cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
911 Աղամեմնոն աստղակերպ
Տեղեկութիւններ
Աստղակերպը կը յայտնաբերուի 1919-ին, գերմանացի աստղաբան Քարլ Ռայնմութին կողմէն, երբ Գերմանիոյ Հայտըլպերկ Աստղադիտարանէն կը դիտարկէր։ Ան կու տայ Տրոյան Պատերազմի յունական բանակի ընդհանուր հրամանատար եւ գլխաւոր դերակատարներէն Միկինեսի Աղամեմնոնաս թագաւորին անունը։ Աստղակերպին հեռաւորութիւնը Արեւէն եւ Լուսնթագ մոլորակէն (Տիաս) գրեթէ կայուն է։
, ,
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Աստղակերպեր այբենական կարգող Ստորոգութիւն:Աստղակերպեր
Քալոլիմնոս, Քալիմնոս
Քալոլիմնոս (յուն․՝ Καλόλιμνος), հարաւային Էգէականի կղզիակ, Տոտեքանիսա։ Կը գտնուի Քալիմնոսի հիւսիս-արեւելքը։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Քալոլիմնոս կը գտնուի Քալիմնոսին շատ մօտ (անոր հիւսիս-արեւելքը)։ Կ՛ երկարի արեւելքէն - արեւմուտք, Քալիմնոսի եւ Փոքր Ասիոյ ափերուն միջեւ։ Տարածութիւնն է 1,192 քլ․² եւ ըստ 2011-ի մարդահամարին ունի 2 բնակիչ։ Կը պատկանի Քալիմնոսի քաղաքապետութեան։ Կղզիակին հարաւի ծովեզր վտանգաւոր կը սեպուի ցիր ու ցան բազմաթիւ խարակներուն եւ ժայռակղզիակներուն համար։
Բնապահպանում
Կղզիակը յայատարարուած է NATURA 2000 հիւսիսային եւ արեւելեան Քալիմնոս, Թելենտոս, Քալոլիմնոս եւ կղզիակներ Բնապահպանման շրջան․ անոր վրայ ապաստան գտած հազուագիւտ տեսակներու համար, ինչպէս օրինակ ծովային արծիւ (Haliaeetus albicilla տեսակ)։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիակներ Ստորոգութիւն:Կղզիակներ Ստորոգութիւն:Էգէական ծովու կղզիներ
Ռոպէրթ Քարտաշեան
Ռոպէրթ Քարտաշեան Ամերիկացի փաստաբան եւ առեւտրական մըն է: Նշանաւոր դարձաւ որպէս Օ. Ճ. Սիմբսըն ի բարեկամը եւ 1995 թուականի անոր դատապարտութեան փաստաբանը: Ռոպէրթ ունէր 4 զաւակներ իր առաջին կնոջ, Քրիս Ճենըր ին հետ, որոնք են Քորթնի, Քիմ, Քլոյի եւ Ռոպ Քարտաշեանները: Անոնք ծանօթ են իրենց հեռուստաշարին միջոցաւ որ հիմնուած է անոնց իսկական ու ամէնօրեայ կեանքին վրայ: Հեռուստաշարը կը կոչուի՝ «Keeping Up with the Kardashians»:
Կեանքը
Ռոպէրթ Քարտաշեան ծնած է Լոս Անճելըս-ի մէջ, Քալիֆորնիա, 22 Փետրուար, 1944 թուականին: Ան Արթուր Քարտաշեանի (1917 - 2012) եւ Հելեն Ճին Առաքելեան Քարտաշեանի (1917 - 2008) 3 զաւակներէն մէկն էր: Իր ծնողքը եղած են Ամերիկացի Հայեր : Ան ունէր քոյր մը՝ Պարպարա Քարտաշեան Ֆրիման եւ եղբայր մը՝ Թոմաս «Թոմ» Քարտաշեան :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայեր Ստորոգութիւն:Հայ փաստաբաններ Ստորոգութիւն:Ամերիկահայեր
Լորտ Հաու Կղզիին Ծովային Պուրակ
Լորտ Հաու Կղզիին Ծովային Պուրակ (անգլ․՝ Lord Howe Island Marine Park)․ Աւտրալիա, Խաղաղական Ովկիանոս։ Աշխարհի եւ Աւստրալիոյ հարաւագոյն բստավիմուտքի կենսադրութիւնը։
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Լորտ Հաու Կղզիին Ծովային Պուրակը կը գտնուի Սիտնիէն (Նիու Սաութ Ուէյլս, Աւստրալիա) 643քլ․ հարաւ-արեւելք, Աւստրալիոյ եւ Խաղաղական Ովկիանոսին հարաւագոյն ծայրամասին։
Ծովային Պուրակի ստեղծման յայտարարութիւն
1999-ին Լորտ Հաու Կղզին շրջապատող ջուրերը՝ 465․45քլ² տարածութեամբ, իրենց անզուգական ծովային կենսահարստութեան պատճառով կը յայտարարուին Լորտ Հաու Կղզիին Ծովային Պուրակ։
Ծովալիճ
Լորտ Հաու Կղզիին Ծովային Պուրակը կը ներփակէ ծովալիճ մը 1․5քլ․ տարածութեամբ։ Կը պատսպարէ բստավիմուտքի կենսադրութիւնը։
Եունեսքոյի Համաշխարհային Ժառանգութեան Յուշարձան
1982-ին Լորտ Հաու Կղզեխումբը, Պոլին Բուրգը եւ անոնց շրջապատող ջուրերու տարածութիւնը յայտարարուած են Եունեսքոյի Համաշխարհային Ժառանգութեան Յուշարձան։
21 Յուլիս
21 Յուլիս, տարուան 202-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 203-րդ) օրն է։
22 Յուլիս
22 Յուլիս, տարուան 203-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 204-րդ) օրն է։
23 Յուլիս
23 Յուլիս, տարուան 204-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 205-րդ) օրն է։
Փոլ Պoղոսեան
Փոլ Արթին Պօղոսեան (Paul Artin Boghossian, ), ամերիկահայ փիլիսոփայ, Նիւ Եորքի համալսարանի փիլիսոփայութեան արծաթէ փրոֆէօր, ուր այժմ ամպիոնի վարիչ է (այդ պաշտօնը զբաղեցուցած է նաեւ 1994-2004 թուականներուն) ։ Անոր հետազօտական հետաքրքրութիւններն են իմացաբանութիւնը, միտքի եւ լեզուի փիլիսոփայութիւնը։ Ան նաեւ Նիւ Եորքի փիլիսոփայութեան հիմնարկի տնօրէնն է եւ Պիրմինկհեմի համալսարանի փիլիսոփայութեան վաստակաւոր հետազօտող պրոֆէսօր ։
Կրթութիւն եւ ասպարէզ
Փոլ Պօղոսեանն ունի հայկական ծագում ։ 1976 թուականին Փոլ Պօղոսեան Թրենթի համալսարանէն ստացած է փիլիսոփայութեան պսակաւոր աստիճան, իսկ 1987 թուականին Փրինսթոնի համալսարանէն՝ դոկտորի աստիճան։
Բացի Նիւ Եորքի համալսարանին մէջ զբաղեցուցած այժմեան պաշտօնէն, ան 1984-1992 թուականներուն եղած է Միշիկընի համալսարանի փիլիսոփայութեան փրոֆէսօր, ան եղած է նաեւ Փրինսթոնի համալսարանի հրաւիրեալ փրոֆէսօր։
Պօղոսեան նախապէս եղած է մարդասիրական գիտութիւններու ազգային հիմնադրամի, Մակտալէն քոլէճի, Օքսֆորտի, Լոնտոնի համալսարանի եւ Աւստրալիոյ ազգային համալսարանի կրթաթոշակառու։
Նիւ Եորքի մարդասիրական գիտութիւններու հիմնարկի անդամ է։ «Philosophical Studies եւ Philosophers' Imprint » ամսագիրներու խմբագրական խորհուրդի կազմին մաս կը կազմէ։
Պօղոսեան նաեւ «Գիտելիքներու համաշխարհային երկխօսութիւն» հիմնադրամի Գիտական խորհրդակցական խորհրդի անդամ է ։
Անոր «Վախ գիտելիքէն» գիրքը արժանացած է «Ընտրութիւն» մրցանակի, իբրեւ 2006 թուականի լաւագոյն ակադեմիական գիրք։
2012 թուականին ան ընտրուած է Ամերիկայի արուեստներու եւ գիտութիւններու ակադեմիայի անդամ ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ամերիկահայեր Ստորոգութիւն:Հայ փիլիսոփաներ
Միջազգային Յարաբերութիւններ. Հայկական Աշխարհ
'''Միջազգային Յարաբերութիւններ. Հայկական Աշխարհ''', գիտահանրամատչելի հանդէս։
27 Յուլիս
27 Յուլիս, տարուան 208-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 209-րդ) օրն է։
Միջազգային Յարաբերութիւններ. Հայկական Աշխարհ
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Հայտու (լեռ)
Հայտու կամ Էրիմանթոս (յուն․՝Χαϊντού, Ερύμανθος)․ հիւսիսային Յունաստանի լեռ։ Բարձրագոյն կէտն է 1828մ․։ Կը գտնուի Թրակիոյ եւ Մակետոնիոյ միջեւ, յունապուլկարական սահմանին մօտ։
Տեղեկութիւններ
Հայտու կամ Էրիմանթոս լեռը կը գտնուի հիւսիսային Յունաստանի Թրակիոյ եւ Մակետոնիոյ Շրջանային Միաւորներուն միջեւ, յունապուլկարական սահմաններուն մօտ եւ Ռոտոփիին Քուլա լեռնաշղթային մաս կը կազմէ։ Թրակիոյ եւ Մակեդոնիոյ Շրջանային Միաւորներուն բնական սահմանն է։
Բարձրագոյն գագաթն է Ղիֆթոքասթրօ (1828մ․)։ Կը յաջորդեն Տիհալա (1745մ․), Ցուքնիտոթոփոս (1709մ․), Մալիա (1699մ․), Տրիմոս (1608մ․), Քուլա (1606մ․), Թերմօ (1600մ․), Մաւրի Փեթրա (1586մ․), Մեղալի Քրուսա (1581մ․), Էրիմանթոս (1569մ․), եւայլն։
Բուսականութիւն
Հայտու լերան անտառը կը բաղկանայ դարաւոր բեկոններէ՝ որոնցմէ շատերուն բարձրութիւնը 30 մեթրէն աւելի է, ինչպէս նաեւ սոճիներէ, եղեւնիներէ, կարմրամայրիներէ, եւայլն։ Նաեւ լերան վրայ կը հանդիպինք տեղայատուկ Ռոտոփիի շուշանին (Lilium Rhodopeum)։
Կենդանական աշխարհ
Լերան կենդանական աշխարհը կ՛ընդգրկէ արջեր, գայլեր, վայրի խոզեր, այծեամներ, ինչպէս նաեւ հազուագիւտ թեւաւորներ, օրինակ՝ սեւ փայտփորիկը եւ արեւմտեան ցախաքլորը։
Լերան լանջերուն բազմաթիւ առուներ կը հոսին, որոնց ջուրերուն մէջ կը հանդիպինք սրճախայտին (Salmo trutta)։
Բնութեան Յուշարձան
1980-ին անտառին մէկ մասը յայտարարուած է Բնութեան Յուշարձան եւ օրէնքով կը պահպանուի։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունաստանի լեռներ Ստորոգութիւն:Պալքանեան թերակղզիի լեռներ Ստորոգութիւն:Լեռներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Լեռներ
Հենրի Մորկընթաու Գ.
1913-1916 Օսմանեան կայսրութեան մէջ Միացեալ Նահանգներու դեսպան Հենրի Մորկընթաուի թոռը ։
Ան Հայոց ցեղասպանութեան պատմութեան մանրամասնութիւնները լսած է ականատեսէն` իր մեծ հօրմէն եւ իբրեւ օրինակ ունեցած է անոր կեանքի պայքարը` յանուն արդարութեան հաստատման եւ մարդասիրութեան:
Իր ելոյթներէն մէկուն մէջ ան նշած է.
1999-ին ան այցելած է Հայաստան եւ Հայոց ցեղասպանութեան յուշահամալիր ` մասնակցելով իր մեծ հօր գերեզմանէն բերուած հողը յուշապատին մէջ ամփոփելու արարողութեան:
2015-ին Հայոց ցեղասպանութեան թանգարան-հիմնարկին մէջ բացուած է Մորկընթաուի անունը կրող աշխատասենեակ մը:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ամերիկացիներ Ստորոգութիւն:Գրողներ
Միութիւն (պաշտօնաթերթ)
«Միութիւն», Հայկական բարեգործական ընդհանուր միութեան (ՀԲԸՄ) պաշտօնաթերթ։ Լոյս տեսած է 1912-1961 թուականներուն (1912-1927 թուականներուն՝ Գահիրէի, 1928-1940 թուականներուն՝ Փարիզի, 1947-1961 թուականներուն՝ Նիւ Եորքի մէջ)։
1961 թուականին «Միութիւն-ի եւ «Յուշարար»-ի միաւորումով ստեղծուած է «Յուշարար-Միութիւն»-ը, որ պահպանած է «Միութիւն»-ի համարակալութիւնը։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Եգիպտոսի պարբերականներ Ստորոգութիւն:Ֆրանսայի պարբերականներ Ստորոգութիւն:ԱՄՆ-ի պարբերականներ
Աղամեմնոնաս
Աղամեմնոնաս, (յուն.`Αγαμέμνονας կամ Αγαμέμνων) եղած է Միկինեսի թագաւոր, Միկինեան քաղաքակրթութեան գերիշխան եւ մասնակցած է Տրոյան (Տրովատա) պատերազմին։ Աղամեմնոնաս անունը յառաջ եկած է «աղան» (άγαν) եւ «մեմնոն» (μέμνων) անուններէն․ կը նշանակէ շատ կպչուն, ամուր եւ անթարթափ։
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Աղամեմնոնաս զաւակն էր Միկինեսի Աթրէաս թագաւորին ու Աէրոփի թագուհիին եւ եղբայրը Սփարթիի թագաւոր Մենելաոսին։  Կողակիցն էր Քլիթեմնիսթրա։ Անոնք ունեցած են չորս զաւակ․ երեք դուստր՝ Իֆիղենիա, Իլեքթրա, Հրիսոթեմիս եւ մէկ մանչ՝ Օրեսթիս։
Աղամեմնոնաս, Տրոյայի (Տրովատայի) քանդումէն ետք, երբ տուն կը վերադառնայ կը սպաննուի կնոջ՝ Քլիթեմնիսթրային ու անոր սիրահարին՝ Էղիսթոսին կողմէ, որ մինչայդ Միկինեսի գահին տիրացած էր։
Միկինեսի թագաւորութիւնը
Երբ Էղիսթոս սպանեց Աղամեմնոնասին հայրը՝ Աթրէաս, ան իր հօր՝ Աթրէասին եղբօրը հետ Միկինեսին գահին տիրացան։ Մենելաոս եւ Աղամեմնոնաս Սփարթի ապաստան գտան, Թինտարէոս թագաւորին մօտ եւ ամուսնացան անոր երկու դուստրերուն հետ․ Մենելաոս գեղեցիկ Հելենին եւ Աղամեմնոնաս՝ Քլիթեմնիսթրային։
Աղամեմնոնաս իր եղբօրը օգնութեամբ, Միկինեսի գահին կը վերատիրանայ։ Ան կը կարողանայ թագաւորութիւնը ընդարձակել եւ Յունաստանի հզօրագոյն թագաւորը կը դառնայ։
Ահիլէասին զայրոյթը
Տրովատայի (Տրոյան) պատերազմին ընթացքին, Աղամեմնոնաս Ահիլէասին՝ Ահէյիներուն մեծագոյն հերոսին կը նախատէ, որովհետեւ կը պահանջէ Վրիսիիտան՝ Ահիլէասին ծառան։ Ահիլէասին բարկութիւնը Հոմերոսին Իլիատային (Իլիական) գլխաւոր նիւթը եղած է։
911 Աղամեմնոս աստղակերպ
1919-ին յայտնաբերուած աստղակերպը կ՛անուանուի « 911 Աղամեմնոն » (911 Agamemnon) ի պատիւ Միկինեսի Աղամեմնոնաս թագաւորին։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական դիցաբանութիւն Ստորոգութիւն:Դիցաբանութիւն Ստորոգութիւն:Յոյն առասպելական հերոսներ Ստորոգութիւն:Առասպելական անձեր Ստորոգութիւն:Միկինեսի թագաւորներ Ստորոգութիւն:Միկինեան քաղաքակրթութեան թագաւորներ Ստորոգութիւն:Հին Յունաստանի մշակոյթ Ստորոգութիւն:Հին Յունաստանի թագաւորներ
Մխիթար Գոշ (հանդէս)
Մխիթար Գոշ, գիտամեթոդական hանդէս նուիրուած hասարակական գիտութիւններու։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Տումիի յուշարձանները
Տումիի յուշարձանները, Տումին Արցախի հինաւուրց բնակավայրերէն է` Իշխանագետի Շնաքար վտակի ափին. Դիզափայտ լերան ստորոտը, որ եղած է Արցախի հարաւային շրջաններու իշխանութեան կեդրոններէն:
Միութիւն (հանդէս)
«Միութիւն», հասարակական, քաղաքական եւ ուսումնական կիսամեայ հանդէս։ Զմիւռնիոյ Հաշտենից ընկերութեան հրատարակութիւն։ Լոյս տեսած է 1860 թուականին, Զմիւռնիոյ մէջ։ Խմբագիր՝ Ս․ Վանանդեցի։ Պաշտպանած է Ազգային սահմանադրութիւնը, ձգտած գաղթավայրի միաբանութեան։ Նպաստած է ազգային լուսաւորութեան ու առաջադիմութեան, դրականօրէն վերաբերուած Ա․ Ոսկանեանի «Արեւմուտք» դիրքորոշման։ Լուսաբանած է Զմիւռնիոյ վարժարաններու, «Վասպուրական» թատրոնի գործունէութիւնը, ներկայացուցած է եւրոպական գրականութիւնը։ Աշխատակցած են Տ․ Սաւանալեանը, Գ․ Կոստանդեանը, Հ․ Տէտէեանը, Մ․ Մամուրեանը, Ա․ Պալապանեանը, Ղ․ Մամուրեանը, Ա․ Չելեքեանը, Ա․ Ղոնճայեանը, Ս․ Փափազեանը եւ ուրիշներ։ 1861—1862 թուականներուն հրատարակուած է «Միութիւն սահմանադրական» անունով։ Մ․ Յակոբեան «Միութիւն», Հայկական բարեգործական ընդհանուր միութեան պաշտօնաթերթ։ Լոյս տեսած է 1912—1961 թուականներուն (1912—1927 թուականներուն՝ Գահիրէի, 1928—1940 թուականներուն՝ Փարիզի, 1947—1961 թուականներուն՝ Նիւ եորքի մէջ)։ 1961 թուականին «Միութիւն»-ի եւ «Յուշարար»-ի միաւորումով ստեղծուած է «Յուշարար-Միութիւն»-ը, որ պահպանած է «Միութիւն»-ի համարակալութիւնը։
Տումիի յուշարձանները
Տումիի պատմական յուշարձանները
Տումիի եւ յարակից շրջանները հարուստ են պատմական յուշարձաններով: Տումիի պատմական յուշարձանները, եկեղեցիներն ու սրբավայրերն են․
Միութիւն (հանդէս)
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ հայկական պարբերականներ
Տումիի յուշարձանները
Սուրբ Յովհաննէսը
Խորհրդային տարիներուն Տումիի այս հնագոյն եկեղեցին անխղճաբար գործածուած է իբրեւ հացահատիկի պահեստ, կատարուած են ձեւափոխութիւններ: Հարաւէն մուտքը գոցուած է, եւ նոր մուտք մը բացուած է արեւելեան ճակատէն` խորանէն: Հիւսիսային պատին վրայ բացուած է անցք մը, որպէսզի հացահատիկը պարպելու նպատակով գործածուի, լայնցուած է արեւմտեան լուսամուտը հարաւային ճակատէն, մուտքէն դէպի աջ բացուած է մեծ լուսամուտ մը:
Արցախի առաջին պատերազմի տարիներուն եկեղեցին չէր վնասուած: 2019 թուականին սկսած էին եկեղեցւոյ վերանորոգման աշխատանքները, որոնց կը հսկէին պատմաբաններ, ճարտարապետներ` նպատակ ունենալով եկեղեցին վերադարձնել իր պատմական տեսքին: Վերականգնուած էր զանգակատան բոլորաձեւ շէնքը, բացուած էր հին մուտքը, սակայն վերականգնումը աւարտին չէր հասած:
