cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Էտուարտ Կրիկ
Երկրորդ սիւիթը
«Պեր Գիւնտի» երկրորդ սիւիթը բաղկացած է հետեւեալ պիէսներէ՝ «Ինգրիդի բողոքը», «Արաբական պար», «Պեր Գիւնտի վերադարձը հայրենիք», «Սոլվեյգի երգը»։ Համադրութեան մէջ նախաբանի եւ վերջաբանի դեր կը խաղայ քնարական պիէսները։ «Ինգրիդի բողոքը» թատերականի համար է։ Թախիծով լի քնարերգական երգ-բողոք, որ բոլորը պատուած է սուր ռիթմ ունեցող լարուած թեմայի հնչողութեամբ։ Թատրոնի ամենաբանաստեղծական էջերը Իբսէնը կը կաբէ Սոլվեյգի կերպարի հետ։ Ամբողջ կեանքի ընթացքին, Սոլվեյգը կը սպասէ Պերին լեռներուն մէջ, անտառային խրճիթին մէջ։ Կրիկ գեղարուեստական մեծագոյն զգացողութեամբ կրցած է հաղորդել Սոլվեյգի հոգիի մաքրութիւնն ու ոգիի ուժը։ Սոլվեյգի երգը նուրբ քնարական է, հիւսուած է ժողովրդական, շուետական եւ նորվեկական ժողովրդական երգերու մեղեդիներու զօրութեամբ եւ ռիթմերով։ Ժողովրդական երգերու մէջ կարելի է յաճախակի հայտնաբերել Սոլվեյգի երգի հանգիստ քայլքը, կայուն ռիթմիք կառուցուածքը, բնորոշ ռիթմիք պատկերը, մեղեդիական դարձուածքները։ Երգը կը նախաբանուի գեղեցիկ մեղեդիով, որ բնոյթով մօտ է եղջերափողի երգեցիկ մտախոհ մեղեդիներուն։ Այդ նոյն մեղեդին կը եզրափակէ համարը։ Ինքը երգը, որ պարզ է իր զօրութեամբ, կառուցուածքով սահուն է, կը հնչէ զուսպ եւ վեհասքանչ։ Իւրաքանչիւր նոր պարբերութեան հետ կ՛աճի մեղեդիի արտայայտչականութիւնը. սկզբը ներդաշնակութեան աւելի մեծ լարուածութեան հաշուին (մեղեդիի կրկնութիւնը ներդաշնակ այլ բովանդակութեան դէպքի ընթացքին՝ T եւ D պահուած հնգերորդեան հայեացով բասի վրայ, երկրորդին մէջ՝ եղանակաւորում դէպի տօ մաժոր), այնուհետեւ առանձին ձայնի ելեւէջներու արտայայտչականութեան ուժեղացման հաշուին մէջ։ Թեթեւ եւ նուրբ պարային կրկներգը (ձայնի տարբերակին մէջ վոկալիզ է) կերպարի մէկ այլ կողմը կը բաձայայտէ. պատանեկութեան ուրախութիւնն ու լոյսը, որոնք Սոլվեյգ պահած է իր հոգիին մէջ։ Կրիկ «Պեր Գիւնտը» մնանցնէ խառնուածքներու բացառիկ խորութիւնը, վառ ազգային կերպարներու իրաբաշտական արտայայտչականութիւնը եւ բազմակողմանիութիւնը։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Նորվեկեացի երգահաններ Ստորոգութիւն:Նորվեկացի դաշնակահարներ Ստորոգութիւն:Նորվեկացի վարիչներ
Ոսկան Երեւանցի
Ոսկան Երեւանցի (նաեւ՝ Ոսկան Ջուղայեցի, 1614, Նոր Ջուղա, Սպահան, - 4 Փետրուար 1674, Մարսէյ, Ֆրանսա), հայ մշակութային գործիչ, տպագրիչ, լեզուաբան։
Կենսագրութիւն
Իր ինքնակենսագրութիւնը՝ «Պատմութիւն Վարդապետին Ոսկանայ Երեւանցուոյ եւ կենցաղավարութիւն նորին» վերնագիրով ժամանակին հրատարակած է իր ձեռքով Առաքել Դաւրիժեցիին «Գիրք Պատմութեան» (Ամսթերտամ, 1669) աշխատութեան վերջաւորութեան, որպէս գիրքի ԾԷ գլուխ։ 1666-1668 թթ. Ամսթերտամի է մէջ տպագրած է հայերէն Աստուածաշունչ մատեանը, որ կը նկատուի հայ հին տպագրութեան լաւագոյն նմուշներէն մէկը։ Մինչեւ 1669 թ. լոյս կ՛ընծայէ Մովսէս Խորենացիի «Աշխարհացոյց»-ը, Առաքել Դաւրիժեցիի «Գիրք պատմութեան»-ը, Վարդան Այգեկցիին առակները եւ այլն։ Տպագրական գործունէութիւն ծաւալած է նաեւ Լիվոռնոյի եւ Մարսէյի մէջ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայ տպագրիչներ Ստորոգութիւն:Հայ մշակութային գործիչներ Ստորոգութիւն:Հայ լեզուաբաններ
Նշխար
Նշխար, սուրբ նշխար ս. Հաղորդութեան նիւթերէն (հաց ու գինի) մէկը, որ կ՛իրարկուի ս. Պատարագի ժամանակ։ Նշխարը փոքր, բոլորաձեւ, անթթխմոր հացն է, բաղարջ, վրան՝ խաչելութեան կամ տնօրինական մէկ այլ խորհուրդի պատկեր, իսկ երկու կողմերուն մակագրութիւն՝ Հիսուս Քրիստոս։
Պատրաստման եղանակը
Նշխարը կը թխուի երկաթէ թիթեղի վրայ, առանց այրելու եւ առանց տապակելու, սովորաբար կ՛ունենայ 6-10 սմ տրամագիծ, 5-7 մմ հաստութիւն։ Տաղավար տօներուն կը պատրաստուին աւելի մեծ Նշխարներ՝ հաղորդուողներու բազմութեանը բաւարարելու համար։
Նշխարի, որպէս սուրբ հացի կիրառման համար հիմք կը հանդիսացնեն Հիսուսի խոսքերը, թե Առէ՛ք, կերէ՛ք, այս է իմ մարմինը (Մատթ. 26.26)։
Գրականութիւն
Ստորոգութիւն:Պատարագ
1612 թուական
1616 թուական, նահանջ տարի, 17րդ դարու 16րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1616 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1616 մահեր
Ստորոգութիւն:1612
Ասպետներու ամրոց (Հոմս)
Այս բերդը կը համարուի միջնադարու ամենակարեւոր բերդերէն մին։ Առաջին անգամ Քիւրտերը բնակեցան բերդի տարածքին մէջ, ուստի բերդը կոչուեցաւ (Հուսն Ալ-Աքրատ), զոր կը նշանակէ՝ քիւրտերու ամրոց։
1142-ին բերդը տրուեցաւ Ռիմոնտ 2-րդին, ան բերդը վերածեց Ասպետներու հիւանդանոցի, որ ինկաւ 1271-ին։ Յայտնի էր Ֆրանսերէնով «Crac des Chevaliers» անունով։
Տեղադրութիւն
Ալ-Հուսն բերդը կը գտնուի «Ուատի Ալ-Նասարա» շրջանին մէջ (Հոմսի նահանգ), Սուրիոյ հիւսիս-արեւմուտքը, Հոմսի եւ Թարթուսի միջեւ։ Բերդը կը համարուի Մերձաւոր Արեւելքի եւ աշխարհի ամենահին եւ գեղեցիկ բերդերէն։ Կը գտնուի բլուրի մը վրայ, որուն բարձրութիւնը 650 մ. է (21بعض المعلومات عن معلم أثري في حمص
Բերդին հին պատմութիւնը
Կը կարծուի, որ բերդը հիմնուած է աւելի հին բերդի մը վրայ, որուն անունը (շպդոն) եղած էր, հիմնուած՝ փարաւոններուն կողմէն, երբ եգիպտացիները գրաւած են Սուրիան Ռամսիս Բ.-ի ղեկավարութեամբ ԺԵ դար Ք.Ա. ։ Բերդը կը համարուի, ամբողջական օրինակ մը, պաշտպանուած զինուորական բերդերու։
Բերդը ենթարկուեցաւ երկրաշարժի 1157 եւ 1169 թուականներուն։ Ոչ մէկ սիւն մնաց կեցած։ Սակայն քրիստոնէաները դարձեալ կառուցեցին սիւներ, փլած բաժինները վերանորոգեցին եւ պաշտպանութիւնը զօրացուցին։ Արաբները շատ փորձեցին գրաւուած բերդը ետ առնել։ Նուր Ալ–Տին Ալ-Զնքին քանի անգամ յարձակեցաւ բերդին վրայ 1163-1167-ին, շատ մեծ պատերազմներ տեղի ունեցան, բերդը ետ առնելու, բայց բոլորն ալ անյաջող մնացին։
Մարիամ Միրզախանի
Մարիամ Միրզախանի, ամերիկաբնակ իրանցի յայտնի թուաբանագէտ ։
Ասպետներու ամրոց (Հոմս)
Բերդին հին պատմութիւնը
1201-ին երրորդ երկրաշարժը տեղի ունեցաւ, որ շատ մեծ վնասներ պատճառեց։ Բերդին երրորդ փուլը սկսաւ՝ դարձեալ կառուցելով քանդուած մասերը։
Մարիամ Միրզախանի
Կեանք եւ գործունէութիւն
Միրզախանի ծնած է Իրանի Թեհրան քաղաքը։ Յաճախած է Թեհրանի «Բացառիկ Տաղանդներու Զարգացման Ազգային Կազմակերպութիւն»ը (National Organization for Development of Exceptional Talents)։
Ան եղած է մրցունակ, հետեւաբար, յաճախ դարձած է ուշադրութեան կեդրոնը՝ միջազգային ասպարէզին մէջ, իր մաթեմատիկական ընդունակութիւններով։
Ասպետներու ամրոց (Հոմս)
