cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Էլիըս Ռիկզ
Կենսագրութիւն
1876-ի Պոլսոյ վեհաժողովը՝ յենլով Ռիկզի պրպտումներուն վրայ, կը գծէ յոյն-պուլկար սահմանը ։
Ուսումնասիրելով նաեւ հայերէնը, Պատուելի Ռիկզ ձեռք կը զարնէ Աստուածաշունչի աշխարհաբար թարգմանութեան գործին, որ լոյս կը տեսնէ 1870ականներուն։ Թրքաբանութիւններէ ազատ թարգմանութիւնը կը խօսի հարազատ ռամկօրէն մը, որ գրական արեւմտահայերէնի հիմը պիտի կազմէ։
Իր «Կարմիր ժամուց» վիպակին մէջ, Արփիար Արփիարեան կը նկարագրէ աշխարհաբար այդ անդրանիկ թարգմանութեան գտած երկակի ընդունելութիւնը հայերուս կողմէ. մէկ կողմէ ան կը խանդավառէ ընթերցողը, իսկ միւս կողմէ կը բախի Հայ եկեղեցւոյ բիրտ դիմադրութեան իբրեւ «բռոթի գիրք»։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1810 ծնունդներ Ստորոգութիւն:19 Նոյեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:Նիւ Փրովիտընս ծնածներ Ստորոգութիւն:1901 մահեր Ստորոգութիւն:17 Յունուարի մահացածներ Ստորոգութիւն:Ամերիկացի լեզուաբաններ Ստորոգութիւն:Ամերիկացի թարգմանիչներ
Նազիկ Յարութիւնեան
Նազիկ Կարապետի Յարութիւնեան (10 Հոկտեմբեր 1956, Լենինական, ԽՍՀՄ)՝ հայ գիտնական, մանկավարժ, մանկավարժական գիտութիւններու դոկտոր, փրոֆեսոր: ԵՊՀ մանկավարժութեան ամպիոնի վարիչ:
Կենսագրութիւն
Ծնած է 10 Հոկտեմբեր1956-ին ՀԽՍՀ Լենինական քաղաքը:
Կրթութիւն
1979-ին աւարտած է ԵՊՀ ռոմանագերմանական ֆակուլտետը, որմէ ետք՝ 1983-1987-ներուն, ԵՊՀ ասպիրանտուրան՝ «Առաքել Բահաթրեանի մանկավարժական հայեացքները» ատենախօսութեամբ:
Աշխատանքային գործունէութիւն
1979-1989-ականներուն աշխատած է Լենինականի պետական մանկավարժական ինստիտուտին մէջ որպէս դասախօս, իսկ 1989-էն՝ ԵՊՀ-ի մէջ: 1996-էն ԵՊՀ մանկավարժութեան ամպիոնի վարիչն է:
2002-ին ստացած է մանկավարժական գիտութիւններու դոկտորի գիտական աստիճան («Հայ կրթական գործը սփիւռքում»):
1994-2009-ականներուն դասախօսութիւններով եւ զեկուցումներով հանդէս եկած տարբեր երկիրներու բարձրագոյն ուսումնական հաստատութիւններուն եւ միջազգային գիտաժողովներուն (Լոս Անճելըսի պետական համալսարան (UCLA), Լիբանան, Պէյրութ, Հայագիտական բարձրագոյն հիմնարկ, Սուրիա, Հալէպ, Հալէպի հայագիտական Հիմնարկ, Հունգարիա, Բուդապեշտ, մասնակցութիւն միջազգային գիտաժողովին, Իրան, Թեհրան, ուսուցիչներու վերապատրաստման դասընթացներ, Անգլիա, Լոնտոն, մասնակցութիւն «Կրթութեան որակի ապահովում» միջազգային թրէյնինկներուն):
2005-էն ԵՊՀ մանկավարժութեան ամպիոնի փրոֆեսոր է:
Ձեռքբերումներ
Նազիկ Յարութիւնեանը կը հանդիսանայ ԵՊՀ հոգաբարձուներու խորհուրդի անդամ, մեթոդխորհուրդի անդամ, Հայ բանասիրութեան ֆակուլտետի գիտական խորհուրդի անդամ, ԵՊՀ-ի մէջ գործող ԲՈՀ-ի գիտական աստիճաններ շնորհող մանկավարժութեան 065 մասնագիտական խորհուրդի նախագահ, «մանկավարժական միտք» գիտա-մեթոդական հանդէսի գլխաւոր խմբագիր, ինչպէս նաեւ «Կրթութեան զարգացում» հասարակական կազմակերպութեան նախագահ :
Պարգեւներ եւ կոչումներ
Բազմամեայ գիտամանկավարժական գործունէութեան համար Նազիկ Յարութիւնեանը 2009-ին արժանացած է ՀՀ ԿԳ նախարարութեան «Ոսկէ մետալի», 2014-ին՝ ՀՀ վարչապետի յուշամետալի : 2014-ին ՀՀ Նախագահի կողմէ շնորհուած է ՀՀ վաստակաւոր մանկավարժի կոչում : 2016-ին ԵՊՀ մանկավարժութեան ամպիոնի 95-ամեակի առթիւ պարգեւատրուած է ԵՊՀ Ոսկէ մետալով, ինչպէս նաեւ «Երեւան քաղաքի պատուաւոր մանկավարժ» մետալով :
Աշխատանքներ
Նազիկ Յարութիւնեանի աշխատութիւնները կը վերաբերին մանկավարժութեան տեսութեանն ու պատմութեան, մարդու իրաւունքներու հիմնահարցերուն, սփիւռքահայ դպրոցներուն: Հեղինակ է 2 բուհական եւ 2 դպրոցական դասագիրքերու, մեթոդական եւ ուսումնական ձեռնարկներու, ինչպէս նաեւ «մանկավարժական հանրագիտարան» երկհատորեակի :
«Հայ մանկավարժ կաթողիկոսները» գիրքով առաջին անգամ ներկայացուած է Վազգէն Առաջին եւ Գարեգին Առաջին ամէնայն հայոց կաթողիկոսներու գիտամանկավարժական գործունէութիւնը :
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:10 Հոկտեմբերի ծնունդներ Ստորոգութիւն:1956 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Ապրող անձինք Ստորոգութիւն:Գիւմրի ծնածներ Ստորոգութիւն:ԵՊՀ դասախօսներ Ստորոգութիւն:ԵՊՀ շրջանաւարտներ Ստորոգութիւն:Գիտնականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Անձինք այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայ գիտնականներ Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ Ստորոգութիւն:Մանկավարժական Գիտութիւններու Դոկտորներ Ստորոգութիւն:Հայ փրոֆեսորներ
Մովսէս Ֆէրհաթեան
Մովսէս Ֆէրհաթեան (հաւանաբար 1885, Եւդոկիա, Եւդոկիոյ գաւառ, Սեբաստիոյ նահանգ - 7 (20) Ապրիլ 1915), հայ բժիշկ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է հաւանաբար 1885-ին Սեբաստիոյ նահանգի, Եւդոկիոյ գաւառի կեդրոն՝ Եւդոկիա քաղաքին մէջ։ 1910-ին աւարտած է Պէյ­րութի Սեն Ժոզեֆ ֆրանսական համալսարանի բժշկական բաժինը։ Եւդոկիոյ մէջ իբրեւ բժիշկ աշխատած է։
1914-ին՝ Ա. համաշխարհային պատերազմի ատեն, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ եղած է պահեստներու զինուորական բժիշկ, այնուհետեւ 10-րդ զօրաբաժինի 32-րդ դաշտային շարժուն հիւանդանոցի զինուորական բժիշկ։ 7 (20) Ապրիլ 1915-ին, նոյն հիւանդանոցին մէջ, մահացած է ժանտախտէ՝ մօտաւորապէս 30 տարեկան հասակին։ Այլ տուեալով՝ սպանուած է։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Իտրա
Իտրա (յուն․՝ Ύδρα), Արղոսարոնիքոսի կղզի։ Ունի նաւագնացութեան հարուստ պատմութիւն։  Ծանօթ է իբրեւ նաւատէրերու, նաւավարներու, 1821-ի (Յունաստանի Ապստամբութիւն) նաւամարտերուն մասնակցողներու եւ քաղաքագէտներու կղզի։  Կղզիին համանուն քաղաքը նաեւ անոր միակ բնակավայրն է։  ԲՆակչութիւնն է 1 966։
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Իտրա անջրդի կղզի է եւ այդ պատճառով բնակիչները կը զբաղին նաւագնացութեամբ, ձկնորսութեամբ եւ զբօսաշրջիկութեամբ։ Տարածութիւնն է 49,6 քլ²․ ։
Անուանում
Հնադարին, կղզիին հարուստ աղբիւրներէն ցայտուն ջուրերը անոր տուած են Իտրա անունը․ Իտոր՝ ύδωρ, ջուր կը նշանակէ։
Զբօսաշրջիկութիւն
Զբօսաշրջիկութիւնը բաւական զարգացած է։ Ամէն տարի հազարաւոր յոյներ եւ օտարներ կղզին կ՛ այցելեն։  Իտրա յայտարարուած է «Պահպանումի ենթակայ» կղզի, շնորհիւ քաղաքին դասական ոճի բնակարաններուն որ տարածուած են երկու ժայռոտ բլուրներու վրայ եւ այդ պատճառով ինքնաշարժներու շրջագայութիւնը արգիլուած է։  Կղզին ունի 300 եկեղեցիներ եւ 5 վանքեր։
Պատմական ակնարկ
Հնագիտական պեղումներէն յայտնաբերուած է թէ Իտրա բնակուած է Նոր Քարի Դարէն։ Տրիոփես, Միկինացիներ, Քարես, Սամոսցիներ եւ պարսկական պատերազմներու ժամանակ Աթենացի գաղթականներ Իտրա հաստատուած են։  Կզզին մշտապէս բնակուած է։  Կը զարգանայ նախայունական եւ Միկինեան ժամանակաշրջաններուն։  Իտրա Պելոպոնեսի եւ Էգէականի միջեւ առեւտրական եւ ծովային կեդրոն հանդիսացած էր։
1460-ին կը բարգաւաճի եւ քաղաքը կը տարածուի Քիաֆա ժայռաբլուրին շուրջ, ծովահէններէն պաշտպանուելու համար։ Յաջորդող դարերուն, զանազան կղզիներէն ազնուական եւ հարուստ գերդաստաններ Իտրա կը հաստատուին․ Լազարու - Քոքինի Իփիրոսէն, Րաֆալիա, Նեկա եւ Կումա (Քիթնոյէն), Քրիէզի եւ Վոքու - Միաուլի (Էվիայէն), Եաքումաքի - Թոպազի եւ Փափամանոլի (Փոքր Ասիայէն), Լիղնու (Կրետէէն), եւայլն։
Իտրացի նաւագնացներուն առեւտրական (մանաւանդ ցորենի) գործունէութեան շնորհիւ, կղզին կը հարստանայ եւ 19-րդ դարասկիզբին 186 նաւեր ունի 27.736 թօնի կարողութեամբ։ Իսկ նաւաստիները Ալճերիոյ ծովահէններու հետ ունեցած շարունակ բախումներէն կը ձեռքբերեն պատերազմական փորձառութիւն։
Յունաստանի Ապստամբութեան (1821) շրջանին, կղզին իր ունեցած բոլոր միջոցներով՝ դրամագլուխ, նաւեր եւ փորձառու նաւաստիներ, գլխաւոր դերակատարներէն կը հանդիսանայ Յունաստանի անկախութեան պայքարի յաջողութեան։
Իտրայի քաղաքապետութիւն
Իտրայի քաղաքապետութիւնը կազմաուած է 1946-ին եւ կը բաղկանայ Տոքոս եւ Այիոս Եորղոս կղզիներէն եւ կարգ մը մօտակայ կղզիակներէ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Ժագ Տանիէլզ
Ժաք Տանիէլզ (Jack Daniel’s), ամերիկեան ամէնէն շատ վաճառուող Ուիսքին՝ աշխարհի տարածքին  : Անիկա կ'արտադրուի Թենըսիի մէջ` Ժագ Տանիէլ գործարանին մէջ, որ 1956-էն ի վեր կը պատկանի Պրաուն Ֆորման ընկերութեան : Արտադրանքը կ'ենթարկուի խիստ չափանիշներով կանոնաւոր ստուգումներու :
Ըստ Հիւսիսային Ամերիկայի ազատ տնտեսական համաձայնագիրին, Թենըսիի Ուիսքին կը դասակարգուի պուրպոն տեսակի Ուիսքիներու շարքին, որ կ'արտադրուի միայն Թենըսի նահանգին մէջ :
Վաղ պատմութիւն
Ըստ Ժագ Տանիէլզ վաճառանիշի պաշտօնական կայքին՝ հիմնադիր Ժագ Տանիէլ ծնած է 1850-ին : Անոր ծննդեան օրը կը նշուի Սեպտեմբերին : Ըստ Փիթըր Քրասի հեղինակած «Արիւն եւ Ուիսքի, Ժագ Տանիէլի կեանքը եւ ժամանակը» (Blood & Whiskey: The Life and Times of Jack Daniel) կենսագրական գիրքին, ան ծնած է 5 Սեպտեմբեր 1846-ին :
Ժագ իր ընտանիքին տասներեք երեխաներէն կրտսերն էր : Անոր մեծ հայրը ԱՄՆ գաղթած էր Ուելս էն իր սքոթլանտացի կնոջ հետ միասին :
Մանկութենէն Ժագ աշակերտած է Ուիսքի թորող վարպետի մը մօտ : 1987-ին հօրմէն ստացած ժառանգութեամբ Ժագ կը հիմնէ իր անձնական արտադրութիւնը՝ իր վարպետին հետ միասին : Արտադրանքին պիտակին վրայ կը նշէ «Est. & Reg. in 1866», բայց կենսագիրը կը նշէ, որ պաշտօնական գրանցումը տեղի ունեցած է 1875-ին: Մինչեւ 1985 Տանիէլի արտադրամասը երկիրին 15 մեծ արտադրամասերէն մէկը կը դառնայ: Ան քառակուսի շիշերը կը սկսի օգտագործել 1897-էն : Երկարատեւ եւ արդիւնաւէտ աշխատանքին շնորհիւ, Ժագ Տանիէլզ Լուիզիանա յի ցուցադրութեան ատեն կ'արժանանայ ոսկեայ մետալի, հակառակ անոր, որ տեղական հեղինակութիւնը անկում կ'ապրէր, քանի որ ժուժկալութեան շարժումը (Temperance movement in the United States) ԱՄՆ-ին մէջ հետզհետէ կ'ահազանգէր   : Ժագ Տանիէլ չ'ամուսննար եւ երեխաներ չ'ունենար: Բայց ան իր ազգականներուն խնամքը կը ստանձնէ, որոնցմէ մէկը Լեմիւելն էր՝  իր քրոջորդին, որ շուտով կը սկսի իրականացնել արտադրամասին ամբողջ թղթատարութիւնը:
1907-ին Ժագ Տանիէլ, առողջական վատ վիճակի պատճառով թորման գործարանը կը ձգէ իր երկու զարմիկներուն:
Ժագ Տանիէլ կը մահանայ 1911-ին, արեան վարակի պատճառով: Ըստ կարգ մը վարկածներու, վարակը յառաջացած էր ոտքի հատուածին մէջ ստացած վէրքէն :
Ժագ Տանիէլի թորման արտադրամասը կը դադրի գործելէ 1942-1946 թուականներուն, երբ ԱՄՆ կառավարութիւնը որոշում կը կայացնէ դադրեցնել Ուիսքիի արտադրութիւնը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին պատճառով: Մոթլուն կը վերսկսի Ժագ Տանիէլզի արտադրութիւնը 1947-ին, երբ կրկին կ'արտօնուի Ուիսքի արտադրել:
Ընկերութիւնը 1956-ին կը վաճառէ Պրաուն Ֆորման ընկերութեան : Ժագ Տանիէլզի թորման գործարանը 1972-ին կը ներառուի Պատմական վայրերու ազգային արձանագրատան մէջ:
Նոր պատմութիւն
Մինչեւ 1987 Ժագ Տանիէլզի սեւ պիտակը պատմականօրէն կ'արտադրուէր 90 մակնիշով: Կանաչ պիտակը ունէր 80 մակնիշը: Ե՛ւ սեւ, ե՛ւ կանաչ պիտակները կ'արտադրուէին նոյն բաղադրամասերէն. տարբերակը կը կատարուէր մասնագէտներու կողմէ, որոնք կը յառաջացնէին բարձր որակի սեւ պիտակը եւ օրինաչափ որակի կանաչ պիտակը:
Վաճառքը եւ վաճառանիշին արժէքաւոր վիճակը
Ժագ Տանիէլզ սեւ պիտակաւոր Թենըսիի Ուիսքին կը մնայ Պրաուն Ֆորման ընկերութեան դրօշակակիրը: 2012-ին ընկերութիւնը կը վաճառէ 11 միլիոն շիշ խմիչք :
2014-ին դասակարգման աղիւսակին մէջ կը գրաւէ չորրորդ պատուաւոր տեղը համաշխարհային ալքոհոլային խմիչքներու շարքին մէջ:
Իրաւական կարգավիճակ
Պետական մակարդակով Թենըսի աւելցուցած է յատուկ չափանիշներ: «Թենըսիի Ուիսքի» պիտակաւորումը ստանալու համար բաւարար չէ, որ Ուիսքին արտադրուած ըլլայ Թենըսի մէջ։ Անիկա պէտք է ունենայ համապատասխան որակ եւ արտադրական չափանիշներ :
Ղեկավարներ
2008-էն արտադրութիւնը կը ղեկավարէր Ճեֆֆ Արնետ:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Ալքոհոլային խմիչքներ Ստորոգութիւն:Թունդ ալքոհոլային խմիչքներ
Սարիղամիշ
Սարիղամիշ (Sarıkamış), քաղաք է ներկայիս Թուրքիոյ Կարս նահանգի մէջ։ Նախապէս մտած՝ է Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի Վանանդ գաւառի կազմի մէջ։ Քաղաքը յայտնի է որպէս՝ լեռնադահուկային առողջարան։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ քաղաքներ Ստորոգութիւն:Կարսի մարզ Ստորոգութիւն:Արւերմեան Հայաստան
Քիթի Արիւնահոսում
Քիթի արիւնահոսումը յատկապէս կը պատահի երեխաներու եւ տարեցներու մօտ: Այս երեւոյթը ժողովուրդին կողմէ յաճախ նկատուած է սովորական: Ընդհանրապէս, քիթի աիւնահոսութիւնը սովորական երեւոյթ չէ առողջ մարդուն համար, սակայն նաեւ միշտ չէ, որ մտահոգիչ է:
Ախտապատճառներ
Քիթի արիւնահոսութիւնը հիմնականին մէջ ունի երկու ընդհանուր պատճառներ՝
Քիթի Յառաջամասէն
Քիթի յառաջամասէն տեղի ունեցած արիւնահոսոմը յաճախ նկատուած է պարզ։ Այս տեսակի արիւնահոսութիւնը կարելի է շատ պարզ միջոցներով կասեցնել:
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Հիւանդութիւններ այբբենական կարգով
171 (թիւ)
171 (հարիւր եօթանասունմեկ)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ մըն է 170-ի եւ 172-ի միջեւ
Սամսոն Յարութիւնեան
Սամսոն Յարութիւնեան, հայ քաղաքական-պետական գործիչ, հասարակական գործիչ, Հայ ժողովրդական կուսակցութեան (ՀԺԿ) անդամ:
Կեանք եւ գործունէութիւն
Ծնած է 1869-ին, Ղազախ գաւառի Վերին Աղդան գիւղը՝ այժմ` Հայաստանի Հանրապետութեան Տաւուշի մարզ:
Ընտրուած է Կովկասի Հայոց բարեգործական ընկերութեան նախագահ, Ազգային բիւրոյի նախագահ, Հայոց ազգային խորհուրդի անդամ եւ այլն:
1914-1915 թուականներուն մասնակցած է հայ կամաւորական գունդերու ստեղծումին:
1915-1917 թուականներուն խմբագրած է Կովկասի Հայոց բարեգործական ընկերութեան օրկան «Համբաւաբեր» շաբաթաթերթը:
1917-ին մաս կազմած է Հայ ժողովրդական կուսակցութեան, 1919-ին ընտրուած է նոյն կուսակցութեան Կեդրոնական կոմիտէի փոխնախագահ:
1918-1919 թուականներուն եղած է Հայաստանի Հանրապետութեան արդարադատութեան նախարար :
Հայաստանի խորհրդայնացումէն ետք դարձած է վտարանդի:
Սամսոն Յարութիւնեանը մահացած է 1941-ին :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ քաղաքական գործիչներ
Խանասորայ Վարդան
Խանասորի արշաւանքին հրամանատար, Ղարաբաղի 1905-ի ինքնապաշտպանութեան վարիչ եւ կամաւորական գունդերու հրամանատար Խանասորայ Վարդան, բուն անունով Սարգիս Մեհրապեան, ծնած է Ղարաբաղ 1870-ին։ Եղած է ռուսական բանակի զինուոր։ Կանուխէն միացած է Դաշնակցութեան՝ մօտիկ գործակիցը ըլլալով Քրիստափորի, Ռոստոմի, Զաւարեանի եւ ուրիշներու։
Վանի եւ Կովկասի մէջ կը տանի կազմակերպչական աշխատանք. երիտասարդութիւնը կը հրաւիրէ յեղափոխական գործունէութեան, կը կազմակերպէ հայ գիւղացիութիւնը եւ կը մղէ զայն ինքնապաշտպանութեան։
1896–ի ամառը Վասպուրականի մէջ տեղի ունեցած ջարդերէն ետք, 1897–ին կը կազմակերպուի Խանասորի արշաւանքը, որուն ընդհանուր ղեկավարը ինք կը նշանակուի։ Խանասորի արշաւանքը քիւրտ Մազրիկ ցեղին դէմ մղուելով կրցաւ վերջ տալ քիւրտերուն անսահման գոռոզութեան եւ ճզմել անոնց բազուկը։
1904-ին կ'անցնի Պէյրութ ընկերակցելով Սիմոն Զաւարեանին՝ Կիլիկիա անոր ուղեւորութեան ընթացքին։
1905-1906–ի հայ-թաթարական կռիւներուն Վարդան կը ստանձնէ Ղարաբաղի ինքնապաշտպանութիւնը, իր հետ ունենալով Խեչօն, Սեւքարեցի Սագօն եւ ուրիշներ, ուր արիւնալի կռիւներ կը մղեն, եւ թաթարները կը ստանան ուժգին հակահարուած։
Օսմանեան սահմանադրութեան ժամանակ Վարդան կը մնայ Մաղնիսա (Իզմիրի շրջան)։ 1915–ի գարնան Քեռիի, Դրոյի եւ Համազասպի կամաւորական գունդերը կը միացուին Արարատեան գունդին, որուն ընդհանուր հրամանատարութիւնը կը ստանձնէ Վարդան։
Հայաստանի Հանրապետութեան շրջանին կը քաշուի հանրային գործերէ։ Խորհրդայնացումէն ետք ոչ ոք լուր կ'ունենայ իրմէ։ 1943 Յունուար 2-ին կը մահանայ Երեւանի մէջ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ ռազմական գործիչներ
Էտուարտօ Էռնէկեան
Էտուարտօ Էռնէկեան Արժանթինահայ գործարար, Հայաստանի ազգային հերոս ։ Արժանթինահայ գործարար Էտուարտօ Էռնէկեան Հարաւային Ամերիկայի ամէնէն հարուստ անձերէն մէկն է: Կը համարուի ամենայաջող ձեռներեցներէն մէկը Լատինական Ամերիկայի մէջ։ Իր ընկերութիւնները կը զբաղուին ենթակառուցուածքային գործունէութեամբ, գիւղատնտեսութեամբ, ուժաբանութեամբ, մանրածախ առեւտրով եւ դրամատունի գործունէութեամբ։ 21 Սեպտեմբեր 2017-ին, անոր շնորհուած է Հայաստանի Հանրապետութեան ազգային հերոսի կոչում  ։
Կենսագրութիւն
Էտուարտօ Էռնէկեանը ծնած է 4 Դեկտեմբեր 1932-ին Պուէնոս Այրես, Արժանթին, հայ գաղթականներու ընտանիքի մէջ։ Էռնէկեանները ընտանիքը հիմներ է textile հիւսուածեղէն ձեռնարկութիւնը։ Ան Երբեք ամուսնացած չէ եղած, երեխաներ չունի։ Իր հետ կ'աշխատին մահացած եղբօր՝ Ալպերթոյի զաւակները. Մարթին եւ Ուկօ։ Էռնէկեանի կարողութիւնը 2013 թուականին կը հաշուուի 1, 8 միլիարտ ԱՄՆ տոլար։ Արժանթինի ամենահարուստ մարդկանց ցանկին մէջ 80-ամեայ գործարարը կը գտնուի երկրորդ տեղը ։ Ներկայ դրութեամբ Էռնէկեանի հսկողութեան տակ կը գտնուին 49 օդանաւակայաններ տարբեր երկիրներու մէջ (Արժանթին, Իտալիա, Հայաստան, Էկուատոր, Փերու, Պրազիլ, Ուրուկուէյ), եւ ունի աւելի քան 1000 քմ2 հողամաս ։ Էտուարտօ Էռնէկեանը ամենէն յայտնի ձեռնարկութիւններն են՝ «Aeropuertos Argentina 2000» եւ «Քորփորասիոն Ամերիկա» ընկերութիւնները ։ Գործարարին նաեւ կը պատկանին «America TV» հեռուստացանցը, 4 ռատիոկայան եւ «El Cronista» ֆինանսական ամսագիրը։
Գործունէութիւնը Հայաստանի մէջ
17 Դեկտեմբեր 2001ին Էտուարտօ Էռնէկեանի «Քորփորասիոն Ամերիկա» ընկերութեանը կը պատկանի «Արմենիա միջազգային օդանաւակայաններ» ընկերութիւնը՝ Հայաստանի խոշորագոյն «Զուարթնոց» միջազգային օդանաւակայանի հետ միասին ։
2006 թուականին ձեռք բերած է Հայաստաին մէջ մեծութեամբ երրորդ՝ «Քոնվերս Պանք» ՓԲԸ-ն բաժնետոմսերու 95%-ը ։
Գործարարը նաեւ խոշոր ներդրումներ կ'իրականացնէ գիւղատնտեսութեան ոլորտին մէջ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Արժենթինահայ գործարարներ Ստորոգութիւն:Արժենթինահայ քաղաքական գործիչներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի ազգային հերոսներ
Պասթիլ բանտ-ամրոցը
Պասթիլ, Պասթիլը դղեակ, բանտ–ամրոց է Փարիզի մէջ, 14–18 դ., գլխաւորապէս քաղաքական բանտարկեալներու համար։ Քաղաքական բռնապետութիւնը մարմնաւորող այդ ամրոցի գրաւման օրը՝ 1789 թ. 1880 Ֆրանսայի մէջ կը նշուի որպէս ազգային տօն։
Պասթիլը կառուցուեր է 1370–1382 Փարիզի հիւսիսային մատոյցներու մէջ՝ Սենթ–Անթուան դարպասներու մօտ։ Ունեցեր է քարէ 8 բարձր աշտարակներ, 30 մ ատամնաւոր պատեր, շուրջը խոր խանդակ (latticing)՝ ամբարձիկ վանդակակերպ կամուրջ։ Ֆրանսայի թագաւորները ամրոցը կառուցեր էին մայրաքաղաքի մատոյցները պաշտպանելու նպատակով, բայց 15 դ. այն դարձեր է պետական բանտ։
Պասթիլի գրաւումով սկսած է Ֆրանսական մեծ յեղափոխութիւնը։ 1791 հիմնայատակ կործանուեր է ֆրանսական բացարձակ միապետութեան խորհրդանիշ համարուող ամրոցը։ 1987 ոչ միայն Ֆրանսան, այլեւ ամբողջ աշխարհը նշեր է ֆրանսական մեծ յեղափոխութեան 200 ամեակը, որը նոր դարաշրջան բացեր է ինչպէս ֆրանսացիներու, այնպէս ալ համայն մարդկութեան պատմութդան մէջ ։ Փոխաբերական իմաստով Պասթիլ անուանած են յետադիմական կառավարութիւններու ամէն մէկ մեծ քաղաքական բանտ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Փարիզի ճարտարապետութիւն
1710 թուական
1710 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 10րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1710 ծնունդներ
Մահեր
Ստորոգութիւն:1710
Բաբելոն
Բաբելոն, (Աքքատ․՝ Bāb-ili(m), սումեր․՝ KÁ.DINGIR.RA , արաբ․՝ بابل Bābil, արամերէն՝ Babel) աշխարհի հնագոյն քաղաքներէն, Եփրատ գետին հարաւ-արեւելեան աւազանին մէջ, Միջագետք։ Այսօր, աշխարհահռչակ հնագիտական վայր մըն է մասնակի վերաշինութիւններով, որոնք եղած են քաղաքական եւ զբօսաշրջութեան նպատակով։ Կը գտնուի Պաղտատ (Իրաք) քաղաքէն մօտաւորապէս 85 քմ․ հարաւ, այսօրուան Հիլա Hilla նոր քաղաքին կից։ Ք․Ա․ երկրորդ հազարամեակի սկիզբներուն, փոքր աննշան քաղաքէ մը՝ Բաբելոնեան հարստութեան մայրաքաղաքը կը դառնայ։ Այս կայսրութիւնը կը տարածուի Միջագետքի ամբողջ տարածքին։
Բաբելոն քաղաքին համբաւը իր գագաթնակէտին կը հասնի Ք․Ա․ 6-րդ դարուն, Նաբուգոթոնոսոր Բ․ թագաւորին օրով, երբ կայսրութիւնը Միջին Արեւելքի մեծ մասին վրայ կը տիրէ։ Ըստ պատմական եւ հնագիտական աղբիւրներուն, Բաբելոն այդ ժամանակի ամէնէն մեծ քաղաքներէն էր, որուն տարածքը 1․000 հեկտարը կ'անցնէր։ Անոր համբաւը Միջագետք ի սահմաններէն դուրս կ'ելլէ, շնորհիւ կառուցուած նշանաւոր յուշարձաններուն, հոյակապ շէնքերուն, ինչպէս օրինակ՝ բարձր պարիսպները, «զիկուրադները» ziggourat (պաշտամունքի վայր), եւ այլն. անոնք հաւանաբար յառաջացուցած են Բաբելոնի Աշտարակին եւ նշանաւոր կախուած պարտէզներուն առասպելները։
Անուան Ծագումը
Բաբելոն քաղաքին ամէնէն հին վկայութիւնը արձանագրուած է Ք․Ա․ 2500-ին, տախտակի մը վրայ․ հոն գրուած է, թէ այդ քաղաքին մէջ, Էնսի ( ENSÍ ) վեհապետը Ամար-ուդու ( AMAR.UTU) աստուծոյ տաճարին շինութիւնը կ'ոգեկոչէ։ Իսկ Բաբելոն անունը կը նշուի սումերեան սեպագիր արձանագրութեան մը մէջ, Շար-քալի-շարի Shar-kali-sharri (Աքատեան կայսրութեան թագաւոր) թագաւորութեան շրջանին Ք․Ա․ 2218-2193 թուականներուն։ Անկէ ետք, Բաբելոն անունին կը հանդիպինք, Գ․ Հարստութեան Կայսրութեան ժամանակաշրջանին, բազմաթիւ գրութիւններու մէջ՝ Ք․Ա․ 12-րդ դարուն։
Բաբելոն անունը յառաջացած է յունարէնէն, որ ան ալ իր կարգին փոխ առած է աքատեան պապ-իլի(մ) bāb-ili(m), թարգմ․՝ Աստուծոյ (Իլի(մ)) դուռը (bābu(m)) բառէն։ Այս անունին՝bāb-ilāni «Աստուածներուն դուռը» կը հանդիպինք նաեւ գրութիւններուն մէջ։ Բառին ծագումը կրնայ ըլլալ Պապալ Babal կամ Պապուլու Babulu, հնագոյն մեզի անծանօթ լեզուի մը եւ կամ ալ՝ սումերերէն լեզուի եզր մը, որ հաւանաբար «անտառակ» կը նշանակէ։ Այս եզրը (նկատելով ձայնահնչութիւնը) քաղաքին մէջ ապրող աքատերէն խօսողներէն մեկնաբանուած է իբրեւ «Աստուծոյ Դուռը», որովհետեւ անոր կը հանդիպինք ամէնէն հին արձանագրութիւններուն մէջ սումերէնի կրկնագիրերով։
Աշխարհագրական Դիրքը Եւ Կլիման
Բաբելոն քաղաքը կառուցուած է Եփրատ գետի հարաւային աւազանին երկու ափերուն․ այսօրուան Իրաքի մայրաքաղաք Պաղտատէն 85 քմ․ հարաւ, Հիլա Hilla քաղաքին կից։
Միջագետքի կլիման կիսաչոր է, տաք ամառներով եւ ցանուցիր անձրեւներով։ Սակայն, շնորհիւ Եփրատ եւ Տիգրիս գետերուն խոնաւ կը դառնայ եւ հողը՝ բերրի։ Ջուրին առատութիւնը եւ սնուցիչ հարուստ հողը, շրջանը դարձուցած են հողագործութեան զարգացման իտէալ վայր մը։
Բաբելոնեան Կայսրութիւն
Բաբելոնեան կայսրութիւնը կոչուած է իր գլխաւոր քաղաքին՝ Բաբելոնի անունով։ Համուրապի արքային օրով, Միջագետքի մեծ մասը կը միաւորուի Բաբելոնի իշխանութեան տակ։ Ք.Ա. 2-րդ հազարամեակի կէսէն՝ զանգուածաբար Բաբելոն թափանցած քասիտական ցեղեր, կամաց-կամաց կը տկարացնեն ստրկատիրական ծաղկուն պետութիւնը եւ կը հիմնեն իրենց տիրապետութիւնը Ք․Ա․ 1518-1204 թուականներուն։ Քասիտական իշխանութեան անկումէն ետք, Բաբելոն ժամանակաւոր վերելք մը կ'ապրի նոր հարստութեան ներկայացուցիչ Նաբուգոթոնոսոր Ա․-ի օրով, Ք․Ա․ 1146-1123 թուականներուն։ Ան ետ կը մղէ դրացի Ասորեստանի եւ Էլամի ոտնձգութիւնները, կը պահպանէ պետութեան անկախութիւնն ու հզօրութիւնը։ Իրմէ ետք Բաբելոն կը տկարանայ։ Կը քայքայուի եւ կը վերակառուցուի ասորեստանցիներէն, որպէսզի կրկին Բաբելոնը կարճատեւ կեանք ունեցող Նոր-Բաբելոնեան Կայսրութեան մայրաքաղաքը դառնայ՝ Ք․Ա․ 609-539 թուականներուն։ Այնուհետեւ, Բաբելոն կ'ենթարկուի Ասորեստանի, Աքեմենեան, Մեծն Աղեքսանտրի կայսրութեան, Սելեւկեան, Հռոմէական, Պարթեւաստանի եւ Սասանեան իշխանութիւններուն։
Կ'ենթադրուի, թէ Ք․Ա․ 1770-1670 եւ Ք․Ա․ 612-320 թուականներուն Բաբելոն այդ ժամանակի ծանօթ աշխարհի ամէնէն ընդարձակ քաղաքն էր։ Հաւանական է, թէ առաջին քաղաքը եղած ըլլայ, որուն բնակչութեան թիւը 200.000-ի հասած է։
Համուրապի
Շուրջ 30 տարի Բաբելոնի արքայ եղած է՝ Համուրապին (Ք.Ա. 1792-1750)։ Ան դրացի երկիրներուն դէմ կը կռուի։ Սակայն քաջ կը գիտակցի, որ զէնքով նուաճածը միայն զէնքով հնարաւոր չէ պահպանել, նորաստեղծ պետութեան մէջ կարգ ու կանոն կը մուծէ։ Ան կը հրամայէ հաւաքել բոլոր ի զօրու օրէնքները եւ ստեղծել մէկ օրէնսգիրք մը։ Արքային հրամանը կը կատարուի։ Օրէնսգիրքը կը ստեղծուի եւ կը բաղկանայ 282 յօդուածներէ։
Բաբելոն Քաղաքը
Ք.Ա. 539-ին Աքամենեան թագաւոր Կիւրոս Բ. Մեծը, Բաբելոնը կը նուաճէ եւ զայն Աքեմենեան Պարսկաստանի փոխարքայութեան նստավայրին կը վերածէ։ Ալեքսանտր Մակետոնացիի նուաճումէն ետք, Բաբելոնը կը կառավարեն մակեդոնացի կուսակալներ։ Ք.Ա. մօտաւորապէս 140-ին Բաբելոն հերթաբար կը մտնէ Պարթեւական եւ Սասանեան պետութիւններու կազմին մէջ։
Պատմագրութիւն
Բաբելոնի մասին գոյութիւն ունեցող պատմագրութիւնը հիմնուած է հետեւեալ աղբիւրներուն վրայ, որոնք սակայն լրիւ չեն եւ քանի մը անգամներ զիրար կը հակասեն․
Պատմութիւն
Ք․Ա․ մօտաւորապէս ԺԹ. դարուն, Միջագետքի մեծ մասը Ամոռացիները գրաւած են Amorrites (սումերերէն՝ MAR.TU, աքատերէն՝ Tidnum ou Amurrūm, հին յուն․՝ Ἀμορραῖοι)․ վաչկատու ցեղեր հիւսիսային Լեւանտէն (Միջերկրածովեան տարածաշրջանի արեւելեան մասի երկիրներուն/շրջաններուն ընդհանուր անուանումը)։ Անոնք կը խօսին հիւսիս-արեւմտեան սեմական լեզուն, տարբեր՝ բնիկ Աքատներէն, որոնք կը խօսին արեւելեան սեմական լեզուն։ Ժամանակի ընթացքին, կիսավաչկատու վիճակէն կ'ելլեն եւ Միջագետքի քաղաք-պետութիւններուն մէջ (հաւանաբար Իսին Isin, Լարսա Larsa, Էշնունա Eshnunna, Լակաշ Lagash) իրենց անկախ հարստութիւնները կը կերտեն եւ վերջապէս Բաբելոնի պետութիւնը։
Հին Բաբելոնեան Շրջանը
Ըստ Բաբելոնեան ժամանակագրութեան, Ք․Ա․ ԺԹ. կամ ԺԸ. դարուն, Սամու Ապու ցեղապետ մը, դրացի Քազալլու քաղաքէն կ'անկախանայ։ Նոյն ատեն կը ստեղծուի Բաբելոնեան Առաջին Հարստութիւնը, որուն նախահայրը՝ Սամու Լա Էլ կը նկատուի։ Գրաւոր տեղեկութիւնները կը նկարագրեն, թէ Սամու Լա Էլին տարած զինուորական յաջողութիւնները Բաբելոնի շրջանին մէջ կը տարածեն անոր ազդեցութիւնը։
Բաբելոն, Ասորեստանի մեծ քաղաքներուն շուքին տակ կը մնայ։ Անիկա կը ծաղկի եւ նշանաւոր կը դառնայ, երբ Համուրապիի ստեղծած կարճատեւ կայսրութեան մայրաքաղաքը կը դառնայ, Ք․Ա․ 1792-1750 թուականներուն։ Համուրապի հարաւային Միջագետքի բոլոր քաղաքները եւ քաղաք-պետութիւնները կը նուաճէ եւ Բաբելոնին կը միացնէ։ Ան կը գրաւէ նաեւ արեւելքէն Էլամ Elam եւ հիւսիս-արեւմուտքէն Մարի Mari եւ Էպլա Ebla թագաւորութիւնները։ Բաբելոնի իշխանութիւնը կը տարածէ մինչեւ Փոքր Ասիոյ Խաթթիներուն կամ՝ Հիթիթներու եւ Հուրիներուն գաղթօճախները՝ Ասորեստանի վաղեմի կայսրութեան շրջանները։ Համուրապիի մահէն ետք, կայսրութիւնը կը տկարանայ եւ տարածքներ կը կորսնցնէ։ Ամոռացիներուն իշխանութիւնը Բաբելոն քաղաքին մէջ կը սահմանուի։ Հին Բաբելոնէն գրութիւններ, յաճախ Շամաշը՝ Սիփարի արեւու աստուածը եւ Մարտուկը՝ Շամաշին տղան կը նկատեն։ Հետագային, Մարտուկը* կը դառնայ Բաբելոնի գլխաւոր աստուածը․ կը ցոլացնէ Բաբելոնի քաղաքական վերելքը։
Միջին Բաբելոնեան Շրջանը
Ք․Ա․ 1595-ին, Փոքր Ասիոյ մէջ տարածուած Հէթէական Կայսրութիւնը կ'իշխէ Բաբելոն քաղաքին վրայ։ Ապա, հիւսիս արեւմտեան Իրանի Զագրոշի լեռներէն Քասեդիները քաղաքը կը գրաւեն։ Անոնց տիրապետութեան շրջանին Բաբելոն կը վերանուանուի Քարատունիաշ եւ Ք․Ա․ 14-րդ դարուն կը հիմնեն նոր մայրաքաղաք մը, Տուր Քուրիկալզու Dûr-Kurigalzu, Պաղտատէն 30 քմ. արեւմուտք։
Բաբելոն, Ք․Ա․ 1365-1053 թուականներուն, յաջորդաբար կը հպատակի Ասորեստանի Կայսրութեան եւ Էլամի Թագաւորութեան։
Բաբելոնի բնակիչները կը փորձեն քանի մը անգամ իշխանութիւնը ետ առնել, սակայն չեն յաջողիր։
Ք․Ա․ 1158 եւ 1155 թուականներուն յաջորդաբար, Բաբելոնը կը գրաւեն Էլամի Շուդրուք-Նահունդէ եւ զաւակը Քուդիր-Նահունդէ, որոնք իրենց կարգին քաղաքին գանձին եւ Մարտուկ աստուծոյ արձանին կը տիրանան։
Բաբելոնցիները ետ կը քշեն Էլամցիները եւ նոր հարստութիւն մը Բաբելոնը կը վերականգնէ։ Այս հարստութեան գլխաւոր թագաւորը, Նաբուգոթոնոսոր Ա․ (Ք․Ա․ 1126-1105) կը գրաւէ Էլամի երկիրը եւ հանդիսաւորապէս Բաբելոն կը վերադարձնէ Մարտուկ աստուծոյ արձանը։ Այս եղելութիւնը կը յիշատակուի «Ստեղծման դիւցազներգութիւն» Épopée de la Création Enūma eliš գործին մէջ, ուր Նաբուգոթոնոսոր Ա․ կը պատմէ, թէ ինչպէս արքայից արքայ դարձաւ։
Ք․Ա․ մօտաւորապէս 1050-ին, Բաբելոն կը հեղեղեն վաչկատու` ընդհանրապէս արամական ցեղեր։ Ք․Ա․ 1032-1025 թուականներուն կը յատկանշուին իշխանութեան յաճախակի փոփոխութիւններով։
Բաբելոնը Ասորիներուն Հպատակ
Ք․Ա․ 9-րդ դարուն, խառնաշփոթ վիճակը կը շարունակուի եւ կ'աւարտի Ք․Ա․ 728-ին, երբ Ասորեստանի Թիկլաթ Բալասար Գ․ թագաւորը երկար տարիներ տեւող կռիւներէ ետք, Բաբելոնը կը գրաւէ։ Անոր կը յաջորդեն զաւակը Սաղմանասար, ապա յաջորդաբար Սարգոն Բ․ (ան, կը յարձակի նաեւ Ուրարտուի վրայ եւ երբ կը գրաւէ Մուսասիր կրօնական քաղաքը, կը կողոպտէ ու կը քանդէ), Սենեքերիմ՝ Բաբելոնացիներուն ապստամբութիւնները արիւնի մէջ կը խեղդէ եւ քաղաքին մէջ աւերներ կը գործէ, իսկ անոր զաւակը՝ Ասուրհատոն, Բաբելոնը կը վերակառուցէ։ Անոր յաջորդները, Ք․Ա․ 669-ին կը թագաւորեն նոր վարչաձեւով․ Ասուրպանիբալ՝ Ասորեստանը, իսկ եղբայրը ու իրեն հպատակ Շամաշ Շում Ուքին՝ Բաբելոնը։ Վերջինս, Ք․Ա․ 652-ին կ'ապստամբի եղբօրը դէմ եւ չորս տարի տեւող կռիւներէ ետք, կը մեռնի (կ'այրի պալատին մէջ) Բաբելոնի պաշարման ընթացքին։ Ասուրպանիբալ կը վերակառուցէ Բաբելոնը։ Ք․Ա․ 627-ին, Ասուրպանիբալի մահէն ետք, գահաժառանգութեան ներքին բախումներ տեղի կ'ունենան․ ասոնք Ասորեստանը կը տկարացնեն։ Այս վիճակէն կ'օգտուի Քաղթէացի զօրավարը՝ Նապոբոլասար եւ Բաբելոնը անկախ կը հռչակէ։
Նոր Բաբելոնեան Կայսրութիւնը Եւ Բաբելոնը Իր Հզօրութեան Գագաթնակէտին
Ք․Ա․ 614-610 տարիներուն տեւող ընդհարումներէ ետք, Նապոբոլասար մարերու Կիաքսառ թագաւորին օգնութեամբ Ասորեստանին կը յաղթէ։ Անոր կը յաջորդէ որդին՝ Նաբուգոթոնոսոր Բ․ (Ք․Ա․ 605-562)։ Նաբուգոթոնոսոր Բ․ երկարատեւ թագաւորութեան շրջանին, Բաբելոն իր գագաթնակէտին կը հասնի․ Նոր-Բաբելոնեան կայսրութեան ժամանակաշրջանն է։ Անոնց յաջորդները կը յաջողին պահպանել կայսրութիւնը, սակայն հիմնադիրներուն նման չեն։ Կայսրութիւնը վերջին տարիներուն կը տկարանայ եւ Ք․Ա․ 539-ին Բաբելոնը պարսիկները կը գրաւեն։
Բաբելոն Կը Շէննայ
Նապոբոլասար եւ Նաբուգոթոնոսոր Բ․ Բաբելոնը կը փոխակերպեն։ Քաղաքին վերակառուցման աշխատանքները Նապոբոլասարը կը սկսի եւ Նաբուգոթոնոսոր Բ․ կը շարունակէ․ այս աշխատանքները մեզի ծանօթ են կառուցումներուն հիմնադրութեան արձանագրութիւններէն։ Այս արձանագրութիւնները կը նպաստեն Բաբելոնի աշխարհահռչակ համբաւին եւ անոր շուրջ հիւսուած առասպելներուն շնորհիւ Հեռոտոդոսին, Գդիսիասին նաեւ հրէական Աստուածաշունչի հեղինակներուն․ Բաբելոնի տպաւորիչ պարիսպները, կայսերական կառուցումները, վերանորոգուած կամ ընդարձակուած յուշարձանները՝ զիկուրադ տաճարները, արքայական պալատները, մեծ ճամբաները՝ ինչպէս «Արարողական Երթ»ը «Voie processionnelle», որ կը սկսէր Իշթարի Դուռէն։ Բաբելոնի այդ շրջանին տնտեսական, վարչական եւ ուսումնական կեանքը վկայագրուած է համապատասխան արձանագրութիւններուն մէջ։
Նաբուգոթոնոսոր Բ․ին կը վերագրուին Բաբելոնի Կախուած Պարտէզներուն կառուցումը (հին աշխարհի 7 հրաշալիքներէն մէկը)․ կ'ըսուի, թէ ան կառուցեց հայրենաբաղձ կնոջ համար։ Մինչեւ այսօր, յստակ չէ եթէ իսկապէս կային այս պարտէզները։
Նաբուգոթոնոսորին նաեւ կը վերագրուի Հրեաներուն աքսորը․ խաղաղութիւնը բերելու կայսերական հմտութիւնը։ Այս միջոցին կը դիմէին նուաճողները․ բնիկ ժողովուրդները մայրաքաղաք կը տեղափոխէին։ Ըստ Հրէական Աստուածաշունչին, Նաբուգոթոնոսոր Բ․ Սողոմոնին տաճարը կը քանդէ եւ հրեաները Բաբելոն կ'աքսորէ․ այս եղելութիւնը արձանագրուած է նաեւ Բաբելոնեան Ժամանակագրութիւններուն մէջ։
Բաբելոնը Պարսիկներու Աքամենեան Գերիշխանութեան Տակ
Ք․Ա․ 539 պարսիկները Միջագետք կ'արշաւեն։ Օփիսի կամ՝ Ովպիսի Ճակատամարտի ընթացքին Battle of Opis Պարսից Կիւրոս Բ․ թագաւորը Բաբելոն մայրաքաղաքին վրայ կը յարձակի։ Բաբելոնի պարսիպները անթափանցելի կը նկատուէին։ Պաշարման ընթացքին, պարսիկները կը նկատեն, թէ մայրաքաղաքը շրջապատող պարիսպներու ութը դուռերէն միակ մէկ դուռէն կարելի կ'ըլլայ քաղաք մտնել, Եփրատ գետն ի վեր՝ Էնլիլ դուռէն (քաղաքին հիւսիս արեւմուտքը)։ Պարսից զօրքը քաղաքին ծայրամասը կը գրաւէ, իսկ Բաբելոնի բնակիչները զբաղած կրօնական տօնախմբութիւններով, անտեղեակ են եղելութենէն։ Բաբելոնը կը կորսնցնէ անկախութիւնը։
Պարսից արքան կը ցուցնէ իր բաղձանքը քաղաքը պահպանել։ Տեղական կղերականութեան հանդէպ նպաստաւոր հրովարտակ մը կը հրամանագրէ արձանագրուած կաւէ գլանի մը վրայ, ծանօթ իբրեւ՝ Կիւրոսի Գլանը։ Բաբելոն, Պարսկական կայսրութեան հռչակաւոր քաղաքներէն մէկը կը դառնայ։
Կիլիկիոյ Այր Մարդոց Տարազներ
Տարազը մարդուն գեղագիտական կարեւոր դրսեւորումներէն մէկն է: Ան ազգը զատորոշող եւ ազգային յատկանիշները բացայայտող գլխաւոր գործօններէն մէկը կը հանդիսանայ: Կիլիկեան Հայաստանի այր մարդիկը շապիկին վրայէն կը կրէին «պարեգօտ», որ կը կարուէր բուրդ գծաւոր կերպասով: Անդրավարտիքը կարուած կ'ըլլար կապոյտ «մահուգ»է: Պարեգօտին վրայի զգեստը կը կոչուէր «քղամիդ»:
Բաբելոն
Բաբելոնը Հելլենիստական Ժամանակաշրջանին
Ք․Ա․ 331-ին, Պարսիկներուն դէմ Ղաւղամիլայի յաղթանակէն ետք Մեծն Աղեքսանտր կը մտնէ Բաբելոն։ Անոր բնակիչները խանդավառութեամբ, զայն իբրեւ ազատագրող կ'ընդունին։ Բաբելոն կը դառնայ ուսման, գիտութեան եւ առեւտուրի գլխաւոր կեդրոն։
Կիլիկիոյ Այր Մարդոց Տարազներ
Ճամբորդութեան ժամանակ այր մարդիկը կը հագնէին «ապա»:
Բաբելոն
Բաբելոնը Հելլենիստական Ժամանակաշրջանին
Ան, Ք․Ա․ 323-ին Մեծն Աղեքսանտր Հնդկաստանի արշաւանքէն վերադարձին, Բաբելոնը իր նստավայրը կը դարձնէ Ասիոյ մէջ։ Նոյն տարին, գարնան աշխատանքի կը լծուի։ Ան Եփրատ գետին ջրանցքները կը շրջի, գետի ջուրին ողողումները կասեցնող աշխատանքներուն հետեւելու համար, նաեւ կը հովանաւորէ էսաժիլ տաճարին վերանորոգումները։
Կիլիկիոյ Այր Մարդոց Տարազներ
Կիլիկիոյ տղամարդիկը իրենց մազերը ածիլելու ժամանակ փունջ մը մազ կը ձգէին գլխուն վերեւ (ձար): Իրենց գլուխներուն վրայ կը դնէին երբեմն մէկ ֆէս, երբեմն նոյնիսկ հինգ ֆէս, որուն շուրջը կը փաթթէին տարբեր գոյնի վեց փաթթոց: Երիտասարդներուն ֆէսի փնջիկը կը հասնէր մինչեւ իրենց ուսերը:
Բաբելոն
Բաբելոնը Հելլենիստական Ժամանակաշրջանին
Մեծն Աղեքսանտրի կը յաջորդէ անոր զօրավարներուն միջեւ ժամանակաւոր համաձայնութիւն մը՝ Բաբելոնի դաշինքը, որ սակայն կը դադրի Յաջորդներու Diadoque կռիւներով։ Բաբելոնեան կռիւներուն յաղթական Սելեւկիոս զօրավարը, իր թագաւորութեան մայրաքաղաքը Բաբելոնէն նորակառոյց Տիգրիսի Սելեւկիան Séleucie du Tigre կը տեղափոխէ։ Բաբելոն սակայն կը պահէ իր համբաւը։
Կիլիկիոյ Այր Մարդոց Տարազներ
Կիլիկիոյ հայութեան արական եւ իգական սեռերու տարազները իւրայատուկ էին իրենց գլխու յարդարանքով, որոնք մեծածաւալ տեսք կ'ունենային, ընդհանրապէս պաշտպանութեան համար:
Բաբելոն
Բաբելոն, Յունական Քաղաք
Անտիոխոս Դ․ Էփիֆանիսի Antiochos IV Épiphane - Aντίoχoς Έπιφανής թագաւորութեան շրջանին, Ք․Ա․ 170-ին Բաբելոն իր քաղաքացիներով politai (այս յունական անուան կը հանդիպինք նաեւ բաբելոնեան արձանագրութիւններու մէջ՝ puliṭē ou puliṭānu) յունական քաղաք կը դառնայ։ Կը կառավարուի Էփիսդադի Επιστάτης (կամ՝ pahāt սեպագիր արձանագրութիւններուն մէջ) կողմէ։ էսաժիլ տաճարին պաշտօնէութիւնը բնիկ բաբելոնացի համայնքին ներկայացուցիչն է յունական վարչակարգին առջեւ։ Այս համայնքը կը կառավարուի ատեանէ (kiništu) մը, որուն առաջնորդն է Էսաժիլ սրբավայրին վարչական պատասխանատուն šatammu։ Ատեանին հաւաքավայրը հոն կառուցուած յունական Թատրոնն (théâtre) է։
Կիլիկիոյ Այր Մարդոց Տարազներ
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Կիլիկիա
Բաբելոն
Բաբելոն, Յունական Քաղաք
Բաբելոն, Պարթեւներուն իշխանութեան տակ կ'անցնի Միհրդատ Բ․ (Mithridate II) պարթեւ թագաւորին ատեն, Ք․Ա․ 123-88 թուականներուն։ Այս բախումներուն ընթացքին Բաբելոն եւ շրջակայքը կը վնասուին, մանաւանդ պարթեւ Հիմերոս (Himéros) զօրավարին գործած աւերներէն։
Վերջ Բաբելոնի Հնագոյն Շրջանին
Բաբելոն պարթեւներուն տիրապետութեան շրջանին իր համբաւը կամաց-կամաց կը կորսնցէ․ բնակչութեան թիւը կը նուազի եւ կառավարման գլխաւոր կեդրոնները կը տեղափոխուին դէպի Տիգրիս գետի հիւսիսը։ Փլինուս Աւագ Gaius Plinius Secundus գրագէտ, փիլիսոփայ եւ Հռոմէական կայսրութեան առաջին տարիներուն ընթացքին (Ա. դար) զօրավար եւ նաւապետ, կը վկայէ թէ հակառակ քաղաքին կիսաւեր վիճակին աշխուժօրէն կը գործեն իր գլխաւոր յուշարձանները։ Նաեւ Բ. դարու յունական արձանագրութիւն մը կը վկայէ, թէ Թատրոնը նորոգուած է։
Սակայն առեւտրական կեանքը քաղաքին մէջ կը շարունակուի։ Բազմազան համայնքներով քաղաք մըն է, որոնց կը գլխաւորեն բաբելոնեան եւ յունական համայնքները։ Նաեւ հոն կայք կը հաստատեն քրիստոնեայ առաջին համայնքները։ Յունահռոմէական արձանագրութիւնները, ինչպէս նաեւ Հռոմի կայսր Մարքուս Ուլփիուս Դրաիանուս (Marcus Ulpius Traianus) արշաւանքներուն ընթացքին (115 թուական), ընկերակցող հռոմէացի քաղաքագէտ եւ պատմաբանի Տիոն Գասիուս Լուսիուս (Dion Cassius Lucius) կամ Claudius վկայութիւնները, թէ քաղաքը աւերակներու դաշտ մըն է, կը պատկերացնեն Բաբելոնի անկումին կարեւորութիւնը։
Բաբելոն կ'ամայանայ յաջորդող դարերուն ընթացքին, մանաւանդ Սասանեան պարսիկներուն տիրապետութեան տակ եւ ըստ Իպն Հաուգալ (Ibn Hawqal ) աշխարհագրագէտին, իսլամական ժամանակաշրջանին (Ժ. դար) պարզ գիւղ մը կը դառնայ։ Անոր հսկայ շինութիւններուն փլատակներէն քարեր կ'առնուին, որպէսզի ծառայեն շրջակայքի նոր շէնքերու կառուցման։
Իսլամական Շրջան
Է. դարու ընթացքին, Բաբելոն կ'ասպատակէ Իսլամական Կայսրութիւնը․ կը յաջորդէ Իսլամացման շրջան մը։ Իպն Հաուգալ կը նշէ, թէ Բաբելոն պարզ գիւղ մը կը դառնայ, Պապել Babel անունով։ Հետագային, ճամբորդներ պիտի նկարագրեն աւերակ քաղաք մը։
Արաբական միջնադարեան արձանագրութիւններուն մէջ, Բաբելոն կը յիշատակուի իբրեւ աղիւսներու աղբիւր քաղաք․ կը գործածուին Պաղտատէն մինչեւ Պասրա։
Փիետրօ Տելա Վալէ (Pietro Della Valle ) Ք․Ա․ ԺԷ. դարուն կը յայտնաբերէ Բաբելոնի ճշգրիտ վայրը։
Ժամանակակից Շրջան
ԺԸ. դարու ընթացքին, ճամբորդներու հեղեղ մը կ'այցելէ Բաբելոն։ Ֆրանսացի դիւանագէտ, հոգեւոր եւ աստղագէտ Փիեռ Ժոզէֆ տը Պօշան (Pierre-Joseph de Beauchamp), իր «Յիշատակներ» գիրքին մէջ, 1792-ին, կը գրգռէ Արեւելեան Հնդ-Բրիտանական Ընկերութիւնը իր գործակալները Պաղտատ եւ Պասրա ուղղելով, Միջագետքէն յիշատակներ ձեռք ձգելու եւ Լոնտոն առաքելու համար։
Բաբելոնի Վերայայտնումը
ԺԲ. դարէն ճամբորդներ այցելած են Բաբելոն՝ Դուտելլայի Պենճամին Benjamin of Tudela, Փիետրօ Տելա Վալէ (Pietro Della Valle ) Ք․Ա․ ԺԷ. դար, եւ այլն։
ԺԹ. դարէն Բրիտանացի Գլաուտիւս Ճէյմս Ռիչ (Claudius James Rich) առաջին հետախուզութիւնները կը կատարէ եւ վայրը կը քարտէսագրէ։ Ուրիշներ ալ կը հետեւին, սակայն 1850-ականներու պեղումները կը դադրին եւ կը շարունակուին ֆրանսացի Ֆուլճանս Ֆրեսնելի (Fulgence Fresnel ) եւ իր խումբին կողմէն 1852-1855 թուականներուն։ Պեղումները կը շարունակուին մեծ թիւով հնագէտներէ ընդհանրապէս ֆրանսացի եւ անգլիացի, որոնք յայտնաբերուածներէն գլխաւորները իրենց երկիրները կը տանին․ օրինակ, Պարթեւական դամբանը՝ Լուվրի թանգարանը եւ կամ՝ Սիրուսին Գլանը (cylindre de Cyrus, պարսկ․ منشور کوروش, manshour-e Kourosh)՝ Բրիտանական թանգարանը։ Եռուն պեղումները սակայն, (սովորական այս ժամանակներուն) կարեւոր վնասներ կը պատճառեն Բաբելոնի հնագիտական տարածքին։ Բազմաթիւ հնագիտական յայտնումներ շուկաները կը շրջին։
1879-1882 թուականներուն Բրիտանական Թանգարանին հաշւոյն, Հորմուզտ Ռասսամ (Hormuzd Rassam ) հնագիտական պեղումներ կը կատարէ․ կը յայտնաբերէ մեծ թիւով սեպագիր արձանագրութիւններ ու այլ արժէքաւոր իրեր։
Պեղումներ Եւ Հետազօտութիւններ
1959-ին Հենրիկ Ճ․ Լենզեն (Heinrich J. Lenzen) եւ Հանսւորկ Շմիտ (Hansjörg Schmid) 1962-ին յաջորդաբար կը գլխաւորեն Գերմանիոյ Հնագիտական Կաճառին կողմէ կատարուած պեղումները։ Առաջինը կը կեդրոնանայ Հելլենիստական Թատրոնի հետազօտութեան աշխատանքին, իսկ երրորդը՝ Etemenanki զիկուրադին վրայ։
1974-ին, Բաբելոնի հնագիտական վայրին մէջ պեղումներ կը կատարեն Միջին Արեւելքի Թորինոյի Հնագիտական Հետազօտութիւններու եւ Պեղումներու Կեդրոնը եւ Իրաք-Իտալական Հնագիտական Գիտութեան Հիմնարկը։ Յաւելեալ պեղումներ կը կատարուին 1987-1989 թուականներուն Բաբելոնի Շու-Աննա թաղամասի Իշարա եւ Նինուրդա տաճարներուն շրջակայքը։
Բաբելոնի վերակառուցման աշխատանքներուն ատեն, Իրաքի Պետութեան Հնութեան եւ Ժառանգութեան Կազմակերպութիւնը ընդհանրացած հետազօտութիւններու, պեղումներու եւ զտումներու աշխատանքները կը ղեկավարէ։ Այս աշխատանքներուն մասին հրատարակուած տեղեկութիւնները սահմանափակ են, իսկ նորագոյն հետազօտութիւններէն ծանօթ արձանագրութիւնները դեռ չեն հրատարակուած։
Բաբելոն Լուրջ Վնասներու Կ'ենթարկուի
2003-ին երբ Ա․Մ․Ն․ զօրքերը Իրաք կը ներխուժեն, Բաբելոնը եւ անոր շրջակայքը կ'իյնան անոնց ձեռքը եւ աւելի ուշ ամերիկացիները շրջանի հսկողութիւնը լեհերուն կը յանձնեն։ Օտար զօրքերուն Բաբելոն ժամանումը ծանր վնասներ կը պատճառէ հնագիտական վայրին, որովհետեւ անոնք հոն կը հիմնեն իրենց բանակավայրը բոլոր արդի յարմարութիւններով։ Նաեւ, երկու թանգարաններ եւ գրադարան մը հարուստ կրկնանկարներով, հին արձանագրութիւններով, տեղեկագրութիւններով, հնագոյն իրերով եւ քարտէսներով մարտական օդուժի յարձակումներու կ'ենթարկուին ու կը քանդուին։
Բաբելոնի Հնագիտական Վայրը ԻԱ. Դարուն
Մայիս 2009-ին, Բաբելոնի նահանգապետարանը հանրութեան կը վերաբանայ հնագիտական վայրը։ Սակայն, շրջանին անկայուն վիճակը չի ներեր զբօսաշրջութեան զարգացման։ Նաեւ, Բաբելոնի արտաքին մէկ պարիսպին մէջէն նաւթախողովակ մը կ'անցնի։
5 Յուլիս 2019-ին, Բաբելոն կ'արձանագրուի Եունեսքոյի Ժառանգութեան Ցանկին մէջ։
Գոհար Գրիգորեան
Գոհար Մամիկոնի Գրիգորեան, ճարտարապետ, ՀԽՍՀ վաստակաւոր ճարտարապետ (1972)։
Կենսագրութիւն
1949-ին աւարտած է Երեւանի արուեստագիտական հիմնարկը։ 1949-1996-ններուն աշխատած է Հայպետնախագիծ հիմնարկին մէջ (1949-1955-ններուն՝ «Երքաղնախագիծ»), 1967-1992-ններուն եղած է նախագիծերու գլխաւոր ճարտարապետ ։
Գործունէութիւն
Գրիգորեանի նախագիծերով Երեւանի մէջ կառուցուած են՝
1977-1985-ններուն ճարտարապետ Մարթին Միքայէլեանի հետ վերակազմած է Հրազդան քաղաքի վարչական-մշակութային կեդրոնի նախագիծը՝ բնակելի 4 խմբակներով
Հեղինակային խումբին հետ, 1974-1978-ններուն մասնակցած է Մեծամոր աւանի նախագծմանն ու կառուցապատմանը։
Շարք մը տիպային, փորձարարական, մրցութային նախագիծերու հեղինակ է։
Ցուցահանդէսներ
1992, 1994, 2004-ններուն Երեւանի մէջ կազմակերպուած է Գրիգորեանի ճարտարապետական, գծանկարչական եւ գեղանկարչական աշխատանքներու ցուցահանդէսները։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ ճարտարապետներ Ստորոգութիւն:20 Մարտի ծնածներ Ստորոգութիւն:ՀՊՃՀ-ի Շրջանաւարտներ Ստորոգութիւն:ՀԽՍՀ Վաստակաւոր Ճարտարապետներ
Օսման Քաւալա
Օսման Քաւալա, թուրք հասարակական գործիչ, գործարար, «Անատոլու Քուլթիւր» հասարակական կազմակերպութեան հիմնադիր նախագահ, յառաջդիմական «Իլեթիշիմ» հրատարակչութեան, «Պիրիկիր» ամսագիրի սեփականատէր ։
Ան ընդունած է Հայոց Ցեղասպանութիւնը եւ հայկական մշակոյթը ներկայացնող ձեռնարկներ կազմակերպած է: Պաշտպանած է Թուրքիոյ հայկական եւ միւս փոքրամասնութիւնները։
2013-ի ամրան մասնակցած է «Կեզի» զբօսայգիին մէջ տեղի ունեցած հակակառավարական ցոյցերուն եւ բանտարկուած է 2017 թուականի Դեկտեմբերին, որմէ ետք բազմաթիւ թրքական եւ միջազգային իրաւապաշտպան կազմակերպութիւններ բողոքած են անոր բանտարկութեան դէմ՝ պահանջելով, որվերջ տրուի անոր ապօրինի բանտարկութեան։
Քաւալա անակնկալօրէն ազատ արձակուեցաւ, 840 օրեր բանտարկուելէ ետք, սակայն, միայն քանի մը ժամ ետք, Պոլսոյ դատախազութիւնը որոշեց դարձեալ ձերբակալել Քաւալան, ոտնակոխելով դատարանին որոշումը։
Ան 24 ապրիլ 2016-ին այցելած է Հայաստան` յարգանքի տուրք մատուցելով Հայոց ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակին :
Վարդան Քհնյ. Ասլանեան
Վարդան Քահանայ Ասլանեան (1863 Բինկենան-1915), դեղագործութիւն, ուսուցչութիւն, քահանայ
Կենսագրութիւն
Ծնած է Բինկեան 1863-ին: Նախնական կրթութիւնը հոն ստանալէ վերջ երեք տարի կը հետեւի դեղագործութեան: 1884-ին Պոլիս գրատուն մը կը հիմնէ: 1889-ին կը շրջագայի Եւրոպա եւ կ՝այցելէ Բարիզի արուեստահանդէսը: Դարձին՝ հիւսուածեղէնի գործարան մը հաստատելով պատուանշան կ՝ստանայ: 1892-ին ծննդավայրը կ՝երթայ եւ ուսուցչութեամբ կ՝զբաղի՝ մինչեւ իր քահանայ ձեռնադրուիլը (1897), տարի պաշտօնաւարելով Զմառա գիւղը (Տիվրիկ): Կը հրաուիրուի Խարբերդ, Ս. Կարապետ թաղին իբր քարոզիչ քահանայ, միաժամանակ աւանդելով Թլկատինցիի դպրոցին եւ աղջկանց Սմբատեան ճեմարանին մէջ պատմութեան, աշխարհագրութեան եւ կրօնի դասեր: Հին ու նոր Ուիտի դասագիրքերէն զատ՝ կը թողու պատմ. անտիպ երկեր: Վաղեմի աշխատակից պոլսահայ թերթերու՝ կրօնաբարոյական յօդուածներով: Իբր «յեղափոխական» դէմք: Սարսափի օրերուն՝ Խարբերդի բանտը- Թլկատինցի սենեկակից- ուր գրած է երկու գործեր, եւ ուր այլ մտաւորականներու հետ նահատակուած է հուսկ ապա՝ շէնքին հրկիզման պահուն:
Տիափոնտեա կղզիներ
Տիափոնտեա կղզիներ (յուն․՝ Διαπόντια νησιά) կղզեխումբ, Յոնիական կղզիներ, Յունաստան։ Կը գտնուի Քերքիրային հիւսիսը։ Կղզեխումբը կը վաղկանայ 11 կղզիներէ՝
Եւ անբնակ կղզիակներէն՝ Տիաքոփօ, Տիափլօ, Քարաւի, Քասթրինօ, Լիփսօ, Օսթրաքօ, Փլաքա, Փլաթիա եւ Թրահիա։
Ալպանիոյ պատկանող եւ անոր արեւմտեան մասին գտնուող Սասոն կղզին մաս կը կազմէ Տիափոնտեա կղզիներուն։
Բնապահպանում
Տիափոնտեա կղզիները ներառնուած են Նաթուրա ծիրէն ներս Բնապահպանման Գօտիի Միջազգային համաձայնագրով - Natura 2000։
Հայկազեան Համալսարանի Հայկական Սփիւռքի Ուսումնասիրութեան Կեդրոն
Հայկազեան Համալսարանի Հայկական Սփիւռքի Ուսումնասիրութեան Կեդրոնը հիմնուած է Յունուար 2012-ին Հայկազեան Համալսարանի Heritage պատմական շէնքին մէջ (Լիբանան), բարերար Երջօ Սամուէլեանի նուիրատւութեան շնորհիւ։ Կեդրոնի տնօրէնն է Դոկտ. Անդրանիկ Տագէսեան։
Կառոյց
Կեդրոնը կը գործէ տնօրէնին ղեկավարութեամբ, որ կը գործակցի Համալսարանի նախագահի գրասենեակին կից գործող ակադեմական յանձնախումբին, ուսուցչակազմին եւ գրադարանավարներուն հետ։
Նպատակ
Ա. Ուսումնասիրել հայկական սփիւռքի, յատկապէս միջին արեւելեան գաղութներու պատմութիւնը, ուշադրութիւն բեւեռելով անոնց պատմութեան, մշակոյթին, հիւրընկալ երկիրներուն եւ Հայաստանի հետ յարաբերութիւններուն վրայ,
Բ. Հարստացնել հայկական սփիւռքի անցեալի եւ ներկայի մշակոյթի եւ բնակչութեան մասին գիտելիքները,
Գ. Պահպանել եւ պաշտպանել հայկական սփիւռքի մշակութային ժառանգութիւնը։
Գործունէութիւն
Ա. Կազմակերպել գիտաժողովներ, հրապարակային դասախօսութիւններ, բանավիճային նիստեր։ Միաժամանակ, տրամադրել գիտաշխատողներու փոխանակման ծրագիրներ, եւ համակարգել միջին արեւելեան հայ սփիւռքի ուսումնասիրութեան աշխատանքները, առաւելաբար Տէրեան Հայագիտական Գրադարանի ծիրէն ներս։
Բ. Հաւաքել, դասաւորել եւ վերլուծել նախնական տեղեկութիւններ միջին արեւելեան հայ գաղութներու մասին, պահպանելու եւ պաշտպանելու համար հայ մշակոյթը։ Յառաջացնել եւ տարածել Սփիւռք երեւոյթին եւ անոր առնչակից նիւթերու՝ ինքնութեան, համարկումի եւ ինքնապահպանումի մասին նիւթեր։
Դ. Քաջալերել ուսումնասիրողները գրելու եւ պաշտպանելու մագիստրոսական եւ դոկտորական թէզեր հայկական սփիւռքին մասին։
Ե. Ուսումնասիրողներու, համայնքային ղեկավարներու, կառավարութիւններու, հասարակական կազմակերպութիւններու տրամադրել նիւթեր եւ խորհրդակցութիւն հայ սփիւռքի մասին։
Զ. Գործակցիլ տեղական եւ միջազգային ուսումնասիրական կեդրոններու հետ։
Է. Կազմակերպել տարեկան ակադեմական գիտաժողովներ, կեդրոնանալով հայկական սփիւռքի եւ անոր զանազան կազմակերպութիւններուն եւ անձնաւորութիւններուն վրայ։
Է. Հրատարակել գիտաժողովներու նիւթեր, գրքոյկներ, թռուցիկներ, լրատուներ եւ այլ նիւթեր, որոնք լոյս կը սփռեն հայկական սփիւռքին վրայ։
Ը. Կազմակերպել լիբանանահայ պարբերական մամուլի թուայնացումը եւ հրապարակել ամբողջացած աշխատանքները։ Աշխատանքները կ՚ընթանան հետեւեալ թերթերուն վրան. «Երիտասարդ Հայ» շաբաթաթերթ, «Ռազմիկ» ամսաթերթ, «Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս»։ Ծրագիրը կ՚ընդգրկէ նաեւ «Արարատ» օրաթերթը, «Երիտասարդ Հայուհի», «Նոր Կեանք», «Բագին», «Շիրակ» եւ «Կամար» պարբերաթերթերը։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Համալսարաններ Ստորոգութիւն:Հայագիտական կեդրոններ
Կալինա Վիշնեւսքայա
Կալինա Փավլովնա Վիշնեւսքայա (ի ծնե տրուած ազգանունը՝ Իվանովա, 25 Հոկտեմբերի 25, 1926, Լենինկրատ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - 11 Դեկտեմբերի 2012, Մոսկուա Ռուսաստան), ռուս օփերային երգչուհի (սոփրանօ), ԽՍՀՄ ժողովրդական արուեստագէտուհի (1966)։ 1944 թուականէն երգեր է Լենինկրադի օփերեթի թատրոնի մէջ, ապա 1952 թուականէն 1974 թուականներուն եղեր է ԽՍՀՄ Մեծ թատրոնի մենակատար՝ այդ բէմին վրայ հանդէս գալով աւելի քան 30 դերերգերով։
Մսթիսլավ Ռոստրոփովիչ եւ Կալինա Փավլովնա Վիշնեւսքայա
Խորհրդային Միութեան տարիներուն հակադրուեր է իշխանութիւններուն, օգնութիւն ցոյց տալով գրող Ալեքսանտր Սոլժենիցինին։ 1974 թուականին իր ամուսնոյն՝ Մսթիսլավ Ռոստրոփովիչի հետ միասին հարկադրուած լքեր է Խորհրդային Միութիւնը։ Երգեր է աշխարհի խոշորագոյն բէմերու վրայ (Քովենթ Կարտըն, Մեթրոփոլիթեն օփերա, Կրանտ օփերա, Լա Սքալա, Միւնխենեան օփերա եւ այլն), կատարումներ ունեցեր է բացառիկ երաժիշտներու հետ՝ Ռոստրոփովիչի, Հերպըրտ ֆոն Քարայանի, Օթթօ Քլեմփերերի, Նիքոլայ Կիաուրովի, Նիքոլայ Կետոյի, Փլասիտո Տոմինկոյի, Տիթրիխ Ֆիշեր Տիսքաուի եւ այլոց հետ։
1990-ական թուականի սկիզբը վերադարձեր է Ռուսաստան, դարձեր է Մոսկուայի երաժշտանոցի պատուարժան փրոֆեսոր։ 2002 թուականին Մոսկուայի մէջ բացեր է Կալինա Վիշնեւսքայայի Օփերային երգի կեդրոնը։
Կալինա Փավլովնա Վիշնեւսքայան մահացեր է Մոսկուայի մէջ 86 տարեկանին 2012 թուականի Դեկտեմբերի 11-ին։
Ամուսնական կեանք
Ան ամուսնացեր է 3 անգամ։ Իր առաջին ամուսինը՝ Կերոկ Վիշնեւսքին, ծովագնաց էր։ Ամուսնալուծութիւնէն յետոյ Կալինան պահպանեց անոր ազգանունը։
Իր երկրորդ ամուսինը՝ ջութակահար, Լենինկրատի օփերա ընկերութեան տնօրէն Մարք Ռուպինը, կը ծառայէր նաեւ որպէս Կալինա Վիշնեւսքայի տնօրէն։ Երկրորդ ամուսնութիւնէն ծնած տղան, որ մահացաւ 2 ամսականին՝ անոնց ամուսնալուծութիւնէն 10 տարի առաջ :
Շքանշաններ
Պատուոյ լեգէոնի շքանշանի ասպետ ԽՍՀՄ ժողովրդական արուեստագէտ Լենինի շքանշան Արուեստի եւ գրականութեան շքանշանի սպա «Ի յիշատակ Սանքթ Փեթերպուրկի 300-ամեակին» մետալ
«Հայրենիքին մատուցած ծառայութիւններու համար» 1-ին աստիճանի շքանշան
Հայրենիքին մատուցած ծառայութիւններու համար 3-րդ աստիճանի շքանշան
«Հայրենիքին մատուցած ծառայութիւններու համար» 4-րդ աստիճանի շքանշան
«Լենինկրադի պաշտպանութեան համար» մետալ
«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ անձնուէր աշխատանքի համար» մետալ
Հայրենական մեծ պատերազմի յաղթանակի 60-ամեակ» յոբելեանական շքանշան
«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմի յաղթանակի 50-ամեակ» յոբելեանական շքանշան
Հայրենական մեծ պատերազմի յաղթանակի 65-ամեակ» յոբելեանական շքանշան