cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ծիծեռնակ
Ե. Տարի, Թիւ 2 (18), Ապրիլ 2005
2. «Տիգրան Չուհաճեան երկիցս կը գնահատուի Գահիրէի մէջ»։
3. «Սկաւառակներու եւ խտասալիկներու ծանօթագրութիւններ Արամ Խաչատրեանի մասին (Շար. 2)»։
4. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ
«Հայկ Սարգիսեանի եգիպտական երգերու չորս մշակումներ լարային քառանուագի համար»։
5. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ
Արուս Հ. Ազատեան, «Անցեալի էջերէն. Կոմիտաս Վարդապետ»։
6. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ԵՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ
«Հայկ Պօյաճեանի երկու ձայնագրութիւններ»։
Ե. Տարի, Թիւ 3 (19), Յուլիս 2005
1. «Հանէնտէ Աստիկի ձեռագիրներէն»։
2. «Սկաւառակներու եւ խտասալիկներու ծանօթագրութիւններ Արամ Խաչատրեանի մասին (Շար. 3)»։
3. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ
«Հայկ Սարգիսեանի եգիպտական երգերու չորս մշակումներ լարային քառանուագի համար»։
Բ.- Էլ-Հելուա տի։
4. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ
Չիթունի, «Կոմիտաս Վարդապետ եւ մեր ժողովրդական երգերը»։
5. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ԵՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ
6. ԳՐԱԽՕՍԱԿԱՆ
Ե. Տարի, Թիւ 4 (20), Հոկտեմբեր 2005
1. «Ցանկ օսմանեան դասական երաժշտութեան բնագաւառին մէջ գործած հայ երաժշտահաններու ստեղծագործութիւններուն (ըստ տպագիր եւ ձեռագիր հայկական աղբիւրներու)»։
2. «Սկաւառակներու եւ խտասալիկներու ծանօթագրութիւններ Արամ Խաչատրեանի մասին (Շար. 4)»։
3. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ
«Հայկ Սարգիսեանի եգիպտական երգերու չորս մշակումներ լարային քառանուագի համար»։
Գ.- Պէնթ Էլ-Շալապէյա։
4. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ
Արտաւազդ Արքեպիսկոպոս, «Կոմիտաս Վարդապետ (Տակաւին թարմ յիշատակներ)»։
5. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ԵՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ
«Ուտի Հրանդ Քէնքիւլեան»։
6. ՀՐԱՊԱՐԱԿԱԽՕՍՈՒԹԻՒՆ
«Երաժշտական տիպար քննախօսական մը Սփիւռքի մէջ»։
7. ՆԱՄԱԿ ԽՄԲԱԳԻՐԻՆ
Զ. Տարի, Թիւ 1 (21), Յունուար 2006
1. «Ցանկ արաբական-արեւելեան երաժշտութեան հրատարակութիւններու մէջ տեղ գտած հայ երաժշտահաններու գործերուն»։
2. «Ցանկ Օտէոն սկաւառակի ընկերութեան հայ երաժիշտներու ձայնագրութիւններուն»։
3. «Սկաւառակներու եւ խտասալիկներու ծանօթագրութիւններ Արամ Խաչատրեանի մասին (Շար. 5)»։
4. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ
«Հայկ Սարգիսեանի եգիպտական երգերու չորս մշակումներ լարային քառանուագի համար»։
Դ.- Էլ-Հեննա։
Հայկ Խօրասանճեան, «Կոմիտաս Վարդապետ. անձնական յուշերէս»։
«Սեդա Դանիէլ կը բացայայտէ անյայտ ստեղծագործութիւններու գեղեցկութիւնները»։
Զ. Տարի, Թիւ 2-3 (22-23), Ապրիլ - Յուլիս 2006
1. «Տիգրան Չուհաճեանի Արիֆին հիյլէսի, Քէօսէ Քէհեա եւ Լէպլէպիճի Հօր Հօր աղա օփերէթները. պատմական ակնարկ»։
2. ՀՐԱՊԱՐԱԿՈՒՄ
«Սմբատ Քէսէճեան` Չուհաճեանի մասին»։
3. «Սկաւառակներու եւ խտասալիկներու ծանօթագրութիւններ Արամ Խաչատրեանի մասին (Շար. 6)»։
4. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ
«Տիգրան Չուհաճեան. Polka de salon, Le zéphire»։
5. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ
«Յասմիկ Պապեան եւ Վարդան Մամիկոնեան. նուագահանդէս եւ խտասալիկ»։
Զ. Տարի, Թիւ 4 (24) - Է. Տարի, Թիւ 1 (25), Հոկտեմբեր 2006 - Յունուար 2007
1. «Տիգրան Չուհաճեանի Արիֆին հիյլէսի, Քէօսէ Քէհեա եւ Լէպլէպիճի Հօր Հօր աղա օփերէթներուն ձեռագիրները»։
2. ՀՐԱՊԱՐԱԿՈՒՄ
«Շարա Տալեան` Լէպլէպիճի Հօր Հօր աղայի մասին»։
3. «Սկաւառակներու եւ խտասալիկներու ծանօթագրութիւններ Արամ Խաչատրեանի մասին (Շար. 7)»։
4. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ
«Հայ երաժշտահաններու երկու մեներգներ Գահիրէի Օփերայի բեմէն»։
Է. Տարի, Թիւ 2 (26), Ապրիլ 2007
1. «Զէմիրէ օփերան. պատմական ակնարկ»։
Կալակեյտո
Կալակեյտո (ֆիններէն՝ kalakeitto), ֆիննական ազգային ուտեստ, ֆիննական աւանդական ապուր։ Սովորական կալակեյտոն կը պատրաստուի սպիտակ, ոսկորները հանուած ձուկով։ Սակայն կայ նաեւ կալակեյտոի տօնական ձևը որ կը կոչուի է լոխիկեյտո։ Այն իր մէջ կը պարունակէ սալմոն և այն ժամանակ կաթի փոխարէն կ՛օգտագործուի սեր։ Ապուրի պատրաստութիւնը բաւական հեշտ է։ Արգանակի մէջ, մորթով, գլուխով եւ լողակներով խաշած ձուկին կ՛աւելացն են գետնախնձոր եւ ձուկի ֆիլէ և պատրաստութեան ընթացքին կ՛աւելացնեն կաթ և սեր։ Կալակեյտոն աւանդաբար կը պատրաստուի թուջէ կաթսայով և ջեռոցի մէջ։ կ՛գտագործուի միայն պատրաստութենէն 1 օր անց ։ Կալակեյտոն ավանդաբար պատրաստվում է թուջե կաթսայում և ջեռոցում։ Օգտագործել միայն պատրաստելուց 1 օր անց։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ապուրներ
Սոնա Սիմոնեան
Սոնա Սիմոնեան-Զէյթլեան, հայ ուսուցիչ, գրող եւ հանրային գործիչ։
Կենսագրութիւն
Սիմոնեան ծնած է Եգիպտոս, վկայուած Եգիպտոսի տեղական Ամերիկեան համալսարանէն եւ նուիրուած ուսուցչական ասպարէզին։ Ուսուցչական պաշտօն վարած է նախ՝ Գահիրէի, 1962-էն ետք ալ Պէյրութի ազգային վարժարաններուն մէջ:
Ամուսնացած է իր պաշտօնակից եւ «Յուսաբեր» օրաթերթի, յետագային՝ «Ազդակ Շաբաթօրեակ-Դրօշակ»-ի խմբագիր Սարգիս Զէյթլեանի հետ, որ 1985-ին կ՛առեւանգուի Լիբանանի մէջ՝ իր ազգային-քաղաքական ուղեգիծին համար:
Մտաւորական աշխատանքին կողքին, Սոնա Սիմոնեան-Զէյթլեան նուիրուած է հանրային ծառայութեան:
Այժմ ան կը բնակի Լոս Անճելըս, իր չորս զաւակներուն հետ միասին:
Գործունէութիւն
Անոր առաջին ուսումնասիրութիւնը «Հայ կնոջ դերը հայ յեղափոխական շարժման մէջ», «Գէորգ Մելիտինեցի» գրական մրցանակին կ՛արժանանայ՝ 1968-ին: Իսկ 1973-ին լոյս կը տեսնէ իր «Մուսա լերան ժողովրդական հեքիաթները», որ իբրեւ բերանացի պատում, անձամբ հաւաքած է Լիբանանի Այնճար գիւղը բնակող մուսա տաղցիներէն:
80-ական թուականներուն, յաջորդաբար կը հրատարակուին աւանդական մեր պատմութեան հերոսներուն կեանքն ու գործը վիպակի ձեւով ներկայացնող իր չորս հատորները՝ «Արի առանց» ընդհանուր խորագրին տակ:
Գաղութներու պատմութեան հանդէպ իր հետաքրքրութեան արդիւնք է վաղ միջնադարեան եւ արդի Եգիպտոսի պատմութեան մէջ հայութեան ներդրումին համապարփակ ուսումնասիրութիւնը: Այդ աշխատանքին հայերէն (2004) եւ անգլերէն (2006) հատորները դրական անդրադարձ կ՛ունենան Գահիրէի պետական համալսարանի հայագիտական բաժնի աշխատանքին վրայ:
Վերջապէս, հայ կնոջ գործունէութիւնը լիովին արժեւորելու իր մնայուն հետաքրքրութեան արգասիքն է «Հայ կնոջ կեանքի ուղիին հետքերով» ուսումնասիրութիւնը, որ կ՛ընդգրկէ հայ կնոջ ներդրումը մեր ազգային կեանքի տարբեր հանգրուաններուն :
Սոնա Զէյթլեան նաեւ գործած է իբր դաստիարակ իր պատկանած կազմակերպութեան՝ Հայ Օգնութեան Միութեան (ՀՕՄ) մէջ ուր երեք տասնամեակ շարունակ դաստիարակչական աշխատանք կատարած է դասախօսութիւններով եւ աշխատանիստերով։ Իր երեսնամեայ վաստակին համար 28 Յունուար, 1991-ին կը պատուուի յատուկ շքանշանով մը ՀՕՄ-ի Թորոնթոյի մասնաճիւղէն։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Եգիպտոս ծնածներ Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ Ստորոգութիւն:Հայ հանրային գործիչներ Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ
Ծիծեռնակ
Է. Տարի, Թիւ 2 (26), Ապրիլ 2007
2. «Սկաւառակներու եւ խտասալիկներու ծանօթագրութիւններ Արամ Խաչատրեանի մասին (Շար. 8)»։
3. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ
«Հայկական Ալպոմ»։
ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ
Միհրան Ղազէլեան, «Արամ Խաչատրեանի Ջութակի Քոնչերթոն Գահիրէի մէջ պատանի Քարիմ Սամիր Սալէհի կատարմամբ»։
Է. Տարի, Թիւ 3-4 (27-28), Յուլիս-Հոկտեմբեր 2007
1. «Չուհաճեանի Գարուն ռոմանսը` ճամբաներու խաչաձեւումին մէջ. հայ-թրքական վնասուածքն ու ներթափանցումները, եւ երաժշտութեան տեսողական խորհրդանշաններն ու ժամանակաւոր հոսանքը»։
2. «Սկաւառակներու եւ խտասալիկներու ծանօթագրութիւններ Արամ Խաչատրեանի մասին (Վերջ 9)»։
3. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ
Միհրան Ղազէլեան, «Ֆրանսահայ ջութակահարուհի Շուշան Սիրանոսեանի ելոյթը Գահիրէի Օփերայի բեմէն»։
Ը. Տարի, Թիւ 1 (29), Յունուար 2008
1. «Ձգտումը դէպի «աւելի»-ն եւ Տիգրան Չուհաճեանին վերագրուող ստեղծագործութիւնները։
2. ՀՐԱՊԱՐԱԿՈՒՄ
«Սիրվարդ Գարամանուկի նամակը Ինտիանա օփերայի ձեռագիրին մասին»։
3. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ
«Բարսեղ Կանաչեան. Դաշնակի ստեղծագործութիւններ»։
4. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ
«Շահ-Մուրատեան` Կոմիտաս Վարդապետի մասին»։
Արտաքին յղումներ
https://archive.org/details/Dzidzernag20012001
https://archive.org/details/Dzidzernag20022002
https://archive.org/details/Dzidzernag20032003
https://archive.org/details/Dzidzernag20052005
https://archive.org/details/Dzidzernag20062006
https://archive.org/details/Dzidzernag20072007
https://archive.org/details/Dzidzernag20082008
Ստորոգութիւն:Հայ մամուլ
Ապաշա
Ապաշա (აბაშა), քաղաք Վրաստանի Սամեկրելօ եւ Զեմօ-Սուանէթի մարզին մէջ՝ 4941 բնակչութեամբ։ Կը գտնուի 283 ք․մ․ հեռաւորութեամբ, դէպի արեւմուտք՝ Թիֆլիսէն։
Վրաստանի համայնավար կուսակցութեան առաջնորդ Էդուարդ Շեւարդնաձէն 1970 թուականներուն խմբած է բոլոր շրջանային գիւղատնտեսական հաստատութիւնները, կոլխոզները եւս, վարչական ընկերութեան մը ինչ որ օգնած է չքաւոր Ապաշայի շրջանի բարգաւաճման եւ գիւղատնտեսական արտադրութեան աշխատանքներուն կապակցութեամբ։ Այս եղած է առաջին անձնական ձեռնարկութիւնը Սովետական Միութեան Լենինի օրերէն ի վեր։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Վրաստանի քաղաքներ
101 (թիւ)
101 (հարիւր մէկ), բնական թիւ է՝ 100-ի եւ 102-ի միջեւ
Նեփթիս
Նեփթիս, (Νέφθυς, հին եգիպտերէն՝ Նեպերհեթ)՝ եգիպտական դիցաբանութեան աստուած մըն է: Եգիպտացիները Նեփթիսը կը պատկերէին կնոջ մը տեսքով, գլխին վրայ դրուած իր անուան գաղափարագիրը՝ տուն մը, վրան շինարարութեան զամբիւղով: Կը համարուէր եւ կը պատուըուէր որպէս Սեթի կինը: Եգիպտական դիցաբանական գրականութեան մէջ անոր էութիւնը գրեթէ չէ բացայայտուած: Առանձին գրուածքներուն մէջ կը հանդիպի իր քոյր Իսիսի հետ Օսիրիսի տօնախմբութիւններուն եւ հոգեհանգիստներու բոլոր մոգական արարողութիւներուն մէջ: Նէ Իսիսի հետ միասին կ'ողբայ Օսիրիսը, կը մասնակցի անոր մարմինի որոնումներուն, կը պահպանէ անոր մումիան, կանգնած ըլլալով անոր մահիճին գլուխը: Նեփթիսը ուղեկցած է Ռան ստորգետնեայ ջուրերուն մէջ անոր գիշերային լոգանքի ատենը:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Եգիպտական աստուածներ
Իրաւաբանութիւն
Իրաւաբանութիւն, իրաւունքի մասին գիտութիւնը : Իրաւաբանները կը զբաղին իրաւունքի բնոյթի եւ զարգացման համակարգուած պարզաբանմամբ, կը բացայայտեն այն սկզբունքները, որոնց վրայ հիմնուած է կամ պէտք է հիմնուած ըլլայ իրաւունքը` ներառեալ անոր կապը այլ հաստատութիւններու եւ գործելակերպերու, օրինակ` բարոյականութեան հետ, ինչպէս նաեւ կը բացայայտեն անոր ներքին գործելակերպը : «Իրաւունքը» կրնայ ըլլալ գործող եւ բնական (այստեղէն է «բնական իրաւագիտութիւն» կարեւոր աւանդոյթը) կամ նոյնիսկ ներկայացուած որպէս կարգաւորիչ օրէնսգիրք, որ պաշտօնական իրաւական համակարգի բաղկացուցիչ մասը չէ: Կրնայ թուիլ, թէ այս խնդիրներու վերացական բնոյթը կը հեռացնէ իրաւաբանութիւնը իրաւունքի բովանդակութենէն, սակայն սկզբունքները, որոնք իրաւաբանութիւնը կ'ուսումնասիրէ կամ կը նկարագրէ, կը կազմեն (կրնան կազմել) իրաւաբաններու գործելակերպի բաղկացուցիչ մասը կամ կը կիրառեն (կրնան կիրառկել) իրաւական համակարգի շրջանակներուն մէջ: Հետեւաբար, իրաւունքի եւ իրաւագիտութեան կապը կը նմանի քաղաքականութեան եւ քաղաքագիտութեան կապին :
Կամքը Իրաւաբանութեան Տեսանկիւնէն
Կամքը կ'իշխէ այն տեսութեան, ըստ որու անհատական կամքը քաղաքացիական իրաւունքի սկզբնաղբիւրն է: Կամքը անհրաժեշտ տարրն է ցանկացած իրաւաբանական գործարքի, որ ինքնին կամքի դրսեւորում է եւ կը յանգեցնէ իրաւաբանական այնպիսի հետեւանքներու, ինչպիսին ցանկացած են կողմերը եւ միայն այն պատճառով, որ անոնք այդ կամեցեր են: Ուստի անվաւեր կը համարուի այն գործարքը, որ իրականացուած է առնութեամբ, խաբէութեամբ կամ սխալմունքով, քանի որ այդպիսի գործարքը չի հանդիսանար մասնակիցներու իրական, գիտակցուած կամքի դրսեւորում: Քրէական իրաւունքի ոլորտին մէջ կամքը կ'ընդգրկէ գործունէութեան դրդապատճառները, գործիչի նպատակները եւ կատարուած գործողութիւններէն անհրաժեշտաբար կամ պատահաբար բխող հետեւանքներու կանխատեսումը:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Փիլիսոփայութիւն
Քաշուեթի Եկեղեցի
Քաշուեթի եկեղեցի (Սուրբ Գէորգ եկեղեցի, ქაშვეთის წმინდა გიორგის სახელობის ტაძარი), ուղղափառ եկեղեցի Թիֆլիսի կեդրոնին մէջ, ուր կը գտնուի Ռուսթաւելի պողոտային մէջ՝ Վրաստանի խորհրդարանի շէնքին դիմաց։
Քաշուեթի եկեղեցին կառուցուած է 1904-1910 թուականներուն թիֆլիսցի ճարտարապետ Լեոպոլդ Բիլֆելդի նախագծով եւ միջնադարեան Սամթաւիսի տաճառի օրինակով։ Եկեղեցին կառուցուած է 1753 թուականին Ամիլախուարի ընտանիքի պատուերով կառուցուած աղիւսաշէն եկեղեցւոյ տեղին մէջ, ուր արդեն խարխլուած էր։ Եկեղեցւոյ որմնանկարներն կ'առնուին 1974 թուականին Լադօ Գուդիաշուիլիի կողմէն։
Եկեղեցւոյ «Քաշուեթի» անուն կ'առաջանայ վրացերէն կուա («քար») եւ շուա («ծննդաբերել»). Ըստ լեգենդի՝ 6-րդ դարին մէջ թիֆլիսեցի կին մը Դաւիթ Գարեջինսկուն կը մեղադրէ, որ անկէ հղի է։ Դաւիթը կը գուշակէ, որ անոր կեղծիքը կը բացահայտուի, երբ ան քար կը ծննդաբերէ։ Այն բանէն ետք, երբ այդ տեղը ունեցաւ, այդ վայրը ստացաւ «Քաշւեթի» անունը։
Արտաքին Յղումներ
Ստորոգութիւն:Վրաստան
Աւաթար՝ Վերջին Օդի Կախարդը
Աւաթար՝ Վերջին Օդի Կախարդը (անգլերէն՝ Avatar The Last Airbender), ամերիկեան շարժապատկեր մըն է, հեռուստահաղորդումի մը բաժնուած, ստեղծուած է՝ Մայքըլ Տանթէ Տիմարթինոյի («Micheal Dante Dimartino») եւ Պրայան Քոնիեցքոյի («Brian Konietzko») կողմէ, որոնք նաեւ շարժապատկերի արտադրողներէն են, ներառեալ, Ահարոն Էհազը («Aaron Ehasz»): Հեռուստահաղորդումը ունեցած է 3 եթերաշրջան, որոնք ցուցադրուած են Նիգելոդեոնի («Nickelodeon»-ի) վրայ, 2005, Փետրուար 23-էն սկսեալ, մինչեւ Յուլիս 19, 2008: Շարժապատկերը միացուցած է «Անիմէ»-ի եւ ամերիկեան ծաղրանկարներու ոճը, եւ արեւելեան մշակոյթներու միաբանութիւնը։ Այս պատճառով, շարժապատկերը իբրեւ «Անիմէ» նկատելը կամ ոչ, վիճաբանութիւններու խնդիր մը դարձած է։
Աւաթարըը մեծ յաջողութիւն ունեցած է հանդիսատեսներուն մօտ, Եւ արժանացած է քննադատներու դրական արձանագանքին : Պատկերասփիւռի հաղորդումը գովեստ ստացած է իր արուեստին, նուրբ հեգնութեան, մշակութային վերագրութեան, կերպարներուն, եւ շարադրութիւններուն համար։ Էբիզոտի ամէնէն բարձր սակագրումը հասած է մինջեւ 5.6 միլիոն հանդիսատես : Շարժապատկերը արժանացած է «Annie Awards», «The Genesis Awards», «The Primetime Emmy Award», «Peabody Award» եւ այլ մրցանակեր։
Շարժապատկերին հիման վրայ նաեւ ստեղծուեցան՝ ժապաւէն մը, «The last Airbender» վերնագիրով, «M. Night Shyamalan» իբրեւ տեսուչ, կարտեր, Վիտէօ խաղեր, կոմիքսներ, եւ Լէկօ Գոնսդրուգտնորներ։ Շարժապատկերին շարնակութիւն մը «The Legend օf Korra» անունով, ցուցադրուեցաւ 2012-էն մինչեւ 2014:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ամերիկեան շարժապատկերներ
420 (թիւ)
420 (չորս հարիւր քսան) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 419-ի եւ 421-ի միջեւ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:420
1992 թուական
1992 թուական, նահանջ տարի, 20րդ դարու 92րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1992 ծնունդներ
Դեկտեմբեր
05 Դեկտեմբեր Վան ԿարնոյVan Karno հայ բանաստեղծ 12 Դեկտեմբեր Տաուը Պոպ Douwe Bob նետերլանտցի երգիչ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1992 մահեր
Գրական Արձակի Լեզուաոճական Միջոցներ
Գրական արձակի լեզուաոճական միջոցներն են՝ դարձուածքը, լակոնական ոճ կամ լակոնիզմը, թեւաւոր խօսքը (աֆորիզմ) եւ hռետորական խօսքը։
Դարձուածք
Դարձուածքը բառերու կայուն կապակցութիւն է, ուր բառերը իրենց առօրեայ իմաստով չեն ընկալուիր։ Կ՛օգտագործուի խօսքը առաւել պատկերաւոր դարձնելու համար։ Օրինակ՝ «Երկինքէն աստղեր իջեցնել» (ամենակարող ըլլալ), «Եօթերորդ երկինք բարձրանալ» (ցնծութեան մէջ ըլլալ)։ Ժողովրդական բանահիւսութեան ու առօրեայ խօսքին մէջ դարձուածքը մեծ տեղ կը գրաւէ, ինչպէս՝ «Օր ու արեւ չտեսնել», «Ձեռքը երկար է», «Աչքը ճամբուն մնաց», «Սիրտը կոտրուեցաւ» եւ այլն։ Դարձուածքները տեղական բնոյթ ունին, այսինքն այլ լեզուով խօսողը զանոնք չի կրնար հասկնալ, հետեւաբար թարգմանական թիւրիմացութիւն կ՛առաջանայ, եթէ բառացի թարգմանուի։
Լակոնական Ոճ
Լակոնական ոճ կամ լակոնիզմը կարճ, կտրուկ, մտքի սեղմ ու յստակ արտայայտութիւն է։ Ըստ աւանդութեան, այն յատուկ էր Լակոնիայի սպարտացիներուն, որոնք վաղ տարիքէն կը վարժեցուէին խօսիլ կարճ ու դիպուկ։
Լակոնական ոճի յայտնի օրինակ է Հռոմի սենատին Յուլիոս Կեսարի ուղղած զեկուցագիրը՝ «Եկայ, տեսայ, յաղթեցի» («veni, vidi, vici»)։ Գեղարուետական խօսքի մէջ լակոնական ոճը կ՛ենթադրէ առանց աւելորդ բառերու սեղմ ու կուռ միտք։
Թեւաւոր Խօսք
Թեւաւոր խօսքը (աֆորիզմ) սեղմ, լակոնիկ ոճով կազմուած աւարտուն ու խոր խօսքեր, ասոյթներ, իմաստուն միտքեր են, որոնք լայն գործածութիւն ստացած են, կ՛ըսուին յատուկ պարագաներու հետ կապուած եւ կը գործածուին գրական գործերու մէջ։ Թեւաւոր խօսքի աղբիւր են հին աշխարհի պատմութենէն, ժողովրդական բանահիւսութենէն, դիցաբանական առասպելներէն առնուած ասոյթներ։ Անոնց ետին յաճախ կը հասկցուի դէպք մը, այսինքն անոնք յաճախ խտացումներ են յայտնի անձերու, քաղաքական գործիչներու խօսքերէն կամ անոնց մասին գրական գործերէ ու պատմութիւններէ։ Յայտնի է Յուլիոս Կեսարի խօսքը՝ «Եկայ, տեսայ, յաղթեցի», Նափոլիոնի խօսքը՝ «Մեծէն մինչեւ ծիծաղելին քայլ մըն է»։ Յայտնի թեթեւոր խօսքեր են՝ «Աւգեան ախոռներ», «Աքիլլէսեան գարշապար», «Բոլոր ճամբաները Հռոմ կը տանին», «Լուկկուլոսեան խնճոյք», «Ռուբիկոնն անցնիլ», «Պիւռոսեան յաղթանակ» եւ այլն։ Հայ իրականութեան մէջ յայտնի թեւաւոր խօսք է «Գիտակցուած մահը անմահութիւն է» (Եղիշէ)։ Կան նաեւ բառեր, որ ասոյթի արժէք ունին, ինչպէս՝ «Էւրիկա», որ կը նշանակէ բան մը յայտնագործել, «Քաջ Նազար», այսինքն՝ վախկոտ ու պարծենկոտ։
Հռետորական Խօսք
Արձակ գրուածքի կամ բերանացի խօսքի բարձր ոճի միջոցներէն է նաեւ հռետորական խօսքը։ Հռետորական կամ ճարտասանական ոճը տարածուած էր հին աշխարհի մէջ, համալսարաններու մէջ (ինչպէս նաեւ միջնադարու Հայաստանի) կը դասաւանդուէր եւ մրցանքներ կը կատարուէին։ Ճարտասանութեան նպատակն էր տուեալ նիւթը այնպիսի հնարանքներով մատուցել, որ տպաւորիչ ու համոզիչ ըլլայ։ Հետեւաբար ան ունէր իր կանոնները, խօսքի իմաստային որեւէ կողմը ընդգծելու կերպերը։ Անոնցմէ են՝ հռետորական հարցումը, բացաcանչութիւնը, դիմումը, կոչը։ Հռետորական ձեւերու առատ գործածութիւն կայ Սիամանթոյի, նաեւ՝ Վարուժանի ստեղծագործութեանց մէջ։
Բնաբան
Բնաբանը (էպիկրաֆ) գեղարուեստական երկի կամ անոր մէկ մասին սկիզբը դրուող արձակ կամ չափածոյ հատուած է։ Սովորաբար առնուած կ’ըլլայ այլ հեղինակի, երբեմն ալ նոյնինքն գրողի ստեղծագործութենէ մը եւ կը յուշէ տուեալ երկին հիմնական գաղափարը, նիւթը։ Րաֆֆին «Խենթը» վէպին սկիզբը դրուած են ժողովրդական ասոյթներ, ինչպէս՝ «Խենթը մի քար գլորեց փոսը, հարիւր խելօք հաւաքուեցան, չկարողացան դուրս հանել»։
Ապարանի Այր Մարդոց Տարազներ
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Տարազներ Ստորոգութիւն:Հայկական տարազներ Ստորոգութիւն:Ապարան Ստորոգութիւն:Հայաստան
Գլաձորի համալսարան
Գլաձորի համալսարան, հայկական միջնադարեան նշանաւոր համալսարաններէն, հիմնուած է 1291-ին Ներսէս Մշեցիի կողմէ` այժմ Վայոց Ձորի մարզի Եղէգնաձորի շրջանի Գլաձոր գիւղը։ Գործած է մինչեւ 1340 թուական:
Ժամանակակիցներու կողմէ անուանուած է «Երկրորդ Աթէնք պանծալի», «Մայրաքաղաք իմաստութեան», «Գերահռչակ համալսարան»։
Հոս բարձրագոյն կրթութիւն ստացած են, գործած եւ ստեղծագործած այդ ժամանակի անուանի հայ մտաւորականեր՝ Ներսէս Մշեցի, Եսայի Նչեցի, Յովհաննէս Օրբել, Մխիթար Սասնեցի, Ստեփանոս Տարսայիճ, Յովհաննէս Որոտնեցի, Խաչատուր Կեչառեցի, Թորոս Տարօնացի, Աւագ, Մոմիկ եւ այլք։
Գլաձորի համալսարանի պատմութեան եւ նշանակութեան բազմաթիւ հարցերու ուսումնասիրութեամբ զբաղած են անուանի գիտնականներ՝ Ղեւոնդ Ալիշան, Գարեգին Յովսէփեան, Լեւոն Խաչիկեան, Ա. Մովսիսեան, Ա. Աւետիսեան, Լեւոն Խաչերեան, Փայլակ Անթապեան, Էմմանուէլ Պիվազեան, Սարգիս Բարխուդարեան, Աշոտ Աբրահամեան, Արտաշէս Մաթեւոսեան, Ի. Ղարիբեան։
1970 - 1971 թուականներուն, Երեւանի պետական համալսարանի հնագիտութեան, աղբիւրագիտութեան եւ ազգագրութեան ամպիոնի նախաձեռնութեամբ եւ Ի. Ղարիբեանի ղեկավարութեամբ պեղումներ կը կատարուին Վայոց ձորի Ս. Ստեփանոս վանքին մօտակայքը, որուն ընթացքին կը բացուին Գլաձորի համալսարանին հետքերը։
Գլաձոր իբրեւ «Աթէնք պանծալի» կը յիշուի Մատթէոս գրիչին կողմէ 1283 - 1284 թուականներուն Վիեննայի Մխիթարեան միաբանութեան մատենադարանի թիւ 571 ձեռագրին մէջ։ Սակայն, շարք մը յիշատակութիւններ ուսումնական կեդրոնի հիմնադրութիւնը կը կապեն 1279 - 1281 թուականներու ժամանակահատուածին հետ՝ Թանահատի վանքի հիմնադրութեան (1279), ապա նաեւ համալսարանի առաջին ուսուցչապետ Ներսէս Մշեցիի Մշոյ Առաքելոց վանքէն տեղափոխուելու եւ գլաձորեան դպրութեան կեդրոնը հիմնելու թուականին հետ (1280)։
Պատմութիւն
Հայաստանի մէջ «համալսարան» բառը կար վաղնջական ժամանակներէ ի վեր։ Բարձրագոյն ուսման հետամտող հայ երիտասարդները օտար հողի վրայ կրթութիւն կը ստանային։ Սակայն, վերադառնալով հայրենիք, անոնք կը ջանային իրենց գիտելիքները կիրարկել, մայր հողին վրայ կրթական օճախներ ստեղծելով։ Կը սորվեցնէին այն գիրքերով, զորս բերած էին իրենց հետ, ինչպէս նաեւ՝ պատմահայր Մովսէս Խորենացիի եւ անոր դասակից Դաւիթ Անյաղթի ստեղծած գիրքերով, Անանիա Շիրակացիի հանրագիտակով եւ այլն։ Գլաձորի համալսարանը բացուած է մոնկոլ- թաթարներու տիրապետութեան դժնդակ տարիներուն Սիւնեաց նահանգի Վայոց ձորի Գլաձորի կամ Աղբերի վանքին։ Հիմնադիրը Ներսէս Մշեցին էր, որ շնորհաշատ Վարդան Արեւելցիին սանն էր։ Համալսարանը բացուած է 1280-ական թուականներուն եւ գոյատեւած է 60 տարի։ Հայերէնով կատարուած դասաւանդութիւնը սերտօրէն կապուած էր հայրենի մշակոյթին հետ։ Գլաձորի հովանաւորը եղած է Վայոց ձորի նահանգապետ՝ իշխան Պռօշ Խաղբակեանը։ Համալսարանը կը գտնուէր Պռօշի իշխանանիստ Արկղունք աւանին մօտ։ Երբ 1284-ին իր մահկանացուն կնքած է համալասարանի հիմնադիր եւ տնօրէն Ներսէս Մշեցին, Պռօշի յորդորներով տնօրէն դարձած է Եսայի Նչեցին։
Գլաձորի բարձր դպրոցը ունէր երեք լսարան. Գլաձորի համալսարան կ'ընդունուէին միջնակարգ կրթութիւն ունեցող երիտասարդներ, որոնք 6-7 տարի ուսանելէ ետք, կը պատրաստէին աւարտաճառեր եւ կը պաշտպանէին գիտական աստիճան ունեցողներու առջեւ։
Գլաձոր այդ օրերուն մրցակից չունէր։ Հոն ուսանելու կու գային Հայաստանի հեռաւոր շրջաններէն եւ Կիլիկիայէն։ Հռչակաւոր ուսուցիչներ ունէր. Եսայի Նչեցի, Դաւիթ Սասնեցի, Թորոս Տարօնացի եւ հռչակաւոր գրիչ-նկարիչ ճարտարապետ Մոմիկ։ Յատկապէս մեր միջնադարեան մշակոյթին մէջ ընդունուած է Գլաձոր համալսարանի գրչական մանրանկարչութեան դպրոցը, որ ճանչցուած է իբրեւ ինքնուրոյն հոսանք, ուր կ'իշխէր սեւի եւ ոսկեգոյնի համադրութիւնը։ Գլաձորէն սկզբնաւորուած են նոր դպրոցներ։
Գլաձորի մէջ կրթութիւն ստացած են Ստեփանոս Օրբելեանը, Յովնան Որոտնեցին, Գրիգոր Տաթեւացին, Խաչատուր Կեչառեցի ն, Յովհաննէս Երզնկացին, Յովհաննէս Արճիշեցին, Մխիթար Սասնեցին եւ այլն։
Գլաձորի մայրամուտէն ետք, Եսայի Նշեցիի աշակերտ Յովնան Որոտնեցի փոխադրուելով Տաթեւի վանք հոն համալսարանական կարգ ու կանոն ստեղծած է։
Տե՛ս նաեւ
Ստորոգութիւն:Հայաստանի համալսարաններ
Նեփալ
Նեփալ, պաշտոնապէս՝ Նեփալի Դաշնային Ժողովրդավարական Հանրապետութիւն (նեփալերէն नेपाल)։ Պետութիւնը կը գտնուի Հիմալայներու, հարաւային Ասիոյ մէջ։ Սահմանակից է Հնդկաստանի եւ Չինաստանի մէջ։
Տեղադրութիւնը
Նեփալը կը գտնուի Ասիոյ մէջ եւ սեղմուած է աշխարհի ամենաշատ բնակեցուած երկու պետութիւններու միջեւ։ Ատկէ հիւսիս կը գտնուի Թիպեթը՝ ՉԺՀ-ի ինքնավար մարզը, իսկ հարաւային սահմանը, արեւմուտքէն արեւելք Նեփալը սահմանակից է Ութթարանչալ, Ութթար-Փրատեշ, Պիխար, Հիւսիսային Պենկալ, Սիքկիմ հնդկական նահանգներուն։
Հիւսիսը Նեփալը սահմանակից է Մեծ Հիմալաեան լեռնաշղթային, որ յայտնի է 8000մ-էն բարձր մի քանի գագաթներով։ Որմէ ամենաբարձրն է Էւերեսթը (8848մ)՝ ամենաբարձր լեռը աշխարհի մէջ։
Նեփալի ամենացած կէտը կը գտնուի 70 մ բարձրութեան վրայ։ Նեփալի տարածքի աւելի քան 40 %-ը կը գտնուի աւելի քան 3000 մեթր բարձրութեան վրայ։ Անոր համար ալ Նեփալը կը համարուի ամիաբարձրադիրը աշխարհի մէջ։
Բնակչութիւնը
Մշակութա-ցեղային Նեփալը կը ներկայացնէ իրմէ հարիւրաւոր ազգերու եւ քասթաններու խառնուրդը։ Կաստաններու սահմանները, ինչպէս կանոն, թափանցիկ են եւ որեւէ քասթային սահմանի պատկանելիութիւնը կախուած է նաեւ դիտորդի ընդունուած աւանդոյթներէն։ Նեփալի բնակչութիւնը կը խոսի յոթանասուն տարբեր լեզուներով եււ բարբառներով։
Ազգագրութիւնը
Նեփալի ժողովուրդները բունով կը պատկանին սինո-թիպետեան (թիպետո-պիրմայան խումբ) եւ հնդեւրոպական ընտանիքներու խումբերուն։ Քիչ չեն այն ժողովուրդները, որոնք կը հանդիսանան փախստականներ, նուաճողներ կամ վերաբնակներ։ Բնակչութեան 49 %-ի մայրենի լեզուն կը հանդիսանայ նեփալերէնը։ Միւս տարածուած լեզուներէն են մայտհին (12,4 %), պհոճփուրին (7,6 %), թհարուն (5,9 %), թամանկը (5,2 %), նեւարին (3,6 %) եւ մակարին (3,4 %)։
Կրօնը
Ըստ պաշտօնական տուեալներու բնակչութեան 90 %-ը հինտուիսդներ են։ Ըստ անկախ հաշուարկներու, հինտուիզմի կողմնակիցներ են անոնց միայն 70 %-ը կամ աւելի քիչ։ Այս կը շեղի այն պատճառով, որ կան բազմաթիւ ազգերու ներկայացուցիչներ, որոնք, թէեւ պաշտօնապէս կը յայտարարէն հաւատարմութիւն հինտուիզմին, բայց իրականութեան մէջ կ'ընդունեն կամ Անիմիզմ, կամ Պուտտայականութիւն։ Այնուամենայնիւ, հինտուիզմը Նեփալի գերիշխող կրօնն է։ Բնակչութեան 11 %-ը իրէն կը համարէ պուտտայական, յատկապէս Մուսթանկի Թագաւորութեան մէջ։ Գոյութիւն ունին նաեւ փոքրամասնութիւններ, որոնք Իսլամներ են, Քիրանտներ եւ կը պատկանին առանձին անիմիսթական հաւատալիքներու։
Նեփալի մասին նկարներ եւ լուսանկարներ
Ստորոգութիւն:Նեփալ Ստորոգութիւն:Դէպի ծով ելք չունեցող երկիրներ Ստորոգութիւն:ՄԱԿ-ի անդամ երկիրներ
Դրօ
Դրաստամատ Մարտիրոս Կանայեան (Դրօ), Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան զօրավար (ընդհանուր հրամանատար), ֆետայի, Ազատագրական շարժման գործիչ, Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան ռազմական նախարար (1920), Հայաստանի դեմոկրատական Հանրապետութեան հիմնադիրներէն։ Բ. համաշխարհային պատերազմի տարիներուն, Դրօն նպատակ ունենալով Հայաստանի անկախութիւնը Խորհրդային միութենէն վերականգնել, Գերմանիոյ զինուած ուժերու կազմին մէջ ստեղծուած Հայկական զօրախումբին հրամանատար։
Կենսագրութիւն
Ծնած է 1884-ին Ռուսական կայսրութեան տարածքին գտնուող Սուրմալու գաւառի Իգտիր քաղաքին մէջ։ Հայրը՝ Մարտիրոս Կանայեան, ճանչցուած էր որպէս խելացի, ուժեղ կամքով, հարուստ, ազդեցիկ եւ ժողովուրդին մէջ յարգանք վայելող մարդ։ Իր մեծ տան մէջ հիւրերը անպակաս էին եւ հայկական շունչ ու ոգի կար անոր յարկին տակ։ Դրօ կը մեծնայ այդ մթնոլորտին մէջ։ Ան կը սիրէր դաշտերը թափառիլ, մանաւանդ՝ զօրանոցներու շրջակայքին մէջ, ուր հմայուած էր ընթացող զինուորական մարզանքներով։ Փոքր տարիքէն հայրը զինք կը տանի Իգտիրի (Սուրմալու) ծխական դպրոցը։ Սակայն Դրօ գիրքերու եւ ուսման նկատմամբ հետաքրքրութիւն չի ցուցաբերեր։ Ան կը փախչի դպրոցէն Իգտիրի ռազմական զօրանոցներուն մօտ թափառելու նպատակով: Հայրը զինք կը տեղափոխէ Երեւան՝ քիմիագիտութեան-դպրոց։ Ոգեշնչուած հայ ֆետայիներու յաղթանակներով եւ Դաշնակցութեան ազգային գաղափարներով՝ Դրաստամատ Կանայեան դպրոցին մէջ կը ստեղծէ երիտասարդական գաղտնի շարժում մը, որ ուղղուած էր ցարական իշխանութեան դէմ։
Եկեղեցապատկան գոյքերու բռնագրաւման օրէնք
12 Յունիս-ին ցարական իշխանութիւնը օրէնք մը կ'որդեգրէ, որմով կը բռնագրաւէր Հայ եկեղեցւոյ ամբողջ գոյքերը, ինչ որ հայ ժողովուրդին մօտ զայրոյթ կը յառաջացնէ։ Ժողովուրդը լաւ կը հասկանար, որ այս օրէնքը սպառնալիքի տակ կը դնէր հայ ազգին գոյութիւնը, որովհետեւ հայապահպանութեան մէջ մեծ դեր ունէր եկեղեցին եւ հայոց ամբողջ պատմութեան ընթացքին, երբ հայ ժողովուրդը պետականութիւն չէր ունեցած, եկեղեցին էր որ իր վրայ առած էր հայոց լեզուի եւ հայ մշակոյթի պահպանման հարցերը։ Ուստի Դաշնակցութիւնը կ'որոշէ զինուած խումբեր ստեղծել, որոնք հանդէս կու գային որպէս եկեղեցական գոյքերու պահապաններ եւ կ'իրականացնէին զանգուածային ցոյցեր։
Դրօ, որ խառնուածքով ըմբոստ տղայ մըն էր, ամբողջութեամբ կը նետուի կռիւի մէջ։
Նոյն տարուան ամառը մեծ թափ կը ստանայ զէնքի փոխադրութիւնը Սուրմալուի վրայով դէպի Արեւմտահայաստան. դաւաճաններու եւ լրտեսներու գոյութիւնը սակայն ահազանգի կը մատնէ գործը։ Թէջերապատի (Սուրմալուի գիւղերէն մէկը) գիւղապետ՝ Մարտիրոսը, մատնութիւններ կ՛ընէ։ Հ.Յ.Դաշնակցութեան կողմէ Դրոյի եւ Գերդանի կը վիճակուի անոր հաշիւը մաքրելը։ Կը հասնի յարմար առիթը, երբ Կանայեաններու մտերիմ բարեկամ՝ ռուս սպայ Սաշա Զաբոլոտկօ եւ իր ընկերները Դրոյենց տան հիւրերը կ՛ըլլան։ Երեկոյեան՝ կերուխումի պահուն, լուր կը հասնի Դրոյի, թէ դաւաճանը երկու հոգիի հետ հրապարակի վրայ է։ Դրօ դուրս կը թռչի եւ մէկ հարուածով գետին կը փռէ զայն։ Վրայ կը հասնի Գերդան եւ երկու դաշոյնի հարուած ալ ան կու տայ դաւաճանին։ Երկու ահաբեկիչները կը ձգեն դէպքին վայրը։ Դրօ կը վերադառնայ տուն։ Ծանրօրէն վիրաւորուած Մարտիրոս սակայն անմիջապէս չի մահանար. ձերբակալութիւններ կը կատարուին. կը ձերբակալուի նաեւ Դրօն։ Երբ կը տեսնէ Դրօն Մարտիրոս կ՛ըսէ, թէ ան էր զինք ահաբեկողը։ Ռուս սպայ՝ Սաշան կը պնդէ, թէ Դրօ իրեն հետ էր եւ կ՛աւելցնէ, թէ Մարտիրոս տաքութեան մէջ կը զառանցէր եւ գիտակից չէր իր ըսածին։ Քանի մը օր ետք Դրօ ազատ կ՛արձակուի։
Այս դէպքը Դրոյի մարտական աշխատանքներուն առաջինը կ՛ըլլայ։ Կուսակցութեան որոշումով ան կը հեռանայ Սուրմալուէն, կ՛անցնի Հիւսիսային Կովկասի Պիատիգորով քաղաքը, ուր եւ կը զինուորագրուի։
Հայ-թաթարական կռիւներ
1905-ին Պաքուի մէջ սկիզբ կ'առնեն հայ բնակչութեան կոտորածները, որոնք կը հրահրուէին ցարական իշխանութեան կողմէ։ 6 Փետրուար 1905-ին Պաքուէն կը հասնին հայ-թաթարական առաջին ընդհարումներուն լուրերը։ Դրօ գաղտնօրէն կը հեռանայ զօրաբաժինէն եւ կ՛անցնի Պաքու, ուր կը միանայ դաշնակցական հայդուկներու շրջանակին, Նիկոլ Դումանի ղեկավարութեան տակ։
Պաքուէն ետք Դրօ կը շտապէ Երեւան։ Հոն քաղաքի թուրքերը սպաննած էին 20-25 հայեր։ Շրջանի մարտական ղեկավար Խեչոյին հետ խորհրդակցելով՝ կը ծրագրէ ուժեղ հակահարուած մը տալ թշնամիին։ Նոյն թուականի Օգոստոսին Դուման Դրօն կ'ուղարկէ Նախիջեւան: Նորս գիւղը ընտրելով իբրեւ կեդրոն՝ ան կը սկսի Նախիջեւանի գիւղերու ինքնապաշտպանութեան գործը։ Դրօ այնուհետեւ Արշակ Գավաֆեանի (Քեռի)ի ընդհանուր հրամանատարութեամբ կը վարէ լեռնային Նախիջեւանի եւ Զանգեզուրի ինքնապաշտպանութեան շատ մարտեր եւ ի վերջոյ թշնամին կը ստիպէ պարտուած հաշտութիւն կնքել։ Այս ինքնապաշտպանական մարտերուն մէջ Դրօ կը փաստէ իր հմուտ ռազմահրամանատար ըլլալը։
Ա. համաշխարհային պատերազմ
1915-ին կամաւորական զօրագունդին գլուխը անցած Դրօ կը մտնէ Վան: Անոր կողմէ իրականացած բոլոր մարտերը յաջողութեամբ կը պսակուին։ Դրօ արդէն մեծ հեղինակութիւն ունէր որպէս հրամանատար օսմանեան բանակի դէմ տարած յաղթանակներով։ Մարտ 1918-ին Հայոց ազգային խորհուրդին կողմէ նշանակուած է Հայոց ռազմական բանակին հրամանատար։
Բաշ-Ապարանի ճակատամարտ
23-28 Մայիսին ան կը ստանձնէ Բաշ-Ապարանի հերոսամարտ հրամանատարութիւնը։ Ապարանի ճակատամարտը, Դրոյին փառքի գագաթնակէտն էր։ Հայ ժողովուրդին համար ամէնէն օրհասական այդ օրերուն ան կրցաւ ոչ միայն կասեցնել թրքական 13.000-նոց զօրաբանակին յառաջխաղացքը դէպի Երեւան, այլեւ ջախջախիչ հարուած հասցուց թուրքերուն, որոնք խուճապահար փախան մարտադաշտէն։
Հայաստանի Ա. Հանրապետութիւն
1920-ի աշնան՝ Սիմոն Վրացեանի վարչապետութեան օրով, ան կը ստանձնէ ռազմական նախարարի պաշտօնը։ Այն ատեն Դրօ կը յատկանշուի իր ռուսամէտ կեցուածքով։ Ան կը կարծէր, որ Հայ-թրքական պատերազմի պայմաններուն մէջ միակ ճիշդ քայլը Հայաստանի մէջ խորհրդային կարգեր հաստատելն է, ինչ որ չէր հասկնար դաշնակցական կառավարութիւնը։
Նախարարապետ Վրացեան. «Ի նկատի ունենալով արտաքին հանգամանքների շնորհիւ երկրում ստեղծուած կացութիւնը Հայաստանի Հանրապետութեան կառավարութիւնը իր 2 Դեկտեմբեր 1920-ի նիստին մէջ որոշեց հրաժարիլ իշխանութենէն եւ յանձնել զինուորական եւ քաղաքացիական բովանդակ իշխանութիւնը, զօրաբանակի ընդհանուր հրամանատարին որպիսի պաշտօնում նշանակել ռազմական նախարար Դրոյին»:
Յունուար 1921-ին Դրօ Մոսկուա կ'աքսորուի, ուր չորս տարի կը մնայ։ 1925-ին Դրօ կը յաջողի Փարիզ անցնիլ ապա՝ Ռումանիա: 1933-ին Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան Ժբ. Ընդհանուր ժողովը զինք ցմահ կ'ընտրէ կուսակցութեան գերագոյն ղեկավարութեան մէջ։
Հայ-վրացական պատերազմ
1918-ին Հայաստան դիւանագիտական, ռազմական ու տնտեսական մեկուսացման մէջ էր։ Վիճակը կը բարելաւուի, երբ Ա. Աշխարհամարտին (1914–1918 թուականներուն) Թուրքիա պարտութիւն կը կրէ եւ կը սկսի հեռանալ Հարաւային Կովկասի գրաւուած շրջաններէն, այդ թիւին մէջ՝ Լոռիի եւ Ախալքալաքի գաւառներէն։ Սակայն այդ տարածքներու պատկանելութեան շուրջ հակամարտութիւն կը ծագի Հայաստանի եւ Վրաստանի միջեւ, որ 1918-ի Դեկտեմբերի կէսերուն վերածուած էր Հայ-վրացական պատերազմի: Հայաստանի դեմոկրատական կառավարութիւնը Դրոյին կը վստահի հայկական բանակի հրամանատարութիւնը ու կը յանձնարարէ Լոռին մաքրել վրացիներէն։ Շուրջ մէկ ամիս տեւած պատերազմի ընթացքին հայկական զօրքերը Դրոյի առաջնորդութեանբ կը ջախջախեն վրացական զօրքերը, Դրօ կը յաջողի մաքրել Լոռին վրացիներէն եւ կը պատրաստուի շարժիլ դէպի Թիֆլիս։ Հայկական գրոհը կը կասեցուի միայն անգլիական դիւանագիտական ճնշման տակ։ Նկատի կ'առնուի նաեւ որ Թիֆլիս հինէն ի վեր մեծ մասամբ բնակուած էր հայերով։
Հայ-ազրպէյճանական կռիւներ
Դեկտեմբեր 1919-ի կէսերուն 600 զինուորներով Գորիս կը հասնի Զանգեզուր-Ղարաբաղ ռազմական ուժերու ընդհանուր հրամանատար նշանակուած Դրօն։ Կարճ ժամանակի ընթացքին՝ մինչեւ 19 Յունուար, ողջ Զանգեզուրը կ'ազատագրուի: Դրոյին ընդհանուր հրամանատարութեամբ կը կռուէին Եապոնի, Գարեգին Նժդեհի, տաթեւացի Վարդանի, Արտեմ Խանզատեանի եւ միւս հրամանատարներու առաջնորդած մարտական ուժերը: Դրօ փաստօրէն իր աւարտին կը հասցնէ Անդրանիկ Օզանեանի կիսատ ձգած գործը։
Արցախի մէջ արիւնահեղութենէ խուսափելու համար Օգոստոս 1919-ին կայացած Արցախահայութեան եօթներորդ համագումարին որոշում առնուած էր, մինչեւ Փարիզի հաշտութեան վեհաժողովի ընթացքին վերջնական լուծումը, ժամանակաւորապէս ընդունիլ Ազրպէյճանի իշխանութիւնը։ «Ռումբը կը պայթի» 22 Մարտ 1920-ի երեկոյեան՝ իսլամական Նովրուզ-Պայրամի օրը։ Թեժ մարտեր կը մղուին յատկապէս Վարանդայի մէջ, Ասկերանի ճակատին եւ Տումի-Խծաբերդի ու Մսուլմանլարի շրջաններուն մէջ։ Ասկերանի բերդի կռիւները կը տեւեն 18 օր. շուրջ 500 հայեր ընդդէմ՝ 3500-4000 հոգինոց բաղկացած կանոնաւոր զօրքին։ Թուրք-թաթարական ուժերու Ասկերանի գրաւումէն ետք կը սկսի Շուշիի կոտորածը։ Երեք օր ու գիշեր քաղաքի հայկական մասը հրդեհներու մէջ էր։ «Մշակ» թերթի 9 Մայիս 1920-ին թիւին մէջ Մարիեթա Շահինեան կը վկայէ, որ այդ օրերուն այրած է 7000 տուն, սպաննուած՝ 12.000 հայ։ Այս արիւնահեղութիւնը Հայաստանի կառավարութեան կը հարկադրէ օգնութեան հասնիլ Արցախին։ 14 Ապրիլին Դրոյին զօրագունդը կը մտնէ Շուշի: Կը հռչակուի Ղարաբաղի հայկական կառավարութիւն։ Կ՛ազատագրուի Արցախի մէկ մասը, յարաբերաբար խաղաղութիւն կը տիրէ։ 25 Ապրիլին Թաղաւարդ գիւղին մէջ հրաւիրուած Ղարաբաղի հայութեան 9-րդ համագումարը կ'որոշէ «հռչակել Լեռնային Ղարաբաղի միացումը Հայաստանի Հանրապետութեան որպէս անոր  անբաժան մասը»:
Դրոյի փայփայած երազը, դժբախտաբար, չ՛իրականանար։ 28 Ապրիլին Ազրպէյճանի մէջ կը հռչակուի խորհրդային իշխանութիւն։ Յաջորդ օրը դիմակափոխ մուսաֆաթականները վերջնագիր կը ներկայացնեն՝ զօրքերը Արցախէն դուրս բերելու պահանջքով, հակառակ պարագային՝ կարմիր բանակի օգնութեամբ վռնտելու սպառնալիքով։ 5 Մայիսին Դրոյին հետ բանակցելու համար Արցախ կը ժամանէ 11-րդ կարմիր բանակի ռազմա-յեղափոխական կոմիտէի նախագահ Սերգօ Օրջոնիկիձէի ներկայացուցիչներ Սա­հակ Տէր Գաբ­րի­է­լե­ա­ն ու Լեւանդովսկին, 12 Մայիսին կարմիր բանակի զօրագունդը կը մտնէ Շուշի։ 25 Մայիսին, Հայաստանի Հանրապետութեան զօրքերը կառավարութեան հրամանով կը ձգեն Արցախը։ Այսպէս՝ բոլշեւիկներու ճնշման տակ Արցախի ազատագրումը կը յետաձգուի 70 տարիով։
1920-ի հայ-թրքական պատերազմ
Հայաստանի կառավարութիւնը, մեկնելով ռազմաճակատին մէջ տիրող կացութենէն, հայկական զօրաբանակին հրամանատարութեան ուժերը կը կեդրոնանան հիմնականին մէջ Կարսի եւ Սուրմալուի ուղղութեամբ. եթէ թուրքերը յաղթէին Սուրմալուի ճակատին մէջ, ուղղակիօրէն կը մտնէին Երեւան։ Կարսի ճակատի հրամանատարը Մովսէս Սիլիկեանն էր, Սուրմալուինը՝ Դրօն։ Սուրմալուի ճակատը թրքական կանոնաւոր եւ քրտական աւելի քան 10.000-նոց զօրագունդերու դէմ կանգնած էին 3.000 մարտունակ եւ հայրենիքին ու Դրոյին նուիրուած քաջակորով հայորդիներ։ Քանի մը օր ընթացող կռիւներուն հայ զինուորները պարտութեան կը մատնեն թուրքերը եւ ծանր կորուստներ պատճառելով կը հարկադրուին նահանջել։ Ի տարբերութիւն Սուրմալուի՝ Կարսի ճակատին դրութիւնը գնահատելի չէր։ Կարսի պաշտպանութիւնը ստանձնած ուժերը հայ բոլշեւիկներու շարունակական քարոզչական ազդեցութեան տակ գտնուելով իրենց կարմիր եղբայրներուն արժանաբար եւ եղբայրաբար դիմաւորելու համար հզօր բերդաքաղաքը առանց դիմադրութեան 30 Հոկտեմբերին կը յանձնեն թուրքերուն։ Քանի մը օր ետք Կարս բախտին կ'արժանանայ նաեւ Ալեքսանդրապոլը: Շիրակի ծանր կացութիւնը Սուրմալուն յաղթած Դրոյին զինուժին կը հարկադրէ ձգել պաշտպանութեան բնագիծերը եւ կամուրջները այրելով անցնիլ Արաքսը:
Բ. համաշխարհային պատերազմ
Բ. համաշխարհային պատերազմի տարիներուն Դրօ, կապեր ունէր Գերմանիոյ բարձրաստիճան պաշտօնեաներու՝ յատկապէս Մ. Պորմանի ու Ա. Ռոզենպըրկի ու այլ բարձրաստիճան զինուորականներու հետ։ Ըստ Դրոյի եւ գերմանացիներու միջեւ պայմանագիրին՝ յաղթելու պարագային Հայաստանի պէտք էր վերադարձուէին Նախիջեւանը, Ղարաբաղը եւ Ախալքալաքի մէկ մասը։ Դրոյի Հայապահպան ծրագիրին կը մասնակցին նաեւ այլ հայորդիներ։ 30 Դեկտեմբեր 1941-ին կը ստեղծուի «Հայկական 812-րդ գումարտակը» Դրոյի ընդհանուր հրամանատարութեամբ, որ ստեղծման պահուն 8.000 հոգի կը հաշուէր, հետագային նազիստներու արեւելեան արշաւանքին ժամանակ գերի բռնուած հայ զինուորներու թիւը կը հասնի 33.000-ի։ Դրօ «812-րդ գումարտակի գործողութիւնները կը ծաւալէ Ղրիմի եւ Հիւսիսային Կովկասի մէջ։ Եթէ Ստալինկրատի ճակատամարտին Գերմանիա յաղթէր, Թուրքիա պատրաստ էր պատերազմ յայտարարել Խորհրդային Միութեան դէմ ու ներխուժել Հայաստան։ Դժուար չէ պատկերացնել, թէ ինչ կը մնար այդ ատեն Հայաստանէն եւ հայութենէն։ Հայկական լեգէոնի առաքելութիւնը պիտի ըլլար Ստալինկրատի գերմանական զօրքերու յաղթանակէն անմիջապէս ետք, հիւսիսէն մտնել Հայաստան։
Բ. աշխարհամարտի տարիներուն գերակշռող էր Դրոյի դերը հայ ռազմագերիներու փրկութեան աշխատանքներուն մէջ։ Ան  էապէս  կը նպաստէ,  որ ֆաշիստ  Գերմանիան  փոխէր իր վերաբերմունքը հայերուն   հանդէպ, եւ հայերը  Եւրոպայի մէջ  չունենան  հրեաներուն ճակատագիրը։
Մահը
Բ. համաշխարհային պատերազմէն ետք Դրօ կը ձերբակալուի, բայց շուտով ազատ կ'արձակուի։ Կը հաստատուի Ամերիկայի Միացեալ նահանգներ, ուր կը շարունակէ զբաղիլ հայկական հարցի լուծման ուղղութեամբ քաղաքական աշխոյժ գործունէութեամբ։ Այնուհետեւ կը հաստատուի հայաշատ Լիբանանի մէջ։ Բուժման նպատակով կ'այցելէ Ամերիկայի Միացեալ նահանգներ։
Կը մահանայ 8 Մարտ 1956-ին. անոր վերջին խօսքերը կ՛ըլլան. «ախ մէկ էլ երկիրս տեսնէի» բառերը։
Թաղուած է Պոսթըն։ 29 Մայիս 2000-ին վերայուղարկաւորուած է Ապարանի ճակատամարտի յուշահամալիրին աջ եզրաթումբին վրայ։
Ծիրան
Ծիրան կամ՝ Ծիրանի ծառ (Prunus armeniaca կամ Armenian plum, հոմանիշ՝ Armeniaca vulgaris ), Հայաստանի բնիկ պտուղներէն մին։ Ծիրանը դէպի Եւրոպա տարածուած է Հայաստանի միջոցով։
Անիթա Քոնթի
Անիթա Քոնթի, ծնունդով՝ Գարագոչեան, ), ազգութեամբ հայ, ֆրանսացի բնախոյզ, աշխարհի առաջին կին ովկիանոսագէտը, լուսանկարիչ։
Ծիրան
Ծիրանենի
Արդիւնաւէտ ծառ է միջին չափի հասակով (2,3 մ.), բայց տարիքոտ ծառերուն հասակը կը հասնի 8 մ. եւ աւելի։ Տերեւները սրտաձեւ են, տերեւներուն հասակը 10 ս․մ. կ՛ըլլայ, իսկ լայնքը՝ 3,4 ս․մ.։ Աշնան ծառերը տերեւաթափ կ'ըլլան եւ կը բուսնին Գարնան, իսկ Ամրան պտուղները կը հասուննան։ Ծաղիկներուն գոյնը կ՛ըլլայ ճերմակ՝ վարդագոյնի մօտ։
Համառօտ պատմութիւն
Ծիրանը կը գտնուի պաղ եւ միջին պաղութեամբ կլիմայ ունեցող քաղաքներու մէջ, բայց զայն ցանելու ամենալաւ վայրը՝ չոր կլիմայ ունեցող երկիրներն են։
Աճման Պայմանները
Ծիրանի ծառը կ'ազդուի օդէն, մանաւանդ՝ ծաղկած ժամանակ։ Ծառը կը վնասուի, երբ տաքութիւնը կը բարձրանայ եւ բացասական ազդեցութիւն կ՛ունենայ բերքին։ Ինչպէս նաեւ խոնաւութեան բարձրացումով կը շատնան սնկային հիւանդութիւնները։
Բժշկական Գործառութիւններու Մէջ
Ծիրանը հարուստ է կենսանիւթներով (վիթամիններով)։ Ան կը պարունակէ կենսանիւթ A, որ մարդու կ'ապահովէ մէկ օրուայ անհրաժեշտ նկատուող 18%-ն, կենսանիւթ C, երկաթ եւ քալսիում։ Ծիրանը թարմ վիճակով երկար ժամանակ չի դիմանար, այդ պատճառով զայն չորցնելով կը պահեն, ինչպէս՝ Սուրիոյ մէջ։
Չոր ծիրանը աւելի հարուստ է կենսանիւթերով՝ քան թարմը։ Ծիրանը կը լաւացնէ տեսողութիւնը, կ'աշխուժացնէ լեարդը. օգտակար է արեան տկարութեան բուժման եւ կը նուազեցնէ քոլեստերոլի մակարդակը արեան մէջ, ինչպէս նաեւ կը պաշտպանէ սիրտն ու երակները զանազան հիւանդութիւններէ։
Օգուտները
Ծիրանը կը պարունակէ հետեւեալ կենսանիւթերը՝ կենսանիւթ A, կենսանիւթ B1, կենսանիւթ B2 եւ կենսանիւթ C, որոնք կ'օգնեն մարսողութեան, կը նպաստեն անքնութեան վերացման եւ ախորժակի բարելաւման. ծիրանի օգտագործումը կը զօրացնէ մարմնի դիմադրողականութիւնը, անհրաժեշտ է երեխաներու աճման ընթացքին։ Անոր սպառումը անհրաժեշտ է յղիներուն։
Անիթա Քոնթի
Կենսագրութիւն
Անիթա Քոնթի Գարագոչեանը Anita Conti (ծնունդով Գարագոշեան) ծնած է 17 Մայիս 1899, Ֆրանսայի Էրմոն Ermont քաղաքը: Ան Պոլսեցի մանկաբարձ Լեւոն Գարաքոչեանի եւ Ալիս Լըպոնի դուստրն է: Անիթան փոքր տարիքէն յաճախ նաւով ճանապարհորդեր է ընտանիքին հետ, այդ իսկ պատճառով անոր մէջ դեռ մանուկ տարիքին ձեւաւորուած է սէրը ծովու եւ գիրքերու հանդէպ:
Դրօ
Դրոյի յիշատակին
ՀՀ պաշտպանութեան նախարարութիւնը հիմնած է Դրաստամատ Կանայեանի անուան ռազմավարական ակադեմիան։ Յունուար 2001-ին ՀՀ պաշտպանութեան նախարարութիւնը կը հիմնէ «Դրաստամատ Կանայեան» շքանշանը, որմով կը պարգեւատրուին ռազմական ուսուցման բնագաւառին մէջ աչքի ինկած զինուորականները, ազատամարտիկները եւ քաղաքական անձինք։
Անիթա Քոնթի
Կենսագրութիւն
1917 թուականին կը կատարէ իր առաջին՝ լուսանկարները՝ Ատլանտեան ովկիանոսի ֆրանսական ափին։
Գործունէութեան սկիզբ
Պատերազմէն յետոյ Անիթա Գարագոչեանի ընտանիքը բնակութիւն կը հաստատեն Փարիզ: Երբ Անիթան չափահաս դարձաւ, որոշեց զբաղիլ ովկիանոսագիտութեամբ: 28 տարեկանին, Անիթան ցանկութիւն կը յայտնէ զբաղուիլ ովկիանոսագիտութեամբ, շատերը կը փորձեն իրեն համոզել ետ կանգնի այդ որոշումէն՝ նշելով դարերու ակունքներէն եկած այն նախապաշարումը, թէ կինը նաւի վրայ դժբախտութեան նշան է: Սակայն Անիթան ոչ միայն դժբախտութիւն չբերաւ, այլեւ ընդհակառակը, պայքարելով օգնեց մարդկութեանը հասկնալ ովկիանոսի խորհրդաւոր գաղտնիքները:
1927 թուականին Անիթան կ'ամուսնանայ Վիեննայի դեսպանատան աշխատակից, դիւանագէտ, ծագումով Իտալացի Մարսէլ Քոնթիի հետ, որ բարձր գնահատելով իր կողակիցի գիտելիքները, ամբողջ կեանքի ընթացքին նեցուկ կը կանգնի անոր հաւատալով Անիթայի եզակի ու դժուար առաքելութեանը:
Անիթա Քոնթի կը ճանապարհորդէ ամբողջ աշխարհով՝ հետազօտելով ծովը եւ ատոր առկայ խնդիրները: Ան շատ ժամանակ կ'անցնէ ձկնորսական նաւերու վրայ եւ շատ կ'ընթերցէ ծովի բուսական եւ կենդանական աշխարհին աւելի լաւ ծանօթանալու համար:
1935-ին, գիտական նաւարկութեան կը պատրաստուէր ժամանակի արհեստագիտութեան վերջին նուաճումներով զինուած «Թէոտոր Թիսյէ» նաւը, որուն զուտ տղամարդոցմէ բաղկացած անձնակազմին մէջ աշխատելու հրաւիրուեցաւ 36-ամեայ տաղանդաշատ ու խոստմնալից, աշխարհի առաջին կին ովկիանոսագէտը` Անիթա Քոնթի-Գարագոչեանը: Այս իրադարձութիւնը լուսաբանող լրագրողները, ապշելով նաւի վրայ կնոջ ներկայութեամբ, անոնք այդ իրողութիւնը որակեցին իբրեւեւ` «դարու ամէնէն անհաւանական ու ցնցող երեւոյթը»:
Ովկիանոսագիտութեամբ զբաղուելու տարիներ
1936-1938 թուականներուն արդէն ճանչցուած ովկիանոսագէտ Անիթա Քոնթին հետազօտութիւններ կը կատարէ Խաղաղական, Հնդկաց եւ Սառուցեալ ովկիանոսներուն մէջ:
1939 թուականին 3 ամիսով «Վիքինկ» ձկնորսանաւով ձողաձուկ որսալու համար Սառուցեալ ովկիանոս կ'ուղեւորուի: Արդէն այնտեղ ան կու գայ այն եզրահանգման, որ ձկնորսութեան չարաշահումը կարող է չափազանց ծանր հետեւանքներու յանգեցնէ:
1941-1945 տարիներուն գրեթէ ամբողջ աշխարհը ներքաշուած էր Համաշխարհային երկրորդ պատերազմին մէջ։ Ֆրանսական կառավարութեան համար կար դժուար մարտահրաւէր մը` ականազերծել Փա-տէ Քալէ (Pas-de-Calais) նեղուցի եւ Պարենցի (Barents Sea) ծովուն մէջ գերմանացիներու կողմէ ականապատուած ֆրանսական նաւերը: Այս դժուար գործի կազմակերպումն ու ղեկավարումը կը վստահուի Անիթային:
Պատերազմի տարիներուն Անիթա Քոնթին անգամ մը եւս կը զբաղի կարեւոր գործունէութեամբ` ան անհրաժեշտ ուսումնասիրութիւններ կատարելով, կը գտնէր ձուկերու մեծաքանակ վտառներու հարուստ պաշարներ ու սննդառատ ձկնատեսակներով կ'ապահովէր թէ՛ մարտնչող զօրքը, թէ՛ խաղաղ բնակչութիւնը, բան մը, որ ուտելիքի ծայրայեղ սղութեան պայմաններուն մէջ պարզապէս անփոխարինելի էր:
1941-1943 թուականներուն Ֆրանսական ծովակալութեան յանձնարարութեամբ ձկնորսանաւով կ'երթեւեկէ Ափրիկէի մէջ՝ կատարելագործելով ձկնորսութեան մեթոտները, կը կազմէ քարտէսներ, նկարագրելով նոր ձկնատեսակներ: Ուսումնասիրութեան հիմնական նպատակը բնակչութեանը եւ ֆրանսական բանակին ձկնատեսակներով մատակարարելն էր:
Ան կը սորվեցնէ ձկնորսներուն առաջարկելով տեղական ձկնորսական գիտարուեստի բարելաւում, կը սահմանէ ձուկերը հաւաքելու եւ պահելու մեթոտները: Կը փորձէ շանաձուկերը փորձարարական արդիւնահանութիւն ստեղծել, որոնց լեարդին մէջ զգալի քանակութեամբ վիթամին Ա A կը պարունակէ:
«Ծովի տիկին» անունը ձեռք բերած առաջին կին ովկիանոսագէտը ուսումնասիրեր է երկրագունդի բոլոր ովկիանոսները: Առաւել, աշխարհի առաջին կին ոկիանոսագէտը Սէն-Ժաք (Saint-Jacque) նաւահանգիստէն ոչ հեռու իր միջոցներով նաւաստիներու դպրոց հիմնադրած է:
1947-ին Անիթա Քոնթին կը ծանօթանայ հռչակաւոր ծովագնաց, ճանապարհորդ, ֆրանսացի մեծ գիտնական Ժաք Գուսթոյի, որ հետագային կը դառնայ անոր լաւ բարեկամն ու գործընկերը: Ֆրանսացի մեծ գիտնական Ժաք-Իվ Գուսթոյի (Jacques-Yves Cousteau) խօսքով՝ առանց Անիթա Քոնթիի ջանքերուն անհնար էր ստեղծել նաեւ Մոնաքոյի մէջ յայտնի ովկիանասագիտական թանգարանը:
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներուն Անիթա Քոնթին Բա-տէ Քալէ (Pas-de-Calais) նեղուցի եւ Պարենցի ծովին (Barents Sea) մէջ զբաղուեր է նաեւ ականազերծման հարցերով:
Կեանքի մնացած տարիներուն Անիթա Քոնթի տարբեր համագումարներու, համաժողովներու եւ ֆորումներու ծովային աշխարհի պահպանման օգտին բազմաթիւ ելոյթներով հանդէս եկած է: Ան Ֆրանսայի եւ ամբողջ աշխարհի առաջին կին ովկիանոսագէտն էր:
Մեծ հետազօտողն ու գիտնականը շուրջ մէկ դարու բեղումնաւոր կեանք ունեցաւ:Անիթա Քոնթի Գարագոշեանը՝ աշխարհի առաջին կին ովկիանոսագէտը մահացած է 25 Դեկտեմբեր, 1997 թուականին՝ 98 տարեկանին, Ֆրանսայի Տուարնէ (Douarnenez) քաղաքը: Անոր աճիւնափոշին, իր կտակին համաձայն, սփռած են Միջերկրական ծովուն մէջ:
Ովկիանոսագիտական ակադեմիաներու Պատուաւոր Անդամ
Պատույ Լեգէոնի շքանշանի ասպետ
Անիթա Քոնթին պարգեւատրուած է Պատուոյ Լեգէոնի Ասպետ շքանշանով: Ան ընտրուած է տասնեակ Ովկիանոսագիտական ակադեմիաներու պատուաւոր անդամ, անոր մասին բազմաթիւ յօդուածներ տպագրուած են ֆրանսական «Լը Մոնտ»-ի եւ «Լը Ֆիկարօ»-ի մէջ, բազմաթիւ այլ պարբերականներ ու գրողներ հիացական տողեր ձօնած են մինչեւ իսկ 80 տարեկանին ծով դուրս եկած գիտնականին, փիլիսոփային, մեծ բնախոյզին ու լուսանկարիչին` նշելով, որ այս բազմատաղանդ կինը նաեւ շարք մը բանաստեղծութիւններու հեղինակ է:
Տես նաեւ
Ստորոգութիւն:Ֆրանսահայ լուսանկարիչներ
Ծիրան
Քաղցկեղի դէմ պայքար
Նոր գիտութիւնը Չինաստանի մէջ փաստեցաւ, որ կենսանիւթերով հարուստ ուտելիքներ սպառելը կը պաշտպանէ լեարդը քաղցկեղի դէմ։
Մորթ
Նոր գիտութիւնը կը հաստատէ, որ չոր ծիրանը կը պաշտպանէ մորթը կնճիռներէ, իր մէջ պարունակած մեծ քանակով կենսանիւթ C-ի շնորհիւ։
Սննդային Տեղեկութիւն
Իւրաքանչիւր ծիրան (35 կ.) կը պարունակէ հետեւալները.
Գրականութիւն
Ստորոգութիւն:Բոյսեր
LBCI
MԼիբանանեան Հաղորդումներու Միջազգային Ընկերութիւն (Lebanese Broadcasting Corporation International; المؤسسة اللبنانية للإرسال انترناسيونال) Լիբանանի առաջին անձնական պատկերասփիւռի կայանն է: Հիմնուած է 1992-ին՝ գնելով կալուածամասը, պատասխանատուութիւնը եւ LBC-ի լօկօն, որ ստեղծուած էր 1985-ին՝ Լիբանանի Քաղաքացիական Պատերազմի ժամանակ:
Այս պատկերասփիւռի կայանը համաշխարհային դարձաւ 1996-ին, երբ ստեղծեց «LBC Europe»-ը, որ կը սփռէր Եւրոպայի եւ Արաբական Աշխարհի առնչուած յայտագիրներ, «LBC America»՝ ԱՄՆ-ի եւ «LBC Australia»՝ Ասիոյ եւ Աւստրալիոյ մէջ։ Վերջերս, Լիբանանի մէջ հիմը դրաւ «LB2» ներկայացումներու կայանին:
Յետպատերազմեան Ժամանակաշրջան
Լիբանանեան Ուժեր միլիցեան, որ 1985-ին «LBC» հիմնած էր Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի պատճառով զինուորական եւ դրամական գետնի վրայ անկում արձանագրած էր եւ իր ղեկավարը՝ Սամիր Ժաաժաաը կը բանտարկուէր 1994-ին: 1992-ին, Փիէռ Տահեր այլ բաժնետէրերու հետ կը հիմնէ «LBCI»-ին եւ զայն կ'արձանագրէ Պաապտայի առեւտրական տոմարին մէջ։ Տահեր մեծ թափով աշխատանք տարաւ «LBC»-ն գնելու համար: