cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մեթամֆեթամին
Պենզետրինի Եւ Մեթամֆեթամինի Կանուխ Օրերու Օգտագործումը
Այս խթանիչ ազդեցութիւններուն պատճառով դեղագործական ընկերութիւնները կը սկսին արտադրել Պենզետրին` դեղահատերու տեսքով, յատուկ քունի խանգարման հիւանդութիւններու համար:
Մեթամֆեթամինները Բ. Համաշխարհային Պատերազմին
Բ. Համաշխարհային պատերազմին գերմանական Temmler դեղագործական ընկերութիւնը մեթամֆեթամինի դեղահատերը կը վաճառէր առանց դեղագիրի, Pervitin ապրանքանիշի անուան տակ:
Մեթամֆեթամինը մարմինին մէջ կը յառաջացնէ ատրենալինի նման արձագանգ` բարձրացնելով զգօնութիւնը եւ ամրապնդելով ռիսքի դիմելու պատրաստակամութիւնը:
Կը հաղորդուի, որ ճափոնցի, ամերիկացի, բրիտանացի եւ գերմանացի զինուորականներ օգտագործած են խթանիչը` երկարատեւ արշաւներու ժամանակ, իրենց տոկունութիւնը բարձրացնելու եւ յոգնածութենէ ազատուելու համար:
Քամիքազ (Kamikaze) օդաչուները ( Ռազմական օդանաւերու ճափոնական յատուկ յարձակման ստորաբաժանումներու օդաչուներ, որոնք Ճափոնի կայսրութեան կողմէ ինքնասպանական յարձակումներ կը գործէին դաշնակիցներու մարտանաւերու վրայ, Բ. Համաշխարհային պատերազմի «խաղաղովկիանոսեան» արշաւի վերջին փուլերուն` նպատակ ունենալով ոչնչացնել ռազմանաւերը աւելի արդիւնաւէտ ձեւով, քան` սովորական օդային յարձակումները:) ստացած են Pervitin-ի բարձր դեղաչափեր` ինքնասպանութեան իրենց թռիչքը կատարելէ առաջ: Ճափոնական գործարանի աշխատողները նաեւ մեթամֆեթամին օգտագործած են աւելի երկար ժամեր աշխատելու համար:
Գերմանական բանակը հրամայած է առաջին գիծի զինուորներուն եւ կործանիչներու օդաչուներուն առնել ռազմական արտադրութեան խթանիչներ, որոնք կը պարունակէին մեթամֆեթամինի եւ քոքայինի համակցութիւն մը:
Պիթի Սերունդը եւ պեննիները
Պենզետրինի կամ պեննիի վերամշակուած օգտագործումը 1950-ականներուն կը դառնայ Պիթնիքի մշակոյթի հռչակաւոր մէկ մասը: Պիթի սերունդի գրողներէն շատերը, որոնց կարգին` գրող Ժագ Քերուաք եւ բանաստեղծ Ու. Հ. Օտըն, կ'ըսուի, որ օգտագործած են արհեստական խթանիչներ, որոնց կարգին են պեննիները:
Սակայն 1950-ականներու վերջը ամֆեթամինի օգտագործումը կը սկսի անյաջողութեան մատնուիլ: 1959-ին FDA-ը կը սկսի Պենզետրինի դեղագիր պահանջել :
Նաեւ ակնյայտ էր, որ սովորական օգտագործողներու եւ թմրամոլներու մօտ ամֆեթամինները բազմաթիւ վնասակար ազդեցութիւններ կ'ունենային, ներառեալ` զառանցանքները, անկանոն սիրտի բաբախումը եւ սիրտի անբաւարարութիւնը:
Մեթի Կախուածութիւն
Մեթամֆեթամինի երկարատեւ օգտագործումը կրնայ յանգիլ կախուածութեան: Ժամանակի ընթացքին ուղեղը կը զարգացնէ հանդուրժողականութիւն դեղատեսակի նկատմամբ, եւ օգտագործողին անհրաժեշտ կ'ըլլայ աւելի ու աւելի մեծ չափաբաժիններ սպառել` նոյն հաճելի ազդեցութիւններուն հասնելու համար:
Յատկապէս բիւրեղեայ մեթը կրնայ կախուածութիւն յառաջացնել: Որոշ գործածողներ կը նշեն, որ այս թմրանիւթը միայն մէկ անգամ փորձելէ ետք կախուածութիւն ունեցած են:
Մեթէն կախուածութիւնը կրնայ լուրջ փոփոխութիւններ յառաջացնել ուղեղին մէջ, ներառեալ` ցնորատեսութիւնը եւ զառանցանքները (օրինակ` մորթի տակ սողացող միջատներու զգացում մը):
Մեծ թիւով թմրամոլներ ունին փտած ակռաներ : Անոնք նաեւ կշիռքի մեծ կորուստ կ'ունենան:
Մեթի Տարրալուծարանները Եւ Բիւրեղեայ Մեթի Համաճարակը
1980-ականներուն Միացեալ Նահանգներուն մէջ կը սկսին էֆետրինի վաճառքի եւ օգտագործման կանոնակարգերը խստացնել, որուն պատճառով ապօրինի տարրալուծարաններ կը սկսին աւելի դիւրին ձեւով ձեռք ձգել սոտոէֆետրինը` քիմիական նիւթ մը, որ յայտնաբերուած է պաղառութեան դէմ մեծ թիւով դեղերուն մէջ:
Բիւրեղեայ մեթի օգտագործումը Միացեալ Նահանգներուն մէջ կը «պայթի» 1990-ականներու սկիզբը: 1994-2004 թուականներուն մեթամֆեթամինի օգտագործումը աճ կ'արձանագրէ Միացեալ Նահանգներու չափահաս բնակչութեան մօտ` երկու տոկոսէն հասնելով մօտաւորապէս մինչեւ հինգ տոկոսի:
2006-ին Մ.Ա.Կ.-ի Թմրամիջոցներու համաշխարհային զեկոյցը մեթը կ'անուանէ աշխարհի ամէնէն շատ չարաշահուած թմրանիւթը:
Մեթի օգտագործումը նուազած է վերջին տասնամեակներուն` հաւանաբար բազմաթիւ երկիրներու մէջ սոտոէֆետրինի վաճառքի սահմանափակումներուն պատճառով: Միացեալ Նահանգներուն մէջ 2012 -ին մօտաւորապէս 1,2 միլիոն մարդ (Միացեալ Նահանգներու բնակչութեան մօտ 0,4 տոկոսը) յայտնած է, որ վերջին մէկ տարուան մէջ օգտագործած է մեթ:
Սուրիահայ մամուլ
Սուրիահայ մամուլ, հայկական մամուլը Սուրիոյ մէջ ձևաւորուեր է դարերու ընթացքին:
Յովհաննէս Մարդ
Յովհաննէս Մարդ (բուն անունով՝ Յովհաննէս Մարգարեան, ), բանաստեղծ եւ թարգմանիչ:
Սուրիահայ մամուլ
1913- 1991
Տեղի առաջինն հայերէն պարբերականը «Աղբիւր» (1913-1914) խմորատիպ ամսաթերթն է։ Կարևոր հրատարակութիւններէն է ՌԱԿ-ի Կիլիկիայի շրջանի վարչութեան «Հայ ձայն» (1918-1922, 1919 թուականէն՝ Ատանա) քաղաքական, տնտեսական և գրական օրաթերթը, ՍԴՀԿ-ի Հալէպի մասնաճիւղի «Եփրատ» (1919) հասարակական-քաղաքական շաբաթաթերթը, ՍԴՀԿ-ի Սուրիոյ շրջանի պաշտօնական «Սուրիական մամուլ» (1922-1927) ազգային, հասարակական-քաղաքական, մշակութային օրաթերթը, ՌԱԿ-ի «Եփրատ» (1927-1949) գրական, քաղաքական պաշտօնաթերթը, կրօնական, կրթական, գիտական «Նոր աուետաբեր» (1927-1934) Երկշաբաթաթերթը, ազգային, գրական «Նայիրի» (1941 թուականէն, նախապէս՝ պարբերագիրք, 1952 թուականէ՝ Պէյրութի մէջ) շաբաթաթերթը, ՀՅԴ-ի Սուրիոյ շրջանի պաշտօնական «Արևելք» (1946-1963) հասարակական-քաղաքական-գրական-գեղարուեստական օրաթերթը, «Նոր Մարաշ» (1946-1961) ամենամեայ հանդէսը, քաղաքական, գրական «Սուրիա» (1946-1960) անկախ օրաթերթը, կրօնական «Լրատու» (1964-1980) շաբաթաթերթը, արուեստի, գրականութեան և գիտութեան «Մշակոյթ» (1967, 1970, 1972) պարբերագիրքը և այլն։ Ներկայիս Հալէպի մէջ կը հրատարակուին Հալէպի հայ ազգային ծերանոցի խնամակալութեան «Հայ ծերանոց» (1952 թուականէն) եռամսեայ տեղեկատու հանդէսը, գրական, գեղարուեստական, պատմաբանասիրական «Գեղարդ» (1975 թուականէն) տարեգիրքը, Բերիոյ թեմի ազգային առաջնորդարանի պաշտօնական «Գանձասար» (1978 թուակնէն, 1978-1981 թուականներուն՝ «Պարբերաթերթ», 1982-1991 թուականին՝ «Օշական») կրօնական, հասարակական, մշակութային շաբաթաթերթը և այլն։
Յովհաննէս Մարդ
Գործունէութիւն
Գրական գործունէութիւնը սկիզբ առած է 1912 թուականին, Մ. Էփրիկեանի խմբագրած «Պատանի» հանդէսին մէջ:
Երիտասարդ տարիքին վերադարձած է Թաւրիզ, ուր շարունակած է զբաղիլ գրական գործունէութեամբ։
Բանաստեղծութիւններ
