cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հայաստան Հանրագիտարան
Գիրքին մէջ զգալի տեղ հատկացուած է գիտութիւններուն, որոնք ներկայացուած են 3 խոշոր՝ բնական, հասարակական եւ տեխնիկական գիտութւններ ենթաբաժիններով։ Պատշաճօրէն ներկայացուած է նաեւ ՀՀ ԳԱԱ-ն՝ որպէս հանրապետութեան գիտութեան կազմակերպման ու կառավարման առանցքային հաստատութիւն։
Ստորոգութիւն:Հայկական մշակոյթ Ստորոգութիւն:Գիրքեր այբբենական կարգով
Shape of You
«Shape of you», անգլիացի երգիչ եւ երգահան Էտ Շիրընի երգը՝ հրապարակուած 6 Յունուար 2017-ին իր երրորդ աշխատանոցական ալպոմին մէջ (2017) :
Փոփ ժանրի երգը գրած են Էտ Շիրընը եւ Սթիվ Մաքը, իսկ լրացումները՝ Ճոնի Մաքտեյտը, Քենտի Պարուսը, Թամիքա Քոթլը եւ Քեւըն Պրինկզը :
Երգը 30 տարբեր երկիրներու երգացանկերու մէջ կը զբաղեցնէ առաջին հորիզոնականը, ներառեալ «US Billboard Hot 100»-ը, Աւստրալիան եւ Քանատան: Ան 14 ոչ յաջորդական շաբաթներ շարունակ կը զբաղեցնէ առաջին հորիզոնականը UK Singlesերգացանկին մէջ, 12 ոչ յաջորդական շաբաթներ՝ Billboard Hot 100-ին մէջ եւ 16 ոչ յաջորդական շաբաթներ՝ Canadian Hot 100-ին մէջ, ուր կը սահմանէ մրցանիշ:
Տեղեկութիւններ երգի մասին
4 Յունուար 2017-ին Էտ Շիրըն կը հրապարակէ 6 երկվայրկեաննոց տեսանիւթ, որուն մէջ կը ներկայացնէ նոր տեսահոլովակը՝ «ակումբը լաւագոյն տեղը չէ սիրելի գտնելու համար» բառերով, որ երգին առաջին տողն էր: Յունուար 6-ին BBC Radio 1-ի Breakfast Show հաղորդման ժամանակ երգիչը յայտնեց, որ «Shape of you» երգը սկզբնապէս մտածուած եւ ստեղծուած է երգչուհի Ռիհաննայի համար եւ ան երգին ուղղակի աւելացրեր է տարբեր մանրամաստութիւններ : Սակայն անկէ ետք ան որոշեց ինքը երգել երգը: Շիրընը երգը չէր գրած յատուկ իր նոր ալպոմին համար, սակայն յետոյ որոշեց, որ «բավական զուարճալի է»: Ան շարունակեց. «Այդ առաջին երգն էր, որ աւարտեց եւ ես չկրցայ ընտրել 2-ը միասին, այդ պատճառով այդ երգը գնաց ալպոմ: Ես շատ ուրախ եմ երգը գրելու, շատ զուարճալի է»
Երգագրութիւն
«Shape of you»-ն փոփ, դենսհոլ ժանրի երգ է: Երգին մէջ Շիրընը կը պատմէ պատմութիւն մը, որ իր հետ պատահած է ակումբին մէջ. « ակումբը լաւագոյն տեղը չէ սիրելի գտնելու համար, անոր անոր պատճառով ալ ես բար կ'երթամ/ Ես ու իմ ընկերներս կը նստինք սեղանին մօտ, կը խմենք շատ արագ եւ կը խօսինք շատ դանդաղ»: Ան կ'երգէ. «Առ ու սկսէ զրուցել միայն իմ հետս եւ վստահէ զիս, ես կու տամ այդ հնարաւորութիւնը» : NT News-ի փոխանցմամբ երգը կը պատմէ սիրո պատմութիւն մը, որուն մէջ Շիրընը աղջկայ մը կը հանդիպիգինետան մէջ, ուր ինք եւ աղջիկը կը խմեն : Երգը գրուած է C♯ մինոր ձայնանիշով եւ ունի 96 հարուած ար վարկեան: Կազմուած է 44 չափով եւ հիմնական հետեւեալ աքորտներով՝ C♯m–F♯m–A–B (i–iv–VI–VII), իսկ Շիրընը ձայնը կը լսուի G♯3-էն G♯5-ի միջեւ :
Երգին բառերուն չափը կը համեմատուի TLC խումբին «No Scrubs» երգին հետ, յատկապէս 1-ին տան «Տղա, շատ չի խօսինք/Բռնուիր մէջքիս եւ հենուիր վրաս» հատուածը : Այդ պատճառով «No Scrubs»-ի հեղինակներ Քենտի Պարուսը, Թամիքա Քոթլը եւ Քեւըն Պրինկզը համարուեցան «Shape of you»-ի համահեղինակները :
Զբաղեցուցած հորիզոնականներ
Երգը 30 երկիրներու մէջ կը զբաղեցէ առաջին հորիզոնականը եւ կը ստանայ տարբեր հաւաստագրեր: «Shape of you» երգի դեկնածուն երգացանկերու մէջ տեղ ունեցած է Յունուար 13-ին՝ UK Singles Chart-ին մէջ եւ առաջին շաբաթուան մէջ դիտուեր է շուրջ 227,000 անգամ: Այդ ընթացքին Շիրընը ներկայացուց մէկ այլ երգ՝ «Castle on the Hill»-ը («Ամրոց բլուրի վրայ»), որով ան UK chart-ի պատմութեան մէջ դարձաւ միակ արուեստագէտը, որ միաժամանակ 2 երգով զբաղեցուց բարձր հորիզոնականներ : Սկովտիական երգերու երգացանկերու մէջ երգի դեկնածուն կայացեր է «Castle on the Hill»-էն յետոյ: Երգը արծաթէ հաւաստագիր կը ստանայ հրապարակման առաջին շաբաթուան մէջ՝ 200.000 դիտման համար, իսկ ոսկէ հաւաստագիր՝ 2-րդ շաբաթուան մէջ՝ դիտուելով 400.000 անգամ: Երգը կ'ըլլայ առաջին հորիզոնականին մէջ իր հրապարակման 2-րդ շաբաթուան մէջ՝ 139.000 դիտումով: 13 շաբաթ շարունակ մնացած է UK Singles Chart-ի առաջին հորիզոնականին մէջ, իսկ Հէրրի Սթայլզի «Sign Of The Times» երգի հրապարակումէն ետք կը զբաղեցնէ աւելի ցած հորիզոնականներ : 2017 թուականի Ապրիլին երգը կը վաճառուի 1,811,910 անգամ եւ կը տարածուի 120,810,200 անգամ :
Billboard Hot 100-ին մէջ երգը կը զբաղեցն է առաջին հորիզոնականը եւ կ'ունենայ 20 միլիոն դիտում առաջին շաբաթէն: Միացեալ Նահանգներուն մէջ երգը կը դառնայ ամէնաշատ լսուողը: Շիրընը նաեւ կը դառնայ առաջին արուեստագէտը Hot 100 երգացանկի պատմութեան մէջ, որուն 2 երգերը նոյն շաբաթուան մէջ գտնուեր են տասնեակին մէջ:
"Shape of You"-ն 12 ոչ անընդմէջ շաբաթներու ընթացքին գտնուեր է Hot 100 երգերու մէջ: 4 շաբաթ առաջին հորիզոնականին մէջ գտնուելէն յետոյ երգը գտնուեր է նաեւ Mainstream Top 40երգացանկին մէջ, ուր այդ կը դառնայ Շիրընի երկրորդ առաջին հորիզոնական զբաղեցնող երգը («Thinking Out Loud»-էն յետոյ): 6 մայիս 2017-ին Hot 100-ին մէջ երգը զիջեց իր դիրքերը եւ զբաղեցուց 2-րդ հորիզոնականը՝ Քենտրիք Լամարի «Humble» երգէն ետք : ԱՄՆ-ուն մէջ Billboardի Dance/Mix Show Airplay երգացանկին մէջ «Shape of You»-ն դարձաւ Շիրընի առաջին երգը Dance/EDM երգացանկին մէջ (իր՝ երրորդ տասնեակին մէջ եւ վեցերորդ ընդհանուր երգացանկի մէջ յայտնուած երգը Dance/Mix Show Airplay-ին մէջ) : Հետագային 18 Մարտ 2017-ին երգը ընդգրկուեցաւ Dance Club Songs ցանկին մէջ: Այդ առաջին անգամն էր, որ Շիրընը կը յայտնուէր ցանկին մէջ որպէս մենակատար, ինչպէս նաեւ 2-րդ անգամը, որկը յայտնուէր ցանկին մէջ: Առաջին անգամ ան ընդգրկուեցաւ աղիւսակին մէջ Rudimental-ի «Lay It All on Me» երգի ժամանակ, որ 2016-ին զբաղեցուց 38-րդ հորիզոնականը :
6 Ապրիլ 2017-ի դրութեամբ «Shape of You»-ն կը դառնայ ԱՄՆ-ու մէջ ամէնավաճառուած երգը՝ 1.7 միլիոն անգամ եւ կը դառնայ միակը, որուն վաճառքը կը հասնի միլիոնի :
Ֆրանսայում դեբյուտից հետո ստացել է Փլաթինէ հավաստագիր : Աւստրալիոյ մէջ երգը 15 շաբաթ շարունակ կը զբաղեցնէ առաջին հորիզոնականը՝ անցնելով Քուլիոյի «Gangsta's Paradise» երգի 22 տարուան մրցանիշը :
Բառերով հոլովակ
«Shape of You»-ի տեսահոլովակը բառերով առաջին անգամ կը հրապարակուի Շիրընի «YouTube»-ի ալիքին մէջ : Հոլովակը ստեղծած է Ճեյսոն Քոինկը: 24 Մայիս 2017-ի դրութեամբ բառերով տեսահոլովակը «YouTube»-ի վրայ դիտվուած է շուրջ 630 միլիոն անգամ :
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Բրիտանական երգեր Ստորոգութիւն:Երգեր այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:2016 սինգլներ
Սարիբեկ Փոշոտեան
Սարիբեկ Արիսի Փոշոտեան (11 Յունիս, 1937, Ապարան, ՀԽՍՀ - 1990, Երեւան, ՀԽՍՀ), խորհրդային հայ բեմադրիչ, սցենարիստ։
Կենսագրութիւն
Սարիբեկ Փոշոտեանը ծնած է 1937 թուականին Ապարանի մէջ։ 1960 թուականին աւարտած է Երեւանի պետական համալսարանի տնտեսագիտական բաժինը, իսկ 1970 թուականին՝ ՎԳԻԿ-ի բեմադրիչի բաժինը։ 1971 թուականէն աշխատած է Երեւանի փաստագրական ֆիլմերու ստուդիոյ եւ Երեւան կինոստուդիոյ մէջ։ Նկարահանած է աւելի քան 30 փաստագրական եւ 1 կարճամետրաժ ֆիլմ ։
Միսաք Թորլաքեան
Միսաք Թորլաքեան (1888, Կիւշանա (Տրապիզոնի նահանգ) - 1968, Գալիֆորնիա), հայ ժողովրդական վրիժառու, ՀՅԴ կուսակցութեան անդամ։
Կենսագրութիւն
Ուսանած է ծննդավայրի դպրոցը։ 8 տարեկան էր 1896-ին, երբ Տրապիզոնի հայութեան դէմ Համիտ շարժման մէջ դրաւ թուրք եւ քիւրտ խուժանը՝ հայ յեղափոխականները պատժելու պատրուակով հազարաւոր անզէն հայերու կոտորածը հրահանգելով : Մանուկ տարիքի ընդվզումը Թորլաքեանի մէջ յանգեցաւ ծառացումի եւ ըմբոստացման 1904-ին, երբ Սասնոյ երկրորդ ապստամբութեան առիթով Համիտ վերստին փորձեց կործանել Արեւմտահայաստանը։ Ան կը զինուորագրուի Տրապիզոնի հայ ապստամբ երիտասարդներու հրոսակախումբերուն, գիւղէ գիւղ շրջելով զէնք ու զինամթերք կը հայթայթէ։
1908-ի Օսմանեան Սահմանադրութենէն եւ հայերու բանակ մուտքի արտօնութենէն ետք, Թորլաքեան կարճ ժամանակով զինուորական ծառայութեան մէջ մտաւ, բայց տեսնելով իթթիհատական իշխանութեան կողմէ շարունակուող հայատեաց խտրականութիւնն ու իրաւազրկումները՝ հեռացաւ բանակէն, միացաւ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան եւ, Ռոստոմի անմիջական ղեկավարութեան տակ ծաւալած ինքնապաշտպանութեան աշխատանքներուն մասնակից դառնալով, լծուեցաւ Տրապիզոնի եւ Կովկասի միջեւ զէնքի փոխադրութեան ու թրքական անօրինութիւնները զինու զօրութեամբ սանձելու գործին։
1915-ին, Թորլաքեան միացաւ Հայ Կամաւորական Շարժումին եւ եղաւ առաջիններէն, որոնք ռուսական զօրքին հետ Արեւմտահայաստան մուտք գործեցին եւ անմիջապէս լծուեցան թրքական ցեղասպանութենէն վերապրող հայութիւնը հաւաքելու, պատսպարելու եւ պաշտպանելու փրկարար աշխատանքին։ Եւ երբ Լենինեան յեղաշրջման հետեւանքով ռուսական զօրքերը արագօրէն լքեցին ռազմաճակատները եւ «տուն» շտապեցին, Թորլաքեան իր մասնակցութիւնը բերաւ վերապրող արեւմտահայութիւնը թրքական զօրքի ներխուժման դէմ պաշտպանելու եւ անոր կազմակերպ նահանջը ապահովելու 1918-ի առաջին ամիսներու կռիւներուն – յատկապէս Կարսի ճակատին վրայ։ Այնուհետեւ, երբ արդէն նահանջի ճանապարհ չկար եւ ողջ հայութիւնը մէկ մարդու պէս ծառացաւ ցեղասպանական իր ծրագիրը ամբողջացնելու եկող թրքական բանակին դէմ, Թորլաքեան Բաշ Աբարանի ճակատին վրայ կռուեցաւ Դրոյի յաղթական գունդին մէջ։
1919-ին Երեւանի մէջ գումարուած ՀՅԴ 9րդ Ընդհանուր Ժողովէն ետք, թուրք ջարդարարները պատժելու Նեմեսիս Գործողութեան որդեգրումէն ետք, Թորլաքեան կուսակցական որոշումով 1920-ին անցաւ Պոլիս։ Լծուեցաւ կազմակերպական աշխատանքներու՝ յատկապէս ՀՅԴ մարտական կառոյցի վերակենդանացումին։ Այդ շրջանին էր, 1921-ին, որ Նեմեսիս Գործողութեան Պատասխանատու Մարմնին կողմէ Թորլաքեանի յանձնարարուեցաւ Պոլիս հաստատուած, մուսաւաթական Ատրպէյճանի Հանրապետութեան ներքին գործոց նախարար եղած եւ 1918-ին Պաքուի հայ–թաթարական ընդհարումներու ժամանակ անզէն հայութեան կոտորածը կազմակերպած Պէյպուտ խան Ճիվանշիրի ահաբեկումը։ Երուանդ Ֆնտքեան եւ Յարութիւն Յարութիւնեան նշանակուած էին իր օգնականները։ Թորլաքեան Ճիվանշիրի ահաբեկման դաշնակցական որոշումը գործադրեց 18 Յուլիս 1921-ին, եւ կը սպանէ Պաքուի հայերու ջարդերու կազմակերպիչ։ Ահաբեկման ականատես ֆրանսացի զինուորներ յարձակեցան Թորլաքեանի վրայ եւ, ծեծի տակ ձերբակալելով զինք, յանձնեցին Պոլսոյ մէջ Դաշնակից Ուժերու ներկայացուցիչ անգլիական հոգատար իշխանութեան։ Անգլիական զինուորական դատարան մը կազմուեցաւ։ Թորլաքեանի դատին պաշտպանութիւնը կատարեց Խոսրով Ներսէսեան, որ կուռ եւ հիմնաւոր փաստարկումներով դատարանին առջեւ մերկացուց Ճիվանշիրի ծանրագոյն յանցագործութիւնը։ Դատարանը թէեւ յանցանք նկատեց գործուած ահաբեկչութիւնը, բայց արդարացուց Թորլաքեանը՝ նկատի ունենալով անոր հոգեկան եւ մտային հաւասարակշռութեան հասցուած հարուածը Ճիվանշիրի կողմէ։ Միսաք Թորլաքեան անպարտ արձակուեցաւ 22 Նոյեմբերին, անցաւ Յունաստան եւ հոնկէ ալ Ռումանիա։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:ՀՅԴ–ի անդամներ Ստորոգութիւն:Նեմեսիս գործողութեան մասնակիցներ
Մանուկներու Փորհարութիւնը
Նորածիններու եւ մանուկներու փորհարութիւնները նոյնքան կեանքեր կը խլեն մարդկութենէն, որքան ուրիշ ոեւէ վտանգաւոր հիւանդութիւն: Մասնաւորաբար արեւելեան երկիրներու մէջ, ուր տաք կլիման եւ առողջապահական պայմաններու բացակայութիւնը ծնունդ կու տան ճանճեր ու եւ զանազան մակաբոյծներու, մանուկներու փորհարութիւն ը մեծ աւերներ կը գործէ:
Այս մակաբոյծները իրենց սնունդը քաղաքներու եւ գիւղերու աղբակոյտերէն քաղելով, երթան սողոսկիլ տուներէ ներս եւ հիւանդութիւններու մանրէներով կը վարակեն ուտելիքներն ու խմելիքները: Իսկ այս պարագային առաւելապէս մանուկները կ'ազդուին այդ մանրէներէն:
Փոքրիկներու մօտ գոյութիւն ունին երկու ձեւի փորհարութիւններ. առաջինը՝ ունի մանրէաբանական բնոյթ, իսկ երկրորդը այն, որ կ'առաջանայ սննդական պատճառներէ:
Միքրոպային փորհարութիւնը կրնայ սննդականէն աւելի լուրջ բարդուդիւններու դուռ բանալ: Այս պարագային փոքրիկին տաքութիւնը 38 աստիճանի մօտ կը տարուբերի, փորը օրուան մէջ բազմաթիւ անգամներ դուրս կ'ելլէ եւ կղկղանքին գոյնը փոխան դեղնորակի, կ'առնէ կանաչ գոյն մը:
Այս ախտանշանները երբ տեսնուին, պէտք է անմիջապէս փոքրիկը զրկել ամէն տեսակ ուտելիքէ եւ գոհանալ անոր տալով միայն պարզ ջուր՝ քիչ մը շաքարով: Բժիշկին խորհուրդով հիւանդին կը տրուին (Sulfamid)ներ, որոնք կը դարմանէն աղիքներու բորբոքումը: Այս զգուշական միջոցներուն հետեւանքով երբ փոքրիկը բարելաւման ստոյգ նշաններ ցոյց տայ, անոր կարելի կ'ըլլայ կերցնել ստեպղինէ պատրաստուած ապուր:
Երբ ծանր վարակման եւ կամ անհոգութեան հետեւանքով հիւանդին վիճակը ծանրանայ եւ տաքութիւնը հասնի 40-41 աստիճաններու, փոքրիկը զգալիօրէն նիհարնայ, դիմագիծը այլափոխուի եւ աչքերը փոսը իյնան, այդ պարագային պէտք է մեծ քանակութեամբ հեղուկ տալ հիւանդին: Եթէ պատահի որ հիւանդը փսխէ եւ չընդունի տրուած հեղուհը, անհրաժեշտ կը դառնայ անոր մորթին տակէն եւ կամ երակին մէփ սերոմ ներարկել: Աւելի վճռական դարմանումները եւ դեղերը բժիշկը կը յանձնարարէ:
Երկրորդ տեսակի փորհարութիւնը, որ ընդհանրապէս առաջ կուգայ անկանոն սննդառաութենէ եւ կամ մօրը կաթին ծանրութենէն, աւելի շուտ կը դարմանուի: Այս պարագային փոքրիկին տաքութիւնը ընդհանրապէս շատ չի բարձրանար, տկարութիւնը դանդաղ առաջացում մը կ'արյանագրէ եւ հիւանդին ախորժակը կը գոցուի: Թեթեւ այս ախտանշանները եթէ շուտով չանհետացուին, կրնան աւելի ծանր բարդութիւններու դուռ բանալ:
Երբ մօրը կաթը ծանր կուցայ փոքրիկին, կարելի է կաթէն առաջ անոր տալ մէկ-երկու սուրճ ի դգալ (carbonate de chaux) կոչուած դեղէն: Այս փորձէն վերջ, փոքրիկը կրնայ վարժուիլ մօրը կաթին:
իսկ այն պարագային երբ փոքրիկիկին փորհարութիւնը առաջացած է կովի կաթէն, նախընտրելի կ'ըլլայ փոխել կաթին տեսակը եւ դիմել տուփի կաթերուն: Ներկայիս կաթի ճարտարարուեստը այնքան յառաջդիմած է, որ հնարաւոր է գտնել անոնց մէջ այնպիսի տեսակներ, որոնց բաղադրութիւնը կը մօտենայ մարդկային կաթին:
Առաջին ակռաները հանած ատեն, 6-7 ամսու երեխան կ'ունենայ երբեմն փորհարութիւնիւն եւ տաքութիւն: Փորհարութիւնը եւ տաքութիւնը միքրոպային բնոյթ ունին: Այսպէս երբ փոքրիկին լինտերը ուռեցած են եւ ակռաները դուրս պիտի գան, ան հակամէտ կը դառնայ ձեռքը անցած առարկան տանելու բերանը: Բնական է որ այս կերպով անհամար թիւով մանրէներ պիտի մտնեն փոքրիկին բերնէն ներս եւ աղիքներու բորբոքումներ առաջացնեն:
Հայկական Կարի Տեսակներ
Հայկական Կարի Տեսակներ կը համարուին Հարթակար, օղակակար, շղթայակար, լիցքակար, հանգուցային կար, թելքաշ կար, կոթասեղ եւ այլն, նաեւ եւրոպական կարիքէն` քրոշէն, ռեքոքոն, ափլիքը կը գործածէին ասեղը, հլունը, մաքուքը:
Հայկական կարի դպրոցներ
Այս դպրոցները բնորոշող գեղարուեստական ընտիր իրեր պահպանուած են Էջմիածինի գանձատունը, Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան թանգարանը, Վենետիկի Ս. Ղազար եւ Վիեննայի Մխիթարեաններու միաբանութիւններու մօտ, Պոլսոյ Երուսաղէմի պատրիարքարան, Նոր Ջուղայի Ամենափրկիչ վանքը, Հալէպի Զարեհեան գանձատունը, Տիթրոյիթի Ալեք եւ Մարի Մանուկեաններու թանգարանը, Երեւանի հաւաքածոներու թանգարաններուն մէջ: Առանձին օրինակներ կը գտնուին Վարշաւիոյ, Պուտափեշտի եւ այլ քաղաքներու աշխարհահռչակ թանգարաններուն մէջ:
Այնթապի կար
Այնթապի բնակիչները շատ լաւ արհեստաւորներ եւ վաճառականներ էին: Կը զբաղէին գորգագործութեամբ, կարպետագործութեամբ, ինչպէս նաեւ ասեղնագործութեամբ: Կ'ասեղնագործէին թաշկինակներ, սփռոցներ, անձեռոցիկներ, գլխաշորեր, հագուստի զանազան հատուածներ, «օյա» անունով ժանեակներ: Կարեւորը կտաւը ըլլար թափանցիկ, ուրկէ կարելի ըլլար ուղղահայեաց գիծերով թելեր քաշել, ապա ձեռագործել կերկահին վրայ: Պէտք էր երկու կողմերը իրարու նման ըլլային: Կարը կը կրէր հայկական ճերմակ գործ-անունը, որովհետեւ ընդհանրապէս կը գործածէին ճերմակ կերպաս:
Մարաշի կար
Երկու տեսակ կարեր ունի: Հարթակարը` կոթասեղ կամ Զէյթունի կար եւ հիւսածոյ կար, որ յատուկ է միայն Մարաշին:
Նախ թաւիշ կտորին վրայ նշուած գծագրութիւնը կը դրոշմեն, ապա չորս շարքերով, աջէն ձախ կարերը կ'ասեղնագործեն գծուած նախշերը: Ընդհանրապէս կ'օգտագործեն կարմիր, կապոյտ, երկնագոյն եւ ճերմակ գոյներով բամպակէ, բուրդէ, մետաքսէ եւ թոյլ ոլորուած թելեր:
Ուրֆայի կար
Ուրֆայի հայերը նշանաւոր կտաւագործներ, դրոշմատպողներ եւ ասեղնագործներ էին:
Ուրֆայի կարը լիցք կը կոչուի, ընդհանրապէս բնութիւնը բնորոշող նկարներ են եւ գործածուած մեղմ գոյնի թելեր, հաւանաբար բնակիչներուն նկարագիրին եւ ճաշակին համընկած: Ուրֆայի գործերը մեծ շուկայ գտած են քիչ մը ամէն տեղ, շնորհիւ Հալէպի աշխատանոց-որբանոցի եւ միսիոնարներու ջանքերուն:
Սվազի գործ
Սվազի կարը ունի խաչասեղ լիցք եւ հարթակար: Կը գործածեն ճերմակ կամ բնական գոյնի կտաւ, որոնց ծակտիկները կարելի ըլլայ հաշուել, քանի որ համրանքի վրայ հիմնուած է, եւ երկու երեսները պէտք է ըլլան նման:
Վանի կար
Երկու տեսակ կար ունի.
ա.- Երեք թելերով կ'աշխատցուի, գործող թելը սեղմելով կը ստացուին ցանցի նախշեր, ապա շուրջը` ոսկեթել հարթակար:
բ.- Շղթայակարը, որ շատ փոքր եւ խիտ շարքերով գոյնզգոյն մետաքսէ թելերով կ'աշխատին:
Քիլիսի կար
Կ'ընտրեն երկու տարբեր գոյնի կերպասներ: Մէկուն վրայ կը գծեն նախընտրած նախշը եւ որոշ գիծերը կը կտրեն: Երկրորդ կտորը կը տեղադրեն կտրուած գիծերուն համեմատ եւ կողքակարով կ'ամրացնեն կտորին վրայ կտրուած գծանկարներու հետեւողութեամբ:
Պոլսոյ կար
Շքեղ հարթակարն ու ուռուցիկ կարը, որ կը կոչուի նաեւ «գազազ» կար: Այս երկու կարերը կը զուգադրուին վերադիր կարին հետ, օգտագործելով ոսկեթել, արծաթաթել երբեմն մարգարիտը: Այս կարով ասեղնագործուած Ս. խորանի վարագոյր մը եւ խոյր մը պահպանուած են Էջմիածնի գանձարանին եւ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսարանի թանգարանին մէջ:
Սեբաստիոյ կար
Կը կոչուի թարսկար: Թափանցիկ կտորի վրայ թարս կողմէն լիցք կարով ասեղնագործուած է մետաքսաթելով, այնպէս մը, որ ուղիղ երեսը կը ստանայ իսկական զարդանախշը:
Յիշուած կարերէն բացի, Հայաստանի զանազան գաւառներ ունեցած են յատուկ կարեր, որոնք ընդհանրապէս օգտագործած են ծիսական (եկեղեցական առարկաներ) ձեռագործելու համար, ինչպէս` սկիհի ծածկոց, Ս. խորանի վարագոյր, ուրարներ եւ այլն, Քրիստոսի, առաքեալներու եւ աւետարանիչներու պատկերներով նախշուած:
Չմոռնանք Մուսա Լերան եւ Քեսապի նուրբ եւ գեղեցիկ օրինակներով ձեռագործուած ասեղնագործութիւնը, ժանեակագործութիւնը, մաքուքի գործեր, զորս մինչեւ օրս, այնճարցիները կը շարունակեն հիւսել, ձեռագործել. թուանշաններ, տարուան թիւը, հայկական նշանագիրներ եւ բանաստեղծական քառեակներ ու այսպէս սերունդէ սերունդ փոխանցելով պահպանուած կ'ըլլան իրենց ստեղծագործութիւնը տարբեր գաղթավայրերու տարածքին :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ձեռագործներ
Պարսից Ծոց
Պարսից ծոց (յաճախ ուղղակի՝ Ծոց), Արաբական թերակղզի ին եւ Իրան ի միջեւ գտնուող ծոց։ Հորմուզի նեղուց ով միացած է Օմանի ծոց ին, Արաբական ծով ուն եւ Հնդկական Ովկիանոս ին։
Պարսից ծոցին շրջանը աշխարհաքաղաքական տեսանկիւնէն չափազանց կարեւոր է իր նաւթ ի հարուստ պաշարներով, որուն պատճառով 1991-ին համանուն պատերազմ մը ծագած է, հակառակ անոր, որ հիմնական կռիւը տեղի ունեցած է ցամաքի վրայ։
Աշխարհագրութիւն
Ծոցը ունի 251,000 քառ. քմ. տարածութիւն, որ արեւելքէն Հորմուզի նեղուց ով կը միանայ Օմանի ծոց ին, արեւմուտքէն՝ Շաթ-ալ-Արապ գետին, որ ծնունդ կ'առնէ Տիգրիս եւ Եփրատ գետերէն: Ծոցին ամէնէն նեղ բաժինին տարածութիւնը 56 քմ. է: Ջուրը ընդհանրապէս ծանծաղուտ է, որուն ամէնէն խորունկ բաժինը 90 մեթր է դէպի վար, եւ միջին հաշուով ընդհանուր խորունկութիւնը կը կազմէ 50 մեթր:
Հետեւեալ կղզիները, սկսելով հիւսիսէն, եզերային շրջագիծ մը կը կազմեն Պարսից Ծոցին՝ Իրան, Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններ, Սէուտական Արաբիա, Քաթար ի կղզիներէն մէկը՝ դէպի Եգիպտոս ի թերակղզի տանող գիծին վրայ, Պահրէյն ի կղզիներէն մէկը, իսկ հիւսիս-արեւմտեան կողմէն՝ Իրաք ը: Ծոցը ունի նաեւ բազմաթիւ ներքին կղզեակներ:
Անուանումը
Պարսից ծոցը աշխարհի հնագոյն ջրատարածքներէն մէկը կը համարուի, որ քաղաքական, տնտեսական եւ հասարակական առումներով եզակի նշանակութիւն ունի: Իրանի հարաւային շրջանին մէջ, դարեր շարունակ գոյութիւն ունեցող այս ջրատարածքը կարեւոր եւ ռազմավարական նշանակութիւն ունեցած է :
Աքեմենեան թագաւոր Դարեհի արձանագրութիւններէն մէկուն մէջ Պարսից ծոցը այսպէս կը ներկայացուի. «Դրայա Թէյա Հաչա Փարսա Այթի» կամ «Պարսից ծոց», որ կը նշանակէ ծով մը, որ կ'անցնի Փարսէն: Յոյն պատմաբան Կլավիուս Ալյանուս, որ կ'ապրէր Բ. դարուն, «Անաւազիս» անունով գիրքին մէջ Պարսից ծոցը կը ներկայացնէ իբրեւ «Պերսիքոն Քայթաս», որ դարձեալ Պարսից ծոց կը նշանակէ: Ա. դարու յոյն նշանաւոր աշխարհագրագէտ Էստրագոն, իր գիրքին մէջ բազմիցս օգտուած է Պարսից ծոց բառակապակցութենէն: Լատինական աղբիւրներուն մէջ Պարսից ծոցը  նշուած է «Mare  Persicum» կամ «Պարսկական ծով» անունով: Բազմաթիւ աղբիւրներու մէջ Պարսից ծոցը կը նշուի իբրեւ Sinus Persicus: Ֆրանսերէն ով անիկա կը նշուի Golfe Persique, անգլերէնով` Persian Gulf, գերմաներէն ով` Persischer Golf, իտալերէնով` Golfo Persi ico, ռուսերէն ով` Персидский залив, ճափոներէն ով` Perusha Wan, թրքերէն ով` Farsi Korfozi: Ա. դարու հռոմէացի պատմաբան Լուինթուս Քուրտիուս Ռուֆուս օգտագործած է Aquarum Persico բառակապակցութիւնը :
ՄԱԿ-ի 61-րդ փաստաթուղթին համաձայն` «Պարսից ծոց»  անուանումը եղած է Քրիստոսի ծնունդէն հարիւրամեակներ առաջ: Տարբեր լեզուներու մէջ անիկա ճանչցուած է իբրեւ «Փարս», «Փարս Իրան» եւ «Աճամ» անուններով: Քրիստոսի ծնունդէն առաջ, 5-րդ դարուն, այս տարածաշրջանը կոչուած է Պարսից ծոցի տարածաշրջան: Այլ խօսքով, յոյները, հռոմէացիները եւ անոնցմէ ետք արեւելեան Հռոմն ու աբբասեան էմիրները, իսլամ աշխարհագէտները, ինչպէս նաեւ կարգ մը պատմական գիրքեր մշտապէս օգտագործած են այս անունը: Յատկանշական, է որ երբ Փորթուկալցիներն ու սպանացիները մուտք կը գործէին Պարսից ծոց, անոնց փաստաթուղթերուն մէջ նոյնպէս կը նշուէր այս անունը: Իսկ անգլիացիներն ու ֆրանսացիները երբ հոն ժամանած են, դարձեալ օգտագործած են «Պարսից ծոց» անուանումը: Բրիտանիոյ, ԱՄՆ-ի, նախկին ԽՍՀՄ եւ ՄԱԿ-ի փաստաթուղթերուն մէջ նոյնպէս այս ծոցը նշուած  է իբրեւ «Պարսից ծոց» :
Ովկիանագրութիւն
Պարսից ծոցը կապուած է Հնդկական ովկիանոս ին՝ Հորմուզի նեղուց ին միջոցով:
Ծոցին ջուրը այնպիսի յատկութիւն մը ունի, որ արագ կը շոգիանայ, հակառակ անձրեւի եւ գետերու ջուրերուն բեռնաթափութեան: Ծոցին ջուրը իւրաքանչիւր տարի կը պակսի 416 քառ. մեթր:
Կղզիներ
Պարսից Ծոցին կղզիները հին ժամանակներէն ի վեր իւրայատուկ նշանակութիւն ունեցած են, որովհետեւ անոնք գործածուած են գաղթական ուժերու կողմէ, օրինակ Փորթուկալ ի եւ Անգլիոյ կայսրութեան կողմէ, իբրեւ առեւտուրի կեդրոններ եւ կամ իրենց կայսրութեան ներկայացուցիչ ուժերուն կեդրոններ:
Քաղաքը եւ Բնակչութիւնը
8 քաղաքներ կը շրջապատեն Պարսից Ծոցը, որոնք են՝ Պահրէյն, Իրան, Իրաք, Քուէյթ, Քաթար, Սէուտական Արաբիա, Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններ եւ Օման: Ծոցին ռազմագիտական իտէալական դիրքը առիթ տուած է շրջակայքը բնակող ժողովուրդներուն զարգացման: Ներկայիս Միջին Արեւելք ի մեծ երկիրներուն մեծամասնութիւնը կը գտնուի այս շրջանին մէջ:
Փիոթըր Չայքովսքի
Փիոտր Իլյիչ Չայքովսքի (Пётр Ильич Чайковский, 7 Մայիս 1840-6 Նոյեմբեր 1893), ռուս մեծ երաժշտահան, գեղարուեստական ղեկավար, մանկավարժ, երաժշտական քննադատ։ Հեղինակ է աւելի քան 80 ստեղծագործութիւններու, որոնցմէ՝ 7 սիմֆոնիայի, 10 օփերայի եւ 3 պալէի։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է Սենթ Փեթերսպուրկի իրաւագիտութեան ուսումնարանին մէջ՝ որուն զուգահեռ խորութեամբ ուսումնասիրելով երաժշտութիւն։
Կենսագրութիւն
1850–1859 թուականներուն սորված է Փեթերսպուրկի իրաւագիտութեան ուսումնարանին մէջ, 1865 թուականին՝ աւարտած քոնսերւաթորիան (Անտոն Ռուպինշտէյնի դասարան): 1866–1878 թուականներուն եղած է Մոսկուայի քոնսերւաթորիայի փրոֆեսոր (աշակերտներէն է Սերգէյ Տանիեւը):
1892 թուականին Չայքովսքին ընտրուած է Ֆրանսայի Գեղեցիկ արուեստներու ակադեմիայի թղթակից անդամ, 1893 թուականին՝ արժանացած Քեմպրիճի համալսարանի տոքթորի պատուաւոր աստիճանի։
Չայքովսքիի երաժշտութիւնը իր հարուստ մեղեդայնութեամբ, սերտ կապով ժողովրդական երաժշտութեան եւ կենցաղային սիրոյ հետ, մտքի խորութեամբ, անկեղծ յուզմունքով մեծ տարածում ստացած եւ խոր հետք թողած է ռուսական երաժշտութեան պատմութեան մէջ։ Անոր աւանդոյթներու հիման վրայ աճած է երաժիշտներու ստուար խումբ մը։
Առնչութիւններ Հայերու Հետ
1886–1890 թուականներուն Չայքովսքին այցելած է Թիֆլիս, հայ երաժիշտներէն մտերիմ յարաբերութիւններ ստեղծուած են Կենարիոս Ղորղանեանի հետ։ Թիֆլիսի՝ հայկական եկեղեցւոյ մէջ, մեծ հետաքրքրութեամբ լսած է ժամերգութիւնը.
Ստեղծագործութիւններ
Չայքովսքին սերտ կապուած էր 19րդ դարու ռուսական առաջաւոր մշակոյթի հետ։ Իբրեւ արուեստագետ ձեւաւորուելով 1860-ական թուականներու տեմոկրատական գաղափարներու ազդեցութեամբ՝ իր երկերուն մէջ մեծ խորութեամբ, ճշմարտացիօրէն արտացոլած է կեանքը իր բազմազան դրսեւորումներով, ստեղծած է նաեւ ժողովրդական կենցաղի գունագեղ տեսարաններ, բնութեան բանաստեղծական նկարագրեր։ Ըլլալով հոգեբան երաժշտահան՝ իրապաշտական մեծ ուժով բացայայտած է մարդու ներաշխարհը՝ նուրբ քնարական զեղումներէն մինչեւ ողբերգական ապրումներ։
Չայքովսքիի ստեղծագործութեան առանցքային թեման անհատի բախումն է անողոք իրականութեան հետ։ Գրած է 10 օփերա, 3 պալեթ, 7 սիմֆոնիա (ինչպէս՝ «Մանֆրետը»), նախերգանքներ, սիուիտներ եւ այլ գործեր սիմֆոնիկ նուագախումբի համար, քանթատ, քամերային գործիքային համոյթներ, մօտ 100 սիրային, երգեր, զուգերգեր, խմբերգեր, դաշնամուրի (100-էն աւելի), ջութակի, թաւջութակի կտորներ։
Սիմֆոնիկ Երկեր
Չայքովսքին 19րդ դարու 2-րդ կէսի մեծագոյն սիմֆոնիստներէն է։ Ան զարգացուցած է քնարական–կատակերգական սիմֆոնիայի ժանրը (4-րդ, 5-րդ, 6-րդ սիմֆոնիաները): Սիմֆոնիկ լաւագոյն երկերն են՝ 6-րդ («Պաթետիկական») սիմֆոնիան (1893), «Ռոմէօ եւ Ճուլիեթ» նախերգանք–ֆանտազիան (1869, 2-րդ խմբ՝. 1870, 3-րդ խմբ.՝ 1880), «Ֆրանչեսկա տա Ռիմինի» նախերգանքը (1876), դաշնամուրի 1-ին (1875) եւ ջութակի (1878) համերգները։
Չայքովսքին դիմած է պատմական, կենցաղային, ֆանտաստիկ, քնարական, խոր հոգեբանական վիճակնեու, ստեղծած տարբեր ժանրերու օփերաներ՝ պատմահոգեբանական, կոմիկական–ֆանտաստիկ, քնարական, երաժշտական հոգեբանական թատերգութիւն։ Ձգտելով ստեղծել «մտերմիկ, բայց ուժեղ թատերգութիւն»՝ Չայքովսքին ընտրած է սուր թատերգակական բախումներով սիուժեներ, հիմնուած կեանքի ճշմարիտ պատկերման, հակասութիւններու բացայայտման վրայ։ Օփերաներու հերոսը ուժեղ կուռքերու, բարդ հոգեկան աշխարհի տէր անձնաւորութիւն է՝ ընդունակ խորապէս վերապրելու տարբեր յոյզեր ու զգացմունքներ։
Օփերաներ
Չայքովսքի օփերաներուն բնորոշ են ընդհանրացման բարձր մակարդակն ու սիմֆոնիկ զարգացումը։ Անոնց մէջ երգային մասը առաջնային նշանակութիւն ունի, միեւնոյն ժամանակ նուագախումբը աշխուժ դեր կը խաղայ կերպարներու ստեղծման, թատերգական իրադրութիւններու, հերոսներու հոգեվիճակներու բացայայտման, կենցաղի պատկերման գործին մէջ։
Հասուն շրջանը սկսած է «Եւկենի Օնեկին» օփերայով (ըստ Ա. Փուշքինի, 1877–78), գլուխգործոցն է «Փիքովայա տամա»-ն (ըստ Փուշքինի, 1890), մեծ յաջողութիւն ունին «Օռլեանի կոյսը» (1879), «Մազեպա» ն (1883), «Չարոտեյքա»ն (1887), «Չերեւիչկի»ն (1885), «Իօլանտա»ն (1891):
Պալեթներ
Չայքովսքին պալեթային երաժշտութեան մեծ բարեփոխիչ է։ Կիրառելով երաժշտութեան սիմֆոնիկ զարգացման սկզբունքները՝ խորացուցած է պալեթի հոգեբանական բովանդակութիւնը, ստեղծել վառ կերպարներ։ Անոր պալեթներու երաժշտութիւնը ձեռք բերած է առաջնակարգ գեղարուեստական նշանակութիւն։
«Կարապի լիճը» (1876), «Քնած գեղեցկուհին» (1889) եւ «Շչելկունչիկ» (1892) պալեթները նոր դարաշրջան են ժանրի պատմութեան մէջ։
Այլ Ստեղծագործութիւններ
Չայքովսքիի երեք լարային կուարտետները, դաշնամուրային եռեակը եւ սեքստետը ռուսական դասական քամերային գործիքային երաժշտութեան լաւագոյն օրինակներ են։ Մեծ տարածում ունին սիրայինները, որոնց բնորոշ է կերպարներու հարստութիւնը, զգացմունքներու արտայայտման անմիջականութիւնը։
Արգասաբեր էր Չայքովսքիի գործունէութիւնը քննադատութեան ասպարէզին եւ կատարողական արուեստին մէջ։ Ան մեծապէս նպաստած է ազգային երաժշտութեան տարածման Ռուսիոյ եւ արտասահմանի մէջ։
Յիշատակ
Չայքովսքիի անունով կո կոչուին Մոսկուայի եւ Քիեւի քոնսերւաթորիաները, Փերմի օփերայի եւ պալեթի թատրոնը, Երեւանի երաժշտական տասնամեակը եւ այլն։ Երեւանի մէջ իր անունով անուանակոչուած է փողոցներէն մէկը:
1958 թուականէն Մոսկուայի մէջ տեղի կ'ունենայ Չայքովսքիի անուան միջազգային մրցոյթ։
Արտաքին Յղումներ
Ստորոգութիւն:Ռուս երաժշտահաններ Ստորոգութիւն:Ռուս ղեկավարներ Ստորոգութիւն:Ռուս մանկավարժներ Ստորոգութիւն:Ռուս երաժշտական քննադատներ Ստորոգութիւն:Սենթ Փեթերսպուրկ մահացածներ Ստորոգութիւն:7 Մայիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:6 Նոյեմբերի մահացածներ
332 (թիւ)
332 (երեք հարիւր երեսուներկու) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 331-ի եւ 333-ի միջեւ
Հայ Կապոյտ Խաչի Զաւարեան վարժարան
Հայ Կապոյտ Խաչի Զաւարեան վարժարան (Αρμένικο Δημοτικό Σχολείο Κυανούς Σταυρός), հայկական կրթական հաստատութիւն Քոքինիա, Ատտիկէ, Յունաստանի մէջ։
Զաւարեան Վարժարանի վայրը
Զաւարեան կը գտնուի Յունաստանի Ատտիկէի նահանգին, Փիրէային տարածքաշրջանի Նիքէա քաղաքին մէջ, Միլասոն թիւ 18 փողոցին եւ Պելոյեաննի պողոտային անկիւնը։
Կառուցուածքը անկիւնաւոր է եւ կ'երեւի բոլոր կողմէրէն։ Դպրոցի շէնքին հիւսիսային եւ արեւմտեան պատերուն կից յունական 8-րդ նախակրթարանն է։
Զաւարեան վարժարանի Հիմնադրութիւն
1922 թուականին, Փոքր Ասիոյ աղետէն ետք եւ յունական բանակին նահանջով, Ցեղասպանութենէն փրկուած հայութեան մէկ մասը Յունաստան կ'ապաստանի։ Իրենց առաջնահերդութիւնը կ՛ըլլայ աւելի լաւ եւ հայեցի ապագայ տալ գալիք սերունդներուն ։
Հ․Օ․Մ․-ի, Հայ Կապոյտ Խաչի Շրջանային վարչութեան եւ համայնքի ընտանիքներուն օգնութեամբ կը սկսի Զաւարեան ակումբ-դպրոց շէնքին շինութիւնը։ Միաժամանակ, սկսած են գործել՝ տիկին Հայաստան Ուշագլեանի Հռիփսիմեաց մանկապարտէզը՝ կը գտնուէր Մեղարոն եւ Լեվատիաս փողոցներուն անկիւնը եւ 1927 թուականին աշնան վարձուած շէնքի մը մէջ, Զաւարեան նախակրթարանը Զաքար Զաքարեանի տնօրէնութեամբ, 6 ուսուցիչներով եւ 80 աշակերտներով:
Անուանում
Դպրոցը կ՛անուանուի Զաւարեան, ի պատիւ՝ ազգային, քաղաքական, հասարակական գործիչ, ուսուցիչ, տնօրէն Սիմոն Զաւարեանի։
Առաջին տարիները
1928-29 ուսումնական տարեշրջանին սկիզբը «Զաւարեան» վարժարանին պաշտօնական բացումը տեղի կ՛ունենայ Սօս Վանիի, աւազանի անունով՝ Յովհաննէս Կարապետեան, տնօրէնութեամբ եւ 260 աշակերտնէրով։ Մանկապարտիզպանուհի Հայաստան Ուշագլեանին հիմնած Հռիփսիմեաց մանկապարտէզը հոն կը տեղափոխուի, միանալով Զաւարեան նախակրթարանին։ Սկիզբին փողոցներէն եւ անկարող ընտանիքներուն զաւակները, հայ որբերը պահող-պահպանող պատսպարան մը կ՛ըլլայ։ Սակայն արագօրէն կրթական կանոնաւոր հաստատութիւն մը կը դառնայ։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին առաջին օրէն իսկ կը կասեցուին անոր աշխատանքները․ կը վերաբացուի 1945-ին։ Յունաստանի ներքին ազգամիջեան (1944-1948) պատերազմէն ազդուած, մեծ թիւով հայեր կ՛արտագաղթեն եւ կամ կը ներգաղթեն․ այս երեւոյթը կը շարունակուի մինջեւ 1960-ական թուականներուն։ Յունահայութեան եւ ինքնաբերաբար հայ դպրոցներու աշակերտութեան թիւը զգալիօրէն կը նուազի։ ,
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմէն ետք
1957-58 դպրոցական տարեշրջանի սկիզբը, Բարեգործականը կը հեռանայ այս միացումէն ու կը հիմնէ «Արտաքի Գալփակեան» վարժարանը, Աթէնքի հարաւային արուարձաներէն Ամֆիթէայի շրջանը։ Քոքինիոյ տարածքին կը շարունակէ գործել «Ազգային-Զաւարեան Միացեալ վարժարան»ը իր նախակրթարանի եւ Մանկապարտէզի բաժիններով։
1963-64 դպրոցական տարեշրջանին, «Զաւարեան» ակումբ-դպրոցին շէնքը աշակերտներ ընդունելու համար անյարմար կը նկատուի։ Շնորհիւ Գ․ Կիւլպէնկեան հիմնարկութեան նիւթական օժանդակութեան, Ս․ Յակոբ եկեղեցուոյ բակին կից շէնքին վրայ երկու յաւելեալ դասարաններ կը շինուին եւ «Զաւարեան» վարժարանը առժամապէս հոն կը փոխադրուի․ կը միատեղուի «Ազգային» դպրոցին հետ։
Վերաշինութիւն
«Զաւարեան» ակումբ-դպրոցին հիմնադրութենէն 60 տարիներ ետք, անհրաժէշտութիւնը կը նկատուի նոր շէնքի մը վերակառուցումը։ 1981 Փետրուար 24-ին ուժգին երկրաշարժէն անոր կրած վնասները ալ աւելի կը շեշտեն վերակառուցման պահանջը։ 1988 Նոյեմբերին, նոր շէնքի շինութեան հիմնարկէքը կը կատարուի։
1993 թուականին, Յունուար 13-ին, դպրոցը կը վերադառնայ իր «տունը», գրաւելով նորաշէն «Զաւարեան» կեդրոնին ա․ յարկը, օժտուած դաստիարակչական արդի բոլոր յարմարութիւններով։ Մանկապարտէզը կ՛անուանակոչուի «Հայաստան Ուշագլեան», ի պատիւ անոր հիմնադիր-մանկապարտիզպանուհիին։
Մանկապարտէզի նոր շէնքի կառուցում
2010-ին, կը կառուցուի արդի մանկավարժութեան յարմարութիւններով  «Հայաստան Ուշագլեան»  նորարար Մանկապարտէզը Ս․Յակոբ եկեղեցւոյ կից։
70-ամեակի տօնակատարութիւն
Նկարներու ցուցադրութիւն․ մէկ շաբթուան տեւողութեամբ նկարներու ցուցադրութիւն, ակմբային եւ դպրոցական կեանքէն։
Քաղաքական ձեռնարկ, ներկայութեամբ յունահայոց թեմի առաջնորդին, շրջանի յոյն քաղաքական անձնաւորութիւններու, Յունաստան ի մօտ Հ.Հ. դեսպանին, յունահայ գաղութին կառոյցներու եւ միութիւններու ներկայացուցիչներուն եւ հոծ բազմութեան։
Մարզական ելոյթներ Քոքինիոյ Հ․Մ․Ը․Մ․ի գործօն մարզիկներուն եւ վեթերաններուն միջեւ վոլլէյ-պոլի խաղեր։
Զաւարեան Վարժարանի Շրջանաւարտներու ճաշկերոյթ-խրախճանք 680 շրջանաւարտներ ներկայ եղան սոյն խնճոյքին։ Շրջանաւարտներու մեծ թիւ մը բացակայեցաւ, որովհետեւ «դժուար» տարիներուն արտագաղթած եւ կամ ներգաղթած է։
=== 90-ամեակի տօնակատարութիւն  === Սիմոն Զաւարեանի անունով կոչուած վարժարանը Չորեքշաբթի՝ 17 Հոկտեմբեր 2018-ին, երեկոյեան ժամը 7ին, Քոքինիոյ «Զաւարեան» կեդրոնի մարզադաշտին մէջ տօնեց իր գործունէութեան 90-ամեակը։ Ներկայ եղան 400 կրթասէր հայրենակիցներ, շրջանաւարտներ, դպրոցի աշակերտներ եւ ի միջի այլոց՝ յունահայոց թեմի առաջնորդը, Յունաստան ի կրթութեան, կրօնի եւ հետազօտութեան նախարար պրն. Կոստանտինոս Ղաւրօղլու, Յունաստան ի մօտ Հ.Հ. դեսպանը, քաղաքապետներ, հայկական եւ յունական կառոյցներու եւ միութիւններու ներկայացուցիչներ, տարածքաշրջանի մէջ կրթական համակարգին մէջ գործող անձեր։ Հանդիսութեան ընթացքին, ողջոյնի խօսքերէն եւ օրուան պատշաճ դասախօսութենէն զատ, ցուցադրուեցաւ տեսաերիզ մը, որ կ՛ընդգրկէր երկլեզու բանաւոր յիշատակներ ու սրտի խօսքեր դպրոցին նախկին ու ներկայ՝ տնօրէններուն, ուսուցիչներուն եւ շրջանաւարտներուն կողմէ։
Դպրոցին բոլոր աշակերտները մասնակցեցանծ երգերով ու պարերով։ Նաեւ հադէս եկան վարժարանի շրջանաւարտներէն ու միջազգային համբաւ ունեցող կիթառիստ Յակոբ (Եաքովոս) Գոլանեան նուագով մը եւ դպրոցի շրջանաւարտներ մեներգով՝  6րդ դասարանի երկու աշակերտուհիներու թաւջութակի եւ դաշնակի ընկերակցութեամբ։
Սիմոն Զաւարեանի մահուան 105-ամեակ
Հանդիսութեան ընթացքին, Սիմոն Զաւարեան մահուան 105-ամեակին առթիւ նշուեցաւ անոր տարած գործունէութիւնը։ Բեմի պաստառին վրայ երեւցաւ 6րդ դասարանի աշակերտներուն պատրաստած հսկայ՝ 3 մեթր × 4,50 մեթր գծագրութիւնը, հիմնուած Կարօ Սասունիին Սիմոն Զաւարեան ի մասին հետեւեալ գրութեան վրայ.- «''Տեսուչը կ՛անցնէր գիւղերէն, ձեռքը հովուական գաւազան մը։ Հագած էր պարզուկ ու անխնամ։ Ուսէն կախուած էր կաշիէ պայուսակ մը, ուր զետեղուած էին իր տետրերը եւ կտոր մը հաց։ Ալեխառն մօրուքն ու մ-զերը հովին տուած՝ կ՛անցնէր ծաղկած անդաստաններէն…։ Ան տաք ու համատարած շունչի մը պէս կը բացուէր իր շրջապատին վրայ, կ՛ընդգրկէր հայ հողն ու գիւղացին, մարդն ու բնութիւնը։ Անոր տեսքէն կ՛արտացոլար համակ նուիրում մը. կարծես, թէ լեռներէն նոր իջած հինաւուրց ճգնաւոր մըն էր, որու լռութենէն իմաստութիւնն ու բարութիւնը կը կաթկթէին…''»։
Դպրոցին նպատակն ու թիրախը
Հայեցի կրթութեան ծիրէն ներս, հետամուտ է աշակերտներուն հայակրթութեան ու հայախօսութեան։ Կը Հասցնէ հայեցի դաստիարակութեամբ, հայկական ոգիով, Սիմոն Զաւարեան ի շունչով դաստիարակուած սերունդներ։
Գործունէութիւն
Դպրոցը իր հիմնարկութեան օրէն մինչեւ այսօր կը շարունակէ անխափան գործել, հասնելով կրթական բարձր մակարդակի։ Քայլ կը պահէ ժամանակիս կարիքներուն։ Օժտուած է դաստիարակչական բոլոր արդի յարմարութիւններով։
Ուսուցչական կազմ
Ուսուցչական կազմը շարունակ կը վերապատրաստուի, սերտ կապ կը պահէ Յունական կրթական շրջանակներուն հետ, միշտ միտի ունենալով աշակերտին կարիքներն ու անոր կրթութիւնը։
Շրջանաւարտներ
Հարիւրաւոր շրջանաւարտները դպրոցի հայելին են։  Անոնք շատ կարեւոր դեր կը կատարեն Յունաստանի եւ ո՛չ միայն իրականութեան մէջ, իբրեւ ուսուցիչներ, համալսարանի դասախօսներ, բժիշկներ, գիտնականներ, ճարտարապետներ, ճարտարագէտներ, արուեստագէտներ, արհեստագէտներ, գործարարներ կամ նոյնիսկ  շատ համեստ անդամներ, որոնք իրենց հաւատքով կը նուիրուին մեր մշակութային եւ ոգեկան արժէքներու պահպանումին։
Աշխարհի բոլոր կողմերէն նախկին շրջանաւարտներ երբ Յունաստան կ՛այցելեն, գիտեն, որ Քոքինիոյ այս անկիւնը իրենց կը սպասէ տաքուկ հայկական օճախ մը․ իրենց «տունը»՝ Զաւարեանը։
Հրատարակութիւններ
Վարժարանի 70-ամեակի եւ 90-ամեակի յոբելեաններուն առթիւ Տնօրէնութեան եւ Հայ Ուսուցչական Կազմերու կողմէ պատրաստուած ու հրատարակուած են համապատասխան յուշամատեաններ։ Բոլոր տարիներուն շրջանաւարտներուն նկարները կ'ընդգրկեն։ 90-ամեակին առթիւ յուշամատեանը ներառած է նաեւ՝ դպրոցական կեանքէն, գրենական պիտոյքներու եւ գործածուած կամ հրատարակուած հազուագիւտ իրերու նկարներ:
Հռիփսիմեան Օրիորդաց Դպրոց (Պաքու)
Պաքուի հայկական Հռիփսիմեան օրիորդաց միջնակարգ դպրոց, հայ աղջիկներու համար բացուած ամենահին դպրոցներէն է։ Հիմնուած է 14 Յունիս 1869-ին, փաստաթուղթի մը համաձայն 1870-ին։ Պահուած է Պաքուի մարդասիրական ընկերութեան հաշուին։
1872-ին ունեցած է նախապատրաստական եւ առաջին դասարաններ, որոնց մէջ միասին սորված են 36 հայ աղջիկներ։ Նախապատրաստական շրջանին անցած են հայոց լեզուով ընթերցանութիւն եւ վայելչագրութիւն, քրիստոնէական վարդապետութիւն, ռուսաց լեզուի ընթերցանութիւն եւ վայելչագրութիւն, թուաբանութեան առաջին մասը, ձեռագործութիւն եւ երգեցողութիւն։
Առաջին դասարանին մէջ անցած են հայերէնի քերականութիւն, թարգմանութիւն գրաբար էն աշխարհաբար, քրիստոնէական վարդապետութիւն եւ սրբազան պատմութիւն, ազգային պատմութիւն, ռուսաց լեզուի ընթերցանութիւն, թարգմանութիւն եւ վայելչագրութիւն, ռուսաց լեզուով՝ թուաբանութիւն, աշխարհագրութիւն եւ բնական գիտութիւն, ձեռագործութիւն եւ երգեցողութիւն։
1885-ին փակուած է։ Վերաբացուած է 1886 Սեպտեմբերին՝ Պաքուի մարդասիրական ընկերութեան շէնքին մէջ, մնալով երկդասեան իգական դպրոց։
1888-89 ուսանողական տարուան ընթացքին ունեցած է 137 աշակերտուհի։ Ըստ ընկերային դրութեան անոնք բաժնուած են այսպէս. հոգեւորականներուն աղջիկները՝ 6, ազնուականներունը՝ 7, աստիճանաւորներունը՝ 10, վաճառականներունը՝ 73, արհեստաւորներունը՝ 50, երկրագործներունը՝ 3։ Թոշակ վճարած են 89, անվճար սորված են 48 հոգի։ Փոխադրուած են յաջորդ դասարաններ՝ 87, մնացած են 43 հոգի։
1896-ի երկրորդ փակումէն առաջ ունեցած է 250 աշակերտուհի։
Վերաբացուած է 1906-ին։ 1908-09 ուսանողական տարին եղած է իգական երկդասեան դպրոց, ուր սորված են 368 հայ աղջիկներ։ 1911-12 ուսանողական տարին դարձած է եօթնամեայ դպրոց, սակայն աշակերտուհիներուն թիւը նուազած է, իջնելով 287-ի։ 1914-ին, աշակերտուհիներուն թիւը նկատելիօրէն աճած է, հասնելով 399-ի (ուսուցիչներ՝ 14)։ 1917-ին գործած է որպէս իգական միջնակարգ դպրոց։
Դպրոցը ունեցած է մանկավարժական ուղղութիւն։
Միկէլ Անճէլ Սիլվէսթըր
Միկէլ Անճէլ Սիլվէսթրէ Ռամպլա (Miguel Ángel Silvestre Rambla, ծնած 6 Ապրիլ, 1982, Քասթէօ տը լա Փլանա, Սպանիա) սպանացի դերասան մըն է :
Կենսագրութիւն
Սիլվէսթրէ մտադիր էր դառնալ հմտացած թենիս խաղացող, սակայն կը վիրաւորուի Հունգարական մրցումի մը ընթացքին, որմէ ետք կ'որոշէ մասնագիտանալ բնաբուժութեան (physiotherapy) մէջ, մինչեւ որ իր մօրաքոյրը զինք կը ծանօթացնէ թատերական կեանքին՝ որուն որպէս արդիւնք Սիլվէսթրէ կ'ուղղուի դէպի դերասանական ասպարէզը :
Սիլվէսթրէ կը սորվի թատրերգութիւն, ֆիզիքական թատրոն, արդի պար եւ լարախաղացութիւն: Ան կը յաղթէ Mister Castellón 2002 մրցումին :
Դերասանական ասպարէզ
Սիլվէսթրէ դեր կ'ունենայ Փէտրոյ Ալմոտովար (Pedro Almodóvar) բեմադրիչի I'm So Excited ֆիլմին մէջ, ինչպէս նաեւ սպանական սարսափահար եւ զգայացունց Verbo ֆիլմին մէջ : Ան նաեւ գլխաւոր դեր կը խաղայ սպանական «Velvet» հեռուստաշարին մէջ՝ իբրեւ Ալպէրթօ Մարքէզ:
2015-ին, ան կը դառնայ «Netflix»-ի կողմէ թողարկուած ամերիկեան Sense8 հեռուստաշարին մէջ գլխաւոր դերասաններէն մին, որուն մէջ Միկէլը կը խաղայ իբրեւ Մեքսիքացի Լիթո Ռտրիկէզ եւ կ'ապրի ընկերոջ Հերնանտոյի հետ (Ալֆոնզօ Հերերա) :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1982 ծնունդներ Ստորոգութիւն:6 Ապրիլի ծնածներ Ստորոգութիւն:Սպանացի դերասաններ
Սրբոց Հռիփսիմեանց Վարժարան (Լիբանան)
Սրբոց Հռիփսիմեանց վարժարան, երկրորդական երկսեռ ուսումնական հաստատութիւն։
Հիմնադրութիւնը
Հիմնուած է 1922-ին՝ Անարատ Յղութեան Հայ Կաթողիկէ Քոյրերու Միաբանութեան կողմէ Կոստանդնուպոլսէն Պէյրութ գործուղղուած Թէոպիսաէ Ալեքսանեանի, Էլիզ Պոյաճեանի, Բեաարիս Թաշճեանի, Ալեքսանդրա Հեպոյեանի եւ Ագաթա Փարթամեանի ջանքերով։ Սկիզբը եղած է բացառապէս աղջիկներու նախակրթարան։ Առաջին տարեշրջանին ունեցած է 64 աշակերտուհի։ 1929-ին հաստաաուած է Պէյրութի Խանտակ ալ Ղամիկ թաղամասին մէջ, 1963-ին տեղափոխուած է Ճիւնի։ Աստիճանաբար աւելացուած են միջնակարգ եւ երկրորդական բաժինները։ 1975-ին հաստատուած է Պէյրութի արուարձաններէն՝ Ֆանարի շրջանին մէջ օժտուելով նորակառոյց, սեփական շէնքով։ 1980-ական թուականներու կէսերուն դարձած է երկսեռ վարժարան։
Խոյր
Խոյրը, գլխու պսակաձեւ գլխանոց է։ Անցեալին կրած են արքաները, իշխաններն ու բարձրաստիճան հոգեւորականները՝ տօնական եւ ծիսական արարողութիւններու ատեն։ Կը խորհրդանշէ իշխանութիւն (սկիզբը՝ նաեւ աշխարհիկ, հետագային՝ միայն հոգեւոր)։
Պատմութիւն
Մինչեւ Զ. դար խոյրերը եղած են միաերանգ, այնուհետեւ՝ զարդանախշուած են գլխաւորաբար ասեղնագործ տէրունական պատկերներով, ընդելուզուած՝ թանկագին քարերով եւ ոսկեթելով (անոնք կը համարուին ասեղնագործութեան բարձրագոյն նմուշներ)։
Խոյր կը կրեն նաեւ ծայրագոյն վարդապետները, եթէ թեմակալ առաջնորդ են, միայն իրենց թեմին մէջ։
Հայ եկեղեցւոյ մէջ խոյրը (թագը) սկսած են օգտագործել ԺԲ. դարու վերջաւորութեան կամ ալ ԺԳ. դարու սկիզբին, Գրիգոր Զ. Ապիրատ կաթողիկոսին (1194-1203) ժամանակներէն ։
Խոսրով Անձեւացի
Խոսրով Անձեւացի (ծննդեան թուականը անյայտ - մահացած է շուրջ 964-ին), հայ եկեղեցական գործիչ, մատենագիր։
333 (թիւ)
333 (երեք հարիւր երեսուներեք) կենտ եռանիշ բնական թիւ է 332-ի եւ 334-ի միջեւ
Խոսրով Անձեւացի
Կեանքը
Աշակերտած է Արամ մատենագիրին՝ Գրիգոր Նարեկացիի ն հօր։ Սկիզբը աշխարհական կեանք կը վարէ, կնոջ մահէն ետք կը ստանայ հոգեւորականի աստիճան։ Անանիա Մոկացի կաթողիկոսին ձեռքով 940-ական թուականներուն կը ձեռնադրուի Վասպուրականի Անձեւացիք գաւառին եպիսկոպոս (նոյն կաթողիկոսը զինք կ'անուանէ «այր համեստ եւ գիտնաւոր»)։ Որդիները՝ Յովհաննէսն ու Գրիգորը, Խոսրով Անձեւացի կը յանձնէ Նարեկավանք՝ Անանիա Նարեկացիին քով կրօնաւորելու (միջնեկ որդին՝ Սահակը, հաւանաբար կ'ըլլայ աշխարհական)։
Խոսրով Անձեւացիէն մեզի հասած է երկու մեկնութիւն։ 950-ական թուականներուն ան գրած է հայ եկեղեցւոյ պատարագին մեկնութիւնը։ Իր թելադրանքով որդին՝ Յովհաննէսը, 950-ին կը մեկնէ Աղօթամատոյցը։ Հայոց եկեղեցւոյ ժամակարգութեան մեկնութեան նուիրուած աշխատութեան մէջ («Մեկնութիւն Ժամակարգութեան») Խոսրով Անձեւացի կը վերլուծէ հայոց եկեղեցական օրհնութիւնները, աղօթքներն ու մաղթանքները, քարոզները եւ անոնց արարողակարգը։
Այդ մեկնութիւնները կարեւոր են պատմական տեսակետէն, որովհետեւ առատ տեղեկութիւններ կը պարունակեն Ժ. դարուն եկեղեցական ծիսական գիրքերու յօրինուածքին վերաբերեալ։ Խոսրով Անձեւացիին աշխատութիւններուն մէջ ուշագրաւ տուեալներ կան այդ միջնադարեան Հայաստանի հասարակական-տնտեսական յարաբերութիւններուն մասին։
Ծերացած Խոսրով Անձեւացի 954-ին կը մեղադրուի աղանդաւորականութիւնը (ըստ երեւոյթին թոնդրակեաններուն) հարելու մէջ եւ կը բանադրուի Անանիա Մոկացի կաթողիկոսին կողմէն Վերջինը Խոսրով Անձեւացին («Պատճառ յաղագս զԽոսրով նզովելոյն զԱնձեւացւոյ եպիսկոպոսն», «Արարատ», 1897, N» 6) կը դատապարտէ հերձամիտ հակումներուն ու արարքներուն համար եւ կը շեշտէ, որ Խոսրով Անձեւացին աւելորդ կը համարէ խաչին օրհնութիւնը, հրեշտակները պաշտելը, կաթողիկոսն ու եպիսկոպոսները մեծարելը եւ այլն։ Կաթողիկոսը կը ջանայ Խոսրով Անձեւացին ետ պահել աղանդաւորական միտումներէն, բայց՝ ապարդիւն։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայ եկեղեցական գործիչներ Ստորոգութիւն:Գրիգոր Նարեկացի
Ազատութեան արձանը
Ազատութեան արձանը (Statue of Liberty, լրիւ անունն է՝ Ազատութիւնը, որ աշխարհը կը լուսաւորէ Liberty Enlightening the World, La Liberté éclairant le monde), ԱՄՆ-ի մէջ: Աշխարհի քանդակագործութեան ամէնէն նշանաւոր կոթողներէն մէկը կը համարուի ազատութեան եւ ժողովրդավարութեան այս խորհրդանիշը: Արձանը տեղակայուած է Նիւ Եորքի Մենհեթըն թաղամասէն 3 քմ. դէպի հարաւ-արեւմուտք գտնուող Լիպըրթի Այլընտ կղզիին վրայ։
Պատմութիւն
Ըստ պաշտօնական տուեալներու, այս իրադարձութիւնը տեղի ունեցած է 28 Հոկտեմբեր 1886-ին, ի պատիւ Ամերիկայի անկախութեան 100-ամեակին տօնակատարութեան, ինչպէս նաեւ ի նշան երկու պետութիւններուն բարեկամութեան: Նախագիծին հեղինակը ֆրանսական հակաստրկատիրական շարժման ղեկավար Էտուար Ռընէ Լեֆեւ տը Լապուլայէն էր (Édouard René de Laboulaye): Վերջինս 1865-ին կարծիք մը յայտնած է, թէ լաւ կ'ըլլար  ամերիկեան անկախութեան նուիրուած յուշարձան մը ստեղծել իբրեւ Ֆրանսայի եւ Ամերիկայի ժողովուրդներուն համատեղ նախագիծ։
Արձանը ստեղծած է Ֆրետերիք Օկիւսթ Պարթոլտին (Frédéric Auguste Bartholdi):
Արձանին ստեղծման աշխատանքները սկսած են 1875-ին Ֆրանսայի մէջ եւ աւարտած են 1884-ին:
1875-ին Լապուլայէն կ'առաջարկէ, որ Ֆրանսական պետութիւնը նիւթապէս նպաստէ արձանին ստեղծման աշխատանքներուն, իսկ ամերիկացիները տրամադրեն տեղ մը՝ արձանը տեղադրելու համար, ինչպէս նաեւ կառուցեն պատուանդանը։
Արձանին ջահով հատուածը 1876-ին կը ցուցադրուի Ֆիլատելֆիոյ Հարիւրամեայ Ցուցահանդէսին, իսկ 1876-1882 թուականներուն` Նիւ Եորքի «Մետիսոն Սքուեր» այգիին մէջ:
Կը ներկայացնէ պատմուճանով կին մը, որ կը խորհրդանշէ հռոմէական դիցարանի ազատութեան աստուածուհի Լիպերտասը։ Կինը իր աջ ձեռքով վեր պարզած է ջահը, իսկ ձախով սալիկ մը բռնած է, որուն երեսին ԱՄՆ-ի անկախութեան հռչակագիրի ընդունման ամսեթիւը փորագրուած է՝ 4 Յուլիս 1776-ին։ Ոտքերուն քով փշրուած շղթայ մը ինկած է։
Ֆրանսա ստեղծուած ծանր քաղաքական իրավիճակին պատճառով, արձանին ստեղծման աշխատանքները չեն սկսիր մինչեւ 1870-ականները։
5 Օգոստոս 1885-ին կը դրուի Ռիչըրտ Մորիս Հանթի նախագծած պատուանդանին առաջին քարը։
Դրամահաւաքը բաւարար արդիւնք չ'ունենար, մանաւանդ ամերիկացիներուն համար, եւ 1885-ին պատուանդանին կառուցման աշխատանքները կը դադրին նիւթական պատճառներով: «Նիւ Եորք Ուորլտ»ի հրատարակիչ Ժոզէֆ Փուլիձեր կը փորձէ հարցը լուծել նուիրատուներ հայթայթելով: Շարժումը կը համախմբէ 120,000 հովանաւոր, որոնց մեծամասնութիւնը կը նուիրաբերէ մէկ տոլարէն նուազ գումար:
1885-ին անոր 350 մասերը 214 արկղերով ֆրանսական Իզերէ ֆրեկաթով Նիւ Եորք կը հասնին՝ փայտէ մեծ արկղի մը մէջ` կտրել անցնելով ծովեր, կը տեղաւորուի պատուանդանի վրայ, որ այնուհետեւ կը կոչուի Պետլոյի կղզի:
28 Հոկտեմբեր 1886-ին (ամերիկեան յեղափոխութեան հարիւրամեայ տարեդարձէն տասը տարի ուշ) տեղի կ'ունենայ յուշակոթողին հանդիսաւոր բացումը՝ ԱՄՆ նախագահ Կրովըր Քլեվլենտ (Grover Cleveland)ի մասնակցութեամբ։
Մինչեւ 1901 արձանը ԱՄՆ «Լայթհաուս Փորթ»ի հսկողութեան տակ էր, այնուհետեւ`«Department of War»ի:
Մինչեւ 1933 անիկա Ազգային Պարկ ծառայութեան հսկողութեան տակ էր:
1938-ին արձանը կը փակուի վերանորոգման համար :
11 Սեպտեմբեր 2001-ի ահաբեկչական գործողութիւններէն ետք, արձանը կրկին կը փակուի անվտանգութեան նկատառումներով. պատուանդանին շրջանը կը վերաբացուի 2004-ին, իսկ արձանը՝ 2009-ին, սակայն միայն սահմանափակ քանակով մարդիկ կրնային բարձրանալ մինչեւ թագին հատուածը: Արձանը, ներառեալ պատուանդանը եւ հիմքը, կը փակուին մէկ տարիով մինչեւ 28 Հոկտեմբեր 2012, որպէսզի այլ սանդուխներ եւ յաւելեալ անվտանգութեան սարքաւորումներ կառուցուէին. Ազատութեան կղզին կը մնայ բաց: Այնուամենայնիւ, վերաբացումէն մէկ օր ետք, Ազատութեան կղզին կը փակուի «Սենտի փոթորիկ»ին պատճառով: Արձանն ու կղզին կրկին կը բացուին 4 Յուլիս 2013-ին: Մարդոց ելումուտը դէպի ջահը շրջապատող օթեակը, անվտանգութեան նկատառումներէ մեկնելով, արգիլուած էր 1916-էն սկսեալ:
Նկարագրութիւն
Աստուածուհին մէկ ոտքով կանգնած է փշրուած շղթաներու վրայ, աջ ձեռքին ունի վեր պարզած ջահ մը, ձախին՝ լատիներէն JULY IV MDCCLXXVI գրութեամբ սալիկ մը, որ ԱՄՆ անկախութեան հռչակագիրը ստորագրելու տարեթիւը կը խորհրդանշէ (4 Յուլիս 1776)։
Սովորաբար լաստանաւով ժամանող այցելուները 356 սանդուխ կը բարձրանան, մինչեւ արձանին պսակը կամ 192 սանդուխ՝ մինչեւ պատուանդանին բարձրակէտը։ Պսակին 25 պատուհան տեղակայուած է, որոնք կը խորհրդանշեն աշխարհը լուսաւորող երկիրին թանկագին քարերն ու երկնային շողերը։ Եօթ շողերը կը խորհրդանշեն եօթ ծովերն ու եօթ ցամաքամասերը ըստ ժամանակի արեւմտեան աշխարհագրութեան աւանդոյթին։
Արձանին պողպատեայ կմախքին կշիռքն է 125 թոն, 2,57 մ.մ. հաստութեամբ: Պղնձեայ թիթեղներուն ընդհանուր ծանրութիւնն է 31 թոն։ Պատուանդանին հիմքէն մինչեւ ջահին ծայրը հեռաւորութիւնը 93 մեթր է, բուն արձանին բարձրութիւնը՝ 46 մեթր։
Արձանին պսակի եւ ջահի վրայի հարթակներէն կը բացուի Նիւ Եորքի ծովային համայնապատկերը։ Պատուանդանէն ներս արձանին պատմութեան ցուցահանդէս-թանգարանը զետեղուած է։
Նիւ Եորքի Ազատութեան արձանին քիթը մօտաւորապէս 1,5 մեթր երկարութիւն ունի ։ աչքերը ՝ 0,76 մ, ձեռքերը ՝ 12,8 մեթր, իւրաքանչիւր ձեռքին երկարութիւնը՝ 5 մ: Ափսէին չափը՝ 7,19 մ:
Արձանին Ստեղծումը
Ըստ աւանդութեան, արձանին ստեղծման համար իբրեւ բնորդուհի ծառայած է կարի մեքենաներ արտադրող Այզեք Զինկերի այրին՝ ֆրանսուհի Իզապելլա Պոյերը։ Արձանին պողպատեայ շրջանակին կառուցման կմախքը պատրաստելու համար Ֆրետերիք Պարթոլտ Կիւսթաւ Էյֆելին դիմած է, որ հետագային պիտի դառնար աշխարհին նշանաւոր Էյֆելեան աշտարակին հեղինակը։ Հետագային գործը կը շարունակէ անոր օգնականներէն մէկը՝ ճարտարապետ Մորիս Կեչլինը: