cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Լիա Սաֆարեան
Լիա Սամուէլի Սաֆարեան (27 Մայիս, 1932 Երեւան - 20 Յունուար, 2000, Երեւան), ճարտարապետ։
ՀԽՍՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչ, վաստակաւոր ճարտարապետ Սամուէլ Սաֆարեանի դուստրն է, ՀԽՍՀ վաստակաւոր ճարտարապետ Սպարտակ Խաչիկեանի կինը։
Կենսագրութիւն
1957-ին աւարտած է Երեւանի արուեստագիտական հիմնարկը։
Հեղինակ է շարադրութիւններու՝
Տարուայ լաւագոյն կառոյց համամիութենական ստուգատեսի դափնեկիր է (1984) ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1932 ծնունդներ Ստորոգութիւն:27 Մայիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:Երեւան ծնածներ Ստորոգութիւն:Հայ ճարտարապետներ Ստորոգութիւն:2000 մահեր Ստորոգութիւն:20 Յունուարի մահացածներ Ստորոգութիւն:Երեւան մահացածներ
The Game (ռէփր)
Ճէյսոն Թէրէլ Թէյլոր (Jayceon Terrell Taylor, աւելի յայտնի է որպէս The Game, ծնած է 29 Նոյեմբեր 1979, Լոս Անճելըս)՝ ամերիկացի ռէփր եւ դերասան։ Իր երաժշտական ասպարէզի ընթացքին արձանագրած է 11 սթուտիական ալպոմ, որոնցմէ շատերը բարձր հորիզոնականներ կը զբաղեցնէն տարբեր հիթ շքերթներուն եւ կոմերցիոն մեծ յաջողութիւններ կ'ունենան։
Անձնական Կեանք
The Game-ը նշանուած եղած է Վալէյշայ Ճոնսի հետ, ան ԱՄՆ քոնկրեսական Ճի․ Քեյ․ Պաթըրֆիլտի դուստրն է։ 2003-ին ծնած է անոնց որդին՝ Հարլեմ Քերոն Թէյլըրը : Անոնք կը պատրաստուէին ամուսնանալ 2007-ի մարտին, սակայն կը բաժնուին 2006-ի յունիսին :
Վալէյշայ Ճոնսէն հետ բաժնուելէն ետք, The Game-ը կը սկսի հանդիպիլ Թիֆնի Քեմպրիճի հետ։ Անոնց որդին՝ Քինկ Ճասթիսը, ծնած է 2007 թուականին, իսկ դուստրը՝ Քելիֆորնիա Տրիմ Թեյլըրը, ծնած է 2010-ին :
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:29 Նոյեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:Ամերիկացի ռեփերներ
Գօմօթինի
Առաջին եկեղեցին շինուած է 1834-ին ըստ հետեւեալ արձանագրութեան. «Շնորհիւ Տեառն, շինեցաւ Ս. եկեղեցիս, առաջնորդութեան Մեսրոպ եպս.ի Ագրիանապոլսոյ եւ Հոգաբարձութեամբ Եաղուպ աղա Եաղուպեանի, յամի Տեառն 25 Նոյեմբեր 1834»: Դպրոցը 1880-ին շինուած է, բայց ասկէ առաջ ունեցած են տեղւոյն Հայերը ուրիշ դպրոց մը ուր քահանաները Նարեկ եւ Սաղմոս կը կարդացնէին:
Գօմօթինիի հայ գաղութը մինչեւ 7 Նոյեմբեր 1912 Թուրք տիրապետութեան տակ ապրեր է.9 Նոյեմբեր ին հայ կամաւորական վաշտը՝ հրամանատարութեամբ Անդրանիկի եւ Գարեգին Նժդեհի քաղաք կը մտնէ Պուլկար յառաջապահներու հետ: Պուլկարները մինչեւ 20 Յունիս 1913 Գօմօթինի կը մնան, երբ Գավալայի, Տէտէ-Աղաճի Գօմօթինի Հայերը եւ Պուլկարները խուճապահար Պուլկարիա կը փախչին՝ ցամաքի ճամբով՝ Պուլկար բանակին հետ. մաս մը Հայեր ալ՝ Սելանիկ: Պահ մը Գօմօթինի կը գրաւուի Յոյն բանակին կողմէ, (13 Յուլիս 1913) իսկ քիչ ետք թրքական կամաւորական գունդ մը քաղաք մտնելով: «Ղարպի Թրակիա» անունով անկախ կառավարութիւն մը կը հիմնէ, որուն կեանքը կարճ կ’ըլլայ: Գօմօթինի կրկին Պուլկարներուն ձեռքը կ’անցնի յետոյ (11 Օգոստոս 1913),ի վերջոյ (14-15 Մայիս 1920-ին) երբ Դաշնակիցները Թրակիայէն կը քաշուին՝ քաղաքը Յոյն բանակին եւ կառավարութեան կը յաձնեն:
Գօմօթինի հայ գաղութը կը բազմանայ 30 Սեպտեմբեր 1922-ին, երբ Թրակիոյ պարպումով Յունական բանակին կողմէ, հոս կը հասնի Թրակիոյ բոլոր քաղաքներէն հայ գաղականութիւն մը՝ Թրակիացի կամ Փոքր Ասիացի, այս վերջիններէն շատեր կ՛ապաստանին նաեւ այլ քաղաքները:
Նորագոյն գաղթականութիւնը կը կազմեն Թրակիոյ, Պրուսայի, Նիկոսիդիոյ, Ատապազարի, Պանտրմայի, Աֆիօն Գարա-Հիսարի, Պիլէճիկի եւ Պօլուի շրջաններէն Հայեր: Նորագոյն գաղթականութենէ առաջ, Գօմօթինիի հայ գաղութին թիւն էր 109 ընտանիք, որուն վրայ բարդուեցաւ նորագոյն գաղթաըանութիւնը 491 ընտանիքով, գիւղերն ու քաղաքը միասին, որով գաղութի ընդհանուր թիւը հասաւ 600 ընտանիքի՝ 2085 անդամներով: 1924-ին հայ բնակչաց մէկ մասը 321 ընտանիք Պելոպոնէս քաշուեցաւ մաս մ’ալ Հայաստան մեկնեցաւ ու մնաց մօտ 750-800 հոգի:
Գօմօթինի հայ գաղութը ունի իր միօրեայ դպրոցը 130-140 աշակերտով եւ երեք բաժանումով, կան մշակութային միութիւններ եւ քաղաքական կուսակցութիւններ:
Աստուածատուր Ա. Համադանցի
'''Աստվածատուր Ա. Համադանցի''' (անհայտ – 10 Հոկտեմբեր 1725), Ամենայն հայոց կաթողիկոս 1715 թուականէն։ Յաջորդած է Աղեքսանդր Ա. Ջուղայեցիի։
Կենսագրութիւն
Կաթողիկոսութեան շրջանը զուգադիպած է Արեւելեան Հայաստանի մէջ թուրք-պարսկական հակամարտութեան ծաւալման հերթական սրման հետ։ Պարսիկները զինք հալածած են՝ Ռուսաստանի հետ կապեր ունենալու ամբաստանութեամբ։ Աստուածատուր Ա. Համադանցիի խնդրանքով Պարսից Թահմազ շահը 1724-ին յատուկ հրովարտակով Պարսկաստանի մէջ վերացուցած է մահմետականութիւն ընդունած հայերու բացառիկ իրաւունքը՝ հայրենական ժառանգութեան նկատմամբ (ըստ այդ իրաւունքի, քրիստոնեայ ընտանիքի մէկ անդամը կարելիութիւն ունէր դառնալու ընտանիքի միակ ժառանգորդը, եթէ մահմետականութիւն ընդունէր)։ Նոյն թուականին վերցնել տուած նաեւ գլխահարկի յաւելումները։ Այդ առիթով, ան երկիր վերադառնալու կոչ ուղղած է խտրականութեան հետեւանքով այլ երկիրներու մէջ հաստատուած արեւելահայ վաճառականներուն։ Յատուկ կոնդակով Շամախի, Շիրուանի եւ Շաքիի թեմերը հռչակած է տէրունի հանել Գանձասարի կաթողիկոսութեան իրաւասութենէն։
Աստուածատուր Ա. Համադանցիէ մեզի հասած են շարք մը երկեր՝ հիմնականօրէն մատենագրական վկայություններու քաղուածքներ եւ կոնդակներ։ Անոր պատուէրով՝ Աւետիք Տիգրանակերտցին, կազմած է Գաւազանագիրք մը։
10 Հոկտեմբեր 1725-ին Օշական գիւղին մէջ լուսնի խաւարման ժամանակ լայնագիր պատուհանէն դիտած ատեն վար կ'իյնայ եւ ժամեր ետք կը մահուան ։ Մարմինը Էջմիածին կը տեղափոխուի եւ Հռիփսիմէի վանքի բակին մէջ հողի կը յանձնուի։
Կաթողիկոսական գահին Աստուածատուր Ա. Համադանցիի յաջորդած է Կարապետ Բ. Ուլնեցին։
Ստորոգութիւն:10 Հոկտեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:Ամենայն հայոց կաթողիկոսներ
The Diary of a Young Girl
The Diary of a Young Girl, (նաեւ ճանչցուած է որպէս՝ The Diary of Anne Frank) օրագիր մըն է, որ գրուած է հոլանտերէն լեզուով, Անն Ֆրանքին կողմէ երբ ան իր ընտանիքին հետ կը պահուըտէր Հոլանտա, Ամսթերտամի մէջ 2 տարուան ընթացքին, Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմին պատճառաւ: Ֆրանք ընտանիքը կը ձերբակալուի 1944 թուականին, իսկ Անն Ֆրանք կը մահանայ թիֆիւս (բծատենդ) հիւանդութենէ Bergen-Belsen ճամբարին մէջ։ Օրագիրը կը գտնուի Միէփ Կիէյսին քով, ով զայն կը յանձնէ Անն Ֆրանքի հօրը՝ Օթթօ Ֆրանքին, որ ճանչցուած է որպէս ընտանիքին միակ յետապրողը: Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմի աւարտէն ետք, օրատետրը կը հրատարակուի որպէս Անն Ֆրանքին ինքնակենսագրութիւնը, թարգմանուելով աւելի քան 60 լեզուներու:
The Diary of a Young Girl առաջին անգամ հրատարակուած է «''Het Achterhuis. Dagboekbrieven 14 Juni 1942 – 1 Augustus 1944» վերնագիրով, Contact Publishing հրատարակչական տան կողմէ, Ամսթերտամի մէջ, 1947 թուականին: Օրատետրը շահած է համաշխարհային դրական քննադատութիւններ: 1952 թուականին, այս ինքնակենսագրութիւնը Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն մէջ թարգմանուած է Անգլերէնի Doubleday & Company հրատարակչութեան կողմէ, իսկ Անգլիոյ մէջ՝ Վալենթայն Միչելի կողմէ: The Diary of a Young Girl'' գիրքը նշանաւոր դարձած է 1955 թուականին երբ վերածուած է թատերախաղի Ֆրանսիս Կուտռիչի եւ Ալպերթ Հաքեթի կողմէ, իսկ ետքը վերածուած է ֆիլմի 1959 թուականին: Այս օրագիրրը կը գտնուի 20-րդ դարու լաւագոյն գիրքերու ցանկին մէջ     :
Պատմութիւն
Երբ Գերմանիոյ Նազիի ուժերը կը գրաւեն Նետերլանտսը, Անն Ֆրանքը որպէս իր 13-րդ տարեդարձին նուէր՝ կը ստանայ օրատետր մը 12 Յունիս, 1942 թուականին : Երկու օր ետք, 14 Յունիս, 1942 թուականին, Անն սկսաւ արդէն իր յուշերը գրել այդ տետրակին մէջ :
5 Յուլիս, 1942 թուականին, Անն Ֆրանքին քոյրը՝ Մարկոթ Ֆրանքը կը ստանայ պաշտօնական նամակ մը որպէսզի ուղարկուի Գերմանիա աշխատելու Նազիական խիստ բանակավայրերուն մէջ։ Այս պատճառաւ, Ֆրանք ընտանիքը 6 Յուլիս, 1942 թուականին գաղտնօրէն կը փոխադրուի հին տուն մը հոն պահուըտելու նպատակով: Անոնց կը միանան նաեւ Օթթօ Ֆրանքին բարեկամը ու անոր ընտանիքը՝ Հերմանն Վան Փելսը, անոր կինը՝ Ակըսթը ու անոնց պատանի զաւակը՝ Փիթըրը : Անոնք սենեակներու մէջ կը պահուըտէին, ու այդ սենեակներուն գլխաւոր դուրը պահուըտած էր գրադարանի մը ետեւ: 4 ամիս ետք, անոնց կը միանայ 8-րդ անձ մը՝ Ֆրիթս Փֆերրերը: Անն Ֆրանքին հրատարակուած օրատետրին մէջ, այս անձերուն անունները փոխուած են՝ Վան Փելսերուն անունները եղած են «Վան Տաան» իսկ Ֆրիթս Փֆերրերին անունը եղած է «Պարոն Տըսսըլ»: Անոնք այս տան մէջ պահուըտած կը մնան 2 տարի եւ մէկ ամիս:
Անն Ֆրանքին իսկական օրատետրը կը բաղկանայ 3 բաժիններէ: Առաջինը՝ կը պարունակէ անոր յուշերը 14 Յունիս, 1942 թուականէն մինչեւ 5 Դեկտեմբեր, 1942 թուական: Որովհետեւ օրատետրին երկրորդ բաժինը կը սկսի 22 Դեկտեմբեր, 1943 թուականին ու կը վերջանայ 17 Ապրիլ, 1944 թուականին, գիտնականները կը նշեն թէ առաջին եւ երկրորդ բաժիններուն մէջ գտնուող յաջորդող օրատետրը կորսուած է պատերազմին ընթացքին: Իսկ օրատետրին վերջին բաժինը որ գրուած էր Աննին դպրոցական գիրքերէն մէկուն մէջ, կը պարունակէ անոր յուշերը 17 Ապրիլ, 1944 թուականէն մինչեւ 1 Օգոստոս, 1944 թուական երբ Անն Ֆրանք, իր մահէն առաջ, վերջին անգամ ըլլալով գրած էր իր յուշերը :
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմ Ստորոգութիւն:1947 գիրքեր Ստորոգութիւն:Անն Ֆրանք Ստորոգութիւն:Օրագիր
Լեռնանիստ
Լեռնանիստ, գիւղ Հայաստանի Կոտայքի մարզին մէջ, մարզի կեդրոնէն 5 քմ. հարաւ-արեւելք, Երեւանէն 45 քմ., իսկ Հրազդանէն՝ 7 քմ. հեռաւորութեան վրայ, Մենակսար լերան հիւսիսային կանաչապատ ու ծաղկաշատ լանջին։
Պատմութիւն
Լեռնանիստ գիւղը հիմնադրուած է 1828 թուականին։ Նախապէս կոչուած է Վերին Ախտա, 25 Յունուար 1978-ին վերակոչուած է Լեռնանիստ։ Լեռնանիստ համայնքը բարձր լեռնային բնակավայր է, ձմեռնային ամիսներուն ձիւնածածկ է: Ունի թեք լեռնալանջեր, որոնք կը նպաստեն դահուկավազքի եւ ձմեռնային այլ մարզաձեւերու զարգացման: Համայնքի տարածքին կան նաեւ քարանձաւներ, ինչպէս՝ Երթիկով քարանձաւը:
Բնակչութիւն
Լեռնանիստի ազգաբնակչութեան փոփոխութիւնը.
Տնտեսութիւն
Բնակչութիւնը կը զբաղի անասնապահութեամբ եւ բանջարաբուծութեամբ։
Զբօսաշրջիկութիւն
Հայաստանի կառավարութեան պաշտօնական հրապարակումին համաձայն, Լեռնանիստը նախատեսուած է դառնալ ձմեռնային զբօսաշրջիկութեան կեդրոն։ Միայն 2019 թուականի Յունուար ամսուն գիւղը ընդունած է մօտ 1000 զբօսաշրջիկ ։
Մշակոյթ
2015 թուականին, գիւղին մէջ կառուցուեցաւ ազգագրութեան թանգարան, որ կը գործէ համայնքի մշակոյթի տան մէջ։
Լեռնանիստի տարածքին կը գտնուին բազմաթիւ պատմամշակութային յուշարձաններ, մատուռներ: Գիւղին մէջ կը գտնուին 1892 թուականին կառուցուած «Սուրբ Աստուածածին» եկեղեցին եւ 1861 թուականին կառուցուած «Սուրբ Յակոբ» մատուռը, որ յայտնի է «Սուրբ Աւազան» աղբիւրի բուժիչ ջուրով, «Զօրաւոր» մատուռը (միջնադար), Սուրբ Մատուռը (2013), սրբատեղի «Աւետարան» (19-րդ դար), սրբատեղի «Սուրբ Կարապետ» (19-րդ դար), «Ամենափրկիչ» մատուռը, հին գերեզմանոց դամբարանադաշտը, դամբարաններ (Ք.Ա. 2-րդ հազարամեակ), տապանաքարեր (14-17 դարերուն) եւ բազմաթիւ յուշարձաններ:
Զապէլ Եսայեան
Զապէլ Եսայեան (Յովհաննէսեան ) (4 Փետրուար 1878, Պոլիս - 1943, Սիպերիա), արձակագիր ու հանրային գործիչ։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է 4 Փետրուար 1878-ին, Սկիւտար (Պոլիս)։ Նախակրթութիւնը ստացած՝ տեղւոյն ծխական վարժարանին մէջ։ Աւարտած է Սկիւտարի Ս. Խաչ վարժարանը, 1892-ին։ Առաջին գրութիւնը՝ «Երգ առ գիշեր» արձակ քերթուածը, հրատարակուած է Արշակ Չօպանեանի «Ծաղիկ»ին մէջ, 1895-ին։ Փարիզի մէջ հետեւած է Սորպոնի եւ Գոլէճ տը Ֆրանսի գրականութեան ու փիլիսոփայութեան դասընթացներուն։ Գործակցած է Գուիտոն Լուսինեանի հետ՝ վերջինիս ֆրանսերէն-հայերէն բառարանի պատրաստութեան գործին մէջ։ 1908-ին, Օսմանեան սահմանադրութեան խանդավառ օրերուն, կը վերադառնայ Պոլիս, եւ, գրական ու հանրային գործունէութեամբ, տիրական անուններէն մէկը կը դառնայ մեր մտաւորականութեան։ Կ՝աշխատակցի «Ազատամարտ», «Բիւզանդիոն» եւ «Սուրհանդակ» թերթերուն, «Անահիտ» գրական հանդէսին եւ այլ հրատարակութիւններու։ Միակ կինն էր Ապրիլ 24, 1915-ի ձերբակալուած մտաւորականներու ցանկերուն մէջ։ Յաջողած է խուսափիլ ձերբակալութենէն, մինչեւ որ ամիսներ ետք կարողացած է անցնիլ Պուլկարիա եւ ապա Կովկաս, ուր դարձեալ լծուած է հանրային եւ գրական աշխատանքներու։ «Գործ» հանդէսին մէջ հրատարակած է ազգային հերոս Մուրատի կեանքին եւ յեղափոխական գործունէութեան մասին իր համադրական մէկ աշխատանքը։ Հայաստանի անկախութեան շրջանին, մեկնած է Եւրոպա, Հայաստանի Հանրապետութեան պատուիրակութեան իբբեւ աշխատակից (1919) ։
1933-ին վերջնականապէս հաստատուած է Երեւան։ Սակայն, 1937-ի ստալինեան մաքրագործումներու օրերուն, Եսայեան նոյնպէս ձերբակալուած ու աքսորի դատապարտուած է։ Մահուան պարագաները յայտնի չեն։ Վերջին նամակները, 1942-ի վերջաւորութեան, գրուած են Պաքուի բանտէն։
Գրական ասպարէզ
Գլխաւոր գործերն են՝ «Կեղծ հանճարներ», «Սկիւտարի վերջալոյսներ», «Շնորհքով մարդիկ», «Հոգիս աքսորեալ» վէպերը։ «Աւերակներու մէջ» գործը 1909-ի Ատանայի ջարդի հետեւանքներուն Եսայեանի կրած տպաւորութիւնները կը նկարագրէ։
Արեւմտահայ գրականութեան տաղանդաւոր դէմք մըն է, որ կը նկատուի հոգեբանական վէպի մեծագոյն վարպետը: Գիտէ նրբութեամբ եւ թափանցումով վերլուծել կնոջ հոգիին ծալքերը՝ յանդուգն եւ ազատական գաղափարներով: Կողմնակից է «ազատ սիրոյ» գաղափարին:
Եսայեան իր գրիչով եւ կեանքով աշխատած է հայ կինը մղել ընկերային ասպարէզ, իբրեւ գործօն դերակատար այր մարդու կողքին եւ անոր հետ հաւասար իրաւունքներով:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ Ստորոգութիւն:Հայ արձակագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ հանրային գործիչներ Ստորոգութիւն:4 Փետրուարի ծնածներ
Տարօնիկ գիւղ (Հ․Հ․)
Տարօնիկ․ Արարատեան դաշտի գիւղ, Հ․Հ․ Արմաւիրի կազմին մէջ։ Կը գտնուի Երեւանէն 35 քլ․ հիւսիս-արեւմուտք, Վաղարշապատէն (Էջմիածին) 8 քլ․ հարաւ-արեւմուտք։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Տարօնիկ, բարձրադիր գիւղ մըն է, ծովի մակերեսէն բարձրութիւնը 845 մ․ է, իսկ բնակչութեան թիւն է 2 036։
Հին անունը Զէյվա* եղած է․ բնակչութեան մեծ մասը Արեւմտեան Հայաստանի շրջաններէն (Վան, Պիթլիս, Մուշ) գաղթականներուն թոռներ ու ծոռեր են։
Զէյվա  անունը կը վերաբերէ ժամանակին երկու հայաբնակ գիւղերու․ մին Արեւմտեան Հայաստանի Վանի նահանգին հարաւ-արեւմտեան մասին՝ Կարճկանի գաւառակ, իսկ երկրորդը Պատմական Հայաստանի Նախիջեւանի Շարուրի շրջանը աժմ Ատրպէյճանի սահմաններէն ներս Նախիջեւանի Ինքնավար Հանրապետութիւն։
Տարօնիկ գիւղին հարաւ արեւելեան մասին կը գտնուի Մեծամօրի բնակավայրը։ Հնագիտական պեղումներէն յայտնաբերուած հնավայրը, կը ցուցնէ թէ շրջանը բնակուած է Ք․Ա․ 4-րդ հազարամեակէն սկսեալ եւ եղած է մշակոյթի եւ առեւտուրի կեդրոն։  Ունեցած է աստղադիտարան, մետաղաձուլարան, միջնաբերդ, գերազմանատուն։  Գտնուած հնագիտական իրերը կը տեղադրուին Մեծամօրի պատմահնագիտական արգելոց-թանգարանին մէջ։
Պատկերասրահ
===      ===
Մշոյ Առաքելոց Վանքի Կռիւը
Մշոյ Առաքելոց Վանք, Մշոյ Առաքելոց Վանքի կռիւը կը սկսի Նոյեմբեր, 1901 թուականին, որ 21 օրեայ հայդուկային ռազմագործողութիւն էր իբր բողոք թրքական կառավարութեան քաղաքականութեան դէմ։ Խումբերուն գլխաւոր ղեկավարներն էին Զօրավար Անդրանիկ եւ Գէորգ Չաւուշ։
Կռիւը
1901 թուականին, Հայ ժողովուրդի կացութիւնը ծանր էր։ Սովորական երեւոյթ դառձած էր գողնալը, մարդասպանութիւնը եւ ամէն տեսակի բռնութիւնը։ Թրքական զօրքերն ալ տեղաւորուած էին Մշոյ Դաշտի բազմաթիւ գիւղերուն մէջ։ Մշեցի Ֆետայի Կոտոյի Հաճի ծրագրած էր քանի մը ծրագիրներ ինքնապաշտպանութեան եւ անոր շարքին կ՚ըլլայ Առաքելոց Վանքի գրաւման ծրագիրը։
Ֆետայիները պիտի պաշարէին Առաքելոց Վանքը եւ բերդին պարիսպներուն ետեւէն կռիւ պիտի մղէին։ Վանքին մէջ պաշարուելով այդ յոյսով էին որ Հայ ժողովուրդը պիտի սթափի եւ դիմադրականութիւն ցոյց պիտի տան։ Կռիւները նոյն ժամանակ ուշադրութիւն պիտի գրաւէին Օսմանական եւ Եւրոպական պետութիւններէն Հայութեան պահանջներուն շուրջ։
25 Ֆետայիներ, Նոյեմբերի սկիզբը Անդրանիկ Փաշայի եւ Գէորգ Չաւուշի առաջնորդութեամբ կ՚իջնեն Սասունէն եւ Կոտոյ Հաճին ալ Մուշէն քանի մը ընկերներով եւ զինամթերքով կը հասնին վանք։ Մուրատի, Էլոյի եւ Խուշոյի ղեկավարութեամբ խումբ մըն ալ Ֆետայիներ կը հասնին Ցրօնքէն իրենց հետ բերելով վառօդ եւ ուտելիք։ Այսպէս, թիւը կը հասնի 60 մարտիկներուն եւ միաբաններ եւ 40-50-ի չափ որբ երեխաններ։ Ֆետայիները կը փակեն դրները եւ քարեր կը շարեն։ Դիրքերու բաժնուելէ ետք կը որոշուի որ կռիւին ղեկավարութիւնը պիտի ստանձնէ Անդրակին ու Գէորգը։
Թուռք Կառավարութիւնը կը գիտնայ որ Ֆետայիները պաշարուած էին վանքին մէջ, եւ կ՚որոշէ զօրք ղրկել։ Սակայն, դժուար կ՚ըլլայ Թրքական կառարութեամ համար վանքին գրաւումը եւ անոնք Առաջնորդարանին միջոցով Ֆետայիներուն կ՚առաջարկուի որ «խաղաղութեամբ դուրս ելլեն»։ Անոնք կը շարունակէն զգուշացնելով թէ եթէ պիտի չ՚ելլեն, գոնէ դուրս հանէին որբերը որովհետե անոնք անխնայ վճռած էին դուրս քշել «ըմբոստները»։ Ֆետայիները կը մերժէն բոլոր առաջարկները։
Ֆերիք Մոհամմէտ Ալի Փաշան կը ստանձնէ զօրքին հրամանատարութիւնը եւ պաշարման կ՚ենթարկէ վանքը։ Իսկ գիւղերուն մէջ եւ վանքի մօտակայ բլուրները կը սկսին լեցուելու թուրք զինուորներով որոնք կը շինէն յատուկ տնակներ ձմրան ցուրտէն պաշտպանուելու համար։ 200-1000 քայլ հեռաւորութեան վրայ թուրք զինուորները կը կազմէն շղթայ մը եւ գիշեր ցերեկ վանքին վրայ կը յարձակին։ Երկու անգամ ալ թուրք հրամանատարը կ՚առաջարկէ ֆետայիներուն որպէսզի անձնատուր ըլլան։
Ֆետայիները կը պահանջեն որ բոլորը կատարուին եւ թուղթը ստորագրուի որպէսզի վանքէն դուրս գան։ Ութ օր ետք Ֆետայիները կը ստանան հեռագիրներ որուն մէջ նորէն կ՚առաջարկուի որ իրենք անձնատուր ըլլան։ Անոնք կը խոստանան ներում եւ պահանջներու գոհացում։ Սակայն, Ֆետայիները կ՚ուզեն դարձեալ բանակցիլ որովհետեւ անոնք կը հասկնային կառավարութեան խաղը (որ կը միտէր զիրենք խաբելու եւ ձերբակալելու)։ Միաժամանակ, Ֆետայիները կը սկսին ծածուկ ձեւով կը փնտռեն վանքէն դուրս գալու միջոցներ։
Հին Ֆետայի, Ուրաղայ Արթին երբ կը լսէ թէ Վանքը պաշարուած է, կը որոշէ հին ընկերներով երթալ վանք։ Թշնամիի զօրքին օղակը կը յաջողի կտրել եւ հասնիլ մինջեւ վանքին առջեւները։ Սակայն կը նկատուի զօրքին կողմէ եւ զինուորները կը սկսին կրակել իրենց վրայ։ Արթին ը վիրաւորուած կը հասնի վանքին դրան մօտ եւ կը հասկցնելով իրենց ինքնութիւնը կը մտնեն ներս։ Նոր տղաքէն, Ղազար իսկոյն կը մահանայ եւ վիրաւոր Արթին քանի մը շաբաթ ապրելէ ետք կը մահանայ։
Ֆետայիները պաշարման 21-րդ օրը, այդ սաստիկ ձմրան կ՚որոշէն դուրս ելլել։ Անոնք կը խնդրեն միաբաններէն եւ որբերէն որ չհետեւին իրենց։
Ֆետայիները հագուելով ճերմակ շապիկներ Գէորգ Չաւուշին հետեւելով դուրս կ՚ելլէն։ Առաջին պահակը վախէն լուռ կը մնայ իսկ յաջորդ զինուորներուն կ՚ըսուի թէ կ՚առաջնորդուին դէպի դիրքերը։ Սակայն, երբ կը հասնին այլ պահակներու իրենց խաղը կը բացայայտուի եւ Թուրքերը «Ֆետայիներն» են ըսելով կը սկսին կրակելու իրենց վրայ։ Բայց արդէն ֆետայիները վտանգաւոր դիրքերը անցած էին։ Քամին եւ բուքը կը խանգարէ զօրքին հետապնդումը, ֆետայիները անպատասխան կը ձգեն զօրքի համազարկերը, եւ կ՚ընթանան առաջ դէպի Կուրդիքի գլուխը։ Այն նահանջի գործողութեան ընթացքին ֆետայիները կ՚ունենան միայն մէկ զոհ։
Յաջորդ առտուն Թուրք զօրքը կը նկատէ թէ վանքի դուռերը բաց են եւ ներսը ֆետայի չկայ։ Ֆերիք Մոհամմէտ Ալի Փաշան հոն միայն կը գտնէ երեխաններն ու վարդապետները եւ ամօթահար կ՚ըլլայ։
20-օրեայ այս կռիւներուն կը նահատակուին 3 ֆետայիներ, իսկ թուրքեր կու տան 6-7 զոհեր եւ անոնցմէ շատել հետագային ցուրտէն հիւանդանալով կը մեռնին։
Այդ երեք շաբթուան դիմադրութիւնը քարոզչական աղմուկ կը բարձրացնէ եւ երկրի հայութեան ուշադրութիւնը կը գրաւէ ու սիրտ կը ներշնչէ ։
Գրիգոր Ֆըչըճեան
Գրիգոր Ֆըչըճեան, հայ գրագէտ եւ բժիշկ։
Կենսագրութիւն
Գրիգոր Ֆըչըճեան ծնած է Պոլիս։ Իր նախակրթութիւնը ստացած է տեղւոյն Մեսրոպեան վարժարանին մէջ, ուրկէ անցած է Կեդրոնական վարժարան, զոր աւարտած է 1947-ին։ Բարձրագոյն ուսման հետեւած է Պոլսոյ բժշկական համալսարանին մէջ, եւ վկայուած՝ 1955-ին, որպէս բժիշկ։ Զինուորական պարտականութիւնը լրացնելէ եւ տարի մը Ս. Փրկիչ Ազգ. Հիւանդանոցին մէջ պաշտօնավարելէ ետք գաղթած է Ամերիկա:
1958-էն սկսեալ իր բժշկական ասպարէզը ի գործ կը դնէ Նիւ Եորքի, Քենսասի, Տիթրոյթի եւ Թորոնթոյի հիւանդանոցներուն մէջ, միեւնոյն ատեն հետեւելով մասնագիտութեան։1968-ին Բիթսպուրկ-Բենսիլվանյայէն կը վկայուի որպէս մանկանց հիւանդութեանց մասնագէտ, եւ ապա կը հաստատուի Միշիկըն, ուր կը հիմնէ իր սեփական դարմանատունը։
Ամուսնացած է Սիլվա Փանոսեանի հետ, որ նոյնպէս մասնագէտ բժիշկ է մանկնաց հիւանդութեանց։ Իրենց որդին՝ Սեւան մագիստրոսի վկայական ստացած է Գլիվըլէնտ եւ Իսթմըն երաժշտական համալսարաններէն։
Գ.Ֆըչըճեան գրել սկսած է փոքր տարիքէն, Կեդրոնական վարժարանի գրասեղաններու վրայ։ Մնայուն աշխատակիցը եշած է Տիթրոյթի Պոլսահայ Մշակութային Միութեան «Միութիւն» հանդէսին, ուր ստորագրած է քերթուածներ, պատմուածքներ եւ երգիծական գրութիւններ։
Գործեր
Ցարդ հրատարակած է բանաստեղծութեանց հինգ գրքոյկներ. «Թուղթէ Գնդակը» (1977), «Ռատիոաքթիվ» (1980), «Չաստուածները կը Ննջեն» (1986), «21-րդ Դար» (1989), եւ «Արկածախնդրութիւն» (1994):
Տօքթ.Ֆըչըճեան կը մշակէ արդի բանաստեղծութիւնը՝ պարզ, գունագեղ իւրայատուկ ոճով եւ հիւմըրով։ Կու տայ իրական կեանքէ պատկերներ եւ Մայր Հայրենիքէն ներշնչուած գողտրիկ ու թախծալից տաղեր :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայեր
Մարիօ Ռամոս
Մարիօ Ռամոս (7 Նոյեմբեր, 1958, Պրիւքսէլ, Պելճիքա - 16 Դեկտեմբեր, 2012, Պրիւքսէլ, Պելճիքա ), Պելճիքացի գծանկարիչ եւ ֆրանսերէնով մանկական գիրքերու եւ գրականութեան գրող:
Կենսագրութիւն
Ռամոս ծնած է 1958 թուականին Պելճիքացի մօր մը եւ Փորթուգալցի հօր մը, Պրիւքսէլ, Պելճիքա:
Բոլորին զարմացնելով , Մարիօ Ռամոս անձնասպան եղաւ նետուելով իր պատուհանէն վար, 2012 թուականի Դեկտեմբերին:
Բագրատունիներու Դրօշ
Բագրատունիներու դրօշ, միջնադարեան Հայաստանի ազնուական տոհմերէն մէկուն՝ Բագրատունիներու դրօշը։
10-րդ դարու 60-ական թուականներու կիսուն կը դառնայ համահայկական թագաւորութեան խորհրդանիշ։
Աղէկ Ենիգոմշեան
Բժիշկ Աղէկ Ենիգոմշեան ծնած է Պէյրութ, Լիբանան: Ենիգոմշեան ընտանիքը Միջին Արեւելքէն մինչեւ Ամերիկա հանրածանօթ է ոչ միայն իր բժշկական ասպարէզին մէջ, այլ նաեւ իր ազգային, հասարակական ու ժողովրդային ազգօգուտ ծառայութիւններով:
Բագրատունիներու Դրօշ
Բագրատունիներ
855 թուականին արաբական խալիֆայութեան ենթակայ հայաստանի կառավարիչ նշանակուած էր Հայոց իշխան աշոտ Բագրատունին: 862 թուականին վերջինս կը դառնայ նաեւ իշխանաց իշխան: Աշոտը, համախմբելով Արծրունիներու, Սիւնիների եւ վրաց Բագրատունիներու իշխանական տուները՝ քայլ առ քայլ գնաց դէպի անկախութիւն։ 885 թուականին վերականգնեցաւ 428 թուականին կորսուած հայաստանի անկախութիւնը եւ մեծ շուքով օծուեցաւ Հայաստանի թագաւոր՝ իր նստոց Բագարանին մէջ թագադրուելով հայոց կաթողիկոս գէւորգ Գառնեցիի կողմէն։
Աղէկ Ենիգոմշեան
Բժիշկ Ա. Ենիգոմշեան մասնագիտացած է բժշկութեան գեղագիտական գործողութիւններու մէջ, իր դարմանատունը կը գտնուի Սան Հոզէ քաղաքին մէջ։ Ան նաեւ կը գործակցի շրջանին մէջ գտնուող հիւանդանոցներու հետ: Տոքթ. Աղէկ Ենիգոմշեան եւ իր կինը՝ Ռիմա գործունեայ անդամներ են Սան Ֆրանսիսքոյի ու շրջակայքի ազգային, եկեղեցական ու մշակութային միութիւններուն մէջ. անոնք բախտաւորուած են երկու զաւակներով Փաթիլ եւ Միհրան: Փաթիլ վկայուած է MBA-ով, իսկ Հայկ տակաւին կ՛ուսանի բժշկութեան վերջին տարին USC-ի մէջ:
Կենսագրութիւն
Յաճախած է Պէյրութի Ս. Նշան ազգային վարժարանը մինչեւ 4րդ դասարան, ապա հայրը ուզած է լիբանանեան ասպարէզներու մէջ տեղացի արաբի մը նման արաբերէնի տիրապետէ, այդ պատճառաւ հայկական դպրոցէն հանած ու զինք ուղարկած է Պէյրութի «International College»  մինչեւ 12րդ դասարան. Այդ պատճառաւ ալ մշակութային եւ մարզական կեանքէն հեռու մնացած է, «Արդէն շատ ալ մարզական վիճակ չունէի». Իսկ մնացած հայկական կրթութիւնը ստացած է ընտանիքէն ներս, հայերէն գիրքեր եւ օրաթերթեր կարդալով, մասնաւորաբար «Ազդակ» եւ «Այգ»:
Բագրատունիներու Դրօշ
Բագրատունիներ
Բագրատունի թագաւորներու վերջին մայրաքաղաքը եղած է Անին (961-1045)։ Կառուցուած է ախուրեան եւ Անի գետերու միախառնման վայրին մէջ՝ կիրճերով պաշտպանուած, ծովու մակերեւոյթէն 1500 մեթր բարձրութեամբ հրուանդանի վրայ։ Քաղաքի տարածքը Հայաստանի հնագոյն բնակավայրերէն եղած է։ Այստեղ պահպանուած են կիկլոպեան պարիսպի մնացորդներ, մ.թ.այ. 8-7-րդ դարերու դամբարաններ։ Անիի ստորգետնեայ քարայրներէն մէկուն մէջ գտնուած է մ.թ.այ. 1-ին հազարամեակի պրոնզէ ապարանջան, քաղաքի տարածքէն յայտնաբերուած են Տիգրան Մեծի արծաթեայ դրամներ։ բագրատունիներու հայոց թագաւորութիւնը իր հզօրութեան գագաթնակէտին հասաւ գագիկ Ա. թագաւորի օրով (990-1020) թուականներուն, երբ կրկին վերանուաճուեցին Դուինն ու Նախճաւանը, եւ Երասխը կրկին սահման դարձաւ Հայաստանի եւ Ատրպատականի միջեւ։
Աղէկ Ենիգոմշեան
Կենսագրութիւն
Ունեցած է 2 հօրեղբայրներ եւ զարմիկ մը, որոնք ներշնչած են զինք, տոքթ. Յովսէփ, տոքթ. Լեւոն եւ տոքթ. Վահրամ Ենիգոմշեանները, այս անձերը եղած են անոր օրինակ եւ խորհրդատու. Այսօ՛ր Ենիգոմշեան գերդաստանը տուած է 12 բժիշկներ, ինք վեցերորդն է, եւ նոր սերունդին մէջ ապագայ բժիշկներ կը պատրաստուին:
Բագրատունիներու Դրօշ
Զինանշան-դրօշ
Աշոտ Ողորմած Բագրատունիի (953-977) օրով՝ 961 թուականին, Անին կը դառնայ համահայկական մայրաքաղաք։ 963-964 թուականներուն կառուցուած էր Անիի պարիսպներու առաջին գիծը («աշոտեան»)։ Աշոտ թագաւորի որդիի՝ Սմբատ Տիեզերակալի (977-990) օրով, կը կառուցուին արտաքին մեծ պարիսպներ՝ «սմբատեան» գիծը, գլխաւոր դարպասի մօտ՝ պարսպի վրայ տեղադրել տուաւ զինանշանի պատկերը։
Աղէկ Ենիգոմշեան
Մասնագիտական Կրթութիւն
Յաճախած է Պէյրութի ամերիկեան համալսարանը, վկայուած է իբրեւ բժիշկ 1972ին, անցած է Միացեալ Նահանգներ եւ հետեւած նախապատրաստական 4 տարուայ վիրաբուժութեան, Նիւ Եորք նահանգի, Սիրաքիւզ քաղաքի համալսարանին մէջ. Ներառեալ մէկ տարի «transplantation surgery», նաեւ ընելով գիտական հետազօտութիւն «Research»՝ այս ճիւղին մէջ հրատարակելով երեք յօդուածներ:
Գեղագիտական վիրահատութեան մասնագիտութեանս համար 2 տարի ուսած է Նիւ Եորք քաղաքի «Methodist Hospital»ի մէջ։ Մասնագիտութիւնե կը կայանայ գեղագիտական եւ վերակառուցման «Plastic and reconstructive surgery» վիրահատութեան մէջ:
Բագրատունիներու Դրօշ
Զինանշան-դրօշ
Քաղաքի զինանշանի ներքեւի կամ առաջին աստիճանը կը կազմէ բարձր շրջանակով ընդհանուր պատէն առանձնացուած երկհարկ եկեղեցատիպ ուղղանկիւն շրջանակը։ Առաջին հարկի կամ մեծ ուղղանկեան մէջ արձանային եղանակով քանդակուած է գլխով դէպի ձախ ուղղուած հովազ՝ վարգի պահին։ Հովազի մարմինը երկայնակի ձգուած է, երկար վիզը ձգուած է վեր, մեջքը ճկուած է ներքեւ, առջեւի ձախ թաթը ետեւ ինկած է, ետեւի նոյն ոտքը՝ առաջ, որուն հետ ապահովուած է հաւաստի վարգը, պոչը՝ մարմնին զուգահեռ, ձգուած է օդին մէջ։ Քանդակը իրականացուած է հարթ մշակումով։
Աղէկ Ենիգոմշեան
Մասնագիտական Կրթութիւն
Ուսանողութեան շրջանիս նկատած է զանազան մասնագիտութիւններ, եւ անդրադարձած է թէ իր անհատական մտածելակերպը կը համապատասխանէ այս մասնագիտութեան եւ իր ճիւղերուն: Գեղագիտական վիրահատութեան մասնագիտութիւնը ինքնին շատ ճիւղեր ունի, ինչպէս Գեղագիտական. «Cosmetic», ի ծնէ եւ ժառանգական թերի կազմածներ. «Congenital Deformities», այրուածքներ, դէմքի եւ գանկի վերակառուցում. «Cranio-facial surgery», Կարգ մը քաղցկեղի պատճառաւ այլափոխուած մարմնամասերու վերակառուցում, օրինակ ստինքի վերակազմութիւն (Breast reconstruction. Other reconstructions), ձեռքի գործողութիւններ (Hand surgery)
Բագրատունիներու Դրօշ
Զինանշան-դրօշ
Զինանշանի շրջանակի երկրորդ հարկի քարի վրայ կլոր շրջանակ-փոս փորուած է, որ կը փոխարինէ գունդին՝ իշխանութեան նշանին։ Երկրորդ հարկի շրջակալի կեդրոնէն դէպի վեր, ինչպէս եկեղեցւոյ գմբէթի վրայ, գունաւոր, ռոմբաւոր խաչ դրուած է։ Խաչը յենուած է եռանկիւնաձեւ ռոմբի վրայ։ Խաչի կեդրոնական ռոմբի կեդրոնը եւս շրջանակ-փոսիկ փորուած է՝ որպէս իշխանութեան նշան։
Աղէկ Ենիգոմշեան
Անդամակցութիւն
Ամերիկեան համալսարանին մէջ եղած է, ՀԵՀՈՄի. անդամ (Հայաստանեայց եկեղեցւոյ հայ ուսանողական միութիւն), ուր իր առաջին դաստիարակը եղած է երջանկայիշատակ Գարեգին Բ. Սարգիսեան կաթողիկոսը՝ այն ատեն՝ Գարեգին Եպիսկոպոս: Նաեւ եղած է Հայ Համալսարանաւարտներու Միութեան անդամ: Այդ միութեան դաստիարակն էր Փրոֆ. Շաւարշ Թորիկեան, իսկ Սան Ֆրանսիսքոյի մէջ անդամակցած է «Armenian Professional Society»ի մինչեւ այսօր:
Աղբիւրներ
[http://asbarez.com/arm/87440/%D5%BD%D5%A1%D5%B6-%D6%86%D6%80%D5%A1%D5%B6%D5%BD%D5%AB%D5%BD%D6%84%D6%85-%D5%B0%D5%A1%D6%80%D6%81%D5%A1%D5%A6%D6%80%D5%B8%D5%B5%D6%81-%D5%BF%D5%B8%D6%84%D5%A9-%D5%A1%D5%B2%D5%A7%D5%AF-%D5%A5%D5%B6/ՍԱՆ ՖՐԱՆՍԻՍՔՕ- Հարցազրոյց Տոքթ. Աղէկ Ենիգոմշեանի Հետ]
Բագրատունիներու Դրօշ
Զինանշան-դրօշ
Այն, որ միայն յովազը մնացած է այս հայոց մայրաքաղաքի զինանշանէն, կը վկայէ 1273 թուականին Անիի մէջ պատրաստուած փորագրազարդ գրակալը։ Կենդանին այստեղ գլխով ուղղուած է դէպի աջ եւ դարձեալ պատկերուած է վարգի պահին։ Գլուխը ուղղահայեաց դիրքով է, վիզի գնդաւոր օղակը, ինչպէս նաեւ առջեւի աջ թաթի վրայ պատկերուած գունդը, իշխանութեան նշան են։ Յովազի մէջքին յենուած հիմքի վրայ փորագրուած է շրջանակաւոր վարդեակ, որ կը փոխարինէ կենաց ծառին եւ կը խորհրդանշէ յաւէրժութիւնը։
Աղէկ Ենիգոմշեան
Աղբիւրներ
Dr. Agheg M. YenikomshianMD
Բագրատունիներու Դրօշ
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայկական զինանշաններ Ստորոգութիւն:Դրոշներ այբբենական կարգով
Աղէկ Ենիգոմշեան
Աղբիւրներ
Dr. Agheg Yenikomshian, MD Cosmetic, Plastic & Reconstructive Surgery
Ստորոգութիւն:Գեղագիտական վիրահատութեան մասնագէտ Ստորոգութիւն:Պէյրութ ծնածներ
Աբրահամ Ալիքեան
Աբրահամ Ալիքեան, հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ, ԽՍՀՄ գրողներու միութեան անդամ (1947-էն)։
Կենսագրութիւն
1939-ին ընտանիքով կը գաղթէ Պէյրութ։ 1946-ին կ'աւարտէ Պէրութի Նշան Փալանճեան ճեմարանը։
1947-ին կը ներգաղթէ Հայաստան։
1952-ին կը հաստատուի Մոսկուա։ 1954-ին կ'աւարտէ Մոսկուայի Մ. Կորքիի անուան համաշխարհային գրականութեան ուսումնարանը։ Նոյն թուականիւն դասախօս կը դառնայ միեւնոյն ուսումնարանին մէջ։ 1990-ականներուն կը հեռանայ Խորհրդային Միութենէն։ Որոշ ժամանակ մը կ'ապրի Ֆրանսա յի մէջ, ապա կը վերադառնայ  Լիբանան։
Գործերէն մաս մը թարգմանուած է ռուսերէնի։
Արեւմտահայերէն լեզուի, բառիմաստներուն եւ փոխաբերութիւններուն գգայնութիւնը պահպանած է տասնամեակներով։
Ներկապնակն ուսընդանութ, Ինչպէս փանդիռ ու վին ուսած Վահագնահեր Գողթան գուսան Ծեր նկարիչն է ընթանում։
Շուրջը՝ նշի ու դեղձենի, Դեղձանիկ ու դեղին դայլայլ, Շուրջը խոտերն այնքան դալար Ահ, թաթախե՜ր ծայրը վրձնի... Բայց գնում է անվերջ տանող Կածանն ի վեր, մերթ զգալով, Թէ նորից է ամէն քայլով Հասնում, մտնում արուեստանոց,
Սակայն ժպտում է հանդիպած Բոյս ու Հաւքին, որ վաղանցուկ Կեանքով իրեն են թախանձում. - Մե՛զ էլ, վարպե՛տ, մե՛զ էլ, Աստուա՜ծ...
Արտաքին յղումներ
Աբրահամ Ալիքեան
Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ Ստորոգութիւն:21 Մայիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:15 Յունիսի մահացածներ
Յակոբ Նալպանտեան
Յակոբ Նալպանտեան, Այնթապէն սերած երաժիշտ
Կենսագրութիւն
Ծնած է Այնթէպ 1901֊ին։ Իր նախնական ուսումը ստացած է Վարդանեան Կրթարանի ու Քիլիսի նախակրթարաններուն մէջ։ Դեռահասակ Յակոբ` երաժշտութեան տաղանդ ցոյց կու տայ փոքր տարիքին, եւ իր աւագ եղբայրը, Գէորգ Նալպանտեան, երաժշտագէտ եւ Եթոպիոյ կայսերական նուագախումբին վարիչը, կը քաջալերէ ու կը մարզէ իր կրտսեր Եղբայրը։ Իր արուեստը կատարելագործելով` Յակոբ յայտնի ջութակահար մը կը դառնայ եւ Հալէպի մէջ նուագահանդէսներ կը սարքէ ու իր նուագախումբով կը քաջալերէ դպրոցական ու ազգային հանդիսութիւնները։
Աղբիւր
Պատմութիւն Այնթէպի Հայոց, Բ. հատոր
Սուր (քաղաք)
Սուր (صور, փիւնիկերէն՝ Ṣūr, ասորերէն՝ ܣܘܪ, Tzór, Τύρος Týros, Tyrus, Տիր, Tyr), Լիբանան ի հարաւը գտնուող մեծ քաղաք: Ըստ 2003-ի տուեալներուն, անոր բնակչութեան թիւը 117,000 է: Բայց, Լիբանանի կառավարութիւնը 1932-էն ի վեր շատ յստակ հաշուարկներ չէ հրատարակած, ուստի յստակ վիճակագրութիւն մը կարելի չէ տալ: Սուր կը գտնուի Միջերկրական ծովու ափին, Պէյրութ էն 80 քիլոմեթր դէպի հարաւ: Տարածութեամբ՝ Լիբանանի չորրորդ մեծագոյն քաղաքն է Պէյրութէն, Թրիփոլիէն եւ Սայտայէն ետք: Քաղաքին անունը կը նշանակէ «ժայռ», որ կը վերագրուի քաղաքին շինութեան հիմնաքարերուն:
Սուր փիւնիկ եան քաղաք մըն է, ուր ծնած են Եւրոպա եւ Տիտօ դիցաբանութեան հերոսները: Ունի Լիբանանի մեծագոյն նաւահանգիստները: Հոն զարգացած է նաեւ զբօսաշրջութիւնը: Քաղաքը ունի բազմաթիւ պատմական վայրեր, ինչպէս Սուրի հռոմէական բերդը, որ 1979-էն ի վեր ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային Ժառանգութեան Կայքի ցանկին վրայ կը գտնուի:
Պատմութիւն
Սուր կը բաղկանար երկու հեռաւոր բնակավայրերէ՝ Սուրը, որ ծովեզերքը գտնուող կղզի մըն էր եւ ցամաքին վրայ գտնուող Ուշու բնակավայրը: Մեծն Աղեքսանտր Սուրի պաշարման ընթացքին կղզին ցամաքին կը միացնէ ճամբայ մը շինելով ՝ քանդելով հին քաղաքը, անոր քարերը օգտագործելու համար:
Կղզիին վրայ գտնուող քաղաքը ունէր երկու նաւահանգիստ, որոնցմէ մէկը կը գտնուէր կղզիին հարաւը, իսկ միւսը՝ հիւսիսը: Այսպիսով, Սուր ծովեզերեայ շրջաններուն վրայ ձեւով մը կ'իշխէ: Հիւսիսային նաւահանգիստը Միջերկրական ծովուն արեւելեան լաւագոյն նաւահանգիստներէն էր։ Հարաւային նաւահանգիստը կ'ոչնչանայ, սակայն հիւսիսայինը մինչեւ օրս կ'օգտագործուի:
Հին ժամանակներուն, Սուր կղզին ամրոցներով լաւապէս կը շրջապատուէր եւ Ուշու հողն ալ քաղաքէ մը աւելի կը նմանէր զանազան արուարձաններու ու կը գործածուէր իբրեւ ջուրի եւ տախտակի հարթակ կղզիին: Յովսէփուս կ'արձանագրէ, որ այս երկու քաղաքներուն բնակիչները երբեմն կը կռուէին, սակայն ընդհանրապէս միշտ իրարու կողքին կը կանգնէին, որովհետեւ կ'օգտուէին կղզիին հարստութիւններէն, որոնք կու գային նաւահանգիստէն, բնական փայտէն, ջուրէն եւ հողէն:
Պրոնզի եւ երկաթի դարեր
Ըստ Հերոտոթոսի, Սուր կը հիմնուի մօտաւորապէս Ք.Ա. 2750-ին՝ ցամաքին վրայ, իբրեւ պատուած քաղաք: Սուր անունը յուշարձաններու վրայ կը սկսի յիշուիլ Ք.Ա. 1300-էն ի վեր:
Ք.Ա. 1350-էն հասած են 10 նամակներ, քաղաքապետ Ապիմիլքուին կողմէ՝ ուղղուած Աքենաթենի: Նամակներուն նիւթը ընդհանրապէս ջուրին, փայտին, Հապիրուի քաղաքը գրաւելուն ու կղզիին վրայ անոր ազդեցութեան մասին են:
Սուր կը դառնայ Փիւնիկէ ի ամէնէն զօրաւոր քաղաքներէն մէկը: Իր թագաւորներէն մէկը՝ Տէր Իթոպալ Ա. կը կառավարէ Փիւնիկէն, որ կը տարածուէր Պէյրութէն մինչեւ Կիպրոսի որոշ մասեր: Թունիսի մէջ Քարթաժ քաղաքը կը հիմնուի Ք.Ա. 814-ին՝ Փիկմալիոն ի իշխանութեան օրերուն: Փիւնիկէի մասին որեւէ մէկ բան օտարներուն կողմէ կը սկսի կոչուիլ Սիտոնիա կամ Թիրիա: Փիւնիկեցիներն ու քանանացիները կը կոչուէին սիտոնցիներ կամ թիրցիներ, երբ փիւնիկեան քաղաքները յաջորդաբար կը սկսին հռչակ ստանալ:
Սուր նշանաւոր էր իր իւրայատուկ եւ թանկարժէք մանիշակագոյն ներկով, որ կ'արտադրուէր միւրէքս ձուկէն: Այս գոյնը կը կոչուէր սուրեան մանիշակագոյն, որ կը վերապահուէր թագաւորական կամ ազնուական ընտանիքներուն համար:
Սուրէն փիւնիկեցիներ կը հաստատուին Մեմֆիս ի մէջ՝ Հեփեստոսի տաճար ին հարաւը գտնուող Սուրի բանակատեղին:
Սուրի վրայ Եգիպտոս էն յաճախ կը յարձակէր ասորի թագաւոր Շալմանեսեր Ե., որ 5 տարի ցամաքի փիւնիկեցիներէն օգնութիւն ստանալէ ետք, կը պաշարէ Սուրը: Ք.Ա. 586-էն մինչեւ Ք.Ա. 573 քաղաքը կը պաշարուի Բաբելոն ի Նաբուգոթոնոսոր Գ.-ի կողմէ, մինչեւ որ հարկ վճարելու համաձայնութիւնմը կը կնքուի փիւնիկեցիներուն եւ Բաբելոնի միջեւ:
Պարսկական ժամանակաշրջան
Ք.Ա. 539-էն մինչեւ Ք.Ա. 332, Սուր կը մնայ Մեծն Կիւրոս ի հիմնած աքեմենեան կայսրութեան իշխանութեան տակ:
Այնուհետեւ, պարսիկները Փիւնիկ էն կը բաժնեն 4 վասալական թագաւորութիւններու՝ Սայտա յի, Սուրի, Արուատի եւ Պիպլոս ի: Անոնք կը սկսին ծաղկիլ ու զարգանալ պարսիկ թագաւորներու նաւատորմեր շինելով: Անկէ ետք, փիւնիկեան ազդեցութիւնը հետզհետէ կը սկսի տկարանալ:
Հելլենիստական ժամանակաշրջան
Ք.Ա. 332-ին, Մեծն Աղեքսանտր կը գրաւէ Սուրը: Ք.Ա. 315-ին, Աղեքսանտրի նախկին հրամանատար Անթիկոնուս Ա. կը պաշարէ Սուրը՝ զայն գրաւելով տարի մը ետք: Ք.Ա. 126-ին, Սուր իր անկախութիւնը կը ստանայ Սելեւկեաններու կայսրութեն էն:
Հռոմէական ժամանաշրջան
Ք.Ա. 64-ին, երբ Սուր կը դառնայ հռոմէական նահանգ մը, կը պահէ իր անկախ վիճակը՝ իբրեւ դաշնակից նահանգ (civitas foederata): Սուր կը շարունակէ մնալ առեւտրական կարեւոր կեդրոն մը, նոյնիսկ Քրիստոսի ծնունդէն ետք: Հռոմէական ժամանակաշրջանին, Սուրի ժողովուրդը կը սկսի հաստատուիլ մերձակայ շրջաններուն մէջ, ինչպէս՝ Քետէշի, Քըրմոլ լերան եւ հիւսիսային Պուքիայի մէջ:
Աստուածաշունչ ի Նոր Կտակարան ին մէջ կը նշուի, որ Յիսուս Քրիստոս այցելած է Սուր ու Սայտա եւ բժշկած է ոչ-հրեայ մը: (Մատթէոս 15:21, Մարկոս 7:24) Այս շրջաններէն շատեր կու գային իր քարոզները լսելու: (Մարկոս 3:8, Ղուկասի աւետարան 6:17, Մատթէոս 11:21-23) Ս. Ստեփանոսէն ետք կը հիմնուի միութիւն մը: Իր երրորդ քարոզչական արշաւանքէն ետք, Պօղոս առաքեալ իր մարգարէներուն հետ հոն ժամանակ կ'անցընէ: Ըստ Լիոն ի Երանիոսի «Կնոսիս կոչուածին յայտնաբերութեան եւ շրջման», Սիմոն Մակոսի աղջիկ ընկերակիցը եկած է հոնկէ:
Նշանաւոր Հատրիանի կամարը եւ շրջանի լաւագոյն ձիարշաւարանները կը կառուցուին Հռոմէական կայսրութեան ընթացքին:
Բիւզանդական ժամանակաշրջան
395-էն 638, Սուր կը մնայ Բիւզանդական կայսրութեան իշխանութեան տակ: Այս թուականէն ետք, շրջանը կը գրաւուի արաբներուն կողմէ:
Վաղ իսլամական ժամանակաշրջան
Սուրի ապստամբութեան ընթացքին (996-998), ժողովուրդը կ'ապստամբի ֆաթիմական իշխանութեան դէմ՝ գլխաւորութեամբ Ալլաքա անունով նաւավարի մը, սակայն անոնք ճնշման կ'ենթարկուին Մայիս 998-ին: 1086-ին, շրջանը կ'անցնի սելճուքներ ու ձեռքը, որմէ ետք՝ 1089-ին, Սուր կ'անցնի ֆաթիմականներու տիրապետութեան տակ:
Խաչակրական ժամանակաշրջան
1187-ի Հաթթինի պատերազմի խաչակրական պարտութեան եւ Անգլիոյ Ռիչարտ Ա.-ի Աքրան գրաւելէն ետք (12 Յուլիս 1191), թագաւորական աթոռը կը փոխադրուի Աքրա, բայց թագադրութիւնները տեղի կ'ունենան Սուրի մէջ։ ԺԳ. դարուն, Սուր կը բաժնուի թագաւորական կալուածէն:
Մեմլուքեան ժամանակաշրջան
1291-ին, Սուր կը գրաւուի մեմլուքներ ուն կողմէ:
Օսմանեան ժամանակաշրջան
1516-17-ին օսմանցիները կը գրաւեն Սուրը մինչեւ Համաշխարհային Ա. Պատերազմ:
Ներկայի Լիբանան
Ներկայի Լիբանան ի պետութիւնը կը հռչակուի 1920-ին:
Ներկայի Սուրը կը ծածկէ բուն կղզին եւ ցամաքը միացնող ճամբուն մեծ մասը: Դարերու ընթացքին տեղի ունեցած ցեխի նուազումին պատճառով, այս միացնող ճամբան բաւական կը լայննայ: Կղզիին այն բաժինը, որ այսօր չի գտնուիր Սուրի սահմաններուն մէջ, իր ունեցած հնութիւններուն պատճառով է:
2006-ի Իսրայէլի Լիբանանի գրաւման ատեն, քաղաքին շրջակայքը գտնուող բազմաթիւ անբնակելի վայրեր կ'օգտագործուին իբրեւ հրասանդի արձակման կեդրոններ: Բազմաթիւ վայրերու կողքին, նուազագոյնը մէկ գիւղ կը ռմբակոծուի Իսրայէլի կողմէ՝ պատճառելով քաղաքացիներու մահ եւ Սուրի մէջ սնունդի պակաս:
Ծովեզերքի բնութեան պահպանում
Սուրի ծովեզերքի բնութեան պահպանումը կը կազմէ 380 հեկտար տարածք եւ կը բաժնուի երեք մասերու՝ զբօսաշրջութեան մաս, որ կ'ընդգրկէ հանրային ծովափները, հին քաղաքն ու շուկան եւ հին նաւահանգիստը, հողագործական մաս եւ հնագիտական մաս: Այս երեք հիմնական մասերուն վրայ կ'աւելնայ պահպանողական մասը, որ կ'ընդգրկէ փիւնիկեան Ռաս Ըլ-Էյնի աղբիւրները: Իր բազմատեսակ բուսականութեան եւ անասնային կեանքին պատճառով, պահպանութեան վայրը կը կոչուի Ռամսար: Անիկա կարեւոր թուխսի վայր մըն է գաղթող թռչուններու եւ վտանգուած Լոճըրհետ ու կանաչ ծովային կրիաներուն համար: Անիկա նաեւ ապաստան է արաբական ողնայարով մուկին եւ այլ կարեւոր էակներու:
Մշակութային ժառանգութիւն
Սուրի պատմական մշակութային վայրերը վտանգուած են, քաղաքին զարգացման եւ հին իրերու անօրէն վաճառականութեան պատճառով: 2011-էն ի վեր պողոտայ մը կառուցելու ծրագիրը կայ, հնագիտական արժէք ներկայացնող տարածքներուն վրայ։ Փոքրածաւալ աշխարհաբնագիտական քննաչափութիւն մը տարածքին մէջ ի յայտ կը բերէ հնագիտական մնացորդներ: Շրջանները չեն հետազօտուած: Հակառակ ճամբուն կառուցման վայրի փոփոխութեան, ճշգրիտ սահմաններու բացակայութիւնը ձախողութեան կը մատնէ պահպանութեան գործընթացը: 2006-ին Լիբանանի պատերազմը հնութիւնները վտանգի կ'ենթարկէ, ինչ որ Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան գործավար պատասխանատուն կը մղէ, որ մշակութային ահազանգ հնչեցնէ: Պատերազմի աւարտէն ետք՝ Սեպտեմբեր 2006-ին, պահպանութեան մասնագէտներ կ'այցելեն Լիբանան եւ հնութեան վրայ վտանգներ չեն նկատեր: Բայց, ռմբակոծումները կը վնասեն Սուրի գերեզմանատան քարայրներէն մէկուն մէջ գտնուող որմնանկարները: Կը յիշուին նաեւ վայրին վատթարացման մասին, ինչպէս պահպանութեան գործընթացին պակասը, անձրեւի ջուրի անկարգաւորութեան պատճառով շինութեան կործանում եւ փափուկ քարերու կործանում:
Ժողովրդագրութիւն
Սուրի բնակչութեան մեծամասնութիւնը շիա իսլամ է: Ունի նաեւ քրիստոնեայ բնակչութիւն: Սուրի մէջ կը բնակին նաեւ 60,000 պաղեստինցի Սիւննի գաղթականներ: 2010-ին, քրիստոնեաները կը կազմեն Սուրի բնակչութեան 10 առ հարիւրը:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հնադարեան քաղաքներ Ստորոգութիւն:Լիբանանի քաղաքներ Ստորոգութիւն:Նաւահանգիստներ Ստորոգութիւն:Պատմական քաղաքներ
1738 թուական
1738 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 38րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1738 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1738 մահեր
Մագնիսականութիւն
Մագնիսականութիւնը անտեսանելի ուժ մըն է, որ կը բանի մագնիսի մը երկու բեւեռներուն միջեւ։ Աշխարհի ընդերքին մէջ կան բնական մագնիսներ, ինչպէս՝ մագնիսաքարը: Կան նաեւ զանազան ձեւի արուեստական մագնիսներ. կարգ մը նիւթեր, որոնք «երկաթամագնիսային» կը կոչուին կրնան մագնիսի վերածուիլ, եթէ այլ մագնիսով մը շփուին կամ անոնց շուրջ փաթթուած թելի մը մէջէն ելեկտրական հոսանք ուղարկենք։ Այս վերջին պարագային՝ կը ստանանք ելեկտրամագնիս։ Երբ թելի մը մէջէն ելեկտրական հոսանք ուղարկենք, անոր շուրջ կը ստեղծուի մագնիսական դաշտ մը։ Մագնիսի մը հակառակ բեւեռները զիրար կը քաշեն, նման բեւեռներ զիրար կը վանեն։
Մեր երկիրը նոյնինքն հսկայական մագնիս մըն է։ Իր մագնիսական դաշտը կը ճառագայթէ հիւսիսի եւ հարաւի բեւեռներէն։ Կողմնացոյցի մը սլաքը կը հետեւի այդ դաշտին ուժագիծներուն։ Այդ պատճառով է, որ մագնիսի մը երկու ծայրերը կը կոչուին հիւսիսային եւ հարաւային բեւեռ։
Ցնցղատապ
Ցնցղատապը թոքերու ցնցուղներուն (bronchi) նեղնալն է, որուն պատճառով տեղի կ'ունենայ ներշնչումի եւ արտաշնչումի դժուարութիւն, այլ խօսքով օդի մուտքը դէպի թոքեր եւ ելքը թոքերէն դուրս կը նուազի :
Ցնցղատապը կը պատահի առանց սեռի եւ տարիքի խտրութեան ու բոլոր եղանակներուն, բայց առաւելաբար ծխողներուն մօտ եւ ձմրան եղանակին: Անիկա յաճախ տեսնուած հիւանդութիւն մըն է: Մօտաւորապէս ժողովուրդին 5 առ հարիւրը կը տառապի անկէ. :
Ազդակներ
Ցնցղատապը կը յառաջանայ երկու տարբեր ախտապատճառ-ազդակներու ներգործութեամբ՝
Հիմնական ախտապատճառներ
Մանրէները կը յառաջացնեն ցնցուղներու բորբոքում, որոնք կրնան ըլլալ ցպկային (Bacterial) կամ ժահրային (viral) բորբոքումներ, սակայն ժահրայինը առաւելաբար տեսնուած երեւոյթն է: Մանրէները կը ներշնչուին քիթի կամ բերանի ճամբով եւ անցնելէ ետք խռչափողէն ու շնչափողէն կը հասնին ցնցուղներ :
Մանրէական ցնցղատապը ընդհանրապէս կը պատահի հարբուխէ, «կռիփ»է (influenza) եւ խոռոչատապէ (laryngitis) ետք:
Երկրորդական ախտապատճառներ
Մանրէական ախտապատճաներով յառաջացած ցնցղատապը ժամանակաւոր եւ անցողակի է: Անիկա կրնայ փոխանցիկ ըլլալ:
Ոչ մանրէական ախտապատճառներ
Այս ախտապատճառներով ցնցուղներու ներքին պատերը կը գրգռուին եւ կը յառաջացնեն ցնցուղներուն պրկումը եւ նեղացումը, որոնց պատճառով կը հաստատուի մնայուն ցնցղատապը :
Ախտանշաններ
Սուր ցնցղատապի ախտանշաններն են՝ չոր կամ խուխով հազ, շնչասլոց (strider) եւ շնչարգելութիւն (dyspnea), ջերմ, դող, մկանային ցաւ, քիթի խցում, կրծքավանդակի եւ փորի մկանային ցաւ: Խուխը նշան է, որ բորբոքումը տարածուած է դէպի թոքերու ծայրամասերուն եւ անիկա ազդանշանն է թոքատապի սկզբնաւորութեան :
Ոչ-մանրէական եւ երկարատեւ ցնցղատապի պարագային խուխը կ'ըլլայ անգոյն եւ թափանցիկ հեղուկ մը, իսկ բորբոքումի պարագային խուխը կը դառնայ անթափանց, դեղին կամ բաց կանաչ թանցր հեղուկ մը : Շատ քիչ պարագաներու կը տեսնուի արիւնոտ խուխ, որ նշան է մանրանօթերու (capillaries) վնասումին (trauma)՝ հազի պատճառով: Ջերմը ընդհանրապէս մեղմ է, մանաւանդ ոչ-մանրէական ցնցղատապի պարագային, իսկ բարձր ջերմ կը նշանակէ մանրէական զօրաւոր ցնցղատապ կամ թոքատապ: Հազը հակադարձութիւն մըն է արտահանելու համար խուխը: Իսկ չոր հազը հետեւանքն է ցնցուղներու մակերեսին գրգռութեան: Փորի մկանային ցաւը հետեւանքն է շարունակական եւ ուժգին հազի:
Մնայուն ցնցղատապի ախտանշաններն են՝
Մնայուն ցնցղատապը փոխանցիկ չէ, որովհետեւ այս պարագային մանրէներ գոյութիւն չունին:
Ախտաճանաչում
Ցնցղատապի ախտաճանաչումը ընդհանրապէս դիւրին է, որովհետեւ անոր ախտանշանները յատկանշական են. սակայն բժիշկը կը կատարէ թոքերու Ք (K) ճառագայթային պարզ նկարահանում եւ յաճախ խուխի պարզ քննութիւն եւ խուխի ցան-մշակում (smear-culture) :
Դարմանամիջոցներ
Սուր ցնցաղատապը կը դարմանուի մի քանի միջոցառումներով համաձայն անոր ախտապատճառներուն: Բոլոր պարագաներուն կը կիրարկուին հետեւեալ դարմանամիջոցները՝
Ոչ-մանրէական ցնցղատապի պարագային գործածել նաեւ corticosteroid դեղահատեր եւ ցնցուղները ընդլայնող դեղամիջոցներ :
Մանրէական ցնցղատապէ տառապող հիւանդին պէտք է տրուի նաեւ հակամանրէական եւ հակաջերմ դեղեր:
Բարդութիւններ
Հազուադէպօրէն սուր ցնցղատապը բարդութիւններով կը զարգանայ շատ արագ եւ տեղի կ'ունենայ խիստ շնչահեղձութիւն եւ կապտութիւն: Այս պարագային վերոյիշեալ բոլոր դարմանամիջոցներուն կողքին հիւանդը կը խնամուի հիւանդանոցի մէջ եւ անոր կը ներարկուի թթուածին արուեստական շնչառական սարքի (artificial respirator) միջոցաւ :
Մնայուն ցնցղատապէ տառապող անհատը շարունակ պէտք է գործածէ ցնցուղները ընդլայնող դեղամիջոցներ, corticosteroid եւ հակահազ դեղեր, ինչպէս նաեւ պէտք է դադրի ծխելէ՝ եթէ ծխող է:
Մտահոգիչ Ախտանշաններ
Ցնցղատապէ ախտահարուած անհատը հիւանդանոցային շտապ օգնութեան կը կարօտի երբ ան ցուցաբերէ հետեւեալ ախտանշանները.