Կարմիր Խաչը
Կարմիր եկեղեցի կամ Կարմիր խաչ։ Ան կառուցուած է 11-րդ դարուն (1000 թուականին): Այս մասին կը վկայէ յուշարձանին վրայ տեղադրուած արձանագրութիւնը, որ այժմ կը գտնուի Արցախի պատմա-երկրագիտական թանգարանին մէջ: Կիսաւեր եկեղեցւոյ մէկ պատը կը վկայէ, որ 1000 թուականին կառուցուած էր կրաքարերով` հիմնականօրէն մոխրագոյն կրաշաղախով: Ներսը պահպանուած է մէկ խաչքար, իսկ շրջակայքը կան գերեզմանոց եւ Քրիստոսէ առաջ 2-1 հազարամեակներուն թուագրուող դամբարանաբլուրները:
մինչեւ 2020 թուականին պատերազմը եկեղեցին կիսաքանդ էր:
Ղլենքար Բերդը
Ղլենքար բերդը կը գտնուի Տումի գիւղէն 6-7 քիլոմեթր դէպի արեւմուտք, հիւսիսէն հարաւ թեքած բարձր, անմատչելի ժայռի մը վրայ: Բերդի մուտքին` հիւսիսային կողմը նկատելի են պարիսպին մնացորդները, սեղանի մեծութեամբ բազմաթիւ յղկուած քարերու կոյտեր, բնակատեղեր եւ պաշտպանական օժանդակ այլ շինութիւններու հետքեր:
Կ՛ենթադրուի, որ ամրոցը ունեցած է գաղտնի դուռ մը, որուն տեղը անյայտ է: Բերդը կաւէ խողովակներով ջուր ստացած է 800 մեթր ցած գտնուող աղբիւրէն:
Ղլենքար բերդէն հիւսիս կը գտնուի Թաղալ աղբիւրը: Տեղացիներուն վկայութեամբ, այս աղբիւրը (որուն ջուրը ունի 4 զանազան աստիճաններ` ըստ եղանակի) շատ հին ժամանակ թշնամիներէն քողարկուած, թաքցուած է եւ յատուկ կաւէ խողովակներով գետնին տակէն բարձրացուած է մինչեւ Գորոզ բերդին մուտքը:
Խտտրոխութը
Խտտրոխութը ընդարձակ հնավայր մըն է, որ կը գտնուի Տումիէն 3 քիլոմեթր դէպի արեւմուտք: Հոս կը գտնուին հին, կործանուած եկեղեցւոյ մը փլատակները, տուներուն հիմնապատերը եւ ընդարձակ գերեզմանատան մը հողմահարուած տապանաքարերը: Անոր արեւելեան լանջին վրայ կը գտնուի Վարդապետի աղբիւր յուշարձանը:
Ստեփնոցենց Խութը
Ստեփնոցենց խութը կը գտնուի Տումի գիւղին հիւսիսային մասը, չորս քիլոմեթր հեռաւորութեան վրայ, բլուրի գագաթին, ուր կան հին գիւղատեղիի աւերակներ, գերեզմանաքարեր, ցիր ու ցան խաչքարեր: Տումեցիները փլած եկեղեցին եւ բլուրը կոչած են Ստեփանոսին անունով:
Մկրտիչի տեփերը հին գիւղատեղի է, ուր ամարանոցներ եղած են: Այս հնավայրը կը գտնուի Ծաւեր անունով անտառի եւ Դիզափայտ լերան ալպեան մարգագետիններուն գօտիին միջեւ, Տումի-Խանձաձոր ճամբուն աջ կողմը:
Հայկազունի Կամուրջը
Այսօր կամուրջն ալ, Գտչավանքն ալ, Կատարոն ալ անցած են Ազրպէյճանի հսկողութեան տակ:
Եօթը Դուռերով Վանքը
Տումիի մէջ կար նաեւ աւերակի վերածուած վանք մը, որ հակառակ աւերակ ըլլալուն` կը կոչուէր Եօթը դուռերով վանք եւ ուխտատեղի էր թէ՛ արցախցիներուն եւ թէ՛ Արցախ այցելած ուխտագնացներուն համար, որոնք կը հաւատային Եօթը դուռով վանքին զօրութեան եւ ուխտեր կը կատարէին:
Արքունական Բաղնիքը
Տումին հին ժամանակ նաեւ արքունական բաղնիք մը ունեցած է: Անոր տեղը Տումիէն դէպի Ճոխտպռվածառի վանքը տանող ճամբուն վրայ էր, Քեֆաձորին անտառափէշ բացատին մէջ, հանքային աղբիւրին մօտ: Հոս էր Դիզակի իշխանութեան առողջարանը, բաղնիք-բուժարանը:
Դիզափայտը
Տումիի բոլոր յուշարձանները, անկախ իրենց նշանակութենէն, ուխտատեղի եղած են տեղացիներուն եւ այցելուներուն համար, իսկ ամենամեծ ուխտատեղին եղած է Դիզափայտ լեռ ը։
Դիզափայտի գագաթին հիմնուած էր Կատարովանքը` 4-5-րդ դարերուն: Լեռնագագաթը Արցախի գլխաւոր ու պատմական սրբավայրերէն մէկն է:
Լեռնագագաթէն կ՛երեւին Մուղանի դաշտավայրը, Իրանի սահմանը` Արաքսի հովիտը, Զանգեզուրի լեռնաշխարհը, Մռովի կատարները, իսկ աւելի մօտէն` հիւսիսային կողմը, Հարոս լեռնաշղթան:
Ըստ աւանդութեան, լերան գագաթին, հինաւուրց Կատարովանքին տեղը 330-ականներուն նահատակուած են մազքթաց Սանեսան արքային զաւակներն ու բազմաթիւ քրիստոնեաներ, որոնց դարձի բերած է Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչին թոռը` Արցախ աշխարհի առաջին եպիսկոպոս Ս. Գրիգորիսը: Նորահաւատները փայտերու պէս դիզած եւ այրած են, հոսկէ ալ ծագած է լերան անունը:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Յուշարձաններ Ստորոգութիւն:Յուշարձաններ ըստ երկրի Ստորոգութիւն:Յուշարձաններ այբբենական կարգով
Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ Եկեղեցին (Ռուսիա)
'''Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցի''', Ռուսիոյ Վլատիմիր քաղաքին մէջ:
Եկեղեցւոյ օծումը կատարուած է 13 Օգոստոս 2017-ին:
Կառուցողական աշխատանքները տեւած են շուրջ 10 տարի, հոն գտնուող հայերուն ջանքերով:
Հայկական ճարտարապետութեան աւանդութիւնները ամփոփող սրբավայրին բարձրութիւնը 37 մեթր է, իսկ երեսապատման համար օգտագործուած է 250 թոն հայկական տուֆ:
Ռուսիոյ մէջ շուրջ 30,000 հայ կ'ապրի: Հայաստանի դեսպան Վարդան Տողանեանի տուեալներուն համաձայն, Ռուսիոյ մէջ ներկայիս կը գործէ 47 հայկական եկեղեցի :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Եկեղեցիներ
Միտք (թերթ)
«Միտք», ազգային, հասարակական, գրական եւ քաղաքական շաբաթաթերթ։ Լոյս տեսած է 1912— 1917 թուականներուն, Թաւրիզի մէջ։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Ա․ Տէր-Վարդանեան։ Ներկայացուցած է իրանահայ գաղութի ներքին կեանքը։ Անդրադարձած է Հայաստանի եւ հայ ժողովուրդի ճակատագրին, ծանօթացուցած պատմութեան։ Հասարակական-քաղաքական բնոյթի յօդուածներու մէկ մասը տպագրած է ռուսերէն։ Շաբաթաթերթի գրական բաժնին մէջ տեղ գտած են իրանահայ գրողներու ստեղծագործութիւնները, գրախօսականներ, լուրեր մշակութային կեանքէն։ Ունեցած է նաեւ յաւելուած։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Իրանի պարբերականներ
Ղայտարոս (Թիլոս)
Ղայտարոս (յուն․՝ Γάιδαρος), Էգէականի անբնակ կղզի,  Տոտեքանիսա,  Յունաստան։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Կը գտնուի Թիլոսի ափերուն մօտիկ, Մեղալօ Հորիոյին հիւսիս-արեւմուտքը, դէպի Նիսիրոս։ Տարածութիւնն է 0,802 քլ․²։ Ժայռոտ եւ թուփերով լեցուն կղզիակ է։  Անտիթիլոս ժայռակղզիակին հետ Թիլոս շրջապատող 16 կղզիակներէն ամենամեծերն են։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Տոտեքանիսայի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ Ստորոգութիւն:Յունական ժայռակղզիներ Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիակներ
Հրանդ Ստեփանեան
Հրանդ Ստեփանեան, հայ գեղանկարիչ։
Կեանք եւ գործունէութիւն
Ծնած է Ալեքսանդրապոլ։ 1937 թուականին աւարտած է Երեւանի գեղարդ գիտարուեստական դպրոցը, 1946 թուականին՝ Ռիկայի գեղարուեստի ակադեմիան։ Ուսանողական տարիներէն ընտրած է իրապաշտութիւնը։
1939 թուականին Սասունցի Դաւիթ դիւցազնավէպի 1000-ամեակին նուիրուած ցուցահանդէսին նկարիչին կտաւը՝ «Հայերի գաղթը» արժանաած է բարձր գնահատականի։
Կարճ ժամանակուան մէջ ան կը հասնի գոյներու հնչողութեան, թափանցիկութեան, համատարած արտացոլումներու կիրառման, բնութենէն ստացած տպաւորութիւնները կը դառնան անմիջական ու անկեղծ, տարածութիւնները օդառատ, մարդկային կերպարները դիպուկ, սուր, ներքին խորութեամբ հարուստ։
Հաւատարիմ մնալով եւ հայ ազգային արուեստի եւ համաշխարհային դասական արուեստի իրապաշտութեան սկզբունքներուն, ան ելակէտ կ՛ընդունի իրական առօրեայ կեանքն իր անսահմանափակ բազմազանութեամբ, նիւթապաշտօրէն իրականութեան ընկալումը աներ մէջ կը գտնէ գեղանկարչական անսպառ գեղեցկութիւններ եւ իր արուեստով կը հաստատէ «Գեղեցիկը կեանքն է» սկզբունքը։
Աշխատանքները կը գտնուին Հայաստանի ազգային պատկերասրահ ը, Մոսկուայի Թրեթեակովեան պատկերասրահը, Երեւանի պատմութեան թանգարանը, Չարենցի անուան արուեստի եւ գրականութեան թանգարանը, Հայրենական պատերազմի թանգարանը, ՀՀ Ազգային Ժողովը, Կոմիտասի անուան երաժշտանոցը, Խաչատուր Աբովեանի տուն-թանգարանը, Վանաձորի պատկերասրահը, Ջերմուկ քաղաքի թանգարանը, Ստեփանաւան քաղաքի Ստեփան Շահումեանի տուն թանգարանը, արտասահմանեան բազմաթիւ երկրներու ցուցասրահները եւ անհատական հաւաքածուներու մէջ ։
Անտիթիլոս
Անտիթիլոս (յուն․՝ Αντίτηλος), Էգէականի անբնակ կղզի,  Տոտեքանիսա,  Յունաստան։
Ֆրաքթօ (լեռ)
Ֆրաքթօ (յուն․՝Φρακτό)․ հիւսիսային Յունաստանի լեռ։ Բարձրագոյն կէտն է 1953մ․։ Կը գտնուի Յունաստանի եւ Պուլկարիոյ սահմանագծին մօտ։ Անոր հարաւային մասին կը գտնուի Ֆրաքթոյի Կոյս Անտառը, Յունաստանի միակ կոյս անտառը, եւ Եւրոպայի հազուագիւտներէն։
Տեղեկութիւններ
Ֆրաքթօ լեռը կը գտնուի Տրամա նահանգը, յունապուլկարական սահմաններուն մօտ եւ կեդրոնական Ռոտոփիին մաս կը կազմէ․ անոր բարձրագոյն կէտն է։ Արեւմուտքէն Էլաթիա լեռէն զայն կը բաժնէ Մեղալօ Ռեմա գետը, իսկ հարաւ-արեւելքէն Սթամնա լեռէն զայն կը բաժնէ Ֆարասինօ գետը։
Անտիթիլոս
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Կը գտնուի Թիլոսէն 2 ծովային մղոն հարաւ-արեւմուտք, դէպի Հալքի։ Տարածութիւնն է 0,510 քլ․²։  Ժայռոտ կղզիակ է։  Ղայտարոս ժայռակղզիակին հետ Թիլոս շրջապատող 16 կղզիակներէն ամենամեծերն են։
Հրանդ Ստեփանեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ գեղանկարիչներ
Ֆրաքթօ (լեռ)
Տեղեկութիւններ
Բարձրագոյն գագաթն էՏելիպոսքա (1953 մ․)։ Կը յաջորդեն Իփսոմա (1876մ․), Լիքոլաքա (1850մ․), Քափսալաքի (1829մ․), Ռահի (1817մ․), Մաքրուլօ (1752մ․), Մնիմա Փարասքեւա (1640մ․), եւայլն։
Բուսական եւ կենդանական աշխարհ
Ֆրաքթօ լերան հարաւային մասին կը գտնուի Ֆրաքթոյի Կոյս Անտառը, որ Յունաստանի միակ կոյս անտառն է, եւ Եւրոպայի հազուագիւտներէն։
Քալիմնոս
Քալիմնոս (յուն․՝ Κάλυμνος), հարաւ-արեւելեան Էգէականի կղզի, Տոտեքանիսա, Յունաստան։ Մայրաքաղաքն է Հորա (Փոթէա կամ Փոթիա եւ կամ Քալիմնոս)։  Կը գտնուի Լերոսին հարաւը, Փոքր Ասիոյ թրքական ափերէն 14 մղոն արեւմուտք։
Անտիթիլոս
Բնապահպանում
Յայտարարուած է «NATURA 2000» Բնապահպանման Գօտի․   բազէ (Falco eleonorae տեսակ) եւ Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος) թռչուններուն համար։
Ֆրաքթօ (լեռ)
Բուսական եւ կենդանական աշխարհ
Լերան վրայ կայ նաեւ «Աղրիողիտային կիրճը» (բառացի թարգմանութեամբ՝ վայրի նոխազին կիրճը), որ քարայծներու կարեւոր կենսավայր մըն է։
Ջրվէժներ
Ֆարասինօ գետին ամենածանօթ ջրվէժներն են․-
Քալիմնոս
Հորա ․ յունական կղզիներու մայր գիւղին կամ քաղաքին տրուած անուն, որ կ՛ ընկերակցի տուեալ գիւղին կամ քաղաքին բուն անունին (մայրաքաղաքի իմաստ ունի)։
Անտիթիլոս
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Տոտեքանիսայի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ Ստորոգութիւն:Յունական ժայռակղզիներ Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիակներ
Ֆրաքթօ (լեռ)
Անբնակելի բնակավայրեր
Ֆրաքթօ լերան լանջերուն կը գտնուին ներկայիս անբնակ բնակավայրերը․-
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունաստանի լեռներ Ստորոգութիւն:Պալքանեան թերակղզիի լեռներ Ստորոգութիւն:Եւրոպայի լեռներ Ստորոգութիւն:Լեռներ այբենական կարգով Ստորոգութիւն:Լեռներ
Քալիմնոս
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Քալիմնոս կը գտնուի Լերոսին հարաւը։ Տարածութիւնն է 111,14 քլ․² եւ բնակչութեան թիւը՝ 16 179։  Բարձրագոյն կէտն է Փրոֆիթիս Իլիաս (760 մեթր, կղզիին կեդրոնը), ուրիշ բարձր կէտեր են՝ Քիրիա Փսիլի կամ՝ Քարափսիլի (700 մեթր, հարաւ-արեւելք) եւ Ղալաթեանի (հիւսիս-արեւմուտք)։  Կղզին ունի բազմաթիւ ծոցեր, խորշեր եւ նաւակայքեր․ գլխաւորներն են՝ Փոթէա (հարաւ-արեւելք), Ռիէաս եւ Փեզոնտա (հիւսիս), Փալէոնիսոս (հիւսիս/հիւսիս-արեւելք), Էմպորիոս (արեւմուտք/հիւսիս-արեւմուտք) եւ Փիթարի (հարաւ)։
Կղզիակներ
Լերոսի քաղաքապետութիւնը կը ներփակէ բազմաթիւ կղզիակներ, որոնցմէ գլխաւորներն են․ Ղլարոնիսիա, Քալաւրոս, Այիա Քիրիաքի, Թելենտոս (բնակուած), Ներա, Այիոս Նիքոլաոս կամ Սաֆոնիտի, Այիոս Անտրէաս, Փլաթի (բնակուած), Իմիա, Փսերիմոս (բնակուած) Փիթա եւ Քալոլիմնոս։
Բնակավայրեր
Արղինոնտա (17 բնակիչ), Արղոս (278), Վաթիս (492), Վլիհատա (68), Վոթինի (245), Էմպորիոս (56), Քալիմնոս կամ Փոթէա (12 324), Քամարի (86), Միրթէես (325), Փանորմոս (2 069) եւ Սքալիա (41)։
Նոր Քարէ Դարէն - Ի․ դար
Ք․Ա․ 477-ին մաս կը կազմէ Աթենեան դաշինքին։ Աւելի ուշ, Քալիմնոս յաջորդաբար հռոմէացիներուն եւ Բիւզանդիոնի իշխանութեանց ձեռքը կ՛ անցնի։  Ժ․ դարուն թուրքերը կղզին կը կործանեն եւ ԺԴ․ դարուն Քալիմնոս Ասպնջական Ասպետներու Ordo Hospitalis Sancti Johannis իշխանութեան տակ կը գտնուի։  1522-ին թուրքերը վերստին կը գրաւեն կղզին, իսկ 1912-ին՝ իտալացիները։
