cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ֆիլիփ Մարշալ Պրաուն
Ֆիլիփ Մարշալ Պրաուն (Յուլիս 31, 1875 – Մայիս 10, 1966), դաստիարակ էր եւ դիւանագէտ: Ամերիկացի , ծնած էր Համփթըն, Մէյն, եւ կրթութիւնը ստացած Ուիլիէմզ Գոլէճ: 1900–1901, ան ծառայեց իբրեւ քարտուղար Լոյտ Ք. Կրիսքոմին եւ 1901-էն 1903 երկրորդ քարտուղարն էր Ամերիկեան դեսպանատան Կոստանդնուպոլիս: Ան Ծառայեց իբրեւ Դեսպանատան քարտուղար Կուաթեմալա եւ Հոնտուրաս, 1903–1907, եւ իբրեւ քարտուղար Կոստանդնուպոլսոյ Ամերիկեան դեսպանատան, 1907–1908: Վերջինէս մինչեւ 1910 պատուիրակ էր Հոնտուրասի: Հրաժարելով դիւանագիտական ծառայութենէն, ան միջազգային օրէնքի ուսուցիչ նշանակուեցաւ Հարվըրտ Համալսարան 1912-ին եւ յաջորդ տարին օգնական փրօֆէսօր միջազգային օրէնքի եւ դիւանագիտութեան Փրինսթըն, ուր հետագային նշանակուեցաւ փրօֆէսօր միջազգային օրէնքի (1915) ան գործակից խմբագիրն էր Ամերիկեան միջազգային օրէնսդրութեան հանդէս եւ գործակից անդամ էր Միջազգային Օրէնքի Հիմնարկին Պրուքսէլ: Ան հեղինակն էր Foreigners in Turkey (1914), International Realities (1917), International Society (1923), եւն.
Պրաուն նաեւ ծառայեց իբրեւ նախագահը Ամերիկեան Խաղաղութիւն Ընկերակցութեան, որ կը հրատարակէ World Affairs, միջազգային յարաբերութեան վերաբերող ամենահին ամերիկեան հանդէսը:
Փսիլորիթիս
Փսիլորիթիս (Ψηλορείτης), ծանօթ է նաեւ Իդա (Ίδα), Իդի (Ίδη) անուններով․ Կրետէի կեդրոնէն դէպի արեւմուտք երկարող հսկայ լեռնաշղթայ։  Ամենաբարձր գագաթն է Իդա (2456 մ․)։
Առասպել
Փսիլորիթիս լեռնաշղթան սերտօրէն կապուած է Կրետէի պատմութեան եւ կրետացիին կեանքին հետ։
Իդա լեռնագագաթ
Բազմաթիւ պատմաբաններ կը նշեն Իդային Տաքթիլոսները Ιδαίοι Δάκτυλοι եւ Զեւսին (Տիաս) ծննդեան պատմութիւնը։ Տիոտորոս Սիքելիոթիս (կամ՝ Սիքելիացին, Ք․Ա․ 80 - Ք․Ա․ 20) իր 5-րդ գիրքին մէջ առասպելը հետեւեալ կերպող կը նկարագրէ․- «Այս աստուածներէն առաջինները, որոնց աւանդութիւնը արձանագրած է, Կրետէն իրենց հայրենիքը դարձուցին եւ կը բնակէին Իդա լեռան շուրջը։  Անոնք կոչուեցան Իդէի Տաքթիլի։  Մի քանիներուն համար 100 հոգի էին, իսկ ուրիշներու համար 10, այնքան որ են մեր երկու ձեռքերուն մատները։  Աւանդութիւնը մեզի կը պատմէ թէ Կրետէի Իտէի Տաքթիլիներն են որ կրակը եւ մետաղներուն բնոյթը հնարեցին, ինչպէս նաեւ անոնց գործածութիւնը Ափթերա եւ Վերեքինթօ շրջաններուն մէջ․․․․։»  (''Οι πρώτοι από αυτούς τους θεούς, τους οποίους έχει καταγράψει η παράδοση, έκαναν την Κρήτη πατρίδα τους και κατοικούσαν γύρο από το Όρος Ίδα, και ονομάστηκαν Ιδαίοι Δάκτυλοι. Εκατό τον αριθμό, κατ' άλλους ήταν μόνο δέκα, από τον αριθμό των δακτύλων των δυο χεριών. Οι Ιδαίοι Δάκτυλοι της Κρήτης, όπως μας λέει η παράδοση, ανακάλυψαν τόσο τη χρήση της φωτιάς όσο και τη φύση των μετάλλων, καθώς και τα μέσα κατεργασίας τους, στην Άπτερα, στη Βερέκυνθο.․․․)։ Իսկ հռոմէացի պատմաբան Ղէուս Փլինիուս Աւագը կամ՝ Սեկունտօ (28/29 - 79), իր «Historia naturalis»  գիրքին մէջ կը մէջբերէ յոյն պատմագիր Իսիոտոսի գործէն դրուագ մը (գործը մեզի չէ հասած)․- «․․․մետաղագործութեան հնարքը, Իսիոտոս Կրետէին կը վերագրէ, յատկապէս անոնց որ Իտէի Տաքթիլի կը կոչուէին․․․» (ferrum Hesiodus in Creta eos qui vocati sunt Dactyli Idaei'')։
Աշխարհագրութիւն
Փսիլորիթիս լեռնաշղթայի հսկայ զանգուածը կը տարածուի Կրետէ կղզիին կեդրոնը եւ ունի 5 գագաթներ որոնք 2000 մեթրէն վեր են․ Իդա (2456 մ.), Ակաթիաս (2424 մ.), Սթոլիսթրա (2325 մ.), Վուլումենու (2267 մ.) եւ Քուսաքաս (2209 մ.)։
Նիտա լեռնադաշտը
Նիտա բարեբեր լեռնադաշտը οροπέδιο Νίδα կը գտնուի 1450 մ․ բարձրութեան վրայ։ Անոյեայէն հեռու է 22 քմ․, իսկ Իրաքլիոնէն՝ 58 քմ․։  Ամառուան արօտավայր է։  Անոր մօտ կը գտնուի Իդէօ Ադրօ Ιδαίο Άντρο քարայրը, ուր ըստ առասպելին Տիաս մեծցաւ։
Այցելուն հոն կը գտնէ պանիրի պատրաստութեան աւանդական գործելաձեւի աշխատանոցներ։
Անոյիա
Փսիլորիթիին հիւսիսային լանջերուն եւ Նիտա լեռնադաշտէն 22 քմ․ հեռաւորութեամբ, կը գտնուի Կրետէի պատմական եւ հանրածանօթ իր աշուղներով, երգիչներով եւ մարտիկներով Անոյիա գիւղը (738 մ․ բարձրութեան վրայ)։  Անոր բնակիչները կը զբաղին գլխաւորաբար անասնաբուծութեամբ, արհեստագիտութեամբ եւ աւանդական կտաւագործութեամբ։
Զոմինթոս աղբիւր
Զոմինթոսի աղբիւրը Ζώμινθος կը գտնուի 1300 մ․ բարձրութեան վրայ, Անոյեա գիւղէն 10 քմ․ հեռու։  Առատ ջուրով կը հայթայթէ Անողիա գիւղը։  Իսկ գիւղին արեւմուտքը կը գտնուի Զոմինթոսին հնագիտական վայրը։
Բնապահպանում
Փսիլորիթին NATURA 2000 արձանագրութեամբ Յունաստանի Բնապահպանման Ծրագրին մէջ ընդրկուած է, որովհետեւ անոր անտառներուն, կիրճերուն կ՛ ապաստանին բազմաթիւ տեղայատուկ բոյսեր (թիւով 100) եւ կենդանիներ։  Նաեւ Ղուրնոս բարձրունքին՝ 1292 մ․ (լեռան արեւելեան լանջերուն) կայ վայրի կեանքի ապաստանարան մը։
Իտային լանջերուն վրայ գտնուող Մանա ջուրի հոսանքը (Քամարես գիւղին հիւսիսը),  1985-էն կը պահպանուի իբրեւ Բնութեան  Յուշարձան․ հոն կ՛ աճին Կրետական խոլորձը  (Κρητικός κεφαλάνθηρος Cephalanthera cucullata) եւ հազուագիւտ Horstrissea dolinicola՝ գտնուած ու արձանագրուած 1990-ին։
Փսիլորիթիին Բնական Պուրակը ընդգրկուած է Եւրոպական Geopark-ներու օղահիւսքին մէջ եւ 2001-ին՝ Եունեսքոյին Geopark օղահիւսքին մէջ։
Տե՛ս նաեւ
Լեֆքա Օրի
Տիաս
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Լեռնաշղթաներ Ստորոգութիւն:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կրետէի լեռնաշղթաներ Ստորոգութիւն:Յունաստանի լեռներ Ստորոգութիւն:Առասպելական լեռներ Ստորոգութիւն:Պատմական լեռ
Խորէն Քհնյ. Պէրթիզլեան
Խորէն Պէրթիզլեան
Կենսագրութիւն
Նախնական կրթութիւնը ստացած է Մեսրոպեան վարժարանին, ապա միջնակարքի ուսումը միջնակարքի շարունակած է Լ. Նաճարեան-Գ. կիւլպէկնեան վարժարանէն ներս, որուն ընթացքը աւարտած է 1997-ին։ Այնուհետեւ, մուտք գործած է աշխատանքի ասպարէզ եւ հօրը հետ զբաղած է վաճաոականութեամբ, մինչեւ 1999։ Սակայն ուսման սէրը զինք կը հեռացնէ վաճառականութենէն եւ կը մղէ ուսամնական կեանքի։ Ազատ դիմելու համար պաքալորիայի քննութեան, կը լծուի տքնաջան աշխատանքի հետեւելով գրական ճիւղին եւ բարձր նիշով կր յաջողի ձեռք պետական վկայականը 2000-ին։ Ուսումնառութեան զուգահեռ կը յաճախէ Ս. Գէորք կիրակնօրեայ վարժարան եւ իբրեւ դպիր կր ծաոայէ նոյն եկեղեցւոյ մկջ 1992-2001։ Տան մէջ, մեծ մօր եկեղեցասիրութիւնն ու աղօթասիրաթիւնը մեծապէս ազդած են անոր նկարագրի կերտումին եւ զինք առաջնորդած՝ դէպի Աստուած, եկեղեցի ու քրիստոնէական արժէքներ։ Այս հոգեւոր մթնոլորտ տարիներու ըրթացքին Միհրանի մէջ կ՛արթնցնէ հոգեւորական ըլլալու բուռն փափաքը։
Ս. Գէորք եկեղեցւոյ թաղականութիւնն ու շրջանակը Միհրանի մէջ կը տեսնեն հոգեւորականի արժանիքներն ու եկեղեցւոյ զօրաւոր կապուածութիւնը։ Կ՛որոշեն Ս. Գէորք եկեղեցւոյ զօրաւոր կապուածութիւնը։ կ՛որոշեն Ս. Գեւորգ եկեղեցւոյ համար քահանայութեան թեկնածու դարձնել զինք եւ իրենց փափաքը կը փոխանցեն Միհրանին։ Ան երբ սիրով կ՛ընդաոաջէ, կը դիմեն Բերիոյ Թեմի Աոաջնորդ Սրբազան Հօր եւ կրօնական Ժողովին, որոնք ընթացք կու տան դիմումնագիր նամակին։ Սրբազան Հօր տնօրինութեամբ, 2001-ին կ՛ընդունուի Մեծի Տանն կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան դպրեվանքը։ Աւարտելով Դ. Ժառանգաւորացի եւ Ա. եւ Բ. րնծայարանի դասընթացքները 2003-ին, սարկաւագ կր ձեռնադրուի Անթիլիասի Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ մայր տաճարին մէջ, ձեռամբ Տ.Եփրեմ Արք. Թապարեանի, 2003-ին։ Երբ Հալէպ կը վերադաոնայ, Թեմիս Աոաջնորդ Սուրէն Ս. Արգ. Գաթարոյեանի տնօրինութեամբ կրօնի ուսուցիչ կը նշանակուի Ազգ. Զաւարեան վարժարանի 5-րդ եւ 6-րդ կարգերուն, 2003-2004 ուսումնական տարեշրջանին։ Այնուհետեւ, ան կ՛ընտրէ իր կեանքի ընկերը՝ Լիպարեան ընտանիքի դուստրը՝ օրդ. Ռիթան, որուն հետ կր պսակուի 27 Դեկտեմբեր 2003-ին, Ս. Գեւորգ եկեղեցւոյ մէջ, Առաջնորդ Սրբազան Հօր ձեռամբ եւ մասնակցութեամբ քահանայից դասուն։ Հետագային կը բախտաւորուի երկու դուստրերով՝ Սարին եւ Ծիլա։ Թեմիս Առաջնորդ Տ. Սուրէն Ս. Արգ. Գաթարոյեանի տնօրինութեամբ, Միհրան սարկաւագի քահանայական ձեոնադրութիւնն ու օծումը տեղի կ՛ունենան Հալէպի Ս. Քաոասնից Մանկանց Մայր եկեղեցւոյ մէջ, ձեռամբ Տ. Սուրէն Ս. Արք. Գաթարոյեանի, 2 Մայիս 2004-ին, վերակոչուելով Տ. Խորէն, օծակից ունենալով Տ. Զարեհ քհնյ. Շաքարեանը։ Իր քառասնօրեայ շրջանը կ՛անցընէ Ս. Քառասնից Մանկանց եկեղեցւոյ շրջափակի սենեակին մէջ եւ շրջանը աւարտելէ ետք, հոգեւոր հովիւ կը նշանակուի Ս. Գեւորգ եկեղեցւոյ, փոխարինելով հանգստեան կոչուած Տ. Գարեգին Ա. Քհնյ. Քիրադեանը։ Նորընծայ քահանան իր հօտին հետ ծանօթանալէն ետք, կը հետաքրքրուի գիրով ու գիրքերով։ Այդ պատճառով ալ 2006-ին մաս կը կազմէ «Օշական» կիրակնօրեայ լրատուի խմբագրական յանձնախումբին։ 2006էն ի վեր, Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ Հոգեւոր Լսարանին իր ծաոայութիւնը կը մատուցանէ Տ. Մաշտոց Ա. քհնյ. Արապաթլեանի գլխաւորութեամբ։ 2006-2007 ուսումնական տարեշրջանէն ի վեր կրօնագիտութիւն կը դասաւանդէ Ազգ. Քարէն Եփփէ ճեմարանէն ներս։ Թղթակցութիւններով կ՚աշխատակցի Թեմիս «Գանձասար» շաբաթաթերթին եւ «Շաւիղ» պարբերաթերթին։ 2007-ին կ՛ընտրուի կրօնական Ժողովի անդամ։ Նոյն տարին կը մասնակցի նախակրթարանի Ա. կարգի Կրօնի դասագիրրի պատրաստութեան աշխատանքին։ Ունի արաբերէն մշակուած լեզու եւ կ՚ընթերցէ ոչ միայն Հայերէն, այլեւ արարերէն կրօնական բովանդակութեամբ գիրքեր։ Բնաւորութեամբ հաղորդական է եւ հեզ։
Նիքի Մինաժ
Օնիքա Թանիա Մարաժ, ծանօթ՝ Նիքի Մինաժ անունով (Nicki Minaj),, ամերիկացի «ռեփըր», երաժշտահան, դերասանուհի, երգչուհի, հեղինակ-կատարող, արուեստագիտուհի, երաժշտուհի, գործարար եւ նորաձեւութեան տիպար: ։
Վաղ ժամանակներ
Անոր տաղանդը յայտնաբերած է «ռեփըր» Լիլ Ուէյն: :
Օգոստոս 2009-ին Նիքի Մինաժ պայմանագիր մը կնքած է «Young Money Entertainment» խումբին հետ։ Պայմանագիրին ժամկէտին աւարտէն ետք ան կը սկսի աշխատիլ իր ալպոմին՝ «Pink Friday»-ին վրայ, որուն հրատարակումէն մէկ շաբաթ ետք «Billboard 200»-ի վրայ գրաւած է երկրորդ դիրքը, իսկ քանի մը շաբաթ ետք՝ գլխաւորած է զայն։ 2010-ին, Մինաժ կը դառնայ միակ կին անհատ արուեստագիտուհին աշխարհի վրայ, որուն 7 երգերը միաժամանակ կը գտնուին «Billboard Hot 100»-ի սիւնակին մէջ։ Նիքիի երկրորդ` «Your Love» երգը գրաւած է «Billboard Hot Rap Songs» սիւնակին առաջին հորիզոնականը։ «Pink Friday» ալպոմը հրատարակելէ մէկ ամիս ետք կը ստանայ հաւաստագիր մը՝ «Recording Industry Association of America», «RIAA»-ի կողմէ։ Աւելի ուշ՝ «Super Bass» երգը կը դառնայ համաշխարհային նշանաւոր եւ ճանչցուած, 2011-ի ամրան լաւագոյն երգը Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն մէջ։ Նիքի Մինաժ մասնակցած է շարք մը ֆիլմերու մէջ՝ դերեր ստանձնելով Քամերոն Տիազի, Լեզլի Մանի, Քէյթ Ափթոնի, Նիքոլայ Քոսթըրի, Վալդաունի եւ ուրիշներու հետ։
2007-2009 ասպարէզի սկիզբ, պայմանագիր՝ Young Money-ի հետ
Նիքի Մինաժ իր առաջին «Playtime Is Over Dirty Money Records» հաւաքածոն հրատարակած է 2007-ին։ Իր երկրորդ «Sucka Free» հաւաքածոն՝ 12 Ապրիլ 2008-ին։ 2009-ին Լիլ Ուէյն զինք յայտնաբերելէ ետք, պայմանագիր մը ստորագրած է «Young Money Entertainment»ի հետ, ուր ան հանդիսացած է իբրեւ միակ աղջիկ «ռեփըր»ը։ Ցարդ ան այս խումբին անդամներէն մէկն է:
2010 -2011 Pink Friday
«Young Money Entertainment» մուտք գործելէ ետք, կը սկսի աշխատիլ իր առաջին «Pink Friday» ալպոմին վրայ։ Այս ալպոմը կը հրատարակուի 19 Նոյեմբեր 2010-ին։ Սկաւառակը ծախուած է երկու տարբերակներով՝ 13 երգ եւ 17 երգ: «Pink Friday» ալպոմին հասոյթը ներկայիս կը կազմէ 3,8 միլիոն տոլար: Ալպոմին 8 երգերն են`
Ամէնէն յաջող երգը կը համարուի «Super Bass»-ը, որ դարձած է համաշխարհային նշանաւոր երգ մը։ «Pink Friday» ալպոմին շնորհիւ Նիքի Մինաժ համաշխարհային ճանաչում կ'ունենայ։ 2011-ին Նիքի Մինաժի կատարած երկու երգերը կը ներառուին ֆրանսացի ձայնի հաղորդավար՝ Դաւիթ Կեթթայի ալպոմին մէջ։ Ինչպէս նաեւ ան մասնակցութիւն կ'ունենայ «Սառցէ դարաշրջան» ժապաւէնին ստեղծման մէջ՝ հնչիւնաւորելով գլխաւոր հերոսներէն մէկը։ Տարեվերջին սկսած է ձայանգրել Բ. միազարկ ալպոմը՝ «Pink Friday: Roman Reloaded»-ը։
2011-2012 (Սեպտեմբեր) Pink Friday: Roman Reloaded
Նոյեմբեր 2011-ին Նիքի Մինաժ իր «twitter»-ի էջին վրայ կը յայտնէ իր նոր ալպոմին խորագիրն ու հրապարակման ամսեթիւը: Հետաքրքրութիւն յառաջացնելու նպատակով ան կը հրապարակէ «Stupid Hoe» երգը, որուն հիման վրայ նկարահանուած տեսահոլովակը կ'արգիլուի 87 երկիրներու մէջ։ 14 Փետրուար 2012-ին հրապարակուած «Starships» երգը հետագային նշանաւոր եւ համաշխարհային ճանաչում ունեցող երգ մը կը դառնայ։ Նիքի Մինաժ կը մասնակցի Մատոնայի ալպոմին ձայնագրութեան՝ անոր հետ կատարելով երկու երգ։ 2 Ապրիլ 2012-ին կը հրապարակուի Նիքիի միւս ալպոմը, որ կը կոչուի «Pink Friday: Roman Reloaded», որ կը պարփակէ 19 երգ։ Աւելի ուշ կը յայտարարուի, թէ Նիքի Մինաժ կ'աշխատի իր նոր եւ առաջին մինի- ալպոմին վրայ, որ հետագային կը հրատարակուի 19 Նոյեմբեր 2012-ին։
Արուեստագիտութիւն
Նիքի Մինաժ իր համերգներու եւ տեսահոլովակներու ընթացքին յաճախ կ'օգտագործէ զարդարուն զգեստներ եւ կեղծամներ, որուն համար ալ զինք կը նմանեցնեն Լէյտի Կակային, եւ յաճախ ալ զինք կ'անուանեն «Սեւ Լէյտի Կակա»: Նիքի Մինաժի սիրելի յարդարողներն են՝ Ալեքսանտր Մակ Քուինը, Տոանթելա Վերսաչին եւ Քրիստիան Լուպուտէն։ «The Huffington Post»-ը Նիքի Մինաժի ոճը անուանած է «ռիսքային», «հագուստի խիզախ ընտրութիւն» եւ «ոչ աւանդական»՝ նշելով, որ անոնք շատ գունագեղ են եւ «խենթ»։ Նիքի Մինաժ հրաւիրուած է տարբեր փառատօններու ներկայ գտնուելու։ Ան 2011-ին «Victorias Secret» ձեռնարկին «Super Bass» երգով հանդէս եկած է։
Ալթըր Էկօ
«New York Magazine»-ի հետ հարցազրոյցի մը ընթացքին ան կ'ըսէ, թէ իր ընտանեկան հարցերէն խուսափելու համար յաճախ ինքզինք կը պատկերացնէր իբրեւ ուրիշ մարդ։ «Քուքի»ն իր առաջին կերպարն էր, որ երկար ժամանակ մը իրեն կ'ընկերակցի։ Ապա ի յայտ կու գայ «Հարաժուքու Պարպին», յետոյ՝ «Նիքի Մինաժ»ը:
Նիքիի սիրած գոյնը վարդագոյնն է։
18 Նոյեմբեր 2010-ին, Նիքի կը ներկայացնէ իր նոր Ալթըր էկօն, զոր անուանած է «Նիքի Թէրէզա»: Ինչպէս նաեւ 6 Դեկտեմբեր 2010-ին «Lopez Tonight»-ին մէջ Նիքի հաղորդավարին կը ներկայացնէ իր Ալթըր էկօն` սպանական ոճով, զոր անուանած է «Ռոսա». կ'արտասանուի իբրեւ «Ռ-ռ-ռ-ռ-ռոսա»: Այդ օրերուն Նիքի գունաւոր մազ ունէր:
Կարս
Կարս (նաեւ՝ Ղարս), քաղաք Թուրքիոյ արեւելեան մասին մէջ՝ պատմական Արեւմտեան Հայաստանի, Կարս նահանգին մայրաքաղաքը։
Նիքի Մինաժ
Ալթըր Էկօ
«Ռոման» մայր մը ունի, որուն անունը «Մարթա Սոլանսկի» է։ «Ռոման»ին մայրը Մեծն Բրիտանիայէն է։ «Ռոման» ու իր մայրը առաջին անգամ կը յայտնուին «Roman’s Revenge» երգին մէջ։ Մարթա կերպարը կը ներկայացուի նաեւ «Moment 4 Life» երգին տեսահոլովակին մէջ, ուր ան կը հանդիսանայ Նիքի Մինաժի կնքամօր դերով։
Կարս
Հինէն ի վեր Վանանդի նշանաւոր նախարարական տան աթոռանիստն էր անիկա: Կարսի ապստամբ իշխանէն Բագրատունիները կը խլեն անոր տիրած շրջանները` ներառեալ աթոռանիստ Կարսը: Աշոտ Երկաթին (914-928) մահէն ետք, Աբաս թագաւորը (928-953), որ Կարսի կառավարիչն էր, չի տեղափոխուիր Շիրակաւան, այլ՝ մնալով Կարսի մէջ, զայն կը հռչակէ մայրաքաղաք: Թագաւորական պալատներն ու այլ շինութիւնները միջնաբերդին մէջ էին: Աբաս Կարսագետի ափին կը կառուցէ նաեւ Ս. Առաքելոց մայր եկեղեցին: Երբ Աշոտ Ողորմած արքան (953-977) մայրաքաղաքը 961-ին կը փոխադրէ Անի, անոր եղբայրը՝ Մուշեղ Բագրատունին, ինքզինք կը հռչակէ Կարսի թագաւոր: Թագաւորութեան անկումը նշուած է 1065-ին սելճուք-թուրքերու անընդհատ արշաւանքները Գագիկ Կարսեցի արքան կը հարկադրեն քաղաքը եւ շրջակայ տարածքները յանձնել Բիւզանդիոնին եւ տեղափոխուիլ Կապադովկիա:
Նիքի Մինաժ
Հետաքրքրական Փաստեր
Ան սիրավէպեր ունեցած է Տրէյքի եւ Լիլ Ուէյնի հետ։ 10 տարիէն աւելի ապրած է Սաֆարի Սամուէլսի հետ, սակայն անկէ բաժնուած է 2014-ին։
Կարս
Կարսը արհեստագործութեան եւ առեւտուրի մեծ կեդրոն էր, ունէր ամրակուռ բերդ, որ աւերուած է 1877-1878 թուականներուն ռուս-թրքական պատերազմի ատեն: 1828-ին ռուսերը կը գրաւեն Կարսը, սակայն 1921-ին զայն կրկին կը յանձնեն Թուրքիոյ։
Նիքի Մինաժ
Հետաքրքրական Փաստեր
2010-2015 թուականներուն եղած է միակ ռեփըրը, որ 5 անգամ անընդմէջ յաղթած է «ՊԷԹ» («BET Awards») մրցոյթին։
Կարս
Մօտ քաղաքներ
Կարսի մօտ քաղաքներն են.
Նիքի Մինաժ
Մրցանակներ
2010 - [//en.wikipedia.org/wiki/BET Awards BET Awards]
Կարս
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ քաղաքներ
Նիքի Մինաժ
Մրցանակներ
Լաւագոյն ակումբ (Young Money) (ախոյեան) 2010 - Teen Choice Awards 2010 - MTV Video Music Awards 2010 MOBO Awards 2011 - MTV Video Music Awards 2011 - American Music Awards 2011 - BET Awards 2012 - Grammy Awards 2012 - Video Music Awards 2012 BET Awards 2013 - American Music Awards 2013 - Billboard Music Awards 2013 - BET Awards 2014 - [//en.wikipedia.org/wiki/BET Awards BET Awards] 2014 - MTV Europe Music Awards
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:8 Դեկտեմբերի ծնածներ
Մխիթար Հայրապետեան
Մխիթար Հայրապետեան, կուսակցական, պետական գործիչ, «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցութեան հիմնադիր անդամ , Հայաստանի Հանրապետութեան Սփիւռքի նախկին նախարար (11 Մայիս 2018 - 13 Յունուար 2018),  Հայաստանի Հանրապետութեան Ազգային Ժողովի «Իմ քայլը» դաշինքի պատգամաւոր, ԱԺ խորհրդի անդամ, թուրքագետ , Հայաստանի Հանրապետութեան կրթութեան, գիտութեան, մարմնակրթութեան եւ մշակոյթի, սփիւռքի, երիտասարդութեան հարցերու մշտական յանձնաժողովի նախագահ։
Կրթութիւն
2007-ին աւարտած է Երեւանի Թիւ 127 դպրոցը եւ ընդունուած ԵՊՀ արեւելագիտութեան համալսարանի Թուրքիոյ բաժինը: 2013-ին աւարտած է նոյն համալսարանի մագիստրատուրան: 2012-2013-ներու եղած է ԵՊՀ արեւելագիտութեան համալսարանի Ուսանողական Գիտական Ընկերութեան եւ Ուսանողական խորհուրդի անդամ: Գիտական յօդուածներու հեղինակ է: Վերջին տարիներուն մասնակցած է ոչ պաշտօնական կրթութեան շրջանակներուն իրականացուած տասնեակ միջազգային կրթական ծրագրերու: ՀՀ ԶՈՒ չէ ծառայած։
Աշխատանքային գործունէութիւն
2011-ին հիմնադրած է «Երիտասարդ քաղաքական գործիչների ասոցիացիան» եւ մինչեւ Ապրիլ 2015 իրականացուցած է կազմակերպութեան փոխ նախագահի լիազօրութիւնները: Յունուար 2016-էն հանդիսացած է «Քաղաքացիական կրթութեան եւ երիտասարդութեան զարգացման կենտրոնի» հիմնադիր նախագահը: 2010-2017-ին հասարակական-քաղաքական գործունէութեան զուգահեռ աշխատած է քանի մը տեղական թերթերուն` որպէս Մերձաւոր Արեւելքի եւ, մասնաւորապէս, Թուրքիոյ հարցերով փորձագէտ:
Քաղաքական գործունէութիւն
2012-ին Մխիթար Հայրապետեանը եւ ՀՀ Սփիւռքի նախարարի պաշտօնով անոր օգնական Վաղարշակ Յակոբեանի հետ հանդէս եկած են յայտարարութեամբ, որ կը հիմնեն «Ժողովրդավարական Հայաստան» անուանումը կրող կուսակցութիւն, սակայն խումբի ներսը ծագած սկզբունքային անհամաձայնութիւններու պատճառով չեն գրանցած կուսակցութիւնը:
«Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցութեան հիմնադիր անդամներէն է: Դեկտեմբեր 2016-ին ընտրուած է ՔՊ Նոր Նորքի տարածքային կազմակերպութեան նախագահ` միաժամանակ ընդգրկուելով կուսակցութեան քաղաքական խորհուրդին մէջ։ 2016-2018-ներուն եղած է ՔՊ Սփիւռքի հարցերով համակարգող:
Սփիւռքի նախարար
11 Մայիս 2018-ին ՀՀ նախագահ Արմէն Սարգսեանը, հիմք ընդունելով ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի առաջարկութիւնը, համաձայն Սահմանադրութեան 150-րդ յօդուածի՝ Մխիթար Հայրապետեանին նշանակած է սփիւռքի նախարար:
Սփիւռքի նախարարի պաշտօնը ստանձնելէ գրեթէ անմիջապէս ետք Մխիթար Հայրապետեանը իր աշխատանքային գործունէութեան եւ յատկապէս վարքի համար արժանացաւ քննադատութեան։ Անոր հասցէին քննադատութիւնները կը վերաբերէին հիմնականին այն հանգամանքին, որ ան իր աշխատասենեակը կ՛օգտագործէ իր ընկերներու հետ ժամանցային հանդիպումներ կազմակերպելու, անոնց նախարարութենէն ներս բարձր պաշտօններ նշանակելուն, արդէն պայմանաւորուած ծրագիրները չեղարկելուն։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:ԵՊՀ շրջանաւարտներ
Աւստրիոյ ընկերվար ուսանողներու միութիւն
Աւստրիոյ ընկերվար ուսանողներու միութիւնը (ԱԸՈւՄ, գերմ.՝ Verband Sozialistischer Student_innen in Österreich (VSStÖ)) Աւստրիոյ ուսանողական միութեան մէջ գործող ուսանողներու քաղաքական միութիւն մըն է: Անոր գաղափարը կը հետեւի Աւստրիոյ Սոցիալ-Դեմոկրատական կուսակցութեան՝ ռամկավարական ընկերվարութիւն: Ներկայիս ատենապետը Տօրա Յանտլն է:
ԱԸՈւՄ 2021-ին Աւստրիոյ ուսանողական միութեան ընտրութիւնները յաղթեց (24.6%):
Բարսեղեան
Բարսեղեան` հայկական մականուն է, ստեղծուած է Բարսեղ անունէն։ Դասական ուղղագրութեամբ գրելաձեւը` Բարսեղեան։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Ժորժ Մարտիրոսեան
Ժորժ Մարտիրոսեան, ծնած է Թաւրիզ, Պարսկաստան։ Դեռ երկու տարեկան չեղած կը կորսնցնէ իր հայրը եւ կը մեծնայ մօր խնամքին տակ։ Տարրական կրթութիւնը կը ստանայ Թաւրիզի Հայկազեան-Թամարեան դպրոցին մէջ։ Ապա հայկական վարժարաններու փակման հետեւանքով իր ուսումը կը շարունակէ ամերիկեան եւ պարսկական դպրոցներու մէջ։ Կը յառաջդիմէ ինքնաշխատութեամբ։
24 տարի կը պաշտօնավարէ հայկական ազգ․ վարժարաններու մէջ, որպէս հայերէն լեզուի եւ յարակից դասերու ուսուցիչ։
22 տարիէ ի վեր կ'աշխատի «ալիք» օրաթերթի խմբագրութեան մէջ, իբրեւ լեզուական խմբագիր։ Եօթը տարի խմբագրած է «Ալիք Պատանեկան» երկշաբաթաթերթը։
իր գործերն են․
«Խինդ» եւ «Արցունք», կարճ պատմուածքներ (1965), «Կեանքի Ոլորտներում», երգիծա-քննադատական յօդուածներ եւ բանաստեղծութիւններ(1977), «Զանգիւլիւմի Երգեր», «ալիք»ի մէջ հրատարակուած աշխատասիրութիւն ։
Պէրկըն
Պէրկըն (Bergen [ˈbærɡən]), Նորվեկիոյ երկրորդ ամենամեծ քաղաքը, Հորտլանտիա ֆիւլքէի մայրաքաղաքը, Արեւմտեան Նորվեկիոյ ամենամեծ քաղաքը։ Տեղակայուած է երկրի արեւմտեան մասին մէջ՝ Հիւսիսային Ծովու ափին, Միտթորլան տարածաշրջանին մէջ։ Կը գրաւէ Պէրկընեան թերակղզիի տարածքը։ Մինչեւ 1299 թուականը եղած է Նորվեկիոյ քաղաքը, մօտաւորապէս մինչեւ 1830-ական թուականները՝ երկրին ամենամեծ քաղաքը։ Այսօր Պէրկընը մեծ նաւահանգիստ մըն է եւ նաւթային արդիւնաբերութեան կեդրոն։ Քաղաքը ունի համալսարան։
Պէրկընի միջնադարեան նաւամատոյցը մաս կը կազմէ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի համաշխարհային մշակութային ժառանգութեան ցուցակին։ 2000 թուականին Պէրկըն ճանչցուած է իբրեւ Եւրոպայի մշակութային մայրաքաղաք։ Այստեղ տեղի ունեցած է Եւրատեսիլի 1986-ի մրցոյթը։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Նորվեկիոյ քաղաքներ
Ռինդ
Ռինդ, գիւղ Հայաստանի Հանրապետութեան Վայոց ձորի մարզին մէջ, ծովի մակերեւույթեն 1320 մ բարձրութեան վրայ, մարզկենտրոնից 25 կմ արեւմուտք։
Բնակչություն
Ռինդ գիւղի մշտական բնակչութեան թիւը 1502 մարդ է ։
Բնակչութեան փոփոխութիւնը 1970 թուականէն ի վեր․
9 Սեպտեմբեր
9 Սեպտեմբեր, տարուան 252-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 253-րդ) օրն է
Տիէկօ Ռիվերա
Տիէկօ Ռիվերա Մեքսիքօ մայրաքաղաքի հարուստ արուարձաններէն։ Մեքսիքացի նկարիչ։ Ան հանրածանօթ դարձաւ որմային նկարչութեան ընդմէջէն։  Իր ընդարձակ որմանկարները օգնեցին պատի նկարչութեան շարժման հաստատման՝ Մեքսիքոյի եւ միջազգային արուեստին մէջ։
9 Սեպտեմբեր
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն: 9 Սեպտեմբերի մահացածներ
Տիէկօ Ռիվերա
Համոզումով համայնավար եւ նաեւ անդամ՝ Մեքսիքոյի Համայնավար կուսակցութեան։
9 Սեպտեմբեր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Սեպտեմբեր
Տիէկօ Ռիվերա
1931 թուականին անոր գործերը կը ցուցադրուին Նիու Եորքի Արդի Արուեստի թանգարանին մէջ։ ,
Մանկութիւն
1886 թուականին Կուանախուաթօ քաղաքին մէջ, երկուորեակներ Տիէկօ Մարիա եւ Քարլոս Մարիա Ռիվերա կը ծնին։ 1888 թուականին Քարլոս Մարիան կը մեռնի։
1893 թուականին Ռիվերա ընտանիքը Մեքսիքօ կը տեղափոխուի։
Կազմաւորում
1896 թուականին Տիէկօ կ՛ուսանի Սան Քարլոս քաղաքի Գեղարուեստի ազգային Դպրոցին մէջ, ուրկէ շրջանաւարտ կ՛ելլէ 1905-ին։
1907-ին Վերաքրուզ պետութեան կառավարիչէն (Մեքսիքօն փոքր պետութիւններուն դաշնակցութիւն մըն է) կրթաթոշակ մը կ՛ընդունի։  Այսպէս հնարաւորութիւնը կ՛ունենայ Եւրոպա ուսանելու։
Եւրոպայի Տարիները
Եւրոպա կը հասնի եւ Մատրիտ կը հաստատուի։ Երբ հոն ուսումը կ՛աւարտէ, Փարիզ կ՛անցնի։  Քանի մը շաբաթ ետք,  կը ճամբորդէ դէպի հիւսիսային Եւրոպա, յատկապէս Պելճիքա եւ Հոլանտա, ապա՝ Լոնտոն։1909 թուականին, Պրիւքսէլ, կը հանդիպի Անճելինա Պելոֆ ռուս նկարչուհիին։  Փարիզ՝ կ՛ամուսնանան։  Տասներկու տարիներ կը տեւէ անոնց ամուսնութիւնը։  1910-ին Ռիվերան  կը սկսի աշակերտել տպաւորչական հոսանքի նկարիչ Օքթաւ Կիյոնէին մօտ։  Նոյն տարին,  Մեքսիքօ կը վերադառնայ, որպէսզի ներկայ գտնուի երկրին անկախութեան 100-ամեակի տօնակատարութիւններուն։  Նոյեմբեր 20, 1910-ին Ռիվերա իր գործերը կը ցուցադրէ Սան Քարլոս, իր յաճախած դպրոցին մէջ։  Ցուցահանդէսին բացումը կը կատարէ Տիազ նախագահին տիկինը՝ Քարմելիթա Տիազ։  Վերջինս կը գնէ Ռիվերայի 6 գործեր իր անձնական հաւաքածոյին համար, իսկ Մեքսիքոյին պետութիւնը՝ 5 գործեր։  Սակայն, այդ օրը կը ծագի Մեքսիքոյի Ապաստամբութիւնը եւ արագ կը տարածուի ամբողջ երկրին մէջ։  Նախագահ Տիազ, երկիրը կը լքէ 1911 թուականի Մայիսին, յոյսով Մեքսիքօն չմխրճուի եղբայրասպան կռիւներու։Ռիվերան, իր գործերուն վաճառէն բաւական դրամ շահած,  Փարիզ կը մեկնի 1911-ին։
1912-ի ամառուան եւ ձմեռուան եղանակները Մատրիտ՝ Սպանիա, կ՛անցընէ։ Կողակիցին հետ Մատրիտը կը պտտին, Քաթալունիա  Catalunya -Catalogne եւ Թոլետօ կ՛այցելեն։  Թոլետօ, կը հետաքրքրուի Էլ Կրէքոյին գործերով։
1914 թուականին Փարիզի Մոնփառնաս շրջանը կը հաստատուի։ Շրջանակը նկարիչներ են։  Կ՛ազդուի խորանարդաձեւութեան հոսանքէն։   Բարեկամները կ՛ըլլան՝ Մոտիլիանի Amedeo Modiglian ․  ան կը նկարէ Ռիվերային դիմանկարը, Աղեքսանտր Զինովիու, որուն խորանարդաձեւ դիմանակարը Ռիվերան կը նկարէ ։
Մեքսիքօն եղբայրասպան պատերազմի մէջ ըլլալով, Ռիվերան պետութենէն չի կրնար պարտքերը գանձել․ կը գտնուի  աղքատ եւ առանց նիւթական աղբիւրի վիճակի մը մէջ։
1916 թուականի Օգոստոսին, կինը Պելոֆ մանչ զաւակ մը կը ծնի, որ սակայն հազիւ 14 ամսուան, կը մահանայ։
Ռիվերան, կը սկսի կապ մը Մարի Վորոպիէֆ ռուս նկարչուհիին հետ։ Այս ապօրինի կապը տասը տարի պիտի տեւէ։  Միաժամանակ, բազմաթիւ զաւակներ կ՛ունենայ ուրիշ սիրածներու հետ ալ, սակայն անոնց հայրութիւնը երբեք պիտի չստանձնէ:
Գործերը, կը ցուցադրուին Նիու Եորքի Արդի Ճեմելիքին մէջ, Փիքասօ, Վան Կոկ եւ Սեզան նկարիչներուն գործերուն կողքին։
Մեքսիքօ վերադարձը
1921-ին, Ռիվերա Մեքսիքօ կը վերադառնայ, Ապստամբութիւնը վերջացած ըլալով։ Կ՛ըլլայ հիմնադիրներէն մէկը «Ապստամբ Աշխատաւորներու, Արհեստագէտներու, Նկարիչներու եւ Քանդակագործներու Արհեստակցական Ընկերութեան» Sindicato Revolucionario de Trabajadores Técnicos, Pintores y Escultores․  զայն կը հետաքրքրէ համայնավարութեան գաղափարախօսութիւնը։  Կ՛իրականացնէ իր առաջին որմանկարչութիւնը․ ձախ-ազգայնական քաղաքական եզրի մէջ կը պատկերուին մեքսիքեան ազգագրական նիւթեր։
1922-ին, կ՛ամուսնանայ Կուատելուփ Մարինին հետ․ կ՛ունենան երկու աղջիկներ՝ Կուատելուփ եւ Ռութ։ Նոյն տարին, կ՛անդամակցի Մեքսիքոյի Համայնավար Կուսակցութեան։
Կ՛ընդառաջէ յեղափոխական կառավարութիւններուն պատուէրներուն եւ կը դառնայ պաշտօնական նկարիչներէն մին։
Խօսէ Քլեմենթէ Օրօզօ, Դաւիթ Ալֆարօ Սիքիերոս եւ Ռուֆինօ Թամայօ նկարիչներուն հետ կը փորձեն նկարել հսկայ որմանկարներ։  Նիւթերը՝ 1910 թուականի յեղափոխութենէն եւ 1911-1920 թուականի եղբայրասպան պատերազմէն առնուած են, ունին պարզ ոճ եւ վառ գոյներով կը ներկայացուին։ 1927 – 1930 թուականներուն, զայն նիւթապէս կ՛օժանդակէ Մեքսիքոյի մօտ ԱՄՆ դեսպան՝ Տիուայթ Մորոու։  Ռիվերա կը նկարէ Քուերնաւաքայի «Քորթես» հին պալատին մէջ որմնանկար մը բազմաթիւ պատկերներով․ Historia de Morelos, Conquista y Revolucíon. կը պարզէ բանուորներուն աշխատանքի վատ պայմանները եւ անոնց շահագործումը գործարարներուն կողմէ։
1929-ին Ամերիկացի լրագրող Էրնըսթին Իվանս, Նիու Եորք քաղաքին մէջ Տիէկօ Ռիվերային որմանկարներու գիրքը կը հրատարակէ․ նկարիչին մասին անգլերէն լեզուով առաջին հրատարակուող գիրքն է։
1930 – 1940 տասնամեակին, յաճախ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգները կ՛այցելէ եւ կը նկարէ ընդհանրապէս ճարտարարուեստի բնագաւառէն նիւթերով գործեր։  Ամենագլխաւոր որմանկարը կը զարդարէ Տիթրոյթ քաղաքին Արուեստի Հիմնարկին պատը։
1929 թուականին, 43 տարեկանին, կ՛ամուսնանայ 21 տարեկան Ֆրիտա Քալօին հետ։ Կ՛ամուսնալուծուին 1939 թուականին եւ տարի մը ետք, կրկին կ՛ամուսնանան։
1929-1935, կ՛իրականացնէ Մեքսիքոյի Ազգային Պալատին գլխաւոր մուտքին աստիճաններուն պատերուն վրայ, իր գլուխ գործոցներէն՝ «Մեքսիքացի ժողովուրդին դիւցազնավէպը» որմանկարը։
Ա․Մ․Ն․ուն մէջ
1930 թուականի Նոյեմբերին, կնոջ հետ Սան Ֆրանսիսքօ կը մեկնին։ 1930-1931 թուականներուն Սակարանը կը զարդարէ իրականացնելով «Քալիֆորնիոյ այլաբանութիւն» գործը։  Կը յաջորդէ Քալիֆորնիոյ Գեղարուեստի Դպրոցին «Որմանկարի իրականացում» որմանկարը, ուր կ՛ինքնաներկայանայ լաստակի մը վրայ, կռնակը հանդիսատեսներուն տուած։
1932-ին Ռիվերային կը վստահուի Տիթրոյթի Գեղարուեստի հիմնարկի շէնքին Պարտէզին Գաւիթի որմնանկարումը․ 27 պաստառներու վրայ կ՛իրականացնէ «Տիթրոյթին ճարտարարուեստը» հսկայ գործը։ Որմանկարներու շարքը ներշնչուած է Ֆորտ գործարաններէն, յատկապէս Ֆորտ V-8 մակնիշէն։  Այս գործին իրականացումը պատճառ կ՛ըլլայ որ Ռիվերա մօտէն ճանչնայ ճարտարարուեստի աշխարհը։ Ռիվերա, կ՛ընդառաջէ Ռոքֆելըր գործարարներուն առաջարկին եւ 1933-ին կ՛իրականացնէ Նիու Երոքի Ռոքֆելըր Կեդրոնի համալիրի Radio Corporation of America շէնքին մուտքին որմանկարը, որուն խորագիրն է՝ «Մարդը, ուղիներուն խաչմերուկին, նայուածքը կ՛ուղղէ դէպի լաւագոյն ապագան»․ սակայն գործը բանավէճերու առարկայ կը դառնայ։  Պատճառը հետեւեալն է․ ուրուանկարը պէտք էր ընդգրկել արհեստակցական ղեկավարի մը պատկերացումը, սակայն Ռիվերան կը նկարէ Լենինին դիմանկարը։  Ռիվերան գործէն կ՛արձակուի եւ 1934 Փետրուարին որմանկարը կը քանդուի։
Ետ՝ Մեքսիքօ
Մեքսիքօ վերադարձին, Ռիվերա կնոջ հետ կը հաստատուին Պոհաուզ Bauhaus ոճով կառուցուած բնակարանի մը մէջ, Մեքսիքոյի Սան Անխել արուարձանը։ Աշխատանոց բնակարանը բաղկացած է երկու խորանարդաձեւ շէնքերէ, որոնք կամրջակով մը կը միանան։  Փոքր կապոյտ շէնքը կը յատկացուի Ֆրիտա Քալօին, իսկ միւսը, բաց վարդագոյնը՝ կը դառնայ Ռիվերային ծաւալուն աշխատանոցը։
1934-ին սէրային կապ կը հաստատէ կնոջ քրոջը հետ՝ Քրսիտինա․ Ֆրիտան վիրաւորուած, տունէն կը մեկնի։ Բայց 1935 թուականին, քրոջը կը ներէ եւ Ռիվերային հաշտութեան նամակ կը գրէ։ 1936-ին Ռիվերան կը վերամիանայ 4րդ Միջազգայնականի Quatrième Internationale Մեքսիկեան թեւին։ Բարեկամական կապ կը հաստատէ աքսորուած Լէոն Թրոցքիի հետ Leon Trotsky - Лев Давидович Троцки․ վերջինս 1937 Յունուարէն կը բնակի Ֆրիտային պապենական տան մէջ։  Ֆրիտա ջերմ կապ կը հաստատէ Թրոցքիին հետ ու Ռիվերային տունէն կը մեկնի։  Ռիվերան եւ Թրոցքին հակառակութեան մէջ են եւ այս պատճառով Ռիվերան կասկածի տակ կը գտնուի Թրոցքիին դէմ անյաջող մահափորձէն ետք։
Ռիվերան երկիրը կը լքէ ու Քալիֆորնիա կ՛ապաստանի։ Ոսկեայ Դարպասի Միջազգային Ցուցահանդէսին համար Golden Gate International Exposition կ՛իրականացնէ տասը պաստառներով որմանկար մը, «Փանամերիկեան Միութիւն» խորագրով։ 21 Օգոստոս 1940-ին, Թրոցքին կը սպաննուի։ Ռիվերային բնակարանը կը խուզարկեն եւ կինը Ֆրիտան կը հարցաքննեն։ Ռիվերան, կինը Ա․Մ․Ն․ բերել կու տայ, ուր կը պսակուին Դեկտեմբեր 8, 1940-ին։
1942-ին Քոյոաքան, Մեքսիքոյին հարաւը, կը կառուցէ շէնք մը որ «Անահուաքալի» Anahuacalli կ՛անուանէ․ մտադիր է հոն տեղադրել իր նախասպանական շրջանի հաւաքածոյին հազարաւոր իրերը։  Շէնքը, Ռիվերային վկայումով, Ազթեքեան, Մայեան եւ Ռիվերայի աւանդական ոճերու խառնուրդ մըն է։ 1964-ին, Ռիվերային մահէն ետք, շէնքը թանգարանի կը վերածուի։
1943-ին Ազգային Ճեմարանին հիմնադիրներէն մէկը կ՛ըլլայ։ 1947-ին պատի նկարչութեան գլխաւոր գործերէն մէկը կ՛իրականացնէ՝ «Կիրակնօրեայ հետ միջօրէին երազ մը, Ալամետա կեդրոնին մէջ» Sueño de una tarde dominical en la Alameda Central։
1950-ին Փապլօ Ներուտայի Pablo Neruda «Քանթօ Ղենեռալը» Canto general կը պատկերազարդէ եւ կ՛արժանանայ Գիտութեանց եւ Արուեստի Ազգային Մրցանակին։
1952-ին Կաճարի Ողիմպիական Մարզադաշտին համար, կ՛իրականացնէ «Համալսարանը, Մեքսիկեան ընտանիքը, խազաղութիւնը եւ մարզիկ երիտասարդութիւնը» La Universidad, la familia mexicana, la paz y la juventud deportista որմանկարը։
1953-ին Մեքսիքոյի հիւանդանոցի մը համար, վերջին որմանկարը կ՛իրականացնէ «Առողջ մնալու ժողովուրդին փափաքը» խորագրով։  Նաեւ նոյն տարին, կ՛իրականացնէ ամենամեծ գործերէն մէկը․ Մեքսիքօ քաղաքին Սան Խօսէի Ապստամբները San José Insurgentes  արուարձանին մէջ, Ապստամբներու պողոտային վրայ գտնուող «Ապստամբներու թատրոն»ին հսկայ որմանկարը։ Հսկայ որմանկարը կիտուած է ապակեայ քարիկներով պնակաձեւ Վենետիկեան խճանկարներու վրայ։  Կը ներկայացնէ Մեքսիքոյի պատմութեան տարբեր հանգրուանները։ 1954, Յուլիս 13-ին Ֆրիտա Քալօն կը մահանայ։ Նոյն տարին, Ռիվերան «Անահուաքալի»ն  Anahuacalli  եւ Ֆրիտային պապենական տունը, «Կապոյտ Տունը» Casa Azul (յետագային կը դառնայ «Ֆրիtա Քալոյի թանգարան» Museo Frida Kahlo) Մեքսիքոյի ժողովուրդին կը նուիրէ:
1955 թուականին կ՛ամուսնանայ Ֆրիտայի ընկերուհիներէն՝ Էմմա Հութատոյին հետ եւ միասին Սովիէթական Միութիւն կւ ճամբորդեն, որպէսզի հոն Ռիվերան գործողութեան մը ենթարկուի։ 24 Նոյեմբեր, 1957 թուականին, Ռիվերա կը մահանայ։ Կը թաղուի Rotonda de las Personas Ilustres վայրը՝ «Տոլորես Փանթէոն»ին մէջ։
Զանազան
2002-ին, կը հրապարակուի «Ֆրիտա» ժապաւէնը․ ի միջի այլոց, կը պատմէ նկարիչին եւ Ֆրիտային աղմկալի սէրը։
Օգոստոս 30, 2010 թուականին, շրջագայութեան կը դրուի մեքսիկեան 500 փեսոս արժող թղթադրամը․ մէկ կողմը կը պատկերացուի Տիէկօ Ռիվերային 1941 թուականին ինքնադիմանկարը եւ նկարը՝ «Մերկ՝ ակօսախոտ շուշաններով», (1944)։ Թղթադրամին ետեւի մասը, կը պատկերացուի Ֆրիտա Քալոյին 1940 թուականին ինքնադիմանկարը եւ վերջինիս նկարը՝ «Սէրը կը գրկէ Աշխարհը, Երկիրը (Մեքսիքա), զիս, Դիէկօն եւ Տէր Xolotl» The Love Embrace of the Universe, the Earth (Mexico), Diego, I and Señor Xolotl։
Նկարներ
1907-ին «Ինքնակենդանագիր՝ եզրաւոր գլխարկի հետ» Autorretrato con chambergo,
1908-ին «Ավիլայի փողոց» La calle de ‘Avila,
1909-ին  «Հեծեալ ցլասպանը» El Picador,
1909-ին «Տունը կամուրջին վրայ» La casa sobre el Puente,
1910-ին «Փոթորիկէն ետք» Después de la tormenta,
191-ին «Բնավայր» Paisaje,
1913-ին «Ատոլֆօ Պեսթ Մօկարի կենդանագիրը» Retrato de Adolfo Best Maugard,
1912-13 թուականներուն «Երկրպագութիւն Աստուածամօր եւ մանուկին» Adoración de la virgen y el niño,
1913-ն «Արեւը մշուշը կը ճեղքէ»  El sol rompiendo la bruma,
1913-ին «Կինը ջրհորին»  La mujer en el pozo,
1914-ին «Զարթնոցը» El despertador,
1914-ին «Երկու կիներ» Dos Mujeres ․ կենդանագիր՝ Անճելինա Պելոֆ եւ Մարիա Տոլորես Պաստեան,
1914-ին «Կենդանագրեր Kawashima եւ Foujita պարոններուն»,
1914-ին «Երիտասարդը փետրամատիտով» Hombre joven con una pluma estilográ,
1915-ին«Շաւիղը»  El Rastro,
1915-ին «Ռամոն Կոմեզ տէ լա Սերնային կենդանագիրը» Retrato de Ramón Gómez de la Serna,
1915-ին  «Զափաթիստեան բնավայր» Paisaje Zapatista,
1915-ին «Մարեւնայի կենդանագիրը» Retrato de Marevna,
1915-ին «Նստած կինը (Կիթառի մարմինով կինը)» Mujer sentada ( Mujer con cuerpo de guitarra),
1916-ին, «Քաղաքային բնավայր» Urban landscape,
1916-ին «Կակաչներով անշարժ կեանք» Naturaleza Muerta con Tulipanes,
1917-ն «Դանակ եւ պտուղ պատուհանին առջեւ» Cuchillo y fruta frente a la ventana,
1917-ին «Անօթներով անշարժ կեանք»  Naturaleza muerta con utensilios,
1919-ին «Թուաբանագէտը» El matemático․
Տե՛ս նաեւ
Եորղոս Եաքովիտիս
Փոլ Կօկէն
Վան Կոկ
Ռամպրանտ վան Ռէյն
Տէլաքրուա
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Նկարիչներ Ստորոգութիւն:Որմանկարիչներ Ստորոգութիւն:Քանդակագործներ Ստորոգութիւն:Մեքսիքա
Վանայ Իշխան
Իշխան (Նիկողայոս, Նիկոլ Պօղոսեան) (1879, Ղարաբաղ-1915): Հայ յեղափոխական գործիչ, քաղաքական ժողովի անդամ:
Կեանքը
Ծնած է Արցախի միջնաբերդ Շուշիի մէջ 1883-ին՝ Նիկոլ Միքայէլեան աւազանի անունով։ Յաճախած է Շուշիի թեմական դպրոցը։ Պատանի տարիքէն դրսեւորած էր քաջ, անվեհեր եւ ըմբոստ իր նկարագիրը։ Իր ըմբոստութեան հետեւանքով՝ վտարուած էր Շուշիի Թեմականէն, բայց ուսումնատենչ եւ ընդունակ ըլլալով՝ Իշխան իր ուսումը շարունակած էր Երեւանի Թեմական վարժարանին մէջ ։ Աշակերտական տարիներուն, Շուշիի մէջ, ծանօթացած է Արամ Մանուկեանի՝ մասնակցելով Արամի կազմած աշակերտական ինքնազարգացման ու յեղափոխական խումբերուն։ Այդ ճամբով նաեւ կանուխ տարիքէն անդամագրուած է Դաշնակցութեան։ Շուտով նուիրուած է յեղափոխական գործունէութեան. նախ աշխատակցած է Քրիստափոր Միքայէլեանի հիմնած Շուշիի Դաշնակցական կոմիտէին մէջ։ Ապա, 1905-ին անցած՝ Վան, ուր գործած է իբրեւ զինուորական ղեկավար Վանի՝ Թիմար, Հայոց Ձոր, Գաւաշ, Շատախ կեդրոններուն մէջ, ուր զինած է երիտասարդներ եւ կռուած՝ գիւղացիներուն պաշտամունքին առարկան դառնալով։
Անուս գեղջուկ պատանիները դաստիարակելու եռանդէն տարուած, ընկերներու աջակցութեամբ բոլոր այդ շրջաններուն մէջ բանալ կու տայ բազմաթիւ դպրոցներ, ուր կը դասախօսեն Վանի Կեդրոնականէն շրջանաւարտ երիտասարդներ։ Այդ դպրոցներէն յիշատակելի է մանաւանդ Աղթամարի դպրոցը, ուր ընդյատակեայ թերթ կը տպուէր՝ «Արեան Ձայնը» ։ Սահմանադրութենէն ետք Իշխան կը գործէ կրկին լեզուով եւ գործով. կ'աշխատի «Աշխատանք» թերթին եւ կը բանախօսէ զանազան հաւաքներու։ Կ'ըլլայ քաղաքական ժողովի անդամ եւ զարկ կու տայ կրթական գործին։
Հազիւ 20 տարեկան, 1903-ին միացած է ռուս-թրքական սահմանը հատող Նեւրուզի զինատար խումբին՝ Սասուն զէնք եւ կռուող ուժ հասցնելու առաքելութեամբ։ Արշաւախումբը իր ճամբուն վրայ ընդհարումներ ունեցած է եւ Իշխան եղած է այն քիչերէն, որ կրցած է փրկուիլ։
1904-ին մուտք գործած է Վասպուրական աշխարհ եւ շատ արագ ընտելացած թէ՛ երկրին, թէ՛ ժողովուրդին։ Մտաւորական ու գաղափարական հիմնաւոր իր պատրաստութեամբ, մարտական ղեկավարի իր ընդունակութեամբ, կազմակերպական իր տաղանդով եւ, մանաւա՛նդ, ժողովրդային լայն խաւերուն հետ հաղորդակցելու՝ ինքնավստահութիւն եւ ապահովութիւն ներշնչելու իր բնատուր շնորհքով, ան արժանաւորապէս դարձաւ Վանայ Իշխանը։
1908-ի Օսմանեան Սահմանադրութեան հռչակումով շեփորուած ազատութեան եւ եղբայրութեան խոստումներուն նկատմամբ Իշխանի վերապահութիւնը, Վանի կուսակալն ու թուրք պաշտօնատարները մղած են Իշխանի «չէզոքացման» դաւադիր ծրագիրներ մշակելու։ 1915-ին Շատախ ենթակայ կ'ըլլայ քիւրտ յարձակումի մը, դէ՛պք մը, որ ծանր համեմատութիւններ կ'առնէ։ Կառավարութիւնը հարկ կը տեսնէ քննութիւն մը կատարել. Դաշնակցութեան տեղական մարմինն ալ քննիչ կը նշանակէ, Իշխանէն կը խնդրուի, որ իր հեղինակութիւնն ու վարկը գործածելով՝ երթայ ու տեղւոյն վրայ հաշտեցնէ կողմերը։ Իշխան երեք զինակիցներով, 3 Ապրիլին, կը հասնի Հիրճ գիւղը եւ կ'իջեւանի վաղեմի իր քիւրտ ծանօթին՝ Քեարիմ Օղլի Ռաշիտի տունը։ Դաւադրութիւնը մանրամասնօրէն սադրուած էր. Իշխանն ու իր երեք զինակիցները, տանտիրոջ եւ ոստիկանապետին հետ հազիւ հացի նստած՝ ներս կը խուժեն կուսակալ Ճեւտէթ Պէյի ուղարկած 12 ձիաւոր չէթէները, անմիջապէս կրակ կը բանան եւ տեղն ու տեղը կը սպաննեն հաշտութեան համար եկած Իշխանն ու ընկերները։
Իշխանի նահատակութեան մանրամասնութիւնները եւ Վռամեանի ձերբակալումի լուրը կը ցնցեն Վասպուրականի հայութիւնը: Վանի երիտասարդ գործիչներէն Հմայեակ Մանուկեան, որ մասնակցած էր հերոսամարտին, կը գրէ հետեւեալը.
Անմիջապէս կը ձեռնարկուի ինքնապաշտպանութեան: Ճեւտէթ պէյի բերած կանոնաւոր բանակը, թնդանօթները, քիւրտ աշիրէթները անզօր կը դառնան խորտակելու վասպուրականցիներու դիմադրական կորովը: Ապարդիւն չէր անցած Իշխանի եւ իր ընկերներուն տարիներով տարած աշխատանքը, իսկ վերջին պահուն Իշխանի արիւնը՝ խորհրդանշանը կը դառնայ կռիւի եւ յաղթանակի:
Վանի վերապրող երիտասարդութիւնը, Հայաստանի եւ գաղութներու մէջ, հետագային ցոյց կու տայ իր կրած խոր ազդեցութիւնը մտաւորական ու հայդուկ Իշխանէն:
Յեղափոխական գործիչը
Վանայ Իշխան Հայկական Յեղափոխութեան անընկճելիութիւնը խորհրդանշող՝ անպարտելի՛ մարտիկ էր նաեւ թրքական իշխանութեանց աչքին։ Օսմանեան Սահմանադրութեան հռչակումէն առաջ թէ ետք, 1904-էն սկսեալ եւ ամբողջ 11 տարի, Արցախ ի ծնունդ այս դիւցազնը գործած է Վան ի մէջ, յատկապէս Վասպուրական աշխարհի գաւառին ու գիւղերուն վրայ կեդրոնացնելով իր յեղափոխական ծաւալուն գործունէութիւնը՝ եկող-գացող թուրք կուսակալներու, ոստիկանապետներու եւ անոնց հետ գործակցող քիւրտ հրոսակներու «աչքի փուշ»ը դառնալով
Վանայ Իշխանին ուղղակի անձնական ձեռակերտը հանդիսացած է Վասպուրականի Հ.Յ.Դ. Լեռնապարի կազմակերպութիւնը, որ իր ղեկավարութեամբ ոչ միայն կրցած է դիմադրել Օսմանեան Սահմանադրութենէն առաջ թէ ետք շրջանի հայութեան սպառնացող վտանգներուն, այլեւ առանցքը դարձած է 1915-ի Վանի հերոսական ինքնապաշտպանութեան։
Հետեւողական եւ անդուլ անձնուէր աշխատանքի գնով շրջած է բոլոր գիւղերուն մէջ, ինքնազարգացման խումբեր կազմած, զինավարժութիւն սորվեցուցած, «Աշխատանք» թերթը հրատարակած եւ խմբագրած է, բայց մանաւանդ յղացած, ծրագրած ու իրագործած է դէպի Տարօնի աշխարհ «Ծծման եղանակով» զէնք ու կռուող ուժ հասցնելու աշխատանքը։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր Ստորոգութիւն:Արեւմտահայերէն յօդուածներ այբբենական կարգով
Թանչ
Թանչը արիւնախառն փորհարութիւն-փորքշուք է : Թանչը հայերէնով կ'ըսուի նաեւ արիւնալուծ: Թանչը սուր եւ վարակիչ հիւանդութիւն մըն է: Ըստ միջազգային առողջապահական կազմակերպութիւններու ուսումնասիրութիւններուն՝ ամբողջ աշխարհի տարածքին տարեկան կը տեսնուին 10 միլիոնէ աւելի թանչի պարագաներ, որոնցմէ կը մահանան մէկ միլիոնը՝ առաւելաբար մանուկներ Amebiasis infects over 50 million people each year, of whom 50,000 die. :
Յառաջացում
Ամիպայով յառաջացած թանչը առաւելաբար կը տեսնուի արեւադարձային տաք գօտիի (tropical) երկիրներու մէջ:
Շիկելլա մանրէներուն աղբիւրը վարակուած անձերուն կղկղանքն է: Նոյնիսկ ապաքինման շրջանին ենթակային կղկղանքը հարուստ է այս մանրէներով, հետեւաբար հիւանդը կը կոչուի կրող (carrier):
Տարածում
Արիւնալուծի տարածումը տեղի կ'ունենայ երկու ձեւերով.
Շիկելլա մանրէները կը փոխադրուին եւ կը տարածուին ճանճերու միջոցաւ, որոնք կը կոչուին փոխադրողներ-տարածողներ (vectors): Ճանճերը վարակուած հիւանդի մը կղկղանքին վրայ նստելէ ետք ազատօրէն կը փոխադրեն յարուցիչ Շիկելլա մանրէները որեւէ մէկ տեղ մեր շրջապատին մէջ։ Անոնք կը տեղաւորեն մանրէները բացօդեայ ձգուած կերակուրներու եւ հեղուկներու վրայ։ Առողջ անհատ մը կը վարակուի թանչով, երբ ուտէ կամ խմէ Շիկելլա մանրէներով հարստացած եւ վարակուած կերակուրները կամ հեղուկները:
Ախտանշաններ
Թանչի թխսաւորումի ժամանակաշրջանը (incubation period) 1-4 օրեր են, այսինքն՝ անոր ախտանշանները կը յայտնուին վարակումէն 1-4 չորս օրեր ետք: Արիւնալուծի ախտաբանական ընթացքը կը զարգանայ հետեւեալ ձեւով՝ Շիկելլա մանրէներով վարակուած կերակուրներու կամ հեղուկներու սպառումով մանրէները կը հասնին բարակ եւ հաստ աղիքներ, ուր անոնք կը յարձակին աղիքներու խլնաթաղանթին վրայ եւ կը ներխուժեն անոնց պատերէն ներս: Խլնաթաղանթը կը բորբոքի, տեղի կ'ունենայ խլնաթաղանթի ջրուռեցք եւ ապա խլնաթաղանթային հեղուկի առատ հոսք աղիքներուն մէջ։ Բորբոքումին հետեւանքով կը յառաջանան խլնաթաղանթային խոցեր եւ արիւնահոսում :
Թանչի ախտանշաններն են.
9 Փետրուար
9 Փետրուար, տարուան 40-րդ օրն է։ 8 Փետրուար 9 Փետրուար  10 Փետրուար
Թանչ
Ախտաճանաչում
Թանչի ախտաճանաչումը ընդհանրապէս բացայայտ է իր ախտանշաններով: Սակայն անիկա կը փաստարկուի կղկղանքի տարրալուծարանային քննութեամբ: Յաճախ, յառաջացած պարագաներուն, մագնիսարձագանգային նկարահանում (MRI) եւ հաստ աղիքի դիտում (colonoscopy) պարտաւորիչ կը դառնան: Արիւնալուծի դարմանումը տեղի կ'ունենայ ընդհանրապէս հանգիստ ընելով եւ առատ հեղուկ խմելով:
9 Փետրուար
= Դէպքեր ==
Թանչ
Ախտաճանաչում
Յառացած պարագաներուն հիւանդանոցային դարմանումը պարտաւորիչ է: Հիւանդին կը ներարկուի ներերակային հեղուկներ եւ հակամանրէական դեղեր: Չափահասներու մօտ եւ մեղմ պարագաներուն ապաքինումը տեղի կ'ունենայ 4-8 օրերու ընթացքին, իսկ յառաջացած պարագաներուն՝ 3-4 շաբաթներու ընթացքին: Մանուկներու պարագային ջրանուազումը տեղի կ'ունենայ շատ արագ, հետեւաբար անոնց դարմանումը պէտք է ըլլայ շուտով :
Ալեքսանդր Սպեդիարեանի Անուան Օփերայի Եւ Պալէթի Ազգային Ակադեմական Թատրոն
Ալեքսանդր Սպենդիարեանի անուան օփերայի եւ պալէթի ազգային ակադեմական թատրոնը հիմնադրուած է ՀՍԽՀ Լուսժողկոմատի 5 Օգոստոս 1932-ի որոշմամբ։
Թանչ
Ախտաճանաչում
Յաճախ շատ մը թանչակալներու մօտ կը զարգանայ կաթնաշաքարի անհանդուդժողականութիւն (lactose intolerance) հետեւաբար անոնք իրենց ապաքինման շրջանին կաթ եւ կաթնեղէն պէտք չէ սպառեն:
Ալեքսանդր Սպեդիարեանի Անուան Օփերայի Եւ Պալէթի Ազգային Ակադեմական Թատրոն
Պատմութիւն
Առաջին ներկայացումը Ալեքսանդր Սպենդիարեանի «Ալմաստ» օփերան է, որ բեմադրուած է 20 Յունուար 1933-ին։ 1930-ական թուականներուն երկրորդ կէսէն թատրոնին մէջ կը բեմադրուին շարք մը հայկական օփերաներ ու պալէթներ՝ «Գայանէ», «Քաջ Նազար» եւ այլն։ 1939 թուականին թատրոնը կը մասնակցի Մոսկուայի մէջ կայացած հայ արուեստի եւ գրականութեանը նուիրուած միջոցառումներուն եւ կը պարգեւատրուի Լենինի շքանշանով։ Մոսկուայէն վերադառնալով՝ 12 Յունուար 1940-ին, թատրոնը նոր խաղաշրջանը կը բանայ Ալեքսանդր Թամանեանի նախագիծով կառուցուած շէնքին մէջ՝ «Ալմաստ» օփերայով։
9 Փետրուար
Տօներ
Ստորոգութիւն:Փետրուար
Քեզի Համար, Հայաստա՜ն
Քեզի համար, Հայաստա՜ն (ֆր.՝ Pour toi Arménie), երգ, որ գրուած է 7 Դեկտեմբեր 1988-ին Հայաստանի մէջ աւերիչ երկրաշարժէն տուժածներուն օգնելու նպատակով։ Գրուած է աղէտէն քանի մը օր ետք։ Երաժշտութեան հեղինակն է Ժորժ Կառվարենց, բառերուն հեղինակն է Շարլ Ազնաւուր։
Ալեքսանդր Սպեդիարեանի Անուան Օփերայի Եւ Պալէթի Ազգային Ակադեմական Թատրոն
Թատրոնի Շէնքը
Ալեքսանդր Սպենդիարեանի անուան Հայաստանի Ազգային Օփերայի եւ Պալէթի թատրոնը հիմուած է 20 Յունուար 1933-ին։ Գլխաւոր ճարտարապետ Ալեքսանդր Թամանեանի նախագիծը 1937 թվականին Փարիզի մէջ տեղի ունեցող համաշխարհային ցուցահանդէսին արժանացած է ոսկէ մետալի։ Թատրոնը հիմնադրուած է 1930-ին, Արամ Խաչատրեանի անուան ֆիլհարմոնիայի մեծ դահլիճը կը գործէ 1963-էն։ 2002-ին կատարուած են վերանորոգման աշխատանքներ։
Քեզի Համար, Հայաստա՜ն
Առաջին անգամ կատարուած եւ ձայնասփռուած է ֆրանսական հեռուստատեսութեամբ, 20 Դեկտեմբեր 1988-ին, Ֆրանսայի 87 նշանաւոր երգիչներու կատարումով։ 1989-ին Փարիզի մէջ Ժորժ Կառվարենց «Քեզի համար, Հայաստան» երգին երաժշտութեան համար արժանացած է «Ոսկի սուր» (Սաբղ դ'օր) մրցանակին ։ Երգը 10 շաբաթ գրաւած է սինկլներու SNEP (Ֆրանսա) աղիւսակին առաջին հորիզոնականը եւ արձանագրուած Կինէսի ցուցանիշներու գիրքին մէջ՝ հեռարձակման առաջին իսկ շաբաթէն առաջին տեղը գրաւելու համար ։ Երգին տեսահոլովակը նկարած է Հանրի Վեռնոյը։
Թանչ
Հետեւանքներ
Թանչը կրնայ ունենալ վատ հետեւանքներ եւ բարդութիւններ, որոնցմէ կարեւորագոյններն են.
Քեզի Համար, Հայաստա՜ն
Երգին առաջին տունը
Գարուններդ կը բացուին նորէն, Լաւ օրերդ ետ կու գան նորէն, Ձմեռէն ետք, դժոխքէն ետք, Կը վերընձիւղուի կենաց ծառդ - Քեզի համար, Հայաստան։
Ալեքսանդր Սպեդիարեանի Անուան Օփերայի Եւ Պալէթի Ազգային Ակադեմական Թատրոն
Թատրոնի Շէնքը
1938 թուականին թատրոնը կոչուած է Ալեքսանդր Սպենդիարեանի անունով։
Թանչ
Ձեւեր
Թանչը տեղի կ'ունենայ խճողուած եւ ոչ առողջապահական պայմաններու մէջ ապրող հաւաքականութիւններու մէջ: Անիկա տեղի կ'ունենայ երկու ձեւերով.
Ալեքսանդր Սպեդիարեանի Անուան Օփերայի Եւ Պալէթի Ազգային Ակադեմական Թատրոն
Թատրոնի Շէնքը
1957 թուականին թատրոնը ստացած է ակադեմականի կոչում։
Թանչ
Կանխարգիլում
Արիւնալուծը կանխագիլելի է հետեւեալ առողջապահական միջոցառումներով.
Ալեքսանդր Սպեդիարեանի Անուան Օփերայի Եւ Պալէթի Ազգային Ակադեմական Թատրոն
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:1933 կառոյցներ Ստորոգութիւն:Օփերայի եւ պալէթի թատրոններ Ստորոգութիւն:Կառոյցներ նամականիշերու վրայ Ստորոգութիւն:Թատրոններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայաստանի օփերային թատրոններ Ստորոգութիւն:Երեւանի թատրոններ
Թանչ
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հիւանդութիւններ
Տրական
Տրական հոլով, գոյականի տրական հոլովը կը ցուցնէ այն առարկան «որուն բան մը կը տրուի» կը մատուցի որուն կը յանգի գործողութիւնը։
Տրական հոլովը կը պադասխանէ որուն ինչին (ինբանի) հարցումներուն։ Գիրք մը տուի Պետրոսին« հանդիպեցայ ընկերոջս Մօտեցայ գիւղին նախադասութեանց մէջ Պետրոսին ընկերոչս գիւղին գոյականները տրական հոլով են կը պատասխանենորուն (պետրոսին ընկերոջս) ինչ բանի կամ ինչին (գիւղին) հարցումներուն եւ տուի հանդիպեցայ« մօտեցայ ստորոգեալներուն լրագումն են (անուղղակի խնդիր)։ Տրական հոլովը ձեւով նման սեռականին։ Ասոնք իրարմ է զանազաներու համար պիտք է գիտնալ «որ տրականնը գոյականի լրացում չի կրնար ըլլալ» ան բայի լրացում կ՛ըլլայ։ բերուած նախադասութեանց մէջ տրական հոլովով դրուած բառերը բայց լրացում են։ Տրական հոլովի հիմնական պաշտօններն են մատուացման եւ յանգման անուղղակի խնդիրները։ Ան իր անձը նուիրեց հայրենիքին« իրերը յանձնեցի տիրոջ նախադասութեանց մէջ հայրենիքին« տիրոջը բառերը տրական հոլով են եւ մատուցման անուղղակի խնդիր։ Պիտի փարիմ շքնաղ լանջքիդ ցորեն արտով ծփուն նխադասութեան մէջ լանջքիդ բառը դրուած է տրական հոլովով եւ յանգման անուղղակի խնդիր է։ Ընթերցումը կ՛օքնէ մեր զարգացման նախադասութեան մէջ զարգացման բառը յանգման անուղղակի խնդիր է։ Տրական հոլովով կը դրուին նաեւ նախադասութեան այլ անդամներ։ Մարդ մը նստեր է քարին նախադասութեան մէջ քարին բառը գրուած է տրական հոլովով եւ տեղի պարագայ է։ Տրական հոլովով կրնայ դրուիլ նաեւ ժամանակի պարագան։
Ստորոգութիւն:Հայոց լեզու
Թոմ Հոլընտ
Թոմըս Սթենլի Հոլընտ (անգլ.՝ Thomas Stanley Holland, ) Անգլիացի դերասան մըն է: Ան աւարտած է Լոնտոնի BRIT School for Performing Arts and Technology համալսարանէն, որմէ ետք Ուէսթ Էնտի բեմէն գլխաւոր դերը ստանցնած է Պիլի Էլիըթին Billy Elliot the Musical ներկայացման մէջ:
Ամման
Ամման (عمان), Յորդանանի մայրաքաղաքը եւ երկրի ամենախոշոր քաղաքը։ Նախապէս անուանուեր է Ռապպաթ-Ամմոն, հելլենիսթա-հռոմէական դարաշրջանին՝ Ֆիլատելֆիա: VII-IX դարերուն կը մտնէր արաբական խալիֆայութեան կազմին մէջ։ 1516 թուականէն եւ մինչեւ Առաջին համաշխարհային պատերազմի աւարտը գտնուեր է Օսմանեան կայսրութեան կազմին մէջ։
Պատմութիւն
Ք.Ա. XIII դարուն Ամման քաղաքը (այն ժամանակ Ռապպաթ-Ամմոն) Ամմոնեան թագաւորութեան մայրաքաղաքն էր։ Այդ տարածքը աւելի ուշ գրաւեր են ասորիները, յետոյ՝ պարսիկները։ Եգիպտոսի յույն կառավարիչ Պտղոմէոս II Ֆիլատելֆը այն անուանափոխեր է Ֆիլատելֆիայի։ Այն կը դառնայ նապաթական թագաւորութեան մաս մինչեւ 106 թուականը, որմէ յետոյ Ֆիլատելֆիան կը յայտնուի հռոմէական վերահսկողութեան տակ եւ կը միանայ Decapolis Տեքափոլիսին։
Ք.Ա. 326 թուականին քրիստոնէութիւնը կը դառնայ կայսրութեան հիմնական կրօնը, իսկ Ֆիլատելֆիան՝ բիւզանդական դարաշրջանի քրիստոնէութեան կեդրոն։ Այդ ժամանակաշրջանի եկեղեցիներէն մէկը կը գտնուի քաղաքի ամրոցի մէջ։ Ֆիլատելֆիան անուանափոխուեր է Ամմանի Հասանիտներու ժամանակաշրջանի ընթացքին։ Քաղաքը քանդուած է շարք մը երկրաշարժերու եւ տարերային աղէտներու հետեւանքով եւ մինչեւ 1887 թուականը կը մնար աւերակներու տեսքով։ Քաղաքի վերակառուցումը կը սկսի, երբ Օթոմանեան սուլթանը որոշում կը կայացնէ Ամմանով երկաթուղի իրագործել՝ միացնելով Դամասկոսը եւ Մետինան՝ անորմով իսկ դիւրացնելով եւ՛ ամենամեայ հաճի ուխտագնացութիւնը, եւ՛ առեւտուրը։
Տնտեսութիւն
Քաղաքը կը համարուի կարեւոր արդիւնաբերական կեդրոն։ Ամմանի մէջ կեդրոնացած են սնունդի, (cement) թրծաշաղախի, նաւթամշակման, հիւսուածոյ եւ ծխախոտի արդիւնաբերութեամբ զբաղուող ձեռնարկութիւններ : Կը գործէ միջազգային օդանաւակայան:
Ամմանի մէջ կը գտնուի «Արաբ պանք» դրամատան գլխաւոր գրասենեակը։
Զբօսախաղ, Մարմնամարզ
2009 թուականին Ամմանի մէջ տեղի ունեցած է քրոսի աշխարհի առաջնութիւնը։
Աշխարհագրություն և կլիմա
Քաղաքը կը գտնուի Մեռեալ ծովէն 35 քմ դէպի հիւսիս-արեւելք, Միջերկրական ծովէն 110 քմ դէպի արեւելք եւ Երուսաղէմէն 65 քմ դէպի արեւելք։