Բազմաթիւ բանաստեղծութիւններ հրատարակած է զանազան մամուլներու մէջ. անոր առաջին բանաստեղծութիւններու ժողովածուն՝ «Զուլալ երգեր» խորագրով առաջին անգամ լոյս տեսած է 1946 թուականին:
Ան իր բանաստեղծութիւններէն շատերը ստորագրած է Յովհաննէս Մարդ գրչանունով:
Թարգմանութիւններ
Գրական գործունէութեան կողքին Յովհաննէս Մարդ զբաղած է նաեւ թարգմանական աշխատանքով. «Հարազատ Էջեր» խորագրով հրատարակած է աշխարհի շատ մը բանաստեղծներու գործերը ընդգրկող թարգմանական աշխատութիւն մը, որուն յաջորդած է «Ճշմարտարան» խորագրեալ ժողովածուն, ուր բանաստեղծը թարգմանած է շատ մը յայտնի պարսիկ բանաստեղծներու գործերը :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայեր
Խաչիկ Երէցեան (Պարետ)
Խաչիկ Երէցեան նաեւ կը ճանչցուէր որպէս՝ Պարետ Երէցեան
կամ Պարետ Ծայրագոյն Վարդապետ Երէցեան Երուսաղէմի Սրբոց Յակոբեանց Միաբանութեան նախկին անդամ, Կարգազուրկ եւ նախկին կղերական՝ Ծայրագոյն Վարդապետ։
Կովերու Պարտէզի Ապօրինի Վաճառքը
2021 Թուականին, Ամէրիկահայ լրագրող Յարութ Սասունեան ը կը գրէ թէ Երուսաղէմի «Հին Քաղաք»-ի « Հայկական Թաղամաս »-ին մէջ գտնուող «Հայկական Պարտէզ»-ը որուն ժողովրդային աննունն է՝ «Կովերու Պարտէզ» վարձու տրուած է պատրիարքարանին կողմէն, Աւստրալիոյ քաղաքացի, Հրեայ առեւտրական-գործարար՝ Տանի Ռուպէնսթայնին (Անգլերէն՝ Danny Rubenstein)։ Պատրիարքարանի այդ ժամանակուայ կալուածներու տեսուչ Խաչիկ Երէցեանը (այդ ժամանակ դեռ կը կոչուէր՝ Պարետ Ծայրագոյն Վարդապետ) Սասունեանին տեղեկացուցած է թէ այդ հողատարածքը տրուած է 98 տարուայ վարձակալութեան, եւ այդտեղ Ռուպէնսթայնը շքեղ պանդոկ-հիւրանոց մը պիտի շինէ։ Պատրիարքութիւնը կը յայտնէ թէ այս գործարքը կնքուած է «Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններուն մէջ գտնուող ընկերութեան մը հետ», եւ կ՚ակնկալուի որ հազրաւոր տոլարներով շահոյթ պիտի մատակարարէ։
Կարգազրկում եւ Վտարում
2023 Թուականի Մայիսի 6-ին Երուսաղէմի Հայոց պատրիարքարանի դիւանը կը տարածէ հետեւեալ հաղորդագրութիւնը, ուր կը յայտարարուի Խաչիկ Երէցեանի փիլոնազրկումը․"Տնօրէն Ժողովի միաձայն որոշմամբ եւ Նորին Ամենապատուութիւն Տ․ Նուրհան Պատրիարք Մանուկեանի տնօրինութեամբ կարգալոյծ հռչակուած է Տ․ Պարետ Ծ․ Վրդ․ Երէցեան։ Տնօրինութեան համար որպէս հիմք ընդունուած է Պարետ Ծ․ Վարդապետի՝ Ս. Աթոռոյս կարգաց եւ կանոնաց հանդէպ դրսեւորած անհաւատարիմ ընթացքը եւ յատկապէս «Կովերու պարտէզ» կալուածի համաձայնագրի վերաբերեալ անոր կատարած շարք մը խարդախութիւնները եւ խաբեբայութիւնները։ Կարգալոյծը այլեւս կը դասուի աշխարհականներու շարքին Խաչիկ Երէցեան աւազանի անունով։"Այդ դէպքերու բացայայտումէն տարիներ առաջ, հակառակ Նուրհան Պատրիարքի միջնորդութեան, Գարեգին Բ. Ամենայն Հայոց կաթողիկոս ը մերժած էր Խաչիկ Երէցեանը (այն ժամանակ դեռ Պարէտ Ծ. վրդ. Երէցեան) եպիսկոպոս ձեռնադրել։
Անոր Պատասխանը
Խաչիկ Երէցեանը որ Սրբոց Յակոբեանց վանքէն վտարումէն ու Հայկական թաղամասէն փախուստէն ետք բնակութիւն կը հաստատէ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու Լոս Անճելէս քաղաքը կ՚ըսէ թէ ան կը պատժուի «արարքի մը համար, որուն տակը ստորագրած է նոյն ինքը՝ Նուրհան Պատրիարքը», եւ անոր դարձուցած են քաւութեան նոխազ (արու այծ)։
Կովերու Պարտէզի Խնդիրը
Կովերու Պարտէզի Խնդիրը կամ Երուսաղէմի Հայկական Պարտէզի խնդիրը այն դէպքերն են որ տեղի ունեցան Պաղեստին ի Երուսաղէմ քաղաքի «Հին Քաղաք»-ին «Հայկական Թաղամաս»-ին մէջ, կապուած Հայակական Թաղամաս ին մէջ գտնուող «Հայկական Պարտէզ»-ին (որ նաեւ կը կոչուի «Կովերու Պարտէզ») Հայոց Պատրիարքութեան կողմէն անօրէն կերպով վարձու տալուն։
Պատմութիւն
2021 Թուականին, Ամէրիկահայ լրագրող Յարութ Սասունեան ը կը գրէ թէ Երուսաղէմի «Հին Քաղաք»-ի « Հայկական Թաղամաս »-ին մէջ գտնուող «Հայկական Պարտէզ»-ը որուն ժողովրդային աննունն է՝ «Կովերու Պարտէզ» վարձու տրուած է պատրիարքարանին կողմէն, Աւստրալիոյ քաղաքացի, Հրեայ առեւտրական-գործարար՝ Տանի Ռուպէնսթայնին (Անգլերէն՝ Danny Rubenstein)։ Պատրիարքարանի այդ ժամանակուայ կալուածներու տեսուչ Խաչիկ Երէցեանը (այդ ժամանակ դեռ կը կոչուէր՝ Պարէտ Ծայրագոյն Վարդապէտ, 2023-ի Մայիսի 6-ին կարգալոյծ* եղած) Սասունեանին տեղեկացուցած է թէ այդ հողատարածքը տրուած է 98 տարուայ վարձակալութեան, եւ այդտեղ Ռուպէնսթայնը շքեղ պանդոկ-հիւրանոց մը պիտի շինէ։ Պատրիարքութիւնը կը յայտնէ թէ այս գործարքը կնքուած է «Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններուն մէջ գտնուող ընկերութեան մը հետ», եւ կ՚ակնկալուի որ հազրաւոր տոլարներով շահոյթ պիտի մատակարարէ։
* Կարգալոյծը (Անգլերէն՝ Defrocked կամ՝ Deconsecrated, Secularized, Casted-out) այն կղերականն է որուն հոգեւոր բարձրագոյն իշխանութիւնը լուծած է հոգեւորական կարգէն, զրկած է աստիճանէն ու որուն վրայէն հանած է հոգեւորականի կոչումը, նաեւ կը կոչուի՝ կարգազուրկ, Փիլոնազուրկ (Եկեղեցական արարողական վերարկու՝Փիլոնէն զրկուած)։
Երուսաղէմի Հին Քաղաքի Հայկական Թաղամասի բնակիչները լրատուամիջոցներուն կը տեղեկացնեն թէ քաղաքապետարանի կառուցապատումի նախագիծը զորս տեսած են քաղաքապետութեան հետ ժողովի մը ընթացքին, իր մէջ «կը բովանդակէ հինգ բնակարաններ» որոնք կը պատկանին Հայ ընտանիքներու, ինչը կը բարձրացնէ բռնի տեղահանութեան ուրուականը։
Հրեայ Ծայրահեղականներու Յարձակումները
Իր ծալքերը բացող ճգնաժամը տեղի ունեցաւ այն ժամանակ երբ Իսրայելցի Հրեա ծայրահեղականները բուռն յարձակումներ կը գործէին Երուսաղէմի Հայ գաղութին (համայնքին) վրան։
Յամրուկներ
Յամրուկը կամ` Յամրագնացը (Sloths, Bradypus tridactylus, paresseux) քիչ շատ կապիկի կը նմանի, ոտքներուն ծայրը 3 հատ երկար մանգաղաձեւ ճիրաններ ունի, որոնցմով ծառերու ոստերու վրայէն կը կախուի:
Առջեւի եւ կողմնակի ակռաներ չունին, միայն վերի կզակին երկու կողմը 5ական, իսկ վարի կզակին վրայ 4ական կլոր աղօրիքներ ունի։ Յամրուկները Պրազիլի ծառերուն վրայ՝ ասոնց մեծ տերեւներովն ու պտուղներովը կ'ապրին, եւ գրեթէ երբեք անկէ վար չեն իջներ, երկայն ճերաններուն պատճառաւ հասարակ գետնի վրայ չեն կրնար քալել ։
Դանդաղաշարժ եւ տխուր անասուններ են, ասոնց մտաւոր կարողութիւնն ալ շատ նուազ է, երբեմն-երբեմն ողբաձայն կը կռնչեն, եւ հաւանաբար ցօղէն զատ ուրիշ ջուր չեն խմեր։ Նոր բարդութեամբ Հեղգեղէ կ'անուանեն ոմանք այս անասունը, բայց ճիշդ չէ. վասն զի երէ՝ որսի անասուն է:
Յամրուկներուն յիշողութիւը
Յամրուկը աշխարհի ամենավատ յիշողութիւն ունեցող 10 անասուններուն կարգին է ։
Զարմանալի չէ, որ յամրուկները հիանալի յիշողութիւն մը չունին: Հազուադէպ չէ, որ անոնք ունենան այնպիսի վատ տեսողական յիշողութիւն, որ իրենց ձեռքերը շփոթեն ծառի ճիւղերուն հետ, մէկ ձեռքով բռնեն միւսը, իյնան ծառէն ու սատկին: Աւելի վատը, որ կարճաժամկէտ յիշողութիւնը եւ մոռացկոտութիւնը այս արարածին հիմնական մարտահրաւէրներն են:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Անասուններ Ստորոգութիւն:Կաթնասուններ
Խրիսթոս Ղալիլէաս
Խրիսթոս Ղալիլէաս, ջութակահար, Միացեալ Նահանգներու Ճորճիա նահանգի պետական համալսարանի դասախօս։
Կեանք եւ գործունէութիւն
Ծնած է Թեսաղոնիկէ։ Ան զա­ւակն է հան­րա­ծա­նօթ ե­րա­ժիշտ ­Գոզ­մաս ­Ղա­լի­լէա­սի եւ ­Տի­րու­հի ­Գալ­ֆա­յեան-­Ղա­լի­լէա­սի։ Ջութակի իր առաջին դասերը, չորս տարեկանին, հօրմէն ստացած է․ ապա ուսումը շարունակած է փրոֆ․ Սթելիոս Քաֆանթարիսի քով: 1994-ին Աթէնքի երաժշտանոցը աւարտելէ ետք արժանացած է առաջին մրցանակի եւ ոսկէ մետալիՙ իր բացառիկ երաժշտական ընդունակութիւններուն համար :
Իր երաժշտական բարձրագոյն ուսումը կատարած է Միացեալ Նահանգներու համբաւաւոր համալսարաններէ ներս։ 2005-ին ստացած է դոկտորայի տիտղոս։ Իբրեւ անուանի ջութակահար, ան բարձրացած է աշխարհի ծանօթ բեմերու վրայ, գործակցած է եւրոպական եւ համաշխարհային համբաւ ունեցող նուագախումբերու հետ, իսկ յատկանշական են անոր ներկայացումները Հայաստանի «Արամ Խաչատուրեան» համերգասրահէն ներս եւ 1994-ին ելոյթ ունեցած է Հայաստանի ֆիլարմոնիկ նուագախումբին հետ, Լորիս Ճգնաւորեանի ղեկավարութեան տակ :
Անդամ է «Համազգային» հայ կրթական եւ մշակութային միութեան Թեսաղոնիկէի մասնաճիւղին եւ գործուն անդամ՝ քաղաքի հայ համայնքին ։
Քինարոս (Տոտեքանիսա)
Քինարոս (յուն․՝ Κίναρος), հարաւային Էգէականի կղզիակ, Տոտեքանիսա։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Քինարոս կը գտնուի Քալիմնոս եւ Լերոս կղզիներուն արեւմուտքը եւ Ամորղոսին (Քիքլատես) արեւելքը։ Տարածութիւնն է 4,577 քլ․² եւ ըստ 2011-ի մարդահամարին ունի 1 բնակիչ։  Կը պատկանի Լերոսի քաղաքապետութեան։  Կղզիին բարձրագոյն կէտն է Փափաս (296 մեթր)։
Կղզիին գագաթին վրայ յայտնաբերուած է հնավայրի մը աւերակները։
Բնապահպանում
Կղզիակը (ինչպէս Ամորղոսին հիւսիսային մասը եւ դրացի Լեվիթա կղզիակը) յայատարարուած է NATURA 2000 Բնապահպանման շրջան․ բազէ (Falco eleonorae տեսակ), Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος), թռչուններուն համար։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Տոտեքանիսայի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Քոլարես (Սինթրա)
Քոլարես (փորթուկալերէն`Colares), քաղաքային թեմ (freguesia), Սինթրա, Փորթուկալ։
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Համայնքը կը գտնուի Փորթուկալի արեւմտեան ծայրագոյն ծովեզրին եւ Եւրոպայի արեւմտեան ծայրակէտին․ Քապօ տա Ղոքա կամ Քապօ տա Ռոքա (Cabo da Roca)։ Կ՛ ընդգրկէ Ալմոսաժենէ, Աթալէա, Ազենհաս տօ Մառ, Ազոյիա, Քոլարես, Էուկարիա, Ճիկարոս, Միւսիֆալ, Փենետօ, Փռայա տաս Մասուս եւ Ուլկէյռա։ Լիզպոնի օդակայանէն 30 քլ․ հեռու է։
Տարածութիւնն է 33․37 քլ², իսկ բնակչութեան թիւն է 7 628։
Պատմական ակնարկ
Քոլարես, հնադարէն եղած է բնակավայր։ Մասուզ Maçãs գետաբերանին մօտ հռոմէացիներու տիրապետութեան ժամանակաշրջանէն գտնուած արձանագրութիւնը ''SOLI ET LUNAE CESTIVIUS ACIDIVIS PERENNIS LEG. AVG. PR. PR. PROVINCIAE LUSITANAE'' Քոլարեսի ճարտարապետութիւնը կը ցոլացնէ։
ԺԲ․ դարասկիզբին (1108)՝ Նորվեկեան Խաչակրութեան շրջանին, քանի մը ամսուան համար շրջանը կ՛ իյնայ Նորվեկիոյ Սիկըրտ Ա․ Մակնուսըն թագաւորին գերիշխանութեան տակ։ 1147-ին, Փորթուկալի առաջին թագաւոր Ալֆոնսօ Էնրիքեսի օրով, Քոլարես մաս կը կազմէ Փորթուկալի թագաւորութեան մինչեւ 1385։  Կը դառնայ կարեւոր կեդրոն երբ թագաւորներէն կը ստանայ քանիցս «ֆորալ» foral  թագաւորական գիրը*։
Ֆորալ (Foral կամ Carta de Foral), Փորթուկալիոյ թագաւորներու գիր (ԺԲ․ - ԺԶ․ դարեր)․ նպատակն էր Խորհուրդի մը ստեղծումը, որպէսզի հսկէ վարչութիւնը, սահմանները եւ առանձնաշնորհումները։
1801-ին Քոլարես քաղաքապետութիւնը ունի 1 930 բնակիչ, իսկ 1849-ին՝ 3 341։ 1855-ին Քոլարես կ՛ ընդգրկուի Սինթրա քաղաքապետութեան մէջ իբրեւ համայնք։
Այգեգործութիւն
Որթատունկերը աւազին կը մշակուին Colares DOC 50 լծվար տարածութեան մէջ։ 1940-ական թուականներուն այգեստանը 2․500 լծվար տարածութիւն էր եւ 1934 - 1994 միայն համայնքին ընկերակցութեան արտօնուած էր գործածել Colares անունը։
«Ֆիլոքսերա» Phylloxera խաղողի որդը աւազին վրայ չ՛ապրիր, այդ պատճառով Քոլարեսի այգիները, Եւրոպայի հազուագիւտ որթատունկերէն են որ չեն պատուաստուիր։
Գինեգործութիւն
Կարմիր գինին կ՛ արտադրուի մշակուած որթատունկերու 75%-էն՝ Ռամիսքօ տեսակէն Ramisco։ Ճերմակ գինին Մալվազիա malvasia խաղողի տեսակին տեղական մէկ զանազանակէն կ՛ արտադրուի։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Փորթուկալի քաղաքներ Ստորոգութիւն:Եւրոպայի ծովափնեայ քաղաքներ Ստորոգութիւն:Քաղաքներ ըստ երկրի
Ֆարմաքոնիսի
Ֆարմաքոնիսի (յուն․՝ Φαρμακονήσι ), հարաւային Էգէականի անջրդի եւ ժայռոտ կղզի, Տոտեքանիսա։ Կը գտնուի Փոքր Ասիոյ արեւմուտքի ափերուն մօտիկ՝ 5,5 ծովային մղոն։ Անոր հիւսիսը կը գտնուին Աղաթոնիսի, արեւմուտքը Լիփսի, հարաւ-արեւմուտքը Լերոս եւ հարաւը Քալիմնոս եւ Իմիա կղզիները։
Անուն
Հնադարաին, կղզին կոչուած է Ֆարմաքուսա։ Այս անունը առած է, որովհետեւ կղզիին տարածքին կ՛ աճին դեղագործութեան մէջ գործածուող բոյսեր։  Պարբերաբար կոչուած է նաեւ Ֆարմաքոս, Ֆարմաքօ․ «ֆարմաքօ» (φάρμακο) = դեղ։ Հնադարին, Իփոքրաթիս (Հիփոքրաթիս) յաճախ Ֆարմաքոնիսի կ՛ այցելէր, որպէսզի դեղագործական բոյսեր հաւաքէ։
Աշխարհագրութիւն
Տարածութիւնն է 3,866 քլ․², իսկ բնակչութեան թիւն է 10։ Կը պատկանի Լերոսի քաղաքապետութեան։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Տոտեքանիսայի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Անի Աբրահամեան
Անի Աբրահամեան, հայ բնագէտ, Միացեալ Նահանգներու եւ Եւրոպական շարք մը երկիրներու գիտական կազմակերպութիւններու եւ միութիւններու անդամ, ինչպէս՝ (Գիտութեան յառաջընթացի ամերիկեան ընկերակցութիւնի (AAAS), Ամերիկեան քիմիագիտութեան միութեան (ACS), Ամերիկեան բնագիտութեան միութեանն (APS), Sigma Xi, Նիւ Եորքի գիտութիւններու ակադեմիա), ինչպէս նաեւ Միացեալ Նահանգներու, Գերմանիոյ, Ֆրանսայի, Մեծն Բրիդանիոյ գիտական կազմակերպութիւններու զանազան յանձնաժողովներու անդամ:
Աբրահամեան կը համանախագահէ Միացեալ Նահանգներու ազգային ակադեմիաներու «Electron Ion Collider» յանձնաժողովը, կը հանդիսանայ Մաքուր եւ կիրառական բնագիտութեան միջազգային միութեան (IUPAP) միջուկային գիտութեան կոմիտէի եւ նոյն միութեան տարրական մասնիկներու աստղագիտութեան աշխատանքային խումբի, Հարաւային Տաքոթայի Գիտութեան եւ ճարտարագիտութիւններու կազմակերպութեան (Sanford Underground Laboratory) խորհուրդի, ինչպէս նաեւ միջուկային բնագիտութեան ոլորտին մէջ գործող բազմաթիւ այլ գիտական յանձնաժողովներու անդամ:
Անի Աբրահամեան ունի նաեւ շարք մը ամերիկեան եւ եւրոպական գիտական ծրագիրներու կառավարման փորձառութիւն՝ յատկապէս միջուկային բնագիտութեան եւ իզոտոպներու արտադրութեան բնագաւառէն ներս:
Ան հեղինակ է առաւել քան 200 գիտական հրապարակումներու:
Հայաստանի վարչապետի 2009-ի որոշումով՝ Անի Աբրահամեան նշանակուած է Ա. Ալիխանեանի անուան ազգային գիտական տարրալուծարան հիմնադրամի հեռանկարային զարգացման ուղղութիւնները որոշելու, ուսումնարանի կառավարման բարեփոխումները իրականացնելու եւ գիտական հետազօտութիւններու արդիւնաւէտութիւնը բարձրացնելու համար անկախ փորձագիտական գնահատում իրականացնելու նպատակով ստեղծուած Միջազգային փորձագիտական յանձնաժողովի անդամ, Հայաստանի վարչապետի 2011-ի որոշումով՝ հիմնադրամի փորձագիտական խորհրդակցական մարմինի անդամ եւ գիտական քարտուղար: Երկու յանձնաժողովներն ալ կը գործեն Ռուսիայ Միջուկային հետազօտութիւններու միացեալ ուսումնարանի Ֆլէորովի անուան միջուկային ազդեցութիւններու տարրալուծարանի գիտական ղեկավար, ակադեմիկոս Եուրի Օկաննէսեանի նախագահութեամբ: Անի Աբրահամեան նաեւ ՀՀ գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի արտասահմանեան անդամ է :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ բնագէտներ
Սթոքհոլմեան Համախտանիշ
Սթոքհոլմեան Համախտանիշը գերութեան եւ չարաշահումներու հոգեբանական արձագանգի հասկացողութիւնն է: Սթոքհոլմեան համախտանիշէ տառապող անձը դրական կապեր կը ստեղծէ զինք պատանդողներու կամ բռնարարներու հետ: Փորձագէտները լիովին չեն հասկնար հակազդեցութեան այս ձեւաւորումը, բայց կը կարծեն, որ ան կրնայ ծառայել իբրեւ համակերպման մեքենականութիւն` այն  մարդոց համար, որոնք հոգեխոցի մը (trauma) դէմ յանդիման են:
Ծագում
Ոճրաբան եւ հոգեբուժ Նիլս Պեժերոթ սկիզբը կ'որդեգրէ Սթոքհոլմեան համախտանիշ հասկացողութիւնը` բացատրելու համար Շուէտի մայրաքաղաք Սթոքհոլմի դրամատան կողոպուտի հետեւանքները 1973 թուականին:
Աւելի ուշ կողոպուտին կը միանայ Օլսոնի նախկին խցակից (cellmate) Քլարք Օլոֆսոն: Երկուքը կը մնան դրամատունէն ներս` չորս պատանդներու հետ միասին: Իրավիճակը կը վերածուի ոստիկանութեան հետ վեցօրեայ դիմակայութեան:
Պատանդներու ազատ արձակումէն ետք իշխանութիւնները կը պարզեն, որ անոնք ուժեղ յոյզեր ունէին զիրենք պատանդողներու նկատմամբ:
Պատանդները կը յայտնեն, որ Օլսոն ու Օլոֆսոն իրենց հետ բարեացակամ վերաբերմունք ցուցաբերած են եւ ֆիզիքական վնաս չեն հասցուցած իրենց: Անոնք կը պաշտպանեն զիրենք պատանդողները եւ կը հրաժարին քննիչներուն վկայութիւններ տալէ: Օլսոն նոյնպէս դրական զգացումոներ կը ցուցաբերէ պատանդներուն նկատմամբ :
Պատճառները
Շատ հետազօտողներ, հոգեբաններ եւ ոճրաբաններ լիովին չեն հասկնար Սթոքհոլմեան համախտանիշը, եւ ոմանք կը շարունակեն վիճիլ, թէ արդեօ՞ք ան իսկապէս գոյութիւն ունի:
2018-ին, վստահուած աղբիւրի մը ուսումնասիրութեան ընթացքին գիտնականները փորձած են կապ հաստատել Սթոքհոլմեան համախտանիշի եւ սեռական չարաշահումի միջեւ: Գիտնականները վերանայած են Հնդկաստանի մէջ բնակող իգական սեռի աշխատողներու անձնական հաշիւներուն: Ուսումնասիրութեան մէջ ներառուած պատմուածքները կը նկարագրեն քանի մը պայմաններ, որոնք առնչութիւն ունին Սթոքհոլմեան համախտանիշի հետ:
Անոնցմէ են.
Ըստ ուսումնասիրութեան հեղինակներուն, կիներէն ոմանք յայտնած են, որ ժամանակին յոյս ունէին ընտանիք կազմելու իրենց չարաշահողներուն հետ:
2020-ին, ուսումնասիրութեան մը ընթացքին գիտնականներ կը գտնեն ապացոյցեր, որոնք կ'ենթադրեն, թէ ընտանեկան բռնութեան զոհերը կրնան նաեւ ունենալ Սթոքհոլմեան համախտանիշ:
Մարի Մաքելրոյ (1933)
«Նորմալմսթրոնկ» դրամատան կողոպուտէն չորս տասնամեակ առաջ, չորս տղամարդ առեւանգած են Մարի Մաքելրոյը: Առեւանգողները զայն ազատ արձակած են իրենց պահանջած 30 հազար տոլարի փրկագինը ստանալէն ետք:
Հակառակ որ Մարի Մաքելրոյը համաձայնած էր, որ զինք գերերվարողները պէտք է պատժուին, սակայն ան համակրանք ունէր անոնց հանդէպ եւ նոյնիսկ բանտին մէջ կ'այցելէր անոնց:
Փաթի Հըրսթ (1974)
Սթոքհոլմի դէպքէն կարճ ժամանակ անց ձախակողմեան զինեալ խմբաւորման անդամներ, որոնք Սիմպիոնեան ազատագրական բանակի միաւորուած դաշնային ուժեր (SLA) (the United Federated Forces of the Symbionese Liberation Army) կը կոչուէին, առեւանգած էին 19-ամեայ Փաթի Հըրսթը` Քալիֆորնիայի Պերքլի քաղաքի իր բնակարանէն:
Առեւանգումէն 12 օր անց Հըրսթ SLA-ի անդամներու հետ միասին ներգրաւուած էր դրամատան կողոպուտին մէջ: Ըստ Հըրսթի, SLA-ն իր ուղեղը լուացած էր եւ ստիպած էր միանալ  անոնց:
Հետախուզութիւններու դաշնային պիւրոն ձերբակալեց Հըրսթը 1975 սեպտեմբեր 18-ին, անոր առեւանգումէն 18 ամիս անց: Հըրսթ ստացաւ 7 տարուան ազատազրկում: Նախագահ Ճիմի Քարթըր մեղմացուց անոր պատիժը 1979 թուականին, եւ ան ի վերջոյ ներում ստացաւ:
Նաթաշա Քամպուշ (1998)
Քամփուշ կու լայ, երբ կը լսէ, որ Փրիքլոպիլ ինքնասպան եղած է:
Քամփուշ կը փորձէ բացատրել Փրիքլոպիլի հետ իր յարաբերութիւնները զրուցակիցներուն, սակայն անոնք կը պնդեն, որ ան Սթոքհոլմեան համախտանիշ ունի: «Տը Կարտիըն» թերթին հետ հարցազրոյցի մը ընթացքին Քամփուշ կ'ըսէ. «Ես շատ բնական կը նկատեմ, որ համակերպիք ձեզ առեւանգողին հետ նոյնանալուն… յատկապէս եթէ այդ մարդու հետ շատ ժամանակ կ'անցընէք»:
Բուժում
Այնուամենայնիւ, հոգեկան բուժումը եւ դեղորայքը կրնան օգնել թեթեւցնելու հոգեխոցերու վերականգնման հետ կապուած խնդիրները, ինչպիսիք են` ընկճուածութիւնը (depression), անձկութիւնը (anxiety) եւ PTSD-ն:
Հոգեբաններն ու հոգեկան առողջութեան վկայեալ խորհրդատուները կրնան օգնել մարդոց` մշակելու ռազմավարութիւններ եւ գործելաձեւեր, որոնք կ'օգտագործուին, երբ անոնք կը փորձեն հասկնալ եւ բարելաւել իրենց ընթացքը:
Ամփոփում
Սթոքհոլմեան համախտանիշը հազուադէպ հոգեբանական հակազդեցութիւն է գերութեան եւ, որոշ պարագաներու, չարաշահման նկատմամբ: Շատերու համար աւելի իրապաշտական կրնայ թուիլ վախի, սարսափի եւ բարկութեան զգացումը գերեվարողին կամ բռնարարին նկատմամբ:
Այնուամենայնիւ, ծայրայեղ իրավիճակներու մէջ (օրինակ` առեւանգման) անձի մը մօտ կրնայ դրական զգացումներ զարգանալ գերեվարողին նկատմամբ` իբրեւ յաղթահարման մեքենականութիւն, երբ կը զգայ, որ իր ֆիզիքական եւ մտային բարեկեցութիւնը վտանգուած է:
Թէեւ փորձագէտները պաշտօնապէս չեն ճանչնար Սթոքհոլմեան համախտանիշը` որպէս հոգեկան խանգարում, սակայն այն մարդիկ, որոնք ենթարկուած են բռնութեան կամ առեւանգման,  կրնան զգալ այդ մէկը:
Ճշգրիտ բուժումը կրնայ օգնել մարդուն` վերականգնելու եւ զայն յառաջ մղելու:
Նպարավաճառանոցի գործաւորը
Նպարավաճառանոցի գործաւորը (, Convenience Store Woman) վէպը գրած է Ճափոնացի վիպագիր Սայաքա Մուրաթա 2016-ին։
Գիրքին նիւթը
Նպարավաճառանոցին մէջ, գործաւոր Հէինքօ Ֆուրուքուրա ինքզինք ուրախ եւ գոհ գտնելով՝ ան տարիներ շարունակ հոն կ'աշխատի ժամավճար: 36 տարեկան ամուրի Հէիքօ միշտ զինք շրջապատող անձերէն տարբեր կին մը եղած է: Ոչ սիրահար ունեցած է, ոչ ալ պզտիկ՝: Եւ այս տարիքին հասնելով չէ կրցած մշտական աշխատանքային պայմանագիր մը ստորագրել:
Մտահոգ ընտանիքին եւ ընկերներուն ճնշումը, հետզհետէ անոր նեղութիւն կը պատճառէ, որուն հետեւանքով Հէիքօ կը փորձէ այս վիճակէն դուրս ելլել:
Սայաքա Մուրաթայի այս կարճ վէպին մէջ ընթերցողը կը վկայէ երկու զուգահեռ ապրելակերպ՝ մէկը անձին ինքնագոհացումը իր կեանքի որոշումներով, երկրորդը՝ հասարակութեան մտածելակերպը իտէալ կեանքին մասին, եւ անհատին գիտակցաբար կամ անգիտակցաբար պարտադրանքը անոր յարմարելու:
Վէպին Ճափոներէնէ արեւելահայերէն թարգմանած է Աստղիկ Հովհաննիսյան 2020-ին «Կոնբինիի մարդը» անոնով ։
Ծանօթագրութիւն
Ստորոգութիւն:Գիրքեր Ստորոգութիւն:Վէպեր
Մարգարէն
«Մարգարէն» (The Prophet) գիրքը՝ Ճըպրան Խալիլ Ճըպրան ի (Kahlil Gibran) հեղինակութեամբ՝ կը համարուի համաշխարհային գրականութեան գլուխ-գործոցներէն մէկը, ուր հեղինակը՝ հանճարեղ եւ ինքնատիպ մօտեցումով, բանաստեղծական դարձուածքներով եւ գեղեցիկ մեկնաբանութիւններով կը քննարկէ ընկերային եւ բարոյական կեանքի, ինչպէս նաեւ հաւատքի ու հոգեւոր արժէքներու բազմազան ու բազմաբնոյթ երեսակները:
Գիրքի Նիւթը
Գիրքի հերոսը՝ Մարգարէն է, «ընտրեալ» Ալ Մուսթաֆան, որ պիտի լքէ Օրֆալիս քաղաքը, եւ այս առիթով, զինք հրաժեշտ տալու եկած բազմութեան կը խօսի սիրոյ  եւ ամուսնութեան, զաւակներու, աշխատանքի, ցաւի, ուրախութեան եւ տրտմութեան, առեւտուրի, օրէնքի եւ ազատութեան, բանականութեան եւ ցանկութեան,, ինքնաճանաչման, բարիի եւ չարի, աղօթքի եւ հաճոյքի, գեղեցկութեան, կրօնի, մահուան եւ հրաժեշտի մասին, եւ իւրաքանչիւրի պարագային՝ կը ներկայացնէ ընկերութեան մէջ տարածում գտած երեւոյթները, ապա, պատկերաւոր լեզուով՝ կը խօսի նոր մօտեցումներու եւ կաղապարուած մտածելակերպերէ դուրս դրոյթներու մասին: Գիրքը յեղափոխական ու մարգարէական է այս իմաստով, ու կու գայ կարծրատիպերը կոտրելու, եւ հոգեկան ու բարոյական նո՛ր արժէքներով յատկանշուած ընկերութեան մը ստեղծելու գաղափարներով, հեռո՛ւ ցուցադրական կամ անձնասիրական մօտեցումներէ, ուր մարդ իր ինքնուրոյն անհատականութիւնը պահելով հանդերձ՝ իր անձը, սէրն ու հաւատքը՝ իր ընտանիքին, զաւակներուն, աշակերտներուն եւ հանրութեան հետ կը կիսէ, առանց սակայն անոնց մէջ ամբողջովին ձուլուելու եւ անէանալու: Այս իմաստով, Ճըպրան Խալիլ Ճըպրան ի գիրքը իմաստութեան անհրաժեշտ ընթերցում է՝ յոյսի ու յուսալքութեան, իմաստի եւ ունայնութեան, սիրոյ եւ ատելութեան, եսասիրութեան եւ անձնազոհութեան, պատրանքի եւ իրականութեան միջեւ տուայտող, կեանքի ու ժամանակի իմաստը որոնող, եւ մարդկային յարաբերութիւններու անձնապաշտ ու եսակեդրոն իրականութիւնը դիմակայող անհատին համար: Հետեւաբար, իր անմիջական ու բնազդային կարիքներէն անդին անցնելու գոյապաշտական եւ համամարդկային մղձաւանջը ապրող ընթերցողին համար՝ ոգեշնչող ու գօտեպնդիչ գիրք մըն է իրապէս, զգայնութիւններու, ոգեղէնութեան եւ միսթիք շղարշի մը ընդմէջէն Մարդու հոգիին, յոյզերուն եւ միտքին հետ հաղորդակցող ու հաղորդուող:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Գիրքեր
Թելենտոս
Թելենտոս (յուն․՝ Τέλενδος), հարաւային Էգէականի կղզիակ, Տոտեքանիսա։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Թելենտոս կը գտնուի Քալիմնոսին շատ մօտ (անոր բացերը), հազիւ 0,5 ծովային մղոն։ Կ՛ երկարի արեւելքէն - արեւմուտք, 4 քլ․ երկարութեամբ։ Կղզիակը կ՛ իշխէ «Ռահի» լեռնադաշտը (460 մեթր)։ Տարածութիւնն է 4,648 քլ․² եւ ըստ 2011-ի մարդահամարին ունի 94 բնակիչ։  Կը պատկանի Քալիմնոսի քաղաքապետութեան։  Կղզիին բարձրագոյն կէտն է Փափաս (296 մեթր)։
Պատմական ակնարկ
Հին յոյները կղզիակը Քելորիս կը կոչէին։ Հոմերոս (Օմիրոս) կղզին կը յուշէ «Քալինտոսի կղզիակներ» (νήσους τε Καλύδνας) «Նաւերու ցուցակ»ին (Νεών Κατάλογο) մէջ։  Կղզիակին վրայ յայտնաբերուած են հռոմէական շրջանէն հնագիտական աւերակներ․ լոգարաններ, ձիթենիի ջաղացք, եւայլն։
Այիոս Քոստանտինոս բարձրութեան վրայ 120 մեթր կը գտնուի բիւզանդական ամրոցը։ Վլիհատա ծովափը գտնուած են հռոմէական շրջանէն խեցեգործութեան գործիքներ։
Քթաըմբանային Ուռեր
Քթաըմբանը, (nasopharynx) կը գտնուի քիթին յետսամասը: Ան կը նմանի տուփի մը, որուն առաստաղը կը կազմէ գանկին ստորոտը: Անոր երկու պատերուն վրայ կը տեսնուին երկու լսափողերու եւստաքեան (Eustachian tubes) խողովակներուն բերանները:  Ըմբանը կ'ըլլայ քթաըմբանին շարունակութիւնը:
Թելենտոս
Բնապահպանում
Կղզիակը յայատարարուած է NATURA 2000 Բնապահպանման շրջան․ բազէ (Falco eleonorae տեսակ) եւ Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος), թռչուններուն համար։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Տոտեքանիսայի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Քթաըմբանային Ուռեր
Քթաըմբանը եւստաքեան խողովակներու միջոցով շարունակ հաղորդակցութեան մէջ է  միջին ականջին հետ: Որեւէ մէկ անբնական երեւոյթ քթաըմբանին մէջ իր անդրադարձը կ'ունենայ միջին ականջին եւ ներքին ականջին վրայ եւ մասնաւորապէս` լսողութեան վրայ:
Յառաջացում
Քթաըմբանային ուռերը սկիզբ կ'առնեն քթաըմբանին մէջ եւ կամ քթաըմբանէն դուրս, այսինքն` քիթին մէջ եւ կամ ուղեղին վրայ:
Անչափահասներու մօտ անոնք կրնան ըլլալ ընդոծին (congenital), այսինքն՝ կը տեսնուին ծնունդէն անմիջապէս ետք: Այս ուռերը ընդհանրապէս կը ծագին ուղեղէն եւ կը կոչուին ուղեղային ճողուածք-տոպրակ (encephalocele) եւ կամ` մակուղեղէն (pituitary), ու կը կոչուին մակուղեղային ուռ:
Քթաըմբանին ուռերը երկու տեսակ են` լաւորակ (benign) եւ վատորակ-չարաղէտ (malignant): Լաւորակ ուռերն են.
Վատորակ Ուռեր
Վատորակ ուռերը մեծ մասամբ կը կազմեն քաղցկեղը, որ կը պատահի առաւելաբար տղամարդոց, ծխողներու, ալքոլ գործածողներու եւ տարեցներու մօտ:
Լաւորակ ուռերուն ախտանշաններն են` քիթի խցում եւ բերանային շնչառութիւն, իսկ վատորակ ուռերուն ախտանշաններն են` տեղայնական ցաւ, քիթի արիւնահոսութիւն, ծամելու դժուարութիւն, ծնօտային ցաւ, լսողութեան տկարացում եւ վիզի աւշագեղձերու ուռեցք:
Քթաըմբանային ուռերու ախտաճանաչումին համար կօգտագործուին` հիւանդին պատմականը, բժշկական քննութիւնը, քթաըմբանի զանազան տեսակի նկարումները, ինչպէս` Քէ ճառագայթային սովորական նկարումը, համակարգչային շերտագրական նկարում (CT scan) եւ մագնիսարձագանգային նկարում (MRI): Կենսահերձումը խիստ կարեւոր է ունենալու համար ուռին ճշգրիտ ախտաճանաչումը:
Չարաղէտ ուռերու պարագային, ենթական բժիշկին կը ներկայանայ ընդհանրապէս շատ ուշ, երբ արդէն ուռը որոշ չափով ծաւալած կ'ըլլայ: Յառաջացած ըլլալու պարագային, ենթական կը ներկայանայ գլխացաւով, քիթի խցումով եւ արիւնահոսութեամբ, լսողութեան տկարութեամբ, ականջաբզզիւնով, վիզի կարծր աւշագեղձերով եւ երկտեսողութեամբ (diplpia):
Դարմանում
Չարաղէտ ուռերուն դարմանումը կը կատարուի ընդհանրապէս Քէ ճառագայթային դարմանումով եւ քիմիադարմանումով: Որոշ պարագաներու, ուռին վիրահատումը, այլ դարմանամիջոցներու կողքին, պարտաւորիչ է:
Միշէլ Պետրոսեան
Միշէլ Պետրոսեան, փարիզաբնակ հայ յօրինող։
Քթաըմբանային Ուռեր
Դարմանում
Վատորակ ուռերու պարագային, Քէ ճառագայթային եւ կամ քիմիադարմանումի պատճառով կրնան պատահիլ որոշ բարդութիւններ, ինչպէս` լորձնագեղձերու եւ դէմքի մկաններու հիւծում, ինչպէս նաեւ` ուղեղային զանազան աստիճանի վնաս:
Միշէլ Պետրոսեան
Կեանք եւ գործունէութիւն
Ծնած է Երեւան։ Երաժշտական ուսումը կատարելագործած է Փարիզի երաժշտանոցին մէջ։
Քթաըմբանային Ուռեր
Դարմանում
Լաւորակ ուռերը կը դարմանուին վիրաբուժութեամբ, այսինքն ուռը ամբողջութեամբ կը վիրահատուի :
Լաւորակ ուռերէն է նաեւ, շատ հազուադէպ, օսլայակերպ (amyloid) կոչուած ուռը: Անիկա առաւելաբար կը տեսնուի 60-70 տարիքի տղամարդոց մօտ: Անիկա ընդհանրապէս կ'ըլլայ մեծ եւ կը գրաւէ ամբողջ քթաըմբանը: Անիկա կը ճնշէ լսափողին եւստաքեան խողովակին սկզբնաւորութեան վրայ եւ կը յառաջացնէ լսողութեան տկարացում, քթաըմբանի ամբողջական խցում, բերանային մնայուն շնչառութիւն: Անոր ախտաճանաչումը եւ դարմանումը կը կատարուի քթաըմբանի լաւորակ ուռերուն նման, :
Միշէլ Պետրոսեան
Կեանք եւ գործունէութիւն
Միշելի ուրիշ մէկ ստեղծագործութիւնը՝ «Արցախի երգը», ներկայացուած է Տաթեւի վանքին մէջ։ Այս գործին մէջ Միշել օգտագործած է բնութեան եւ թռչուններու ձայները՝ որպէս մեղեդիներու մեկնակէտը։ 2018-ի Նոյեմբերին՝ այս գործը սփռուած է Ֆրանսայի պետական ռատիօկայանէն։
Նիմոս
Նիմոս (յուն․՝ Νίμος), հարաւային Էգէականի անբնակ կղզիակ, Տոտեքանիսա։
Միշէլ Պետրոսեան
Կեանք եւ գործունէութիւն
Միշելի հայկական արմատները պատճառ դարձան, որ ան յօրինէ ուրիշ ստեղծագործութիւն մը՝ «100 տարուան յիշատակ, կեանքի նուագահանդէս մը»: Այս գործին մէջ Միշել հարցականի տակ կը դնէ Աստուծոյ բացակայութիւնը, մեծ եղեռնի ընթացքին։ Այս ներկայացումը կազմակերպուած էր ՀԲԸՄ-ի Ֆրանսայի մասնաճիւղին կողմէ ։
Նիմոս
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Նիմոս կը գտնուի Սիմի կղզիին հիւսիսը։ Սիմիէն կը բաժնուի ծանծաղ ջուրերով փոքր նեղուցէ մը՝ Տիափորի։  Ամբողջ կղզիակը, ինչպէս նաեւ Սիմի եւ շրջակայ կղզիակները յայատարարուած են հնագիտական վայր։
Միշէլ Պետրոսեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Երաժիշտներ Ստորոգութիւն:Հայ երաժիշտներ
Նիմոս
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Տարածութիւնն է 4,648 քլ․²։ Կը պատկանի Քալիմնոսի քաղաքապետութեան։  Կղզիին բարձրագոյն կէտը 617 մեթր է։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Տոտեքանիսայի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Ժիւլ Վեռն
Ժիւլ Կապրիէլ Վեռն (ֆրանս.՝ Jules Gabriel Verne, ) Ֆրանսացի վիպագիր, բանաստեղծ, եւ թատերագիր մըն է:
Ան համագործակցելով Փիէր-Ժիւլ Հէցծըլ հրատարակչատան հետ կը ստեղծէ Voyages extraordinaires, յաջողութիւն արձանագրած գիտերեւակայական վէպերու շարք մը, ներառեալ Journey to the Center of the Earth (1864), Twenty Thousand Leagues Under the Seas (1870), եւ Around the World in Eighty Days (1872): Իր վէպերը յաճախ տեղի կունենան 19րդ դարու երկրորդ կիսուն մէջ, նկատի ունենալով օրուայ արհեստագիտական նուաճումները:
Աստղիկ Պօղոսեան
Աստղիկ Պօղոսեան, Շանկհայի սիմֆոնիկ նուագախումբի գլխաւոր ջութակահար:
Կենսագրութիւն
Ծնած է Երեւան: 16 տարեկանին, 2009 թուականին, աւարտած է երկրորդական վարժարանը եւ դիմած է ուսանողական փոխանակման ծրագրին (student exchange program), իր երաժշտական ուսումը արտասահմանեան երկիրի մը մէջ շարունակելու համար։
2014-ին ՀԲԸՄ-ի կողմէ հրաւիրուած է Նիւ Եորք, որպէսզի ղեկավարէ Միութեան տարեկան համերգը՝ նշանաւոր «Carnegie Hall»-ի մէջ։ Իսկ 2015-ի ամառը, դարձեալ ՀԲԸՄ-ի կողմէ, հրաւիրուած է Լոնտոն, որպէսզի կազմակերպէ Հայկական փառատօն մը ։
Անդրադառնալով Չինաստանի իր արհեստավարժ փորձառութեան՝ ան հետեւեալ ձեւով արտայայտուած է.
