cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Աննա Մայիլեան
Պարգեւները
2003 թուականին արժանացած է «Հ. Հ. Վաստակաւոր արտիստուհի» կոչման։
2008 թուականին արժանացել է ՀՀ վաստակավոր արտիստի կոչմանը ։
Երգացանկ
Երգացանկում են հոգեւոր եւ ժողովրդական երգեր, դասական եւ ժամանակակից հայ եւ արեւմտեան երգահաններու ստեղծագործութիւններ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:ՀՀ վաստակաւոր արտիստներ Ստորոգութիւն:Հայ երգչուհիներ Ստորոգութիւն:1970 ծնունդներ Ստորոգութիւն:23 Հոկտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:Երեւան ծնածներ
Պտղնիի Տաճար
Պտղնիի տաճար (յայտնի նաեւ որպէս Պտղավանք), քրիստոնիա եկեղեցի ՀՀ Կոտայքի մարզի Պտղնի բնակավայրին մէջ, վաղ միջնադարեան հայկական ճարտարապետութեան առաւել ուշագրաւ յուշարձաններէն մէկը։ Վանքը ներկայիս կիսաւեր վիճակին մէջ է, պահպանուած են միայն հիւսիսային պատը, հարաւային պատի արեւելեան հատուածը եւ արեւելեան գմբեթակիր կամարը։ Կը պատկանի գմբեթաւոր դահլիճի քովի եկեղեցական կառոյցներուն՝ հանդիսանալով այդ տիպի վաղագոյյն եւ լաւագոյն նմուշը։ Կառուցուած է 6-րդ դարու վերջը 7-րդ դարու սկզբը (ճիշտ թուականը յայտնի չէ)։ Ունի 15,7 մեթր լայնութիւն եւ 30,4 մ երկարութիւն, աղոթասրահի չափսերն են՝ 10,3մ լայնութիւն, 23,8մ լայնութիւն։
Ամբողջովին պահպանուած հիւսիսային ճակատի ստորին մասի կեդրոնը կը գտնուի կամարակամ, երկլանջ կտուրի տակ առնուած շքամուտքը։ Քիչ բարձր, աջ ու ձախ կողմերէն շարուած են երեքական միաձեւ ու միաչափ, կամարունքերով պսակուած լուսամուտներ։ Մակարաունքերու զարդամոտիւները բազմատեսակ են՝ երկրաչափական, բուսական, ինչպէս նաեւ մարդկանց, կենդանիներու ու թռչուններու պատկերներ բովանդակող հարթաքանդակներով։
Հարաւային ճակատին պահպանուած լուսամուտի կամարունքը եւս պատուած է հարթաքանդակներով, որոնք վաղ միջնադարեան հայկական արուեստի եզակի նմուշներ են։ Պատկերուած է Աստուածամայրը, Քրիստոսը, առաքյալները։ Առկայ են աշխարհիկ բովանդակութեան քանդակներ, որոնց անուանում նշուած Մանուել Ամատունին («Մանուէղ Ամատունեաց Տէր» մակագրութեամբ)` հեծեալ, որ կը նետահարէ արդէն վիրաւոր  գազանի մը։ Մանուէլ Ամատունու քանդակէն աջ պատկերուած է առիւծի հետ նիզակով մենամարտող մարդ, որուն հաւանաբար կարելի է նոյնացնել Մանուէլ Ամատունիի որդի` Սահակ Ամատունիի հետ։
1882 թուական
1882 թուական, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 82րդ տարին
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1882 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1882 մահեր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1882
Բերձոր
Բերձոր, քաղաք է Արցախի Հանրապետութեան կենդրոնական մասին մէջ, Քաշաթաղի շրջանի վարչական կենդրոնն է։ Ընկած է Քաշաթաղի շրջանի կենդրոնին մէջ՝ Հագարի գետի միջին հոսանքի աւազանին՝ 1000-1200 մ բարձրութեան վրայ։
Բնակչութիւն
Շրջանով հանդերձ ունի 15 000 բնակիչ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Քաղաքներ
Թորոս Հելվաճեան
Թորոս Հելվաճեան 40 տարիներ առաջ, 1979ին առաջին անգամ ան բեմ կը բարձրանայ «Կոմիտաս» թատերախումին հետ, բեմադրիչ ունենալով Յովհաննէս Հելվաճեանը: 40 տարիներու ընթացքին իր մասնակցութիւնը կը բերէ 45 թատերախաղերու մէջ, աշխատակցելով բեմադրիչներ Վարուժան Խտըշեանի, Պերճ Ֆազլեանի, Վիգեն Ստեփանեանի, Մուշեղ Մուղալեանի, Օննիկ Գանթարճեանի, Զոհրապ Եագուպեանի եւ Յովհաննէս Հելվաճեանի հետ:
Այսօր, Թորոս կը տօնէ իր թատերական կեանքին 40ամեակը՝ միաժամանակ նորոգելով հայ թատրոնին 40 տարիներ եւս ծառայելու իր խոստումը:
Թորոս Հելվաճեան Խաղացած Է եղբօր` Յովհաննէս Հելվաճեանի հիմնած «Կոմիտաս» թատերախումբին հետ շուրջ 35 ներկայացումներ, որոնց երկար ցանկէն կարելի է նշել` «Թաղականին կնիկը», «Սիրոյ միջնորդը», «Մէկ գիշեր սարսափելի կնոջ մը հետ», «Պատերազմը արդեօք վերջացա՞ւ», «Անխելք մարդը», «Ամուրիներու միութեան ժողովը», «Գիւղէն իջնող ղազարներ», «Օթելլօ»:
Դերեր վերցուցած Է Համազգայինի «Գասպար Իփէկեան» թատերախումբին մէջ Վարուժան Խտըշեանի բեմադրութեամբ «Փլրեցի Եփփէն»-ին մէջ, Մուշեղ Մուղալեանի «Դիմակի թատրոն»-ին հետ` «Նազարը Պանանիստանի մէջ», «Մոռնալ Հեռոսդատին» եւ այլ ներկայացումներու մէջ:
Բեմ բարձրացած Է Զոհրապ Եագուպեանի «Փորձառարական թատրոն»-ին, ՀԲԸՄ-ի «Վահրամ Փափազեան»-ին եւ Համազգայինի «Համօ Օհանջանեան» մասնաճիւղին հետ եւ այլն»:
Օթելլօի Բեմադրութիւնը՝ Լիբանանի «Կոմիտաս» Թատերախումբի 40ամեակին Առիթով
Յովհաննէս Հելվաճեանի թատերական գործունէութեան եւ անոր ղեկավարած «Կոմիտաս» թատերախումբին հիմնադրութեան 40ամեակին առիթով Երեքշաբթի, 3 Յունուար 2017-ին, երեկոյեան ժամը 9:00-ին, «Յակոբ Տէր Մելքոնեան» թատերասրահին մէջ տեղի ունեցաւ Ուիլեըմ Շէյքսփիրի «Օթելլօ» թատերախաղի ներկայացումը՝ բեմադրութեամբ եւ մենակատարութեամբ Յովհաննէս Հելվաճեանի: Նոր մեկնաբանութեամբ «Օթելլօ»ի ներկայացման իրենց մասնակցութիւնը բերին նաեւ՝ Թորոս Հելվաճեան (խաղարկութիւն եւ ձայն)
Պարգեւներ
Թորոս Հելվաճեան մասնակցած է նաեւ Համազգայինի կազմակերպած գեղարուեստական մրցանքներու եւ 1982-1983 տարեշրջանին տիրացած ոսկեայ մետալի` Յովհաննէս Թումանեանի «Կաթիլ մը մեղր» բանաստեղծութեան արտասանութեան համար:
Աղբիւրներ
Լիբանանահայ Թատրոնի Ծառան` Թորոս Հելվաճեան (40 Տարուան Գործունէութեան Առիթով)
թատրոնի սպասարկուներէն՝ Թորոս Հելվաճեանի 40ամեայ վաստակը
Բեմադրութիւնը՝ Լիբանանի «Կոմիտաս» Թատերախումբի 40ամեակին Առիթով
[http://archive.aztagdaily.com/archives/175449 Վարդանանց Ոգեկոչում. Թատերական Երգախառն Մատուցումով]
Ստորոգութիւն:դերասան
Վեհանցականութիւն
Վեհանցականութիւնը (Transcendentalism) փիլիսոփայական շարժում է, որ զարգացաւ 1820-ական եւ 1830-ական թուականներու վերջին Միացեալ Նահանգներուն արեւելեան շրջաններուն մէջ ։
Հիմնական գաղափարը մարդոց եւ  բնութեան միջեւ բնորոշ բարութեան մէջ կը կայանայ, երբ հասարակութիւնն ու անոր հաստատութիւնները աղաուաղեր են անհատին մաքրութիւնը. մարդիկ լաւագոյնը կը զգան, երբ իսկապէս ինքնավստահ եւ անկախ են:
Վեհանցականները, Աստուածային փորձառութիւնը իբրեւ առօրեայի բնորոշ յատկութիւն կը սեպեն, փոխանակ հեռաւոր երկինքին հաւատալը: Վեհանցականները ֆիզիքական եւ հոգեկան երեւոյթները գործնական ընթացքին կարեւոր մասը կը նկատեն։