1914-ին երբ դիմացի Փոքր Ասիոյ ափերուն յունական բնակչութեան դէմ հալածանքները կը սաստկանան, շատեր մօտակայ (Էգէականի արեւելեան) կղզիները կ՛ ապաստանին, նա՛եւ Քալիմնոս։ Անոնք կը վերադառնան Ա․ Համաշխարհային Պատերազմի աւարտին (1918, Մուտրոսի պայմանագիր)։ Փոքր Ասիոյ Աղէտէն ետք, բազմաթիւ գաղթական ընտանիքներ կղզին կը հաստատուին։
Իտալական գերիշխանութիւնը կը տեւէ մինչեւ Բ․ Համաշխարհային Պատերազմ, երբ 1946-ին վերջնականապէս կղզին Յունաստանի սահմաններուն մէջ կը ներառնուի (պաշտօնական վերամիցում՝ 7 Մարտ 1948)։
Սպունգի ձկնորսութիւն եւ առեւտուր
Քալիմնոսի նորագոյն պատմութիւնը կապուած է սպունգի ձկնորսութեամբ ու անոր առեւտուրով։ ԺԹ․ դարավերջին, քալիմնոցի սպունգի սուզուողներ Ամերիկա հրաւիրուեցան (էգէականի ուրիշ յունական կղզիներու սպունգի սուզուողներու հետ) եւ սատարեցին Ա․Մ․Ն․ Ֆլորիտայի սպունգի ձկնորսութեան եւ առեւտուրի զարգացման։
Բնակչութիւն
Քալիմնոս, Յունաստանի ամենախիտ բնակչութեամբ կղզիներէն մէկն է։ Բնակչութեան թիւն է 16 179 (ըստ 2011-ի մարդահամարի)։  Կղզին հանրածանօթ է բնակիչներուն սպունգի ձկնորսութեամբ (կամ սպունգի սուզումով sponge diving) եւ այդ զբաղումին մասին կղզիին մէջ կան երեք թանգարաններ, ինչպէս նաեւ արդի հնաբանական թանգարան մը։
Փոխադրական միջոցներ
Կզղին օժտուած է օդակայանով մը եւ ամենօրեայ հերթականութեամբ թռիչքներ կը կատարուին դէպի եւ Աթէնքէն՝ կղզի։ Ամէն օր մեծ բեռնատար, ինչպէս նաեւ ճամբորդներ փոխադրող նաւեր կղզիին արդի նաւահանգիստը՝ Փոթիա,  խարիսխ կը նետեն։
Kalymnos Rock Climbing Festival
1990-ի տասնամեակի վերջերէն կղզիին վրայ կը կազմակերպուի «Kalymnos Rock Climbing փառատօն»ը։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ Ստորոգութիւն:Էգէականի կղզիներ
Ռիչըրտ Պաքալեան
Ռիչըրտ Պաքալեան, Հոլիվուտի հայ դերասան։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Ուոթըրթաուն (Նիւ Ինկլընտ նահանգ)՝ տիգրանակերտցի Նշան Պաքալեանի եւ ամերիկուհի մօր ընտանիքին մէջ։ Իսկական անունը Տիգրան է ։
Ինը տարեկանին զրկուած է հօրմէն։ Մանկութենէն զբաղած է ոտնագնդակով եւ բռնցքամարտով, դարձած է Նիւ Ինկլընտի «Ոսկէ ձեռնոցներ» բռնցքամարտի մրցոյթի ախոյեան։ Այնուհետեւ ծառայած է օդային ուժերուն մէջ, բռնցքամարտութեամբ զբաղած է օդաչուներու հետ։
Այնուհետեւ աշխատած է օդանաւի եւ ճարտարագիտական ընկերութիւններու մէջ, ապա՝ Հոլիվուտ ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայեր
Մխիթարեան Ընտանիք
«Մխիթարեան Ընտանիք», դպրոցական պատկերազարդ ամսագիր, Վենետիկի Մխիթարեան միաբանութեան հրատարակութիւն։ Լոյս տեսած է 1947-1967 թուականներուն (1960-1962 թուականներուն՝ «Ընտանիք») Վենետիկի մէջ։ Խմբագիրներ՝ Մ․ Զանասեան, Ջ․ Չանթայեան, Վ․ Յովհաննիսեան։ Լուսաբանած է սփիւռքահայ դպրոցներու ու մխիթարեան վարժարաններու առօրեան, կարեւոր տեղ յատկացուցած է մատաղ սերունդի հայեցի դաստիարակութեան։ «Հայրենի լուրեր» խորագրով ընթերցողին ներկայացուցած է Սովետական Հայաստանի տնտեսութեան ու մշակոյթի վերելքը, տպագրած Հայաստան այցելած Մխիթարեաններու տպաւորութիւնները, հանրապետութեան տեսարժան վայրերու լուսանկարներ։ Գրական բաժնին մէջ զետեղած է Մխիթարեան վարժարաններու սաներու, հայ սովետական բանաստեղծներու արձակ ու չափածոյ գործերը, ժողովրդական զրոյցներ ու աւանդութիւններ։ Ուսուցողական նշանակութիւն ունին «Գիտական» խորագրով նիւթերը՝ աշխարհի ու տիեզերքի, գիտական խոշոր յայտնագործութիւններու մասին։ 1969 թուականէն լոյս կը տեսնէ «Հայ ընտանիք» անունով։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Իտալիոյ հայկական պարբերականներ
Սթամնա (լեռ)
Սթամնա (յուն․՝Στάμνα)․ հիւսիսային Յունաստանի լեռ։ Բարձրագոյն կէտն է 1739մ․։ Կը գտնուի Յունաստանի եւ Պուլկարիոյ սահմանագծին մօտ։ Լերան վրայ կը գտնուի Սթամնայի Անտառը, որ կը յատկանշուի ուժգին հոսանքներուն եւ ջրվէժներուն աղմուկով։
Տեղեկութիւններ
Սթամնա լեռը կը գտնուի Տրամա նահանգը, յունապուլկարական սահմաններուն մօտ եւ կեդրոնական Ռոտոփիին մաս կը կազմէ։ Քուլա լեռնաշղթային հիւսիս-արեւմտեան ծայրամասն է։ Ֆրաքթօ լեռէն զայն կը բաժնէ Ֆարասինօ գետը՝ Նեսթոս գետին հարկատուներէն։
Բարձրագոյն գագաթն է Փսիլոմա (1739մ․)։ Կը յաջորդեն Քիթրինովունի (1709մ․), Մանտրա Քրեմինարի (1659մ․), Քիդրինի Տեքսամենի (1644մ․), Սթամնա (1616մ․), Վարվարա (1547մ․), Ղիտոթոփոս (1535մ․), Թրիս Քորիֆես (1519մ․), Սղուրոթոփի (1517մ․), եւայլն։
Բնակավայրեր
Սթամնայի լանջին կը գտնուին հետեւեալ բնակավայրերը․-
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունաստանի լեռներ Ստորոգութիւն:Պալքանեան թերակղզիի լեռներ Ստորոգութիւն:Եւրոպայի լեռներ Ստորոգութիւն:Լեռներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Լեռներ
Մոծակ (թերթ)
«Մոծակ», գրական-երգիծական պատկերազարդ շաբաթաթերթ։ Լոյս տեսած է 1906-ին, Թիֆլիսի մէջ, հայերէն, ռուսերէն, վրացերէն։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Վ. Դաւիդեանց։ Հիմնականին տպագրած է ծաղրանկարներ։ Քննադատած է է հայ ընտանիքներուն մէջ տեղ գտած այսպէս կոչուած՝ «խորթ բարքերը», ծխականներու ընտրութեան կարգը։ Քննադատած է Ռուսաստանի ցարական գրաքննութիւնը, Պետական դուման, այն դիտել որպէս «օրապակաս» եւ «անօգուտ» ձեռնարկ, ծաղրած ստոլիպինեան ռեֆորմները։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Վրաստանի պարբերականներ
Մշակոյթ (հանդէս, Դամասկոս)
«Մշակոյթ», արուեստի եւ գրականութեան պարբերագիրք։ Լոյս տեսած է 1967, 1970 թուականին (ընդամէնը՝ 5 գիրք), Դամասկոսի մէջ։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Ա․ Նաճարեան։ Սփիւռքահայութեան առաջնահերթ խնդիրը համարած է ազգապահպանումն ու կապերու ամրապնդումը Խորհրդային Հայաստանի հետ։ Ներկայացուցած է սփիւռքի ստեղծագործողներուն, հայ սովետական գրողներուն ու արուեստագէտներուն։ Տեղ յատկացուցած է արաբական գրականութեան։ «Մշակոյթ»-ը անդրադարձած է Սովետական Հայաստանի 50-ամեակի տօնակատարութիւններուն, անոր կէսդարեայ յաջողութիւններուն։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Սուրիոյ հայկական պարբերականներ
Հալքի (Տոտեքանիսա)
Հալքի (յուն․՝ Χάλκη ), հարաւ-արեւելեան Էգէականի կղզի, Տոտեքանիսա,  Յունաստան։
Մշակ (թերթ, Ֆրեզնօ)
«Մշակ», քաղաքական, գրական թերթ (սկիզբը՝ շաբաթական, այնուհետեւ՝ եռօրեայ)։ Լոյս տեսած է 1925— 1957 թուականներուն, Ֆրեզնոյի մէջ։ Հիմնադիր-խմբագիր՝ Լ․ Լիւլէճեան։ Լուսաբանած է ամերիկահայ եւ սփիւռքի այլ գաղթավայրերու ազգային, կրթական, մշակութային կեանքը։ «Հայաստան» խորագրով պատմած է Սովետական Հայաստանի տնտեսական եւ մշակութային կեանքի մասին։ Քաջալերած է ամերիկահայ հայրենակցական եւ ՀԲԸ միութիւններու, ՀՕԿ-երու ձեռնարկները ի նպաստ ՀՍՍՀ-ի։
Հալքի (Տոտեքանիսա)
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Կը գտնուի Ռոտոսին արեւմուտքը, Թիլոսին հարաւ-արեւելքը։ Տարածութիւնն է 26,988 քլ․², ծովեզր՝ 34 քլ․, իսկ  բնակչութեան թիւը՝ 478։  Բարձրագոյն գագաթն է Մերովիղլի (593 մեթր)։  Կղզիին մակերեսը լեռնային եւ անբերրի է։
Մշակ (թերթ, Ֆրեզնօ)
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:ԱՄՆ-ի պարբերականներ
Հալքի (Տոտեքանիսա)
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Հալքիին եւ Ռոտոսի միջեւ կը գտնուին բազմաթիւ կղզիակներ, ժայռակղզիակներ եւ խարակներ, ինչպէս օրինակ Ալիմիա, Այիոս Թէոտորոս, Քրեւաթիա, Մաէելոնիսի եւ Թրաղուսա։ Իսկ Հալքիին եւ Թիլոսին միջեւ կը գտնուի Անտիթիլոս։
Հալքի յայտարարուած է «Խաղաղութեան եւ երիտասարդներու բարեկամութեան միջազգային կեդրոն» ։  Այդ պատճառով կղզին ամէն տարի կ՛ այցելեն մեծ թիւով երիտասարդներ։
Վահրամ Տատրեան
Վահրամ Տատրեան, հայ գրող եւ մտաւորական։
Հալքի (Տոտեքանիսա)
Բնապահպանում
Հալքի եւ կղզիակներ Քոլոֆոնաս, Փանօ Փրասուտա, Թրաղուսա, Սթրոկիլի, Այիոս Թէոտորոս, Մաէլոնիսի, Ալիմիա, Քրեւաթիա, Նիսաքի, Մաքրի եւ ծովափնիայ շրջանները, ընդհանուր տարածութեամբ 353,2 քլ․² յայտարարուած են «NATURA 2000» Բնապահպանման Գօտի GR4210026 արձանագրութեամբ. Եւրոպայի տարածքին կարեւոր շրջան թռչուններու պահպանման համար։ Կղզին կը հիւրասիրէ հազուագիւտ թռչուններու լուրջ թիւ մը, ինչպէս օրինակ՝ բազէ (Falco eleonorae տեսակ), Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος), գեղգեղող (Sylvia rueppelli), եւայլն։
Պատմական տեղեկութիւններ
Կղզին բնակուած է նախապատմական ժամանակաշրջանէն։ Ըստ դիցաբանութեան, առաջին բնակիչները տիտանները եղած են։  Փելասղիները կղզին ապրած են բաւական տարիներ, ձգելով բաւական կառոյցներ։  Անոնց կը յաջորդեն Քարեսները, Դորիացիները եւ աւելի ուշ Փիւնիկեցիները։ Փեֆքիա շրջանը կը գտնուին Ափոլոնաս աստուծոյ  նուիրուած երեք տաճարներու հետքեր։  Ք․Ա․ 5-րդ դարուն Աթէնքի դաշնակից եղած է։  Ատկէ ետք, կախեալ կ՛ ըլլայ Ռոտոսէն եւ կը հետեւի անոր։
Վահրամ Տատրեան
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Թուրքիոյ Չորում քաղաքը: Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրին մէջ, սակայն Համաշխարհային Ա. պատերազմի հետեւանքով ուսումը կիսատ թողելով ընտանիքի անդամներուն հետ միասին բռնած է գաղթի ճամբան՝ դէպի արաբական երկիրներ:
Հալքի (Տոտեքանիսա)
Պատմական տեղեկութիւններ
ԺԹ․ դարուն Հալքիին մէջ, ինչպէս նաեւ Սիմի, Քալիմնոս, Քասթելոռիզօ եւ Քասոս կղզիներուն մէջ սպունգի ձկնորսութիւնը եւ առեւտուրը կ՛ աճի, թափ տալով կղզիին զարգացման։
Վահրամ Տատրեան
Կենսագրական գիծեր
Համաշխարհային Ա. պատերազմէն ետք՝ 1919-1936 թուականներուն ապրած է Պոլսոյ մէջ եւ ապա վերջնական հաստատուած Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ:
Հալքի (Տոտեքանիսա)
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Տոտեքանիսայի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Վահրամ Տատրեան
Գործունէութիւն
Տատրեան Պոլիս գտնուած միջոցին աշխատակցած է սկզբնական շրջանին Պոլսոյ եւ ապա Փարիզի մէջ լոյս տեսնող «Կավռօշ» երգիծական պարբերականին:
Տատրեան առաւելաբար իր գրութիւններուն մէջ ներկայացուցած է պոլսահայ կեանքը. իր գործերէն շատեր առաձին գրքոյկներով հրատարակուած են:
Երկեր
Տատրեան երգիծական գրութեանց կողքին «Դէպի անապատ» աշխատութեան մէջ գրած է նաեւ Համաշխարհային Ա. պատերազմի իր յուշերն ու ականատեսի վկայութիւնները: «Նելլի Պելլա» աշխատութեան մէջ ներկայացուցած է Թուրքիոյ եւ մասնաւորաբար Պոլսոյ ապականած բարքերն ու սովորութիւնները:
Տատրեան փորձած է գրել նաեւ թատրերգութիւններ, որոնք հրատարակուած են իր «Հինգ թատերախաղեր եւ ցրուած էջեր» հատորին մէջ :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ Ստորոգութիւն:Հայ մտաւորականներ
Աւետիս Զիլճեան Ընկերութիւն
Աւետիս Զիլճեան Ընկերութիւն (Avedis Zildjian Company), «Զիլճեան» ապրանքանիշի ծնծղաներ արտադրող համաշխարհային ընկերութիւն մը, որ ունի աւելի քան 400 տարուան պատմութիւն։
Պատմութիւն
Պատմութիւնը կը սկսի 1618-էն, Օսմանեան կայսրութեան մէջ: Ծնծղաներու պատրաստութեան գործը կը սկսի Աւետիս Զիլճեանը, որ քիմիական փորձեր կատարելով` կը փորձէր ոսկի ստանալ, սակայն ի վերջոյ պղինձի, արծաթի եւ անագի խառնուրդէն ան կը յաջողի ստանալ նիւթ մը, որ բարձր եւ յստակ հնչողութիւն ունէր:
Օսման Բ. սուլթանը հաւնելով երիտասարդ հայ արուեստագէտին աշխատանքը` անոր ոչ միայն կը թոյլատրէ պատրաստել գործիքներ օսմանեան արքունիքին համար, այլ նաեւ Աւետիսին կու տայ Զիլճեան մականունը:
Ընտանիքը խանութ կը բանայ Պոլսոյ Սամաթիա թաղամասին մէջ, կը համագործակցի յունական ու հայկական եկեղեցիներու, սուֆի տերվիշներու եւ սուլթանի հարեմին հետ:
«Զիլճեան» ապրանքանիշի առաջին ծնծղաները 1851-ին յատուկ նաւով մը կը տեղափոխուին Լոնտոն` ցուցադրուելու համաշխարհային տօնավաճառին:
«Զիլճեան»-ը Միացեալ Նահանգներու մէջ սկսած է արտադրուելու 1929-ին: 20-րդ դարու սկիզբը ընկերութիւնը Թուրքիոյ մէջ կը ղեկավարէր Արամ Զիլճեանը, որ կ՛առաջարկէ Միացեալ Նահանգներ բնակող իր զարմիկին` Աւետիսին, ղեկավարել ընկերութիւնը: Աւետիսը, որ Միացեալ Նահանգներ տեղափոխուած էր նախքան Հայոց ցեղասպանութիւնը, կը համաձայնի` տեսնելով երկրին մէջ այդ երաժշտական գործիքին հանդէպ աճող հետաքրքրութիւնը:
Այժմ ընկերութիւնը կը գործէ Մասաչուսեց նահանգին մէջ :
Պրունէյ
Աշխարհագրութիւն
Պրունէյ սուլթանութիւնը հարաւ-արեւելեան Ասիոյ Պորնիօ կղզիին երեք պետութիւններէն մէկն է եւ տարածութեամբ փոքրագոյնն է՝ 5․765 քլ²։ Բնակչութեան թիւը 440 715 է։ Կ՛երկարի Պորնիօ կղզիին հիւսիս-արեւմտեան կողմը, Հարաւային Չինական ծովուն երկայնքին։ Ցամաքէն Մալեզիոյ սահմանակից է։ Հարուստ է քարիւղի եւ բնական կազի հանքերով։
Վարչական համակարգ
Պրունէյի վարչակարգը Սահմանադրական Սուլթանութիւն է։ Պետութիւնը 4 քաղաքապեութիւններու (daerah) բաժնուած է․ Պելայի (Belait), Պրունէյ-Մուարա (Brunei-Muara), Թեպուրոնկ (Temburong) եւ Թութոնկ (Tutong)։
Կրօնք
2015-ին Պրունէյ յայտարարուեցաւ իսլամական պետութիւն։ Բնակչութեան 83% մահմետական է, 7% Պուտտակայան կրօնի հետեւորդ է, 4% զանազան կրօներու հետեւորդ է եւ մնացեալը՝ անկրօն։ Պաշտօնապէս կը գործեն 110 մզկիթ եւ աղօթարաններու սրահներ, 6 եկեղեցիներ, 3 չինական տաճարներ եւ 1 հինտուիստական տաճար։
Մուսայք Մասեաց
«Մուսայք Մասեաց», թատէրական-գրական շաբաթաթերթ։ Լոյս տեսած է 1857-1858 թուականներուն, Կ․ Պոլսոյ մէջ։ Խմբագիր՝ Ա․ Հայկունի (Ճիզմէճեան)։ Նպաստած է հայ թատերագիտական մտքի զարգացման, բարձր գնահատած է բեմական արուեստի դերը ժողովուրդի լուսաւորութեան, կրթական մակարդակի բարձրացման եւ կենցաղի բարելաւման գործին մէջ։ Անոր Էջերուն մէջ հրատարակուած են դրամատիկական երկեր, արձակ եւ չափածոյ ստեղծագործութիւններ, բանասիրական յօդուածներ ։
Շաբաթաթերթը տպագրած է Հայկունիի «Երնջակ» (1858,№№14-18) եւ ուրիշ դրամաներ, նաեւ անգլերէնէն անոր թարգմանութեամբ «Հերսալիա» (1857,№№1-6), «Կատարինէ» (1857, №№7-13) ողբերգութիւնները։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ հայկական պարբերականներ
Էլաթիա (լեռ)
Էլաթիա (յուն․՝Ελατιά)․ հիւսիսային Յունաստանի լեռ։ Բարձրագոյն կէտն է 1826մ․։ Էլաթիա լերան անտառը Յունաստանի մեծագոյն անտառն է, 700քլ² տարածութեամբ։
Անտրէա Մարթին
Անտրէա Մարթին (Andrea Martin, ), ամերիկաբնակ քանատացի դերասանուհի, երգչուհի եւ կատակերգու ։ Արժանացած է «Թոնի» մրցանակի ։
Էլաթիա (լեռ)
Տեղեկութիւններ
Էլաթիա լեռը կը գտնուի Տրամա նահանգը, Մակեդոնիա, յունապուլկարական սահմաններուն մօտ եւ կեդրոնական Ռոտոփիին մաս կը կազմէ։ Կը սահմանուի արեւելքէն Մեղալօ Ռեմա գետէն, իսկ արեւմուտքէն Տոսփաթիս գետէն։
Անտրէա Մարթին
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ամերիկահայեր Ստորոգութիւն:Հայ դերասանուհիներ Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայեր
Էլաթիա (լեռ)
Տեղեկութիւններ
Բարձրագոյն գագաթն է Ցաքալօ (1826մ․)։ Կը յաջորդեն Օքսիես (1811մ․), Էլաթիա (1647մ․), Պուզալա (1631մ․), Փիրամիտա Քութրա (1628մ․), Զերվօ (1578մ․), Քալիվիա Ղրավանի (1556մ․), եւայլն։
Էլաթիա լեռէն կը բխին բազմաթիւն առուակներ, ինչպէս նաեւ Վաթիրեմա գետը․ կը կոչուի նաեւ Մաւրօ Ռեմա։ Փիրամիտա Քութրա գագաթին մօտ, Էլաթիա անտառին կեդրոնը, կը գտնուի Էլաթիային Անտառային Գիւղը, ուր ամէն տարի 20 Յուլիսին (Փրոֆիթիս Իլիաս տօնին) տեղի կ՛ունենայ Սարաքացանիներուն հանդիպումը։
Բուսականութիւն
Էլաթիա լերան անտառը Յունաստանի մեծագոյնն է։ Անտառը կ՛ընդգրկէ բազմաթիւ ծառերու տեսակներ, ինչպէս օրինակ՝ կարմիր եղեւնի, սոճի, մայրի, հաճարենի, ցարասի, բարտի, դղքի, կաղնի, վայրի վարդենի, եւայլն։ Լերան արեւմտեան մասին, Մաղուլա կոչուած վայրին մէջ կայ Յունաստանի ցարասիի միակ անտառը։
Կենդանական աշխարհ
Լեռը կը պատսպարէ բազմաթիւ կենդանիներ, ինչպէս օրինակ՝ սրճագոյն արջը, ճագարը, գայլը, վայրի կատուն, վայրի աղաւնին, արծիւը, բազէն, փայտփորիկը, եւայլն։
Էլաթիային գիւղերը
Էլաթիային լանջերուն կը գտոնւին հետեւեալ գիւղերը․-
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունաստանի լեռներ Ստորոգութիւն:Պալքանեան թերակղզիի լեռներ Ստորոգութիւն:Եւրոպայի լեռներ
Յարութիւն Սուրխաթեան
Յարութիւն Սուրխաթեան (Յարութիւն Թումանեան, ), հայ գրականագէտ, թարգմանիչ եւ Գրողներու միութեան անդամ։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Խրիմ։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրի ծխական դպրոցէն ներս, սակայն փոքր տարիքէն կորսնցնելով իր հայրը ուսումը կիսատ ձգելով անցած է աշխատանքի:
Փոքր տարիքէն ծանր աշխատանքներ կատարելով Սուրխաթեան բռնուած է թոքախտի հիւանդութեամբ. այդ վիճակով որոշ ժամանակ աշխատելէ ետք մեկնած է Թիֆլիս՝ մաս կազմելու Կարա-Մուրզայի երգչախումբին, ինչ որ հիւանդութեան պատճառով չէ կրցած շարունակել:
Սուրխաթեան ապա մեկնած է Աշխապատ եւ տեղի հայկական դպրոցէն ներս ստանձնած ուսուցչութեան պաշտօն. առողջական վիճակի պատճառով երկար չմնալով ուսուցչութեան պաշտօնի վրայ դարձեալ վերադարձած է Թիֆլիս, ուր սկսած է ուսուցչագործել Յովնանեան դպրոցին մէջ:
Գործունէութիւն
Սուրխաթեան 1918 թուականէն սկսած է աշխատակցիլ «Պահակ» եւ «Կարմիր Ծիլեր» պարբերականներուն:
Հայաստանի մէջ խորհրդային կարգերու հաստատումէն ետք նշանակուած է Վրաստանէն ներս Հայաստանի դիւանագիտական ներկայացուցիչ, ինչպէս նաեւ արտասահմանի հետ մշակութային կապի կոմիտէի նախագահ:
Աշխատութիւններ
Մեծ աշխատանք տարած է դասագիրքերու պատրաստման աշխատանքին մէջ. 1930-ական թուականներուն հայկական գրեթէ բոլոր վարժարանները օգտագործած են Սուրխաթեանի պատրաստած դասագիրքերը:
Սուրխաթեան զոհ դարձած է Ստալինեան հալածանքներուն եւ բռնադատուելով գնդակահարութեամբ մահուան դատապարտուած է :
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ գրականագէտներ Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ
Աւագ Երեքշաբթի
Աւագ երեքշաբթին (Μεγάλη Τρίτη) Աւագ Շաբաթուան երեքշաբթին է. նկատուած է Քրիստոսի երկրաւոր առաքելութեան ընթացքին կատարած քարոզութեան ու գործունէութեան վերջին օրը եւ ամենէն երկար օրը, որով Իր քարոզութիւնը տեւած է առաւօտեան կանուխ ժամերէն մինչեւ գիշերուան ուշ ժամերը։
«Տասը կոյսերու» առակը ներքին ձեւով կապուած է նախորդ օրուան հետ. ան կ՛ակնարկէ, որ մեր առաքինի գործերու պտուղներով հոգեպէս պէտք է պատրաստ ըլլանք Քրիստոսի երկրորդ գալստեան, այլապէս կը չորնանք թզենիին պէս եւ երկինքի արքայութենէն դուրս կը մնանք հինգ յիմար կոյսերուն նման: Օրուան աւետարանական ընթերցուածը կը պատմէ «Տասը կոյսերու» առակը (Մատթէոս 25.1-13), որ Յիսուս իր աշակերտներուն պատմեց Զատիկը նախորդող Աւագ երեքշաբթի օր :
Աւագ երեքշաբթի օր Եկեղեցին Տասը կոյսերու առակին կողքին նաեւ կը յիշատակէ Վերջին դատաստանին խորհուրդը, ջրհեղեղը եւ մարդկութեան կրկին անգամ սկիզբ առնելը։
Աւագ երեքշաբթին ստեղծագործութեան երրորդ օրը կը խորհրդանշէ եւ պատկերն է երրորդ ժամանակաշրջանին, երբ ջրհեղեղը ողողեց ամբողջ աշխարհը, Նոյի միջոցաւ մարդկային ցեղին վերսկզբնաւորումը եւ ատկէ ետք լեզուներու խառնակումը ։
Երեկոյեան ժամերգութիւն
Երեկոյեան ժամերգութեան ընթացքին «Տասը կոյսերու» առակը նաեւ թատերական ձեւով կը ներկայացուի Հայաստանեայց առաքելական եկեղեցիներէն ներս: Աւետարանի ընթերցանութեան ժամանակ տասը կոյս փոքրիկ աղջիկներ, շապիկ հագած, կը կանգնին եկեղեցւոյ դասին մէջ` ձեռքերնին վառած մոմեր բռնած: Երբ աւետարանական ընթերցումը կը հասնի տասը կուսանաց առակին, իւրաքանչիւրը անոնցմէ ափսէի մէջ դրուած ու ծալուած տասը թուղթերէն մէկը կը քաշէ: Թղթիկներուն հինգին վրայ գրուած կ՛ըլլայ ԻՄԱՍՏՈՒՆ, իսկ հինգին վրայ ՅԻՄԱՐ: Անոնց, որոնց յիմար գրուած թուղթը վիճակուի կը մարեն իրենց ձեռքի մոմերը, մինչ իմաստուն գրութիւնը ունեցողները` վառած կը պահեն զանոնք :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Երեքշաբթի
Մուրճ (ամսագիր, Երեւան)
«Մուրճ», գրական-գեղարուեստական, քննադատական պարբերական։ Հայաստանի պրոլետարական գրողներու («պրոլետկուլտականներու») հրատարակութիւն։ Լոյս տեսած է 1922-1923 թուականներուն Երեւանի մէջ։ Խմբագիր՝ Ազատ Վշտունի։
Պարբերականը ներկայացուցած է երիտասարդ գրական սերունդին, համախմբած պրոլետարական գրականութեան դիրքերուն վրայ կանգնած գրողներուն։ Մերժած է դասական գրական ժառանգութիւնը, «Տեսական ձեւակերպումներ» խորագրով ծանօթացուցած է պրոլետարական գրականութեան նպատակներուն, բացայայտած գիտութեան, մշակոյթի ու գրականութեան դասակարգային բնոյթը։
Տպագրուած են Գուրգէն Մահարիի, Ալազանի, Նայիրի Զարեանի, Արծիւ Որբունիի, Վաղարշակ Նորենցի, ինչպէս նաեւ ռուս պրոլետարական գրողներու ստեղծագործութիւնները։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Մուրճ Եւ Մանգաղ (թերթ)
«Մուրճ Եւ մանգաղ», խորհրդային շրջանի օրաթերթ, այնուհետեւ՝ եռօրեայ (1927 թուականէն)։ Հանդիսացած է ՀամԿ(բ)Կ Հիւսիսային Կովկասի երկրամասային եւ Դոնի կոմիտեներու Հայկական բիւրոներու, յետագային նաեւ՝ Միասնիկեանի շրջանային խորհուրդի գործկոմի օրգանը։ Առաջին անգամ լոյս տեսել ած է 1925-1931 թուականներուն, Դոնի Ռոստովի մէջ։ Խմբագիրներ՝ Ազատ Վշտունի, Ն․ Զարգարեան, Մ․ Գրիգորեան, Ա․ Թումանեան, Վ․ Ծովեան։
Տպագրած է հայ մարքսիստ-լենինեաններու գործերը, ելոյթներն ու նամակները, լուսաբանած ԽՍՀՄ տարբեր վայրերուն մէջ (մասնաւորապէս Հիւսիսային Կովկասի) բնակութիւն հաստատած հայութեան առօրեան։
Գրական բաժնին մէջ տեղ գտած են հայ անուանի գրողներու ստեղծագործութիւնները, գրականագիտական յօդուածներ։
Յակոբ Գրիգոր
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Պոլիս։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է Պէրպէրեան եւ ապա Կենդրոնական վարժարաններուն մէջ: Դպրոցական ուսումը աւարտելէ ետք մեկնած է Լայպցիկ, հետեւելով տեղի համալսարանի տնտեսագիտական հիմնարկի դասընթացքներուն, ուրկէ շրջանաւարտ եղած է 1927 թուականին:
Գործունէութիւն
Համալսարանական ուսումը աւարտելէ ետք հաստատուած է Փարիզ, ուր սկսած է զբաղիլ գրական գործունէութեամբ:
Յօդուածներ
Յակոբ Գրիգոր հրապարակախօսական, հայագիտական եւ գիտական յօդուածներով հանդէս եկած է զանազան մամուլներու մէջ. ինչպէս՝
Թարգմանութիւններ
Հրապարակախօսութեան ու յօդուածագրութեան կողքին Յակոբ Գրիգոր մեծ աշխատանք տարած է թարգմանութեան ծիրէն ներս։
Հայերէնի թարգմանած է ամերիկացի գրող Էտկար Փոյի, գերմանացի մտաւորական Կէօթէի, գիտնական Այնշթայնի եւ այլ յայտնիներու գործերէն։ Գերմաներէն լեզուի թարգմանած է Յակոբ Պարոնեանի «Մեծապատիւ մուրացկանները» եւ «Պաղտասար աղբար»ը:
Մրցանակներ
Գրական մրցանակի արժանացած է Յակոբ Գրիգորի ֆրանսերէն լեզուով լոյս տեսած «Ծանօթ եւ անծանօթ հայեր Նոյէն մինչեւ մեր օրերը» աշխատութիւնը :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ Ստորոգութիւն:Հայ մտաւորականներ Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակագիրներ
Վարազդատ Ղազանչեան
Վարազդատ Ղազանչեան, հայ վիրաբոյժ-ատամնաբոյժ։ Կազմողական վիրաբուժութեան հայր։ Կազմողական վիրաբոյժներու ամերիկեան ընկերակցութեան նախագահ։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Երզնկա։ 12 տարեկանին կորսնցուցած է հօրն ու ստիպուած եղած է աշխատելու` ընտանիքին օգնելու համար:
15 տարեկանին փախչած է համիտեան ջարդերէն եւ ապաստան գտած Մարսէլի մէջ, կարճ ժամանակ անց տեղափոխուած է Նիւ Եորք, այդտեղէն ալ` Կեդրոնական Մասաչուսէթս:
Գոյատեւելու համար Վարազդատ աշխատած է տարբեր գործարաններու մէջ, իբրեւ բանուոր:
Ծանր աշխատանքը չէ խանգարած զինք զբաղելու ինքնակրթութեամբ: Ան երեկոյեան դպրոց յաճախած է, անցած է անգլերէնի մասնաւոր դասեր:
Քանի մը տարի անց տեղափոխուած է Պոսթըն եւ ընդունուած է Հարվըրտի Ատամնաբուժական դպրոց: Կարճ ժամանակուան մէջ Ղազանչեան յաջողած է տաղանդաւոր ուսանողի համբաւ ձեռք բերել եւ աշխատանքի անցնիլ Հարվըրտի մէջ սկիզբը իբրեւ օգնական, այնուհետեւ 1915-ին դարձած է Հարվըրտի գլխաւոր ատամնաբոյժը:
Գործունէութիւն
Առաջին աշխարհամարտի տարիներուն, ան ամերիկացի բժիշկներու խումբի կազմի մը հետ մեկնած է Ֆրանսա` պատերազմի հետեւանքով վիրաւոր զինուորներուն օգնութիւն ցուցաբերելու համար: Այդ տարիներուն Ղազանչեան սկսաած է համատեղել արհեստական ատամներու ու դիմածնօտային վերականգնողական եւ կազմողական վիրահատութիւնները:
Ան դարձած է դաշնակիցներու բանակի ամենաճանչցուած վիրաբոյժը: Ֆելտմարշալ սըր Ճոն Ֆրենչը բարձր գնահատած է անոր ծառայութիւնը եւ այդ փաստաթուղթն անձամբ Ուինսթըն Չերչըլը ստորագրած է:
Ղազանչեան Եւրոպայի մէջ ծառայութիւնը շարունակած է մինչեւ 1918 եւ իր օգնականին հետ միասին Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներուն իրականացուցած է գրեթէ 3000 դիմածնօտային վիրահատութիւններ․ զինք անուանած են Արեւմտեան ճակատի «հրաշագործ (վունտեր) բժիշկ»: