cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հռոմի Ֆորում
Պեղումներ Եւ Պահպանութիւն
Մի քանի դարերու գտածոները կը ցուցադրուին միասին, քանի որ հռոմէացիները սովորաբար կը կառուցէին նախկին աւերակներու վրայ։
Ներկայիս հնագիտական պեղումները կը շարունակուին՝ իրականացնելով պարբերական վերականգնումներ։ Ըլլալով քաղաքի կարեւորագոյն զբօսաշրջային կեդրոններէն մէկը՝ կարելի է ոտքով շրջագայիլ ֆորումի հին փողոցներով, որոնք վերականգնած են՝ ստանալով կայսերական շրջանի տեսքը։ Ֆորումի թանգարանը կը գտնուի ժամանակակից ճանապարհի (Via dei Fori Imperiali) վերջը` Կոլիզէումի մօտ։
Այս փոքր թանգարանին մէջ կարելի է հանդիպիլ քանդակներու եւ ճարտարապետական նմուշներու ուշագրաւ հաւաքածուներու։ Կը ներկայացուի նաեւ ֆորումը իր նախկին տեսքով եւ կը ցուցադրուին կարճ տեսահոլովակներ տարբեր լեզուներով։ Թանգարան կարելի է մուտք գործել ֆորումէն եւ անիկա կը բացուի 08.30-ին ու կը փակուի մայրամուտէն մէկ ժամ առաջ։ Մուտքը կ'արժէ 12 եւրօ։
Ֆորումը Նկարներուն Մէջ
Ֆորումի ակնառու նկարիչներէն են Մարտէն վան Հեմսկերկը, Պիռօ Լիգորիօն, Կանալետօն, Քլոտ Լոռենը, Ճովաննի Փաօլօ Պանինին, Հուպերտ Ռոպերթը եւ այլք։
Այլ Ֆորումներ Հռոմի Մէջ
Քաղաքի տարբեր մասերուն մէջ նոյնպէս կային ֆորումներ, որոնց մնացորդները դեռ կարելի է տեսնել այսօր։ Ատոնցմէ ամենակարեւորները կը գտնուին Հռոմի ֆորումի մօտակայքը եւ միասին համալիր մը կը կազմեն։ Ատոնք են՝ Կեսարի Ֆորումը (Forum Iulium), Օգոստոսի Ֆորումը Forum Augustum, Ներուայի Ֆորումը (Forum Transitorium կամ Forum Nerva) եւ Տրայանոսի Ֆորումը (Forum Traiani)։ Մուսոլինիի ժամանակաշրջանի ճարտարապետները հեռացուցած են միջնադարեան եւ բարոկ շրջանի շերտերը եւ կառուցած են Via dei Fori Imperiali փողոցը։
Այլ ֆորումներէն են՝
Գոյութիւն ունեցած են նաեւ որոշ շուկաներ, սակայն ատոնց մասին սակաւաթիւ եւ ոչ ճշգրիտ տեղեկութիւններու պատճառով ատոնք հնարաւոր չէ գտնել այսօր։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հռոմի յուշարձաններ Ստորոգութիւն:Հռոմի հրապարակներ (արւմտ.) Ստորոգութիւն:Հռոմի տեսարժան վայրեր (արւմտ.)
Համբարձում Աշճեան
Աշճեան Համբարձումեան (1862, Մարաշ - 1938), Վերապատուելի, ուսուցիչ։
ան ծնած 1862-ին Մարաշի մէջ, ուսած Աւետարանականներու նախակրթարանը եւ ատեն մը դերձակութիւն սորվելէ ետք՝ կը մտնէ 1879-ին Այնթապի Գոլէճը ուրկէ շրջանաւարտ կ’ելլէ 1884-ին: Երկու տարի կ’ուսացնէ Մարաշի Աւետարանականաց ջարժարանին մէջ 1886-1889 ուսանող է Մարաշի Աստուածարանական ճեմարանին: Տարի մը քարոզիչ Ատանա 4 տարի ուսուցիչ Մարաշի Կ. Թ. Աղջկանց Գոլէճին՝ մինչեւ 1894:
1894-1896 կը դառնայ ուսանող Եէյլի Աստուածաբանական վարժարանին, Նիւ Հէյվըն (Միացեալ Նահանգներ): 1899 Յունուար 26-ին ձեռնադրուելով կը մեկնի Այնթապ իբրեւ հովիւ Ալայպէյի եկեղեցիին, 1900 Օգոստոս 7-ին կ’ամուսնանայ Օր. Եսթեր Հալէպեանի հետ, 1901-ին հովիւ Այնթապի Գայաճըգ եկեղեցիին, 1906-ին ուսուցիչ Այնթապի Գոլէճին, 1907-ին հովիւ Ատանայի Աւետ. Եկեղեցիին: 1909-ին Կիլիկիոյ Ջարդին առթիւ քաջաբար կը պաշտպանէ Հայոց անմեղութիւնը: 1914-ին Գոնիա կը հրաւիրուի Ճէնանեան Գոլէճը դասախօսելու եւ ժողովուրդին քարոզելու: Ընդհանուր պատերազմի եւ տեղահանութեան շրջանին երկիցս կ’աքսորուի, վեց անգամ կը բանտարկուի:
1922 Նոյեմբեր 16-ին Գոնիայի 700 որբերով եւ 100 պաշտօնեաներով ու սպասաւորներով կը մեկնի Պէյրութ, ուր կը պաշտօնավարէ Րիլիֆի Մամըլթէյնի որբանոցին մէջ եւ կը քարոզէ վրանաքաղազին մէջ։ 1926-ին սկիզբը՝ հովիւ Լոս Անճէլըսի Մասիս Հայ Աւետ. Եկեղեցիին եւ 1929 Յունուար 5էն սկսեալ Շիգակոյի Հայ Աւետ. Եկեղեցիին, ուր Դեկտ. 1932-ին կը տօնուի ծննդեան 75-րդ եւ քարոզչութեան 40-րդ տարեդարձի յորելեանը: 1934-ին առողջական պատճառներով կը հրաժարի ու բնակութիւնը կը հաստատէ Լոս Անճէլըսի մէջ Վեր. Աշճեան 1936-ին լոյս կ’ընծայէ ՅԻՇԱՏԱԿԱՐԱՆ եօթանասնամեակի Տօնակատարութեան գրքոյկը (87 էջ), որմէ կ’իմանանք թէ «Կիլիկիոյ 1909-ի կոտորածին եւ 1915-ի Հայկական ընդհ. Տեղահանութեանց միջոցին Գոնիայի մէջ տեղի ունեցած դէպքերուն պատմութիւնը» գրի առած է: Հեղինակի կոչ կ’ընէ որ Թէֆլէեան եղբայրներու նման առատաձեռն անհատներ օգնեն, որպէսզի այս գործը հրապարակ ելլէ:
Լիլիթ Յովհաննիսեան
Լիլիթ Վաչագանի Հովհաննիսեան ծնած է 7 Դեկտեմբեր 1987-ին Երեւան: Ճանչցուած է ժողովուրդին կողմէ 2006 թուականին «Շանթ» կայանէն.«Նրան» կոչուող աշխատանոց ալպոմը հրապարակուած է 2011 թուականին: Ունի բազմաթիւ տեսահոլովակներ,որոնցմէ քանի մը հատը Կը գտնէնք «Յութուբ»-ի վրայ. դիտուած է միլիոնաւոր ժողովուրդի կողմէ:
Կենսագրութիւն
Լիլիթ Հովհաննիսեան ծնած է 7 Դեկտեմբեր 1987-ին Երեւանի մէջ։ Մինչեւ 2002 թուական սորված է Ջրբաշեանի երաժշտական դպրոցի դաշնամուրի բաժինին մէջ։ 2005-ին աւարտած է Հայաստանի Երգի Պետական Թատրոնի վոկալի բաժինը:Երգի ասպարէզին մէջ ունեցած է դժուարութիւններ,սակայն հաղթահարած է այս բոլոր դժուարութիւններուն եւ որոշած է առաջին անգամ ըլլալով մասնակցիլ մեծ մրցումի՝ «Հայ Սուպերսթար»-ի:Ան ելաւ չորչրդը: Այս հաղթութենէ ետք ան մասնակցեցաւ ուրիշ մրցումի,որ կը կոչուի «Ընծա»: Աւելի ուշ՝ 2011 թուականին աւարտեց Երեւանի Կոմիտասի անուան պետական կոնսերվատորիայի բաժինը:
Անձնական Կեանք
Լիլիթ Հովհաննիսեան ամուսնացած է 29 Յունիս 2011-ինՎահրամ պետրոսեանի հետ: Ամուսինն ալ երգիչ եւ երգահան է. իրար ծանօթացած են առաջին «սուպերսթար»-ի ժամանակ. Լիլիթ մասնակցած էր իբրեւ երգչուհի, իսկ վահրամ բեմ բարձրացած էր իբրեւ Դաշնակահար: Առցանց Խանութ 2014-ին կը գործէ Լիլիթ Հովհաննիսեանի առցանց խանութը, այդ ժամանակ կը ցուցադրուէին եւ կը վաճառուէին Լիլիթի հագուստները եւ զարդեղէնները. սակայն երգչուհին իր հագուստներն ու զարդեղէները չվաճառեր առցանց խանութին մէջ:
Լիլիթ Հովհաննիսեանի մրցանակները
Ստորոգութիւն:Հայ երգչուհիներ
Շատախ (գաւառ)
Շատախ. Արեւմտեան Հայաստանի գաւառ՝ Վանի նահանգ (վիլայէթ), Վասպուրական, լեռնային եւ ջրարատ շրջան։  Վանի եօթ գաւառներէն մէկը, Նորդուզի եւ Մոկսի միջեւ (մնացեալներն են՝ Արճակ, Սարայ, Խոշաբի, Կարկառ)։  Կեդրոնն է Շատախ կամ Թաղ աւանը։
Կլիմա
Կլիման ձմեռը ցուրտ է, իսկ ամառը՝ տաք։
Գիւղատնտեսութիւն
Շատախը հարուստ է արօտներով. բայց աղքատ դաշտերով։ Երկու փոքրիկ դաշտերն են Փեսանդաշտն եւ Խորզանքը, ուր ցորեն կը մշակուի։  Խաշնարածութեամբ եւ շալագործութեամբ յայտնի շրջան եղած է Շատախ։ Գիւղերու բնակչութիւնը նաեւ զբաղած է այգեգործութեամբ, մեղուաբուծութեամբ, հացահատիկի եւ ուրիշ բոյսերու մշակումով։ Ունեցած է ընտիր ոչխար եւ այծ։  Անոնց բուրդէն կը բանէին գոյնզգոյն եւ թանձր ու բարակ ազնիւ շալեր, բուրդէ կերպասներ եւայլն։  Անուանի եղած են Շատախի մեղր, ընկոյզը եւ նման միրգեր։
Թաղի բնակչութիւնը զբաղած է արհեստագործութեամբ, մասնաւորաբար՝ կտաւագործութեամբ։
Հանքեր
Շատախի, ինչպէս նաեւ Նորդուզի շրջանը գտնուած են քարածուխի եւ զռնեխի հանքեր։
Նկարագրութիւն
Շատախը անառիկ լեռներու եւ բազմաթիւ ձորերու ամբողջութիւն մըն է, բազմաթիւ հովիտներով, բարձրաբերձ ապառաժներով եւ քարանձաւներով։ Անոր երկայնքին ձգուած է հսկայ ձոր, որուն մէջէն կը հոսի Արեւելեան Տիգրիսը։
Գաւառի հիւսիսային եւ հիւսիս-արեւելեան սահմաններէն կը սկսին երկու մեծ ձորեր։ Մէկը, Արտոս լեռան հարաւային լանջերէն եւ կ՛ ընթանայ դէպի հարաւ, իսկ միւսը՝ Բաշէտ լեռան հարաւային թեւերէն եւ կ՛ ընթանայ հարաւ-արեւմտեան ուղղութեամբ։
Առաջին ձորը կը կոչուի Սիւտկնա ձոր. անոր մէջէն կը հոսի Սիւտկնա (կամ Սիվտկին) գետը, իսկ երկրորդ ձորին մէջէն կը հոսի վերին Տիգրիսը։
Այդ երկու ձորերը երբ Շատախի կեդրոնը կը հասնին, կը միանան, նոյնպէս՝ Սիւտկնա ու վերին Տիգրիս գետերը․  անոնք ուռճացած ու փրփրած կը մտնեն աւելի խորունկ ձոր մը եւ միացած կը կազմեն Արեւելեան Տիգրիսը որ դէպի հարաւ եւ հարաւ արեւմուտք կ՛ընթանայ։  Գետը հարուստ եղած է բարեհամ կարմրախայտ ձուկով։
Միջնադարեան հայկական ճարտարապետական յուշարձաններ
Ս․ Յովհաննէս Մկրտիչ եկեղեցին (ԺԷ․ դար)․ վերակառուցուած է Աղթամարի Խաչատուր Գ․ կաթողիկոսի օրով․
Ս․ Ստեփանոս եկեղեցին (ԺԷ․ դար)․
Ս․ Աստուածածին եւ Ս․ Երրորդութիւն միջնադարեան եկեղեցիներ (Թաղէն 1 քլ․ հիւսիս)․
Ս․ Սարգիս եկեղեցի, ԺԴ․ դար, (Արմշատ, Թաղէն հարաւ)․
Ս․ Տիկին եկեղեցի, Ժ․ դար․
Շատախի եւ Նորդուզի սահմանին, սակայն Նորդուզին կողմը, կար հռչակաւոր Հոգւոց վանքը։
Կամուրջներ
Սիւտկնա գետին վրայի երեք կամուրջները կը կրէին Ջրաղացի, Քարէ եւ Տախտակէ կամուրջ անունները, իսկ Վերին Տիգրիսին վրայի երկու կամուրջները կը կոչուէին Կառավարատան եւ Հեռագրատան կամուրջներ։
Խլքտուն (Խոլքետան) քարէ կամուրջը գաւառի հարաւային մասի հաղորդակցութեան գլխաւոր կէտը կը հանդիսանար։
Պատմական հակիրճ տեղեկութիւններ
Շատախ կը համապատասխանէ Մեծ Հայքի Մոկք նահանգի Արքայից, Ջերմաձոր, Իշայր եւ մասամբ` Վասպուրականի Բուժունիք ու Անձեւացիք գաւառները։
Կեդրոնը եղած է Թաղ (Շատախթաղ եւ կամ Շատախ քաղաք) աւանը: Մինչեւ ԺԹ. դարուն կէսը Շատախը կիսանկախ հայկական իշխանութիւն եղած է, որուն իշխանները յաճախ ենթարկուած են դրացի Հաքքարի քրտական խանութեան:  Այնուհետեւ մաս կազմած է Օսմանեան կայսրութեան վարչատարածքային միաւոր մը: 1896-ին եւ յատկապէս 1915-ին  Շատախի հայութիւնը, շնորհիւ իր կազմակերպած ինքնապաշտպանութեան կարողացած է կոտորածներէն փրկուիլ (Շատախի հերոսամարտ): 11 Մայիս 1915-ին Թաղ կը մտնեն Դրոյի գխաւորութեամբ կամաւորական գունդերը: Սակայն ռուսական զօրքերու նահանջին պատճառով, Շատախի հայերը եւս կը ստիպուին գաղթել Արեւելեան Հայաստան եւ Պարսկաստան:
Ժողովրդագրութիւն
Շատախը մինչեւ 1915 ունի 12 000 հայ բնակչութիւն․ կը հաշուէ 110 գիւղ, որոնցմէ 58-ը զուտ հայաբնակ։  Կային նաեւ քանի մը տասնեակ գիւղեր որոնց բնակչութիւնը կը բաղկանար ե՛ւ հայերէ ե՛ւ քիւրտերէ (եղած են նախկին հայկական գիւղեր, սակայն ճնշումներու տակ, հայեր լքած ու մեկնած են եւ իրենց տեղը քիւրտեր եկած են)։   Ասորի բնակչութիւնը հաւաքուած էր Նորդուզ։
Գաւառի կեդրոնավայրը Թաղ (կամ Շատախթաղ), զուտ հայաբնակ աւան էր․կը գտնուի Սիւտկնա գետին եւ վերին Տիգրիսի խառնուրդին վրան, հոն ուր կը միանան հսկայ ձորերը։ Եղած է գաւառի վարչական մարմիններու եւ գաւառապետի նստավայրը։
Հայաբնակ գիւղերը մեծ մասամբ կը գտնուէին գաւառի հիւսիսային մասը․ Սիւտկնա գետի եւ Վերին Տիգրիսի հոսանքներուն վրայ, մինչեւ Թաղը ու քիչ մը հարաւ, ուր կը գտնուի գաւառի հարաւային մասը իրար կապող Խլքտուն (Խոլքետան) գլխաւոր քարէ կամուրջը։  Իսկ Շատախի հարաւ-արեւմուտքը, կը գտնուի հայաբնակ Արմշատ մեծ գիւղը։
Կեւաշ (Գաւաշ, Գեւաշ կամ Գեաւաշ) գաւառակի (Շատախի հիւսիս, հիւսիս արեւմուտքը) Ոստան աւանէն Թաղ տանող ճանապարհը կ՛ անցնէր Փեսանդաշտի վրայէն, նոյնպէս հեռագրաթելը։ Ոստանէն դէպի Փեսանդաշտ տանող երկու ճանապարհները դժուարանցելի էին։  Մէկը Ասկանի քարքարոտ ձորէն իսկ միւսը Յիլի գիւղէն։  Երկու ճանապարհներն ալ ունէին դժուար վերելք մինչեւ Բարատոտիկի լեռնանցը, ուր կը միանան եւ գլխիվայր կ՛ իջնեն Փեսանդաշտ։
Հիւսիսային մասին կան նաեւ քրտական գիւղեր, իսկ հարաւային մասին, Խլքտան կամուրջէն դէպի հարաւ առաջացած է հետեւեալ «կարգաւորումը»․ Տիգրիսէն դէպի աջ՝ հայաբնակ գիւղեր, իսկ Տիգրիսէն դէպի ձախ՝ քրտաբնակ գիւղեր։  Սակայն հայ բնակչութիւնը մշտապէս յարձակման ենթարկուած է շրջանը հաստատուած քանի մը քրտական ցեղերու․  Խալիլանցիներ, Խաւշտանցիներ, Եզդինանցիներ, Ալանցիներ եւ Նորդուզի սահմանին վրայ՝ Գրաւցիներ։
Թաղ
Թաղը ունէր 220 ընտանիքներ. բաժնուած էր երեք թաղամասերու՝ Վերին, Ներքին եւ Ջրաղացի։ Վերին եւ Ներքին թաղերը մէկ գիծի վրայ կը գտնուին Սիւտկնա (Սիւտկին) գետի եւ միացեալ Տիգրիսի աջ ափին՝ կռնակին ունենալով Քիւրէկ կոչուած լեռնագագաթը։ Այդ երկու թաղերուն միջեւ, գետի եզերքին, կը գտնուէր շուկան։  Իսկ Ջրաղացի թաղը կը գտնուէր Սիւտկնա գետի ձախ ափին, դէպի հիւսիս-արեւելք, Ջամլամբէկի լանջին (իջնելով մինչեւ Տիգրիսի աջ ափը ու գետերի խառնուրդը)։  Նաեւ Վերի Տիգրիսի ձախ ափին կը գտնուէին կառավարական երեք շէնքեր եւ կառավարատունը իր հեռագրատունով եւ զօրանոցով։
Ջրաղացի թաղը իր դիրքով կ՛ իշխէր Վերին ու Ներքին թաղերուն վրայ։  Հոն կ՛ապրէին աւելի քան 60 հայ ընտանիքներ եւ կար տղոց դպրոցը՝ երկու յարկանի նորաշէն մեծ շէնք մը։ Այս թաղին մէջ կ՛ ապրէին թուրք պաշտօնեաները, որոնք թաղամասի լաւ տուները կը վարձէին։
Կրթութիւն
Կրթական գետնի վրայ կային հայկական եօթը վարժարաններ եւ 487 ուսանող։ 1880-էն ետք, կրթական ցանցը կը տարածուի ու կը զարգանայ։
Շատախի հերոսամարտը
Տե՛ս բուն արձանագրութիւն՝ Շատախի հերոսամարտը
1908-ի սահմանադրական փոփոխութիւնները ուրախութեամբ կ՛ ընդունուին Շատախի հայութեան կողմէ։ Սակայն Շատախցիները զէնքերը վար չեն դներ․ հոն  գործող գործիչներու վերապահութիւնը կը սատարէ, որպէսզի հայութիւնը շարունակէ հոգալ իր ինքնապաշտպանութեան համար՝ ձեռք բերել զէնք ու զինամթերք, երիտասարդութեան զինավարժութեան դասեր, եւայլն։  Ցեղասպանութեան սկզբնական օրերէն, շնորհիւ իր կազմակերպած ինքնապաշտպանութեան կարողացաւ կոտորածներէն փրկուիլ:  Շատախցին հազարամեակներ ապրած անառիկ լեռներուն վրայ, անոնց նման դարձաւ տոկուն, հպարտ եւ քաջ։  Շնորհիւ այս յատկութիւններուն, դարերով ան կը կարողանայ դիմադրել թրքական եւ քրտական արշաւանքներուն։  Այս իսկ պատճառով Վանի կուսակալութիւնը նախ եւ առաջ իր ուշադրութիւնը Շատախի վրայ կը դարձնէ եւ կ՛ ուզէ քանդել բնիկ հայկական այդ բոյնը։
14 Ապրիլէն մինչեւ կամաւորական գունդերու հասնիլը՝ Մայիսի վերջ, ինքնապաշտպանութեան կռիւներուն շնորհիւ, կը փրկուի հայութիւնը։ Շատախցին կը պահպանէ իր բնօրանը։  Քանի մը տարի ետք, երբ ռուսական զօրքերը կը նահանջեն ու թրքական բանակները եւ քրտական զինեալ խումբերը գաւառը կը պաշարեն, կ՛ որոշուի Շատախի հայութիւը ապահով հասցնել արեւելեան Հայաստան եւ մասամբ՝ Պարսկաստան։
Աղբիւրներ
Հայրենագիտութիւն, Սօս Վանի․ Քոքինիոյ «Զաւարեան» վարժարանի արխիւ
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Վասպուրական նահանգի գաւառներ Ստորոգութիւն:Արեւմտեան Հայաստանի գաւառներ
ՕԹԱՆ
Հիւսիս-Աթլանթեան Դաշինքի Կազմակերպութիւն (անգլերէն՝ North Atlantic Treaty Organization, ֆրանսերէն՝ Organisation du traité de l'Atlantique nord), Հիւսիս-Աթլանթեան պայմանագիրը ստորագրած անդամ-երկրներու ստեղծած ռազմաքաղաքական կազմակերպութիւն, որու նպատակն է հետապնդել հաւաքական անվտանգութեան եւ պաշտպանութիւն պարտականութիւններու իրականացումը։ Յաճախ կ'անուանուի ՕԹԱՆ կամ ՆԱՏՕ ֆրանսերէն կամ անգլերէն բառերու հապավումով, բայց յաճախ կը կիրառուի Աթլանթեան Դաշինք անուանումը կամ աւելի կարճ՝ Ալիանս կամ Դաշինք։
Թոմի Ռամոն
Թոմի Ռամոն (Tommy Ramone, ), իսկական անունը՝ Թամաշ Էրդեյի (Erdélyi Tamás), հունգարական ծագումով ամերիկացի արտադրող եւ երաժիշտ : Չորս տարի Թոմի Ռամոնը եղած է «Ramones» ռոք խումբի թմբկահարը:
1950 թուական
1950 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 50րդ տարին է 1947 • 1948 • 1949 • 1950 • 1951 • 1952 • 1953
Թոմի Ռամոն
Կենսագրութիւն
Թամաշ Էրդեյի ծնած է 29 Յունուար 1949-ին Հունգարիոյ մայրաքաղաք Բուդապեշտին մէջ հրէաներու ընտանիքի մը մէջ:
1950 թուական
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ 1950 ծնունդներ
Թոմի Ռամոն
Կենսագրութիւն
Թոմի Ռամոնն ու Կլաուտիա Տենան (նախկինին եղած է Simplistics խումբի անդամ) միասին ստեղծած են Uncle Monk պլուկրաս ժողովրդական խումբը: Ռամոն յայտարարած է. «Ընդհանուր շատ բան կայ հասարակ ու ժողովրդական երաժշտութիւններուն մէջ։ Երաժշտութեան առաջատար այդ երկու ոժերն ալ հողի ուժ:
1950 թուական
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ 1950 մահեր
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:1950
Թոմի Ռամոն
Հիւանդութիւն եւ Մահ
Թոմի Ռամոն մահացած է Նիւ Յորքի մէջ՝ Քուինսի մէջ գտնուող իր տանը 11 Յուլիսի 2014-ին 65 տարեկանին : Ան մահէն առաջ հիւրատուն տեղափոխուած էր :
The Independent-ը կը գրէ. «Նախքան Թոմիի՝ խումբը լքելը, Ramones արդէն դարձած էր իր ժամանակի ամենաազդեցիկ խումբերէն մէկը, որ կը նուագէր Նիւ Յորքի ոչ յայտնի CBGB ակումբին մէջ եւ առանց դադարներու համերգային շրջագայութիւններ կ՛ունենար ամէն մէկ ալպոմի հետ»: Կենսագիր Էվերեթ Թրուն Պի-Պի-սիին տուած հարցազրոյցին մէջ ըսած է. «Կան հարիւրաւոր, հազարաւոր, միլիոնաւոր մեղեդիներ, որ կու գան Ramones-ի երգերէն... Դուք լսած էք անոնց ազդեցութիւնը 1975-էն ետք ստեղծուած ամբողջ ռոք երաժշտութեան մէջ։ Դուք կը լսեք այն ամենուր» :
Թոմի Ռամոն ըսած. «Ramones-ի՝ եզակի ու ինքնատիպ ըլլալու պատճառներէն մէկը այն է, որ ան ունէր չորս ինքնատիպ ու եզակի անդամներ» :
Արտաքին Յղումներ
Ստորոգութիւն:Հունգարացի երաժիշտներ Ստորոգութիւն:Հունգարացի արտադրոնղներ Ստորոգութիւն:Թմբկահարներ Ստորոգութիւն:Ամերիկացի երաժիշտներ Ստորոգութիւն:Ամերիկացի երաժշտական պրոդյուսերներ
Լիլիթ
Լիլիթ, միջագետքեան առասպելներուն մէջ եղած է քամիի եւ փոթորիկներու չար ոգին, որ հիւանդութիւն ու մահ կը սփռէր։
Լիլիթը աշխարհի ամէնէն հին կանացի ոգիներէն մէկն է:
Առասպելները կը բացայայտեն իր բնութեան շատ մութ կողմերը:
Լիլիթին աստղագուշական ուժը զայրոյթն է, խանգարումը եւ գայթակղութիւնը: Ան կանացի ստուերային եսն է, որ բացասական փորձութիւններու կը մատնէ :
Շումերական «Կիլկամիշ» անունով դիւցազնավէպին մէջ ան կ'ոչնչացնէ Իշթառ աստուածուհիին սուրբ ծառը։
Մինչեւ Ք.Ա. 7-րդ դար ան կոչուած է նաեւ «Լիլիթու», որմէ ետք հրէական առասպելներուն մէջ յիշուած է «Լիլիթ» անունով։
Ստուգաբանութիւն
Լիլիթը (սեմիթական արմատը L-Y-L l) օգտագործուած է հրէական առասպելներուն մէջ, իբրեւ՝ գիշերուան չար ոգի։ Աքքատերէնի մէջ «lili» եւ «līlītu» եզրոյթները նշանակած են ոգիներ։ Սումերներու մօտ «lili» անուանումը կրող էգ չար ոգիները՝ ստուգաբանական որեւէ կապ չեն ունեցած աքքադերէն «lilu» բառին հետ, որ «երեկոյ» կը նշանակէր։
Լիլիթ անունը, հրէական համայնքներուն մօտ, դարերով մոռցուած անուն մը դարձած էր։ Միջնադարուն հրէական ռապայները կը փորձէին պարզել պատճառը, թէ՝ հին կտակարանին մէջ, ինչո՞ւ «Լիլիթ» անունը շեշտուած է։ Միջնադարեան «Պեն Սիրայի Այբուբեն» ին մէջ Լիլիթը կը ներկայացուի, իբրեւ Ադամին առաջին կինը։
Լիլիթը Յունահռոմէական Դիցաբանութեան Մէջ
Եսայի մարգարէն (Աղ. 34։14) Լիլիթը թարգմանած է իբրեւ՝ Լամիա։
Ըստ Զիկմոնտ Հուրվիցի՝ թալմուտական Լիլիթը կապուած է յունական Լամիային հետ, որ՝ ինչպէս նշած է հեղինակը, կառավարած է երեխայ գողցող լամիա-հրէշները։ Լամիան ծանօթ էր իբրեւ երեխայ սպաննող։ Անոր ծագումնաբանութեան վերաբերեալ տեղեկութիւնները խիստ հակասական են:
Իսկ ի՛նչ կը վերաբերի անոր արտաքինին՝ Լամիան ներկայացուած է իբրեւ էակ մը, որուն մարմինին վերի մասը կը յիշեցնէ մարդը, իսկ վարի մասը, այսինքն՝ մէջքէն մինչեւ ոտքեր՝ օձը ։
Աղբիւրներէն մէկուն մէջ նշուած է, որ ան Հեքաթէ աստուածուհիին դուստրն է։ Այս կերպարանքով ան կապուած է կախարդութեան հետ:
Ըստ այլ աղբիւրի մը՝ Հերա աստուածուհին անիծած է Լամիային կապը Զեւսին հետ, որպէսզի ան մահացած երեխաներ ունենար։ Փոխարէնը՝ Հերան զայրանալով, որ Լամիան կենակցած է իր ամուսինին հետ, սպաննած է անոր բոլոր երեխաները (բացի մէկէն)։ Այնուհետեւ, վշտահար Լամիան վերածուած է հրէշի մը, որ երեխաներ գողնալով մայրերէն իր վրէժը կը լուծէր ։
Լիլիթը ծանօթ էր նաեւ իբրեւ տղամարդոց արիւնը ծծող ։
Լիլիթը անգլիական գրականութեան մէջ
Կէօթէին Ֆաուսթը կը տեսնէ գեղեցկուհին, բայց զինք կը զգուշացնեն, որ ան Ադամին առաջին կինն է եւ իր մազերուն դպչելու պարագային ինք կը կործանի։
Աւետիք Իսահակեանին «Լիլիթ»ը
Աւետիք Իսահակեանին «Լիլիթ» բանաստեղծութիւնը յօրինուած է հրէական առասպելի մը հիման վրայ։ Ան այս բանաստեղծութիւնը գրած է Վենետիկի մէջ, 1921-ին։ Իսահակեանի «Լիլիթ»ին մէջ՝ Ադամը, ստեղծուած է հողէն (ինչպէս՝ հրէական առասպելին մէջ), իսկ Լիլիթը՝ հուրէն։ Ադամը սիրահարած էր Լիլիթին, իսկ Լիլիթը՝ Ադամին հանդէպ հակակրանք կը զգար, որովհետեւ ան հողէ էր եւ ո՛չ թէ հուրէ, ինչպէս ինքը՝ Լիլիթը։
Աստղագուշակութեան Մէջ
Լիլիթին հատումը Արեւին եւ Լուսինին հետ, փառք կը բերէ, որ կապուած է ծայրահեղ յատկանիշներու հետ, ինչպէս՝ հանճար կամ յանցագործութիւն։
Երեւակին հետ հատումէն ետք, Սեւ Լուսինը կ'ընդգծէ անսահման վտանգի ենթարկուելու հակումը, որ յատուկ է խաղամոլներուն։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հրէական դիցաբանութիւն
Նարենտրա Մոտի
Նարենտրա Տամոտարտաս Մոտի (Narendra Damodardas Modi, ), հնդիկ հասարակական, պետական գործիչ։ 2014 թուականի Մայիսի 26-էն Հնդկաստանի վարչապետը։
Երիտասարդ Տարիներ
Նարենտրա Մոտին ծնվել է 1950 թուականի Սեպտեմբեր 17-ին Վատնատար քաղաքը ծնած է ։ Տամոտարտաս Մուլչանտա Մոտիի եւ իր կնոջ՝ Հիրապէնի 6 զաւակներէն երրորդն էր։ Վաղ տարիքէն սկսաւ հետաքրքրուիլ քաղաքականութեամբ, ընդգրկուեցաւ Rashtriya Swayamsevak Sangh-ի (Հայրենիքի կամավոր ծառաներու միութիւն) շարքերը ։ Քաղաքագէտի կրթութիւն ստացած է։
Քաղաքական Գործունէութիւն
1998 թուականին Պհարաթիա ճանաթա կուսակցութեան այն ատենի ղեկավար Լալա Քրշնա Ատվանիի հանձնարարութեամբ Կուճարաթ եւ Հիմաչալ Փրատէշ նահանգներուն մէջ ղեկավարեցաւ այդ կուսակցութեան ընտրարշաւը։ 2001 թուականի Հոկտեմբերին դարձաւ Կուճարաթի գլխաւոր նախարարը՝ փոխարինելով թոշակի անցած Քէշուպհայ Փաթելին ։ 2007 թուականին վերընտրուեցաւ երրորդ անգամ , իսկ 2012-ին՝ չորրորդ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:17 Սեպտեմբերի ծնածներ
Քաղաքական եւ ընկերային կացութիւնը 1945-1970 տարիներուն
Քաղաքական եւ ընկերային կացութիւնը 1945-1970 տարիներուն, սփիւռքահայութիւնը Բ. Աշխարհամարտէն ետք Արեւմուտքի մէջ կը դարմանէ իր վէրքերը՝ մասնակցելով վերակառուցման ընդհանուր ճիգին։ Քաղաքական վերիվայրումներու բերումով, արեւելա-եւրոպական բազմաթիւ երկիրներ յարած են խորհրդային պլոքին, անոնց հայ գաղութները իրենց կարգին կ՛առանձնանան մնացեալ «Սփիւռք»էն, միւս կողմէ՝ առանց Հայաստանի հետ նոր սերտ կապի մը։
Մերձաւոր Արեւելքի մէջ ծայր տուող քաղաքական բախումները, վարչակարգերու անկայութութիւնն ու հետեւող անապահովութիւնը՝ պատճառ կը դառնան դէպի Արեւմուտք նոր գաղթերու։ Ասոնք պիտի շարունակուին մինչեւ 60-ականները եւ աւելի անդին։
Գաղթերը կը տկարացնեն արեւելեան «Սփիւռք»ը, նոր արիւն բերելով մէկտեղ արեւմտեան «Սփիւռք»ի հայութեան այդ ալ՝ գաղթողներու մեկ որոշ համեմատութեամբ, մինչ կարեւոր թիւ մը անոնցմէ՝ կ՛օտարանայ բաւական արագ...
Փոքր Հայաստանը, Բ. Աշխարհամարտէն մարդկային ծանր կորուստներով դուրս գալէ ետք, կը ջանայ դարմանել բնակչային իր նուազումը «Սփիւռք»էն մեծաթիւ ներգաղթով մը (1946-47), որ ի վերջոյ փոքր չափով միայն պիտի համապատասխանէ ազգային ձգտումներուն։
Սակայն Ստալինի մահէն ետք, քաղաքական ճնշումի մթնոլորտը պիտի թեթեւանայ, եւ 60-ականներու սկիզբը պիտի նշուի աւելի զգալի վերադարձ մը համահայկական ներշնչումներու։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Քաղաքական իրադարձութիւններ
Յովհաննէս Տէր-Պետրոսեան
Կենսագրութիւն
Յովհաննէս Տէր-Պետրոսեան Ծնած է Հելիոպոլիս Գահիրէ 18 Յունուար 1931-ին: Ան մահացած է 2012-ին: Գրող, Խմբագիր եւ շաբաթաթերթերու աշխատակից, հայոց պատմութեան այցելու Ուսուցիչ եւ խմբապետ:
Յովհաննէս Տէր-Պետրոսեան ծնածէ Հելիոպոլիս Գահիրէ 18 Յունուար 1931-ին: Նախակրթութիւնը ստացած է տեղւոյն Նուպարեան Ազգային Վարժարանին մէջ եւ աւարտած՝ 1947-ին: Երկրորդական ուսումը շարունակած է ծննդավայրի Սենթ Օսթընզ Անգլիական գոլէճին մէջ։ Նախաւարտական տարին, նիւթական պատճառներով, հարկադրուած է լքել գոլէճը ու լծուած շուկայական աշխատանքի:
Երկու տարի յետոյ, ստացած ուսումնարանի փաստաթուղթով, կը յաջողի հեռակայ դրութեամբ հետեւիլ Լոնտոնի International Correspondence Schools-ի մասնագիտական դասընթացներուն: 1961-ին Լոնտոնէն կը ստանայ մասնագիտութեան վկայականը:
Բախտը կ՛ունենայ գործակցելու եգիպտացի ծանօթ ճարտարապետի մը հետ, միաժամանակ ընդառաջելով Արեւ Օրաթերթի վարչութեան առաջարկին, կ՛աշխատակցի յօդուածագրութեամբ եւ շարուած յօդուածներու փորձերու սրբագրութեամբ 1963 – 1990:
Գահիրէի Ազգային Իշխանութեան Գործադիր Ժողովի առաջարկով, 1970ականներէն, մինչեւ 1982, տեղւոյն Նուպարեան Ազգային Վարժարանի պատրաստական եւ երկրորդական կարգերու աշակերտութեան, սիրայօժար կը դասաւանդէ հայոց պատմութիւն, իբրեւ այցելու ուսուցիչ: Միաժամանակ, կը ստանձնէ Գահիրէի Ազգային Իշխանութեան ենթակայ յանձնաժողովներու ատենադպրութիւնը, մինչեւ 1978:
1990-2003 կը վարէ Արեւ Օրաթերթ-ի խմբագիրի պաշտօնը: Աշխատակցած է նաեւ Գահիրէ Ջահակիր, Սաւառնակ եւ Աղեքսանդրիոյ Արաքս շաբաթաթերթերուն: Մերթընթմերթ աշխատակցած է ԱՄՆ-ի Պայքար թերթ Պոսթըն, Նոր Օր եւ Պէյրութի Զարթօնք օրաթերթերուն:
Օգտուած է ծանօթ պատմաբան Արշակ Ալպօյաճեանի հմտութենէն: Յետ պատմաբանի մահուան, գործակցած է Ջահակիր Շաբաթաթերթ-ի խմբագիր Հայկ Ժամկոչեանին, նոյն թերթի հիմնադիր՝ բանաստեղծ Արշամ եւ անոր եղբօր՝ արձակագիր Հրանդ Տատրեաններու հետ:
Ալպօյաճեան իրեն կը յանձնարարէ պատմաբանասիրական նիւթերու շուրջ յօդուածներ գրել Արեւ, Արաքս եւ Պայքար պարբերականներուն համար: Յետագային այդ յօդուածները վերամշակման ենթարկուելով կը դառնան արժէքաւոր հատորներ:
Ուսումնասիրութիւններ եւ Հրատարակութիւն
1975-ին կը հրատարակուի Տէր Պետրոսեանի Ճէյմս Պրայս եւ Հայերը հատորը, 1976-ին՝ Հայերու Սատարը Թուրք Մշակոյթին եւ Տնտեսութեան: Այնուհետեւ լոյս կը տեսնէ անոր Ապրումներ Մայր Հողին վրայ հատորը 1980, ուր ամփոփուած են իր տպաւորութիւնները 1979-ին որպէս Խորհրդային Հայաստանի Լուսաւորութեան Նախարարութեան եւ Սփիւռքահայութեան Հետ Մշակութային Կապի Կոմիտէի կազմակերպած ուսուցիչներու մէկամսեայ վերապատրաստման դասընթացքներու մասնակից:
Ունի եւ այլ հատորներ՝ Կրթական Շարժումը Թրքահայոց Մէջ 1600-1900 թուականներուն 1983, '''Հայ Ժողովուրդին Ազատագրական Պայքարը ԺԹ. Դարու Ա. Կիսուն 1988, Արեւ Օրաթերթի Մատենագիտութիւն Ա. Հատոր, 1990, Մեր Յոյզերն Ու Յոյսերը 1995-ին Հայաստան Համահայկական Հիմնադրամի հրաւէրով Հայաստան երկրորդ այցելութեան առթիւ եւ հուսկ՝ Հայ Ժողովուրդին Գոյամարտ'''ը: 1550-1930 եռահատոր 1997-2002 եւ 2009 ուսումնասիրութիւնները:
Աղբիւրներ
Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս, Հատոր ԼԳ., Պէյրութ, 2013, էջ 542
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1931 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Գահիրէ ծնածներ Ստորոգութիւն:2012 մահեր (արւմտ.) Ստորոգութիւն:ՀՄԸՄ-Նուպար Մարզական ակումբ խմբապետ Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ (արւմտ.)
Փեփսի
Փեփսի
«Փեփսի-Գոլա» (Pepsi-Cola), կամ պարզապես «Փեփսի», ոչ ալգոհոլային գարպոնացուած քաղցրահամ զովացուցիչ ըմպելիք, այն կը վաճառուի ամբողջ աշխարհի մէջ։ «Փեփսի-Գոլա» առեւտրային ապրանքանիշի իրավունքները կը պատկանին ամերիկյան «Փեփսի-Գոլա» ընկերութեան։
«Փեփսի»-ն արտադրվում է նաեւ Հայաստանի մէջ «Ջերմուկ Ինթերնեյշնլ» ընկերության «Փեփսի Կոլա Բոթլեր Հայաստան» գործարանի մէջ ։
Ազդեցութիւնը օրգանիզմի վրայ
Չնայած Փեփսի-Կոլայի վնասակար ազդեցությունը հաստատուած չէ, բայց ան միանշանակ օգտակար չէ օրկանիզմի վրայ։ Սկիզբը ըմպելիքը կը պարունակէր Փեփսին հորմոն եւ կը վաճառվուէր չգազավորուած ջրով։ Ամենայն դեպս խորհուրդ չի տրուիր օգտագործել այն ստամոքս-աղիքային հիվանդութիւններով տառապող մարդոց։ Վնասակար ազդեցութիւն կունենայ երիկամունքներու վրայ։ Առաջացնում է գալսիումի տեֆիսիտ մարդու օրգանիզմի մէջ։ Խուսափելու համար այս բոլոր հնարավոր հիվանդութիւններէն կարելի է պարզապես չօգտագործել կամ սահմանափակել Փեփսի-Կոլայի օգտագործումը։
Պեռոկալ
Պեռոկալ (Berrocal), քաղաք եւ համայնք, Սպանիոյ մէջ։ Ան մաս կը կազմէ Անտալուս ինքնավար մարզի Ուէլւայի նահանգին։ Համայնքը կը գտնուի Կուէնկա-Մինէրա գաւառի կազմին մէջ։ Տարածքը 126 ք.մ. է։ Բնակչութիւնը՝ 358 մարդ (ըստ 2010 թուականի մարդահամարի տուեալներուն)։ Մարզը կառավարման կեդրոնէն կը գտնուի 79 ք.մ. հեռաւորութեան վրայ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Սպանիոյ քաղաքներ
Աբրահամ Տէրեան
Աբրահամ Հակոբ Տէրեան, (ծնած է 19 Ապրիլ, 1942, Եաֆա (ներկայիս՝ Թել Աւիւի մօտ, Իսրայէլ):) Տէրեան բանասէր, հայագէտ, աստուածաբանական գիտնական (1970) եւ համալսարանի ուսուցիչ մըն է (1984)։
Կենսագրութիւն
Աբրահամ Տէրեան աւարտած է Երուսաղեմի Սրբոց թարգմանչաց վարժարանը, իսկ 1970 թուականին՝ Միչիկանի համալսարանը (Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն մէջ), եւ վերջապէս 1981 թուականին՝ Պազելի համալսարանը։
Աբրահամ 1979 թուականէն սկսեալ եղած է Էնդրիուս համալսարանի միջ-կտակարանային եւ վաղ քրիստոնեական գրականութեան ուսուցիչ, իսկ 1984 թուականէն սկսեալ՝ եղած է Շիքակօ համալսարանի հայագիտութեան ուսուցիչ ։
Գիտական գործունէութիւն
Աբրահամ Տէրեանին հիմնական ուսումնասիրութիւնները նուիրուած են Փիլոն Ալեքսանդրացիին ժառանգութեան։ Տէրեանը հրատարակած է անոր «Ցաղագս բան ունել եւ անասուն կենդանեացդ» գործը (որ 1981 թուականին հրատարակուած է Անգլերէն եւ Ֆրանսերէն թարգմանութիւններով), որ անոր գիտական օրինակը ծանօթ է միայն յունաբան դպրոցին մէջ, հայերէն թարգմանութեամբ։
Տէրեան ուսումնասիրած ու քննած է նաեւ Փիլոն Ալեքսանդրացիին «Այնոցիկ որ յելսն է խնդրոց եւ լուծմանց» աշխատութիւնը եւ ստեղծագործութիւնը, ու կատարած է անոր գործերուն քննական բացատրութիւնը ու մեկնութիւնը, անդրադառնալով յունաբան դպրոցի ժամանակաշրջանին, Վահան Տէրեանի գործունէութեան շրջանին, լեզուի թարգմանութեան ու ոճի հարցերուն եւ այլն։ Տէրեանը եղած է բազմաթիւ Ամերիկեան գիտական ընկերութիւններու անդամ։ 1982 թուականին, Աբրահամ զեկուցումով մը մասնակցած է Երեւանի միջազգային հայերէնագիտական գիտաժողովին ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ բանասէրեր Ստորոգութիւն:1942 ծնունդներ Ստորոգութիւն:19 Ապրիլի ծնածներ Ստորոգութիւն:Հայ հայագէտեր Ստորոգութիւն:ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանեան անդամներ
Քաղաքագիտութիւն
Քաղաքագիտութիւնը (անգլ.՝ Political science) ընկերային գիտութիւն մըն է, որ կը զբաղի կառավարական դրութիւններով, ինչպէս նաեւ կը վերլուծէ եւ կը քննէ քաղաքական շարժումներ ու քաղաքական վարուելակերպմներ : Կը զբաղի յարատեւօրէն քաղաքական գաղափարներու եւ քաղաքական տեսութիւններու հետ, ինչ որ ընդանհրապէս կը նկատուի իբրեւ բաժանումը ուժի եւ դրամական միջոցներու միջեւ : Քաղաքագիտութիւնը գրեթէ խառնուրթ մըն է տնտեսագիտութեան, իրաւաբանութեան, հասարակագիտութեան, պատմութեան, փիլիսոփայութեան, աշխարհագրութեան, հոգեբանութեան եւ մարդաբանութեան:
Թեպէտ 19րդ դարէն սկսեալ քաղաքագիտութիւնը դարձած էր ընկերային գիտութեան ճիւղ մը, միշտ ալ գոյութիւն ունեցած է Արիստոտելի եւ Պլաթոնի ժամանակէն ի վեր, որոնք շուրջ 2,500 տարիներ առաջ էին: Քաղաքագիտութիւնը գլուխն է տարբեր տիպի քաղաքագիտութեան ճիւղերու, ինչպէս՝ համեմատական քաղաքագիտութեան, համաշխարհային քաղաքական տնտեսութեան, միջազգային յարաբերութիւններու, քաղաքագիտական փիլիսոփայութեան, հանրային իրաւունքի եւ քաղաքագիտական մեթոտաբանութեան:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Գիտութիւն Ստորոգութիւն:Քաղաքականութիւն
1951 թուական
1951 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 51րդ տարին է 1948 • 1949 • 1950 • 1951 • 1952 • 1953 • 1954
Դէպքեր
Անստոյգ ամսաթիւով՝
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ 1951 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ 1951 մահեր
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:1951
Լիմա
Լիմա (Lima), Պերուի մայրաքաղաք եւ խոշորագույն քաղաքը, ինչպես նաեւ Լիմա դեպարտամենտրի կէտրոնը։ Լիմա քաղաքը Պերուի տնտեսական, քաղաքական եւ մշակութաին կէտրոն։ Քաղաքի տարածքը՝ 804 կմ², իսկ արվարձաններով՝ 4310 կմ²։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պերու
Նարյան Մար
Նարյան Մար (նենեցերեն ՝ կարմիր քաղաք), քաղաք (1935 թուականէն), ՌխՖՍՀ Արխանգելսկի մարզի Նենեցական ինքնավար օկրուգի վարչական կեդրոնը։ Նաւահանգիստ է Պեչորայի աջ ափին։ Հիմնադրուած է 1933 թուականին։ Կան մսի եւ ձկան մշակման կոմբինատներ, անտառասղոցման, յուղի գործարաններ, անասնաբուծական-անասնաբուժական տեխնիկում, մանկավարժական ուսումնարան, հայրենագիտական թանգարան։
Ստորոգութիւն:Ռուսաստան
Նարինջով աղցան
Նարինջով աղցան (իտալ.՝ Insalata di arance), կամ Սիցիլիական աղցան` նարինջով (իտալ.՝ Insalata di arance alla siciliana), սիցիլիական խոհանոցի աւանդական ուտեստ: Կը մատուցուի որպէս նախաճաշ, խաւարտ կամ աղանդներ :
Բաղադրամասեր
Սիցիլիական նարինջով աղցանի պատրաստման համար անհրաժեշտ են հետեւեալ բաղադրամասերը. 2 նարինջ, 1 կարմիր կամ սպիտակ սոխ, սամիթ, 1 թէյի դգալ թարմ ռոզմարին կամ ռոզմարինի չիր, 4 ճաշի դգալ ձիթապտուղի իւղ, 100կ. ձիթապտուղ, 1 ճաշի դգալ սպիտակ գինի ի քացախ, քանի մը անանուխ ի տերեւիկ եւ սեւ պղպեղ ըստ ճաշակի:
Պատրաստել
Բարակ կտրտած սոխը որոշ ժամանակ կը թրջուի սառ ջուրի մէջ, որպէսզի կծու համը անհետանայ: Այնուհետեւ մանր կտրտել սամիթը: Այդ ամէնը նարինջի կտորներու, ձիթապտուղի եւ մանրացրած խնձորի (ռոզմարին) հետ լեցնել ափսէի մէջ: Այնուհետեւ աւելցնել այլ նարինջէ քամած հիւթ եւ այդ ամէնը խառնել ձէթի եւ քացախի հետ: Աւելցնել աղ, սեւ պղպեղ եւ անանուխի տերեւիկներ:
Յովհաննէս Տէրոյենց
Յովհաննէս «պատուելի» Զամուրճեան, Տէրոյենց, ծնած է 1801 թուականին Պրուսայի մէջ։
Վերջին ներկայացուցիչներէն մէկն է մինչեւ 1850-ական թուականներու սերունդին, որ տարբեր մտայնութիւններու, ճաշակներու եւ շրջապատի մէջ արժեւորեց իր շնորհները, առաւելաբար կրօնական հետաքրքրութիւններով։
Յարութիւն Գ. Մրմրեան, որ ամէնէն աւելի զբաղած է Տերոյենցի մարդը եւ անոր գործը ներկայացնելու աշխատանքով, զայն կը յորջորջէ «աշխարհիկ Վանական»: Արփիար Արփիարեան, զայն կը նկատէ «կրօնասիրութիւնը կրօնամոլութեան տարած հռչականուն աստուածաբան»: Կարելի չէ իր անունը անջատել ամիրաներու, հոգեւորականութեան եւ ԺԹ. դարու առաջին կիսու աւագանիի սերունդէն, որուն հաշտ եւ հաւատարիմ մնաց իր պահպանողական ոգիով եւ համոզումներով, եւ զորս պաշտպանեց՝ նոր գողափարներու ջատաքով երիտասարդութեան դէմ։ Հմուտ մարդու տիպարն էր այդ օրերուն, ոչ անշուշտ այն իմաստով, որով մենք կ'ըմբռնենք այդ բառը՝ այսօր։ Ինքնաշխատութեամբ, մինչեւ իր օրերու հայ կեանքը, ապրումները եւ պահանջները ճանչնալու գնով էր մանաւանդ՝ որ կը դառնար տոկուն արժէք, հեղինակութեան, վճռական տեսակէտներու եւ ամուր համոզումներու տէր մարդ։
Կրթութեան, ընկերային պաշտպանութեանց եւ բարոյական կացութիւններու մասին ալ ունի խորհրդածական էջեր, աշխարհաբարի խակ ու նախնական որակով։ 1884 թուականին հրատարակած է «Բասքալայ խորհրդածութիւնք» թարգմանածոյ գործը, որ նիշ մըն է իր գրական նախասիրութեանց եւ ախորժներու տեսակէտով։ 1846-1852՝ տարուան մը ընդմիջումով (1849), վարած է խմբագրութիւնը «Հայաստան»ի, գործակցութեամբ Մկրտիչ Աղաթոնի։ Համաձայն ժամանակակիցներու, ծանօթ էր տասնէ աւելի լեզուներու, եւ հեղինակութիւն մըն էր դաւանական, աստուածաբանական եւ եկեղեցական հարցերու մէջ։ Անտեղիտալի աւանդապաշտ մը եւ պահպանողական մարդու տիպար մը մնաց՝ մինչեւ իր մահը :
Քաղաքական եւ ընկերային կացութիւնը 1920-1945 տարիներուն
Մեկնակէտի այս տուեալներէն՝ ինչպէ՞ս կը զարգանայ հայութեան քաղաքական եւ ընկերային կեանքը
Ասոնցմէ՝ Արեւմուտքը (Եւրոպա ու Ամերիկայի Միաց. Նահանգներ) պատերազմէն ետք կը ձգտին բնակչային եւ տնտեսական վերականգնումի։ Ճիգին մասնակից հայ գաղթականութիւնը կ՛ապրի տեղական ժողովուրդներուն խառնուած, տնտեսապէս համարկուած անոնց։ Գաղութային կառոյցներէն՝ գործօն են եկեղեցին, քաղաքական, մշակութային, ընկերա-բարեսիրական եւն. կազմակերպութիւնները, մամուլը՝ (յաճախ՝ քաղաքական-կուսակցական մամուլ), գրեթէ լրիւ կը բացակայի կենսական կառոյց մը՝ հայ դպրոցը։
Միջին Արեւելքի պայմանները տարբեր են. հոն՝ առաւելաբար որբանոնցներէ ելած նոր սերունդ մը կ՛աճի եւ կեանք կը մտնէ։ Ան կ՛ապրի շատ աւելի համախումբ, յաճախ եւ տնտեսապէս մեկուսացած տեղական ժողովուրդներէն, որոնցմէ զինք հեռու կը պահեն որոշ տարբերութիւններ՝ մշակութային, կրօնական եւ այլն, նոյն այս պատճառներով՝ աւելի կարեւոր է եկեղեցիի դերը։
Սակայն հոս, մանաւանդ Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան թեմերուն մէջ որդեգրուած Ազգային Սահմանադրութեան հիմամբ, ազգային-թեմական գործերուն մէջ նախաձեռնող դեր ունի աշխարհականութիւնը-գաղութներու ժողովուրդը։
Հինէն սփիւռքեան տիպի մշակոյթ զարգացուցած, թէեւ արեւելահայերէն լեզուով, Իրանի հայութիւնը աւելի կամ նուազ կը մասնակցի Միջին Արեւելքի մնացեալ հայութեան կեանքի պայմաններուն։
Արեւելահայութիւնը՝ հայրենի հայութիւն դարձած է. բայց ան եւս կ՛ապրի քաղաքական եւ ընկերային վերիվայրումներ։ Համայնավար գաղափարաբանութեան ու խարհրդային քաղաքական պլոքին պատկանիլը՝ զայն կարեւոր չափով կ՛առանձնացնէ մնացեալ հայութենէն։ Զայն աւելի եւս կը տկարացնէ «եղբայրական հանրապետութիւններու» կողմէ խլումը յարակից հայկական նահանգներու։ Արդէն, ջանք կը թափուի ստեղծել ընկերային նոր կառոյցներ ու մարդկային նոր տիպար, ազգայինէն հեռու ու տարբեր ներշնչումներով։ Կը գործածուին նաեւ բռնամիջոցներ՝ յատկապէս առաջին այս քսանամեակին, եւ դեռ քիչ մը աւելի ետք։
Այս բոլորով մէկտեղ՝ նոր ու ամենադրական տուեալ է, պետականօրէն կազմակերպեալ հայութիւնը։ Ան պիտի տայ հաւատարմութեան իր տուրքը, բայց պիտի յաջողի կերտել տնտեսական ու քաղաքացիական սեփական ենթակառոյցներ, գոնէ մասամբ։
Խստացումի պահերուն, ինչպէս 1930-ականներու կէսէն ետք, կամ 40-ականներու աւարտին, հալածանք, աքսոր եւ մեծաթիւ մահապատժումներ՝ այս նվաճումներուն սուղ փոխ-հատուցումը պիտի կազմեն։
Ստորոգութիւն:Քաղաքականութիւն Ստորոգութիւն:Հասարակական կեանք
Պենֆիքա (Ֆութպոլային Ակումբ)
«Փորթօ ՖԱ»-ի եւ «Սպորտինգ ՖԱ»-ի հետ միասին՝ «Պենֆիքան» կը մտնէ Փորթուգալի ակումբներու «մեծ եռեակի»ն մէջ (Os Três Grandes): Բացի այդ՝ ակումբը երբեք չէ լքած Փորթուգալի բարձրագոյն առաջնութիւնը։ «Պենֆիքան» դարձած է Փորթուգալի մէջ առաջին ակումբը, որ մէկ մրցաշրջանի ընթացքին ոչ մէկ պարտութիւն կրած է (1972/73), ինչպէս նաեւ Եւրոպայի միակ ակումբն է, որ կրկնած է այդ յաջողութիւնը (1977/78): «Պենֆիքան» միակ Փորթուգալական ակումբն է, որ մասնակցած է Եւրոպական ակումբային մրցութիւններու 10 եզրափակիչներուն։
Նշանակալի է, որ ի տարբերութիւն Եւրոպական ակումբներու մեծամասնութեան, «Պենֆիքայի» երկրպագուները իրենք կը պահեն ակումբը եւ կը կառավարեն այն՝ սկսած հիմնումէն։ «Պենֆիքան» 22-րդ տեղը կը գրաւէ երկրագունդի ամենահարուստ ակումբներուն մէջ՝ տարեկան €111,1 մլն շրջանառութեամբ :
«Պենֆիքայի» համար սկզբունքային են «Փորթոյի» դէմ խաղերը, որոնք մտած են Փորթուգալական ֆութպոլի պատմութեան մէջ որպէս Քլասիքօ (O Clássico): Ակումբը շատ սկզբունքային հանդիպումներ կը տանին նաեւ ընդդէմ «Սպորտինգի». այս խաղերը Փորթուգալացի երկրպագուներուն յայտնի են որպէս «Լիզապոնի հակարակորդը» (Derby de Lisboa):
«Պենֆիքայի» գլխաւոր մարզիչը Ռուի Վիթորիան է։
ՈՒԵՖԱ Յաղթականներու Լիկայի 2011/2012 խաղաշրջանի 1/8 եզրափակչին «Պենֆիքան» յաղթեց Պետերբուրգի «Զենիթին» (2-3; 2-0) :
2013/14 մրցաշրջանին «Պենֆիքան» հասաւ Եւրոպայի Լիկայի եզրափակիչ։ Կիսաեզրափակչին «Արծիւները» յաղթեցին «Ժուվենդուսին» ընդհանուր 2-1 հաշիւով, իսկ 1/4 АЗ (3-0) 1/8-ին «Թոթենհեմին» (5-3), 1/16-ին «Բաոկին» (4-0): Եզրափակչին անոնք պարտուեցան «Սեւիյային»:
2014/15 մրցաշրջանին «Պենֆիքան» Յաղթականներու Լիկայի С խմբին մէջ՝ «Մոնաքոյի», «Պայերի» եւ «Զենիթի» հետ, գրաւելով 4-րդ հորիզոնականը 5 միաւորով։
Հակարակորդ
«Պենֆիքան» ունի երկու գլխաւոր հակառակորդներ։
Անոնցմէ մէկը լիզապոնեան հակարակորդ է՝ հակամարտութիւնը ընդդէմ «Սպորտինգ ՖԱ»-ի։ Միւսը Փորթուգալի Քլասիքոն է՝ հակամարտութիւնը ընդդէմ «Փորթօ ՖԱ»-ի։ Բացի այդ՝ «Պենֆիքայի» կարեւոր հակառակորդներն են «Պրական», «Բելենենսիշը», «Վիտորիան» եւ «Պասուշ Տէ Ֆեռերեան»: Խումբին վաղեմի հակառակորդներէն է նաեւ Լիզապոնեան «Աթլեթիքոն»:
Երկրպագուներ
«Պենֆիքան» Փորթուգալի ամենայայտնի ակումբն է։ Երկրպագուներու երկու ամենայայտնի խումբերը՝ «Diabos Vermelhos», «No Name Boys» բարդ հարաբերութիւններու մէջ են։ Երկրպագուները ընկերական հարաբերութիւններ ունին «Նաբոլիի» եւ «Հայդուկի» հետ։ Թշնամիներն են «Փորթոնն», «Սպորտինգը», «Պրական» եւ «Աթլեթիքոն»:
Հրայր Դժոխք
Հրայր Դժոխք (Ուրուական, Արմենակ Մամբրէ Ղազարեան, 1864, գ. Ահարոնք - 13 Ապրիլ 1904, Գելիեգուզան, Սասունի գաւառ), հայդուկապետ, ռազմական տեսաբան, Հայոց ազատագրական շարժումի ղեկավարներէն։ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան անդամ։ Սկիզբը կարճ ժամանակով անդամակցած է Սոցիալ Դեմոկրատ Հնչակեան կուսակցութեանը։
Տարած է կազմակերպչական գործունէութիւն։ Փորձած է դադարեցնել փոքրիկ պայքարները եւ կազմակերպել միասնական ապստամբութիւն։
Առաջին ռազմական գործողութիւնները
1890-էն մասնակցած է հայ ազատագրական շարժումներուն։ 1891-1894-ին՝ Սասունի ինքնապաշտպանական մարտերու ղեկավարներէն։ Անոր ցուցումներով կը կռուէր Գէորգ Չաւուշը։ Աչքի ընկած է Տալվորիկի կռիռ ընթացքին (1893), ուր ապահոված է հայերու փայլուն յաղթանակը ։
Արտասահմանի մէջ
1894-ի գարնան մեկնած է Կովկաս` կամաւորներ հաւաքագրելու եւ զէնք հայթայթելու։ Հնչակեան կուսակցութիւնը կը մերժէ զէնք տալ։ Հրայրին դուր չի գար հնչակեաններու քաղաքականութիւնը, որոնք միմիայն ցուցադրական ապստամբութիւն կը կատարէին, որպէսզի գրաւեն արտասահմանեան իշխանութեան ուշադրութիւնը։
Հրայրին մասնակի չափով կ'օգնեն Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւնը։ Դաշնակցականներու մօտեցումը Արեւմտեան Հայաստանի մէջ ծաւալող պայքարի վերաբերեալ ամբողջովին ուրիշ էր։ Անոնք կողմ էին վրիժառութիւններու եւ ֆիտայական շարժումներու դադարեցումին եւ միասնական պայքարի ծաւալումին։ Այդ մօտ էր Հրայրի պատկերացումներուն եւ ֆիտայապետը կը դառնայ դաշնակցական։
Հրայրը շատ քիչ զէնք կրցաւ հայթայթել եւ որոշեց երթալ հարակից երկիրներ, ուրկէ ան կ'ուզէր նոր կռուող ուժեր բերել։ Հրայրը կը գիտակցէր, որ Արեւմտեան Հայաստանի պայքարի համար պէտք է մարտնչեն այդ տեղի զաւակները, որոնք հակահայկական իշխանութիւններու հետ ժամանակին բախուելով յայտնուած էին արտասահմանին մէջ։
1895-ին եղած է նաեւ Ռումանիայի մէջ եւ 50 հայ երիտասարդներու հետ վերադարձած է Հայաստան։ Երիտասարդներու կազմին մէջ էին Անդրանիկ Օզանեանը, Աղբիւր Սերոբը եւ Սեպուհը։ Վերջիններս Հրայրի հորդորով անցած են դաշնակցութեան շարքերը։
1895-ին Հրայրն իր մարդկոցմով հասաւ Կարս։ Կարսի մէջ երիտասարդները համապատասխան ռազմական վարժանքներ անցան եւ ուսումնասիրեցին պարտիզանական կռիւի ձեւերը։ Այնուհետեւ ջոկատը ռուս-թրքական սահմանի վրայով մաս առ մաս տեղափոխուեցաւ Խնուս եւ Սասուն ։
Ձերբակալութիւն
Սասունի մէջ Հրայրը գործակցած է Թաթուլի (Արամ Արամեանց) հետ։ 1896-ին Բասենի Իշխու գիւղին մէջ ձերբակալուած է, տարուած Կարինի բանտ։ Ձերբակալած էին նաեւ Թաթուլին։ Հրայրը ընդհանուր ներման շնորհիւ ազատած է, իսկ Թաթուլը կախաղան բարձրացած։
Կազմակերպչական աշխատանքներ
Վանէն դաշնակցականները կ'ուղարկէն երկու գործիչներ` Գուրգէն (Պաղտասար Մայան) եւ Վազգէն (Տիգրան Տէրոյեան)։ Հրայրը գիշեր ու ցերեկ կը շարունակէր շրջիլ Հայաստանի գաւառները եւ հսկել իր հիմնած հայդուկային խումբերու աշխատանքներուն։ Անոր գրեթէ ոչ-ոք կրնար տեսնել։ Անոր այցելութեան մասին կ'իմանային միայն իր գալէն ետք։ Այդ պատճառով ալ ժողովուրդի շրջանին մէջ ան ստացած էր Ուրուական մականունը։
Հրայրը կը ծրագրէր համընդհանուր ապստամբութիւն բարձրացնել 1905-ին։
1898-ին Վանի Կուռումպաշ գիւղին մէջ դաւաճաններու մատնութեան պատճառով իր զինակից ընկերներուն հետ կը զոհուի Վազգէնը։ 24 Ապրիլ 1899-ին իր 9 ընկերներուն հետ միասին Մշոյ ցրոնք գիւղը։ 1 Նոյեմբեր 1899-ին դաւադրութեան զոհ կը դառնայ նաեւ Աղբիւր Սերոբ։
Հրայրը կը զրկուի իր համախոհներուն կողմէ, բայց կը շարունակէ իր աշխատանքը։ Ան բոլոր ֆիտայիներուն կը ստիպէր զերծ մնալ վրիժառութենէ եւ մուսուլմաններու հետ բախումէն։ Սակայն Շենիկի մէջ գումարուած ժողովի ընթացքին, Անդրանիկը դէմ գնաց Հրայրին։ Անդրանիկ նոյնիսկ զէնք քաշեց Հրայրի վրայ եւ սպառնաց սպանել զինք։ Վրայ հասած գյուղացիները զինաթափ ըրին Անդրանիկին եւ անոր ջոկատին եւ պատրաստ էին սպանել Հրայրի վրայ ձեռք բարձրացնողներուն։ Հրայրը չի թողեր, որ ֆիտայիներու վրայ ձեռք բարձրացնեն ։
Գէորգ Չաւուշը իմանալով այս ամէնը կրցաւ խօսիլ Հրայրի հետ եւ զէնքերը վերադարձնել ։
Վերջին մարտերը
Վերադարձած է Ղզլաղաճ եւ ձեռնամուխ եղած ընդհանուր ապստամբութեան կազմակերպումին։ 1903-1904-ին մասնակցած է Սասունի ինքնապաշտպանական կռիւներուն։ 13 Ապրիլ 1904-ին, երբ թուրքերու գերակշիռ ուժերը յարձակած են Գելիգուզանի ուղղութեամբ, Հրայրը ընկերներով փորձած է փակել անոնց ճանապարհը։
Կռիւի ընթացքին Հրայրը կը նկատէ, որ Սեպուհը վիրաւորուած է եւ կը նետուի վերջինիս օգնութեան։ Բայց Սեպուհին չի ձգեր։ Հրայրը ի պատասխան կ'ըսէ. «Կամ կը սպաննուիմ, կամ քեզ ալ կ’ազատեմ ու հետս կը տաիմ»։ Ան կը կարենայ Սեպուհին դուրս հանել մարտադաշտէն, բայց մահացու կը վիրաւորուի ճակատէն եւ կ'իյնայ մարտի դաշտին մէջ։
Օգնութեան հասած Անդրանիկի զինուորները Հրայրին եւ միւս զոհուածներուն կը թաեն Գելիեգուզանում՝ Սուրբ Կարմրակ եկեղեցւոյ բակին մէջ ։
Չելսիի Ֆութպոլիստներու Ցանկ (100 եւ աւելի խաղեր)
Այս ցուցակին մէջ ընգրկուած են «Չելսիի» կազմին մէջ 100 եւ աւելի խաղեր խաղացած խաղացողները։
«Չելսիի» այլ խաղացողներու (անկախ խաղերու քանակութենէն) անուանացանկը տեսնելու համար այցելեք այս Ստորոգութիւն։ Իսկ ներկայ կազմը տեսնելու համար այցելէք ակումբի մասին հիմնական յոդուած։
Ցուցակին մէջ խաղացողները դասաւորուած են ըստ ակումբի հետ առաջին մասնագիտական պայմանագիր կնքելու ժամանակի։ Ցուցակին մէջ հաշուի առնուած են միայն պաշտոնական խաղերը։
Խաղացողներու ցուցակ
Թարմացուած է մայիս 19-ին, 2012 թուական:
Լիմ անապատ
Լիմ անապատ․ կը գտնուի Վանայ լճի հիւսիս-արեւելքը՝ Լիմ կղզիին մէջ։ Ըստ աւանդութեան, Դ․ դարասկզբին հիմնադրուած է Գրիգոր Լուսաւորիչին կողմէն,
Պատմական
ԺԴ․ դարու սկիզբին Լիմ անապատին մէջ կառուցուած են Սուրբ Աստուածածին, Սուրբ Կարապետ եւ Սուրբ Գէորգ եկեղեցիները։ 1305-ին Աղթամարի Զաքարիա Ա. կաթողիկոսը  վերակառուցած է Լիմ անապատի գլխաւոր՝ Սուրբ Գէորգ, եկեղեցին։ Ըստ Թ․ - Ժ․ դարերու պատմիչ Թովմա Արծրունիին «Պատմութիւն Արծրունեաց տան» երկի անանուն շարունակողի՝ եկեղեցին գմբէթաւոր էր, շքեղօրէն զարդարուած։
1394-ին Լենկ-Թիմուրի արշաւանքին ընթացքին եւ 1428-ին Սքանդարի ներխուժումէն փախչելով՝ Վանայ լիճին ափամերձ բնակչութիւնը Լիմ անապատ պատսպարուած է։ 1538-ին Վանի կառավարիչ Գոգչա սուլթանը գրաւած է Լիմ կղզին, այրած ու ծով նետած Լիմ անապատի գրատան ձեռագրերը, որոնցմէ միայն փոքր մաս մը գտնուած ու փրկուած է։
Վերելքի շրջան
Լիմ անապատը կը ծաղկի ԺԷ․ դարուն։ 1621-ին Սիւնաց Մեծ անապատէն Լիմ տեղափոխուած է Ներսէս Մոկացի վարդապետը իր աշակերտներուն՝ Ստեփանոս Շատախցի եւ Մելիքսեթ Վժանցի հետ։ Ան Լիմ անապատին մէջ հիմնած է բարձրագոյն դպրոց, ուր ուսանած են փիլիսոփայութիւն, քերականութիւն, տոմարագիտութիւն, գրչութեան արուեստ եւայլն։ Ներսէս Մոկացիի յաջորդին՝ Ստեփանոս Շատախցիի վանահայրութեան ժամանակ Լիմ անապատի միաբանութիւնը այնքան բազմանդամ դարձած է, որ անոր մէկ մասը տեղափոխուած է Կտուց անապատ։
1763-ին Սիմէոն Ա. Երեւանցի կաթողիկոսը այցելած է Լիմ եւ Լիմ անապատ։  Յատուկ կոնդակով արտօնած է համալիրի նորոգութեան համար գումար հաւաքել։  Վանահայր Յովհաննէս Մոկացին Լիմ անապատի պարտքերը վճարելու համար հանգանակութիւն կատարած է, 1766-ին քանդած է փայտեայ ժամատունը եւ 1770-ին քարաշէն նոր ժամատուն կառուցած է (ճարտարապետ՝ Սիոն)։  1882-ին վանահայր Պողօս եպիսկոպոսը անապատին կից դպրոց կառուցած է։ Լիմ անապատը կողոպտած եւ աւերած են քիւրտ աւազակախումբերը 1896 եւ 1898 թուականներուն։
1915-ին՝ Մեծ եղեռնի օրեր
1915-ին՝ Մեծ եղեռնի զոհ գացած են անապատի միաբանները եւ կղզիին մէջ ապաստանած վասպուրականցիները, եկեղեցական իրերը կողոպտուած են եւ ջարդարարները ոչնչացուցած են ձեռագիրները եւ Լիմ անապատին մէջ պահուող Սուրբ Գէորգի ու Սահակ Պարթեւի մասունքները։ Լիմ անապատի խաչաձեւ, գմբէթաւոր, սրբատաշ «ֆելզիտ»ով կառուցուած Սուրբ Գէորգ եկեղեցիէն պահպանուած է միայն հիւսիս-արեւմտեան անկիւնը։  Անոր արեւմուտքին կից կը գտնուի քառամոյթ ժամատունը, որուն հիւսիսը՝ Սուրբ Սիոն մատուռը։  Իսկ արեւմուտքէն՝ եռաստիճան, քառամոյթ, կամարակապ երկրորդ յարկով ու սիւնազարդ գմբէթով զանգակատունը (ԺԸ․ դար)։
Լիմ անապատին մէջ ԺԳ․ - ԺԷ․ դարեր գործած է գրչութեան կեդրոն
Լիմ անապատին մէջ ԺԳ․ - ԺԷ․ դարեր գործած է գրչութեան կեդրոն, ուր գրուած, ընդօրինակուած, նկարազարդուած ու կազմուած են հարիւրաւոր ձեռագիրներ։  ԺԳ․ եւ ԺԴ․ դարերէն մեզ հասած է մօտ մէկ տասնեակ ձեռագիր՝ ընդօրինակուած Մովսէս, Խաչատուր, Աբրահամ եւ Մանուէլ գրիչներու ձեռքով։ ԺԵ․ դարու կիսուն այդտեղ աշխատած են Իգնատիոս, Յովհաննէս Մանկասարենց գրիչները, իսկ ծաղկող Մինասը նկարազարդած է անոնց ընդօրինակութիւնները։
ԺԷ․ դարուն, Լիմ անապատին մէջ բարձրագոյն դպրոցի գործունէութեան ժամանակ, ուսումնասիրուած են աշխարհիկ գիտութիւններ, գրուած են թուաբանութեան, աստղաբաշխութեան, բժշկութեան վերաբերեալ աշխատութիւններ։
Լիմ անապատը ունեցած է հարուստ մատենադարան, 1693-ին այդտեղ կար 3124 գիրք, ԺԹ․ դարավերջին՝ 550 ձեռագիր, մօտ 3․000 տպագիր գիրք, որոնց մէկ մասը փրկուած եւ մեզի հասած է։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Թուրքիա Ստորոգութիւն:Վանքեր այբենական կարգով Ստորոգութիւն:Վանքեր Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Վանայ լիճի կղզիներ Ստորոգութիւն:Հայկական վանքեր եւ եկեղեցիներ
Ալենուշ Տէրեան
Կենսագրութիւն
Ալենուշ Տէրեան ծնած է 1920-ին թեհրանահայ ընտանիքի մէջ։ Մայրը ուսանած էր Զուիցերիոյ մէջ եւ ֆրանսերէնի ուսուցչուհի էր, իսկ հայրը՝ ծնունդով Նոր Ջուղայէն, գրող էր ու կեանքի վերջին 20 տարիներուն ծառայածր է որպէս Իրանի «Սեփահ պանք»ի տնօրէն։ Ծնողները տիրապետած են հայերէնին, պարսկերէնին եւ ֆրանսերէնին։ Հայրը նաեւ Ֆերտոսիի բանաստեղծութիւններուն հայերէն թարգմանութիւններուն հեղինակ է, որոնք հրատարակուած են իր «Արիզարտի Պոեզիայի հաւաքածոյ» գիրքին մէջ ։
Մայիս 1947-ին Ալենուշ կ'աւարտէ ուսումը Թեհրանի համալսարանի գիտութեան բաժանմունքէն եւ նոյն տարուան Սեպտեմբերին աշխատանքի կ՚անցնի նոյն բաժանմունքի բնագիտութեան տարրալուծարանին մէջ։ Տարի մը ետք, ան փորձասենեակի գործառութիւններու վարիչ մարմնի պետ կը նշանակուի։