cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կենաց Ծառը
Մշակութային տարբեր պատկերացումներ
Կենաց ծառը յատուկ նշանակութիւն ունի շամաններուն համար. անոնք անոր փայտէն կը պատրաստեն իրենց դահիրանը (երաժշտական գործիք): Բարձրանալով ծիսական ցարասիին վրայ՝ անոնք իրենք զիրենք կը համարեն Կենաց ծառին գագաթը: Տիեզերական Կենաց ծառը կ'երկարի երկիրին մէջտեղէն (անոր «պորտի»ն վրայէն), իսկ անոր ճիւղերը կը դպչին Բաց Ուլկենի պալատին: Ալպանական թաթարներու առասպելին համաձայն, երկաթէ լերան գագաթին կ'աճի եօթը ճիւղերով ճերմակ ցարասի մը:
Մոնկոլները իրենց ծառը կը պատկերացնեն քառակողմ բուրգի տեսքով. կեդրոնը՝ ծառն է, ինչպէս նաեւ կենաց սիւնը, որ աստուածներուն կը ծառայէ իբրեւ ցից՝ ձիերը կապելու համար: Վասիւկանական խանդերը կը հաւատան, որ Կենաց ծառերուն վերնամասը կը հպի երկինքին, իսկ արմատները կը հասնին Ադա:
Ըստ սիպերեան թաթարներու հաւատալիքներուն՝ Ադայի մէջ կը գտնուի Կենաց ծառին կրկնօրինակը: Իրլէ խանի պալատին առջեւ կ'աճին 9 եղեւնիներ՝ իրենց արմատներով (ըստ որոշ տարբերակներու 10 եղեւնիներ), որոնց բունին նստած է մեռելներու թագաւորը, ուր նաեւ անոր որդիները կը կապէին իրենց ձիերը:
Կոլտիններուն համար երեք Կենաց ծառ կայ. մէկը՝ երկինքը (մարդոց հոգիները թռչուններու պէս կը նստին անոնց ճիւղերուն, սպասելով երկիր վերադարձին, որպէսզի տեղաւորուին նոր երեխաներու մէջ), երկրորդը՝ երկիրին վրայ է, իսկ երրորդը՝ Ադայի մէջ:
Մոնկոլներուն մօտ նշանաւոր է Շամպու ծառը, որուն արմատները կը հասնին Սումեր լերան հիմքը, իսկ սաղարթը փռուած է անոր գագաթին. աստուածները կ'օգտուին այդ ծառին բարիքներէն, իսկ հրեշտակները լերան ծերպերուն մէջ թաքնուած կը մնան, նախանձով հետեւելով աստուածներուն: Նոյնանման առասպելի կը հանդիպինք նաեւ կալմիկներու եւ պուրյաթներու քով:
Խեթական ծիսական արարողութիւններուն մէջ, մեռնող եւ յարութիւն առնող աստուծոյ՝ Տելեպինուսին առջեւ կանգնած է մշտադալար ծառ մը՝ ուռի մը:
Ըստ էութեան՝ կենաց ծառի խորհրդաբանութիւնը շատ նման է «կեդրոնական լերան» խորհրդաբանութեան հետ: Երբեմն երկու խորհրդանշաններն ալ կը համընկնին, սակայն անոնք հիմնականին մէջ հանդէս կու գան իբրեւ զիրար ամբողջացնողներ: Երկուքն ալ կը հանդիսանան Տիեզերքի անիւին (համաշխարհային սիւնի եւ այլն) առասպելաբանական բաղադրիչները:
Հնագոյն որոշ աւանդութիւներու մէջ Կենաց ծառը պատկերացուած է իբրեւ կանացի սկիզբ, որուն հետ կապուած են այն անասունները, որոնք կը համընկնին ծառին միջնամասին հետ եւ կը համարուին սերնդագործութեան միջոցներ (խեթական մէկ գրութեան մէջ կ'ըսուի, որ ծառին հետ «պառկած են» առիւծը, ընձառիւծը, իսկ արջը անոնց վրայ ցատկած է): Կենաց ծառին հետ սերտօրէն կապուած են այն գրութիւնները, որոնց մէջ յիշատակուած են.
Գերագոյն աստուածուհիներու եւ Կենաց ծառին միջեւ զուգահեռներ եղած են նաեւ Եգիպտոսի մէջ։ Եգիպտոսի մէջ բարձրաքանդակ պատկեր մըն է Խաստորին՝ Կենաց ծառը, որ ուտելիք եւ խմելիք կը հայթայթէ մահացած հոգիներուն, կ'ապահովէ նաեւ կեանքի յարատեւութիւնը: Այսպիսով, կենաց ծառը կը համարուի բոլոր հիասքանչ ծառերու նախատիպը, որ կը վերակենդանացնէ մահացածները, կը բուժէ հիւանդները եւ կը վերադարձնէ երիտասարդութիւնը: Այսպէս, օրինակ՝ Օշադի լերան վրայ կան չորս հիասքանչ բոյսեր, անոնցմէ մէկը անգին ծառ է, որ յարութիւն կու տայ մահացածներուն, միւսը՝ վէրքերէն կը հեռացնէ նիզակները, ուրիշ մըն ալ կը բուժէ վէրքերը: Մրիտա սամջիուանի բոյսը, որ յարութիւն կու տայ մեռելներուն, ամէնէն արժէքաւորն է: Սակայն կայ նաեւ «Մեծ բոյս»ը՝ սամդխանին, որ ունի մահացած մարմինի մասերը միացնելու յատկութիւն:
Չինական առասպելները կը պատմեն կղզիի մը մասին, ուրկէ ագռաւները խոտ մը կը բերեն, որ իրենց երեք օր առաջ մահացած ռազմիկները վերստին կեանքի կը կոչէ: Միեւնոյն հաւատալիքը գոյութիւն ունի նաեւ Իրանի մէջ։ Մահացածներուն կեանքը փրկող խոտը կը գտնուի գրեթէ բոլոր եւրոպական առասպելներուն մէջ, եւ յայտնի է հռոմէական աղբիւրներէ: Ըստ առասպելին, երբ Սողոմոն թագաւոր կը խնդրէ թագուհիէն իրեն անմահութիւն տալ, թագուհին անոր կը պատմէ բոյսի մը մասին, որ կարելի է գտնել ժայռերու ծերպերուն մէջ։ Սողոմոն կը հանդիպի «զառամեալ ծերունիի մը, որուն ձեռքն էր այդ բոյսը, եւ վերջինս զայն հնազանդօրէն կու տայ Սողոմոնին»: Հետաքրքրական է նաեւ այն, որ մինչեւ այն ատեն, որ բոյսը կը գտնուէր ծերունիին ձեռքը, ան չէր մահանար: Այդ բոյսը միայն անմահութիւն կու տար, ոչ թէ երիտասարդութիւն:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Դիցաբանութիւն
Մանուկ Համբարձումեան
Մանուկ Համբարձումեան ։  Ուսուցիչ, խմբագիր, հրապարակագիր, հանրային գործիչ, բեմասաց եւ իրաւաբան։
Կենսագրութիւն
Մանուկ Համբարձումեան ամերիկահայ գաղութի հանրածանօթ դէմքերէն մէկը կը հանդիսանայ իբրեւ խմբագիր, հրապարակագիր, հանրային գործիչ, բեմասաց եւ իրաւաբան։
Հօրը նահատակութեամբ որբ մնացած, Մանուկ Համբարձումեան իր նախնական կրթութիւնը կը ստանայ ծննդավայրի զուիցերիական որբանոցին մէջ. 1907-ին կ՚աւարտէ Մարզաւանի Անատոլիա Քոլէճը, ուր երկու տարի կը պաշտօնավարէ որպէս հայերէն լեզուի եւ ուսողութեան ուսուցիչ։
1909-ին կը մեկնի Ամերիկա։ Կը վկայուի Եէյլ համալսարանի քաղաքական գիտութեանց, տնտեսագիտութեան եւ փիլիսոփայութեան ճիւղերէն «Masters of Arts» տիտղոսով։
(1914-1916) «Հայրենիք»ի խմբագրութիւնը վարելէ ետք կը հաստատուի, ուր 1925-ին կը ստանայ իրաւաբանի վկայական եւ հոն ալ կը հաստատէ իր իրաւաբանական գրասենեակը։
Կեանքի վերջին շրջանը կ՚անցնէ ծանր հիւանդութեամբ ու կը մահանայ Դեկտեմբեր 3, [1963]]-ին։
Ճուտիթ Քերր
Աննա Ճուտիթ Կերթրուտ Հելենա Քերր (Judith Kerr, բրիտանացի գրող, նկարիչ եւ ծաղկող՝ հին ձեռագիր պատկերազարդող վարպետ:
Կենսագրութիւն
Ծնած է ազդեցիկ գերմանացի թատերաքննադատ եւ հրէական ծագմամբ փորձագիր, ճարագիր Ալֆրէտ Քերրի ընտանիքին մէջ։ Իր հօր գիրքերը յայտնուեր են նացիսթներու՝ 1933 թուականի մայիսին իշխանութեան գալէն յետոյ այրած գիրքերու թիւի մէջ։ Քերրը հրապարակաւ դուրս եկեր է նացիսթական կուսակցութեան դէմ եւ նոյն՝ 1933 թուականին իր ընտանիքին հետ մեկներ է աքսորի։ Փրահա, Վիեննա, Զուիցերիա եւ Ֆրանսա այցելելութենէն յետոյ 1936 թուականին ստացեր է Անգլիա մուտք գործելու արտօնութիւն, եւ ընտանիքը հաստատուեր է Լոնտոն, ուր յայտնուեր է կարիքի մէջ։ Հետապնդման տարիները աղջկայ՝ երեխա Ճուտիթ Քերրի տեսանկիւնէն նկարագրուեր են «When Hitler Stole Pink Rabbit » (Վարդագոյն նապաստակ, որը գողցեր է Հիթլերը) եւ «Bombs on Aunt Dainty» (առաջին հրատարակութիււնը՝ The Other Way Round վերնագրով) գիրքերուն մէջ։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Ճուտիթ Քերրը օգներ է վիրաւոր զինուորներուն, հետագային ստացեր է կրթաթոշակ Արուեստի եւ արհեստի կեդրոնական դպրոցին մէջ սորվելու համար եւ դարձեր է նկարիչ։ Ուսումը աւարտելէն յետոյ որոշ ժամանակ աշխատեր է որպէս նկարչութեան ուսուցչուհի։ Հետագային ծանօթացեր է BBC-ի շարժանկարի ուրուագիծ գրող, պատրաստող Նայճըլ Նիլի հետ։ Աւելի ուշ BBC-ի մէջ աշխատեր է որպէս հեռուստատեսութեան ուրուագիծ գրող, պատրաստող։
Ստեղծագործութիւն
Ճուտիթ Քերրը մանկութեան օրերէն երազեր է գրող դառնալ, բայց գիրքեր գրել եւ նկարազարդել սկսեր է միայն այն ժամանակ, երբ իր սեփական երեխաները սորվեր են կարդալ։ Հեղինակ է եռահատոր ինքնակենսագրութեան եւ մանկական յայտնի «Վագրը, որ եկեր է թէյ խմելու» գրքին, որը հետագային ունեցեր է բազմաթիւ վերահրատարակումներ։ Այն Մեծ Բրիտանիոյ մէջ արագ դարձեր Է սիրելի մանկական գիրքերէն մէկը, ինչպես նաեւ թարգմանուեր է քանի մը օտար լեզուներով։
Իրեն պատկաներ է նաեւ Մոկ կատուի մասին պատմութիւններու շարքը։
Քէյթի Ֆինտլէյ
Քէյթի Ֆինտլէյ (, ծնած 28 Օգոստոս, 1990, Ուինտսըր, Օնթարիո, Քանատա)՝ քանատացի դերասանուհի մըն է: Ան ամէնէն շատ ճանչցուած է իր Ռոզի Լարսըն դերով Ամերիկեան ոճրագործական եւ տրամա The Killing հեռուստաշարին մէջէն: 2013էն 2014, Ֆինտլէյ ստանցնեց Մակի Լէնտըրզի դերը The CW ընկերութեան տրամա The Carrie Diaries հեռուստաշարին մէջ : 2014էն 2015, Ֆինտլէյ ստանցնեց Ռէպէքա Սաթըրի դերը ABC կայանի տրամա How to Get Away with Murder հեռուստաշարի առաջին եղանակին մէջ :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Դերասանուհիներ Ստորոգութիւն:28 Օգոստոսի ծնածներ
Արշաւիր Մկրտիչ
Արշաւիր Մկրտիչ, (Իրան՝ Եազդ, 1913) Նոր Ջուղայեցի ծնողներէ։
Կենսագրութիւն
Փոքր տարիքին, հօրը գործին բերումով ճամբորդած է Փաքիստան, Հնդկաստան, Սինկափուր եւ Ինտոնէզիա: Ութը տարեկանին վերադարձած է Իրան։ Թեհրանի մէջ աւարտած է Ամերիկեան միջնակարգ դպրոցը եւ Գոլէճը։ Ֆլորիտայի Ճաքսնվիլ քաղաքին մէջ հետեւած է հաշուապահութեան դասընթացքներուն։
Աշխատած է Թեհրանի Ամերիկեան դեսպանատունը, իբրեւեւ թարգման եւ վարչական գործերու կառավարիչի աւագ օգնական։
1957-ին ընտանիքին հետ գաղթած է Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ եւ հաստատուած է նախ Ֆլորիտա, ապա Նիւ Եորք եւ Ուաշինկթոն(Տի. Սի.): Այժմ կը բնակի Եութա նահանգի Սոլթ Լէյք Սիթի քաղաքին մէջ, կը վարէ E-Systems ընկերութեան խորհրդատուի պաշտօնը։ Գործի բերմամբ գտնուած է Ծայրագոյն Արեւելք, Յորդանան ու Քուէյթ:
Գրել սկսած է մանկութենէն, չափածոյ եւ արձակ։ Եղած է Թեհրանի «Նոր Էջ» գրական խմբակի հիմնադիր անդամներէն։ Յաճախ աշխատակցած է «Նոր Էջ»ին եւ խմբագրած է զայն:
Գործեր
«Չորս Հողմերը Եւ Ես», «Մարդը Փակագծի Մէջ» - բանաստեղծութիւններ «Հատընտիր Ամերիկեան Չափածոյ Գրականութեան» - թարգմանութիւն եւ վերլուծութիւն «Չորս Քերթուած, Թ. Ս. Էլիօթից» - թարգմանութիւն եւ վերլուծութիւն «Բարբառ Նոր Ջուղայի»
Իր գործերէն ոմանք պարսկերէնի թարգմանուած եւ լոյս տեսած են Թեհրանի «Կռունկ» եւ «Արէշ» գրական հանդէսնեուն մէջ։
Հրատարակութեան պատրաստ ունի.
"The Man In Parenthesis, Poems Of An Armenian" անգլերէն հատորը։
Ա. Մկրտիչի քերթուածները արդիաշունչ են եւ ինքնատիպ, շաղախուած մարդկայնական ապրումներով։ Սրտառուչ է իր «Ջուր» բանաստեղծութիւնը, որ նորութիւն մը կը բերէ յատկանշելով բանաստեղծին գիւտարարի ոգին։
Սամուէլ Տօքթօրեան
Սամուէլ Տօքթօրեան (լատինատառ՝ Samuel Doctorian, ) հայ աւետարանական հովիւ մըն էր ։
Աքքայի Պաշարում (1291)
Աքքայի պաշարում, Աքքայի գրաւումը եգիպտացի մամլուքներ ու կողմէն։ Ճակատամարտը տեղի ունեցած է 1291-ին եւ դարձած է Խաչակրաց արշաւանքներ ու կարեւոր իրադարձութիւններէն մէկը, քանզի խաչակիրներ ը կորսնցուցին իրենց վէրջին յենակէտերէն մէկը։
Սամուէլ Տօքթօրեան
Կենսագրութիւն
Տօքթօրեան ծնած էր Պէյրութ 1930-ին՝ ջարդէն ազատած ծնողներու զաւակ է։ Երբ վեց տարեկան էր, ծնողները կը տեղափոխուին Երուսաղէմ, ուր կը կոչուի Գողգոթա՝ Երուսաղէմի մօտ այն վայրին մէջ, ուր մահացաւ Յիսուսը, կ'ապրին մինչեւ 1948 թուական։ Ինը տարեկան հասակին, Տօքթօրեան կը նուիրուի քրիստոնէութեան։ Գալով աղքատ ընտանիքէ մը, 14 տարեկան հասակին չկարողանալով շարունակել ուսումը, կը սկսի աշխատիլ կօշիկի արտադրութեամբ Հին Երուսաղէմի արհեստանոցի մը մէջ։ Բայց որոշելով իր կեանքը նուիրել քրիստոնէական քարոզչութեան, կը ձգէ աշխատանքը: 1948 թուականի Արաբ-իսրայէլեան պատերազմէն ետք, կը կորսնցնէ ամէն ինչ եւ փախստական կը վերադառնայ Լիբանան:
Աքքայի Պաշարում (1291)
Ռազմական գործողութիւններու սկիզբը
27 ապրիլ 1289-ին, Մամլուքներու սուլթանութեան զօրքերը սուլթան Կալաուն ի հրամանատարութեամբ, մէկ ամիս տեւած պաշարումէն ետք, գրաւեցին Դրիբոլի ն: Հռոմի Պապ Նիկողայոս IV-ը Դրիպոլին, կորսնցնելու մասին տեղեկանալէ ետք, Աքքա ուղարկեց 1,600 վարձկան։ Հռոմի Պապը վարձատրած չէր վարձկաններուն, իսկ վերջիններս տեղ հասան եւ մնացին առանց ապրուստի միջոցի, սկսան թալանել շրջակայ իսլամական բնակավայրերը։
Սամուէլ Տօքթօրեան
Կենսագրութիւն
Ան, 16 տարեկան հասակին կը ճամբորդէ Կլասկօ, Սքոթլանտա աստուածաբանութիւն ուսանելու՝ քաղաքի մերձակայքը գտնուող Հուրլեթ Նազարէն քոլէճի մէջ (Hurlet Nazarene College): Աստուածաբանութեան ճիւղը աւարտելէ ետք 1951-ին կը ձեռնադրուի վերապատուելի: Վերադառնալով Միջին Արեւելք, կը վարէ աւետարանչական ծառայութիւն Երուսաղէմի մէջ, այնուհետեւ տեղափոխուելով Յորդանան ի Ամման մայրաքաղաքը: Կ'ամուսնանայ 1952 թուականի Ապրիլին՝ Նոյեմի Փաշկեանի հետ: Զոյգը կ'ունենան հինգ զաւակներ:
Աքքայի Պաշարում (1291)
Ռազմական գործողութիւններու սկիզբը
Օգոստոս 1920-ին մուսուլմաններու թաղամասերուն մէջ անոնք ջարդեր կազմակերպեցին։ Անխնայ կը սպաննէին բոլոր անոնց, որոնք մօրուք կը կտրէին։ Այսպէս կը ներկայացնէ այս իրադարձութիւնները Ժէրար Մոնրեալցին՝ "«Երբ այդ մարդիկ Աքքայի մէջ էին, արքային եւ սուլթանին միջեւ կնքուած զինադադարը երկու կողմերու միջեւ կը պահպանուէր: Աղքատ եւ հասարակ սարակինոսները, ինչպէս նախկինին մտան քաղաք իրենց բարիքները վաճառելու: Սատանայի կամքով պատահեցաւ, որ նոր ժամանած խաչակիրները` որոնք ժամանած էին իրենց եւ քաղաքի համար բարի գործեր կատարելու, սկսան սպաննել բոլոր վաճառականներուն, նոյն կերպով սպաննեցին բոլոր մօրուք կրող սուրիացիներուն, այս արարքները դարձան սարակինոսներու կողմէն Աքքայի գրաւման հիմնական պատճառը…»"
Սամուէլ Տօքթօրեան
Կենսագրութիւն
1952-ի Հոկտեմբերին Սամուէլ Տօքթօրեան աւետարանչական աշխատանք կը տանի ամբողջ Միջին Արեւելքի մէջ գլխաւորաբար Սուրիա (Հալէպ, Դամասկոս), Լիբանան (Պէյրութ, Պուրճ Համուտ), Կիպրոս, Եգիպտոս առանց պատկանելու ոչ մէկ դաւանանքի, այլ իբրեւ անկախ բողոքական-աւետարանական: Կը հիմնէ Կենաց վարժարանը, որբանոց ու Բեթել կեդրոնը Լիբանանի մէջ։ 1960-ական թուականներէն լոյս կ'ընծայէ Պէյրութի մէջ «Աւետարանիչ» պարբերականը։
Աքքայի Պաշարում (1291)
Ռազմական գործողութիւններու սկիզբը
Տեղացի ասպետները ձեռփակալեցին կողոպտիչներուն, սակայն իրադարձութուններու մասին Կալաունի տեղեկացուցին։ Վերջինս զինադադարը խախտուած համարեց, եւ Աքքա ուղարկեց նամակ մեղաւորները պատժելու պահանջով։ Աւագանին նախկին տիւրոսցի արքեպիսկոպոս Պերնարի ճմշան տակ հրաժարեցաւ պատժելէ մեղաւորներուն, մատնանշելով այն փաստը, որ մեղադրուող խաչակիրները կը գտնուին Հռոմի Պապ ի անմիջական ենթակայութեան տակ։ Տաճարականներ ու առաջնորդ Կիյոմ տը Պոժեն առաջարկեց խաբել սուլթանին եւ մեղաւորներու փոխարէն մահապատիժի ենթարկել քաղաքի կալանավայրերուն մէջ գտնուող աւազակներուն, սակայն այս առաջարկը չընդունուեցաւ աւագանիի կողմէն։ Կալաուն ի պատասխան իր պահանջները չբաւարարելուն հրաւիրեց իմամներու ժողովի եւ չեղեալ համարեց զինադադարը։ Կիյոմ տը Պոժեն Կալաունի մօտ ուղարկեց դեսպաններու հաշտութեան խնդրանքով, իսկ Կալաուն պահանջեց մէկ ցեխին (դրամ) իւրաքանչիւր զոհի փոխարէն։ Աւագանին դարձեալ մերժեց սարակինոսներ ու առաջարկը։
Սամուէլ Տօքթօրեան
Կենսագրութիւն
Տեսիլքի մը արդիւնքով կը հիմնէ 1959-ին «Աստուածաշունչի Հող Առաքելութիւնը» (Bible Land Mission): Կեդրոնը կը գտնուի Երուսաղէմի Գեթսեմանի Պարտէզի մօտ։ Երկարատեւ տարիներ, Վերապատուելի Տօքթօրեանը կ'ունենայ հսկայական աւետարանչական աշխատանք միջազգային գետնի վրայ։ Ան քրիստոնէական վերածնունդ կը քարոզէ աշխարհի աւելի քան 125 երկիրներու մէջ՝ վեց մայր ցամաքամասերու վրայ (Ասիա, Ափրիկէ, Եւրոպա, Աւստրալիա, Հիւսիսային Ամերիկա, Հարաւային Ամերիկա): Բոլոր հնարաւոր միջոցներով եւ հսկայական ծախսերով Աւետարանը կը քարոզէ ամենամեծ բողոքական դաւանանքի եկեղեցիներու մէջ, ինչպես նաեւ ատենէ ատեն կարգ մը կաթողիկէ եւ ուղղափառ եկեղեցիներու մէջ ալ:
Իր հաղորդագրութիւնները կը ներկայացնեն իր առաքելութիւնները եւ անձնական փորձառութիւնները մանրամասն տեղեկագրերով եւ պատկերազարդ նկարներով։ Սամուէլ Տօքթօրեան նաեւ կը կատարէ շարք մը բժշկութիւններ: Պէյրութի մէջ հրատարակած «Աւետարանիչ» պարբերականին մէջ իր քարոզներէ եւ եկեղեցական լուրերէ ու ծանուցումներէ զատ նաեւ կ'արձագանգէ իր միջազգային միսիոնարական գործունէութեան տարբեր երկիրներու մէջ։
Աքքայի Պաշարում (1291)
Ռազմական գործողութիւններու սկիզբը
Հոկտեմբեր 1290-ին Սուրիա ն եւ Եգիպտոս ը միաւորուեցան, զօրահաւաք եւ պաշարողական մեքենաներու կառուցում սկսաւ։ Սուլթան Կալաուն երդուեց Ղուրան ի վրայ, որ զէնքը ձեռքէն չի ձգեր մինչեւ չվռնտուի վէրջին ֆրանկը։ 70-ամեայ ծերունիի շրթունքէն այս երդումը առանձնայատուկ արժէքաւոր կերպով կը հնչէր։ Սակայն 4 Նոյեմբեր ին Գահիրէ էն դուրս ելլելէ ետք, սուլթանը հիւանդացաւ, իսկ 6 օր ետք վախճանեցաւ։ Միայն անոր մահը կրցաւ քանի ամիս յետաձգել ռազմական գործողութիւնները։ Անոր որդին՝ Հալիլ ալ-Աշրաֆը հօրը խօսք տուաւ, որ պիտի գրաւէ Աքքան։ 1291-ին Հալիլը Պաղեստին ներխուժեց, իսկ սուրիական խումբերը իրեն միացան Մայիսին։
Սամուէլ Տօքթօրեան
Կենսագրութիւն
1988-ին հրապարակած «The Angels of the Five Continents» գիրքին մէջ կ'ընէ շարք մը միջազգային տեսիլքներ իրեն փոխանցուած հինգ հրեշտակներու կողմէ։ Իր կենսագրական գիրքը՝ «The Life Story of Samuel Doctorian Begins at Calvary» կ'արժանանայ բազմաթիւ վերահրատարակումներու աւելի քան 10 լեզուներով։ Կ'ունենայ ձայնասփիւռի եւ հեռատեսիլի քրիստոնէական հաղորդումներ, կը հրատարակէ քրիստոնէական գիրքեր ու գրքոյկներ, քասէթ-երիզներ եւ վիտէօ-երիզներ, «The Evangelist» պաբերաթերթը տարբեր լեզուներով։ Կը ձեռնարկէ լայնածաւալ բարեսիրական աշխատանքներու աղքատ խաւերու օգնելով, տարբեր երկիրներու մէջ։
Աքքայի Պաշարում (1291)
Ռազմական գործողութիւններու սկիզբը
Սուլթանի ժամանակագիրը կը պատմէ, որ մէկը Աբու-ալ-Ֆիտան, որ այդ ժամանակ ընդամէնը 18 տարեկան էր, եւ պատերազմին իր հօր հետ կը մասնակցէր, կը ղեկավարէր «Զօրավար» անուամբ խումբը, որ քաղաքին մատոյցներ մասնատուած վիճակի մէջ բերին։
Սամուէլ Տօքթօրեան
Կենսագրութիւն
Կը փոխադրուի Քալիֆորնիա։ Իր զաւակը՝ Փօլ Տօքթօրեանը Քալիֆորնիոյ մէջ կը վարէ Փասատինայի Նազովրեցի Հայ Եկեղեցին (Pasadena Armenian Church of the Nazarene):
Աքքայի Պաշարում (1291)
Ռազմական գործողութիւններու սկիզբը
«…Սայլերը այնքան ծանր էին, որ տեղափոխութիւնը մեզմէ խլեց աւելի քան 2 ամիս, այն պարագային, երբ սովորաբար տեղափոխութիւնը առաւելագոյնը ութ օր կը տեւէր: Տեղ հասնելուն պէս գրեթէ բոլոր ցուլերը սատկեցան հիւծուածութենէն եւ ցուրտէն: Մարտը սկսաւ արդէն երբ հասան,- կը շարունակէ ժամանակագիրը. - Մենք Համացիներ ս տեղակայուած էինք աջ բաժնը` ծովու ափին: Ծովէն մեր վրայ կրակ կը բանային ֆրանքներու փայտերով ու կովու կաշիով լաւ պաշտպանուած նաւերը յատուկ տեգակիրներու եւ նետաձիգներու համար նախատեսուած հարմարութիւններով: Այսպիսով մենք ստիպուած էինք մարտնչել երկու ֆրոնտով առաջինը մեր առջեւ գտնուողներու դէմ, իսկ երկրորդը քրիստոնեաներու նաւատորմի դէմ: Մենք լուրջ վնասներ կրեցինք, երբ խաչակիրներու նաւերէն մէկուն վրայ տեղակայուած կատապուլտը մեր վրայ սկսաւ մեծ քարեր շպրտել, սակայն անգամ մը գիշերը փոթորկի ժամանակ այդ կատապուլտը ոչնչացաւ, մէկ այլ գիշեր ֆրանքներու ջոկատ մը անսպասելիօրէն դուրս եկաւ քաղաքէն եւ մեր ճամբարը հասաւ։ Սակայն մթութեան մէջ անոնցմէ ոմանք խճճուեցան վրաններու պարաններու մէջ, մէկը նոյնիսկ ինկաւ, իսկ երբ յայտնաբերուեցաւ, սպաննուեցաւ։ Մեր ռազմիկները ուշքի գալու հասան, յարձակեցան ֆրանքներու վրայ եւ անոնց դուրս բերին ճամբարէն։ Յաջորդ առաւօտը իմ զարմիկ՝ ալ-Մալիք-ալ-Մեւզաֆֆարը՝ Համայի կառավարիչը կարգադրեց սպաննուածներու գլուխները ձիերէն կապել եւ ձիերը սուլթանին նուիրեց»։ Այս մէկը «Զօրավարի» ոչնչացման դէմ ուղղուած տաճարականներու գրոհն էր Կիյոմ տը Պոժեի հրամանատարութեամբ։
Սամուէլ Տօքթօրեան
Կենսագրութիւն
Վերապատուելի Սամուէլ Տօքթօրեանը կը մահանայ 19 Դեկտեմբեր 2016-ին Փասատինայի մէջ, 86 տարեկան հասակին:
Աքքայի Պաշարում (1291)
Ուժերու Դասաւորութիւնը
"«Սուլթաններու սուլթան, արքաներու արքայ, առաջնորդներու առաջնորդ... հզօրագոյն, ահեղ, ապստամբներուն ճնշած, ֆրանքներուն եւ թաթարներուն եւ հայերուն յաղթած, անհաւատներէն ամրոցներ խլած... ձեզ՝ մագիստրոսին, Տաճարի միաբանութեան ազնիւ մագիստրոսին, իրականին եւ իմաստունին, ողջոյն եւ մեր բարի կամքը։ Քանզի ձեզ՝ իսկական տղամարդուն, մենք մեր կամքի մասին ուղերձ կ՛ուղարկենք, մենք ձեր ջոկատներու վրայ կ՛երթանք, որպէսզի լրացնենք ձեր հասցուցած վնասը, որմէ կը հետեւցնենք, որ մենք չենք ցանկանար, որ Աքքայի իշխանութիւնները մեզ որեւէ նամակ կ՛ուղարկեն, որեւէ ընծայ, հակառակ դէպքի ընթացքին մենք անոնց չենք ընդուներ...»" - Այս մէկը հատուած է Տաճարականներու միաբան՝ Կիյոմ տը Պոժէին ուղղուած Հալիլ սուլթանի ուղերձէն ։
Սամուէլ Տօքթօրեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1930 ծնունդներ Ստորոգութիւն:2016 մահեր
Աքքայի Պաշարում (1291)
Ուժերու Դասաւորութիւնը
Քաղաքի աւագանին ամէն դէպքի ընթացքին չմտածեց աւելի լաւ գաղափար քան սուլթանի մօտ դեսպաններ ուղարկելը ։ Բնականաբար, վերջինս ինչպէս խօսք տուած էր, հրաժարեցաւ առաջարկուող ընծաներէն, իսկ դեսպաններուն զնտան նետեց... Քաղաքի պատերէն պաշարուածները անվերջ հարթավայր կը տեսնէին, վրաններով ծածկուած։
"«Իսկ սուլթանին վրանը՝ «տեհլիզը» կանգնած էր բարձր բլուրի վրայ, այնտեղ, ուր կար գեղեցիկ աշտարակ ու պարտէզ եւ Տաճարի միաբանութեան խաղողի վազերը, «տեհլիզը» ամբողջովին կարմիր էր՝ Աքքա քաղաքին նայող բաց դռնով...»"
Սուլթանին բանակը տարբեր գնահատականներով 85-էն մինչեւ 600 հազար մարտիկ կը ներառէր։ Քրիստափոր Մարշալլը իր «Մերձաւոր Արեւելքի ռազմական գործը 1191-1291 թթ.» աշխատութեան ընթացքին յղում կատարելով տարբեր ժամանակագիրներու կը ներկայացնէ այդ թիւերը՝
Սակայն ամենայն հաւանականութեամբ մէկ դար ետք իրենց աշխատութիւնները հեղինակած՝ պատմիչները կը ներկայացնէին ժամանակաշրջանին չհամապատասխանող թիւեր։ Անկասկած մամլուքները քաղաքի պաշտպաններուն կը գերակշրէին, սակայն աւելի վտանգաւոր եւ թիւով շատ չէին, քան մոնկոլները ։
Բանակի կազմի որոշումը շատ աւելի բարդ է, քան քանակի որոշումը։ Անտարակոյս մամլուքները՝ սուլթանի հատընտիր պաշտպանը, անոնց կը ներկայացնէր ժամանակի ամենամարտունակ բանակներէն մէկը։ Մարտիկներու մեծ մասը մանուկ հասակին գնուած էր ստրուկներու շուկայէն եւ յատուկ ձեւով վարժուած էին ռազմական գործին։ Կատարեալ սպանութեան մեքենաներ, որոնց մէջ առկայ եռանդը արեւելքի խառնուածքին կը համապատասխանէր։ Այս կանոնաւոր բանակին մէջ 9-12 հազար մարտիկներ կը ծառայէին (ըստ որոշ աղբիւրներու մինչեւ 24 հազար), միջուկը հեծելազօրը կը կազմէր 24 պէյերու հրամանատարութեամբ։ Դժուար է ըսել, մամլուքներու ընդհանուր քանակէն քանի տոկոսը կը կազմէ հեծեալներու քանակը, իսկ քանի է հետեւակայիններուն տոկոսը, բայց կը համարուի, որ մեծամասնութիւնը հեծեալները կը կազմէին, իսկ հետեւակայինները իրենցմէ լուրջ ռազմական ուժ չէին ներկայացներ եւ հիմնականին ճարտարագիտական գործով կը զբաղէին։ «Աքքայի կործանման ողբը» գործին մէջ կը ներկայացուի՝ սատանայական 666 թիւը։ Հենց այդքան պաշարողական մեքենայ հաշուած էր հոգեւորական Ռիկալտօ տը Մոնտէ Կռոչեն։ Ամենայն հաւանականութեամբ այս թիւը նոյնպէս չափազանցուած է։ Ամենայն հաւանականութեամբ այդ թիւը 92-ի կը հասնէր, ներառեալ 4 հսկայական պաշարողական մեքենաները։ Մէկ պաշարողական մեքենան, միջին հաշուով կը սպասարկէր չորս զինուորներ, իսկ հսկայականներուն մինչեւ քսան։
Տնտեսական տեսանկիւնէն նոյնիսկ սուլթանի բանակի 100 հազար հոգիէ բաղկացած ըլլալու փաստը խիստ չափազանցուած է։ Շրջակայ հողերը աղքատ էին եւ չէին կրնար կերակրել նման բանակ մը, իսկ սննդամթերքի առաքումը Սուրիայ էն կամ Եգիպտոս էն կը սղցնէր արշաւանքը քանի մը անգամ։ Բանակը երեք մասերէ բաղկացած էր՝ Համա յի զօրքերը, Տամասկոս ի զօրքերը եւ Եգիպտական բանակը. ։ Բանակը Աքքա գնաց երկու ճամբայով՝ Գահիրէ էն եւ Տամասկոսէն։ Ըստ վկաներէն մէկուն, Սուրիայէն Աքքա գացող շարասեան երկարութիւնը 20 քմ-ի կը հասնէր։
Անշուշտ 1291-ի գարնան՝ Աքքան տարածաշրջանի ամենաժամանակակից եւ հզօր ամրոցը կը ներկայացնէր։ Արտաքին պարիսպները քաղաքը կը պաշտպանէին բոլոր կողմերէն, ընդ որուն ցամաքային պարիսպները երկշարք էին, իսկ ծովայինները միաշարք։ Քաղաքի բոլոր թաղամասերը եւս լաւ պաշտպանուած էին։ Քաղաքը ներսէն մեծ պարիսպով երկու մասի կը բաժնուէր բուն Աքքան եւ Մոնմազառ արուարձանը։ Աքքան իրենից միառժամանակ կը ներկայացնէր թէ ռազմական հիմք եւ թէ նաւահանգիստ, իսկ քաղաքին մէջ արդէն հաւաքուած էին նուաճուած քաղաքներէն գաղթած փախստականները։ Քաղաքին մէջ առկայ էին տասնեօթ ռազմական միութիւններ, որոնք փաստացի ամրոցներ կը ներկայացնէին քաղաքի պատերուն մէջ ։
Ըստ տարբեր աղբիւրներու, քաղաքը կը պաշտպանէին՝
Դժբախտաբար տեղեկութիւններ չեն պահպանուած։
Տաճարականներ ու եւ Հիւանդախնամներ ու ասպետներու ընդհանուր թիւը, XIII դարու երկրորդ կիսուն, ըստ պատմիչներու, 500-ը չէր գերազանցեր, իսկ միաբանութիւններու զինապարտ անդամներու թիւը 5000-ը չէր անցներ։
Տեւտոններ ու ընդհանուր թիւը Մերձ Պալթիկ ի մէջ ջախջախուելէ ետք տակաւին 2000-ը չէր անցներ, ընդ որուն մէկ մասը Եւրոպայի մէջ կը գտնուէր։
Սուրբ Թովմաս Աքքացիի միաբանութեան անդամներ՝ 9 ասպետ եւ Մագիստրոսը Լազաեաններու եւ Աստուծոյ Սուրբ Գերեզմանի եւ Սուրբ Ոգիի միաբանութեան անդամներուն կը յիշեն որպէս՝ քաղաքի պաշտպաններ, սակայն անոնց քանակը անյայտ է (չնչին կը համարուի)։
Քաղաքի պաշտպանութեան նպատակով քաղաքի պատերը 4 մասերու բաժնուած էին։ Տաճարականները եւ Հիւանդախնամները կը վերահսկէին ափէն մինչեւ Ս. Անտոնիոսի դարպասներ երկարող հատուած: Անոնց հետ էին «մանր միաբանութիւններու» ասպետները, յետոյ տեղակայուած էին Տեւտոնները և Լազարեանները, յետոյ ֆրանսացիները եւ Ս. Թովմասի միաբանութեան անդամները Ժագ տը Գրալլիի հրամանատարութեամբ, ապա Ամորի տը Լուզինեանի հրամանատարութեամբ Կիպրոսի թագաւորութեան զօրքերը, աջ բաժինը վենետիկցիները եւ «Պապի վարձկանները» կը պաշտպանէին։
Եթէ ելլել այն փաստէն, որ պարիսպներու համար պատասխանատուութիւնը բաշխուած է ենթակայ ուժերու հետ յարաբերակցութեամբ, ապա կը յայտնաբերուի, որ Տաճարականներու եւ Հիւանդախնամներու բաժինը 40%-ը կը կազմէ, իսկ մնացածին (միաբանութիւններուն, ֆրանսացիներուն, կիպրոսցիներուն, վենետիքցիներուն, պիզացիներուն)՝ 60%-ը։ Այս հաշուէն կրնանք հետեւցնել, որ պաշտպաններու իրական քանակին ամենամօտ թիւերը ներկայացուած է «Կիպրոսցիներու գործերը» աշխատութեան մէջ։ Այսպիսով պաշարման սկիզբը աւագանիի կողմէն ընտրուած Կիյոմ տը Պոժեն իր տրամադրութեան տակ ունէր 15000 մարտիկ եւ 650-700 հեծեալ ասպետ:
Հետազօտողները վաղուց արդէն պարզած են սառը զէնքի ժամանակաշրջանի համընդհանուր «նորմը»՝ 1-2 մարդ մէկ մեթր պատի համար եւ միջինը 50 մարդ աշտարակներու համար։ Աքքայի երկշարք պատերու ձգուածութիւնը կը կազմէր 2 քմ. իսկ աշտարակներու քանակը կը հասնէր 23-ի։ Պարզ թուաբանական հաշուարկի վրայ հիմնուելով կարելի է ըսել, որ աշտարակներու համար բաւական է 1500 խաչակիր, իսկ պարիսպներու համար 14500 խաչակիր բաւարար է։ Այսպիսով կարելի է ըսել, որ տը Պոժեի տրամադրութեան տակ գտնուող ուժերը բաւարար էին պաշարմանը դիմակայելու համար։
Ռազմական գործողութիւններու նկարագրումէն կը պարզուի, որ պաշտպաններու շարքերուն մէջ առկայ էին շատ տեգակիրներ, սակայն քաղաքին մէջ առկայ մեծաւորներու քանակի մասին տեղեկութիւններ չկան։ Քաղաքը ազատ ծովային կապ ունէր տակաւին չգրաւուած քրիստոնէական քաղաքներու եւ Կիպրոս ի հետ, քաղաքին մէջ զգալի չէր սննդամթերքի եւ խմելիք ջուրի խնդիրները, բաւարար քանակութեամբ ուժեր առկայ էին արդիւնաւէտ պաշտպանութեան համար, բան մը որ թոյլ տուաւ պաշտպանել քաղաքը քանակով քանի մը անգամ գերազանցող թշնամիէն: Այնուամենայնիւ մուսուլմանները կոտրեցին քաղաքի պաշտպանութիւնը ընդամէնը քառասունչորս օրուան ընթացքին։
5 Ապրիլ - 17 Մայիսի պաշարումը
"«Մեքենաներէն մէկը` Հաւեբենը տեղակայուած էր Տաճարականներու դիրքերու դիմաց, միւսը` Մանսուրը (Զօրավարը) պիզացիներու դիմաց, յաջորդ մեծ մեքենան, որուն անունը ես չեմ գիտեր Հիւանդախնամներու դիրքերը կը գնդակոծէր, իսկ չորրորդի նետած քարերը կը զարնէին Անիծեալ աշտարակը...»"
11 Ապրիլ էն մինչեւ 7 Մայիս, պաշարողական մեքենաները անընդհատ պատերը կը գնդակոծէին, իսկ մարտիկները կը փորձէին հող լեցնել խրամներու մէջ, սակայն անոնց ջանքերը ապարդիւն էին, քանզի նետաձիգներու արձակած նետերը կը հարուածէին։ Ասպետներու այրուձին արդիւնաւէտ չէր քաղաքի ներսը։ Այդ իսկ պատճառով, Տաճարականները պաշարման առաջին շաբաթուան ընթացքին լայնածաւալ յարձակումի նախաձեռնեցին եւ գերեվարեցին 5000 մարտիկ մուսուլմաններու բանակէն: Ժամանակագիր Լանկրոստի բերած այս տուեալները ամենայն հաւանականութեամբ չափազանցուած են, սակայն կարելի է եզրակացնել, որ պաշարողներու բանակի հիմնական մասը կը կազմէին չվարժուած աշխարհզօրայինները։
Կիյոմ տը Պոժեն առաջարկեց ջրային ճանապարհով քաղաքէն դուրս բերել զօրքերը, եւ քաղաքի տակ՝ բաց դաշտավայրին մէջ մարտնչիլ, բայց Միջերկրական ծովուն բնորոշ գարնանային փոթորիկները թոյլ չտուին իրականացնել տը Պոժեի առաջարկը։ 13 Ապրիլ եւ 14 Ապրիլ ին խաչակիրները ծովային գրոհի նախաձեռնեցին մամլուքներու աջ բաժնի վրայ, սակայն նաւերը ալեկոծութեան պատճառով վնասուեցան, իսկ խաչակիրներու հրամանատարները որոշեցին այլեւս չդիմել։
15 Ապրիլի լոյս 16-ի գիշերը Տաճարականները որոշեցին գրոհել Համայի բանակի ճամբարը։ Ինչպէս կ՛ըսէ ժամանակագիր Աբու-ալ-Ֆիտան «ամենինչ լաւ սկսաւ, սակայն մթութեան մէջ ասպետներու ձիերը խռնուեցան, իսկ Համացիները նկատեցին ասպետներուն, վերջիններս մեծ կորուստներ տալով արտաքսուեցան։
Յաջորդ գրոհը Հիւանդախնամները նախաձեռնեցին, 18 Ապրիլի լոյս 19-ի գիշերը, հարաւային բաժնի ուղղութեամբ: Սակայն այս գրոհը ինչպէս նախորդող գրոհները անյաջողութեան մատնուեցան, քանզի մամլուքները գիշերային կայազօր տեղակայուած էին իրենց ճամբարի ընթացքին։ Այս գրոհէն ետք որոշում կայացուեցաւ, ըստ որուն պէտք էր հանդարտեցնել հակագրոհները։
Անյաջող գրոհներէն ետք, քաղաքին մէջ տարհանում սկսաւ։
Ապրիլի վերջը սուլթանի ճարտարապետերը աւարտեցին պաշարողական մեքենաներու պատրաստումը, իսկ 4 Մայիս ին զանգուածային գնդակոծումը սկսաւ, որ տաս օր շարունակ չդադրեցաւ։ 4 Մայիս ին Աքքան ժամանեց Հենրիխ արքան 40 նաւերով։ Ան իր հետ 100 հեծեալ եւ 3000 հետեւակային բերաւ։ 7 Մայիս ին Հենրիխը՝ ալ-Աշրաֆի մօտ դեսպանութիւն կը ղրկէ, սակայն վերջինս պահանջեց քաղաքը յանձնել։ Ալ-Աշրաֆը կը սկսի արքայական պալատին յարակից պատերու գրոհը։ Բանակցութիւններու երրորդ օրը քաղաքի իրավիճակին մէջ տեղի կ՛ունենայ լուրջ շրջադարձ։ Գնդակոծութիւններու իբրեւ արդիւնք, ինկան Անգլիական եւ տը Պլուա աշտարակները, Ս. Անտոնիոսի դարպասները եւ Ս. Նիկողայոսի պատերը, գրեթէ ամբողջ ֆրանկօ-կիպրոսական բաժինը։ 15 Մայիսին Արքայական աշտարակի արտաքին պարիսպները քանդուեցան։ Անյաջողութիւններէն ետք, Հենրիխը իր եղբօր հետ կը հաւաքէ իր զօրքերը եւ կը լքէ քաղաքը։ Հենրիխի զօրքերու փախուստը փաստօրէն քաղաքի կեդրոնական պարիսպը անպաշտպան կը ձգէ։ 16 Մայիս ին, մամլուքները նոր գրոհ կը ձեռնարկեն. կիպրոսցիները, վենետիքցիները, պիզացիները, եւ տեղաբնիկները նոյնպէս քաղաքը կը լքեն։ Տաճարականները եւ Հիւանդախնամները լքուած՝ կեդրոնական հատուածին մէջ երեք անգամ կը կեցնեն մամլուքներու գրոհները։ Մամլուքները ահռելի կորուստներ կրելով պատերը եւ աշտարակները կը քանդեն եւ 60 արմուկի հասնող լայնութեամբ բացուածք կը բանան։ Աշտարակները եւ պատերը քանդելէ ետք, 18 Մայիս ին սուլթանը նոր գրոհ կը նշանակէ։
18-20 Մայիսի գրոհը
Արեւածագին սկսաւ գրոհը։ Արքայական գունդը ձախ բաժինը փոխադրուեցաւ, իսկ Տաճարականները եւ Հիւանդախնամները՝ կեդրոն, անոնք կը փորձէին վերստին գրաւել կորսուած հատուածը, սակայն ապարդիւն։ Կիյոմ տը ՊԲոժեն փորձեց համախմբելով պաշտպաններուն հակագրոհ ձեռնարկել, բայց մահացու վիրաւորուեցաւ։
Ասպետներու մէկ մասը տը Պոժեի աճիւնը Կիպրոս տեղափոխեց։ Սակայն այնուամենայնիւ մնացածները շարունակեցին դիմադրութիւնը. քաղաքին մէջ խուճապ սկսաւ: Բնակիչները նաւահանգիստ կ՛երթային փախուստի յոյսով, սակայն փոթորիկ սկսաւ: Երեկոյեան ամբողջ մնացածները ինչպէս նաեւ ալեկոծութեան պատճառով քաղաքը չլքած՝ բնակիչները հաւաքուեցան Տաճարականներու ամրոցին մէջ եւ որոշում կայացուցին, ըստ որուն պիտի պայքարէին մինչեւ վերջ։ Պայքարը ղեկավարուեցաւ տաճարականներու մարշալ Բիեր տը Սեւրին կողմէ։
Տաճարականներու ամրոցի պաշտպանութիւնը
Երկու օր ու գիշեր քաղաքի ներսը խառնաշփոթ կը տիրէր։ Գրաւողները քաղաքը կը թալանէին, իսկ Թամփլի պաշտպանները վերախմբաւորուեցան։ Դժուար է ըսել, որ բոլոր փախստականները կրցան նաւահանգիստ հասնիլ, սակայն ակնյայտ է, որ շատ փախստականներ խեղդուեցան ծովուն մէջ։
Երկու շաբաթ մամլուքներ ը կը փորձէին Թամփլը գրաւել, սակայն էական արդիւնքի չէին կրնար հասնիլ։ Այս ընթացքին պաշտպանները օգտուելով ծովային ազատ մուտքէն կրցան տարհանել քաղաքացիներ եւ միաբանութեան գանձարանը։
28 Մայիս ին սուլթանը տաճարականներուն առաջարկեց պատուաւոր պայմաններով ամրոցը յանձնել՝ զէնքը ձեռքին ազատ դուրս գալ նաւահանգիստ։ Այս պայմանները ընդունուեցան խաչակիրներու կողմէն։ Քաղաքի յանձնման նշան հանդիսացաւ աշտարակի գագաթին բարձրացած իսլամի դրօշը։ Ամիրաներէն մէկը, որ տեղեակ չէր իրադարձութիւններէն եւ կողոպուտով զբաղած էր, տեսնելով դրօշը՝ եզրակացուց, որ ամրոցը գրաւուած է. յարձակեցաւ նաւահանգստի մէջ հաւաքուած փախստականներուն վրայ։ Պաշտպանները անոր զէնքով պատասխանեցին եւ ամրոց վերադարձան։ 29 Մայիս ին տը Սեւրին երկու ասպետներու ուղեկցութեամբ գնաց սուլթանի մօտ բանակցութեան։ Սակայն ալ-Աշրաֆը ընդունեց խաչակիրները որպէս ուխտադրուժներ եւ մահապատժի ենթարկեց։
Լատինական Արեւելքի վերջին օրերը
19 Մայիս ին Տիւրոս ը առանց մարտի յանձնուեցաւ։ Յունիսի վերջը Սիտոնը, 31 Յուլիս ին Պէյրութ ը։ Սուրբ երկիրին մէջ մնացած տաճարականները Ռուատ կղզիին մէջ հաստատուեցան. կղզին անոնց տիրապետութեան տակ մնաց տասներկու տարի։ Ալ-Աշրաֆը հրամայեց ոչնչացնել բոլոր ափամերձ ամրոցները, որպէսզի կողմերը այլեւս անոնց վրայ չտիրէին։ Վերջին հզօր քրիստոնեայ թագաւորութիւնը Մերձաւոր Արեւելքի մէջ՝ Կիլիկիոյ Հայկական Թագաւորութիւն ը, կրցաւ գոյատեւել մինչեւ մամլուքներու կողմէ Սիս ի գրաւումը 1375։ Հիւանդախնամներու հոգեւոր-ասպետական միաբանութիւնը պահեց Հռոդոս կղզին մինչեւ 1522։ Հետագային Հիւանդախնամներու մէկ մասը գրաւեց Մալթա ն եւ զայն կառավարեցին մինչեւ անոնց վերացումը Նաբոլեոն Պոնաբարտ ի կողմէ 1798 թ.։ Իսկ Կիպրոսը մնաց Լուսինեաններ ու իշխանութեան տակ մինչեւ Վենետիկի հանրապետութեան կողմէ նուաճումը 1570։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:1291
Գալֆայեան Վարժարան (Սկիւտար)
Գալֆայեան Վարժարան (Սկիւտար), Պոլսոյ մէջ գտնուող հայ վարժարան՝ նախակրդարան-միջնակարգ: Վարժարանը հիմնադրուած է 1866-ին՝ Ներսէս վարժապետի եւ Սրբուհի Գալֆայեան մայրապետի ջանքերով ։
Վարժարանը մինչեւ 1900 ծառայած է որբերու պատսպարան ու ձեռական աշխատութիւններու դպրոց։
1900-էն մինչեւ 1928 թուական իր երդիքին տակ պատսպարած է որբուհիներ՝ զանոնք խնամելով մինչեւ իրենց ամուսնութիւնը։
1928-ին գիշերօթիկ վարժարանի վերածուելով շարունակած է իր գոյութիւնը։
Հալըճըօղլուի մէջ կառուցուած վարժարանը 1971-ին Վոսփորի առաջին կամուրջի շինութեան առթիւ շրջանային ճանապարհներու բացման պատճառաւ ապասեփականացուելով կը փլցուի։ Վարժարանը կը փոխադրուի Սկիւտար։
Ներկայիս վարժարանի Սկիւտարի շէնքը կը ծառայէ որպէս ննջարան Գալֆայեանի աշակերտութեան։ Գալֆայեան Վարժարանը կը գործէ Սկիւտարի Սէմէրճեան-Ճեմարան Վարժարանի շէնքին մէջ նախակրթութեան ու միջնակարգի բաժիններով։ Որ կը մնան եւ կ'ուսանին որբ կամ նեղ կացութեամբ մեծաւ մասամբ աղջիկները :
Այժմ վարժարանի Սկիւտարի շէնքը կը ծառայէ իբրեւ ննջարան Գալֆայեանի աշակերտութեան։ Իսկ Գալֆայեան Վարժարանը կը գործէ Սկիւտարի Սէմէրճեան-Ճեմարան Վարժարանի շէնքին մէջ նախակրթարանի եւ միջնակարգի բաժիններով։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայկական կրթական հաստատութիւններ Ստորոգութիւն:Պոլսոյ հայկական կրթական հաստատութիւններ Ստորոգութիւն:Դպրոցներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Դպրոցներ Ստորոգութիւն:Դպրոցներ ըստ վայրի
Պիլի Պրաուն
Պիլի Պրաուն, ամերիկացի դերասան մըն է: 2014-ին, Պրաուն գլխաւոր դեր ստանցնեց Շոնտա Ռայմզի տրամա How to Get Away with Murder հեռուստաշարին մէջ։ Ան նաեւ ճանչցուած է իր տարբեր դերերով հետեւեալ հեռուստաշարններուն մէջ՝ Lights Out, Dexter, Sons of Anarchy, եւ Hostages:
Վաղ Կեանք եւ Ասպարէզ
Պրաոուն ծնած է 30 Հոկտեմբեր, 1970-ին եւ մեծցած է Ինկլոուտ, Քալիֆորնիա, ԱՄՆ Ան ճանչցուած է իբրեւ գաղտնի ոստիկան Մայք Էնտըրսըն Showtime կայանի Dexter հեռուստաշարին մէջ 2011էն 2012: Նախնապէս ան գլխաւոր դեր մը ունէր իբրեւ բռնցքամարտիկ Ռիչըրտ Ռէյնոլտզ FX կայանի Lights Out հեռուստաշարին մէջ : 2012-ին ստանցնեց Օկըստ Մարքսի դերը հինգերորդ Sons of Anarchy հեռուստաշարի եղանակին մէջ : Ան ձայնային դերասանական դերը ստանցնած է Cliffjumper-ի դերը Transformers: Prime հեռուստաշարին մէջ։ 2013-ին, ան ստանցնեց գաղտնի ոստիկան Թրոյ Ռայլիի դերը The Following հեռուստաշարին առաջին եղանակին մէջ:
Պրաոուն ստանցնեց գլխաւոր դեր մը CBS կայանի տրամա Hostages 2013էն 2014 : 2014-ին, ան Վայոլա Տէյվիսի հետ գլխաւոր դեր ստանցնեց ABC կայանի տրամա How to Get Away with Murder հեռուստաշարին մէջ, արտադրուած Շոնտա Ռայմզի կողմէ :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:30 Հոկտեմբերի ծնածներ
Ալոնիսոս ծովային պուրակ
Ալոնիսոս ծովային պուրակ կամ Ալոնիսոս-հիւսիսային Սփորատես Ազգային Պուրակ (յուն․՝ Θαλάσσιο Πάρκο Αλοννήσου կամ Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Αλοννήσου Βορείων Σποράδων (ΕΘΠΑΒΣ))․ ստեղծուած է 16 Մայիս 1992-ին Նախագահական հրամանագիրով (ΦΕΚ 519/Δ/28.05.1992)։ Յունաստանի առաջին ծովային պուրակն է եւ Եւրոպայի մեծագոյն պահպանուած շրջանը։ Տարածութիւնն է 2․220քլ²։
Կը գտնուի հիւսիսային Սփորատես կղզեխումբին շրջանին մէջ, Էգէական ծովուն հիւսիսային մասին։ Ալոնիսոս ծովային պուրակը բացի ծովային մասէն, իր մէջ կը ներառնէ նաեւ Ալոնիսոս կղզին, ուրիշ վեց աւելի փոքր կղզիներ՝ Փերիսթերա, Քիրա Փանայիա, Եուրա, Փսաթուրա, Փիփերի եւ Սքանծուրա, ինչպէս նաեւ 22 անբնակ կղզիակներ եւ ժայռակղզիակներ։ Պուրակը ցանկագրուած է ՆԱԹՈՒՐԱ 2000 եւրոպական շրջաններու պաշտպանուած գօտիին ցուցակին մէջ՝ GR1430004, «Ալոնիսոս-հիւսիսային Սփորատես Ազգային Պուրակ, արեւելեան Սքոփելոս» անուանումով։
Բնապահպանում
Ալոնիսոս-հիւսիսային Սփորատես Ազգային Պուրակը ունի հարուստ բուսական եւ կենդանական աշխարհ։
Յունաստանի մէջ կան 17 Ազգային Պուրակներ, սակայն միայն երկուքը ծովային են․ Ալոնիսոս-հիւսիսային Սփորատես Ազգային Պուրակը եւ Զաքինթոսի Ծովային Ազգային Պուրակը։
Բուսականութիւն
Կենսավայրին մէջ կը հանդիպինք մաքի բուսականութեան՝ կաղնիի տեսակներ (Quercus coccifera και Quercus ilex), ծաղկածառեր (Arbutus unedo και Arbutus andrachne), մազտաքէ ծառեր (Pistacia lentiscus), վայրի ձիթենիներ (Olea oleaster), ինչպէս նաեւ կրետական թխկի (Acer sempervirens), շոճիի անտառներ, «ֆրիղանա» (Sarcopoterium spinosum եւ Euphorbia acanthothamnos) դարվարներու իւրայատուկ բոյսերու՝ Campanula rechingeri,Campanula reiseri, το Linum gyaricum եւ Arenaria phitosiana։
Թեւաւորներ
Պուրակին տարածքին մէջ կ՛ապաստանին 100-է աւելի տեսակներ, ինչպէս օրինակ՝ Ճուռականման արծիւ, Ծովագռաւ, Արծաթաճայ, Էգէական ճայ, Սեւաքարիկ, Ագռաւ, Սեիագեղգեղ, Սեւագլուխ շահրիկ, Օձարծիւ, եւայլն։ «Յունաստանի թռչուններուն համար կարեւոր շրջաններ» ցուցակին մէջ ներառնուած են նաեւ Քիրա Փանայիա, Եուրա, Փսաթուրա, Փիփերի եւ Սքանծուրա կղզիները։
Ստնաւորներ
Ստնաւորները թիւով քիչ են՝ ոզնի, ճագար, անտառի մուկ, չղջիկ, Միջերկրանեան չղջիկ եւ քարայծ։
Բնակպահպանման գօտիներ
Ալոնիսոս ծովային պուրակը կամ Ալոնիսոս-հիւսիսային Սփորատես Ազգային Պուրակը բաղկացած է երկու գլխաւոր պահպանման գօտիներէ «Α» եւ «Β»։
«Α» գօտի
Բնապահպանման խիստ գօտի, իր իւրայատուկ բնութեան, միջավայրին եւ իրավիճակին համար։
«Β» գօտի
Բնապահպանման գօտի, որ կ՛ընդգրկէ բնակուած շրջաններ, որոնք սակայն բնապահպանման տարածքին մէջն են։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունաստանի ծովային պուրակներ Ստորոգութիւն:Ծովային պուրակներ այբենական կարգով Ստորոգութիւն:Ծովային պուրակներ
Մարաղա (գիւղ)
Մարաղա (նախկին՝ մինչեւ 1954-ը Մարգուշեւան, այնուհետեւ Լենինաւան), անբնակ գիւղ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան մէջ։ Ներկայիս գիւղին մէջ կը բնակի 100 ազրպէյճանցի։ Կը ծրագրեն Մարաղայի մէջ կառուցել մզկիթ։
1980-ի դրութեամբ կը զբաղուէր խաղողագործութեամբ, բանջարաբուծութեամբ եւ հացահատիկի մշակութեամբ, անասնապահութեամբ։ Մարաղայի մէջ կը գործէր խաղողի նախնական վերամշակման գործարան, կենցաղսպասարկման կոմբինատ, Ղարաբաղի (գիւղատնտեսական թեքումով) զոնալ փորձակայանի մասնաճիւղը։ Ունէր 2 միջնակարգ դպրոց, 3 գրադարան, մշակոյթի պալատ, կապի բաժանմունք, հիւանդանոց, մսուր-մանկապարտէզ։
10 Ապրիլ 1992-ին ազրպէյճանական միլիցիայի յատուկ նշանակութեան ջոկատը հրկիզած է գիւղը եւ կոտորած բնակչութիւնը։ Մարաղան մինչեւ հիմա կը շարունակէ մնալ Ազրպէյճանի հսկողութեան տակ։ Մարաղայի ողբերգական դէպքերու ընթացքին սպանուած հայերու թիւը կը տատանի 80-100-ի միջեւ։ Աւելի քան 40 մարդ վիրաւորուած է, 63-ը՝ գերի վերցուած։ Սպանդը շարունակուած է 22-23 Ապրիլին, երբ կենդանի մնացած մարաղացիները վերադարձած էին մահացածներուն հողին յանձնելու համար։ Տուեալները հաստատուած են Հելսինկի Ուոչ միջազգային իրաւապահ կազմակերպութեան կողմէ։
Մարաղայի կոտորածը ղարաբաղեան կողմէ կը գնահատուի իբրեւ ցեղասպանութիւն։
Ստորոգութիւն:Մարտակերտի շրջանի գիւղեր
Ալան Յովհաննէս
Ալան Յովհաննէս (Չաքմաքճեան , ), Հայ երաժիշտ, երաժշտագէտ, երգահան։ Ալան Յովհաննէս Յարութիւն Չաքմաքճեան ի միակ զաւակն է։ Հօր անունը՝ Յարութիւն Վաննէս (Յովհաննէսի թրքական աղճատումը) Չաքմաքչեան, որ դասախօս էր Թաֆթս համալսարանին մէջ։
Կենսագրութիւն
Ալան Յովհաննէս ծնած է 8 Մարտ 1911-ին, Մասսաչուսէթս (Մ. Նահանգներ)։ Զաւակն էր հայկական Կիլիկիոյ Ատանա քաղաքէն՝ Ամերիկա պանդուխտ գացած յայտնի քիմիագէտ Յարութիւն Վաննէս (Յովհաննէսի թրքական աղճատումը) Չաքմաքչեանի, որ դասախօս էր Թաֆթս համալսարանին մէջ։ Հայրը Թաֆթսի մէջ ծանօթացած ու ամուսնացած էր սկովտիացի Մատլէն Սքաթի հետ, որ մինչեւ 1931-ի իր մահը՝ կ՛ընդդիմանայ զաւկին հայ մեծցնելու՝ Վաննէս Չաքմաքչեանի հետեւողական ճիգերուն։
Կենսագիրները կը վկայեն, որ 4 տարեկանէն երաժշտութեան նուիրուած Ալանը, մօր ճնշումին եւ ազդեցութեան տակ, վաղ տարիքի իր ստեղծագործութիւնները կը ստորագրէր Ալան Սքաթ Վաննէս։
Ալան 7 տարեկանին ի վիճակի եղաւ երաժշտութիւնը կարդալու եւ 14 տարեկանին արդէն սիմֆոնիք գործեր կը յօրինէր։ Բայց ինչպէս որ հետագային ինք վկայած է, ծնողքը դէմ էր երաժշտութիւն յօրինելու իր բուռն ցանկութեան։ «Հետեւաբար ստիպուած էի երաժշտական իմ յօրինումներս գրելու գիշերները, գաղտնի, բաղնիքի մէջ, եւ յետոյ զանոնք պահելու, որպէսզի ծնողքս չտեսնէ», խոստովանած է մեծ երաժիշտը։ Արլինկթըն Գոլէճի աշակերտ էր Ալան, երբ արդէն գրեց իր առաջին երկու օփերաները, որոնք ներկայացուեցան Գոլէճի սիմֆոնիք նուագախումբին կողմէ։
Երգահանութեան նուիրուելու իր որոշումին մէջ, այդ տարիներուն, մեծ եղաւ ազդեցութիւնը Կոմիտասի ստեղծագործութիւններուն հետ իր ծանօթացումին։ 1929-ին, աւարտելով միջնակարգ դպրոցը՝ ան ուսումը շարունակեց Նիու Ինկլէնտի Երաժշտանոցին մէջ։ Այդ շրջանին գրեց «Արեւածագ» սիմֆոնին, որուն համար արժանացաւ Samuel Endicott-ի մրցանակին:
Մինչեւ 1930-ականները եւ մօր մահը ստեղծած իր գործերը՝ Ալան Սքաթ Վաննէս որոշեց փճացնել եւ կը պատմէ, որ օրերով իր նոթաները այրեց։ Որոշեց իր հայկական պատկանելութեան լիարժէքօրէն տէր կանգնիլ՝ առաջին հերթին մեծ հօր Յովհաննէս անունը ընտրելով իբրեւ ազգանուն։ Այդ մասին նաեւ առիթով մը խոստովանած է, որ ընտանեկան «Չաքմաքչեան» ազգանունը չընտրեց, որովհետեւ շրջապատին մէջ ոչ ոք ի վիճակի էր ճիշդ արտասանելու «զինագործ» բառին թրքացումով կնքուած իր հարազատ ազգանունը։
Այդ շրջանին սկսաւ իբրեւ երգեհոնահար նուագել Ուոթըրթաունի հայ առաքելական Ս. Ճէյմս եկեղեցւոյ մէջ՝ միաժամանակ թափով ստեղծագործական աշխատանքի նուիրուելով եւ Tanglewood Երաժշտանոցին մէջ երգահանի մասնագիտական պատրաստութեան հետեւելով՝ 1942-ին արժանանալով գիտական կոչումի։ Ամերիկահայութիւնը անմիջապէս փարեցաւ իր երիտասարդ երգահանին եւ նիւթական անհրաժեշտ աջակցութիւնը ցոյց տուաւ անոր, որպէսզի ամերիկեան մեծազդեցիկ Mercury ձայնասկաւառակի արձանագրութեան ընկերութիւնը իրարու ետեւէ հրապարակ հանէ Ալան Յովհաննէսի գործերը, որոնք լայն ժողովրդականութիւն ապահովեցին հայ երաժիշտին։
Ստեղծագործական Կեանք
Ալան Յովհաննէսի ստեղծագործական կեանքին մէջ կարեւորագոյն դարձակէտ մը եղաւ անոր ծանօթացումը հայ երաժիշտ Ենովք Տէր Յակոբեանի հետ, որ հայկական եւ արեւելեան նուագարաններու օգտագործման հմուտ էր եւ Ալանի առջեւ լայն բացաւ ոչ միայն հայկական, քրտական, պարսկական ու արաբական, այլեւ՝ հնդկական, չինական եւ ճափոնական աւանդական նուագարաններու եւ ազգային երաժշտութեանց անեզր աշխարհը։ Այդ ուղիով ալ ընթացաւ Ալան Յովհաննէսի ստեղծագործական բեղուն կեանքը։
Երաժշտանոցի Դասախօս
1946-ին, երբ Պոսթընի Երաժշտանոցին դասախօս էր, տեղւոյն հայ համայնքի մղումով ստեղծեց իր «Էջմիածին» օփերան։ 1952-ին ան փոխադրուեցաւ Նիւ Եորք, ուր միացաւ «Ամերիկայի Ձայն»ի խմբագրութեան, երաժշտական բաժնի պատասխանատուութեամբ։ Շարունակեց ստեղծագործել եւ շուրջ կէս դար իր տիրական դրօշմը դրաւ ամերիկեան երաժշտական կեանքին վրայ՝ յատկապէս արեւելեան ու արեւմտեան երաժշտութիւնները ինքնուրոյն համադրութեամբ մշակելու իր մեծ տաղանդով։
Ալան Յովհաննէսի Տուն Թանգարան
Ալան Յովհաննէս, իր հօր օրինակին հետեւելով, իր կարգին ամուսնացաւ օտարի հետ՝ ծանօթ սոփրանօ Հինաքօ Ֆուճիարայի հետ։ Ունեցան դուստր մը, որ իր մօր հետ միասին հպարտութեամբ տէր կանգնեցաւ հայ մեծ երաժիշտի ազգային պատկանելութեան եւ երաժշտութեան՝ 2004-ին ձեռնամուխ ըլլալով Հայաստանի մէջ Ալան Յովհաննէսի Տուն-Թանգարանի ստեղծումին։
Սիւզի Կենտիկեան
Սիւզաննա Լեւոնի Կենտիկեան (Susianna "Susi" Kentikian, ), Գերմանիոյ մէջ բնակող հայազգի բռնցքամարտիկ։
ՀԻնգ տարեկանին Սիւզիին ընտանիքը կը տեղափոխուի Գերմանիա եւ 1996 թուականին կը հաստատուի Համպուրկ:
Կենտիկեանը իբր արհեստավարժ բռնցքամարտիկ մուտք գործած է 2005 թուականին, պայմանագիր կնքելով «Spotlight Boxing» կազմակերպութեան հետ։
Կենտիկեան WBA, WBO եւ WIBF վարկածներով բռնցքամարտի աշխարհի ախոյեան եղած է գերթեթեւ ծանրութեան կարգին մէջ։
Արտաքին Յղումներ
Ստորոգութիւն:11 Սեպտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:1987 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Մարզիկներ
Սարգիս Կարապետեան (գրող)
Սարգիս Կարապետեան, ծնած է Թեհրան:
Իր ուսումը ստացած է տեղւոյն ամերիկեան գոլէճին մէջ։ Ապա վկայուած է Նիւ Եորք ի նահանգային համալսարանէն, Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսով։
Ստեփան Մկրտիչ
Մկրտչեան Ստեփան (1873, Պրուսա - 1915, Տէր Զօր), հայ բժիշկ, դեղագործ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է 1873 թուականին, Պրուսա նահանգի՝ Պրուսա քաղաքին մէջ։ 1895 թուականին աւարտած է Կոստանդնուպոլ­սոյ Օսմանեյան դեղագործական վարժարանը։ Պրուսայի մէջ ունեցած է սեփական դեղատուն։ Դասաւանդած է Պրուսայի համալսարանի կեն­սա­բա­նու­թեան բաժինէն ներս։ Եղած է Փարիզի քիմիագէտներու միութեան անդամ։ 1915 թուականին ձերբակալուած է եւ Տէր Զօրի անապատներն աքսորուած է։ Մահացած է 1915 թուականին, Տէր Զօրի մէջ՝ 42 տարեկան հասակին։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:Հայ դեղագործներ Ստորոգութիւն:1873 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1915 մահեր Ստորոգութիւն:Պրուսա ծնածներ Ստորոգութիւն:Տէր Զօր մահացածներ
1643 թուական
1643 թուական, նահանջ տարի, 17րդ դարու 43րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1643 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1643 մահեր
Ստորոգութիւն:1643
Երեւանի Թանգարաններու Ցանկ
Երեւանի Թանգարաններու ցանկ, ցանկ, ուր ներկայացուած են Հայաստանի մայրաքաղաք Երեւանի մէջ գործող թանգարանները ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Երեւանի թանգարաններ Ստորոգութիւն:Ցանկեր:Հայաստան Ստորոգութիւն:Ցանկեր:Թանգարաններ Ստորոգութիւն:Թանգարաններ
Եորղոս Եաքովիտիս
Եորղոս Եաքովիտիս (յուն․՝ Γεώργιος Ιακωβίδης‎, 11 (23) Յունուար, 1853, Հիտիրա, Լեզվոս - 13 Դեկտեմբեր, 1932, Աթէնք, Յունաստան), յոյն գեղանկարիչ։ Եղած է Միւնիխի գեղանկարիչներու կաճառի ակադեմիայի լաւագոյն սաներէն մէկը եւ Յունաստանի Ազգային Պատկերասրահի առաջին տնօրէնը։
Կեանքը Միւնիխ
1878-ին կը հիմնէ իր աշխատանոցը, ինչպէս նաեւ օրիորդներու գեղանկարչութեան դպրոց, որ բաց կը մնայ մինչեւ 1898։ Կը ճանչցուի եւ կը սիրուի շնորհիւ իր տաղանդին եւ աշխատասիրութեան։  Պարգեւատրումները մէկը միւսին կը յաջորդեն․-
1889-ին կը մահանայ կինը՝ Աղլա։ Վիշտը մեծ է եւ կը դադրի նկարելէ մանկական ուրախ նիւթեր։
Աթէնք
1900-ին Աթէնքի մէջ կը հիմնուի «Ազգային Պատկերասրահ»ը։ Եաքովիտիս կը հրաւիրուի Յունաստան։  Կը ստանձնէ Պատկերասրահի խնամակալութիւնը։  1904-ին, երբ իր ուսուցիչը՝ Նիքիֆորոս Լիթրաս կը մահանայ, կը նշանակուի «Աթէնքի Գեղարուեստի Բարձրագոյն Դպրոց»ին իւղաներկի ուսուցիչ՝ անվճար։  Իր այս ծառայութեան համար, կը պարգեւատրուի «Ասպետներու Ոսկեայ Խաչ»ով։  Ըլլալով սերտ բարեկամ Յունաստանի արուեստասէր Նիքոլա իշխանին, կը դառնայ թագաւորական ընտանիքին դիմանկարողը, ինչպէս նաեւ Աթէնքի վերի խաւի դասակարգին։
1910-ին, թագաւորական հրամանգրով, կը նշանակուի ՏՆօրէն Աթէնքի Գեղարուեստի Դպրոցին։
1918-ին կը պարգեւատրուի «Գիրերու եւ Արուեստի Գերազանց» պարգեւով։ Ութը տարի ետք, 1926-ին նոր հաստատուած «Աթէնքի Կաճառ»ի 38 անդամներէն մին կը նշանակուի։
Մահը
1932-ին կը մահանայ Աթէնք, 79 տարեկանին։
Գործը
Եորղոս Եաքովիտիս ձգած է մեծ հաւաքածոյ մը։ Գործերէն նմոյշներ․-
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Գեղանկարիչներ Ստորոգութիւն:Յոյն գեղանկարիչներ Ստորոգութիւն:1853 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1932 մահեր Ստորոգութիւն:11 Յունուարի ծնունդներ Ստորոգութիւն:13 Դեկտեմբերի մահեր
Սարգիս Զէյթլեան
Սարգիս Զէյթլեան (1930, Խըտըր Պէկ (Մուսա Լեռ) - 28 Մարտ 1985, Պէյրութ (Լիբանան), հայ խմբագիր, հասարակական-քաղաքական գործիչ, Հ.Յ.Դ. Բիւրոյի անդամ։
Անտալուսիա
Անտալուսիա (Andalucía) ամէնէն հարաւային ինքնավար համայնքն է Սպանական Դերակղզիին վրայ: Ամէնէն մարդաշատ եւ երկրորդ ամէնէն մեծ ինքնավար համայնքն է Սպանիոյ:  Մայրաքաղաքն է Սէվիյ քաղաքը:
Սարգիս Զէյթլեան
Կենսագրութիւն
Սարգիս Զէյթլեան ծնած է 1930-ին, Մուսա Լերան Խըտըր Պէկ գիւղը։ Մուսա լեռցիներու Լիբանան վերաբնակեցումէն եւ Այնճարի հիւղաւանը կերտելէն ետք, յաճախած է ազգային «Յառաջ» նախակրթարանը, այնուհետեւ Երուսաղէմի ժառանգաւորաց վարժարանը եւ «Նշան Փալանճեան» ճեմարանի հայագիտական բաժինը, Լեւոն Շանթի եւ Սիմոն Վրացեանի տնօրէնութեան օրերուն։
1954-ին կը հրաւիրուի Գահիրէ, իբրեւ օգնական խմբագիր Ընկ. Վահան Նաւասարդեանի խմբագրած «Յուսաբեր» օրաթերթին։ Ան կը պաշտօնավարէ նաեւ Ազգ. «Գալուստեան» վարժարանին մէջ, դասաւանդելով հայագիտական նիւթեր։
1958-ին կը նշանակուի «Յուսաբեր»ի խմբագիր մինչեւ 1962 թուականը, երբ իր ընտանիքին հետ կը վերադառնայ Լիբանան, ուր կը նշանակուի «Ազդակ»ի խմբագիր եւ այդ պաշտօնը կը վարէ մինչեւ 1968 թուականը: Հ.Յ.Դ. Բիւրոյի պաշտօնաթերթ «Ազդակ շաբաթօրեակ-Դրօշակ» ի հիմնադրութենէն ետք, շրջան մը իբրեւ օգնական խմբագիր պաշտօնավարելէ ետք, 1978-էն սկսեալ կը գործէ խմբագրապետի հանգամանքով, մինչեւ իր առեւանգումը՝ 28 Մարտ 1985 :
1973-էն մինչեւ իր մահը, Հ.Յ.Դ. Բիւրոյի անդամ՝ Սարգիս Զէյթլեան, կը հանդիսանայ դաշնակցական ղեկավարութեան պատմական սերունդը փոխարինող եւ անոնց ուղին վերանորոգող պատասխանատու ընկերներու ներկայացուցչական դէմքերէն մէկը, որ Հ.Յ.Դաշնակցութեան վերջին քառորդ դարուն կազմակերպական կեանքին, ազգային քաղաքական գործունէութեան եւ գաղափարական վերանորոգումին մէջ ունեցաւ իր ուրոյն եւ շօշափելի մասնակցութեան բաժինը։ Դերակատար եղաւ նաեւ երիտասարդական միութիւններու հիմնադրութեան աշխատանքներուն մէջ՝ սփիւռքահայ երիտասարդութիւնը համախմբելով ազգային օրակարգի շուրջ։