Բերդին հին պատմութիւնը
Բերդը վերադարձուելէն ետք Սուլթանը հրամայեց, բոլոր բլատակներուն վերակառուցումը, քան զի՝ Սուլթանը որոշած էր բնակիլ բերդին մէջ։ Բերդը նորից նոր կը կառուցուի՝ փոփոխութիւններով։
Մարիամ Միրզախանի
Կեանք եւ գործունէութիւն
1999 թուականին ան Իրանի (Թեհրան) Շարիֆի արուեստագիտական համալսարանէն ստացած է պսակաւոր արուեստի կոչում, իսկ 2004 թուականին` Հարվըրտի համալսարանէն մաթեմատիկայի գծով դոկտորի աստիճան:
Միացեալ Նահանգներ բնակող իրանցի գիտնականը դասախօսած է Սթանֆորտ համալսարանին մէջ, կեանքին վերջին 4 տարիներուն ան տառապած է քաղցկեղէ։
Ասպետներու ամրոց (Հոմս)
Նկարագրութիւն
Աշխարհի տարածքին, Ալ–Հուսն բերդը, կը համարուի ամենակարեւոր եւ ամենահին բերդերէն։
Մարիամ Միրզախանի
Կեանք եւ գործունէութիւն
Մարիամ Միրզախանի ամուսնացած է ազգութեամբ չեխ Ժան Վանտրակի հետ, ունեցած է աղջիկ մը, անունը` Անահիտա:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Գիտնականներ Ստորոգութիւն:Գիտնականներ ըստ ազգութեան
Ասպետներու ամրոց (Հոմս)
Բերդին մէջ տեղի ունեցած փառատօնները
Բերդին մէջ երգի եւ պարի փառատօններ կը կատարուէին ամէն տարի։ Բերդը յաճախ ծառայած է, որպէս՝ ֆիլմեր արձանագրելու վայր։
Ստորոգութիւն:Սուրիոյ ամրոցներ Ստորոգութիւն:Համաշխարհային ժառանգութեան կառոյցներ՝ այբբենական կարգով
Յարութիւնեան (այլ կիրառումներ)
Յարութիւնեան անուանումը կրնայ ունենալ յետեւեալ կիրառումները՝
Գէորգ Բաղդիշեան
Դոկտոր Փրոֆէսոր Գէորգ Բաղդիշեան ծնած է 1939-ին, Մուսա Լերան Հաճի Հապիպլի գիւղը: Գրաբառագէտ, հայոց լեզուի պատմութեան մասնագէտ, բանասիրական գիտութիւններու թեկնածու գիտական աստիճան: Հայկական սփիւռքի մէջ շուրջ։, տարիներ ծաւալած է գիտա-մանկավարժական գործունէութիւն:
Կենսագրութիւն
Դոկտոր Փրոֆէսոր Գէորգ Բաղդիշեան իր գիտա-մանկավարժական գործունէութիւնը սկիզբ առած է 1984-էն Կիպրոսի Մելգոնեան վարժարան ապա Երուսաղէմի Ժառանագաւորաց վարժարան եւ Գահիրէի Նուպարեան եւ Գալուստեան Ազգային Վարժարան: Դասախօսած է նաեւ թրքահայոց՝ հայերէնով դասաւանդող ուսուցիչ-ուսուցչուհիներուն՝ անոնց յատկապէս արեւմտահայերէնը: Արեւմտահայերէնով գրած է մէկ տասնեակէն աւելի գիրքեր, որոնք տպագրուած են Եգիպտոս եւ Երուսաղէմ: Արեւելահայերէնով գրած է բազմաթիւ յօդուածներ՝ տպագրուած հայկական Սփիւռքի մամուլին մէջ:
1997-1999 թուականներուն պաշտօնավարած է Գահիրէի Նուպարեան եւ Գալուստեան Ազգային Վարժարանին մէջ:
Երուսաղէմի Ժառանգաւորաց Վարժարանէն ներս պաշտօնավարած է 2000 – 2007 թուականներուն, այսինքն՝ եօթ ուսունական տարիներ՝ դասաւանդելով «գրաբար», «արեւմտահայերէն», «ազգային պատմութիւն» եւ «ոճագիտութիւն» նիւթերը:
2002- 2003 թուականներու ամառնային արձակուրդներու ընթացքին եղած եմ Կոստանդնուպօլիս եւ դասաւանդած եմ թրքահայոց հայկական դպրոցներուն մէջ հայերէն ուսուցանող մանկավարժներուն:
ՄՈՒՍԱԼԵՌՑԻ ՊԱՊՍ գիրքը
Դոկտոր Փրոֆէսոր Գէորգ Բաղդիշեան արեւմտահայերէնով հրատարակած է գեղարուեստական «Մուսալեռցի Պապս» գիրքը երեւան, 2017 Հայաստան: Գիրքը իրապաշտական գրութւն մըն է, որուն թէ՛ հեղինակը, թէ՛ կերպարները մուսալեռցիներ են: Մովսէս պապը, Դոկտոր Փրոֆէսոր Գէորգ Բաղդիշեանի քրոջ սկեսրայրն է, Իսկուհին՝ սկեսուրը եւ երրորդ կերպարը՝ Դոկտոր Փրոֆէսոր Գէորգ Բաղդիշեանն է։
ՀԱՅՈՑ ՄԵԾ ԵՂԵՌՆԸ ՄԵՐ ՅՈՒՇԵՐՈՒ ԵՒ ԻՐԱԿԱՆՈՒԹԵԱՆ ՄԷՋ գիրքը
Այս գիրքը Դոկտոր Փրոֆէսոր Գէորգ Բաղդիշեան գրած է սփիւռքահայերուն խնդրանքով: Երուսաղէմաբնակ Ալիս Քէշիշեան սիրով զայն թարգմանած է անգլերէնի:
ԳԻՐՔ
1.«Սեբեոսի լեզուն եւ ոճը» («Հայոց լեզուի պատմութեան հարցեր» ժողովածուի մեջ): Հայկական ՍՍՀ ԳԱ հրատարակչութիւն, Երեւան, 1981, էջ 5- 110:
ԳՐԱԽՕՍՈՒԹԻՒՆՆԵՐ արեւելահայերէնով
1.«Ժամանակակից հայոց լեզուի բացատրական բառարան», հ. 4, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատարակչութիւն, Երեւան, 1980, 828 էջ: ՀՍՍՀ ԳԱ «Լրաբեր հասարակական գիտութիւններու» ամսագիր, 1981, № 8, էջ 110 – 112:
3. «Կիրակոս Գանձակեցու «Պատմութիւն Հայոց» երկի աշխարհաբար թարգմանութիւնը», «Էջմիածին» ամսագիր, 1983, № Բ-Գ, էջ 59 -62:
4. «Օգտակար աշխատութիւն» («Սովտական մանկավարժ» ամսագիր,Երեւան, 1984, № 11, էջ 76 - 78):
5. «Բառային նորաբանութիւններ» («Եզրաբանութեան «terminology» (Տերմինաբանութեան) եւ խօսքի մշակոյթի  հարցեր», Երեւան, 1987, № 2, էջ 131 – 152:
6. «Ագաթանգեղոսի «Հայոց պատմութիւն » երկի աշխարհաբար թարգմանութիւնը», «Բանբեր Երեւանի համալսարանի (հասարակական գիտութիւններ) № 1 (64) Երեւան -1988, էջ 202 – 207:
7. «Լեռան անմնացորդ  աղօթքը», «Գարուն» (գրական- գեղարուեստական, հասարակական-քաղաքական ամսագիր), Երեւան-1988, № 12 (265), էջ 20-21:
8. «Լեզուաոճական սխալներ» («Եզրաբանութեան terminology (տերմինաբանութեան) եւ խօսքի մշակոյթի  հարցեր» (գիտական աշխատութիւններու ժողովածու), Երեւան, 1988, պրակ № 3, էջ 134 – 148:
ԶԵԿՈՒՑՈՒՄ
1. «Հոլովման եւ խոնարհման առանձնահատկութիւններ 13-րդ դարի մանր ժամանակագրութիւներու լեզուի մէջ»՝ «Երիտասարդ լեզուաբաններու հանրապետական գիտական երրորդ համաժողով» (զեկուցումներու դրոյթներ), Հայկական ՍՍՀ, ԳԱ հրատարակչութիւն, Երեւան 1982, էջ 7:
Գիտական աշխատանքներուն ցանկը Բ. «Հայկական սփիւռքեան շրջան» գրական արեւմտահայերէնով (1999 – 2005 թ.թ.)
Դոկտոր Փրոֆէսոր Գէորգ Բաղդիշեան Հայկական սփիւռք աշխատած է 1984 թուականէն: Հոս նշուած են տպագրուած առաջին եւ վերջին գիրքին տարեթիւերը )
1.«Վարդանանք եւՎարդանանց պատերազմը» (էջ 1-13) եւ «Մտորումներ թարգմանչաց տօնի առիթով» (էջ 1- 27)» (մէկ հատորի  մէջ), Գահիրէ, 1999, տպարան Նուպար:
2. «Թորգոմ աբեղայ Մանուկեանի «Քառասունք ձեռնադրութեան»,Սրբոց Յակոբեանց տպարան, Երուսաղէմ, 2001 (29 էջ): Այս աշխատանքը գրախօսական է, բայց տպագրուած է առանձին գիրքով:
Պաղպաղակ
Պաղպաղակը հարուստ է փրոթիններով, ֆոսֆորով եւ երկաթով: Պաղպաղակը աւելի առողջապահական կը նկատուի, եթէ պատրաստուած է բնական պտուղներով եւ ոչ քիմիական նիւթերով եւ արհեստական գոյներով: Զայն յանձնարարելի չէ շաքարախտէ եւ գիրութենէ տառապողներուն: Նախընտրելի է անօթի փորով պաղպաղակ չուտել, իսկ ստամոքսը չվնասելու համար զայն պէտք չէ ուտել անմիջապէս ճաշէն ետք: Ատամնաբուժները կը թելադրեն պաղպաղակը ուտել դանդաղ եւ անմիջապէս անկէ ետք տաք ըմպելի չխմել, ինչպէս յաճախ սխալը կ՛ընեն՝ սուրճ խմել պաղպաղակէ ուտելէ ետք:
Գէորգ Բաղդիշեան
Գիտական աշխատանքներուն ցանկը Բ. «Հայկական սփիւռքեան շրջան» գրական արեւմտահայերէնով (1999 – 2005 թ.թ.)
3. «Բացատրական բառարան» (Քերականական, ոճական մանրամասն բացատրութիւններով) Եղիշէ Արքեպիսկոպոս Դուրեանի «Ընթացք ի գրոց բարբառ»-ի Ա-ռաջին տարի:Երուսաղէմի Ժառանգաւորաց Վարժարանի սաներուն համար, Սրբոց Յակոբեանց տպարան, Երուսաղէմ, 2001 (151 էջ):
4.« Հայերէնի ուղղագրական-բացատրական բառարան» Երուսաղէմի Ժառանգաւորաց Վարժարանի սաներուն համար, հատոր Ա. (67 էջ) հատոր Բ. (68 էջ)՝ մէկ գիրքին մէջ, Սրբոց Յակոբեանց տպարան, Երուսաղէմ, 2001:
5. «Հայոց Մեծ Եղեռնը մեր  յուշերու եւ իրականութեան մէջ» **** «Մուսալեռցի պապս» (երկուքը միասին ՝մէկ հատորին մէջ` 82 էջ) », Սրբոց Յակոբեանց տպարան, Երուսաղէմ, 2001:
6. «Երուսաղէմի Թորգոմ Պատրիարք Մանուկեանի գեղարուեստական արձակը», Սրբոց Յակոբեանց տպարան, Երուսաղէմ, 2002, 387 էջ :
7. «Անդրադարձ թորգոմ Արքեպիսկոպոս Մանուկեանի «Կոմիտասի հանճարը իր պատարագին մէջ» ուսումնասիրութեան», Սրբոց Յակոբեանց տպարան, Երուսաղէմ, 2003, 84 էջ:
8.«Թորգոմ աբեղայ Մանուկեանը եւ «Սարկաւագաց միութիւնը»-ը», Ս.Յակոբեանց տպարան, Երուսաղէմ, 2004, 131 էջ:
9. «Ժամանակակիցները Թորգոմ Արքեպիսկոպոս Մանուկեանի մասին», Սրբոց Յակոբեանց տպարան, Երուսաղէմ, 2004, 831 էջ: 10. «Համառօտ տարեգրութիւն (1919-2004 թ.թ.) Թորգոմ Արքեպիսկոպոս Մանուկեանի» Սրբոց Յակոբեանց տպարան, Երուսաղէմ, 2005, 1187 էջ:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:1939 Ծնունդներ Ստորոգութիւն:Մուսա Լերան Հաճի Հապիպլի գիւղը ծնածներ Ստորոգութիւն:Գրաբառագէտ Ստորոգութիւն:Հայոց լեզուի պատմութեան մասնագէտներ Ստորոգութիւն:Ուսուցիչներ Ստորոգութիւն:Կրթական մշակ Ստորոգութիւն:Մտաւորական
1613 թուական
1613 թուական, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 13րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1613 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1613 մահեր
Ստորոգութիւն:1613
Ասպիսընկայ Վանք
Ասպիսընկայ Վանք, վերոյիշեալ Ասպիսակ գիւղին մօտ, որ կը կոչուի նաեւ Յարութիւնեան Ս. Ուխտ եւ Ձորոյ Վանք: Վարդան պատմագիր կը յիշէ վանքս երբ Վահան կթ.ի մահուան մասին կը գրէ, հոս կը վախճանի 965-ին Վահան կթ. ուր կար սեղան պատարագի եւ գաւազան Ս. Գրիգորի եւ հողաթափ Հռիփսիմեանց: 1304-ին Յովսէփ քհ. ձեռագիր մը կ’ընդօրինակէ վանքիս մէջ, որուն ստացողն է Սարկաւագ քհ.: 1306-ի յիշատակարանի մը մէջ կը յիշուին վանքիս եկեղեցիներն Ս. Աստուածածին եւ Ս. Յարութիւն, առաջնորդն է Ստեփանոս, գրիչ՝ ստացող ձեռագրի եւ Յովհաննէս: Այդ տարին վանքս կը նորոգուի կամ կ’ընդարձակուի Պետրոս, Պօղոս եւ Կիրակոս կրօնաւորաց ձեռքով: 1308-ին Ստեփանոս Առաջնորդի օրով Ղազար՝ ձերագիր մը կ’ընդօրինակէ, որոյ ստացողն է Հայրապետ: 1306-ին Իգնատիոս հոս կ’ընդօրինակէ ուրիշ ձեռագիր մը: 1414-ին Ասպիսընկեցի Յակոբ գրիչ Գր. Տաթեւացւոյ Մատթէի Մեկնութիւնը կ’ընդօրինակէ Սահարվանքի մէջ: 1450-ին Քաջբերունաց Ձորոյ վանքին մէջ Թումա ուսուցիչ Միւա կրօնաւորի՝ ձեռագիր մը կ’ընդօրինակէ, ստացողն է Հայրապետ:
Գէորգ Պաղճեան
ԳԷՈՐԳ ՊԱՂՃԵԱՆ (Վազգէն Այգունի, ), հայ պատմաբան։
Կենսագրութիւն
Գէորգ Պաղճեան ծնած է Ատանա, 1913-ին: Մեծն Եղեռնէն ճողոպրած ընտանիքին հետ հաստատուած է Լիբանան, ուր ապրած եւ գործածէ իբրեւեւ հրապարակախօս, կրթական մշակ-դաստիարակ, թատերագիր եւ պատմաբան, մինչեւ 1970:
1968-ին,յաջողութեամբ պաշտպանած է «Հայկական Հարցը» վերնագրով իր աւարտաճառը Մոնփելիէ Համալսարանի Իրաւական կաճառին առջեւ եւ ստացած է օրինական ընկերաբանութեան դոկտորի տիտղոսը:
1970-ին, գաղթած է Քանատա եւ հաստատուած է Մոնթրէալ, ուր շրջան մը ղեկավարած է Քոնքորտիա եւ Մոնթրէալ-ի Քեպէք համալսարաններու հայագիտական ուսմանց բաժինները:
Աշխատութիւններ
Կրթական-մանկավարժական գործունէութեան կողքին, հարուստ է նաեւ Պաղճեան պատմագրական վաստակը: Անոր պատմագիտական գործունէութիւնը նուիրուած է Հայկական ցեղասպանութեան փաստարկման եւ Հայ դատի ճանաչման հարցերուն: Իր գրչին կը պատկանին Arméniens peuples tragiques, Le ргоblémе arménien, du négativisme turc a I'activisme arménien. Où est la solution? (1985), L a confiscation par le gouvemement turc, des biens arméniens dits abandonés (1987), Réplique à Monsieur L'ambassadeur de Turquie à Ottawa (1991):
Վերոյիշեալ հատորներէն բացի, Պաղճեան հեղինակ է նաեւ Ֆրանսերէն եւ Հայերէն գիտական բազմաթիւ յօդուածներու:
Ան եղած է Հիմնադիրը Մոնթրէալի «Արձագանգ Հայ Աշխարհին» պատկերասփիւռի յայտագրին: Նախագահը՝ «Fédération des groupes ethniques du Québec»ի:
1977-ին Պաղճեան արժանացած է Էլիզապէթ Բ. թագուհիի թագադրութեան 25 ամեակի մետալին:
1978-ին ընտրուած է «Ordre du Canada», իսկ 1992-ին Քանատայի կառավարութենէն ստացած է Քանատական համադաշնակցութեան 125 ամեակի մետալը:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:1913 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Ատանա ծնածներ Ստորոգութիւն:1999 մահեր Ստորոգութիւն:17 Նոյեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:Թատերագիրներ Ստորոգութիւն:Հրապարակախօսներ Ստորոգութիւն:Պատմաբաններ
Սելենա Կոմէզ
Սելենա Մարի Կոմէզ (Selena Gomez, 22 Յուլիս 1992), ամերիկացի երգչուհի, դերասանուհի, արտադրող եւ տարազներու ձեւաւորող։ Մեծ ճանաչում ձեռք բերած է Տիզնի կայանի (Disney Channel) «Ուեյվըրլի Փլեյսի Կախարդները» (Wizards of Waverly Place) հաղորդաշարին, ուր հանդէս կու գայ Ալեքս Ռուսսոի դերով եւ կը դառնայ «Էմմի» մրցանակաբաշխութեան (Emmy award) յաղթող։ Հետագային նկարահանուած է նաեւ այլ ժապաւէներու մէջ։ Գլխաւոր դերով հանդէս կու գայ «Պատմութիւն մը եւս Մոխրիկի Մասին» (Another Cinderella Story), «Ուեյվըրլի Փլեյսի կախարդները» (Wizards of waverly place) եւ «Արքայադուստրերու պաշտպանութեան ծրագիր» (Princess Protection Program) ժապաւէներուն մէջ։ Ան խաղացած է «Ռամոնա եւ Պիզըս» (Ramona and Beezus) թատերական ժապաւէնի գլխաւոր դերը, որ իր առաջին ելոյթն էր թատերական ժապաւէնի մէջ։
Իբրեւ ասպարէզ ընտրեց երաժշտութիւն։ Սելենա Կոմէզը հիմնադիրն ու երգիչն է Selena Gomez and the Scene փոփ խումբին, որ կը հրապարակէ RIAA/Recoring Industry Association of America -ի ոսկէ վկայագիրի արժանացած երկու ալպոմներ՝ «Kiss and Tell» եւ «A Year Without Rain»։ «Selena Gomez and the Scene» խումբը հրապարակած է նաեւ RIAA/Recording Industry Association of America-ի կողմէ Բլադին վկայագիրի արժանացած երկու երգեր՝ "Naturally" եւ "Who Says"։ 2011-ին խումբը ԱՄՆ-ուն մէջ կը վաճառէ շուրջ 1,354,000 ալպոմներ։ Կոմէզը մասնակցած է «Փերի» ("Tinker Bell"), «Պատմութիւն մը եւս Մոխրիկի մասին» (Another Cinderella Story), «Ուեյվերլի Փլեյսի կախարդները» (Wizards of waverly place), եւ "Shake it up" ժապաւէններուն երգերուն ստեղծմանը մէջ։ 2008-ին Սելենա Կոմէզը կը նշանակուի ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի բարի կամքի դեսպան։ Առաջին շաբաթէն կը վաճառուի 78 հազար օրինակներով, իսկ ԱՄՆ-ու մէջ 671 հազար օրինակներով։
Ասպարէզ
Կոմէզը իր դերասանական ասպարէզը սկսած է 10 տարեկանին՝ խաղալով «Պարնին եւ ընկերները» մանկականժապաւէնը, ուր խաղացած է այժմ յայտնի եւ տաղանդաւոր երգչուհի-դերասանուհի Տեմի Լովադոի հետ։
Ծանոթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հոլիվուդյան դերասաններ Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասանուհիներ Ստորոգութիւն:Ամերիկացի երգչուհիներ Ստորոգութիւն:1992 ծնունդներ Ստորոգութիւն:22 Յուլիսի ծնածներ
Յովհաննէս (Աբխազիոյ արքայ)
Յովհաննէս Շաւլիանի (վրաց.՝ ივანე შავლიანი՝ Իոանի Շաւլիանի) Աբխազիոյ թագաւոր 879-880 թուականներուն : Ծագած է Շաւլիանիներու տոհմէն, նշանաւոր էր որպէս բռնապետ. 879 թուականին գահի օրինական ներկայացուցիչ Կէորկի Ա.-էն խլած էր գահը, ապա իր ժառանգորդը նշանակած էր որդիին՝ Ատրներսեհին :
Քաշաթաղի Պետական Հնաբանական Թանգարան
Քաշաթաղի պետական հնաբանական թանգարան, թանգարան Արցախի Քաշաթաղի շրջանին մէջ։
Պատմութիւն
Արցախի Քաշաթաղի շրջանի երկրաբանական թանգարանը հիմնադրուած է 18 Մայիս 1996-ին՝ թանգարաններու միջազգային օրը: Թանգարանին մէջ ներկայացուած են ԼՂՀ Քաշաթաղի շրջանի տարածքին 1995-էն ետք իրականացուած հնաբանական պեղումներու ընթացքին յայտնաբերուած հնութիւնները, որոնք կը լուսաբանեն Արաքս եւ Ակարի գետերու հովիտին մէջ գտնուող Ղարաբաղի այս մասի մշակոյթի զարգացման պատմութիւնը ։ Ուշագրաւ են Կերէն բնակավայրի պեղումներու ատեն ձեռք բերուած փաստերը, ուր յայտնաբերուած են Ք.Ա. 9-րդ - 5-րդ դարերու նիւթական մշակոյթի առարկաներ։ Ղարաբաղի իւրայատուկ կաւին զուգահեռ՝ թանգարանին մէջ կը ցուցադրուին այս տարածաշրջանին յայտնաբերուած գեղեցիկ եւ նրբագեղ մարդակերպ անօթներ, որոնք կ՚ապացուցեն տեղի բնակչութեան զարգացման բարձր մակարդակը։ Նոյն ժամանակաշրջանի գերեզմանաթումբերուն մէջ գտնուած կիսաթանկարժէք քարէ պատրաստուած կանացի իւրայատուկ զարդերը կը համարուին այդ թանգարանի գրաւչութիւնը։ Թանգարանը ունի շուրջ 3400 ցուցանմուշ, ինչպէս՝ պատմագրական, հնաբանական եւ ազգագրական նիւթ, հին հայկական գորգեր, դրամներ :
Հասցէ
Պատկերասրահը կը գտնուի Արցախի Քաշաթաղի շրջանի Միր փողոցի 19 հասցէին վրայ։
Նիկոդիմոս Ամատունի
Նիկոդիմոս Ամատունի, իշխան, Ռուսական կայսրութեան պետական, քաղաքական, հասարակական գործիչ, Պետական վաւերական խորհրդական, Ռուսական կայսրութեան 4-րդ դասի պաշտօնեայ, յատուկ յանձնարարութիւններու գծով յանձնակատար․ Ռուսասկան կայսրութեան արդարադատութեան, նիւթական եւ տնտեսական, առեւտուրի եւ արդիւնաբերութեան նախարարութիւններ, Առեւտրական ծովագնացութեան եւ նաւահանգիստներու գլխաւոր վարչութեան չորրորդ կարգի յատուկ յանձնարարութիւններու պետ, Կարմիր խաչի միաւորման Պահեստի պատասխանատու ղեկավար։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Ռուսական կայսրութեան Երեւանի նահանգի Օշական գիւղին մէջ: Սկզբնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայր Օշական գիւղին մէջ, հօր՝ Տ. Եսայի Ա. Քահանայի մօտ ։ Նախնական կրթութեամբ չբաւարարուելով, հակառակ ծնողքին կամքին, անակնկալ որոշումով հեռացած է գիւղէն, մեկնած է Թիֆլիս եւ միացած 1784 թուականի վրաց Հերակլ Բ. թագաւորի, ապա ռուսաց Նիքոլայ Ա. ցարի հրովարտակներով ազնուականի տիտղոսը վերաշնորհուած, Թիֆլիսի մէջ ծանրակշիռ հեղինակութիւն վայելող իր ազգականներուն: Ապացուցելով Օշականի եւ Թիֆլիսի Ամատունիներու ժառանգական, ազգակցական կապը, ան կը վերականգնէ իր իշխանաց տիտղոսը :
Նիկոդիմոս Ամատունին ընդունուած եւ աւարտած է Ներսիսեան դպրոցը: Այստեղ ան ծանօթանած եւ մտերմացած է այն ժամանակուան հայ գրողներուն, ընկերացած է գրող, թատերագէտ, դերասան Պետրոս Ադամեանին: Ուսումը կրկին շարունակելու ձգտումով, մեկնիած է Փեթերսպուրկ:
Փեթերսպուրկի մէջ ուսանելուն եւ աշխատելուն զուգընթաց՝ եռանդուն հաղորդակցութիւն եւ մտերմութիւն ունեցած է այն ժամանակներու գրեթէ բոլոր ակնառու մտաւորականներուն, պետական ու քաղաքական դէմքերուն հետ։
1889 թուականին աւարտած էէ Փեթերսպուրկի կայսերական համալսարանի իրաւաբանական բաժինը եւ ստացած՝ իրաւունքի գիտական աստիճան :
Վարած պաշտօններ
16 Փետրուար 1893 թուականին եղած է Եքաթերինպուրկի մարզական դատարաններու դատական քննիչ (դատախազ):
1895 թուականին Ամատունին եղած է 9-րդ դասի պետական տիտղոսային խորհրդական:
Աշխատած է նաեւ Սարատովի մարզական դատարաններու դատական քննիչ (դատախազ), սեփական հարցմամբ նշանակուած է Քամենեց-Պոտոլսքի մարզական դատարանի դատական քննիչ:
1903 թուականի օգոստոսին առեւտրական նաւագնացութեան գլխաւոր կառավարիչին՝ մեծն իշխան Ալեքսանտր Միխայիլովիչին հրամանով նշանակուած է Ռուսաստանի նորաստեղծ Առեւտրական ծովագնացութեան եւ նաւահանգիստներու գլխաւոր վարչութեան չորրորդ կարգի յատուկ յանձնարարութիւններու պետ:
1904 թուականին անոր շնորհուած է պետական ոչ միանձնեայ խորհրդականի կարգավիճակ, եւ ան նշանակուած է դէպի Պարսից ծոց եւ շրջակայ շրջաններ Առեւտրական ծովագնացութեան եւ նաւահանգիստներու գլխաւոր վարչութեան կողմէ հանդերձաւորուող նաւային արշաւախումբի ղեկավար:
1905 թուականի Օգոստոսէն մինչեւ 1906 թուականի Ապրիլը, Ամատունին, իբրեւ Առեւտուրի նախարարի յատուկ յանձնակատար, գլխաւորած է նոյն ուղղութեամբ իր երկրորդ գաղտնի արշաւը դէպի Պարսից ծոցի նաւահանգիստներ եւ դրացի գաւառներ՝ յոյժ կարեւոր ռազմավարական նշանակութիւն ունեցող այս տարածքաշրջանի առեւտրական յարաբերութիւնները Ռուսաստանի հետ կարգաւորելու նպատակով:
1906 թուականին իշխան Նիկոդիմոս Ամատունի նշանակուած է առեւտուրի եւ արդիւնաբերութեան նախարարութեան Ռուս-դանուբեան Շոգենաւագնացութեան վարչութեան ղեկավար կազմին մէջ:
1907 թուականին իշխան Նիկոդիմոս Ամատունիին շնորհուած է պետական խորհրդականի աստիճան:
Մկրտիչ Մարկոսեան
Մկրտիչ Մարկոսեան, հայ արձակագիր, գիւղագիր եւ փիլիսոփայ։
Նիկոդիմոս Ամատունի
Վարած պաշտօններ
1908-1909 թուականներուն ան հետեւած է Ռուսաստանի գետային նաւատորմի աշխատանքներու բնականոն գործունէութեան, մասնաւորապէս դանուբեան նաւահանգիստներ կապի միջոցներու ապահովման աշխատանքներուն. կարգաւորած է ռուսական շոգենաւային ընկերութեան առեւտրային նաւերու աշխատանքն ու ուղեւորութիւններուն ճշգրիտ ժամկէտը: Նաւատորմը նոր նաւերով համալրած է: Ան է, որ Ռուսաստանի համար բացայայտած է այս նաւերուն առեւտրային նշանակութիւնը:
Մկրտիչ Մարկոսեան
Կենսագրութիւն
Ծնած է 1938-ին, Տիարպեքիրի Հանչեփէք (Կեաւուր) թաղամասին մէջ։ Կրթութիւնը ստացած է Սիւլէյման Նազիֆի անուան տարրական եւ Զիա Կէօքալփի անուան միջնակարգ դպրոցներուն մէջ, այնուհետեւ՝ շարունակած է Պոլսոյ «Պեզճեան» միջնակարգ դպրոցին եւ Կեդրոնական վարժարանին մէջ։ Աւարտած է Պոլսոյ համալսարանի գրականութեան բաժանմունքի փիլիսոփայութեան բաժինը։
Նիկոդիմոս Ամատունի
Վարած պաշտօններ
1909 թուականին անոր վստահուած է «Կայսր Նիքոլայ Բ.» շոգենաւին մէջ կազմակերպուած ռուսական արտադրութեան ապրանքներու ծփացող ցուցահանդէսին ղեկավարումը՝ Մերձաւոր Արեւելքի երկիրներու նաւահանգիստներ այցելութեան համար:
1910 թուականին Ամատունիին այս անգամ վստահուած է 1911 թուականի Թուրինի (Իտալիա) միջազգային ցուցահանդէսի ռուսական բաժինի լիազօրի պատասխանատու պարտականութիւնը:
Մկրտիչ Մարկոսեան
Կենսագրութիւն
1966-1872-ին եղած է Պոլսոյ Սկիւտար շրջանի Սելամսըզ թաղամասին մէջ գտնուող Սուրբ Խաչ դպրեվանք հայկական վարժարանի տնօրէնը՝ միեւնոյն ժամանակ այնտեղ դասաւանդելով փիլիսոփայութիւն, հոգեբանութիւն, հայերէն լեզու եւ գրականութիւն։
Ստեղծագործական կեանք
Մարկոսեան գրել սկսած է Կեդրոնականի աշակերտ եղած ժամանակէն։ 1959-ին Վարդերես Գարակէօզեանին հետ հրատարակած է «Թօ» ամսագիրը։ «Մարմարա» եւ «Ժամանակ» օրաթերթերուն մէջ տպագրուած հայերէն պատմուածքներու մէկ մասը հրատարակած է «Մեր այդ կողմերը» վերնագիրով գիրքին մէջ (1984), որուն համար ալ 1988-ին արժանացած է «Էլիզ Քաւուքչույեան» գրական մրցանակին (Փարիզ-Ֆրանսա), որ կը յանձնուի հայերէնով ստեղծագործող գրողներուն։
Նիկոդիմոս Ամատունի
Վարած պաշտօններ
1911-ին Ամատունի ստացած է պետական վաւերական խորհրդականի աստիճան:
Մկրտիչ Մարկոսեան
Ստեղծագործական կեանք
Մկրտիչ Մարկոսեան իր ստեղծագործութիւններուն մէջ սեփական ծննդավայրը՝ Տիարպեքիրը (Տիգրանակերտ), մեզի կը ներկայացնէ իր հայով, ասորիով, քաղտէացիով, հրեայով, եզիտիով, թուրքով ու քիւրտով, միայն իրեն յատուկ լեզուով։
Մկրտիչ Մարկոսեան՝ 2013-ին, իր մօտ եղող Աւետարան մը նուիրած է Տիրապեքիրի Սուրբ Կիրակոս եկեղեցիի։ Հնատիպ Սուրբ գիրքը գտած էր այդ թուականէն 12 տարիներ առաջ դիպուածով ։
Նիկոդիմոս Ամատունի
Վարած պաշտօններ
Երբ 1917 թուականին մեծամասնականները (պոլշեւիկ) իշխանութեան գլուխ եկած են, քաղաքացիական պատերազմի տարիներուն Նիկոդիմոս Ամատունին Ռուսաստանի հարաւին մասնակցած է ընդդիմադիրներուն՝ ճերմակ բանակայիններու շարժումին:
Փոլ ՄքՔարթնի
Սըր Ճէյմզ Փոլ ՄքՔարթնի, անգլիացի ռոք երգիչ, երգերու հեղինակ եւ մուլտիգործիքաւորող, որ մեծապէս ճանչցուած էր որպէս The Beatles-ի հիմնադիրներէն մէկը։ Ճոն Լենընի հետ ան ստեղծեց աշխարհի ամենայաջողակ յօրինողական համագործակցութիւններէն մէկը եւ ստեղծեց ռոքի եւ փոփի պատմութեան ամենասիրուած երգերէն մէկ ստուար մասը։ ՄքՔարթնին գրանցուած է Կինէսի գրքին մէջ որպէս աշխարհի ամենայաջողակ երաժիշտ-երգահաններէն շուրջ 60 «ոսկէէ սկաւառակներով եւ 100 միլիոն վաճառուած ալպոմներով»: Անոր եւ Լենընի «Yesterday»-ը ճանաչուած է աշխարհի ամենաշատ լսուած երգը։ Եղած է Wings խումբին ղեկավարը։
Մկրտիչ Մարկոսեան
Գործերէն
2011-ին «Կեաւուր Թաղ»ը ստեղծագործութեան՝ հայերէն, թուրքերէն եւ քրտերէն տարբերակները հրատարակուած են մէկ հատորով։
Արիստակէս Տիրացու
Արիստակէս Տիրացու (Յովհաննէսեան, ), նշանաւոր տաճկահայ երաժիշտ։
Մկրտիչ Մարկոսեան
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ Ստորոգութիւն:Հայ գիւղագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ փիլիսոփաներ Ստորոգութիւն:1938 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Հայ արձակագիրներ Ստորոգութիւն:Տիարպեքիր ծնածներ
Արիստակէս Տիրացու
Ծաղկեցաւ Կ. Պոլսոյ մէջ ԺԹ-րդ դարուն, երբ դեռ չէր կանոնաւորուած Հայկական ձայնագրութիւնը։ Ապա կամաց-կամաց կը սկսէր վերակենդանանալ՝ շնորհիւ ժամանակի երաժշտագէտներուն։ Այդ երաժշտագէտներու շնորհիւ եւրոպական ձայնագրութիւնը կանոնաւորեցաւ։ Շարականներու մէջ՝ ի հնուց եղած ձայնանիշներէն, կազմեցին հայկական ձայնանիշներու ութնեակը (փօ, է, վէ, բէ, խօ, նէ, պա եւ փօ երկրորդական)։
Փոլ ՄքՔարթնի
Սկզբնական տարիներ
Փոլ ՄքՔարթնին ծնած է 1942 թուականի յունիս 18-ին Լիվերփուլի Ուոլթոն հիւանդանոցին մէջ (Walton Hospital), ուր անոր մայրը՝ Մերին, բուժքոյր էր ծննդատան մէջ։ Թէ՛ հօրենական, թէ՛ մօրենական կողմէ իռլանտացի Փոլը մկրտուած է կաթոլիկ եկեղեցւոյ մէջ, բայց Մերին (կաթոլիկ) եւ հայր ճէյմզ ՄքՔարթնին (բողոքական, աւելի ուշ՝ ագնոստիկ) կը դաստիարակէին իրենց որդին կրօնական աւանդոյթներէն դուրս։ 1947 թուականին Մերի ՄքՔարթնին դարձաւ գինեմոլ։ Այդ բաւական բարդ ու ծանր աշխատանք էր, անոնք կրնային կանչել օրուայ ցանկացած ժամու, բայց այդ պատճառ եղաւ ընտանիքին տեղափոխուիլ սըր Թոմաս Ուայթի Էւերտօն գտնուող Այգիներուն շրջանը. Մերին այդ բնակարանը ստացաւ նոր աշխատանքին հետ միասին։ Ընտանիքը աղքատ չէր, բայց շատ համեստ կ'ապրէր. Ճէյմզ ՄքՔարթնին պատերազմի ընթացքին կ'աշխատէր զինամթերքի գործարանին մէջ, բայց պատերազմի աւարտէն յետոյ ան վերադարձաւ բամպակի բորսան, ուր շաբաթական 6 ֆունտ կը շահէր, աւելի քիչ, քան կինը, որու համար դժգոհ էր կինը։ Հեռուստացոյցը, ինչպէս կը յիշէր Փոլը, ունեցած են միայն 1953 թուականին:
Արիստակէս Տիրացու
Արիստակէսը անդրանիկ ձայնագրագէտներից մէկն էր եւ 40 տարիի չափ ձայնագրութեան ուսուցիչ եղաւ։ Ունեցաւ բազմաթիւ աշակերտներ, որոնք ցրուեցան գաւառները եւ բեղմնաւոր գործունէութիւն ցոյց տուին։ Այս նշանաւոր տիրացուն կը մահանայ Կ. Պոլիս 13 Ապրիլ 1878-ին՝ խոր ծերութեան մէջ։
Փոլ ՄքՔարթնի
Սկզբնական տարիներ
1947 թուականին Փոլը ընդունուեցաւ Սթոքթոն Վուդ Ռոուդի նախնական դպրոցը(Stockton Wood Road)։ նոյն տարիքի շատ աշակերտներ ունենալու պատճառով անոր տեղափոխած են Ջոզեֆ Ուիլեամսի նախնական դպրոցը (Joseph Williams Primary School) Բել Վեյլում։ Այնտեղ Փոլը առաջին անգամ բեմ բացրացաւ՝ կատարելով երգ մը (ճիշդ ան չկրցաւ յիշել)` կապուած Եղիսաբէթ Երկրորդ թագուհիի թագադրումէն յետոյ: Կատարման համար ան արժանացաւ մրցանակի եւ վերապրեցաւ բեմի առաջին վախը: 1954 թուականին յանձնելով քննութիւնները 11+` ան հնարաւորութիւն ստացաւ շարունակելու կրթութիւնը տղոց՝ Լիվըրփուլի համալսարանի միջնակարգ դպրոցին մէջ։
Արիստակէս Տիրացու
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Հայ երաժիշտներ Ստորոգութիւն:1878 մահեր Ստորոգութիւն:13 Ապրիլի մահացածներ Ստորոգութիւն:Կոստանդնուպոլիս մահացածներ
Նիկոդիմոս Ամատունի
Վարած պաշտօններ
Մինչեւ վերջ ան ջանացած է պայքարիլ ու երկիրը զերծ պահել համայնավարական յեղափոխութեան անկասելի տիրապետութենէն:
Փոլ ՄքՔարթնի
Սկզբնական տարիներ
Տասնչորսամեակ կապակցութեամբ հայրը զաւկին հնամեայ շեփոր մը նուիրեց, որ ան (աւագ ՄքՔարթնիի համաձայնութեամբ) փոխանակեց ակուստիկ կիթառի՝ Framus Zenith-ի հետ։ Ձախլիկ Փոլը նուագել սորվեցաւ հետեւելով Սլիմ Ուիթմանի օրինակին, որը կը տեղադրէր լարերը հակառակ դասաւորութեամբ։ Նուագելով կիթառը՝ Փոլը գրեց իր առաջին երգը՝ «I Lost My Little Girl» անունով : Ինչպէս հետագային կը վերհիշէր ՄքՔարթնին, հազիւ հայրը իր նուէրով օգնեց իրեն կազդուրուիլ մօր մահուան շոքէն։ Փոլը այդ ժամանակներէն սկսած է՝ բայց չէր թախցնէր սքիֆլ խումբէն ոչ մէկ համերգ, ժամերով կը լսուէր Radio Luxembourg ռադիոյի ծրագիրները, կը սորվէր Էլվիս Փրեսլիի եւ Ռիչարդ Լիթլի հիթերը։
Նիկոդիմոս Ամատունի
Վարած պաշտօններ
1920-ին կարճ ժամանակ մը ընդգրկուած է Ռուսաստանի Հարաւային կառավարութեան կազմին մէջ, մասնակցած է նիւթական եւ տնտեսական համագումարներու:
Ֆրանսայի մէջ
1920 թուականին Ճերմակ բանակի վերջնական ձախողումէն ու մեծամասնականներու լիակատար իշխանութեան գալէն ետք, Ամատունին արտագաղթած է Ֆրանսա : Հոն շարունակած է իր հասարակական, քաղաքական աշխոյժ գործունէութիւնը՝ մասնակցած է ռուսական մի քանի հասարակական կառոյցներու հիմնադրման:
Փոլ ՄքՔարթնի
Սկզբնական տարիներ
Փոլին հայրը, որ նախկին օրերուն շեփորահար եւ դաշնակահար էր (1920-ական թուականներուն կը նուագէր սեփական Jim Mac's Jazz Band խումբին մէջ), իր որդիներուն ընկերական եւ ստեղծագործական միջավայրին մէջ դաստիարակեր էր. հազուադէպ չէին երեքով միասին երգելն ու նուագելը եւ տեղական համերգներուն յաճախելը։ Ճէյմզ ՄքՔարթնին, որ 14 տարեկանէն սկսած էր աշխատիլ, 62 տարեկանին թոշակի անցաւ եւ շաբաթական 10 ֆունտ կը ստանար։ Այդ չխանգարեց անոր«…հիանալի հայր ըլլալ, որուն համար երեխաներուն կրթութիւնը առաջնային նշանակութիւն ունէր : Կնոջ մահէն յետոյ Ճէյմզ ՄքՔարթնին որդիները մէկ անգամէն աշխուժ գործունէութեան մղուեցան։ «Ան մեզ արագօրէն դուրս բերաւ երեխայական հոգեվիճակէն»: 12 տարեկան հասակիս ես արդէն վաճառական էի. «տուկ-տուկ, չէի՞ք ցանկանար դառնալ մեր այգեգործական ակումբի յաճախորդըը, — կը վերհիշէր Փոլը: Այս դաստիարակութիւնը կարեւոր դեր խաղցաւ անոր կեանքին մէջ. ՄքՔարթնին միշտ դիւրութեամբ կրնար լեզու գտնել մարդոց հետ: Ինչպէս կը գրէ ԱՅ. Գոլդմանը.
Նիկոդիմոս Ամատունի
Ֆրանսայի մէջ
Իր կեանքի վերջին ժամանակահատուածին Նիկոդիմոս Ամատունի ապրած է Փարիզի մերձակայ Սեն Ժընեւիեւ տը Պուա քաղաքի ռուսական տան մէջ:
Փոլ ՄքՔարթնի
Սկզբնական տարիներ
Մօր մահէն յետոյ ՄքՔարթնիի բնակարանը բարեկամներով լեցուեցաւ: Ամենահոգատարը տիկին Ջինն էր, որը հետագային յիշատակուած է Մքքարթնիի երգացանկին մէջ («Let 'Em Inէ): Այնուամենայնիւ Փոլի համար տան մէջ «սարսափելի դատարկութիւն» էր։ Չնայած իր անմիջականութեանը՝ դպրոցական տարիներուն Փոլին ժամանակին մեծ մասը մինակ էր, յաճախ՝ բնութեան գրկին մէջ, կը թափառէր դաշտերուն մէջ կամ ծառ կը բարձրանար (նման կերպ պատկերացնելով, որ որպէս թէ իրենց բանակ կը պատրաստուի. այդ յիշողութիւնները կիսով արտայայտուած են «Mother Nature's Son» երգին մէջ)։ Անոր մէկ այլ հետաքրքրութիւնը դարձաւ ահանրակառքին երկրորդ հարկ նստելով քաղաքի կենդրոնին մէջ շրջագայիլը. այդ տպաւորութիւնները իրենց արտայայտութիւնն են գտած The Beatles-ի շարք մը հանրայայտ երգերուն մէջ, մասնաւորապէս՝ «A Day in the Life»ին մէջ (ուր հերոսը կը նստէր վերը,կը ծխէ եւ կը քնանայ) կամ «Penny Lane»ին մէջ. ուր ալ երթար Փոլը` դպրոց, հիւր կամ ընկերներուն մօտ։
Նիկոդիմոս Ամատունի
Ֆրանսայի մէջ
Մահացած է 4 մարտ 1946 թուականին եւ յուղարկաւորուած է Սեն Ժընեւիեւ տը Պուա քաղաքի գերեզմանատան մէջ՝ համայնավարական կարգերու չյարմարող բազմաթիւ ականաւոր ռուս մտաւորականներու, զինուորական, քաղաքական, մշակութային գործիչներու կողքին:
Փոլ ՄքՔարթնի
The Quarrymen
Փոլի դպրոցական ընկերներէն մէկը՝ Էւեն Վոուենը, որ ժամանակ առ ժամանակ կը նուագուէր Ճոն Լենընի The Quarrymen խումբէն, հրաւիրեց Փոլին անսամպլին հետ հանդէս գալու Ուոլթօնի Սուրբ Պետրոս եկեղեցւոյ մէջ։ ՄքՔարթնիի առաջին հանդիպումը Լենընի հետ տեղի ունեցաւ 1957 թուականին յուլիս 6-ին։ Ինքը ՄքՔարթնին այսպէս կը պատմէր անսպասելի ունկդրման մասին, որ կազմակերպուել էր անսամբլի անդամներից կողմից :
Նիկոդիմոս Ամատունի
Ֆրանսայի մէջ
Եղբօր թորան՝ Իշխան Ամատունիի եւ անոր որդիին՝ Գարեգինի հաւաստմամբ, ան իր ունեցուածքը նուիրաբերած է Հայկական բարեգործական ընդհանուր միութեան (ՀԲԸՄ):
Փոլ ՄքՔարթնի
The Quarrymen
Առաջին հերթին Փոլը Ճոնին կիթառը լարել սորվեցուց. մինչ այդ Ճոնը իր հարեւանին գումար կը վճարէր, որպէսզի ան իր փոխարէն կատարէր աշխատանքը։ Ճոն կ'օգտագործէր երկմատանի ակորդները բանջոյին համար, անոր սովեցուցած էր մայրը՝ Ջուլիան։ Փոլը աւելի շատ ագորներ գիտէր, բայց, քանի որ ան ձախլիկ էր, գործընկերը պիտի ընէր աշխատանքի աւելի բարդ մասը։ ՄքՔարթնիի եւ Լենընի ընկերութիւնը բացասաբար ընդունուեցաւ բարեկամներու կողմէ. Միմի մօրաքոյրը, որ դաստիարակեր էր Ճոնին, ՄքՔարթնի աւագը զգուշութեամբ կը վերաբերէր Ճոնին («օհ, որդի, ան քեզ ինչ-որ պատմութեան մէջ կը ձցէ): Բայց Ճոնի եւ Փոլի համագործակցութիւնը արագ առաջ կ'ընթանար, իսկ արդէն 1957 թուականի ամառնային արձակուրդներու ժամանակ անոնք միասին սկսան երգ գրել. Ֆորթլին Ռոուդի տան մէջ Ճէյմզ ՄքՔարթնիի աշխատանքէն տուն վերադառնալէն երեք ժամ առաջ: Փոլը կը վերյիշէր, որ անոնք սկսան լրջօրէն երգել ստեղծել եւ առաջին հերթին տետրակ ձեռք բերին, որուն իւրաքանչիւր էջին վրայ գրեցին. «լենըն-մքՔարթնիի օրիգիալ ստեղծագործութիւն»: «մենք մէկ անգամէն մեզ սկսանք դիտարկել որպէս նոր մեծագոյն հեղինակային զոյգը, — կ'ըսէր ան: Առաջին երգը, որուն հատուածը եւ ագորները յայտնուեցան տետրակին մէջ, «Too Bad About Sorrows»-ն էր։ Հետագային գրեցին «Just Fun»-ը, «In Spite of All the Danger»-ը եւ «Like Dreamers Do»-ը (որ Փոլը կը համարէր «շատ վատ»է եւ տուաւ Applejacks խումբին): Անոր խօսքերով` քիչ մը փոքր աւելի լաւ էր «One After 909»-ը, եւ, վերջապէս, «Love Me Do»-ն, որ իր բնոյթով գագաթնակէտն էր. «վերջապէս մէկ երգ, որ կարելի էր ձայնագրել»:
Դեռ 1954 թուականին պասով դպրոց գացած ժամանակ Փոլը ծանօթացած էր Ճորջ Հարիսոնին հետ. վերջերը շատ հեռու չէր ապրեր։ Անոնք ընկերացած էին։ Այժմ Փոլը համոզեց Ճոնին, որ իրենց խումբէն ընդունին պատանի Ճորջին։ 1960 թուականին ընտրելով քանի մը անուններ՝ The Silver Beatles անուամբ խումբը մեկնեցաւ Համպրուկ, որտեղ կրճատեց անունը՝ դարձնելով The Beatles:
Նիկոդիմոս Ամատունի
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ պետական գործիչներ
Արա Մալիքեան
Կենսագրութիւն
Արա Մալիքեանը ծնած է 1968 թուականին։ Հայրը ջութակ նուագել սորվեցուցած է դեռ վաղ տարիքին։ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի տարիներուն, երբ անոնք ստիպուած էին երկար ժամանակ ապրիլ ապաստարաններու մէջ, չխանգարեցին իրեն սորվիլ եւ իր տաղանդը ի ցոյց դնել։
Իր առաջին մեծ համերգը տեղի ունեցեր է 12 տարեկանին, իսկ 14 տարեկանինխմբավար Հանս Հերպերթ Եորիսի միջնորդութեամբ գերմանական կառավարութեան կողմէն կրթաթոշակ ստացաւ, որպէսզի սորվի Հանովերի երաժշտութեան եւ թատրոնի բարձրագոյն դպրոցին մէջ։ 15 տարեկանին ան ամենաերիտասարդ ուսանողն էր, որ ընդունուած էր այս հաստատութիւն։ Հետագային ան շարունակեց իր կրթութիւնը Լոնտոնի Կիլտհոլի երաժշտութեան եւ թատրոնի դպրոցին մէջ, զուգահեռաբար սորվելով այնպիսի աշխարհահռչակ փրոֆեսորներու մօտ, ինչպիսիք են (Franco Gulli) Ֆրանքօ Կուլին, (Ruggiero Ricci) Ռուճիրօ Ռիչին, (Ivry Gitlis) Իվրի Կիթլիսը, (Herman Krebbers) Հերման Քրեպպերսը եւ Alban Berg Quartet Ալպան Պերկ քառեակի անդամները։
Համերգներ
Արա Մալիքյան նուագեր է հինգ մայր ցամաքներու աւելի քան քառասուն երկիրներու լաւագոյն համերգասրահներու մէջ՝ Նիւ Եորքի (Carnegie Hall), Փարիզի (Salle Pleyel),  Վիեննայի (Musikverein), Թորոնթոյի (Ford Center ), Քալաոռայի (Ideal Theatre),  Մատրիտի ( Royal ), ինչպէս նաեւ  Զիւրիխի, Լոնտոն, Քատիսի, Փուերթոլիանոյի, Թոքիոյի, Սթամպուլի, Պերլինի, Աթէնքի, Վենետիկի, Լոս Անճելըսի, Հոնքոնկի, Քուալա Լումփուրի, Քուպայի, Պոկոթայի, Միւնիւխի, Պարսելոնայի եւ այլ համերգասրահներու մէջ:
Ուսաներ է Հաննովերի եւ Լոնտոնի մէջ: Թողարկեր է տասնեակ ձայնապնակներ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Լիբանանահայ ջութակահարներ Ստորոգութիւն:1968 ծնածներ
1614 թուական
1614 թուական, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 14րդ տարին է:
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1614 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1614 մահեր
Գումգաբուի Գորգերը
Գումգաբուի գորգերը, 19-րդ դարու վերջերը Իսթանպուլի Գումգաբու թաղի մէջ, պալատի շրջակայքի եւ արտասահմանի յաճախորդներու համար մետաքսի վրայ մետաղէ թելերով հիւսուած, Իրանական եւ Օսմանեան նախշեր կրող գորգեր են:
Գումգաբու թաղամասը կը գտնուի Իսթանպուլի պատմական թերակղզիին մէջ, ուր նոյն թաղին մէջ կը գտնուին նաեւ դարաւոր Թուրքիոյ Հայոց Պատրիարքութիւնը, Սուրբ Աստուածածին Աթոռանիստ Մայր Եկեղեցին եւ Պէզճեան Մայր Վարժարանը: Իսկ պատմական թերակղզիին մէջ կան Բիւզանդիոն կայսրութեան պատկանող եւ նախկին ատեններէ հիմնուած պալատներ, եկեղեցիներ, մզկիթներ եւայլն: Միջին Անատոլուէն իսթանպուլ ժամանած Հայ վարպետներու կողմէ հիմնադրուած Գումգաբուի գորգագործական արհեստանոցներու մէջ 19-րդ դարուն կը հիւսուէր արտակարգ որակով մաքուր մետաքսեայ գորգեր: Օսմանեան Սուլթաններու Մեծ պալատի մօտակայքը արտադրուող այս գորգերը կը մրցէին Հերեքէի կայսերական արհեստանոցներու հետ եւ այդ պատճառաւ հայ վարպետները կը ստիպուէին հիւսել գորգեր ալ աւելի զարմանալի որակով:
Հերեքէ եւ Գումգաբու իրարու շատ հեռու չէին, բնութային կազմն ալ իրարու շատ նման էր: Հերեքէի գորգագործարանի հայ վարպետները 19-րդ դարու կէսերը, աշխարհի ամենաբարձրորակ եւ թանկագին գորգերը հիւսած են: 19-րդ դարուն վերջերը եւ 20-րդ դարուն, մետաքսի վրայ մետաղէ թելերով հիւսուած եւ հարուստ հանգոյցներով ուշագրաւ դարձած այս ստեղծագործութիւնները, մանաւանդ նախշերը՝ ներշնչուած են ՝ 16-17րդ դարերու դասական իրանական գորգերէ: Կարգ մը նմոյշները բացառիկ կերպով վերստին կը մեկնաբանէին իրանական գորգերը: Անշուշտ թէ թրքական ազդեցութիւններ ալ կան, որովհետեւ ի վերջոյ այս գորգերը Օսմանական շրջանին Գումգաբուի մէջ հիւսուած են: Միւս կողմէ, փոխանակ այդ շրջանի նեղ պայմաններուն՝ գիտարուեստական (թէքնիքական) ենթակառուցուածքը շատ յառաջացած գանձ մըն էր: Ըստ մասնագէտներու՝ այս գորգերը մետաքսի ու մետաղի հարստութենէն մինչեւ հիւսուածքի որակին եւ օգտագործուած յառաջադէմ գործադրութեան, բնօրինակ 17-րդ դարու իրանական գորգերէն աւելի լաւ են: Բայց Մերձաւոր Արեւելքի գորգագործութեան պատմական գրքերու մէջ Գումգաբուի գորգերուն շատ տեղ չի տրուիր :
Մաֆին
Մաֆին (անգլ.՝ muffin), փոքր, կլոր կամ ձուաձեւ թխուածք, ընդհանրապէս՝ քաղցր։ Կը պատրաստուի տարբեր միջուկներով, ինչպէս նաեւ միրգերով։ Սովորական մաֆինը կը տեղաւորուի չափահաս մարդու ափին մէջ։ Կարելի է առանձնանցնել նաեւ եգիպտացորենի ալիւրէն պատրաստուած մաֆիններ։ Մաֆինի մէջ երբեմն կ'աւելցնեն հապալասը, տուրմի շերտերը, արքայամորին, կասիան, ընկոյզը, պանանը, նարինջը, դեղձը, ստեպղինը, լիմոնը եւ այլն։
Ծագում
Մաֆին անուան ծագման հետ կապուած են քանի մը պատմութիւններ։ Ըստ անոնցմէ մէկուն մաֆին բառը եկած է Մեծն Բրիտանիա ԺԱ. դարուն, ֆրանսական moufflet բառէն, որ թարգմանաբար կը նշանակէ փափուկ հաց։ Մէկ այլ պատմութիւն այդ բառը կը կապէ գերմանական muffe բառին հետ, որ հացի տեսակներէն մէկուն անունն է։
Մաֆինները ունեցած են փոքր կարկանդակի տեսք, ինչպէս եգիպտացորենի ալիւրով պատրաստուած հացը։ Այդ մաֆինները ներկայիս մաֆիններու չափ քաղցր չեն եղած եւ չեն ունեցած այսքան տարատեսակներ։ Քանի որ մաֆին թխելը շատ դիւրին էր եւ արագ, անոնք շատ շուտով կը պատրաստուէին նախաճաշի համար, իբրեւ արագ պատրաստուող գործնական սնունդ։ Բայց քանի որ մաֆինները շուտ չէին չորնար, անոնք կը սկսին վաճառուիլ միայն Ի. դարու կէսերուն։ Այդ ատեն բաղադրատոմսերը սահմանափակ էին․ կ'օգտագործուէին միայն եգիպտացորենի, ցորենի ու վարսակի ալիւրներ իսկ իբրեւ միջուկ կ'օգտագործուէին չամիչը, խնձորը եւ ընկոյզը։
50-ականներուն կը վաճառուին մաֆիններ՝ պատրաստուած յատուկ բաղադրութիւններով եւ արտադրուած՝ այնպիսի ընկերութիւններու կողմէ, ինչպիսիք են՝ Spacey’s (ԱՄՆ) եւ Cadbury֊ն (Մեծն Բրիտանիա)։
60-ականներուն կը բացուին սրճարաններու ցանցեր, ուր կը վաճառուին մաֆիններու տարբեր տեսակներ։ Այդպիսի ցանցերը տարածաշրջանային էին։ Օրինակ The Pewter Pot-ը Հարաւային Նոր Անգլիոյ մէջ։ ԱՄՆ-ի մէջ չկար նման ամրագրուած տարածաշրջանային գործ, սակայն Աւստրալիական Muffin Break-ը կը տարածուի մինչեւ Նոր Զելանտա եւ Մեծն Բրիտանիա, առաքելով մաֆիններ նաեւ դէպի ԱՄՆ։
Մաֆիններու Տարատեսակներ
Գոյութիւն ունի մաֆինի երկու տեսակ՝ անգլիական եւ ամերիկեան։ Անգլիական մաֆինները կը պատրաստուին թթխմորով, իսկ ամերիկական մաֆիններու խմորին մէջ կ'աւելցնեն փխրուցիչ կամ «սոտա»։ Ներկայիս կան նաեւ մաֆիններու պատրաստման համար յատուկ բաղադրատոմսեր։ Լրացուցիչ բաղադրիչներու՝ միրգերու, ընկոյզներու յաւելումը կ'օգնեն պահպանելու մաֆինի ցանկալի տեսքը։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Ուտեստներ
Եղիվարդ
Եղիվարդ (Եղիշէ Պատրիարք Տէրտէրեան, 1910, Վասպուրականի Ռշտունեաց գաւառ – 1 Փետրուար, 1990, Երուսաղէմ)
Կենսագրութիւն
Ծնած է Վասպուրականի Ռշտունեաց գաւառի Կայնիմիրան գիւղին մէջ, Նարեկայ վանքէն երեք ժամ հեռու։ Աւազանի անունով Եղիազար՝ բագմահարիւր որբերու հհտ Միջագետքի ճամբով 1922-ին կը բերուի Երուսաղէմ, ուր երկու տարի ետք կ՝ ընդունուի ժառանգաւորաց վարժարան։ Աւարտելէ ետք ընծայարանի դասընթացքը, 1932-ին կուսակրօն քահանայ կը ձեռնադրուի Թորգոմ արք. Գուշակեանի ձեռամբ եւ կը ստանայ վարդապետական գաւագան։ 1949-ին, Կիւրեղ պատրիարքի վախճանումէն հինգ տարի ետք կը կոչուի պատրիարքական տեղապահի պաշտօնին, իսկ 1960-ին պատրիարք կ՝ ընտրուի միաբանութեան կողմէ։ Հոգեւորականի իր կոչումէն աւելի՝ Եղիվարդ գրականութեան կոչուած տաղանդ է ու քերթողական թէ արձակ իր ստեղծագործութիւններուն մէջ լեզուական շնորհին, գիւտերուն եւ արտայայտութեան ինքնատիպ ձեւին կը միացնէ իմացականութեան բաժինը։
Մինչեւ 1950ական թուականներու քերթողական իր վաստակը ամփոփուած է «Մագթաղինէն մեղրամոմէ», «Սալոմէ», «Սամարուհին», «Խորտակման գիշհրներ», «Անցորդը», «Լերան վրայէն» եւ «Ակեղդամա» հատորներուն մէջ։ 1960-էն ասդին հրատարակած է «Օտարականը»՝ արձակ էջեր Ցիսուսի կեանքէն (1966), «Ընտիր էջեր»՝ ընտրովի քերթուածներ նախապէս հրատարակուած հատորներէ եւ, անոնց կողքին, նորեր (1973), «Կարմիր զօրավար»՝ տասնըեօթը երկարաշունչ քերթուածներէ, նախերգանքէ մը եւ վերջերգէ մը բաղկացած հատորը, նուիրուած՝ Ապրիլեան Եղեռնի նահատակներուն (1975), Պօղոս Աո֊աքեալի կեանին ու գործին սեւեոող արձակներու հաւաքածոյ մը՝ «Հհթանոսաց առաքեալը» (1975) եւ՝ «Լուսամատեան» անունին տակ՝ Հին ու Նոր Կտակարաններէն եօթանասուներկու կտորներու վերարտադրութիւնը, իր գրչով (1981)։
Եղիվարդի գործերը առհասարակ կը ձգտին ազգային ու հոգեշունչ նկարագրով մը կերպադրել հայրենական, պատմական եւ աստուածաշնչական պատկերներ, դէմքեր ու դէպքեր։ Մարդկայնականին որոնումն է որ կը կատարէ եւ կը հասնի ընթերցողին յուզական աշխարհն ու միտքը խռովելու զօրութեան։ Արարատին ու Սեւանին, հայրենիքին եւ անոր բնութեան, Մագթաղինէին եւ Ցիսուսին, Վարդանանց թէ Պօղոս առաքեալին սեւեռումը՝ իր կողմէ, մեկնակէտ է խօսքէն ու բառէն անդին կա՜մ իմաստասիրական յածումներու եւ կամ մարդկային հոգիի պեղումին։
Ձեւի ու չափի մտահոգութիւն չունի։ Կը հաւատայ որ ներդաշնակութիւնը արտաքին միջոցներու նպաստով չէ որ կը ստեղծուի, այլ՝ քերթուածէն ընթերցողին փոխանցուող մտքի ու հոգիի շարժումով, բանաստեղծութեան թելադրական ներզօրութեամբ։ Ասով ալ, Եղիվարդ փաստը կ՝ ընծայէ «պարզին վայելչութեամթը» տարազի բերուած ստեղծումներու :
Պաղտասար Աղբար
Պաղտասար Աղբար, ժողովրդային կատակերգութիւն։
Պաղտասար Աղբարը մեծ հայ երգիծաբան Յակոբ Պարոնեանի ամենածանօթ եւ ամենաժողովրդական թատերական գործն է։
Պաղտասար աղբար՝ բարի, դիւրահաւատ եւ պատուախնդիր մարդ մըն է, որուն կինը սիրականն է հէգ Պաղտասար աղբօր կարծեցեալ բարեկամին՝ Կիպարին։ Պաղտասար գրեթէ արարքի վրայ կը բռնէ կինը ու կը դիմէ փաստաբան Օգսէնին, որ իր դատը կը խոստանայ պաշտպանել փոխան մեծ գումարի մը։ Սակայն դատական խորհուրդը զինք մեղաւոր կը գտնէ, եւ միանալով իր կնոջ, Կիպարի եւ դրացի կիներուն, կը սպառնայ Պաղտասար աղբարը խենթ հռչակել եթէ ան իր կնոջ հասցէին կատարած զրպարտութիւնը ետ չքաշէ...
Պարոնեան զաւեշտին մէջ ցոյց կու տայ Եւրոպայէն եկող նոր բարքերու եւ ազատ սիրոյ գաղափարին բախումը՝ հին սերունդի աւանդապահ եւ պարկեշտ ըմբռնումներուն հետ։
Պաղտասար Աղբարը բազմաթիւ անգամներ ներկայացուած է աշխարհի զանազան քաղաքներու մէջ։ Թէեւ բազմաթիւ յայտնի դերասաններ յաջող կերպարներ ստեղծած են, թերեւս Պաղատասար աղբարի դերը լաւագոյնս մարմնաւորած է Հայաստանի ժողովրդային արուեստագէտ դերասան Մհեր Մկրտչեանը։
Նշումներ
Ստորոգութիւն:Գրականութիւն Ստորոգութիւն:Թատերգութիւններ Ստորոգութիւն:Կատակերգութիւններ
Գրիգոր Անուշեան
Գրիգոր Անուշեան, Հայ անդրանիկ երգիծաբան (1760-1830), ծնած է Ագուլիս (Կովկաս) 1760-ին:
Կենսագրութիւն
Իր նախահայրը Անուշ աղա Ագուլիսի Ս. Թովմավանքին կառուցանողն է, որուն որդին, այսինքն Գրիգորի հայրը Պոլիս կը փախի, երբ Թահմազ-Ղուլի խան (Նատիր շահ) Ագուլիսը կ՛աւերէ: Գրիգոր Պուքրէշ կ՛երթայ, կը գրէ ձեռագիր մը 1800-ին եւ հատ մը 1828-ին. կը վախճանի 1830-ին:
(Երգիծական կտոր մը տես Դէոդիկի 1914-ի «Ամէնուն Անուշեան Գրիգոր Տարեցոյց»ի մէջ էջ 169-71):
Գրիգորի որդին պիտի ըլլայ Կարապետ Անուշեան:
Անուշեան Կարապետ՝ որդի Գրիգոր Ագուլեցւոյ բարերար Պուքրէշի ազգային Հաստատութեանց:
Վախճանած է 23 Յունիս 1870 ին Պուքրէշի մէջ (Ընթ. Օրացոյց Ազգ. Հիւանդանոցի 1901): Անուշպաքցի, Հայ տաղասաց ժԷ. դարուն. ողբացած է Երզնկայի 1482-ի երկրաշարժ ին (տե՛ս Պալեանի Հայ Աշուղներ կամ Հ. Ալիշանի Հայապատումը):
Անուզ կամ Անուրջ գզ. Նոր Ջուղայի Քիաղազ գաւառակի, 25 տուն Հայ բնակչութիւն ունի, առանց եկեղեցիի եւ դպրոցի:
Հանովըր
Մակերեսի 34,1 %-ը կը կազմեն կառոյցները, 15,5 %-ը հաղորդակցութիւնները, 11,4 %-ը անտառները, 14,7 %-ը այլ կանաչապատ տարածքները, 15,8 %-ը գիւղատնտեսական տարածքները եւ այգիները։
Անուանում
Առաջին անգամ կը յիշատակուի 11-րդ դարուն։ Անուանումը ստուգաբանուած է որպէս «բարձր ափ» ։
Սատեք Խան
Սատեք Աման Խան (صادق امان خان, Sadiq Aman Khan, 8 Հոկտեմբեր 1970), անգլիացի քաղաքական գործիչ, Լոնտոնի քաղաքապետը Մայիս 2016-էն սկսեալ: Ան եղած է Անգլիոյ խորհրդարանի անդամ 2005-էն 2016 : Լեյբորիստական կուսակցութեան անդամ ըլլալով` ան կուսակցութեան ձախ թէւն է, գաղափարապէս համարուելով սոցեալ դեմոկրատ: