cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Արշակ Բ.
Հոգեւորականութիւն
353 թուականին կաթողիկոս ձեռնադրուած ներսէսն Հարաւային Հայաստանի՝ տարոն գաւառի Աշտիշատ գիւղին մէջ կը հրաւիրէ հայկական Աշտիշատի եկեղեցական ժողով ([[356)|եկեղեցական առաջին ժողովը]]: Ան ընդունեց եկեղեցական շարք մը կանոններ եւ կենցաղային խնդիրները կարգաւորելու զանազան օրէնքներ: Յատկապէս խիստ կանոններ ընդունուեցին հեթանոսական սովորոյթներու դէմ: Արգիլուեցան մերձաւոր ազգականներու ամուսնութիւնը, թաղումներու ժամանակ անպարկեշտ լացն ու կոցը, հասցուող մարմնական վնասները, բազմակնութիւնը եւ հեթանոսական այլ յոռի սովորոյթներ:
Ժողովը Ներսէսի առաջարկով որոշում ընդունեց հիւանդանոցներ, աղքատանոցներ եւ օտարներու համար հիւրանոցներ բանալու մասին: Եկեղեցւոյ սպասաւորներ պատրաստելու համար վճռուեց ասորերէն եւ յունարէն ուսուցմամբ դպրոցներ բանալ:
Արշակաւան
350–ական թուականներուն Հռոմը եւ Պարսկաստանը գրաւած են իրենց սահմաններու պաշտպանութեամբ եւ չեն միջամտած Մեծ Հայքի գործերուն: Շուրջ մէկ տասնամեակ Մեծ Հայքը խաղաղութեամբ ապրած է, բարգաւաճած եւ հզօրացած: Արշակը հետամտած է նախարարները համախմբելու, անոնց կեդրոնախոյս հակումները սանձելու քաղաքականութիւն: Ան բնաջնջած է անհնազանդ նախարարական տուները, բռնագրաւած անոնց կալուածները: Փաւստոս Բիւզանդ կը հաղորդէ, որ Արշակը սպառնացած է նաեւ եկեղեցական եւ վանական հողատիրութիւններուն: Արքունի զօրաբանակը մեծցնելու եւ թագաւորական իշխանութեան սպառնացող նախարարական աւագանին թուլցնելու նպատակով ան ծրագրած էր ոստանին մէջ հիմնել արտօնեալ, ապահարկ նոր քաղաքներ եւ անոնց մէջ բնակեցնել նախարարական տիրոյթների բնակիչներուն:
Այդ գործին մէջ առաջին քայլը եղած է Կոգովիտ գաւառին մէջ Արշակաւան քաղաքի կառուցումը: Այս մէկը Արշակի համար օգտակար էր երկու տեսակէտէ. իր հիմնած քաղաքը կը դառնար առեւտրական մեծ կեդրոն եւ մեծ շահոյթ կը բերէր իրեն եւ ապա՝ հարեւան նախարարութիւններէն այնտեղ կը հաւաքէր մեծ թիով բնակիչներ: Արշակի համար դժուար էր, մէկ անգամէն մեծ թուով բնակիչներ հաւաքել այնտեղ ուստի ան հրովարտակ կը գրէ եւ կ'ազդարարէ, որ քաղաքի մուտքը ազատ է բոլոր տեսակի եկուորներու համար: Արշակաւան փախչող տասնեակ հազարաւոր բնակչութեան մէջ եղած են գողեր, մարդասպաններ եւ այլ տեսակի յանցագործներ, սակայն անոնց մեծ մասը եղած են անազատ գիւղացիներ, որոնք փորձած են ազատիլ իրենց տէրերու ծանր շահագործումէն:
Գիւղական բնակչութեան մասսայական այս փախուստը չէր կրնար չառաջացնել նախարաներու եւ եկեղեցականներու զայրոյթը: Այդ ժամանակ Ներսէս կաթողիկոս թագաւորին կը ներկայանանայ անոնց, որ այդպիսի «անմիտ գործ» ձեռնարկած է եւ պահանջած է քանդել քաղաքը: Սակայն Արշակը կը տրականպէս կը մերժէ անոր:
Անկէ ետք հայ դժգոհ նախարարները, Ներսէս կաթողիկոսի գլխաւորութեամբ ռազմական ուժի կը դիմեն: Օգտուելով Արշակ թագաւորի բացակայութենէն անոնք կը յարձակին եւ սուրէ կ'անցնեն Արշակաւանի անզէն բնակչութիւնը: Երբ Արշակ Բ. Վիրք կը գտնուէր, նախարարները պարսկական զօրքերու հետ յարձակեցան Արշակաւանի վրայ եւ ահաւոր կոտորած կազմակերպեցին: Նախարարներիու կ'առաջնորդէր դաւաճան Մերուժան Արծրունին: Արշակաւանի կոտորուած բնակչութեան թիւը հասած է մօտ 30-40 հազարի: Արշակաւանի շրջանը, որ այժմ Խարաբաբազար կը կոչուի, մինչ այժմ կարելի է տեսնել քաղաքի հին աւերակները:
Արշակ Բ., համախմբելով իր կողմնակիցները, ճակատամարտ տուաւ նախարարներուն դէմ: Սակայն ոչ մէկ կողմ յաղթեց, եւ կաթողիկոս Ներսէս Մեծի միջնորդութեամբ անոնց միջեւ հաշտութիւն կնքուեցաւ: Արդ, համաձայն թագաւորը պարտաւոր էր յարգել նախարարներու իրաւունքները, իսկ նախարարներն ալ կը խոստանային հաւատարմօրէն ծառայել անոր: Սակայն Արշակ հաշտութիւն կնքեց միայն ժամանակ շահելու համար: Ան ուժերը համախմբելէ ետք յարձակեցաւ Արշակաւանը կործանած նախարարներու վրայ, անոնցմէ շատերուն կոտորեց, իսկ Կամսարականներու ընտանիքը գրեթէ բնաջնջեց:
Արտաքին քաղաքականութիւն
Արշակ թագաւորի կառավարութեան սկիզբը արտաքին խաղաղութիւն կը տիրէր, Բիւզանդիոն եւ Պարսկաստան զբաղած էին իրենց սահմաններու անվտանգութեան ապահովմամբ: Այս պատերազմներու աւարտէն ետք երկու կողմերն ալ զօրքեր տեղակայեցին Միջագետքի եւ Հայաստանի սահմաններու վրայ։ Արշակ թագաւորը, հաւասարակշռման քաղաքականութիւն վարելով, դաշնինք կնքեց եւ Բիւզանդիոնի եւ Պարսկաստանի հետ: Մինչ ռազմական գործողութիւններու սկսիլը, երկու կողմերու զօրքերու միջեւ բախումներ տեղի ունեցան:
Հայ-պարսկական պատերազմ (364-368)
Հայ-պարսկական պատերազմը տեւեց 4 տարի: Հայերը սկզբը յաջողութեամբ ետ կը մշէին պարսից բանակի յարձակումները եւ անգամ մը եւս կը ներխուժէին պարսկական երկրամասեր: Աստիճանաբար շարք մը նախարարներ լքեցին Արշակին, իսկ մնացածները չէզոք մնացին կամ անցան պարսիկներու կողմը: Շապուհ Բ. դիմեց նենգ քայլի` Արշակ Բ.-ին առաջարկելով գալ Տիզբոն` հաշտութիւն կնքելու: Այդ խորամանկ առաջարկն արժանացաւ պատերազմէն յոգնած նախարարներու հաւանութեանը: Արշակ արքան ու սպարապետ Վասակ Մամիկոնեանը ստիպուած եղան ուղեւորուիլ Տիզբոն` նախապէս երդում ստանալով Շապուհէն՝ իրենց անվտանգութեան վերաբերեալ: Սակայն Տիզբոնի մէջ Արշակը ձերբակալուեցաւ եւ նետուեցաւ Անոյշ բերդ, ուր շուտով մահացաւ, իսկ Վասակ Մամիկոնեանը մորթազերծ եղաւ:
Արշակունիներու հարստութիւն
Արշակունիները պարթեւական արքայական խումբերու ներկայացուցիչներ էին, որոնց մէկ ճիւղը հաստատուած է Հայաստանի մէջ։ Առաջին Արշակունին Տրդատ Ա.-ն էր՝ Պարթեւստանի թագաւոր Վաղարշ Ա.-ի եղբայրը: Ան հայոց գահին բազմած է 52 թուականին եւ ընդմիջումներով իշխած է աւելի քան քառորդ դար՝ մինչեւ 88 թուականը: Պաշտօնապէս անոր թագաւորութեան սկիզբը կը համարուի 66 թուականը, երբ ան թագաւոր կը ճանչցուի Հռոմի կայսր Ներոնի կողմէն:
Արշակունիները ընդհատումներով իշխած են մօտ 4 դար՝ մինչեւ 428 թուականը: Անոնց անուան հետ կապուած է աւատատիրական կարգերու հաստատումը, քրիստոնէութեան ընդունումը, Հայոց գիրերու գիւտը:
Անգար
Անգար կամ միկրէն, միակողմանի, կէս գլխացաւ է, որ կրնայ պատահիլ բոլոր տարիքներու, բայց աւելի յաճախակի է երիտասարդներու եւ իգական սեռի պատկանողներուն մօտ:
Ախտանշաններ
Անգարը ընդհանրապէս կը սկսի նախանշաններով, ինչպէս՝ յոգնութիւն, անտրամադիր վիճակ, ստամոքսի ցաւ, փսխունք, գլխապտոյտ եւ քրտինք: Ասոնց կը յաջորդէ միակողմանի գլխացաւը, որ կը սկսի անակնկալօրէն եւ կը սաստկանայ շատ արագ. ան հարուածային է եւ երբեմն կարծես ճնշումի եւ պայթումի զգացումներուն կը միանայ:
Անգարը կ'ընթանայ հետեւեալ հանգրուաններով.-
Ախտաճանաչում
Անգարի ախտաճանաչումը կ'ըլլայ․
Դարմանում
Անգարի վերջնական դարմանում մը չկայ, սակայն դեղերը կ'օգնեն գլխացաւի մեղմացման կամ զայն կանխարգիլելուն: Բժիշկը հիւանդին կը բացատրէ անգարի պատճառները կը վստահեցնէ ու անոր ոչ-վտանգաւոր բնոյթը: Բժիշկը հիւանդին պէտք է մտերմութիւն եւ անկեղծութիւն ցուցաբերէ զայն լսելով, անոր մանրակրկիտ բժշկական քննութիւններ կատարելով ու ապա անոնց արդիւնքներուն մասին խօսելով եւ բացատրել անգարի նախանշաններուն մասին: Յաճախ, մէկու մը վստահութիւն եւ անկեղծութիւն ցուցաբերելով հիւանդը կը ձերբազատուի հիւանդութենէն: Հիւանդը պէտք է ընդունի, որ այս հիւանդութիւնը կրնայ վերջնականօրէն չդարմանուիլ:
Դեղեր
Անգարի կանխարգիլման համար դեղերը կարելի է բաժնել երեք խումբի.-
Այս դեղերը կրնան գործածուիլ անջատաբար կամ միասնաբար՝ ըստ կարիքի:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հիւանդութիւններ Ստորոգութիւն:Առողջապահութիւն Ստորոգութիւն:Գիտութիւն Ստորոգութիւն:Բժշկութիւն Ստորոգութիւն:Բժշկագիտութիւն
Շահ Ճահան
Շահ Ճահան (5 Յունուար, 1592, Լահոր - 22 Յունուար, 1666, Ակրայի ամրոց ), ան եղած է Հնդկաստանի 5-րդ կայսրը 1628-էն մինչեւ 1658: Շահ Ճահան, Ճահանկիր (31 Օգոստոս, 1569 - 7 Նոյեմբեր, 1627) կայսրին եւ Թաժ Պիտի Պիլքիս Մաքանիի (13 Մայիս, 1573 - 18 Ապրիլ, 1619) որդին էր:
Շահ Ճահան Հնդկաստանի կայսրը կ'անուանուի իր հօր մահէն ետք 1627-ին: Անոր նպատակն էր, իր Ապքար մեծ հօր նման, ընդարձակել եւ տարածել իր անսահման կայսրութիւնը: 1658-ին Շահ Ճահան հիւանդութեան պատճառով կը հրաժարի գահակալութենէն եւ գահաժառանգն էր իր որդին՝ Աուրանկզեպ: Ճահան կը մահանայ 1666-ին:
Երբ Մումթազ Մահալ կը մահանայ 37 տարեկանին, Շահ Ճահանը անոր յիշատակին համար կ'որոշէ կառուցել Թաժ Մահալ դամբարանը, ու ներկայիս թէ Մումթազին եւ թէ Շահին մարմինները կը գնտուին հոն: Շինարարութեան մասնակցած են աւելի քան 22,000 վարպետներ կայսրութեան բոլոր կողմերէն, ինչպէս նաեւ վարպետներ Միջին Ասիայէն, Պարսկաստանէն ու Մերձաւոր Արեւելքէն։
Թաժ Մահալ եղած է Հնդկաստանի ամէնէն նշանաւոր վայրերէն մէկը եւ այդ դամբարանը կ'այցելեն բազմաթիւ զբօսաշրջիկներ:
Ինքնագիտակցութիւն
Ինքնագիտակցութիւն՝ անհատի բոլոր  մտքերն  ու  զգացմունքներն  են  սեփական անձի  վերաբերեալ, գնահատականները՝  որոնք  կը տրուին  սեփական  անձին, երբ  ան  ինքն  իր  համար կը դառնայ հետազոտութեան  առարկայ  կամ  աւելի  դիւրին  ըսած  ինքը  իրեն  կը գիտակցի ։  Անհատի  ինքնագիտակցութիւնը  բարդ  երեւոյթ մըն  է։  Այդ  պատճառով  զարմանալի  չէ, որ  ինքնագիտակցութեան  մասին  խօսելով՝ իւրաքանչյուր  հեղինակ  կը ներդրէ  իր  հասկացումը ։ Ճանաչողականները կը դիտարկեն  ինքնագիտակցութիւնը ճանաչողական նիւթերու  ձեւաւորման  տեսանկիւնէն, ուր  ինքնագիտակցութիւնը  կը ներկայացնէ  որպէս  ճանաչիղական  յատուկ  սկզբունքներու  հիման  վրայ  ձեւաւորուած  բարդ  համակարգ։  Դերային  մօտեցման  կողմնակիցները  կը դիտարկեն  ինքնագիտակցութիւնը՝  որպէս  մարդու  ընկերվարական  դերերու  արտացոլումը Ես-գաղափարին մէջ։ Կը դիտարկուին  նաեւ  այլ  մօտեցումներ։ Ռոճըրզը՝ Ես-գաղափարի թերմինի  հեղինակը,  այն  կը դիտարկուի  որպէս  մէկ  ամբողջական, ամբողջական համակարգ, որ իր  մէջ կը  ներառէ  Ես-կերպարը ։
Այսպես Ես-գաղափարը  յատուկ  ձեւով  ձեւաւորուած  գիտելիք  է  սեփական  անձի  մասին, որ  ան  կ'օգտագործէ  ինչպէս  սեփական  կեանքի  իրավիճակները  հասկանալու  ու  բացատրելու, այնպէս  ալ  արտաքին  ընկերվարական  աշխարհը  հասկանալու  համար ։
Արամ Գարամանուկեան
Գարամանուկեան ծնած է 1910-ին՝ Այնթապ: Նախնական ուսումը կը ստանայ ծննդավայրի Ադենական եւ Հալէպի Ազգային Հայկազեան վարժարանին մէջ, իսկ երկրորդականը՝ Ֆրեր Մարիսթներու գոլէճը:
1932-ին կը ընդունուի Դամասկոսի Զինուորական վարժարանը, ուրկէ շրջանաւարտ կ'ըլլայ, հրետանիի ճիւղէն, 1934-ին: Իր մասնագիտութիւնը կը կատարելագործէ Ֆրանսա, «École d’Application d’Artillerie»-ի մէջ 1938-39 :
Բարձրագոյն զինուորական կրթութիւնը կը ստանայ Փարիզ, École Supérieure de guerre-ի մէջ, 1945-ին: Սուրիական Արաբական բանակին մէջ կը վար է պատասխանատու պաշտօններ: 1949-57, կ՛ըլլայ Սուրիական հրետանիի Ընհդ. Հրամանատար եւ Ընդհ. Սպայակոյտի անդամ: Կը մասնակցի Պաղեստինի պատերազմներուն:
Յաջորդական յառաջխաղացումներով, 1956-ին կը ստացնէ զօրաբաժինի Զօրավարի աստիճան եւ հանգստեան կը կոչուի 1958-ին:
1961-ին, Հալէպ քաղաքի կողմէն, կ՛ընտրուի Սուրիական խորհրդարանի եւ Սահմանադիր ժողովի անդամ: 1964-էն սկսեալ կը հետեւի Պէյրութի Ֆրանսական իրաւագիտական բաժանմունքի դասընթացներուն: Ապա շարունակելով իր իրաւագիտական ուսումը Փարիզի Համալսարանին մէջ, 1972-ին կ՛ընդունուի իբրեւ docteur en droit d’état, եւ իր աւարտաճառը կ՛ըլլայ «Օտարականները եւ զինուորական ծառայութիւնը», ուր գլուխ մը կը յատկացնէ Հայկական լեգէոնին:
Զինուորական ասպարէզին ընթացքին կը պարգեւատրուի Սուրիական, Լիբանանեան եւ Եգիպտական արժանեաց Առաջին կարգի բազմաթիւ շքանշաններով եւ կը ստանայ Ֆրանսական Պատուոյ Լեգէոնի սպայի աստիճան (Officier de la légion d’honneur):
1807 թուական
1807 թուական, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու եոթներորդ տարին
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1807 ծնունդներ
Լաթվիական ճարտարապետութեան թանգարան
Լաթվիական ճարտարապետութեան թանգարան (լատիշ․՝ Latvijas Arhitektūras muzejs), թանգարան Ռիկայի մէջ, որ սկիզբէն նախատեսուած է իբրեւ Մշակոյթի յուշարձաններու պահպանութեան պետական տեսչութեան կառուցուածքային ստորաբաժանին մէջ:
1807 թուական
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1807 մահեր
Լաթվիական ճարտարապետութեան թանգարան
Տեղակայուած է Երեք եղբայրներ միջնադարեան շէնքերու համալիրին մէջ, որ կը համարուի Լաթվիական մայրաքաղաքի տեսարժան վայրերէն մէկը:
Պատմութիւն
Լաթվիական ճարտարապետութեան թանգարանը հիմնուած է 28 Յուլիս 1994-ին, Լաթվիայի մշակոյթի նախարարութեան կողմէ: Պաշտօնական բացումը կայացած է 19 Ապրիլ 1995-ին: Թանգարանի առաջին տնօրէնը եղած է յայտնի լաթվիացի ճարտարապետ Եանիս Լէյնիէկսը: Չունենալով մշտական ցուցադրութիւն՝ թանգարանը կը գործէ իբրեւ ցուցասրահ, ուր տեղի կ՛ունենան կանոնաւոր թեմատիկ ցուցահանդէսներ, որոնք կոչուած են բարձրացնելու հասարակութեան տեղեկացուածութիւնը ժամանակակից ճարտարապետութեան մասին՝ իրականացնելով Լաթվիական  ճարտարապետական ժառանգութեան յետահայեաց ցուցադրութիւններ  :
1807 թուական
Մահեր
5 Օգոստոս, Ժան Պառէ՝ Ֆրանսացի հետախուզուհի, շրջանաւորդ եւ բուսաբան։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1807
Լաթվիական ճարտարապետութեան թանգարան
Պատմութիւն
Թանգարանի աշխատակիցներու կողմէ աշխատանքներ կ՛իրականացուին դիպլոմաւոր լաթվիացի ճարտարապետներու գրանցամատեանի եւ կենսագրական տեղեկատուի կազման ուղղութեամբ: Բոլոր փաստաթուղթերը թուայնացուած եւ հասանելի են ծանօթանալու եւ աշխատանքներու իրականացման համար: Թանգարանը կը համագործակցի «Latvijas Architektūra» ամսագրի խմբագրութեան հետ, ցուցահանդէսները ապահովելով անհրաժեշտ տպագրական նիւթերով, պաստառներով, գրքոյկներով եւ բացիկներով: Թանգարանի բակին մէջ կը գտնուին միջնադարեան ճարտարապետութեան հազուագիւտ հաւաքածոներ, Չերնոկոլովներու տան մուտքը, Հին քաղաքի բնակելի տուներէն մէկուն մուտքի հատուած լատինական արձանագրութեամբ «Փառք միայն Աստծուն» եւ Ռիկա քաղաքի 1554 երկաթակուռ զինանշանը, որ կը համարուի նմանատիպ բնօրինակ հնագոյն պատկերներէն մէկը:
Թանգարանային ցուցահանդեսներ
Ընտրուած ցանկ՝
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով
Փատուա
Փատուա (Padova), Իտալական հին պատմական քաղաք, ուր ամենահին համալսարանը հիմնուած է. Վենետկոյ մօտ։ Ս. Ղազարու Միաբանք 1802-ին կը ծրագրեն այս քաղաքին մէջ վարժարան մը բանալ։ Այս ծրագիրը չիրագործուեցաւ թէեւ այդ ատեն, սակայն Մխիթարեանց հսկողութեն ներքեւ Պոլիս հայ աշակերներ եկան եւ քաղաքիս համալսարանէն ստացան բժշկական եւ այլ վկայականներ։ Առաջինն եղան երկու Պօղոս Շալեաննէր, Յարութիւն Քնռլեան եւայլն։
1834 Օգոստոսին կը բացուի հոս Մուրատեան վարժարանը՝ հետեւեալ ներքին կազմով Հ. Սամուէլ Սամսարեան՝ գործակալ եւ Հ. Մատթէոս Մաղաքեան՝ խոստովանահայր։ Մինչեւ 1845 հոս կը մնայ Մուրատեան վարժարանը եւ 1846-ին Փարիզ կը փոխաադրուի։ Սակայն Մխիթարեանք չեն լքած բոլորովին Բատուան։1890ական թուականներուն Վեկետկոյ Մուրատ Ռափայէլեան վարժարանի կարողագոյն շրջանաւարտները, խմբովին Բատուայի համալսարանը սկսան յաճախել։ Մինչեւ իսկ 14-ի բարձացած է անոնց թիւը. վերջերս նուազեցաւ այդ թիւը։ Հոս հաստատուած է Մուրատ-Ռափայէլեան վարժարանի նախկին երէց աշակերտներէն բժշկապետ Եդուարդ Արսլանեան, բնիկ Խարբերդցի որ ունի իր առանձին բուժարանը, մասնագէտ է քթի, կոկորդի եւ ականջի հիւանդութեանց։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Իտալիոյ քաղաքներ
Բամբիռ
Բամբիռը, հայկական ֆոլք-ռոք խումբ ։
Պատմութիւն
Բամբիռ խումբը հիմնուած է 1978-ին Գիւմրիի մէջ։ Խումբի անդամներն էին Գագիկ «Ճաք» Բարսեղեանը (վոքալ, կիթառ), Գուրգէն Յակոբճանեանը (վոքալ, սրնգափող), եւ Թաթուլ Եղիազարեանը (թաւջութակ)։ 2003-ին Բամբիռը կ’արժանանայ Ազգային Երաժշտական Մրցանակաբաշխութան կողմէ «Լաւագոյն ռոք-խումբ» մրցանակին։ 2004-ին կը ներկայացնէ «Սալաօ» ռոք-օփերան՝ ըստ Էռնեսթ Հէմինկուէյի «Ծերունին եւ ծովը» պատմուածքին։ Նոյն թուականին Բամբիռը, առաջինը հայկական ռոք խումբերէն, շարք մը համերգներով ելոյթ կ'ունենայ Իրանի մէջ։ 2007-ին Աշոտը կը լքէ խումբը, եւ թմբկահարին փոխարէն խումբին մէջ տեղ կը գրաւէ Վարդան Փարեմուզեանը։ 2010-ին խումբը կը մասնակցի Eurovoice միջազգային մրցոյթին «That's fine with us» երգով եւ կը գրաւէ երրորդ դիրքը։
Ձայնագրութիւնը կատարուած է «Նարեկացի» արուեստի միութեան սթիւտիոյին մէջ, իսկ տպագրուած է Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն մէջ։
Առաջին սերունդ
Բամբիռի կազմը (1978 - 2014 թթ)
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայկական ռոք խումբեր
Սուրբ Սարգիս Եկեղեցի (Լոնտոն)
Եկեղեցիին հասցէն է հետեւեալը՝. St. Sarkis Armenian Church Iverna Gardens, Kensington London W8 6TP, UK։
Պատմութիւն
Եկեղեցւոյ կառուցման աշխատանքները հովանաւորած է հայ գորածարար եւ բարերար Գալուստ Կիւլպէնկեան ը տեղի հայ համայնքի «հոգեւոր մխիթարութեան» եւ հաւաքի վայր ապահովելու համար։ Եկեղեցւոյ կառուցման աշխատանքները սկսած էին Փետրուար 1922-ին, իսկ վերջացած են 11 Յունուար 1923-ին, երբ ալ եկեղեցին օծուած է։ Եկեղեցւոյ մօտ գտնուող քահանայի տունը նոյնպէս կառուցուած է եկեղեցւոյ կառուցման ընթացքին։ Եկեղեցւոյ ճարտարապետերը եղած են Արթուր Դեվիսը en (Arthur J. Davis) եւ Չարլզ Մյուես ին en (Charles Mewes), որ գծած է եկեղեցւոյ գծապատկերը, հիմնուելով Հայաստան ի մէջ գտնուող 13-րդ դարու Հաղբատավանք ի զանգակատան կառուցուածքին։ Եկեղեցին ներքուստ եւ արտաքուստ կառուցուած է Փորթլենտ է բերուած քարով ։
1937 թուականին եկեղեցւոյ հիւսիսային մասին ապսիդաձեւ մկրտութեան աւազան կառուցուած է, իսկ արեւմտեան կողմէն տաճարը լայնցուած է աւելի շատ մարդ ընդունելու համար։ Աւելի ուշ, 1950 թուականին հարաւ-արեւելեան մասին մէջ խորան աւելցուած է։ Բոլոր այդ աւելացումները կատարած են Հոլոուէյ եղբայրները (Holloway Brothers) Դեվիսի եւ Մյուեսի ղեկավարութեան ներքոյ ։
Ժամանակակից իրավիճակ
Այժմ եկեղեցին դրամական աջակցութիւն կը ստանայ Կիւլպէնկեանի կողմէ հիմնադրուած՝ հիմնադրամին կողմէ ։
Եկեղեցւոյ պահպանութիւն
Եկեղեցւոյ Հոգաբարձական խորհուրդ ը.
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Լոնտոնի ճարտարապետութիւն
Անգինէ (անձնանուն)
Անգինէ, հայկական իգական անուն։ Առաջացած է հայերէն անգին՝ «գին չունեցող, շատ թանկարժէք» բառէն։ Նոր հնարուած անուն է, որ ձեւաւորուած է Եւգինէ, Վերգինէ անուններուն պէս։ Գործածուած է Կոստանդնուպոլսոյ մէջ ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայկական անձնանուններ Ստորոգութիւն:Իգական անձնանուններ
Թինոս
Թինոս (յուն․՝  Τήνος), Էգէական Ծովու ն Քիքլատես կղզեխումբին արեւելեան կողմը գտնուող լեռնային կղզի, Անտրոս կղզիին հարաւ-արեւելքը, Միքոնոս կղզիին հիւսիս-արեւմուտքը, Յունաստան։ Մայրաքաղաքն է Հորա կամ Թինոս։ Հնադարէն զարգացած մարմարարուեստը ներառնուած է Եունեսքոյի Անշօշափելի Մշակութային Ժառանգութեան Ցանկին մէջ։  Կղզին ծանօթ է նաեւ իր աղաւնետուներով։
Աշխարհագրութիւն
Թինոս կը գտնուի Անտրոս կղզիին հարաւ արեւելքը, Միքոնոս կղզիին հիւսիս-արեւմուտքը եւ Սիրոս կղզիին հիւսիս-արեւելքը։  Կէս ծովային մղոն միայն զայն Անտրոսէն կը բաժնէ, իսկ Միքոնոսէն՝ 5 մղոն եւ Սիրոսէն՝ 12։
Կղզին կը նմանի երկայնաձեւ եռանկիւնի մը։  Ամենաբարձր գագաթը Ցիքնիաս 726 մ․, կը գտնուի կղզիին արեւելքը, իսկ կեդրոնը՝  Էքսոմվուրղօ ժայռը՝ 641 մ․։  Ծովեզր 114 քմ․ է եւ կ՛ընդգրկէ կղզիին շուրջը գտնուող ժառակղզիակները։  Ունի 41 ծովափներ։
Բուսական եւ կենդանական աշխարհ
Բուսականութիւնը կը բաղկանայ թուփերէ՝ մայրի, մրտենի, փշասարդ եւ ծառիկներէ որոնք ըմպելիքի եւ խոհարարութեան յարմար են, ինչպէս օրինակ՝ քարաձանձ, լեռնային թէյ, զուիրակ, ծոթրին, «քափարի», եւայլն։ Կղզին նաեւ հարուստ է վայրի սունկերու տարբեր տեսակներով։
Անուանում
Թինոս անունը առած է իր առաջին բնակիչէն՝ Թինոս․ Փոքր Ասիոյ Քարիա շրջանէն յոնիացի գաղթականներու առաջնորդ։
Առասպել
Ըստ առասպելին, ծովու աստուած Փոսիտոնաս, կղզին կը ղրկէ արագիլներու երամ մը, որպէսզի բնակիչները փրկեն բազմաթիւ օձերէն որոնք կղզին ողողած էին։
Հնագոյն տարիներ
Թինոսի հարաւ-արեւմտեան ափերուն, Քասթրի կոչուած շրջանը եղած է առաջին բնակավայրը՝ Նոր Քարէ Դար եւ Քիքլատեան առաջին ժամանակաշրջան։ Յունապարսկական պատերազմներուն ընթացքին, մաս կը կազմէ Աթէնքի Դաշինքին։ Կղզիին պատմութիւնը Քիքլատեսի պատմութեան կը հետեւի։
Նորագոյն եւ Ժամանակակից շրջան
30 Յունուար 1823-ին կը յայտնաբերուի Աստուածամօր նկարը, որ ազգային յուզում կը պատճառէ ու կը մեկնաբանուի իբրեւ սուրբ լուր արդարացի Յունական Ապստամբութեան։ 1825-ին կը սկսի Աստուածամօր եկեղեցւոյ կառուցումը․ ճարտարապետն է Իզմիրցի յոյն Էֆսթրաթիոս Քալոնարիս։
Աստուածամօր եկեղեցին
Աստուածամօր եկեղեցին, Յունաստանի գլխաւոր ուխտավայրերէն է․ անոր տօնին՝ 15 Օգոստոս, եւ նախորդող ու յաջորդող շաբաթներուն տասնեակ հազարներով ուխտաւորներ կղզին կ՛ողողեն։
«Էլի» յածանաւի ականահարում
Բ․ Համաշխարհային պատերազմի ընթացքին, իտալական յարձակման նախօրեակին՝ 15 Օգոստոս 1940, Ս․ Աստուածածնի Տօնին առթիւ Թինոս խարիսխ նետած էր Ա․ Պալքանեան Պատերազմին եզակի ներդրում ունեցող «Էլի» յածանաւը։ Տօնին առթիւ բազմութիւնը ողողած էր Թինոսի քարափը։  Իտալական «Delfino» սուզանաւը կը մօտենայ ու կ՛ ականահարէ «Էլի»ն․ 9 հոգի կը մահանան եւ 24 ծանրօրէն կը վիրաւորուին։
«Էլի» յածանաւ ․ անունը առած է 2-16 Դեկտեմբեր 1912-ին Տարտանելի (Էլիսփոնտոս) նեղուցին տեղի ունեցած նաւային ճակատագրական կռիւին, ուր յունական նաւատորմիղը վճռական յաղթանակ տարաւ թրքական նաւուժին։
Տնտեսութիւն
Թինոս կ՛ արտադրէ կաթնեղէնի բազմաթիւ տեսակներ, խոհարարութեան եւ բժշկութեան մէջ գործածուող հոտեր (որոնք կ՛ աճին ազատ բնութեան մէջ) պտուղներ եւ բանջարեղէններու տեսակներ, ինչպէս օրինակ՝ վայրի կանկառը, որ կը մշակուի Քոմի հովիտին, արեւուն չորցած լոլիկ եւ սխտոր․ Թինոսի սխտորը հնագոյն տարիներէն համբաւ ունի։
Բնակչութիւն, վարչական բաժանում
Բնակչութեան թիւն է 8 636 որոնք կը բնակին 62 բնակավայրերու մէջ։ Մայրաքաղաքն է Հորա կամ Թինոս։  Վարչականօրէն բաժնուած է երկու քաղաքպետութիւններու՝ Էքսոմվուրղոս եւ Թինոս եւ մէկ համայնքի՝ Փանորմոս։  Գլխաւոր գիւղերն են՝ Աղափի, Սքլավոհորի, Քալոնի, Այթոֆոլիա, Քսինալա, Այիոս Րոմանոս, Քարտիանի, Քթիքատոս, Քոմի, Քրոքոս, Սթենի, Իսթերնիա, Վոլաքս, Քումարոս, Թինոս, Այիոս Ֆոքաս, Քարիա, Տիօ Հորիա, Օրմոս Այիու Իոանու, Արնատոս, Ֆթերօ Հորիօ, Այիա Վարվարա, Լաութի, Փանորմոս։
Հորա ․ յունական կղզիներու մայր գիւղին կամ քաղաքին տրուած անուն, որ կ՛ ընկերակցի տուեալ գիւղին կամ քաղաքին բուն անունին (մայրաքաղաքի իմաստ ունի)։
Թինոս ունի 41 ծովափներ․ 20 կղզիին հարաւ-արեւմտեան կողմը, 8 հարաւ-արեւելեան եւ 13 հիւսիս-արեւելեան կողմը։
Մշակոյթ
Կղզիին մէջ հին ժամանակներէն մինչեւ ժամանակակից շրջանը կը զարգանայ մարմարարուեստը։ Ծննդավայրն է Նիքոլաոս Կիզիս գեղանկարիչին։  Հնագիտական թանգարը կը բովանդակէ հնագիտական նիւթեր որ գտնուած են ու կը գտնուին պեղումներուն ընթացքին։
Տե՛ս նաեւ
Նիքոլաոս Կիզիս
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Քիքլատեսի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Խոսէ Քարերաս
Խոսէ Քարերաս (1946, Պարսելոնա) (José Carreras, ամբողջական անունը՝ Ժոզէֆ Մարիա Քարերաս-ի-Քոլ, Josep Maria Carreras i Coll,), Սպանացի օփերային երգիչ (թենոր), որ ծանօթ է Կիւզեփփէ Վերտիի Giuseppe Verdi եւ Ճիաքոմօ Փուչինիի (Giacomo Puccini) ստեղծագործութիւններու իր մեկնաբանութիւններով ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է 5 Դեկտեմբեր 1946-ին, Պարսելոնա։
Անոր երաժշտական ունակութիւնները ի յայտ եկած են վաղ մանկութենէն։ Այն ատեն ան կը գտնուէր Էնրիքօ Քարուզոյի ստեղծագործութեան ազդեցութեան տակ։ Առաջին անգամ հանրութեան առջեւ հանդէս եկած է ութ տարեկանին՝ Սպանիոյ պետական ձայնասփիւռով կատարելով La donna è mobile մեներգը (Կիւզեփփէ Վերտիի «Ռիկոլեթթօ» օփերայէն) ։ Տասնմէկ տարեկանին հանդէս եկած է պատմողի դերով Մանուէլ տը Ֆալյայի «Վարպետ Փետրոյի խեղկատականոցը» օփերային մէջ, ապա երկրորդ  դերով մը՝ Ճիաքոմօ Փուչինիի «Պոհեմ» օփերային մէջ։
Քարերաս ուսանած է Conservatorio Superior de Música del Liceo երաժշտական հաստատութեան մէջ։ Նոր տարին նշած է Լիսէին մէջ՝ կատարելով Ֆլավիոյի դերը Ուչինիի «Նորմա» օփերային մէջ, ուր գլխաւոր դերով հանդէս եկած էր Մոնսերաթ Կապալիէն։ Վերջինս կը նկատէ երիտասարդ թենորին տաղանդը եւ կ'օգնէ անոր, որ գլխաւոր դերով հանդէս գայ Գաետանօ Տոնիցեթթիի «Լուքրեցիա Պորջիա» օփերային մէջ։ Քարերաս Մոնսերաթ Կապալիէին (Montserrat Caballé) հետ կ'երգէ 1971-ին, երբ Նոր Տարին կը նշէր Լոնտոն ի բեմին վրայ՝ «Մարիա Սթիուըրթ» օփերային մէջ, իսկ աւելի ուշ անոնք միասին երգած են տասնհինգ ներկայացումներու ընթացքին։
1972-ին «Մատամ Պաթըրֆլայ» օփերային մէջ Փինքըրթընի դերերգով Նոր տարին նշած է ամերիկեան բեմի վրայ։ 1974-ին, Վիեննայ ի մէջ առաջին անգամ հանդէս եկած է Վերտիի «Ռիկոլեթթօ» օփերային մէջ։
1987-ին, երբ կը գտնուէր փառքի գագաթնակէտին, արեան քաղցկեղով կը տառապի։ Մէկ տարի ետք, ան կը հիմնէ José Carreras International Leukaemia Foundation հիմնադրամը ։ Տարեկան շուրջ իր 60 համերգներէն գոյացած եկամուտը ան կը փոխանցէ այդ հիմնադրամին։
1990-ին, Հռոմի մէջ, «Երեք թենորներ»ը համերգ մը կը ներկայացնեն, որ նուիրուած էր ոտնագնդակի աշխարհի առաջնութեան մեկնարկին։ Այդ համերգը, որ սկիզբը կազմակերպուած էր իբրեւ Քարերասի հիմնադրամին օգնելու միջոց, կը դառնայ Քարերասի եւ անոր գործընկերներուն՝ Լուչիանօ Փաւարոթթիի եւ Պլասիթօ Տոմինկո յի (Blasito Domingo) մշտական հանդիպման առիթ։
1992-ին Քարերաս հանդէս կու գայ իր հայրենիքին՝ Պարսելոնայի մէջ կայացած Ողիմպիական խաղերու բացման եւ փակման արարողութեան։ 1990-ականներու սկիզբը մասնակցած է «Գարմէն» եւ «Սամսոն եւ Տալիլա» ներկայացումներուն։ Այնուհետեւ ան ամբողջութեամբ կը կեդրոնանայ մենահամերգային գործունէութեան վրայ։ Օփերաներուն մէջ զինք կարելի էր տեսնել տարեկան մէկ-երկու անգամէն ոչ աւելի, եւ ամէն անգամ այդ ելոյթները համաշխարհային իրադարձութիւններ կը դառնային։ Վերջին դերերգը երգիչը կատարած է 1998-ին Ուոլֆ-Ֆեռարիի «Սլայ» օփերային մէջ, 1999-ին նոյն դերերգը կատարած է ԱՄՆ-ի՝ Ուաշինկթըն ի օփերային մէջ կայացած այդ ստեղծագործութեան ամերիկեան առաջին ցուցադրման ընթացքին ։
2009-ին ան կը յայտարարէ, թէ պիտի դադրի օփերային համերգներ ներկայացնելէ ։
16 Մարտ 2014-ին ան ելոյթ կ'ունենայ Սոչիի փարալեմփիք խաղերու փակման արարողութեան՝ Տիանա Գուրցկայայի հետ կատարելով խաղերու օրհներգը։
Քարերաս աշխարհի կարգ մը համալսարաններու պատուաւոր դոկտոր է եւ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի բարի կամեցողութեան դեսպան։
Ի պատիւ Քարերասի, Սպանիոյ մէջ երաժշտանոց մը, քանի մը երաժշտական դպրոցներ եւ համերգասրահ մը անուանած են ։
Անձնական կեանք եւ բնաւորութիւն
1992-ին ան կը բաժնուի իր առաջին կնոջմէն՝ Մերսետես Պերեսէն, որու հետ ամուսնացած էր 1971-ին եւ որմէ ունէր երկու երեխայ. որդին՝ Ալպերթը (1972), եւ դուստրը՝ Ժուլիան (1977) ։
Քարերաս կ'ապրի Պարսելոնայէն մէկ ժամ հեռաւորութեան վրայ գտնուող ծովափնեայ համեստ առանձնատան մը մէջ ։
Զինք լաւ ճանչցող ընկերները զինք կը բնութագրեն իբրեւ խիստ հակասական կերպար մը։ Կ'ըսուի, թէ իր մէջ զարմանալիօրէն կը համադրուին ինքնամփոփ եւ անզուսպ խառնուածքն ու կենսասիրութիւնը։
Պարգեւներ
Ներառուած է Gramophone ամսագիրի Փառքի սրահին մէջ ։
Ժանէթ Գարամանուկեան
Ժանէթ Գարամանուկեան, յայտնի Ժանէթ Քասունի անունով, ծնած է Պէյրութ, Լիբանան: Նախնական եւ երկրորդական ուսումը ստացած է տեղւոյն Հայ Աւետարանական Գոլէճին մէջ։ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանին մէջ հետեւած է մանկավարժութեան ճիւղին եւ ստացած՝ Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսը, 1957-ին։
Ուսուցչական ասպարէզ մտած է 1958-ին, ու դասաւանդած՝ անգլերէն, հայերէն եւ հայոց պատմութիւն, Հայ Աւետարանական Գոլէճին մէջ, Պէյրութ։
Դպրոցական գրասեղաններու վրայ սկսած է գրել եւ մասնակցիլ Հայ Աւետարանական Գոլէճի գրական ակումբին «Սիփան» թերթին։ Ապա պատմուածքներ տուած է «Գրական Կայծեր»-ուն, «Շիրակ»-ին, եւ «Երիտասարդ Հայուհի»-ին։ Այս վերջինին խմբագրական կազմին մասնակցած է 1963-1968 տարիներու ընթացքին։
1963-1988, «Պատանեկան Արձագանգ» ամսաթերթին խմբագրական մարմնին մաս կազմած ու գրած է մանկական պատմուածքներ եւ խմբագրականներ։
Ներկայիս Քալիֆորնիոյ մէջ կը շարունակէ ուսուցչութիւնը Մերտինեան Հայ Աւետարանական Վարժարանի եւ Ամերիկահայ Միջազգային Գոլէճի մէջ, նոյն ատեն մաս կազմելով «Նոր Կեանք» շաբաթաթերթի խմբագրութեան։
Մրցանակներ
Թէքէեան Մշակութային Միութեան կազմակերպած գեղարուեստական մրցանքներուն, 1958-ին, ստացած է Բ. մրցանակը. իսկ 1965-ին յիշատակութեան արժանացած է Եղեռնի 50 ամեակին նուիրուած պատմուածքներուն համար։
Ժ. Քասունիի « Գաւաթ մը Գարեջուր» պատմուածքը 1991-ին արժանացած է Aliied Arts-ի Գրական բաժնի Ա. մրցանակին։
Ժանէթ Գարամանուկեան-Քասունիի Հրատարակութիւնները
Ժանէթ Գարամանուկեան-Քասունի որպէս ծածկանուն կը գործածէ Հուրի :
Հեղինակն է «Պէյրութի Երախաներ» մանկական պատմուածքներու հատորին, հրատարակուած Երեւանի մէջ, եւ «Աբարի Աղաւնիներ»՝ դարձեալ մանկական պատմուածքներու հատորին, Պէյրութի մէջ, 1990-ին։
«Ուրիշ գիծ ունիմ» Հրատարակուած՝ Պէյրութ, 2006 թ.
Հինգ ճուտիկները (Հեքիաթ) Հրատարակուած՝ Լոս Անճելըս, 2002 թ.
Գիշերային Ժամերգութիւն
Գիշերային ժամերգութիւն Ժամերգութիւնները ամբողջ օրուան ընթացքին կատարուող այն եկեղեցական արարողութիւններն են, որոնք կը պարունակեն աղօթքներ, քարոզներ, մաղթանքներ, շարականներ եւ սաղմոսներ: Հայաստանեայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին ունի եօթը ժամերգութիւններ:
Եօթը Ժամերգութիւններ
Ամէն օր եօթը ժամերգութիւն կը կատարուի ըստ Դաւիթ Մարգարէի այն խօսքին, որ կ'ըսէ. "Օրը եօթն անգամ կ'օրհներգեմ քեզ, արդար դատաստաններուդ համար (Սղ 119.164):"Իւրաքանչիւր ժամերգութիւն նուիրուած է Երրորդութեան երեք դէմքերէն մէկուն: Անոնցմէ ամէն մէկը ունին նմանութիւններ  եւ տարբերութիւններ: Ընդհանրապէս ժամերգութիւններուն կառոյցը իրարու նման են: Այսինքն, Իւրաքանչիւր ժամերգութիւն կը սկսի Տէրունական աղօթքով (Մտ 6.9-13): Որուն կը յաջորդէ սաղմոս, քարոզ, աղօթք, մաղթանք, շարական եւ կ'աւարտին դարձեալ Տէրունական աղօթքով:
Գիշերային Ժամերգութիւն
Գիշերային ժամերգութիւնը կը կատարուէր Դ. Դարէն: Գիշերային ժամերգութիւնը կը կատարուէր կէս գիշերին կամ առաւօտ շատ կանուխ՝ արեւը տակաւին չծագած: Ժամերգութիւնը գիշերը կատարելու գաղափարը առնուած է Դաւիթ մարգարէէն, երբ մարգարէն կ'ըսէ. "Գիշերուան կէսին կ'ելլեմ՝ շնորհակալութիւն յայտնելու քեզի, արդար դատաստաններուդ համար (Սղ 119.62):"Այսօր պայմաններու բերումով կը կատարուի առաւօտ՝ արեւածագէն ետք:
Գիշերային ժամերգութիւնը կը կատարուի ի դէմս Հօր Աստուծոյ: Նախամարդուն պատուիրանազանցութեան փոխարէն՝ մարդը, առաւօտուն վաղ ժամերուն Աստուծոյ դիմաց կը կանգնի իր մեղքերուն թողութիւն ստանալու համար: Ժամերգութիւնը կը սկսի «Տէր Եթէ զշրթունս իմ բանաս բերան իմ երգեսցէ զօրհնութիւնս քո» սաղմոսով (Սղ 51.15): Սաղմոսին կը յաջորդէ Սուրբ Երրորդութեան ուղղուած փառաբանանքը՝ «Օրհնեալ համագոյ...»: Փառաբանանքին կը յաջորդեն չորս սաղմոսներէ բաղկացած «Տէր զի բազում» սաղմոսը: Յիշեալ սաղմոսը կը բաղկանայ չորս սաղմոսներէ: Առաջինը՝ Սաղմոս 3.1-18, երկրորդը՝ 87.1-19, երրորդը՝ 102.1-22, իսկ չորրորդը՝ 142.1-12, որոնք ամբողջութեամբ կը կազմեն 64 համարներ: Սաղմոսի ընթացքին հաւատացեալները կը դիմեն Հօր Աստուծոյ, որ իրենց թշնամիներուն դիմաց, զիրենք՝ տկար բնութիւն ունեցողներուն օգնական ըլլայ: Ապա իրենց նեղութիւնները «կը պատմեն» Հօր Աստուծոյ, որմէ ետք Աստուծոյ սկզբնական խնամքը յիշելով դրախտին մէջ, իրենզ անձերը կը քաջալերեն:
Սաղմոսին կը յաջորդեն «Զարթուցեալքս» կոչուած մեծ քարոզը եւ «Զքէն գոհանամք» աղօթքը, որոնք կը պատկանին Սուրբ Յովհաննէս Մանդակունի հայրապետին: Քարոզի ընթացքին հաւատացեալները կը խնդրեն Աստուծմէ, որ խաղաղութեամբ անցընեն գիշերուան երկրորդ կէսը: Առաւել, քարոզը կը պատուիրէ պահել պատուիրանները, որպէսզի մարդ կարենայ ժառանգել այն պատրաստուած վայրը, ուրկէ արտաքսուեցան Ադամն ու Եւան:
Եկեղեցական Մեծ Աղօթքներու Բաժանում
Եկեղեցական մեծ աղօթքները բաժնուած կ'ըլլան երկու մասերու, որոնք իրարու կը միանան «Խաղաղութիւն ամենեցուն Աստուծոյ երկիրպագեսցուք» բառերով: «Զքէն գոհանամք» աղօթքին իմաստը կը համապատասխանէ նախորդ քարոզին՝ «Զարթուցեալքս»ին իմաստին: Աղօթքը շնորհակալական խօսք է առ Աստուած, որ գիշերը հանգիստ անցած է եւ կ'աղօթեն, որ Աստուծոյ Սուրբ Աջն ու հովանին անպակաս ըլլայ իրենց վրայէն ամբողջ օրուան ընթացքին, արժանանալու համար երկինքի արքայութեան: Մանդակունի Հայրապետին այս նշանաւոր քարոզն ու աղօթքը մնայուն ներկայութիւն եղած են գիշերային ժամերգութեան մէջ:
Իւրաքանչիւր օրհնութիւն ունի իր ձայնը (Աձ, Ակ, Բձ, Բկ, Գձ, Գկ, Դձ, Դկ) եւ իւրաքանչիւր օրուան ձայնին համեմատ կ'երգուի օրուան շարականը:
Օրհնութիւններուն կը յաջորդէ «Մաղթանք»ը: Անիկա կարճ աղօթք մըն է, որ կ'արտասանուի աւագ հոգեւորականին կողմէ: «Մաղթանք»ները կը բաժնուին երեք մասերու.
«Մաղթանք»ները կ'ըսուին ի դէմ Որդի Աստուծոյ, բացի Հոգեգալստեան մաղթանքէն, որ ուղղուած է Հոգի Աստուծոյ:
Արշակ Գ.
Արշակ Գ., Հայոց թագաւոր 378–էն։ Պապի որդին եւ յաջորդը։
Գիշերային Ժամերգութիւն
Եկեղեցական Մեծ Աղօթքներու Բաժանում
Մաղթանքին կը յաջորդեն չորս մեծ քարոզները, որոնք կը պատկանին Ս. Սահակ Պարթեւ հայրապետին: Քարոզները բաժնուած են չորս մասերու եւ իւրաքանչիւրը կ'ըսուի ըստ օրուան յարմարող ձայնին: Այսպէս.
