cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վահան Ա. Քհնյ. Կիւլտալեան
1895-ին մտած է քոլէճ եւ եղած ֆրէշմէն կարգի ուսանող։ Անգլերէնի յաւելեալ դասեր առնելէ ետք կը պաշտօնավարէ Այնթէպի Հայկազեան դպրոցէն ներս որպէսզի կարենայ հոգալ իր ծախսերը։
1899-ին ծայլուն նիշերով աւարտած է քոլէճը բայց չէ կրցած ընդունուիլ Մարաշի Աստուածաբանական դպրոց, որովհետեւ իր ուսանողութեան շրջանին ոչ աղօթարան գացած էր, ոչ ալ պատուելիի մը քարոզը մտիկ ըրած։ Ուստի, հարկադրուած նետուած է ուսուցչական ասպարէզ, եւ կարճ ժամանակ մը ետք հրաւիրուած է Հայկազեան վարժարանի տեսչութեան պաշտօնին։ Եկեղեցական ըլլալու փափաքը սրտին, իր տեսչութեան շրջանին դիմած է Արմաշի դպրեվանքը, բայց այնտեղ ալ չէ յաջողած։ Առանց յուսահատելու, ան դիմած է Երուսաղեմի Պատրիարքին եւ անոր հաւէրով մեկնած է Երուսաղէմ, ուր դպրեվանքի ժառանգաւորաց դասարաններուն դասաւանդած է միւս կողմէ հետեւելով ընծայարանի դասընթացքներուն։
1903-ին վերադարձած է Այնթապ, ուր անմիջապէս հրաւիրուած է Հայկազեան համալսարանի տեսչութեան պաշտօնին, զոր ստանձնելէ ետք վարած է մինչեւ իր քահանայ ձեռնադրուիլը։
1904-ին Աւետիս կը պսակուի Միրայ Գամաճեանի հետ եւ ապա քահանայ կը ձեռնադրուի վերակոչուելով Տէր Վահան։ Իր կարողութեամբ դարձած է գործունեայ եկեղեցական։
1909-ի անտիոքի եւ Ատանայի ջարդերու վաղորդայնին նպաստներ բաշխելու համար մեկնած է Անտիոք։ Ապա նոյն առաքելութեամբ յաջորդաբար մեկնած է Քեսապ եւ Ճէպէլ Մուսայի գիւղերը ու վերադարձած Այնթապ։
Ան Քեսապի մէջ շինել տուած է մանչերու համար գործող Սահակեան Վարժարանը եւ 1910-ին՝ աղջկանց Պօղոսեան Վարժարանը։
1921-ին ան տեղափոխուած է Եգիպտոս ուր քահանայագործած է ու ժամանակ մըն ալ Եգիպտոսի Առաջնորդական փոխանորդի պաշտօնը վարած։
1922-ին տեղափոխուած է Ամերիկա եւ 1925-ին Շիքակոյի մէջ ուր հայկական եկեղեցի չկար, կրցած է գնել տալ եկեղեցի մը ու զայն օծել Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ անունով։ Այս եկեղեցւոյ մէջ ան պաշտօնավարած է 14 տարի։
Իր քահանայութեան ընթացքին մեծ կարեւորութիւն տուած է կրթական կեանքին եւ անձնապէս աշխատած է հայ մանուկներու դաստիարակութեան ի խնդիր։ Ան եղած է նաեւ գրիչի մարդ եւ ստորագրած է շահեկան յօդուածներ՝ հոգեւոր եւ եկեղեցագիտական խնդիրներու շուրջ։
Իր նկարագիրը կը յատկանշուի յարատեւ ընթերցասիրութեամբ, սորվելու եւ սորվեցնելու փափաքով։
Եղած է նկարագիր ու տեսիլք ունեցող մարդ։ Ու իր նպատակին կարենալ հասնելու համար յաջողած է յաղթահարել բոլոր դժուարութիւնները։
Վախճանած է ամերիկայի մէջ, 5 Մարտ 1945-ին։
Զաւէն Կիրակոսեան
Զաւէն Թադեւոսի Կիրակոսեան ծնած է (31 Մարտ 1936, Քահիրէ), ֆիզիկոս, Ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտութիւններու դոկտոր (1962)։
Կենսագրութիւն
1956 թուականին աւարտած է Քալիֆորնիոյ Պըրքլէյի համալսարանը : 1956-1962 թթ. աշխատած է նոյն համալսարանին մէջ, 1963-1970 թթ.` Ստանֆորտի համալսարանի գծային արագացուցչի կենդրոնին մէջ, 1970-1978 թթ.` նոյն համալսարանի բարձր էներգիաներու ֆիզիկայի եւ միկրոալիքային ճառագայթման լաբորատորիաին մէջ։ 1979-1994 թթ.` Ամն-ի ՊՆ աւիատիեզերական ընկերութեան պաշտպանական տեխնոլոգիաներու մշակումներու տնօրէն, 2005 թուականէն` ՀՀ մէջ իր հիմնադրած գիտաարտադրական խորհրդի նախագահ։
Տիգրան Զախարեան
Տիգրան Ասատուրի Զախարեան (մօտ 1865 - 1918, Պաքու), հայ բժիշկ, հասարակական-ազգային գործիչ։
Զաւէն Կիրակոսեան
Կենսագրութիւն
Աշխատանքները կը վերաբերին տարրական մասնիկներէ յայտնաբերման, բարձր էներճիաներէ ֆիզիկայի գերզգայուն սարքաւորումներէ եւ սարքերէ, պաշտպանական տեխնոլոգիաներէ (հեռահաս գերհզօր լազերներ, միկրոալիք հզօր ճառագայթիչներ) մշակման, խիտ պրոտոնային եւ էլեկտրօնային արագացուցիչներէ, միջուկային էներգետիկ աղբիւրներէ ստացման, ռադիօակտիւ թափօններու եւ աշխատած միջուկային վառելիքի մշակման հարցերուն :
Տիգրան Զախարեան
Ծնած է մօտ 1865 թուականին։ Աւարտած է Ս․ Փեթեսրպուրկի ռազմա-բժշկական ակադեմիան։ Սկզբը եղած է զինուորական բժիշկ։ 1895 թուականին մալարիայի մասին գիտական յօդուած գրած է եւ տպագրած՝ «Ռազմա-բժշկական հանդէս» ռուսաստանեան պարբերականի մէջ։
Զաւէն Կիրակոսեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ ֆիզիկոսներ Ստորոգութիւն:1936 ծնունդներ Ստորոգութիւն:31 Մարտի ծնածներ Ստորոգութիւն:Գահիրէ ծնածներ
Տիգրան Զախարեան
1898 թուականի դրութեամբ, Տիգրան Զախարեան՝ ընտանիքով հաւանաբար, ապրած եւ աշխատած է Վրաստանի Գորի քաղաքին մէջ, քանզի յայտնի է, որ անոր դուստրը՝ Մարիան, 1898 թուականին ծնած է այդտեղ։ Տիգրան Զախարեանի հինգ երեխաներէն երեքը յետագային դարձած են բժիշկներ։
1906-18 թուականներու դրութեամբ Տիգրան Զախաեանը որպէս բժիշկ աշխատած է Պաքուի (դստեր կենսագրութենէն յայտնի է, որ ինքն այդ տարիներուն սորված է Պաքուի մէջ)։ Եղած է բժշկութեան դոկտոր եւ դարասկիզբին Պաքուի անուանի բժիշկներէն էր։
1918 թուականի Սեպտեմբերի վերջաւերութեան, թուրքերու Պաքու մուտք գործելու ժամանակ, ներխուժողները զինք ձերբակալած են ու սպանած մօտ՝ 53 տարեկան հասակին։
1936 թուականին, Մոսկուայի մէջ բնակող երեք բժիշկ զաւակները (հաւանաբար իրենց հօր «մեղքերուն» համար), ստալինեան բռնութիւններուն ենթարկուած են։ Մասնաւորապէս Մարիա Զախարեանին, մինչեւ 1958 թուական, արգիլուած է ապրիլ Մոսկուայի մէջ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:1918 մահեր Ստորոգութիւն:Պաքու մահացածներ
Կաղզուան
Կաղզուան (Kağızman, Kaxizman), քաղաք եւ շրջան ներկայի Թուրքիոյ Հանրապետութեան Կարս նահանգի կազմին էջ։
Անուանում
Կաղզուանը երբեմն յիշատակուած եւ քարտէսին վրայ նշանակուած է Կաղզուան ու Կաղզման ձեւերով։ Վրացական աղբիւրներուն մէջ սովորաբար կոչուած են Աղզեւանի։ Յայտնի է նաեւ Երասխաձորի բերդ անունով։ Կ'ենթադրուի, որ սկիզբը, հաւանաբար, կոչուած է Կաղզուան։
Աշխարհագրութիւն
Քաղաքը կը գտնուի Կարսէն 76 ք.մ. հեռաւորութեան վրայ, Արաքսի աջ ափէն, Շատակն (կամ Կաղզուան) գետի վրայ, որ երբեմն կոչուած է նաեւ Կապոյտ գետ՝ իր այդ անունը հաւանաբար ստանալով համանուն բերդին անունէն։ Քաղաքը փռուած է Բարդող (Թաքալթու) լերան արեւմտեան ստորոտին, հիւսիսէն հարաւ 4-5 ք.մ. տարածուող բաւական բարձրադիր սարաւանդի մը վրայ, որուն երկու կողմերէն կը տարածուին լեռներ եւ կը կազմեն գեղատեսիլ ամֆիթատրոն։
Բուն քաղաքին բարձրութիւնը ծովու մակերեւոյթէն շուրջ 1500 մ. է, իսկ Արաքսի հունէն 125 մ.։ Կը գտնուի երկրաշարժի գօտիի վրայ։ Քաղաքը յատկապէս մեծ վնասներ կրած է՝ 1840-ի երկրաշարժէն, որ սկսած է 20 Յունիս-ին, ընդհատումներով եւ շարունակուած՝ մինչեւ նոյն տարուան 28 Սեպտեմբեր։ Շրջապատուած է մրգատու այգիներով։ Բուսականութիւնը փարթամ է։ Ամբողջ Հայաստանի մէջ յայտնի եղած են Արաքսի ափերով՝ արեւմուտքէն արեւելք, քանի մը տասնեակ քիլոմեթր տարածուող Կաղզուանի ձորի տանձենիի այգիները։
Պատմութիւն
Հնագոյն ժամանակներէն Կաղզուան բնակավայր եղած է։ Ատիկա կ'ապացուցեն անոր աղահանքերուն մէջ յայտնաբերուած քարի ու պղինձի գործիքները։ Մեծ Հայքի օրերուն Կաղզուան կը մտնէր Այրարատ նահանգի Գաբեղեանք գաւառին մէջ։ Հայ մատենագիրներէն Կաղզուանի մասին կարեւոր յիշատակութիւն կատարած է Ստեփանոս Ասողիկը, եւ ըստ իր վկայութեան, 863-էն հոն տեղի ունեցած է ճակատամարտ մը՝ Բագրատունի Աբաս սպարապետի եւ Կայսիկ ցեղի առաջնորդ Սեւատայի որդի՝ Շահապի զօրքերուն միջեւ։ ճակատամարտը աւարտած է Աբասի յաղթանակով, այդ պահէն սկսեալ Բագրատունիները աւելի ընդլայնած ու ամրացուցած են Արշարունիքի ու Շիրակ ի իրենց տիրոյթները։
Կաղզուանի մասին յիշատակութիւններ ունին նաեւ Յովհաննէս Դրասխանակերտցի կաթողիկոսը, Մատթէոս Ուռհայեցին, Վարդան Արեւելցին, Սմբատ գունդստապլը, վրաց հեղինակ Վախուշտին եւ ուրիշներ։ Թ.-Ժ. դարերուն Կաղզուան արդէն ամրոց էր եւ բաւական մարդաշատ հայկական կայազօրի կայան։ Անիկա իր շրջակայքով կը մտնէր Բագրատունիներու թագաւորութեան մէջ։
Վերը նշուած 863-ի ճակատամարտէն ետք, հոն 1099-ին նոյնպէս տեղի կ'ունենան մարտեր Գրիգոր Կիւրապաղատի եւ սելճուքեան զօրքերուն միջեւ։ Գրիգոր Կիւրապաղատ այդ մարտերուն ընթացքին կը ջարդէ եւ Կաղզուանի շրջանէն դուրս կը շպրտէ աւարառու սելճուքները։
Ժբ. դարու վերջերուն Կաղզուան վերջնականապէս կ'ազատագրուի սելճուքեան լուծէն եւ կը միացուի Զաքարեաններու իշխանութեան։ Եթէ մինչ այդ Կաղզուան սովորական ամրոց էր իր աւանով, ապա Ժգ. դարու սկիզբը արդէն վերածուած էր գիւղաքաղաքի։ Մոնկոլներու եւ թուրքմենական ցեղերու տիրապետութեան շրջանին (Ժգ.-Ժե. դարեր) թէեւ անիկա գոյութիւն ունէր, բայց մեր մատենագրութեան մէջ չէր յիշատակուած։
Կաղզուան հայ եւ թուրք հեղինակներուն կողմէ դարձեալ յիշատակուած է Ժէ. դարէն։ Ժզ. դարէն մինչեւ 1878 անիկա ընդհանուր առմամբ կը գտնուէր Օսմանեան կայսրութեան տիրապետութեան ներքոյ եւ Կարսի փաշայութեան Կաղզուանի Սանճաք ի կեդրոնն էր։
Ռուսերը 1854-ին, Ղրիմ ի պատերազմին գրաւած են Կաղզուանը, բայց 18 Մարտ 1856-ին Փարիզի պայմանագիրով՝ ստիպուած վերադարձուցած Թուրքիոյ։ 1878-1917 թուականներուն Կաղզուան եղած է Ռուսական կայսրութեան Կարսի մարզի Կաղզուանի շրջանի կեդրոնը։ 1918-1920 թուականներուն Հայաստանի Հանրապետութեան կազմին մէջ էր։ Կարսի պայմանագիրի կնքման իբրեւ արդիւնք Կաղզուան կ'անցնի Թուրքիոյ։
Բնակչութիւն
Մինչ Մեծ Եղեռն քաղաքի բնակչութեան ճնշող մեծամասնութիւնը կազմուած էր հայերէ, սակայն կ'ապրէին նաեւ թուրքեր ու յոյներ։ Ժթ. դարու սկիզբը Կաղզուան ունէր շուրջ 500 տուն բնակիչ, 1877-ին՝ 8000 բնակիչ, 1906-ին՝ շուրջ 9400, իսկ Ա. համաշխարհային պատերազմի նախօրէին աւելի քան 10 հազար բնակիչ, որուն 7652-ը հայեր, իսկ 1920-ը թուրքեր։ Ներկայիս քաղաքի բնակչութեան թիւը 18,000 է, որ գլխաւորաբար կը բաղկանայ քիւրտերէ։
1 Յունուար 1913-ի տուեալներով Կաղզուանի գաւառը քաղաքին հետ միասին ունէր 71014 բնակիչ, որոնցմէ 30162-ը՝ հայ, 22589-ը՝ քիւրտ, 11185-ը՝ յոյն, 4418-ը՝ թուրք, 410-ը՝ ռուս, մնացեալը՝ օտարներ։ 1920-ի Նոյեմբերին Քեմալական Թուրքիոյ յարձակման հետեւանքով Կաղզուանի եւ գաւառի հայերը կը գաղթեն Արեւելեան Հայաստան, զգալի մասն ալ ճամբու ընթացքին կը զոհուի։
Գրականութիւն
Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ քաղաքներ Ստորոգութիւն:Կաղզուանի գաւառի բնակավայրեր‎ Ստորոգութիւն:Արեւելեան Հայաստանի քաղաքներ
13 Դեկտեմբեր
13 Դեկտեմբեր, տարուան 347-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 348-րդ) օրն է։
Տօներ
Ստորոգութիւն:Դեկտեմբեր
Կարպիս Տէր Եղիայեան
Կարպիս Տէր Եղիայեան ազգային, կրթական, մասնագիտական, հանրային, նահանգային եւ միջազգային բեղուն գործունէութեան վաստակաշատ կրթական մշակ: Մաշտոց Քոլեճի հիմնադիր եւ 25 տարի ի վեր նախագահ: Կարպիս Տէր Եղիայեան պատասխանատու պաշտօններ ստանձնած է, յատկապէս նպաստելու համար Կովկասի եւ Միջին Արեւելքի մէջ խաղաղութիւն հաստատելու ջանքերուն։
Կենսագրութիւն
Արմատներով Խարբերդցի: Ծնած է Հալէպ:
Իր համալսարանական ուսումը ստացած է Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանին մէջ, իսկ դոկտորական վկայականը Ա.Մ.Ն. Northwestern աշխարհահռչակ համալսարանէն: 17 տարեկանէն նուիրուած է կրթական գործին եւ Միացեալ Նահանգներուն մէջ իր 40 տարիներու ծառայութեան ընթացքին ունեցած է 10,000է աւելի ուսանողներ, որոնց մեծ մասին ներշնչման աղբիւր եղած է:
Պատուոյ Կոչում
Կարպիս Տէր Եղիայեան արժանացած է 5 Պատուոյ դոկտորական վկայականներու եւ 9 փրոֆեսորական կոչումի:
Լա Վերնի (Քալիֆորնիա) Միջազգային Քոլեճ
Կարպիս Տէր Եղիայեան 16 տարի ծառայեցի որպէս տնօրէն եւ նախագահ Լա Վերնի (Քալիֆորնիա) Ամերիկայի միջազգային քոլեճին:
Մաշտոց Քոլեճի հիմնադիր եւ նախագահ
1992-ին Կարպիս Տէր Եղիայեան հիմնադրեց «Մաշտոց Քոլեճ»ը եւ 27 տարիէ ի վեր նախագահն է:
Մաշտոց Քոլեճը յստակ տեսիլքի ծնունդ է: Ակնյայտ եւ անվիճելի է Մաշտոց Քոլեճին կենսական դերը ամերիկահայ գաղութի գոյութեան ու գոյատեւման մէջ։ Բարձրագոյն կրթութեան նուիրուած այս կրթօճախը հպարտօրէն եւ արժանաւորապէս կը կրէ մեր մեծ վարդապետ Ս. Մեսրոպ Մաշտոցի բարձրանունը: Դոկտ. Կարպիս Տէր Եղիայեանի ղեկավարութեամբ եւ տենդագին աշխատանքով: Քոլէճը 25 տարուան ընթացքին ունեցած է 7065 ուսանող, որուն 7034ը՝ 96%ը աշխատանքի տեղաւորուած է. պաշտօնէութիւն՝ 28, պատուոյ դասախօսներ՝ 5, համանքային ձեռնարկներ՝ 168. Մաշտոց Քոլեճին ստացած գնահատագրերը՝  112,  հեռուստացոյցի  ծրագրեր՝ 2,276, պատուոյ փրոֆեսորի կոչում՝ 16, այցելուներ, տեղական՝ 4,064, միջազգային այցելուներ՝ 988 եւ այլն:
Կիրակի, 4 Յունիս, 2017-ին, Կլենտէյլի «Ֆենիսիա» ճաշարանի մէջ յորդահոս բազմութեան մը ներկայութեամբ, տօնական ջերմ մթնոլորտի մէջ տեղի ունեցաւ Մաշտոց Քոլեճի հիմնադրութեան 25-ամեակը եւ անոր նախագահ դոկտ. Կարպիս Տէր Եղիայեանի Միացեալ Նահանգներու մէջ ծաւալած կրթական, մշակութային եւ հասարակական ծառայութեան 40-ամեակի պաշտօնական ճաշկերոյթ-հանդիսութիւնը, հովանաւորութեամբ Հայաստանի Հանրապետութեան Լոս Անճելըսի գլխաւոր հիւպատոսութեան, յանձինս` Վալերի Մկրտումեանի:
Հրատարակութիւն
Կիրակի, 11 Յունիս, 2017-ին, կ. ե. ժամը 5-ին, գեղարուեստական բարձրորակ յայտագրով մը պիտի շարունակուի 25-ամեակի տօնախմբութիւնը Փասատինայի Հայ Նազովրեցի եկեղեցւոյ մէջ, պանծացնելով Մաշտոց Քոլեճի 25-ամեակը, այս առիթով եւ մեծագոյն հաճոյքով հանդիսականներուն ներկայացուեցաւ Դոկտ. Կարպիս Տէր Եղիայեանի նոր հրատարակուած «Արեւմտեան Հայաստանի, Կիլիկիոյ եւ Կապադովկիոյ շրջաններուն», նաեւ գրաւուած պատմական եւ ականատեսի բազմաթիւ այցելութիւններու արդիւնք եղող վկայութիւններու արխիւային նոր հատորը:
Դոկտ. Կարպիս Տէր Եղիայեանի՝ «Voices in Silence» («Ձայներ Լռութեան Մէջ») անգլերէն հատորը կը բաղկանայ 352 էջերէ: Այդ էջերը ընթերցողին կու տան 1987էն ի վեր գրողին կողմէ կազմակերպուած ուխտագնացութիւններուն մասին տեղեկութիւններ եւ բացատրութիւններ: Իսկ հատորի 285 էջերը՝ մեծ ու փոքր, գունաւոր եւ գեղատեսիլ նկարներու համադրութիւն մը կը կազմեն: Դոկտորին սոյն 15րդ հատորը, ցարդ իր հրատարակած 14 երկերուն թագն ու պսակը կազմելու բոլոր արժանիքները ունի:
Ռոթըրի միջազգային կազմակերպութեան
Դոկտ. Կարպիս Տէր Եղիայեան Ռոթըրի միջազգային կազմակերպութեան վարչական խորհուրդի գանձապահն է: Իր անունով կը կոչուի Ռոթըրիի միջազգային կազմակերպութեան խաղաղութեան նուիրուած հիմնարկը: Դոկտ. Կարպիս Տէր Եղիայեան նաեւ 1990-ին հիմնած է միջազգային «Ռոթըրի»ի թիւ 5300 շրջանի խաղաղութեան նուիրուած տարեկան խորհրդաժողովներու շարք: Ան Քալիֆորնիոյ Լա Վերն քաղաքի «Ռոթըրի» ակումբին անդամ է։
«Ռոթըրի Ինթըրնեշընըլ» կազմակերպութեան ճամբով անոր մատուցած սպասարկութիւնները՝ աւելցնելով, որ դոկտ. Կարպիս Տէր Եղիայեանի ջանքերով կարելի եղած է այդ կազմակերպութեան մասնաճիւղ մը հիմնել նախկին Խորհրդային Միութեան սահմաններէն ներս, Երեւանի մէջ։
Ատենապետն է ամերիկեան Rotary Club մարդասիրական կազմակերպութեան Ա.Մ.Ն. Արեւմտեան Շրջանի նախագահը եղած է: Այս կազմակերպութեան միջոցաւ կազմակերպած է 28 յաջորդական տարեկան համագումարներ, նուիրուած աշխարհի խաղաղութեան:
2017-ին, Կարպիս Տէր Եղիայեան ընտրուած է «Ռոթըրի» Խաղաղութեան խմբակի ատենապետ, 2018-2019 տարեշրջանին համար։
Գնահատագիրներ
Գնահատուած է Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցւոյ Ամենայն Հայոց եւ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսներուն կողմէ, Ա.Մ.Ն. 4 նախագահներէ եւ 32 համալսարաններէ:
Կիրակի, 4 Յունիս, 2017-ի երեկոյեան, Կլէնտէլի Ֆինիսիա հանրածանօթ ճաշարանի մայր սրահին մէջ ԱՄՆ-ի հայութիւնը ընդհանրապէս եւ Լոս Անճելըսի հայութիւնը մասնաւորաբար, հանդիսաշուք ձեռնարկով մը նշեցին ԱՄՆ-ի ողջ տարածքին մէջ գործող առաջին եւ ցարդ միակ հայկական անկախ Մաշտոց Քոլէճի պատուաբեր 25-ամեակը:
Պարգեւատրում Ոսկէ Մետալ
Կիրակի, 4 Յունիս, 2017-ին Մաշտոց քոլեճի հիմնադրութեան 25-ամեակը եւ անոր նախագահ դոկտ. Կարպիս Տէր Եղիայեանի Միացեալ Նահանգներու մէջ ծաւալած կրթական, մշակութային եւ հասարակական ծառայութեան 40-ամեակի պաշտօնական ճաշկերոյթ-հանդիսութեան ժամանակ, դոկտ. Կարպիս Տէր Եղիայեան պարգեւատրուեցաւ Հայաստանի սփիւռքի նախարարութեան ամենաբարձր` Ոսկէ մետալով, որ իր հետ Հայաստանէն բերած էր քոլեճի դասախօսական կազմի անդամ Յովսէփ Նալպանտեանը:
Կրթական եւ Մարդասիրական աշխատանքներ
Կարպիս Տէր Եղիայեան եղաւ առաջին ազգային գործիչը, որ Հայաստանի 1988-ի երկրաշարժի տարին, մեր գաղութի պատմութեան մէջ եղաւ առաջին թելեթոն կազմակերպողը հայրենի մեր ժողովուրդին վէրքերը ամոքելու համար: Անկէ առաջ եւ անկէ ետք բազմաթիւ ծրագիրներով կրթական եւ մարդասրական աշխատանքներով իր նպաստը բերած է մեր յաւերժական Հայրենիքին:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հալէպ ծնածներ Ստորոգութիւն:Հասարակական գործիչтнк Ստորոգութիւն:Հրապարակագիրներ
Աթէնքի Ելեւթերիոս Վենիզելոս Օդակայան
Ելեւթերիոս Վենիզելոսի անուան Աթէնքի միջազգային օդակայան (ԱՄՕ, Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών «Ελευθέριος Βενιζέλος»,Athens International Airport "Eleftherios Venizelos ԻԱԹԱ՝ ATH, ԻՍԱՕ՝ LGAV), գործարկուած 28 Մարտ 2001-ին, Աթէնքը եւ Աթթիկայի տարածքը սպասարկող կարեւորագոյն օդակայանն է: Յունաստանի ամենաբեռնուած օդակայանն է եւ Aegean Airlines-ի, ինչպէս նաեւ այլ յունական ընկերութիւններու գործունէութեան կեդրոնն է: Ներառուած է Օդակայաններու միջազգային խորհուրդի Խումբ 2-ը (10–25 մլն) եւ 2017-ի դրութեամբ Եւրոպային 27րդն է իր ծանրաբեռնուածութեամբ:
Պատմութիւն
ԱՄՕ-ն տեղակայուած է կեդրոնական Աթէնքէն դէպի արեւելք 20 քիլոմեթրի վրայ։ Կոչուած է 1930-ականներու նշանաւոր քաղաքական գործիչ եւ Յունաստանի վարչապետ Ելեւթերիոս Վենիզելոսի անունով: Օդակայանի սեպհականատիրութիւնը 55%-45% հարաբերակցութիւնով բաժնուած է յունական պետութեան եւ մասնաւոր տէրերու միջեւ: Օդակայանը կառուցուեր է հոս տեղափոխելու համար ներկայիս փակուած Էլլինիկոն միջազգային օդակայանը, որուն յագեցուածութիւնը այլեւս ընդլայնուելու տեղ չըլլալու կէտի մը հասած էր:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Աթէնք
Midnight Memories
Midnight Memories, անգլօ-իրլանտական One Direction խումբին երրորդ ալպոմը։ Թողարկուած է 25 Նոյեմբեր 2013-ին։ Ալպոմը ստացաւ նկարագրութիւն՝ "փոքր-ինչ ռոքային հնչողութիւն", ի տարբերութիւն նախորդ աշխատանքի ։
Ալպոմ
Ալպոմին ստեղծման աշխատանքները սկսան One Direction-ի երկրորդ միջազգային շրջագայութեան ժամանակ։
6 Մայիս
6 Մայիս, տարուայ 126-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 127-րդ) օրն է 5 Մայիս 6 Մայիս  7 Մայիս
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Մայիս
Քանատայի Դիմանկարներու Պատկերասրահ
Քանատայի Դիմանկարներու Պատկերասրահ (անգլ.՝ Portrait Gallery of Canada), Քանատական արուեստի հաւաքածոյ՝ մասնագիտացած դիմանկարչութեան մէջ։ Հիմնադրուած է 23 Յունուար 2001-ին Քանատայի կառավարութեան կողմէ՝ իբրեւ Քանատայի գրադարաններու եւ արխիւներու ծրագիր, Օթթաուայի Ամերիկեան դեսպանատան նախկին շէնքին մէջ:
Պատմութիւն
ԺԹ. դարէն ի վեր Գրադարանը հաւաքած է նկարներու եւ դիմանկարներու մեծ հաւաքածոյ մը, որոնցմէ գրեթէ բոլորը կը պահուին Քեպեքի Գատինօ քաղաքին արխիւներուն մէջ։
2001-ին, հաւաքածոն ընդմիշտ Օթթաուա եւ Օնթարիօ տեղափոխելու հրաման մը կ'արձակուի, իսկ նախնական տուեալները կոչ կ'ընեն անոր բացումը 2004-2005 թուականներուն կատարել, բայց այդ մէկը մինչեւ օրս տակաւին չէ գործադրուած։
Գրադարանը իր արխիւներու հաւաքածոյով կը շարունակէ համագործակցիլ Քանատայի թանգարաններու, պատկերասրահներու եւ այլ հաստատութիւններու հետ ։
Թէեւ նոր պատկերասրահ մը պիտի ստեղծուէր Օթթաուայի մէջ այս հաւաքածոյով, սակայն Քանատայի դիմանկարներու պատկերասրահը հանրութեան կը ներկայացնէ իր հաւաքածոն շրջիկ ցուցահանդէսներու ընդմէջէն։
Անոր «Դիմանկարները փողոցներու մէջ» շարքը մեծ հեղինակութիւն կը վայելէ Քանատայի քաղաքներուն, ներառեալ Օթթաուայի, Քեպեքի եւ 2010-ին՝ Վանքուվըրի մէջ։
Մինչեւ 2006, Օթթաուայի Ուելինկթըն-սթրիթ փողոցին թիւ 100 հասցէին վրայ գտնուող ամերիկեան դեսպանատան նախկին շէնքին մէջ վերանորոգման եւ կառուցապատման աշխատանքներ տարուած են։ Կ'ենթադրուէր, որ այդ շէնքը աւարտին հասցնելէ ետք, 2007-ին պատկերասրահի հաւաքածոն հոն պիտի ցուցադրուէր։ Սակայն 2006-ին նախագիծը կը դադրի պահպանողական կառավարութեան կողմէ, որ կը կարծէր, թէ թանգարանը պէտք է տեղակայուէր Կալգարիի մէջ եւ նիւթական օժանդակութիւն ստանար Էնկամա ընկերութեան կողմէ։
Էնկամայի հետ բանակցութիւններ տեղի կ'ունենան թանգարանին կարգ մը ցուցանմուշները իրենց ընկերութեան գրասենեակին աշտարակին մէջ ներառելու գծով ։ Յունիս 2007-ի դրութեամբ, լրացուցիչ պատկերասրահային տարածքին շինարարութիւնը տակաւին չէր սկսած, եւ երկու շաբաթ ետք Էնկամա կը յայտարարէ, որ պատկերասրահը պիտի չտեղափոխուի Կալգարիի իրենց նոր գրասենեկային աշտարակը ։
Հաւաքածոն այլ առեւտրական ընկերութիւններու յատուկ վայրերուն մէջ ցուցադրելու համար տեղի ունեցող մրցակցութիւնը յայտեր կը ստանայ Էդմոնտօնէն, Կալգարիէն եւ Օթթաուայէն, բայց այդ մրցոյթը կը չեղարկուի Նոյեմբերի 2008-ին։ Օթթաուայի սահմաններէն դուրս պատկերասրահ տեղադրելու գաղափարը կը յանգեցնէ Սենատի դժգոհութեան, որ եւ անօրինական կը դարձնէ Օթթաուայի սահմաններէն դուրս պատկերասրահի տեղափոխումը ։
Վահան Ամատունի
Վահան Ամատունի (1870, Մուշ, 31 Յուլիս 1915), ուսուցիչ։
Քանատայի Դիմանկարներու Պատկերասրահ
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Ազգային պատկերասրահներ Ստորոգութիւն:Թանգարաններ Ստորոգութիւն:Դիմանկարներ Ստորոգութիւն:Քանատայի թանգարաններ Ստորոգութիւն:Արուեստի թանգարաններ
Վահան Ամատունի
Կրտսեր որդին՝ վաճառական Պօղոս Գոշոյեանին, շրջանաւարտ տեղւոյն Կեդրոնական Վարժարանէն, հմուտ պատմագէտ։ ։ 1894-ին Միացեալ Ընկերութեան կողմէ իբրեւ քննիչ կ'երթայ Բաղէշ, Սգերգ եւ Սասուն: կ'անցնի Սեբաստիա, Ազիզիյէի մէջ կը հիմնէ Միացեալ Ընկերութեան անդրանիկ վարժարանը, ուր կը պաշտօնավարէ երկար տարիներ իբրեւ տնօրէն։
Կը ձերբակալուի Ազիզիյէի մէջ եւ Սեբաստիա կը տարուի։ Երկար ամիսներու բանտարկութենէ ետք ներման կ'արժանանայ։ Կը պաշտօնավարէ Կեսարիոյ Հայկեան եւ Յակոբեան եւ Միացեալ Վարժարաններուն մէջ իբրեւ պատմութեան եւ թուաբանութեան ուսուցիչ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ Ստորոգութիւն:31 Յուլիսի մահացածներ
Զակազիկ
Զակազիկ, Էզ-Զակազիկ (الزقازيق), քաղաք Եգիպտոսի մէջ, Նեղոսի դելտայի արեւելեան մասին մէջ, Շարքիա նահանգի վարչական կերոնը։ Քաղաքը կը գտնուի Կահիրեէն հիւսիս-արեւելք (76 կմ երկաթուղով)։ Զակազիկը կը համարուի բամբակի եւ հացահատիկի առեւտրի կեդրոնը Եգիպտոսի մէջ։
Զակազիկի մէջ ծնած է գնդապետ Արաբի փաշան, որը 1882 թուականին ապստամբութիւն բարձրացուցած է բրիտանական իշխանութեան դեմ։
Զակազիկի համալսարանը Եգիպտոսի ամենախոշոր համալսարաններէն մէկն է։ Զակազիկի մէջ կայ նաեւ Կահիրէի Ալ-Ազհար համալսարանի մասնաճիւղը։
Հին եգիպտական Բուբաստիս քաղաքի աւերակները կը գտնուի Զակազիկէն 3 կմ հարաւ-արեւելք։
Ծանոթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Եգիպտոսի քաղաքներ
Քարին Քարաքաշլը
Քարին Քարաքաշլը (Karin Karakaşlı, ծնած՝ 1972, Իսթանպուլ), իսթանպուլահայ բանաստեղծուհի, արձակագիր, թարգմանիչ, խմբագիր։
Կենսագրութիւն
Քարին Քարաքաշլը ծնած է 1972-ին, Իսթանպուլ։ Նախակրթութիւնը ստացած է Քատըգիւղի Արամեան-Ունճեան վարժարանին մէջ, աւելի վերջ յաճախած է Ս․ Գէորգ Աւստրիական քոլեճը։ Ապա ընդունուած է «Պողազիչի» համալսարանի թարգմանութեան բաժինը։ Համալսարանական տարիներուն իսկ կը սկի ստեղծագործել՝ պատմուածքներ գրելով։
Որպէս հայերէնի ուսուցիչ պաշտօնավարած է Կեդրոնական վարժարանին մէջ եւ թարգմանութեան վերաբերեալ դասախօսած՝ «Ետիթեփէ» համալսարանէն ներս։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ Ստորոգութիւն:Հայ արձակագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ
Գողթն Գաւառի Կանացի Տարազներ
Գողթնի հայկական կանացի տարազները, կ՛արտացոլէին Մեծ Հայքի Վասպուրական աշխարհի այս գաւառին նիւթական եւ հոգեւոր մշակոյթի իւրայատկութիւնները: Գողթնի կանացի տարազները ունէին երկու տարբերակ. առաջինը՝ աւանդական, իսկ երկրորդը՝ քաղաքային: Տարազները կը բաղկանային հետեւեալ մասերէն. ճերմակեղէն, վրայի շապիկ, վերնազգեստ, գօտի, վերարկու, կրծկալ, գլխազարդ եւ ագանելիք (գուլպայ եւ կօշիկ):
Տարազը
Վրայի շապիկը նման էր Սիւնիքի տարազներուն: Վերնազգեստը կը կարուէր գոց կարմիր մետաքսէ, իսկ երիզին գոյնը կանաչ էր: Տաք վերնազգեստը թաւիշէ մուշտակն էր:
Գողթնի կանացի տարազը ունէր ճոխ զարդարանքներ։ Զգեստին եզերքը կը զարդարուէր ոսկեթելով հիւսուած ժապաւէնով, իսկ թեւերը ճոխ զարդարուած էին արծաթէ գնդաձեւ եւ երկարաւուն կախիկներով ու խողովակաձեւ զարդերով։
Ցուրտ եղանակի համար նախատեսուած տաք վերնազգեստը կը կարուէր կարմիր կամ կապոյտ թաւիշ կտորով եւ կ՛երիզուէր աղուէսի մուշտակով։
Գողթնի հայ կանացի տարազին մաս չէր կազմեր գոգնոցը։
Գօտին
Ամուսնացած կիները կը կրէին ոսկի կամ արծաթ գօտիներ, որոնք ցոյց կու տային կնոջ ընտանիքին դիրքն ու բարօրութիւնը։ Նաեւ կը կարծուէր, որ յատուկ զարդանախշերով ու հմայիլներով զարդարուած այս գօտիները զանոնք կրողին կը պաշտպանէին չար ուժերէ։
Գլխազարդերը
Գողթնի աղջիկները պարզ գլխայարդանքներ ունէին: Մազերը եօթը հատ հիւսք կ'ընէին, իսկ գլուխը կը ծածկէին կարմիր գլխածածկոյթով:
Աղջիկներուն հետ համեմատած, կիներուն գլխազարդերը բաւական բարդ էին։ Կիները իրենց մազերը երկու հիւսք կ'ընէին: Գլխուն կը կապէին ճերմակ շղարշ, որուն վրայ կը դնէին բարձրադիր ճակտոց դինզը։ Ճակտոցը ընդհանրապէս կ՛ասեղնագործուէր ոսկեթել բուսանախշերով եւ թռչնազարդերով եւ որմէ կը կախէին արծաթեայ դրամներէ, գնդիկներէ, բոժոժներէ եւ գունաւոր կիսաթանկարժէք քարերէ կազմուած զարդարատախտակներու շարանը: Ճակտոցին վրայէն տարեց կիները կը գործածէին ճերմակ շղարշ: Գողթնի կիները կը գործածէին քթկալ, որ կը կարէին զանզան գոյներով անձեւ կտորներէ: Գլուխը կը ծածկէին մետաքսէ թելերով կարուած ծաղկաւոր գլխաշորով, որուն վրայ կը կախէին կեռազարդը:
Քանի որ գլխու յարդարանքը հաւաքելը եւ զայն նորէն դնելը շատ բարդ գործ էր, կիները երբեմն կը նախընրէին օրերով (նաեւ գիշերով) չհանել իրենց գլխազարդերը։
Հայ Բոյժ (ամսագիր)
Հայ Բոյժ, բժշկական առողջապահական ամսաթերթ-պարբերաթերթ: Շաւարշ Նարդունի իր անձնական միջոցներով եւ նախաձեռնութեամբ հրատարակած է «Հայ բուժ»-ը` 1934 հոկտեմբերէն սկսեալ, որպէս բժշկական ամսագիր: Ամսագիրը իր գոյութիւնը պահպանած ու պատնէշի վրայ մնացած է շուրջ 30 տարի, որոշ ընդհատումներով ու կաղացումներով:
Պատմութիւն
1934-ին Փարիզի մէջ Շաւարշ Նարդունիի նախաձեռնութեամբ սկսած է հրատարակուիլւ Հայ Բոյժ բժշկական-առողջապահական ամսաթերթը, որ շարունակուած է հրատարակուելու մինչեւ 1968:
Եղած է ամսաթերթ, պարբերաթերթ, տարեգիրք եւ նոյնիսկ դադրած է հրատարակուելէ քանի մը տարի :
Ամսագիրը վերջին տարիներուն մատնուած է նիւթական-հրատարակչական դժուարութիւններու եւ Շաւարշ Նարդունին իր անձնական միջոցներով կրցած է պատնէշի վրայ պահել «Հայ բուժ»-ը մինչեւ 1968՝ իր մահը:
Բովանդակութիւն
Նարդունին «Հայ բուժ»-ի հրատարակութեան առաջին օրերէն իր շուրջ  համախմբած է արտասահման ապրող հանրածանօթ հայ բժիշկներու խումբ մը: Ան գրած է` հմտութեամբ, հաղորդականութեամբ, զուարթաբանութեամբ, կատակներով, մաքուր գեղեցիկ  հայերէնով եւ ճոխ հայերէն բժշկական բառամթերքով: Ան ճոխացուցած է «Հայ բուժ»-ը նաեւ առողջապահական նիւթերու ֆրանսերէնէ-հայերէն թարգմանութիւններով:
նարդունի անդրադարձած է ֆիզիկական դաստիարակութեան, առողջապահութեան հարցերուն, աջակցելով սփիւռքի հայութեան գոյապահպանման ջանքերուն։ Ան տպագրած է տեղեկութիւններ առողջապահութեան ու բժշկութեան մասին, ծանօթացնելով հիվանդութիւններու ախտանշաններուն, պայքարելով ծխելու դէմ։
Հայ Բոյժի շիջումէն 13 տարի առաջ, 1955-ին, Պէյրութի մէջ ծնունդ առած է Հայ Բոյժի նման «Բժիշկ» ամսաթերթը՝ իբրեւ բժշկագիտական եւ առողջապահական ամսագիր:
Սիրան Սեզա
Սիրան Սեզա (Սիրան Տաճատ Զարիֆեան-Քիւփելեան, ), հայ արձակագիր, հրապարակախօս, խմբագիր։
Ծնած է Սկիւտար, Կ.Պոլիս։ Քոյրն է բանաստեղծ Մատթէոս Զարիֆեանի։ Նախակրթութիւնը կը ստանայ տեղւոյն հայկական վարժարաններուն մէջ. երկրորդական ուսումը՝ կը ստանայ ֆրանսական եւ ամերիկեան վարժարաններէն ներս։ Քեմալականներու՝ Պոլիս մուտքէն ետք, կ՛անցնի Պէյրութ, ապա՝ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ, ուր կը հետեւի բարձրագոյն ուսման (Նիւ Եորք)։
«Երիտասարդ Հայուհին» հանդէսը
«Երիտասարդ Հայուհին» պարբերաթերթի 1934-ին դադրած է, վերահրատարակուելու համար, 1947-ին, որմէ ետք կանոնաւորութեամբ շարունակուած է մինչեւ 1968 թուական շնորհիւ իր ամուսնոյն՝ բժիշկ Քիւփէլեանի նիւթական օժանդակութեան:
Գրական վաստակը
Իր գրական վաստակը ձեւաւորուեցաւ երեք հանգրուաններով:
Առաջին շրջանը գրուած է գեղեցիկի ընկալչութեամբ, հեքիաթային աշխարհ մը հաղորդական դարձնելու միտումով․
Անցեալի եւ իր ժամանակի կանացի դէմքերու ապրուած տրամաները պատկերուեցան արձակ բանաստեղծութեան կաղապարումով, տեսակ մը շարունակելով պոլսահայ կին գրողներուՙ Սիպիլի, Մաննիկ Պէրպէրեանի, Եւփիմէի մօտայիկ ու պչրագեղ գրականութիւնը: Իր առասպելական կամ առօրեայ համեստ հերոսուհիները ընդհանրապէս կը ներկայացուին որպէս խաբուած սիրոյ, մերժումի եւ լքումի զոհեր: Այս շրջանին իսկ, Սեզայի մօտ զգալի կը դառնայ լեզուի վայելչագեղութիւնն ու թարմատի շունչը: Ինքնատիպ է իր ընկալումով եւ հայեցողութեամբ: Իր նպատակը ֆեմինիզմի ջատագովութիւնը չէ միայն, այլՙ կիներուն ճանչցնել կիներու բարդ եւ զգայուն հոգեկան աշխարհըՙ որպէս ինքնաճանաչում:
«Գիրք ԾՆնդոց»
Հարազատօրէն կը ներկայացուին պարմանուհի եւ ապա վաղ երիտասարդութեան սեմէն ներս մտնող Սիրան Զարիֆեանի (Սեզա) ընկալումները, վերաբերմունքը արեւմտահայութեան մշակոյթի օրրան Պոլսոյ մէջ կատարուող զանազան մշակութային ու քաղաքական անցուդարձերու։
Հեղինակը հարազատօրէն կը ներկայացնէ նաեւ անձնական փորձառութիւնները, սէրերը եւ հանդիպումները հայ մշակոյթի դէմքերու հետ։ Հեղինակը իր վէպին անցուդարձերը կը ցուցադրէ առհասարակ Պոլսոյ եւ Օսմանեան կայսրութեան ներքին ու արտաքին քաղաքականութեան խորքին վրայ։
«Խորտակուած կեանքեր»
Սիրան Սեզայի «Խորտակուած կեանքեր» ծաւալուն վէպը ուշագրաւ է ոչ միայն սիրային խորքով, ուր գլխաւոր հերոսներուն սէրերը կը ծլարձակուին բայց չեն հասնիր ցանկալի աւարտին, այլ այն առումով որ գրագիտուհին այս վէպը ստեղծագործած է ընդամէնը քսանմէկ տարեկանին: Վէպին մէջ ընդգծուած դրական եւ բացասական ազդեցութիւններով: Վէպին պատմողական գունագեղ ոճը, մանաւանդ պոլսահայ լեզուամտածողութիւնը աւելի հետաքրքրական եւ հաճելի կը դարձնեն այս ստեղծագործութեան ընթերցումը:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ արձակագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ
Խադ Աջապահեան
Խադ Աջապահեան,, զանազան պաշտօններ վարած է վանքին մէջ։
Կենսագրութիւն
Խադ Աջապահեան, տեղւոյն ազգային վարժարանին մէջ նախնական ուսումը ստանալէ յետոյ՝ կը մտնէ վանք 1898-ին, եւ յաջողութեամբ կը վերջացնէ ժառանգաւորացի դասընթացքը։ 1902-ին կը ձեռնադրուի սարկաւագ, իսկ աբեղայ՝ 1909-ին, եւ 1910-ին ալ վարդապետ՝ Սահակ Կաթողիկոսէն։ Զանազան պաշտօններ վարած է վանքին մէջ։ 1914-ին, նուիրակ ղրկուած է Եօզգրաթի Թեմը եւ այդ առթիւ ալ, ընդհանուր վիճակագրութիւն մը պատրաստած է անձամբ շրջելով այդ շրջանի 45-է աւելը հայաբնակ գիւղերը։
Տեղահանութեան, խումբ մը միաբաններով իր հետ ապահով կերպով կը տանի վանքին թանկարժէք անօթները Հալէպ: 1915-ին, կաթողիկոսին եւ միաբաններու հետ կը ղրկուի Երուսաղէմ: 1916-ին, վեհափառը կ'ուղարկէ զինք Պէյրութ, Սուրբ Նշան վանքիի տեսչութեան պաշտօնով։ Հոն կը մնայ մինչեւ 1922:
1922-ին կը ձեռնադրուի ծարագոյն վարդապետ եւ 1923-ին, Հալէպի թեմի կաթողիկոս՝ փոխանորդութեան պաշտօնը կը վարէ։ Միեւնոյն պաշտօնով, 1929-ին կ'անցնի Դամասկոս: Նոյն տարին եպիսկոպոս կը ձեռնադրուի Սահակ Կաթողիկոսէն, Հալէպի մէջ։ 1933-ին, կը նշանակուի Անտիոքի Թեմի Կաթողիկոս Փոխանորդ։ Իր աննկուն ջանքերուն շնորհիւ, այս թեմը կարճ ժամանակի մը ընթացքին կազմակերպեալ վիճակի կը ստանայ։
1941, Ապրիլ 10-ին Երեւան գնաց իբրեւ Անթիլիասի պատգամագոր՝ կաթողիկոսական ընտրութեանց համար։ Պէյրութի կաթողիկոս տեղապահ նշանակուեցաւ 1943, Մարտ 7-ին, երբ Եղիշէ Սրբազան վախճանեցաւ։
Աւետիք Իսահակեանի տուն-թանգարան (Կիւմրի)
Աւետիք Իսահակեանի տուն-թանգարան, Աւետիք Իսահակեանի տուն-թանգարանը կը գործէ 1975 թուականէն սկսեալ՝ բանաստեղծին հայրական տան մէջ, որ կառուցուած է 1828 թուականին Աւետիքին մեծ հօր՝ Նիկողայոս Իսահակեանի կողմէ։
Պատմութիւն
29 Հոկտեմբեր, 1975 թուականին, Աւետիք Իսահակեանի ծննդեան 100-ամեակի օրը, Իսահակեաններու տունը դարձաւ յուշատուն-թանգարան: Սակայն այդ շէնքը ենթարկուեցաւ բազմաթիւ աւերածութիւններու 1988 թուականի Սպիտակի եկրաշարժին հետեւանքով։
1990-ական թուականներու սկիզբին, թանգարանին շէնքը ամբողջովին քանդուեցաւ՝ նոր շէնք մը կառուցելու նպատակով: Սակայն ժամանակ մը ետք շինարարութիւնը կէս մնաց ու ընդհատուեցաւ։ Վերականգնումը նոր թափով սկսաւ 2002 թուականի գարնան, եւ Աւետիք Իսահակեանի տուն-թանգարանը իր դռները բացաւ բոլորին համար ։
Տուն-թանգարանը վերականգնուեցաւ եւ ձեւաւորուեցաւ իր հին ու նախկին ոճով ու վիճակով՝ այնպէս ինչպէս 1957 թուականին նկարագրած էին Իսահակեաններուն հարազատներն ու բարեկամները։
Ցուցադրութիւն
Աւետիք Իսահակեանի տուն-թանգարանին մէջ վերականգնուած է բանաստեղծին աշխատասենեակը, Իսահակեաններուն հիւրասենեակը, ննջասենեակը, խոհանոցը, մառանը եւ թոնիրի տունը։
Տուն-թանգարանին կահաւորանքն ու դասաւորումը շինուած է այնպէս, ինչպէս որ էր հեղինակին կենդանութեան օրերուն։ Այստեղ կարելի է տեսնել Աւետիք Իսահակեանի անձնական հարուստ գրադարանը, հին գրասեղանը, որուն վրայ ծնած է անոր առաջին ստեղծագործութիւնը, փայտէ մանկական օրօրոցը եւ այլն։
Այստեղ կը գտնուի նաեւ ասեղնագործութեան սեղանի ծածկոցը եւ բարձը, հեղինակին շատ սիրելի սուրճի պատրաստութեան ամանը, մեծ եւրոպական ոճի հայելին եւ նոյնիսկ 2 մեթր բարձրութեամբ փայտէ քանդակը, որ կը ներկայացնէ Աւետիք Իսահակեանի դիմաքանդակը։
Այցելութիւններ
Աւետիք Իսահակեանի տուն-թանգարանը այցելած են բազմաթիւ հիւրեր եւ նշանաւոր մարդիկ, օրինակ՝ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Վազգէն Առաջինը, աշխարհահռչակ գրող Ուիլիըմ Սարոյեանը, Յովհաննէս Բաղրամեանը եւ հանրաճանաչ երգչուհի Ելենա Օպրազցովան ու շատ ուրիշներ, որոնք իրենց տպաւորութիւնները արձանագրած են պատուաւոր այցելուներու յուշամատեանին մէջ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Կիւմրիի թանգարաններ Ստորոգութիւն:Տուն-թանգարաններ Հայաստանի մէջ
Հազար Ու Մէկ Գիշեր
Հազար ու մէկ գիշեր (, հեզար օ յեք շաբ, كتاب ألف ليلة وليلة, քիթապ ալֆ լայլա ուա լայլա), միջնադարեան արաբական գրական յուշարձան։ Հեքիաթներու ժողովածոյ, որուն ծագումն ու հեքիաթներուն քանակը երկար տարիներ գիտական բանավէճերու առարկայ եղած են։
Ընդհանուր Բնութագրութիւն
Արաբական ժողովրդական գրականութեան, նոյնիսկ ամբողջ արաբական միջնադարեան արձակի ամէնէն նշանաւորը «Հազար ու մէկ գիշեր»ն է, որուն միաւորուած են ժողովրդական բանահիւսութեան տարբեր ժանրեր՝ հեքիաթներ, պատմուածքներ, առակներ, կատակներ, վիպակներ եւ վէպեր։ Միջնադարեան արաբական աղբիւրները կ'ընդգրկեն որոշ տեղեկութիւններ այդ յուշարձանին պատմութեան մասին։ Արաբները զանոնք թարգմանած են պարսկերէնէն Ը. դարուն, երբ պարսկական սովորոյթները աշխուժօրէն կը ներմուծուէին արաբ-իսլամական մշակոյթին մէջ։ Անոնք փոխած են վանկերը, ձեւերը, հեքիաթներ յօրինած են, ընդ որուն՝ իրենց նմանութեամբ։ Պարսկերէն տարբերակն է «Հեզար աֆսանէ»ն, որուն մէջ կը պատմուի, թէ ինչպէս պարսիկ թագաւորներէն մէկը ամէն անգամ աղջկայ մը հետ ամուսնանալէ եւ գիշերը անոր հետ անցընելէ ետք, կը հրամայէ յաջորդ օրը սպաննել զայն։ Այս ընթացքը կը շարունակուի, մինչեւ որ օր մը արքան կ'ամուսնանայ թագաւորական նախարարին աղջկան՝ Շահրազատին հետ, որ աչքի կը զարնէր իր իմաստութեամբ։ Շահրազատ ամէն գիշեր անոր հեքիաթներ եւ պատմութիւններ կը պատմէր մինչեւ առտու, սակայն դիտմամբ անոնք կիսատ կը ձգէր, որպէսզի թագաւորն ալ յետաձգէր սպաննութիւնը։ Ան 1000 գիշեր շարունակ պատմութիւններ կը պատմէ, մինչեւ որ վերջապէս անոր սիրահարած թագաւորը կ'որոշէ չսպաննել զայն։
ԺԹ. դարուն կը ծաւալին հետազօտութիւններ, որոնք կը տեւեն կէս դար։ Ի վերջոյ հետազօտողները կու գան այն եզրակացութեան, որ ժողովածուն պէտք է բաժնել 3 հիմնական շերտերու՝ հնդկական, պաղտատեան եւ եգիպտական։
Սարոնիքոս ծոց
Սարոնիքոս ծոց (յուն․՝ Σαρωνικός κόλπος), Յունաստանի Էգէական ծովուն ծոց․ կը տարածուի Ատիկէի եւ Արղոլիտայի թերակղզիներուն միջեւ։ Կը կոչուի նաեւ Սալամինայի ծոց եւ կամ Էղինայի ծոց։ Անոր հիւսիս-արեւելեան մասին, Սալամինայի արեւելքը, տեղի ունեցաւ Սալամինայի նաւամարտը։
Հազար Ու Մէկ Գիշեր
Եգիպտական Շերտը
ԺԲ. դարէն սկսեալ հաւաքածոյին մէջ ներառուած են եգիպտական ծագումով հեքիաթներ եւ պատմութիւններ։ ԺԴ.-ԺԶ. դարերուն ընթացքին կ'ընդունի այն տեսքը, որմով հասեր է մեր օրերը։ Այս շրջանի նորավէպերը կը ներկայացնեն ԺԴ.-ԺԶ. դարերուն եգիպտական քաղաքի կեանքին ընդարձակ պատկերը, քաղաքացիներու բնաւորութիւնները եւ պատկերացումները։ Եգիպտական պատմուածքները ստեղծուած են առեւտրա-արհեստաւորական միջավայրի մը մէջ, որոնց մէջ իրականութիւնը կը գնահատուի առեւտրականի եւ արհեստաւորի դիրքերէն։ Այս նորավէպերուն հերոսը սովորական առեւտրականներ կամ աղքատ արհեստաւորներ են, ոչ շատ կիրթ, սակայն օժտուած առողջ դատողութեամբ եւ հնարամտութեամբ, որոնց շնորհիւ կրնայ հասնիլ բարձր դիրքի եւ հարստութեան։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հեքիաթներ Ստորոգութիւն:Արաբական գրականութիւն Ստորոգութիւն:Գրական ստեղծագործութիւններ այբբենական կարգով
Սարոնիքոս ծոց
Աշխարհագրութիւն
Բակ ծոց է եւ կը սահմանուի Փորոս -Սունիօ երեւակայական գիծով։ Ամենախորունկ մասը 416 մեթր է եւ կը գտնուի Մեթանա թերակղզի-հրաբուխին արեւմուտքը։  Սարոնիքոս ծոցը կը ճեղքէ Էգէական ծովուն հրաբխային գօտին, որ կ՛ երկարի մինչեւ Կորնթոսի ծոցը։  Հրաբխային կեդրոններ կը գտնուին՝ Սուսաքի, Էղինա, Մեթանա, Փորոս։
Կորնթոսի ջրանցքը զայն կը բաժնէ Կորնթոսի ծոցէն։
Կը բաժնուի երկու աւազաններու․ արեւմտեան՝ Մեթանա - Էղինա, Էղինա - Սալամինա եւ արեւելեան՝ Էղինա - Ֆլեվես արտաքին եւ ներքին մասերով։
Ծոցին մէջ կը գտնուին բազմաթիւ կղզիներ եւ կղզիակներ․ ամենամեծ կղզիներն են Սալամինա, Էղինա եւ Փորոս։ Փիրէայի նաւահանգիստը կը գտնուի ծոցին հիւսիս-արեւելեան ափերուն։
Սարոնիքոս ծոցին ծովեզրերուն կը ստեղծուին բազմաթիւ ծոցիկներ։ Գլխաւորներն են՝ հարաւ-արեւմտուքէն դէպի հիւսիս եւ հարաւ-արեւելք կարգով․ Մեթանայի, Էփիտավրոսի, Սոֆիքոյի, Ֆրակոլիմանոյի, Ալմիրի, Քեհրիեսի, Քալամաքի, Սալամինայի, Էլֆսինայի, Ֆալիրոյի, Վուլիաղմենիի, Վարիի, Անավիսոյի։
Գեղեցիկ ծովափներ կը տարածուին անոր ափերուն։ Հիւսիս-արեւելքէն մինչեւ հարաւ-արեւելք տարածուող ափերը ընդհանրապէս հարթ են։  Իսկ հիւսիս-արեւմուտքէն մինչեւ հարաւ-արեւմուտք տարածուող ափերը դարվար են։
Գլխաւոր հրուանդաններն են՝ Փիրէայի (Աքթի ) եւ Մեթանայի հրուանդանները։
Վարչական
Արղոլիքոս ծոցին հետ կը կազմեն Արղոսարոնիքոս Շրջանը, որոնց կղզիները վարչականօրէն կը պատկանին Ատիկէի Շրջանի Կղզիներու Շրջանային Միաւորին․-
Սարոնիքոս ծոցի կղզիներ
Սալամինա, Էղինա, Ակիսդրի, Փորոս։ Իտրա, Տոքոս եւ Սփեցես կղզիները, հակառակ անոր թէ կը գտնուին Սարոնիքոս եւ Արղոլիքոս ծոցերուն միջեւ՝ Պելոպոնեսի հիւսիս-արեւմտեան ծայրամաս, քանի մը անգամ կ՛ անուանուին Սարոնիքոսի կղզիներ։
Սարոնիքոս ծոցի կղզիակներ եւ ժայռակղզիակներ
Իտրայի Այիոս Եորղոս, Սալամինայի Այիոս Եորղոս, Լաղուսես կղզեխումբ, Տիափորիա կղզեխումբ, Լերոս (Սալամինա), Մաքրոնիսիս (Փիրէա), Մոնի, Ռեվիթուսա, Փսիթալիա, Ֆլեվես, Փահի, Փահաքի, Փլաթիա, Օվրիոս, Իտրուսա, Ֆլեվոփուլա, Քավուրոնիսի, Լաթոնիա, Արտեմիս, Ափոլոն, Քուլուրա, Արսիտա, Փաթրոքլոս, Արհի, Քիրա, Սփաթոնիսի, Մեթոփի, Ափոնիսոս, Տորուսա, Մոտի, Քիվոթոս, Քանաքի կամ Ղայտուրոնիսի, Փերիսթերիա, Փերա, Աթալանտի, Քումունտուրու։
Ստեփանոս Սիւնեցի
Ստեփանոս Սիւնեցի, հայ միջնադարեան քերականագէտ, թարգմանիչ, բանաստեղծ, երաժիշտ, մշակութային եւ եկեղեցական գործիչ, Սիւնիքի 22-րդ մետրոպոլիտ։
Կրթութիւն
Ստեփանոս Սիւնեցի հասակ առած ու կրթուած է Հայկական Դուին քաղաքի աւագ քահանահօր ընտանիքին մէջ։ Ուսումը ստացած է Դուինի Հայոց Կաթողիկոսարանին մէջ։ Այնուհետեւ հոգեւոր կրթութիւնը շարունակած է Գեղարքունեաց գաւառի Մաքենեաց վանքին մէջ՝ վանահայր Սողոմոնին մօտ, ապա Հայաստանի մէջ մեծ հռչակ վայելող Սիւնեաց վարդապետարանի Մովսէս Քերթողին մօտ։ 13-րդ դարու պատմիչ Ստեփանոս Օրբելեանի համաձայն, Ստեփանոս Սիւնեցին դաւանաբանութեան վերաբերեալ վիճաբանութիւն կ'ունենայ իշխան Սմբատ Բագրատունիին հետ, եւ քանի որ հմուտ չէր փիլիսոփայական արտաքին գիտութեան (աշխարհիկ գիտութիւններուն), իշխանը անոր տգէտ կ'անուանէ եւ կը սկսի հալածել: Ստեփանոս ուսումնառութեան կը մեկնի Կոստանդնուպոլիս, ապա Աթէնք եւ Հռոմ, կը սերտէ յունարէն ու լատիներէն գրականութիւնն ու դպրութիւնը, կ'իւրացնէ երաժշտական արուեստը եւ կը խորացնէ իր իմացութիւնը աստուածաբանութեան ու մատենագրութեան մէջ:
Եպիսկոպոսական ձեռնադրութիւն
Ստեփանոս վերադառնալով Կոստանդնուպոլիս, եռանդուն թարգմանչական գործունէութիւն կը ծաւալէ՝ խորհրդատու եւ գործակից ունենալով հայազգի գիտնական իշխան Դաւիթ Հիւպատոսը, որ բարձր պաշտօն կը վարէր բիւզանդական արքունիքին մէջ, իբրեւ կայսերական սեղանապետ: Պատմիչ Ստեփանոս Օրբելեանի համաձայն, Ստեփանոս երբ Հայաստան կը վերադառնայ, կը տեսնէ զայն արաբներու կողմէ քարուքանդ դարձած, զրկուած՝ հայրենի իշխաններէն, որոնցմէ շուրջ ութ հարիւրը արաբները այրած էին Նախիջեւանի եկեղեցիին մէջ։ Ան վախճանած կը գտնէ Սիւնեաց Յովհան եպիսկոպոսը: Բաբգէն ու Քուրտ իշխաններու խնդրանքով Դաւիթ Ա. Արամոնեցի կաթողիկոս (728-741) Ստեփանոս Սիւնեցիին եպիսկոպոս կը ձեռնադրէ եւ Սիւնեաց մետրոպոլիտութեան աթոռին կը նշանակէ:
Հոգեւոր եւ մշակութային գործունէութիւն
Ստեփանոս Սիւնեցին կը ծաւալէ մշակութային լայն գործունէութիւն: Յունարէնէն թարգմանութիւններ կը կատարէ: Կը գրէ ինքնուրոյն աշխատութիւններ, մեկնութիւններ (որոնց կարգին՝ Դիոնիսիոս Թրակացիի «Արուեստ Քերականութեան» յայտնի աշխատութեան մեկնաբանութիւնը), ճառեր, ինչպէս նաեւ հոգեւոր երգեր, շարականներ եւ կցորդներ։ Սիւնեցի մեծ ներդրում կ'ունենայ հոգեւոր երգարուեստի, երաժշտութեան տեսութեան ու շարականագրութեան բնագաւառներուն մէջ։ Սիւնեցիի կը պատկանին «Աւագ Օրհնութեան» կանոնի շարականները։ Անոր հոգեւոր երգերը տեղ կը գտնեն Շարակնոց եւ Մանրուսմունք ժողովածուներուն մէջ։ Ստեփանոս Սիւնեցին եզակի է իր նոր մոտիվներով, երաժշտական արուեստով ու թարմութեամբ: Ան նոր հնչեղութիւն կու տայ հայոց հոգեւոր երգին: Հին Շարակնոցի առաջաբանին մէջ կը կարդանք Սիւնեցիի անունը: Ան գրած է նաեւ Մարտիրոսաց շարականները, որոնք թէեւ վերագրուած են 11-րդ դարու կաթողիկոս Պետրոս Գետադարձին, սակայն Մարտիրոսաց շարականներու մարտական մոտիվները, ոճը եւ լեզուն անյարիր են Հանգստեան շարականներու ոգիին եւ ոճին հետ, որոնք հեղինակած է Գետադարձը: Հանգստեան շարականներուն մէջ ակնբախ են յուսահատական, անկումային մոտիվները, ապաշխարողական բնոյթը եւ 11-րդ դարու լեզուաձեւերն ու ոճերը: Շարակնոցին մէջ կը հանդիպինք եւս մէկ Ստեփանոս Սիւնեցիի, որ ապրած է 5-րդ դարուն, սակայն ուրիշ յիշատակութիւն չկայ անոր մասին, հետեւաբար խօսքը նոյն Ստեփանոսին մասին է: Ժամանակակիցները անոր կոչած են «Սիւն երկնի, խարիսխ հաւատոյ»:
Աշխատութիւններ
Ստեփանոս Սիւնեցին Դաւիթ կաթողիկոսի պատուէրով գրած է «Մեկնութիւն Չորից Աւետարանչացն» երկը, այսինքն՝ «Չորս Աւետարանիչներու Մեկնութիւնը», որ Սիւնեաց մեկնողական դպրոցի հին շրջանէն մեզի հասած միակ ամբողջական երկն է, որ երկար ժամանակ կորսուած էր։ 1917-ին Գարեգին եպս. Յովսէփեանը զայն կը գտնէ 1155-ին գրուած ձեռագրի մը մէջ։ Անոր թարգմանութեամբ մեզի հասած են Դիոնիսիոս Արիոպագացիի, Գրիգոր Նիւսացիի, Նեմեսիոս Եմեսացիի, Կիւրեղ Ալեքսանդրացիի, Գէորգ Պիսիդեսի, Մաքսիմոս Խոստովանողի աստուածաբանական, մեկնաբանական եւ բնագիտական մեծարժէք աշխատութիւնները։
Մահ
Ստեփանոս Օրբելեանը մանրամասն կը հաղորդէ Սիւնեցիի ողբերգական մահուան հանգամանքները, նշելով, որ Սիւնեցին Եղեգեաց ձոր գաւառի Մոզ աւանին մէջ անառակ կնոջ մը երեք անգամ կը թելադրէ հեռու կանգնիլ մեղքի ճանապարհէն, եւ երբ ան չի զղջար եւ կը շարունակէ իր անպարկեշտ կեանքը, Ստեփանոս Սիւնեցին սաստիկ կը զայրանայ եւ մեծ պատիժի վճիռ կ'արձակէ (պատմիչը չի նշեր պատիժը): Այնուհետեւ ան կը մեկնի Աւագ Ակն կոչուած քաղցրահամ աղբիւրի ակունքին մօտ հանգստանալու, որովհետեւ օդը սաստիկ տաք էր։ Այնտեղ իր մահիճը կը դնէ ուռենիի մը վրայ եւ առանձին մնալով կ'աղօթէ ու կը ննջէ: Իսկ անառակ կինը, որոշած ըլլալով վրէժ լուծել, եւ որպէսզի ինք ազատօրէն գործէ, իր սիրեկանին հետ կու գայ այնտեղ, սուրը կու տայ անոր ձեռքը որ սպանէ: Երբ երկու անգամ տղամարդը կը փորձէ բարձրանալ ծառ եւ չի կրնար սպանել (պատմիչին համաձայն՝ հրաշափառ տեսիլքին պատճառով), անառակ կինը սուրը կը վերցնէ, կը բարձրանայ ծառ եւ հարուածելով սուրբի որովայնին՝ կը սպանէ զինք: Սիւնեցիին մարմինը կը թաղուի Վայոց ձորի Թանահատի վանքին մէջ՝ հայոց թուայնութեամբ 184 թուականին (735-ին): Ստեփանոս Օրբելեանի համաձայն, իր մահէն ետք քառասուն օր գաւառը կը ցնցուի ուժեղ երկրաշարժէն, որուն պատճառով տուներն ու ապարանքները կը դառնան իրենց բնակիչներուն գերեզմանները, եւ ամէնուրէք կը տարածուի մարդոց վայոցը, որմէ ետք գաւառը կը կոչուի Վայոց Ձոր:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Սիւնիքի մետրոպոլիտներ Ստորոգութիւն:Միջնադարեան հայ հոգեւորականներ Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ Ստորոգութիւն:Հայ քերականագէտներ Ստորոգութիւն:Հայ երաժիշտներ Ստորոգութիւն:Հայ մատենագիրներ Ստորոգութիւն:Եկեղեցական Հայրեր
Չոմախլու
Չոմախլու, Կապադովկիոյ Մաժակ գաւառի գիւղ:
Կը գտնուի հայկական Կեսարիոյ (այժմ` Թուրքիոյ Քայսէրի նահանգի վարչական կեդրոնը) շրջանի համանուն գաւառին մէջ։ Էվերէկ գիւղաքաղաքի կողքին` պզտիկ գիւղ մը:
Առաջին Համաշխարհային պատերազմի նախօրէին գիւղը ունեցած է 282 տուն (1750 շունչ) հայ բնակիչ: Անոնք կը զբաղէին անասնապահութեամբ, երկրագործութեամբ եւ արհեստներով:
Գիւղին մէջ կը գտնուէին երկու առաքելական` Ս. Յակոբ եւ Ս. Լուսաւորիչ եւ մէկ կաթողիկէ եկեղեցիներ, երեք դպրոց: Չոմախլուի բնակիչները կոտորուած են 1915-ին, Մեծ Եղեռնի ժամանակ: Սակաւաթիւ են փրկուածները, որոնք ապաստանած են զանազան երկիրներ :
Այս պատմական գիւղը ծնած է, Հայոց ցեղասպանութեան անդառնալի հետեւանքներէն անմասն չմնացող արեւմտահայ գրող, բանաստեղծ, արձակագիր եւ երաժշտագէտ Յակոբ Ասատուրեանը: Ան իր վէպին սկզբը կը ներկայացնէ հայրենի գիւղը.
Գիւղին անուանի զաւակներէն է նաեւ, Երկրորդ աշխարհամարտին, ամերիկեան բանակի օդուժին պատերազմական օդանաւի օդաչու Գառնիկ Անանեանը: Ան իր P-40 օդանաւին վրայ՝ ի պատիւ իր ծնողներուն արձանագրած է «THE CHOMAKLOU KID»… ու այդ օդանաւով կատարած է Նացի Գերմանիոյ օդուժին դէմ իր թռիչքներն ու յաղթանակը: Հերոս Չոմախլուցին իր յուշերու յառաջաբանին մէջ գրած է.
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Արեւմտեան Հայաստանի գիւղեր
Յաղթանակի Հրեշտակ
Յաղթանակի հրեշտակ (անգլ.՝ Angel of Victory), Լոնտոն ծնած քանդակագործ Քուեր տէ Լիոն Մակքարիի (1881-1979) ստեղծած արձանը, որ տեղադրուած է Քանատայի Քեպէք նահանգի Մոնրէալ քաղաքի «Ուինտսոր» կայարանին մէջ: Արձանի ստեղծումը ամբողջացած է 1922-ին` ի յիշատակ Համաշխարհային Առաջին Պատերազմի ժամանակ Քանատական Խաղաղական Ովկիանոսեան երկաթուղիի 1160 զոհուած աշխատակիցներուն :
Ի յիշատակ Քանատական Խաղաղական Ովկիանոսեան երկաթուղային ընկերութեան աշխատակիցներուն, Որոնք Թագաւորի ու Երկրի կանչի հետ մէկտեղ, Թողեցին այն ամէնը, որ հարազատ էր իրենց, հանդուրժեցին դժուարութիւններ, Վտանգի ենթարկուեցան եւ վերջապէս կորան տեսադաշտէն՝ իրենց պարտքը կատարելով Եւ գացին անձնազոհութեան` իրենց կեանքը տալով յանուն ուրիշներու ազատութեան: Թող գալիք սերունդները տեսնեն, Որ անոնց անունները չեն մոռցուած: 1914-1918 1939-1945
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Յուշարձաններ այբբենական կարգով
13 Հոկտեմբեր
13 Հոկտեմբեր, տարուան 286-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 287-րդ) օրն է
Ծնունդներ
13 Հոկտեմբերի ծնածներ
Մահեր
13 Հոկտեմբերի մահացածներ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հոկտեմբեր
Մարի Աթմաճեան
Մարի Աթմաճեան, սփիւռքահայ բանաստեղծուհի, գրական եւ հասարակական գործիչ։ Բանաստեղծ Ա. Սեմայի Գեղամ Միհրան Աթմաճեանի քոյրը։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Պրաֆա։ Քոյրն է տարաբախտ բանաստեղծ ու գրագէտ Աթմաճեան Սեմայի։ 1915-ի Եղեռնին, Աղաճա Գըշլայի մէջ, ուր աքսորուած էին ընտանեօք, կ՛ենթարկուին անլուր տանջանքներու։ Հայրը խենեշօրէն կը սպանուի։ Իրենց կեանքին բաժինը գաղթականութիւն ու զրկանք կ'ըլլան։ Պոլիս, Սուրիա, Եթովպիա, Յունաստան եւ Ֆրանսա...: Ամուսնացած է Շարլ Շեվալիէ հետ, Փարիզ,1934ին :
Ստեղծագործութիւններ
Խորքի եւ կառոյցի իր բոլոր ընկրկումներուն հակառակ, 1920-1950-ական թուականներու գրական հանգրուանին մէջ յիշատակելի անուններէն մէկն է :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:19 Մարտի ծնածներ Ստորոգութիւն:Ֆրանսահայ բանաստեղծներ Ստորոգութիւն:Ֆրանսայի հայեր Ստորոգութիւն:13 Յունիսի մահացածներ
Վահան եւ Անուշ Շամլեան Վարժարան
Վահան եւ Անուշ Շամլեան վարժարանը, ամէնօրեայ վարժարան է։ Հիմնուած է 1976 թուականին, Գլենդելի՝ Սուրբ Աստուածածին եկեղեցիի հոգաբարձութեան համայնքային գործիչներու նախաձեռնութեամբ։ 1981 թուականին Շամլեան ամուսիններու նուիրատւութեամբ եւ գաղութի կատարուած հանգանակութեամբ վարժարանը ձեռք բերած է նոր շէնք։
Ունի Ռիչարդ Թուֆենկեանի անունով մանկապարտէզ, տարրական եւ միջին բաժիններ, երգչախումբ, մարզական խումբեր(պասկէտպոլի, վոլեյպոլի, սեղանի թէնիս)։ Անգլերէնով դասաւանդուող պետական ծրագրին զուգահեռ, կը դասաւանդուի հայոց լեզուն, հայ ժողովուրդի պատմութիւն, կրօն, երգ։ Ուսուցումը կ'իրականացուի եւ՝ արեւմտահայերէն, եւ՝ արեւելահայերէն։ Աշակերտներու թիւը՝ 429։ Կըհրատարակուի տարէգիրք («Կամք»), պարբերաթերթեր («Մեր ձայնը», «Լրատու»)։ Վարժարանին յատկացուած են մնայուն հիմնադրամներ, որոնց հասոյթով նուերմրցանակներ կը շնորհուին աւարատական դասարաններիու աշակերտներուն։
Սուսաքի
Սուսաքի (յուն․՝ Σουσάκι), քնացող հրաբուխ, կը գտնուի Կորնթոսին հիւսիս-արեւելեան մասը, Սարոնիքոս ծոցին հիւսիս-արեւելեան ափին։
Տեղեկութիւններ
Հրաբուխը աշխուժ եցած է վաղ Քառեակի ժամանակաշրջանին (4 - 2,3 միլիոն տարի առաջ) եւ այսօր ունի ծծմբատի աշխուժութիւն։
Հրաբուխի վերջին ժայթքումը «շեղակի» պայթում մը եղած է եւ Մեղարայի ծոցիկին նոր ցամաքամաս մը յայտնաբերած է։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունաստանի հրաբուխներ Ստորոգութիւն:Հրաբուխներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հրաբուխներ
Չորեքշաբթի
Ստորոգութիւն:Շաբթուան օրեր
Մարշալ Բաղրամեան Պողոտայ
Մարշալ Բաղրամեան պողոտայ, պողոտայ Երեւանի Կեդրոն վարչական շրջանին եւ Արաբկիր վարչական շրջանի հիւսիսարեւմտեան հատուածին մէջ։ Անուանուած է Հովհաննէս Բաղրամեանի անունով, որուն յուշարձանը կը գտնուի պողոտայի կեդրոնական հատուածին մէջ։ Քաղաքային նշանակութեան փողոց է ։
Տուեալներ
1970 թուականին պողոտան անուանուած է Բարեկամութեան պողոտայ՝ ի նշանաւորում խորհրդային ժողովուրդներու եղբայրութեան։
2,2 քմ երկարութեամբ պողոտան կը սկսի Ֆրանսական հրապարակէն եւ կը շարունակուի մինչեւ Բարեկամութեան հրապարակ։ Այստեղ տեղակայուած են կրթական, կառավարական շինութիւններ, դեսպանատուներ եւ հիւպատոսական ծառայութիւններ ։
Կառոյցներ
Մարշալ Բաղրամեան պողոտային վրայ կը գտնուին շարք մը կարեւոր եւ նշանակելի կառոյցներ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Երեւանի փողոցներ
Ստեփան Միսքճեան
Սետփան Միսքճեան (1850/1852, Կոստանդնուպոլիս - 5 Օգոստոս 1915), հայ բժիշկ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է 1850/1852 թուականին, Կոստանդնուպոլ­սում` հայ կա­թո­լիկ ընտա­նի­քի մէջ։ Դե­ղա­գործ Գրի­գոր Միսք­ճեա­նի եղ­բայրն է։