cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վան Լէօ
Կրթութիւն եւ ասպարէզ
1941-ի Յունուարին, Լեւոն իր եղբօրը՝ Անժելոյի հետ կ'որոշէ ունենալ լուսանկարչական սեփական սթիւտիօ մը, եւ  «Avenue Fouad and Sherif Pasha» փողոցին վրայ գտնուող իրենց բնակարանին հիւրասենեակը կը վերածէ լուսանկարչատան, իսկ բաղնիքը՝ մութ սենեակի: Եղբայրներուն յաճախորդներուն մեծ մասը կը հանդիսանային երկրորդ համաշխարհային պատերազմի օրերուն անգլիական բանակի զինուորներ, սպաներ եւ գրողներ, որոնք զինուորագրուած էին, պարզապէս աշխարհը տեսնելու համար, ինչպէս նաեւ՝ Օփերայի ներկայացուցիչներ Vivian Leigh, Noel Coward, Miriam Voigt, Olivia Manning, Lawrence Durrell, Cecil Beaton, քապարէի պարուհիներ, եւ բազմաթիւ ուրիշներ՝ ընդհանրապէս ազնուական դասակարգէն: 1947-ին, երկու եղբայրներուն գործընկերութիւնը կը դադրի: Լեւոն արդէն ունէր մեծ թիւով յաճախորդներ՝ Լիբանանցի վաճառականներ, շարժանկարի աստղեր, Փաշաներ եւ ակնառու դէմքեր:
«Van Leo» վարկանիշը
Ան կ'որոշէ ստեղծել իր սեփական լուսանկարչատունը Avenue Fouad (26th of July Street) եւ Emad Eddine նշանաւոր փողոցին վրայ, որուն համար ալ Լեւոն կ'ընտրէ արուեստի գրչանուն մը իր անուան տառերէն բաղկացած՝ «Van Leo» Studio: Անոր լուսանկարչական ասպարէզին առաջին տարիներուն, յանուն իր սթիւտիոյին ծանուցման, Վան Լէոն յաճախ անվճար կը նկարէր հանրածանօթ դէմքեր, օփերայի դերասան-դերասանուհիներ, որոնք շարունակ նոր նկարներու կարիք ունէին իրենց աշխատանքին բերումով, իսկ Վան Լէոյի անվճար աշխատանքի պայմաններէն մէկը այն էր, որ իւրաքանչիւր լուսանկարի տակ տեսանելի ըլլար «Van Leo» վարկանիշը, եւ իբրեւ այդպիսին, անոր անունը կը կապուէր հռչակաւոր մարդոց անուան հետ:
Եգիպտոսի 1952-ի յեղաշրջումէն յետոյ, Վան Լէոյի յաճախորդները կը շարունակեն գլխաւորապէս մնալ եգիպտական հասարակութեան բարձր եւ հարուստ դասակարգի անհատներ, Եգիպտոս բնակող օտարներ, նաեւ՝ դերասաններ եւ դերասանուհիներ, ինչպէս՝ Omar Sharif, Fatma Rushdi Doria Shafik, Farid Al-Atrash, Taha Hussein and Dalida եւ ուրիշներ:
Ցուցադրութիւն Գահիրէի Ամերիկեան Համալսարանի մէջ եւ այլուր
1990-ականներու սկիզբը, «Գահիրէի Ամերիկեան Համալսարան»ի մէջ, Վան Լէօ երկու անգամ կը ցուցադրէ իր տարիներու լուսանկարած դիմանկարները: Վան Լէօ երբեք չէր ուզեր, որ իր լուսանկարները թանգարան դրուին, այլ՝ անոնք հասանելի ըլլան ժողովուրդին: 1998ին, ան կ'ընդունի ամերիկացի լուսանկարիչ Barry Iverson-ի առաջարկը, որ իր սթիւտեոյին մէջ գտնուող մօտաւորապէս 10,000էն աւելի լուսանկարներն ու negatives-ները նուիրէ «Գահիրէի Ամերիկեան Համալսարան»ին, որ այդ օրէն սկսեալ, բացառապէս պատասխանատուն է Վան Լէոյի գործերուն : Համալսարանին նախաձեռնութեամբ, շարք մը ցուցահանդէսներ կը կազմակերպուին Մերձաւոր Արեւելքի մէջ եւ այլուր:
Հոլանտայի Թագաւորական հեղինակային Մրցանակը
2000-ին, Վան Լէօ առաջին լուսանկարիչն էր, որ կը ստանար Հոլանտայի Թագաւորական հեղինակային Royal Netherlands Prince Claus Prize մրցանակը. Այս մրցանակը նշելու համար «Town House» պատկերասրահը կը կազմակերպէ Վան Լէոյի լուսանկարչական աշխատանքին նուիրուած յետահայաց ցուցահանդէս մը՝ գնահատելու անոր աւելի քան կէս դար երկարող արուեստը: Վան Լէօ կրնայ վայելել միայն բացման արարողութիւնը, որովհետեւ ան կը մահանայ սրտի կաթուածի հետեւանքով՝ 18 Մարտ 2002-ին, եւ կը թաղուի յաջորդ օրը, Գահիրէի հայկական գերեզմանատան մէջ:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Լուսանկարիչ
Լուքրինա Ֆեթթի
Լուքրինա Ֆեթթի (իտալ.՝ Lucrina Fetti, 1600, Հռոմ, Պապական մարզ - 1651, Մանտովա, Լոմպարտիա) իտալացի նկարչուհի, ծնած է Հռոմի մէջ, ի ծնէ անունը` Գիուստինա[1]: Ան աւելի քիչ յայտնի նկարիչ Փիետրօ Ֆեթթիի դուստրն է եւ ընտանիքի առաւել յայտնի նկարիչ Տոմէնիքօ Ֆեթթիի քոյրն ու աշակերտը[2]: Ան ուղեկցած է իր ընտանիքին, երբ անոր եղբայրը հրաւիրուած է աշխատելու որպէս դատարանի նկարիչ Ֆերտինանդ Գոնզագայի մօտ[2]: 3 Դեկտեմբեր 1614-ին տուքս Ֆերտինանտը Գիուստինային բացառիկ կերպով կը տրամադրէ 150 սկուտօ օժիտ, որու շնորհիւ ան կը կարողանայ դառնալ Սուրբ Օրսոլա կուսանոցի միանձնուհի[1]: ԱԱտկէ ետք ան կը փոխէ իր անունը եւ կը սկսէ կրել Լուքրինա անունը[2]: Ան յայտնի է իր կրօնական աշխատութիւններով: Յայտնի է նաեւ Գոնզագա ընտանիքի անդամներու դիմանկարներով[3]:
Լուքրինան եւ անոր արուեստը
Եկեղեցի մտնելէ ետք Լուքրինան իր կեանքի մնացեալ մասը անցուցած է կուսանոցի համար զարդարանքներ պատրաստելով կամ այնտեղ դաստիարակուող արքայադուստրերու դիմանկարները նկարելով[1]: Նկարել սորված է իր եղբօրմէն` Տոմէնիքոյէն: Վերջինս արդէն կրթութիւն ստացած էր, այսպիսով իր գիտելիքը կը փոխանցէր ընտանիքի անդամներուն[4]:
Կոմիտասի Յուշարձան (Սենթ Փեթերսպուրկ)
Կոմիտասի Յուշարձան, յուշարձան Ռուսաստանի Սենթ Փեթերսպուրկ քաղաքի Վասիլեոստրովսկի վարչական շրջանի կեդրոնական այգիին մէջ։
Լուքրինա Ֆեթթի
Լուքրինան եւ անոր արուեստը
Անոր աշխատանքները կը բաժանուէին երկու խումբի. անոնք կամ դիմանկարներ էին, կամ` կրօնական թեմաներով աշխատանքներ: Կը գերակշռէր երկրորդը[5]: Կրօնական թեմաներով Լուքրինայի կողմէ ամբողջապէս կամ մասամբ նկարուած 10 աշխատանք յայտնաբերուած է կուսանոցի եկեղեցւոյ մէջ։ Շատ աշխատանքներ յայտնաբերուած են Սուրբ Մարգարիտի մատուռին մէջ, նկարներու մէկ մասն ալ եղած է եկեղեցւոյ պատերուն: Անոնք բոլորը կը պատկերէին Քրիստոսի կեանքը: Աշխատանքները կը թուագրուին 1629 թուականով[5]:
Անոր նկարներու երկրորդ խումբը, Գոնզագա ընտանիքի կանանց դիմանկարները, մեծապէս գնահատուած է Մարգարիտ Գոնզագայի կողմէ, որ շատ աշխատանքներ գնած է Լուքրինայէն[3]: Այնուամէնայնիւ, անոր աշխատանքներու որակը մեծապէս բարձրացած է 1618-ին, Մարգարիտի մահէն ետք: Ինչպէս յայտնի է, կարեւոր կանանց դիմանկարները մեծ ուշադրութիւն կը պահանջէին մանրամասներուն: Լուքրինան մեծ ուշադրութեամբ ու խնամքով պատկերած է Էլիոնորա Գոնզագայի դիմանկարը Կայսր Ֆերտինանտ Բ.-ի հետ ամուսնութեան ընթացքին[5]: Անոր որոշ այլ դիմանկարներ կը պատկերեն Մարգարիտ Գոնզագային, երբ ան արդէն այրի էր[6]:
Կոմիտասի Յուշարձան (Սենթ Փեթերսպուրկ)
Տուեալներ
Գրանիտէ յուշարձանի բարձրութիւնը 3.3 մեթր է, պատուանդանը՝ 1.7 մեթր:
Լուքրինա Ֆեթթի
Այլ հմտութիւններ
Նկարչութիւնէն ազատ ժամանակ Լուքրինան կ՛օգնէր կուսանոցին կազմակերպել ժառանգութեան հարցերը, որոնք կապուած էին Տոմէնիքոյի հետ[4]: Մարգարիտի մահէն 10 տարի ետք, կուսանցը նիւթական դժուարութիւններ ունէր: Այդ ժամանակ Լուքրինան տնտեսական ու քաղաքական գիտելիք ցուցաբերած է եւ կը կարողանայ յաղթել ժառանգականութեան հետ կապուած վէճը: Մահացած է մօտաւորապէս 1673-ին` կեանքի 60 տարին անցնելով որպէս միանձնուհի, նկարիչ եւ տնտեսական հարցերու բանակցող[4]:
Կոմիտասի Յուշարձան (Սենթ Փեթերսպուրկ)
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ս. Փեթերսպուրկի յուշարձաններ
Վասպուրականի Կանացի Զգեստներ
Վասպուրականի կանացի զգեստները ունին երկու տեսակ: Առաջինը աւանդականն էր, իսկ երկրորդը՝ առաջինին կատարելագործուած տեսակը, մշակուած էր Վան ի մէջ, 19-րդ դարու վերջերուն: Քաղաքային տարազին ամբողջութիւնը բաղկացած էր ճերմակեղէնէ, ներքրազգեստէ, վերարկուէ եւ գլխու յարդարանքէ: Վանայ լիճ ի գաւառներու կանացի եւ արական զգեստները կը տարբերուին Հայաստան ի այլ շրջաներու տարազներէն:
Վասպուրականի տարազին հիմնական մասերէն է զպունը, որ կը նշանակէ վերնազգեստ: Ամէնօրեայ եւ տօնական վերնազգեստները ունէին նմանօրինակ ձեւուածք, կը կարուէին նոյն կերպասէն, սակայն կը տարբերուէին գծանաշխաւոր մանուսայի գոյներով: Վասպուրականի կիներուն նախընտրելի գոյնն էր կարմիրը: Անոնք իրար վրայ կը հագնէին երկու-երեք վերնազգեստ, իսկ տօնական օրերուն վերնազգեստներուն թիւը կը հասնէր հինգի: Տօնական վերնազգեստը ունէր զարդարման յատուկ ձեւ. կրծքամասի եզերքին կ'ամրացուէր արծաթեայ շամշիկ զարդը, որ կը բաղկանար տասներկու մեծ եւ փոքր արծաթ շարաններէ: Վերնազգեստին տակէն կը հագնէին պարզ կերպասէ կարուած շապիկ, որ կը կոչուէր շիլա եւ որուն երկարութիւնը կը հասնէր մինչեւ կոճերը: Տարազին ամէնօրեայ օգտագործման նախատեսուած տարբերակը ունէր կարմիր կերպասէ կարուած երկար վարտիք, որուն փողքերը անհրաժեշտ էր որ երեւէր վերնազգեստի տակէն։ Նաեւ կը գործածուէր երկու տեսակ գոգնոց՝ տօնական եւ աշխատանքային: Տօնականը ասեղնագործուած կ՛ըլլար եւ կը կոչուէր մեզար:
Կարճ վերնազգեստը կը հագցուէր երկար վերնազգեստին վրայ, որ յայտնի էր «կոլոտիկ» կամ «կոճիկ» անունով։ Զայն կարելու համար կ՛օգտագործուէր չիթ կամ կտաւ։ Այս վերնազգեստը կը հասնէր մինչեւ գօտկատեղը:
«Դալման»ը կանացի ձմեռնային վերնազգեստն էր, որ իր ձեւուածքով կը յիշեցնէր Կարինի ճուպպան:
Վասպուրականի կիներու տարազին գօտին
Վասպուրականի կիներու գօտին՝ մէջկապը, նոյնպէս տարազին ամբողջութեան մէջ կարեւորութիւն ունէր։ Զայն կը կարէին ասուիէ (բուրդէ կերպաս) եւ մէջքին շուրջ քանի մը անգամ կը փաթթէին: Նաեւ կը գործածուէին արծաթեայ կամ ոսկեայ գօտիներ, որոնք կ՛արտայայտէին Վանի ոսկերիչներուն եւ արծաթագործներուն վարպետութիւնը։
Արծաթեայ կամ ոսկեայ գօտիները կ՛ամրացուէին գեղեցիկ ճարմանդներով, որոնց ամէնէն տարածուած ձեւը գորտաձեւն էր։ Այս ճարմանդը կը բաղկանար իրար կցուած երեք մասերէ՝ գործուած ոսկերչութեան եւ արծաթագործութեան բնորոշ թելքաշ եւ կամ հատիկանախշ ձեւով։ Գորտաձեւ ճարմանդները ունէին պտղաբերութեան եւ կրողին չար աչքերէ պաշտպանելու խորհուրդ, այդ իսկ պատճառով ալ նորահարսերն ու յղի կիները մշտապէս զանոնք կը կապէին իրենց մէջքին։
Վասպուրականի կիներու գլխահարդարանքը
Վասպուրականցի աղջիկներուն մազերուն հիւսքերուն թիւը կը տարուբերէր 16-էն 50-ի միջեւ: Զանոնք գլխուն կ'ամրացնէին արծաթեայ ծամքաշով կամ ծամկալով: Գլխուն կը դնէին 50 սմ. բարձրութիւն ունեցող կարմիր ֆէս, որուն վրայ կ'ամրացուէին նշաձեւ կախիկներով թասակ եւ արծաթ դրամներու շարաններ: Ամուսնացած կիներու գլխայարդարանքը տարբեր էր: Անոնք ծամքաշ չէին գործածեր եւ ֆէսի փոխարէն կը դնէին չիթ կտաւէ գլանաձեւ բարձր գլխարկ: Ճակտոցները եւ քունքակախիկները նոյնպէս ունէին լայն տարածում: Գլխայարդարանքին մէջ յատուկ տեղ կը գրաւէր արծաթ մախչային (քնար), զոր կ'ամրացնէին ճակատին վրայ: Մախչային ճոխութիւնը ցոյց կու տար կիներու հարուստ կան աղքատ դասակարգի պատկանիլը: Գլխայարդարանքը կ'ամբողջանար բոլորաձեւ կոտիկով, որ կը պատրաստուէր փայտէ եւ կ՛երեսապատուէր կարմիր կերպասով: Կոտիկին վրայէն կը կապէին լալիկ կոչուող գլխաշորը:
Զարդեր
Վասպուրականի հայ կիները իրենց ձեռքերը կը զարդարէին ոսկի, արծաթ մատանիներ՝ առանց քարի եւ կամ զարդարուած թանկագին կամ կիսաթանկագին քարերով։ Նշանուած աղջիկները իրենց աջ ձեռքի մատնեմատիին կը կրէին սոկի մատանի, իսկ հարսերը իրենց աջ ձեռքի բութ մատին կը դնէին արծաթէ մատանիիներ, որոնք յաճախ զարդարուած կ՛ըլլային կիսաթանկագին մեծ քարերով։
Վասպուրականի հայ կիները նաեւ կը զարդարուէին քթի օղերով եւ փիրուզէ քարով ոսկի կամ արծաթ ականջի օղերով։
Ձեռքի զարդերէն տարածուած էին նաեւ արծաթէ եւ ոսկի ապարանջաները, որոնցմէ միաժամանակ մի քանի հատ կը հագնէին նոյն ձեռքին վրայ։
165 (թիւ)
165 (հարիւր վաթսունհինգ)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ մըն է 164-ի եւ 166-ի միջեւ
Ակիսդրի
Ակիսդրի (յուն․՝ Αγκίστρι), Սարոնիքոս ծոցի կղզի։ Կը գտնուի Էղինայի նաւահանգիստէն 3,5 քլ․ հարաւ-արեւմուտք։  Կղզին ամենօրեայ եւ յաճախակի հերթականութեամբ Փիրէային եւ Էղինային հետ կապուած է։
Աշխարհագրութիւն
Ակիսդրի կղզիին տարածութիւնն է 11,97 քլ²․ եւ ծովու մակերեսէն բարձրութիւնն է 294 մ․։  Մնայուն բնակչութիւնը կը հաշուէ 1 142 հոգի, իսկ ամառը կը հասնի 5 000։  Կը պատկանի Ատիկէ նահանգին։  Կղզին ծածկուած է շոճիի անտառներով։
Բնակավայրեր
Կղզին ունի 4 գիւղեր՝ Մեղալոհորի կամ Միլոս (կղզիին հորան՝ գլխաւոր քաղաքը, ուր Փիրէայէն եկող արագընթաց նաւերը կ՛ եզերեն), Սքալա բնական նաւահանգիստը, ուր Էղինայէն եւ Փիրէայիէն անցանաւերն ու նաւերը կ՛ եզերին, Լիմենարիա եւ Մեթոհի։
Ծովափներ
Կղզին ունի բազմաթիւ ու գեղեցիկ ծովափներ․ գլխաւորներն են՝
Քայլարշաւութիւն
Կղզին բնական ծառաստան մը ըլլալով, քայլարշաւի համար շատ յարմար է։
Պատմական ակնարկ
Հին արձանագրութիւններուն մէջ, Փլինիոս, Թուքիտիտիս եւ Տիոտորոս, Ակիսդրին կը կոչեն Քեքլիֆալիա (այսինքն՝ զարդարուած գլուխ)։ Հակառակ անոր թէ տակաւին հնագիտական պեղումներ չեն կատարուած կղզիին արեւմտեան ափին, նշմարելի են ծովուն սուզուած հին աւերակներ եւ նախապատմական շրջանի յուշարձաններ։
Ակիսդրի քաղաքապետութիւն
Ակիսդրի քաղաքապետութիւնը կը կազմուի 1835-ին եւ Ատիկէ ու Վիոթիա նահանգին մաս կազմած է, սակայն 1912-ին համայնքի կը վերածուի։ 2011-ին կրկին քաղաքապետութիւն կը դառնայ եւ կ՛ ընդգրկէ Մեղալոհորի, Սքալա, Լիմենարիա եւ Մեթոհի բնակավայրերը, ինչպէս նաեւ Մեթոփի, Տորուսա, Քիրա, Սփալաթրոնիսի եւ Ափոնիսիս ժայռակղզիները։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Սարոնիքոս ծոցի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով
Կոմիտասի Յուշարձան (Վաղարշապատ)
Կոմիտասի յուշարձան, կը գտնուի Արմաւիրի մարզի Վաղարշապատ քաղաքի կեդրոնը՝ Կոմիտասի անուան հրապարակը։ Յուշարձանը տեղադրուած է 1969-ին։ Ընդգրկուած է Վաղարշապատի պատմութեան եւ մշակոյթի անշարժ յուշարձաններու ցանկին մէջ[1]։
Տուեալներ
Յուշարձանի նիւթը պազալտ է։
Արա Սայեղ
Արա Սայեղ (Marderos Ara Sayegh), Սուրիոյ բարձրագոյն կրթութեան նախարարի հրամանագրով 4 Դեկտեմբեր 1999-ին ստացած է օգնական փրոֆ․ (Associated Professor), իսկ Յունուար 2006 թուին Լիիրաւ (Professor) փրոֆ․ տիտղոսներu։ 19 Նոյեմբեր 2012 թուականէն ի վեր կ'ապրի Լեհաստանի Վրոցլաւ քաղաքը, ուր գիտաշխատող եւ դասախօս է Վրոցլաւի պետական կենսոլորտի ճարտարագիտութեան բաժանմունքին մէջ։ 14 Յունուար 2021-ին Սուրիայէն վերջ երկրորդ անգամ ըլլալով փրոֆեսէօրի տիտղոս ստացած է Լեհաստանի Նախագահի՝ Անտժէյ Տուտայի հրամանագրով։
Կենսագրութիւն
Դոկտոր Փրոֆ. Մարտիրոս Արա Սայեղ (Marderos Ara Sayegh) ծնած է 16 Յունուար 1960 Հալէպ, Սուրիա: Շառաւիղն է հօրենական կողմէ սասունցի եւ մօրենական կողմէ՝ այնթապցի Սանոսեան ընտանիքներուն։ Սուրիական ներքին պատերազմի պատճառով ընտանիոք փոխադրուած է Հայաստան ապա Լեհաստան։ Ամուսնացած է Դանիա Հապիպեանի հետ, երկու մանչ զաւակ ունի՝ Գէորգ (2000) եւ Արամ (2001)։
Ուսում
Դոկտոր Փրոֆ. Մարտիրոս Արա Սայեղ նախնական կրթութիւնը ստացած է Հալէպի Նոր գիւղի Վարդանեան՝ Յիսուսեան եւ ապա Հայ Աւետարանական Էմմանուէլ նախակրթարանէն ուրկէ շրջանաւարտ եղած է 1972 թուին։ Միջնակարգ եւ երկրորդական ուսումը աւարտած է Ազգային Քարէն Եփփէ Ճեմարանէն 1978 թուին։
Բարձրագոյն ու մասնագիտական ուսում
- 1979 - 1984 թ. Բարձրագոյն ուսումը ստացած է Հալէպի Պետական Համալսարանի Մեքանիքի բաժանմունքէն։ Գերազանց աւարտելէ ետք 2.փետրուար․1985 թուին իբրեւ օգնական դասախօս կը նշանակուի նոյն բաժանմունքին մէջ մինչեւ նոյեմբեր 1987։
- Նոյեմբեր 1987 – Սեպտեմբեր 1993 Սուրիական պետութեան կողմէ մասնագիտական ուսում ստանալու համար կրթաթոշակ ստացած է, որուն շնորհիւ Դոկտորական (PhD) աստիճանը աւարտած է Լեհաստանի՝ Վրոցլաւ քաղաքի պետական Ճարտարագիտութեան բաժանմունքէն 30.սեպտեմբեր․1993 թուին, վերականգման ուժանիւթի (Renewable Energy) մասնագիտութեամբ։
Դասախօս եւ գիտաշխատող
Դոկտորականը աւարտելէ ետք Հոկտեմբերին կը վերադառնայ ծննդավայր: Հալէպի Պետական Համալսարանի Մեքանիքի բաժանմունքին՝ մէջ դասաւանդելու։ Սոյն բաժանմունքի Էներկեթիքի բաժնի վարիչ նշանակուած է երեք նստաշրջան (07.06.2003 էն - 15.09.2005) – ( 11.09.2007 էն - 10.09.2009) – (11.09.2009 էն - 06.09.2011):
Նոյեմբեր 1993 – Սեպտեմբեր 2012 եղած է Հալէպի Պետական Համալսարանի Մեքանիքի բաժանմունքի գիտաշխատող, դասախօս:
19․նոյեմբեր․2012 թուականէն ի վեր կ’ապրի Լեհաստանի Վրոցլաւ քաղաքը, ուր գիտաշխատող եւ դասախօս է Վրոցլաւի պետական կենսոլորտի ճարտարագիտութեան բաժանմունքին մէջ։
Գիտական համագումարներ
Մասնակցած է զանազան գիտական համագումարներու ներկայացնելով Հալէպի պետական համալսարանը ինչպէս՝ Պէյրութ, Ռիատ, Պահրէյն, Ամման, Բեքին, Շթութկարթ, Օլտենպուրկ եւ այլն։
Փրոֆեսէօրի տիտղոս
14 Յունուար 2021 թուին Սուրիայէն վերջ երկրորդ անգամ ըլլալով (Professor) փրոֆեսէօր տիտղոսը ստացած է Լեհաստանի Նախագահի՝ Անտժէյ Տուտայի հրամանագրով։
Երդուեալ թարգմանիչ արաբերէն-լեհերէն լեզուներու
Հալէպի պետական Համալասարանին մէջ իր պաշտօնավարութեան կողքին, եղած է երդուեալ թարգմանիչ Արաբերէն-լեհերէն լեզուներու 1995-2012։
Երդուեալ Մեքանիքի մասնագէտ Հալէպի դատարանի։ Հալէպի դատարանի զանազան կառույցներու մէջ եղած է մեքանիքի երդուեալ մասնագէտ 1997-2012 ժամանակաշրջանին, Սուրիոյ պետական շահերը պաշտպանելով միջազգային դատարանի՝ Զուիցերիոյ Լոզանի մէջ Յունուար 2012 թուականին։
Հեղինակային եւ համահեղինակային հրատարակութիւն
- Իր հեղինակութեամբ թէ համահեղինակութեամբ հրատարակած է արաբերէն լեզուով հինգ դասագիրքեր, իսկ Լեհաստանի Գիտութիւններու Ակադեմիան (PAN), Սեպտեմբեր 2019 թուին լոյս ընծայած է իր անգլերէն լեզուով գիտական ուսումնասիրական մենագրութիւնը՝ «Operational flexibility of heat pumps in smart district heating» վերնագրով:
«2022-ը՝ Սփիւռքի Տարի» Արամ Ա վեհափառի Կաթողիկոսական կոնդակով հռչակագիրը յանձնառու եւ պարտաւորիչ համարելով՝ Յունուարի վերջին օրերուն առաջ բերած էի գործնական ծրագրի մը մտայղացումն ու նախաձեռնութիւնը: Խմբագրական խորհուրդ ունենալով՝ առակագիր Եզնիկ Բալայեանը, գրողներ` Գէորգ Պետիկեանը, Ռուբէն Յովակիմեանը, գեղանկարիչ՝ Վիգէն Շարոյեանը, իսկ հատորին խմբագրութիւնը ստանձնած էր՝ Փրոֆ. Արա Սայեղ եւ Շաքէ Մանկասարեան։ Առ այդ, Յունիս 2022 թուականին Երեւանի մէջ, հրատարակուեցաւ քսան մտաւորականներու կողմէ առաջարկուած լրջամիտ ծրագիրներու հատընտիր մը` խմբագրութեամբ Փրոֆ. Արա Սայեղ եւ Շաքէ Մանկասարեանի՝ «ԳՈՐԾՆԱԿԱՆ ԾՐԱԳԻՐ Ընկալուածէն Դէպի Ապագայատեսիլ Սփիւռք, Ի՞նչ Բարեփոխել եւ Ինչպէ՞ս Վերակազմակերպել» խորագրեալ հատորը, որ կը բաղկանայ 150 էջէ։ Մամուլի տարբեր հարթակներու վրայ լոյս տեսաւ նշեալ գիրքին փրոֆ. Արա Սայեղի գրախօսականը:
Հալէպի մէջ հայ ազգային, մշակութային, միջ-եկեղեցական կեանքի գործունէութիւն
Բերիոյ թեմի ուսումնական խորհուրդի ատենապետութեան պաշտօնը վարած է յաջորդական երկու շրջան (1997 – 2001), ապա երրորդ շրջանի համար (Օգոստոս 2004 - Յունիս 2005) դարձեալ հրաւիրուած է վարելու Բերիոյ Թեմի ուսումնական խորհուրդի ատենապետութիւնը:
Երկար տարիներ եղած է Հալէպի Սրբ. Քառասնից Մանկանց Մայր Եկեղեցւոյ դպրաց դասի անդամ՝ ուրարակիր, դպրաց դասի վարչութեան ատենապետ ընտրուած է (Նոյ. 2003 էն մինչեւ 10 Յունուար 2008 թուական, ապա վերընտրուած ու այդ պաշտօնը շարունակած է մինչեւ Հալէպէն մեկնումը Հոկտեմբեր 2012 թ․):
- Մասնակցած է միջ-եկեղեցական զանազան խորհրդակցական ժողովներու ներկայացնելով Բերիոյ հայոց թեմը։ Իբրեւ ուսումնական խորհուրդի ատենապետ 2000 թուականին Հալէպի մէջ միջքրիստոնէական միացեալ համալսարան մը հիմնելու ծրագրի մը առնչութեամբ միացեալ գիտական յանձնախումբի անդամ նշանակուած է Բերիոյ հայոց թեմի առաջնորդ Սուրէն Արք․ Գաթարոյեանի կողմէ, խորհրդակցութիւններ վարելու քրիստոնեայ քոյր համայնքներու հետ, սոյն ծրագիրը կեանքի կոչելու նպատակով։ -
Հրապարակախօս՝ պատմական, գիտական, մշակութային ժառանգութեան թեմաներ
Իբրեւ հրապարակախօս զանազան յօդուածներ գրած է Հայ մամուլի մէջ, հայկական սփիւռքի գիտական, ընկերային, պատմական եւ մշակութային, հայ եկեղեցւոյ ու այլ նիւթերու մասին, իր ստորագրած յօդուածներուն մէջ առանձնայատուկ տեղ կը գրաւեն լեհահայոց` պատմական, մշակութային ժառանգութեան թեմաները, որոնք հրատարակուած են՝ Հասկ, Երթ, Գանձասար, Ազդակ, Զարթօնք, Արարատ, Ալիք, Նոր Յառաջ, Պայքար, Հայրենիք, Տարբերակ21  եւ այլ թերթերու եւ պարբերականներու մէջ։
Հայերէնի լեզուով հրատարակուած իր գրութիւններու կողքին հեղինակ է նաեւ մեծ թիւով գիտական հրատարակութիւններու՝ արաբերէն, անգլերէն եւ լեհերէն լեզուներով:
Պարգեւներ եւ շքանշան
Իր ակնառու գիտական, կրթական եւ կազմակերպչական գործունէութեան համար պարգեւատրուած է Հալէպի համալսարանի նախագահին կողմէ, ինչպէս նաեւ ի (Լեհաստան) պետական Ճարտարագիտութեան «Փոլիթեքնիքա»յի նախագահին կողմէ:
Առ ի գնահատութիւն լեհահայ համայնքի մէջ իր մշակոյթային եւ ընկերային կեանքի գործօն մասնակցութեան եւ մատուցած ծառայութիւններուն համար արժանացած է Լեհաստանի Նախագահ Անտժէյ Տուտայի կողմէ շնորհուած «Ծառայութեան Արծաթեայ Խաչ» շքանշանին 7Վրոցլաւ Մարտ 2017 թուին։
Լեհաստանի մէջ հայ ազգային, մշակութային կեանքի գործունէութիւն
2012 թուականէն սկսեալ գործոն մասնակցութիւն ունի լեհահայ համայնքային հասարակական, ընկերային եւ մշակոյթային կեանքին մէջ, մանաւանդ Վրոցլաւի եւ Քրաքովի մէջ։
Հայկական սփիւռքի, հայոց ցեղասպանութեան նուիրուած լեհերէն լեզուով յօդուածներ ստորագրած է Քրաքովի «Հայ Մշակութային Ընկերութեան» տեղեկագրի մէջ որ լոյս կը տեսնէ 1993 թուականէն սկսեալ, ուր երկար տարիներէ ի վեր անդամ է սոյն միութեան մէջ։
Հայ մշակոյթի, սփիւռքահայ կեանքի, հայոց ցեղասպանութեան մասին իր բազմատասնեակ գրութիւնները լեհերէնով լոյս տեսած են նաեւ Վարշաւայի մէջ 2009 թուականի աշունէն հրատարակուող «Աւետիս» եռամսեայ պարբերականի մէջ, ինչպէս նաեւ սոյն պարբերականի խմբագրական կազմի անդամ է:
Մասնակցած է ՀԲԸՄ Եւրոպայի մասնաճիւղի կազմակերպութեամբ արեւելեան եւ կեդրոնական Եւրոպայի հայկական շրջանակներու մէջ գործող հայ ղեկավարներու, ներկայացուցիչներու առաջին խորհրդաժողովին Լեհաստանի մայրաքաղաք՝ Վարշաւայի, Պրիսթոլ պանդոկին մէջ 6 եւ 7 սեպտեմբեր 2013-ին, ուր կը մասնակցէին մօտաւորապէս 30 ներկայացուցիչներ Լեհաստանի, Ուքրանիոյ, Չեխիո, Ռումանիոյ, Պուլկարիոյի, Շուէտի, Գերմանիոյ, Պելարուսիոյ հայկական գաղութներու մէջ ներդրում ունեցող ու գործող հայ ազգային գործիչներ՝ մշակոյթային, ընկերային, գիտական, տեղեկատուական եւ այլազան մարզերու մէջ։
Լեհաստանի Հայ դատի ղեկավար
Մարտ 2014 թուականէն կը ղեկավարէ Լեհաստանի Հայ դատի յանձնախումբի աշխատանքները, Լեհաստանի ժողովուրդին ու անոր հանրային կարծիքն ու քաղաքական ղեկավարութիւնը մօտէն ծանօթացնելու մեր հայկական հիմնահարցերուն, հայոց ցեղասպանութեան ու մեր պահանջատիրութեան հոլովոյթը։ Հայոց ցեղասպանութեան 100 ամեակին նուիրուած դասխօսութիւններով հանդէս եկած է Լեհաստանի զանազան քաղաքներու՝ Վրոցլաւի, Բոզնանի համալսարաններուն մէջ, քարոզչական հանդիպումներով, հրատարակութիւններով, դասախօսութիւններու կազմակերպչական աշխատանքներով, միջոցառումներով կը շարունակէ հայ դատի եւ ազգային շահերու պահանջատիրութեան իր գործունէութիւնը:
Գիտական խորհուրդի անդամ է Քրաքովի Եակելոնեան դարաւոր համալսարանի
Գիտական խորհուրդի անդամ է Քրաքովի Եակելոնեան դարաւոր համալսարանի մէջ 21 Սեպտեմբեր 2019 թուականէն գործող «Լեհաստանի մէջ Հայկական մշակոյթի ուսումնասիրութիւններու կեդրոն»ին մէջ, խորհուրդը բաղկացած է սփիւռքի զանազան երկիրներէ կազմուած 15 գիտաշխատողներէ:
Տե՛ս նաեւ
Ստորոգութիւն:Հալէպ ծնածներ Ստորոգութիւն:Մեքանիքի ճարտարագէտ Ստորոգութիւն:Գիտաշխատող Ստորոգութիւն:ուժանիւթի մասնագէտ Ստորոգութիւն:Վրօցլաւի պետական կենսոլորտի ճարտարագիտութեան բաժանմունքի մէջ դասախօս, գիտաշխատող Ստորոգութիւն:Հայ դատ Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայեր
Ենովք Եղիսէեան
Ենովք եղիսէեան (1912, Գըրշէհիր - ․․․ ), վիրաբոյժ-ատամնաբոյժ։
Ծնած է Գըրշէհիր 1912-ին Կիւրինցի ծնողքէ: Նախնական ուսումը առած է Ատանայի հայկական վարժարաններու մէջ։ Կիլիկիոյ պարպումէն վերջ կը հաստատուի Պէյրութ իր ընտանեկան պարագաներուն հետ: Կը սկսի յաճախիլ քաղաքին Ֆրէրներու դպրոցը, ապա Միսիոն Լայք:
Ընթացաւարտ՝ 1931-ին: Ուսանելով հանդերձ կը զբաղի ատամնաբուժութեամբ: Հանրային առողջութեան տնօրէնութենէն կը ստանայ իր արուեստը ի գործ դնելու արտօնագիրը: Շահած դրամը ի սպաս կը դնէ իր ուսման: Շնորհիւ իր ջանասիրութեան՝ վիրաբուժ-ատամնաբուժ պիտղոսով կը ստանայ իր վկայականը ֆրանսական համալսարանէն։
Աքքայի Պաշարում (1799)
Աքքայի պաշարում  (Siège de Saint-Jean-d'Acre, Akka Kuşatması) Նապոլեոն Պոնապարտի ղեկավարած Եգիպտական արշաւանքի եզրափակիչ դրուագը։
Նախապատմութիւն
Նապոլեոնը եզրակացուց, որ ֆրանսական զօրքերու յայտնուիլը Սուրիոյ մէջ առաջ կը բերէ ժողովրդական ապստամբութիւն ընդդէմ Օսմանեան կայսրութեան։ Աքքա նաւահանգիստը կարեւոր ստրատեգիական դիրք կը գրաւէր Եգիպտոսէն Սուրիա ինկած ճանապարհին։ Նապոլեոնը Ալ-Արիշը եւ Յաֆֆան գրաւելէ ետք կ՛որոշէ գրաւել Աքքան։
Աքքան նաեւ կը հանդիսանար կիսանկախ հիւսիս արեւմտեան Պաղեստինի եւ Սուրիոյ մեծ մասի մայրաքաղաքը, որուն ղեկավարը իր դաժանութեամբ յայտնի Ջազզեր-փաշան։ Քաղաքի պաշտպանութեան անմիջական հրամանատարը փաշայի հրէա խորհրդական՝ Հաիմ Ֆահրին էր։
Նախկինին, երբ ֆրանսացիները գրաւեցին եւ թալանեցին Յաֆֆան, քաղաքի բնակիչներէն եւ կայազօրայիններէն փրկուեցաւ մօտ չորս հազար ալպանացի, հնարաւորութիւն չունենալով ռազմագերիներուն ուղարկել, ոչ ֆրանսա, ոչ Եգիպտոս Նապոլեոնը երեք օր մտածելէ ետք հրամայեց գնդակահարել գերիներուն։ Այս փաստը յայտնի էր քաղաքի բնակիչներուն եւ կայազօրայիններուն, հետեւաբար քաղաքը յանձնելու մասին ոչ-ոք չէր մտածեր։
Ֆրանսական բանակը իր հետ Սուրիա բերաւ նաեւ ծովային ժանտախտ հիւանդութիւնը, որ զարգացաւ Յաֆֆայի պաշարման ժամանակ եւ ամէն օր կը խլէր տասնեակ ֆրանսացիներու կեանքեր։
Ուժերու դասաւորուածութիւնը
19 մարտին առաւօտեան ժամը 8-ին ֆրանսացիները մօտեցան Աքքա քաղաքը։ Պաշարման ղեկավար նշանակուեցաւ գեներալ Մաքսիմիլիան Կաֆֆարելլին՝ Եգիպտոսի մէջ ֆրանսական բանակի երկրաչափական զօրքերու հրամանատարը։ Բանակը ճամբարեց Տուրոն բլրի լանջերուն, բլուրը երկու կողմէն շրջապատուած էր ծովով, իսկ բլուրին առջեւ կը գտնուէր քաղաքը։ Քաղաքը բացի անառիկ պարիսպներէն պաշտպանուած էր խրամներով։
Առաջինը Նապոլեոնին իր ծառայութիւնները առաջարկեց Դահերի ցեղապետ (շէյխ), որուն համար Նապոլեոնը անորն նշանակեց Սաֆադ մարզի նահանգապետ։ Շէյխը հաշտեցուց պետուիններուն եւ ֆրանսացիներուն, կը հասցնէր տեղեկութիւններ Տամասկոսէն եւ ֆրանսացիներուն կը մատակարարէր սննդամթերքով։ Քանի մը օր ետք Նապոլեոնին ներկայացան 900 ալավիներ՝ տղամարդիկ, կանայք, ծերեր, որոնցմէ միայն 260-ն զէնք կը կրէին, իսկ 130-ը ձիեր ունէին։ Նախկինը Ջազզար-փաշան կոտորած էր 9000 ալավու։ Իսկ Սուրբ Երկրի միաբանութեան հոգեւորականները Նապոլեոնի մօտ բերին Նազարեթի քրիստոնեաներիուն։
Աքքայի պաշարումը շարունակուած է 62 օր եւ կը բաժնուի երկու փուլի՝ առաջինը 19 մարտն մինչեւ 25 ապրիլ (36 օր), երկրորդը՝ 25 ապրիլէն մինչեւ 21 մայիս (26 օր)։
Պաշարման առաջին փուլը
21 մարտին ճարտարագիտական զօրքերը պատի երկայնքով պարիսպէն 300 մեթր հեռաւորութեան վրայ խրամատներ փորեցին, որոնք պաշտպանուած էին ջրափոսերով։ Հրետանին կազմաւորեց ութ մարտկոց՝ երկուքը ընդդէմ փարոսով կղզեակի, երեքը՝ արեւելեան պարիսպի, վեցերորդը՝ անկիւնային աշտարակի, իսկ եօթներորդը եւ ութներորդը պէտք էր որ քանդէին արեւելեան պատերը։
22 մարտին երկու անգլիական զրահանաւեր Վագրը եւ Թեսեոսը վեց փոքր նաւերու հետ միասին մօտեցան քաղաքին։
23 մարտին ֆրանսացիները կրակ բացին Աքքայի քաղաքային ամրութիւններու ուղութեամբ, 48 ժամ անդադար գնդակոծելէ ետք ֆրանսական թնդանոթները լռեցին։
24 մա՛տին սկսան գործել արեւելեան ամրութիւնը քանդելու համար նախատեսուած մարտկոցները, առաջին 48 ժամը մարտկոցները լուրջ վնաս չհասցուցին դարերու պատմութիւն ունեցող պատերուն, սակայն կէսօրն անց ժամը 4-ն յաջողեցաւ քանդել արեւելեան աշտարակի կողմի ամրութիւնները։
Ջեզարը վստահ էր, որ ամրութեան վնասուածքը ծայրահեղ ծանր է։ Ան հաւաքեց իր գանձարանը, կանանց եւ պատրաստուեցաւ փախուստի։
26 մարտին Սմիթը Հայֆան գրաւելու համար ուղարկեց 400 նաւաստու, սակայն կայազօրի հրամանատար Լամբեռը անոնց դիմաւորեց հրետանային գնդակոծութեամբ եւ ափանելուն պէս շրջապատեց եւ գերի բռնեց անգլիացիներուն ֆրանսացիները յաղթանակի արդիւնքը այն էր, որ ստացան մէկ նաւ եւ ծանր թնդանոթ։ Երեկոեան Ջազարը նախաձեռնեց անյաջող արտագրոհ։
28 մայիսին ֆրանսացիները գրոհի արդիւնքին մէջ պատռեցին աշտարակներէն մէկուն վրայ գտնուող օսմանեան դրօշը։ Բնակիչները եւ կայազօրայինները լքեցին քաղաքը նստեցան նաւերը եւ այդ ժաամնակ հինգ մամլուք նկատեցին, որ աշտարակը կը հսկեն ընդամէնը երկու ֆրանսացի։ Կայազօրայինները վերադարձան եւ սպաննեցին ֆրանսացիներու։ Այդ օրը զոհուեցաւ 27 եւ վիրաւորուեցաւ 87 ֆրանսացի։
1 ապրիլին Հայֆա նաւահանգիստ ժամանեց մէկ թրքական երկյարկ մարտանաւ (նաւ)։ Հայֆան կը գտնուէր ֆրանսացիներու հսկողութեան տակ, սակայն քուրքերը տեսնելով Լամբեռի կախած թրքական դրօշը կարծեցին, որ թուրք-անգլիական զօրքերը գրաւած են քաղաքը եւ ափանեցին։ Լամբեռը ձեռբակալեց անձնակազմը եւ ֆրեգատէն հանեց 24 ֆունտանոց թնդանոթ։
7 ապրիլին պաշարուածները ձեռնարկեցին նոր արտագրոհ լուսաբացին երեք շարասիւն 1500-ական զինուորներով յարձակման անցան։ Սակայն ֆրանսացիները յայտնաբերեցին անոնց եւ սպանեցին։ Այս արտագրոհը պաշարուածներէն խլեց 800 մարդու կեանք։
Թաբոր լերան ճակատամարտ
Ըստ Նապոլեոնի յուշերուն, դեռ մինչեւ եգիպտական արշաւանքի սկսիլը՝ Բարձր դուռը (մեծ վեզիրի գրասենեակի եւ դիւանատան պաշտօնական անուանումը) ֆրանսացիներու դէմ պատրաստած էր երկու բանակ՝ առաջինը կազմաւորուած էր Հռոդոսի մէջ, իսկ երկրորդը՝ Տամասկոսի մէջ։ Անոնցմէ իւրաքանչիւրը կը ներառէր 50.000 մարտիկ։ Բանակները յունիս 1799-ին պէտք է միաժամանակ շարժուէին դէպի Եգիպտոս։ Ֆրանսական զօրքերու Սուրիա ներխուժելէն ետք թուրքերու մտադրութիւնները փոխուեցան՝ տամասկոսեան բանակը պէտք է անցնէր Հորդանան գետը հռոդոսեան բանակի Աքքա հասնելուն պէս։ Սակայն Ահմեդ-փաշան վախնալով թէ կ՛րնայ կորսնցնել Աքքան, Տամասկոսի փաշային հրամայեց, որ առանց հռոդոսեան բանակի տեղ հասնելուն սպասելու կտրել ֆրանսացիներու սնուցումը Եգիպտոսէն։
12 ապրիլին Կլեբեռը վախնալով կտրուել Աքքայէն կը նահանջէ Նազարեթ։ Ան թոյլ տուաւ Աբդուլլահին միաւորել իր բանակի մնացորդները եւ ճամբարել Իզրեելի դաշտին մէջ, իսկ նաբլուսսեան դիվիզիայի հետ միաւորուելէ ետք անոր բանակի քանակը կը հասնէր 24 հազարի։ Սակայն այս դիրքը կը զրկէր իր բանակին Տամասկոսի հետ անմիջական կապէն։
Կլեբեռը իր հատուածով մտադրած էր անցնիլ Հորդանանի եւ թշնամիի արանքով, այսպիսով մեծաւորը կը կտրէր հակառակորդին Տամասկոսէն, իսկ կէսօրն անց ժամը 2-ին կը մտադրէր գրոհել թուրքերու ճամբարը։ Նապոլեոնը Կլեբեռէն ստացած նամակին ընդմէջէն կը տեսնէ անոր մտադրութեան թերութիւնները (հակառակորդը այդ ժամանակ արդէն կ՛օգտագործէր այլ մարտական դիրք, տեղանքը բաւականաչափ հետազօտուած չէր, իսկ թշնամիին անակնկալի բերելու յոյսերը հիմնաւորուսած չէին)։ Կլեբեռի հատուածի սպառնացող վտանգը կ՛րնար ճակատագրական դառնալ ամբողջ ֆրանսական բանակի համար։ Այդիսկ պատճառով Նապոլեոնը որոշեց 15 ապրիլի կէսօրին օգնութեան հասնիլ Կլեբեռին, ան իր հետ վերցուց ամբողջ հեծելազօրը, Լուի Բոնի հրետանային հատուածը եւ պահեստազօրի մարտկոցը։
16 ապրիլի առաւօտեան ժամը 7-ին Կլեբեռը մօտեցաւ հակառակորդի ճամբարին։ Անակնկալ գրոհ չյաջողեցաւ՝ թուրքերու առաջնագիծը ոչնչացուեցաւ, սակայն ճամբարին տագնապ յայտարարուեցաւ, իսկ Կլեբեռի ջոկատը շրջապատեց Թաբոր լերան լանջերուն։ Թշնամիի հեծելազօրին դիմակայելու նպատակով ֆրանսացիները վերադասաւորուեցան քառակուսիներու (քառակուսաձեւ երկշարք դասաւորուածութիւն, որուն ընթացքին առաջին շարքի զինուորները ծնկած վիճակի մէջ կը պարզեն հրացանները, իսկ երկրորդ շարքի զինուորները կանգնած վիճակի մէջ կը կրակեն թշնամիին, հատկապէս արդիւնավետ է հեծելազօրի դէմ)։ Դաժան մարտը շարունակուեցաւ գրեթէ ամբողջ օրուայ ընթացքին, կէսօրն անց ժամը 4-ին ֆրանսացիներու մօտ նկատուեցաւ զինամթերքի խիստ պակաս, իսկ Կլեբեռը հրամայեց վերադասաւորել շարասեան եւ դուրս գալ օղակէն։
Այդ ժամանակ հիւսիսը նկատուեցաւ Նապոլեոնը որ մէկ օրուայ ընթացքին անցաւ 25 մղոն ճանապարհ՝ Աքքայէն հասնելով Թաբոր լեռ։ Իզրեելի դաշտը պատուած էր 6 ֆուտի հասնող բարձր տարեկանով, այսպիսով Նապոլեոն յաջողեցաւ աննկատ մօտենալ եւ շրջապատել թշնամիին։ 300 հոգինոց ջոկատը անակնկալ յարձակումի ենթարկուեցաւ թուրքերու ջոկատի վրայ, թալանեց ճամբարը, գերեվարեց թուրքերուն եւ այրեց վրանները։ Ֆրանսական ջոկատներու զուգահեռ գրոհէն եւ միաւորուելէ ետք թրքական բանակը փախուստի մատնեց։
Պաշարման երկրորդ փուլը
25 ապրիլին մեծ աշտարակին տակ ֆրանսացիները հանք պայթեցուցին եւ աշտարակի կէսը փլուզուեցաւ, իր հետ տանելով երեք հարիւր մարդու եւ 4 թնդանոթ։ Արդէն քաղաքի մուտքը բաց էր եւ ֆրանսացիները կարողութիւնը ունէին նետուիլ գրոհի, սակայն ֆրանսացիներուն խանգարեց երկրորդ պարիսպը։ Ֆրանսացիները երկրորդ պարիսպը քանդելու նպատակով տեղ բերին մէկ հրետանային մարտկոց, մէկ այլ մարտկոց սկսաւ այդ հատուածին մէջ երկրորդ աշտարակի գնդակոծումը։
Քաղաքի պաշտպանները յաճախ պատասխան գրոհներ կը ձեռնարկէին, սակայն անոնք ծանր կորուստներ կռելով դուրս կը շպրտէին։ Արտագրոհներու արդիւնքը այն էր, որ թուրքերը կորսնցուցին շուրջ 9000 զինուոր։ Հռոդոսեան բանակը կ՛ուշանար։ Ապրիլի վերջը, Ջազառը կը նախաձեռնէր լքել քաղաքը։
Ֆրանսացիները յաջողեցան գրաւել քաղաքի մէկ հատուածը։
7 մայիսին հեռուն արդէն կ՛երեւէին հռոդոսցիները։ Յաջորդ օրը՛ անոնք արդէն քաղաքին մէջն էին։ Ֆրանսացիները լուրջ վնասներ կը հասցնէին հռոդոսեան բանակին։
Պաշարման դադարեցումը
13 մայիսին Նապոլեոնը տագնապալի լուրեր ստացաւ Փարիզէն։ Պարզ դարձաւ, որ Նապոլեոնը պէտք է դադարեցնէր պաշարումը եւ վերադառնար Ֆրանսա։ Վեց օր շարունակ Նապոլեոնը գկը ռմբակոծէր քաղաքը՝ հողին հաւասարեցան գլխաւոր մզկիթը եւ փաշայի պալատը։
20 մայիսին ֆրանսացիները դադրեցուցին պաշարումը եւ ուղեւորուեցան Եգիպտոս։ Պաշարուածները հասկացան, որ ֆրանսացիները միայն 21 մայիսին նահանջած են։
Հետեւանքներ
Ենդհանուր առմամաբ, ֆրանսացիները կորսնցուցին 500 մարդ՝ ներառեալ երեք մեծաւորներու։ Թուրքերու կորուստները կը գերազանցէին 10 հազարը։ Չնայած անոր, որ Նապոլեոնը չկ՛րցաւ գրաւել Աքքան, ան յաջողեցաւ ջախջախել դժուարութեամբ հաւաքագրուած թրքական բանակը, այսպիսով, անուղակիօրէն պաշտպանելով Եգիպտոսը վերջիններէն։ Եգիպտոսի դէմ թուրքերը ուղարկեցին 18 հազարանոց բանակ, սակայն Աբուքիի ճակատամարտի ընթացքին թուրքերը գլխովին ջախջախուեցան։
Գրականությին
Ստորոգութիւն:1799
Յովհաննէս Գ. Օձնեցի
Յովհաննէս Օձնեցի, Ամենայն հայոց կաթողիկոս 717 թուականէն մինչեւ 728 թ., աստուածաբան, իմաստասէր, Հայ առաքելական եկեղեցւոյ կողմէն դասուած է սուրբերու շարքին։ Կաթողիկոսական գահին Յովհաննէս Գ. Օձնեցին նախորդած է Եղիա Ա Արճիշեցիին, յաջորդած՝ Դաւիթ Ա Արամոնեցին։
Կենսագրութիւն
Ուսանած է Թէոդորոս Քռթենաւորի մօտ (Այրարատի Արագածոտն գաւառին մէջ), այնուհետեւ՝ Սիւնեաց դպրոցին մէջ։ Եպիսկոպոս ձեռնադրուելէ ետք կարգուած է ըստ որոշ տեղեկութիւններու՝ Արագածոտն գաւառի, իսկ որոշ ուսումնասիրողներու կարծիքով՝ Գուգարաց նահանգի թեմերէն մէրկուն առաջնորդը։ Կաթողիկոս ընտրուելէն ետք՝ 719 թուականին կը մեկնի Արաբական խալիֆայութեան մայրաքաղաք՝ Դամասկոս, Օմար ամիրապետէն կը խնդրէ թեթեւցնել Հայ եկեղեցւոյ հարկային լուծը, բռնի կրօնափոխ չընել հօր եւ առաքելադաւաններուն, դադրեցնել հալածանքները։ Ամիրապետը կ' ընդառաջէ Յովհաննէս Օձնեցիի խնդրանքներուն, իսկ կաթողիկոսը իր հերթին կ'երաշխաւորէ արաբական լուծի նկատմամբ հայերու հնազանդութիւնը։ Կաթողիկոսը նաեւ կը յաջողի հասնիլ արաբական տիրապետութեան դէմ 8- րդ. դարու սկիզբը ապստամբած հայ նախարարներու համաներմանը։ Արտագաղթած հայ նախարաարներուն թոյլ տրուեցաւ վերադառնալ հայրենիք եւ վերատիրանալ իրենց վիճակներուն։ Յովհաննէս Օձնեցին
յաջողած է ապահովել նաեւ արաբական իշխանութիւններու աջակցութիւնը քաղկեդոնականութեան, պաւլիկեաններու դէմ Հայ եկեղեցւոյ պայքարին մէջ։
Կաթողիկոսը Հայաստան կը վերադառնայ արաբական զօրքի ուղեկցութեամբ, անոնց աջակցութեամբ ամէնուրեք կը վերականգնէ Հայ առաքելական եկեղեցւոյ դիրքերը, կը մաքրէ երկիրը յոյն հոգեւորականներէն եւ բիւզանդական զօրամիաւորումներէն։ Յովհաննէս Օձնեցին բարեփոխած է Հայ եկեղեցւոյ արարողակարգը, ծիսակարգը, պայքարած է հերձուածներու ու աղանդներու (յատկապէս՝ երեւութականութեան եւ պաւլիկեաններու) դէմ։ Կաթողիկոսութեան օրով հրաւիրուած են երկու եկեղեցական ժողովներու՝ 720 թուականին Դուինի մէջ, որ կ'ընդունի 32 կանոն, եւ 726 թ. Մանազկերտի մէջ։ Երկրորդ ժողովի ընթացքին կ'ամրագրուի Հայ եկեղեցւոյ դիրքորոշումը Քրիստոսի մարմնի անապականութեան խնդիրի վերաբերեալ, կ'ամբողջացնէ եւ վերջնական տեսքի կը բերէ Հայ եկեղեցւոյ դաւանաբանական սկզբունքները, քրիստոսաբանական համակարգը։
Յովհաննէս Օձնեցիի ձեռնարկներէն է «Կանոնագիրք Հայոց»-ի կազմումը։ Անոր կը վերագրուի նաեւ «Գիրք թղթոց» ժողովածուի խմբագրումը։ Կաթողիկոսի պատուերով Գրիգորիս Արշարունին գրած է իր «Ընթերցուածոց մեկնութիւն»-ը, զբաղուած է նաեւ թարգմանչական գործունէութեամբ, նորոգած Օձունի եկեղեցին։ Կը հաղորդուի անոր սրբակեաց վարքի եւ բազում առաքինութիւններու մասին։
Աշխատութիւնները
«Ընդդէմ պաւղիկեանց» ճառը գրուած է Հայաստանի մէջ այդ շրջանի տարածքին մէջ ստացած պաւլիկեան աղանդի դէմ, իսկ «Ճառ ընդդէմ երեւութականաց»-ը (1807, լատ. 1816)՝երեւութականներու աղանդի դէմ։
Յովհաննէս Գ. Օձնեցին հեղինակած է «Յաղագս կարգաց եկեղեցւոյ», «Հատուածք բանից ի Հաւաքմանց յաղագսկարգաց եկեղեցւոյ», «Վասն մեծի աւուր միաշաբթին», «Սակս գիշերային ժամու» եւ այլ երկեր, ճառեր, թուղթեր («Հիմնարկեք եկեղեցւոյ», «Օրհնութիւն նորաշէն եկեղեցւոյ», «Սակս ժողովոցն որ եղեւն ի Հայս», «Խոստովանութիւն անշարժ յուսոյ...» եւ այլն)։
Իր գրուածնքերուն մէջ կը դրսեւորէ աստուածաբանական փայլուն գիտելիքներ, խոր վերլուծութիւններ կատարելու կարողութիւն։
Մեզ հասած Յովհաննէս Գ Օձնեցիի հեղինակած շարականներուն (Դաւիթ մարգարէի եւ Յակոբ առաքեալի կանոնը (ունի 5 շարական. Օրհնութիւն՝ «Յաղթող գտաւ», Հարց՝ «Մեղաք յամենայնի», Ողորմեայ՝ «Անսկիզբն Աստուած», Տէր երկնէն՝ «Երդուաւ Տէր», Մանկունք՝ «Օրհնեցէք զՏէր»), Ստեփանոս Նախավկայի կանոնը (7 շարական, որոնցմէ 2-ը՝ Օրհնութիւն, մնացածը՝ Հարց, Ողորմեայ, Տէր երկնէն, Մանկունք, Ճաշի), Պետրոս եւ Պօղոս առաքեալներու կանոնը (6 շարական. Օրհնութիւն՝ «Ցնծայ այսօր եկեղեցի», Հարց՝ «Որ խոստացար տալ», Ողորմեայ՝ «Ամոլք հաւատոյ», Տէր երկնէն՝ «Երանելի սուրբ առաքեալքն», ստեղի Մանկունք՝ «Որ արփիահրաշ», ստեղի Համբարձի՝ «Որ անպարագիրն է»), Որոտման որդիներու կանոնը (5 շարական. Օրհնութիւն՝ Հարց՝ «Որ զամենայնըն յոչընչէ արարեր», Ողորմեայ՝ «Որդիքն Որոտման», Տէր երկնէն՝ «Հոգի իմ կանխէ առ քեզ, Աստուած», հոս Մանկունք՝ «Որ յանստուեր ի լուսոյն») յատուկ է աստուածաբանական եւ դաւանաբանական խորութեամբ, անոնք գրուած են գեղեցիկ լեզուով։
Հայ եկեղեցին Յովհաննէս Գ. Օձնեցիի յիշատակը կը տօնէ Մեծ պահքի չորրորդ կիրակիի նախորդ շաբաթ օրը։
Օձնեցիի իրաւագիտական գործունէութիւնը
Յովհաննէս Օձնեցին յայտնի է նաեւ որպէս իրաւագէտ։ Ան կրցաւ հաւաքել գոյութիւն ունեցող առանձին-առանձին բազմաթիւ եկեղեցական կանոններ՝ կազմելով «Կանոնագիրք հայոց» անուամբ աշխատութիւնը, որ ըստ ժամանակակից հայ ուսումնասիրողներէն մէկու կարծիքի «հայ ժողովուրդի միասնականութեան, պետութեան հզօրացման, Հայ առաքելական եկեղեցիին անդաւաճան մնալու անգնահատելի աշխատութիւն է» ։ Այդ գործը համընդհանուր ճանաչում գտած է որպէս ժամանակի իրաւագիտական խոշոր աշխատութիւն եւ մինչ այս օր կը գործածուի Հայոց եկեղեցւոյ կողմէն (որոշ լրացումներով հանդերձ)։
Գրիգոր Քէշիշեան
Գրիգոր Քէշիշեան (12 Օգոստոս 1921, Ատանա (Կիլիկիա) - 14 Յունուար 1980, Երեւան), hայ արձակագիր, թարգմանիչ, իսկ 1946-էն՝ ԽՍՀՄ Գրողներու Միութեան անդամ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Կիլիկիոյ Ատանա քաղաքը։ Հայրը, որ բնիկ Վահկացի էր, եղած է Սիսի 1921-ի ինքնապաշտպանական հերոսամարտի ղեկավարներէն։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է Պէյրութի մէջ, 1941-ին' Նիկոսիայի (Կիպրոսի) «Մելգոնեան Կրթական Հաստատութիւն»ը ։ 1941-43-ին Պէյրութի մէջ աշխատած է իբրեւեը գրագիր։ 1943-46-ին սուումը շարունակած է Պէյրութի Ամերիկեան համալսարանին մջ ։ 1946-ին ներգաղթել է Հայաստան։
1946 թուականին ներգաղթած է Հայաստան, ուր աւարտած է համալսարանի բանասիրական ճիւղը։ Աշխատած է զանազան թերթերու եւ Հայկական Հանրագիտարանի խմբագրութեանց մէջ ։
Մահացած է Երեւան։
Ծանօթագրութիւն
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ Ստորոգութիւն:Հայ արձակագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ Ստորոգութիւն:1921 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1980 մահեր Ստորոգութիւն:12 Օգոստոսի ծնածներ Ստորոգութիւն:14 Յունուարի մահացածներ Ստորոգութիւն:Ատանա ծնածներ Ստորոգութիւն:Երեւան մահացածներ
1650 թուական
1650 թուական, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 50րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1650 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1650 մահեր
Ստորոգութիւն:1650
Տրդատ Բ.
Տրդատ Բ, Հայոց Արշակունի թագաւոր։ Թագաւորած է 217-252 թուականներուն։ Չդիմանալով հզօրացող Սասանեաններու յարձակումներուն՝ հեռացած է Հռոմէական կայսրութիւն։
Ստորոգութիւն:Արշակունիներ
Յովհաննէս Դաւթեան Լազարեանց
Յովհաննէս Դաւթեան Լազարեանց (1820 - 1879 թթ.), 19-րդ դարու ազգանուէրներէն մին։
Յովհաննէս Լազարեանց 19-րդ դարուն՝ ռուսահայ պաշտօնատարներու մէջ, առաջնակարգ դիրք մը գրաուած էր իր ազգասիրութեամբ, քաջութեամբ եւ իբրեւ բարի մարդ ու պատկառելի հայր՝ մեծահամբաւ գերդաստանի մը։
Լազարեանց Կովկասեան սարերու եւ ապա Փոքր Ասիոյ մէջ, երեւելի հանդիսացաւ։
1877-78-ը Ռուս-Թրքական պատերազմին Յովհաննէս Լազարեանց սահմանագրուխի եւ պահեստի զօրքերուն հրամանատարը կը հանդիսանայ, ուր ցոյց կու տայ իր հանճարը, իբրեւ՝ գիտուն եւ քաջ զինուոր։ Բայց ա՛լ աւելի կը բարձրանայ իր փառքն ու պատիւը, երբ կը մասնակցի Կարսի շրջականերու պատերազմներուն եւ վերջապէս իր ցուցաբերած ճամբով եւ իր իսկ աշխատկցութեամբ՝ Կարսի անարիկ բերդը կը գրաւուի. այս յաղթանակին համար կ՛արժանանայ զինուորական բարձրագոյն շքանշանին, այն է՝ Ս. Գէորգայ երկրորդ աստիճանի Խաչին։
Իր վերջին զինուորական պաշտօնը կ՛ըլլայ՝ թիւրքմէններու դէմ մղուած պատերազմի միջոցին, ռուսական զօրքին գլխաւոր հրամանատարութիւնը. անշուշտ ցոյց պիտի տար, այդ առթիւ ալ՝ իր հանճարը. սակայն մահը կը խլէ կեանքը՝ 1879 Օգոստոս 14-ին։
Իր մարմինը կը թաղուի 27 Օգոստոս-ին, Տփխիսի վանքի եկեղեցւոյն բակը։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:1820 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1879 մահեր Ստորոգութիւն:Շուշի ծնածներ Ստորոգութիւն:Թիֆլիս մահացածներ
Ֆաթմա Նեսլիշահ
Ծագում
Ֆաթմա Նեսլիշահը ծնած է ծնողներու Նիշանտթաշիի պալատին մէջ 4 Փետրուար 1921-ին: Անոր հայրը շեհզատէ Օմեր Ֆարուքն էր՝ Օսմաններու արքայատոհմի վերջին խալիֆ Ապտուլ Մեճիտ Բ.-ի միակ որդին եւ աւագ երեխան, մայրը՝ Ռուքիյէ Սապիհա Սուլթանը՝ Օսմանեան վերջին սուլթան Մուհամմէտ Ե.-ի կրտսեր աղջիկը: Ծննդեան պահէն Ֆաթմա Նեսլիշահն ստացած է Նորին կայսերական մեծութիւն՝ «Նեսլիշահ Սուլթան Հազրեթլերի» («Devletlû İsmetlû Neslişah Sultan Aliyyetuş'şan Hazretleri») տիտղոսը : Անոր ծնունդը տօնած են թնդանօթի 121 համազարկով եւ ոսկի բաժնելով : Նեսլիշահ ընտանիքի աւագ երեխան էր, ան ունէր երկու քոյր՝ Հանզատէ Օսմանօղլուն (ծնած է 1923-ին Սթամպուլի մէջ) եւ Նեճլա Հիպեթտուլլահ Սուլթանը (ծնած է Նիցցա, 1926-ին): Արտաքսումէն առաջ ընտանիքը կ'ապրէր Տոլմապահչէի պալատը:
Արտաքսում
Համաձայն 3 Մարտ 1924-ի № 431 օրէնքի՝ Նեսլիշահը, անոր ծնողքն ու քոյրը ներառուած են հարկադիր տեղահանութեան ցուցակին մէջ։ Ընտանիքը տեղափոխուած է Նիցցա, ուր Նեսլիշահը քոյրերուն հետ կրթութիւն ստացած է: Անոր մանկութիւնն ու պատանեկութիւնը անցած է Ֆրանսա յի մէջ, որմէ ետք մեկնած է Եգիպտոս: Նեսլիշահը սորված է 4 լեզու՝ ֆրանսերէն, գերմաներէն, անգլերէն եւ արաբերէն:
Ենովք Արմէն
Արմէն Ենովք (10 Նոյեմբեր 1885, Էֆքէրէ - 6 Մայիս 1968, Մարսէյլ), գրագէտ, լրագրող եւ մշակութային գործիչ։
Ֆաթմա Նեսլիշահ
Եգիպտական արքայադուստր
1940-ին Ֆաթմա Նեսլիշահը ամուսնացած է Եգիպտոս ի վերջին խետիվ Ապպաս Հիլմիի որդու՝ արքայազն Մուհամմատ Ապտըլ Մոնիմ Պէյ Էֆենտիի հետ՝ այդպիսով դառնալով Եգիպտոսի արքայադուստր-կոնսորտ  : Անկէ 2 տարի առաջ 50 միլիոն ամերիկեան տոլար կարողութեան ժառանգորդ Մուհամմատը իր բարեկամէն՝ Եգիպտոսի թագաւոր Ֆարուքէն, թոյլտուութիւն ստացած էր ամուսնանալու Ալպանիոյ թագաւոր Ահմէտ Զոգուի քրոջ հետ, բայց ամուսնութիւնը այդպէս ալ չէ կայացած:
Ենովք Արմէն
Կ.Պոլիս փոխադրուած է շատ փոքր տարիքին։ Իր նախակրթութիւնը ստացած է թաղային վարժարաններուն մէջ։ 1896-ին յաճախած է Ազգ. Կեդրոնական վարժարան եւ ապա Ռոպէրթ Գոլէճ, որուն շրջանը աւարտելէ ետք նուիրուած է գրականութեան։ «Բիւրակն» շաբաթաթերթի օգնական խմբագիր եղած է 1901-1905-ին, միեւնոյն ատեն աշխատակցելով «Արեւելք»ի, «Մասիս»ի եւ «Արեւելեան Մամուլ»ի։ 1906-1908-ին «Մասիս»ի խմբագրապետ եղած է, իսկ 1909-ին խմբագրած է «Չէզոք» շաբաթաթերթը։ 1909-1910-ին հրատարակած է «Առաւօտ» օրաթերթը:
Ֆաթմա Նեսլիշահ
Եգիպտական արքայադուստր
Երբ Յուլիսեան յեղափոխութեան ընթացքին Ազատ սպաներու շարժումը տապալած է Ֆարուք թագաւորին, Մուհամմատը նշանակուած է մանկահասակ թագաւոր Ֆուատի խնամակալներու խորհուրդի նախագահ: 7 Սեպտեմբեր 1952-ին խորհուրդը լուծարուած է, եւ Մուհամմէտը դարձած է միանձնեայ խնամակալ արքայազն: Թագուհի-կոնսորի բացակայութեան պայմաններուն անոր պարտականութիւնները կատարած է Նեսլիշահը՝ որպէս խնամակալ արքայազնի կին: Նեսլիշահը զբաղած է բարեգործութեամբ եւ ներկայացուցչական գործունէութեամբ (ներկայ եղած է մարզական խոշոր մրցաշարերու եւ այլն) :
Մուհամմատի խնամակալութիւնը տեւած է 10 ամիս: 18 Յունիս 1953-ին Եգիպտոսի յեղափոխական հրամանատարութեան խորհուրդը վեացուցած է միապետութիւնը: Չորս տարի ետք Մուհամմատն ու Նեսլիշահը ձերբակալուած են նախագահ Նասերի դէմ դաւադրութեան մասնակցելու մեղադրանքով: Նեսլիշահը ամուսինին հետ բանտէն ազատ արձակուած է միայն Թուրքիոյ նախագահի միջամտութենէն ետք: Նեսլիշահը արտաքսուած է երկրորդ անգամ: Ան ընտանիքի հետ բնակութիւն հաստատած է Ֆրանսա յի մէջ, ուր մնացած է մինչեւ 1963-ը:
Ենովք Արմէն
1915-ին Քէոթահիա կը տարագրուի, ուրկէ տարի մը ետք Պոլիս կ'անցնի ծպտուած։
1918-1919-ին խմբագրական պաշտօններ կը վարէ։ 1919-ին Պոլսոյ Հայ Կարմիր Խաչի տնօրէն կ'ընտրուի եւ կը վարէ այդ պաշտօնը մինչեւ 1922։ Այդ տարի Պոլսէն Պառի (Իտալիա) անցնելով կը հիմնէ«Ընկերութիւն Իտալ Հայ Արեւելեան Գորգերու» հաստատութիւնը: Երկու տարի գործելով կ'արտադրէ Իտալիոյ ամէն կողմը մեծապէս գնահատուած արեւելեան գորգեր: Այնուհետեւ «Franco-Orient» արեւելեան գորգի ընկերութեան Իւզէսի (Uzés) գորգի աշխատանոցի տնօրէնութեան կոչուած է, հոն գործելով 1925-1930 թուականներուն։
Ֆաթմա Նեսլիշահ
Վերադարձ հայրենիք
1952-ին Թուրքիոյ մէջ Օսմանեան արքայատոհմի արքայադստեր համար համաներում կը յայտարարուի: 1963-ին Նեսլիշահը ընտանիքի հետ վերադարձած է Թուրքիա, ուր ստացած է քաղաքացիութիւն եւ Օսմանօղլու ազգանունը (բառացի՝ Օսմաններու որդի, ժառանգ): Մուհամմատ արքայազնը մահացած է 1979-ին Սթամպուլի մէջ, Ֆաթմա Նեսլիշահն մնացած է չամուսնացած աղջկայ՝ Իքպալի հետ :
Ենովք Արմէն
1931-ին Մարսէյլի մէջ հիմնած է արագատիպ մեծ մամուլով եւ արդիական ամէն կատարելագործութիւններով օժտուած առաջին հայկական տպարանը:
Ֆաթմա Նեսլիշահ
Վերադարձ հայրենիք
Իր մահուան պահուն Նեսլիշահը Օսմանեան արքայատոհմի ամենածեր ներկայացուցիչն էր : Պուրհանետտին Ճեմի եւ Էրթուղրուլ Օսմանի մահէն ետք Նեսլիշահը արքայատոհմի վերջին կենդանի անդամն էր, որ ծնած էր Օսմանեան կայսրութեան մէջ:
Երեխաներ
Նեսլիշահը ու Մուհամմատը ունեցած են երկու երեխայ.
Ենովք Արմէն
Վերոյիշեալ լրագիրներէն զատ, Ենովք Արմէն աշխատակցած է նաեւ «Մանզումէ-ի-Էֆքեար»ի, «Ծաղիկ»ի, «Բիւզանդիոն»ի, «Ազատամարտ»ի, «Վերջին Լուր»ի, «Նոր Օր»ի, «Յառաջ»ի, «Ապագայ»ի, «Հայ Սիրտ»ի (Մարսէյլ), «Անահիտ»ի, «Պայքար»ի, «Մշակ»ի, «Վերածնունդ»ի, «Հայաստանի Կոչնակ»ի եւ ուրիշ զանազան թերթերու, ինչպէս նաեւ տարեցոյցներու:
Ենովք Արմէն հեղինակած է հետեւեալ հատորները. «Կինը», «Թրքահայ գրականութիւնը մամուլի ազատութեան թուականին», «Ազգ. Սահմանադրութիւն», «Վեղարաւոր սատանան», «Արշակ Չօպանեան»։ Թարգմանած է ամերիկացի դեսպան Հենրի Մորկընթաուի յուշերը (1919) եւ «Մղձաւանջ» հատորը։
Ս. Ստեփաննոս Եկեղեցի (Եշիլգիւղ)
'''Եշիլգիւղ Ս. Ստեփանոս Եկեղեցի,''' Պոլսոյ Պաքըրգիւղի, Եշիլգիւղ նահանգին մէջ գտնուող հայ Եկեղեցի մըն է:1826-ին Վառօդապետ Ամիրա Սիմոն Տատեանի կողմէ շինուած այս եկեղեցին 1843-ին վերանորոգուած է 1844-ին, Պոլսոյ Հայ Պատրիարք Բ. Աստուածատուրի կողմէ:
Արտակ Մովսիսեան
Կենսագրութիւն
Ծնած է 10 Ապրիլ 1970-ին, Աբովեան քաղաքին մէջ։ Մասնագիտութեամբ պատմաբան։ 1997ին «Վանի թագաւորութեան մեհենագրութիւնը» թեմայով պաշտպաներ է ատենախօսութիւն, ստանալով պատմական գիտութիւններու թեկնածուի գիտական աստիճան: Մասնակցեր է շարք մը հանրապետական եւ միջազգային գիտաժողովներու: Հեղինակ է մէկ տասնեակէ աւելի պատմագիտական ուսումնասիրութիւններու (մենագրութիւններու), ինը փաստագրական ֆիլմերու եւ ավելի քան չորս տասնեակ գիտական յօդուածներու։ 2015ին պաշտպաներ է դոկտորական ատենախօսութիւն` «Հայաստանի գրաւոր մշակոյթը նախամաշտոցեան ժամանակաշրջանին» թեմայով, որուն համար իրեն շնորհուեր է պատմական գիտութիւններու դոկտորի գիտական աստիճան:
Ս. Ստեփաննոս Եկեղեցի (Եշիլգիւղ)
2000-ին անգամ եւս վերանորոգուած է եւ Պատրիարք Բ. Մեսրոպի կողմէ վերաբացուած: Մինչեւ օրս եկեղեցւոյ մէջ արարողութիւններ տեղի կ'ունենան :
Արտակ Մովսիսեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ պատմաբաններ Ստորոգութիւն:ԵՊՀ շրջանաւարտներ Ստորոգութիւն:Պատմական գիտութիւններուդոկտորներ Ստորոգութիւն:Հայ փրոֆեսորներ Ստորոգութիւն:ԵՊՀ դասախօսներ Ստորոգութիւն:2019-2020 Պսակաձեւ ժահրէն քորոնա մահացածներ
1651 թուական
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1651 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1651 մահեր
Ստորոգութիւն:1651
Կեչառիսի Վանքային Համալիր
Կեչառիսի վանքային համալիր, հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ Կոտայքի թեմի առաջնորդանիստ եկեղեցի Կոտայք մարզի Ծաղկաձոր քաղաքի հիւսիս-արեւմուտքը՝ կառուցուած 11-13րդ դարերուն, միջնադարեան Հայաստանի նշանաւոր կրօնական ու մշակութային կեդրոն։ Ընդգրկուած է Ծաղկաձորի պատմութեան եւ մշակոյթի անշարժ յուշարձաններու ցանկին մէջ։
Կեչառիսի մէջ ապրած եւ գործած են ժամանակի խոշոր գիտնականներ ու քաղաքական գործիչներ՝ Գրիգոր Մագիստրոսը, Վասակ Խաղբակեանը, բանաստեղծ Խաչատուր Կեչառեցին եւ ուրիշներ։ Համալիրը կը գտնուիէ Հրազդանի շրջանի Ծաղկաձոր աւանի հիւսիսարեւմտեան մասին մէջ։
Պատմութիւն
Բաղկացած է չորս եկեղեցիներէ, գաւիթէ եւ երկու մատուռէ, որու գլխաւոր՝ Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցին, կառուցուած է 1033 թուականին Գրիգոր Մագիստրոսի կողմէն, որու մասին կը վկայէ հարաւային մուտքի վերի արձանագրութիւնը։
Կեչառիսի վանքին մէջ թաղուած են նաեւ սելճուկներիու դէմ մղուած ճակատամարտին զոհուած Ապիրատեան Գրիգոր իշխանը (1099), Մեծ իշխան Պռոշը (1284)։
Վանքը դարերու ընթացքին բազմիցս աւերուած ու վերանորոգուած է։ 1223 թուականին Պատրոն Վաչէն նորոգած է Սուրբ Նշան եկեղեցին, 1248 թուականին Խաչենի Խոյախան բերդի տէր Վախթանգի որդի Հասան իշխանը իր կնոջ՝ Բաղաց թագաւորի դուստր Մամքանի հետ վերանորոգած է թաթար–մոնղոլներու աւերած Կեչառիսի շէնքերը։ 1947-1949 թուականներուն վանքի տարածքը բարեկարգուած է ու պարսպապատուած, շէնքերու տանիքները ծածկուած են քարէ սալիկներով։
1998-2001 թուականներուն աւստրիահայ բարերար Վլատիմիր Յարութիւնեանի միջոցներով Կեչառիսի վանքը ամբողջովին վերականգնուած է։