Ցուցմունքներ
Ոչ-մանրէական ցնցղատապը կանխարգիլելի է ուշադրութիւն ընելով հետեւեալ ցցմունքներուն.
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Գիտութիւն Ստորոգութիւն:Հիւանդութիւններ
Ռէյչըլ ՄքԱտամս
Վաղ կեանքը
Ռէյչըլ ՄքԱտամսը ծնած է Օնթարիօ, Քանատայի մէջ։ Զաւակն է Սանտրա Քայ եւ Լանս Ֆրետերիք ՄքԱտամսին : Ռէյչըլը ունի մէկ եղբայր ու մէկ քոյր    : Մանուկ տարիքէն հետաքրքրութիւն արտայայտած է դերասանութեան հանդէպ, ու Ռէյչըլին ծնողքը միշտ քաջալերած է իրեն, մանաւանդ երբ մասնակցած է դերասանութեան (օրինակ՝ Շէյքսփիրիի կամ Տիզնիի) բանակումներու: Ան 12 տարեկանէն ի վեր կը մասնակցի տարբեր թատերախաղերու պատրաստուած իր դպրոցին կամ յատուկ ընկերութիւններու կողմէ (Original Kids Theatre ընկերութիւն) : Ռէյչըլին Անգլերէնի եւ թատերախաղի ուսուցիչները քաջալերած են իրեն որ համալսարանին մէջ ուսանի դերասանութիւն , եւ ՄքԱտամս այս ճիւղը աւարտեց 2001 թուականին  :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1978 ծնունդներ Ստորոգութիւն:17 Նոյեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:Օնթարիօ ծնածներ Ստորոգութիւն:Դերասաններ
Գրիգոր Ալիքսանեան
Ալիքսանեան Գրիգոր (ծն․՝ 1833, Արսլանպէկ), ատամնաբոյժ։
The Hitman's Bodyguard
The Hitman’s Bodyguard (հայ.՝ Մարդասպանին Թիկնապահը) արկածախնդրական եւ զգայացունց տիպի Ամերիկեան ֆիլմ մըն է: Այս ֆիլմին նիւթը կը ներկայացնէ աշխարհի ամէնէն լաւ թիկնապահին արկածախնդրութիւնները, երբ ան նոր անձ մը կը ստանձնէ պաշտպանելու: Իր նպատա՞կը. նոր մարդասպան յաճախորդը անվտանգ հասցնել ՄԱԿ-ի Արդարութեան Միջազգային Դատարան դատավարութեան:
Ֆիլմը նախ ցուցադրուեցաւ Հոնկ Քոնկի մէջ 10 Օգոստոսին եւ հետզհետէ ուրիշ երկիրներու մէջ ալ սկսաւ սփռուիլ շարժապատկերի տարբեր պաստառներու վրայ. ԱՄՆ-ի մէջ առաջին անգամ ցուցադրուեցաւ 18 Օգոստոսին: Ֆիլմին բեմադրիչն է Փաթրիք Հյուզ, հեղինակը՝ Թոմ Օքանըր: Լեզուն անգլերէնով է: Ֆիլմին պիւտճէն $30 միլիոն էր, սակայն շահը $143 միլիոն:
Տոնեցքի Ժողովրդական Հանրապետութիւն
Տոնեցքի Ժողովրդական Հանրապետութիւնը (ՏԺՀ) ինքնահռչակ հանրապետութիւն մըն է Եւրոպայի մէջ, ճանաչուած Ռուսաստանի, Հարաւային Օսիայի եւ Լուկանսքի Ժողովրդական Հանրապետութեան (ԼԺՀ) կողմէ, հիմնուած 2014 Ապրիլ 7-ին։ Հանրապետութիւնը կը բաղկանայ Տոնեցք մարզի մոտաւորապէս մէկ-երրորդէն (8,902 քմ. ք.) եւ այստեղ կը բնակին մոտ 2,302,444 մարդ: Մայրաքաղաքը՝ Տոնեցք, երկրի ամենայ մեծ քաղաքն է:
Ուքրանիա ՏԺՀ եւ ԼԺՀ կը սեպէ իբր ահաբեկչական եւ «Ուքրանիայի ժանանակաւոր գրաւած տարածք», իսկ ՄԱԿ-ի բոլոր երկիրները (բացի Ռուսիա)՝ իրաւապէս Ուքրանիայի մաս կազմող տարածք:
2021-ի վերջաւորութեան Ռուսիոյ զօրքը կը համախմբուեր Ուքրանիայի սահմաններուն մօտ: 2022 Փետրուար 21-ին Ռուսիոյ նախագահ Վլատիմիր Փութին ճանչցաւ Լուկանսքի եւ Տոնեցքի ժողովրդական հանրապետութիւններու անկախութիւնը առաւօտեան յայտարարեց Ռուս խաղաղապահներու մուտքը երկու հանրապետութիւններուն մէջ : Երկու հանրապետութիւնները կը գտնուին 2021-2022 Ռուս-Ուքրանական ճգնաժամի եւ Ռուս-ուքրանական պատերազմի կեդրոնը:
Հրաչ Կէօզիւպէօիւքեան
Հրաչ Կէօզիւպէօիւքեան (կամ՝ Հրաչ Կոզիբեյոկյան, անգլ.՝ Hratch Kozibeyokian, ծնած 12 Օգոստոս, 1951) Ամերիկահայ մասնագէտ է արեւելեան գորգագործութեան:
Կենսագրութիւն
Կէօզիւպէօիւքեան ծնած է 1951 թուականին, Հալէպ, Սուրիա, հայոց ցեղասպանութիւնը վերապրող ընտանիքի մը մէջ: Ան հասակ նետած է Լիբանանի մէջ, շրջապատուած երկարամեայ հայկական գորգագործութեան վարպետ ընտանիքի անդամներով: Անոր ընտանիքը Այնթապէն ու Զէյթունէն են:
1977 թուականին կը փոխադրուի ԱՄՆ միանալու իր հօր գորգագործութեան առեւտրական ընկերութեան: 1979 թուականին կը հաստատուի Լոս Անճելըս եւ կը ստանայ Պսակաւոր Արուեստից վկայականը Մշակութային Մարդաբանութեան ոլորտին մէջ Չափմըն Համալսարանէն: 1990 թուականին կը հիմնէ KO'Z'Craft, աշխատանոց մը որ կը վերանորոգէ եւ պահպանէ ձեռագործ կտորներ եւ գորգեր: Աշխատանոցին գործերը Արեւմտեան Հոլիուուտի մէջ ցուցադրուած են: Կէօզիւպէօիւքեան ունի մեծ հաւաքածոյ մը հայկական եւ Կովկասեան իւրայատուկ գորգերու: Ան բազմաթիւ ցուցահանդէսներ եւ դասախօսութիւններ ծրագրած է, եւ մասնակցած է շատ մը համագումարներու, ուրիշին հրամցնելով հին հայկական գորգագործութեան մշակոյթ:
Կէօզիւպէօիւքեան առաջինն էր որ ստեղծեց ակադեմական դասապահ մը Հայկական գորգագործութեան պատմութեան մասին Հայագիտութեան Ծրագրի հովանիին տակ Քալիֆորնիոյ Նահանգի Համալսարանէն (Նորթռիճ) (անգլ.՝ California State University, CSUN): Ան նաեւ դասախօսած է նոյն նիւթով կարգ մը երկրորդական դպրոցներու եւ համալսարաններու մէջ: Ան գրած է բազմաթիւ յօդուածներ հայկական գորգագործութեան պատմութեան, ձեւաւորման եւ մշակոյթին մասին: Կէօզիւպէօիւքեանին մասնագիտութիւնը կը գովաբանուի բազմաթիւ արուեստաճանաչներու եւ գորգագործութեան գիտակներու ու հաւաքածոներու պատասխանատուներու կողմէ:
1998 թուականին, Կէօզիւպէօիւքեան միացաւ Հայկական Գորգերու Ընկերակցութեան եւ ընտրուեցաւ մաս կազմելու Ընկերակցութեան յանձնախումբին բազմաթիւ անգամներ:
2005 թուականին, Los Angeles Magazine հարթակը զինք անուանեց «գորգի բժիշկը», եւ «լաւագոյն գորգ նորոգողը Լոս Անճելըսի մէջ»: