանէ եղէգին սուր կտորներէն : Հսկայ արջակատուներուն մորթը սեւ է իրենց սեւ մուշտակին տակ եւ վարդագոյն` իրենց ճերմակ մուշտակին տակ:
Կ'ուտեն նաեւ մեղր, ձու, ձուկ, գետնախնձոր, նարինջ եւ պանան։
Արջակատուներուն աղիքները
Չինացի խումբ մը մասնագէտներ փորձած են գտնել, թէ ինչպէ՛ս կրնան հսկայ արջակատուները ապրիլ իննսունինը առ հարիւր համեմատութեամբ եղէգէ բաղկացած սննդականոնով մը, երբ ունին մսակերներու աղիքներ:
Անցեալին մասնագէտներ բացատրած են, թէ բուսակեր անասունները ունին համեմատաբար աւելի երկար աղիքներ, որոնք կը նպաստեն բոյսերուն պարունակած բնաթելերուն մարսողութեան, սակայն այս տուեալը գոյութիւն չունի արջակատուներուն մօտ:
2009-ին արջակատուներուն ծինային կերտուածքներուն վրայ կատարուած ուսումնասիրութիւն մը ցոյց տուած է, թէ անոնց մօտ կը բացակային ա՛յն ծիները, որոնք կը նպաստեն բոյսերուն խորշանիւթ կոչուած բնաթելերը կտրտող բնախմորներուն կազմութեան:
Վերոնշեալ զոյգ տուեալները մղած են, որպէսզի մասնագէտները ենթադրեն, թէ արջակատուներուն աղիքները կրնան պարունակել խորշանիւթով սնանող մանրէներ, որոնք որոշ դերակատարութիւն ունին անոնց մարսողական համակարգին մէջ: Սակայն, օրին արջակատուներուն աղիքներուն մէջ նման մանրէներ գտնելու փորձերը ապարդիւն եղած են :
Նորագոյն ուսումնասիրութեան մէջ մասնագէտները նկատի ունեցած են մօտաւորապէս տասնհինգ արջակատուներ եւ անոնց վրայ կատարուած համեմատաբար աւելի սերտուած փորձարկումները ցոյց տուած են, թէ անոնց աղիքները կը պարունակեն բուսակերներուն աղիքներուն մէջ գոյութիւն ունեցող մանրէներուն նմանող տասներեք տեսակի մանրէներ, որոնք կարողութիւնը ունին կտրտելու եղէգներուն պարունակած խորշանիւթը: Նշեալ մանրէներէն եօթն յատուկ են միայն արջակատուներուն` նկատի ունենալով, որ ցարդ անոնք յայտնուած են միայն արջակատուներուն աղիքներուն մէջ:
Մասնագէտները յայտնած են, թէ արջակատուները կը մարսեն օրական իրենց կերած եղէգին տասնեօթը առ հարիւր համեմատութիւնը միայն: Նշեալ երեւոյթը որոշ չափով կը բացատրէ, թէ ինչո՛ւ արջակատուները եղափոխուելով` ունեցած են աւելի դանդաղ ու ուժանիւթ պահպանող ապրելակերպ մը:
Արջակատուներուն սնունդը՝ անցեալին
Մասնագէտները բացատրած են, թէ նախապէս արջակատուները մսակեր եղած են, սակայն, երբ մարդոց թիւը հետզհետէ աճած է, ապա անոնք մարդոցմէ հեռանալով` համեմատաբար բարձր վայրերու մէջ ապրած են եւ իրենք զիրենք վարժեցուցած են եղէգի սննդականոնին, որպէսզի որսի համար մրցակցութեան մէջ չմտնեն այլ մսակեր անասուններու հետ:
Մասնագէտները նշած են, թէ երբ միս հրամցուի արջակատուներուն, անոնք կ'ուտեն, սակայն իրենք անասուն չեն որսար` միս ուտելու համար :
Պահպանութիւնը
Արեւմուտքի մէջ մեծ արջակատուն առաջին անգամ յայտնուած է 1869-ին ֆրանսացի միսիոնար Արման Տէյվիտի շնորհիւ: 1970-ականներուն Չինաստանի համար մեծ արջակատուները դիւանագիտական կարեւոր միջոց կը հանդիսանային: Այդ նպատակով այս անասունները Ճափոնի եւ Միացեալ Նահանգներու մեծ կենդանաբանական այգիներուն վարձքով կը տրուէին:
Սակայն, այս գործունէութիւնը կը դադրի 1984-ին: Անոր փոխարէն Չինաստան կ'առաջարկէ արջակատուները այլ երկիրներու տասը տարուան վարձքով տալ: Վարձակալութեան գինը կը կազմէ տարեկան մէկ միլիոն տոլար, որմէ բացի վարձակալող կողմը կ'երաշխաւորէ, որ այդ ընթացքին ծնած բոլոր ձագերը պիտի հանդիսանան ՉԺՀ-ի սեփականութիւնը:
Չինաստանի մէջ արջակատուներու սպանութեան պարագային մահապատիժ նախատեսուած է:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Անհետացման վտանգին ենթարկուած անասուններ Ստորոգութիւն:Անասուններ
Սամուէլ Անեցի
Սամուէլ Անեցի (նաեւ՝ Սամուէլ Երէց), հայ պատմիչ, ժամանակագիր։
Կենսագրութիւն
Կ'ենթադրուի, որ ծնած է Անի կամ մօտակայ բնակավայրերէն մէկուն մէջ։ Աշակերտած է Յովհաննէս Սարկաւագին։ Եղած է քահանայ։
Գործերը
Պահպանուած, միակ ժամանակագրական բնոյթի պատմական երկը՝ «Հաւաքմունք ի գրոց պատմագրաց»ը գրած է Գրիգոր Դ. Տղայ կաթողիկոսին պատուէրով, որ ծանօթ է նաեւ իբրեւ «Ժամանակագրութիւն» եւ միջնադարուն մեծ արժէք ունեցած է։ Երկը կը ներկայացնէ աշխարհի արարչագործութենէն մինչեւ ԺԲ. դարու 60-ական թուականներու պատմութեան համառօտ ժամանակագրական շարադրանքը։ Շարադրանքը կը սկսի Ադամէն եւ կը հասնի մինչեւ 1180 թուական։ Այլ հեղինակներ Սամուէլ Անեցիի ժամանակագրութիւնը շարունակելով՝ հասցուցած են մինչեւ 1665 թուական։
Սամուէլ Անեցին միջնադարեան այն բացառիկ պատմիչներէն է, որ շարադրանքին զուգահեռ կու տայ ցանկեր ժամանակագրական տարբեր համակարգերու թուագրութիւններով, կը նշէ օգտագործած աղբիւրները, կը փորձէ ճշդել պատմական իրադարձութիւններու, տիրակալներու եւ կաթողիկոսներու ժամանակագրութիւնը։ Օգտագործելով Եւսեբիոս Կեսարացիին, Ագաթանգեղոսին, Մովսէս Խորենացիին, Եղիշէին, Ղազար Փարպեցիին, Փաւստոս Բիւզանդին, Սեբէոսին, Շապուհ Բագրատունիին, Յովհաննէս Ե. Դրասխանակերտցիին, Ստեփանոս Տարօնեցիին, Յովհաննէս Սարկաւագին եւ այլոց գործերը՝ Սամուէլ Անեցին յաճախ կը հակադրուի անոնց՝ իրադարձութիւնները ներկայացնելով անձնական պատկերացումով, ինչ որ երկը աւելիով կ'արժեւորէ։ ԺԳ. դարու իրադարձութիւնները, զորս Սամուէլ Անեցին շարադրած է իբրեւ ականատես, կարեւոր սկզբնաղբիւր են այդ ժամանակաշրջանի Հայաստանի եւ Կիլիկեան Հայաստանի պատմութեան ուսումնասիրման համար։ Արժէքաւոր նիւթեր կան նաեւ դրացի երկիրներու եւ ժողովուրդներու մասին։ «Հաւաքմունք ի գրոց պատմագրաց»ի համեմատական բնագիրը՝ յառաջաբանով եւ ծանօթագրութիւններով, հրատարակած է Ա․ Տէր- Միքայէլեանը, 1893-ին եւ 2011-ին ։ Սամուէլ Անեցիին երկը թարգմանուած է լատիներէնի եւ 1818-ին հրատարակուած Եւսեբիոս Կեսարացիին «Քրոնիկոնի»ն հետ։ Տարբեր ժողովածուներու մէջ ֆրանսերէն հատուածներ հրատարակուած են Մ․ Պրոսսէի եւ է․ Թյուլորիէի թարգմանութեամբ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ պատմիչներ Ստորոգութիւն:Հայ մատենագիրներ Ստորոգութիւն:ԺԲ. դարու հայեր Ստորոգութիւն:Եկեղեցւոյ ուսուցիչներ
Արտեմ Միկոյեան
Արտեմ Միկոյեան (Անուշաւան, ), օդանաւերու նշանաւոր նախագծող, «ՄԻԿ» ռազմական օդանաւերու ստեղծող ։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է 1905-ին, Լոռիի Սանահին գիւղը։ Տարրական կրթութիւնը ստանալէ ետք գիւղական դպրոցին եւ ապա՝ Թիֆլիսի մէջ, Ռոստովի մէջ գործի անցած է իբրեւ մեքենագործ, եւ 1924-1928-ին աշխատած է Մոսկուայի «Տինամօ» գործարանին մէջ՝ զինուորական ծառայութիւնը ընելէ առաջ ։
1931-ին մտած է օդուժի «Ժուկովսկի» ակադեմիան, ուր նախագծած է իր առաջին օդանաւը։
1937-ին շրջանաւարտ ըլլալէ ետք, աշխատած է Նիկոլայ Պոլիկարպովի հետ, իսկ յետոյ օդանաւային նախագծումի նոր գրասենեակի մը տնօրէն նշանակուած՝ Դեկտեմբեր 1939-ին ։ 1941ին Միկոյեան շահած է առաջինը իր վեց «Ստալին» մրցանակներէն։
Յետպատերազմեն առաջին նախագիծերը հիմնուած էին գերմանական գրաւուած ռազմական օդանաւերու եւ Մեծն Բրիտանիոյ ու Միացեալ Նահանգներու հայթայթած տեղեկութիւններու վրայ։ Արտադրուած առաջին բնորդը 1946ի «ՄԻԿ-9»ն էր։ I-270 նախատիպը, որ հիմնուած էր գերմանական գաղափարներու ու բրիտանական շարժիչի մը վրայ, դարձաւ «MiG-15»ը։ Հակառակ խառն ծագումին, վերջինը գերազանց օդանաւ մը դարձած է եւ հիմքը՝ ապագայ ռազմական օդանաւերու։ 1953ին, «ՄԻԿ-17»ը ձայնի արագութիւնը նուաճած, իսկ այնուհետեւ «ՄԻԿ-19»ը առաջին զանգուածային արտադրութեամբ խորհրդային գերձայնային ռազմական օդանաւը եղած է ։
1952էն սկսեալ, Միկոյեան նաեւ նախագծած է հրթիռային համակարգեր իր օդանաւերուն, յատկապէս հռչակաւոր «ՄԻԿ-21»ին համար։ Ան շարունակած է բարձր արդիւնաւէտութիւն ունեցող օդանաւեր արտադրել 1950-1960ական թուականներուն, ներառեալ ամենէն արագ ու ամենաբարձր թռչող «ՄԻԿ-25»ը»։ Անոր օդանաւերը 55 մրցանիշ կոտրած են։ Ի մասնաւորի՝ «ՄԻԿ-15»ը եւ «ՄԻԿ-29»ը արագութեան եւ բարձրութեան մրցանիշեր պահած են երկար ժամանակ։ «ՄԻԿ-15» յատկապէս նշանաւոր դեր խաղացած է Քորէայի պատերազմին (1950-1953)։
Կաթուածահար ըլլալէ ետք 1969-ին, Արտեմ Միկոյեան մահացած է 9 Դեկտեմբեր, 1970-ին ու թաղուած՝ Նովոտեվիչի գերեզմանատունը (Մոսկուա)։ Նախագծման գրասենեակի անունը փոխուած է անոր մահէն ետք, կոչուելով պարզապէս «Միկոյեան», որ շարունակած է արտադրել «ՄԻԿ» օդանաւերը։
Միկոյեանի անունը Սան Տիէկոյի (ԱՄՆ) օդի եւ անջրպետի թանգարանի միջազգային հռչակաւոր մարդոց սրահը ընդունուած է 1996-ին։
Հայաստանի մէջ շարք մը վայրերու մէջ կը յիշատակուի ան.՝ Երեւանի երկրորդական վարժարան մը եւ կոթող մը՝ «Էրեբունի» օդակայանին մէջ, Կիւմրիի զինուորական միաւորում մը, Սանահինի Միկոյեան եղբայրներուն նուիրուած թանգարանին մէջ կոթող մը եւ նոյն քաղաքին մէջ առանձին յուշարձան մը։
Մրցանակնեչ
Միկոյեան շահած է վեց «Ստալին» մրցանակներ՝ 1941-ին, 1947-ին, 1948-ին, 1949-ին, 1952-ին եւ 1953-ին։
Պատուոյ կոչումներ
Միկոյեան երկու անգամ ստացած է «Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս»ի պատուոյ կոչումը եւ խորհրդային Գերագոյն Խորհուրդի վեց անգամ անդամակցած։
Ահմետ Քարամէ
Ահմետ Քարամէ, Լիբանանի նախկին նախարար եւ երեսփոխան։
Ահմետ Քարամէ ծնած է Թրիփոլի, 1944-ին: Ռաշիտ Քարամէի եւ Օմար Քարամէի զարմիկը :
1996-ի եւ 2009-ի երեսփոխանական ընտրութիւններուն յաղթանակ արձանագրած է :
2011-ին` իբրեւ պետական նախարար, մաս կազմած է, նախկին վարչապետ Նեժիպ Միքաթիի կառավարութեան:
1791 թուական
1791 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 91րդ տարին է
Ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1791
Եոաքիմ Կաուք
Եոաքիմ Կաուք, գերմանացի քաղաքական գործիչ, գրող եւ լրագրող։ 2012-էն 2017 Գերմանիոյ նախագահ։
Կենսագրութիւն
Եոաքիմ ծնած է 1940-ին Արեւելեան Գերմանիոյ Ռոսթոք քաղաքին մէջ, Նացի ծնողքէ: Հայրը` նաւապետ, համայնավար իշխանութեան օրօք իր քով արեւմտեան նաւային ամսաթերթ մը ունենալուն պատճառով 3 տարի Սիպերիա աքսորուած է (երբ Եոաքիմ 11 տարեկան էր), եւ ենթարկուած չարչարանքի, որուն հետեւանքով անկարող դարձած է: Այս պատճառով Եոաքիմ դարձած է բուռն հակահամայնավար:
Ուսանած է կրօնի ճիւղը, հակառակ անոր որ փափաքած է լրագրութիւն ուսանիլ, սակայն հակահամայնավար ըլլալուն համար անոր արգիլուած է, ուստի դարձած է բողոքական լուտերական հովիւ Մեքլենպուրկի մէջ: Ան միեւնոյն ժամանակ եղած է քաղաքական գործիչ, ոչ գեղարուեստական գրող, լրագրող, փրոֆեսէօր եւ ուսուցանող:
Եղած է 1989-ի հակահամայնավար «Նիւ Ֆորում» շարժումին համանախագահներէն, ջատագովը խաղաղ յեղափոխութեան` տապալելու համար համայնավար վարչակարգը: 1990-ին, Գերմանիոյ վերամիացումէն ետք, ընտրուած է խորհրդարանի անդամ, սակայն անմիջապէս հրաժարած է, երբ խորհրդարանը զինք նշանակած է համայնավար շրջանի տխրահռչակ գաղտնի սպասարկութեան` «Սթազի»-ի արխիւներուն վերակացու` դաշնութեան մարդու իրաւանց մասնայատուկ յանձնակատար, որ վարած է մինչեւ 2000` բացայայտած է անոնց կատարած անմարդկային արարքները:
Նախագահութեան տարիներ
2012-ին ձայներու մեծ առաւելութեամբ ընտրուած է Գերմանիոյ նախագահ, որ վարած է մինչեւ 2017` մերժելով վերընտրուիլ: Ան կոչ ուղղած է` աւելցնելու Եւրոպայի մէջ համայնավարութեան յանցագործութիւններուն մասին գիտակցութիւնը, ինչպէս նաեւ, խորհրդային ժամանակաշրջանը անվաւեր` ապօրինի հռչակելու անհրաժեշտութեան մասին :
Հրատարակութիւններ
Իր 2012-ի «Ազատութիւն` պահանջք մը» գիրքով, կոչ ուղղած է աշխարհի տարածքին պաշտպանելու ազատութիւնը եւ մարդու իրաւունքները:
Մրցանակներ
Ան արժանացած է ազգային եւ միջազգային շարք մը (36) մրցանակներու,  ներառեալ 1997-ին «Հաննա Արտենթ մրցանակ»-ին (Hannah Arendt Prize), որ միջազգային դատական կազմի մը կողմէ կը տրուի քաղաքական տեսագէտներուն:
Ցեղասպանութիւնը եւ Կաուքը
Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակին առիթով 23 ապրիլ 2015-ին Գերմանիոյ նախագահ Եոաքիմ Կաուք Պերլինի մայր տաճարին մէջ, միջեկեղեցական, ոչ յարանուանական կրօնական արարողութեան աւարտին ունեցած ելոյթով « Ցեղասպանութիւն » կոչեց Օսմանեան պետութեան ջարդերը` հայերուն:
Գերմանիոյ խորհրդարանը 2 Յունիս 2016-ին գրեթէ միաձայնութեամբ` միայն մէկ դէմ եւ մէկ ձեռնպահ, ընդունած է օսմանեան շրջանին հայերուն ջարդերը` իբրեւ ցեղասպանութիւն ։
Մարտիրոս Գասէլեան
Մարտիրոս Գասէլեան (Մարտիրոս Աղբայ) (1881, Շար, Օսմանեան կայսրութիւն - 27 Նոյեմբեր, 1968, Մոնտեվիդէօ, Ուրուգուայ), հայ բժիշկ։
Կենսագրութիւն
Մարտիրոս Գասէլեան ծնած է 1881–ին Շար գիւղին մէջ, հաճընցի ծնողներու աղքատ ընտանիքի մէջ։ Հետագային անոր հաճընցի հերոս տոքթոր Մարտիրոս կամ Մարտիրոս Աղբայ կոչած են։ Մանկութենէն սկսած է աշխատել՝ հովիւ-խաշնարած, հողագործ։
1914–ին Համաշխարհային Առաջին պատերազմը երբ սկսաւ ծառայութեան մտած է թրքական բանակին մէջ։ Կոստանդնուպոլսոյ մէջ նկատելով պատանիին՝ զինք ուղարկած են զինուորական հիւանդանոցին մէջ աշխատելու համար։ Հիւանդանոցին մէջ ծառայելու ընթացքին դարձած է վիրաբոյժի օգնականը։ Ցուրացնելով հիւանդներուն խնամելու եւ տարրական բժշկական օգնութիւն ցոյց տալու սկզբունքները՝ շուտով դարձած է անուանի հիւանդապահ։ Չանաքալայի ռմբակոծութեան ժամանակ վիրաւորուած է ու կորսնցուցած է իր մէկ աչքը։ Հիւանդանոցին մէջ բուժուելէ ետք կրկին վերադարձած է իր ծառայութեան՝ հիւանդանոցին մէջ։ 1918– ի պատերազմը աւարտելէ ետք ստացած է հաւատարիմ ծառայողի վկայական։
1918–ին վերադարձած է Ատանա։ Ատանայի մէջ թրքական ոստիկանութեան կողէն քանի մը անգամ ձերբակալուած է, սակայն վկայականի շնորհիւ ազատ արձակուած է։ Այնուհետեւ տեղափոխուած է Հաճըն եւ գտած է հօրեղբօր որդի Սիմոնին, որուն թուրքերը չէին տեղահանած իրենց գիւղերու միակ կլայագործը ըլլալու պատճառով։ Աշխատած է Սիմոնի մօտ՝ որպէս օգնական։ Գաղթած հաճընցիներու եւ շարցիներու վերադառնալէն ետք մեկնած է իր ծննդավայր Շար գիւղը, վերականգնած է պապենական օճախը եւ զբաղած է հողագործութեամբ։ 1920–ին քեմալական յարձակման եւ Շար գիւղի պաշարման ժամանակ ցերեկները հիւանդներուն ու վիրաւորներուն բուժած է, իսկ գիշերները՝ ճակատը պաշտպանած։
Շար գիւղի անկումէն ետք խումբ մը զինուորներու հետ բարձրացած է լեռները եւ թուրքերու դէմ կռուելով հասած է Հաճըն։ Հաճընի մէջ բժիշկ Տիրան Թերզեանի հրաւերով մնացած է հիւանդանոցին մէջ եւ զբաղած է հիւանդ ու վիրաւոր մարտիկներու բուժմամբ։ Այնուհետեւ որպէս բժիշկ, միացած է Ռումլուի յարձակումին կռուող զինուորներուն։ ճակատամարտի ժամանակ ծանր վիրաւորուած է Վարդան Ճերեճեանի թեւը։ Մարտիրոսը, հմտօրէն անդամահատելով թեւը, զայն մահէն փրկած է։ Հետագային Վարդանը ստացած է «Կուրօ» մականունը, ինչպէս եղած էր ֆրանսացի անուանի զօրավար Կուրօն։ Այդ օրուընէ ի վէր Մարտիրոսին կոչած են դոկտոր։ Փոխ հրամանատար Արամ Կայծակը զայն տոած է տոքթորի վկայագիր։
1925–ին վերստին ամուսնացած է այրի տիկին Կիւլիզար Գույումճեանի հետ, որուն երկու զաւակներուն պահեց ու դաստիարակեց հարազատ հօր պէս։ Հետագային ընտանիքով տեղափոխուած է Ուրուգվայ եւ հաստատուած է Մոնտեվիդէօ քաղաքին մէջ։ Այստեղ ստեղծած են սեփական տուն եւ նպարավաճառի խանութ։ Այս զոյգը հետագային ունեցած է եւս երեք աղջիկ ու մէկ տղայ՝ Խուանին։ Մշտապէս հետաքրքրուած է Խորհրդային Հայաստանի վիճակով։ Մահացած է 27 Նոյեմբեր 1968–ին։ Թաղուած է Մոնտեվիդէօյի Նորթէ գերեզմանոցին մէջ։
Գրականութիւն
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:1881 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Շար գիւղ ծնածներ Ստորոգութիւն:27 Նոյեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:1968 մահեր Ստորոգութիւն:Մոնտեվիդէօ մահացածներ
Թաթուլ Ալթունեան
Կեանք եւ գործունէութիւն
Ծնած է Ատանա։ Երաժշտական նախնական գիտելիքները ստացած է հօրմէն սրինգ նուագելով: Եղեռնի օրերուն պատանի Թաթուլը կորսնցուցած է հայրը ու մօր, քրոջ եւ երեք եղբայրներուն հետ, գաղթականներու խումբով տարուած է Վան, ուրկէ ալ Երեւան :
Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրի ծխական դպրոցէն ներս, ապա ուսումը շարունակած՝ Լենինկրատի երաժշտանոցին մէջ, ուրկէ շրջանաւարտ եղած է 1928 թուականին:
Ուսումը աւարտելէ ետք հաստատուած է Հայաստան: Երեւանի Երաժշտանոցէն ներս վարած է ուսուցչական պաշտօն՝ 1934 թուականէն սկսեալ, միաժամանակ վարելով երաժշտանոցի երգչախումբի ղեկավարի պաշտօնը:
Երաժիշտը եղած է Հայաստանի Պետական երգչախումբի ղեկավար՝ 1947-1949 թուականներուն: Գլխաւորած է նաեւ Հայկական ժողովրդական երգի-պարի համոյթը, որ 1974-ին մկրտուած է Ալթունեանի անուամբ:
Ալթունեան ղեկավարած է Հայաստանի երգչախմբային ընկերութեան երգչախումբը՝ 1966-1969 թուականներուն եւ եղած է անոր նախագահը՝ 1958-1973 թուականներու միջեւ:
Ալթունեանի ղեկավարութեամբ երաժշտասէր հանրութեան ներկայացուած է Կոմիտասի «Գարուն»ը, «Սօնա եար»ը, «Անձրեւ եկաւ»ն ու այլ գոհարներ, որոնցմէ են Կարա Մուրզայի, Ս. Մելիքեանի եւ այլ երաժիշտներու ստեղծագործութիւնները:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ երաժիշտներ Ստորոգութիւն:Հայ խմբավարներ Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ
Սուրբ Յովհաննէս Եկեղեցի (Գանձակ)
Սուրբ Հովհաննէս եկեղեցի (ադրբ.՝ Müqəddəs İohann kilsəsi), հայկական եկեղեցի է Գանձակ քաղաքին մէջ, ներկայիս Աբբասզադէի փողոցին մէջ :
Պատմութիւն
Եկեղեցին, իր ներկայ վիճակով Ըստ դռան վրայ փորագրած արձանագրութեան՝ եկեղեցին կառուցուած է 1633 թուականին եւ վերականգնուած է 1860-ին։ Մինչեւ 1990 թուականին եկեղեցին եղած է գործող, բայց երբ հայկական ուժերն ազատագրեցին Արցախը, Ազրպէյճանական կառաւարութիւնը որոշեց եկեղեցին վերածել համերգային ակումբի։ Կառոյցի հայկական ծագումը թաքցնելու համար՝ Ազրպէյճանցիները վերացրած են (ներկել կամ տաշել) հայկական մակագրութիւնները ներսէն եւ դուրսէն։
Ներկայ վիճակ
Եկեղեցիէն հանած են խաչերը, հայկական մակագրութիւնները հեռացուած է, եւ շէնքը գործած է երաժշտական ակումբ։
Սելինա Տողան
Սելինա Օզուզուն Տողան (Selina Özuzun Doğan, ծնեալ՝ Selina Özuzun, 1977, Իսթանպուլ, յայտնի է նաեւ որպէս Սելինա Տողան), հայկական ծագումով թուրքիացի կին պատգամաւոր մըն է։ Ան վերջին 60 տարիներուն առաջին անգամ Թուրքիոյ Ազգային Մեծ Ժողով մտած առաջին հայերէն է ։
Աստրախան
Աստրախան (Астрахань), քաղաք Ռուսաստան ին մէջ, Աստրախանի մարզի վարչական կեդրոնը, գետային եւ ծովային նաւահանգիստ, երկաթուղային հանգոյց։ Կը գտնուի Վոլգա յի տելթայի վերին մասին մէջ։ Բնակչութիւնը՝ ։
Սելինա Տողան
Կենսագրութիւն
Ծնած է 1977 թուականին Իսթանպուլին մէջ ։ Սորված է Իսթանպուլին ֆրանսական Lycée Notre Dame de Sion աւագ դպրոցը, ուր միջնակարգ կրթութիւն ստանալէն ետք ան Կալաթասարայի համալսարանէն ուսանած է իրաւաբանութիւն։ Այնուհետեւ Իսթանպուլի Պիլկի համալսարանէն ներս ստացած է մակիսթրոսի աստիճան ։
Իր մասնագիտական գործունէութիւնն սկսած է իբրեւ իրաւաբան՝ իրաւաբանական կազմակերպութեան մը մէջ ։
Աստրախան
Աստրախանը Վոլգա-կասպիական աւազանի ձկնորսութեան խոշորագոյն բազան եւ ձկնաւերամշակման արդիւնաբերութեան կեդրոնն է։ Աստրախանին մէջ կան մսի հաստատութիւն, կաթնամթերքներու եւ կաշուի գործարաններ, հրուշակեղէնի, մորթի-մուշտակեղէնի գործարաններ, ձկնարդիւնաբերութեան ու գետային փոխադրութեան սպասարկող նաւաշինարան, նաւանորոգման, մեքանիկական ձեռնարկութիւններ, ջերմաքարշերու նորոգման գործարան, ցանցագործական գործարան, փայտամշակման ու քիմիական արդիւնաբերութեան ձեռնարկութիւններ։
Սելինա Տողան
Կենսագրութիւն
Իբրեւ Ժողովրդա-հանրապետական Կուսակցութեան (Cumhuriyet Halk Partisi) անդամ, 2016-ին ընտրուած է Թուրքիոյ Ազգային Մեծ Ժողովին պատգամաւոր:
Աստրախան
Աստրախանը ծովային եւ գետային նաւերու փոխաբեռնման կայան է (նաւթ, ձկնեղէն, անտառանիւթ, կերակրի աղ, հացահատիկ): Աստրախանի մեքենաշինութիւնն իր արտադրանքով գլխաւորապէս կը սպասարկէ ձկնարդիւնաբերութեան ձեռնարկութիւններուն եւ փոխադրութեան։
Սելինա Տողան
Կենսագրութիւն
Ամուսնացած է, ունի երկու զաւակ ։
Աստրախան
Պատմութիւն
Աստրախանը (որպէս Հաջի Թարխան) կը յիշատակուի XIII դարէն, իբրեւ թաթարական քաղաք Ոսկէ Յորդայի պետութեան մէջ։ Գտնուած է Վոլգայի աջ ափին, ցամաքային եւ ջրային առեւտրական ուղիներու խաչմերուկին մէջ, այժմեան Աստրախանէն (հիմնուած 1558-ին) մօտ 12 քմ. է հեռու, խազարական Իթիլ քաղաքի տեղը։ 1459–1556-ին Աստրախանի թաթարական խանութի կեդրոն էր։ Աստրախանին մէջ կ'ապրէին թաթարներ, պարսիկներ, հայեր, հրեաներ եւ այլն։ 1556-ին Իւան IV գրաւած է Աստրախանը եւ դարձուցած՝ ռուսական պետութեան սահմանային բերդ։ XVI - XIX դդ. Ռուսաստանի եւ Արեւելքի երկիրներուն միջեւ կատարուող առեւտուրի հիմնական կեդրոն էր։
Հայ գաղթօճախ
Աստրախանի հայ գաղութը ձեւաւորուած է XVII դ. սկզբին։ Ռուսաստան եկած հայ գաղթականները 1625-ին հանգրուանած են Աստրախանին մէջ, հիմնած հայկական իջեւանատունը։ Պետրոս I եւ իրեն յաջորդները, առեւտուրին եւ արհեստներուն զարկ տալու նպատակով, հայերուն արտօնագրերով հրաւիրած են Աստրախան։ Հայ վաճառականութիւնը խոշոր դեր ունեցած է ռուս-իրանական եւ, յատկապէս, Ռուսաստանի վրայով կատարուող տարանցիկ առեւտուրին, որուն մէջ իրեն առեւտրական գործարքներու տեսակարար կշիռը կազմած է 50%-ից աւելին։
XVIII դ. Աստրախանը մետաքսի եւ բամպակի արդիւնաբերութեան համառուսական նշանակութիւն ունեցող կեդրրոն էր։ Ջուլհակային ձեռնարկութիւններու 90% կը պատկանէր հայ ձեռնարկատէրերուն։ XVII դ. սկզբին հայերու թիւը այնտեղ եղած է մօտ 200, XVIII դ. սկզբին՝ մօտ 5000, XIX դ. վերջին՝ մօտ 7500, 1911-ին՝ մօտ 10000 մարդ։ Իրենց ճնշող մեծամասնութիւնը բանուորներ ու արհեստաւորներ էին։ Հայերը պաշտօնապէս ազատած են հարկերէն, օգտուած առեւտրա-արդիւնաբերական գործունէութենէն, դաւանանքի ազատութեան եւ ներքին կեանքի տնօրինման արտօնութիւններէն։
Աստրախանը եղած է Ռուսաստանի հայկական թեմական կենդոններէն՝ իր թեմակալ եպիսկոպոսով կամ արքեպիսկոպոսով։ Հայերն ունեցած են չորս եկեղեցի (Ս. Աստուածածին, Ս. Պօղոս-Պետրոս, Ս. Կատարինէ, Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ):
1795-ին արքեպիսկոպոս Յովսէփ Արղութեանը Աստրախանին մէջ հիմնուած է հայկական տպարան։ XIX դ. սկզբին հիմնադրուած հայկական դպրոցները, մասնաւոր անձանց ու եկեղեցւոյ միջոցներով գոյատեւած են մինչեւ XX դ. 20-ական թ.: Անոնցմէ նշանաւոր են Աղապապեան դպրոցը (1810), Աստրախանի հոգեւոր ուսումնարանը (1817, ուսուցչութիւն ըրած են Գ. Պատկանեանը եւ Գ. Խուբեանը), Հայոց թեմական (1838), Հայկական ծխական (1851), Հայոց իգական (1870) եւ այլ դպրոցները։ Աստրախանի մէջ հրատարակուած են «Արեւելեան ծանուցմունք» (1816), «Լրաբեր» (1908-09), «Մեր կեանքը» (1910-12), «Կարմիր բանուոր» (1919) հայկական լրագիրները: 1918–20-ին Հայկական գործերու կոմիսարիան Աստրախանի բաժանմունքի մշակոյթի բաժնին կից (վարիչ` Հ. Գիւլիքեխեան) գործած է գեղարուեստա-թատերական սթուտիա (ղեկ. Վ. Վարդանեան), իսկ 1925-ին՝ Հայկական թատրոն։ Աստրախանի հետ կապուած են XVIII - XIX դդ. հայ հասարակական, քաղաքական եւ մշակութային մէկ շարք գործիչներու կեանքն ու գործունէութիւնը (Յովսէփ Արղութեան, Եփրեմ ԱՅ Ձորագեղցի, Գաբրիէլ Պատկանեան, Յարութիւն Ալամդարեան, Մարգար Խոջենցի, Նադեժտա Պապայեան):
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ռուսաստանի քաղաքներ
1792 թուական
1792 թուական, նահանջ տարի, 18րդ դարու 92րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1792 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1792 մահեր
Ստորոգութիւն:1792
Անանիա Սանահնեցի
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Հայեր
Պետիկ Ինճէեան
Պետիկ Ինճէեան ( 3 Նոյեմբեր 1950, Այնճար - 27 Մայիս 1976, Փարիզ), Ան զաւակն էր Յովհաննէս եւ Ալիս Ինճէեաններուն, ծնած 3 Նոյեմբեր 1950-ին, Այնճար։ Փոքր տարիքէն յատուկ սէր ցուցաբերած էր մարզանքին եւ որսին հանդէպ, որ հետագային արտայայտուեցաւ Հ.Մ.Ը.Մ.ի եւ Հ.Յ.Դ.-ի իր անդամակցութեամբ եւ աշխոյժ գործունէութեամբ։ Մաքուր կենցաղով ու բարի եւ հեզ բնաւորութեամբ, ծառայասէր Պետիկը բոլորին սիրելին էր։ Ազգային գործերուն մէջ երբեք խտրութիւն չէր դներ։ Իր համոզումը այն էր, որ երիտասարդները պէտք է հոգան ժողովուրդին բոլոր պէտքերը եւ ուղղակիօրէն աշխատին ժողովուրդին հետ գետնի վրայ։
27 Մայիս 1976-ին, Փարիզի հայկական կեդրոնի սենեակներէն մէկուն մէջ, կը նահատակուի ընկեր Պետիկը ։
Պետիկ Ինճէեան Լիզպոնի տղոց նման գիտցաւ արհամարհել կեանքը ու զոհեց կեանքը իր ազգին եւ հայրենիքին համար :
Ահաւասիկ այսպէս, զինեալ պայքարի առաջին նահատակը կը դառնար հերոսական Մուսա Լերան ժողովուրդի թոռներէն մէկը՝ որ ամբողջական նուիրումով կ՛ապացուցէր թէ Հայ Դատը չէ մեռած, թէ հայ ժողովուրդի զաւակները պիտի պայքարին մինչեւ ստանան իրենց արդար իրաւունքները։
Տե՛ս նաեւ
Ստորոգութիւն:Հայ մարտիկներ Ստորոգութիւն:1950 ծնունդներ Ստորոգութիւն:3 Նոյեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:Այնճար ծնածներ Ստորոգութիւն:1976 մահեր Ստորոգութիւն:27 Մայիսի մահացածներ Ստորոգութիւն:Փարիզ մահացածներ
1793 թուական
1793 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 93րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1793 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1793 մահեր
Ստորոգութիւն:1793
Մեսրոպ (անձնանուն)
Մեսրոպ, հայկական արական տարածուած անուն։
Անուան ամենայայտնի կրողն է հայ գիրերը ստեղծող Մեսրոպ Մաշտոցը (361-440)
Արիստակէս Գասպարեան
1880-1991, ազգային պետական եւ առեւտրական զանազան պաշտօններ վարելէ ետք՝ իրաւաբանական ասպարէզ ընդգրկելով հաստատուած է Պոլիս, ուր մնաց մինչեւ իր տարագրումը։ Ազգային երեսփոխան ընտրուած է Ատանայէն եւ անդամակցած՝ այլեւայլ յանձնաժողովներու: 1880-էն մինչեւ 1910, լուրջ յօդուածներ հրատարակած է «Մանզումէ»ի, «Մէճմ Ախպար»ի, «Բիւզանդիոն»ի եւ «Սուրհանդակ»ի մէջ ընկերային քննադատական հարցերու շուրջ։ Բոլոր երկերը օրէնսգիտական եւ թրքերէն են, որոնք մեծ մասամբ տպագրուած են։
Նորայր Մանճեան
Տոքթոր Նորայր Մանճեան ծնած է 1951-ին, Լաթաքիա: Քլինիքական Կենսաքիմիագիտութեան եւ Կենսագիտութեան տոքթոր: Թարգմանիչ, մամուլի աշխատակից, «Քաջաց Մատեան» հատորի հեղինակ, գեղանկարիչ, հասարակական գործիչ:
Կենսագրութիւն
Տոքթոր Նորայր Մանճեան ծնած է 1951-ին, Լաթաքիա, Սուրիա: Արմատներով մուսալեռցի են:  Ծնողքը Մուսա լեռան Վագըֆ գիւղէն եղած են. հայրը՝ Թովմաս Փանոս Մանճեան (1907-1979), մայրը՝ Զարուհի Ծաղիկ Գատիեան (1914-1993):
Մանկապարտէզէն մինչեւ նախակրթարան յաճախած է Լաթաքիոյ Ս. Յակոբեանց Ազգ. Վարժարանը եւ զայն աւարտած 1963 ին: Այդ տարիներուն, վարժարանի  տնօրէնն էր Արամ Սարգիսեանը, իսկ մանկապարտէզպանուհին՝ տիրամայր  Սիրվարդ Փոլատեան Սարգիսեանը: Գծագրութեան ուսուցիչը եղած է Վահէ Արամ Սարգիսեան, ներկայիս Մ. Նահանգներու մէջ՝ գիտնական: Հայոց պատմութեան ուսուցիչն էր Յարութիւն Նաճարեան, գրող Ձորեցին եւ վարպետ գծագրիչ: Հայոց լեզու եւ գրականութեան ուսուցիչն էր գրող Յակոբ Սահակեանը: Անգլերէն լեզուի ուսուցիչն էր Միսակ Ջուլֆայեանը:
Միջնակարգ ուսումը ստացած է եւ աւարտած Լաթաքիոյ «Օրթոտոքս Քըլլիէ»ի մէջ, 1966-ին: 1966ին, երկրոդական ուսումը ստացած նահատակ Ժուլ Ժամալ անուան վարժարանին մէջ, Լաթաքիա:
Բարձրագոյն Ուսում
Տոքթոր Նորայր Մանճեան աւարտած է Դամասկոսի համալսարանը Կենսաքիմիագիտութեան լիսանսով, 1979-ին, որմէ ետք աւարտած է Երեւանի Պետական Բժշկական հիմնարկը՝ քլինիքական կենսաքիմիագիտութեան մագիստրոս վկայականով, 1984 ին, իսկ կենսագիտութեան տոքթորականը ստացած է Երեւանի Պետական Համալսարանէն, 1987ին :
Մամուլի աշխատակից
Արաբերէն եւ հայերէնով ունի տասնեակ ազգային, մշակութային, հոգեւոր նիւթերու շուրջ յօդուածներ «Ազդակ»ի արաբերէն բաժնին, «Զարթօնք»ի, «Արարատ»ի եւ «Գանձասար»ի մէջ, ինչպէս նաեւ՝ ելեկտրոնային հարթակներու վրայ:
Թարգմանութիւններ
Արաբերէնի թարգմանած է «Առողջ Ապրելակերպ» գիրքը՝ 3 բաժին ԿԷՏԱԲՈՒԺՈՒԹԻՒՆ-Բուսաբուժութիւն-Եօկա, որ հրապարակուած է Դամասկոսի յայտնի մաթեմաթիկոս դոկտոր Ալ Ամրանի مجلة الخيال العلمي մէջ, հետեւեալ հրատարակութիւններով՝ 2009 Յուլիս_թիւ12, 2011 Յունիս Թիւ35, 2011 Հոկտեմբեր թիւ39:
Հրատարակութիւններ եւ Գիտական Յօդուածներ
Ունի տպագրուած աւելի քան հարիւր գիտական յօդուած, որոնք լոյս տեսած են Հայաստանի Առողջապահութեան հանդէսին, ինչպէս նաեւ` Ռուսական «Медтехника» եւ ամերիկեան Chronobiology գիտական հանդէսներուն մէջ: Տասնեակ գիտական յօդուածներ հրատարակուած են Սուրիական Մշակութային նախարարութեան հանդէսին մէջ՝ « Ալ Խայալ Ալ Իլմի», Ինչպէս նաեւ՝ Դամասկոսի Համալսարանի «Ատան Իլմի» հանդէսին մէջ:
Ազգային Գործունէութիւն Լաթաքիոյ Համայնք
Որպէս Լաթաքիոյ հայ համայնքի զաւակ ազգանուէր գործունէութիւն տարած է որպէս ատենադպիր 11 տարիներ շարունակ: Եղած է Լաթաքիոյ Հայոց Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ Թաղական Խորհուրդի Ատենադպիր: Այդ ժամանակարջանին, վերանորոգուած է հնադարեան եկեղեցին եւ Ս. Յակոբեանց Վարժարանը, որուն կամարներուն վրայ կառուցուեցաւ երեք յարկանի արդիական միջնակարգ դպրոցը: Այդ շինարարութեան մասին մանրամասն գրած է տասնեակ յօդուածներ Հալէպի «Գանձասար» Շաբաթաթերթին մէջ: