cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ստեփան Դաւիթեան
Երկեր
Տոքթ. Դաւիթեան հետզհետէ կը խորանայ իր տեսութիւններուն մէջ եւ երեսուն տարիներու ուսումնասիրութիւններէ ետք, վերջապէս իր գիւտին համաշխարտային արժէքին վրայ վստահելով՝ 1887-ին կը մեկնի Փարիզ՝ հոն Ակադեմիային գնահատութեան ենթարկելու համար իր տեսութիւնները, որոնք հինգ հատորներով ի լոյս ընծայել մտադրած էր։ Իր ֆրանսագիտութեան եւ ճարպիկութեան համար Կեսարիոյ շրջանին ժողովուրդը Ֆրէնկ Ստեփան մակդիրով մկրտած էր զայն:
1852 թուական
1852 թուական, նահանջ տարի, 19րդ դարու 52րդ տարին
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1852 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1852 մահեր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1852
Գեղամ (անձնանուն)
Գեղամ, հայկական արական հնագոյն անուն։ Անունը յիշատակած է Մովսէս Խորենացին, անոր համարելով հայերու նախահայրերէն մին:
Չինական Երաժշտութիւն
Չինական Երաժշտութիւն, Չինաստանի մէջ տարածում գտած երաժշտութիւն:
Պատմութիւն
Չինական երաժշտական մշակոյթը հիմնուած է հին դարաշրջանի ծիսական երգերուն եւ պարերուն վրայ: Չինական երաժշտութեան մէջ կը գերակշռեն երգային սեռերը, որոնց յատուկ է միաձայնութիւնը:
6-10-րդ դարերուն պուտտայականութեան տարածման հետ Չինաստան կը ներթափանցեն այլ ժողովուրդներու երաժշտական մշակոյթներ:
18-20-րդ դարերուն Չինաստան աստիճանաբար մուտք կը գործէ եւրոպական երաժշտութիւն եւ մեծ թիւով երաժիշտներ իրենց երաժշտական ուսումը կը կատարելագործեն Եւրոպայի մէջ: ݀Երգեցողութեան զուգահեռ կը ներկայացուին պարեր եւ մարմնամարզական տեսարաններ: Դերասանները իրենց դէմքերը կը ծածկեն շպարի հաստ շերտով կամ դիմակ կը կրեն:
Չինական Նուագախումբը
Չինական նուագախումբը կը բաղկանայ մօտ հարիւր նուագարաններէ, որոնցմէ ամէնէն մեծը լարային խումբն է, բաղկացած երեսուն տեսակ կսմիթային եւ աղեղնային նուագարաններէ, նաեւ փողայիններէ (տարբեր տեսակի սրինգներ) եւ հարուածայիններէ (թմբուկներ եւ այլն):
Աղբիւրներ
«Երաժշտութիւն, Պատմութիւն եւ Տեսութիւն», Նարդուհի Էքիզեան-Մարկոսեան, Պէյրութ 2017, էջ 52:
Ձորաեզրի վանք
Ձորաեզրի վանք, հայ առաքելական միջնադարեան վանական համալիր Հայաստանի Հանրապետութեան Լոռի մարզի Օձուն գիւղի մէջ ՝ բնակավայրէն 1.5 քմ հարաւ-արեւելք, Օձուն - Այգեհատ ճանապարհէն ձախ՝ ձորաեզրին ։ Ընդգրկուած է Հայաստանի պատմութեան եւ մշակոյթի անշարժ յուշարձաններու ցանկին մէջ։
Պատմութիւն
Համաձայն վիմագրական աղբիւրներու՝ շինութիւններու վերին յուշարձանախումբը կառուցուեր է Հոռոմայրի միաբաններու նախաձեռնութեամբ եւ թէեւ կանգնած է մասնակիօրէն մեկուսի, այնուհանդերձ համարուեր է Հոռոմայրի վանքի բաղկացուցիչ մասը:
2017 թուականին վանքը ամբողջութեամբ վերականգնուեր է։ Վերականգնող ճարտարապետ` Սուրեն Աբովեան:
Ճարտարապետութիւն
Ձորաեզրի վանքը կազմուած է եկեղեցիներէն եւ գաւիթէն: Շէնքերու համաչա' դասաւորութիւնը նախագիծային որոշակի մտայղացման արդիւնք է: Կեդրոնին մէջ կը գտնուի հաւասարակողմ փոքրիկ գաւիթը, որ հարաւային եւ հիւսիսային կողմերէն հաղորդակից է երկու նոյնածավալ միանաւ թաղածածկ եկեղեցիներուն: Վանքի արեւմտեան մասին մէջ կը գտնուի միջնադարեան գերեզմանոցը, ուր կան նաեւ ուշ ժամանակաշրջանի տապանաքարեր:
Գլխաւոր մուտքը բացուած է գաւիթի արեւմտեան պատին եւ միայն գաւիթի ներսէն կարելի է մտնել եկեղեցիներ, ընդ որում հարաւային եկեղեցւոյ մուտքը կողմնորոշուած է դէպի գաւիթ, իսկ հիւսիսայինինը՝ գաւիթէն դէպի եկեղեցի: Այդ հանգամանքը, ինչպէս նաեւ հարաւային եկեղեցւոյ հետ գաւիթը:
Հիւսիսային եկեղեցի
3.1 մ x 2.45 մ չափերով, կիսագլանաձեւ թաղով ծածկուած ուղղանկիւն դահլիճ է՝ առնուած երկլանջ կտուրի տակ: Ծածկը չէ պահպանուեր: Արեւմտեան ճակատը ամբողջութեամբ ծածկուած է խաչի պատկերներով: Այդ խաչքարի մէջ պատուհանի բացուածքը ուղղանկիւն կտրտուածքներով իրարու վրայ նստած կրկնակի քարերէն է: Եկեղեցին կառուցուած է դեղնաշագանակագոյն  ֆելզիթ ժայռի տեսակով:
Հարաւային եկեղեցի
3.2 մ x 2.15 մ չափերով, կիսագլանաձեւ թաղով ծածկուած ուղղանկիւն դահլիճ է՝ առնուած երկլանջ կտուրի տակ: Կիսաշրջանաձեւ խորանը գմբէթարդի սահմանագիծով եզերուած է պարզ տրամագիծի գօտիով, որը կը շարունակուի նաեւ երկարատարած պատերուն մէջ։ Պատերը իրականացուած են սրբատաշ (պազալտէ) սեւակուճ քարերով: Մուտքի որմնակամարի արձանագրութեան համաձայն եկեղեցին կառուցուեր է 1206 թուականին՝ վանքի առաջնորդ Սամուէլի կողմէն: Արեւելեան պատուհանի տրամագիծի վրայ կը յիշատակուի կառուցող վարպետի անունը՝ Գրիգոր քարգործ:
Գաւիթ
Կառուցուեր է 13-րդ դարուն՝ դեղնաշագանակագոյն (ֆելզիթէ) ժայռի տեսակ սրբատաշ քարերով:
Գաւիթը առաւելապէս ուշագրաւ է իր կառուցուածքային առանձնայատկութիւններով: Գրեթէ քառակուսի (4.35 մ x 4.1 մ) յատակագիծով սրահ է՝ ծածկուած անկիւնագծային դասաւորութեամբ, փոխհատուող կամարներով ուժեղացուած թաղով: Ներսէն չորս անկիւնները բաժնուած են որմնամոյթերով, որու շնորհիւ ներքին տարածութիւնը յատակագիծին մէջ դարձեր է ութանկիւնի: Որմնամոյթերէն դէպի վեր անկիւնագիծով կ'երկարին երկու կամարներ եւ կը խաչուին առաստաղի ուղիղ կենդրոնին մէջ:
Վանքի գաւիթը աւելի պարզ շինութիւն է, քան 13-րդ դարու խաչուող կամարներ ունեցող այլ ճարտարապետական յուշարձաններ (Դեղձնուտի վանք, Մշկավանք, Նոր Վարագավանք, Խորակերտի վանք, Հաղպատի վանական համալիր|Հաղպատի վանք]] եւ այլն): Երկու զոյգ կամարներու փոխարէն, շէնքի փոքրութեան պատճառով ունի միայն մէկը, որը ինքնատիպ լուծում է՝ կամարներու անկիւնագծային տեղագրութեամբ:
Գաւիթի արեւմտեան մուտքը բաւական մեծ է: Պատուհաններու բացակայութեան հանգամանքը կատարեր է նաեւ ներսի լուսաւորումը: Եկեղեցիները գաւիթէն աւելի բարձր եղեր են:
Գերեզմանոց
Վանքի գերեզմանոցը կը գտնուի համալիրի արեւմտեան հատուածին մէջ։ Պահպանուեր են մօտ տասնեակին հասնող խաչքարեր:
Զարդարիչ յարդարանք
Ճարտարապետական ձեւերու պարզութեանը համապատասխան շինութիւններու Զարդարիչ յարդարանքը նաեւ բաւական զուսպ է: Յարդարման ձեւերը աւանդականօրէն երեք տիպի են՝ զարդաքանդակներ, ճարտարապետական Զարդարիչ տարբեր եւ պատկերաքանդակներ:
Միակ պատկերաքանդակը կը գտնուի հարաւային եկեղեցւոյ արեւելեան պատուհանի վրայ, արտաքուստ: Պսակի երկշարք կամարի երկու կողմերուն տեղադրուած են դէմ-յանդիման կանգնած երկու աղաւնիներու հարթաքանդակներ:
Գաւիթի տանիքը պահպանուած կամարները մասնակիօրէն յարդարուած են զարդաքանդակի տարրերով: Երկու զարդեր քանդակուած են կամարներու ներսի կողմի վերնամասին: Ոճական ընդհանրութիւնէն պարզ կը դառնայ, որ այս զարդաքանդակները կատարուեր է միեւնոյն քանդակագործի կողմէն:
Ճարտարապետական տարրերով յարդարուեր է նաեւ գաւիթի արեւմտեան եւ հարաւային եկեղեցւոյ մուտքերը, երկուքն ալ շրջանակուեր են Զարդարիչ որմնասիւներով եւ կամարներով:
Աբգար (անձնանուն)
Աբգար, ասորական ծագումով հայկական արական անուն։
Ճիմի Պադլըր
Ճիմի Պադլըր Գ․ (Jimmy Butler III, ծնած 14 Սեպտեմբեր, 1989), ամերիկացի մասնագէտ պասքէթպոլիսդ։ Ներկայիս կը խաղայ Պասքէթպոլի ազգային ասոցիացիա (NBA) (NBA) «Չիգակօ Պուլզ» ակումբէն՝ որպէս յարձակող պաշտպան և թեթեւ յարձակող։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Հիւսթըն, պատանութիւնը անցուցած է Թօմպըլ բնակավայրը։ Յաճախած է Թօմպըլի աւագ դպրոցը՝ աւարտական տարիին ունենալով 19 միաւորի եւ 8 անդրադարձի միջին ցուցանիշ։ Դպրոցը աավարտելէ ետքNCAA ուսանողական առաջնութեան մէջ սկզբնապէս ներկայացած է Թայլըրի հասարակական համալսարանը, որմէ յետոյ տեղափոխուած է Մարքէթթի համալսարանը։ Ընտրուած է 2011 թ. NBA-ի 2011 թուականի տրէֆթի առաջին ռաունտի 30-րդ ընտրութեամբ՝ «Չիգակօ Պուլզի» կողմէ։
Ուսանողական ասպարէզը
Աւագ դպրոցն ավարտելէ ետք Պադլըրը 2007–08 մրցաշրջանն կ'անցնէ Թայլըրի միջնակարգ համալասրանին մէջ, այնուհետեւ կ'որոշէ ընտրել Մարքէթթ համալսարանի մարզական կրթաթոշակային ծրագիրը՝ համալսարանային հաւաքականին մէջ անցնելով 4 մրցաշրջան։
2008-09 մրցաշրջանին Պադլըր կ'անցնէ 35 հանդիպում՝ մանրահատակի վրայ միջինում անցնելով 35 վայրկեան եւ իր հաշուին գրանցելով 5 կէտ, 4 անդրադարձ, 2 խլում, 1 կորուստ և 2 արդեւնաւետ փոխանցում։
2009-10 մրցաշրջանին Պադըր կ'անցնէ 34 հանդիպում՝ մանրահատակի վրայ միջինում անցնելով 35 վայրկեան եւ իր հաշուին գրանցելով 15 կէտ, 7 արգելափակում, 2 խլում, 1 կորուստ և 2 արդեւնաւետ փոխանցում։
2010-11 մրցաշրջանին Պադլըր կ'անցնէ 37 հանդիպում՝ մէջը խաղալով 35 վայրկեան եւ իր հաշուին գրանցելով 16 կէտ, 6 արգելափակում, 2 խլում, 2 կորուստ և 3 արդեւնաւետ փոխանցում։
NBA-ի Ասպարէզը
Պադլըր կ'ընտրուի 2011 թուականի NBA տրէֆթի առաջին ռաունտի 30-րդ ընտրութեամբ՝ «Չիգակօ Պուլզի» կողմէ։
Ծանոթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1989 ծնունդներ Ստորոգութիւն:14 Սեպտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Ստորոգութիւն:Չիկագո Բուլսի բասկետբոլիստներ
Իրլանտայի Հայերը
Պատմութիւն
Բրիտանական կղզիներուն մէջ հայերու ներկայութեան վերաբերեալ տեղեկութիւնները կը վերաբերին վաղնջական ժամանակներուն։ Անգլիոյ հնագոյն տարեգրութեան՝ 8-րդ դարու Անգլո-սաքսոնական յօդուածներուն մէջ գրուած է.«Կղզիի առաջին բնակիչները եղած են բրիտանացիները, ովքեր եկած են Արմենիայէն եւ սկսած են բնակիլ Բրիտանիոյ հարաւին մէջ»։ Թերեւս այդ իրողութեամբ կը բացատրուի հայ-գէլտական մշակութային նմանութիւնները, խաչքարերու առկայութիւնը Իռլանտայի մէջ։ Ուշագրաւ է, որ իռլանտական եկեղեցիի ծիսակարգը կը կատարուի հայերէն եւ արարողութեան ժամանակ Աստուծմէ բարօրութիւն կը խնդրեն նաեւ Հայաստանի համար։ Բացի այդ, Իռլանտան ու Հայաստանը ընդհանուր գիծեր ունին յատկապէս Սփիւռք ունենալու փաստով. իռլանտական 80 միլիոննոց սփիւռքը, ինչպէս Հայաստանի պարագային, շուրջ 13 անգամ կը գերակշռէ Իռլանտայի մշտական բնակչութեանը։ Հայ-իռլանտական յարաբերութիւններու զարգացման գործին մէջ մեծ ներդրում ունի Գալուստ Կիւլպէնկեան հիմնարկութեան լոնտոնեան գրասենեակի տեսուչ, Մեծ Բրիտանիոյ եւ Իռլանտայի հայ համայնքներու բաժանմունքի ղեկավար, մեծ բարերար Գալուստ Կիւլպէնկեանի ծոռ Մարթին Եսայեանը։ Ներկայիս Իռլանտայի Հայերը կը կազմեն 300 մարդ, որոնք կը բնակին Տուպլինի մէջ եւ Քորքի մէջ։ 2009-ին Իռլանտայի Հայաստանի Հանրապետութեան նորանշանակ պատուոյ հիւպատոսի նախաձեռնութեամբ եւ հայ համայնքի ջանքերով բացուած է կիրակնօրեայ դպրոց։ Կը քննարկուի հայկական եկեղեցի, դպրոց եւ կազմակերպութիւն հիմնել Տուպլինի մէջ։ Դիւանագիտական յարաբերութիւնները Հայաստանի եւ Իռլանտայի միջեւ հաստատուած են 28 Յունիս 1966-ին։ Իռլանտայի մէջ բնակող հայերը կը փորձեն կազմակերպուած համայնք ձեւաւորել։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայեր
Վորաս
Վորաս (յուն․՝ Βόρας)․ լեռնաշղթայ որ կ՛երկարի Յունաստանի եւ հիւսիսային Մակեդոնիոյ Հանրապետութեան միջեւ։ Յունաստանի երրորդ բարձր լեռն է, 2524մ․ բարձրութեամբ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունաստանի լեռներ Ստորոգութիւն:Պալքանեան թերակղզիի լեռներ Ստորոգութիւն:Եւրոպայի լեռներ Ստորոգութիւն:Լեռներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Լեռներ
Ճենա Մալոն
Ճենա Մալոն (ծնած է 21 Նոյեմբեր, 1984 թուականին, Նեւատա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն մէջ :), Ճենան Ամերիկացի դերասանուհի եւ երաժիշտ մըն է: Անոր մասնակցած ֆիլմերէն են՝ Ellen Foster (1997), Contact (1997), Stepmom (1998), Donnie Darko (2001), Life as a House (2001), Saved! (2004), Pride & Prejudice (2005), Into the Wild (2007), The Ruins (2008), Sucker Punch (2011), եւ The Hunger Games վիպաշարը (2013–2015): Մալոնը նաեւ երաժիշտ է որ հրատարակած է երգեր իր իսկական անունով եւ The Shoe կեղծանունով:
Մէզիրէ Կեդրոնական Վարժարան
Մէզիրէ Կեդրոնական Վարժարանը շարունակութիւնն է Մէզիրէի մէ 1880 ականներէն սկսեալ Ս. Աստուածածին Մայր եկեղեցի ի կողքին բացուած մանչերու եւ աղջկանց ծխական ՄԷԶԻՐԷ ԿԵԴՐՈՆԱԿԱՆ ՎԱՐԺԱՐԱՆՆԵՐՈՒՆ։ Կեդրոնական վարժարանի հիմնադրութեան աշխատանքներուն մէջ նկատառելի դեր ունեցած են Աւետիս Տէրոյեան եւ Սարգիս Զատուրեան։
Միայն աղջկանց բաժինը կը սկսի ունենալ տարեկան 20 եւ աւելի աշակերուհին։ Կեդրոնականի տեսչութիւնը կը ստանձնէ Յակոբ ԷՖէնտի Սիմոնեան, կ՛ունենայ ուսուցչական կազմ մը, որուն շարքին է Ռուբէն Զարդարեան։ 1901-ին վարժարանը կ՛ունենայ իր առաջին շրջնաւարտները։ 1913-1915 տօնրէնութեան պաշտօնը կը յանձնուի Երուանդ Սրմաքէշխանլեանին, գրական ծածկանունով Երուխանին։ Կեդրոնականը կը բաղկանայ 12 դասարաններէ։ Այստեղ կը դասաւանդուին չորս լեզուներ, հայերէն, թրքերէն,Ֆրանսերէն, անգլերէն։ Աւարտական դասարանները ունին իրենց թերթը, որ կը կոչուի Նոր Գարուն։ 15 տարուան իր պատմութեան ընթացքին ունեցած է աւելի քան 300 շրջանաւարտներ։ 1913-ին, Կեդրոնական վարժարանը կը սկսի պաշտօնապէս անուանուիլ Հայկական Ճեմարան։ Կեդրոնական վարժարանի աշակերտները կը նշե գիրերու գիւտին 1500ամեակը։
Կեդրոնական վարժարանի աշակերտներէն են Վահան Թոթովենց (1889 Մէզիրէ – 1937 Հայաստան) եւ Համաստեղը ( Համբարձում Կէլէնեան, 1985 Փէրչէնճ – 1966 ԱՄՆ) ։
Յասմիկ Գրիգորեան
Յասմիկ Գեղամ Գրիգորեան, հայ-Լիթուանացի օփերայի երգչուհի: Մարինեան թատրոնի սոփրանօ :
Կենսագրութիւն եւ ասպարէզ
Յասմիկ Գրիգորեան ծնած է 12 Մայիս 1981-ին, Վիլնիւս քաղաքին մէջ, Լիթուանիա: Զաւակն է օփերայի երգիչներ Գեղամ Գրիգորեանի եւ Իրենա Միլքեվիչիութայի: Հինգ տարեկանին սկսած է դաշնակ նուագել, իսկ 17 տարեկանին սկսած է երգել:
1999-ին աւարտած է Լիթուանիոյ թատերական եւ երաժշտական կաճառի ձայնամշակման բաժանմունքը: Նաեւ ուսում ստացած է Նիսի մէջ, Ֆրանսա:
2005-ին հռչակաւոր դարձած է Վիոլեթայի դերերգով՝ «Լա Թրավիաթա» օփերայէն, Վիլնիւսի Օփերային մէջ: Նոյն դերերգով հանդէս եկած է նաեւ Երեւանի եւ Ռիկայի մէջ:
Դերեր ստանձնած է Փեթերսպուրկի Մարինեան թատրոնին մէջ, ինչպէս՝ « Օթելլօ », «Քնացած իշխանուհին», «Լա թրավիաթա», «Գարմէն», «Մատամ Պաթըրֆլայ», «Թուրանտոթ», Տեստեմոնայի, Պրիլեպայի, Վիոլեթայի, Միքայէլլայի, Չիօ Չիօ Սանի եւ Լիուի դերերով:
2006-2015 ստանձնած օփերային դերերը
Հանդէս եկած է Լիթուանիոյ պետական համերգային նուագախումբին, լարային քառեակին ու սենեկային նուագախումբին հետ, թէ՛ Լիթուանիոյ եւ թէ արտասահմանի մէջ:
2009-2011 ելոյթներ ունեցած է Լիթուանիոյ ազգային օփերային մէջ, 2011-2012ին՝ Կրացի (Աւստրիա) օփերային մէջ:
2012-2013ին Վիլնիւս վերադառնալէ ետք, 2013-2014-ին ելոյթներ ունեցած է Քէօլնի (Գերմանիա) օփերային մէջ:
2014-ին Յուդիթի դերով ելոյթներ ունեցած է Անտվերպենի եւ Կենթի մէջ, ինչպէս եւ տարբեր ներկայացումներ՝ Սենթ Փեթերսպուրկի, Կրացի, Համպուրկի եւ Միւնիխի մէջ: 2015-ին հանդէս եկած է Պերլինի կատակերգական թատրոնին եւ Վիեննայի ու Շուէտի օփերաներու մէջ, հանդէս եկած է Փիոթըր Չայքովսքի «Չարոդեյկայի» եւ Ճիաքոմօ Փուչինիի «Մատամ Պաթըրֆլայի» դերերով :
Յասմիկ Գրիգորեանի երգացանկերը ներառած են ռուսական, իտալական, ֆրանսական, գերմանական եւ չեխական երգեր :
Արտաքին Յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայ երգչուհիներ
1853 թուական
1853 թուական, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 53րդ տարին
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1853 մահեր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1853
Աբգար Գէորգ (Աբգարեան)
Աբգար Գէորգ (Աբգարեան),, գործարանատէր, որդի Տէր Ղազար Արգարեանի, երկար տարիներ ապրած է Սուրաբաիա քաղաքը (Ճավա), տէր եղած է հսկայ հողերու եւ գործարաններու, որոնց արտադրութիւնները սեփական երկաթուղիով դէպ ի որոշ կեդրոն կը փողադրուէին։ Իր գործին մէջ կ'աշխատէին եւ բարեկեցիկօրէն կ'ապրէին բազմաթիւ հայեր։
Քլոյի Քարտաշեան
Քլոյի Ալեքսանտրա Քարտաշեան (Khloé Alexandra Kardashian, ), ամերիկահայ հեռատեսիլի դէմք: 2007 Հոկտեմբերին իր ընտանիքի անդամներու հետ կը յայտնուի «Քարտաշեաններու ընտանիքը» (անգլ.՝ Keeping Up with the Kardashians): Իրական կեանքէ առնուած պատառիկ, որու յաջողութենէ ետք կը ստեղծեն «Kourtney and Khloé Take Miami» եւ «Khloé & Lamar» իրական կեանքէ առնուած պատառիկները։ Ան իր քոյրերու՝ Քիմի եւ Քուրթնիի հետ ունի իր սեփական նորաձեւութեան վաճառանիշերը, ինչպէս նաեւ կը հրատարակէ գիրքեր : 2012-ին դերասան Մարիօ Լոփեզի հետ կը վարէ «Իքս Ֆաքտոր» նախագծի ամերիկեան տարբերակի երկրորդ եթերաշրջանը:
2009-ին կ'ամուսնանայ ամերակացի պասքէթպոլիստ Լամար Օդոմի հետ, սակայն անոնք կ'ամուսնալուծուին 2013-ին: 2015 Ապրիլին ան իր քրոջ՝ Քիմի հետ կ'այցելէ Հայաստան:
Վաղ Կեանքը
Քլոյի Քարտաշեան ծնած է 27 Յունիս 1984-ին Գալիֆորնիա նահանգի Լոս Անճելըս քաղաքին մէջ, իրաւաբան Ռոպըրթ Քարտաշեանի եւ հեռատեսիլի դէմք Քրիս ճէնըրի ընտանիքի մէջ ։ Հօրը կողմէ ան ունի հայկական արմատներ, իսկ մօրը կողմէ՝ հոլանտական եւ անգլիական արմատներ ։ Քլոյիի մայրը Ռոպերթ Քարտաշեանէ բաժնուած է 1991-ին եւ ամուսնացած է Պրուս Ճէննըրի հետ ։ Ռոպերթ Քարտաշեան մահացած է 30 Սեպտեմբեր 2003-ին: Քլոյին ունի երկու քոյր՝ Քիմը եւ Քուրթնին եւ մէկ եղբայր Ռոպը ։ Ան նաեւ ունի երկու խորթ քոյրեր՝ Քայլի եւ Քենտըլ Ճեննըրները ։
Ասպարէզ
2007 Հոկտեմբեր ին E! հեռատեսիլի ընկերութիւնը կը սկսի «Քարտաշեաններու ընտանիքը» (անգլ.՝ Keeping Up with the Kardashians) ցուցադրութիւնը: Հեռատեսիլի այս ցուցադրութիւնը կը յաջողի եւ ապագային կ'ունենայ բազմաթիւ եթերաշրջաններ:
«Քարտաշեաններու ընտանիքը» յաջողելէ ետք E! հեռատեսիլի ընկերութիւնը կը սկսի նաեւ «Kourtney and Khloé Take Miami» ցուցադրութիւնը, որ առաջին անգամ կը ցուցադրուի 2009 Օգոստոսին : Նոյն տարին Քայլին եւ Քլոյին Մայամիի մէջ կը բանան իրենց «D-A-S-H» անուանումը կրող հագուստի խանութը ։2010 Նոյեմբերին Քարտաշեան քոյրերը կը հրապարակեն իրենց «Kardashian Konfidential» գիրքը, իսկ 2011-ին իրենց առաջին վէպը, որ կը կրէ «Dollhouse» անունը: 2012 Հոկտեմբերին յայտնի կը դառնայ թէ Քլոյի եւ Մարիօ Լոփեզ պիտի վարեն ամերիկեան «Իքս ֆաքտոր» նախագծի երկրորդ եթերաշրջանը ։ 2014 Յուլիսին ան կը նկարահանուի Ֆրենչ Մոնթանայի «Don't Panic» երգի տեսահոլովակին մէջ:
2015 Նոյեմբերին վաճառքի դուրս եկաւ Քլոյիի «Strong Looks Better Naked» գիրքը ։ 2016 Յունուարին ան FYI հեռատեսիլի ալիքի եթերին մէջ սկսաւ վարել «Գոգտէյլներ Քլոյիի հետ» (անգլ.՝ Kocktails with Khloé) հաղորդումը, բայց հեռարձակումը դադրեցաւ նոյն տարուան Ապրիլին ։
Անձնական կեանք
2014-ին Քլոյի հանդիպած է ֆրենչ Մոնթանայի, սակայն անոնք բաժնուեցան նոյն տարուան Սեպտեմբերին ։ 2015 թուականին մինչեւ 2016 Փետրուարը ան կը հանդիպէր պասկէթպոլիստ Ճէյմզ Հարտընի հետ ։
Վարդան Շահպազ
Վարդան Տօնիկեան (բուն անունով՝ Մինաս Տօնիկեան, ), ՀՅԴ կուսակցութեան անդամ, հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ, ֆետայի։
Կենսագրութիւն
Տօնիկեան ծնած է 1864-ին, Սեբաստիոյ Տիւրիկ գաւառի Օտուր գիւղը: 25 տարեկանին անցած է Պոլիս, 1890-ական թուականներուն միացած է Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան: Այնուհետեւ ճանչցուած է իր յեղափոխական անունով՝ Վարդան Շահպազ: Չորս հայրենակիցներով մասնակցած է Պանք Օթոմանի գրաւման՝ Բաբգէն Սիւնիի, Արմէն Գարոյի եւ Հրաչ Թիրեաքեանի կողքին, որոնց հետ անցած է Մարսէյ լ, Պուէնոս Այրէս, ետքը Լոնտոն եւ Պուլկարիա: Վերադարձած է Պարսկաստան եւ 1897-ին մասնակցած՝ Խանասորայ արշաւանքին: Ապա գործուղուած է Վասպուրական` շրջան մը կատարելով կուսակցութեան ներկայացուցիչի դերը:
Շրջան մը, Վասպուրականին զէնք ապահովելու համար Վարդան Շահպազ մեկնած է Կովկաս, ուր ճաշակած է ցարական բռնակալութեան բոլոր արհաւիրքները: Իբրեւ դաշնակցական գործիչ, ան աքսորուած է Սիպերիա:
1909-ին Ատանայի ջարդէն ետք լուծուած է ժողովուրդի զինելու եւ զայն ինքնապաշտպանութեան պատրաստելու գործին: 1917-ին մասնակցած է Ղարաքիլիսէի կռիւներուն:
1918-ին մասնակցած է Նուրի փաշայի դէմ եղած կռիւներուն: Ան եղած է զօրավար Անդրանիկի խումբերու մատակարար: 1927-ին անցած է Սուրիա` զբաղելու քրտական շարժումներով: Ապա հաստատուած է Քեսապ, հոնկէ՝ Պէյրութ:
1946-ին ներգաղթի աւետիսը փոթորկած է զայն, որովհետեւ ուզած է իր վերջին օրերը անցընել մայր հայրենիքին մէջ։ Սակայն երբ լսած է, որ Հայաստան երթալու պայմանը Դաշնակցութենէն հրաժարիլն է, մերժած է, որովհետեւ այդ քայլը ինքնին մահ կը նշանակէր: Մեծ յուսախաբութիւն ապրելով կեանքը շարունակած է ճգնաւորի մը նման: Մահացած է 8 Յունիս 1959-ին եւ թաղուած՝ Ֆըրն Շըպպէքի Ազգային գերեզմանատան մէջ:
Փարիս Փիշմիշ (Մարի Սուքիասեան)
Փարիս Փիշմիշ (Մարի Սուքիասեան) սփիւռքահայ անուանի աստղագէտ: Մեծ էր Փարիս Փիշմիշ (Մարի Սուքիասեան)ի մանկավարժական գործունէութիւնը եւ անոր դերը մեքսիկական աստղագիտութեան զարգացման մէջ։ Մեծ դեր խաղցեր է աստղագիտական սարքերու ներմուծման եւ կիրառման գործին. առաքման միգամածութիւններու արագութիւնների դաշտի ուսումնասիրութեան նպատակով 1972թ. Մեքսիկայում առաջին անգամ ներմուծեր է Ֆապրի-Փերո ինթերֆերոմեթրիան:
Կենսագրութիւն
1938-1942 թուականներուն աշխատեր է Հարվարտի (ԱՄՆ) քոլէճի աստղադիտարանին մէջ, այնուհետեւ 1942թ. ամուսնացեր է մեքսիկացի աստղագէտ Ֆելիքս Ռեսիլասի հետ: Տեղափոխուեր Մեքսիկա եւ աշխատանքի անցեր է Փուեպլայի Թոնանցինթլայի աստղադիտարանին մէջ, ուր աշխատեր է մինեւ 1946 թուական:
1946-1996 թուականներին՝ Մեխիկոյի ազգային ինքնավար համալսարանի աստղագիտութեան հիմնարկի դասախօս ։
Անոր ամենակարեւոր ներդրումներէն էր մեքսիկական աստղագիտական ամսագիրներու հրատարակութեան խթանումը (Տոնանցինտլայի եւ Տակուբայայի աստղադիտարաններու տեղեկագիր, Աստղագիտութեան եւ աստղաֆիզիկայի մեքսիկական հանդէս եւ այլն):
Փարիս Փիշմիշ (Մարի Սուքիասեան) աշխատանքները կը վերաբերին Կալաքթիքայի քինեմաթիքային, միգամածութիւններու լուսաչափութեանը եւ տեսագծային արագութիւններու որոշմանը ։
Փարիս Փիշմիշ (Մարի Սուքիասեան)ի դուստրը` նոյնպէս աստղագէտ է Էլզա Ռեսիլաս-Փիշմիշը:
Աղբիւրներ
https://nt.am/am/dates/816/1911թ. 31 յունուար-ին Կ. Պոլսում ծնած է սփիւռքահայ անուանի աստղագէտ Փարիս Փիշմիշը (Մարի Սուքիասեան)
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մեքսիկահայ աստղագէտներ Ստորոգութիւն:20-րդ դարու աստղագէտներ Ստորոգութիւն:Սթամպուլ ծնած անձինք Ստորոգութիւն:Թրքահայեր Ստորոգութիւն:Անձինք Կոստանդնուպոլիսէն Ստորոգութիւն:Թրքահայ կին ակադեմիկոսներ Ստորոգութիւն:Թրքահայ ակադեմիկոսներ Ստորոգութիւն:Հայ աստղագէտներ Ստորոգութիւն:Սթամպուլի համալսարանի շրջանաւարտ
Զիքա Ժահր
Զիքա հիւանդութեան յարուցիչը զիքա ժահրն է, որ կը պատկանի Ֆլավիվիրիտ (Flaviviridae) կոչուող ժահրերու խումբին: Այս ժահրը կը տարածուի եւ կը փոխանցուի մասնաւորաբար Ա. իճիփթօ (A. aegipto) եւ Ա. ալպոփիքթըս (A. albopictus) մժեղներու միջոցով: Անոր տարածումը եւ փոխանցումը մժեղներու միջոցով տեղի կ'ունենայ գիշեր կամ ցերեկ, առաւելաբար՝ ցերեկ ժամանակ :
Զիքա ժահրի փոխանցումը մօրը կաթին միջոցով չէ փաստուած:
Ախտանշաններ
Զիքա հիւանդութեան ախտանշանները կը նմանին Տանկ հիւանդութեան ախտանշաններուն, որոնք կը տեւեն 5-7 օր: Այս ախտանշաններն են՝ ջերմութիւն, գլխացաւ, յօդացաւ, մկանացաւ, ակնազօթաբորբ (conjunctivitis) եւ մորթացան (skin rash): Վարակուածներուն միայն 18-20 տոկոսը կ'ունենայ ախտանշաններ, իսկ մեծամասնութիւնը կ'ունենայ բնականոն կեանք: Զիքա ժահրը կը յառաջացնէ մտային-ուղեղային տկարութիւն եւ թերաճութիւն :
Յղութիւն
Մասնագէտներու համաձայն, 100 վարակուած յղի կիներէն (յղութեան առաջին երեք ամիսներու ընթացքին) միայն մէկը կ'ունենայ գանկային եւ ուղեղային թերաճութիւն ունեցող նորածին մը:
Մասնագէտներ տեսած են, որ կապ մը գոյութիւն ունի զիքա ժահրի եւ կարգ մը նեարդական հիւանդութիւններու միջեւ։ Այս ուղղութեամբ մեծ աշխատանքներ կը տարուին հասնելու համար յստակ արդիւնքներու :
Վարակուած յղի կիներ ունենալու են հերթական՝ ամէն 3-4 շաբաթը մէյ մը սաղմուղեղի եւ գանկի անդրձայնային (ultra sound) նկարում:
Վարակուած յղի կիներու զաւակները ենթարկուելու են մանրակրկիտ բժշկական քննութիւններու, ուր կը տեսնուին լեարդի եւ փայծաղի ծաւալում, մորթային ցան, ուղեղի եւ գանկի թերաճութիւն, լսողական տկարութիւն, ինչպէս նաեւ՝ տեսողական խանգարում ու տկարութիւն :
Յղի կիներու կը յանձնարարուի չճամբորդել այն երկիրներ, ուր զիքա հիւանդութիւնը գոյութիւն ունի: Իսկ անոնք, որոնք ստիպողաբար կը մեկնին այս երկիրները, պէտք է առնեն խիստ կանխազգուշական (preventable) բոլոր միջոցները: Անոնք հեռու մնալու են մժեղներէ, գործածելու են օրական 4-6 անգամ մորթի վրայ մժեղավան (insect repelent) դեղեր, որոնք կը պարունակեն 28 տոկոս DEET քիմիական նիւթը, գործածելու են մժեղավան դեղերը նոյնիսկ արեւարգիչի (sunscreen) գործածութենէ 20 վայրկեան ետք եւ կամ լողալէ ետք, հագնելու են թոյլ եւ բաց գոյն հագուստներ եւ գործածելու չեն անուշահոտ եւ բուրումնաւէտ օճառներ :
Զիքա ժահրով վարակուած անձը շատ հաւանաբար երկրորդ վարակում մը չ'ունենար, որովհետեւ ան վարակումէն ետք կ'ունենայ երկարատեւ վարակամերժութիւն (immunity):
Ախտաճանաչում
Զիքա հիւանդութեան ախտաճանաչումը կը կատարուի հիմնուելով անոր ախտանշաններուն եւ անոր ապրած միջավայրին վրայ, այսինքն՝ եթէ ենթական ապրած է զիքա հիւանդութեամբ տեղաճարակ (endemic) երկրի մը մէջ:
Ախտաճանաչումին համար կը կատարուին արեան, մէզի եւ լորձունքի յատուկ քննութիւններ, որոնց միջոցով զիքա ժահր կը բացայայտուի:
Դարման
Զիքա հիւանդութիւնը դարման չունի, սակայն անոր ախտանշանները մեղմացնելու համար կը գործածուին մեղմացուցիչ որոշ դեղեր: Մասնաւորապէս ջերմի եւ ցաւի համար կը թելադրուի ցաւաբեկ եւ հակաջերմ դեղեր: Վարակուած անձերուն կը տրուին առողջապահական որոշ գիտելիքներ: Իսկ նոյն միջավայրի մէջ ապրող առողջ անհատներուն կը տրուին կանխազգուշական եւ դաստիարակչական գիտելիքներ :
Կանխարգիլում
Տեղաճարակ երկիրներու մէջ կիրարկուելու են կարգ մը կանխազգուշական միջոցներ, որոնցմէ կարեւորագոյններն են՝ երկար թեւով շապիկ եւ երկար տաբատ հագնիլ, զովացուած սենեակի մէջ քնանալ, սեռային յարաբերութիւն չունենալ տեղաճարակ շրջաններէ եկող անձերու հետ եւ կամ պահպանակ (condom) գործածել. մժեղավաններ գործածել եւ հեռու մնալ ճահիճներէ ու խոնաւ վայրերէ:
Յունաստան
Յունաստան (Ελλάδα ), պաշտօնապէս Յունաստանի Հանրապետութիւն (Ελληνική Δημοκρατία [էլլինիքի տիմոքրաթիա] )․ կը գտնուի Եւրոպայի հարաւ-արեւելքը, Պալքանեան թերակղզիին հարաւի ծայրամասը։
Մայրաքաղաքը եւ մեծագոյն քաղաքը Աթէնքն է։
Յունաստանի բնակչութեան թիւը ։ Հիւսիսէն սահմանակից է Ալպանիոյ, Հիւսիսային Մակետոնիոյ Հանրապետութեան, եւ Պուլկարիոյ, իսկ արեւելքէն՝ Թուրքիոյ։
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Յունաստանը հարուստ պատմական ժառանգութիւն ունի․ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային Ժառանգութեան Ցանկին մէջ աշխարհի 13-րդն է, իսկ 7-րդը՝ Եւրոպայի մէջ, եւ կը ներկայացուի իր տարածքին մէջ գտնուող 18 յուշարձաններով ։ Հին Յունաստանին մէջ ծնան ժողովրդավարութիւնը, Ողիմպիական խաղերըը, պատմագրութիւնը, քաղաքագիտութիւնը, հիմնական գիտական ու ուսողական սկզբունքներն, արեւմտեան փիլիսոփայութիւնն, արեւմտեան գրականութիւնը եւ թատերագրութիւնը՝ ներառեալ ողբերգութեան եւ կատակերգութեան ։
Յունաստանը արեւմտեան քաղաքակրթութեան բնօրրանն է։
Միջերկրական ծովուն վրայ ծովեզրեր ունի։ Շրջապատուած է հետեւեալ ծովերէն․ արեւելքէն եւ հարաւ արեւելքէն՝ Եգէական ծով, արեւմուտքէն եւ հարաւ-արեւմուտքէն՝ Յոնիական ծով, իսկ հարաւէն՝ Լիպիոյ ծով։
Յունաստանը լեռնային երկիր է։ Լեռներն ու լեռնաշղթաները անոր տարածքին 80%-ը կը գրաւեն։  Լեռներէն ամենաբարձրը Ողիմպոսն է 2917 մ. (Όλυμπος, յունական դիցաբանութեան՝ 12 աստուածներուն նստավայրը)։
Անուանում
Իսկ յոյները իրենց երկիրը կ՛անուանեն Հելլաս (Հելլատա), որ կը նշանակէ «հելլեններու երկիր»։ Ըստ յունական առասպելներուն՝ այն ծագում առած է յոյներու առասպելական նախահօր՝ Հելլենոսի անունէն։
Հռոմէացիները հին յոյներուն անուանած են «Կրեքներ»։ Սկիզբը այս անուանումը կը վերաբերի միայն հարաւային Իտալիոյ յունական գաղթօճախներուն, սակայն յետագային լայն տարածում կը գտնէ եւրոպական ժողովուրդներուն մօտ։  Յունաստանը լատիներէն կը կոչուի Graecia, ֆրանսերէն՝ Grèce, անգլերէն՝ Greece, գերմաներէն՝ Griechenland, ռուսերէն՝ Греция։
Կլիման
Յունաստանի կլիման բարեխառն է, Միջերկրական ի հիւսիսային աւազանի երկիրներուն նման։ Ձմեռները թեթեւ են, իսկ ամառները տաք ու չոր։
Ջրափնեայ երկիր, կղզիներ
Յունաստանը, ըստ իր ջրափնեայ գիծի երկարութեան (13.676 ք.մ.), աշխարհի 11-րդն է։ Ունի շատ մեծ թիւով կղզի-կղզիակներ (մօտ 2․500, որոնցմէ 165-ը կը բնակուին)․ նշենք կարեւորները՝
Լեռներ, լեռնաշղթաներ
Յունաստանի տարածքը գլխաւորաբար լեռնային է։ Անոր մեծ մասը չոր եւ ժայռոտ է, հետեւաբար տարածքին միայն 20,45% կը մշակուի։ Ամենաբարձր լեռներն են․-
Բուն արձանագրութիւն՝ Յունաստանի լեռներուն ցանկ Լեռնաշղթաներն են՝ Փինտոս, Քիլքիս, Ռոտոփիս, Սերրոն, Մեցովօ, Թայիղեթոս, Աթերաս (Իքարիա կղզի, փոքր է) եւ Քրուսեա (ցած է)։
Լիճեր
Յունաստանի լիճերը, կը գտնուին երկրին ցամաքամասին։ Գլխաւորներն են․-
Բուն արձանագրութիւն՝ Յունաստանի լիճերուն ցանկ (Κατάλογος λιμνών της Ελλάδας)
Գետեր
Յունաստանի գետերը նաւարկելի չեն։
Մեծ գետերէն մի քանին, ծով չթափած, խոնաւ տարածքներ կը կազմեն, օրինակ՝ Ալիաքմոնաս եւ Էվրոս գետերը։ Գետեր կան, ինչպէս Փինիոս, որոնք ջրանցքներու օգնութեամբ, ընթարձակ մշակելի տարածութիւններ կը ջրեն։ Իսկ շատերուն հոսքին, արուեստական լիճեր ստեղծուած են, որպէսզի ջրաելեկտրականութեան գործարանները բանին։
Բուն արձանագրութիւն՝ Յունաստանի գլխաւոր գետերուն ցանկը (Κατάλογος ποταμών της Ελλάδας)
Քաղաքներ
Յունաստանի բնակչութեան երկու երրորդը քաղաքային շրջաններ կ՛ապրի։ Աթէնք մայրաքաղաքէն ետք, երկրորդ գլխաւոր քաղաքը, եւ հիւսիսային Յունաստանի կեդրոնը Սելանիկ ն է։ Երկրին  գլխաւոր եւ եւրոպային ամենաընդարձակ անցաւոր նաւահանգիստը՝ Փիրէան է։ Հետեւող տախտակին մէջ, ցանկագրուած են գլխաւոր քաղաքները (նեռարեալ իրենց արուարձանները), ըստ 2011 թուականի մարդահամարին։
Յունական պատմութեան գլխաւոր ժամանակաշրջանները մինչեւ Հելլենիստական ժամանակաշրջան
Ք․Ա․ 1600 - Ք․Ա․ 1100 թուականներ՝ Պղինձի վերջին դարաշրջան։
Ք․Ա․ 8-րդ դար - Ք․Ա․ 323 թուական՝ Հին Յունաստան․ կ՛ընդգրկէ Հնագոյն Շրջանը, ք․ա․ 8-րդ դար մինչեւ 6-րդ դար եւ Դասական Շրջանը ՝ ք․ա․ 5-րդ դարասզկիբ - Մեծն Աղեքսանտրի մահը ք․ա․ 323 թուական։
Ք․Ա․ 323 թուական - Ք․Ա․ 30 թուական (Աքդէոնի ծովամարտ)՝ Հելլենիստական ժամանակրջան։
Լեփթին
Առաջին անգամ անջատուած է 1994-ին։ Լեփթինի համադրութեան համար պատասխանատու Ob (Lep) գէնը (Ob՝ obese, Lep՝ leptin) տեղակայուած է մարդու 7-րդ քրոմոսոմ ին։ Հորմոնը կազմուած է 167 գունահատ ներէ։ Հիմնականին կ'արտադրէ սպիտակ ճարպ ային հիւսուածքի բջիջներու կողմէն, ինչպէս նաեւ՝ գորշ ճարպ ային հիւսուածքի բջիջներու, ընկերք ի, ձուարան ներու, կմախքային մկան ներու, ստամոքս ի, էբիթելային բջիջ ներու, ոսկրածուծ ի մէջ։
Յունաստան
Յունական պատմութեան գլխաւոր ժամանակաշրջանները մինչեւ Հելլենիստական ժամանակաշրջան
Յունաստանի կամ յունական պատմութեան զարգացման վաւերագրումը, հիմնուած է գրական վկայումներու եւ հնագիտական հաստատումներու ուսումնասիրութիւններուն վրայ։
Լեփթին
Քանակը
Լեփթինը արեան մէջ կը շրջանառէ ազատ եւ կապուած ձեւերով։ Արեան մէջ անոր քանակական տատանումները կտրուկ ձեւով կը կատարուին։ Լեփթինի քանակը արեան մէջ շատ է կէս գիշեր եւ առաւօտ ժամերու միջեւ։ Անոր քանակի օրական տատանումները կախուած են սնման հասարակարգէն։
Յունաստան
Մինչեւ Ք.Ա. 12-րդ դար
Պալքաններուն մէջ մարդիկ բնակած են մեզմէ մօտ 270․000 տարիներ առաջ եւ 700․000 տարի առաջ՝ նախամարդը։ Հիւսիսային Յունաստանի Մակետոնիոյ շրջանի Փեթրանոլա քարանձաւին մէջ գտնուած են հետքեր ։ Յունաստանի մէջ յայտնաբերուած Ք․Ա․ 7-րդ հազարամեակի` Նոր Քարէ Դար (նէոլիթեան) բնակավայրերը կը համարուին ամենահինը Եւրոպայի մէջ, եւ այդ հասկնալի է, քանի որ Յունաստանը կը գտնուի այն ուղեծիրին վրայ, ուր Մերձաւոր Արեւելքի գիւղատնտեսական քաղաքակրթութիւններն ու անոնց զարգացումը եւ մշակոյթը կը տարածուին Եւրոպա, Միջերկրականի աւազանը եւ Միջին Արեւելք։
Լեփթին
Քանակը
Մարդկանց մօտ նկարագրուած են դէպքեր. երբ լեփթինի քանակը կախուած եղած չեն մարմնի ճարպի զանգուածի հետ։
Յունաստան
Մինչեւ Ք.Ա. 12-րդ դար
Յունաստանը կը հանդիսանայ Եւրոպական առաջին քաղաքակրթութիւններուն բնօրրանը, որոնցմէ յայտնի են՝ Քիքլատեան քաղաքակրթութիւնը ( Եգէական ծովուն կեդրոնական շրջաբոլոր (κύκλος = շրջանակ) կղզիներուն ամբողջութիւնը, Ք.Ա. 3200), Մինոասեան քաղաքակրթութիւնը Կրետէի մէջ (Ք.Ա. 2700–1500 / հիմնադիր Մինոաս-ին անունէն), Միկինեան քաղաքակրթութիւնը մայր ցամաքին վրայ (Ք.Ա. 1900–1100)։ Այս քաղաքակրթութիւնները կ՛ունենան իրենց գիրը, աւելին` մինոասեանները կը գրեն Գծային Ա տարբերակով, իսկ միկինէեանները՝ Գծային Բ տարբերակով, որ յետագային յունարէնի կը վերածու ։ Ք․Ա․ 1650 թուականներուն, զօրաւոր երկրաշարժի պատճառով, կը քանդուին Քիքլատեան քաղաքակրթութեան օրրան քաղաքները․ Քիքլատէսները կ՛իյնան Կրետէի Մինոասեան ազդեցութեան տակ, որ այդ շրջանին հասած է բարգաւաճութեան գագաթնակէտին։ Սակայն, մօտաւորապէս ք․ա․ 1450 թուականներուն, Մինոասեան արքունիքի (այս քաղաքակրթութեան շրջանին է որ կ՛առաջանան առաջին պալատները, որոնց շուրջը կը հիմնուին բնակարաններ, հաստատութիւններ) կործանումէն ետք, Յունաստանի ցամաքամասին մէջ աճած Միկինեան քաղաքակրթութիւնը կը գերիշխէ ։ Միկինեանները, իրենց մշակոյթին յատկանիշները՝ արուեստագիտութիւնը, արուեստը եւ կրօնը յունական կղզիներուն կը փոխանցեն։  Ամենայատկանշականը այս մշակոյթին, Պղինձէ դարաշրջանին ընթացքին, լուսաքարէ (մարմարիոն) արձանիկներն են։
Լեփթին
Նշանակութիւնը
Լեփթինը կը մասնակցի կազմոպթեան զօրութեան փոխանակութեան եւ մարմնի զանգուածի կարգաւորման, հիմնական գործաառնութիւնը՝ ախորժակ ի ընկճումն է։ Այդ պատճառով շատ յաճախ կոչուած են նաեւ յագեցման հորմոն։
Յունաստան
Հին Յունաստան
Տորացիներու կամ «Յունական ցեղերու» արշաւանքով, ներխուժումով, Միկինէական քաղաքակրթութիւնը կը կործանի։ Ըստ յոյն պատմաբան եւ փիլիսոփայ Պղատոնին եւ նաեւ Սփարդացի (կամ՝ Սպարտացի) Մեկիլլոսին, անոնք յոյն Ախէյիներն (Αχαιοί - Achéens) են. անոնց բնօրրանն է Պեղոպոնեզի հիւսիս արեւմտեան շրջանը)։ Այս ժամանակին է որ երկիրը կը մտնէ «Յունական Մութ դարերու»ն որ «երկրաչաբական շրջան» ալ կը կոչուի։ Երկրաչաբական ժամանակաշրջան կը կոչուի, որովհետեւ անօթները, կարասները երկրաչափական ձեւերով կը զարդարուէին։
Լեփթին
Նշանակութիւնը
Ան կ'ազդէ ենթատեսաթեան վրայ եւ կ'արգելակէ քաղց ի զգացում առաջ բերող Y-նեյրոբեբդիտի, անանտամիտի (ներսածին կաննաբինոիդային համակարգ) արտադրութիւնը, ինչպէս նաեւ կը խթանէ քաղցը ճնշող α-մելանոխթանիչ հորմոն ի արտադրութիւնը։ Ի տարբերութիւն խոլեցիստոկին ի, լեփթինը առաւել երկար ժամանակով կը ճնշէ քաղց ի զգացողութիւնը։ Լեփթինի բնածին անբաւարարութիւնը մարմինի խիստ ճարպակալման պատճառ կարող է հանդիսանալ։
Յունաստան
Առաջին գաղթօճախները, Ք․ա․ 11րդ - 9րդ դարաշրջան
Այս թուականներուն, յունական ցեղեր կը գաղթեն դէպի յունական կղզիները եւ Փոքր Ասիոյ արեւմտեան ափերը։ Այսպէս, անոնք կապեր կը հաստատեն Արեւելքին հետ եւ նաեւ ներդրում կ՛ ունենան յունական այբուբենին (αλφαβήτα) ստեղծման, եւ՝ տաճարաշինութեան եւ քանդակագործութեան զարգացման։ Օրինակուելով «փոլին» - (πόλιν) = քաղաք կազմութեան միաւորէն, յունական քաղաք-պետութիւններէն ք․ա․ 8-րդ, 7-րդ եւ 6-րդ դարերուն, Միջերկրականի աւազանին շուրջ (Սպանիա, Ֆրանսա, Իտալիա, հիւսիսային Ափրիկէ), Մարմարա Ծովուն (Προποντίδα) եւ Սեւ Ծովուն ափերուն, կը կազմակերպուի երկրորդ գաղթօճախներուն հիմնումը։  Այս ձեւով կը լուծուի Յունաստանի ցամաքամասին մէջ առաջացած ընկերային եւ տնտեսական տակնապը։ Այս գաղթօճախները կը հասնին բարեկեցութեան բարձր մակարդակի, ինչ որ զարկ կու տայ աննախադէպ մշակութային թռիչքի մը դասական Յունաստանին մէջ. ճարտարապետութեան, թատրերգութեան, գիտութեան, թուաբանութեան եւ փիլիսոփայութեան ոլորտներուն մէջ։ Այս ժամանակաշրջանին է որ տեղի կ՛ունենան ընկերային եւ քաղաքական լուրջ փոփոխութիւններ․ Աթէնքին մէջ, ք.ա. 508 թուականին Քլիսթենիսի ղեկավարութեամբ, կը հաստատուի աշխարհի առաջին ժողովրդավարական համակարգը (նախապէս Փիլիսոփայ եւ օրէնսդիր (législateur) Սօլոնը ժողովրդավարութեան հիմերը պատրաստած էր )։
Դեկտեմբեր
Դեկտեմբեր Ամսուայ Նշանաւոր Օրերը
Ստորոգութիւն:Ամիսներ Ստորոգութիւն:Դեկտեմբեր
Յունաստան
Յունապարսկական պատերազմներ
Ք.Ա. 5-րդ դարուն սկիզբը՝ Մերձաւոր Արեւելքը ամբողջութեամբ, Պարսիկներուն վերահսկողութեան տակ է․ գրաւած են տարածաշրջանի բոլոր երկիրները՝ (Մարաստան, Բաբելոն, Լիդիա, Հայաստան, Եգիպտոս)։ Փոքր Ասիոյ քաղաք-պետութիւնները չեն կրնար կասեցնել անոնց յարձակումները եւ Ք․Ա․ 492 թուականին պարսիկները կը ներխուժեն մայր ցամաք՝ Յունաստան։ Յունական քաղաքները կը դաշնակցին, որպէսզի դիմադրեն Պարսկական Աքամենեան Կայսրութեան յարձակումին։ Ք.Ա. 490 թուականին Մարաթոնայի ճակատամարտին պարսիկները կը պարտուին եւ կը նահանջեն։ Իրենց երկրորդ ներխուժումը կը սկսի Ք․Ա․ 480 թուականին ։ Հակառակ Թերմոփիլեսի ճակատամարտի ընթացքին սպարտացիներուն եւ այլ յոյներու հերոսական դիմադրութեանը՝ Պարսկաստան կը յաջողի Աթէնքը գրաւել։ Ք.Ա. 480 եւ 479 թուականներուն՝ Սալամինայի, Փլաթէեսի եւ Միքալիի (Յոնիա) ճակատամարտերուն յոյներուն տարած հերոսական յաղթանակները պարսիկներուն դէմ, կրկին կը ստիպեն անոնց նահանջել եւ վերջնականապէս հեռանալ Յունաստանէն։ Այս ռազմական գործողութիւններուն ընթացքին, որոնք յայտնի են որպէս Յոյն-պարսկական պատերազմ, յոյներուն կ՝ առաջնորդեն Աթէնքն ու Սպարթան (կամ՝ Սփարթի, կը գտնուի Պելոպոնեսի հարաւ կեդրոնը․ յուն․՝ Σπάρτη) ։
Լեփթին
Նշանակութիւնը
Ծոմ ն ու ցած գոլերով կերականոն ները կը նուազեցնեն լեփթինի քանակը։
Յունաստան
Յունական քաղաք-պետութիւններու միաւորում
Ք․Ա․ 336 թուականին, Փիլիպոս Բ․-ին կը յաջորդէ զաւակը՝ Աղեքսանտր, ծանօթ իբրեւ՝ Մեծն Աղեքսանտր Մակետոնացին։ Ան կը միացնէ յունական քաղաք-պետութիւնները։ Փոքրաթիւ, սակայն նորարական ռազմավարական մեթոտներով զօրաւոր յունական բանակովը (որուն հիմերը հայրը արդէն դրած էր), կ՛արշաւէ յաջողութեամբ պարսկական Աքամենեան Կայսրութեան վրայ։Ղրանիքոսի (Γραννικός), Իսոսի (μάχη της Ισσούς) եւ Ղաւղամիլայի (μάχη των Γαυγαμήλων) մէջ տարած յաղթանակներէն ետք յոյները ք.ա. 330 թուականին կը գրաւեն նաեւ Շոշն ու Պերսեպոլիսը (Պարսիկ արքայի հիմնական աթոռանիստ քաղաքները)։
Լեփթին
Նշանակութիւնը
Լեփթինին կ'ընկճէ էնսիւլին ի արտադրութիւնը եւ կը բարձրացնէ հիւսուածք ներու դիմադողականութիւնը այս հորմոն ի նկատմամբ, իսկ ան՝ էնսիւլին ը ոչ կախեալ շաքարախտ ի առաջացման պատճառ՝ կարող է հանդիսանալ։ Էնսիւլինը ազդելով ճարպային հիւսուածք ի վրայ, կը խթանէ լեփթինի արտադրութիւնը։
Յունաստան
Յունական քաղաք-պետութիւններու միաւորում
Մեծն Աղեքսատրի մահուան յաջորդող խառնաշփոթ ժամանակաշրջանէն ետքը, իր զօրավարները հսկայ կայսրութիւնը իրար միջեւ կը բաժնեն, հիմնելով թագաւորութիւններ․ Եգիպտոսի, Սուրիոյ, Մակեդոնիոյ եւ Փերկամոյի (Πέργαμος) ։
Լեփթին
Նշանակութիւնը
Սեռական հասունացման ժամանակ լեփթինի քանակութիւնը կը բարձրանայ արեան մէջ։
Յունաստան
Յունական քաղաք-պետութիւններու միաւորում
Մակետոնիոյ եւ յունական քաղաք-պետութիւններու վերահսկողութիւնը կ՛անցնի Անտիղոնիտես (Δυνστεία των Αντιγονιδών) տոհմին, որուն հիմնադիրը Աղեքսանտրի զօրավար Անդիղոնոս Ա․ Միակնանին էր (Αντίγονος ο Μονόφθαλμος)։
Հռոմը կը սկսի աշխուժօրէն միջամտել յունական գործերուն եւ մակետոնացիներու դէմ պատերազմներու մէջ կը մխրճուի։
Փիդնայի վճռական ճակատամարտին (Ք․Ա․ 168) մակետոնացիներուն պարտութիւնը պատճառ կը դառնայ Անդիղոնոսեան տոհմի տկարացման եւ ի վերջոյ, Մակետոնիան որպէս նահանգ՝ Հռոմին միացման (Ք.Ա. 146)։ Մնացեալ Յունաստանը կը դառնայ Հռոմի խնամապետութիւն (protectorate)։ Յունաստանի ամբողջ տարածքին միացման ընթացքը կ՛աւարտի Ք․Ա․ 27 թուականին, երբ Հռոմի կայսր Օգոստոսը կը միացնէ հելլենիստական վերջին պետութինը՝ Պտղոմէոսեան Եգիպտոսը, որպէս Հռոմին նահանգ։
Լեփթին
Նշանակութիւնը
Լեփթինը կը խթանէ անօթիներու վերականգնումը՝ անկիոկենեզիս ը, անօթային էնտոթելային աճի գործօն ի քանակի աւելացման միջոցով։
Յունաստան
Յունական քաղաք-պետութիւններու միաւորում
Յաջորդող դարերուն ընթացքին յունական մշակոյթն ու լեզուն կը տարածուին վերոնշեալ թագաւորութիւններուն եւ նաեւ, Հռոմէական արշաւանքներէն եւ յաղթանակներէն ետք, վերջինիս զանազան շրջաններուն մէջ (յատկապէս Աքթէոնի ծովամարտի յաղթանակէն, Ναυμαχία του Ακτίου, Ք․Ա․ 30 թուականին)։ Կ՛առաջացուի Յունահռոմէական Քաղաքակրթութիւնը, որ հիմն է ներկայ արեւմտեան քաղաքակրթութեան։
Լեփթին
Նշանակութիւնը
Սաղմ ի թոքերուն մէջ արտադրուող լեփթինը կը խթանէ սուրֆակդանդ ի արտադրութիւնը։
Յունաստան
Յունական քաղաք-պետութիւններու միաւորում
Նորագոյն պատմութեան մէջ, Հին յոյներուն մշակոյթը մեծապէս ազդած է՝ լեզուի, քաղաքականութեան, փիլիսոփայութեան, գիտութեան եւ արուեստի զարգացման։ Մանաւանդ, Արեւմտեան Եւրոպայի Վերածնունդի շրջանին, նաեւ ԺԸ․ եւ ԺԹ․ Եւրոպայի ու Ա․Մ․Ն․ դասական ժամանակաշրջաններուն։
Լեփթին
Նշանակութիւնը
Ընկերք ը նոյնպէս կ'արտադրուի այս հորմոնէն։ Լեփթինի քանակը կ'աւելնայ յղիութեան եւ կը նուազի՝ ծննդաբերութենէն յետոյ։
Յունաստան
Համաշխարհային հմայք պատճառած գրական եւ մարզական եղելութիւններ
«Իլիական» եւ «Ոդիսական» դիւցազներգութիւնները, որոնք կը համարուին Արեւմտեան գրականութեան հիմնական կամ էական գործերը, ստեղծուած են Ք.ա. 8-րդ կամ 7-րդ դարուն Հոմերոսին կողմէ։
Լեփթին
Նշանակութիւնը
Լեփթինը կ'արգիլէ արգանդի կծկումները։
Յունաստան
Համաշխարհային հմայք պատճառած գրական եւ մարզական եղելութիւններ
Ք.Ա. 776 թուական, առաջին անգամ տեղի կ՛ունենան Ողիմպիական խաղերը։
Լեփթին
Նշանակութիւնը
Իմունոհակազդեցութեան լեփթինը յայտնաբերած է մայրական կաթ ին եւ անոր հետ սնուող նորածին ներու արեան մէջ։
Յունաստան
Հելլենիստական Ժամանակաշրջան
Մեծն Աղեքսանտր, իր այս նուաճումներուն ընթացքին կը տարածէ յունական քաղաքակրթութիւնը։ Յունական մշակոյթի հանդիպումը արեւելեան մշակոյթին հետ, կ՛առաջացնէ Հելլենիստական/Հելլենական քաղաքակրթութիւնը, որմէ նաեւ կ՛ազդուի Հայաստանը։
Հելլենիստական արեւելքի յունախօս համայնքները Քրիստոսին Ծնունդէն ետք յաջորդող 3 դարերուն ընթացքին, կարեւոր դեր կը խաղան քրիստոնէութեան տարածման գործին մէջ։ Առաջին քրիստոնեայ առաջնորդներն ու գրագիրները (նշանաւորներէն է Պօղոս առաքեալը), որպէս կանոն, յունարէն կը խօսին, հակառակ թէ, անոնցմէ ո՛չ մէկը յոյն է եւ՝ Յունաստանը վաղեմի քրիստոնէական ազդեցիկ կեդրոններէն մէկը չի հանդիսանար, քանի որ գիտական բարձր մակարդակի հասած յոյներուն մէջ դժուար է փիլիսոփայական ուղղութեան վերաձեւութեան մը՝ հաւատք սերմանել։ Եւ զարմանալի չէ, որ մինչեւ 4-րդ դար, Յունաստանի մէջ կը պահպանուի հեթանոսական (12 աստուածներուն պաշտամունքը) հաւատքը, իսկ որոշ վայրերու մէջ, մինչեւ 10-րդ դար, հեթանոսութիւնը կը պահպանուի․ օրինակ՝ հարաւ արեւելեան Պեղոպոնեզ ։
Լեփթին
Նշանակութիւնը
Լեփթինը կը մասնակցի նաեւ սեռական հասունացման ը, ոսկորներու աճին, ուղեղի այլ կառոյցներու նորմալ գործունէութեանը, հարկազերծային հակազդեցութիւններուն։
Յունաստան
Հռոմէական Շրջան
Ք․Ա․ 146 թուականին, Հռոմէացիները Յունաստանը կը գրաւեն։ Հակառակ անոր թէ Յունաստանը Հռոմէական մարզերէն ամենաղքատն է՝ կ՛արտածէ միայն ձէթ եւ գինի ու թեթեւ ճարտարարուեստն ու առեւտուրը լճացած վիճակի մէջ են, հռոմէացիները կը հիանան յունական մշակոյթի հարստութեամբ․ կը սերտեն, կ՛ուսումնասիրեն զայն եւ կը դառնան գովաբանողն ու շարունակողը։ Կը պահպանեն ու կը փրկեն Հին Յունաստանի ժառանգութիւնները․ արձանագրութիւններն եւ քարտուղարութիւններուն մեծ մասը ։ Ըստ Օրադիոսին, հռոմէացիները կ՛որդեգրեն յունական քաղաքակրթութիւնը։ Ք․Ա․ 4-րդ դարուն առաջին տասնամեակին, Կալէրիոս կայսրի որոշումով, Հիւսիսային Յուաստանի Սելանիկ քաղաքը Հռոմէական Կայսրութեան վարչական մայրաքաղաքը կը դառնայ։
Յունաստանը, ըլլալով հանդերձ Հռոմէական Կայսրութեան մէկ բաժինը միայն, յունական մշակոյթը կը շարունակէ գերիշխել Միջերկրական Ծովուն արեւելքը։ Ու երբ Կայսրութիւնը երկուքի կը բաժնուի՝ Արեւմտեան եւ Արեւելեան (յետագային կը կոչուի Բիւզանդական Կայսրութիւն, Կոստանտինուպոլիսը մայրաքաղաք), վերջինին՝ յունական տառը կը տիրապետէ․ զգալիօրէն կը նպաստէ Հռոմի յետագայ զարգացմանն ու հզօրացման։ Օրադիոս այդ առումով ըսած է. «Graecia capta ferum victorem cepit» ("Գրաւուած Յունաստանը գրաւած է իր նուաճողները")։ Այս ժամանակաշրջանին, յունական գիտութիւնն ու արուեստագիտութիւնը զարգացման գագաթնակէտին կը հասնին։
Բիւզանդական Կայսրութեան շրջան
Հռոմէական Կայսրութեան Արեւելեան մասին կը հիմնուի Արեւելեան Հռոմէական Պետութիւնը, յետագային՝ Բիւզանդական Կայսրութիւն․ մայրաքաղաքը Կոստանտնուպոլիսն է ։ Կը կազմակերպուի ըստ Հռոմէական Պետութեան հիմերուն։ Սակայն, դարերուն ընթացքին, կը դառնայ մաքուր յունական կառոյցով պետութիւն․ լեզուն եւ մշակոթը՝ յունարէն, արձանագրելով բարդ ընթացք մը։ Բիւզանդիոն քաղաքը կը հիմնուի Ք․Ա․ 659 թուականին Մեղարցիներէն, որոնք կը գաղթեն Մեղարա քաղաքէն (Մեղարան կը գտնուի Աթէնքէն 40 ք․մ․ դէպի արեւմուտք, Սարոնիքոս Ծոցին հիւսիսը)․ անոնց առաջնորդն էր Վիզան։ Անոնք իրենց մայրաքաղաքը կ՛անուանեն Նոր Հռոմ (յետագային Կոստանտնուպոլիս) եւ զիրենք Հռոմէացի կը համարեն։
Քրիստոնէութիւնը (գլխաւորապէս ուղղափառ - Eastern Orthodox Christian) կայսրութեան պաշտօնական կրօնը կը դառնայ։
Յունաստանը կը շարունակէ 12 աստուածներու պաշտամունքի ամրոցը ըլլալ Արեւելեան Հռոմէական Պետութեան առաջին տարիներուն ընթացքին, սակայն կրօնական հարուածներ կը ստանայ։ Յուլիանոս կայսրը կը փորձէ վերակենդանացնել հին կրօնը, սակայն չի յաջողիր։
Մեծն Թէոտասիոս կը փակէ «Մանտիօ»նը (Μαντείο των Δελφών Յունաստանի 12 չաստուածներուն պաշտամունքի գլխաւոր կեդրոններէն), նաեւ կը հրամայէ քանդել հեթանոսական կրօնի բոլոր տաճառները։ Իր կայսրութեան օրով կը դադրին Ողիմպիական խաղերը, որոնք 1000 տարիէ աւելի անյապաղ՝ չորս տարին անգամ մը, կը կատարուէին։ Իսկ Յուստինիանոս կայսրը կը փակէ Հին Յունաստանի ուսման եւ մտաւորականութեան կեդրոն Պղատոնի կամ՝ (Փլադոն) կաճառը, կը քանդէ հին յուշարձաններ եւ շատերուն քարերը կը գործածէ, որպէսզի կառուցուի Սուրբ Սօֆիա Եկեղեցին եւ զարդարէ Նոր Հռոմը։
Այս շրջանէն՝ Ե․ դարէն (Արեւմտեան Հռոմէական կայսրութեան անկումէն ետք) մինչեւ ԺԵ․ դար (Կոստանտնուպոլսոյ գրաւում, 1453 թուական) երկարող ժամանակաշրջանը կը կոչուի Միջնադար։
Դ․ դարու վերջաւորութեան պալքանեան կայսրութեան տարածքները՝ ներառեալ Յունաստանը, կը տուժեն բարբարոս ցեղերու արշաւանքներէն։ Դ․ եւ Ե․ դարերուն Կոթերու եւ Հոներու արշաւանքներուն եւ գործած աւերներուն, նաեւ Է․ դարուն սլաւներուն Յունաստան ներխուժումը, էապէս կը տկարացնէ Բիւզանդական կայսրութեան իշխանութիւնը յունական թերակղզիին վրայ։ Սլաւներու ներխուժումէն ետք կայսրութիւնը իր վերահսկողութեան տակ պաշտօնապէս կը կարողանայ պահել միայն կղզիները եւ ծովափնիայ տարածքները՝ Աթէնքը, Կորնթոսը եւ Սելանիկը։ Ը․ դարուն սկզբը Բիւզանդական կայսրութիւնը կը վերականգնէ վերահսկողութիւնը իր նահանգներուն վրայ։ Թ․ դարուն յունական թերակղզիի զգալի մասը կրկին կ՛ անցնի կայսրութեան տիրապետութեան տակ։ Ասոր կը նպաստէ Սիկելիոյ կղզիէն եւ Փոքր Ասիայէն յոյներու մեծ հոսքը դէպի յունական թերակղզին։ Միեւնոյն ժամանակ, գերի բռնուած սլաւներէն շատեր կը վերաբնակեցուին Փոքր Ասիա, իսկ մնացեալները կը ձուլուին։
ԺԱ․ եւ ԺԲ․ դարերուն կայսրութեան մէջ տիրող կայունութիւնը կը նպաստէ յունական թերակղզիին տնտեսական զարգացման․ հոն աւելի զգալի է, քան թէ արեւելեան մնացեալ տարածաշրջաններուն մէջ։
Խաչակիրներուն Չորրորդ արշաւանքը (1202-1204 թուական), ծանր հետեւանքներ կ՛ունենայ Կայսրութեան վրայ․ Կոստանտնուպոլիս ը կը քանդուի եւ կը կողոպտուի, Յունաստանի զգալի մասը կ՛ անցնի ֆրանքներու տիրապետութեան տակ (Ֆրանքոքրաթիայի -Frankokratia- ժամանակաշրջան ԺԲ․ մինչեւ ԺԶ․ դար)։ Ֆրանքները փոքր պետութիւններ, իշխանութիւններ կը հիմնեն։ Որոշ կղզիներ կ՛ անցնին Վենետիկի տիրապետութեան տակ։ Պելոպոնեսը կը հանդիսանայ ֆրանքներու իշխանութեան ամենակարեւոր շրջանը, գլխաւորութեամբ Աքայեան Իշխանութեան (Frankish Principality of Achaea), Պեղոպոնեզի հիւսիս արեւմտեան շրջան։ Բազմաթիւ կղզիներ կը գտնուին Ճենովայի եւ Վենետիկի տիրապետութեան տակ։ 1261 թուականին Բիւզանդական Կայսրութիւնը կը վերատիրանայ Կոստանտնուպոլսոյ եւ աւելի ուշ, 1452-ին մասամբ՝ կղզիներուն:
Թրքական նուաճումներուն պատճառներով, բազմաթիւ բիւզանդացի յոյն գիտնականներ, որոնք յունական դասական գիտելիքներուն պահպանման զիրենք պատասխանատու կը զգան, մեծ քանակութեամբ գրական գործեր վերցնելով կը փախչին Արեւմուտք, եւ յետագային մեծ ներդրումներ կը կատարեն Վերածնունդի դարաշրջանին։
Օսմանեան տիրապետութեան Ժամանակաշրջան
Բուն արձանագրութիւն՝ Օսմանեան Յունաստանը
Մայրացամաք Յունաստանը եւ Եգէական ծովուն մէջ գտնուող կղզիներու մեծամասնութիւնը ԺԵ․ դարուն վերջը կը գտնուին Օսմանեան կայսրութեան տիրապետութեան տակ, սակայն Կիպրոսը եւ Կրետէն կը գտնուին Վենետիկի տիրապետութեան տակ եւ հետեւաբար ի վիճակի կ՛ըլլան դիմադրել 1571 եւ 1670 թուականներուն օսմանեան կայսրութեան յարձակումներուն։ Իսկ Յոնիական Ծովուն կղզիները կը մնան Վենետիկի տիրապետութեան տակ մինչեւ 1797 թուականը, երբ Առաջին ֆրանսական հանրապետութիւնը կը գրաւէ եւ 1809 թուականին կը փոխանցէ Միացեալ Թագաւորութեան։ 1864 Մայիս 21-ին, երեք Մեծ Ուժերուն՝ Անգլիոյ (Միացեալ թագաւորութիւն), Ֆրանսայի ու Ռուսիոյ եւ Յունաստանի միջեւ կնքուած դաշինքով, 17/29 Մարտ, 1864, Յոնիական Ծովուն կղզիները վերջնանապէս Յունաստանին կը միանան։
Յոնիական կղզիներուն (Ionian Islands) եւ Կոստանդնուպոլսոյ յոյները բարեկեցութեան մէջ կ՝ ապրին, մինչեւ Օսմանցիներուն  ներխուժումը։ Իսկ եւրոպական Յունաստանի բնակչութեան մեծամասնութիւնը կը տառապի տնտեսական վատ վիճակովը։ Օսմանեան Կայսրութիւնը յոյներուն վրայ մեծ հարկեր եւ տուրքեր կը պարտադրէ․ նաեւ ըստ կայսրութեան քաղաքականութեան, յունական գիւղական շատ բնակավայրեր կը վերածուին բերդաքաղաքներու:
Սուլթան Մեհմետ Ֆատիհ, Օսմանեան կայսրութեան տիրապետութեան տակ գտնուող քրիստոնեաներուն իրաւունք կու տայ ապրիլ իրենց ներքին օրէնքներով․ անկախ թէ ինչ ազգութեան կը պատկանին․ յոյն են, թէ ո'չ։ Յունաստանի եւ Կոստանդնուպոլսոյ ուղղափառ եկեղեցիները, նաեւ Պոլսոյ հայկական Պատրիարքութիւնը, կը համարէ ղեկավարութիւն, որոնք կ'իշխեն իր տիրապետութեան տակ գտնուող քրիստոնեաներուն վրայ։ Սակայն, երկերես քաղաքականութիւն է․ մէկ կողմէն չի պարտադրեր իր կրօնը ո՛չ մուսուլման բնակչութեան վրայ, միւս կողմէն խտրականութեան քաղաքականութիւն կը վարէ անոնց նկատմամբ։
Օսմանեան կայսրութիւնը, իր տիրապետութեան շրջանին, դաժան վերաբերմունք ցոյց կու տայ քրիստոնեայ բնակչութեան հանդէպ, որուն իբրեւ հետեւանք՝ լուրջ թիւ մը դաւանափոխ կ՛ըլլայ։ Դաւանափոխները, իրենց իրական հաւատքը գաղտնի կը պահեն։ ԺԹ․ դարուն շատ "ծպտեալ քրիստոնեաներ" կը վերադառնան իրենց իրական հաւատքին։
Յունաստանի մէջ Օսմանեան վարչակազմի բնոյթը բազմազան է, սակայն միշտ՝ դաժան։ Որոշ քաղաքներու մէջ սուլթանը (կայսրութեան պետը, մենատէրը) ղեկավարներ կը նշանակէ, իսկ միեւնոյն ժամանակ կարգ մը քաղաքներ (օրինակ Աթէնքը), կ՛ունենան իրենց սեփական քաղաքապետարանը։ Երկար դարերու ընթացքին Յունաստանի լեռնային հատուածները եւ շատ կղզիներ կը պահպանեն իրենց ինքնավարութիւնը։
Օսմանեան կայսրութեան եւ այլ երկիրներուն միջեւ պատերազմներուն ընթացքին, յոյները գրեթէ միշտ կը պայքարին կայսրութեան դէմ։ Մինչեւ Յունական յեղափոխութեան ծագման, յոյները քանի մը անգամ կռուած են Օսմանեան կայսրութեան դէմ․ յիշարժան են 1571 թուականի Լեփանթոյի ճակատամարտը (Battle of Lepanto), 1600–1601 թուկաններուն Իփիրոսեան (Յունաստանի ցամաքամասին հիւսիս արեւմտեան շրջան) ապստամբութիւնները (Epirus peasants' revolts إبيروس البيزنطية), 1684–1699 թուականներուն Մորիասի (Պելոպոնես) ճակատամարտը (Morean War) եւ 1770 թուականին Ռուսաստանի օգնութեամբ կազմակերպուած Պելոպոնեսեան (Peloponnesian) ապստամբութիւնը, որուն նպատակն է քայքայել Օսմանեան կայսրութիւնը․ Օսմանեան կայսրութիւնը կը ճնշէ այդ ապստամբութիւնը մեծ արիւնահեղութեամբ։