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ ջութակահարներ
Բիրին (լեռնաշղթայ)
Բիրին․ (պուլկ․՝Пирин, հին յուն․՝ Արեւելեան Օրվիլոսի լեռնաշղթայ-οροσειρά του Ανατολικού Ορβήλου-), լեռնաշղթայ, Մակետոնիա, հարաւ-արեւմտեան Պուլկարիա։ Լեռնաշղթան կը սկսի Պուլկարիոյ հարաւ-արեւմուտքէն եւ կը վերջանայ Յունաստան, Սերես եւ Տրամա տարաշքաշրջաններուն միջեւ։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Հին յոյները լեռնաշղթան Արեւելեան Օրվիլոս անուանած են (οροσειρά του Ανατολικού Ορβήλου)։ Լեռնաշղթային բարձրագոյն գագաթն է Վիհրեն (յուն․՝ Անեմոքորֆի-Ανεμοκορφή)՝ 2914 մ․ եւ բարձրութեամբ Պալքանեան թերակղզիին երրորդն է․ առաջինն է Մուսալա (Ռիլա լեռնաշղթայ, արեւմտեան Ռոտոփի, հարաւ-արեւմտեան Պուլկարիա), իսկ երկրորդն է Միթիքաս, Ողիմպոս լեռ, Յունաստան։
Նկարագրութիւն
Բիրին լեռնաշղթան կ՛երկարի հիւսի-արեւմուտքէն դէպի հարաւ-արեւելք։ Երկարութիւնը 40 քլ․ է, իսկ լայնքը՝ 25 քլ․։ Պուլկարիոյ կազմին մէջ լեռնաշղթային մեծ մասը պահպանուած է որպէս Բիրին Ազգային Պուրակ եւ 1983-ին արձանագրուած է « Եունեսքոյի համաշխարհային ժառանգութեան յուշարձան » ցանկին մէջ։
Լեռնաշղթան ծանօթ է իր հարուստ բուսական եւ կենդանական աշխարհով։ Մեծ մասը պատուած է անտառներով եւ պալքանեան տեղաբնակ բոյսերով, ինչպէս օրինակ՝ պալքանեան սոճին, սպիտակամորթ սոճին (Pinus heldreichii կամ Ռոպոլօ) եւ խառնածին մայրին (Abies borisii-regis)։ Կենդանական աշխարհին մաս կը կազմեն գայլն ու սրճագոյն արջը։
Բնապահպանման շրջան
1963-ին, լեռնաշղթային մաս մը կ՛որոշուի որպէս Պուլկարիոյ մէջ ազգային պուրակ, 1976-ին կ՛անուանուի Բիրին Ազգային Պուրակ եւ 1983-էն մաս կը կազմէ Եունեսքոյի համաշխարհային ժառանգութեան յուշարձաններու ցանկին։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պուլկարիոյ լեռներ Ստորոգութիւն:Պալքանեան թերակղզիի լեռներ Ստորոգութիւն:Եւրոպայի լեռներ Ստորոգութիւն:Լեռնաշղթաներ Ստորոգութիւն:Լեռներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Լեռներ
Ռիլա (լեռնաշղթայ)
Ռիլա (պուլկ․՝ Рила)․ լեռնաշղթայ, հարաւ-արեւմտեան Պուլկարիա, Պալքանեան թերակղզի, Եւրոպա։ Պուլկարիոյ բարձրագոյն լեռնաշղթան է եւ գագաթն է Մուսալա (2925 մ․)։
Տեղեկութիւններ
Ռիլա լեռնաշղթան Ռոտոփի թանձրակոյտին մաս կը կազմէ։ Եւրոպայի վեցերորդ բարձրագոյն լեռնաշղթան է․ առաջինը՝ Կովկասեան, երկրորդը՝ Ալպեան, երրորդը Սիերա Նեւատա, չորրորդը՝ Փիրինեան եւ հինգերորդը՝ Էթնա։
Լեռնաշղթան կը գրաւէ 2629 քլ² տարածութիւն։ Անոր մեծ մասը Ռիլա Ազգային Պուրակին մաս կը կազմէ։ Իրմէ կը բխին Պալքանեան թերակղզիին մեծագոյն գետերը՝ Էվրոս, Իսքար եւ Նեսթոս։ Անոր վրայ կառուցուած է Պուլկարիոյ ամենամեծ եւ կարեւորագոյն վանքը՝ Ռիլա վանքը, որ հիմնուած է Ժ․րդ դարուն։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պուլկարիոյ լեռներ Ստորոգութիւն:Պալքանեան թերակղզիի լեռներ Ստորոգութիւն:Եւրոպայի լեռներ Ստորոգութիւն:Լեռնաշղթաներ Ստորոգութիւն:Լեռներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Լեռներ
Օթթօպոթ» Մարդամեքենայ Առաքիչներ
«Օթթօպոթ» Մարդամեքենայ Առաքիչները, քառանիւ ինքնավար մարդամեքենաներ են, զորս Ամերիկեան «Օթթօնոմի» ընկերութիւնը Սինսինաթիի (Հիւսիսային Քենթաքի) օդակայանին մէջ գործարկած է ապրանքներու առաքման համար:
Օգտագործում
«Օթթօպոթ» քառանիւ մարդամեքենայէն առաքում ստանալու համար, ճամբորդը պէտք է տեղադրէ յատուկ բջիջային յաւելուած մը, որուն միջոցով կարելի է ապսպրել սննդամթերքներ, ըմպելիք եւ յուշանուէրներ, որոնք կը վաճառուին օդակայանին քանի մը խանութներուն մէջ: Ապսպրանքը ստանալով` խանութներուն վաճառողները ապրանքները կը տեղաւորեն մարդամեքենային  բեռնախցիկին մէջ եւ զայն կը ճամբեն դէպի ապսպրողը:
Օդակայանին սրահին մէջ «Օթթօպոթ»ը կը կողմնորոշուի տարածութեան մէջ` զանազան համակարգերու օգնութեամբ: Խօսքը «Պլութութ»-փարոսներու, «Ուայ-Ֆայ» ազդանշաններու եւ սրահին մէջ ցրուած «Քիւ.Առ» օրինակարգերու մասին է:
Յաճախորդը իրական ժամանակին մէջ կը տեսնէ մարդամեքենային գտնուելու վայրը եւ կը ստանայ լրացուցիչ տեղեկութիւն, երբ մեքենան արդէն մօտեցած է: Այնուհետեւ գնորդը յաւելուածով «Քիւ.Առ» օրինակարգը կը մօտեցնէ առաքիչին «սքենըր»ին, իսկ ասիկա, ի պատասխան, կը բանայ ծածկը, որպէսզի հոնկէ կարելի ըլլայ առնել ապրանքները:
Առաքման համակարգը ներկայ տեսքով ստեղծուած է` նկատի առնելով գնորդներու արձագանգները նախագիծին մասին, որ  իրականացուած էր նոյն օդակայանին մէջ, շուրջ տարի մը առաջ: Ծառայութիւնը կը շարունակէ հաւաքել նոր յաճախորդներու արձագանգները` անհրաժեշտութեան պարագային իր աշխատանքը հետագային կատարելագործելու նպատակով :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մարդամեքենաներ
Արքի
Արքի (յուն․՝ Αρκιοί կամ Αρκοί ), կղզիակներու համալիր համախմբուած Արքիուս կղզիին շուրջ, Տոտեքանիսա, Էգէական ծով։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Կղզիներու համալիրը հնադարին Արքիթիս կը կոչուէր։ Փորթօ-Ավղուսթա բնակավայրին բարձր կէտին վրայ յայտնաբերուած են Ք․Ա․ 4-րդ դարու ամրոցի եւ աշտարակի աւերակները։
Արքի կղզիակներուն համալիրը համախմբուած է Արքիուս կղզիին շուրջը եւ կը բաղկանայ հետեւեալ կղզիներէն․-
Արղելուսա, Մարաթոս, Քալովոլոս, Սփոլաթօ, Մաքրոնիսի, Սթրոկիլօ, Քումարոս, Ավափթիսթօ, Փսաթոնիսի, Ցուքա, Սմիներոնիսի եւ Ցուքաքի։
Բնապահպանում
Քումարաս հրուանդանի շրջանը եւ Քումարաս կղզիակին ծովային գօտին Արքիին հիւսիսը, հնագիտական վայր յայատարարուած է։ Ամբողջ համալիրը յայտարարուած է  NATURA 2000 Բնապահպանման շրջան․ բազէ (Falco eleonorae տեսակ), Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος), Միջերկրականեան միհոս ջրահատ եւ կատար ունեցող ջրագռաւ (Phalacrocorax aristotelis) թռչուններուն համար։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Տոտեքանիսայի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Սուզանաւ
Սուզանաւերը ստորջրեայ եւ վերջրեայ ծովային նաւեր են։ Անոնց մեծ մասը ռազմանաւեր են, որոնք ռազմական ծառայութիւն կը կատարեն ովկիանոսներուն եւ ծովերուն մէջ։ Ռազմական գործողութիւններու ընթացքին սուզանաւերէն կ'արձակեն հրթիռներ եւ ինքնաշարժ ջրականներ։
Ան բազմաթիւ փորձեր կը կատարէ Անգլիոյ Թէյմզ գետին մէջ: Այս առաջին սուզանաւը կը յառաջանայ թիերու շնորհիւ եւ կրնայ փոխադրել չորս անձ:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Սուզանաւեր Ստորոգութիւն:Նաւու տեսակներ Ստորոգութիւն:Ռազմանաւեր Ստորոգութիւն:Մարտանաւեր
Մարմնային Լեզու
Մարմնային Լեզու, (Body Language), Ժամանակակից արհեստագիտութեան ընձեռած հաղորդակցութեան միջոցներու կողքին, մարդոց դէմքի արտայայտութիւնը, շարժուձեւերը, կեցուածքը, ձայնին թոնը հաղորդակցութեան ազդու միջոցներ են, առանց որոնց բան մը պակաս կ'ըլլայ մարդկային յարաբերութիւններուն մէջ:
Ոչ խօսքային նշանները կամ մարմնային լեզուն, որ ֆիզիքական վարքի, արտայայտութիւններու եւ ընդհանրապէս վարքագիծի գործածութիւնն է, անբառացի (nonverbal) հաղորդակցութեան համար յաճախ կը կատարուի ոչ թէ գիտակցաբար, այլ՝ բնազդաբար:
Բոլոր ոչ խօսքային վարքագիծերը` մարդոց կատարած շարժուձեւերը, կեցուածքը, ձայնի թոնը եւ տեսողական հաղորդակցութեան չափը ուժեղ պատգամներ կ'ուղարկեն:
Անբառացի Հաղորդակցութեան Տեսակները
Մարդուն դէմքը չափազանց արտայայտիչ է, կրնայ դրսեւորել անթիւ յոյզեր` առանց որեւէ բառ ըսելու: Եւ, ի տարբերութիւն ոչ անբառացի հաղորդակցութեան որոշ ձեւերու, դէմքի արտայայտութիւնները ընդհանուր են: Երջանկութեան, տխրութեան, զայրոյթի, զարմանքի, վախի եւ զզուանքի դէմքի արտայայտութիւնները տարբեր մշակոյթներուն մէջ նոյնն են:
Մարմնի շարժում եւ կեցուածք
Անբառացի  հաղորդակցութեան այս տեսակը կը ներառէ մարդոց կեցուածքը, ընթացքը եւ կատարած նուրբ շարժումները, որոնք կ'ազդեն խօսակիցին վրայ եւ մեծ տեղեկութիւն կը հաղորդեն աշխարհին :
Շարժուձեւեր
Շարժուձեւերը հիւսուած են մարդոց առօրեայ կեանքին հիւսուածքին մէջ: Մարդիկ կրնան թափահարել, ցոյց տալ, նշան տալ կամ գործածել իրենց ձեռքերը վիճելու կամ բացատրելու ատեն` յաճախ արտայայտուելով շարժուձեւերով` առանց մտածելու: Այդուհանդերձ, որոշ շարժուձեւերու նշանակութիւնը կրնայ շատ տարբեր ըլլալ զանազան մշակոյթներու մէջ: Թէեւ, օրինակ, ձեռքով կատարուած «օքէյ» նշանը սովորաբար դրական ուղերձ կը հաղորդէ անգլիախօս երկիրներու մէջ, անիկա կը նկատուի  վիրաւորական՝ Գերմանիոյ, Ռուսիոյ եւ Պրազիլի մէջ:
Աչքի հաղորդակցութիւն
Քանի որ տեսողական զգայարանը գերիշխող է մարդոց մեծամասնութեան համար, աչքի հաղորդակցութիւնը անբառացի կապի յատկապէս կարեւոր տեսակ է: Ոեւէ մէկուն ուղղուած նայուածքը կրնայ շատ բաներ յայտնել, ներառեալ` հետաքրքրութիւնը, քնքշութիւնը, թշնամանքը կամ գրաւչութիւնը: Աչքի հաղորդակցութիւնը  նոյնպէս կարեւոր է զրոյցի հոսքը պահպանելու եւ խօսակիցին հետաքրքրութիւնն ու արձագանգը չափելու համար:
Հպում
Մարդիկ շատ յաճախ կը հաղորդակցին հպումի միջոցով: Տարբեր պատգամներ կրնայ փոխանցել թեթեւ ձեռնուիլը, ջերմ գրկախառնուիլը, թեւը սեղմելը եւ գլուխը շոյելը:
Տարածութիւն
Զրոյցի ընթացքին իւրաքանչիւր անհատ ունի ֆիզիքական տարածքի կարիք, թէեւ այդ կարիքը կը տարբերի` կախեալ մշակոյթէն, իրավիճակէն եւ յարաբերութիւններու մտերմութենէն: Մարդիկ կրնան գործածել ֆիզիքական տարածութիւնը բազմաթիւ տարբեր անբառացի պատգամներ հաղորդելու համար, ներառեալ մտերմութեան եւ սիրոյ, կռուազանութեան կամ գերակայութեան ազդանշանները:
Ձայն
Ասիկա միայն այն չէ, թէ մարդիկ ի՛նչ կ'ըսեն, այլ այն, թէ ինչպէ՛ս կ'ըսեն: Մարդիկ երբ խօսին, իրենց խօսքերը լսելէ բացի այլ մարդիկ «կը կարդան» իրենց ձայները:
Ձայնին թոնը կրնայ ցոյց տալ հեգնանք, զայրոյթ, ջերմութիւն կամ վստահութիւն :
Աղմուկը Եւ Անոր Վնասները
Աղմուկը տարբեր ձայներու խառնուրդ մըն է, որ ունի բարձր ուժգնութիւն եւ զանազան ու անկանոն ելեւէջներ : Այն ձայները, որոնք չեն գնահատուիր մարդոց կողմէ եւ ենթակայական անհանգստութիւն կը պատճառեն, կը կոչուին աղմուկ: Բարձր, երկար եւ ընդհատուած ձայները աւելի անհաճոյ են, քան` մեղմ, կարճ եւ շարունականները: Աղմուկը արդի դարու քաղաքակիրթ աշխարհի լուրջ հարցերէն եւ գանգատներէն մէկն է, նոյնիսկ` հիւանդութեան մը անմիջական պատճառը: Մարդիկ իրենց մտային պաշարը կը գործածեն գիտական զանազան մարզերու մէջ նորութիւններ բերելու մարդու օգուտին համար: Սակայն, այս օգտակար նորութիւններուն կողքին, կ'արտադրուին այնպիսի աղմկարար սարքեր, որոնք կ'ունենան աներեւակայելի վնասակար եւ քանդիչ հետեւանքներ :
Վնասներ
Աղմուկը որոշապէս կը վնասէ լսողութեան: Ան կը փճացնէ ներքին ականջի լսողութեան ջիղի բջիջները եւ կը յառաջացնէ լսողութեան զգալի տկարութիւն: Տարբեր ուժգնութեամբ աղմուկներ կը յառաջացնեն տարբեր աստիճանի լսողութեան տկարացումներ: Ներքին ականջի զանազան բաժինները տարբեր ձեւերով կ'ազդուին որոշ ուժգնութիւն ունեցող աղմուկէ:
Աղմուկին պատճառած լսողութեան տկարութիւնը ընդհանրապէս մնայուն է եւ անդարմանելի, որովհետեւ ներքին ականջի լսողութեան բջիջները երբ վնասուին, անկարելի կ'ըլլայ անոնց վերանորոգումը եւ փոխարինումը նորերով: Լսողութեան այս մնայուն տկարութիւնը կախեալ է հետեւեալ չորս ազդակներէն` աղմուկի ուժգնութիւն, ձայներու կազմուածք, աղմուկի տեւողութիւն եւ աղմուկի ընդհանուր ենթակայութիւն:
Աղմուկը ընդհանրապէս ցաւ չի պատճառեր:
Աղմուկին Խմբաւորումները
Նկատի ունենալով աղմուկին ուժգնութիւնը` կարելի է բաժնել աղմուկի աղբիւրները երեք խմբաւորումներու`
Աղմուկը կրնայ վնասել շատ կարճ ժամանակամիջոցի մը մէջ, եւ լսողութեան տկարացումը կը մնայ թաքուն, այսինքն՝ ենթական չի գանգատիր լսողութեան տկարացումէ: Այս պարագան ի յայտ կու գայ բժշկական մանրակրկիտ լսելաչափական քննութեամբ:
Կանխարգիլում
Ականջի բջիջները հարկ է պաշտպանել՝ չէզոքացնելով աղմուկին աղբիւրը, նուազեցնելով արտադրուած աղմուկին ուժգնութիւնը եւ մեղմացնելով ձայներու փոխանցումը դէպի անհատը: Անհատական պաշտպանութիւնը պէտք է խստօրէն կիրարկուի բոլոր անոնց կողմէ, որոնք ստիպողաբար իրենց կեանքի որոշ ժամերը կ'անցընեն աղմուկի մէջ: Այս պաշտպանութիւնը կարելի է ընել զանազան միջոցներով, օրինակ`  ձայնարգելներու (sound mufflers) եւ ականջախցաններու (ear plugs) գործածութեամբ: Իսկ ճաշկերոյթներու եւ հաւաքոյթներու ընթացքին հրամցուած ոչ դասական  երաժշտութեան ուժգնութիւնը, այսինքն պարեղանակներու, ժողովրդային եւ ճազ երաժշտութեան ուժգնութիւնը կարելի է մեղմացնել` առանց խանգարելու օրուան ուրախ մթնոլորտը:
Դարմանում
Ներքին ականջի վնասումով յառաջացած լսողական խանգարումները վերջնական են եւ անդարմանելի: Իսկ միջին ականջին եւ թմբուկին վնասուելով յառաջացած լսողական խանգարումները դարմանելի են, հետեւաբար` ժամանակաւոր:
Զստաջիղի Ցաւ Կամ Զստաջղատապ
Զստաջիղի Ցաւ Կամ Զստաջղատապ (Sciatica), զստաջիղը մարմինին ամէնէն մեծ եւ երկար ջիղն է: Զստաջիղին գրգռութիւնը կը յառաջացնէ զանազան աստիճանի զստաջղատապ: Անոր ցաւը կը զգացուի նստատեղային տարածքէն, այսինքն` յետոյքէն սկսեալ մինչեւ ոտքերուն մատները: