cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մելինէ Ենիեորկան
Գործունէութիւնը Պոլսահայ ընկերամշակութային կեանքէն ներս
Կրթական կեանքէ ներս իր ունեցած յանձնառութիւններուն առընթեր՝ Մելինէ Ենիեորկեան տասնամեակներ շարունակ վառ ներկայութիւն ունեցած էր պոլսահայ ընկերամշակութային կեանքէն ներս։ Գեղարուեստական ձեռնարկներու նկատմամբ միշտ ցուցաբերած էր վառ հետաքրքրութիւն։ Դեր ստանձնած էր երբեմնի «Շան» թատերասրահէն ներս բեմադրուած «Լէպլէպիճի»ի ներկայացման մէջ։
Երկար տարիներ մաս կազմած էր նաեւ Պատրիարքական Աթոռի տիկնանց կազմին:
Ժան Պառէ
Կենսագրական գիծեր
Ժան Պառէ, առաջին կինն է որ աշխարհի շրջանաւարկութիւնը կը կատարէ 1766 – 1770 թուականներուն։
Մելինէ Ենիեորկան
Աղբիւրներ
ՈՉ ԵՒՍ Է ՄԵԼԻՆԷ ԵՆԻԵՈՐԿԱՆ
Ժան Պառէ
Կենսագրական գիծեր
Ան, ծնած է 27 Յուլիս 1740, Ֆրանսայի Լա Քոմել La Comelle գիւղաքաղաքին մէջ։ Զաւակն է Ժան Պառէ եւ Ժան Փոշառ վարձկան հողագործներուն։  Անոր կեանքին առաջին տարիներուն մասին շատ քիչ տեղեկութիւններ ունինք։
Մելինէ Ենիեորկան
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Պոլիս ծնածներ Ստորոգութիւն:կրթական մշակ Ստորոգութիւն:Վարժարանի տնօրէնուհի Ստորոգութիւն:Պոլիս մահացածներ Ստորոգութիւն: 7 Սեպտեմբեր 2020 մահացածներ
Ժան Պառէ
Կենսագրական գիծեր
Գիւղի մէջ ապրած ըլլալով եւ իբրեւ մշակներու զաւակ, կը սորվի բոյսեր գտնել եւ զանազանել։ Հետագային, շնորհիւ այս կարողութեան եւ տարած աշխատանքին, կը ճանցուի իբրեւ բուսական բժշկութեան մասնագէտ։
Ծանօթութիւն Ֆիլիպեռ Քոմեռսոնին հետ
1760- ական թուականներուն սկզբնական շրջանին կ՛աշխատի Ֆիլիպեռ Քոմեռսոն Philibert Commerson ծանօթ բուսաբանին մօտ իբրեւ տնային գործերու օգնական, երբ անոր կինը ծննդաբերութենէ ետք կը մահանայ։
Անոնց միջեւ կապը կը սերտանայ եւ 1764 Ժան յղի կը մնայ։ Փարիզ կը փոխադրուին եւ քանի մը ամիս ետք Ժան, աշխարհ կը բերէ մանչ զաւակ մը, որուն Ժան-Փիեռ Պառէ անունը կու տան։  Զաւակը կը յանձնուի Հանրային Օգնութեան հիմնարկին, ապա կը վստահուի սնուցանող մօր մը խնամքին։  Սակայն տարի մը ետք, մանուկը կը մահանայ։
Շրջանաւարկութիւնը
1765 երբ Ֆրանսան կը կազմակերպէ աշխարհի առաջին շրջանաւարկութիւնը, Քոմեռսոն կը հրաւիրուի իբրեւ բուսաբան մասնակցիլ Լուի Անթուան տը Պուկենուիլ Louis-Antoine de Bougainville նաւապետին հետազօտական առաքելութեան:  Ան, գնահատելով Ժան Պառէի գիտելիքները բուսաբանութեան շուրջ զայն իբրեւ օգնական հետը կ՛առնէ։  Ժան տղամարդ կը ծպտուի (որպէսզի կարողանայ այս հետազօտական առաքելութեան մաս կազմել․ ըստ թագաւորական հրամանագրի, կիները իրաւունք չունին մասնակցիլ այսպիսի առաքելութիւններու, միայն կրնան նաւ ելլել իբրեւ այցելու)։
Հետազօտական առաքելութիւնը կը հետեւի ծրագրուած ուղեգիծին կատարելով միաժամանակ ուսումնասիրութիւններ․ մեկնումի վայր՝ Ֆրանսա․ Պրեսթ, Պրազիլիա․ Ռիօ Տէ Ժանէյրօ, Ուրուկուէյ կամ՝ Ուրուղուայ (սպանական հնչումով՝ «յ» գիրը կը հնչուի) ․ Մոնթեվիտէօ, Արժանթին․ Փաթակոնիա, Մակելանի Նեղուցը եւ շուրջի կղզիները, Խաղաղական Ովկիանոս․ Թայիթի կղզին, Նոր Իրլանտա կղզին (Փափուա Նոր Կուինէա), Հոլանտական Արեւելեան Հնդկաչինի կղզիները (այսօրուան Հնդկաչին), Ֆրանսայի կղզին (այժմ՝ Մաուրիշս), Ափրիկէի հարաւային ծայրամասը. Քէյփ Թաուն եւ վերադարձ Ֆրանսա։ Այս հետազօտական առաքելութեան ընթացքին, Պրազիլիոյ բուսականութիւնը ուսումնասիրելու ատեն Պառէ կը գտնէ մագլցող ծաղկաւոր բոյս մը, որ կ՛անուանէ «Պուկենուիլիա» Bougainvillea (ի պատիւ առաքելութեան պատասխանատու նաւապետին)։ Ժան Պառէի կին ըլլալը կը յայտնաբերուի Թայիթի, 1768 Ապրիլին։
Կեանքը Մաուրիշս կղզիին մէջ
Ժան Պառէ կին ըլլալու յայտնաբերման իբրեւ հետեւանք շշուկները չեն դադրիր եւ այդ պատճառով առաջին յարմար առիթին, Քոմեռսոն-Պառէ զոյգը նաւէն կ՛իջնէ, սակայն կը շարունակէ բոյսերու հետազօտութիւնները։
Հնդակական Ովկիանոսի Մաուրիշս* կղզին հասնելով, Քոմեռսոն կ՛անդրադառնայ թէ կառավարիչը իր բարեկամ բուսաբան՝ Փիեռ Փուվրն է։ Առիթը յարմար կը նկատէ եւ Ժանին հետ կղզիին Փոռ Լուի Port-Louis նաւահանգիստը կ՛իջնեն։
Բոյսերու ուսումնասիրութիւն կը կատարեն նաեւ Մատակասքար եւ Պուռպոն կղզիներուն վրայ (1770-1772)։ Սակայն, Քոմեռսոնի առողջութիւնը կը վատթարանայ եւ Մարտ 13, 1773 կը մահանայ։
Կեանքին վերջին տարիները
Քոմեռսոնի մահէն ետք, անոնց բարեկամ կառավարիչը՝ Փիեռ Փուվր, Փարիզ կը կանչուի։ Ժան միսմինակ կը գտնուի, առանց տնտեսական աղբիւրներու․ Ֆրանսա պէտք է վերադառնայ, որպէսզի կարողանայ ստանալ Քոմեռսոնի կտակած գումարը։   Փոռ Լուի Port Louis նաւահանգինստին մէջ կապելայ մը կը բանայ։ Հոն կը հանդիպի ֆրանսացի նաւաստի-սպայի մը՝ Ժան Տուպեռնա Jean Dubernat։  Կ՛ամուսնանան Մայիս 14, 1774 եւ Ֆրանսա կը վերադառնան 1775։
Ժան Պառէ Ֆրանսա հետը կը բերէ բոլոր քաղած-ուսումնասիրած բոյսերը եւ Թագաւորական Պարտէզին Բժշկական բոյսերու բաժնին կը յանձնէ․ 30 սնտուկ, որոնք կ՛ընդգրկեն 5․000 բոյսերու տեսակներ, որոնցմէ 3․000 կ՛արձանագրուին իբրեւ նոր տեսակ։ 1776 Ապրիլին, կը ստանայ Քոմեռսոնի իրեն կտակած գումարը։
Լուի ԺԶ․ արքան, ճանչնալով անոր բուսաբան-օգնականի արժանիքները, զայն կը շնորհաւորէ եւ թոշակ կ՛ընծայէ։
Կը մահանայ 1807 եւ մարմինը կ՛ամփոփուի Սէնթ Օլայէ եկեղեցւոյ գերեզմանատան մէջ․ մինչեւ այսօր գերեզմանը կայ։
Պուկենվիլ իր «Ճամբորդութեան Պատմութիւն»ին récit de voyage մէջ զայն կը նշէ, նոյնպէս` Տիտռօ (Diderot. did(ə)ʁo) «Պուկենուիլի ճամբորդութեան յաւելամաս»ին մէջ։
Յետ մահու
Ի պատիւ Ժան Պառէի՝
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հետազօտող Ստորոգութիւն:Կին հետազօտող Ստորոգութիւն:Շրջանաւարկող Ստորոգութիւն:Կին շրջանաւարկող
Գրական Ուղղութիւններ (Դպրոցներ)
Գրական Ուղղութիւններ (Դպրոցներ), Գրական ուղղութիւնները երեւան կու գան քաղաքական - տնտեսական յեղաշրջումներու կամ նշանակալի փոփոխութիւններու հետեւանքով՝ իբրեւ նոր փիլիսոփայութեան արտայայտութիւն։ Գրական ուղղութիւնները կը կազմաւորուին ընկերային կեանքի տուեալ շրջանին էական հարցերը, ընդհանուր պատկերը ստեղծագործութիւններու մէջ պատկերելու ու արտայայտելու հիման վրայ։
Հեղինակ մը կրնայ տարբեր դպրոցներէ յատկանիշեր կրել իր ստեղծագործութիւններու մէջ։ Նոյն գրական ուղղութիւնը կրնայ նաեւ իր մէջ միատարր չըլլալ եւ տարբեր հոսանքներ ունենալ։
Աւելի տեւական գրական ուղղութիւններէն են դասականութիւնը, իրապաշտութիւնը, վիպապաշտութիւնը, խորհրդապաշտութիւնը, տպաւորապաշտութիւնը, գերիրապաշտութիւնը։ Նշեալները ունեցած են նաեւ իրենց ճիւղերը, հոսանքները։ Անոնք միայն գրականութեան յատուկ չեն, այլ նաեւ արուեստի միւս ճիւղերուն, հետեւաբար կը կոչուին նաեւ արուեստի ուղղութիւններ։
Դասականութիւն
Կեանքը կը դիտուէր միակողմանիօրէն՝ սկզբունք ունենալով պատկերել միայն «գեղեցիկ իրականութիւնը»։ Հետեւաբար, դասական հեղինակները իրենց հերոսները կը վերցնէին բացարձակապէս վերնախաւէն ու կը մշակէին վեհութիւն ներշնչող սեռեր (ողբերգութիւն, ներբող, հերոսական վիպերգ եւ այլն)։ Կեանքի պատկերումին մէջ կը կարեւորուէր տրամաբանութիւնը, ետին մղելով զգացական տարրերը։ Գլխաւոր հերոսը կը դրուէր երկընտրանքի դիմաց եւ ան անվարան անձնական երջանկութիւնը կը զոհէր յանուն վեհ, բարձր գաղափարական իտեալին։ Տիպարները միակողմանի էին՝ միայն դրական կամ միայն ժխտական եւ գործողութիւնը կ՛ընթանար այդ հաստատելու համար։
Հայ գրականութեան մէջ դասականութիւնը արտայայտութիւն ունեցաւ Մխիթարեաններուն քով։ Նշանաւոր գործ էր Արսէն Բագրատունիի «Հայկ Դիւցազն» վիպերգը՝ գրուած դասական գրաբարով։
Վիպապաշտութիւն (romantisme)
Ժխտելով տիրող ընկերային կարգերը, ռոմանթիկները կը պատկերէին իրենց երեւակայած իտէալական աշխարհը։ Անոնց հերոսները հեղինակային բարձր իտէալներ ունէին, պատրաստ՝ իրենց անձնականը զոհելու եւ պայքարելու ազատութեան ու արդար հասարակարգ կերտելու համար։ Անոնք կը գործեն ոչ թէ հանգամանքներու համաձայն, այլ հեղինակային նախանշուած նպատակը իրագործելու համար ու երբեմն կը դառնան հեղինակի գաղափարները բարձրացնողը։ Ի տարբերութիւն դասականներուն, այստեղ կ՛իշխէ զգացականութիւնը եւ հեղինակին ուղղակի վերաբերմունքն ու միջամտութիւնները։
Իրապաշտութիւն
Իրապաշտութիւնը (լատ. realis- առարկայական) ամէնէն լայն ու արդիւնաւէտ գրական ուղղութիւնն է՝ հնագոյն օրերէն մինչեւ այսօրուան գրականութիւն։ Ան կը ձգտի կեանքը պատկերել առարկայօրէն ու հարազատութեամբ, արեւմտահայ իրապաշտներու արտայայտութեամբ՝ «կեանքը ինչպէս որ է»։ Անոնք իրենց գեղագիտական իտէալը երեւակայութեան մէջ չեն փնտռեր, այլ կեանքի դրական ու կենսունակ տարրերուն մէջ։ Հակառակ ռոմանթիկներուն, իրապաշտ գրողը իր անձնական վերաբերումը ուղղակիօրէն չ՛արտայայտեր ու չի միջամտեր հերոսներու տրամաբանուած գործունէութեան։ Հակառակ ռոմանթիկներու պատրաստ հերոսին, իրապաշտներու հերոսները գործողութիւններու ընթացքին հոգեբանական անցումներ ու նկարագրային աճ կ՛ունենան, քանի որ իրապաշտը մարդը կը նկատէ իբրեւ իր միջավայրին ու ընկերային պայմաններուն արդիւնք, որոնց փոփոխութեան հետեւանքով ան կրնայ զարգանալ, փոխուիլ ու նոր գիծերով հարստանալ։ Հերոսները միակողմանի դրական կամ ժխտական չեն, այլ բնական մարդիկ են՝ իրենց առաքինութիւններով ու թերութիւններով։
Ոմանք իրապաշտութեան հիմք կը նկատեն հին յունա-հռոմէական շրջանը, ուրիշներ այն կը կապեն եւրոպական Վերածնունդի շրջանի գրականութեան (ԺԴ.-ԺԷ. դարեր)՝ յանձինս Շէյքսպիրի, Սերվանտէսի եւ ուրիշներու գործերու։
Հայ իրապաշտութիւնը զարգացում ապրեցաւ ԺԹ դարու երկրորդ կիսուն՝ իբրեւ նշանաւոր դէմքեր տալով Գր.Զօհրապ, Ե. Օտեան, Ալ. Շիրվանզադէ, Նար-Դոս եւ ուրիշներ։
Բնապաշտութիւն
Բնապաշտութիւնը (լատ.natura-բնութիւն)։ Բնապաշտութիւնը (նաթիւրալիզմ) երեւան եկաւ իբրեւ իրապաշտութեան մէկ հոսանք՝ ԺԹ. դարու ֆրանսական գրականութեան մէջ։ Գրողները կը պահանջէին կեանքի գիտական ճշգրտութեամբ պատկերում։ Ըստ անոնց՝ գրողը պէտք է մարդկային կեանքը ուսումնասիրէ այնպիսի ճշգրտութեամբ, ինչպէս գիտնականը՝ բնական երեւոյթները։ Անոնք բնութեան օրէնքները կը տարածէին ընկերութեան վրայ ու մարդկային արատները կը բացատրէին ոչ թէ միջավայրի ու պայմաններու առակայութեամբ, այլ զանոնք կը նկատէին սերունդէ սերունդ փոխանցուող ու անխուսափելի ժառանգական արատներ։ Կեանքի պատկերումին մէջ հասան լուսանկարչական ճշգրտութեան՝ մտնելով ծայրայեղ մանրամասներու մէջ ու խախտելով գեղագիտական չափանիշերը։ Հոսանքի հիմանդիրն ու նշանաւոր հեղինակներէն էր Էմիլ Զոլա, ով սակայն շուտով դուրս եկաւ ուղղութեան կաշկանդիչ օրէնքներէն։
Հայ հեղինակներէն այս հոսանքի մասնակի ազդեցութիւն ունին Յ. Օշականը եւ Երուխանը։
Խորհրդապաշտութիւն
Խորհրդապաշտութիւն (յուն. symbolon- պայմանական նշան)։ Խորհրդապաշտութիւն կամ սիմպոլիզմը յաջորդեց պառնասեաններուն, որոնք կը մերժէին ռոմանթիկներու զգայնոտութիւնն ու հեղինակային «ես»-ի ցուցադրումը։ Անոնք կը պահանջէին, որ գրականութիւնը (յատկապէս բանաստեղծութիւնը) ըլլար աւելի անանձնական ու իմացական եւ կը ձգտէին արուեստի կատարելութեան։
Խորհրդապաշտութիւնը արտայայտուեցաւ ԺԹ.-Ի. դարերու արուեստին մէջ, իբրեւ արդիւնք 1871-ի ֆրանսական բանուորական իշխանութեան կործանումին («Փարիզի կոմունա») յաջորդած ճնշումներուն։
Հայ բանաստեղծներէն խորհրդապաշտութեան որոշ ազդեցութիւն արտայայտեցին Ինտրան, Ե. Տէմիրճիպաշեանը, Սիամանթօն, Տէրեանը, Մեծարենցը, Չարենցը։ Սակայն առաջին երկուքին ծայրայեղութիւնը չունեցան միւսները. անոնց խորթ էր խորհրդապաշտներուն ծայրայեղ եսականութիւնը եւ ընկերային կեանքի պայքարէն հրաժարումը։ Հայ կեանքի ծանր վիճակը հայ գրողներուն տարաւ դէպի գեղեցիկ կեանքի համար պայքարի գաղափարը։
Տպաւորապաշտութիւն
Տպաւորապաշտութիւն (ֆր.impression- տպաւորութիւն)։ Տպաւորապաշտութիւնը ( իմպրեսիոնիզմ) հոսանք է ԺԹ.-Ի. դարերու ֆրանսական արուեստին մէջ, յատկապէս՝ երաժշտութեան ու գեղանկարչութեան, ուր տուին մեծութիւններ։ Անոնք կը ջանային հաղորդել կենդանի, անմիջական տպաւորութիւններ՝ հակադրուելով հին, քարացած ձեւերուն։
Գրականութեան մէջ տպաւորապաշտները մարդու ամբողջական ու բազմակողմանի պատկերումին փոխարէն կարեւորեցին որոշ տրամադրութիւններու կամ հոգեվիճակի ամէնէն փոքր երանգներու ցուցադրումը։ Իրականութեան ամբողջական ընկալումը փոխարինուեցաւ ակնթարթային, պատահական, յաճախ քմահաճօրէն ծագող ու անհետացող տպաւորութիւններով։
Այս հոսանքը ներկայիս գոյութիւն չունի, սակայն անոր որոշ յատկանիշերը կրնան արտայայտուիլ արուեստի որեւէ հոսանքի մէջ։
Գերիրապաշտութիւն
Գերիրապաշտութիւնը (ֆր.surre՛alisme-գերիրապաշտութիւն) կամ սիւրռէալիզմը երեւան եկաւ Ի. դարու 20-ականներուն, ֆրանսական գրականութեան ու արուեստի մէջ եւ ունեցաւ բազմաթիւ հետեւորդներ։
Այս հոսանքը շարունակեց ռոմանթիկական-անիշխանական ընդվզումը ընդդէմ ժամանակակից քաղաքակրթութեան ամլացած, խեղուած արժէքներուն։ Գերիրապաշտները կը ձգտէին բանականութեան իշխանութենէն ազատել ընկերային դրուածքը, մտաւոր գործունէութեան հակադրելով մարդկային ենթագիտակցական մղումները, մանկական անխոհական տարերքները, ներշնչումներու բերած զառանցանքները, կարեւորել ոգեհարցութիւնը, երազատեսութիւնը եւ ստեղծագործական արարումի մէջ բնազդական մղումներով առաջնորդուիլը։ Կերպարուեստի մէջ կ՛առաջնորդուէին նախնադարեան արուեստի, մանուկներու, հոգեկան հիւանդներու ստեղծագործութեան նմանակումով, որ նշանաւոր գերիրապաշտ գեղանկարիչ Դալին անուանած է «խելացնոր խաբկանքներ»։ Տաղանդաւոր արուեստագէտներուն կը գրաւէր այդ հոսանքին անիշխանական, ընդվզող ոգին, թշնամանքը տիրող իշխանութեան ու անիմաստ գոյութեան դէմ, ձգտումը՝ առօրեայ ճահճացած իրականութեան մէջէն յայտնաբերելու գերիրականը, բանալու մարդու ներաշխարհի անյայտ ոլորտները։ Անոնցմէ շատեր ստեղծեցին գլուխ գործոցներ, սակայն զգալով հոգեվերլուծութեան ծայրայեղութիւնը եւ մարդկային իմացականութեան ժխտումին անհնարինութիւնը, շատեր հեռացան այս հոսանքէն։
Մոտեռնիզմ
Մոտեռնիզմ (ֆր. moderne-նորագոյն, ժամանակակից), վերացապաշտութիւն (abstractionism, լատ. abstractio-վերացում, հեռացում)։ Մոտեռնիզմը հաւաքական հասկացողութիւն է, որուն մէջ կը մտնեն Ի. դարու բազմաթիւ գեղարուեստական հոսանքներ, ինչպէս՝ ապագայապաշտութիւն (ֆութուրիզմ), արտայայտչապաշտութիւն (էքսպրէսիոնիզմ), գերիրապաշտութիւն (սիւրռէալիզմ), վերացապաշտութիւն (ապստրակսիոնզմ) եւ այլն։ Անոնք կը կրեն մտեռնիզմ ընդհանուր անունը, քանի որ գրեթէ միշտ կը հակադրուին դասական գրականութեան աւանդոյթներուն եւ կը ձգտին նոր ձեւեր ստեղծել։
Ապստրակսիոնիզմը կամ վերացական արուեստը կը հրաժարի իրականութեան ճանաչողութենէն ու պատկերումէն։ Գեղարուեստական պատկերի փոխարէն այնտեղ կ՛իշխեն գոյներու, գիծերու եւ մարմիններու անկարգ ու անիմաստ համադրումներ, որոնք պէտք է արտայայտեն մարդու բնազդային մղումներն ու միտքին քմահաճ անցումները։
Էտուարտ Շեւարտնաձէ
Էտուարտ Շեւարտնաձէ․ (ედუარდ ამბროსის ძე შევარდნაძე, Эдуард Амвросиевич Шеварднадзе, 25 Յունուար 1928, Լանչխութի շրջան, Վրացական ԽԸՀ - 7 Յուլիս 2014, Թիֆլիսի, Վրաստան), խորհրդային կուսակցական եւ պետական գործիչ, յետագային՝ վրացական պետական գործիչ, Վրաստանի 2-րդ նախագահը:
Կենսագրութիւն
Լանչխութի շրջանի Մամաթ գիւղը ծնած է 25 Յունուար 1928-ին մանկավարժի ընտանիքին մէջ: Խորհրդային միութեան բարձրագոյն պաշտօնավարումներէն յետոյ Վրաստան վերադարձած է Կամսախուրտիայի իշխանափոխութենէն ետք որպէս խորհրդարանի նախագահ: Սակայն ան լուրջ տնտեսական խնդիրներու եւ Աբխազիոյ մէջ ռազմական գործողութիւններու հանդիպած է: Վրաստանի նախագահ կարգուելով չէ կրցած հասնիլ Աբխազիոյ եւ Հարաւային Ովսիոյ վերադարձին երկրին քաղաքա-տնտեսական խնդիրներու լուծման: 2003 թուականի աշնանը ստիպուած է հրաժարական տալու Վարդերու յեղափոխութեան ատենը:
Արտաքին Յղումներ
Ստորոգութիւն:1928 ծնունդներ Ստորոգութիւն:25 Յունուարի ծնածներ Ստորոգութիւն:2014 մահեր Ստորոգութիւն:7 Յուլիսի մահացածներ Ստորոգութիւն:Վրաստան ծնածներ
Աթանագինէի Վանքը
Եղած է սասունցիներուն ամէնէն սիրած ուխտավայրն ու հաւաքատեղին։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Վանքեր Ստորոգութիւն:Տարօնի վանքեր Ստորոգութիւն:Արեւմտահայաստանի վանքեր
Ռատիոյի Օր
Ռատիոյի օր, կապի եւ ռատիոարուեստագիտական ոլորտի մասնագիտական տօնական օր, որ կընշուէր 7 Մայիս 1945-ին ԽՍՀՄ-ի մէջ, իսկ այժմ հետխորհրդային շարք մը երկիրներու մէջ, նաեւ Հայաստանի ։
Ռատիոյի ստեղծման պատմութենէն
Ռատիոազդանշանները առաջին անգամ հաղորդուած են 1895-ին՝ 1,5 քմ հեռաւորութեան վրայ։ Հաղորդումը իրականացուցած է իտալացի գիւտարար Կուլելմօ Մարքոնին։ Այդ նոյն թուականի 7 Մայիսին ռուս գիւտարար Ալեքսանդր Պոպովը Սենթ Փեթերպուրկի մէջ ցուցադրած է իր հնարած ռատիօընդունիչը՝ ռատիոհաղորդագրութիւն ուղարկած է ռուսական նաւատորմէն Կռոնշտադ։ 1901-ին՝ Մարքոնին Ատլանտեան ովկիանոսի վրայով հաղորդագրութիւն ուղարկեց Կոռնուելէն (Անգլիա) Նիւֆաունտլենտ (Քանատա)։ 1920-ին ամերիկեան ռատիոկայան մը առաջինը սկսած է կանոնաւոր ռատիոհաղորդումները, իսկ 1950-ականներուն գործածութեան մէջ յայտնուած են առաջին դիւրակիր ռատիոընդունիչները ։
Տօնակատարութեան աւանդոյթը ԽՍՀՄ-ի մէջ
Առաջին անգամ ռատիոյի օրը տօնական նշուած է ԽՍՀՄ-ի մէջ 1925-ին, իսկ 1945-էն այն կը նշուի ամէն տարի։ Տօնակատարութեան օր ընտրուած է Ալեքսանդր Պոպովի առաջին ռատիոհաղորդագրութիւն ուղարկելու օրը՝ 7 Մայիսը։
Տօնակատարութիւնը Մալեզիոյ մէջ
Մալեզիոյ մէջ ռատիոյի օրը կը տօնեն սկսած 2009-էն ամէն տարուայ 9 Սեպտեմբերին։ Որոշումը կայացած է Մալեզիոյ ռատիօն (անգլ.՝ Commercial Radio Malaysia (CRM))։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մասնագիտական տօներ Ստորոգութիւն:Ռատիո
Մարկ Նշանեան
Մարկ Նշանեան (24 Օգոստոս 1946, Փարիզ), սփիւռքահայ իմաստասէր, գրականագէտ, թարգմանիչ, խմբագիր, դասախօս։
Կենսագրութիւն
Մարկ Նշանեան ծնած է 1946-ին, Փարիզի մէջ։ Զաւակ՝ կեսարացի ընտանիքի մը։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է ֆրանսական դպրոցի մէջ ։ Ունեցած է նաեւ հայերէնի կարող ուսուցիչներ, որոնց կարգին եղած է վանեցի Տիգրան Չիթունիի կինը։ Մանկութեան եղած է Փարիզի մտաւորական շրջանակներուն մէջ։ Հօրաքրոջ ամուսնոյն՝ պարտիզակցի մտաւորական Յակոբ Տէր Յակոբեանի տան մէջ առիթ ունեցած է ճանչնալու Ահարոնը, ինչպէս նաեւ ժամանակի մտաւորական խաւին ներկայացուցիչները։
Հայերէնի համալսարանական կրթութիւնը ստացած է Արեւելեան լեզուներու դպրոցէն։ Փիլիսոփայութեան ուսումը ստացած է Սթրասպուրկի համալսարանին մէջ, հետեւելով Ժաք Տեռիտայի (Jacques Derrida) առաջին սերունդի սաներուն՝ Ժան-Լիւք Նանսիի (Jean-Luc Nancy) եւ Ֆիլիփ Լաքու-Լապարթի (Philippe Lacoue-Labarthe) դասերուն։
1995-1996 թուականներուն Լոս Անճելըսի UCLA համալսարանի մէջ վարած է հայագիտական դասընթացք։ 1996-էն մինչեւ 2007-ը եղած է Քոլումպիա համալսարանի հայագիտական ամպիոնի վարիչ։ Այնուհետեւ, իբրեւ այցելու դասախօս գտնուած է Պոլիս, պաշտօնավարելով «Սապանճը» համալսարանի մէջ, ինչպէս նաեւ Պէյրութ՝ Հայկազեան Համալսարանի մէջ ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:1946 ծնունդներ Ստորոգութիւն:24 Օգոստոսի ծնածներ
Կարմիր Կիրակի
Կարմիր կիրակի Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցւոյ տոնացոյցին մէջ Ս. Զատիկին յաջորդող չորրորդ կիրակին կը կոչուի Կարմիր : Կարմիրը Քրիստոսի եկեղեցւոյ եւ հաւատքի համար մարտիրոսացած նահատակներու սուրբ արեան խորհրդանիշն է :
Ինչո՞ւ այս Կիրակին «Կարմիր» կը կոչուի
Յարութեան 4-րդ Կիրակին «Կարմիր» կը կոչուի, որովհետեւ Քրիստոսի թափած արեան ՏՕՆՆ է: Պօղոս Առաքեալ կ'ըսէ. «Արդարեւ այսպիսի Քահանայապետ մը պէտք է մեզի.- սուրբ, անմեղ, անարատ, մեղաւորներէն զատուած եւ երկինքներէն աւելի վեր բարձրացած: Քահանայապէտ մը, որ ամէն օր զոհեր մատուցանելու պէտք չունի միւս քահանայապետներուն պէս, որոնք նախ իրենց եւ ապա ժողովուրդին մեղքերուն համար զոհեր կը մատուցանեն: Որովհետեւ Քրիստոս միայն մէկ անգամ ինքզինքը ընծայեց իբրեւ յաւերժական զոհ» (Եբր 7.26-27): Արդարեւ՝ 1.- Հին կտակարանին մէջ՝ Օրէնքին համաձայն ամէն ինչ արիւնով կը սրբուէր: 2.- Նոր Կատակարանին համաձայն, մեղքերու թողութիւնն ալ առանց արեան հեղումի չէր ըլլար (Տես՝ Եբր 9.22: Ղկ 22.20): Քրիստոտ յաւիտենական Հոգիին միջոցաւ, ինքզինքը որպէս անարատ զոհ՝ Աստուծոյ մատուցանեց, որպէսզի իր արիւնով մաքրէ մեր խղճմտանքը մեռելական գործերէ, եւ մենք կարենանք կենդանի Աստուածը պաշտել (Տես Եբր 9.14):
Քրիստոսի արեամբ, մենք կ'աճինք զԱստուած փառաւորելու
-Կը հաշտուինք Քրիստոսի հետ (Կղ 1.21-23):
-Իրմով կ'ազատագրուինք (Եբր 10.19):
-Իրեն հետ կը հարազատանանք (Եփ 2.13):
-Մեր սիրտերու սփոփանքը Անոր մէջ կը գտնենք (Սղ 62):
-Իր հոգատարութեամբ կը պարուրուինք (Ա. Պտ 5.):
-Իրմով կը զոհաւորուինք (Եփ 6.10-18):
-Քրիստոսի արեամբ, մեր խիղճերը կը մաքրուին (Եբր 9.14: Ա.ՏՄ 4.1-5):
Քրիստոսի արեամբ մեր մեղքերը կը ներուին, որովհետեւ՝
-Իրմով կը փրկուինք եւ մեր մեղքերուն թողութիւն կը գտնենք (Եփ 1.7: Մտ 26.28):
Քրիստոտսի արեամբ, ոչ միայն մեր մեղքերը կը ներուին, այլ աստիճանաբար կը մաքրուին (Եբր 13.12), որովհետեւ միայն այն ատեն պիտի կարենանք զԱստուած տեսնել (Եբր 12.14):
Քրիստոսի արեամբ կը նուաճենք բոլոր անոնք, որոնք հաւատքի մեր եղբայրները կը մեղադրեն, որովհետեւ Առաքեալը կ'ըսէ.«Եւ երկինքի մէջ ուժեղ ձայն մը լսեցի, որ կ'ըսէր. «Հիմա հասաւ մեր Աստուծոյն փրկութիւնը, զօրութիւնը եւ արքայութիւնը. Հասաւ իր Օծեալին իշխանութիւնը. Որովհետեւ ինկաւ մեր եղբայրներուն չարախօսը, ան՝ որ գիշեր ցերեկ Աստուծոյ դիմաց չարախօսութիւն կ'ընէր անոնց դէմ:
Մեր եղբայրները անոր վրայ յաղթանակ տարին Գառնուկին արիւնով եւ իրենց տուած վկայութեամբ, որովհետեւ անտեսեցին իրենց կեանքը եւ յանձն առին մահը» (Յյտ 12.10-11) :
Նահապետ Ապտալեան
Նահապետ Ապտալեան, հայ բժիշկ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է 1844 թուականին Սե­բաս­տիոյ նահանգի Սեբաստիոյ գաւառի Կիւ­րի­նի գաւառակի կեդրոն Կիւրին քաղաքին մէջ։ Սորված է ամերիկացի միսիոներներու Մարզուանի Անա­տո­լիա գոլէճին մէջ, որուն ուսանողները, բացի մի քանի յոյնէ, հայեր էին։ Բարձր յառաջադիմութեամբ աչքի իյնալով՝ շահած է գոլէճի ամերիկացի տնօրէնի համակրանքը եւ անոր հոգածութեամբ մեկնած՝ ԱՄՆ-ի Քոնեքթիքըթ նա­հան­գի «Հարթ­ֆորթ» քաղաքի աստուածաբանական դպրոցէն ներս ուսանելու, զոր նաեւ աւարտած է բարձր յառաջադիմութեամբ։ 1877 թուականին Հարթֆորդի մէջ ձեռնադրուած է քարոզիչ եւ ստացած՝ ամերիկեան քաղաքացիութիւն։ Այս տարիներուն սորված է Նիւ Եոր­քի բժշկական գոլէճին մէջ ու հմտացած է վիրաբուժութեան ճիւղին մէջ։ 1879 թուականին աւարտելով բժշկական կրթութիւնը՝ վերադարձած է Թուր­քիա։ 1882 թուականին Պրու­սա­յի նա­հան­գի ­կոմիդի­ոյ գաւառակի կեդրոն Նիկոմիդիա (Իզմիթ) քաղաքին մէջ ամուսնացած է օրիորդ Հայկանոյշ Պէյազեանի հետ, այնուհետեւ կրկին մեկնած է ԱՄՆ ու իր մօտ հրաւիրած՝ կնոջը։ 1884 թուականին՝ Կիւ­րին քաղաքի կառավարութեան մասնաւոր հրաւէրով, վերադարձած է Թուրքիա եւ հաստատուած՝ ծննդավայրի մէջ։ 1884-1895 թուականներուն, Ամերիկեան Պորտի միսիոներ եւ կառավարական բժիշկ նշանակուած՝ Կիւրինի մէջ։
Սպանութիւն
1895 թուականին, օր մը թուրքերը Կիւրինի հայկական տուներու վրայ յարձակած են, որոնց կարգին՝ իրենց լաւ ծանօթ բժիշկ Նահապետ Ապտալեանի տան վրայ։ Բժիշկի կինը՝ զաւակներուն հետ, փախած ու ապաստանած է հայոց եկեղեցւոյ մէջ։ Բժիշկին նախօրոք, վիրաբուժական գործողութիւն կատարելու պատրուակով, հրաւիրած են կառավարչատուն, ուր անոր մտերիմ թուրք ոստիկանը սպանած է զինք թունաւոր գնդակով՝ 51 տարեկան հասակին։ Այդ ահաւոր օրերէն յետոյ տիկին Հայկանոյշ, մեկնելով Կոստանդնուպոլիս՝ ԱՄՆ-ի հիւպատոսի միջոցով, բողոք յղած է Թուրքիոյ կառավարութեան՝ ԱՄՆ քաղաքացի ամուսինի սպանութեան համար եւ յաջողութեամբ փոխհատուցում ստացած։ Յետագային տիկին Հայկանոյշ Ապտալեան, զաւակներուն հետ տեղափոխուած է ԱՄՆ, ուր անոր դուստրը՝ Զապէլ Ապտալեան, ստացած է բժշկական կրթութիւն։
Գրականութիւն
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Լոս Անճելըս Լէյքըրզ
Լոս Անճելըս Լէյքըրզ (անգլերէն՝ Los Angeles Lakers), ամերիկեան արուեստաւոր պասքեթպոլի ակումբ։ Հանդէս եկաւ պասքեթպոլի ազգային միութեան (NBA) արեւմտեան խորհրդաժողովի Խաղաղ Ովկիանոսեան բաժանմունք։ Տեղաւորուած է ԱՄՆ Քալիֆորնիա նահանգի Լոս Անճըլըս քաղաքը։ Կը համարուի լիկայի պատմութեան մէջ ամենայաջող ակումբներէն մէկը։ Ակումբի հիմնադրումը տեղի կ՛ունենայ 1947 թուականին, երբ պասքեթպոլի ազգային լիկայէն (NBL) ձեռք կը բերուի «Տիթրոյիթ Ճէյմզ» կոչուած լուծարուած ակումբը։ Նոր խումը կը սկսի ներկայացնել  Մինիափոլիս (Minneapolis) քաղաքը (Մինիսոթա Minnesota նահանգ)՝ կրելով «Մինիափոլիս Լէյքըրզ» անուանումը՝ ի պատիւ Մինիսոթա նահանգին «10 000 լիճերու երկիր» ("Land of 10,000 Lakes") մականուանը։ Սկզբնապէս հանդէս եկաւ պասքեթպոլի ազգային լիկայով, «Լէյքերզ»ը 1948 թուականին կը նուաճէ NBL ախոյեանական տիտղոսը, այնուհետեւ  կը տեղափոխուի Ամերիկեան պասքեթպոլային միութիւն (BAA)՝ յաղթելով եւս հինգ ախոյեանական տիտղոս։ 1950-ական թուականներուն ակումբը կը թեւակոխէ  ֆինանսական ձախողութիւններու ժամանակաշրջան, եւ 1960-61 մրցաշրջանին ընդառաջ որոշում կը կայացնեն  այն տեղափոխել Լոս Անճըլըս։
Պասքեթպոլի փառքի սրահի ապագայ անդամներ Էլճըն Պէյլըրի եւ Ճերի Ոեսթի առաջնորդութեամբ «Լէյքեըրզը» 1960-ականներուն վեց անգամ կը յաջողի դուրս գալ NBA-ի գերեզրափակիչ, սակայն ամէն անգամ պարտուելով արեւելեան համաժողովը ներկայացնող «Պոսթըն Սելթիքսին»։ 1968 թուականին խումբի կազմը կը համալրէ «Լեգենդար» աւանդական կեդրոնական Ուիլթ Չեմպեռլէյնը (Wilt Chamberlain), որուն առաջնորդութեամբ «Լեյքերսը» 1972 թուականին կը նուաճէ թիւով վեցերորդ (ինչպես նաեւ առաջինը Լոս Անճըլըս տեղափոխուելէն ի վեր)ախոյեանական տիտղոսը։ Ուեսթի եւ Չեմբեռլենի մարզական ազպարէզի աւարտէն ետք, «Լէյքըրզ»ը ձեռք կը բերէ Քարիմ Ապտուլ-Ճապարը (Kareem Abdul-Jabbar)։ 1980-ականներին խումբին աւագ դերը կը ստանձնէ խաղարկող Մեճիք Ճոնսըն (Earvin "Magic" Johnson Jr.), որուն շնորհիւ ակումբը կը նուաճէ NBA-ի եւս 5 ախոյեանական գաւաթ։ Ախոյեանական յաղթարշաւին մեծ դերակատարութիւն կունենայ նաեւ մարզիչ Փեթ Ռայլին (Pat Riley)։ 1996 թուականին «Լեյքերսի» կազմը կը համալրեն Շաքիլ Օ'Նիլը (Shaquille Rashaun O'Neal) եւ  Քոպի Պրայանթը (Kobe Bean Bryant)։ Օ'Նիլի, Պրայանթի եւ մարզիչ Ֆիլ Ճեքսընի (Philip Douglas "Phil" Jackson) առաջնորդութեամբ ակումբը երեք տարի անընդհատ կը նուաճէ NBA-ի առաջնութիւնը՝ 2000, 2001 եւ 2002 թուականներուն։ Պարտուելով 2004 եւ 2008 թուականներու գերեզրափակիչներուն, «Լեյքերսը» կը կարողանայ յաղթանակած դուրս գալ 2009 եւ 2010 թուականներին՝ նուաճելով 16-րդ ու թերեւս վերջին Ախոյեանական տիտղոսը։
Տան հանդիպումները «Լէքըրզն» կ՛անցնէ «Սթէյփըլզ» կեդրոնի (Staples Center) մարզապալատին մէջ ։
Ըստ «Ֆորպս» հանդէսին՝ « Լոս Անճըլըս Լէյքըրզ» կը հանդիսանայ NBA-ի երկրորդ ամենաթանկարժէք ակումբը (1 երկիլիոն ԱՄՆ տոլար) ։ «Լեյքերսին» կը պատկանի NBA-ի զարգացման լիգային հանդէս եկող « Լոս Անճըլըս Տի Ֆենտերս» «Los Angeles D-Fenders» կրտսեր ակումբը։
Մինիափոլիսեան Թագաւորութեան Սկզբնաւորումը (1947–1948, 1948–1959)
Ակումբը հիմնադրուած է 1947 թուականին, երբ մինիափոլիսցի գործարարներ Պեն Պըրկըրը եւ Մորիս Շալֆընը (Ben Berger եւ Morris Chalfen) 15 000 ԱՄՆ տոլարով ձեռք կը բերեն  Պասքեթպոլի ազգային լիկայի (NBL) «Տիթրոյիթ Ճէյմզ» լուծարուած  Պասքեթպոլային ակումբը։ Ներշնչուելով Մինեսոթա նահանգի «10 000 լիճերու երկիր» ("Land of 10,000 Lakes") կեղծանունէն, նոր ակումբը կը ստանայ «Լէյքըրզ» (բառացիօրէն՝ լճորդներ) անուանումը ։ Մինիափոլիսցի մարզական մեկնաբան Սիտ Հարթմանը, որ մեծ դեր ունեցած էր ակումբի գնման գործընթացքին մէջ, կը միջնորդէ, որպէսզի ակումբի առաջին գլխաւոր մարզիչի պաշտօնը զբաղեցնէ Սուրբ Թովմասի գոլէճի պասքեթպոլային հաւաքականի նախկին մարզիչ Ճոն Քունտլան։
Նոր ակումբին մէջ հանդէս կու գային տպաւորիչ մարզիկներ ՝ Ճիմ Փոլարտը, Հերմ Շայֆըրը (Herm Schaefer) եւ Ճորճ Միքանը ։ Միութեան առաջին կանոնաւոր խաղաշրջանին  «Լէյքըրզ»ի յաղթանականերուն եւ պարտութիւններուն համեմատութիւնը կը կազմէր 43-17։
1948 թուականին խումբը Պասքեթպոլի  ազգային լիկայէն (NBL) կը տեղափոխուի Ամերիկեան  Պասքեթպոլային միութիւն - BAA): Միութեան մէջ անցուցած առաջին մրցումներու շրջանին կեդրոնական Միքանի 28,3 միաւորը (մ/խ) միջին ցուցանիշը կը դառնայ է BAA-ի չափանիշ (record)։ 1949 թուականի BAA-ի գերեզրափակիչի ժամանակ խումբը 4-2 ընդհանուր հաշուով պարտութեան կը մատնէ «Ուաշինքթըն Քափիթոլս»ին (Washington Capitols) եւ կը նուաճէ առաջին ախոյեանական տիտղոսը։ Յաջորդ մրցումներու շրջանին, կանոնաւոր մրցումներու շրջանին, ցուցանիշը կը բարելաւէ 51-17-ով, ինչպէս նաեւ երկրորդ տարին անընմէջ տիրանալով  ախոյեանական տիտղոսին։ 1950-51 խաղաշրջանին Միքանը երրորդ տարին անընդմեջ կը գլխաւորէ առաջնութիւնը միաւորներու  դասակարգին կամ ստորոգութեան մէջ (28,4 մ/խ), իսկ խումբին ցուցանիշը կը կազմէ 44-24։ Մրցումներու շրջանին «Լէյքըրզ»ը մրցաշրջանին նուաճած է երկրորդ անընդմէջ  բաժանմունքի տիտղոսը։ Կանոնաւոր առաջնութեան հանդիպումներէն  մէկուն խումբը ընդամէնը 19-18 հաշուով կը պարտուի  «Ֆորթ Ուէյն Փիսթոնսէն»  (Fort Wayne Pistons)։ Տեղի ունեցած տխրահռչակ խաղը մինչեւ օրս կը համարուի  NBA-ի պատմութեան ամէնէն քիչ թիւով կէտ արձանագրած հանդիպումը։ Փլէյ-օֆի մրցումներուն խումբը պարտութեան կը մատնէ «Ինտիանափոլիս Օլիմփիընզ»ին, սակայն յաջորդ կիսախաղին (round) կը պարտուի «Ռոչեսթըր Ռոյըլզ»էն։
1958 թուականի նախագիծին խումբը կ՝ունենայ խոր ընտրութեան իրաւունք, եւ այն օգտագործելով կ՝ընտրուի Էլճին Պէյլըրին։ Մեկնարկային մրցաշրջանին Պէյլըր կը ճանչցուի տարուան նորեկ, ինչպէս նաեւ ան կը մասնակցի բոլոր աստղերու հանդիպման՝ դառնալով հանդիպման ամենարադիւնաւէտ խաղցողներէն մէկը։ Բաժանմունքի  եզրափակիչին  մրցապայքարէն հեռացնելով «Հոքս»ը, խումնբը դուրս կու գայ  գերեզրափակիչ, սակայն կը պարտուի «Պոսթըն Սելթիքս»ին։ Այսպէս սկիզբ կ՛առնէ  «Լէյքըրզ»ի եւ  «Սելթիքս»ի երկարատեւ հակամարտութիւնը։
Ալ Պանօ
Ալ Պանօ, Ալ Պանօ Քարիզի Albano Carrisi, 20 Մայիս 1943, Քելինօ Սան Մարքօ Cellino San Marco, Պրինտիզի Brindisi, հարաւային Իտալիա․ ուր եւ կ՛ապրի մինչեւ այսօր։ Իտալացի երգիչ, երաժշտագէտ, դերասան եւ գինեգործ։
Կեանքը
Ալ Պանօ ծնած է 20 Մայիս 1943-ին, հարաւային Իտալիոյ Քելինօ Սան Մարքօ աւանին մէջ։ Մինչեւ այսօր հոն կ՛ ապրի։  Մայրը զայն Ալպանօ կոչած է, որովհետեւ ծնած տարին (Բ․ Համաշխարհային պատերազմին), հայրը՝ իտալական բանակի զինուոր,  կը կռուէր Ալպանիոյ մէջ։
Ալ Պանօ երգիչը
Երգիչի իր ասպարէզը կը սկսի 1966-ին երբ կը մասնակցի «Festival delle rose» երգի փառատօնին։ 1967-ին «Արեւուն» Nel Sole երգը մեծ յաջողութիւն կ՛ունենայ։  Յաջորդաբար կը հրապարակէ «Io di notte» (Ես՝ իրիկունը) երգը ՝ որ բացառիկ յաջողութիւն կ՛արձանագրէ Իտալիոյ մէջ, ինչպէս նաեւ Յունաստանի, Ֆրանսայի, Պուլկարիոյ, Սպանիոյ երկիրներուն մէջ, «L'oro del mondo» (Աշխարհի ոսկին) եւ «Il ragazzo che sorride» (Տղան որ կը ժպտի)՝ Միքիս Թէոտորաքիսին յօրինումը որ կ՛անդրադառնայ 1967-ի Յունաստանի եղելութիւններուն ։  Նոյն տարին կը մասնակցի իտալական երգի «Սան Րեմօ Փառատօն»ին «La siepe» (Թուփը) երգով եւ կ՛արժանանայ լաւագոյն երգի մրցանակին։  1969-ին «Pensando a te» երգը կ՛արժանանայ  «Ամառուան Ձայնապնակ» Disco per l'Estate մրցանակին։
26 Յուլիս 1970-ին կ՛ամուսնանայ Րոմինա Փաուըրին Romina Power հետ (դուստրը ամերիկացի Թայրոն Փաուըր Tyrone Power եւ Լինտա Քրիստեան Linda Christian դերասաններուն)․ 1969-ին միասնաբար երգած են «Սիրահարներուն պատմութիւնը» Storia di due innamorati ։ Միասին կ՛ երգեն մօտաւորապէս 30 տարի։  Իրենց գործերը մեծ ժողովրդականութիւն ունին Աւստրիոյ, Ֆրանսայի, Սպանիայի, Պուլկարիոյ, Ռումանիոյ, Յունաստանի եւ Գերմանիոյ մէջ։ 1975-ին կ՛ երգեն «Երկխօսութիւն»ը Dialogo։  1976-ին եւ 1985-ին Եուրոտեսիլի երգի փառատօնին Իտալիան կը ներկայացնեն յաջորդաբար «Noi lo rivivremo di nuovo» եւ «Magic oh magic» երգերով։ 1981-ին կը հրապարակեն «Շարազան» Sharazan երգը ։ 1982-ին եւ 1983-ին կը մասնակցին «Սան Րեմօ Փառատօն»ին եւ յաջորդաբար «Երջանկութիւն» Felicità ու «Պիտի ըլլայ» Ci sarà երգերով կը գրաւեն 2-րդ եւ առաջին դիրքերը։ Նոյն Փառատօնին կը մասնակցին նաեւ 1987-ին («Nostalgia canaglia», 3-րդ դիրք) եւ 1989-ին («Cara terra mia» , 3-րդ դիրք)։
2007-ին Ալ Պանօ «Nel perdono» երգով կը գրաւէ 2-րդ դիրքը։
26 Նոյեմբեր 1991-ին, երբ կը հրապարակուի Մայքլ Ճաքսընի «Վտանգաւոր» ալպոմը, Ալ Պանօ կը յայտարարէ թէ ան «գողցած» է իր «I Cigni di Balaka» բներգին երաժշտութեան մեծ մասը եւ օգտագործած է «Will You Be There» երգին մէջ։  Կը սկսի դատավարութիւններու շարք մը։ 1999-ին, Հռոմի դատարանը Մայքլ Ճաքսըն բանագողութեամբ կ՛ ամբաստանէ եւ կը դատապարտէ 4․000․000 իտալական լիրայի փոխ-յատուցումով․ երաժշտագէտ մը կը յայտնաբերէ թէ Ճաքսըն իւրացուցած է 40 խազերէն 37-ն։  Ճաքսընի փաստաբանները կը յաջողին կասեցնել փոխ յատուցումը։ Նոյն հարցով, Միլանոյի դատարանը Մայքլ Ժաքսըն անպարտ կ՛ արձակէ։
1996-ին, Ալ Պանօ իր երգիչի ասպարէզը մինակ կը շարունակէ։ Կը հրապարակէ «Իմ կեանքս է»  È la mia vita երգը, իսկ 1997-ին՝ «Դէպի արեւ» Verso il sole  եւ 1999-ին՝ «Դեռ թռիչքի մէջ» Ancora in volo երգերը։
1999-ին Ալ Պանօ եւ Րոմինա Փաուըր կ՛ ամուսնալուծուին։
2013-ի ամրան, Ալ Պանօ եւ Րոմինա Փաուըր վերստին կը միանան (արուեստի սիրոյն համար) եւ Մոսկուա ելոյթ կ՛ ունենան։ 2015-ին, իրենց բաժանումէն 20 տարի ետք,  «Սան Րեմօ Փառատօն»ին անակնկալ ներկայացում մը կ՛ունենան (Ալ Պանօ 72 տարեկան է, իսկ Րոմինա՝ 63)․ անոնց վերջին ներկայացումը եղած էր 22 տարի առաջ Միլանօ քաղաքի «Սան Սիրօ» մարզադաշտին բեմէն, Յուլիս 1994-ին։   Ապա, 2015-ի գարնան ելոյթներ կ՛ունենան յաջորդաբար Աթլանթիք Սիթի եւ Լոս Անճըլես Ա․Մ․Ն․։
30 Մայիս 2015-ին, «Արենա տի Վերոնա» հռոմէական ամփիթատրոնին մէջ 11 000 հանդիսականներու ներկայութեամբ (տոմսերը առաջին ժամերէն արդէն սպառած էին) Ալ Պանօ ներկայացում (շոու) մը կը կազմակերպէ։ Բացառիկ յաջողութիւն կ՛ ունենայ․ հեռատեսիլի պետական կայանէն՝ RAI, կը սփռուի նաեւ ուրիշ երկիրներ․ 51 000 000 հոգի կը դիտեն։
Օփերա
Փոքր տարիքէն Ալ Պանօ Օփերայի հանդէպ յատուկ սէր մը կը ցուցնէ։ Իբրեւ թենոր, օփերայի քանի մը ձայնապնակներ կը հրապարակէ։  1997-ին «Concerto Classico» ձայնապնակը արագօրէն երկու անգամ բլատինի platinum կ՛արժանանայ։  Ձայնապնակը կ՛ընդգրկէ հետեւեալ երգերը՝ «Una furtiva lagrima», «Va, pensiero» , «La nostra serenata» , «E lucevan le stelle» , «Ave Maria» ։
Ալ Պանօ ժապաւէնագրութեան եւ հեռատեսիլի բնագաւառներէն ներս
Իր երգիչի ասպարէզին զուգահեռ, Ալ Պանօ մասնակցած է ժապաւէններու, ինչպէս նաեւ հեռատեսիլի ժապաւէնաշարքերու մէջ, ըլլալով գլխաւոր կամ կարեւոր դերակատարներէն մէկը։
Հեռատեսիլ
1977-ին եւ 1990-էն ետք յաճախակի ներկայացումներ կ՛ունենայ իտալական հեռատեսիլի բազմաթիւ յայտագիրներու մէջ։  Նաեւ գլխաւոր դերակատարներէն է «Promessi sposi» - Rai 1 (1990) եւ «Un medico in famiglia» - Rai 1 (2013 տարուան ընթացքին յայտագրին) ժապաւէնաշարքերուն։
2005-ին հաղորդավարն է «Համբաւներու կղզին» L'isola dei Famosi ներկայացման (reality show)․  «Համբաւաւոր Վերապրողներ»ու Celebrity Survivors իտալական մեկնութիւնը։
Մարտ 2018-ին կը մասնակցի իբրեւ «coach» (մարզիչ) Իտալիոյ «Ձայնը» The Voice (երգի մրցաշարք) յայտագրին։
Րոմինա Փաուըրին հետ
2018-ին, Ալ Պանօ եւ Րոմինա, կ՛ընդառաջեն հրաւէրի մը եւ միասին կը պարեն «Ballando con le stelle» (Աստղերուն հետ պարելով) ժապաւէնաշարքի մէկ յայտագրին մէջ ։
Ինքնակենսագրութիւն
Նոյեմբեր 2006-ին, «Մոնտատորի» Mondadori հրատարակչատունը կը հրատարակէ Ալ Պանոյի ինքնակենսագրականը «È la mia vita» («Աս է իմ կեանքս») խորագրով ։  Ինքնակենսագրութեան մէջ, երկու կիներուն մասին ոչինչ կ՛ ակնարկէ եւ 2 էջ պարապ կը ձգէ։
Ընտանիք
26 Յուլիս 1970-ին կ՛ամուսնանայ Րոմինա Փաուըրին եւ կը բախտաւորուին 4 զաւակներով․ Իլենիա (1970), Եարի (1973), Քրիստել (1985) եւ Րոմինա Ճիւնիոր (1987)։ 1999-ին կ՛ ամուսնալուծուի առաջին կնոջմէն ու կ՛ամուսնանայ հեռատեսիլի հաղորդավար Լորետանա Լեչիզոյին Loredana Lecciso հետ ու կ՛ունենան 2 զաւակ՝ Եասմին (2001) եւ Պիտօ (2002)։
Այգեգործը
Ալ Պանօ հորմէն կը ժառանգէ այգեգործութեան եւ պանդոկատիրութեան ձեռնարկութիւնը՝ «Tenute Al Bano»։ Կ՛ օգտագործէ ծանօթութիւնները առեւտուրի եւ այգեմշակութեան բնագաւարներուն մէջ եւ կ՛ արտադրէ իր վաճառանիշով լաւ որակի գինիներ։ Ի պատիւ հօրը յիշատակին, գինիներէն մէկը կը կոչէ Տոն Քարմելօ Don Carmelo։
Պարգեւներ
16 Հոկտեմբեր 2001-ին, Մ․Ա․Կ․ ի «Սնունդ եւ Երկրագործութիւն Կազմակերպութեան» (FAO) կողմէ կը նշանակուի «Բարեցակամութեան Դեսպան» Goodwill Ambassador։
Յունիս 2016-ին, կը յայտարարուի թէ Ալ Պանոյին կը շնորհուի Ալպանիոյ քաղաքացիութիւնը։
15 Հոկտեմբեր 2016-ին խտրականութեամ դէմ իր տարած պայքարին համար, Մոթա Սանթա Լուչիա աւանի Motta Santa Lucia, Քաէանծարօ, Քալավրիա, հարաւային Իտալիա, պատուոյ քաղաքացիի պարգեւին կ՛արժանանայ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Արուեստագէտներ Ստորոգութիւն:Երգիչներ Ստորոգութիւն:Իտալացի երգիչներ Ստորոգութիւն:Դերասաններ Ստորոգութիւն:Դերասաններ ըստ ազգութեան Ստորոգութիւն:Իտալացի դերասաններ Ստորոգութիւն:Գինեգործներ Ստորոգութիւն:1943 ծնունդներ
5040 (թիւ)
5040 (հինգ հազար քառասուն)՝ բնական թիւ է
Սապիհա Կէօքչէն
Սապիհա Կէօքչէն (Sabiha Gökçen, ), Թուրքիոյ առաջին կին-օդաչուն, որ 23 տարեկանին առաջին անգամ թռիչք կատարած է ։ Ան կը համարուի նաեւ Թուրքիոյ առաջին կին-ռազմական օդաչուն ։ Սապիհա Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրքի որդեգրած ութ զաւակներէն մէկն է (ինքնութեամբ հայ՝ Խաթուն Սեպիլճեան)։
Կենսագրութիւն
Սապիհա Կէօքչէն ծնած է 22 Մարտ 1913-ին Պուրսա:
Հայոց Ցեղասպանութեան ընթացքին, ինչպէս բազմաթիւ հայ մանուկներ, կը դառնայ որբ:
1925-ին Պուրսա ժամանած Քեմալ Աթաթուրք, որ կը սիրէր բարեգործական հաստատութիւններ այցելել եւ զրուցել խեղճերուն ու դժբախտներուն հետ, լսելով փոքրիկ Սապիհային տխուր պատմութիւնը` որդեգրելով զինք կը տանի Անգարա։
Փոքրիկ Կէօքչէն կ'ապրի շքեղ պալատի մը մէջ՝ Աթաթուրքի որդեգրած միւս զաւակներուն հետ (8 հոգեզաւակ)։
Աթաթուրքի համար ոչ մէկ կարեւորութիւն կը ներկայացնէր, թէ իր որդեգրած զաւակները ի՛նչ ազգութեան կը պատկանէին կամ թէ անոնց երակներուն մէջ ի՛նչ արիւն կը հոսէր, կարեւորը այն էր, որ անոնք կը դաստիարակուէին թրքական ոգիով։ Քեմալի համար թուրք կը համարուէին բոլոր անոնք, որոնք կը սիրէին Թուրքիան եւ կ'աշխատէին անոր բարօրութեան ու բարգաւաճման համար։
Հետագային, Քեմալ Աթաթուրքի կամքով՝ Սապիհա ռազմօդային կրթութիւն կը ստանայ։
1937-ի ալեւի զազա քիւրտեր Տերսիմի («Ծոփաց Աշխարհ», որ այժմ կը կոչուի «Թունճելի») մէջ, Սէյիտ Ռըզայի առաջնորդութեամբ, կ'ըմբոստանան: Մուսթաֆա Քեմալ ոչ միայն սպանդ կը կազմակերպէ, այլեւ կ'աւերէ շրջանը եւ կը տեղահանէ բնակչութիւնը: Ռմբակոծումներուն կը մասնակցի տխրահռչակ թրքացուած օդաչուհի Սապիհա Կէօքչէն :
Գաղտնիքի Բացայայատում
­Կի­լի­կիոյ հա­յու­թեան ճա­կա­տագ­րա­կան թո­ւա­կա­նին, երբ Դեկ­տեմ­բե­րին 1921-ին ­ֆրան­սա­ցի­ներ Ան­գա­րա­յի կա­ռա­վա­րու­թեան հետ հա­մա­ձայ­նե­լով ամ­բողջ ­Կի­լի­կիան, նե­րա­ռեալ Այն­թա­պը կը ձգեն թուր­քե­րուն, հա­յե­րը ան­գամ մը եւս կը հար­կադ­րո­ւին ­Սու­րիոյ ճամ­բան բռնե­լ։ ­Մէկ ան­հա­տը պակ­սած ­Սէ­պիլ­ճեան ըն­տա­նիքն ալ կը հաս­տա­տո­ւի ­Հա­լէ­պի ­Տա­ու­տի­է, կամ այժ­մու ա­նու­նով՝ Էշ­րէ­ֆի­է թա­ղա­մա­սը։ Ըն­տա­նի­քին հայ­րը՝ Ներ­սէս, կը մա­հա­նայ հինգ տա­րի ետք։ ­Մա­րիամ երկ­րորդ ա­մուս­նու­թիւն մը կը կնքէ Քա­րա ­Քա­րա­յեա­նի հետ։ Այս ա­մուս­նու­թե­նէն ալ որ­դի մը կ­'ու­նե­նայ։ Մա­րիամ 1947-ին կը մա­հա­նայ ­Խա­թու­նի կա­րօ­տը սիրտին։
Մա­րիա­մի դուստ­րը՝ ­Տի­րու­հի, 1946-ին կ­'ա­մուս­նա­նայ ­Սա­հակ ­Տէր-­Ղա­զա­րեա­նին հետ եւ կը ներ­գաղ­թէ Հա­յաս­տան։ ­Նոյն տա­րի ծնող ա­ռա­ջին աղ­ջի­կը կը կո­չէ Հ­ռիփ­սի­մէ։ 1948-ին երկ­րորդ աղ­ջիկ մը կ­'ու­նե­նայ, ո­րուն կու տայ քրո­ջը ա­նու­նը՝ ­Խա­թուն։ Ա­ւե­լի ուշ եր­կու որ­դի­ներ ալ կ­'ու­նե­նայ։
Մա­րիա­մին ­Հա­լէպ ապ­րող եղ­բօ­րոր­դին՝ Աբ­րա­համ ­Կա­րա­պե­տեան, 1955-ին կը յա­ջո­ղի ­Խա­թու­նին հետ կապ հաս­տա­տել։ Ան­գա­րա կու գայ, կը տե­սակ­ցի եւ կը նկա­րո­ւին միա­սին։ ­Խա­թուն հսկայ գու­մար մը կը նո­ւի­րէ ա­նոր։ Աբ­րա­համ այդ գու­մա­րին հետ կը բե­րէ նաեւ գաղտ­նիք մը։ ­Գաղտ­նիք մը, որ կարճ ժամանակ մը ետք կը պարզուի, ­թէ Խա­թու­ն Ա­թա­թուր­քին հո­գե­զա­ւակ ­Սա­պի­հա ­Կէօք­չէնը ե­ղած է ։
Հետագային, երբ Հրանդ Տինք կը բացայայտէ Սապիհա Կէօքչէնի հայ արմատներ ունենալը, Պոլսոյ նահանգապետը կ'ազդարարէ Տինքը, որպէսզի դադրի այս տեսակ վնասակար յայտարարութիւններ կատարելէ: Ծայրայեղական թուրքեր այս բացայայտումը կը նկատեն նախատինք Աթաթուրքին, Սապիհային, որ տիպար թուրք հերոս կին մըն էր, ինչպէս նաեւ` նախատինք բոլոր թուրքերուն: Հայորդին կը մնայ անդրդուելի: Կարճ ժամանակ մը ետք մութ ձեռքեր կը սպաննեն Հրանդ Տինքը :
1999 թուական
1999 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու նախավերջին, 99րդ տարին է 1996 • 1997 • 1998 • 1999 • 2000 • 2001 • 2002
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1999 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1999 մահեր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1999
Միս
Միս, կենդանիի սպանդէն ստացուած ելունք, կ'օգտագործուի որպէս սնունդ։
Այն կենդանական ծագման լիարժէք սպիտակուցներու աղբիւր է, որ անհրաժեշտ է մարդու օրկանիզմի հիւսուածքներու կառուցման, նիւթերու սինթեզի եւ փոխանակման համար։ Կը հանդիսանայ նաեւ ֆոսֆորի աղբիւր։ Կը մասնակցի նեարդային հիւսուածքներու, ճարպերու, B - խումբի սննդանիւթերու, միկրոտարրերու ֆիզիոլոկիական կազմուածքներուն մէջ։
օգտագործուած քանակ
Հայաստանի մէջ, 2002թ.-ի տուեալներով իւրաքանչիւր անձի հաշուով սահմանուած միսի սպառման տարեկան ֆիզիոլոիկական քանակը 75քկ է, այդ թիւին մէջ՝ տաւարամսիը՝ 20.3, խոզի եւ թռչունի միսը՝ 15-ական, ոչխարինը՝ 7.5, երշիկեղենինը եւ ապխտած ապրանքներունը՝ 13.5 եւ ենթամթերքներունը՝ 3.7 քկ։
օգտակարութիւն
Միսը օժտուած է բարձր մարսելիութեամբ, դիւրին կ'ենթարկուի խոհարարական մշակման։ Միսէն կարելի է պատրաստել սնունդի բազմազանութիւն ապահովող շատ ճաշատեսակներ։ Սակայն մսեղէնի չափէն աւելի օգտագործումը կրնայ հիպերտոնիկ հիւանդութիւններու զարգացման նախապայման հանդիսանալ։ Միսի պիոկենային ամինները կը զօրացնեն արիւնատար անօթներու տոնուսը՝ բարձրացնելով երակային ճնշումը։ Միսի մէջ պարունակուող նուկլիեինաթթուները կրնան նպաստել մեծահասակ մարդոց օրկաններուն մէջ,յօդատապի հիւանդութեան զարգացման, ուստի նպատակայարմար է զայն փոխարինել կաթնեղէնով եւ ձկնեղէնով։
Սպանդի ենթարկուած կենդանիի տեսակէն ստացուող միսը կրնայ ըլլալ տաւարի, ոչխարի, խոզի, այծի, ձիու, ուղտի, եղնիկի, գոմէշի, ճագարի եւ այլն։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Խոհանոց
12 Մարտ
12 Մարտ, տարուան 71-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 72-րդ) օրն է 11 Մարտ 12 Մարտ  13 Մարտ
Մահեր
Տես նաեւ՝ 12 Մարտի մահացածներ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մարտ
51 (թիւ)
51 (յիսունմեկ)՝ կենտ երկնիշ բնական թիւ մըն է 50-ի եւ 52-ի միջեւ
Նշան Փալանճեան Ճեմարան
Նշան Փալանճեան Ճեմարան, հայկական կրթական հաստատութիւն, Պէյրութ, Լիբանան։
Հայ Ճեմարան
Գահիրէի մէջ, 28 Մայիս 1928-ին, կը հիմնուի «Հայ Կրթական եւ Հրատարակչական Համազգային Ընկերութիւն»ը, որուն նպատակն էր Սփիւռքի մէջ հայ մշակոյթին ջահը վառ պահել, դպրոցներու, հրատարակութիւններու, մշակութային եւ գեղարուեստական գործունէութեամբ ։ Այս նպատակով, Պէյրութ (Լիբանան), կու գան Լեւոն Շանթ եւ Նիկոլ Աղբալեան ու Միութեան հիմնադրումէն երկու տարի ետք, 3 Մարտ 1930-ին կը բացուի «Հայ Ճեմարան»ը՝ Պէյրութի Քանթարի փողոցին վարձու շէնքի մը մէջ, 15 աշակերտներով:
Լ․ Շանթ եւ Ն․ Աղբալեան իրենց շուրջը կ'ունենան խումբ մը աղքատիկ, սակայն լոյսի եւ ուսման սիրահար տղաք։ Լեւոն Շանթ դպրոցին տնօրէնութիւնը կը ստանձնէ։ Իրեն անմիջական գործակից կ'ունենայ Նիկոլ Աղբալեանը եւ երկուքին աշխատակից՝ Գասպար Իփէկեանը։
1930-ի Աշնան վերամուտին, աշակերտութեան թիւը կը հասնի 63-ի։
Միսաք (անձնանուն)
Միսաք, հրէական ծագումով հայկական արական անուն։
Նշան Փալանճեան Ճեմարան
Հայ Ճեմարան
Դպրոցը շուտով կը փոխադրուի Ուատի Ապի-Ժեմիլ փողոցը, աւելի ընդարձակ շէնքի մը մէջ։ Յունիս 1935-ին, կու տայ իր առաջին շրջանաւարտները։
Առաջին տարիներուն Ճեմարանը կը գործէ համեստ պայմաններով, սահմանափակ աշակերտութեան թիւով եւ ընդարձակման հնարաւորութիւններով։ Սակայն հետզհետէ պահանջը կը զգացուի նոր եւ ընդարձակ դպրոցի մը կառուցման։
1948-ին, Պէյրութի կեդրոնի Զոքաք Էլ Պլաթ թաղին մէջ, Հուսէյն Պէյհում փողոցին վրայ, կը գտնուէր հսկայ կալուած մը. շնորհիւ բարերար Նշան Փալանճեանի քոյրերուն կատարած 20․000 սթերլինի (այդ օրերուն համար մեծ գումար) նուիրատուութեան եւ տնօրէն՝ Լեւոն Շանթի Ամերիկայէն հանգանակած 127․00 տոլարի գումարին ։
«Նշան Փալանճեան» Ճեմարան
Յունիս 1950-ին, Զոքաք Էլ Պլաթի կալուածին մէջ, կը կատարուի նոր շէնքին հանդիսաւոր բացումը։ Հաստատութիւնը, այդ օրէն սկսեալ կը կոչուի Համազգայինի «Նշան Փալանճեան» Ճեմարան ։
1957-ին կը բացուին տպարանը, գրատունը, սրահը, թանգարանը եւ մատենադարանը։ Գիշերօթիկ աշակերտ-ուսանողներուն բաժինը կ'ունենայ իր յարկը, որ կը հիւրընկալէ Սփիւռքի տարածքէն, Պոլիսէն մինչեւ Մեքսիքօ, Յունաստանէն՝ Ամերիկա եւ Ափրիկէէն՝ Սուրիա, աշակերտներ ։ Անոնց անխոնջ հոգատարը կը հանդիսանայ՝ գուրգուրոտ «հայր»ը, Սըրը (այդպէս կ'անուանէին զինք աշակերտներն ու գիշերօթիկները) եւ Ճեմարանը կը դառնայ երկրորդական վարժարան ու կը լրացնէ այդ ժամանակի արդիական մանկավարժական բոլոր պայմանները ։
Սիմոն Վրացեանի հիւանդութեան պատճառով, 1968-ի Աշնան, տնօրէն կը նշանակուի Հրաչ Տասնապետեանը։ ։
Թափ կը տրուի նոր շէնքերու կառուցման։
Շէնքերու Կառուցում
«Նշան Փալանճեան» Ճեմարանը նեղ կու գայ հազարը գերազանցող աշակերտութեան եւ երկրորդ Ճեմարանի մը կառուցումը հրամայական կը համարուի այդ օրերուն: Ներկայ Մելանքթոն եւ Հայկ Արսլանեան Ճեմարանին հողը կը սեփականացուի 1973-74 տարիներուն, սակայն Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմը կը խանգարէ կառուցման աշխատանքները, մինչեւ որ հայութեան տեղափոխութիւնները (հեռանալ Պէյրութի կեդրոնէն անապահովութեան եւ ռմբակոծումներուն պատճառով) կրկին անհրաժեշտ կը դարձնեն Ծաղկաձորի բարձունքին նոր Ճեմարանի մը անյապաղ կառուցումը: Հիմնարկէքը թէեւ կը կատարուի Մայիս 1977-ին, սակայն շինարարական աշխատանքները կը սկսին 1986-ին:
Յարակից Հիմնարկութիւններ - Միութիւններ
Գրադարան եւ Հայագիտական Մատենադարան- Ճեմարանին հիմնադրութեան օրերէն իսկ կը սկսին գործել դպրոցին գրադարանն ու մատենադարանը։ 1973-ին կը հաշուէին 25․000 հատորներ եւ հայ մամուլի հաւաքածոներ։ 2018-ին՝ 40․000-է աւելի ։
Գրատուն - 1931-ին Ճեմարանին մէջ կը բացուի Համազգայինի Հայ Կրթական եւ Մշակութային Միութեան տպարանը, որ կը սկսի գործել միեւնոյն տարին։
1965-ին տպարանը Վահէ Սէթեանի անձնական ներդրումով կ'օժտուի արդիական կազմածներով եւ կ'անուանուի Համազգայինի Վահէ Սէթեան տպարան։ 1989-ին կը փոխադրուի Պուրճ Համուտի «Շաղզոյեան» Կեդրոնը։
Լսարանական Միութիւն - Լսարանական Միութեան կ'անդամակցին Թ․ - ԺԲ․ դասարաններուն աշակերտ-աշակերտուհիները։ Անոնք գործակցելով կ'իրականացնեն դաստիարակչական աշխատանքներ եւ հրատարակութիւններ ։
Շրջանաւարտներու Միութիւն- 1936-ին կը կազմուի Ճեմարանի Շրջանաւարտներուն Միութիւնը, որ ունի աշխուժ գործունէութիւն մինչեւ այսօր ։
Ճեմարանը Լիբանանի Քաղաքացիական Պատերազմի Օրերուն
1975-ին ծագած Լիբանանեան ներքին պատերազմի ընթացքին, Ճեմարանը լուրջ վնասներ կը կրէ։ Կը ստիպուի դառնալ երկճիւղ: «Գաղթական», սակայն կը շարունակէ իր կրթական առաքելութիւնը՝ փոքր մասով մը մայր-հաստատութեան եւ մեծագոյն մասով՝ իրեն տրամադրուած Տըպայայի Կենաց Վարժարանին շէնքին մէջ ։
«Մելանքթոն եւ Հայկ Արսլանեան» Ճեմարան
Շնորհիւ Մելանքթոն եւ Հայկ Արսլանեան եղբայրներու իշխանական նուիրատուութեան, Նորսիկեան կտակին, Լիբանանէն, Ծոցի երկիրներէն եւ այլ վայրերէն կատարուած հանգանակութիւններուն, աւելի ուշ` տոքթ. Ատրինէ Գարագաշեանին ու այլ նուիրատուներու լիաբուռն օժանդակութիւններուն, Մըզհերի բարձունքին վրայ (հայացուած՝ Ծաղկաձոր) կը ձեռնարկուի ներկայ համալիրին կառուցումը։ Ճեմարանը իր նոր շէնքը կը փոխադրուի 1987-ին :
Քայլերգ
''Մեր բոլորիս դուն ուխտավայր, Ճեմարան, Կու գանք քեզի ծարաւ լոյսիդ մայրենի, Քու հարազատ յարկիդ ներքեւ սիրական Մեր կեանքն ուրախ եւ միշտ ազատ կը ծաղկի։ Գրոհին դիմաց օտար ու ժանտ հովերուն Յաղթական բերդ, աւանդատուն հայկազեան. Քեզ կերտեցին առաքեալներ մեծանուն Գաղափարի իբրեւ տաճար անսասան։ Հայ դպրութեան դուն ջահակիր Ճեմարա՛ն, Հայրենաբաղձ հոգիներուն մեր բոլոր Տո՛ւր Մեսրոպի հաւատքին լոյսն իրական ''Եւ փառքն անհուն հայ հանճարին դարաւոր։
''խօսք՝ Մ. Իշխանի - Երաժշտութիւն՝ Բ. Կանաչեանի (երաժշտութիւնը՝ )։
Տե՛ս նաեւ
Օննիկ Զաքարեան
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Կրթական հաստատութիւններ Ստորոգութիւն:Լիբանան
Աղամեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայկական մականուններ Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Loved Me Back to Life
Loved Me Back to Life, գանատացի երգչուհի Սելին Տիոնի տասնեկրորդ սդուտիական ալպոմը՝ թողարկուած 1 Նոյեմբեր 2013 թուականին Columbia Records լէյպլին մէջ: Ալպոմը կը նեռարէ երկրերգիչ՝ «Incredible» երգիչը եւ բեմադրիչ Նի Յոի եւ «Overjoyed»-ը երաժիշտ ու հասարակական գործիչ Սթիվի Ուանտրի հետ: Loved Me Back to Life երգը ստացած է շատ դրական արձագանքեր եւ գնահատականներ երաժշտական քննադատներու կողմէ եւ վաճառուած է 1,3 միլիոն օրինակ ամբողջ աշխարհին՝ 18 Դեկտեմբեր 2013-ի տուեալներով :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:2013 ալպոմներ Ստորոգութիւն:Անգլերէն ալպոմներ Ստորոգութիւն:Սելին Տիոնի ալպոմներ
Փոլ Կօկէն
էօժէն Հանրի Փօլ Կօկէն (Henri Eugռne Paul Gauguin) (ծնած է 1848 Յունիս 7, Փարիզ, Ֆրանսա - մահացած է 1903  Մայիս 8, Ատուոնա, Մարգիզեան կղզինէրուն մէջ, Ֆրանսական Փոլինեզիա), ֆրանսացի յետ-տպաւորապաշտ նկարիչ, քանդակագործ, քանդակագործ եւ փորագրիչ, արուեստի մէջ նկարչական նոր տեսակներու՝ Խորհրդապաշտութեան, հնաւանդապաշտութեան հիմնադիր եւ նախակարապետ։ Կօկէնի յետ-տպաւորապաշտական աշխատանքները նախագնացն են արտայայտչապաշտութեան շարժումին:
Կոկէնի պարագային, առածը՝ «Առասպել դարձաւ, ողջ կեանքին ընթացքին» իրականութիւն է։ Անոր մահուան, յաջորդեցին վէպեր, ժապաւէններ։
Կօկէնի ստեղծագործութեան կանուխ շրջանը կապուած է տպաւորապաշտութեան հետ։ Փ․ Կօկէնի՝ ինքնանկար (1903, Սալմանովիչի հաւաքածոյ, Ժընեւ) ընդհանրացուած կերպարներու, երեւոյթներու խորհրդաւոր իմաստի որոնումները, կեանքի վաղնջական, քարացած ձեւերու նկատմամբ հետաքրքրութիւնը («Տեսիլք քարոզէն ետք, 1888, «Դեղին Քրիստոսը, 1889) Կօկէնին ստեղծագործութիւնը կը մօտեցնեն խորհրդապաշտութեան, կը յանգեցնեն գեղանկարչական նոր համակարգի` համադրականութեան․ կը բնորոշէ ձեւերու եւ գիծերու ընդհանրացումը եւ պարզեցումը, մաքուր գոյներու առանձին հարթութիւններու ռիթմիկ համադրումը («Սրճարան Առլումէ, 1888):