cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Յոնիական կղզիներ (Էփթանիսա)
Յոնիական կղզիներ (Էփթանիսա), Յունաստան․ Ιόνια Νησιά (Επτάνησα). Յոնիական Ծովուն 7 գլխաւոր կղզիներու խմբաւորում․ Επτάνησα, επτά = եօթը) եօթնակղզիներու խումբը ընդհանուրին կ՛ընդգրկէ 30 կղզի-կղզիակներ, մեծ մասը` բնակելի:  Եօթը գլխաւոր եւ մեծ կղզիներն են՝ Քեֆալոնիա Κεφαλονιά, Քերքիրա Κέρκυρα, Զաքինթոս Ζάκυνθος, Լեֆքատա Λευκάδα, Քիթիրա Κύθηρα, Իթաքի Ιθάκη եւ Փաքսի Παξοί։
Յոնիական կղզեխումբը կ՛ընդգրկէ նաեւ բաւական փոքր կղզիներ․ Անդիքիթիրա, Անդիփաքսι, Արքուտի, Էրիքուսա, Քալամոս, Քալողիրոս, Քարլոնիսի, Քասթոս, Լապրինոս, Մաթրաքի, Մաքրի, Մեղանիսի, Մոտի, Օթոնի, Օքսիա, Փեթալա, Փոնտիքոս, Փրովաթի, Սքորփիոս, Սոֆիա, Սրօֆատես, Սորոս եւ ուրիշ։  Յոնիական կղզեխումբին կը պատկանի նաեւ Սասոն (Ալպանիա) կղզին․ մինչեւ 1914 Յունաստանին պատկանած է։
Յոնիական․ չշփոթել Փոքր Ասիոյ արեւմտեան ափերուն եւ Էգէական Ծովուն արեւելեան ափերուն տարածուող Յոնիա* Ιωνία, շրջանին հետ։
Աշխարհագրական տուեալներ
Յոնիական կղզիները կը գտնուին արեւմտեան Յունաստանի ցամաքամասի ափերուն մօտ․  Իփիրոս, Կեդրոնական Յունաստան եւ Պելոպոնես շրջաններուն արեւմտեան ափերուն երկայնքին։  Քիթիրա եւ Անդիքիթիրա կղզիները կը գտնուին Պելոպոնեսին հարաւ արեւմուտքը՝ անոր եւ Կրետէ կղզիին միջեւ, կազմելով Յոնիական եւ Էգէական Ծովերուն սահմանագիծը։
Շրջանը ենթակայ է երկրաշարժի յաճախակի զօրաւոր ցնցումներու։
Յոնիական կղզիները Քիքլատես կղզեխումբին հակապատկերն են․ կանանչապատ, ծածկուած՝ սոճիներու անտառներով եւ նաեւ ձիթենիի պուրակներով։
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Յոնիական կղզեխումբը կամ էփթանիսա (բառացի թարգմ․՝ Եօթնակղզիները) վարչականօրէն կը պատկանին  Յոնիական Կղզիներուն Շրջանային Միաւորումին, բացի Քիթիրա եւ Անդիքիթիրա կղզիներէն, որոնք մաս կը կազմեն Ատտիկէի Շրջանային Միաւորումին։
Յոնիական Կղզիներուն Շրջանային Միաւորումը կ՛ընդգրկէ Զաքինթօ, Քերքիրա, Քեֆալոնիա եւ Լեֆքատա նահանգները։
Քերքիրա
Քերքիրա Κέρκυρα կամ՝ Քորֆու Corfou, մայրաքաղաքը՝ Քերքիրա․ Յոնիական կղզիներուն աշխարհաքաղաքացի կղզին։ Յունաստանի հիւսիսային եւ արեւմտեան մասի ամենամեծ կղզիներէն։   Օտարները զայն Քորֆու կ՛անուանեն։
Կղզին, Յոնիական Ծովուն զօրավոր երկրաշարժներէն (մանաւանդ 1953) շատ չի տուժեր․ մեծ աւերներ չունենար։ Այդպէս կը պահպանէ կղզիին հմայքը պատճառող Վենետիկեան Հանրապետութեան ընթացքին եղած ճարտարապետութեան շինութիւնները, որոնք կը հարստանան ֆրանսական եւ անգլիական ազդեցութիւններով։   Տե՛ս բուն արձանագրութիւն՝ Քերքիրա
Փաքսի
Փաքսի Παξοί (յուն․՝ յոգնակի իմաստով)․ մայրաքաղաքը՝ Ղէոս Γάιος։  Փաքսի կղզեխումբը կը գտնուի Քերքիրա կղզիէն 7 մղոն դէպի հարաւ, իսկ Յունաստանի հիւսիս արեւմտեան ափերէն՝ 8 մղոն։  Տե՛ս բուն արձանագրութիւն՝ Փաքսի
Լեֆքատա
Լեֆքատա Λευκάδα․ մայրաքաղաքը՝ Լեֆքատա․   Վենետիկցիները զայն կոչած են նաեւ՝ Այիա Մաւրա Santa Maura։  Կը կոչուի նաեւ բանաստեղծներու կղզի․ տուած է հանրածանօթ բանաստեղծներ:  Կղզիին արեւելեան ափերուն դիմաց կը գտնուի Սքորփիոս պզտիկ կղզին․ համաշխարհային ուշադրութեան առարկայ դարձած էր յոյն միջազգային համբաւի արժանացած գործարար եւ կղզիակին սեփականատէր Արիստոթելիս Օնասսիսին կողմէն։
Լեֆքատային ծովափները շարունակ կը պարգեւատրուին իրենց ջինջ եւ բաց կապուտակ ջուրերուն համար։ Տե՛ս բուն արձանագրութիւն՝ Լեֆքատա
Քեֆալոնիա
Քեֆալոնիա Κεφαλονιά ․ մայրաքաղաքը՝  Արղոսթոլի Αργοστόλι։  Յոնիական կղզիներուն ամենամեծը։  Կղզին հանրածանօթ կը դառնայ երբ 2001 թուականին, Քեֆալոնիա կղզիին մէջ կ՛արդատրուի «Հրամանատար Քորելլիին մանտոլինը» Captain Corelli's Mandolin ժապաւէնը։  Այժմ ամառները կղզին կ՛այցելեն արուեստի բնագաւարէն համբաւի արժանացած արուեստագէտներ, օրինակ՝ Մատօնա, Սթիվըն Սփիլպերկ, Թոմ Քրուզ եւ շատ ուրիշներ։ Տե՛ս բուն արձանագրութիւն՝   Քեֆալոնիա
Իթաքի
Իթաքի Ιθάκη․ մայրաքաղաքը՝ Վաթի Βαθύ։  Տարածքով Յոնեական կղզիներուն երկրորդ ամենափոքր կղզին է Փաքսիներէն ետք։  Կը գտնուի Լեֆքատա կղզիին հարաւը եւ Քեֆալոնիային հիւսիս արեւելեան կողմը։  Հնադարէն ծանօթ է․ Հոմերոսի   Ոդիսականին մէջ Օտիսէասին Իթաքին է։  Տե՛ս բուն արձանագրութիւն՝   Իթաքի
Զաքինթոս
Զաքինթոս Ζάκυνθος․ մայրաքաղաքը՝ Զաքինթոս։ Յոնիական Ծովուն կեդրոնական կղզիներէն։  Վենետիկցիներուն նախընտրած կղզին։  Ծանօթ նաեւ իբրեւ՝ Φιόρο του Λεβάντε («Ֆիորօ թու Լեվանթէ» թարգմ․՝ Արեւելքին ծաղիկը) կամ Ծանթէ։  Անոր ծովափները Յոնիական կղզիներուն լաւագոյներէն են։  Մայրաքաղաք Զաքինթոս, արեւմտեան Եւրոպային մեծագոյն բնական նաւահանգիստն է․ կը գտնուի հսկայ ժայռի մը ստորոտին, ուր Տիոնիսիոս Սոլօմոս (յոյն հռչակաւոր բանաստեղծ) գրեց «Երգն Ազատութեան»  Յունաստանի ազգային ոգերգը։  Զբօսաշրջիկութիւնը շատ զարգացած է եւ ամէն տարի հազարաւոր զբօսաշրջիկներ կ՛ընդունի։  Տե՛ս բուն արձանագրութիւն՝ Զաքինթոս
Քիթիրա
Քիթիրա Κύθηρα, մայրաքաղաքը՝ Քիթիրա։  Կղզին ծանօթ է նաեւ հին անունով (տրուած Վենետիկցիներուն կողմէ)՝ Ցիրիղօ Τσιρίγο-Cerigo։  Ըստ դիցաբանութեան, Երկնային Աֆրոտիթիին եւ Սէրին կղզին է։  Կը գտնուի հարաւային Յունաստան, Պեղեպոնեզին արեւելեան ոտքին հարաւը, Էլաֆոնիսոսին եւ Քաւօ Մալէա հրուանդանին դիմացը  (դէպի հարաւ)։ Տե՛ս բուն արձանագրութիւն՝   Քիթիրա
Պատմական անդրադարձ
Ք․Ա․ 1200 թուականներէն արդէն իսկ յոյները բնակութիւն հաստատած են Յոնիական կղզիներուն վրայ։  Ք․Ա․ 734 թուականին Էրեթրիա (Էվիա կղզիին արեւմտեան ափեր) քաղաք-պետութեան հիմնած Յոնիական Ծովուն վաղահաս գաղթօճախները կը գրաւուին Կորնթոսցի գաղթականներէն։
Հնադարեան շրջանին, կղզիները յունական քաղաքական կեանքին մէջ բացառիկ դեր չեն խաղար, քանի մեկուսացած են։  Բացառութիւն է Քերքիրային վէճը մայր քաղաք Կորնթոսի հետ։
Հին յունական դիցաբանութեան Հոմեռոսին Ոդիսական Օտիսիա դիւցազներգութեան մէջ Օտիսէային կղզին Իթաքին է։   Քեֆալոնիա եւ Իթաքի կղզիներուն մէջ հնագիտական պեղումները բաւական տուեալներ յայտնաբերած են։
Նորագոյն շրջան
1797-ին, երբ Նափոլէոն Պոնափարթը Վենետիկը կը գրաւէ, Յոնիական կղզիները Քամփօ Ֆորմիօ դաշինքով traité de Campo-Formio ֆրանսական գերիշխանութեան տակ կը գտնուին։
1807-1809 կղզիները կրկին կը գտնուին ֆրանսական տիրապետութեան տակ։
1809 թուականին, ֆրանսական նաւատորմիղին պարտութեամբ, Անգլիացիները յաջորդաբար կը գրաւեն Յոնիական Ծովուն գլխաւոր կղզիները։ 1815-1864 կղզիները Անգլիոյ հովանաւորութեան տակ կը գտնուին՝ «Յոնիական կղզիներու միացեալ Պետութիւն» անունին տակ։  Սակայն, կղզիներուն բնակիչները տեւաբար կը ճնշեն պահանջելով անոնց միացումը Յունաստանին։
Յունաստանի հետ միացում
Յունաստանի Անկախութենէն տասնամեակներ ետք է որ Յոնիական կղզիները մայր Յունաստանին կը միանան 21 Մայիս 1864-ին՝ 17-29 Մարտ 1864 թուականին Անգլիոյ, Ֆրանսայի, Ռուսիոյ եւ Յունաստանի միջեւ ստորագրուած դաշինքով։
20-րդ դար
1914 թուականին, Յունաստան տեղի կու տայ Իտալիոյ եւ Աւստրո-հունգարիոյ ճնշումներուն եւ Յոնիական կղզիներուն հիւսիսային Սասոն կղզին կը պարպէ։  Յունաստանի Պետական Օրէնքով (ΦΕΚ 151/Α’ 7-6-1914) Սասոն Ալպանիային կը յանձնուի. շարունակութիւն Ֆլորանսի կամ Ֆիրենզէի Համաձայնագրին։
Քերքիրա կղզիին որբանոցին մէջ կը պատսպարուին 1․627 հայ որբեր։  Տե՛ս Քերքիրայի հայերը
Բ․ Համաշխարհային Պատերազմ
1941 թուականին, երբ Գերմանիան Յունաստանը կը գրաւէ, Յոնիական կղզիներուն հսկողութիւնը կը յանձնէ զինակից՝ Իտալացիներուն (կը բացառէ Քիթիրա կղզին)․ Իտալացիները արդէն գրաւած են Քեֆալոնիա կղզին։   1943 թուականին գերմանացիները կը պարտադրեն իրենց բիրտ ներկայութիւնը։  Սակայն 1944 թուականին կղզիները կը գտնուին յոյն ազատամարտիկներուն հսկողութեան տակ։
1953 թուականի երկրաշարժը
1953 թուականին Օգոստոս ամսուան մէջ Քեֆալոնիա եւ Զաքինթոս կղզիներուն միջեւ կ՛արձանագրուին 113 զօրաւոր երկրաշարժներ, որոնցմէ ամենազօրաւորը եւ քանդիչն է 12 Օգոստոս 1953 թուականին 6,8 Ռիխթըրի ուժգնութեամբ երկրաշարժը։  Քեֆալոնիա եւ Զաքինթոս կղզիներուն մեծ մասը գետնի հաւասար կ՛ըլլայ։  Քեֆալոնիա կղզին ծովուն մակերեսէն 60 սմ․ կը բարձրանայ։ 455 հոգի կը մահանան, 2․412՝ վիրաւոր եւ 21 անյայտ։  Քեֆալոնիայի Արղոսթոլի մայրաքաղաքին մէջ միայն երկու բնակարաններ ոտքի կը մնան․․․։
Յունաստանի ՀՄԸՄ-ի սկաուտներուն փրկախումբը
Սարսափելի երկրաշարժին լուրը առած առաջին իսկ ժամերէն, Քոքինիոյ ՀՄԸՄ Սկաուտական խմբապետի՝ Եղբ. ­­Պերճ Գ­րի­գո­րեան, ­­նախաձեռնութեամբ, արագօրէն կը կազմուի Հայ Սկաուտներու փրկախումբը։  Անոնք երկրաշարժին երկրորդ օրն իսկ Քե­ֆա­լո­նիա կը հասնին։  Փ­լա­տակ­նե­րուն տա­կէն կը յա­ջո­ղին փրկել տեղ­ւոյն հի­ւան­դա­նո­ցի վի­րա­բու­ժա­կան գոր­ծիք­նե­րը, ինչ­պէս նաեւ հի­ւան­դա­նո­ցի գան­ձը:
­­Նոյն ժա­մա­նակ, եղբ. ­­Պերճ Գ­րի­գո­րեան, իր կեան­քը վտան­գե­լով, փլա­տակ­նե­րու տա­կէն կ­­՚ա­զա­տէ ծե­րու­նի զոյգ մը եւ փոք­րիկ մը:  Իր այս ա­րիու­թեան հա­մար եղ­բ․ Պերճը կ­­՚ար­ժա­նա­նայ ­­Յու­նաս­տա­նի ­­Զի­նեալ ու­ժե­րու «­­Պա­տո­ւոյ» շքա­նա­շա­նին:
Ժամանակակից շրջան
Յոնիական կղզիներուն գլխաւոր ճարտարարուեստը զբօսաշրջիկութիւնն է։ Անոր զուգահեռ, կղզիներուն բնակիչները գլխաւորաբար կը զբաղին նաեւ երկրագործութեամբ, գիւղատնտեսութեամբ եւ ձկնորսութեամբ։
Կղզիներուն պատմութիւնն եւ բնական գեղեցկութիւնը  բեմարտադրիչներ կը ներգրաւէ։
1956, 1969 եւ 1978 թուականներուն Քերքիրա կղզիին մէջ կը նկարահանուի Տուրելիին «Քորֆուին Քերքիրա եռաբան» ժապաւէններու շարքը։  Երեք ժապաւէններ, որոնք կը ներկայացնեն Տուրելի ընտանիքին կեանքը Քերքիրա կղզիին վրայ 1935-1939 թուականներուն․-
·       «Ընտանիքս եւ ուրիշ կենդանիներ» 1956
·       «Թռչուններ, Գազաններ եւ Ազգականներ» 1969
·       «Աստուածներուն Պարտէզը» 1978
2001 թուականին, Քեֆալոնիա կղզիին մէջ կ՛արդատրուի «Հրամանատար Քորելլիին մանտոլինը» Captain Corelli's Mandolin ժապաւէնը։
Մշակոյթ
Յոնիական Ծովուն կղզիները, դարերու ընթացքին գտնուելով տարբեր երկիրներու գերիշխանութեան տակ, կը զարգացնեն իւրայատուկ մշակոյթ մը, որ ներկայիս կը բացատրուի իբրեւ Էփթանեզեան Դպրոց Επτανησιακή Σχολή (ճարտարապետութիւն, գեղարուեստ, երաժշտութիւն, եւայլն)․  կ՛արտայայտէ  յունական գեղարուեստի առաջին հոսանքը արեւմտեան եւրոպայի ազդեցութեամբ 17-րդ դարէն մինչու 19-րդ դար։
Սակայն նոր սերունդը չ՛ապրիր կամ չի գիտեր Էփթանեզեան սովորութիւնները, որոնք այժմ սահմանափակուած են թանգարանային եւ ժողովրդագրական մակարդակի։
Խոհանոց
Վենետիկիեան ազդեցութեամբ հանրածանօթ կերակուրներու շարք մը մինչեւ այսօր կը յատկանշէ Յոնիական կղզիներուն խոհանոցը․ օրինակ՝ փաստիցատա եւ սոֆրիթօ՝ Քերքիրա, փիսարա՝ Քեֆալոնիա, պուրտեթօ՝ Օթօնի,  սոֆիղատօ՝ Լեֆքատա,  ֆրիթուրա՝ Զաքինթոս, Վենետիկեան փաստիցիօ՝  Քիթիրա եւ շատ ուրիշ։
Բնապահպանում
Զաքինթոս, Քերքիրա, Փաքսի, Լեֆքատա եւ Քեֆալոնիա։
Տե՛ս նաեւ
Յոնիական Ծով
Էգէական Ծով
Քիքլատես
Լատինական կայսրութիւն
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Կղզեխումբեր Ստորոգութիւն:Յունաստանի կղզիներ Ստորոգութիւն:Յունաստան Ստորոգութիւն:Եւրոպա
74 (թիւ)
74 (եօթանասունչորս) զոյգ երկնիշ բնական թիւ է 73-ի եւ 75-ի միջեւ
Թալլին
Թալլին (էսթոներէն՝ Tallinn), Էսթոնիոյ մայրաքաղաքը, խոշոր մարդատար (ճամբորդական) եւ բեռնատար նաւահանգիստ։ Կը գտնուի աւելի երիտասարդ Հելսինքիի հակառակ ափը։ Բնակչութիւնը շուրջ 400 հազար է՝ մօտաւորապէս երկրի բնակչութեան մէկ երրորդը։ Մինչեւ 1980 թ. կոչուած է«Ռէալ»։
Պատմութիւն
Հնագիտական տուեալներով հին էսթերը 10-րդ դարուն կառուցած են ամրակուռ քաղաքավայր մը «Վերին քաղաք»։ Այնուհետեւ անոր ստորոտին վրայ յառաջացած է էսթոնական առեւտրա-արհեստաւորական աւան՝ «Ստորին քաղաք»ը։ Առաջին անգամ գրաւոր աղբիւրներուն մէջ ան յիշատակուած է 1154 թուականին։
Ռուսական տարեգրութիւններուն մէջ յայտնի է Քոլիւան ձեւով, սքանտինաւները անուանած են Լինտանիսէ։ 1219 թուականին քաղաքը գրաւած են դանիացիները եւ անուանուած է Ռէալ (Ռէւել)՝ Ռիաւալա (էսթոնիոյ հիւսիս-արեւմտեան մաս) վայրի անունով։ Էսթոնացիները չեն ընդունած նոր անուանումը եւ սկսած են քաղաքը կոչել Թալլին (Taani Linna — դանիական քաղաք)։
1558—1583 թուականներու Լիւոնեան պատերազմի ընթացքին ռուսական զօրքերը 1570—1571 եւ 1577 թուականներուն, ապարդիւն պաշարել են Թալլինը։
1700-1721 թուականներու հիւսիսային պատերազմի ժամանակ՝ 1710 թուականի Սեպտեմբերին, Թալլինը գրաւած է Պետրոս I-ը։ Ան պահպանած է իր իրաւունքներն ու արտօնութիւնները, ամբողջ էսթոնիոյ հետ մտած Ռուսական կայսրութեան կազմին մէջ եւ ղարձած Ռէւելի (1783 թուականէն՝ էսթլանտական) նահանգի կեդրոնը։ 1870 թուականին գործարկուեր է Թալլին-Փեթերսպուրկ երկաթուղին։
19-րդ դարու վերջաւորութեան եւ 20-րդ դարու սկզբը թալլինը դարձած է հիււսիս-արեւմտեան Ռուսաստանի խոշոր արդիւնաբերական կեդրոն։ Ռուսաստանի մէջ, բեռնելու շրջանառութեամբ, Թալլինի նաւահանգիստը 4-րդն էր (Փեթերսպուրկէն, Ռիկայէն, Օտեսայէն յետոյ)։
1897 թուականին Թալլինն ունէր աւելի քան 64,5 հազար բնակիչ, 1900 թուականին մեծ արդիւնաբերութեանբ կը զբաղէր շուրջ 6 000 բանւոր։
1918 թուականի Փետրուար 24֊-էն եղած է նորանկախ Էսթոնիոյ հանրապետութեան, 1940 թուականէն՝ Էսթոնիոյ ԽՍՀ֊-ի մայրաքաղաք։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մայրաքաղաքներ
Հայ Երաժշտական Մշակոյթը 9-13-րդ Դարերուն
Հայ Երաժշտական Մշակոյթը 9-13-րդ Դարերուն
8-9-րդ դարերուն արաբներու տիրապետութեան շրջանին Հայաստան կը կորսնցնէ իր պետականութիւնը եւ կ'ընդհատուի հայ մշակոյթի զարգացումը: 885-էն Հայաստան վերստին կ'անկախանայ եւ երկրին մէջ բարենպաստ պայմաններ կը ստեղծուին հոգեւոր կեանքի զարգացման համար, սակայն 11-րդ դարու կիսուն թուրք-սելճուքներու արշաւանքներուն հետեւանքով հայը նորէն կը գաղթէ տարբեր երկիրներ: Գաղթականներու մէկ մասը կը հաստատուի Կիլիկիա, ուր 1080-ին ստեղծուած էր հայկական անկախ պետութիւն, որ կը դառնայ նաեւ հայերու հոգեւոր կեանքի նոր կեդրոնը: 9-13-րդ դարերուն բարձրագոյն դպրոցները կը սկսին զարգանալ նաեւ Հայաստանի հոգեւոր կեդրոններու՝ Անիի, Տաթեւի, Սանահինի, Հաղբատի, Նարեկի եւ նոր-Գետիկի մէջ, ուր դասաւանդուող կարեւոր նիւթերէն մէկը երաժշտութիւնն էր: Հակառակ հայ ժողովուրդին ապրած վերիվայրումներուն՝ հայ միջնադարեան եկեղեցական, ժողովրդային եւ գուսանական երաժշտական արուեստները զարգացած են զուգահեռաբար՝ իրենց գագաթնակէտին հասնելով 12-13-րդ դարերուն:
Աղբիւր
Նարդուհի Էքիզեան-Մարքոսեան Պէյրութ-2017
Յովհաննէս Տէվէճեան
Յովհաննէս Տէվէճեան (Արմէն Սեւան, ), հասարակական-քաղաքական գործիչ, գրող, լրագրող, մանկավարժ, ՀՅԴ կուսակցութեան անդամ։ Հրանդ Տէվէճեանի եղբայրը։
կենսագրութիւն
Յովհաննէս Տէվէճեան ծնած է Մաշկերտ (Արաբկիր)։ 1903 թուականին ընտանիքի հետ տեղափոխուած է Հալէպ:
1907-1911 տարիներուն երկրորդական ուսումը ստացած է մանկավարժ Ռէթէոս Պէրպէրեանի Կ. Պոլսոյ մէջ հիմնած Պէրպէրեան վարժարանին մէջ:
1911-1914 տարիներուն հետեւած է Կ. Պոլսոյ Իրաւաբանութեան պետական համալսարանի դասընթացներուն:
Երբ 1914-ին կը պայթի Ա. Համաշխարհային պատերազմը, խուսափելու համար թուրք բանակին մէջ զինուորագրուելէ, կ՛անցնի Պուլկարիա եւ անոր հայաշատ Փլովտիւ քաղաքը կը հաստատուի եւ կը զբաղի ուսուցչութեամբ:
1918-ին, Հայաստանի անկախութենէն ետք, կը հաստատուի Երեւան եւ մինչեւ Հայաստանի խորհրդայնացումը՝ կը ստանձնէ Հայաստանի Հանրապետութեան խորհրդարանի քարտուղարի պաշտօնը:
Հայաստանի խորհրդայնացումէն (2 Դեկտեմբեր 1920) ետք, 18 Փետրուար 1921-ին, ի հետեւումն ապստամբութեան հետեւանքով կազմուած Փրկութեան կոմիտէի քարտուղարի պաշտօնը կը ստանձնէ, եղած է Լեռնահայաստանի Հանրապետութեան արդարադատութեան եւ կրթութեան նախարար: Այնուհետեւ, 1922-ին ողջ մնացած իր գաղափարակից ընկերներուն հետ կ՛անցնի արտասահման եւ կը վերադառնայ Պուլկարիա:
Բ. Համաշխարհային պատերազմի (1939-1945) վերջաւորութեան, երբ խորհրդային բանակը կը ներխուժէ Պուլկարիա եւ Ռումանիա, Յովհաննէս Տէվէճեան, իր գաղափարակից ընկերներուն նման, կը ձերբակալուի եւ կը քշուի Խորհրդային Միութեան աքսորավայրերը:
Յ. Տէվէճեանն ու Նժդեհը եղած են գաղափարական ընկերներ, յետոյ յայտնուած են նոյն բանտախցիկը, միասին ճաշակած են խորհրդային վարչակարգի, յատկապէս՝ ստալինեան բռնատիրութեան շրջանի դառնութիւնները: Երբ 1953ին կը մեռնի Ստալինը, ողջ մնացած քաղաքական բանտարկեալները 1955-ին ներման կ՛արժանանան եւ կ՛ուղարկուին իրենց բնակավայրերը :
Յովհաննէս Տէվէճեանը տեղեկանալով, որ 1948-ին իր ընտանիքի անդամներ գաղթած են Հարաւային Ամերիկա եւ հաստատուած՝ Արժանթին, 1956-ին կը մեկնի հոն, կը միանայ անոնց, ուր եւ կ՛ապրի ու կը ստեղծագործէ Արմէն Սեւան ծածկանունով :
Տէվէճեանը խմբագրած է քանի մը թերթեր Սոֆիայի մէջ՝ «Հայաստան» (1918) եւ «Արաքս» (1925-1934), Պուքրէշի մէջ՝ «Արազ» շաբաթաթերթը՝ Յակոբ Սիրունիի հետ, եւ այլն, բանտէն ազատելէ ետք՝ «Արմենիա» օրաթերթը (Պուէնոս Այրէս):
Մահացած է 1976 Մայիսին, Պուէնոս Այրէս:
Ելեկտրականութիւն
Պատմութիւն
Առաջիններէն մէկը, որուն ուշադրութիւնը գրաւեց ելեկտրականութիւնը, եղած է յոյն իմաստասէր Թալես, Ք.ա. 7-րդ դարուն: Ան նկատեց, որ բուրդին շփած սաթը կը ստանայ թեթեւ առարկաներ քաշելու յատկութիւն:
17րդ Եւ 18րդ Դարեր
Միայն 1600 թուական ին յառաջացաւ «ելեկտրականութիւն» եզրը՝ յունարէն ἤλεκτρον [էլէքտրօն]՝ (սաթ) բառէն, որուն հեղինակը անգլիացի աստղագէտ Ուիլիըմ Հիլպերթն էր, իսկ 1663 թուական ին Մակտեպուրկին քաղաքապետ Օթո ֆօն Կէրիքէ (Otto von Guericke) ստեղծեց մետաղեայ ձողին վրայ ամրացուած ծծումբէ գունդի տեսքով ելեկտրակայուն մեքենայ մը: 1729- ին անգլիացի Սթիվըն Կրէյ (Stephen Gray) ելեկտրականութիւնը հեռաւորութեան վրայ հաղորդելու փորձեր ըրաւ եւ բացայայտեց, որ ոչ բոլոր նիւթերը միատեսակ կը հաղորդեն ելեքտրականութիւն: 1773- ին ֆրանսացի Շարլ Տիւֆէ նկարագրեց երկու տեսակ ելեկտրականութիւններու գոյութիւնը՝ մին, որ կը յառաջանայ ապակին եւ միւսը՝ ձիւթը բուրդին շփելու միջոցով:
1745- ին հոլանտացի Փիթըր վան Մուշէնպրուք ստեղծաց առաջին ելեկտրական խտացուցիչը՝ Լէյտենեան անօթը:
Ելեքտրականութեան առաջին տեսութիւնը ստեղծած է ամերիկացի Պէնճամին Ֆրանքլին (Benjamin Franklin), որ ելեկտրականութիւնը կը ձեւակերպէր որպէս «ոչ նիւթական հեղուկ»: Ան նաեւ կը մտցնէ դրական եւ ժխտական լիցքերու հասկացութիւնները, յօրինեցաւ շանթարգելը եւ անոր միջոցաւ հաստատուեցաւ կայծակ ներու ելեկտրական բնութիւնը: Հաստատուած չէ, որ սա փորձը իրականացուցած է Ֆրանքլին զինքը, սակայն բոլորին կողմէ անոր կը վերագրուի: Բանալիէն դէպի ձեռքերը վազող կայծերու փունջը ցոյց կու տայ, որ կայծակն ունի ելեկտրական բնաւորութիւն: Ան նաեւ բացատրեց, ըստ ամենայնի Լէյտընի անօթին հանելուկային երեւոյթը որպէս դրական եւ ժխտական լիցքերէն կազմուած մեծաքանակ ելեկտրական լիցքը պահելու սարք:
1791- ին, Լուիճի Կալուանի հրապարակեց իր կենսաելեկտրականութեան գիւտը, որով ցոյց կու տար, որ ելեկտրականութիւնը այն միջոցը եղած է, որով նեարդային բջիջները ազդակներ կ'ուղարկեն մկաններուն: Ելեկտրականութեան ուսումնասիրութիւնը գիտական փուլ կ'անցընէ 1785- ին Քուլոնի օրէնքին յայտնագործուելէն ետք: Ատկէ ետք, 1791 թուական ին իտալացի Լուիճի Կալուանի (Luigi Galvani) կը հրատարակէ գիտական աշխատութիւն մը, որուն մէջ կը նկարագրէ ելեկտրական հոսանքին առկայութիւնը կենդանիներու մկաններուն մէջ։
19րդ Դար
1800- ին այլ իտալացի մը՝ Ալէսսանտրոյ Վօլթա (Alessandro Volta) կ'ընէ հաստատուն հոսանքի առաջին ակին՝ կալուանական մարտկոցին գիւտը, որ իրմէ կը ներկայացնէ աղաջուրին մէջ թաթախած թուղթով անջատած զինքեայ եւ արծաթեայ օղակներէն կազմուած սիւն մը:
Ելեկտրամագնիսականութեան՝ ելեկտրական եւ մագնիսական միասնութեան երեւոյթին բացայայտումով, որ կատարուեցաւ 1819-1921-ին Հանս Քրիսթիան Էրսթետին եւ Անրի Մարի Ամփէրին (André-Marie Ampère) կողմէ, պայմանաւորուած է Մայքլ Ֆարատէյի (Michael Faraday) կողմէ 1821- ին ելեքկտրական շարժակին ստեղծումը: Ֆարատէյը նաեւ 1834- ին կը բացայայտէ՝ էլեկտրոլիզին օրէնքը, ապա կը մտցնէ ելեկտրական եւ մագնիսական դաշտերու հասկացութիւնը: Էլեկտրոլիզի երեւոյթին վերլուծութենէն Ֆարատէյ յանգեցաւ այն եզրակացութեան, որ ելեկտրական ուժերու փոխադրումը կ'ընեն ոչ թէ ինչ-որ ելեկտրական հեղուկներ, այլ՝ նիւթին մասնիկները: Ելեկտրականութեան եւ մագնիսականութեան (նաեւ՝ լոյսին) կապը հաստատեց Ճէյմս Քլէրք Մաքսուելլը (James Clerk Maxwell) 1861-ին եւ 1862-ին մասնաւորաբար իր "On Physical Lines of Force" աշխատութիւններու մէջ:
1887- ին Հայնրիխ Հերց Heinrich Hertz բացայայտեց, որ անդրամանիշակագոյն ով լուսաւորուած էլեկտրոդները շատ աւելի դիւրութեամբ կ'արձակեն ելեկտրական կայծեր:
20րդ Դար
1905- ին Ալպերթ Այնշթայն հրապարակեց յօդուած մը, որուն մէջ կը բացատրուէին փորձերու արդիւնքները, ըստ որոնց լոյսի եռանդը կը տարածուի լիցքաւորուած էլեկտրոններու առանձին քուանթային բաժիններով: Սա գիւտին համար 1921- ին Այնշթայնը ստացաւ Նոպէլեան Մրցանակ՝ «ֆոտոելեկտրիք էֆեքտի օրէնքը բացայայտելուն համար»:
Կայուն Ելեկտրականութիւն
Կայուն ելեքտրականութիւն կարելի է արտադրել շփումի միջոցաւ։ Ամէն նիւթ կը բաղկանայ հիւլէներէ, որոնք միեւնոյն թիւով փրոթոններ եւ էլեկտրոններ կը պարունակեն։ Երբ երկու նիւթեր իրարու շփենք, իսկոյն կ'արտաքսուին որոշ թիւով էլեկտրոններ, որոնք կը փակչին միւսին մակերեսին։ Նիւթերէն մէկը հետեւաբար դրականօրէն եւ միւսը ժխտականօրէն զիրար կը քաշեն, երկու մակերեսները իրարու ուղղութեամբ կը մղուին։ Սանտրած ատեն մազերու եւ սանտրին միջեւ քաշողականութիւնը կայուն ելեկտրականութեան յստակ օրինակ մըն է։
Մթնոլորտին մէջ կայուն ելեկտրականութիւնն է, որ պատճառ կ'ըլլայ կայծակ ներու գոյութեան։ Սառոյցի մասնիկներու եւ անձրեւի կաթիլներու միջեւ տեղի ունեցած ուժգին բախումի մը արդիւնքն է կայծակը։ Վերի երկու օրինակներու մէջ, ելեկտրական հոսանք չկայ. այդ պատճառաւ ալ կը խօսինք կայուն ելեկտրականութեան մասին։
Ելեկտրամագնիսներ
1821- ին Էրսթէտին գիւտը, որ ելեկտրական հոսանք փոխադրող լարին շուրջ կայ մագնիսական դաշտ, ցոյց տուաւ էլեկտրականութեան եւ մագնիսականութեան միջեւ եղած ուղղակի կապը: Ատկէ զատ, կը թուի, որ սա փոխազդեցութիւնը կը տարբերուի բնութեան երկու՝ ձգողական եւ ելեկտրակայուն ուժերէն, որոնք հետագային յայտնի դարձան: Կողմնացոյցի սլաքին վրայ գործող ուժը զայն չ'ուղղեր ոչ դէպի հոսանք փոխադրող լարի կամ հակառակ կողմը, այլ կը գործե անոր հանդէպ ուղիղ անկեան տակ: Էրսթէտին քիչ մը անհասկանալի խօսքերը եղած են, որ «ելեկտրական վէճը կը գործէ պտտական ոճով»: Ուժը նաեւ կապ ունեցած է հոսանքին ուղղութենէն, քանի որ զայն փոխելու ուժը կը փոխուի նոյնպէս:
Էրսթէտ ամբողջապէս չէր հասկցած իր գիւտին իմաստը, սակայն, ինք նկատած էր, որ արդիւնքը փոխադարձ է՝ հոսանքը ազդեցութիւն կ'ունենայ մագնիսին վրայ, իսկ մագնիսականութիւնը՝ հոսանքին: Սա երեւոյթը հետագային Ամփեր ուսումնասիրած է, որ բացայայտեցաւ, թէ երկու զուգահեռ հոսանք կրող լարերը կ'ազդեն մէկը միւսին վրայ՝ նոյն ուղղութիւնով հոսանք փոխարող լարերը կը վանեն, այն պարագային, երբ հակառակ ուղղութեան հոսանքներ փոխադրողներ՝ կը քաշեն իրար:
Մագնիսական դաշտերու եւ հոսանքներու միջեւ եղած կապը չափազանց կարեւոր եղած է Մայքլ Ֆարատէյին կողմէ 1821- ին ելեկտրական շարժակ ստեղծելուն համար: Ֆարատէյին նոյնաբեւեռ շարժիչը կը պարունակէ սնդիկին աւազանի մէջ տեղադրած հաստատուն մագնիս մը: Հոսանքը կ'արձակուի մագնիսին վերեւը պտոյտի առանցքին կախած լարի մը միջոցաւ եւ կը մտցուի սնդիկին մէջ։ Մագնիսը շօշափող ուժով կ'ազդէ լարին վրայ, որը կը պտտցնէ զայն, քանի դեռ հոսանքը կը պահպանուի:
1931- ին Ֆարատէյին կատարած փորձերը ցոյց կու տային որ մագնիասական դաշտին ուղղահայեաց լարին մէջ կը մեծնայ անոր ծայրերու աւիւններու տարբերութիւնը:
Արտադրութիւն Եւ Փոխադրում
Ելեկտրական եռանդը սովորաբար կ'արտադրուի ելեկտրական մեքենաներու միջոցաւ, որոնք իրենց շարժումի համար ոյժ կը ստանան տարբեր վառելանիւթերով (ածուխ, միջուկային վառելիք, բնական կազ եւ այլն) ստացուած շոգիէն: Թուրպինները պտտելուն համար ուժի այլ աղբիւրներ կը հանդիսանան քամին եւ բարձր տեղէն թափող ջուրը: Թերեւս 1884 թուական ին Չարլզ Փէրսընսին (Sir Charles Parsons) ստեղծած շոգեթուրպինները մեր օրերը կ'արտադրեն աշխարհին վրայ ջերմութեան զանազան աղբիւրներով արտադրուող ելեկտրական ակի 80%-ը: Այս ստեղծարարները (generator) նմանութիւն չունին 1831- ին Ֆարատէյի ստեղծած նոյնաբեւեռ սկաւառակային ստեղծարարին հետ, սակայն կը յենուին անոր ելեքտրամագնիսական սկզբունքին վրայ, համաձայն որուն մագնիսական դաշտի փոփոխութիւնները զմիմեանս կապելով հաղորդիչը՝ իր ծայրերը կը ստեղծէ աւիւններու (potential) տարբերութիւն:
Տասնիններորդ դարու վերջը եղած փոխակերպիչին (transformer) գիւտը բացայայատեց, որ ելեկտրական ակին փոխադրումը կարելի կ'ըլլայ կատարել առաւել արդիւնաւէտ եղանակով՝ բարձր լարումով (higher voltage), բայց հոսանքին ցած ուժով: Ելեկտրականութեան արդիւնաւէտ փոխադրութիւնը կը նշանակէր, որ կարելի է անոր կեդրոնացուած տեղի մէջ արտադրել եւ առանց մեծ կորուստներու փոխադրել պէտք եղած տեղը:
Քանի որ երկիրներու պահանջները բաւարարելու համար ելեկտրական ակը մեծ քանակներով հնարաւոր չէ պահել, ամէն ատեն հարկաւոր է արտադրել այնքան, որքան կը պահանջուի այդ պահուն: Ատոր համար կանխատեսումներ կ'ըլլան, թէ որքան հարկաւոր ըլլալու է, ու նաեւ կ'ապահովեն պահուստային քանակ՝ անխուսափելի կորուստները եւ խախտումները հատուցանելու համար:
Ելեքտրական ակին պահանջարկը կը մեծնայ տարուէ տարի, երկրին տնտեսութեան զարգացումին եւ նորացումին զուգահեռ: Քսաներորդ դարուն առաջին երեք տասնամեակները Միացեալ Նահանգներ ու պահանջարկի աճը ամէն տարի 12% կազմած է: Պահանջարկին մեծնալը ներկայիս կը նկատուի անանկ երկրներու մէջ, ինչպիսիք են Չինաստանը եւ Հնդկաստանը:
Ելեկտրական ակի արտադրութեան հետ կապուած բնապահպանական խնդիրները ստիպեցին, որ ան արտադրուի ակին նոր աղբիւրներէն, ինչպիսիք են, զոր օրինակ՝ քամիին, արեւուն եւ ջուրին ակերը:
Կիրառութիւն
Ելեկտրականութիւնը շատ յարմար ձեւ մըն է՝ակը փոխադրելու եւ կ'օգտագործուի բազմաթիւ նպատակներու համար, որոնց թիւը անընդհատ կ'աճի: 1870- ին շիկացման լամբին գիւտէ ետք ելեկտրականութիւնը սկսաւ օգտագործուիլ որպէս լոյսի աղբիւր մը: Թէեւ ելեկտրականութիւնը իր հետ բերաւ իր վտանգները, տուներուն եւ գործատուներուն ներսը կազին լուսաւորութեան բաց բոցերու փոխարինումը նկատելիօրէն նուազեց հրդեհին վտանգը:
Ելեքտրականութիւնը կ'օգտագործուի հեռահաղորդակցութեան մէջ՝ 1837- ին Ուիլըմ Քուքին եւ Չարլզ Ուիթսդոունին ցուցադրած ելեկտրական հեռագրութիւնը ատոր առաջին գործնական կիրառումին առաջին դէպքերէն մեկը եղած է:
Ելեկտրամագնիսականութեան երեւոյթը հնարաւոր կը դարձնէ ելեկտրաշարժիչին աշխատանքը, որը կու տայ ելեկտրականութեան մաքուր եւ արդիւնաւէտ օգտագործումը: Կանգուն շարժիչին համար, ինչպէս ճախարակն է, դիւրին է ապահովել հզօրութեան պաշար, սակայն, անոնք, որ կը շարժին, ինչպէս ելեքտրամոպիլներուն վրայ դրուածներ, կը պահանջեն իրենց հետ կրել սնուցումի աղբիւր, օրինակ՝ կուտակիչ:
Բնութեան Մէջ
Մարդու մարմնին դպած ելեկտրական լարումը հոսանք կ'առաջացնէ հիւսուածքներուն միջով եւ չնայած, որ կախումը գիծային չէ, այնուամենայնիւ, որչափ բարձր է լարումը, նոյնչափ հոսանքն է ուժեղ: Եթէ հոսանքին ուժը բաւարար չափով մէծ է, ապա ատիկա յառաջ կը բերէ մկաններու կծկում, սիրտ ին աշխատանքի խափանում եւ հիւսուածքներու այրում: Ելեկտրականացած լարին արտաքին նշաններու բացակայութիւնը անոր կը դարձնէ առաւել վտանգաւոր: Ելեկտրական հոսանքին առաջացուցած ցաւը երբեմն կը բերէ անոր օգտագործումին որպէս կոտտանքներու եղանակի: Քանի մը երկիրներուն մէջ ելեկտրահարումը կ'օգտագործուի որպէս մահապատիժի ձեւ մը, սակայն, վերջին ժամանակները անոր օգտագործումը նուազած է:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Գիտութիւն
Նիշեմի
Նիշեմի քաղաք եւ կոմունա Իտալիայի մէջ, կը գտնուի Սիցիլիայի տարածաշրջանին, կ'ենթաթրուի Կալտանիսետայ վարչական կենտրոնին։ Բնակչութիւնը կը կազմուի 28152 մարդ, մակերեսը 96 կմ²։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներուն քաղաքի տարածքին եղաւ ԱՄՆ-ի ռազմաօդային ուժերի թռիչքադաշտ, ներկային քաղաքի տարածքին կայ ռազմածովային կապի զինուորական ռադիոկաեան, մոտ 250 մետր բարձրութեամբ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Իտալիոյ քաղաքներ
Առաջին Տիկին
Առաջին տիկին, երկրի նախագահի կինը։
Սկզբնապէս «First Lady» եզրը վերաբերած է ԱՄՆ-ի նախագահի տիկնոջը, բայց յետոյ եզրը տարածուածէ նաեւ այլ լեզուներ եւ հիմա կը վերաբերի ցանկացած որեւէ նախագահի տիկնոջը։ Որոշ երկիրներու մէջ եզրը նաեւ կը թարգմանուի, օրինակ՝ Սպանիոյ մէջ «Primera Dama», Ռուսաստանի մէջ «Первая Леди», Ֆրանսայի մէջ «Première Dame»։
Պատմութիւն
ԱՄՆ-ի մէջ եզրը առաջին անգամ օգտագործուած է 1849-ին, երբ որ նախագահ Զաքարի Թեյլորը կոչեց «First Lady» 4-րդ նախագահի Ճէյմս Մետիսոնի կնոջը՝ Տոլլի Մետիսոնին, անոր պաշտօնական թաղման: Սակայն առաջին կինը, որուն սկսան կոչել «Առաջին տիկին» Հերրիէթ Լէյնն է՝ ԱՄՆ-ի 15-րդ նախագահի՝ Ճէյմս Պիւքէնէնի, զարմուհին էր (Պիւքէնը եղած է միակ ամուրի ԱՄՆ-ի նախագահ եւ Սպիտակ Տան տիրուհիի դերը կը կատարէր անոր զարմուհին)։ Բայց միջազգայնօրէն ճանչցուած այս եզրոյթը կիրարկուած է 1877-ին։ Այն ժամանակ Մերի Էյմսը իրեն թերթի լրահաղորդման մէջ Ռութերֆորտ Խեյզի պաշտօնակալութեան մասին օգտագործեց «առաջին տիկին» եզրոյթը իր կնոջ Լիւսի Ուէպպ Հեյզին, ծայր աստիճան հանրամատչելի ամբողջ ԱՄՆ-ի մէջ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Դիւանագիտութիւն Ստորոգութիւն:Կանայք պատմութեան մէջ Ստորոգութիւն:Քաղաքականութիւն Ստորոգութիւն:Առաջին տիկիններ Ստորոգութիւն:Քաղաքական գործիչներ Ստորոգութիւն:Նախագահներ Ստորոգութիւն:Տիտղոսներ Ստորոգութիւն:Կառավարութեան մասնագիտութիւններ Ստորոգութիւն:Իգականութիւն
Յարութիւն Կ. Ճանկիւլեան
Յարութիւն Ճանկիւլեան, հնչակեան հասաարակական գործիչ
Ան 1881-ին կու գայ Պոլիս եւ իր գործօն ու խիզախ մասնակցութիւնը կը բերէ Հնչակեան Կուսակցութեան կազմակերպած 1890-ին տեղի ունեցած Գում Գափուի «անզէն ցոյցին», որուն հետեւանքով կը ձերբակալուի եւ կ'ենթարկուի ահռելի տանջանքներու ու կը դատապարտուի մահուան։ Սակայն, ան կը յաջողի փախչիլ բանտէն եւ անցնիլ արտասահման, միշտ հաւատարիմ մնալով իր ուխտին։ 1908-ին, Օսմանեան Սահմանադրութեան հռչակումէն ետք, կը վերադառնայ Պոլիս։ Պոլսոյ մէջ կ'ընտրուի Ազգ. երեսփոխան Կէտիկ Փաշային կողմէ, ինչպէս նաեւ՝ Միացեալ Ընկերութեան հիմնադիր ժողովի անդամ։ «Յիշատակներ Հայկական Ճգնաժամէն» խորագրին տակ, չորս հատորի մէջ ամփոփած է ազգային յեղափոխական կեանքի(անձեր ու անցքեր) մասին ուշագրաւ վաւերաթուղթեր, որոնք իբր ատաղձ կը ծառայեն ժամանակակից մեր պատմութեան ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1855 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1915 մահեր Ստորոգութիւն:Հայ յեղափոխական գործիչներ Ստորոգութիւն:Սոցեալ Դեմոկրատ Հնչակեան Կուսակցութիւն Ստորոգութիւն:Հնչակեան Յեղափոխական Գործիչներ
Կիւրեղ Վրդ․ Քիպարեան
Կիւրեղ Վրդ․ Քիպարեան (1891 Պանտըրմա - 1979 Վենետիկ), հայ թարգման, ուսուցիչ, խմբագիր։
1903-ին կ՛անցնի Վենետիկի Ս. Ղազար՝ աշակերտելու Վենետիկի Մխիթեարեան միաբանութեան վանքին մէջ։ 1916-1916-ին կը հետեւի Հռոմի Աստուածաբանական համալսարանի դասընթացքներուն։
Տարբեր տարիներու կը վարէ Մխիթարեան միաբանութեան տեսուչի, հոգեւոր հօր եւ դաստիարակի պաշտօնները։ Եղած է նաեւ «Բազմավէպ»ի խմբագիր։ Կատարած է թարգմանութիւններ։ Թարգմանական աշխատանքէ անկախ ստորագրած է նաեւ հայագիտական յօդուածներ։ Առանձին հատորով հրատարակած է մատենագիտական դասագիրք՝ «Պատմութիւն հայ գրականութեան», Ա. հատոր՝ սկիզբէն մինչեւ 1300 թուական (Վենետիկ 1944)։
Տրապիզոնի Կանացի Տարազներ
Տրապիզոնի կանանց եւ տղամարդոց զգեստները Հայաստանի տարբեր գաւառներու տարազներուն միաձուլուած տարբերակներն են։ Տարբեր ժամանակաշրջաններու ընթացքին Հայաստանի տարբեր գաւառներէն հոն գաղթած հայերու տարազները իրենց ազդեցութիւնը ունեցած են Տրապիզոնի հայկական տարազին ձեւաւորման վրայ: Սակայն, նկատելի է նաեւ օտար, յատկապէս թրքական (պոլսական) տարազներու ազդեցութիւնը։
Կիւրեղ Վրդ․ Քիպարեան
Կիւրեղ վրդ. Քիպարեան վախճանած է 12 Դեկտեմբեր 1979-ին։
Տրապիզոնի Կանացի Տարազներ
Տարազին յատկանշական մասերէն էր Անթարին, զոր կը կարէին մետաքսեայ մանիշակագոյն, կարմիր եւ գոց կարմիր գոյներու կերպասներով եւ կ'ասեղնագործուէին ոսկեթել հիւսուածքով: Տրապիզոնի անթարին միւս գաւառներու տարազներէն կը տարբերէր իր եզերքին կարուած ծալազարդով (փլիսէ): Անթարիին վրայէն կը հագնէին կարճ սալթա, որուն կռնակին մէջտեղը կ՛ասեղնագործուէր հայկական զարդանախշեր։
Տօնական Տարազները
Կանացի տօնական զգեստները ունէին շքեղ ասեղնագործութիւն:
Տօնական բաճկոնները կը կարուէին թաւշեայ կերպասով։ Բաճկոնները նոյնպէս ունէին գրաւիչ զարդարանքներ: Անոնց առջեւի երկու անկիւնները կը զարդարուէին օձաձեւ «Տ» նախշով, որուն տարբեր ձեւերով օգտագործումը շատ տարածուած էր Հայաստանի մէջ:
Կիներու Տարազներու Գօտին
Հայկական տարազի բաղկացուցիչ եւ կարեւոր մասը եղող գօտին Կիլիկիոյ կիներու զգեստի պարագային կը կարուէր վանդակաւոր կամ գծաւոր կերպասէ եւ եզրերը ծոպերով կը զարդարուէին: Ան կը ծածկէր կիներուն ամբողջ կոնքամասը: Գօտիի գործածութեան այս ձեւը յատուկ էր միայն Տրապիզոնի հայկական տարազին:
Կիներու Գլխու Զարդերը
Կիներու գլխու հիմնական յարդարանքը արծաթեայ թասակն էր (թարքոշ թաբլա), որ ունէր նաեւ իր մետաքսէ կամ մահուտէ պատրաստուած տարբերակները: Եթէ Հայաստանի որոշ գաւառներու մէջ թասակը կը դրուէր գլխարկին որպէս զարդ, ապա Տրապիզոնի մէջ ան կը ծառայէր իբրեւ «գլխարկ»: Նաեւ կ՛օգտագործուէր գդակը, որ կը զարդարուէր ոսկեդրամներու եւ մարգարիտներու շարքերով։
Աղբիւրներ
«Պատկերագիրք Հայկական Տարազներու», Համազգային Հայ Մշակութային եւ Կրթական Ընկերակցութիւն, Պէյրութ, 1990, էջ 23, 24, 106։
Փաթրիք Մոտիանօ
Փաթրիք Մոտիանօ (Patrick Modiano, ), Ֆրանսացի գրագէտ, վիպագիր։ 2014-ին կ՛արժանանայ Նոպելեան մրցանակին։
Գումասի
Ստորոգութիւն:Ղանայի քաղաքներ
Փաթրիք Մոտիանօ
Ուսում եւ ընտանիք
Փաթրիք Մոտիանօ, ծնած է Փարիզի արուարձաններէն Պուլոն-Պիյանքուրին մէջ։  Հայրը Ալպեր Մոտիանօ, Սեֆարտի հրիայ էր, Սելանիկէն (Յունաստան), իսկ մայրը Լուիզա Քոլփէյն՝ Պելճիքացի-Ֆլամանտ, շարժարուեստի դերասանուհի։  Հայրն ու մայրը անոր մանկութեան տարիներուն կը բաժնուին եւ Փաթրիքին խնամքը յանձն կ՛առնեն անոր մօր ծնողները։  Կ՛աւարտէ Փարիզի Միշել Մոնթէն Lycée Michel-Montaigne Երկրորդական վարժարանը։  Կ՛արձանագրուի Փարիզի Համալսարանը, սակայն չ՛աւարտեր։
Մանկութեան եւ պատանութեան շրջանը կը յատկանշուի հօր եւ մօր բացակայութենէն։ Հայրը, կը յարաբերուէր Կեստափոյի ֆրանսացի օգնականներու հետ:
1970 կ՛ամուսնանայ Տոմինիք Զերֆիւզին հետ եւ կ՛ունենան երկու աղջիկ զաւակ՝ Զինա (1974) եւ Մարի (1978)։
Գրական ասպարէզ
Րէյմոն Քենօ Raymond Queneau (ֆրանսացի յօրինող, թարգմանիչ եւ թուաբանագէտ), Փաթրիքին կը ճանչցնէ գրականութեան աշխարհը։  Փաթրիք, 22 տարեկան հասակին, կը հրապարակէ իր առաջին գիրքը՝ La Place de l'étoile (1968)․ վէպին դերակատարը հրիայ մըն է, որ գերմանացիներուն գործակիցն է (վէպը ունի ինքնակենսագրական գիծեր)։
1969-ին կը հրատարակէ La Ronde de nuit (բառացի թարգմանութեամբ՝ Գիշերապութիւնը) վէպը։   1972՝ Les Boulevards de ceinture վէպը կ՛արժանանայ «Ֆրանսայի Կաճառի Վիպագրութեան Մեծ Մրցանակ»ին: 1973 կը գործակցի ֆրանսացի թատերագիր եւ բեմադրիչ Լուի Մալին Louis Malle հետ «Մականուն՝ Լաքոպ, Անուն՝ Լիւսիէն» Lacombe Lucien շարժանկարին համար։
1978-ին գրուած անոր վեցերորդ վէպը՝ Rue des Boutiques obscures  կ՛արժանանայ «Կոնքուռ Գրական Մրցանակ»ին prix Goncourt ։
Մոտիանոյի գիրքերուն մեծամասնութիւնը հիմնուած է անոր կեանքին եւ Համաշխարհային Բ. պատերազմի տարիներուն Ֆրանսայի շրջափակման ժամանակաշրջանի իրադարձութիւններուն վրայ:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Գրագէտներ Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի գրողներ Ստորոգութիւն:Նոպելեան Մրցանակիրներ
Յովհաննէս Ճէրէճեան
Յավհաննէս Ճէրէճեան,, լուսանկարիչ, երկրորդական ուսումը ստացած է Սահակեան Լիսէին մէջ։ Քանի մը տարի փորձառութիւն ձեռք ձգելէ ետք զանազան աշխատանոցներու մէջ, 1960-ին բացած է Շիրազ լուսանկարչատունը: 1968-ին ծանօթ պատմագէտ փրոֆ. Մորիս Տիւնան զինք ընտրած է նկարելու համար այն առարկաները, որոնք երեւան կու գան հնագիտական պեղումներու ընթացքին։ 1964-ին եւ 1969-ին այցելած է Հայաստան, ուր նկարած է մեր երկրին տեսարժան վայրերը եւ ճարտարապետական կոթողները։ Երկրորդ այցելութւինը կատարած է Թուրքիոյ ճանապարհով, նկարելով արեւմտահայաստանի պատմական յուշարձանները։ Ուշադրութիւն գրաւեց Արդի ու նաեւ Արեւմտեան Հայաստանէն բերած իր տեսարաններով։ Լուսանկարչական արուեստին մէջ նորընծայ մըն է ան, որուն գործերուն մէջ կը գտնուին յուսատու տարրեր։ Լայն հետաքրքրութեամբ եւ մեծ խանդավառութեամբ կ'աշխատի, այս արուեստիին մէջ, բարձունք մագլցիլ։
Յակոբ Անունով Անձերու Ցանկ
Յակոբ անունով անձերու ցանկը
75 (թիւ)
75 (եօթանասունհինգ) կենտ երկնիշ բնական թիւ է 74-ի եւ 76-ի միջեւ
Կանաչ Կիրակի
Կանաչ Կիրակի, այս Կիրակին կը կոչուի Աշխարհամատրան կամ Կանաչ Կիրակի: «Աշխարհամատուռ» կը նշանակէ բոլոր քրիստոնեաներ ու մատուռ ը, որ Երուսաղէմի առաջին եկեղեցին է, հիմնուած առաքեալ ներու կողմէ: Իսկ «Կանաչ» ըսելով՝ նկատի ունինք ծաղկած ու կանաչած Եկեղեցին: Կանաչը կը խորհրդանշէ նաեւ Եկեղեցւոյ մշտականութիւնը եւ անմահութիւնը:
Կանաչ Կիրակիին խորհուրդը
Աշխարհամատրան Կիրակին տօնն է Ընդհանրական Եկեղեցւոյ, որովհետեւ այս Կիրակի օրը կը հիմնուի, կը հաստատուի ու կը տարածուի Քրիստոսի Եկեղեցին ամբողջ աշխարհի տարածքին:
Տօնն է աշխարհի Եկեղեցւոյ եւ ոչ թէ աշխարհի եկեղեցիներու, որովհետեւ Եկեղեցին մէկ է՝ թէեւ բազում մասերու բաժնուած ըլլայ, որու մասին կ'ըսէ Սողոմոնը. «Թող վաթսուն թագուհի եւ ութսուն հարճ ըլլան, թող ազնիւ օրիորդներ ունենայ արքան, մինչ Այսօր նաեւ Եկեղեցւոյ նաւակատիքն է, որ աւելի պայծառ է, քան Եկեղեցւոյ միւս նաւակատիքները, քանզի ասիկա անմիջապէս կը յաջորդ է Նոր Կիրակիին, որու մէջ մեր Տէրը նորոգեց Եկեղեցին, քանզի նաւակատիքը տաճարի նորոգման տօնահանդէսն է:
Եկեղեցին նաեւ նիւթական բաժանումներ ունի, որոնց մէջ առաջինը կը կոչուի Աշխարհամատրան, այսինքն՝ մայր բոլոր եկեղեցիներու, եւ կարգուած է բոլոր հաւատացեալներու համար: Ժամանակային առումով առաջինը կառուցուած է Ս. Էջմիածինը՝ Տրդատ արքային կողմէն, ապա Երուսաղէմ Ս. Յարութեան տաճարը՝ Հեղինէ թագուհիին կողմէ: Այնուհետեւ Կոստանդիանոս կայսրը Հռոմի մէջ կը կառուցէ Ս. Պետրոս եկեղեցին: Չնայած որ Ս. Յարութեան տաճարն առաջինը չէ կառուցուած, սակայն Խաչեալին զօրութեամբ ան գերազանց է միւս եկեղեցիներէն: Քանի որ Սողոմոնի տաճարին փոխարէն կառուցուած, ինչպէս եւ Սիոնը՝ Սինա լերան փոխարէն եղաւ։ Եւ որ աւելի կարեւոր է, կառուցուած է Գողգոթայի վրայ եւ սրբուած է Տիրոջ Արեամբ:Ասիկա եւս կը կոչուի Աշխարհամատուռ, ինչպէս Նոյեան տապանը, քանի որ այն ընդհանուր է բոլոր քրիստոնեաներու համար:
Լեւոն Եկաւեան Երզնկացի
Լեւոն Եկաւեան, հայ ատամնաբոյժ, ՀՅԴ-ի անդամ։
Ծնած է Խարբերդի նահանգի, Խարբերդի գաւառի՝ Արաբկիր քաղաքի մէջ։ Ստացած է ատամնաբուժական կրթութիւն եւ աշխատած է որպէս ատամնաբոյժ։ Եղած է ՀՅԴ-ի անդամ։
Առաջին աշխարհամարտի տարիներուն՝ 1914 թուականին, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ որպէս ատամնաբոյժ ծառայած՝ Երզնկայի Հալէպիէ զինուորական հիւանանոցէն ներս։
1915 (1916) թուականին, Երզնկայի՝ ռուսական գրաւումէն մէկ օր առաջ, Երզնկայի Հալէպիէ զինուորական հիւանդանոցի գլխաւոր բժիշկ-վիրաբոյժ՝ հարիւրապետ Ֆերիտունի հրամանով, հիւանդանոցի ննջասենեակին մէջ քնացած ժամանակ սպանուած է ատրճանակով՝ «տէբօ մէյմուրի» (պահեստի պաշտօնեայի) եւ առողջապահական «չաւուշի» ձեռքով։ Մէկ այլ տուեալով՝ նահատակուած է, Երզնկայէն դուրս գտնուող վայրի մը մէջ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ ատամնաբոյժներ Ստորոգութիւն:ՀՅԴ–ի անդամներ Ստորոգութիւն:Երզնկա մահացածներ Ստորոգութիւն:Կուսակցութիւններ
Նինօ Պուրճանաձէ
Նինօ Պուրճանաձէ (ნინო ანზორის ასული ბურჯანაძე, ծն. 16 Յուլիս 1964), վրացի պետական եւ քաղաքական գործիչ, Վրաստանի խորհրդարանի նախագահ (2001-2008), Վրաստանի նախագահի պաշտօնակատար (2007-2008)։
Կենսագրութիւն
21 Մայիս 2011-ին առաջնորդած է Թիֆլիսի մէջ յուզումները տասը հազարէն աւելի մասնակիցներով, պահանջելով Միխէիլ Սաաքաշվիլիի հրաժարականը : Հարաւարեւմտեան Պաթում քաղաքին մէջ որոշ ցուցարարներ հեռատեսիլի շէնք ներխուժելու փորձ ըրած են Ոստիկանութեան հետ կարճ ընդհարումներ տեղի ունեցած են: 26 Մայիսին Վրաստանի ոստիկանութիւնը ցուցարարներուն դէմ արցունքաբեր կազ եւ ռետինեայ փամփուշտներ կիրառած է:  Լրագրողներուն, ինչպէս նաեւ տարիքաւորներուն դէմ ոյժ կիրառուած է ։
1991-էն աշխատած է Թիֆլիսի պետական համալսարանի միջազգային իրաւագիտական բաժնին մէջ իբրեւ դոցենտ։ 1991-1992-ականներուն աշխատած է Միջավայրի պաշտպանութեան նախարարութեան մէջ՝ իբրեւ մասնագէտ-֊խորհրդատու։ 1992-1995-ականներուն եղած է Վրաստանի խորհրդարանի Արտաքին յարաբերութիւններու  կոմիտէի փորձագէտ-խորհրդատու։
Վրացերէն, ռուսերէն եւ անգլերէն լեզուներով տպագրուած աւելի քան 20 աշխատութիւններու հեղինակ է, ինչպէս նաեւ 1 մենագրութեան՝ նուիրուած միջազգային միջկառավարական կազմակերպութիւններու նոր տեսակի իրաւական հարցերուն։
1995-էն Վրաստանի խորհրդարանի անդամ է։ 1995-1998-երուն եղած է սահմանադրական, իրաւաբանական հարցերու ու օրինականութեան յանձնաժողովի նախագահի առաջին տեղակալ, իսկ 1998-1999_ին՝ նշուած յանձնաժողովի նախագահ։
2000-2001-ին եղած է խորհրդարանի արտաքին յարաբերութիւններու յանձնաժողովի նախագահ, 1995-1998-ին՝ Վրասատանի խորհրդարանի՝ Մեծ Բրիտանիոյ խորհրդարանի հետ համագործակցութեան մշտական պատուիրակութեան ղեկավար, իսկ 1999—2002-ներուն՝ Եւրամիութեան ու Վրաստանի միջեւ խորհրդարանական համագործակցութեան համաներկայացուցիչ։
1998-ին ընտրուած է ԵԱՀԿ խորհրդարանական վեհաժողովի ժողովրդավարութեան, մարդու իրաւունքներու եւ մարդասիրական հարցերու յանձնաժողովի զեկուցող, 2000-էն անոր փոխնախագահն է։ Նոյեմբերէն մինչեւ Մայիս 2001-ին Նինօ Պուրճանաձէն Սեւծովեան տնտեսական համագործակցութեան խորհրդարանական վեհաժողովի նախագահն էր, Նոյեմբեր 2001-էն մինչեւ 2008՝ Վրաստանի խորհրդարանի նախագահը։ 25 Նոյեմբեր 2007-էն մինչեւ 20 Յունուար 2008-ը կատարած է Վրաստանի նախագահի պարտականութիւնները։ Այնուհետեւ յայտարարած է մեծ քաղաքականութենէն հեռանալու մասին։
27 Հոկտեմբեր 2008-ին Նինօ Պուրճանաձէն յայտնած է քաղաքականութիւն վերադառնալու եւ «Ժողովրդավարական շարժում Միացեալ Վրաստան» անուամբ կուսակցութիւն ստեղծելու մտադրութեան մասին։ 23 Նոյեմբեր 2008-ին տեղի ունեցած է կուսակցութեան առաջին համագումարը, ուր Պուրճանաձէն, ընտրուելով կուսակցութեան նախագահ, ըսած է, որ այն պէտք է ըլլայ «կտրուկ ընդդիմադիր»։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:16 Յուլիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:Քաղաքական գործիչներ Ստորոգութիւն:Վրաստան ծնածներ
Վիգէն Պէրպէրեան
Վիգէն Պէրպէրեան, վէպերու հեղինակ եւ յօդուածագիր։
Կեսագրական գիծեր եւ գործեր
Պէրպէրեան մեծցած է Պէյրութի հայախօս տան մէջ: Ընտանիքը Լոս ԱնՃելըս տեղափոխուած է Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ։ Կեանքին այս փորձը օգնած է զինք ձեւաւորելու անոր առաջին վէպը։
Ան հեղինակն է «The Cyclist» եւ «Das Capital» վէպերուն ու աշխատակցած է «New York Times», «Financial Times» եւ «Los Angeles Times» թերթերուն: Ան ապրած եւ գործած է Մենհեթընի, Փարիզի եւ Երեւանի մէջ :
Անոր վէպերը թարգմանուած են ֆրանսերէնի, եբրայերէնի, իտալերէնի, գերմաներէնի եւ հոլանտերէնի:
Պէրպէրեանի աշխատանքները յատկանշական են իրենց խոր խելքով եւ տնտեսական եւ քաղաքական անարդարութեան զգացումով:
Վէպերէն յիշենք․
Ս. Միւռոն
'''Ս. Միւռոն''', սրբազան ու սրբալոյս նիւթ մը, որ յատուկ օրհնութեամբ կը պատրաստուի կաթողիկոսներու ձեռքով: Միւռոնի գլխաւոր նիւթն է ձէթը, որուն կը խառնուի չափաւոր քանակութեամբ բալասան եւ քառասուն տեսակի հոտաւէտ խունկերու, փայտերու եւ բոյրերու խառնուրդով նիւթ մը: Անուշաբոյր իւղերու այս բաղադրութիւնը կը գործածուի Հայաստանեայց Առաքելական Ս. Եկեղեցւոյ մկրտութեան եւ օծման արարողութիւններու ընթացքին։
Նախաքրիստոնէական Շրջան
Իւղով օծուելու սովորութիւնը կանուխ դարերէն ի վեր կիրարկած են հին ցեղախումբեր: Հին Ուխտի ժողովուրդին մօտ ատիկա արդէն տարածուած սովորութիւն էր, երբ անոնք իւղով կ'օծէին յատկապէս այն անձերը, որոնք կոչուած էին դառնալու առաջնորդ, քահանայապետական կամ թագաւորական իշխանութեամբ հովուելու համար Աստուծոյ ժողովուրդը: Աստուծոյ կողմէ ընտրեալ մարդիկ կ'ըլլային անոնք եւ նշանակուած յատուկ անձի մը կողմէ, նուիրեալներուն գլխուն կը թափէր իւղը իբրեւ նշան՝ Աստուածատուր պաշտօնին ստացման:
Միայն մարդոց պարագային չէր սակայն օծումը, այլ իւղով կ'օծէին նաեւ սպասներ, կրօնական կամ ազգային նշանակութիւն ունեցող առարկաներ: Այսպէս, Հին Կտակարանին մէջ կը կարդանք, որ Յակոբ նահապետ օծած է այն քարը, որուն վրայ իր գլուխը դրած էր։ Դարձեալ իւղով օծուած է Մովսէսի հաստատուած վկայութեան Խորանը, ողջակէզներու սեղանները իրենց բոլոր սպասներով:
Երիտասարդ ընթերցողը
Երիտասարդ ընթերցողը (La Liseuse), Ժան Օնորէ Ֆրակոնարի նկարը, որը նկարուեր է մօտաւորապէս 1769-ին: Կը պատկանի «Արտասովոր դիմանկարներ» (figures de fantaisie) շարքին ՝ արտասովոր համազգեստներով կերպարներ, որոնք նկարուած են ազատ վրձնահարուածներու եղանակով:
Ս. Միւռոն
Նախաքրիստոնէական Շրջան
Այս սրբագործումով նուիրեալները ոչ միայն ժողովուրդին յարգանքը կը վայելէին, այլեւ հոգեկան զօրութիւն կը ստանային, իրենց պաշտօնին կատարման ընթացքին: Օծմամբ աստուածային հովանաւորութիւնը ստանալով, ընտրեալ անձը հոգեպէս կը կերպարանափոխուէր, դառնալով նոր մարդ:
Երիտասարդ ընթերցողը
Նկարին մէջ պատկերուած է դեղին կիտրոնի երանգով, սպիտակ նուրբ փոթօձիք հագուստով անծանօթ աղջիկ մը, որ նստած է կիսադէմ՝ յենուած մեծ, պատին յենած բարձին: Ձախ ձեռքը հանգիստ դրուած է արմնակալին վրայ, իսկ աջ ձեռքին կայ փոքրիկ գիրք մը: Մազերը մանիշակագոյն ժապաւէնով հաւաքուած են շինիոնի մէջ։ Դէմքն ու հագուստը լուսաւորուած են առջեւէն, պատին աջ կողմը կ'երեւի ստուերը: Դէմքին վարդագոյն երանգները իրեն կու տան վայելուչ նրբութիւն մը: Ֆրակոնար սեւեռուն ուշադրութիւն դարձուցած է աղջկան դէմքին, սակայն զգեստն ու բարձը դիտաւորեալ նկարուած են անփոյթ վրձնահարուածներով, իսկ փոթօձիքը ուրուագծուած է վրձինի ծայրով:
Ս. Միւռոն
Նախաքրիստոնէական Շրջան
Աստուածաշունչին մէջ, հետեւաբար, օծման իւղը նիւթեղէն միջոցն է՝ Ս. Հոգիին ներգործութիւնը փոխանցելու եւ սրբագործելու ընտրեալ մարդիկը եւ կրօնական գործածութեան յատուկ անօթները:
Երիտասարդ ընթերցողը
Հաւանաբար երիտասարդ ընթերցողը կը մարմնաւորէ կանացի բնութեան բնական էութիւնը: Ֆոնի մութ պատը հերոսուհիին հետ կը ստեղծէ խոր հակադրութիւն մը՝ ընդգծելով իր կոր մասերը եւ ուրուագիծերը, իսկ շինիոնը եւ երկարաւուն փոթօձիք պարանոցը կ'ուժեղացնեն կերպարին կանացիութիւնը: Արդեօ՞ք աղջիկը կը կարդայ զուարճանքի կամ կրթական նպատակներով, կը մնայ անհասկանալի, քանի որ գիրքին բնագիրը պայմանական է:
Ս. Միւռոն
Նախաքրիստոնէական Շրջան
Ըստ Աստուածաշունչին, Մովսէս մարգարէն Սինա լերան վրայ, Աստուծմէ ստացած է ծաղիկներ եւ պատրաստած՝ առաջին Միւռոնը։ Այնուհետեւ Միւռոնը գործածուած է օծելու թագաւորներ եւ մարգարէներ։
Երիտասարդ ընթերցողը
Կառուցուածքը եւ տեսարանին տարածքը կը ձեւաւորուին արմնակալին հորիզոնական եւ պատին ուղղաձիգ գիծերով: Զգացումներն ու տրամադրութիւնը կը փոխանցուին գունային լուծումներով: Ֆրակոնար ռոքոքոյի համար օգտագործած է բնատիպ գունային կամմա՝ մեղմ, քնքոյշ երանգներով եւ ոսկեգոյն նրբերանգներով, որ թոյլ կու տայ ստեղծել ջերմութեան, հանդարտութեան եւ զգացմունքային մթնոլորտ մը: Կտաւին կեդրոնը տիրող դեղինը իբրեւ կապ կը ծառայէ յօրինուածքին տարրերուն եւ կառուցուածքին միջեւ վրձինի ազատ եւ վառվռուն պատկերուած հարուածները, զգեստի ընդգծուած ծալուածքները կը կեդրոնացնեն դիտորդին ուշադրութիւնը կերպարին վրայ։ Առջեւի եւ ետեւի մասերուն համար օգտագործուած վրձինի հարուածներու տարբեր թեքնիքները կ'ուժեղացնեն կտաւին խորութիւնը :
Ս. Միւռոն
Եկեղեցւոյ Մէջ Աճման Ու Զարգացման Առիթներ
Երբ հոգեւոր կարիքը կ'աճի, եպիսկոպոսներ կը սկսին ամէն տարի, Աւագ Հինգշաբթի օր ձէթ օրհնել ու բաշխել քահանաներուն, առ ի գործածութիւն՝ կարգ մը խորհուրդներու: Այս վերջինով կ'օծուէին եպիսկոպոսներ, սկիհ ու մաղզմայ եւ կը կատարուէր դրոշմի խորհուրդը:
Քրիստոնէութիւնը դարերու ընթացքին կը զարգացնէ օծման ու անոր նիւթին՝ իւղին գործածութիւնը Եկեղեցւոյ կեանքին մէջ: Տեսանելի միջոց մը իբրեւ, իւղը կը դառնայ կնիք մը ի վերուստ, երկնային դրոշմ ու վկայութիւն, հաւատքի մէջ հաստատման ու քրիստոնէական նոր կեանքի սկզբնաւորութեան:
Հայ Եկեղեցւոյ Սրբալոյս Միւռոնը
Հին եւ նոր դարերուն օգտագործուած օծման իւղը Հայ Եկեղեցւոյ մէջ աւանդաբար կոչուած է ՄԵՌՈՆ:
Երիտասարդ ընթերցողը
Ակադեմիական աշխատանք մը չըլլալով հանդերձ՝ պատկերը հաւանաբար անցած է քանի մը ֆրանսացի հաւաքիչներու եւ արուեստի ստեղծագործութեան առեւտրականներու ձեռքէն: Երբեմնի արժանահաւատ սեփականատէրերէն մէկը եղած է՝ Թէոտոր Թիւֆիէ (Théodore Tuffier), յայտնի ֆրանսացի վիրաբոյժ։ Մօտաւորապէս 1930-ին պատկերը գտնուած է ԱՄՆ-ի մէջ՝ McCann Erickson գովազդային գործակալութեան հիմնադիր Ալֆրէտ Էրիքսոնի հաւաքածոյին մէջ։ Անոր մահէն ետք՝ 1936-ին, պատկերը ժառանգած է իր կինը՝ Աննա Էտիթ Մաքքան Էրիքսոնը: Աննայի մահէն ետք՝ 1961-ին Ալիսա Մելոն Պրիւսի (ամերիկացի միլիոնատէր Էնտրու Մելոնի բարձրաշխարհիկ դուստրը, որ յայտնի էր շարք մը թանգարաններու բազմաթիւ նուիրատուութիւններով) նիւթական աջակցութեամբ պատկերը ձեռք բերած է Արուեստի ազգային պատկերասրահը (Ուաշինկթըն) :
Ս. Միւռոն
Հայ Եկեղեցւոյ Սրբալոյս Միւռոնը
Միւռոնին գլխաւոր նիւթը մաքուր ու անարատ ձէթն է, զտուած ու եփուած, որուն կը միախառնեն արաբական կամ եգիպտական սպիտակ բալասանը, դափնիի ձէթը եւ աւելի քան քառասուն տեսակ անուշահոտ ծաղիկներու, խունկերու եւ այլ բոյսերու հիւթէն պատրաստուած իւղը: Միւռոնօրհնութեան պահուն, անոր կը միախառնեն նաեւ հին Միւռոնէն մաս մը, որպէսզի պահուի նուիրական շղթան, որ կ'երթայ մինչեւ Գրիգոր Լուսաւորիչ եւ անկէ ալ՝ մինչեւ Ս. Թադէոս Առաքեալ: Ըստ աւանդութեան՝ Ս. Թադէոս առաքեալին կը պարտինք Միւռոնին Հայաստան մուտք գործելը։ Ան Միւռոնը գործածած է բուժելու համար Աբգար թագաւորը, ապա զայն պահած է ծառի մը տակ։ Հետագային տեսիլքի մէջ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ կը գիտնայ Միւռոնին պահուած տեղը եւ զայն կը գործածէ բուժելու Տրդատ թագաւորը։ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ, վարչական հիմքերու վրայ դնելով Հայ Առաքելական Եկեղեցին, ըստ աւանդութեան ինք կը կատարէ առաջին Միւռոնօրհնէքը, մասնաւոր իւղ օրհնելով եկեղեցիներու եւ հոգեւորականներու օծման համար, որուն կը միախառնէ Հայոց Լուսաւորիչ Առաքեալէն մնացած անուշաբոյր իւղը: