cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
659 Նեսթոր աստղակերպ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Աստղակերպեր այբենական կարգող Ստորոգութիւն:Աստղակերպեր
Զապէլ Թագուհին
'''Զապէլ Ա. Ռուբէնեան''', Կիլիկիոյի Հայոց թագուհի (1222-1252, Լեւոն Բ.-ի եւ Սիպիլ Լուսինեանի դուստրը, Ռուբինեաններու թագաւորական տոհմին վերջին շառաւիղը։
Կենսագրութիւն
Զապէլին ծննդեան թուականին հետ կապուած քանի մը տարբերակներ կան՝ 1212, 1213, 1215, 25 Յունուար 1216 , 27 Յունուար 1216 եւ 25 Յունուար 1217։ Ծնած է Սիս ։
1222-ին հօրը կամքով գահաժառանգ նշանակուած է, իսկ անոր խնամակալը դարձած Կոստանդին Գունդստապլը, որ կը ստանձնէ երկիրին կառավարումը, մինչեւ Զապէլին մեծնալը։ Կիլիկեան թագաւորութիւնը այդ ընթացքին ապրած է ծանր ռազմաքաղաքական շրջան, սակայն 2 Մայիս 1219-ին Զապէլը կը թագադրեն Կիլիկիոյ հայոց թագուհին:
Կոստանդին Գունդստապլը 1222-ին քաղաքական նկատառումներով մանկահասակ թագուհին կ'ամուսնացնէ Անտիոքի դուքսին որդիին՝ Ֆիլիփին հետ՝ վերջինիս յանձնելով հայկական գահը։ Անոր լատինամետ քաղաքականութեան պատճառով 1225-ին Կոստանդին Ֆիլիփը կը տապալէ եւ մահապատիժի կ'ենթարկէ (Ֆիլիփ հայասէր չէր, արքունիքը լեցուցած էր խաչակիր ասպետներով: ), իսկ 1226-ին Զապէլը կ'ամուսնացնէ իր որդիին՝ տասներեքամեայ Հեթումին հետ, վերջինս հռչակելով Հայոց թագաւոր։ Երբ Զապէլ չափահաս կը դառնայ, ամուսնութիւնը կը հաստատուի, եւ Հեթումն ու Զապէլը կ'ունենան երեք որդի եւ հինգ դուստր, որոնցմէ Լեւոն Գ. հետագային կը դառնայ գահակալ:
Պահպանուած են Զապէլին եւ Հեթում Ա.-ի պատկերներով դրամներ։ Զապէլ թագուհին աչքի ինկած է քաղաքական ու հասարակական մեծ գործունէութեամբ:
Զապէլ թագուհին կը մահանայ վաղ տարիքին` 22 Յունուար 1252-ին, մայրաքաղաք Սիսի մէջ: Անոր մահը կը սգայ ողջ հայոց աշխարհը: Թաղման թափօրը Կոստանդին կաթողիկոսի առաջնորդութեամբ Սիսի արքայական պալատէն կը շարժի դէպի Դրազարկի վանք : Կը թաղուի իր հիմնած այժմ կործանած Դրազարկ վանքին մէջ:
Եղած է օրինակելի հայուհի, նուիրուած է գիրի, գիրքի, արուեստի, մշակոյթի, եւ հանրային շինարարութեան: Ունեցած է հանրային ծառայութեան բարձր գիտակցութիւն, հիմնած է հիւանդանոց եւ վանք: Ունեցած է ութ զաւակ :
Մաննի Փաքիաօ
Քաղաքական ասպարէզ
Փաքիանօ Փիլիպեաններու Ներկայացուցիչներու տունի անդամ ընտրուած է 2010- ին, իսկ 2016-ին՝ ծերակուտական:
Մեհեան (հանդէս)
«Մեհեան», գրական-գեղարուեստական միամսեայ հանդէս։ Լոյս տեսած է 1914 թուականին (7 համար), Կ․ Պոլսոյ մէջ։ Տնօրէն-խմբագրապետ՝ Կոստան Զարեան, խմբագիրներ՝ Գեղամ Բարսեղեան, Յակոբ Քիւֆեճեան (Օշական)։ Արեւմտահայ իրականութեան մէջ 1910-ական թուականներուն ծագած, այսպէս կոչուած, հեթանոսական գրական շարժման (մեհենական հոսանք) ներկայացուցիչներու հրատարակութիւն։ Ձգտած է բարձրացնել գրականութեան դերը Ժողովուրդի բարոյական նկարագրի ձեւաւորման գործին մէջ, նպաստած հայ ժողովուրդի տարանջատուած հատուածներու հոգեւոր միասնութեան, մերժած է «ռուսահայ», «թրքահայ», «կովկասահայ» հասկացութիւնները գրական ասպարէզին մէջ։ Անդրադարձած է Ռուբէն Զարդարեանի, Գեղամ Տէր Կարապետեանի, Յակոբ Մնձուրիի, Հրանդ Նազարեանցի, Տիրան Չրաքեանի (Ինտրա), Լեւոն Շանթի, Վրթանէս Փափազեանի եւ ուրիշներու ստեղծագործութիւններուն։ Քննադատական յօդուածներով բարձրացուցած է գրական արժէքներու վերագնահատման հարցը։ Աշխատակցած են Դանիէլ Վարուժանը, Վահան Թէքէեանը, Յակոբ Սիրունին, Լեւոն Էսաճանեանը, Ռ․ Շիշմանեանը եւ ուրիշներ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ հայկական պարբերականներ
Մեղու Հայաստանի
«Մեղու Հայաստանի», հայկական քաղաքական, բանասիրական եւ առեւտրային շաբաթաթերթ, որ 1873 թուականէն հրատարակուած է որպէս օրաթերթ։ Լոյս տեսած է 1858-1886 թուականներուն Թիֆլիս քաղաքին մէջ։ Խմբագիրներ՝ Ս․ Մանդինեան, Պ․ Սիմոնեան (1863 թ.-ից)։ Ունեցած է կղերապահպանողական, ուղղութիւն, պայքարած է « Հիւսիսափայլ »-ի եւ Մ․ Նալպանտեանի դէմ, սուր բանավէճերու մէջ մտած « Մշակ »-ի եւ անոր խմբագրին հետ։ Երկրորդ խմբագրի օրօք դարձած է հայ ազգային-պահպանողական հոսանքի գաղափարախօսը, քննադատած ցարիզմի ազգաձուլման քաղաքականութիւնը։ Այդ շրջանին տպագրած է Նալպանտեանի, Ռափայէլ Պատկանեանի, Ղազարոս Աղայեանի, Գաբրիէլ Սունդուկեանի, Մուրացանի, Վիքթոր Հիւկոյի, Շանտոր Փետեֆիի եւ այլոց գործերը։ Պարբերականին աշխատակցած են Ա․ Հայկունին, Ծերենցը եւ այլք  ։
Դրազարկի Վանք
Դրազարկի վանք (նաեւ՝ Աբբա, Abbatiya de Trezarko), մեծ վանական համալիր Կիլիկիոյ հիւսիս արեւելեան կողմը, Սիս քաղաքին մօտակայքը, 36 քմ դէպի արեւմուտք, Կիլիկեան Տաւրոս լեռնաշղթային լանջին, անառիկ ու անմատչելի վայրի մը մէջ ։
Մեղու Հայաստանի
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Վրաստանի պարբերականներ
Դրազարկի Վանք
Անուանումներ
Դրազարկի վանքին անունը հաւանական է, որ ծագած է հայերէն «դուռ» եւ «զարկ» (բախել, թակել) կամ «թուր» եւ «զարկել» բառերէն։ Բացի ատկէ համալիրը ծանօթ է բազմաթիւ այլ անուններով՝ Աբբա, Աբբատիա տը Թրեզարքօ, Աւագ վանք, Եռակամար վնաք, Եռսաեղ վանք, Եռաղեղ-Եռակամար վանք, Երեք Կամարի աբբայութիւն, Փոսի վանք եւ այլն :
Պատմութիւն
Հայ գրչութեան եւ մշակոյթի նշանաւոր կեդրոնն էր։ Հիմնադրման թուականը յայտնի չէ, հաւանաբար գոյութիւն ունեցած է Ժ.դարէն։ Առաջին անգամ վերանորոգուած է ԺԱ.-ԺԲ. դարերուն՝ Թորոս Ա. Ռուբինեան իշխանին օրով՝ Վասպուրականէն հրաւիրուած Գէորգ Մեղրիկ վարդապետին ջանքերով։ Դրազարկը հանդիսացած է Ռուբինեան իշխաններու եւ թագաւորներու դամբարանը, անոր համար ալ դարձած էր անոնց հոգածութեան առարկան:
Մեղու (հանդէս)
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ հայկական պարբերականներ
Շըրլի Թեմփըլ
Շըրլի Թեմփըլ (Shirley Temple, ), ամերիկացի դերասանուհի եւ երգչուհի, որ 7 տարեկանին «Պրայթ Այս» շարժանկարին մէջ աշխարհի ուշադրութիւնը գրաւած է:
1967 թուականին առաջադրած է իր թեկնածութիւնը Միացեալ Նահանգներու Ներկայացուցիչներու տունի համար, սակայն չէ ընտրուած:
3-էն 10 տարեկան, նկարահանուած է 29 ժապաւէններու մէջ․ իսկ 14-էն 21 տարեկան՝ միայն 14 ժապաւէններու մէջ: Թեմփըլ 1950 թուականին, 22 տարեկանին, հեռացած է ժապաւէններու աշխարհէն :
Ան 1974-ին Կանայի եւ 1989-ին (այդ օրերուն) Չեխոսլովաքիոյ մէջ Միացեալ Նահանգներու դեսպան նշանակուած է:
Խաղացած է թիւով 50-էն աւելի ժապաւէններու մէջ։
Աղաթոնիսի
Աղաթոնիսի (յուն․՝ Αγαθονήσι), Էգէականի կղզի, Տոտեքանիսա, Յունաստան։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Աղաթոնիսի Տոտեքանիսայի հիւսիսային կղզին է, շատ մօտիկ Սամոսին եւ թրքական ափերուն։ Տարածութիւնն է 13,4 քլ․² եւ բնակչութեան թիւը՝ 185։ Կղզին ունի երիզաձեւ ծովափներ, որոնք ապահով ծովախորշեր են շրջանէն անցնող նաւերուն համար։ Շրջապատուած է փոքր ժայռակղզիակներէ, ինչպէս օրինակ Փիթա, Սթրոկիլի, Փրասօ, Ներոնիսի, Ղլարոս (կամ Քացաղանի) եւ Քունելոնիսի։
Բնակիչները կը զբաղին ձկնորսութեամբ, երկրագործութեամբ եւ անասնապահութեամբ։ Վերջին տասնամեակին կը զարգանայ նաեւ զբօսաշրջիկութիւնը։
Աղաթոնիսի ունի երեք բնակավայրեր․-
Պատմական տեղեկութիւններ
Հնադարին, կղզին կը կոչուէր Փսեթուսա, Թրաղէա (այդպէս կ՛ անուանէ Թուքիտիտիս), իսկ Ստրաբոն եւ Ստեփան Բիւզանդացին շրջական ժայռակղզիակներուն հետ կ՛ անուանեն՝ Թրաղեէ, իսկ Պլութարհոս (Փլութարհոս)՝ Թրաղիա։
Կղզին յաջորդաբար կը հաստատուին Քարես, Դորեացիներ եւ Յոնիացիներ։ Ք․Ա․ 494-ին տեղի կ՛ ունենայ Լատի նաւամարտը պարսիկներուն եւ յոնիացիներուն միջեւ։
Կղզին, հետեւելով Տոտեքանիսայի մնացեալ կղզիներուն ճակատագրին, 1912-ին կ՛ անցնի իտալական գերիշխանութեան տակ, իսկ 1943-ին՝ գերմանացիներուն։ 7 Մարտ 1948-ին վերջնականապէս Յունաստանին կը միանայ։
Բնապահպանում
Աղաթոնիսի յայտարարուած է NATURA 2000 Բնապահպանման շրջան (ապաստան վտանգուած թռչուններու համար)․ բազէ (Falco eleonorae տեսակ), Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος), եւայլն։
Միութիւն
Միութիւն, Վրաստանի հայ համայնքի ՀԿ պաշտօնաթերթ։
Պատմութիւն
Նրա առաջին համարը լոյս տեսած է 28 Մայիս 2010-ին։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Վրաստանի պարբերականներ
Փսերիմոս
Փսերիմոս կը կոչուի նաեւ Քափարի (յուն․՝ Ψέριμος կամ Κάπαρη), Էգէականի կղզի, Տոտեքանիսա, Յունաստան։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Կղզին կը պատկանի Քալիմնոսի քաղաքապետութեան։ Աղաթոնիսի Թրքական ափերուն մօտիկ կղզի։ Տարածութիւնն է 14,6 քլ․² եւ բնակչութեան թիւը՝ 80։  Կը գտնուի Քոս կղզիին հիւսիսը եւ Քալիմնոսի հարաւ-արեւելքը։  Բարձրագոյն կէտն է 268 մեթր։
Կղզիին հիւսիսային ծայրամասը Աքրա Վասիլիքի կը կոչուի, իսկ հարաւային ծայրամասը՝ Աքրա Ռուսա։ Այս երկու ծայրամասերուն միջեւ կը գոյանայ Փսերիմոս խորշը, որուն փորոտիքին կը գտնուի համանուն գիւղը։  Փսերիմոս ծովախորշէն 2 քլ․ դէպի հիւսիս կը գտնուի կղզիին հիւսիս-արեւմտեան ծայրամասը՝ Աքրա Քորաքի (կամ Քորաքի) հրուանդան, որուն հարաւ-արեւմուտքը կը գտնուի Փլաթի ժայռակղզիակը։
Բնակիչները կը զբաղին գլխաւորաբար ձկնորսութեամբ եւ անասնապահութեամբ։ Վերջին տասնամեակին կը զարգանայ նաեւ զբօսաշրջիկութիւնը։
Պատմական տեղեկութիւններ
Փլինիոս Մեծ (23 - 79), հռոմէացի գրագէտ, բնագէտ եւ փիլիսոփայ կղզին իր «Naturalis Historia V 36,134» գիրքին մէջ կղզին Փսերեմա կ՛ անուանէ (Pserema)։
1888-ին արձանագրագէտ, գրագէտ եւ թարգմանիչ Ուիլիամ Ռոճէր Փաթոն (1857-1921) Փսիրիմոս Ψήριμος անունը նշմարած է գիւղին եկեղեցւոյ արձանագրութեան (Գ․ դար)՝ «․․անձնիք Փսերիմոսի մէջ․․․» (εν κάποις εν Ψηρίμω... )։ Արձանագրութեան մէջ նշուած են Քոս կղզիին մեծաւորներու անուններ, ինչ որ կը վկայէ թէ կղզին Քոսի ենթակայ եղած է։
Կղզին, հետեւելով Տոտեքանիսայի մնացեալ կղզիներուն ճակատագրին, 1912-ին կ՛ անցնի իտալական գերիշխանութեան տակ, իսկ 1943-ին՝ գերմանացիներուն։ 7 Մարտ 1948-ին վերջնականապէս Յունաստանին կը միանայ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Տոտեքանիսայի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Միմոս (հանդէս)
«Միմոս», եռօրեայ երգիծական հանդէս։ Լոյս տեսած է 1875-1877 թուականներուն, Կ․ Պոլսոյ մէջ, հայերէն եւ հայատառ թրքերէն։ Արտօնատէր՝ Ա․ Սագայեան, խմբագիրներ՝ Հ․ Հաճեան, Ն․ Պեգիրճեան։ Տպագրած է երգիծական յօդուածներ ու բանաստեղծութիւններ, ծաղրած քաղքէնիութիւնը, օտարամոլութիւնը, հայ ընտանիքներուն մէջ տեղ գտած անընդունելի բարքերը։ Ծանօթացուցած է ազգային հաստատութիւններու գործունէութեան, տպագրած է լուրեր պոլսահայ կեանքէն, տեղեկութիւններ՝ միջազգային իրադարձութիւններու մասին ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ հայկական պարբերականներ
Նեսթոր
Նեսթոր, (հին յունարէն՝ Νέστωρ, այսինքն կու գամ, կը վերադառնամ - անկէ յառաջ եկած է «նոսթոս» (νόστος) բառը, որ կը նշանակէ ան, որ հեռուէին կու գայ, ճամբորդողը), հին Յունաստանի առասպելական հերոս եւ Փիլոսին (հարաւ-արեւմտեան Պելոպոնես) թագաւորը։
Առասպելը
Նեսթոր Նիլէասին եւ Հլորիտային զաւակն էր։ Հոմերոս զայն կը ներկայացնէ որպէս իմաստուն եւ խոհեմ ծերունի, որուն խորհուրդները յարգելի էին բոլոր Ահէյիներէն։ Մասնակցած էր Արկոնաւթեան արշաւանքին, Տրոյան պատերազմին եւ շատ ուրիշ արշաւանքներու։
Մեր ժամանակներուն
Մեր ժամանակներուն Նեսթոր անունը պարգեւի տիտղոս է որ կը տրուի գիտական շրջանակներուն մէջ ամենատարեցին։
Աստղակերպ 659
1908-ին «Տրոյան Խումբին» (Տիաս) մէջ յայտնաբերուած աստղակերպին կը տրուի 659 Նեսթոր անունը (659 Nestor) ի պատիւ դիւցազն թագաւորին։
Տե՛ս նաեւ
Մենելաոս
Աղամեմնոնաս
Մենելայոն
Միկինեան քաղաքակրթութիւն
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հին յունական դիցաբանութիւն Ստորոգութիւն:Առասպելական անձեր Ստորոգութիւն:Հին յոյն առասպելական թագաւորներ Ստորոգութիւն:Թագուհիներ ըստ երկիրի
Էմոս
Էմոս կամ Պալքան լեռներ (հին յուն․՝ Էմոս թերակղզի), լեռնաշղթայ․ կը գտնուի Պալքանեան թերակղզիին արեւելեան կողմը, հիւսիս-արեւելեան Յունաստան։ Իր անունով կոչուած է Պալքանեան թերակղզիին․ թուրքերը լեռները «պալքան» անուանած են, որ հին տարիներուն կը կոչուէր Էմոս թերակղզի։
Անունը
Ըստ աւանդութեան լեռնաշղթային անունը յառաջ եկած է Թիֆոն տիտանէն։ Ան Զեւսէն եւ կամ Էմոսէն (Թրակիոյ առասպելական թագաւոր) վիրաւորուեցաւ երբ վերջինը անոր դէմ կայծակ արձակեց։
Իոանիս Քափոտիսթրիաս
Իոանիս Քափոտիսթրիաս (յուն․՝ Ιωάννης Καποδίστριας, ռուս․՝граф Иоанн Каподистрия, իտալ․՝ Conte Giovanni Capodistria 10/11 Փետրուար 1776, Քերքիրա - 9 Հոկտեմբեր, 1831 Նաֆփլիօ) յունազգի դիւանագէտ, բժիշկ եւ կոմս։ Եղած է Ռուսական կայսրութեան արտաքին գործոց նախարար (1816-1822), եւ հետագային նորաստեղծ Յունաստանի պետութեան կառավարիչ (1827-1831)։
Էմոս
Աշխարհագրութիւն
Լեռնազանգուածը Պուլկարիոյ մէջ երեք մասերու կը զատորոշուի․-
Իոանիս Քափոտիսթրիաս
Առաջին տարիներ
Իոանիս Քափոտիսթրիաս ծնած է 11 Փետրուար 1776-ին Քերքիրա։ Կը սեռէր ազնուական ընտանիքէ։ Հայրը Անտոնիոս Մարիա Քափոտիսթրիաս (Antonio Maria di Capo d' Istria, 1741-1819 ) Քերքիրայի յոյն քաղաքագէտ էր, անդամ Աւագ Խորհուրդին, Իստրիա Հրուանդանի կոմս, խնամակալ եւ դեսպան Պոլսոյ եւ Ռուսիոյ մէջ։ Քափոտիսթրիաս կ՛ուսանի Ղարիցայի Սուրբ Յուստինի վանքին մէջ ուր կը սորվի լատիներէն, իտալերէն եւ ֆրանսերէն։ 1797-ին կ՛աւարտէ ուսումը Փատուայի Համալսարանին մէջ եւ որպէս վկայեալ բժիշկ Քերքիրա կը վերադառնայ, ուր անվճար կը ծառայէ աղքատ համաքաղաքացիներուն։ 12 Ապրիլ 1799-ին Քերքիրայի հիւանդանոցին տնօրէն կը նշանակուի։ 1802-ին դերակատարութիւն կ՛ունենայ «Բժիշկներուն Ազգային Միութեան» ստեղծման։
Էմոս
Բուսականութիւն եւ կենդանաբանութիւն
Դարվար, անտառախիտ եւ վայրի կենդանական աշխարհով լեռնաշղթայ մըն է։ Անտառները բաղկացած են կաղնիներէ, հաճարենիներէ եւ եղեւնիներէ։ Կը պատսպարէ գայլեր, արջեր, վայրի խոզեր եւ շատ ուրիշ կենդանիներ։
Իոանիս Քափոտիսթրիաս
Եօթը կղզիներու Հանրապետութիւն
1801-ին կը սկսի իր քաղաքական գործիչի ասպարէզը։ Որպէս Օսմանեան Կայսրութեան գործակալ «Եօթը կղզիներու Հանրապետութեան» մէջ (Յոնիական կղզիներ) նոր սահմանադրութիւնը կը գործադրէ։ 1803-ին Յոնիական կղզիներուն մէջ Ռուսիոյ տեղապահ Եորղոս Մոցենիղոս զայն «Պետութեան Քարտուղար» կը նշանակէ։ 1804-ին ռուս ցար Ալեքսանտր Ա․-ին կողմէ կը հրաւիրուի ծառայել որպէս պետական խորհրդատու։ 1806-ին կ՛ընտրուի Ծերակոյտի քարտուղար։
Էմոս
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պուլկարիոյ լեռներ Ստորոգութիւն:Պալքանեան թերակղզիի լեռներ Ստորոգութիւն:Եւրոպայի լեռներ Ստորոգութիւն:Լեռներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Լեռներ
Իոանիս Քափոտիսթրիաս
Դիւանագիտական ասպարէզ
1808-ին ռուս կառավարութիւնը զայն կը պատուէ Սուրբ Աննայի Ասպետ Բ․-ի կարգով։ 1809-ին մաս կը կազմէ ռուսական դիւանագիտական կազմին՝ Վիեննա, Պուքրէշ։ 1811-ին ռուս ցար Ալեքսանտր Ա․ին կողմէ Զուիցերիա կը ղրկուի, որպէս գաղտնի գործակալ․ առաքելութիւնն է զուգորդել կառավարութեան Ֆրանսայի հանդէպ ունեցած բարիացակամ մերձեցման։ Ապա, ցարը զայն կը նշանակէ որպէս Զուիցերիոյ մէջ ռուսիոյ արտակարգ ներկայացուցիչ եւ նախարար։ Այդ պաշտօնէն, Քափոտիսթրիաս կը ստեղծէ զուիցերիական սահմանադրութիւնը եւ կարեւոր դերակատարութիւն կ՛ունենայ «զուիցերիական դաշնակցութեան» ստեղծման։ Յանձն կ՛առնէ եւ կը կառուցէ նոր դաշնակցային քաղաքական դրութիւնը ժողովրդավար սահմանադրութեամբ որ կը միացնէր զուիցերիական գաւառները (canton)։ Իր այս յաջող գործունէութեան համար ռուս ցարը զայն կը պարգեւատրէ Սուրբ Վլատիմիր Բ․ Կարգի Խաչով։
1815-ին կը Իկնատիոս Արքեպիսկոպոսին, Անթիմոս Ղազիսին, Ալեքսանտրոս Սթուրծային եւ ուրիշ անձնաւորութիւններու հետ կը հիմնէ «Երաժշտասէր ընկերութիւն»ը, որուն նպատակն է օգնել  երիտասարդ յոյներ ուսանին։ Վաթերլոյի կռիւէն ետք, երբ դաշնակիցները Փարի զ կը մտնեն, համանուն վեհաժողովին Քափոտիսթրիաս Ռուսիան կը ներկայացնէ։ Այդ վեհաժողովին ընթացքին ան կը յաջողի «Եօթը կղզիներու Հանրապետութիւն»ը ստանայ պետական կառոյցի յատկութիւնները՝ բանակ, ընտրուած կառավարութիւն եւ դրօշակ։
1815-1822 կը դառնայ Ռուսական Կայսրութեան արտաքին գործոց նախարար։ Յունական յեղափոխութեան ծագումին պատճառով (1821) պաշտօնէն կը հրաժարի։
Յունաստանի Կառավարիչ
Քափոտիսթրիաս որպէս Յունաստանի կառավարիչ յղացումը կ՛ունենայ Ալեքսանտրոս Մաւրոքորտաթոս իր 27-10-1821 նամակին մէջ յղուած Տիմիթրիոս Իփսիլանտիսին։ Իփսիլանտիս 1822-ին կը ստորագրէ հրաւէրը ուղղուած Քափոտիսթրիային, նոյնը կ՛ընէ նաեւ Փեթրոպէիս 1824-ին։ Վերջապէս 30 Մարտ 1827-ին, Թրիզինայի Գ․Ազգային Ժողովը Քափոտիսթրիաս Յունաստանի կառավարիչը կ՛ընտրէ։ Անոր ընտրութեան համար, կարեւոր դերակատարութիւն կ՛ունենայ Թէոտորոս Քոլոքոթրոնիս։
Եօթը տարուան համար նորանկախ Յունաստանի առաջին կառավարիչին պաշտօնը կը ստանձնէ 14 Ապրիլ 1827-ին։ Սակայն անոր Յունաստան ժամանումին օրերուն, գրեթէ ամբողջ Պելոպոնեսն ու Կեդրոնական Յունաստանը կրկին օսմանցիներուն լուծին տակ կը գտնուէին, իսկ կը շարունակուէին Նաֆփլիոյի երկու պահակախումբերուն միջեւ (Ֆոթոմարաս եւ Ղրիվաս) տեղական բախումները։
Քափոտիսթրիաս, որպէս կառավարիչ պէտք էր դիմագրաւել թշնամիին բանակները, ծովահէնութիւնը, գոյութիւն չունեցող պաշտօնակարգութիւնը, լուծուած յունական բանակը, տեղական բախումները, ինչպէս նաեւ տնտեսական վատ վիճակը։
Ներքին քաղաքականութիւն
Կառավարիչի պաշտօնը չստանձնած, պայման կը դնէ Սահմանադրութեան եւ Ազգային Ժողովին առկախութիւնը, ըստ «Լուսաւորուած Բացարձակապետութեան» սկզբունքին (πεφωτισμένη δεσποτεία - Enlightened absolutism) որուն խանդավառեալ մըն էր։ Ազգային Ժողովին տեղ, կը ստեղծէ՝
Պետութիւնը կը բաժնէ վարչական շրջաններու։ Կ՛անցընէ դատարաններ ստեղծելու օրէնքը եւ կ՛օրինագրէ քաղաքային կանոնագրութիւնը։ Ժամանակաւոր շրջանի մը համար քաղաքային դատարաններուն համար կ՛որդեգրէ բիւզանդական « Վեցամատեան »ը (Արմենոփուլոսին Վեցամատեանը), իսկ առեւտրական հարցերով զբաղող դատարաններուն համար՝ ֆրանսական առեւտրական օրինագիրքը։
Միութիւն (ամսագիր)
Միութիւն, ազգային, քաղաքական մշակութային ամսաթերթ։ Լոյս տեսած է 1987 թուականէն, Սիտնիի մէջ՝ հայերէն եւ անգլերէն։ ՀԲԸՄ պաշտօնաթերթ։ Խմբագիր՝ Աւետիս Ցափուճեան։
Իոանիս Քափոտիսթրիաս
Սահմաններու պաշտպանութիւն
Նորաստեղծ Յունաստանի սահմաններուն պաշտպանութեան համար, Քափոտիսթրիաս կ՛առնէ հետեւեալ քայլերը․-
Միութիւն (ամսագիր)
Գրականութիւն
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Աւստրալիոյ հայկական պարբերականներ
Իոանիս Քափոտիսթրիաս
Սահմաններու պաշտպանութիւն
1 Յուլիս 1828-ին կը հիմնէ Յունական Զինուորական Ակադեմիան (Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων - Σ.Σ.Ε.)։ Նոյն տարին կը հիմնէ «Դրամ կտրելու Ազգային հիմնարկ»ը (Εθνικό Νομισματοκοπείο) եւ թրքական ղրուշին տեղ «ֆինիքաս» կը հաստատէ որպէս ազգային դրամ։
Գիւղեր-քաղաքներ-կղզիներ
Մեծ ճիգ կը թափէ ազգային հողատարածքները գիւղացիներուն բաժնուին, սակայն դէմը կը գտնէ անոնց սեփականատէրերը՝ եկեղեցի եւ վերակացուներ (kodjabashis - κοτζαμπάσηδες)։
Կը վերածրագրէ եւ կը վերակառուցէ օսմանեան բռնագրաւման տակ եւ յունական ապստամբութեան ընթացքին քանդուած յունական քաղաքները, ինչպէս օրինակ Նաֆփլիօ, Արղոս, Մեսոլոկի եւ Փաթրա։
Կղզիներու բնակիչներուն նաւ գնելու եւ նաւարաններ հիմնելու համար ցած վարկով դրամ կը տրամադրէ։ Հոկտեմբեր 1829-ին Էղինայի մէջ կը հիմնէ առաջին հնաբանական թանգարանը։
Տնտեսութիւն
Բացառիկ կարեւորութիւն կու տայ երկրագործութեան։ Կը հիմնէ Թիրինթայի Երկրագործութեան Դպրոցը։ Կը քաջալերէ գետնախնձորին մշակումը։
Ան կառավարիչի պաշտօնին համար կը մերժէ վճարուիլ եւ ամբողջ հարստութիւնը Յունաստանի պետութեան տրամադրութեան տակ կը դնէ։
Արտաքին քաղաքականութիւն
Կառավարիչի պաշտօնը ստանձնելուն պէս, բացի ներքին կեանքի կազմակերպութեան աշխատանքներէն, զարկ կու տայ արտաքին քաղաքականութեան։ Վախով թէ անգլիացիները Յունաստանը պիտի սահմանափակէին Ապստամբութեան սկզբնական սահմաններուն, Քափոտիսթրիաս կանոնաւոր բանակ կը կազմէ եւ Օսմանեան Կայսրութեան դէմ պատերազմը կը շարունակէ։ Չ՛ենթարկուիր Անգլիոյ ծովակալ Մալքոմի, ինչպէս նաեւ Անգլիոյ դեսպան Տեքինսի ճնշումներուն եւ յունական բանակները Պելոպոնեսէն դուրս չի հաներ։
Անձնական կեանք
Քափոտիսթրիաս չէ ամուսնացած, սակայն յարաբերութիւն ունեցած է իր սերտ գործակից դիւանագէտ Ալեքսանտրոս Սթրուծային քրոջ հետ՝ Ռոքսանտրա Սթուրծային (ռուս կայսրուհի Եղիսաբէթին՝ Ελισάβετ Αλεξέγιεβνα 1779-4/16 Մայիս 1826, Պատուոյ Տիկիններէն)։
Վաղահաս մահը
Քափոտիսթրիասի տարած արտաքին եւ ներքին քաղաքական գործունէութիւնը օսմանցիներուն եւ անգլիացիներուն դժգոհութիւնը կ՛առաջացնէ։ Երկրի վերակազմութեան ունեցած ծրագիրները տեղական պաշտօնակալներուն հետ բախում կ՛առաջացնեն։
27 Սեպտեմբեր 1831-ին Քափոտիսթրիաս կը սպաննուի Գոստանտինոս եւ Եորղոս Մաւրոմիխալիսներուն կողմէն։ Դիակը եղբայրը՝ Աւղուսթինոս, Նաֆփլիոնէն Քերքիրա կը տանի ուր եւ կը թաղուի հօրը գերեզմանին կից։
Պատիւներ
Քերքիրային պետական օդակայանը անուանուած է «Իոանիս Քափոտիսթրիաս օդակայան»։
1911-ին Աթէնքի Ազգային Համալսարանը կը վերակոչուի Աթէնքի Ազգային Քափոտիսթրիաքօ Համալասարան, եւ դարպասէն ներս կը զետեղուի անոր կիսանդրին։
Քափոտիսթրիասին դէմքը կը պատկերացուի եւրոյի 20 սենթի յունական հրատարակութեան, իսկ 1983-2001 տարիներուն դէմքը կը պատկերացուէր 500 տրախմիի թղթադրամին վրայ։
Քափոտիսթրիասին կիսանդրին կը գտնուի նաեւ Սլովենիոյ Քափօ տ՛Իսթրիա քաղաքին (այսօրուան անունն է՝ Քոփեր) կեդրոնական հրապարակին վրայ։
Քերքիրայի մէջ Քափոտիսթրիաս ընտանիքին պատկանող առանձնատունը նուիրուած է պետական իշխանութեան եւ ներկայիս կը գործէ որպէս թանգարան՝ « Քափոտիսթրիաս թանգարան »։ Հոն կը պահուին ընտանիքին ժառանգական իրեղէններն ու Քափոտիսթրիասին անձնական իրերը։
Աթէնքի Պատմաբանական Ազգային Թանգարանին մէջ կը հիւրասիրուին Յունաստանի առաջին կառավարիչին անձնական իրերէն հաւաքածոյ մը, ինչպէս նաեւ անոր գրասեղանը։
24 Փետրուար 2007-ին, Քերքիրայի մէջ Քերքիրայի, էղինայի, Նաֆփլիոնի, Ամոհոսթոսի (Կիպրոս) եւ Քոփեր-Քափոտիսթրա (Սլովենիա) քաղաքապետութիւնները (հոն ուր Քափոտիսթրիաս գործեց եւ ապրեցաւ) կը հիմնեն Քաղաքներու Օղահիւսքը «Իոանիս Քափոտիսթրիաս»։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յոյն քաղաքական գործիչներ Ստորոգութիւն:Յոյն անձնաւորութիւններ Ստորոգութիւն:Քաղաքական գործիչներ Ստորոգութիւն:Դիւանագէտներ Ստորոգութիւն:Դիւանագէտներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:1776-ի ծնունդներ Ստորոգութիւն:9 Հոկտեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:1831-ի մահացածներ Ստորոգութիւն:Քերքիրա ծնածներ
Մեր Ուղին
«Մեր ՈՒղին», քաղաքական, հասարակական, գրական երկօրեայ թերթ։ Լոյս տեսած է 1931-1932-ին, Փարիզի մէջ։ Կը համարուի «Երեւան» (1925—1930-ին, Փարիզ) թերթի շարունակութիւնը։ Ունեցած է խմբագրական կազմ (Գ. Թահմագեան, Զ․ Եսայեան եւ ուրիշներ)։ Անվերապահօրէն կանգնած է Խորհրդային Հայաստանի բարեկամներու դիրքերուն մէջ, սերտ կապ պահպանած հայրենիքի հետ։ Գովազդած է սոցիալիստական յեղափոխութեան, բանուոր դասակարգի պայքարի գաղափարները ֆրանսահայ աշխատաւորութեան շրջանին մէջ, կոչ ըրած ֆրանսացի բանուորներու հետ համատեղ ելոյթներու՝ իրենց իրաւունքներու պաշտպանութեան համար, հակադրուած դաշնակցական մամուլի հակախորհրդային գործունեութեան։ Անդրադարձած է միջազգային քաղաքական իրադարձութիւններուն։ Գրական բաժինը ներկայացուցած է Ա. Իսահակեանի, Վ․ Ալազանի, Գ․ Մահարիի, Վ․ Թոթովենցի, նաեւ համաշխարհային գրականութեան (Մ․ Դորկի, Պ․ Շոու, Ռ․ Ռոլան) նմուշներ։ «Մեր Ուղին» նախորդած է «Դարբնոց» եւ «Արշաւ» թերթերուն (երկուքն ալ՝ 1932-ին)։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Ֆրանսայի պարբերականներ
Պրունէթ
Էլեն Երեմեան (կամ՝ Էլեն Երեմյան, ), յայտնի իբր Պրունէթ, հայ երգիչ եւ երգահան մըն է։ Ան կը ներկայացնէ Հայաստանը 2023 Եւրատեսիլ Երգի Մրցոյթին «Future Lover» երգով ։
Ասպարէզ
Պրունէթը չորս տարեկանէն ի վեր կ՚երգէ, իսկ կը գրէ երգեր տասնհինգ տարեկանէն ի վեր ։
Պրունէթը իր առաջի երգը, «Love the Way You Feel» կը հրապատարկէ տասնութ տարեկանին, Նուաք Հիմնադրամին համագործակցութեամբ, 2019 թուականի Սեպտեմբերին ։ Ան նաեւ մաս կը կազմէ Project 12 խումբին, որոնք Երեւանի մէջ նուագախումբ մըն են եւ հանդէս կու գան տարբեր քլապերու մէջ ։ Պրունէթը նաեւ մաս կը կազմէ «Էն Աղջիկները» (կամ անգլերէնով՝ ThoseGirlz) նուագախումբին, որ ճանչցուած է իրենց «Մենք» երգով (2022): Նոյն տարուան մէջ ան նաեւ հրապարակեց երեք երգեր՝ «Գիշեր», «Smoke Break», եւ «Բաց Կապոյց Աչքերդ», որոնցմէ վերջին երկուքը մեծապէս տարածուեցան ընկացներու վրայ։
2023 թուականի Փետրուաին մէկին, կը յայտարարուի թէ Պրունէթ պիտի ներկայացնէ Հայաստանը 2023 Եւրատեսիլ Երգի Մրցոյթին ։ Երգը, «Future Lover», կը հրապարակուի 15 Մարտին ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:2001 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Հայ երաժիշտներ
1647 Մենելաոս աստղակերպ
1647 Մենելաոս աստղակերպ. Տրոյան աստղախումբին Տիասին բաժնին մեծ աստղակերպ մը, բացարձակ ծաւալով՝ 10,545․ այդպէս ինչպէս որոշուած է Արեգակնային Դրութեան համար։
Տեղեկութիւններ
Աստղակերպը կը յայտնաբերուի 1957-ին, ամերիկացի աստղաբան Սիթ Պարնս Նիքոլսոնին կողմէն, երբ Փալոմար Աստղադիտարանէն կը դիտարկէր։ Ան կու տայ Տրոյան Պատերազմի գլխաւոր դերակատարներէն Սփարթիի թագաւորին անունը՝ Մենելաոս։
Միութիւն (թերթ, Թիֆլիս)
«Միութիւն», գրական-գեղարուեստական, հասարակական շաբաթաթերթ։ Ընդհանուր հայ աշակերտական միութեան օրգան։ Լոյս տեսած է 1917-1919-ին, Թիֆլիսի մէջ։ Խմբագիրներ՝ Գ․ Աբովեան, Ս․ Էլբակեան։ Լուսաբանած է դպրոցական կեանքը Անդրկովկասի մէջ, արծարծած կրթութեան եւ դաստիարակութեան հարցեր։ Մեծ ուշադրութիւն նուիրած է մայրենի լեզուով ծրագրերու ստեղծման ու կատարելագործման, պարբերաբար անդրադարձած է հայոց լեզուի ու գրականութեան, պատմութեան, աշխարհագրութեան եւ այլ առարկաներու ուսուցման խնդիրներուն՝ այդ նպատակով մեթոդական օգնութիւն ցոյց տուած ուսուցիչներուն։ «Միութիւն»-ը տպագրած է լուրեր Անդրկովկասի մշակութային, գրական, հասարակական կեանքէն, գեղարուեստական ստեղծագործութիւններ, բանավիճային յօդուածներ։ Աշխատակցած են Գ․ Քացաղեանը, Ա․ Քանանեանը, Ս. Ամիրխանեանը, Հ․ Շեկոյեանը, Վ. Մաղալեան եւ ուրիշներ։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Վրաստանի պարբերականներ
Գետաձիեր
Գետաձին (Hippopotamus amphibius) մեծամեծ եւ դանդաղ ցամաքային կենդանիներէն մէկն է, քառակուսի մեծ գլուխ մը եւ պզտիկ աչքեր ու ականջներ ունի, զարհուրելի ցռուկ մը, կարճ վիզ եւ վար կախուած պոչ. լայն իրանը՝ կարճ եւ չորսմատեան ոտքերուն վրայ կը հանգչի: Երեք մինչեւ 5 հրծ. թանձր եւ լերկ մորթ մը ունի, որ հրացանի գնդակին կրնայ դիմանալ: Վարի շնային ակռաները ժանիքի պէս դուրս ցցուած են, նոյնպէս 4 հատ կտրելու՝ 2 կողմը 7ական ալ ծամելիք ունի:
Ափրիկէի մեծամեծ գետերը կ'ապրի, բայց Նեղոս գետին մէջ՝ ուստի առեալ նաեւ Նեղոսի ձի ալ ըսուած է, այլեւս չի գտնուիր:
Գլխաւորրաբար ջրային տունկերով կը սնանի: Գիշերը մօտակայ տնկարկութիւնները կ'այցելէ եւ մեծ վնաս կը հասցընէ:
Իր Համեղ միսին, ճարպին եւ ր հաստ մորթին համար՝ որմէ մտրակ կը շինուի, նոյնպէս փղոսկրանման ժանիքներուն համար, շատ կ'որսացուի:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Անասուններ
Կեդրոնական Պալքան Ազգային Պուրակ
Կեդրոնական Պալքան Ազգային Պուրակ․ Կ՛երկարի Պուլկարիոյ կեդրոնը։ Կը պատէ Էմոս լեռներուն կեդրոնական եւ բարձրադիր շրջանները։ Պուրակը 2017-ին արձանագրուած է որպէս Եունեսքոյի Համաշխարհային Ժառանգութեան Յուշարձան։
Կեդրոնական Պալքան Ազգային Պուրակը տարածութեամբ Պուլկարիոյ երրորդն է՝ 85քլ․ (արեւելքէն՝ արեւմուտք),իսկ անոր լայնութիւնը վեր ի վարոյ 10քլ․ է։ Տարածութիւնն է 716․69քլ²։
Տեղեկութիւններ
Կեդրոնական Պալքան Ազգային Պուրակը հիմնադրուած է 1991-ին, որպէսզի պահպանուին հարուստ բազմաբուսականութիւնն ու կենդանիները։ Բնութեան պահպանութեան միջազգային միութիւնը (International Union for Conservation of Nature - IUCN) զայն 2-րդ Դասակարգին դասած է։ Պուլկարիոյ տարածքին գտնուող բնապահպանման շրջաններէն Կեդրոնական Պալքան Ազգային Պուրակը եւ ուրիշ 4, ներառնուած են Եունեսքոյի հովանաւորութեան տակ գտնուող Կենսոլորտի Պահեստի Աշխարհի Օղահիւսքին (World Network of Biosphere Reserves - WNBR)։
Բուսականութիւն
Դարաւոր անտառներ կը ծածկեն Կեդրոնական Պալքան Ազգային Պուրակը․ փեկոնի, եղեւինի, կոնի, նշդարիի եւ ոսկեգոյն կաղնիի անտառներ։ Պուրակը 130-է աւելի բարձր բոյսերու եւ կենդանիներու ապաստանարանն է։
Բուսականութիւն եւ Կենդանական աշխարհ
Կեդրոնական Պալքան Ազգային Պուրակը կը պատսպարէ Պուլկարիոյ 50% բուսականութիւնը։ Այդ բուսական հարստութիւնը կը ներառնէ 166 դեղային տեսակներ, որոնցմէ 12 օրէնքով պաշտպանուած են։
Էմոս լեռնազանգուածին կեդրոնական մասը «տուն»ն է Պուլկարիոյ ամբողջ անողնայար կազմուածներուն 70%-ին եւ ողնաւոր կենդանիներու 62%-ին։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պուլկարիոյ ազգային պուրակներ Ստորոգութիւն:Պուլկարիոյ պուրակներ Ստորոգութիւն:Պալքանեան թերակղզիի պուրակներ Ստորոգութիւն:Պուրակներ այբենական կարգով Ստորոգութիւն:Պուրակներ
Ռոտոփի (թագուհի)
Ռոտոփի (հին յուն․՝ Ῥοδόπη, յուն․՝ Ροδόπη)․ ըստ յունական դիցաբանութեան Թրակիոյ թագուհին էր եւ Էմոսին քոյրն ու կինը։
Դիցաբանութիւն
Էմոս եւ Ռոտոփի զոյգը յոխորտանքը ունեցած է բաղդատուելու Զեւսին եւ Իրային հետ եւ պատճառած է անոնց զայրոյթը։ Աստուածները զանոնք լեռներու կը փոխակերպեն, որոնք իրենց անունը կը կրեն․ Էմոս լեռնաշղթայ եւ Ռոտոփի լեռնաշղթայ։
166 Ռոտոփի
1876-ին յայտնաբերուած աստղակերպի մը կը տրուի Ռոտոփի թագուհիին անունը՝ 166 Ռոտոփի աստղակերպ։
Տե՛ս նաեւ
Էմոս լեռնաշղթայ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական դիցաբանութեան թագաւորներ Ստորոգութիւն:Յունական դիցաբանութեան հերոսներ Ստորոգութիւն:Յունական դիցաբանութիւն Ստորոգութիւն:Դիցաբանութիւն
Էմոս (թագաւոր)
Դիցաբանութիւն
Էմոսին կինը եղած է իր քոյրը՝ Ռոտոփի։ Զոյգը յոխորտանքը ունեցած է բաղդատուելու Զեւսին եւ Իրային հետ եւ պատճառած է անոնց զայրոյթը։ Աստուածները զանոնք լեռներու կը փոխակերպեն, որոնք իրենց անունը կը կրեն․ Էմոս լեռնաշղթայ եւ Ռոտոփի լեռնաշղթայ։
Ըստ Իրոտոթոսին, Էմոս լեռնաշղթային վրայ կար Տիոնիսոսի բագինը։ Էմոսին կը նշեն իրենց գրական գործերուն մէջ Ճոն Միլթոն John Milton եւ Ալեքսանտըր Փոփ Alexander Pope։
Ուրիշ գործածութիւններ
«Էմոս թերակղզի» անունով ծանօթ է բարձրութիւն մը՝ 10․000մ․, Իօ (յուն․՝ Ιώ, անգլ․՝ Io) արբանեակին վրայ․ Լուսնթագի արբանեակներէն մեծութեամբ երրորդը։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական դիցաբանութեան թագաւորներ Ստորոգութիւն:Յունական դիցաբանութեան հերոսներ Ստորոգութիւն:Յունական դիցաբանութիւն Ստորոգութիւն:Դիցաբանութիւն
166 Ռոտոփի աստղակերպ
166 Ռոտոփի աստղակերպ․ կը պատկանի Աստղակերպերու Գլխաւոր Գօտիին։ Բացարձակ մեծութեամբ աստղակերպ է, այդպէս ինչպէս հաստատուած է Արեգակնային Դրութեան համար։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Աստղակերպը կը յայտնաբերուի 1876-ին Քրիստեան Հենրիխ Ֆրիտրիխ Փիթըրս Christian Heinrich Friedrich Peters աստղաբանին կողմէ, երբ ան կը դիտէր Ա․Մ․Ն․ Նիու Եորք նահանգին Քլինթոն գիւղին Համիլթոն համալսարանի Լիչֆիլտ աստղատիդարանէն։ Ան աստղակերպին կու տայ յունական դիցաբանութենէն Ռոտոփի թագուհիին անունը, որ կինն էր Էմոս թագաւորին։
166 Ռոտոփի աստղակերպին տրամագիծը 59,9 քլ․ է։ Ռոտոփի ինքնին շուրջ կը դառնայ ամէն 4 ժամ եւ 43՛։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Աստղակերպեր այբենական կարգող Ստորոգութիւն:Աստղակերպեր
Միութիւն (թերթ, Հայֆա)
«Միութիւն», հասարակական, քաղաքական եւ գրական շաբաթաթերթ։ Պաղեստինահայ ընկերակցութեան հրատարակութիւն։ Լոյս տեսած է 1945-1947-ին, Հայֆայի մէջ (Պաղեստին)։ Խմբագիր՝ Հ․ Մարտիրոսեան (1947-ին՝ խմբագրական կոլեգիա)։ Լուսաբանած է Մերձաւոր Արեւելքի (յատկապէս Պաղեստինի) հայ գաղթավայրերու կեանքը։ Ներկայացուցած է ՀՍՍՀ տնտեսութեան, գիտութեան ու մշակոյթի նուաճումները, ծանօթացուցած սովետական միւս հանրապետութիւններու կեանքին։ Մեծ տեղ յատկացուցած է ներգաղթին։ Հանդս եկած է դաշնակցութեան դէմ, անդրադարձած միջազգային դրութեան, Պադեստինի քաղաքական կացութեան։ Տպագրած է նաեւ առողջապահական յօդուածներ, մարզական լուրեր։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Իսրայէլի հայկական պարբերականներ
Տ . Գարեգին քհնյ. Քիրազեան
'''Տ. Գարեգին քհնյ. Քիրազեան''' (աւազանի անունով՝ Նազարէթ Քիրազեան, ծնած է 1923, Հալէպ ), այնթապցի քահանայ։
Կենսագրութիւն
Լոնտոնաբնակ փրօֆ. Սարգիս Չ. Թօփալեանի:
Ծնած է Հալէպ ,1923 –ին: Նախնական կրթութիւնը կը ստանայ Կիլիկեան եւ ապա Այնթապի Կրթասիրաց Վարժարանէն ներս, ուրկէ շրջանաւարտ կը դառնայ 1938-ին:
Նկատի ունենալով որ Աւագ Սարկաւագի զաւակ էր եւ տան մթնոլորտը միշտ կրօնական էր, փոքր տարիքէն անոր մէջ սէր կ'արթննայ եկեղեցւոյ նկատմամբ:
Քահանայական Կրթութիւն
Նախակրթարանը աւարտելէ ետք, ան կը մեկնի Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Դպրեվանք ուսանելու, սակայն երկու տարի վերջ արկածի մը հետեւանքով, կը հիւանդանայ եւ մահուընէ ազատելով, բժիշկներու հրահանգով կը ձգէ Դպրեվանքը: Այս միջոցին եկեղեցւոյ հանդէպ ունեցած սէրը վառ կը մնայ իր մէջ, որուն իբր հետեւանք ինը տարիներ Հալէպի եւ Թրիփօլիի մէջ կ'աշխատի որպէս ուսուցիչ- դպրապետ: Նաեւ, որպէս շրջանաւարտ Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցւոյ Կիրակնօրեայ Դպրոցներէն, երկար տարիներ կը ծառայէ իբրեւ ուսուցիչ եւ դպրապետ:
1949 -ին ժողովուրդը գնահատելով եկեղեցւոյ հանդէպ իր ունեցած սէրը եւ ծառայութիւնները, կը փափաքի որ ան եկեղեցւոյ պաշտօնեայ դառնայ:
3 Յուլիս 1949-ին, Գերշ . Տ . Զարեհ Ս . Եպիսկոպոսի ձեռամբ քահանայ կը ձեռնադրուի Սրբ. Քառասնից Մանկանց Մայր եկեղեցւոյ մէջ, կոչուելով Տէր Գարեգին: Ան ճիգ կը թափէ Հայ Եկեղեցւոյ զաւակներուն հոգեւոր արթնութեան համար:
238 Հիփաթիա աստղակերպ
238 Հիփաթիա աստղակերպ. մութ գոյնով մեծ աստղակերպ մը, կը պատկանի Աստղակերպերու Գլխաւոր Գօտիին։ Բացարձակ մեծութեամբ աստղակերպ է, այդպէս ինչպէս հաստատուած է Արեգակնային Դրութեան համար։
Տեղեկութիւններ
Աստղակերպը կը յայտնաբերուի 1884-ին, գերմանառուս աստղաբան Վիքթոր Քնորէյին կողմէն, երբ Պերլինի Աստղադիտարանէն կը դիտարկէր։ Ան կու տայ Աղեքսանտրիա ծնած ու մեծցած յոյն թուանաբան Հիփաթիային անունը։
Աստղակերպին միջին տրամագիծը մօտաւորապէս 149 քլ․ է, իսկ ալպետոն (albedo)՝ 0,042։ Հիփասթիա աստղակերպը ինքնիրվրայ կը թաւալի ամէն 8 ժամ եւ 52 վայրկեան։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Աստղակերպեր այբենական կարգող Ստորոգութիւն:Աստղակերպեր
Սարիա (Տոտեքանիսա)
Սարիա (յուն․՝ Σαρία ), Էգէականի կղզի, Տոտեքանիսա,  Յունաստան։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Կը գտնուի Քարփաթոսին հիւսիսը։ Սարիա նեղուցը՝ 100 մեթր լայնութեամբ եւ 2,5 մեթր խորութեամբ, երկու կղզիները իրարմէ կը բաժնէ (նեղուցէն նաւերու երթեւեկութիւնը արգիլուած է)։ Տարածութիւնն է 20,4 քլ․² եւ բնակչութեան թիւը՝ 45։  Բարձրագոյն կէտն է 631 մեթր։
Սարիա մաս կը կազմէ Քարփաթոս քաղաքապետութեան Օլիմպոս համայնքին։ Բնակիչները կը բնակին կղզիին հիւսիսային մասը գտնուող Արղոս բնակավայրը։
Բնապահպանում
Սարիա կղզին, յայտարարուած է Եւրոպական Բնապահպանման «NATURA 2000 Գօտի». Եւրոպայի տարածքին կարեւոր շրջան թռչուններու պահպանման համար։ Կղզին կը հիւրասիրէ հազուագիւտ թռչուններու լուրջ թիւ մը, ինչպէս օրինակ՝ ճուռականման արծիւ (Aquila fasciata), երկարաւիզ հաւկուլ (Buteo rufinus) եւ բազէ (Falco eleonorae տեսակ)։  Նաեւ
Պատմական տեղեկութիւններ
Սարիա բնակուած է Նոր Քարէ դարու ժամանակէն։ Կղզիին արեւմտեան լանջին գտնուած հետքերը այդ կը փաստեն։  Ք․Ա․ 5-րդ դարուն  Աթէնքի Դաշինքին մաս կազմած է։  Փալաթիա շրջանը կը հանդիպինք հին քրիստոէական եւ միջնադարեան կառուցումներու, ինչպէս օրինակ Ժ․ դարու միջնադարեան բնակավայրը, կամարաձեւ շէնքերով։  Կ՛ ենթադրուի արաբական բնակավայր եղած ըլլայ եւ կամ Սարազեն (Սարաքինի) ծովահէններու խարիսխ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Տոտեքանիսայի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Քալաւրոս, Քալիմնոս
Քալաւրոս (յուն․՝Καλαβρός), հարաւային Էգէականի անբնակ կղզիակ, Տոտեքանիսա։ Կը գտնուի Քալիմնոսի արեւմուտքը, Էմպորիոսի ծոցին մէջ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիակներ Ստորոգութիւն:Կղզիակներ
Լորտ Հաու Կղզի
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Լորտ Հաու Կղզին վարչականօրէն կը պատկանի Աւտրալիոյ հասարակապետութեան ամենահին գաղթօճախ-նահանգին՝ Նիու Սաութ Ուէյլս նահանգապետութեան։
Տարածութիւնն է 14,6քլ² եւ մնայուն բնակչութեան թիւը 347 է։
Բնապահպանման շրջան
Լորտ Հաու Կղզին մաս կը կազմէ «Աւստրալիոյ Աշխարհագրական Կենսատեղակագրական Ժամանակամիջոց» (Interim Biogeographic Regionalisation for Australia - IBRA) շրջանի «Խաղաղականի Ենթարեւադարձ Կղզիներ» եւ PSI01 ենթաշրջան է 19.022 քլ² տարածքով։
Եունեսքոյի Համաշխարհային Ժառանգութեան Յուշարձան
1982-ին Լորտ Հաու Կղզեխումբը, որ կը ներփակէ Պոլ Բուրգը յայտարարուած է Եունեսքոյի Համաշխարհային Ժառանգութեան Յուշարձան։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Աւստրալիոյ կղզիներ Ստորոգութիւն:Խաղական Ովկիանոսի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ ըստ երկիրի Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Պոլին Բուրգը
Պոլին Բուրգը (անգլ․՝ Ball's Pyramid)․ դուրս ցցուած դարվար անբնակ ժայռակզի․ Լորտ Հաու Կղզի, Աւստրալիա, Խաղաղական Ովկիանոս։ Կը գտնուի Լորտ Հաու Կղզիէն 20քլ․ դէպի հարաւ-արեւելք։ 6․4 միլիոն տարի առաջ կազմուած վահանաձեւ հրաբուխի եւ խառնարանի կերուած խիցն է։
Տեղեկութիւններ
Պոլ Բուրգը կազմուած է 6․4 միլիոն տարի առաջ։ Վահանաձեւ հրաբուխի եւ խառնարանի կերուած խիցն մըն է։ Մաս կը կազմէ Լորտ Հաու Կղզիին Ծովային Պուրակին։ Պոլ Բուրգը կ՛երկարի 300 մեթրի վրայ, բարձրութիւնը 572մ․ է եւ լայնքը՝ 1,100մ․։ Աշխարհի բարձրագոյն հրաբխային ժայռաշերտն է։
Անուանում
Մեծն Բրիտանիոյ Ծովուժին սպայ Հենրի Լիճպըրտ Պոլին (1756 - 1818) անունը առած է։ Ան 1788-ին կը տեղեկագրէ ժայռին յայտնաբերումը։ Նոյն ժամբորդութեան ընթացքին ան տեղեկագրած է նաեւ Լորտ Հաու Կղզիին յայտնաբերումը։
Եունեսքոյի Համաշխարհային Ժառանգութեան Յուշարձան
1982-ին Լորտ Հաու Կղզեխումբը եւ Պոլին Բուրգը յայտարարուած են Եունեսքոյի Համաշխարհային Ժառանգութեան Յուշարձան։
Ֆալաքրօ
Ֆալաքրօ լեռ (յուն․՝ Φαλακρό, կը թարգմանուի որպէս «ճաղատ լեռ»)․ Տրամա շրջանային միաւոր, Մակեդոնիա (հիւսիսային Յունաստան), Յունաստան։ Բարձրագոյն գագաթը 2232 մ․ է։ Լերան վրան կը գործէ լեռնադահուկային հանգիստավայրի կեդրոն մը։
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Ֆալաքրօ լեռնազանգուածը արեւելեան Մակեդոնիոյ եւ Թրակիոյ բարձրագոյն լեռն է, Փրոֆիթիս Իլիաս գագաթով (2232մ․)։ Արեւմուտքէն կապուած է Օրվիլոս լերան հետ, իսկ արեւելքէն կը հանգի Նեսթոս գետին հովիտը որ զայն կը բաժնէ կեդրոնական Ռոտոփիէն։
Լեռնազանգուածը կը բաղկանայ 3 գլխաւոր ուռերէ։
Բնապահպանում
Ֆալաքրօ լերան գագաթները, որոնց տարածութիւնը 99,57 քլ² է, պահպանուած կենսավայրեր են ՆԱԹՈՒՐԱ 2000 համաեւրոպական օղահիւսքէն (բնութեան պահպանման յատուկ եւրոպական ծրագիրներ)։
Բուսականութիւն
Լեռնազանգուածին բուսականութիւնը կ՛ընդգրկէ բազմաթիւ բոյսերու տեսակներ որոնց թիւը Յունաստանի տարածքին սակաւաթիւ է։ Ինչպէս օրինակ՝ հաւկթաձեւ «ամելայնհեր», զուարթ թրաշուշան, այծիտ, արջախաղող, Ռոտոփիի (հապերլէա), թուխ «նիկրիթելա», վալերիանա, լերան թէյ, այռուած խոլորձ, եւայլն։
Կենդանական աշխարհ
Գալաքրօ լերան բնապահպանուած կենդանական աշխարհին մէջ կը հանդիպինք ողնայարներու եւ անողնայարներու․ եւրոպական ջրասամոյրին, գայլին, Ալքոն բծայինին, եղջերափողին, ագուռ ջղջիկին, վայրի կատուին, աղուէսնին, վայրի ձիուն, վայրի խոզին, ականջաջղջիկին, «փիփիսթրելի»ին, լեռնամկանին, «փսեւտօհազար»ին, եւայլն։
Տե՛ս նաեւ
Ռոտոփի լեռնաշղթայ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունաստանի լեռներ Ստորոգութիւն:Լեռներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Լեռներ
Լիփսի
Լիփսի (յուն․՝ Λειψοί), 30 կղզիակներու համալիր, Տոտեքանիսա, հարաւ-արեւելեան Էգէական, Յունաստան։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Կղզիին մակերեսը բլրակներէ կազմուած է եւ փոքր հովիտներէ։ Ծովախորշերն են՝ Ֆոնտանա, Մոսհաթօ եւ Թարսանաս։  Ծովափները՝ Լիենտու, Փլաթիս Եալոս, Քացատիա, Թուրքոմնիմա, Հոհլաքուրա։  Ժայռոտ հրուանդաներն են՝ Կաթիս, Մոնոտենտրի եւ Ղլարոքաւոս։
Բնակչութիւնը կը զբաղի երկրագործութեամբ (այգեգործութիւն, գինեգործութիւն, ձիթապտուղի, ձէթի եւ արմտիքներու արտադրութիւն), ձկնորսութեամբ, անասնաբուծութեամբ, առեւտուրով եւ զբօսաշրջիկութեամբ։
Կղզեխումբը
Կղզեխումբը կ՛ ընդգրկէ հետեւեալ կղզիակներն ու ժայռակղզիակները․-
Արեֆուսա, Նիսի Մանոլի, Մեղալօ Ասփրոնիսի, Մաքրի Ասփրոնիսի, Միքրօ Ասփրոնիսի, Փափլոմա, Քուլուրա Α, Քուլուրա Δ, Նոթիօ (հարաւ) Ասփրոնիսի Α, Նոթիօ (հարաւ) Ասփրոնիսի Δ, Մեղալօ Քալափոտի, Միքրօ Քալափոտի, Լիրա, Սթաւրի, Փիլաւի, Փսոմու, Քափարոնիսի, Փիաթօ, Մաքրոնիսի, Ֆրակոս, Սարաքի։
Կարապետ Տաղլեան
Կարապետ Տաղլեան, (11 Յունուար 1882, Այնթապ - ), այնթապցի բնագիտութեան ուսուցիչ, փրոֆէսօր։
Լիփսի
Պատմական տեղեկութիւններ
Առաջին բնակիչները Քարեսները եղած են (Ք․Ա․ 1370), իսկ Ք․Ա․ 1200-ին Դորիացիները կը հաստատուին։ Կղզիին վրայ յայտնաբերուած են Միկինեան շրջանի անօթներ (Ք․Ա․ 1600 - 1100)։  Ք․Ա․ 4-րդ դարու արձանագրութիւն մը, ինչպէս նաեւ Քասթրօ կոչուած բարձրութեան վրայ յայտնաբերուած Աքրոփոլիսի մը աւերակները, կը վկայեն թէ կղզին հաստատւոած են նաեւ Միլիթոսի յոնիացիները։
Կարապետ Տաղլեան
Կենսագրութիւն
Ծնած է Այնթապ, 11 Յունուար 1958-ին։ 1888-1895 տարիներուն կը յաճախէ Ադենական վարժարանը։ Սեպտեմբեր 1896-ին, կը յաճախէ Կեդրոնական Թուրքիոյ գոլէճը, իբր 5-րդ կարգի աշակերտ: Յունիս 1902-ին շրջանը կ'աւարտէ:
Լիփսի
Պատմական տեղեկութիւններ
Կղզին, հետեւելով Տոտեքանիսայի մնացեալ կղզիներուն ճակատագրին, Բիւզանդական իշխանութենէն ետք, կը գտնուի յաջորդաբար օսմանցիներուն գերիշխանութեան տակ։ Կը մասնակցի 1821-ին ծագած Յունական Ապստամբութեան։   1912-ին կ՛ անցնի իտալական գերիշխանութեան տակ, իսկ 1943-ին՝ գերմանացիներուն։ 7 Մարտ 1948-ին վերջնականապէս Յունաստանին կը միանայ։
Կարապետ Տաղլեան
Ուսուցչական ասպարէզ
1902-1906 թուականներուն օգնական կ'ըլլայ Կեդր. Թուրքիոյ գոլէճին մէջ:
1906-1907 տարիներուն կ'ուսանի Պէյրութի Ամերիկեան համալսարանէն ներս: Ապա կը վերադառնայ Կեդր. Թուրքիոյ գոլէճ եւ երկու տարի կը դասաւանդէ:
1909-ին կը գաղթէ Ամերիկա եւ Քոլոմապիա համալսարանէն ներս կը մասնագիտանայ գիտութեան ճիւղին մէջ:
Յունիս 1911-ին, կը ստանայ Մագիստրոս Արուեստից եւ Տոքթոր Փիլիսոփայութեան տիտղոսները, ֆիզիքական քիմիաբանութեան ճիւղին մէջ։
1911-ին Ալֆրէտ համալսարանէն ներս բնագիտութեան ուսուցիչ կը նշանակուի:
1912-ին կը վերադառնայ Այնթապ, ուր փրոֆ. Ալեքսան Պէզճեանի մահուամբ՝ անոր տեղ ուսուցչապետ կը կարգուի: Այնթապէն կը տարագրուի Սեպտեմբեր 1915-ին։
Ան Վալիին արտօնութեամբ կը մնայ Հալէպ, ուր կը դասաւանդէ Մէքթէպի Սուլթանիէ դպրոցին մէջ մինչեւ Բրիտանական գրաւումը Հալէպի: Այդ օրերուն, Բրիտանացիք Հալէպի մէջ կը հիմնեն Հայկազեան Վարժարանը, ուր Կարապետ Տաղլեան կը պաշտօնավարէ որպէս տեսուչ մինչեւ 1920-ի ամառը:
Հոկտեմբեր 1920-ին իր երկու զաւակներուն եւ տիկնոջ հետ կը ժամանէ Նիւ Եորք, ուր Նիւ Լոնտոնի Գընէթիքէթ գոլէճին մէջ կ'ուսուցանէ բնագիտութիւն 1921-էն մինչեւ 1947, ապա 65 տարեկանին կը քաշուի պաշտօնէն: 1947-ին կ'ուսուցանէ Նիւ Լոնտոնի Աղջկանց «Հայ Սքուլ»-էն ներս:
Փրոֆ․ Կ․ Տաղլեան անդամակցած է բազմաթիւ գիտական ընկերութիւններու։
Լիփսի
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Տոտեքանիսայի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Գէորգ Պապօեան
Կենսագրութիւն
Ծնած է 1896-ին, Այնթապ: 1912-ին շրջանաւարտ կը դառնայ Վարդանեան կրթարանէն: 1915-ին կ'աւարտէ Կիլիկեան Ճեմարանը:
1916-ին կը տարագրուի դէպի Սուրիոյ Համա քաղաքը եւ «Սելիմիյէ» գիւղին մէջ հաստատուելով կ'ամուսնանայ Անահիտին հետ եւ կ'ունենայ հինգ զաւակներ:
Այնթապի ինքնապաշտպանութեան կռիւէն ետք, ան կը հաստատուի Հալէպ, ուր ութ տարի Հալէպի Կիլիկեան վարժարանէն ներս իբրեւ ուսուցիչ կը պաշտօնավարէ:
Իր կեանքի վերջին տարիներուն կը հաստատուի Պէյրութ, ուր Եւրոպայէն մեքենաներ բերելով խաւլիի գործով կը զբաղի։
Կը մահանայ 18 մարտ 1919, Պէյրութի մէջ։
Գրական գործունէութիւն
Գէորգ Պապօեան բազմաթիւ գրութիւններ գրած է Սուրիոյ եւ արտասահմանի հայ թերթերուն մէջ։
Ամերիկայի մէջ ան աշխատակցած է «Երիտասարդ Հայաստան»ին։
Ելեկտրական Աղեղ
Ելեկտրական աղեղ, վոլդեան աղեղ, ելեկտրական պարպման տեսակ. ունի մէկ էլեկդրոդտ է (ածուխ է կամ մետաղէ) միւսը ձգուող աղեղատիպ պայծառ թելիկի տեսք։ Կրնայ յառաջանալ որեւէ կազի մէջ։ Ջերմաստիճանը թելիկին կը հասնի քանի մը հազար աստիճանի, պարպման հոսանքը՝ տասնեակ հազար ամբերի։ Ելեկտրական աղէղի թելիկը կաթոդի ու անօթի մօտ կը նեղնայ և անոր մակերևոյթին կ'առաջացնէ վառ բիծեր։ Էլեկտրոններու ռմբակոծումէն անօթը կը տաքնայ մինչև գոլորշիացման ջերմաստիճանը (ածուխ է անօթը՝ մինչև 42000K 1 մթնոլորտային ճնշման պարագային)։
Շապանա Ազմի
Շապանա Ազմի, հնդիկ դերասանուհի, երգչուհի եւ հասարակական գործիչ։ Պոլիվուտի դերասանուհի, որ դերեր ստանձնած է աւելի քան 100 շարժապատկերներու մէջ: «Filmfare Awards»-ի քառակի մրցանակակիր` կին լաւագոյն դերի համար ։։
Շապանա Ազմի անդամ է Հնդկաստանի Ազգային համարկման խորհուրդին եւ 1998-ին ՄԱԿ-ի Բարի կամեցողութեան դեսպան նշանակուած է:
Մենելաոս
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Մենելաոս, եղբօրը՝ Աղամեմնոնասին հետ Միկինեսէն վտառուած ըլլալով, Սփարթի կ՛ապաստանին, Թինտարէոս թագաւորին պալատին մէջ եւ կ՛ամուսնանայ անոր աղջկան՝ գեղեցիկ Հելենին հետ։
Շապանա Ազմի
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Դերասանուհիներ Ստորոգութիւն:Հասարակական գործիչներ
Մենելաոս
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Թինտարէոս իր թագաւորութիւնը Հելենին եւ Մենելաոսին կը ձգէ։ Անոնց ընտանիքին խաղաղութիւնը կը խանգարուի երբ Տրոյի գահաժառանգը՝ Փարիս, Սփարթի կը հասնի։ Մենելաոս ժամանակի մը համար պալատէն կը բացակայի Կրետէ, որպէսզի ներկայ գտնուի իր մեծ հօր՝ Քաթրէոսին յուղարկաւորութեան։
Տրոյան պատերազմին մէջ
Մինչ Մենելաոս Կրետէ կը գտնուէր, կ՛իմանայ թէ Փարիս գեղեցիկ Հելենին Տրոյ փախցուցած է։ Անմիջապէս Սփարթի կը վերադառնայ եւ Յունաստանի մնացեալ թագաւորներէն օգնութիւն կը խնդրէ, առաջին հերթին՝ Նեսթորասէն։
Ինք Մենելաոս կը մասնակցի նաւերով, սակայն իր փափուկ նկարագրին համար յոյներուն ընդհանուր ղեկավարը չ՛ըլլար։ Այդ պատճառով ղեկավարութիւնը ցասկոտ եղբայրը՝ Աղամեմնոնաս, կը ստանցնէ։
Երբ յոյները Տրոյ կը հասնին, Մենելաոս եւ Օտիսէաս (Ոդիսեւս) նախ քաղաք կ՛երթան հարցը խաղաղօրէն լուծելու համար եւ կը պահանջեն գեղեցիկ Հելենը, ինչպէս նաեւ Մենելաոսին պալատին գանձերը որ Փարիս կողոպտած էր։ Սակայն տրոյան համագումարին, Փարիս եւ անոր կողմնակիցները կը մերժեն Մենելաոսին առաջարկը։ Մենելաոս եւ Փարիս կը մենամարտին, Փարիս ծանրօրէն կը վիրաւորուի, իսկ Մենելաոս՝ թեթեւօրէն։ Յաջորդող երկարատեւ պատերազմին ընթացքին, Մենելաոս բաւական ծանօթ տրոյացիներ կը սպաննէ, կը փրկէ Ահիլէասի սերտ բարեկամին՝ Փաթրոքլոսին դիակը տրոյացիներուն ձեռքէն եւ կը մասնակցի անոր յիշատակին կատարուած դամբանական մրցումներուն։ Յոյն զինեալներուն այդ խումբէն էր որ կը մտնեն «Տրոյան ձի»ուն մէջ։
Վերադարձը
Պատերազմի վերջաւորութենէն ետք, վերադարձի ճամբուն Մենելաոս երբ Սունիօ հրուանդանէն (Ատիկէի հարաւային ծայրը) անցնելէ ետք եւ հասնելու ատեն Մալէաս հրուանդանը (Պելոպոնեսի հարաւ-արեւելեան ծայրը) փոթորիկի մը կը հանդիպի որ զայն Կրետէի ժայռոտ քարափի ափերուն կը մոլորէ եւ նաւերուն մեծ մասը կը խորտակուին։ Կրետէէն ետք, Եգիպտոս կը գտնուի, ուր ըստ Օտիսիային, 5 տարի կը մնայ եւ կը հարստանայ։ Սակայն միշտ Սփարթի վերադառնալ կ՛ուզէր։ Վերջապէս աստուածներուն զոհաբերութիւններ ընելով, Մենելաոս Հելենին հետ Սփարթի կը հասնին։ Կեանքին վերջաւորութենէն ետք, Մենելաոս կը փոխադրուի «Ելիսեան դաշտերը» (անդի աշխարհը հին յունական դիցաբանութեան մէջ)։ Ուրիշ մեկնաբանութեամբ մը Մենելաոս եւ Հելենի Խրիմ կ՛երթան (Թաւրիքի Ταυρική, հին յուն․՝ Ταυρίς) Օրեսթիսը (Աղամեմնոնասին եւ Քլիթեմնիսթրային մանչ զաւակը) փնտռելուն համար, սակայն հոն Արթեմիտա աստուածուհիին բագինին վրայ կը զոհուին Իֆիղենիային կողմէն։
Փաւսանիաս, կը նշէ թէ իր ապրած ժամանակաշրջանին (Բ․ դար՝ 110-180), Սփարթիին մէջ դեռ կանգուն էր Մենելաոսին Տունը (դարապասը)։ Տաճար մը կար Մենելաոսին ի պատիւ՝ Մենելայոն, ուր ըստ տեղական աւանդութեան կնոջ հետ հոն թաղուած էին։
1647 Մենելաոս աստղակերպ
1647 Մենելաոս աստղակերպը յայտնաբերուած է 1957-ին ամերիկացի աստղաբան Սիթ Պարնս Նիքոլսոնին կողմէ եւ անունը առաւ Տրոյան Պատերազմի հերոսներէն, Սփարթիին թագաւոր, Մենելաոսին։
Տե՛ս նաեւ
Նեսթոր
Աղամեմնոնաս
Տ. Բաբգէն Վրդ. Ապատեան
'''Տ. Բաբգէն Վրդ. Ապատեան''' (աշխարհական անունով՝ ՅովսէփԴեկտեմբեր, 1918, Հալէպ - ․․․), քահանայ։
Կենսագրութիւն
Ան զաւակն էր այնթապցի Տէր եւ Տիկին Սամուէլ եւ Լութֆիէ Ապատեաններու։ Գաղթականութեան ծնունդ է, Դեկտեմբեր 1918-ին, Հալէպ։ Երկու տարի ծնողքին հետ կը մեկնի Այնթապ, ուրկէ կը վերադառնայ Հալէպ։
Նախնական կրթութիւնը կը ստանայ Հալէպի Այնթապցիներու Կրթասիրաց Վարժարանին մէջ, ուրկէ շրջանաւարտ կը դառնայ 1932-ին յաջողութեամբ։
Ձեռնադրութիւն եւ հոգեւոր Ծառայութիւն
Իր սերունդին ամբողջական նուիրումին պատճառով դասարանը կը կոչուի «Ողջակէզ Դասարան»։
1930-ին կը ձեռնադրուի կուսակրօն քահանայ, այլ հինգ ընկերներու հետ, Տ. Մեսրոպ Պատրիարքի օրհնութեամբ եւ կը վերակոչուի, ի յիշատակ Այնթապցի Տ. Բաբգէն Կաթողիկոսի, Տ. Բաբգէն Աբեղայ։
Վարդապետական աստիճան կը ստանայ 1945-ին, Տ. Կիւրեղ Պատրիարքի ձեռամբ։
Դեկտեմբեր 1939-էն Դեկտեմբեր 1942 կը նշանակուի Ելեւմտից Տեսուչ Ս. Աթոռոյ։
Ռոլանտ Շառոյեան
Ռոլանտ Շառոյեան, Հայաստանի Հանրապետութեան մշակոյթի նախկին նախարար, պատկերասփիւռի եւ ձայնասփիւռի ազգային խորհուրդի անդամ, գրող, հրապարակախօս ։
Տ. Բաբգէն Վրդ. Ապատեան
Ձեռնադրութիւն եւ հոգեւոր Ծառայութիւն
Սեպտեմբեր 1943-էն տեսուչ կը նշանակուի Յոպպէի եւ Ռամլէի Հայոց վանուց մատակարարող անդ վանապատկան կալուածոց եւ տեսուչ Յոպպէի Սուրբ գլխադրի Վարժարանին, մինչեւ Մայիս 1948։
Ռոլանտ Շառոյեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ նախարարներ Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակախօսներ
Տ. Բաբգէն Վրդ. Ապատեան
Ձեռնադրութիւն եւ հոգեւոր Ծառայութիւն
1948-ին Պաղեստինի քաղաքական կացութեան ընդանուր փոփոխութիւնը հիմնական ազդեցութիւն կը ձգէ հայ գաղութի տնտեսական եւ ազգային կեանքին վրայ։
Ան կը վարէ նաեւ Երուսաղէմի Հայոց Պատրիարքարանի ներկայացուցչի պաշտօնը Հրէական կառավարութեան մօտ։