Վեհանցականութիւնը կը շեշտէ ներքին մտատեսութեան կարեւորութիւնը փորձառական հմտութեան նկատմամբ: Հետեւորդները կը կարծեն, որ անհատները ամբողջովին ունակ են ինքնատիպ պատկերացումներ յառաջ բերելու ՝ անցեալի տէրերուն հանդէպ քիչ ուշադրութեամբ եւ յարգանքով վերաբերուելով: Շարժումը յառաջացաւ որպէս արձագանք ՝ բողոքելու այդ շրջանին մտաւորականութեան եւ հոգեւոր ընդհանուր վիճակին դէմ: Հարվըրտի աստուածաբանական դպրոցին մէջ ուսուցանուող the Unitarian church Միադաւան եկեղեցուոյ վարդապետութիւնը սերտօրէն կապ ունէր անոր հետ:
Վեհանցականութիւնը յառաջացաւ «անգլիական եւ գերմանական գեշապաշտութենէն «ռոմանդիսիզմ»-էն, Եոհան Կոդֆրիտ Հըրտըրի եւ Ֆրիտրիխ Շլայըրմախըրի աստուածաշունչի քննադատութենէն, Տէյուիտ Հիւմի սկեպտիկանութիւն» եւ Իմմանուէլ Քէնդի վեհանցական փիլիսոփայութենէն ու գերմանական իտիալականութենէն:
Միլլըրն ու Վերսլուիսը, Էմանուէլ Սուիտընպըրկին «Emanuel Swedenborg» եւ Ճէյքըպ Պոհմէին «Jakob Böhme» Վեհանցականութեան վրայ համատարած ազդեցութիւն ունեցող մտաւորականներ կը համարեն: Վեհանցականութիւնը նաեւ միտքի փիլիսոփայութեան եւ հոգեւոր առումով՝ զօրաւոր կերպով ազդեցուեցաւ, հատկապէս Ուփանիշատներու «Upanishads» վերաբերեալ հինտուական «Hindu» բնագիրներէն:
Վաչէ Խարմանտայեան
Վաչէ Խարմանտայեան, հայ նկարիչ, ծնած է 1906-ին Կիւրին:
Կենսագրութիւն
Ազատ ժամերուն գծագրութեան դասեր կ'առնէ Տիկին Էռնէսթէն եւ անկէ քաջալերուած՝ մեծաքայլ կը յառաջդիմէ։ Ապա նկարչութեան դասընթացք մը բանալով, ան գծագրութեան դասեր կու տայ 15 որբերու։
Երէց եղբայրն է ծանօթ նկարիչ՝ Յարութիւն Կալենցի: Կը հաստատուի Թրիփոլի եւ կը սկսի Լիբանանի գեղեցիկ տեսաբանները նկարել։
1939-ին, կը մասնակցի Նիւ Եորքի միջազգային ցուցահանդէսին, ուր կը ստանայ «Մէտայլ Տօննէօր»: Յունուար 1948-ին, ցուցահանդէս մը տուաւ Թրիփոլիի մէջ, որ ժամանակին մեծ ուշադրութեան հանդիսացաւ։
Բնութիւնը հարաղատ գիծերով պատկերացուած է Վաչէ Խարմանտյեանի նկարներուն մէջ։ Անոր գործերը իր եղբօրը տաղանդաւոր նկարիչ՝ Յարութիւն Կալենցէն բոլորովին տարբեր աշխատելու ձեւ մը կը մատնեն։ Գոյներու եւ գիծերու ներդաշնակութիւնն է անոր դաշտանկարներուն եւ ծովանկարներուն մէջ տիրապետողը։
Մայիլիս տը Քեղանկալ
Մայիլիս տը Քեղանկալը (16 Յունիս 1967, Ֆրանսա), ֆրանսացի գրագէտ։
Ծնած է 16 Յունիսի, 1967, Թուլոն կոչուած քաղաքը, Ֆրանսայի հարաւը, Թուլոն քաղաքը. Մեծցաւ Լը Հաւղ քաղաքը, Ֆրանսայի ատլանտիկ եզերքին հիւսիսային ծայրը. Իր նաւավար հայրն ու ծովեզերեայ բնութիւնը շատ ազդեցին իր աշխատանքը։ Ղուան քաղաքին Ժան-տարք լիկէոնը ուսանելէ ետք գնաց Փարիզ, ուր, 1985 թուականէն մինչեւ 1990 թուականի պատմութիւն, փիլիսոփայութիւն եւ ազգագրականութիւն ուսանելու։
1991 թուականէն մինչեւ 1996 թուական կ՚աշխատի Կալիմար հրատարակչութիւնները, ու երկու անգամ Ամերիկա կ՚երթայ։ Ուսուման կը վերադարնայ 1998 թուականին, ընկերային գիտութիւն սորվելու։
Վարդան Օսկանեան
Վարդան Օսկանեան (կամ՝ Օսկանյան,) նախկին Հայաստանի Հանրապետութեան Արտաքին Գործոց Նախարարն է, ինչպէս նաեւ Սիվիլիթաս Հիմնադրամի հիմնադիրը:
Անձնական կեանք
Վարդան Օսկանեան ամուսնացած է Դկ. Նանի Օսկանեանի հետ եւ ունի երկու տղայ զաւակ:
Հայերը Եգիպտոսի մէջ
Հայերը Եգիպտոսի մէջ հաստատուած են հին դարերէ ի վեր։
Ներկայիս, Եգիպտոսի Հայ գաղութին բնակչութիւնը բաժնուած է երկու շրջաններու մէջ. 9,000 հոգի՝ Գահիրէի եւ 4,000՝ Աղեքսանդրիոյ մէջ։
Եգիպտահայերը տնտեսապէս եղած են ինքնազբաղ գործարարներ կամ արհեստաւորներ եւ ունեցած են բարձր մակարդակի կրթութիւն :
Հին Ժամանակաշրջան
Հայերը Եգիպտոսի մէջ գոյութիւն ունեցած են Զ. եւ Է. դարերէն ի վեր : Այդ ժամանակաշրջանին Հայկական զoրամասեր կազմուած են Եգիպտոսի մէջ, ուր Հայ գաղութը նաեւ Եգիպտոսի մէջ ստանձնած է կառավարական դիրքեր : Հայերը Եգիպտոսի մէջ կ'ապրէին աշխուժ ձեւով, ուր կը զբաղէին արտադրութեամբ, տնտեսութեամբ եւ ճարտարապետութեամբ՝ բարելաւելով երկիրին վիճակը:
Արաբական Խալիֆայութեան Ժամանակաշրջանը
Արաբական խալիֆայութեան տիրապետութեան տարիներուն, Հայ գաղութը Եգիպտոսի մէջ փոքրացած է։ Պատմական աղբիւրները, որոնք Արաբական Խալիֆայութեան շրջանին կ'անդրադառնան Եգիպտահայերուն մասին, քիչ են: Անոնք կ'անդրադառնան միայն հաւատափոխ Հայ պաշտօնեաներու մասին: Օրինակ՝ խալիֆայութեան տիրապետութեան առաջին շրջաններէն յուշագրութիւններ կան Վարդան-Ալ-Ռումի կոչուող Հայու մը մասին, որ իբրեւ դրօշակակիր, ծառայած է խալիֆայութեան բանակին մէջ, մասնակցելով Ամր զօրավարին Եգիպտական արշաւանքներուն: Ան, ըստ յուշագրութիւններուն, մեծ քաջութիւն ցուցաբերած է: Ըստ կարգ մը տեղեկութիւններու, խալիֆայութեան տիրապետութենէն ետք Եգիպտոսի մէջ, Ամր զօրավարը հիմնած է Ֆուսթաթ քաղաքը, եւ անոր շինարարութեան աշխատանքներուն մասնակցած է նաեւ Վարդան-Ալ-Ռումին, որ այդ քաղաքին մէջ կառուցած է «Սուք-Ալ-Վարդան» անունով շուկայ մը եւ «Տար-Ալ-Նահաս» անունով պալատ մը :
Արաբական Խալիֆայութեան տիրապետութեան ազատագրումէն ետք, Եգիպտոսի պաշտօնապէս տիրապետած են իր կառավարիչները, որոնք կոչուած են էմիրներ։ Այդ էմիրներուն մէջ կը յիշուին նաեւ քանի մը Հայեր: Արաբական պատմիչները մեծապէս կը գովաբանեն Եգիպտահայ Ալի-Պին-Եահեա-Հասսան-Ալ-Արմանին, որ երկու անգամ Եգիպտոսի կառավարիչ նշանակուած է՝ 841-ին եւ 849-850 թուականներուն ընթացքին։
Ֆաթիմեան Ժամանակաշրջան
Հայ գաղութը Եգիպտոսի մէջ ապրած է բարգաւաճ վիճակի մը մէջ Ֆաթիմեան ժամանակաշրջանին, ուր անոնք կը վայելէին առեւտրական, մշակութային, եւ կրօնական ազատութիւն: Այս ժամանակաշրջանին՝ Ժ. դարուն, Եգիպտահայերուն թիւը կը բարձրանայ, երբ աւելի շատ Հայեր Սուրիայէն եւ Պաղեստինէն կը գաղթեն դէպի Եգիպտոս՝ ազատելու Սելճուքներու տիրապետութենէն: Հայերը իրենց քաղաքական կեանքը Եգիպտոսի մէջ կը սկսին 1074-ին, երբ անոնց բնակչութեան թիւը շուրջ 30,000 էր: Հայկական ծագումով նախարարներ ձեւաւորած են Ֆաթիմեան ժամանակաշրջանին պատմութիւնը՝ սկսելով Պատր-Ալ-ժամալիէն եւ անոր որդւոյն՝ Ալ-Աֆթալ Շահնշահէն, հասնելով Թալալ-ըպն-Ռուզիքին ու անոր որդւոյն՝ Ռուզի-ըպն-Թալալին:
Մեմլուքներու ժամանակաշրջան
Մօտաւորապէս 10,000 Հայեր գերի տարուած են Կիլիկիոյ Հայկական Թագաւորութեան արշաւանքին ընթացքին, որ տեղի ունեցած է 1266 եւ 1375 թուականներուն: Եգիպտոս հասնող այս հայերը կա՛մ մեմլուքներ էին, կամ ալ՝ ստրուկներ : Անոնք Եգիպտոսի մէջ կը զբաղին հողագործութեամբ եւ արհեստագիտութեամբ: Իսկ երիտասարդները կրթութիւն կը ստանան բանակին ճամբարներուն մէջ, հետագային դառնալով բանակայիններ:
ԺԴ. դարու սկիզբին, պառակտում մը տեղի կ'ունենայ Հայկական եկեղեցւոյ մէջ, որուն պատճառով Երուսաղէմի Սարգիս Պատրիարքը հրամանագիր մը կը խնդրէ Սուլթան Ալ-Մալիք ալ-Նասիրէն, որմով արտօնութիւն կը ստանայ Մեմլուք Հայերուն համախմբուելու եւ միանալու Երուսաղէմի Հայոց Պատրիարքութեան հովանիին տակ: Մէկ խօսքով՝ Հայերը կրօնական ազատութեան արտօնութիւն կը ստանան:
Մուհամատ Ալիի Ժամանակաշրջանը
Մուհամատ Ալիին իշխանութիւնը (1805-1849) կ'աշխուժացնէ Հայերուն գաղթը դէպի Եգիպտոս. Վերջինս Հայերը կը հասցնէ կառավարական կարեւոր դիրքերու, որոնք իրենց կարգին կը զարգացնեն Եգիպտոսի տնտեսական վիճակը : Մուհամատ Ալիին իշխանութեան ժամանակաշրջանին Հայկական եկեղեցիներ կը կառուցուին: Կը հիմնուին Հայ ուղղափառ եւ Կաթոլիկ եկեղեցիները: Այդ օրերուն հայ գաղթողներուն թիւը դէպի Եգիպտոս կը հասնի 2,000-ի :
Պօղոս Եուսիֆեան (1768-1844), Եգիպտոսի Հայ բնակիչներէն մէկը, այդ օրերուն կը զբաղէր առեւտրականութեամբ եւ դրամավարութեամբ: 1837-ին, Մուհամատ Ալին զինք կը նշանակէ վաճառականական գրասենեակին պատասխանատու, որպէսզի կառավարէր իր տնտեսական գործունէութիւնները:
Ցեղասպանութենէն ետք (1915 - 1952)
Հայոց ցեղասպանութիւնեան իբրեւ հետեւանք՝ Հայ ժողովուրդէն մաս մը կը գաղթէ դէպի Եգիպտոս:
1917-ին, Եգիպտոսի մէջ Հայ գաղութին ընդհանուր թիւը կը հասնի 12,854-ի:
1927-ին թիւը կը հասնի իր գագաթնակէտին՝ 17,188-ի: Հայերուն մեծ մասը կը բնակէր Գահիրէի եւ Աղեքսանդրիոյ քաղաքներուն մէջ:
Հայերուն աւելի քան 80%-ը կը զբաղէր արհեստներով կամ վարչական գործերով, 5%-ը բանուոր էր, իսկ փոքր մաս մըն ալ՝ երկրագործ:
Այդ ժամանակաշրջանին, Եգիպտահայ գաղութը եղած է հարուստ գաղութ մը՝ բաղդատմամբ Մերձաւոր Արեւելքի միւս Հայ գաղութներուն:
Ճամալ Ապտուլ Նասէրի 1952-ի յեղափոխութենէն ետք, Եգիպտահայերը սկսած են գաղթել դէպի Եւրոպա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ, եւ Աւստրալիա:
Անժէլ Էթունտի Էսամպա
Անժէլ Էթունտի Էսամպա (, Տուալա, Քամերուն), քամերունցի ֆոթոլրագրող, ապրած եւ աշխատած է Ամսթերտամի մէջ: Առաւել յայտնի է իր սեւ ու սպիտակ լուսանկարներով: Լուսանկարներուն մէջ հիմնականին կը գերակշռեն ափրիկացի կանայք` որպէս նիւթեր: Էսամպան ունեցած է աւելի քան 200 ցուցահանդէս աշխարհի տարբեր երկիրներու մէջ, ինչպէս նաեւ` անոր աշխատանքները հրատարակուած են տարբեր ամսագրերու եւ թերթերու մէջ :
Կենսագրութիւն
Անժէլ Էթունտի Էսամպան ծնած է 1963-ին եւ մեծցած է Եաունտէի մէջ : Տասը տարեկանին տեղափոխուած է Փարիզ: Դասեր ստացած է Եագայի Հոլանտական մասնագիտական լուսանկարչական դպրոցէն ներս: Յետագային տեղափոխուած է Ամսթերտամ, ուր 1982-ին սկսած է ուսանիլ Nederlandse Fotovak դպրոցէն ներս (Հոլանտական մասնագիտական լուսանկարչական դպրոց) Essamba attended the Lyceum in Paris, where she studied philosophy, dance, and photography. :
Լուսանկարչական աշխատանք
Էսամպայի հիմնական աշխատանքները կեդրոնացած են սեւ ու սպիտակ լուսանկարչութեան վրայ: Անոր առաջին ցուցահանդէսը կազմակերպուած է 1984-ին, Ամսթերտամի Gallerie Art Collective պատկերասրահէն ներս: Անոր սեւ ու սպիտակ լուսանկարներու «Սպիտակ գիծ» շարքը 1996-ին Նանտի մէջ կայացած Festival des Trois Continents փառատօնին արժանացած է Prix Spécial Afrique մրցանակի: Ան կը ցանկանայ, որ իր աշխատանքները քննարկում առաջացնեն մարդոց ու մշակոյթներու միջեւ: Անոր ստեղծագործութիւնները մեծ ազդեցութիւն կրած են իր ափրիկեան ծագումէն, ինչպէս նաեւ` անոր բազմազան մշակութային միջավայրէն : Պատկերելով իր անձնական փորձն ու պատմութիւնը, մշակոյթը, միջավայրի ազդեցութիւնները` Էսամպայի լուսանկարները արուեստի հմտութեան համադրում են մեծ զգացմունքայնութեան հետ : Ան իր աշխատանքները ցուցադրած է Ափրիկէի մէջ, Ասիոյ, Եւրոպայի, Լատինական Ամերիկայի, Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններուն եւ ԱՄՆ-ի մէջ կայացած շարք մը ցուցահանդէսներուն, որոնցմէ են Հաւանայի պիէնալէն (1994), Վենետիկի Պիէնալէն (1994), եոհանեսպուրկի Պիէնալէն (1995), Երեք մայր ցամաքներու փառատօնը (1996). Էսամպան մեծ հետաքրքրութեամբ ներկայացուցած է սեւամորթ կանանց լուսանկարներ, եւ իր մատուցման ձեւով մարդահրաւէր նետած է ափրիկացի կանանց պատկերելու եւրոպակեդրոն մօտեցման: Անոր աշխատանքները կը մարմնաւորեն խորհրդաւորութիւն եւ էրոտիզմ` պատկերելով բարձր զգացմունքայնութեամբ կանանց մարմիններ :
Հայերը Եգիպտոսի մէջ
1952-ի Յեղափոխութենէն Ետք
Որովհետեւ Եգիպտահայերուն մեծամասնութիւնը կը զբաղէր անձնական գործերով, այս ընկերվարական օրէնքները վատ ազդեցութիւն կ'ունենան անոնց աշխատանքներուն վրայ: Այդ պատճառով, Եգիպտոսի Հայ գաղութին թիւը կը նուազի:
Ներկայ Իրավիճակ
Ներկայիս Հայերը Եգիպտոսի մէջ մնայուն բնակիչներ եւ քաղաքացիներ են: Անոնց համար հայկական մշակութային եւ աւանդական սովորութիւնները կը պահպանուին սերունդէ սերունդ:
Այսօր հայերուն մեծամասնութիւնը կը բնակի Գահիրէի մէջ:
Հակառակ Հայկական դպրոցներուն եւ ակումբներուն գոյութեան, այսօր Եգիպտոսի Հայ գաղութին նոր սերունդը, երիտասարդները, չեն խօսիր Հայոց լեզուն եւ Հայկական դպրոցներ չեն յաճախեր:
Եգիպտոսի Հայ համայնքին եկեղեցիներն են, որոնք իրենց ուսերուն կը վերցնեն հայերը համախմբելու կարեւոր դերը: Ներկայիս, Եգիպտահայերը շատ մասնակցութիւն չունին Եգիպտոսի  ​​քաղաքական կեանքին մէջ:
Հայաստանի Հանրապետութեան Դեսպանատունը՝ Գահիրէի մէջ
Եգիպտոս արաբական աշխարհի առաջին երկիրներէն է, որ 1991-ին ճանչցած է Հայաստանի անկախութիւնը: 8 Մարտ 1992-ին հաստատուած են դիւանագիտական յարաբերութիւններ՝ երկու երկիրներուն միջեւ: Նոյն թուականի Սեպտեմբերին, Գահիրէի մէջ բացուած է Մերձաւոր Արեւելքի մէջ Հայաստանի Հանրապետութեան առաջին դիւանագիտական ներկայացուցչութիւնը:
Դեսպանութիւնը տեղակայուած է Գահիրէի Զամալէք կղզի-թաղամասին մէջ, ուր կը գտնուին նաեւ բազմաթիւ այլ պետութիւններու դեսպանութիւններ:
Մշակութային կեանք
ԺԹ. դարէն սկսեալ, Եգիպտոս եղած է Հայ մշակութային եւ քաղաքական կեդրոն մը, ուր այցելած են այդ ժամանակաշրջանի կարեւոր դէմքերէն՝ Կոմիտաս վարդապետ, Անդրանիկ Օզանեան, եւ Մարտիրոս Սարեան:
Հայերը Եգիպտոսի մէջ ունին՝
Հայ համայնքը Եգիպտոսի մէջ ունի նաեւ չորս ակումբ Գահիրէի եւ երկու ակումբ՝ Աղեքսանդրիոյ մէջ, ինչպէս նաեւ՝ Հայկական պարախումբ եւ երգչախումբ:
Լրագրութիւն
Ներկայիս, Եգիպտոսի մէջ կը հրատարակուին երկու Հայկական օրաթերթեր եւ մէկ շաբաթաթերթ՝
Մարզական Կեանք
Հայերը Եգիպտոսի մէջ ունին մարզական ակումբներ՝
Դպրոցներ եւ Հաստատութիւններ
1828-ին Եգիպտոսի մէջ հիմնուած է առաջին Հայկական Եղիազարեան դպրոցը: 1854-ին, անիկա կոչուած է Խորէնեան՝ Մովսէս Խորենացիի անունով: Իսկ 1907-ին Նուպար Փաշան հիմնած է Գալուստեան Հայկական դպրոցը Գահիրէի մէջ:
1890-ին, Պօղոս Եուսիֆեանը հիմնած է Պօղոսեան դպրոցը Աղեքսանդրիոյ մէջ:
Ներկայիս, ամէնէն նոր Հայկական դպրոցը Եգիպտոսի մէջ Նուպարեան դպրոցն է, հիմնուած՝ 1925-ին, Պօղոս Նուպարի ջաքերով:
Եկեղեցիներ
Հինգ Հայ Առաքելական եկեղեցիները կը պատկանին Հայաստանի Առաքելական Ս. Եկեղեցւոյ, Եգիպտոսի թեմին։
Հայ Կաթոլիկ եկեղեցիներն են՝
Հայ Աւետարանական Եկեղեցի՝
Արքայազն Չարլզ
'''Չարլզ Գ. Արքայ (Charles III), ամբողջական անունը՝ Չարլզ Ֆիլիփ Արթըր Ճորճ''' (Charles Philip Arthur George ), 8 Սեպտեմբեր 2022-էն ի վեր՝ Միացեալ Թագաւորութեան թագաւոր։
Մեծն Բրիտանիոյ զինուած ուժերու գերագոյն գլխաւոր հրամանատար, Անգլիոյ եկեղեցւոյ գերագոյն կառավարիչ եւ Ազգերու համագործակցութեան ղեկավար։ Գործող միապետ տասնչորս անկախ պետութիւններու՝ Աւստրալիա, Անթիկուա եւ Պարպուտա, Պահամեան կղզիներ, Պելիզ, Կրենատա, Քանատա, Նոր Զելանտա, Փափուա Նոր Կինէ, Սեն Վինսենթ եւ Կրենատիններ, Սեն Քիթս եւ Նեւիս, Սեն Լիւսիա, Սողոմոնի կղզիներ, Տուվալու եւ Ճամայքա։
1958-ին նշանակուած է Ուելսի արքայազն:
1969-ին անոր գործունէութիւնը սկսած է։
1981-ին ամուսնացած է լէյտի Տայանա Սպենսըրին հետ, որմէ ունի երկու որդի՝ Ուիլիամը եւ Հերին։
Զոյգը ամուսնալուծուած է 1996-ին:
2005-ին Չարլզն ամուսնացած է իր երկարամեայ ընկերուհիին՝ Քամիլա Փարքըրին հետ։
Ան հիմնադրած է «The Prince's Trust» երիտասարդական բարեգործական կազմակերպութիւնը:
Ճենթըլ Պարն Ագարակը
Ճենթըլ Պարն ագարակը կը գտնուի Սանթա Քլարայի շրջանը, Լոս Անճելըս քաղաքին հիւսիսը : Հիմնուած է 1999-ին:
Արքայազն Չարլզ
1976-ին, հովանաւորած է «Prince's Charities»ը եւ հանդիսացած է աւելի քան 400 այլ բարեգործական կազմակերպութիւններու հովանաւոր, նախագահ կամ անդամ։
Ճենթըլ Պարն Ագարակը
Այս ագարակը կ'ընդունի ոչ միայն ագարակի անասուններ, սակայն նաեւ` շուներ, կատուներ, լամաներ, որոնց նկատմամբ մարդիկ վատ վերաբերում ցուցաբերած են: Այս անասունները հոն կը խնամուին եւ կամաց-կամաց դարձեալ վստահութիւն կ'ունենան մարդոց հանդէպ:
Արքայազն Չարլզ
Բնապահապան Չարլզը աջակցած է գիւղատնտեսութեան գործողութիւններուն:
Մեծն Բրիտանիոյ պատմութեան մէջ եղած է ամէնէն երկար կառավարող Ուելսի արքայազնը եւ գահաժառանգը (1958-2022), որուն համար ալ կոչուած է արքայազն Չարլզ:
8 Սեպտեմբեր 2022-ին, Չարլզ Ֆիլիփ Արթըր Ճորճը մօրը մահէն անմիջապէս ետք, դարձած է Բրիտանիոյ թագաւոր:
Փթահ
Փթահ (Φθα )` եգիպտական դիցաբանութեան մէջ Մեմփիսի հովանաւոր արարիչ աստուած է: Արհեստաւորներու եւ ճարտարապետներու աստուածն է: Մեմփիսի եռեակին պատկանող Սեքհմեթի ամուսինն է եւ Նեփերթումի հայրը:
Տեսքը
Հին Եգիպտոսի այլ աստուածներու նմանութեամբ ունի զանազան ձեւեր: Երբեմն կը ներկայացուի կարճահասակ, մերկ տեսքով: Շատ պարագաներուն կը պատկերուի կանաչ մաշկով, աստուածային մորուքով, ձեռքին բռնած ունենալով ուժի, կեանքի եւ կայունութեան խորհրդանիշերով գաւազան:
Ծագումը եւ Նշանակութիւնը
Փթահը արարիչ աստուած մըն է, որ գոյութիւն ունեցած է ամէն բանէն առաջ եւ իր կամքով յղացաւ աշխարհի ստեղծումը. քսանհինգերորդ հարստութեան ատենը, Նուպիոյ Շապաքա փարաւոնը: Փթահը հովանաւորն է արհեստաւորներու, մետաղագործներու, հիւսներու, նաւաշինարարներու եւ քանդակագործներու: Միջին Թագաւորութենէն սկսեալ ան դարձաւ Եգիպտոսի հինգ գլխաւոր աստուածներէն մին՝ Ռայի, Իսիսի, Օսիրիսի եւ Ամոնի հետ միասին:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Եգիպտական աստուածներ
Լեհաստանի Հայերը
Տակաւին 14-15-րդ դարերուն Լեհաստանի մէջ ապաստան գտած են մեծ թիւով հայ գաղթականներ, որոնք դարեր շարունակ հաշտ ու խաղաղ ապրած են տեղի բնակչութեան հետ։ Լեհաստանի հայ գաղութը ստովարացաած է հատկապէս Բագրատունեաց մայրաքաղաք Անիի կործանումէն յետոյ։ Անոնց մէջ եղած են հմուտ արհեստաւորներ, երկրագործներ, առեւտրականներ, որոնք ըստ ամենայնի նպաստած են լեհական պետութեան զարգացմանը, յարկ եղած դէպքին զենքով պաշտպած են երկրի անվտանգութիւնը։ Արեւելքին մէջ Լեհական դիւանագիտութեան ռահվիրաններն էին Յան Սոբեսկին, Սեֆեր Մուրատովիչը, Շիմոն Պետրովիչը, Ռոմաշկեւիչը եւ ուրիշներ։ Անոր շնորհիւ լեհ թագաւորները հովանավորած են հայերին՝ անոնց ընձեռելով զանազան արտօնութիւններ, շնորհել ազգային սովորութներու եւ կրօնի պահպանութեան իրաւունք։ Լեհահայերը կառուցած են եկեղեցիներ (կաթոլիկ), հիմնած են դպրոցներ, հիւանդանոցներ։ 17-րդ դարի ընթացքին անոնք ունէին տպարան եւ թատրոն։ Լեհահայերը տուած են նշանաւոր գիտնականներ (Մելխիոր Ստեֆանովիչ, Սահակովիչ Կասյան, Շիմոն Պետրոսովիչ, Յակոբ Առաքելովիչ, Ստեփանոս Ռոշքա, Գոգոժ Փիրամովիչ եւ ուրիշներ), պատմիչներ (Յովհաննես Կամենեցացի, Սիմեոն Լեհացի, Յան Տոմաշ Յուզեֆովիչ), բանաստեղծներ ու երաժիշտներ (Շիմոն Շիմոնովիչ, Տոմաչ Նարգիլեւիչ, Յոզեֆ Դիոնեզի Մինասովիչ, Կայեթան Աբգարովիչ, Ադոլֆ Աբրահամովիչ, Յուզեֆ Նիկորովիչ, Կարոլ Միկուլին եւ ուրիշներ)։ Անոնք հիմնական ապրած են Լվովի մէջ, Կամենեց-Պոդոլսկայի, Լուցկայի, Վոլինայի, Ռաշկովայի, Կրակովայի, Պոզնայի, Վրոցլավի, Լյուբլինի եւ Վարշավայի մէջ։ 18-րդ դարուն վերջին եւ 19-րդ դարու սկզբին մասնատուած լեհական հողերուն մէջ մնացած են փոքրաթիւ, հիմնականին կաթոլիկ հայեր, որոնք աստիճանաբար ձուլված են։ Ներկայիս Լեհաստանում բնակվում է 92.000 հայ, որոնց մեծ մասը Հայաստանից արտագաղթել են վերջին 10-15 տարիների ընթացքում։ անոնց մի մասը լեհ հասարակության մեջ որոշակի դիրքի է հասած. զբաղուած են պետական կառոյցներու մէջ, գիտութեան ու մշակոյթի բնագավառներուն մէջ։ 1980 թ.-ին Կրակովույի մէջ գործած են Հայ մշակոյթի համակիրներու շրջանակը (ընկերութիւն), 1985 թ.-էն՝ Հայ մշակութային ընկերութիւնը, որոնց նպատակն է համախմբել լեհահայությանը, վերականգնել անոնց մշակութային ավանդութիւններն ու կապեր հաստատել Հայաստանի հետ։ կը գործեն Սուրբ Երրորդութիւն հայ գաթոլիկ եկեղեցին Գլիվիցայիի մէջ, միակ առաքելական Սուրբ Վասիլ եկեղեցին Վարշավայի մէջ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայկական սփիւռք Ստորոգութիւն:Լեհաստան
Մուշեղ Գ. Մամիկոնեան
'''Մուշեղ Գ. Մամիկոնեան''' հայ սպարապետ մըն էր, որ Բէրզիոյ Իսլամական պատերազմին ընթացքին կռուած է Արաբներուն դէմ։ Ան մահացած է Քատիսիոյ Պատերազմի ընթացքին։
Կենսագրութիւն
Մուշեղ Մամիկոնեանի ընտանիքը տեղափոխուած է։ Հայոց Պատմութիւնը Մուշեղը կը կոչէ Դաւիթ Մամիկոնեանի զաւակ մը։ Ըստ Քրիստ Սէդիբանի, Դաւիթ հաւանականօրէն որդին էր Համազասպի, որ Մուշեղ Բ. Մամիկոնեանի զաւակն էր։ Բայց, «Cyril Toumanoff» Դաւիթը կը համարէր Վահան II-ի զաւակ։
Վախճան
636-ին, մուշեղ Գ., որ գլուխն էր բանակի մը որ բաղկացած էր 3000 այր մարդէ, եւ Նովիրաք Գրիգոր Բ., որ գլուխն էր բանակի մը որ բաղկացած էր 1000 այր մարդէ, այն հայերն էին, որոնք միացան Սասանեաններուն, որոնք կը պատրաստուէին կռուելու համար Իսլամ Արաբներուն դէմ։
Մուշեղ Գ., իր երկու եղբօրորդիներով, քրոջորդիով, եւ իր որդիով՝ Գրիգոր Բ.ով, մեռաւ պատերազմի ընթացքին, որ կ'ընդգրկէր Սասանեան կայսրը եւ մեծ մաս մը Սասանեան բանակէն ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայեր
Պտոյտ մը Պոլսոյ թաղերու մէջ
Բովանդակությունը ընդգրկում է հետեւեալ գլուխերը՝
Միջագիւղ, Գում-Գաբու, Գասըմ փաշա, Պէշիկթաշ, Քարակէոմրիւք եւ Սալամաթոմրուք, Էյուպ, Գատը Գիւղ, Րումելի Հիսար, Սելամսըզ, Թոփ Գաբու, Կէտիկ Փաշա, Սկիւտար Ենի Մահալէ, Բերա, Պալատ, Իճատիէ, Սամաթիա, Քուզկոնճուք, Արտաքին Գում-Գաբու, Խաս Գիւղ, Գընալը Կղզի, Պօյաճի Գիւղ, Ղալաթիա, Գուրու Չիշմէ, Էյուպ Սուրբ Աստուածածին, Պէօյուք Տէրէ, Ենի Գաբու, Քարթալ, Գանտիլլի, Ենի Մահալէ Սամաթիոյ, Նարլը Գաբու, Պէյքոզ, Մաքրի Գիւղ, Ֆերի Գիւղ, եւ Ենի Գիւղ։
Միջագիւղ
Քարակէոմրյուք եւ Սալամաթոմրուք
Արդի ժամանակներում, մի քանի հրատարակություններ լույս են տեսել, ինչպես՝
Ստորոգութիւն:Գիրքեր այբբենական կարգով
Պատմողական Սեռի Տեսակներ
Պատմողական սեռի հին տեսակներէն են՝
Այս տեսակներուն հասարակաց յատկանիշն է ժողովուրդին հաւաքական արտադրութիւն ըլլալը՝ բազմադարեան հոլովոյթի մը մէջ։ Բացի ատկէ՝ իւրաքանչիւրը ունի իր իւրայատկութիւնները։
Բոլոր այս տեսակներէն, իր կարեւորութեամբ կը զանազանուի վերջինը՝ ժողովրդական դիւցազնավէպը, որ հարազատ հայելին է տուեալ ժողովուրդի մը ազգային նկարագիրին եւ ձգտումներուն, ինչպէս Սասունցի Դաւիթը՝ հայ ժողովուրդի պարագային։
Պատմութիւն
Սակայն դիւցազնավէպը, միւս հին տեսակներուն նման, նպաստած է նոր տեսակներու ծնունդին։
Վէպ
Նոր ժամանակներու պատմողական տեսակներէն է վէպը։ Անիկա արձակ գեղարուեստական ​​գրականութեան պատմողական աշխատանք մըն է, որ կը պատմէ զգալի երկարութեամբ մարդկային փորձառութիւններու մասին :
Առաջին նշանաւոր վէպերը կը ստեղծուին ԺԶ. եւ ԺԷ. դարերուն՝ Վերածնունդի եւ դասական գրականութեան դարերուն, Ռապըլէի ու Սերվանտեսի պէս գրագէտներու գրիչով։ Իսկ ԺԸ. եւ ԺԹ. դարերը կը տեսնեն Լուսաւորման դարու, ապա իրապաշտ դպրոցի մտածողական-քննադատական վէպի ծաղկումը։ Միջանկեալ՝ վիպապաշտ կոչուած հոսանքէն եւս որոշ երկեր, տարբեր զգայնութեամբ, նոյն շարժումին կը նպաստեն։
Արեւմտեան գրականութիւններու ծիրին մէջ, այս հանգրուանները նշող անուններ են՝ Ճոնաթան Սուիֆթ, Ժան Ժաք Ռուսօ, Վոլթեր, Կէօթէ, Օնորէ Տը Պալզաք, Սթենտալ, Վիքթոր Հիւկօ, Չարլզ Տիքընզ եւ Լէօ Թոլսթոյ։
Ի. դարուն, վէպը կը շարունակէ պահել իր կենսունակութիւնը, սակայն աւելի խորանալով՝յատկապէս հոգեբանական եւ հոգեվերլուծական իմաստով։ Փիոթր Տոսթոյեւսքի, Փրուսթ, Ֆոքնըր եւ Ճոյս, Ի. դարու առաջին կէսին այս խորացումը գլխաւոր կատարողներն են։ Հայ գրականութեան մէջ, այս ժամանակաշրջանի կարկառուն դէմքերէն են՝ Յ․ Օշական, Զ․ Եսայեան, Վ․ Թոթովենց, Ակսել Բակունց, եւ այլն։
Քրոնիկ կամ փաստագրական ակնարկ
Պատմողական սեռի աւելի նոր տեսակ է քրոնիկը կամ փաստագրական ակնարկը՝ իր զանազան ձեւաւորումներով։ Իրապաշտներէն առաջ անիկա յարգի ձեւ մըն է գրելու, լրագրական ու որոշ կողմերով ալ գրական։ Ասոնց բնորոշ ընդհանուր գիծը՝ իրենց պատկերած դէպքերուն ու դէմքերուն իրական կեանքի մէջ պատահած ըլլալն է ։
Քրոնիկ-ակնարկի տեսակին կը պատկանին՝
Քրոնիկ տեսակի զանազան այս ձեւերուն մէջ, գրագէտին ազատութիւնը եւ երեւակայութեան թափը կը սահմանափակուին, բայց երկը չի կորսնցներ գրական-գեղարուեստական գործի իր հանգամանքը, չի դառնար իրականութեան չոր տեղեկագրում։ Երեւակայութիւնը կ'օգնէ քրոնիկագիր հեղինակին նախ՝ ընտրելու իր նիւթը, ապա՝ անոր մէջ ընտրելու եւ շեշտելու որոշ երեսներ, որոշ փաստեր։ Ան յաճախ նաեւ անձամբ կ'երեւի ակնարկին մէջ, կը միջամտէ, կը մասնակցի․․․:
Այլ խօսքով, քրոնիկ-ակնարկային երկը՝ կեանքի եւ գրականութեան կէս-ճամբուն վրայ՝ ձեւով մը կը կազմէ գրականութեան «հետախուզութիւնը», ճամբայ կը բանայ պատմողական միւս տեսակներուն։
Կեանքին մօտէն առնչուող գրականութեան մը մէջ, անփոխարինելի է քրոնիկային երկերու դերը։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Գրականութիւն Ստորոգութիւն:Գրական սեռեր
Իգնատիոս Ա․ Քաքմաճեան
Իգնատիոս Ա․ Քաքմաճեան (Iknadios Kakmaciyan, 1827 Պոլիս - 1869 Պոլիս ), Կ․ Պոլսոյ հայոց պատրիարք:
Ընտրուած է Վանայ առաջնորդ։ Մկրտիչ Խրիմեան ի առաջնորդութեամբ Վանի մօտակայ Վարագայ վանք ը արեւելեան Վենետիկ դարձուցած է։ 1863-ին Ազգային Սահմանադրութեան հաստատումէն ետք առաջին շրջանի պատրիարքները եւ կարգ մը ամիրաներ տուժած էին նոր օրէնքէն։ Ազգային ժողովի նիստերը դադրած էին, այս պատճառով ժողովուրդը դառնացած էր Պատրիարքարանէն: Պատրիարքարանը նիւթական տագնապի մէջ ինկած էր, բայց ժողովուրդը անտարբեր էր։ Ժողովուրդը կը պահանջէ Պատրիարքին հրաժարականը եւ սահմանադրութեան գործադրութիւնը ։
Պուրսացի Պօղոս Պատրիարք կը ստիպուի հրաժարիլ։ Կայսր Ապտիւլ Ազիզ Ա.-ի Կառավարութիւնն ալ ամբոխը հանդարտեցնելու համար սահմանադրութեան գործադրութեան հրաման կու տայ։ Այսպիսով, երկար ատենէ ի վեր ցրուած Ընդահանուր Ժողովը կրկին կը սկսի նիստերուն եւ առաջին առիթով Պոլսեցի Իգնատիոս Ա․Քաքմաճեան 1869-ին կ'ընտրուի Թուրքիոյ Հայոց 70-րդ Պատրիարք։ Սակայն երկար չի տեւեր ընտրութեան ուրախութիւնը, որովհետեւ իր ընտրութեան հաստատումէն երեք օր ետք ան կը վախճանի։ Կը թաղուի Պէյօղլու Ս. Երրորդութիւն եկեղեցւոյ բակին մէջ ։
Լիպիա
Լիպիա, պաշտօնապէս՝ Լիպիական Արաբական Հանրապետութիւն, պետութիւն մըն է Հիւսիսային Ափրիկէի կեդրոնական տարածքին մէջ: Սահմանակից է Թունուզի, Ալճերիոյ, Նիճերիոյ, Չատի, Սուտանի, եւ Եգիպտոսի: Հիւսիսէն անոր կը շրջապատէ նաեւ Միջեկրական ծովը: Տարածութիւնը 1759,5 հզ. քմ² է, բնակչութիւնը՝ 7,131,872 միլիոն (2015)։ Մայրաքաղաքը՝ Թրիփոլի։ Երկիրը բաժնուած է 10 նահանգներու:
Անուանում
Հին ժամանակ, Լիպիան ամբողջ կը կոչուէր Ափրիկէ։ Բառի նշանակութիւնը կը բացատրուի երկու ձեւերով: Ոմանք  կը կարծեն որ բառը յառաջացած է Եգիպտոսի արեւմուտք բնակող «Լիպս» ժողովրդի անունէն: Իսկ երկրորդ տեսակէտը այն է, որ բառը կապ մը ունի հին Յունարէն Լիպա կամ Լիպս կոչուող արեւմտեան խոնաւ քամիին անուան հետ: Այսինքն ըստ երկրորդ տեսակէտի «Լիպիա» անուանումը պարզապէս կը նշանակոէ արեւմտեան երկիր ։
Յովհաննէս Պալայեան
Կենսագրութիւն
Իր ամբողջ կեանքը նուիրած է հայ մշակոյթին, հայ մամուլին, մեր հաստատութիւններուն եւ Հայաստանին: Ազգային-հասարակական գործիչ: Կուսակցական մը չըլլալով հանդերձ, Պալայեան հաւատացողն է Հնչակեան կուսակցութեան ու «Մասիս» շաբաթաթերթի առաքելութեան:
Ազգային-հասարակական կեանքէն ներս Յովհաննէս Պալայեանի ճամբորդութիւնը սկսած էր Պարսկաստանի Ղազուինի շրջանէն, ուր հայրը կը ծառայէր որպէս քահանայ: Ապա ան անցած է Թեհրան եւ վերջապէս Լոս Անճելըս, ուր ան ունեցաւ մամուլի, մշակոյթի եւ բարեգործական երկարատեւ բեղուն գործունէութիւն, որ եկաւ հարստացնելու այս համայնքէն ներս մեր ազգային կեանքը, նպաստեց Լոս Անճելըսահայութեան զարթօնքին ու վերելքին ու սատարեց հայապահպան սրբազան գործին:
Հակառակ իր յառաջացած տարիքին Պալայեան շարունակեց իր գործունէութիւնը նոյն թափով, հաւատքով ու նուիրումով: Անցնող տարին եղաւ վճռական իր համար: Երկար ժամանակ ան գամուած մնաց հիւանդանոցի անկողինին: Շատեր արդէն իսկ հաշտուած էին անխուսափելիին հետ: Սակայն, ան տակաւին ունէր անաւարտ ծրագիրներ: Բժիշկներու կանխատեսումներուն հակառակ, Պալայեան դարձեալ ոտքի ելաւ ու կարողացաւ կազմակերպել ու յաջողութեամբ պսակել Հայաստանի ծնողազուրկ եւ հաշմանդամ երեխաներու ֆոնտի տարեկան թելեթոն-հանգանակութիւնը: Վերադարձաւ հեռատեսիլի իր հաղորդումներուն ու հասցուց ներկայ գտնուելու Սեպտեմբերին Վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի Լոս Անճելըս կատարած այցելութեան միջոցառումներուն ու ոգեւորուեցաւ այդ բոլորով:
Կարճ ժամանակ ետք Յովհաննէս Պալայեանի դիւաբեկ մարմինը ստիպեց զինք վերադառնալ հիւանդանոց, ուր ան իր աչքերը փակեց 29 Դեկտեմբեր-ին:
Այսպիսով, Լոս Անճելըսի Հայութիւնը կորսնցուց նուիրեալ ու անխոնջ ազգային, հասարակական ու մշակութային վաստակաւոր գործիչ մը, որ իր մեկնումով ետին կը ձգէ մեծ բաց մը: Լոս Անճելըսի Հայութիւնը ընդհանրապէս եւ Իրանահայերը մասնաւորապէս կորսնցուցին այս համայնքէն ներս վերջին հինգ տասնամեակներուն կարեւոր դերակատարութիւն ունեցած անձնաւորութիւն մը:
«Քաջ Նազար» երգիծաթերթ
Քառասուն տարիներ Յովհաննէս Պալայեան իր անհատական ջանքերով հրատարակեց «Քաջ Նազար» երգիծաթերթը, ապա վարեց նոյնանուն հեռատեսիլի հաղորդումը: Ասոնց կողքին, ան կը ստանձնէր Հայրենիքէն գեղարուեստական խումբեր ու արուեստագէտներ հրաւիրելու եւ համերգներ կազմակերպելու ծանր աշխատանքը:
«Քաջ Նազար»-ի էջերուն վրայ Յովհաննէս Պալայեան կը հրատարակէր ոչ միայն երգիծական ու ազգային յոռի փառքերը խարազանող գրութիւններ ու ծաղրանկարներ, այլ նաեւ Պարսկաստանի եւ Լոս Անճելըսի հայկական կեանքի մասին կարեւոր տեղեկութիւններ ու յօդուածներ:
Աղբիւրներ
Յովհաննէս Պալայեանի Յիշատակին
Գարեգին Լեւոնեան
Գարեգին Լեւոնեան (ծածկանունները՝ Գ.Լ., Գոշ, Գրասէր, Լ., Ճռինչ, Մեֆիստոֆել, Շաւարշ եւ Վաղինակ, ), հայ գրականագէտ, արուեստաբան, մատենագէտ, փրոֆէսօր եւ գրասէր։ ՀԽՍՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչ (1932) եւ ԽՍՀՄ գրողներու միութեան անդամ 1934-էն սկսեալ։
Կոմիտասի հետ հիմնած է «Գեղարուեստ» հանդէսը (1908-1922), որ կարեւոր դեր ունեցած է հայ արուեստագիտական միտքի եւ պարբերական մամուլի պատմութեան մէջ։
Կենսագրութիւն
Գարեգին Լեւոնեան զաւակն է հայ աշուղական արուեստի մեծանուն վարպետ Աշուղ Ջիւանիին ։
Ծնած է 6 Նոյեմբերի 1872-ին, Ալեքսանդրապոլ (Գիւմրի)։ Ուսումը ստացած է տեղւոյն Ս. Փրկիչ դպրոցին մէջ, ապա՝ բարձրագոյն ուսման համար մեկնած է Ս. Փեթերսպուրկ, որուն Արուեստներու Ակադեմիան աւարտած էր 1897-ին ։
Փեթերսպուրկէն վերադարձին, դասախօսական պաշտօնի կը կոչուի Ս. Էջմիածինի Գէորգեան ճեմարանին մէջ, ուր 1902-էն մինչեւ 1906 գեղարուեստի պատմութիւն եւ նկարչութիւն կը դասաւանդէ։
Ուսումը կատարելագործելու եւ եւրոպական մշակոյթին հետ մօտէն շփուելու համար 1906-ին կը մեկնի Լայփցիկ, Գերմանիա, ուր եւրոպական արուեստներու ուսումնասիրութեան մէջ խորանալով՝ կ'արժանանայ Արուեստաբանի փրոֆեսորական տիտղոսին։
1908-ին կը վերադառնայ հայրենիք եւ կը հաստատուի այդ օրերուն հայ մշակութային մեծ օճախ հանդիսացող Թիֆլիսի մէջ՝ հիմնելով եւ խմբագրելով «Գեղարուեստ» հանդէսը (1908-22):
«Գեղարուեստ»-ը մշակութային մեծ հոսանքի մը շարժիչ ուժը կը դառնայ. ամբողջ տարիներ հայ ժողովուրդին գեղարուեստական ճաշակը կը մշակէ, բարձրորակ արուեստի ստեղծագործական կրակը կը վառէ, ինչպէս նաեւ մեծ ներդրում կ'ունենայ հայոց մշակութային ժառանգութիւնը հանրութեան ծանօթացնելու եւ ներշնչման աղբիւրի ու ազգային ինքնաճանաչողութեան հիմքի վերածելու գործին մէջ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ գրականագէտներ Ստորոգութիւն:Հայ արուեստաբաններ
Բերնի Չորութիւն
Բերնի չորութիւնը ախտանշան մըն է մարդկային մարմնի զանազան գործարաններէն մէկուն անկանոն գործունէութեան: Շաքարախտը միայն մէկն է այդ պատճառներէն:
ԱԽՏԱՆՇԱՆՆԵՐ
Բերնի հուզաթաղանթը կը գտնենք չոր, փայլուն, ողորկ եւ ենթակայ արիւնահոսութեան:
Շրթունքներուն անկիւնները ճեղքեր ցոյց կու տան, իսկ լեզուն կը ծածկուի ճերմակ քողով մը, գարշահոտութիւն պատճառելով: Ենթակային ծամելու կարողութիւնը կը դժուարանայ սաստիկ ցաւերուն պատճառաւ, որոնք հետեւանքն են յառաջ եկած բորբոքումներու:
Պատմուածք եւ Վէպ Գեղարուեստական Երկի Կառուցուածքը
Ոմանք պատմուածքն ու վէպը կը շփոթեն իրենց կարճ կամ ընդարձակ ծաւալին համար: Սակայն հիմնականը ծաւալը չէ, այլ դէպքի, հերոսին նկարագրութեան ընդգրկման ընթացքը: Պատմուածքը կ'առնուի որեւէ օրուայ, դէպքի, հերոսի մը պատահարի, հոգեբանութեան կամ սպասելիքի շուրջ եղած նկարագրութեամբ եւ կարծես թէ ան մէկ դրուագն է միայն, իսկ ւէպը կ'ընդգրկէ ամբողջ ընթացիկ իրողութիւն մը, դէպքերու կամ դէմքերու գրեթէ աւարտուն շրջան մը, ուր գործողութիւնները կը ծաւալին միահիւսուած կապակցութեամբ մը: Պատմուածքներ են հայ գրականութեան մէջ «Համբարձում աղա» (Ե. Օտեան), «Ես եւ նա» (Նար-Դոս), «Բուրդի վաճառականութիւնս» (Առանձար), «Խնձորի այգին» (Ստ. Զորեան) եւ այլն. Վէպեր են՝ «Քաոս» (Ալ. Շիրվանզադէ), «Վարժապետին աղջիկը» (Տ. Կամսարական), «Մեծ տան զաւակները» (Հր. Քոչար), «Մեր գնդի մարդիկ» (Ս. Խանզադեան), պատմական անցեալին վերաբերող՝ «Երկունք Թ. Դարու» (Ծերենց), «Գէորգ Մարզպետունի» (Մուրացան), «Սամուէլ» (Րաֆֆի), «Վարդանանք» (Դ. Դեմիրճեան) եւ այլն: Պատմուածքի մէջ գրողին կեդրոնական մտահոգութիւնը գլխաւոր տիպարն է, հերոսը: Ան կը նկարագրէ հերոսին հետ առնչուող երեւոյթները, կերպարները, բայց կարծես անցողիկ: Իսկ վէպի մէջ կու տայ մանրամասն նկարագրութիւնը ամբողջ կատարուածին: Կան նաեւ գրուածքներ, որոնք ընդհանրութիւն ունին թէ՛ պատմուածքի, թէ՛ վէպի հետ: Որոշ գրագէտներ զանոնք կը կոչեն վիպակ, բայց ասոնք աւելի փոքրածաւալ գործեր են. կրնան իրաւացիօրէն վէպ կոչուիլ, եթէ գրուիին վէպին յատուկ ընթացքով: Պարզ է որ իւրաքանչիւր քերթուած, պատմուածք, վէպ, վիպակ պիտի ունենայ նիւթ եւ կառուցուածք: Նիւթը՝ դէպքի, դէմքի նկարագրութեան յաջորդականութիւնն է: Դէպքը կը կատարուի որոշակի միջավայրի մէջ, կը կատարեն գործող անձերը: Այդ գործողութենէն կը բխի հեղինակին ամբողջ միտքը: Ինչու հերոսը կատարեց այդ քայլը: Օրինակ, Րաֆֆիի Սամուէլը կը սպաննէ իր դաւաճան հայրը, որմէ ետք կը սպաննէ նաեւ ուրացող իր մայրը: Ասիկա նիւթի (եղելութեան) նկարագրութիւնն է, բայց հեղինակին միջոցով ընթերցողը կու տայ «ինչու սպաննեց», «ինչ հոգեկան դժուար կացութեան մատնուեցաւ Սամուէլ» հարցումներուն պատասխանը: Այդ է որ գրողը կ'ուզէ արտայայտել իր գործին կառուցուածքով: Ա. Բակունցի «Ալպիական մանուշակ» պատմուածքը նկարիչի մը ճամբորդութեան յուշերուն նկարագրութիւնն է: Բայց հանգուցակէտը միայն կնոջ գեղատեսիլ արտայայտութիւնը կամ սլացիկ հասակին նկարագրութիւնը չէ, այլ նահապետական կնոջ եւ մարդու փոխյարաբերութիւնը գեղջունի սահմանափակ մտահորիզոնի խարազանումը: Նիւթի եւ գաղափարական կառուցուածքի նկարագրութիւնը կը տրուի շաղկապուած յաջորդականութեամբ մը:
Պրազիլ
Պրազիլ, պետութիւն Հարաւային Ամերիկայի մէջ։ Մայրաքաղաքը՝ Պրազիլ։ Պրազիլ իր տարածքով եւ բնակչութեան թիւով աշխարհի հինգերորդն է։
Աշխարհագրական դիրք
Պրազիլը կը գտնուի Հարաւային Ամերիկա մայր ցամաքի մէջ՝ Ատլանտեան ովկիանոսի ափին։ Կը գրաւէ մայր ցամաքի արեւելեան եւ կեդրոնական մասը։ Տարածութիւնը 8512 հազար քառ. ք.մ.։ Երկրի հիւսիսը Ամազոնի դաշտավայրն է։ Երկրի մնացած տարածքի գերակշռող մասը կը գրաւէ Պրազիլական սարահարթը (բարձրութիւնը մինչեւ 2890 մ.)։ Հարաւային ծայրամասը Լա Փլատայի դաշտավայրն է։
Կրօն
Բնակչութեան ընդունուած դաւանանքը կաթոլիկութիւնն է, իսկ հաւատացեալներու 90-էն աւելին կաթոլիկներ են։
Լեզու
Լատին ամերիկեան միակ երկիրն է, որուն պետական լեզուն փորթուկալերէն է։
Վարչական բաժանում
Բաղկացած է 28 նահանգներէ եւ մայրաքաղաքի շրջաններէ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Երկիրներ այբբենական կարգով
Արտադպրոցական Դաստիարակութիւնը Հայաստանի Մէջ
Արտադպրոցական դաստիարակութիւն ՀՀ-ի մէջ հանրակրթութեան կարեւոր օղակներէն է։ Անոր նպատակը սորւողներու ազատ ժամանցի կազմակերպումն է, անոնց հոգեւոր, գեղագիտական, ֆիզիքական զարգացմանը, ռազմահայրենասիրական դաստիարակութեանը, բնապահպանական, կիրառական եւ տեղեկատւական գիտելիքներու ձեռքբերմանը նպաստելը։ Արտադպրոցական դաստիարակութիւնը կ՝ իրականացուէր մանկապատանեկան կազմակերպութիւններու, ստեղծագործական, գեղագիտական, տեխնոլոգիական կենտրոններու, երաժշտական, նկարչական, արուեստի դպրոցներու, ակումբներու, պատանի հայրենասերներու, տեխնիկներու, բնասերներու եւ զբոսաշրջային կայաններու, մարզադպրոցներու, մարզաառողջարարական ճամբարներու եւ այլ կազմակերպութիւններ միջոցով։ Արտադպրոցական կրթադաստիարակչական ուրույն համակարգ է սկաուտականութիւնը, որուն նպատակը պատասխանատու, գիտակից, հասարակայնօրէն աքթիւ, հոգեպէս ամուր, հայրենիասէր եւ ազատասէր սերունդ դաստիարակելն է։
Հայկական առաջին սկաուտական խումբերը
Սկաուտի նշանաբանն է՝ «Միշտ պատրաստ», հայ սկաուտինը՝ «Բարձրացիր, բարձրացուր»։ Հայկական առաջին սկաուտական խումբերը ստեղծուած են սկաուտական շարժման սկզբնաւորմանը (20-րդ դարու սկիզբ, Մեծ Անգլիա) զուգընթաց՝ 1908 թուականին՝ Հնդկաստանի Մադրաս եւ Բոմբեյ քաղաքներուն մէջ, 1910 թուականին՝ Վանի ամերիկեան որբանոցին եւ Կ. Պոլսոյ մէջ։ Մեծ եղեռէնց ետք՝ 1917-1918 թուականներուն, շարժումը Կ. Պոլսոյ մէջ վերականգնուած է, ստեղծուած է Հայ մարմնակրթական ընդհանուր միութիւնը (ՀՄԸՄ), որ այնտեղ գործած է մինչեւ 1922 թուականը։ Այնուհետեւ շարժումը տարածուած է Սփիւռքի մէջ՝ ստանալով ուսումնական հովանաւորութիւն, եւ մեծապէս նպաստած է հայապահպանութեան։ Հայաստանի առաջին հանրապետութեան օրով՝ 1919 թուականին հանրային կրթութեան նախարար Նիկոլ Աղբալեանի նախաձեռնութեամբ եւ Կ. Պոլսէն հրավիրուած սկաուտական շարժման նուիրյալներ Վահան Չերազի, Տիգրան Խոյեանի, Օնիկ Յազմաճեանի եւ ուրիշներու ջանքերով հիմնադրուած է ՀՄԸՄ-ի սկաուտական միութիւնը։ Հայաստանին մէջ խորհրդային կարգերու հաստատումէն ետք միութեան գործունեութիւնը արգիլուած է։ Սկաուտական խումբերը Հայաստանի մէջ վերսկսած են գործելու միայն 1989 թուականէն։
Հայաստանի ազգային սկաուտական կազմակերպութիւնը (ՀԱՍԿ)
ՀՄԸՄ-ի հանրապետական կառոյցը՝ Հայաստանի ազգային սկաուտական կազմակերպութիւնը (ՀԱՍԿ), պաշտոնապէս գրանցուած է 1995 թուականին։ 1997 թուականիէն ան կ՝ անդամակցի Համաշխարհային սկաուտական շարժմանը։ ՀԱՍԿ-ը մասնաճիւղեր, ստորաբաժանումներ եւ խումբեր ունի ՀՀ գրեթէ բոլոր մարզերու եւԱրցախի մէջ։ ՀԱՍԿ-ը ունի իր դրօշը, խորհրդանշանը, քայլերգը, նշանաբանը, համազգեստը։ 18 Ապրիլին Հայ սկաուտի օրն է։ խորհրդային տարիներուն գործած են պիոներներու եւ դպրոցականներ պալատներ՝ զանազան մասնագիտական խմբակներով, որտեղ ընդգրկած է դպրոցականներու զգալի մասը, անցկա օլիմպիադաներ, սպարտակիադաներ, ռազմամարզական խաղեր, կազմակերպած գիտաճանաչողական արշաւներ, էքսկուրսիաներ, մանկական ստեղծագործութեան ցուցահանդէսներ, նշուած են կարեւոր իրադարձութիւններ, տօներ եւ այլն։
Արտադպրոցական դաստիարակութիւնը վաղ շրջանէն մինչեւ մեր օրերը
ՀՀ-եան մէջ արտադպրոցական դաստիարակութեան օրինակելի հաստատութիւններ են հայորդաց տուները, ուր պատանիները, արուեստի եւ արհեստի տարբեր ճիւղերուն մէջ մասնագիտանալէ զատ, կ՝ըստանան նաեւ ազգային եւ հոգեւոր կրթութիւն ու դաստիարակութիւն։ Հայորդաց ուները բացուած են 1993 թուականէն՝ խորհրդային տարիներու պիոներ-պալատներու հիմքի վրան՝ Հայ առաքելական եկեղեցւոյ, ՀԲԸՄ-ի, «Ջինիշեան» յիշատակի հիմնադրամի, շարք մը բարերարներու հովանաւորութեամբ։ 2011 թուականին ՀՀ-եան մէջ գործած են 8 հայորդաց տուներ՝ 3500 սաներով։ Արտադպրոցական դաստիարակութեան ստեղծագործական կեդրոններէն ուշագրաւ է Գեղագիտութեան ազգային կեդրոնի գործունեութիւնը, որ հիմնադրուած է 1978 թուականին Երեւանի մէջ՝ արուեստաբան Հենրիկ Իգիթեանի նախաձեռնութեամբ 1970 թուականին ստեղծուած աշխարհի առաջին մանկանան ստեղծագործութեան թանգարանի հիման վրայ (մինչեւ 1999 թուականը՝ Գեղագիտական դաստիարակութեան հանրապետական կեդրոն)։ Կեդրոնին մէջ կը գործեն կերպարուեստի, տեքորաթիֆ-կիրառական արուեստի, պարարուեստի ստուդիաներ, ուր կը սորուին 4-16 տարեկանի շուրջ 5 հազար երեխայ, ինչպէս նաեւ «Գորանի» ազգագրական, «Հայկական զարդանախշեր» ժողովրդական պարերու, «Տալւորիկ» վոքալ-գործիքային, հարուածային գործիքներու անսամբլները, ժողգործիքներու 7-ամեայ երաժշտական դպրոցը, ժամանակակից պարերիխումբը, «Մետրո» երիտասարդական թատրոնը, «Փոքր թատրոնը»՝ տրամաթիկական եւ տիկնիկային թատերախումբերով, թատերական դիզայնի ստուդիայով։ Գեղագիտական ազգային կեդրոնը լոյս կ՝ ընծայէ նաեւ պատկերազարդ մանկական գիրքեր (հայերէն եւ այլ լեզուներով)։ Կեդրոնը մասնաճիւղեր ունի Գիւմրիի, Վանաձորի, Սեւանի, Գորիսի, Մեղրիի մէջ։ Կարեւոր է նաեւ Երեւանի քաղաքապետարանի մանկապատանեկան ստեղծագործական կեդրոնի դերը, որ պարարուեստի, ձեռարուեստի, երաժշտական, թատերական, նկարչական 56 խմբակներուն մէջ կ՝ ընդգրկեն շուրջ 700 դպրոցականներ, կը գործեն «Կռունկ» ազգային, «Երեւան», «Մատադոր» ժամանակակից պարերու եւ այլ ստուդիաներ։
ԹԻՒՄՕ
2011 թուականին «Սիմոնեան» կրթական հիմնադրամի նախաձեռնութեամբ Երեւանի մէջ բացուած է աշխարհի նախադեպը չունեցող «Թիւմօ» ստեղծարար տեխնոլոգիաներու կեդրոնը, որ նորարար, բաց ստուդիա է (անվճար)՝ հագեցած առաջատար թուային տեխնոլոգիայով։ Կեդրոնը կ՝ իրականացնէ արտադպրոցական կրթական ծրագիրներ, որոնք կը նպաստեն 12-18 տարեկան երեխաներու ստեղծագործական առաջընթացին եւ տեղեկատվական տեխնոլոգիաներու բնագաւառին մէջ հմտանալուն։ «Թիւմոյի մէջ» ներառուած են անիմացիա, խաղերու ստեղծում, կայքերու մշակում եւ թուային մետիա ուսումնական ոլորտները։ Կեդրոնի երեխաները կը սորուին համակարգչային զանազան ծրագիրներ, ինչպէս նաեւ ձեռք կը բերեն տեխնիկական (համակարգչային գրաֆիկա, եռաչափ մոդելաւորում, համակարգչային ծրագրաւորում) հմտութիւններ, կը մասնակցին երաժշտական, նկարչական, ստեղծագործական խմբակներու։
Ստորոգութիւն:Հայաստան
Յակոբ Կարապետեան
Յակոբ Կարապետեան ՅԱԿՈԲ ՍԵԴՐԱԿ ԿԱՐԱՊԵՏԵԱՆ Լիբանանի (ԱՔԵԼԼԱ) (ծնած է 1920-ին,Բալու, Խարբերդ - մահացած՝  30 Նոյեմբեր 2019, Միացեալ Նահանգներու Թէնըսի նահանգ) գիտակից կեանքով ապրած միութենական: Լիբանանի (ԱՔԵԼԼԱ)ն: Ան կը պատկանի օրհնուած այն փաղանգին, որ հայ նոր սերունդի հոգիներէն ներս հայութեան աւիշ ներարկեց, համբերութեամբ եւ հոգածութեամբ:
Կենսագրութիւն
Ան ամուսնացած էր Հալէպի Ազգ. Ք.Ե. Ճեմարանի շատ սիրելի ու յարգելի ուսուցչուհի Երան Ջաղացպանեանի հետ: Անոնք ունեցան երկու մանչ զաւակ՝ Նարեկ եւ Շանթ, որոնց տուին հայեցի կրթութեամբ պատշաճ դաստիարակութիւն ու նաեւ ազգային ու մարդկային իմաստնութեան սկզբունքներ
Լիբանանի (ԱՔԵԼԼԱ)ն
Աքելլայի իր մակդիր-կոչումէն անդին, իբրեւ երէց եղբայր մը, որուն սիրտը միշտ բաբախած էր ՀՄԸՄ միութեան համար: իր կեանքը՝ դառնալով օրինակելի դրօշակակիրը, պատիւ բերելով իր ընտանիքին եւ պատկանած միութեան:
Աղբիւրներ
ՄԱՀԱԶԴ- ՅԱԿՈԲ ՍԵԴՐԱԿ ԿԱՐԱՊԵՏԵԱՆ (ԱՔԵԼԼԱ)
[http://asbarez.com/arm/361902/%d5%93%d5%88%d4%bd%d4%b1%d5%86-%d4%b4%d4%b1%d5%84%d4%b2%d4%b1%d5%86%d4%b1%d4%bf%d4%b1%d5%86%d4%bb-%d5%85%d5%a1%d5%af%d5%b8%d5%a2-%d4%bf%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%ba%d5%a5%d5%bf%d5%a5%d5%a1%d5%b6-%d4%bf/?fbclid=IwAR0iKI8GxQXG7GDKWsaqzV2BN9ydMQzfj_vPiKA3zI8UuKRAb2JqB6pr-EE ՓՈԽԱՆ ԴԱՄԲԱՆԱԿԱՆԻ. Յակոբ Կարապետեան Կամ՝ Բոլորին Աքելլան]
[http://asbarez.com/arm/361502/%D5%85%D4%B1%D4%BF%D5%88%D4%B2-%D5%8D%D4%B5%D4%B4%D5%90%D4%B1%D4%BF-%D4%BF%D4%B1%D5%90%D4%B1%D5%8A%D4%B5%D5%8F%D4%B5%D4%B1%D5%86-%D4%B1%D5%94%D4%B5%D4%BC%D4%BC%D4%B1/ ՀՈԳԵՀԱՆԳԻՍՏ. ՅԱԿՈԲ ՍԵԴՐԱԿ ԿԱՐԱՊԵՏԵԱՆ (ԱՔԵԼԼԱ)]
Ֆրեզնo
Ֆրեզնօ, քաղաք ԱՄՆ-ի Քալիֆորնիա նահանգին մէջ։ Անիկա նահանգին բնակչութեամբ հինգերորդ քաղաքն է։
Բնակչութեան մարդահամարի տուեալներով, 2015-ին քաղաքին մէջ ապրած է 520,159 հոգի, որուն համար Քալիֆորնիոյ մեծ քաղաքներէն մէկը կը համարուի։
Հայերը Ֆրեզնոյի մէջ
Միացեալ Նահանգներու Ֆրեզնօ քաղաքին պետական համալսարանին մէջ կը գործէ Հայագիտական ամպիոն, որ կը զբաղի Հայաստանի մասին ուսումնասիրութիւններով, իսկ համալսարանին կեդրոնը կանգնած է Հայոց ցեղասպանութեան զոհերու յուշարձանը ։
Հոգեկան Առողջութեան Համաշխարհային Օր
Հոգեկան Առողջութեան Համաշխարհային Օր (անգլերէն՝ World Mental Health Day), 1992 թուականէն սկսեալ ամէն տարի` Հոկտեմբեր 10-ին, կը նշուի Հոգեկան առողջութեան միջազգային օրը ։
Պատմութիւն
1992-ին Հոգեկան առողջութեան համաշխարհային ֆետերասիոնն ու Առողջապահութեան համաշխարհային կազմակերպութիւնը (ԱՀԿ) Հոկտեմբեր 10-ն հռչակած են հոգեկան առողջութեան միջազգային օր: Դեռեւս 1948 թուականին ԱՀԿ-ի կողմէ սահմանուած է, որ առողջութիւնը «ֆիզիքական, հոգեկան եւ ընկերային ամբողջական լաւակեցութիւնն է եւ ո՛չ միայն հիւանդութեան կամ ֆիզիքական արատի բացակայութիւն»:
Տoնին հիմնական նպատակը միշտ եղած է հասարակութան ուշադրութիւնը հրաւիրել հոգեկան առողջութեան հիմնախնդիրներուն, ինչպէս նաեւ նախապահպանութեան ու հոգեկան բուժման հանդէպ բնակչութեան իրազեկուածութեան աստիճանաչափի բարձրացման վրայ։
Օրուան Թեմաներ
Օրացոյցի այս օրը ամէն տարի, համայն մարդկութեան համար, խորհուրդով մը կը ներկայանայ։ Իսկ օրուան խորհուրդն է անգամ մը եւս հասարակութեան, պետութիւններուն, կառավարութիւններուն, կազմակերպութիւններուն եւ անհատներուն ուշադրութիւնը հրաւիրել հոգեկան առողջութեան խնդիրներու եւ հիմնախնդիրներու վրայ ․ ահաւասիկ որոշ տարիներու կարգախօսը․
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Համաշխարհային օրեր
1883 թուական
1883 թուական, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 83րդ տարին
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1883 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1883 մահեր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1883