Արշակ Գ.
Կառավարումը
Մանուէլ Մամիկոնեան սպարապետը, գահընկէց ընելով Վարազդատ թագաւորը, Հայոց գահին բարձրացրած է մանկահասակ Արշակին՝ դառնալով անոր նախնակալը: Արշակի կրտսեր եղբայր Վաղարշակը դարձած է թագաւորի աթոռակիցը: Սակայն Արշակի թագաւորութիւնը եղած է անուանական, երկիրը կառավարած է Մանուէլ Մամիկոնեանը: Պարսից Շապուհ II արքան սիրաշահած է Արշակին եւ հայ նախարարներուն՝ կամենալով իր կողմը գրաւած անոնց, կանխած Հայաստանի եւ Հռոմի մերձեցումը: Ան Հայաստան ուղարկած է զօրաբանակ, որուն հրամանատարը տիրացած է երկրի իշխանութեան, հայ նախարարներուն ստիպած հարկ վճառել Պարսից արքունիքին: Մանուէլ Մամիկոնեանը, չհանդուրժելով այս արարքը, պարսկական զօրաբանակը դուրս վտարած է երկրէն: Այնուհետեւ առժամանակ Հայաստանի մէջ տիրած է համեմատաբար խաղաղ իրավիճակ: Սակայն 384-էն ետք Պարսկաստանի ու Հռոմի միջեւ բանակցութիւններ սկսան Հայաստանի բաժանման շուրջ: Փաւստոս Բիւզանդի վկայութեամբ, Մանուէլ Մամիկոնեանը 384–ին՝ վախճանելէ առաջ, յատուկ գրութեամբ Հայաստանը եւ Արշակ թագաւորին «յանձնած է» Հռոմի կայսրին: 385–ին Արշակը ստիպուած հեռացած է հռոմէական Հայաստան՝ ապաստանելով Եկեղեաց գաւառի մէջ։ Անկէ ետք Շապուհ III Հայոց գահը յանձնած է Խոսրով Դ. Արշակունուն: 387–էն ետք, երբ անդամատուած է Հայաստանը, հռոմէական մասին մէջ խաղաղութեամբ, բայց կայսրութենէն կախեալ թագաւորած է Արշակը, որուն մահէն ետք կայսրութիւնը այլեւս թագաւոր չէ կարգած իր տիրապետութեան ներքեւ գտնուող Հայաստանի մէջ:
Գիշերային Ժամերգութիւն
Եկեղեցական Մեծ Աղօթքներու Բաժանում
Իւրաքանչիւր սաղմոս կը սկսի «Եւ եւս խաղաղութեան զտէր աղաչեսցուք բառերով»: Իւրաքանչիւր քարոզ ունի իրեն յաջորդող յատուկ աղօթք մը: Այս քարոզներուն եւ աղօթքներուն ընդմէջէն կը խնդրուի Հօր Աստուծմէ, որ հաւատացեալները պահէ երեւելի եւ աներեւոյթ փորձանքներէն, ինչպէս նաեւ՝ աշխարհի խաղաղութիւն:
Քարոզին եւ աղօթքին կը յաջորդեն «թագաւոր յաւիտեան»ը կամ» «Ալէլուք» շարականը: Անոնք կ'երգուին ըստ օրուան տօնին: «Թագաւոր յաւիտեան» շարականը կը բաժնուի երկու խումբերու՝ պահոց եւ մարտիրոսաց: Մարտիրոսաց օրերուն շարականին ընդմէջէն կը յիշատակուի օրուան սուրբին անունը անոր բարեխօսութիւնը խնդրելու համար: Իսկ Տէրունական տօներուն կ'երգուի «Ալէլուք»ը: Անոնք ուրախութեան, գոհունակութեան եւ փառաբանութեան արտայայտութիւններ են: «Ալէլուք» բառը յառաջ եկած է եբրայերէն բառէ մը, որ կը նշանակէ օրհնեցէք Տէրը:
«Թագաւոր յաւիտեան» կամ «Ալէլուք» շարականներէն ետք, դարձեալ Տէրունական աղօթքով կ'աւարտի Գիշերային ժամերգութիւնը:
1808 թուական
1808 թուական, նահանջ տարի, 19րդ դարու ութերորդ տարին
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1808 մահեր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1808
Լեւոն Մեսրոպ
Լեւոն Մեսրոպ (Մեսրոպեան, ), հայ գրող, բանասէր եւ հասարակական-մշակութային գործիչ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ գրականութիւն Ստորոգութիւն:Հայ բանասէրներ Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ Ստորոգութիւն:Հայ մշակութային գործիչներ
Can’t Remember to Forget You
«Can't Remember to Forget You», քոլոմպիա ցի երգչուհի Շաքիրա յի առաջին երգը «Shakira» ալպոմէն, ձայնագրուած պարպատոսեան երգչուհի Ռիհաննայի մասնակցութեամբ։
Թողարկում
6 Յունուար 2014-ին յայտնի դարձաւ, որ երգը կը կոչուի «Can't Remember to Forget You» եւ Ռիհաննան յայտնեց, որ երգին մէջ ունի իր մասնակցութիւնը ։ Ան նաեւ նշեց, որ երգը պէտք է հրապարակուի 13 Յունուար 2014-ին, որովհետեւ սկիզբը որոշուած էր մէկ օր առաջ հրապարակել։ Յաջորդ օրը Շաքիրան իր էջին վրայ յայտարարեց հրապարակման ամսաթիւը եւ երգին պատկերը ։
Տեսահոլովակ
«Can't Remember to Forget You» երգի տեսահոլովակը նկարահանուած է ամերիկացի բեմադրիչ Ժոզէֆ Կանի կողմէն ։ 8 Դեկտեմբեր 2013-ին Շաքիրան Թուիթըրի մէջ գրած է, որ աւարտած են նկարահանումները։ Տեսահոլովակին ցուցադրումը եղած է 30 Յունուար 2013-ին։
Սառնաղբիւր (Շիրակի մարզ)
Սառնաղբիւր (Շիրակի մարզ), գիւղ Հայաստանի Շիրակի մարզի հարաւ-արեւելեան կողմը, մարզի կեդրոնէն 34 քմ. հարաւ:
Հին ժամանակ կոչուած է՝ Ուռենուտ, Սոգեուտլի։ Սառնաղբիւր վերակոչուած է 1940 թուականին:
Գիւղը ունի արհեստական ջրամբար, որ կ'ոռոգէ Անիի տարածքի 1000 հեկտար հողատարածութիւնը:
Պատմութիւն
Գիւղին մէջ գոյութիւն ունի հնավայր: Կալաչի կամ Ղալաչի կոչուող բլուրին վրայ կան բազմաթիւ վկայութիւններ, որոնք կը փաստեն հնավայրի գոյութիւնը, սակայն առ այժմ այն ոչ մէկ հնագիտական ուսումնասիրութիւններու չէ ենթարկուած։ Գիւղի անուանացանկին մէջ կը նշմարուի նաեւ Գիոդիկենտի եւ Սիոգութլի կամ Սոգթլու անունները, որոնք տրուած են թուրքերուն կողմէ 1918 թուականի մայիսեան հերոսամարտերու ժամանակ: Գիւղը բաւականին լուրջ դիմադրութիւն ցոյց տուած է թուրքական ջարդարարներուն մայիսի 18–23 կամ 24 1918 ժամանակաշրջանին: Այս դէպքերուն վերաբերեալ կան բազմաթիւ վկայութիւններ։ Գիւղը բաւականին մեծ տարածք ունի։
Բնակչութիւն
Նախնիները 1828-1829 թուականին գաղթած են Ալաշկերտէն, Կարսէն, Բասենէն եւ Մուշէն։
Օգտակար հանածոներ
Սառնաղբիւրի մէջ կը գտնուի նաեւ քարահանք, ուր գոյութիւն ունին վարդագոյն տուֆ եւ աւազի հանք «Բողթլու» անունով։ Գիւղի տարածքին մէջ կան տուֆի եւպեմզայի հարուստ պաշարներ։
Կրթութիւն
Գիւղը ունի մէկ դպրոց, ուր կը գործեն նաեւ արտադասարանային խմբակներ, բանավէճի ակումբ եւ տեղի կ'ունենան առողջ ապրելակերպի սեմինարներ։
2016 թուականին, գիւղին մէջ Հայաստանի մանուկներ բարեգործական հիմնադրամի նիւթական օժանդակութեամբ տեղադրուած է մարզահրապարակ։
Աղբիւրներ
Սառնաղբիւրի մէջ կը գտնուին շարք մը սառնորակ աղբիւրներ։ Անոնցմէ յիշարժան էն «Կաթնով աղբիւր», «Թմոյի աղբիւր», «Ձորի Աղբիւր», «Կանալ», «Պռտի աղբիւր» եւ այլ աղբիւրներ։
Պատմամշակութային կառոյցներ
Գիւղը ունի շարք մը պատմական կոթողներ, որոնք կը վկայեն, որ գիւղի տարածքին մէջ հին ժամանակ մարդիկ բնակութիւն հաստատած են:
Գիւղի կեդրոնը կը գտնուի Սուրբ Թադէոս (1883), Սուրբ Յակոբ (V-VI դարեր) եւ Սուրբ Կարապետ (1205) եկեղեցիները։ Գիւղին մօտ կը գտնուին V-XIII դարերու Հոգեվանքը, Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ ուխտատեղին, իսկ 6 քմ. արեւելք՝ Սուրբ Ղազար եկեղեցին (V-VI դարեր), «Գնդաքար» (Ն.Ք. առաջին հազարամեակ) եւ «Բերդիկ» (Ն.Ք. 2-րդ հազարամեակ) ամրոցները։ 1883 թուականին կառուցուած է Թադէոս Առաքեալ եկեղեցին, որ մինչեւ օրս կը գործէ
Եորղոս Սեֆերիս
Եորղոս Սեֆերիս ( Γιώργος Σεφέρης, աւազանի անունով՝ Եորղոս Սեֆերեատիս, 13 Մարտ,  Յուլեան տոմարով՝ 29 Փետրուար 1900, Վուրլա, Իզմիր  - 20 Սեպտեմբեր 1971, Աթէնք)․ Նոպել Գրականութեան Մրցանակի դափնեկիր յոյն բանաստեղծ եւ դիւանագէտ։
Առաջին տարիները
Եորղոս Սեֆերիս ծնած է 13 Մարտ 1900, Վուրլա Βουρλά (թրք․՝ Urla, Իզմիրի նահանգ)։  Սթելիոս եւ Տեսփօ Սեֆերեատիսներուն անդրանիկ զաւակն է։  1902-ին կը ծնի քոյրը՝ Իոաննա (գրագիտուհի, 1930-ին կ՛ամուսնանայ Քոստանտինոս Ցացոսին՝ Յունաստանի Հանրապետութեան նախագահ (1975-1980)) եւ 1905-ին՝ եղբայրը Ակելոս։
Կուտինա
Կուտինա (այժմ՝ Քէօթահիա), քաղաք Արեւմտեան Թուրքիոյ մէջ։
Եորղոս Սեֆերիս
Առաջին տարիները
1906-ին կը յաճախէ Իզմիրի «Արոնի» ճեմարանը ''Λύκειο Χ. Αρώνη։  1914-ին, Ա․ Համաշխարհային պատերազմի ծագման՝ ամրան, ընտանեօք Յունաստան կը տեղափոխուին։  Աթէնք հաստատուած, Եորղոս կը շարունակէ ուսումը Աթէնքի Նորարար Դասական Միջնակարգ-Երկրորդական Πρότυπο Κλασσικό Γυμνάσιο Αθηνών'' վարժարանը։  1917-ին կ'աւարտէ ու կ'արձանագրուի Աթէնքի համալսարանի Իրաւաբանական դպրոցը։  14 Յուլիս 1918-ին մօրը, քրոջ եւ եղբայրներուն հետ Փարիզ կը հաստատուի, ուր հայրը իբրեւ իրաւաբան կ'աշխատէր։  Հոկտեմբեր 1921-ին կ'աւարտէ Փարիզի համալսարանի Իրաւաբանական ճիւղը։  Միաժամանակ գրականութեամբ կը զբաղի․ թարգմանութիւններ, սերտողութիւն ֆրանսացի դասական գրագէտներու գործերուն եւ բանաստեղծութիւններու երկասիրութիւններ։
Կուտինա
խեցեգործութիւն
Յայտնի է խեցեգործութեամբ, յատկապէս հախճապակիէ կերտուածքներու արտադրութեամբ։ Կուտինայի 34 արհեստագործական թաղամասերու զգալի մէկ մասին մէջ աշխատած են հայերը եւ յոյները։
Եորղոս Սեֆերիս
Առաջին տարիները
Օգոստոս 1924-ին Լոնտոն կ'երթայ անգլերէնը կատարելագործելու համար։  Փետրուար 1925-ին Աթէնք կը վերադառնայ եւ 1927-ին Արտաքին Գործոց Նախարարութեան դիւանագիտական կազմին մէջ կ'ընդունուի եւ դեսպանի տեղակալ կը նշանակուի։
Կուտինա
խեցեգործութիւն
Կուտինայի խեցեգործութեան մէջ առաջնահերթ էր տեքորաթիւ սալիկներու պատրաստութիւնը, որոնք կիրարկուած են հայկական եւ յունական եկեղեցիներէն ներս, եւ օսմանեան մզկիթները յարդարելու համար։ Նշանաւոր են Երուսաղէմի Սբ. Յակոբեանց վանքի Յարութեան տաճարի (1719 թուական), Կեսարիոյ Սբ. Կարապետ վանքի Սբ. Հրեշտակապետ եկեղեցիի (1797 թուական), Սբ. Կարապետի գերեզմանի մատուռի (1757 թուական), Կոստանդնուպոլսոյ շարք մը եկեղեցիներու ներքնամասը գարդարող՝ կուտինահայերու պատրաստած յախճապակիները։ Իշխողը կապոյտ եւ սպիտակ երկրաչափական զարդանախշն է։
Եորղոս Սեֆերիս
Սեֆերիս բանաստեղծը եւ դիւանագէտը
Յուլիս 1928-ին կը հրապարակէ Փօլ Վալերիի «La soirée avec M. Teste» գործին թարգմանութիւնը՝ «Իրիկուն մը պր․ Թեսթին հետ»  Μια βραδιά με τον Κύριο Τεστ։   1931-ին կը հրատարակուի «Անկիւնադարձը» Στροφή երկը եւ նոյն տարին կը նշանակուի Լոնտոնի մօտ Յունաստանի դեսպանատան փոխ-հիւպատոս ու ապա Տնօրէնը՝ Լոնտոնի մօտ Յունաստանի Հիւպատոսարանին, մինչեւ 1934։
Կուտինա
խեցեգործական կարեւոր արտադրանք
Կուտինայի խեցեգործական կարեւոր արտադրանքը կենցաղային իրերն էին, որոնք դուրս կու գային համաշխարհային շուկայ, սափորներ, ամաններ, պնակներ, որոնք աչքի կ'ընկնէին նրբագեղ ուրուագիծով, բուսական եւ երկրաչափական զարդանախշով, կանաչի, կապույտի, դեղինի եւ սպիտակի մաքուր համադրութիւններով։ Կուտինայի մէջ արտադրուած բազմաթիւ իրեր կը պահուին աշխարհի մեծագոյն թանգարաններուն մէջ (Լոնտոն, Լենինկրատ, Փարիզ, ՊրիւքսԷլ, Ստամպուլ, Վենետիկ, Երուսաղէմ), որոնցմէ քանի մը հատը պահպանած են «Այվազ», «Աբրահամ» եւ այլ վարպետներու անուններով։
նոր կեդրոն
Քաղաքական աննպաստ հանգամանքներու պատճառով XIV դարուն՝ անեցիներուն, XV դարուն նաեւ Գողթն գաւառի Ցղնա գիւղի բնակչութեանը տեղահանած, տարած են Թուրքիոյ Կուտինա (Քէօթահիա) քաղաք, որը ժամանակի ընթացքին դարձեր է խեցեգործական նոր կեդրոն։ Կուտինայի խեցեգործական արտադրանքն ունեցած է զուտ հայկական նկարագիր։ Հայերու խեցեղէն արտադրանքը զարդարած է եկեղեցիներ, մզկիթներ։ Ռուբէն Շահվերդեան. «Ծովինարը Սանասարի եւ Բաղդասարի հետ» (տեգորատիւ քանդակ, 1969 թ.), պալատներ, արտահանուել է Եւրոպա։
Եորղոս Սեֆերիս
Սեֆերիս բանաստեղծը եւ դիւանագէտը
1934-ին, Եորղոս Սեֆերիս Յունաստան կը վերադառնայ եւ կը գործակցի «Նոր Գիրեր» Νέα Γράμματα գրական պարբերաթերթին հետ. կը վերահրատարակուի «Ջրաւազանը»։ 1936-1937 Քորիցայի (հարաւային Ալպանիա) մէջ Յունաստանի հիւպատոսին պաշտօնը կը վարէ։
Կուտինա
Կոմիտաս
Կուտինայի մէջ ծնած էր Կոմիտաս վարդապետը։
Եորղոս Սեֆերիս
Սեֆերիս բանաստեղծը եւ դիւանագէտը
13 Փետրուար 1937-ին «Նոր Գիրեր» գրական պարբերաթերթին մէջ կը հրատարակուի իր գրութիւնը աշխարհաբար յունարէն լեզուին մասին։
Կուտինա
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ քաղաքներ
Եորղոս Սեֆերիս
Սեֆերիս բանաստեղծը եւ դիւանագէտը
Բ․ Համաշխարհային պատերազմի սեմին, անոր ընթացքին ու աւարտին, դիւանագիատական ասպարէզին զուգահեռ, կը շարունակէ բանաստեղծութիւններ ստեղծագործել։
Սուրբ Սարգիս Մայր Տաճար
Սուրբ Սարգիս մայր տաճար, հայկական տաճար Իրանի Թեհրան քաղաքին մէջ։
Եորղոս Սեֆերիս
Ափրիկէ եւ Միջին Արեւելք
10 Ապրիլ 1941-ին կ'ամուսնանայ Մարիա Զանուին եւ 22 Ապրիլին զոյգը կը հետեւի յունական կառավարութեան առժամեայ «ինքնաքսորման»՝ Խանիա (Կրետէ), Աղեքսանտրիա (Եգիպտոս), Ճոհանեսպուրկ եւ Փրեթորիա (հարաւային Ափրիկէ․ կ'ընկերակցի Ֆրիտերիքի թագուհիին եւ գահաժառանգներուն), Գահիրէ, Երուսաղեմ, ապա կրկին Աղեքսանտրիա ու Գահիրէ՝ մինչեւ Օգոստոս 1944-ին։  1942-ին, Գահիրէ, կը նշանակուի Միջին Արեւելքի Լրատւութեան Ընդհանուր Տնօրէն։  10 Մարտ 1943-ին Աղեքսանտրիոյ Ռիալթօ սրահին մէջ կը դասախօսէ յոյն բանաստեղծ արձակագիր, թատերագիր, պատմաբան եւ գրականութեան քննադատ Քոսթիս Փալամասին (Κωστής Παλαμάς 1859-1943) մասին։   Յունիս 1944-ին «Արեւելեան հարցերու քարտուղար» կը նշանակուի։
Սուրբ Սարգիս Մայր Տաճար
Պատմութիւն
Տաճարի կառուցումը սկսած է 1964 թ-ին եւ աւարտած 1970 թ-ին։ Կառուցուած է Սարգսեան եղբայրներու կողմէն ի յիշատակ աոնց ծնողներու։
Եորղոս Սեֆերիս
1944 – 1963
Սեպտեմբեր 1944-ին յունական կառավարութեան հետ Նափոլիի ճամբով Աթէնք կը վերադառնայ։ 1946-ին կը նշանակուի Յունաստանի Ազգային Թատրոնի եւ Ազգային Ձայնասփիւռի վարչական խորհուրդներու անդամ։
1947-ին կը նշանակուի Անգարայի մօտ Յունաստանի Դեսպանութեան Խորհրդատու։
Սուրբ Սարգիս Մայր Տաճար
Պատմութիւն
2006 թ-ին տաճարը վերանորոգուած է։
Եորղոս Սեֆերիս
1944 – 1963
1950-ի ամրան, «Իքարոս» հրատարակչատունը կը հրատարակէ Սեֆերիսին բանաստեղծութիւններուն հաւաքածոն։
Ապրիլ 1951-ին Լոնտոնի մօտ Յունաստանի Դեսպանութեան Խորհրդատու կը նշանակուի։  Օգոստոս 1952-1956 կը նշանակուի Պէյրութի մօտ Յունաստանի դեսպանատան Լիազօր Դեսպան։  Իսկ Յունիս 1956-ին Յունաստանի Արտաքին Գործոց Նախարարութեան մէջ կը ստանցնէ «Կիպրոս» բաժնի տնօրէնութեան պաշտօնը։
Սուրբ Սարգիս Մայր Տաճար
Պատմութիւն
Ստորոգութիւն:Տաճարներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Իրանի հայկական տաճարներ
Ախալցխա
Ախալցխա (ახალციხე, թարգմանաբար՝ «նոր ամրոց», հին անունները՝ "ლომსია" - "Լամսիա" եւ "Խիսկա"), քաղաք Վրաստանի հարաւին, Ախալցխայի շրջանի շրջկեդրոն, Սամցխէ-Ջավախք նահանգի վարչական կեդրոն։
Եորղոս Սեֆերիս
1944 – 1963
15 Յունիս 1957-ին կը նշանակուի Մեծն Բրիտանիոյ Յունաստանի Դեսպան։  Անգլիական դիւանագիտական շրջանակները վերապահ դիրք կը ցուցնեն։   1960-ի աշնան, Լոնտոն Միքիս Թէոտորաքիսին կը հանդիպի եւ վերջինս Սեֆերիսին չորս բանաստեղծութիւններուն նուագակցութիւնը կը կատարէ, տալով անոնց «Էփիֆանիա» Επιφάνεια խորագիրը։
Մեսրոպեան Վարժարան (Լիբանան)
Մեսրոպեան Վարժարանին կից կը գործէ Արուեստից Վարժարանը, հիմնադրուեցաւ հայր Եղիա Եղիայեանի կողմէ, 1983-ին։ Ան վերակազմաւորուեցաւ եւ արդիականացաւ 1993-ին։
Եորղոս Սեֆերիս
1944 – 1963
9 Յունիս 1960-ին Քեմպրիճ Համալսարանի Բանասիրութեան Բաժինը զայն «Պատուոյ Վարդապետ» կը կոչէ։ 1925-էն սկսած «Օրեր» Μέρες օրագիրներուն շարքը կ'աւարտի Երեքշաբթի 27 Դեկտեմբեր 1960 «Զ Օրեր» (Μέρες Ζ) խորագրին տակ։ Նոյն տարին կը գրէ Անտրէաս Քալվոսին մասին՝ «Փորձեր, բ․ հատոր» Δοκιμές։
Ախալցխա
Բնակչութիւնը՝ ։ 1993 թուականի դրութեամբ, Ախալցխայի հայերը կը կազմէին բնակչութեան 62,8%-ը, 2005 թ. ին՝ 45%-ը։ 62,8%-ը, 2005 թ.՝ 45%-ը ։ Ըստ 2002 թուականին պաշտօնական մարդահամարի տուեալներուն, Ախալցխայի շրջանին մէջ կը բնակէին 46,134 մարդ, որոնցմէ 16,879-ը (36,6%)՝ հայեր էին ։
Մեսրոպեան Վարժարան (Լիբանան)
1939 թուականէն հաշուած, Մեսրոպեանը ունեցած է աւելի քան 10,000 աւարտական։ Մեսրոպեան վարժարանը 2001-2014 տարիներուն հրատարակած է Մեսրոպեան Լրաբեր աշակերտական ամսագիրը։ 2014-ին սկսաւ գործել Մեսրոպեան Լրաբեր աշակերտական պլոկը, ուր կը ներկայացուին աշակերտներու գրական-գեղարուեստական եւ ուսումնասիրական գործերը։
Եորղոս Սեֆերիս
1944 – 1963
20 Օգոստոս 1962-ին Լոնտոնէն կը մեկնի եւ Արտաքին Գործոց Նախարարութեան «տրամադրութեան տակ» կը մնայ։
Ախալցխա
Ախալցխան հիմնադրուած է ԺԲ դարի առաջին կէսին, Փոցխով գետի վրայ, որ Կուր գետի վտակներէն է։ Քաղաքով կ'անցնին Պաթում, Պորժոմ, Ախալքալաք գացող մայրուղիները։
Եորղոս Սեֆերիս
Նոպելի Գրականութեան Մրցանակ
Հինգշաբթի 24 Հոկտեմբեր, 1963-ին « Նոպել Գրականութեան Մրցանակ»ին կ՛արժանանայ։   10 Դեկտեմբեր 1963-ին մրցանակը կը ստանայ եւ իր խօսքը ֆրանսերէնով կ՛արտասանէ:  Պարգեւառուի ճառին մէջ կ'ակնարկէ «Ասինիին թագաւորը» Βασιλιάς της Ασίνης բանաստեղծութեան, ինչպէս նաեւ կը յիշատակէ Տիոնիսիոս Սոլոմոս, Անտրէաս Քալվոս, Քոսթիս Փալամաս, Քոստանտինոս Քավաֆիս եւ Իոանիս Մաքրիյանիս բանաստեղծներուն գործերը․- «Խօսեցայ այս մարդոց մասին, որովհետեւ այդ օրէն որ սկսաւ դէպի Շուէտ ճամբորդութիւնս, անոնց ստուերը ընկերակցեցաւ ինծի, ինչպէս նաեւ թէ անոնց փորձերը իմ մտքին մէջ կը ներկայացնեն դարերով շղթայակապուած մարմնի մը շարժումները որ երբ անոր շղթաները քակուին եւ շօշափուի, կը վերածնուի ու իր բնական շարժումները կ'որոնէ։» (Σας μίλησα γι' αυτούς τους ανθρώπους, γιατί οι σκιές τους δεν έπαψαν να με συντροφεύουν από τότε που άρχισε το ταξίδι μου για τη Σουηδία και γιατί οι προσπάθειές τους αντιπροσωπεύουν, στο νου μου, τις κινήσεις ενός κορμιού αλυσοδεμένου επί αιώνες, όταν επιτέλους σπάσουν τα δεσμά του και ψηλαφεί, ξαναζωντανεύει κι αναζητάει τις φυσικές του κινήσεις...)
Ախալցխա
Հայերը Ախալցխայի մէջ
1918 թուականին թրքական զօրքերուն դէպի Անդրկովկաս արշաւանքի ժամանակ, Ախալցխայի հայութիւնը քաղաքապետ Զորի Զորեանի ղեկավարութեամբ, կը յաջողի կազմակերպուած դիմադրութեամբ գաւառի սահմաններէն դուրս վտարել թուրքերը։
Մեսրոպեան Վարժարան (Լիբանան)
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Պէյրութ
Ախալցխա
Հայերը Ախալցխայի մէջ
Ախալցխան նախքան 1917 թուականը, ունէր ինը հայկական եկեղեցի (որոնցմէ այժմ կանգուն կը մնան ընդամենը երեքը, եւ կը գործէ միայն մէկը՝ Սբ. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցին)։ Մէկ այլ եկեղեցի, Սբ. Նշանը, որ թէեւ կանգուն է, սակայն Խորհրդային Միութեան տարիներուն բռնագրաւուած՝ եւ մինչեւ այսօր վերադարձուած չէ Վիրահայոց թեմին ։
Քաղաքին մէջ կը գործեն եօթը հայկական կրթօճախներ, որոնցմէ մէկն է Կարապետեան ուսումնարանը։ Նշեալ ուսումնարանը, Թիֆլիսի Ներսիսեան վարժարանէն ետք հռչակուած էր երկրորդը՝ ամբողջ Անդրկովկասի մէջ։ Այսօր, գործող միակ հայկական դպրոցը՝ Յովհաննէս Թումանեանի անուան դպրոցն է 2004-2005 ուսումնական տարեշրջանին ունէր 550 աշակերտ ։ 20-րդ դարու սկիզբէն կը գործէ նաեւ տպարան մը։ Տարբեր ժամանակներու ընթացքին տպագրուած են հինգ հայալեզու թերթ եւ ամսագիր։
Յայտնի ախալցխահայեր
Ծնունդով Ախալցխայէն են հայ ակադեմիկոսներ՝ Յակոբ Մանանդեանը, Ստեփան Մալխասեանցը, Վ. եւ Բարթողիմէոս Ֆանարջեանը, Արամ Ղանալանեանը, Հ. Ղանալանեանը, Ա. Աղամբեկեանը, Մ. Կասեանը եւ ուրիշներ։
Հանրածանօթ նկարիչներ են՝ Վարդգէս Սուրենեանցը, Յակոբ Կոճոյեանը, Վ. Գայֆաճեանը, նշանաւոր երգիչներ եւ երգչուհիներ՝ Լուսինէ Զաքարեանը, Շառլ Ազնավուրը, յայտնի ֆիլմի նկարահանիչներ՝ Կարօ Ալվարեանը, Վ. Վարդանեանը, դերասաններ՝ Կարպ Խաչվանքեանը, Շ. Ղազարեանը։
Եորղոս Սեֆերիս
Յետ Նոպելեան ժամանակաշրջան
Յուլիս 1967-ին իր եղբօր՝ Ակելոսի, բանաստեղծութիւններուն հատորին յառաջաբանը կը գրէ։
27 Մարտ 1969-ին, B.B.C.-ի յունական սպասարկութեան կայանէն, ինչպէս նաեւ Փարիզի եւ Տոյչէ Վելէի ձայնասփիւռերէն հանդէս կու գայ յայտարարութեամբ մը, որով կը դատապարտէ Յունաստանի զինուորական բռնատիրական վարչակարգը։  Վերջինս կը հակազդէ ու Սեֆերիէն կը խլէ «Պատուոյ Դեսպան»ի տիտղոսը եւ դիւանագիտական անցագիրը գործածելու իրաւունքը։