cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ամուսնութիւն
Ամուսնութիւնները Վաղ Հայաստանի Մէջ
Կիլիկիաn Հայաստանի մէջ՝ յատուկ կարեւորութեամբ կը վերաբեկուին ամուսնաընտանեկան յարաբերութիւններուն, անառողջներու ամուսնութիւնը դիտուած է ազգի ապականութիւն եւ արգիլուած՝ բժշկական զննումէն յետոյ։ Ըստ Մխիթար Գոշի (1120-1213) Դատաստանագրքի՝ պարտադիր էր կնոջ համեմատ տղամարդու մեծ (տարեց) ըլլալը (այդ կը համարուէր ամուսնոյն գերիշխանութեան պայման)։ Անհաւատարիմ ամուսիններու համար նախատեսուած էր տուգանք։ Սմբատ Սպարապետի (1208-1276) Դատաստանագրքով՝ կ'արգիլուէր նոր ամուսնացածին բանակ տանիլը։ Յաճախ քաղաքական էին նպատակներով կատարուող ամուսնութիւնները, որոնցմով բարեկամութիւն կը ստեղծուէր տարբեր տոհմերու, իշխաններու, նաեւ պետութիւններու միջեւ։ Հայ պատմիչներու՝ (Ղազար Փարպեցի, Փաւստոս Բիւզանդ եւ ուրիշներ) վկայութեամբ՝ ամուսնութիւնէն յետոյ հարսը կը մնար չխօսկան, երեսը կը ծածկէր քողով, եւ ան կը կրէր մինչեւ մայր դառնալը։ Կինը կ'ընդունէր ամուսնոյն ազգանունը։
Ամուսնութիւնները Հայաստանի Հանրապետութեան Մէջ
Հայաստանի Հանրապետութեան մէջ, ամուսնութիւնը հիմնուած է ամուսիններու ազատ ընտրութեան, անոնց փոխադարձ սիրոյ եւ հետաքրքրութիւններու ընդհանրութեան վրայ։ Ամուսնութիւնը ազատ եւ իրաւահաւասար տղամարդու եւ կնոջ՝ օրէնքով սահմանուած կարգով կազմուած կամաւոր միութիւն է։
Ամուսնութեան եւ ընտանիքի պահպանութեան հարցերը կը կարգաւորուին ՀՀ ամուսնութեան եւ ընտանիքի օրէնսգրքին համապատասխան։ Ամուսնութիւնը գրանցուած է Քաղաքացիական կացութեան ակտերու գրանցման գրասենեակին մէջ՝ ամուսնացողներու դիմում ներկայացնելէն հիմնականին մէջ՝ 1 ամիս յետոյ։ Ամուսնութեան գրանցման համար անհրաժեշտ են ամուսնացողներու փոխադարձ համաձայնութիւնը եւ ամուսնական տարիքը (18 տարեկան)։ Բացառիկ դէպքերուն մէջ՝ կանանց համար այդ տարիքը կրնայ նուազեցուիլ 1 տարով։
Կան նաեւ պայմանագրով կարգաւորուող ամուսնութիւններ. ամուսնացող կողմերու միջեւ կը կնքուին պայմանագիրեր, որոնցմով կը սահմանուին ամուսիններու անձնական եւ գոյքային իրաւունքներն ու պարտականութիւնները։
Ամուսնութիւն չի թոյլատրուիր ան անձերուն միջեւ, որոնցմէ մէկը այլ ամուսնութեան մէջ է, ազգակցութեան մէջ գտնուող անձերուն, հարազատ եւ խորթ եղբայրներու ու քույրերու, որդեգրողներու եւ որդեգրվածներու միջեւ, այն անձերու միջեւ, որոնցմէ մէկը հոգեկան հիւանդութեան կամ սակաւամտութեան պատճառով անգործունակ ճանչցուած է։ Ամուսինները ունին անձնական եւ գոյքային հաւասար իրաւունքներ, անոնցմէ իւրաքանչիւրը ազատ է ընտրելու իր զբաղմունքը, մասնագիտութիւնը եւ բնակութեան վայրը։
Բազմակնութիւնը կ'արգելուի ՀՀ օրէնքով։ Ատոնք բացառելու նպատակով Քաղաքացիական կացութեան դէպքերու արձանագրման գրասենեակին մէջ, նախկինին մէջ ամուսնացած անձերուն միջեւ նոր ամուսնութիւն արձանագրելու ատեն, կը պահաջեն ամուսնալուծութիւնը կամ նախկին ամուսնոյն մահը հաստատող փաստաթուղթ։
Ազգականներու ամուսնութիւնը կ'արգիլուի, որովհետեւ ատոնցմէ յաճախ կը ծնին բնածին արատներով եւ ժառանգական հիւանդութիւններով երեխաներ։ Այդպիսի ամուսնութիւնէն մեռածածին երեխաներու թիւը եւ մանկական մահացութիւնը 2 անգամ աւելի մեծ է։
Թուարկուած պայմաններու խախտումով կայացած ամուսնութիւնը կը համարուի անուաուեր։ Դատական կարգով այդպիսին կրնայ ճանաչուիլ նաեւ ընտանիք չկազմելու միտումով գրանցուած ամուսնութիւնը (կեղծ ամուսնութիւն)։ Սակայն այդպիսի ամուսնութիւնէն ծնած երեխաները չեն կորցնցեր իրենց իրաւունքները։
Քաղաքացիական Ամուսնութիւնները Հայաստանի Հանրապետութեան Մէջ
Վերջին տարիներիը լայն տարածք կը ստանայ եկեղեցական ամուսնութիւնը, սակայն ՀՀ սահմանադրութիւնը կը ճանչնայ միայն քաղաքացիական ամուսնութիւնը, իսկ եկեղեցականը՝ (քաղաքացիական ամուսնութեան հետ մէկտեղ) կը համարէ ամուսնացողներու մասնաւոր գործը։
Քաղաքացիական կացութեան դէպքերու արձանագրման գրասենեակին մէջ՝ ամուսնացողները կը ծանօթանան արձանագրման կարգին եւ պայմաններուն, կը հաւաստիանեն, որ անինք տեղյժեակ են իրարու առողջական եւ ընտանեկան վիճակին, ապագա, ամուսիններուն կը բացատրեն անոնց իրաւունքներն ու պարտականութիւնները։ Ըստ ցանկութեան՝ ամուսինները, իբրեւ իրենց ընդհանուր ազգանուն, կ'ընտրեն իրենմէ մէկունը (ՀՀ-ում՝ հիմնականին մէջ՝ տղամարդունը) կամ կը պահպանէ նախաամուսնականը։
Երեխաներու դաստիարակութեան եւ ընտանեկան կեանքի հարցերը, ամուսինները կը լուծեն համատեղ։ Անոնցմէ իւրաքանչիւրը ազատ է զբաղմունքի, մասնագիտութեան եւ բնակութեան վայրի ընտրութեան հարցին մէջ։ Ամուսնութեան ընթացքին՝ ամուսիններու ձեռք բերած ունեցուածքը ընդհանուր, համատեղ սեփականութիւն է, որուն նկատմամբ անոնք հաւասար իրաւունքներ ունին նաեւ այն դեպքին մէջ, երբ անոնց մէկը զբաղուած է տնային տնտեսութիւն վարելով, երեխաներուն խնամելով եւ չէ ունեցած ինքնուրոյն վաստակ։
Մինչամուսնական, ինչպէս նաեւ՝ ամուսնութիւնէն յետոյ նուիրատուութիւն կամ ժառանգութիւն ստացած ունեցուածքը անոնց համատեղ սեփականութիւնն է։ Ամուսինները պարտաւոր են նիւթապէս օգնել իրարու, անաշխատունակ ամուսինը յղի կինը (յղութեան ընթացքին մէջ եւ ատոնց յետոյ 1 տարի) այդպիսի օգնութիւնէն զրկուելու դեպքին մէջ կրնայ դատարանով (նոյնիսկ առանց ամուսնալուծութիւն ձեւակերպելու) ապրուստադրամ ստանալ ամուսնոյն, եթէ վերջինս ի վիճակի է վճարել։
ՀՀ քաղաքացիներու ամուսնութիւնը արտասահմանեան քաղաքացիներու հետ կ'արձանագրուի ընդհանուր հիմունքներով, սակայն անոնցմէ կը պահանջուի փաստաթուղթ՝ արձանագրուած ամուսնութեան բացակայութեան մասին։
Ամուսնալուծութիւնը Հայաստանի Հանրապետութեան մէջ
Ամուսնութեան ազատութիւնը կ'ենթադրէ նաեւ ամուսնալուծութեան ազատութիւն։ Սակայն հասարակութիւնը շահագրգռուած է ամրապնդել ընտանիքը, ուստի ամուսնալուծութիւնը նոյնպէս կը գտնուիպետութեան հսկողութեան տակ եւ իբրեւ կանոն, կը կատարուի դատական կարգով։ Անչափահաս երեխաներ չունեցող ամուսիններու ամուսնալուծութիւնը, փոխադարձ համաձայնութեամբ, կը ձեւակերպուի Քաղաքացիական կացութեան ակտերու արձանագրման գրասենեակին մէջ։ Այստեղ կը կատարուի նաեւ՝ օրենքով սահմանուած կարգով անյայտ բացակայ, հոգեկան հիւանդութեան կամ սակաւամտութեան հետեւանքով անգործունակ ճանաչցուած, ոչ 3 տարիէ պակաս ժամկէտով ազատազրկուած անձերուն ամուսնալուծութիւնը։ Օրէնքը չի թոյլատրեր առանց կնոջ համաձայնութեան ամուսնալուծութեան գործ հարուցել կնոջ յղութեան ընթացքին եւ 1 տարեկանէն փոքր երեխայ ունենալու դեպքին մէջ։ Ամուսնութիւնը կը համարուի դադարեցուած՝ Քաղաքացիական կացութեան ակտերի արձանագրման գրասենեակին մ էջ ամուսնալուծութիւնը ձեւակերպելէն յետոյ։
Ամուսնական եւ Ընտանեկան Յարաբերութիւններու Առողջապահութիւնը
Ընտանիքի խնդիրները պայմանաւորուած են հասարակութ'եան զարգացման նոր փուլի առանձնայատկութիւններով։ Ընտանիքը ո՛չ թէ 2 եւ աւելի անհատներու ֆիզիքական գումար է, այլ միայն իրեն բնորոշ առանձնայատկութիւններով օժտուած հասարակութեան հիմնական բջիջը։ Ընտանիքի գոյութեան կարեւոր պայմանը ամուսիններու ներընտանեկան խնդիրներները լուծելու, բարդ հարցերը քննարկելու, փոխշահաւետ որոշումներ ընդունելու ունակութիւնն է։ Ընտանիքը կը միաւորուի նաեւ համատեղ գործունէութեամբ։
«Ամուսինը» կամ «կինը», «հայրը» կամ «մայրը» որոշակի հասկացութիւններ են, հստակ պարտականութիւններու ոլորտով դերեր, որոնք ամուսնացող անձը կը պարտաւորուի կատարել։ Ատուք կատարել չկարենալը կամ կատարել չցանկանալը անխուսափելիօրէն կը հանգեցնեն ընտանեկան գժտութիւններու։ Ընտանիքին մէջ գոյութիւն ունեցող դերերու համակարգը կայուն չէ, այն պայմանաւորուած է հասարակութեան եւ ընտանիքին մէջ կատարուող փոփոխութեւններով, հասարակության մեջ կնոջ դերի բարձրացմամբ, հասարակական աշխուժութեան դրսեւորմամբ։ Վիճակագրական ուսումնասիրութիւնը ցույց տուած է, որ բարձր կրթութիւն եւ զարգացման մակարդակ ունեցող ամուսիններու ընտանիքներուն մէջ կենցաղային եւ տնտեսական պարտականութիւնները հաւասարաչափ կը բաշխուին աոնց անդամներու միջեւ։
Ընտանիքի Անդամներու Միջեւ Յարաբերութիւններ
Ընտանիքի անդամներու միջեւ յարաբերութիւնները պայմանաւորուած են ընկերային-մշակութային նորմերով եւ անհատական առանձնայատկութիւններով։ Բարեկիրթ, առողջ ընտանիքին մէջ կը գործէ փոխլրացման սկզբունքը. ամուսիններէն մէկուն գիտելիքները եւ բնաւորութեան գիծերը յաջողութեամբ կը լրացուին են միւսի ընդունակութիւններով ու փորձով։ Հակումներու եւ ճաշակի տարբերութիւնը պէտք չէ տարաձայնութեան պատճառ դառնայ։ Եթէ ընտանիքի անդամներէն մէկը ունի բռնակալի, եսամոլի խառնվածք, ապա փոխհարաբերութիւններու անհաւասարութեան պատճառով ընտանիքը կը դառնայ անկայուն։ Ան գոյութիւն կ'ունենայ միայն ամենաբարենպաստ պայմաններուն մէջ եւ հեշտութեամբ կը քայքայուի ճգնաժամային իրավիճակներուն մէջ։
Ընտանիքի էվոլյուցիան, այսինքն անոր կենսական բոլորաշրջանը կը ձեւաւորուի որոշակի փուլերէն, մինչամուսնական, ամուսնական եւ նոր անդամներու (երեխայներ) աւելացման, ընտանիքի առանձին անդամներու հեռանալու (հասուն երեխաներու ամուսնութիւն, ծնողներէն մէկուն մահը) շրջաններ։
Ամուսնական Վաղ Շրջան
Ամուսնութեան առաջին տարին առաւել յաճախ ընդհարումներու պատճառ կը դառնան ամուսնական յարաբերութիւններու, այդ թիւին նաեւ՝ սեռական կեանքի նորութիւն ըլլալը։ Կեանքի այդ կողմի արտասուորութիւնը յաճախ վախկը ներշնչէ 2 կողմերուն ալ, խոչընդոտին մէջ ընտանիքի բնականոն գործունէութեանը։ Բազմամեայ «ընկերական յարաբերութիւնները» ամուսիններուն չեն պաշտպաներ սեռական աններդաշնակութիւնէն, իսկ որոշ դեպքերուն մէջ՝ նոյնիսկ կրնան ուղղակիօրէն նպաստել ատոր։ Այդպիսի շեղումները կանխելու նպատակով, երեխան դեռ մանկութենէն (դպրոցի մէջ եւ տանը) պետք է սեռական ճիշդ դաստիարակութիւն ստանայ, որ կը խոչընդոտի կեանքի այդ կողմի մասին անոր կեղծ պատկերացումներու ամրապնդման։ Համատեղ կեանքի այդպէս սկզբը՝ իրարու «ընտելանալու» առաւել ծանր ժամանակաշրջանին, փոխզիջումային լուծումներ գտնելու պատրաստակամութիւնն կ'օգնէ խուսափիլ ընտանեկան ընդհարումներէն։
Սովորաբար երիտասարդները նոր ընտանիքին մէջ կը ստեղծեն այնպիսի փոխհարաբերութիւններ, ինչպիսի եղած են իրենց հայրական տանը։ Պարզուած է, որ ամուսնալուծուած ծնողներու երեխաները աւելի հեշտ համաձայնած են ամուսնալուծութեանը։ Երբեմն ընտանիքին մէջ՝ ձեւաւորուած վարքագիծը, զգացմունքներու արտայայտման ձեւերը չեն յաղթահարեն ամբողջ կեանքի ընթացքին։ Այն ընտանիքներուն մէջ, ուր ծնողներու միջեւ չէ եղած սէր եւ հաշտութիւն, կամ յարաբերութիւնները արտաքնապէս եղած են սառը եւ զուսպ, յաճախ կը մեծնան դիմացինի (մասնաւորապէս ամուսնու կամ կնոջ) նկատմամբ լավ վերաբերմունքի անկարող անհատներ։ Դա կարող է դառնալ ամուսինների միջեւ ծագող թիւրիմացութիւններու պատճառ, հանգեցնել փոխադարձ մեղադրանքներու, իսկ հետագային՝ մշտական, անյաղթահարելի օտարացման։
Երիտասարդ Սերունդի Դաստիարակութիւն
Ընտանիքի ամենապատասխանատու պարտականութիւնը երիտասարդ սերունդի դաստիարակութիւնն է։ Հոգեւոր մերձեցման, երեխայներու նկատմամբ հոգատարութեամբ, բարեացակամութեամբ եւ փոխըմբռնումով իրար կապուած ծնողներու առողջ ընտանիքն աճող սերունդի ճիշտ, լիարժէք դաստիարակութեան գրաւականն է։
Յղութիւնը եւ առաջնեկի ծնունդը լրացուցիչ պարտաւորութիւններ կը դնեն ամուսիններու վրայ, սակայն անոնց չեն ազատեր փոխադարձ ուշադրութեան անհրաժեշտութիւնէն։ Ուշադրութեան պակասը յատկապէս ծանր կը տանին յղիթիւնյն ու ծննդաբերութիւնէն թուլացած եւ այդ պատճառով յաճախակի տրտնջացող ու դիւրագրգիռ կանայք։ Առողջ ընտանիքին մէջ, այդ ժամանակաշրջանին տղամարդը պէտք է իրեն զգայ եւ դրսեւորի իբրեւ ուժեղ անհատ, նեցուկ ըլլայ կնոջը, այդ կ'օգնէ նաեւ՝ տղամարդուն՝ գնահատելու հայր ըլլալու իր նոր դերը։ Երեխայի ծնելէն յետոյ երիտասարդ ամուսինը պետք է հաշուի առնէ ծննդաբերած կնոջ ոչ միայն իւրայատուկ հոգեբանական, այլեւ՝ բնախօսական վիճակը եւ ամուսնական սեռական յարաբերութիւններու ժամանակաւոր դադարը չդիտէ իբրեւ իր նկատմամբ կնոջ սառնութեան դրսեւորում։
Հասուն տարիքը ունի իր ճգնաժամային շրջանները, օրինակ՝ դժուար պահերուն կրնան առաջանալ 2-րդ երեխայի ծննդեան հետ։ Մասնաւորապէս, մեծերու ուշադրութեան կեդրոնը գտնուած առաջնեկի մօտ, եղբօր կամ քրոջ ծնելէն յետոյ, այլեւս չսիրուած, աւելորդ ըլլալու միտքէն կրնայ առաջանալ նեւրոզ, որուն հետեւանքով երեխան կը դառնայ խիստ կամակոր, քմահաճ։ Երեխայի այդպիսի վարքը կրնայ կազմալուծել ընտանիքը։ Մեծերը յաճախ առաջնեկի վրայ կը սկսին «թափել» իրենց բարկութիւնը կամ, ընդհակառակը, անոր արտօնեալ վիճակի կորուստը կ'աշխատին փոխհատուցել ընդգծուած ուշադրութեամբ, որ երեխան սովորաբար, չ'ընդունիր համարելով կեղծ։ Այս իրադրութիւնէն միակ ելքը առաջնեկին ընտանիքի նոր անդամի յայտնուելուն նախապատրաստելն է։
Ամուսնութեան Հասուն Շրջան
Իւրաքանչիւր ընտանիքի կեանքին մէջ, բարդ ժամանակաշրջան կը սկսի երեխաներու հասունանալէն յետոյ։ Տալէն անոնց հեռանալը, սեփական ընտանիք կազմելը յաճախ ծնողները ցաւագին կ'ընդունեն, յատկապէս, երբ ընտանիքը լրիւ չէ (յաճախ առանց հայր է), կամ երբ երեխան միակն է։ Նման դէպքերուն մէջ՝ հիմնականին մէչբ երեխայի դաստիարակութեամբ միաւորուած ամուսիններուն կը տիրէ հիասթափութիւն, կամ ընդհանուր հետաքրքրութիւններու բացակայութիւնը կը հանգեցնէ օտարացման։ Շատ ծնողներ անյաջող փորձեր կը ձեռնարկեն իրենց հասուն զաւակներու կեանքին միջամտելու, կեանքի ուղեկցի ընտրութեան հարցին մէջ, անոնց որոշումներու վրայ ազդելու համար։ Առանձնապէս սխալ կը հասնի զաւակներուն ապերախտութեան մէջ մեղադրելը, թէ՛ «անոնց կը նուիրաբերեն իրենց ողջ կեանքը»։ Սովորաբար հասուն զաւակները կ'ընդդիմանեն ծնողներու այդպիսի վարքագծին եւ կը պաշտպանեն ինքնուրոյն որոշումներ կայացնելու, անձնական կեանք ունենալու իրենց իրաւունքը։ Բնականոն, բարեացակամ յարաբերութիւններով ընտանիքին մէջ, ուր դեռ փոքր տարիքէն հաշուի կ'առնեն երեխայի անյատականութիւնը, ամէն ինչ բարեյաջող ընթացք կ'ունենայ։
Ամուսնութեան Ճգնաժամային Շրջան
Ընտանիքի առաւել ծանր ճգնաժամային շրջանը կապուած է ծերութեան, ամուսիններէն մէկուն կեանքէն հեռանալու հետ։ Այդպիսի դէպքերուն մէջ՝ միայնակութիւնը կը յաղթաւարուի հին ընկերներու, հասուն զաւակներու ընտանիքներու հետ սերտ կապեր պահպանելով, սեփական ուժերու համեմատ մասնագիտական, հասարակական կամ այլ աշխատանք կատարելով։
Ընտանիքը սովորաբար կը դիմէ բժշկի օգնութեանը դժուարին ճգնաժամային ժամանակաշրջաններուն, երբ ընտանեկան վէճը, ընդհարումը բաւականին խորհանին եւ բացասաբար կ'ազդէ ընտանիքի անդամներու հոգեկան ու ֆիզիքական վիճակի վրայ։
ՀՀ խոշոր քաղաքներում կան ընտանեկան հարցերու յատուկ խորհրդատուութիւններ, ուր կարելի է դիմել ընտանեկան փոխհարաբերութիւններու, երեխաներու դաստիարակութեան եւ այլ հարցերով։
Ընտանիքին մէջ, առաւել ծանր ընդհարումներ կ'առաջանենգինեմոլութեան եւ թմրամոլութեան հետեւանքով, որոնք յատկապէս կործանարար են երեխաներու համար։
Գրիգոր Ասլանեան
Գրիգոր Ասլանեան, դեղագործ։
Prayer in C
Prayer in C, ֆրանսական ֆոլք-փոփ Lilly Wood and the Prick խումբին երգերէն մէկն է, երգու բնական տարբերակը թողարկուած է 2010 թուականի անոնց «Invincible Friends» ալպոմին մէջ։ Գերմանացի DJ եւ արտադրիչ Ռոպին Շուլզը ձայնագրած են երգին remix տարբերակը եւ 2014 թուականի Յունիսին երգին այս ձեւը թողարկուած է։
Գրիգոր Ասլանեան
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ դեղագործներ
Prayer in C
Շուլզի ռեմիքսը գլխաւորած է Աւստրիոյ, Գերմանիոյ, Զիւիցերիոյ, Լիւքսեմպուրկի, Ֆրանսիոյ, Նիտեռլանտներու, Պելճիքայի, Յունաստանի, Իտալիոյ, Հունգարիոյ, Չեխիոյ, Սլովաքիայի, Հոլանտայի, Խորուաթիոյ, Դանիոյ, Ֆինլանտայի, Նորուեգիոյ, Շուէտի, Փորթուկալի, Սպանիոյ, Իրլանտիոյ եւ Անգլիոյ երաժշտական հիթ-շարքերը։
Ամուսնութիւն
Ամուսնութեան Ճգնաժամային Շրջան
Առողջ ընտանիքի համար ճգնաժամային շրջանները վտանգաւոր չեն. ատոնց յաջող յաղթահարումը կը նպաստէ փոխադարձ վստահութեան, կեանքի ուսանելի փորձ ձեռք բերելուն։ Շրջապատի, սեփական ընտանիքի անդամներու նկատմամբ բարյացակամ վերաբերմունքը առողջ ընտանիքի գոյութեան կարեւոր նախապայմաններէն է։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հասարակութիւն Ստորոգութիւն:Մարդ
Եւրոպական Խորհուրդ
Եւրոպական խորհուրդ, կը ներկայացնէ Եւրոպական Միութեան 28 անդամ-երկիրներու կամ կառավարութիւններու ղեկավարներու վեհաժողովը, որուն ղեկավարը նախագահն է: Նիստերը կը գումարուին տարեկան չորս անգամ, որոնցմէ երկուքը՝ Յուլիսին, երկուքը՝ Դեկտեմբերին՝ Նախարարներու խորհուրդի իւրաքանչիւր փոխուող նախագահութեան վերջը: Վեհաժողովներուն նպատակը ԵՄ քաղաքականութեան կարեւոր ուղղութիւններու սահմանումն է արտաքին քաղաքականոութեան բնագաւառին մէջ: 2009-ին, երբ Լիզպոնի պայմանագիրը ուժի մէջ կը մտնէ, Եւրոպական յանձնաժողովը Եւրոպական խորհուրդին փոխարէն հաշուետու կը դառնայ խորհրդարանին:
Ծագում
1959-61 թուականներուն Ֆրանսայ ի նախագահ Շարլ տը Կոլ կը փափաքէր կրկին կիրարկել Եւրոպական տնտեսական համայնքին ազգային կառավարման ձեւը՝ կառուցուածքը աւելի ներխորհրդարանականի ձեւափոխելով: Առաջարկը շատ քիչ երկիրներու հաւանութեան կ'արժանանայ:
1961-ի վեհաժողովներ
10-11 Փետրուար 1961-ին, 6 անդամ-երկիրներու մասնակցութեամբ վեհաժողով մը կը գումարուի, որուն նպատակն էր աւելի ամուր քաղաքական համագործակցութեան ձեւի մը կիրարկման յստակեցումը: Ֆրանսայի առաջարկը քուէարկութեան կը դրուի: Իտալացիները կ'առաջարկեն Ֆուշէի կոմիտէ մը ստեղծել, որ անդամ-երկիրներուն եւ կառավարութիւններու ղեկավարներուն միջեւ կայանալիք հանդիպումներուն համար առաջարկներ նախապատրաստէր: Երկրորդ վեհաժողովը կը գումարուի նոյն տարուան 19 Յուլիսին Պոն ի մէջ: Ըստ արդիւնքներուն՝ անդամ-երկիրներուն եւ կառավարութիւններուն ղեկավարները կ'որոշեն քաղաքական միութիւն մը հիմնել եւ այդ նպատակով պարբերաբար ժողովներ գումարել՝ միտքերու փոխանակման ու իրենց քաղաքականութիւններուն կարգաւորման նպատակով: Այս վեհաժողովէն ետք կը հիմնուի Ֆուշէի կոմիտէն:
Ֆուշէի կոմիտէին նախագիծերը
2 Նոյեմբեր 1961-ին կը ներկայացուի առաջին նախագիծը, ըստ որուն՝ անդամ-երկիրներուն կամ կառավարութիւններու ղեկավարներուն կ'առաջարկուի քաղաքական միութիւն մը ստեղծել, որուն շնորհիւ արտաքին քաղաքականութեան, անվտանգութեան, մշակութային, գիտական, ժողովրդավարութեան, մարդու իրաւունքներուն ու հիմնարար ազատութիւններուն վերաբերեալ կը համագործակցէին իրարու հետ: Խորհուրդը պէտք էր տարեկան 4 անգամ նիստ գումարէր, իսկ լրացուցիչ նիստ պէտք էր գումարուէր մէկ անդամ-պետութեան պահանջով: Որոշումները պէտք էր ընդունուէին միաձայնութեամբ: 18 Յունուար 1962-ին կը ներկայացուի երկրորդ նախագիծը, որ կը ներառէր միջ-պետական քաղաքական միութեան նախագիծին մէջ եւրոպական միացման տնտեսական տեսակէտերը:
Պելճիքա, Իտալիա, Լիւքսամպուրկ ու Հոլանտա կը մերժեն այս առաջարկները՝ պատճառաբանելով, որ անոնք կը վատթարացնէին Համայնքներուն անդրազգային բնոյթը: 2 օր ետք, Ֆրանսայի հինգ գործընկերները կ'առաջարկեն նոր պայմանագիրի մը նախագիծը, ըստ որուն՝ Խորհուրդը պէտք էր ձեւաւորուէր անդամ-երկիրներու ներկայացուցիչներէ, իսկ  որոշումները պէտք էր ընդունուէին միաձայնութեամբ:
1973-ի Քոփենհակընի վեհաժողով
2 Նոյեմբեր 1973-ին Դանիա յի վարչապետ Անկեր Եորգենսեն, Ֆրանսայի նախագահ Ժորժ Փոմպիտու էն նամակ ստանալէն ետք, վեհաժողով մը կը գումարէ: Արտաքին գործերու նախարարներու խորհուրդին հանդիպման ընթացքին կը համաձայնին, որ անհրաժեշտ քաղաքական ազդակ տրուի՝ համայնքային կառոյցներուն խրթին հարցերուն վերաբերեալ որոշումներ կայացնելու համար: Միակ որոշումն այն էր, որ անդամ-երկիրներուն կամ կառավարութիւններուն ղեկավարները պէտք էր աւելի յաճախ հանդիպէին:
Եւրոպական խորհուրդի հռչակում
1974-ին Եւրոպական խորհուրդի նիստերուն նոր անդամ-երկիրներու եւ կառավարութիւններու ղեկավարներ կը մասնակցին, յատկապէս՝ Վալերի Ժիսկար-դ՛Էստեն եւ Հելմուտ Շմիդտ: Վերջիններս կը համարէին, որ Եւրոպական խորացած միաւորումը կարիք ունէր նիւթական եւ տնտեսական ոլորտներուն մէջ ամուր քաղաքական յանձնառութեան: 9-10 Դեկտեմբեր 1974 տեւած Փարիզեան վեհաժողովին իբրեւ արդիւնք՝ անդամ-երկիրներու ղեկավարներուն հանդիպումները յաճախակի կը դառնան: Տարածուած պաշտօնական հաղորդագրութեան մէջ կ'ըսուէր, որ եւրոպացի ղեկավարները կը փափաքէին սահմանափակել փորձագէտներու ազդեցութիւնը որոշումներու ընդունման ընթացակարգին մէջ՝ ընդհանուր նպատակներ սահմանելով եւ Եւրոպական հաստատութիւններուն բաւականաչափ  հնարաւորութիւններ տալով: Այս վեհաժողովով կը ձեւաւորուի Եւրոպական խորհուրդը:
Լիզպոնեան պայմանագիրէն ի վեր
Լիզպոնեան պայմանագիրով Եւրոպական խորհուրդին կը տրուի Եւրոպական միութեան հաստատութեան կարգավիճակ: Մինչեւ 31 Դեկտեմբեր 2009՝ Եւրոպական խորհուրդի նախագահութիւնը կը ստանձնէր իւրաքանչիւր անդամ-պետութեան գործադիր մարմինը` Եւրոպական Միութեան խորհուրդին հետ համատեղ եւ վեցամսեայ հերթափոխուող նախագահութեամբ (իւրաքանչիւր տարուան 1 Յունուարին եւ 1 Յուլիսին): Սակայն, Լիզպոնեան պայմանագիրով կը սահմանուի Եւրոպական խորհուրդին նախագահութեան յստակ կարգավիճակը: Առաջին նախագահը կը դառնայ Հերման Վան Ռոմպէյ՝ 1 Յունուար 2010-ին:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Կազմակերպութիւններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Եւրոպական խորհուրդ Ստորոգութիւն:Եւրոպական միութեան քաղաքականութիւն
Կառուցողական Մղօններ
Կառուցողական մղօնները (anabolic steroids) արհեստականօրէն (synthetic) արտադրուող մղօններ (steroids) են: Անոնք կը կոչուին նաեւ կառռւցողական արական մղօններ, իսկ ժողովուրդին կողմէ անոնք յաճախ կանուանուին որպէս՝ մղօններ: Արհեստականօրէն պատրաստուած մղօնները ունին արական բնական ներազդակի (testosterone) բոլոր յատկութիւնները:
Յատկութիւնները
Այս ներազդակը (hormone) բնականօրէն կ՛արտադրուի ամորձիներուն (testicle) մէջ: Անոր յատկութիւնները.
ա. Կ՛արագացնէ առնանդամին (penis), սերմնաբշտիկին (seminal vesicle), սերմնաժայթքիչ ծորանին (ejaculatory duct), շագանակագեղձին (prostate gland), կոճղիզա-միզուկային (bulbo-urethral) գեղձերուն եւ փոշտին (scrotum) աճումը.
Արհեստականօրէն պատրաստուած կառուցողական մղօններուն դերակատարութիւնները
Կառուցողական մղօններու հիմնական յատկութիւնները արական բնական ներազդակներուն կը նմանին, սակայն, կարելի է մանրամասնօրէն յիշել արհեստականօրէն պատրաստուած կառուցողական մղօններուն դերակատարութիւնները.
1- Մարմինի մկաններու ուժեղացում եւ ծաւալում, յատկապէս՝ վիզի, ուսերու, բազուկներու եւ կրծքավանդակի մկաններու, ինչպէս նաեւ մկաններու տկարացման արգելք.
3- Ախորժակի բարելաւում.
4- Ոսկորներու եւ ոսկրածուծի աճ.
5- Արական սեռային յատկանիշներու զարգացում. այսպէս՝
ա. Արբունքի արագացում եւ բարելաւում,
բ. Դէմքին վրայ մազերու աճում,
գ. Ձայնալարերու ծաւալում եւ ձայնի փոփոխութիւն,
դ. Մարմինի զանազան մասերուն վրայ մազի յայտնաբերում, ինչպէս՝ կուրծքի, ոտքերու եւ ցայլքի (pubic) վրայ.
ե. Մարմինի ֆիզիքական համաչափութիւն,
զ. Ճարպային գեղձերու (sebaceous glands) աշխուժացում,
է. Առնանդամի ծաւալում անչափահաս տղոց մօտ եւ ծլիկի (clitoris) ծաւալում՝ անչափահաս աղջիկներու մօտ:
Կառուցողական մղօնները բժշկութեան մէջ
Կառուցողական մղօնները բժշկութեան մէջ կը գործածուին՝
1- Գրգռելու համար ոսկրածուծի արտադրողականութիւնը եւ արագացնելու համար ոսկորներու աճը.
2- Արգելք հանդիսանալու տարեցներու ոսկրափխրումին (osteoporosis).
3- Արագացնելու մարմնական աճը.
4- Բարելաւելու ախորժակը.
5- Դարմանելու ամլութիւնը (infertility) եւ սեռային տկարութիւնը.
6- Արագացնելու արբունքը եւ դարմանելու արբունքի ուշացումը.
7- Բարելաւելու տարեցներու եւ շատ տկար անձերու մկանային կարողականութիւնը, մասնաւորապէս՝ ներմուծեալ դիմադրողականութեան անբաւարարութեան ախտանիշէ (AIDS), մարդկային դիմադրողականութեան անբաւարարութեան ժահրէ (HIV) եւ խլիրդէ տառապող հիւանդներուն մօտ.
8- Արական ներազդակի անբաւարարութենէ տառապողներուն սեռային կեանքը (libido) աշխուժացնելու եւ բարելաւելու.
9- Բարելաւելու արեան տկարացումի որոշ պարագաներ.
10- Օժանդակելու սպիտակարիւնութեան (leukemia) դարմանումին:
Կառուցողական մղօններու գործածութեան հետեւանքները
Յաճախ պատանիներ եւ երիտասարդներ գաղտնօրէն կը գործածեն կառուցողական մղօնները, պարզապէս ապահովելու համար մարմնական եւ մկանային ֆիզիքական աճ: Կառուցողական մղօնները անչափահասներու մօտ կու տան աւելի զօրաւոր ըլլալու տրամադրութիւն եւ մարզիկի խաբկանք:
Ընդհանրապէս անչափահասները եւ երիտասարդները ընդունելի քանակէն շատ աւելիով կը գործածեն այս մղօնները, հետեւաբար, անոնք կ՛ունենա՛ն զանազան տեսակի բարդութիւններ եւ երեւոյթներ:
Ծնողները պէտք է կասկածին իրենց զաւակներուն կողմէ այս մղօններու գործածութեան հարցէն, երբ տեսնեն հետեւեալ փոփոխութիւնները անոնց մօտ.
1- Տրամադրութեան անսովոր փոփոխութիւն.
2- Դէմքի պզուկի (acne) վատթարացում.
3- Անակնկալ մկաններու աճ:
Մեծ քանակութեամբ գործածուած կառուցողական մղօնները կ՛ազդեն մարդու առողջութեան վրայ եւ կը յառաջացնեն հետեւեալ խանգարումները ու անբնական երեւոյթները.
1- Արեան ցած խտութեամբ ճարպաբնասպիտի (LDL) բարձրացում.
2- Արեան բարձր խտութեամբ ճարպաբնասպիտի (HDL) նուազում.
3- Արեան ճնշումի բարձրացում.
4- Սրտի ձախ փորոքի (ventricle) աշխատանքի խանգարում.
5- Պզուկի (acne) յայտնաբերում դէմքին վրայ.
6- Հոգեբանական անբնական զարգացումներ, մասնաւորապէս՝ թշնամական արարք (violence), նախայարձակ մտադրութիւն (aggression), ցնորութիւն (mania), տրամադրութեան փոփոխութիւն եւ խանգարում, ինչպէս նաեւ մղօնի ենթակայութիւն (dependence).
9- Ոսկորներու անբնական եւ յոռի աճ.
10- Լեարդի ուռեցքներու զարգացում.
11- Տղոց մօտ՝ կրծքագեղձի աճ, մազի կորուստ, մկաններու ցաւ, ձայնի խռպոտութիւն, շագանակագեղձի ծաւալում եւ կանխահաս սեռային կեանքի զարգացում.
12- Աղջիկներու մօտ՝ մազակալում, գլխու մազի կորուստ եւ ծլիկի ծաւալում.
Արթուր Թարխանեան Կեդրոն
Պատմութիւն
Կեդրոնը բացուած է 22 Փետրուար 2020-ին՝ Երեւանի Անտառային փողոցի 188/16 հասցէով: Համաձայն Անահիտ Թարխանեանի կեդրոնի նպատակը դարձնած է հայկական հարուստ ճարտարապետական ժառանգութեան պահպանման եւ լուսաբանման մշակութային հարթակ ։
Կեդրոնին մէջ կը կազմակերպուին նաեւ դասախօսութիւններ, քննարկումներ ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Երեւանի թանգարաններ Ստորոգութիւն:Թանգարաններ
Adobe Photoshop
Առաջին տարբերակը
1987 թվականին, Միշիկընի համալսարանի ուսանող Թոմաս Նոլը Macintosh–ի համար ստեղծած է Photoshop–ի առաջին տարբերակը։ Ան այդ անուանեց Display, բայց 1988 թուականին անուանափոխած է ImagePro։ 1988 թուականի սեպտեմբերին Adobe Systems–ը գնեց ծրագիրը։ Իսկ 1989 թուականին ծրագիրը վերանուանուեցաւ է Photoshop։ 1990 թուականին յայտուեց Photoshop 1.0–ը։
Adobe Creative Suite–ի կառուցուածքը
Photoshop 10.0–ն ստեղծուած է 2007 թուականի ապրիլին եւ անուանուած է Photoshop CS3։ CS3 հապաւումը նշանակում է, որ արտադրանքը Adobe Creative Suite–ի ինտեգրուած երրորդ տարբերակի ծրագրային փաթեթ է։ Նախորդ արտադրանքները՝ Photoshop CS–ը եւ CS2–ը, ամրապնդեցին իրենց պատկանող նոր արտադրական գիծը, փոխվեցաւ միայն ծրագրերուն խոորհրդանիշները․ աչքերով պատկերի փոխարէն, օգտագործեցին փետուրի նկար։
Ստորոգութիւն:Տեղեկութիւն
Վանայ կատու
Վանայ կատու, ընտանի կատուներու ցեղատեսակ, որ սերած է Հայկական լեռնաշխարհի Վանայ լիճին շրջակայ ափամերձ տարածքներէն։ Տարածուած է Պատմական Հայաստանի, ներկայիս Թուրքիոյ Հանրապետութեան տարածքին, ինչպէս նաեւ այլ երկիրներու մէջ։
Վանայ կատուն, ինչպէս Հայկական լեռնաշխարհի բոլոր ընտանի կատուները, ներառեալ այս տարածաշրջանի կատուներուն հիման վրայ ստեղծուած կատուներու ժամանակակից ցեղատեսակները՝ Թրքական Անգորան, Վանը եւ Անատոլին, կը պատկանին միեւնոյն խումբին։ Ըստ կատուներու ծննդական ուսումնասիրութեան, կատուն ընտելացուած է մարդու կողմէ Առաջաւոր Ասիոյ տարածքին, շուրջ 9500 տարի առաջ ։
ֆրանսացի ճարտարապետ ու նկարիչ Փիեռ Վիքթոր Լոթթեն տը Լաւալ 11 Մայիս 1856-ին գրած նամակին մէջ այսպէս կը նկարագրէ երկարագեղմ կատուները, զորս ան տեսած է Մերձաւոր Արեւելքի տարբեր շրջաններուն մէջ՝ բոլորը անուանելով Անգորա կատուներ.
Տարբեր ժամանակներու Եւրոպա բերուած Վանայ կատուները անուանուած են՝
Վանայ կատուին գեղմին նշաններուն գոյնը կը համապատասխանէ Վանայ լիճին, որ աւանդաբար հայկական գրականութեան մէջ ծով կ'անուանէր, արեւածագի/մայրամուտի գոյնին։ Կ'ըսուի, թէ լողացող վանայ կատուներուն տեսարանը հիացուցած է մեր նախահայրերը, ուրկէ ծնունդ առած է առասպելը, թէ Ամենազօր Աստուծոյ օրհնութեամբ Վանայ թոյրը յառաջացած է Վանայ կատուներուն մորթին ։
Վանայ կատուն հայ գրականութեան մէջ
«Վանի սպիտակ կատուն» յիշատակած է Րաֆֆին (1835 - 1888) Խաչագողի յիշատակարանը վէպին մէջ։ Իսկ «Կայծեր» վէպին մէջ (հ. 1-2, 1883-1887) Րաֆֆի գրած է՝
Վրթանէս Փափազեան (1866 - 1920), որ ծնունդով Վան քաղաքէն էր, ուր անցած են անոր մանկութիւնը ու երիտասարդութիւնը, գրած է կարճ պատմուածք՝ «Վանայ կատու», որուն անունով կոչուած է նաեւ անոր պատմուածքներու ժողովածուն։ Հայ գրող Ակսել Բակունց (1899 - 1938) իր «Մթնաձոր» (1927) վէպին մէջ նկարագրած է «կապոյտ Վանայ փիսօն» ։
Վանայ կատուներուն մասին յիշատակած է նաեւ Ի. դարու հայ մեծ բանաստեղծ Պարոյր Սեւակ Անլռելի զանգակատուն բանաստեղծութեան մէջ։
Ցեղատեսակին պաշտօնական ճանաչումը
1955-ին Յուլիս-Օգոստոս ամիսներուն բրիտանական երկու թղթակիցներ՝ Լորա Լաշինկթոն եւ Սոնիա Հոլիտէյ կ'այցելեն Թուրքիա՝ յօդուած պատրաստելու նպատակով։ Լորա Լաշինկթոն կը սիրէր կատուներ եւ աշխատանքային օրերէն մէկուն ընթացքին կը նկատէ վառ գոյնի մորթով կատուներ, որոնց արտաքին տեսքը շատ շքեղ էր։ Երբ ան կը հարցնէ հիւրանոցի պաշտօնեային այդ կատուներուն մասին, անոր կ'ըսեն, որ անոնք Վանա յ կատուներ են։ Եւ քանի որ Լորային հետաքրքրութիւնը մեծ էր, երկու Վանայ կատուի ձագ անոր նուէր կու տան։ Լորա Լաշինկթոն զանոնք իրեն հետ կը տանի Մեծն Բրիտանիոյ մայրաքաղաք Լոնտոն։ 1959-ին Լորա Լաշինկթոն ուրիշ երկու Վանայ կատուի ձագ կը բերէ Թուրքիայէն։ Անկէ տասը տարի ետք ան կը յաջողի ձեռք բերել մեծ թիւով կատուներ։ Կատուասէրներու կազմակերպութեան այդ պահանջը՝ կատուներու նոր ցեղատեսակ ճանչնալու համար, թրքական իշխանութիւնները աջակցութիւն կը յայտնեն «Թրքական Վանայ կատուն ճանչնալու Եւրոպայի մէջ»։ Անկէ ետք, 1969-ին GCCF-ը (Governing Council of the Cat Fancy) ցեղատեսակը կը գրանցէ «Թրքական կատու» անունով, իսկ 1971-ին FIFe-ի կողմէ անիկա կը ճանչցուի «Թրքական Վանայ կատու» անունով ։ Հետագայ տարիներուն թրքական Վանայ կատու ցեղատեսակը կը ճանչցուի կատուասէրներու միջազգային այլ կազմակերպութիւններու կողմէ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Անասուններ նամականիշներու վրայ Ստորոգութիւն:Հայկական կատուներ
Իթաքի (կղզի)
Իթաքի (Ιθάκη, մայրաքաղաքը՝ Վաթի Βαθύ), կը գտնուի Յունաստանի արեւմուտքը գտնուող Յոնիական Ծովուն մէջ եւ մաս կը կազմէ Յոնիական կղզեխումբին։ Կը կազմէ առանձին քաղաքապետութիւն։ Հնադարէն ծանօթ է. Հոմերոսի   Ոդիսականին մէջ Օտիսէասին Իթաքին է։
Աշխարհագրութիւն
Իթաքի երկարաձեւ կղզիին տարածութիւնն է 117 ք․քլմ․, իսկ մնայուն բնակչութեան թիւը 3 231 է. այս թիւը ամառները կը կրկնապատկուի։ Մինչեւ 2011 թուականին մաս կը կազմէ Քեֆալոնիա նահանգին, իսկ  Քալլիքրաթիս ծրագրին կիրարկումէն (2011) ետք, կը կազմէ առանձին Շրջանային Տարածքաշրջան․ վարչականօրէն կը պատկանի Յոնիական Կղզիներուն Շրջանին։
Կղզիին կեդրոնը գտնուղ Այթոս Αετός պարանոցը (ցամաքի նեղ, երկայն գօտի 600 մ․ լայնութեամբ միայն) Իթաքին երկու մասի կը բաժնէ։
Կղզին կը յատկանշեն անբերի հողերը եւ ջուրի սակաւութիւնը։ Այդ իսկ պատճառով զարկ տրուած է զբօսաշրջիկութեան եւ ձկնորսութեան ճարտարարուեստի զարգացման։ Իթաքին վարչականօրէն կազմուած է Իթաքի-Վաթի քաղաքապետութենէն եւ եօթը քաղաքապետական ենթաբաժանումներէն՝ լեռնային եւ ծովափնիայ։
Վաթի եւ Անողի, Սթաւրոս եւ Քիոնի ենթաքաղաքաբաժանումները յունական պետութեան կողմէ յատկանշուած են իբրեւ Աւանդական քաղաքային բնակատարածք, իսկ ամբողջ կղզին՝ Իւրայատուկ Բնական Գեղեցկութիւն։
Կղզիին արեւելեան ափերը կը յատկանշուին իրարայաջորդող մէկը միւսէն գեղեցիկ  բազմաթիւ խորշերով, խորշիկներով եւ հրուանդաններով։ Ծովափնեայ գօտիին երկարութիւնն է 101 քլմ․ ։
Կղզին ունի երկու լեռներ՝ Նիրիթոս (806 մ․) եւ Մերովիղլի (669 մ․)։
Անուանում
Իթաքի կղզին նախահնադարէն անունի փոփոխում չէ ունեցած։ Անունին արմատներուն մասին կան տարբեր կռահութիւններ։
Հոմերոսին Ոդիսական դիւցազներգութեան մէջ կը նշուի իբրեւ Օտիսէային տունը*։
Իթաքի . հին յունարէնի մէջ «իթ» արմատը կը նշանակէ ուղղակի կապ։ Անկէ առաջացած է յունարէն «Ιθαγένής» (իթաղենիս) բառը որ կը նշանակէ՝ տեղացի, բնիկ։ Իթաքոս կը կոչուէր կղզիին առաջին բնակիչը. Փթերելաոսին զաւակը եւ Փոլիքթորասին եւ Նիրիթոսին եղբայրը։
Փիւնիկեան Utica բառէն որ գաղթօճախ կը նշանակէ։
Իթաքի անունը յառաջ եկած ըլլալու է  Իթի Ιθή (=զուարթ) եւ կամ ալ՝ Իթիս Ιθύς (=պիրկ) բառերէն:
Պատմութեան ընթացքին տարբեր անուանումները
Վենետիկեան իշխանութեան շրջանէն՝ Պզտիկ Քեֆալոնիա Piccola Cephallonia, Թէաքի, Անդիքեֆալոնիա Anticephallonia․ Օսմանեան տիրապետութեան շրջանէն՝ Ֆիաքի։
Նախապատմական շրջան
Հնագիտական պեղումներէն կը փաստուի թէ Իթաքին բնակուած է Նոր Քարի դարաշրջանէն՝ Ք․Ա․ 4000 – 3000։  Հնագիտական պեղումները կը ցուցնեն թէ Ք․Ա. 2-րդ հազարամեակին ընթացքին կղզին նոր բնակիչներ կը ժամանեն։ Միկինէական շրջանին, Ք․Ա․1600 – 1100, կը նկատուի մշակութային պայթում մը եւ կղզիին  վեհապետութիւնը կը հասնի իր գագաթնակետին։ Այս ուղղութեամբ Հոմերոսին Իլիատա եւ Ոդիսական դիւցազներգութիւնները մեզի կու տան բազմաթիւ տեղեկութիւններ, որոնք հիմնուած են գրուած բանատեղծութիւններու Ք․Ա․ 9-րդ եւ 8-րդ դարեր, նաեւ բանաւոր եւ առասպելական աւանդութիւններու։
Հին Յունաստան
Միկինէական շրջանէն ետք, Իթաքին կը կորսնցնէ իր փայլը եւ թագաւորութեան նստավայրը կը փոխադրուի դրացի Քեֆալոնի ա կղզին։
Հելլենիստական եւ Հռոմէական շրջան
Հելլենիստական եւ Հռոմէական շրջաններուն, յաճախակի են տիրակալներու եւ բնակիչներու փոփոխութիւնները։
Միջնադար
Միջնադարին կը բազմապատկուին ծովահէններու արշաւանքները եւ բնակչութեան թիւը կը սկսի նուազիլ։
1185-ին, Քեֆալոնիա, Իթաքի եւ Զաքինթոս կղզիները Քեֆալոնիայի եւ Զաքինթոսի Պալատական Կոմսութեան County Palatine of Cephalonia and Zakynthos մաս կը կազմեն։ Օսմանցիները արեւմուտքէն կ՛արշաւեն եւ կղզին կը գրաւեն։ Նոյն ժամանակին Վենետիկցիները կ՛արշաւեն Յոնիական կզզիներուն վրայ։ Բնակչութեան մեծ մասը նաւերով կղզին կը լքէ, իսկ մնացեալը լեռներուն մէջ կ՛ապաստանի, կը թաքնուի։
Կոստանտնուպոլսոյ Դաշինքով, 1479, երկու ուժերը իրարու միջեւ կը բաժնեն կղզիները։ 1484 – 1499 Իթաքիին մեծ մասին Օսմանցիները կ՛իշխեն։ Սակայն Երկրորդ Վենետիկ-թրքական պատերազմին, 1499 – 1503, յաղթական Վենետիկցիները տէր կը դառնան Քեֆալոնիա, Զաքինթոս եւ Իթաքի կղզիներուն․ Վենետիկի Դաշինք, 20-4-1503։
15-րդ դարէն մինչեւ 19-րդ դարասկիզբ
Վենետիկցիները կղզիով հետաքրքրուած, դրացի կղզիներէն բնակիչներ կը բերեն եւ Իթաքի կը հաստատեն։
1797-ին, երբ Նափոլէոն Պոնափարթը Վենետիկը կը գրաւէ, Յոնիական կղզիները, հետեւաբար Քեֆալոնիան եւ Իթաքին Քամփօ Ֆորմիօ դաշինքով traité de Campo-Formio ֆրանսական գերիշխանութեան տակ կը գտնուին։ 21-3-1800 մինչեւ 8-6-1807 Յոնիական կղզիները «Եօթը կղզիներու Հանրապետութիւն» անուանումով կը գտնուին Օսմանեան եւ Ռուսիոյ (գլխաւորաբար) լուծին տակ։ Ապա Թիլսիթի դաշինքով traités de Tilsit  Ֆրանսացիներուն կը վերադարձուին։
1807-1809 կղզիները կրկին կը գտնուին ֆրանսական տիրապետութեան տակ։ 1809 թուականին, ֆրանսական նաւատորմիղին պարտութեամբ, Անգլիացիները յաջորդաբար կը գրաւեն Յոնիական Ծովուն գլխաւոր կղզիները՝ Զաքինթօ, Քեֆալոնիա եւ Իթաքին։
1815-1864 Յոնիական կղզիները Փարիզի Դաշինքով՝ 5-11-1815,  Անգլիոյ հովանաւորութեան տակ կը գտնուին՝ «Յոնիական կղզիներու միացեալ Պետութիւն» անունին տակ։ Հակառակ Բրիտանական խիստ վարչակառքի, կղզիին երեւելիները ներդրում կ՛ունենան Յունաստանի Ազատագրական Պայքարին եւ կը մասնակցին զանազան կռիւներուն եւ ծովամարտերու, օրինակ՝ Մեսոլոկիին պաշարման։
Յունաստանի հետ միացում
Յունաստանի Անկախութենէն տասնամեակներ ետք է որ Յոնիական կղզիները մայր Յունաստանին կը միանան 21 Մայիս 1864-ին՝ 17-29 Մարտ 1864 թուականին Անգլիոյ, Ֆրանսայի, Ռուսիոյ եւ Յունաստանի միջեւ ստորագրուած դաշինքով։
Կղզիին նորագոյն եւ ժամանակակից շրջանի պատմութիւնը կապուած է Քեֆալոնիա կղզիին հետ։  Բ․Համաշխարհային պատերազմին ընթացքին կը ճաշակէ նացիական Գերմանիոյ բիրտ լուծը։ Այժմ, կղզին կը բարգաւաճի շնորհիւ զբօսաշրջիկութեան եւ ձկնորսութեան ճարտարարուեստներուն։
Փոխադրութիւն
Իթաքին երկու նաւահանգիստներ ունի․ Վաթի Βαθύ կամ Ιθάκη եւ Փիսօ Այթօ Πίσω Αετό, որոնք Փաթրա նաւահանգիստին հետ կը կապուին Քեֆալոնիայի Սամի Σάμη նաւահանգիստին միջոցաւ, ինչպէս նաեւ Լեֆքատա կղզիին եւ Ասթաքօ նաւակայքին (կեդրոնական Յունաստանի արեւմտեան ափ)։ Նաւային երթեւեկութիւնները ամենօրիայ եւ յաճախակի են։ Փիսօ Այթօն նաեւ կը կապուի Քոֆալոնիային հիւսիսը գտնուող Ֆիսքարտօ եւ Լեֆքատայի Վասիսլիքի գիւղաքաղաք-նաւահանգիստներուն հետ։
Նաեւ, նաւեր կը կապեն Իթաքիի հիւսիսը գտնուող Ֆրիքես Φρίκες գիւղ-նաւակայքը Քեֆալոնիայի Ֆիսքարտօ եւ Լեֆքատայի Վասիլիքի եւ կամ Նիտրի գիւղաքաղաք-նաւահանգիստներուն հետ։
Տես նաեւ
Քերքիրա
Փաքսի
Լեֆքատա
Քեֆալոնիա
Զաքինթոս
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Յոնիական կղզիներ Ստորոգութիւն:Յոնիական Ծով Ստորոգութիւն:Յունաստանի կղզիներ Ստորոգութիւն:Յունաստան
Օվէրն
Օվէրն (ֆր.՝ Auvergne/Auvèrnhe/Auvèrnha), նախկին կառավարական շրջաններէն մէկն է Ֆրանսայի մէջ: 2016-ի 1 Յունուարէն սկսեալ դարձաւ Օվէրն-Ռոն-Ալփ (ֆր.՝ Auvergne-Rhône-Alpes): Փաղկացած է 4 մասերէ՝ Ալիէ, Փույ-Տը-Տոմ, Քանթալ եւ Հոթ-Լուար:
Կառավարական շրջանը Օվէրնի աւելի լայնատարած է քան պատմական Օվէրնի նահանգը, Օքսիթանիայի 7 գաւառներէն մէկը, եւ կը ներառէ գաւառներ եւ շրջաններ, որոնք պատմականօրէն Ովէրնի մաս չեն կազմած: Օվէրնի շրջանը կազմուած է հետեւեալ հինգ գաւառներէն՝
Բնակչութիւն
Օվէրնը փոքր քանակով բնակչութիւն ունեցող շրջան մըն է, ընդհանրապէս մեծամասնօրէն տարիքոտ մարդոցմով բնակուած: Օվէրնը ամէնէ քիչ քանակով բնակչութիւն ունեցող շրջաններէն մէկն է ամբողջ Եւրոպայի մէջ:
Ընդհանրապէս բնակչութիւն ունեցող շրջաններն են (2013-ի թիւեր)՝ Քլէրմոն-Ֆէրանտ (141,463), Մոնթլուսոն (37,839), Օրիլաք (26,572), եւ Վիշի (25,325):
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ֆրանսա
Շահան Ռ. Պէրպէրեան
Կենսագրութիւն
Պէրպէրեան ծնած է Կոստանդնուպոլիս, ներկայիս Թուրքիոյ մէջ։ 1894-1896-ին, իր ծնողներուն՝ Ռեթէոսի եւ Զարուհիի, եւ մեծ եղբօր՝ Օննիկի հետ, ապրած է Ժընեւ, Զուիցերիա, ազատելու համար Սուլթան Ապտուլ Համիտի դաժանութիւններէ,
Վերադառնալով Կոստանդնուպոլիս, ընդունուած է Պէրպէրեան դպրոց, որ հիմնած էր Գատըգէոյի մէջ : Այդ ժամանակ սկսած է ջութակի անձնական դասեր առնել, բայց շուտով փոխած է միտքը, ձեռնարկելով դաշնամուր նուագելու, ուր նոյնպէս չէ յաջողած։
1906-ին Պէրպէրեան աւարտած է դպրոցը, եւ 15 տարեկանէն սկսեալ աւանդած է գրականութիւն եւ գիտութիւն։ 1908-ին անցած է Փարիզ եւ յաճախած է Սորպոն եւ Քոլեճ Տո Ֆրանս, ուսանելով փիլիսոփայութիւն եւ հոգեբանութիւն Հենրի Պերկսոնի եւ Ճորճ Թումասի հետ, ապա ընկերաբանութիւն՝ Էմիլ Տուրքhայմի հետ։ Նոյն ժամանակ, Պէրպէրեան պահած է իր սէրը երաժշտութեան հանդէպ, յաճախելով համերգներու եւ երաժշտութեան դասեր տալով։
1918-ին Շահան Պէրպէրեան որոշած է տնօրինել Ուսուցիչներու Խնամակալ Յանձնաժողովը եւ մասնակցիլ Կեդրոնական Ուսումնական Խորհուրդին։ Յօդուածներ հրատարակած է թերթերու մէջ։ 1922 թուականին, Գեղամ Գաւաֆեանի, Վահան Թէքէեանի, Յակոբ Օշականի եւ Կոստան Զարեանի հետ խմբագրած է «Բարձրավանք» ամսաթերթը, որ նուիրուած էր գրականութեան եւ արուեստի։ ։
1921-ին ամուսնացած է Դելլի Սիրագեանի հետ եւ ունեցած երկու մանչ զաւակ՝ Արտաւազդ (1923-2002) եւ Պարէտ։ Պարէտ մահացած է 20 տարեկանին ինքնաշարժի արկածով, իսկ Արտաւազդ անցած է Փարիզ եւ զբաղած է արուեստով։
Պէրպէրեանի ձեռագիրները կը գտնուին Երուսաղէմի մատենադարանին մէջ։
Աթոս լեռ
Աթոս լեռ կամ Աֆոն (յուն․՝ Ἄθως, կամ՝ Άγιο Όρος - «Սուրբ լեռ»), կը գտնուի Խալքիտիքի թերակղզիին արեւելեան կողմը («երրորդ ոտքը»), նեղ ցամաքամասի մը վրայ, որ Եգէական Ծովուն մէջէն դուրս ցցուած է, արդի Սելանիկի ճիշդ արեւելքը։ Անիկա հիւսիսային Յունաստանի մէջ անհարթ հրուանդան մըն է, որ ծովէն ուղղաձիգ կը բարձրանայ՝ հասնելով 2,032 մեթր բարձրութեան։ Ընդհանուր տարածութիւնը՝ 335,637 քմ² է։
Պատմական ակնարկ
Հին ժամանակներէ ի վեր Աթոս սուրբ վայր մը նկատուած է։ Յունական դիցաբանութեան մէջ անիկա չաստուածներու բնակավայրը եղած է, Օլիմփոս Լեռը անոնց բնակավայրը ըլլալէն առաջ։ Մեծն Կոստանդինէն որոշ ժամանակ մը ետք, Աթոս քրիստոնէական եկեղեցիներուն համար սուրբ վայր մը դարձած է։ Աթոսի անհարթ եւ մեկուսացած բնոյթը խստակեաց կեանք մը վարելու յարմար վայր մըն է։ Դարերու ընթացքին, անիկա Ուղղափառ աշխարհի չորս կողմերէն կրօնասէր մարդիկը հրապուրած է, Յոյներ, Սերպեր, Ռումանացիներ, Պուլկարացիներ, Ռուսեր եւ ուրիշներ՝ որոնք բազմաթիւ վանքեր կառուցանած են, իրենց եկեղեցիներով ու համայնքներով։ Ասոնցմէ 20–ը մինչեւ օրս գոյատեւած են։
Առասպելի մը համաձայն, երբ «կոյս» Մարիամ Յովհաննէս Աւետարանիչի ընկերակցութեամբ Կիպրոս կ’երթար Ղազարոսը այցելելու, անակնկալ ու զօրաւոր փոթորիկի մը բռնուելով Աթոսի վրայ էջք կատարած է։ Լերան գեղեցկութեամբ ապշած, ան Յիսուսէն խնդրած է, որ զայն իրեն տայ ։ Աթոս նաեւ ճանչցուեցաւ որպէս «Սուրբ Կոյսին Պարտէզը»։ Բիւզանդական շրջանի կիսուն, դուրս ցցուած ամբողջ ժայռոտ մասը կոչուած է՝ Սուրբ Լեռ։ Այս անուանումը պաշտօնական կերպով որդեգրուեցաւ ու վաւերացուեցաւ Հ.Դ. 1046–ին, Կոստանդին Թ. Մոնոմախոս Կայսրին վճիռով։
Աթոսը իբրեւ Սուրբ լեռ
Քրիստոնեայ Ուղղափառ աշխարհի ամենէն սուրբ լեռն է։ Անոնցմէ շատերուն համար, Աթոս «սուրբ լեռ»ը ուխտագնացութիւն մը կատարելը, փափաքելի երազ մըն է։ Կ’ըսուի թէ կրօնական այս վայրը իր «սրբութիւնը» կը պարտի կնոջ մը, սակայն 1,000 տարիէ ի վեր անոր վանականներն ու ճգնաւորները, ամբողջ թերակղզին արգիլուած շրջան յայտարարած են իգական սեռի պատկանող բոլոր արարածներուն՝ մարդոց ու անասուններուն համար, ներքինիները կամ անմօրուքներն ալ ներառեալ։
Ներկայիս
Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմէն ետք, Աթոսը ինքնավար շրջան դարձած է, 1926–ին վաւերացուած պայմանագրութեամբ մը։ Տարիներ շարունակ անկում արձանագրելէ ետք, հոն բնակող վանականներուն թիւը 2,000–է աւելի է ։
Վանքերէն իւրաքանչիւրը իր ուրոյն ագարակներու, մատուռներու, եւ բնակավայրերու ցանցը ունի։ Ճգնաւորներուն ամենահեռաւոր սրբարանը կը գտնուի Գարուլիա բնակավայրին մէջ, Աթոս Լերան գագաթին գլխու պտոյտ պատճառող խարակներուն վրայ թառած։ Հոն, խումբ մը առանձին հիւղակներ կան, որոնց կարելի է հասնիլ միայն խրթին արահետներու, քարէ աստիճաններու եւ շղթաներու միջոցաւ։ Աթոսի վրայ, վանականները կը շարունակեն իրենց վաղեմի առօրեայ սովորական արարողութիւնները կատարել, գործածելով բիւզանդական ժամացոյցը ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Լեռներ Ստորոգութիւն:Լեռներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Յունաստանի լեռներ Ստորոգութիւն:Եւրոպայի լեռներ
Բերիոյ Թեմի Հայ Կաթողիկէ համայնք
Հայ Կաթողիկէ համայնքը, Բերիոյ մէջ հին ժամանակներէ ներկայութիւն է: Սակայն յայտնի չէ, թէ ե՞րբ սկիզբ առած է: Եթէ Հռոմի Ս. Աթոռին հաղորդութեան մէջ եղող եպիսկոպոսներու շարքին նայելու ըլլանք, ապա հոն կը տեսնենք, թէ առաջինն է Աբրահամ Արծիւեան Եպիսկոպոսը՝ հիմնադիր Հայ Կաթողիկէ Պատրիարքութեան: Սակայն այս մեծ անձնաւորութենէն առաջ, այլ նախորդ Կաթողիկէ եպիսկոպոսներու գոյութիւնը կը հաստատէ մեզ լիովին պատմութիւնը: Ահա Փլորենտեան Սուրբ Ժողովին, 1439 թուականին՝ Հայոց Կոստանդին Ե. Պատրիարքին կողմէ Բերիոյ Յովակիմ Եպիսկոպոսական ալ ներկայ կը գտնենք: (Ինչպէս Հայր Միքայէլ Չամչեան կը յիշատակէ իր պատմութեան մէջ): Նմանապէս Կալանոս Առաքելական նուիրակը, իր Ա. հատորին մէջ 172, եւ կ’աւելցնէ, թէ Յովակիմ Եպիսկոպոս յատկապէս գովուեցաւ Եւգինէոս Դ. Սրբազան Պապէն՝ Հայոց տրուած Կոնդակին մէջ: Ինչպէս նաեւ 1563 թուականին Հռոմի Սուրբ Վլասայ ուխտատեղիին այցելուներուն մէջ կը յիշուին Բերիոյ Հայ Կաթողիկէ : Հայ կաթողիկէ համայնքի Հալէպի առաջնորդարանը կը գտնուի Թիլէլ փողոցի վրայ, անոր բացումը կատարուած է 1954 թուականին, ձեռամբ՝ Արհիապատիւ Տ. Ալոզիոս Արք. Պաթանեանի: 1954-ին Հալէպի Թեմին առաջին պարբերաթերթը լոյս կը տեսնէ արաբերէն, իսկ 1960-ին՝ Հայերէն: Անարատ Յղութեան Հայ Քոյրեր 1899 թուականին Հայ Կաթողիկէ Անարատ Յղութեան Հայ Քոյրերու (Մայրապետներու) խումբ մը կը հասնի Հալէպ օրուան Թեմին Առաջնորդ Արհի. Տէր Աւետիս Արքեպիսկոպոս Թիւրքեանի խնդրանքին վրայ՝ կը հիմնուի առաջին որբանոցը՝ հայ աղջիկներուն՝ Հալէպի մէջ: Յետագային, համայնքի աղջիկներու դաստիարակութեան համար Վարժարան մը կը բանան Թիլէլի փողոցին վրայ զայն անուանելով« Անարատ Յղութիւն» վարժարան, որ սակայն 1967 թուականին կը փակուի եւ ապա շէնքը պարպուելէ ետք կը ծախուի 1972-ին: 1915-ի ջարդերէն ետք, Հայ Մայրապետները կը տարածուին Սուրիոյ բազմաթիւ քաղաքներուն մէջ ինչպէս Գամիշլի, Հասաքէ, Դամասկոս, Ճարապլուս, Քէսապ, հոն կը հիմնեն դպրոցներ եւ որբանոցներ: Անարատ Յղութեան Միաբանութեան Հայ Քոյրերը երկար տարիներ կը ծառայեն նաեւ ժողովրդապետութեանց մէջ, որ Հալէպի շրջակայքը կը գտնուին ինչպէս Ճեպէլ Սէյտէ (Շէյխ Մագսուտ կամ Խորդլախ), Հէօլլիւք, Աշրաֆիէ եւ Րագգա քաղաքը
Սմբատ Ա․ Նահատակ
Սմբատ Ա․, նաեւ՝ Սմբատ Նահատակ (անյայտ - 914), հայոց թագաւոր 890 թուականէն, Բագրատունիներու թագագորութենէն մաս կը կազմէ։ Յաջորդած է հորը՝ Աշոտ Ա-ին։
Գործունէութիւն
Սմբատ Ա-ի հոր իշխանութեան օրոք՝ 885 թուականին, նշանակուած էր Իշխանաց իշխան եւ կ'իրականացնէր հարկահաւաքութիւնը։ 890 թուականին Մեծ Հայքի Կուկարկ եւ Ուտիկ նահանգներուն մէջ զսպած է տեղի իշխաններու երկպառակութիւնները։
Աֆշին ամիրայի յարձակումը
Սմբատ Ա արաբական ամիրաներէն ազատագրած է Դուինը, հնազանդեցնել տուաւ Հայոց թագաւորութեան կազմին մէջ գտնուող միւս արաբական ամիրայութիւնները, անոնց ստիպեց հարկ վճարել եւ զորք տրամադրել։ Անոր օրով բարձր զարգացման հասած են արհեստագործութիւնը, առեւտուրը, գիւղատնտեսութիւնը, քաղաքաշինութիւնը, մշակոյթը։ Արքայանիստը Բագարանէն տեղափոխուած է Շիրակավան։
Սմբատ Ա-ի հաջողութիւններէն անհանգստացած Պաղտատի խալիֆ Ալ-Մութատիտը Հայաստանի դէմ դրդած է Ատրպատականի Սաջեան ամիրա Աֆշինին՝ անոր շնորհելով Հայաստանի մէջ հարկեր հաւաքելու իրաւունք եւ ոստիկանի պաշտոն։ Վերջինս 893 թուականին արշաւած է Հայաստանի վրայ, սակայն հայկական 30 հազարանոց բանակը Ատրպատականի սահմանի մոտ նահանջի մատնած է անոր։
Պետութեան ամրապնդում
894 թուականին Սմբատ Ա Աֆշինին պարտութեան մատնած է Տողս գիւղի ճակատամարտի մէջ։ Միջագետքի արաբական կուսակալ Ահմատ Շայպանին, երբ գրաւած է Աղձնիքն ու Տարոնը, Սմբատ արքան ստիպուած հաշտութեան պայմանագիր կնքած է դարձեալ Հայաստան ներխուժած Աֆշինի հետ։
Օգտուելով կարճատեւ խաղաղութիւնէն, Սմբատ արքան զբաղուած է իր թագաւորութեան հիւսիսային սահմաններու ամրացմամբ։ Այնուհետեւ Սմբատ Ա ստիպուած եղած է դիմակայել Ատրպատականի նոր ամիրա Յուսուֆի նուաճողական քաղաքականութեան։ 901 թուականին Յուսուֆը գրաւած է Դուինը, բայց, երիւղելով հայոց բանակի հետ վճռական ճակատամարտէն, հաշտութեան պայմանագիր կնքած է եւ նահանջած։
Յուսուֆ ամիրայի յարձակում
908 թուականին Յուսուֆը Սմբատ Ա-ի դէմ հանած է Վասպուրականի իշխան Գագիկ Արծրունիին՝ անոր հռչակելով «թագաւոր հայոց»։ Երկրին ներսը ծագած են աւատատիրական նոր երկպառակութիւններ, որոնց պատճառով Սմբատ Ա չի կրցաւ հակահարուած տալ 909 թուականին Հայաստան ներխուժած Յուսուֆի եւ անոր դաշնակցած Գագիկ Արծրունիի զորքերուն։
910 թուականին Ձկնավաճառի ճակատամարտին մէջ պարտութիւն կրելով, Սմբատ Ա ամրացած է Կապոյտ բերդին մէջ, ապա երկիրը աւերածութիւններէն փրկելու համար, հանձնուած է Յուսուֆին։ Վերջինս, դրժելով անձի անվտանգութեան պահպանման իր երդումը, անոր շղթայակապ տեղափոխած է Դուին, խոշտանգած է՝ պահանջելով հանձնուելու հրաման տալ Երնջակ բերդի պաշտպաններուն։ Սմբատ Ա մերժած է բռնակալի պահանջը, անոր գլխատած են, մարմինը խաչ հանած են Դուինի հրապարակը։ Սմբատ Ա-ի գահը ժառանգած է որդին՝ Աշոտ Բ Երկաթը։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:914 մահեր
Հայոց Ցեղասպանութեան Յուշարձան (Քրաքով)
Հայոց Ցեղասպանութեան Յուշարձան, խաչքար-յուշակոթող Լեհաստանի Քրաքով քաղաքի Սուրբ Նիքոլայի եկեղեցիի բակէն ներս։