cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Տիկնիկային Թատրոն
Պատմութիւն
11-րդ դարէն եկեղեցիներուն եւ մենաստաններուն մէջ տիկնիկներով ներկայացուած են Աստուածաշունչի առանձին տեսարաններ, ուր գլխաւոր կերպարը Կոյս Մարիամն էր. այստեղէն ալ՝ խաղատիկնիկ (ռոմանա-գերմանական լեզուներով կը նշանակէ թատերական տիկնիկ) անուանումը։ 16-րդ դարու վերջը Իտալիոյ մէջ վերջնականապէս կազմաւորուած է ժողովրդական երգիծական տիկնիկային թատրոնը՝ Պուլչինելլա հերոսով, 17-րդ դարուն նմանօրինակը ունեցած են նաեւ Ֆրանսայի մէջ (հերոսը՝ Պոլիշինել), Անգլիոյ մէջ (Պանչ), Գերմանիոյ մէջ (Հանսվուրստ, յետագային՝ Կաշպեռլէ), Չեխիոյ մէջ (Կաշպարեկ), Ռուսաստանի մէջ (Պետրուշկա) եւ այլուր։ 16–17-րդ դարերուն եւրոպական շարք մը երկիրներու մէջ կազմակերպուած են տիկնիկային թատրոններ, ուր մինչեւ 20-րդ դարը ցուցադրուած են հեքիաթներ, առակներ, զուարճալի ու երգիծական տեսարաններ, հարուստներու, եկեղեցւոյ, իշխանաւորներու, նաեւ հանրայայտ դոկտոր Ֆաուստի, Տոն Ժուանի եւ ուրիշներու մասին պատմութիւններ ։
Տիկնիկներ
20-րդ դարու առաջին քառորդին մասնագիտացած տիկնիկային թատրոններ ստեղծուած են մանուկներու ու մեծերու համար։ Տիկնիկային արուեստը ներկայ է նաեւ այսօր։ Տիկնիկները կը խաղցնեն 2 դերասան-տիկնիկավարներ, 4 եղանակով՝ մատներով, թելերով, ձողերով եւ ստուերապատկերներով։ Մատներով խաղացուող տիկնիկը դերասանը կը հագցնէ մատներուն եւ կը խաղցնէ վարագոյրու ետեւը, որու վրայ ալ կ՛երեւի անոր ստուերապատկերը։ Թելերով խաղցուող տիկնիկները կը կոչուին մարիոնէտներ (խամաճիկներ)։ Դերասանի ձեռքը 2, 3, 4 խաչաձեւ փայտիկներ են, որոնք թելերով ամրացուած են տիկնիկի գլուխին, ուսերուն, արմունկներուն եւ ծունկներուն։ Դերասանը կը քաշէ թելերը կամ կը պտտցնէ փայտիկները, եւ տիկնիկը կը քալէ, կը թափահարէ ձեռքերը, կը շարժէ գլուխը, նոյնիսկ կը պարէ։ Ձողերով տիկնիկը դերասանը կը պահէ իր գլխավերեւը եւ վարագոյրի ետեւէն անոր կը խաղցնէ այնպէս, ինչպէս մատներուն հագցուցած տիկնիկին։ Հանդիսականները սովորաբար չեն տեսներ ձողերը, որովհետեւ անոնք ծածկուած են տիկնիկին հագուստներով։ Ստուերապատկերներու համար նախատեսուած տիկնիկները տափակ են՝ 15 սմ-էն մինչեւ մէկ մարդահասակ եւ աւելի մեծութեան (կը ձեւեն կաշիէ եւ գոյնզգոյն կը ներկեն)։ Կը խաղցուին յատուկ շիւղերու օգնութեամբ. լուսաւորուած վարագոյրին վրայ կը ցուցադրուին անոնց ստուերապատկերները։ Ծաւալային տիկնիկներ կ՛օգտագործեն նաեւ շարժապատկերին մէջ, հեռուստատեսութեան գեղարուեստական եւ էսդրատայի տիկնիկային ծրագրերուն մէջ։
Տիէկօ Ֆորլան
Ակումբ
Արդիւնքին մէջ, 2002 թուական Յունուարին Ֆորլանը պայմանագիր կնքած է «Մանչեսթըր Իւնայթըտ»ի հետ։ Անոր նախկին ակումբը ստացած է աւելի քան 6,9 միլիոն ֆոնտ։ Իր առաջին կոլը անգլիական ակումբի կազմին մէջ Ֆորլանը կրցած է հարուածել միայն 2003 թուական Օգոստոսին, Յաղթակամներու Լիկայի մէջ, «Մաքաբիի» դէմ խաղին, սակայն մինչ այդ ան հասցուցած է նուաճել Անգլիոյ յաղթանակի տիտղոսը։ Երբ 2004-05 մրցաշրջանէն առաջ «մանկունիանցիները» պայմանագիր ստորագրեցին Ուէյն Ռունիի հետ, պարզ դարձաւ, որ Ֆորլանը կը դիտուի որպէս պահեստային խաղացող, եւ յարձակողը որոշեց հեռանալ ակումբէն։ Ընդհանուր առմամբ, «Մանչեսթըր Իւնայթըտի» կազմին մէջ, Բրիմիոր լիկայի մէջ ան խաղացած է 63 խաղ՝ դառնալով 10 կոլերու հեղինակ։
Տիկնիկային Թատրոն
Տիկնիկներ
Ստուերային տիկնիկային թատրոնը հայ իրականութիւն մուտք գործած է ուշ միջնադարուն, իսկ կարագէօզ (թրքերէն է. կը նշանակէ սեւաչեայ, նաեւ ներկայացման տիկնիկ-հերոսն է) անուանմամբ տարածուած է յատկապէս 19-րդ դարուն, ձեռք բերելով իր իւրայատկութիւնները՝ սեփական աւանդոյթներու, կենցաղի ու բարքերու հիման վրայ։
Դաստիարակչական նշանակութիւնը
Երուանդ Մանարեանի խօսքերը տիկնիկային թատրոնի մասին.
Տիէկօ Ֆորլան
Ակումբ
2004-05 մրցաշրջանը ուրուկուէյցին սկսաւ «Վիլիառեալ» ակումբին մէջ եւ արդիւնքին մէջ ան դարձած է Սպանիոյ առաջնութեան լաւագոյն ռմբարկուն (25 կոլ) եւ ստացած է «Ոսկէ Խաղակօշիկ» մրցանակ։ Մասնակցելով երեք մրցաշրջան «Վիլիառեալի մէջ» (106 հանդիպում - 54 կոլ), Ֆորլանը դարձաւ խումբին իսկական առաջատարը՝ յայտնուելով քանի մը անգլիական ակումբներու հետաքրքրութեան ոլորտում։ «Արսենալը», «Լիւրբուլը» եւ «Ասթոն Վիլլան» յարձակողի համար կ՛առաջարկէին 15 միլիոն ֆոնտ, բայց ան որոշեց մնալ Սպանիոյ մէջ։
2007-08 մրցաշրջանէն առաջ Ֆորլանը միացաւ «Աթլեթիքօ Մատրիտ», անոր համար վճառելով 21 միլիոն Իւրօ։ 2011 ամրան Ֆորլանը փոխանցման պատուհանի նախավերջին օրը պայմանագիր կը կնքէ Միլանի «Internationale» խումբին հետ մինչեւ երկու տարի ժամկէտով։ 2010 թուական Մայիս 12-ին, ԻՒԵՖԱ-ի Եւրոպայի Լիկայի եզրափակչին դառնալով երկու կոլի հեղինակ, ան յաղթանակ բերաւ «Աթլեթիքօ Մատրիտին» եւ ճանաչուեցաւ այդ խաղի լաւագոյն ֆութպոլիստը։ 2012 - ն․ժ․ Sport Club Internacional։ 2012 թուական Յուլիսին կը դադրեցնէ պայմանագիրը «Nerazzurri»ի հետ։ Քանի մը օր ետք, ան դարձաւ Պրազիլական Փորթօ Ալեգրի քաղաքի "International" խումբին խաղացող, ըստ ստորագրուած համաձայնագրի - 3 տարով։
Հաւաքական
2010 թուականին Հարաւային Ափրիկէյի մէջ կայացած Աշխարհի առաջնութեան մէջ, Ֆորլանը հարուածեց այդ մրցաշարին ուրուկուեցիմերու առաջին երկու գնդակները ՝ նախ հեռահար հարուածով բանալով խաղին հաշիւը դաշտին տէրերուն դէմ խաղին, իսկ ապա կրկնապատեց հաշիւը՝ իրացնելով 11-մեթրանոց հարուածը (penalty)։ 1/4 եզրափակչին Ֆորլանը հարուածեց իր երրորդ կոլը՝ տուգանային հարուածէն գրաւելով Ղանայի հաւաքականի դարպասը։ Ֆորլանը աչքի ինկաւ նաեւ Հոլանտայի դէմ կիսաեզրափակիչ խաղին՝ հեռահար կրակոցով հաւասարեցնելով հաշիւը (1-1)։ Սակայն վերջնական արդիւնքին մէջ ուրուկուէյցիները պարտուեցան (2-3)։ Ֆորլանը վնասուածքի պատճառով փոխարինուեցաւ 84 վարկեանին, երբ հաշիւը 1-3 էր։ Երրորդ տեղի համար խաղին Ուրուգուէյը զիջեց Գերմանիոյ 2-3 հաշիւով։ Այդ խաղին Ֆորլանը հարուածեց իր խումբին երկրորդ կոլը։ Առաջնութեան արդիւնքներով Ֆորլանը ճանաչուեցաւ լաւագոյն ֆութպոլիստ՝ հաւաքելով 23.4% ձայն։
Խմբային
«Մանչեսթըր Իւնայթըտ» «Վիլիառեալ» «Աթլեթիքօ Մատրիտ» Ուրուկուէյի հաւաքական
Օտրի Հեփպըրն
Օտրի Հեփպըրն (Audrey Hepburn, 4 Մայիս 1929, Պրիւքսել - 20 Յունուար 1993, Զուիցերիա), անգլիացի եւ ամերիկացի դերասանուհի, պարուհի, նկարչութեան նորաձեւութեան աստղ եւ բանասէր:
Կենսագրութիւն
Մանկութեան տարիներուն սորուած է Լոնտոնի մէջ, ուր նաեւ զբաղուած է թատերապարով` նպատակ ունենալով դառնալ պարուհի, եւ մեծ դառնութեամբ հետագային հրաժարած էր իր երազանքէն երբ պարզուած է, որ բնագիտական տուեալներով չի բաւարարեր թատերապարուհիի պահանջները: Դերասանական առաջին փորձերը կատարած է նկարահանուելով անգլիական քանի մը երաժշտական շարժանկարներու մէջ : Հոլիուուտեան տեսաժապաւէնի իր առաջին իսկ գլխաւոր դերի համար Օտրի արժանացած է ԱՄՆ տեսաերիզ-ակադեմիայի Օսքար մրցանակի, Հոլիուոտեան «Ոսկէ Գնդակ» մրցանակի եւ բրիտանական տեսաերիզ-ակադեմիայի «BAFTA» մրցանակի: «Սաբրինա» շարժանկարի նկարահանման ժամանակ ծանօթանալով ֆրանսացի նորաձեւութեան վարպետ կոմս Հուպըրթ Ճիվենշիի հետ, դարձած է «Ճիվենշի» ապրանքանիշի ներկայացուցիչն ու քարոզողը եւ Հուպըրթ Ճիվենշիի մտերիմ ընկերն ու մուսան: Իսկ Ճիվենշի դարձած է Օտրիի միակ գործընկերը հետագայ բոլոր շարժանկարներու նկարահանման ժամանակ, ինչպէս նաեւ անոր անձնական զգեստներու մեծ մասի ձեւաւորողը, եւ իր առաջին` L'Interdit օծանելիքը ստեղծած է Օտրի Հեփպըրնի համար:
Օտրի Հեփպըրնի անունը ընդգրկուած է միջազգային լաւագոյն զգեստակիրներու ցանկին մէջ եւ Ամերիկեան տեսաերիզ-ադեմիայի կողմէն հրապարակած Ամերիկեան բոլոր ժամանակներու ժապաւէններու 100 մեծագոյն աստղերու ցանկին մէջ պատուաւոր 3-րդ տեղը:
1980-90 ական թուականներուն Օտրի Հեփպըրն իր ժամանակի մեծ մասը նուիրած է ԻՒՆԻՍԵՖ կազմակերպութեան` աշխատելով Ափրիկէի, Հարաւային Ամերիկաի եւ Ասիոյ առաւել կարիքաւոր երկիրներուն մէջ, որու համար 1992 թուականին արժանացած է ԱՄՆ-ի Ազատութեան նախագահական շքանշանին:
Մահացած է քաղցկեղէն 1993 թուականին 63 տարեկան հասակին, Զուիցերիոյ իր տան մէջ:
Կեանքը երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներուն
Օտրի յաճախած է մասնաւոր դպրոցներ Անգլիոյ եւ Հոլանտայի մէջ։ Անոր մայրը շատ խիստ էր, իսկ հայրը լքած էր ընտանիքը երբ Օտրին դեռ փոքր էր։ Հետագային ան հօր հեռանալը գնահատած էր որպէս իր կեանքի ընթացքին ստացած ամենամեծ հարուածը: Տարիներ անց ան գտած է հօրը, եւ նամակագրական կապի մէջ եղած է անոր հետ, ինչպէս նաեւ դրամական օգնութիւն ուղարկած: 1935 թուականին ծնողներու ամուսնալուծումէն ետք ան կ'ապրէր մօր հետ Արնհեմի մէջ։ Երբ սկսաւ երկրորդ համաշխարհայինը եւ Գերմանացիները ներխուժեցին Աւստրիա, ան փոխեց իր եւ մօր փաստաթուղթերը, կոչուելով Էտտա Վան Հեմսթրա, քանի որ անգլերէն հնչող ազգանունը վտանգաւոր կը համարուէր: Սակայն այդ երբեք իր օրինական անունը չէ եղած, թէեւ հետագային շփոթութիւն յառաջացուցած է եւ որոշ կենսագրականներու մէջ անոր անունը նշուած է որպէս Էտտա:
Պատերազմի վերջը իրավիճակը Հոլանտայի մէջ խիստ սրած էր։ Ֆաշիստական զօրքերը առգրաւած էին հոլանտացիներու առանց ուրիշ սահմանափակ մթերային եւ ջեռուցման պաշարները: Մարդիկ կը մահանային սովէն եւ ցրտահարումէն իրենց տուներուն եւ փողոցներուն մէջ։ Արնհեմը նաեւ մեծապէս տուժած էր ռմբակոծումներէն Շուկայի Այգի գործողութեան ժամանակ: Թերի սնունդի հետեւանքով Օտրի առողջական լուրջ խնդիրներ ունեցաւ: Այդ տարիներուն ան կը պարէր թատերապարի խումբին մէջ, եւ այդպիսով դրամ կը հաւաքէին ընդյատակեայ շարժումին օգնելու համար: Սովը կը ստիպէր սնուիլ բոյսերու արմատներով: Այս ամէնը մեծ ազդեցութիւն ունեցաւ իր աշխարհայեացքի եւ արժէհամակարգի վրայ:
Աստղային վերելք
Պատերազմէն յետոյ Օտրի մօր հետ տեղափոխուեցաւ Լոնտոն, ուր շարունակեց թատերապար սորվիլ, աշխատիլ որպէս նորաձեւութեան տիպար, եւ 1951 թուականին սկսաւ նկարահանուիլ շարժանկարներու մէջ` հիմնական երկրորդական դերերով, արդէն որպէս Օտրի Հեփպըրն: Ան սկսաւ նկարահանուիլ դրամ վաստակելու նպատակով, որպէսզի մայրը ստիպուած չըլլայ աշխատելու իրենց պահելու համար: Անոր առաջին մեծ դերը «գաղտնի մարդիկ» շարժանկարին մէջ էր, ուր ան հանդէս եկաւ որպէս թատերապարուհի: Մանկութենէն թատերապարով զբաղիլը օգնեց արժանանալու քննադատներու հաւանութեան: Սակայն թատերապարերու ուսուցիչները անոր համարեցին չափազանց բարձրահասակ արուեստագէտ պարուհի դառնալու համար, քանի որ 170 սմ հասակով ան նոյնիսկ կը գերազանցէր շատ տղամարդ պարողներու:
Այնուհետեւ ան ընտրուեցաւ Պրոտուէյեան «Ճիճի» ներկայացման դերին համար կարեւոր, որ բացուեցաւ Նոյեմբերի 24, 1951 թուականին, եւ մեծ յաջողութեամբ անցուց Նիւ Եորքի մէջ վեց ամիսներու ընթացքին: Այս դերին համար ան ստացաւ «թատրոնի աշխարհ» մրցանակը:
Այդ նոյն թուականին Օտրի առաջարկութիւն ստացաւ խաղալ Կրեկորի Փէքի հետ` Հոլիուուտեան «Հռոմէական արձակուրդներ» շարժանկարին մէջ։ Փէքը, նկատելով անոր տաղանդը, պնդեց որ գովազդային վահանակներու վրայ Օտրիի անունը գրուի վերնագրին մէջ` իր անուան հետ միասին, եւ չսխալեցաւ․ այս դերին համար Օտրի ստացաւ 1953 թուականի Օսքար մրցանակը` որպէս լաւագոյն դերասանուհի: Տարիներ անց, երբ անոր հարցուցին թէ ո՞րն է իր սիրած շարժանկարը, ան առանց վարանելու նշեց «Հռոմէական արձակուրդները», քանի որ անոր շնորհիւ ան դարձաւ աստղ:
Այդ շարժանկարէն յետոյ ան նկարահանուեցաւ «Սապրինա»-ին մէջ, Համֆրի Պոկարտի եւ Ուիլիըմ Հոլտընի հետ միասին: 1954 թուականին ան վերադարձաւ թատրոն, խաղալով Մել Ֆերերի հետ միասին, որու հետ ամուսնացաւ նոյն թուականին: Այս դերին համար նոյն թուականին ան ստացաւ «Թօնի» մրցանակը, որպէս լաւագոյն դերասանուհի: Օսքարէն ընդամէնը վեց ամիս անց ստացուած այս մրցանակը ամրապնդեց անոր համբաւը որպէս տեսաժապաւէնի եւ բեմի աստղ:
ՀԵտագայ գործունէութիւնը շարժանկարի մէջ
Դառնալով հոլիուուտեան ամենահանրածանօթ աստղերէն մէկը, Օտրի նկարահանուեցաւ այլ աստղերու հետ․ Ֆրետ Ասթըր հետ «Զուարճալի մռութը» շարժանկարին մէջ, Համֆրի Պոկարթի եւ Գերի Քուպէրի հետ «Սէրը կէսօրէն յետոյ» շարժանկարին մէջ, Ճորճ Փեփըրտի հետ «նախաճաշը Թիֆընիի մօտ», Քերի Կրանտի հետ, Ռեքս Հարիսընի հետ «Իմ չքնաղ լէյտի» շարժանկարին մէջ, Փիթըր Օ'թուլի հետ «Ինչպէս գողնալ միլիոն» տեսաերիզին մէջ եւ Շոն Քոններիի հետ «Ռոպին եւ Մարիան» շարժանկարին մէջ:
Հին Աքրոբոլիս թանգարան
Հին Աքրոբոլիս թանգարան (Παλαιό μουσείο της Ακρόπολης), եղած է հնագիտական թանգարան Աքրոբոլիսի տարածքին մէջ, Աթենք, Յունաստան։ Կառուցուած է ժայռի արեւելեան եզրի խորշին մէջ։ Կը համարուի Աթենքի ամենախոշոր հնագիտական թանգարաններէն մէկը։ Սահմանափակ տարածքի պատճառով յունական կառավարութիւնը 1980 թուականին նոր թանգարան կառուցելու որոշում առաւ։ Նոր Աքրոբոլիս թանգարանը կառուցուած է Աքրոբոլիսի ստորին հատուածին մէջ։ 2007 թուականին հին թանգարանը փակուեցաւ եւ բոլոր հին առարկաները տեղափոխուեցան նոր թանգարան, որ բացուեցաւ 20 Յունիս2009-ին ։
Պատմութիւն
Թանգարանին մէջ կը գտնուին աշխարհի հնագոյն յունական մասունքները, որոնք պեղումներու ժամանակ յայտաբերուած են Աքրոպոլիսի տարածքին մէջ։ Կառոյցի ճարտարապետը եղած է Փանակիս Քալքոսը։ Շինությիւնը կառուցուած է 1865-1874 թուականներուն։ 1950 թուականին շէնքի տարածքը ընդյալնուած է յոյն ժամանակակից ճարտարապետ Փաթրոքիոս Քարանաթինոսի կողմէ ։
Աքրոբոլիսի թանգարանի մէջ կը գտնուին Աքրոբոլիսի հուշարձաններու քարէ արձաններ, պրոնզէ գործիքներ, պեղղուած առարկաներ ։ Շինութիւնը կը գտնուի Աքրոբոլիսի հարաւ-արեւելեան անկիւնը։ 1974 թուականին վարչապետ Քոսթանթինոս Քարամանթիսը առաջարկած է կառուցել նոր թանգարան։ 2007 թուականին թանգարանին հին շէնքը փակուած է եւ տեղափոխուած է թանգարանին նոր շէնքը։
Նոր շէնք
Աքրոբոլիս թանգարանի նոր շէնքը նախագծած են Պերնարտ Ճշումը եւ Միխալի Ֆոթիատեսը։ Կառուցուած է 2002-2007 թթ. Areopagitou փողոցին մէջ։ Հանդիսաւոր բացումը կատարուած է 20 Յունիս 2009-ին։ Առաջին տարին մուտքի վճարումը եղած է մէկ եուրո, այնուհետեւ՝ հինգ եուրո։
Վնասներ Աքրոբոլիսին
Հին Աքրոբոլիս թանգարանի դրենաժային խողովակները քայքայած են Աքրոբոլիսը, եւ Պարթենոնի փլուզման վտանգ կայ ։
Հաւաքածու
Թանգարանին մէջ կը պահուին իրեր, որոնք յայտնաբերուած են Աթենեան Աքրոբոլիսի տարածքէն, հիմնականորեն Պարթենոնէն, Էրեքտէյնոնէն, Փրոփիլէյներէն, Նիքէի տաճարէն, եւ Աթենքի հին տաճարէն ։
Տե՛ս նաեւ
Ակրոպոլիս
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Աթենքի թանգարաններ
Օտրի Հեփպըրն
ՀԵտագայ գործունէութիւնը շարժանկարի մէջ
Այս դերասաններէն շատերու հետ ան մտերմացաւ: Ռեքս Հարիսըն անոր անուանեց իր ամենասիրելի կին գործընկերը, Քերի Կրանթը կը սիրէր կատակել անոր հետ կապուած, եւ մէկ անգամ ըսաւ․ «Նոր տարուայ համար իմ միակ ցանկութիւնս Օտրի Հեփպըրնի հետ եւս մէկ շարժանկարի մէջ նկարահանուիլն է», իսկ Կրեկորի Փէքի հետ ընկերութիւնը շարունակուեցաւ Օտրիի ամբողջ կեանքի ընթացքին մէջ։ Օտրիի մահէն յետոյ Փէքը հարցազրոյցի ժամանակ ասմունքեց Օտրիի սիրած բանաստեղծութիւնը` «Չվերջացող սէրը»: «նախաճաշ Թիֆընիի մօտ» շարժանկարին մէջ «Հոլի Կոլայթլի» դերակատարման արդիւնքով ստեղծուեցաւ 20րդ դարու ԱՄՆ շարժանկարի ամենապաշտելի կերպարներէն մէկը: «Էլիզա Տուլիթըլ»ի դերին համար «Իմ չքնաղ լէյտին» շարժանկարին մէջ անոր մրցակիցն էր Ճուլի Էնտրուզը, որ այդ դերը կը կատարէր Պրոտուէի մէջ, բայց այդ դերին մէջ Ճուլիի թեկնածութիւնը հանուած էր մինչ Օտրիի փորձելը: Օտրին սկիզբէն հրաժարուած էր այդ դերէն, եւ խնդրած Ճէք Վերնըրէն այդ դերը տալ Ճուլի Էնտրուզին, բայց երբ անոր ըսած են, որ Ճուլին այլեւս չի դիտարկուիր այդ դերին համար, եւ իր հրաժարուելու դէպքին այն կ'առաջարկուի Էլիզապէթ Թէյլըրին, ան որոշեց մասնակցիլ: Նոյն թուականին Ճուլի Էնտրուզը նկարահանուեցաւ հանրայայտ «Մերի Փոփինս» շարժանկարին մէջ, որուն համար շահեցաւ այդ տարուան Օսքարը, իսկ Օտրիի դերը «Իմ չքնաղ լէյտի»ին մէջ նոյնիսկ թեկնածուներու ցանկին տեղ չգտաւ, զորս մեծ աղմուկ յառաջացուց մամուլին մէջ։ Սակայն երկու դերասանուհիներն ալ կը պնդէին, որ այս դէպքերը ոչ մէկ կերպ չանդրադարձան իրենց լաւ յարաբերութիւններուն վրայ:
«Իմ չքնաղ լէյտի» շարժանկարին մէջ երգերը սկիզբէն ձայնագրուեցան Օտրիի կատարմամբ, սակայն հետագային որոշուեցաւ անոր ձայնը փոխարինել արուեստագէտ երգչուհի Մարնի Նիքսընի կատարումով: Ան սկիզբը զայրացուց Օտրիին, բայց յաջորդ օրը ան համաձայնեցաւ շարունակել նկարահանումները: Օտրիի կատարմամբ քանի մը երգերու ձայնագրութիւնները պահպանուած եւ ներառուած են շարժանկարի DVD հրատարակման մէջ:
1967 թուականէն ետք, տասնհինգ տարուայ յաջող դերասանական փորձ ունենալով, Օտրի հազուադէպ կը նկարահանուէր: Մել Ֆերերի հետ ամուսնալուծուելէն ետք ան ամուսնացաւ իտալացի հոգեբան Անտրէա Տօթթիի հետ, եւ աշխարհ բերաւ իր երկրորդ որդին, ծանր յղիութենէ յետոյ, որ կը բացառէր նկարահանումները: Տօթթիէն բաժանուելէն ետք ան փորձեց վերադառնալ սինեմաշխարհ, 1976 թուականին նկարահանուելով Շոն Քոննըրիի հետ «Ռոպինը եւ Մարիանը» շարժանկարին մէջ, որ մեծ յաջողութիւն չունեցաւ: Զարմանալիօրէն ան հրաժարեցաւ թատերապարի պարուհիի խոստումնալից դերէն «Շրջադարձային կէտ» շարժանկարին մէջ:
Հետագային Օտրին սինեմաշխարհ վերադառնալու եւս քանի մը անյաջող փորձ կատարեց, որոնցմէ վերջինը 1988 թուական Սթիվըն Սփիլպըրքի «Միշտ» շարժանկարին մէջ հրեշտակի դերակատարումն էր:
Աշխատանքը Իւնիսեֆի մէջ
Օտրիի վերջին դերէն ժամանակ մը ետք ան նշանակուեցաւ ՄԱԿ–ի Մանկական Հիմնադրամի (ԻՒՆԻՍԵՖ) յատուկ դեսպան: Պատերազմի դաժան տարիներէն շնորհակալութեան զգացում տածելով այս կազմակերպութեան նկատմամբ, ան կ'աշխատէր այս հիմնադրամի հետ դեռ 50-ականներէն, բայց 80-ականներու վերջաւորութեան ան իր ողջ ժամանակը նուիրեց այս աշխատանքին, մինչեւ իր կեանքի վերջը: Այդ տարիներուն հիմնադրամի ծրագիրներու շրջանակին մէջ ան այցելեց տարբեր երկիրներ՝ Ափրիկէի եւ հարաւային Ասիոյ մէջ։ Ան աշխատեցաւ այս երկրներուն մէջ մինչեւ իր կեանքի վերջին ամիսները: 1992 թուականին ԱՄՆ նախագահը անոր շնորհեց ԱՄՆ-ի Նախագահական Ազատութեան շքանշանի, եւ, յետմահու` ԱՄՆ տեսաերիզ-ադեմիայի Եան Հերշոլթի անուան մարդասիրական մրցանակի:
Կեանքի աւարտը
1992 թուականի վերջաւորութեան ստամոքսի ցաւերու հետ կապուած հետազօտութիւններու արդիւնքով յայտնաբերուեցաւ հազուադէպ տեսակի քաղցկեղ, որ սկսած էր կոյրաղիքէն: Օտրիին վիրահատեցին Լոս Անճելըսի հիւանդանոցին մէջ, բայց քաղցկեղը շարունակեց տարածուիլ: Հուպըրթ Ճիվենշիի օգնութեամբ անոր տեղափոխեցին Զուիցերիա, ուր ան մահացաւ 20 Յունուար 1993-ին` 63 տարեկան հասակին, շրջապատուած ընտանիքի անդամներով: Անոր շիրիմը կը գտնուի է Թօլօջենազի գերազմանատան մէջ։ Իր աւագ որդին` Շոնը, իր յուշերուն մէջ կը մէջբերէ մահէն առաջ Օտրիի վերջին խօսքերը` «Ոչ, բայց ես չեմ կրնար հասկնալ․․․ ինչու է այսքան չարչարանք․․․ երեխաներուն․․․»:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասաններ Ստորոգութիւն:1929 ծնունդներ Ստորոգութիւն:4 Մայիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:1993 մահեր Ստորոգութիւն:20 Յունուարի մահացածներ Ստորոգութիւն:Պրիւքսէլ ծնածներ Ստորոգութիւն:Զուիցերիա մահացածներ Ստորոգութիւն:Անգլիացի դերասանուհիներ Ստորոգութիւն:«էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Ստորոգութիւն:«Կրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Տիմա Թահպուպ
Տիմա Թահպուպ (արաբ.՝ ديمة طهبوب, 1976, Հեպրոն), գրող, քաղաքական վերլուծաբան, Յորդանանի Իսլամ Եղբայրներ կրօնաքաղաքական կազմակերպութեան անդամ, Յորդանանի Իսլամական Գործողութեան Ճակատի լրատուամիջոցներու ներկայացուցիչ (անգլերէն լեզուով) : Տիմա Թահպուպի ամուսինը՝ Թարեք Այուպը, եղած է Ալ-Ճազիրա հեռուստաընկերութեան լրագրող եւ զոհուած է 2003-ին, երբ Իրաքի մէջ ամերիկեան երկու հրթիռներ հարուածած են Ալ Ճազիրայի շէնքը:
Կենսագրութիւն
Տիմա Թահպուպ ծնած է 1976-ին, Յորդանանի բժշկական ընկերութեան նախկին ղեկավար Թարեք Թահուպի ընտանիքին մէջ : 2000-ին ամուսնացած է Թարեք Այուպի հետ, 2002-ին ծնած է անոնց դուստրը՝ Ֆաթիման : ԱՆգլերէն լեզուի Պսակաւոր Արուսետից (BA) աստիճան ստացած է Յորդանանի Համալսարանէն, իսկ նոյն ճիւղին մէջ գիտութիւններու դոկտորի կոչում՝ Մանչեստրի համալսարանէն :
Պարբերաբար հրատարակուած է Յորդանանի «Assabeel» թերթին մէջ եւ գրած է աւելի քան 800 յօդուած: Հրապարակուած է նաեւ Al-Quds Al-Arabi, Islam today եւ Al-Jazeera Talk, ինչպէս նաեւ պաղեստինեան թերթերու եւ լրատուական այլ կայքերու մէջ։ Անոր յօդուածներուն հիմնական մասը կը վերաբերի Պաղեստինին:
Հակասութիւններ
2016-ին Թահպուպը լոպպիիստական գործունէութիւն ծաւալած է՝ արգիլելու լիբանանեան Մաշրուը Լեյլա խումբին ելոյթը Ամմանի մէջ։ Ան նաեւ բողոք ներկայացուցած է Յորդանանի մէջ My Kali միակ առցանց LGBTQ+ ամսագրին դէմ: Թահպուպը 2017-ին հարցումով դիմած է Արդարադատութեան նախարարին, Յորդանանի կառավարութեան՝ երկրին մէջ համասեռամոլութեան հանդէպ հանդուրժողականութեան վերաբերեալ :
Յուլիս 2017-ին, Deutsche Welle-ի հակամարտութեան գօտիի հարցազրոյցին ընթացքին Թահպուպ բարձր գնահատեց յորդանանցի այն զինուորին, ով պատասխանատու էր 1997-ի Խաղաղութեան կղզիին մէջ կազմակերպուած ջարդին, որուն ընթացքին զինուորը կրակ բացած էր իսրայէլցի աշակերտուհիներու մեծ խումբի մը վրայ՝ սպանելով եօթը աշակերտուհի եւ վիրաւորելով վեց այլ անձեր: Հարցազրոյց վարողը Թահպուպին հարցուցած է. «Դուք մայր էք եւ երջանիկ էք, որ ունիք 13 եւ 14 տարեկան աղջիկներ: Արդեօ՞ք դպրոցականները սպանուած են այն պատճառով, որ իսրայէլցի են, սպանուած են անպաշտպան երեխաներ», որուն Թահպուպ պատասխանած է. «Սպանուած են, քանի որ թշնամիներ են» :
Ղազար Փարպեցի
Ղազար Փարփեցի, միջնադարեան հայ պատմիչ, «Հայոց Պատմութեան» եւ «Թուղթ Առ Վահան Մամիկոնեան» երկերի հեղինակ։
Կենսագրութիւն
Մերձաւոր կապ ունեցած է Մամիկոնեան նախարարական տան հետ։ Աւարայրի ճակատամարտէն յետոյ անոնց հետ տեղափոխուած է Ցուրտաւ (Վրաստան)։ Նախնական կրթութիւնն ստացած է Աշուշա պդեշխի պալատին մէջ, խաղընկերոջ՝ ապագայ մարզպան Վահան Մամիկոնեանի քեռի՝ Աղան Արծրունի վերահսկողութեամբ։ Մօտ 465-470 թուականներուն ուսանած է Բիւզանդիայի մէջ։ Վերադառնալով՝ հաստատուած է Կամսարականների նախարարական տիրույթի՝ Շիրակի մէջ, զբաղուած ուսումնա–կրթական գործերով։ 484-486 թուականներուն եղած է Սիւնիքի մէջ։ 486 թուականին մարզպան դարձած Վահան Մամիկոնեանը Ղազար Փարպեցին կանչած է Սիւնիքէն եւ նշանակած Վաղարշապատի վերակառուցուած վանքի առաջնորդ։ Ղազար Փարպեցին բարեկարգած է վանքի շինութիւնները, ստեղծած մատենադարան, ձեռնամուխ եղած լուսաւորական աշխատանքի, որ անոր դէմ առաջ բերած է հետադէմ հոգեւորականութեան թշնամութիւնը։ Ստիպուած հեռացած է (մօտ 490-ին) Ամիդ, ուրտեղ գրած է «Թուղթ առ Վահան Մամիկոնեան» ուղերձը։ Հայոց մարզպանը ետ կանչած է Ղազար Փարպեցին եւ պատուիրած գրած հայոց պատմութիւնը։ Ըստ աւանդութեան, թաղուած է Փարպիի ձորին մէջ։
«Թուղթ առ Վահան Մամիկոնեան»–ը վավերական աղբիւր է V դ. 2–րդ կէսին հայոց եկեղեցիին մէջ գոյութիւն ունեցող երկու թեւերու անհաշտ պայքարի մասին, երբ Մեսրոպ Մաշտոցի եւ Սահակ Պարթեւի մահէն յետոյ հետադէմ կղերականութիւնը հալածանք սկսած էր առաջադէմ մտաւորականութեանը։
Երկերը
Պատմական եւ գիտական առումով աւելի արժէքաւոր է «Պատմութիւն Հայոց»–ը։ Այն բաղկացած է առաջաբանէ եւ 3 դրուագէ։ կը Առաջաբանէ Ղազար Փարպեցին կը յիշատակէ իր նախորդներու՝ Ագաթանգեղոսի եւ Փաւստոս Բիւզանդի աշխատութիւններու համառոտ բովանդակութիւնը, կ'արժէքաւորէ իրենք, կը նշէ, որ գրաւոր սկզբնաղբիւրներէն բացի օգտագործած է նաեւ ականատեսներու պատմածները՝ նախապէս ստուգելով եւ ճշտելով։ Առաջին՝ Ա դրուագին մէջ մանրամասն շարադրուած են Վռամշապուհի գահակալութեան տարիներու քաղաքական պատմութիւնը եւ Սասանեան Պարսկաստանի պառակտիչ ու դաւադիր քաղաքականութիւնը մինչեւ Արշակունեաց թագաւորական հարստութեան անկումը (428)։ Երկրորդ՝ Բ դրուագի նիւթը Վարդանանց պատերազմն է, կը համընկնէ Եղիշէի «Վարդանի եւ Հայոց պատերազմի մասին» երկի ժամանակաշրջանին։ Երրորդ՝ Գ դրուագը ամէնաարժէքաւորն է, որովհետեւ Ղազար Փարպեցին իր նկարագրած դէպքերու ականատեսն է։ Այն կ'ընդգրկէ 460-480–ական թուական հայ–պարսկական փոխյարաբերութիւններու եւ հայերու 482-484–ի հակապարսկական ապստամբութեան պատմութիւնը։
Ղազար Փարպեցի «Թուղթ»–ն ամբաստանագիր է ընդդեմ ժամանակի հոգեւորականութեան, անհատի իրաւունքներու պաշտպանութեան փորձ, միջնադարեան ազատամտութեան կարեւոր փաստաթուղթ։ Ղազար Փարպեցին կը հրաժարի աղանդաւորներու հետ կապերու խզելու եւ անոնց քննադատելու, քանի որ Քրիստոսը ուսուցանած է ուրիշին դատաւոր չըլլայ։ Ան կը գրէ բարոյական արժէքներու, հոգեւորականներու առաքինութեան ու աշխարհիկներու քաջութեան պատմութիւնը, որն կ'ընթանէ պայքարի, հակադրութիւններու ու ելեւէջներու ձեւով։ Ան աշխարհիկ ֆեոդալներու իշխանութիւնը կը սահմանափակէ տնտեսական, քաղաքական, եկեղեցին՝ կրօնական գործնէութեամբ։ Ղեկավարը, ըստ Ղազար Փարպեցի չպետք է բացարձակացնի, գերագնահատի իր իշխանութիւնն ու հեղինակութիւնը, անոր եւ ղեկավարուողի միջեւ պետք է ըլլայ որոշակի համապատասխանութիւն եւ հաղորդակցականութիւն։
Կենսագրութիւն
Ղազար Փարպեցին մեծցած ու դաստիարակուած է Հայոց ապագայ սպարապետ եւ մարզպան Վահան Մամիկոնեանի հետ՝ վերջինիս մօր՝ Ձվիկ իշխանուհի խնամակալութեան ներքո։ Նախնական կրթութիւնն ստացած է Գուգարաց Աշուշա պդեշխի պալատին մէջ՝ իշխանուհի եղբօր՝ V դարու ականաւոր կրթական գործիչ Աղան Արծրունի վերահսկողութեամբ, իսկ 465–470 թուականներուն ուսանած է Բիւզանդիայի մէջ։ 486 թուականին մարզպան Վահան Մամիկոնեանը անոր նշանակած է Վաղարշապատի վանքի առաջնորդ։ Փարպեցին բարեկարգած է վանքի շինութիւնները, ստեղծած մատենադարան, ձեռնամուխ եղած լուսաւորական աշխատանքի, սակայն հանդիպած է զորեղ հակառակորդներու։ Մօտ 490 թուականին ան ստիպուած հեռացած է Ամիդ եւ այնտեղէն գրած «Թուղթ առ Վահան Մամիկոնեան» ինքնապաշտպանական ուղերձը։ Մարզպանը անոր հետ կանչած է, պաշտպանել չարախօսներէն եւ հանձնարարած գրած է «Պատմութիւն Հայոց»-ը։ Փարպեցի «Թուղթը» կարեւոր տեղեկութիւններ կը հաղորդէ V դարու 2-րդ կէսին հայ եկեղեցական շրջանակներուն մէջ առկայ հունասէր եւ պարսկասէր խմբաւորումներու, անոնց փոխադարձ բանակռիւներու ու բախումներու մասին։ Այն առաջին անգամ հրատարակած է Մկրտիչ Էմինը 1853 թուականին, իսկ 1868 թուականին Միքայէլ Նալպանտեանը փոխադրած է աշխարհաբարի։ Առաւել արժէքաւոր է Փարպեցի «Պատմութիւն Հայոց»-ը, որ կը կոչուի նաեւ Երրորդ պատմութիւն՝ Ագաթանգեղոսի եւ Փաւստոս Բուզանդի երկերէն յետոյ։ Այն բաղկացած է առաջաբանէ եւ 3 դրուագէ։ Առաջաբանին մէջ պատմիչը շարադրած է նախորդներու պատմութիւններու համառոտ բովանդակութիւնը։ Բուն պատմութիւնը Փարպեցին սկսած է 387 թուականի իրադարձութիւններէն՝ Պարսկաստանի եւ Բիւզանդիայի միջեւ Հայաստանի առաջին բաժանումէն։ Առաջին դրուագին մէջ շարադրած է Արշակ Գ-ի եւ Վռամշապուհի գահակալութեան տարիներու քաղաքական պատմութիւնը, Սասանեան Պարսկաստանի պառակտիչ քաղաքականութիւնը մինչեւ Արշակունեաց թագաւորական հարստութեան անկումը (428 թուական) եւ աւարտած է Սահակ Պարթեւի (439 թուական) ու Մեսրոպ Մաշտոցի (440 թուական) մահուան առնչուող դէպքերու նկարագրութեամբ։ Երկրորդ դրուագի նիւթը Վարդանանց պատերազմն է. կը համընկնէ Եղիշէի «Վարդանի եւ Հայոց պատերազմի մասին» երկի ժամանակաշրջանին։ Երրորդ դրուագը Հայաստանի՝ 460–484 թթ-ի պատմութեան միակ սկզբնաղբիւրն է, ուրտեղ նկարագրուած դէպքերու ականատեսն ու մասնակիցն է նաեւ հեղինակը։ Կը Ներկայացնէ այդ շրջանի հայ-պարսկական փոխյարաբերութիւններն ու հայերու՝ 482–484 թուականներու ապստամբութեան պատմութիւնը եւ կ'աւարտէ Վահան Մամիկոնեանի՝ Պարսից արքունիքի կողմէն Հայոց մարզպան ճանաչուելու բախտորոշ իրադարձութեամբ։ Փարպեցի «Պատմութիւն Հայոց»-ը տպագրուած է 1793 թուականին, Վենետիկի մէջ, աշխարհաբարը՝ 1895 թուականին, Ալեքսանդրապոլի մէջ։ Հրատարակուած է նաեւ ֆրանսերէն (1869 թուական)։ «Պատմութիւնը» եւ «Թուղթը» միասին («Պատմութիւն Հայոց եւ Թուղթ առ Վահան Մամիկոնեան») հրատարակուած է 1904 թուականին, Թիֆլիսի մէջ։ Ըստ ավանդութեան՝ Ղազար Փարպեցին թաղուած է Ղազարաւան գիւղի (այժմ՝ ՀՀ Արագածոտնի մարզին մէջ) եկեղեցի աւանդատանը, մէկ այլ տուեալով՝ Մշո Սբ Առաքելոց վանքի բակին մէջ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայ պատմիչներ Ստորոգութիւն:442 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Հայ գիր եւ գրականութիւն
1974 թուական
1974 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 74րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1974 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1974 մահեր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1974
Տիմիթրի Գ․ (Աբխազիոյ արքայ)
Տիմիթրի, Գէորգի II արքայի որդին էր, կը սերէր Անոսիդներու տոհմէն: Յաջորդած է եղբորը` Լեւոն III-ին (957-967): Մահացած է անժառանգ :
Աբխազիոյ ազնուականութիւնը գահի ժառանգորդ կը նշանակէ Տիմիթրիի եղբորը՝ Թէոդոսիուսին, որ այդ ժամանակ կը գտնուէր Բիւզանդիոնի մայրաքաղաք Կոստանդնուպոլիս` գերութեան մէջ։ Աբխազական գահին համաձայն էին նաեւ Կախէթի արքաներ՝ Կիւրիկէ II-ը եւ Դաւիթը: Դեմետրէն կ՛օգնէ եղբորը՝ կը նշանակէ իր ժառանգորդ, սակայն վերջինիս անհնազադութեան պատճառով կը կուրցնէ զինք:
975 թուականին` Տիմիթրի III-ի մահէն ետք, աբխազական գահը կ՛անցնի Թէոդոսիուս III Կոյրին։
Հըզպալլա
Հըզպ Ալլահ (արաբերէն՝ حزب الله, բառացի «Աստուծոյ կուսակցութիւն»), շիա իսլամական կուսակցութիւն եւ կազմակերպութիւն Լիբանան ի մէջ : Հեզպոլլահը կը մատուցէ հասարակական ծառայութիւններ՝ գործակցելով դպրոցներ ու, հիւանդանոցներ ու, ինչպէս նաեւ՝ կը կատարէ հողագործական ծառայութիւններ հազարաւոր լիբանանցի շիաների համար, եւ զօրաւոր ու կարեւոր դեր կը խաղայ լիբանանեան քաղաքականութեան մէջ: Հեզպոլլահն արաբ ական եւ իսլամական աշխարհի մէջ կը համարուի դիմադրական շարժում : Սակայն մի քանի արեւմտեան երկիրներ, ամբողջութեամբ կամ մասամբ, Հեզպոլլահը կը դիտեն որպես ահաբեկչական կազմակերպութիւն :
Հեզպոլլահն ստեղծուած է 1982 թուականին որպէս ռազմական կազմակերպութիւն, ի պատասխան Լիբանանի ներխուժած Իսրայէլ ի, նպատակ ունենալով Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմ ի ժամանակ դիմադրելու Իսրայէլին : Անոր ղեկավարները ներշնչուած են Այաթոլլահ Խոմեյնի ի կողմէ, իսկ զօրքերը մարզուած եւ կազմակերպուած են Իրանի յեղափոխական պահակներ ու մի քանակակազմի կողմէ :
Հեզպոլլահի 1985-ի մանիֆեստը կը նշէ երեք հիմնական նպատակներ. վերջ տալ Լիբանանի գաղութաբնակութեանը, արդարութիւն հաստատել Ֆալանժ կուսակցութեան ոճրագործ անդամներու նկատմամբ եւ Լիբանանի մէջ հաստատել իսլամական վարչակարգ : Հեզպոլլահի ղեկավարները բազմաթիւ յայտարարութիւններ ըրած են Իսրայէլի կործանման վերաբերեալ՝ Իսրայէլը անուանելով «սիոնիստ էութիւն, որ կառուցուած է ուրիշներու հողերու վրայ» : Հեզպոլլահն, որ սկսած է որպէս փոքր ռազմական ոստիկանութիւն, այսօր մեծ կազմակերպութիւն է ունենալով աթոռներ Լիբանանի խորհրդարան ի մէջ, ռադիօ եւ արբանեակ ային հեռուստատեսիլի կայան եւ ծրագիրներ՝ հասարակական զարցագման : Հեզպոլլահ զօրաւոր կողմնակցութիւն ունի Լիբանանի շիա բնակչութիւնէն եւ շահած է մեծ ալիք՝ կողմնակցութեան Լիբանանի այլ բնակիչներէն (սուննի, քրիստոնեայ, տրուզ) 2006-ի Լիբանանի պատերազմ էն ետք կարող է ցոյցեր կատարել հարիւր հազարաւոր մարդոց մասնակցութեամբ : Հեզպոլլահն եւ այլ կուսակցութիւններ կազմակերպած են 2006-2008 լիբանանեան քաղաքական ցոյցերը Ֆուատ Սինիորա յի կառավարութեան դէմ : Մէկ այլ վէճ Հեզպոլլահի թելեկոմ ի ցանցի պահման իրաւունքի հանդէպ ընդհարումներ տարածուած են Լիբանանի փողոցներու մէջ Հեզպոլլահի կողմէ ղեկավարուած ընդդիմադիր զօրքերու եւ կառավարութեան կողմնակիցներու միջեւ։ Ընդհարումները դադրած են Տոհա յի համաձայնութենէն ետք, Հեզպոլլահն ստանալով վետո յի-մերժում- ուժ Լիբանանի խորհրդարանի մէջ։ Նաեւ, ազգային միացման կառավարութիւն կը կազմուի, ուր Հեզպոլլահն կ՛ունենայ մէկ նախարար եւ տանսմէկ կապինետ ի աթոռ երեսունի վրայ : Հեզպոլլահն ներկայիս կը վերհսկէ տասնչորս աթոռ 128-ի վրայ Լիբանանի խորհրդարան ի մէջ։
Հեզպոլլահը ֆինանսական օգնութիւն կը ստանայ Իրան էն, Սուրիա յէն եւ նուիրատուութիւններ լիբանանցիներէ եւ այլ շիաներէ : Կազմակերպութեան ռազմական ուժը նաեւ զօրացած է 2000 թուականներուն : 1992 թուականէն ի վեր, Հեզպոլլահի ղեկավարն է Հասան Նասրալլահ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Իսլամական կուսակցութիւններ
1975 թուական
1975 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 75րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1975 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1975 մահեր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1975
1976 թուական
1976 թուական, նահանջ տարի, 20րդ դարու 76րդ տարին է
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1976 մահեր
Յուլիս
Ստորոգութիւն:1976
1977 թուական
1977 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 77րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1977 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1977 մահեր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1977
Կարապետ Տինկիլեան
Ծնած է Սեբաստիոյ նահանգի, Ամասիոյ գաւառի Ամասիա քաղաքին մէջ։ Ստացած է ատամնաբուժական կրթութիւն եւ աշխատեած է որպէս ատամնաբոյժ։ Սպանուած է 1915 թուականին։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ ատամնաբույժներ Ստորոգութիւն:Ամասիա ծնածներ Ստորոգութիւն:1915 մահեր Ստորոգութիւն:Հայոց ցեղասպանութիւն
Նահապետ Ռուսինեան
Նահապետ Ռուսինեան (1819, Էֆքէրէ գաւառ (Կեսարիա) - 1876, Կ. Պոլիս), հայ գրող, մանկավարժ եւ ազգային գործիչ։
Կենսագրութիւն
Ծմած է 1819 թուականին, Կեսարիոյ Էֆքերէ գաւառին մէջ ։ Տասը տարու, կը բաժնուի գիւղէն եւ Պոլիս կ՛երթայ իր Հօր հետ՝ որ պալատական նկարիչ մըն էր։ Նախակրթութիւնը կը ստանայ Սկիւտարի թաղային վարժարանին մէջ։ Հօր անակնկալ մահը պատճառ կը դառնայ, որ թարգմանի պաշտօն ստանձնէ Թուրք Փաշայի մը քով։
Հետագային միայն, է՜ր երբեմն ապրող ազնուական մեծատուններու՝ Յովհաննէս Սերվերեանի, Կարապետ Պալեանի եւ Գրիգոր Օտեանի նիւթական օժանդակութեամբ, կր մեկնի Փարիզ Համալսարանական ուսման ։ Կը հետեւէր Սորպոնի գրականութեան դասնթացքներուն։ Փարիգը իր կնիքը տուած է բժիշկ, գրագէտ եւ հանրային մարդ Ռուսինեանին, որ 1870—1848 թուականներու ֆրանսական յեղափուխութեան ընկերային թէ իմացական րոլոր անգրադարձները կ՝ ապրի։ 1851-ին Պոլիս վերադարձած է, երր պայքարը սկսած է ժողովրդավարութեան եւ լեզուական յեղաշրջւումի համար։
Պոլսոյ մէջ մասնաւոր ուսումնականին յանձնաժողովի անդամ էր նաեւ ինք, Ռուսինեան 1854 թուականին։
Ֆրանսան ներկայ է Ռուսինեանի ամէնէն անմեղ գթաղանքներուն մէջ։ Ի դէպ, 1854-ի եւ 1873-ի այս «Տարեցոյց»ներուն մէջ կը գտնենք Ռուսինեանի բաոակերտական շնորհին փաստը։
Ռուսինեանի բաոակերտական-թարգմանական շնորհին ուրիշ մէկ վկայութիւնն են Ֆրանսերէն կարգ մը բաոերու Հայացումները։ Երջանի՜կ օրեր, երր մարդիկ տունէ տուն ու թատրոնէ թատրոն կը վազէին՝ նոր բաո մը գտած կամ կարդացած ըլլալու գոհունակութեամթ։ Կը պատմուի, թէ Ռուսինեան տունէն կաոք նստած ու շունչը աոած է «Մասիս»ի խմրագրատունը, երբ օրին մէկը տեսած է կտրօն (coupon) բաոը, բայց Ռուսինեանի անհատականութիւնը ամէնէն աւելի ի յայտ կու գայ իր ժողովականութեան մէջ։
Մահ
Կը մահանայ 1876-ին, ուղեղային արիւնախռնումով:
ՌՊԳ-7
ՌՊԳ-7 կամ ձեռքի հակաթանկային նռնականետ, դիւրակիր, բազմակի օգտագործման թնդանօթի դէմ ռումբ: ՌՊԳ-7 անունը ծագած է ռուսերէն՝ Ручной Противотанковый Гранатомёт (ձեռքի հակաթանկային նռնականետ) անուանումէն ետք։ Սկիզբը արտադրուածէ Խորհրդային Միութեան մէջ։ Այժմ ան արտադրուած է ռուսական Բազալտ ընկերութեան կողմէ։ Զէնքի ԳՌԱՈՒ-ի ցանկը՝ 6G3:
ՌՊԳ-7-ը իր ամրութեան, պարզութեան, աժան գինի եւ արդիւնաւետութեան շնորհիւ դարձեր է աշխարհի ամենալայն կիրառութիւն ունեցող թնդանօթի դէմ զէնքը։ Ներկայ դրութեամբ՝ շուրջ 40 երկիր, կ'օգտագործէ եւ այդ երկիրը կ'արտադրէ զէնքի շարք մը տեսակներ։ Այն ժողովրդականութիւն կը վայելէ պարտիզանական անկանոն ուժերու շրջան։ ՌՊԳ-ն վիեթնամեան պատերազմին (1960-ներուն կէսին) սկսած մինջեւ 2010-ներուն Աֆղանիստանի պատերազմին օգտագործուած է աշխարհի գրեթէ բոլոր հակամարտութիւներու ժամանակ։
Ծանօթագրուիւններ
Ստորոգութիւն:Զէնք
Բարսեղ Տինանեան
Բարսեղ Տինանեան Մովսէսի (1887, Ռոտոսթօ, Թուրքիա- 8 Փետրուար 1965, Կ. Պոլիս), հայ բժիշկ, հասարակական գործիչ, ուսուցիչ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է 1887 թուականին Թուրքիոյ եւրոպական մասի՝ Ռոդոսթօ քաղաքը, բժիշկ Մովսէս Տինանեանի ընտանիքէն ներս։ 1906 թուականին աւարտած է Կ. Պոլիս՝ ասիական կողմի, Սկիւտար թաղամասի Պէր­պէրեան վար­ժա­րա­նը։ 1911 թուականի Փետրուար 15-ին աւարտած է Փարիզի համալսարանի բժշկական բաժիը։ Եղած է ներքին հիւանդութիւններու մասնագէտ։ 1911 թուականին վերադարձած է Կ. Պոլիս եւ որպէս բժիշկ աշխատած։
1912 թուականին՝ Պալքանեան պատերազմի ընթացքին, Ատրիանապոլիս քաղաքին մէջ, Օսմանեան բանակի բժիշկ ծառայած է՝ հարիւրապետի աստիճանով։ 1913-1914 թուականներուն մնայուն օգնական բժիշկ աշխատած է Կ. Պոլսի Ս. Փրկիչ ազգային հիւանդանոցի արտաքին բաժինէն ներս։ 1914 թուականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ծառայած է Կ. Պոլսի Պուլկարական հիւանդանոցին մէջ։ Պարգեւատրուած է պուլկարական արքունիքի «Կար­միր խաչ» շքանշանով։ 1915 թուականի Ապրիլին բանտարկուած է Կ. Պոլսոյ կեդրոնական բանտին մէջ, ապա աքսորուած Չանղըրը։ Անունը փորագրուած է Չանղըրըի բանտին մէջ հաւաքուած համրիչին՝ 99 հատիկներէն 41-րդին վրա։ Վերապրած է։
Եղած է 1919 թուականի Ապրիլ 11 (24)-ին՝ Մեծ Եղեռնին նուիրուած առաջին սգահանդէսին կազմակերպիչ յանձնախումբի անդամներէն։ Եղած է հանրային գործիչ, երկար տարիներ՝ «Կար­միր խա­չի» Կ. Պոլսոյ մասնաճիւղի ատենապետն ու Գա­րա­կէօ­զեան տան (որբանոց) մնայուն բժիշկը։ Զբաղած է նաեւ ուսուցչութեամբ։ Կ. Պոլսոյ Եսայեան վարժարանէն ներս դասաւանդած է առողջապահութիւն եւ կենսաբանութիւն առարկաները։ Իր նախաձեռնութեամբ նոյն վարժարանին մէջ՝ հիւանդապահներու, դասընթաց կազմակերպած եւ դասաւանդած է։ Տարեգիրքերու եւ օրաթերթերու էջերուն մէջ տպագրուած բժշկագիտական եւ հրապարակախօսական յօդուածներու հեղինակ է։ Եղած է լաւ ջութակահար եւ բարձր գնահատանքի արժանացած՝ արուեստասէր շրջանակներէն ներս։
Մահացած է 1965 թուականի Փետրուար 8-ին, Կ. Պոլիս|Կ. Պոլսոյ մէջ՝ 78 տարեկան հասակին։ Զաւակներէն՝ Ժիրայր Տինանեան, բնակած է Փարիզ եւ եղած՝ ներքին ու սրտային հիւանդութիւններու բժիշկ։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:Ռոտոսթօ ծնածներ Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ Ստորոգութիւն:8 Փետրուարի մահացածներ
Մովսէս Տինանեան
Մովսէս Տինանեան (1858, Ռոտոսթօ, Թուրքիա-1935, Կ. Պոլիս), հայ բժիշկ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է 1858 թուականին Թուրքիոյ եւրոպական մասի՝ Ռոտոսթօ քաղաքը։ Բժիշկ Բարսեղ Տինանեանի հայրն է։ Աւարտած է Կ. Պոլսոյ Գաղատիա թաղամասի Կեդրոնական վարժարանը եւ եղած անոր առաջին շրջանաւարտներէն մէկը։ 1881 թուականին աւարտած է Կ. Պոլսոյ Օսմանեան կայսերական բժշկական վարժարանը։ Երկար տարիներ ազատ գործնական բժիշկ աշխատած է իր ծննդավայրին մէջ։ Եղած է վիրաբոյժ, ներքին հիւանդութիւններու մասնագէտ եւ մանկաբարձ։ Եղած է Ռոտոսթոյի քաղաքապետական բժիշկը։ Յետագային Կ. Պոլսոյ մէջ որպէս բժիշկ աշխատած է։
1915 թուականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ իբրեւ զինուորական բժիշկ ծառայած՝ հարիւրապետի / հրամանատարի աստիճանով։ 1915 թուականի Ապրիլ 11-13-ը ձերբակալուած է, բանտարկուած ու աքսորուած է Չանղըրը։ 1915 թուականի Օգոստոսին, հրաշքով, զինք ազատելու եւ Կ. Պոլիս վերադարձնելու հրաման ստացուած է։ Իր խնամքին ու բուժման տակ եղած՝ չէթէճի արապաճի Իսմայիլի աղջկայ բուժումը չէ շարունակած եւ ձգած է բժիշկ Ռուբէն Սեւակին, յոյս ունենալով, որ չէթէճին, ի նշան երախտագիտութեան, բարեացակամ վերաբերմունք կ՛ունենայ անոր նկատմամբ։
Մահացած է 1935 թուականին Կ. Պոլսոյ մէջ՝ 77 տարեկան հասակին։ Որդին՝ Բարսեղ Տինանեան (1887-1965) եւ թոռը՝ Ժիրայր Տինանեան եւս բժիշկ եղած են։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:1858 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Ռոտոսթօ ծնածներ Ստորոգութիւն:1935 մահեր Ստորոգութիւն:Կոստանդնուպոլիս մահացածներ
1978 թուական
1978 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 78րդ տարին է
Դէպքեր
Յուլիս
7 Յուլիս․ Սողոմոնեան Կղզիներու անկախութիւն
Դեկտեմբեր
26 Դեկտեմբեր․ Փարիզէն կը մեկնարկէ Փարիզ-Տաքար առաջին մրցաշարքը։
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1978 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1978 մահեր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1978
Ս. Սերովբէ Եէտիքարտաշեան
'''Եէտիքարտաշեան Ս. Սերովբէ''' (..., Կեսարիա - 1922), բուսաբան:
Կենսագրութիւն
Իր նախնական ուսումը Կեսարիա առնելէ ետք Ամերիկա կ’երթայ մօտաւորապէս 1908-ին : Ան եղած է ձայնամշակութեան ուսուցիչ, սակայն զինքը կը շահագրգռէին մասնաւորապէս ծաղկեմշակութիւնը, բուսաբանութիւնը եւ անտառային տնկարկութիւնը:
Պ. Եէտիքարտաշեան յաճախակի աշխատակցած է կառավարական տեղեկագիրներուն՝ ծաղկեմշակութեան եւ բուսաբանութեան նիւթերու վրայ, եւ գրած ամսաթերթերու, օրաթերթերու եւ շաբաթաթերթերու մէջ: Իր անտիպ ձեռագիրներուն մէջ կան փորձեր եւ յօդուածներ՝ որոնք կը վերաբերին փիլիսոփայական, կրօնական, տնտեսական, քաղաքական եւ ազգականագրական հարցերու:
Զանազան լեզուներով գրող Եէտիքարտաշեան համարուած է իբր գլխաւոր, առաջնորդող հեղինակութիւն մը: Միացեալ Նահանգներու կառավարութեան կողմէ Եւրոպա եւ Մեքսիկա ղրկուեցաւ՝ հաւաքելու տեղեկութիւններ կառավարութեան հաշւոյն: Ղրկուած է նաեւ Փիլիպեաններուն՝ հիմը դնելու համար հոն՝ կառավարական տնկարկութեան եւ ծաղկեմշակութեան փորձարկութեան կայանի մը, եւ մէկէ աւելի անգամներ խնդրուած իրմէ պաշտօն մը ստանձնել Ուաշինկթը նի դիւանին մէջ:
Ծաղկեմշակութեան ուսանողներ ղրկուած են իրեն «Եէյլ» համալսարանէն, ինչպէս դպրոցական կարգերով ուսանողներ գացած են Քալիֆորնիա եւ Սթենֆորտ համալսարաններէն իր հրահանգները ստանալու, մասնաւորապէս գործնական ծառամշակութեան, բուսաբանութեան եւ ծաղկեմշակութեան շուրջ:
Ս. Թադէոս Առաքեալ
Հայաստանի մէջ Քրիստոնէութիւնը քարոզող առաջին առաքեալները եղան Ս. Թադէոս եւ Ս. Բարթողիմէոս:
Պատմութիւն
Ս. Թադէոս Առաքեալ քրիստոսի աշակերտներէն մէկն էր։ Քրիստոնէութիւնը քարոզելու համար գնաց ասորիներու Եդեսիա քաղաքը: Ասորիներու Աբգար թագաւորը հիւանդ էր։ Ան Յիսուսին լուր ղրկած էր, որ գայ եւ զինք բժշկէ, սակայն Յիսուս զբաղած ըլլալով խոստացած էր, որ իր աշակերտներէն մէկը կ'ուղարկէ իր մօտ:
Թադէոս Առաքեալին Եդեսիա մուտքով Յիսուսի խօսքը կը կատարուէր: Թադէոս թագաւորին արքունիքը մտնելով Յիսուսին կեանքը, գործերն ու պատուիրանները կը գարոզէ: Աբգար թագաւոր անոր խօսքերէն ազդուելով կը հաւատայ Յիսուսին եւ հրաշքով կը փրկուի իր հիւանդութենէն: Ս. Թադէոս քրիստոնէութիւնը քարոզեց նաեւ ժողովուրդին, որմէ ազդուելով բազմաթիւ մարդիկ եւ իշխաններ հաւատացին Յիսուսին եւ մկրտուեցան: Թադէոս Առաքեալ հաւատացեալներուն համար եկեղեցիներ կառուցեց:
Ս. Թադէոս Առաքեալ Եդեսիայէն անցաւ Հայաստան, ուր կռապաշտութիւնը համատարած էր։ Թադէոս Առաքեալ զանազան քաղաքներ շրջեցաւ եւ քրիստոնէութիւնը քարոզելով, հաւատացեալները մկրտեց Յիսուսի անունով: Թադէոս Առաքեալ համարձակութիւնը ունեցաւ արքունիք մտնելու եւ հոն քրիստոնէութիւնը քարոզելու: Այդ ժամանակ հայոց թագաւորը Սանատրուկն էր, որ քրիստոնէութիւնը հալածող նշանաւոր անձնաւորութիւն մըն էր։ Պալատի նորադարձ քրիստոնեաներուն մէջ կը գտնուէր նաեւ Սանատրուկի աղջիկը՝ Սանդուխտ կոյս:
Սանատրուկ, երբ լսեց թէ պալատականներէն շատերը քրիստոնեայ դարձած են, զայրացած եւ անմիջապէս սպաննել տուաւ զանոնք, իսկ Սանդուխտ կոյսը բանտարկել տուաւ:
Թադէոս Առաքեալ, որ հրաշքով ազատած էր, բանտ գնաց եւ գաջալերեց Սանդուխտը իր հաւատքին մէջ անդրդրուելու մնալուն համար: Թագաւորը ի զուր փորձեց համոզել Սանդուխտը, որ որ հրաժարի իր նոր հաւատքէն եւ վերադառնայ կռապաշտութեան: Սանդուխտ հաստատ մնաց իր հաւատքին մէջ։ Այն ատեն Սանատրուկ սպաննել տուաւ թէ՝ Սանդուխտ կոյսը եւ թէ Թադէոս Առաքեալը, 66 թուին:
Թադէոս Առաքեալի գերեզմանը կը գտնուի Արտազ գաւառին մէջ, ուր կառուցուած է Թադէոս վանքը:
1979 թուական
1979 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 79րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1979 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1979 մահեր
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:1979
198 (թիւ)
198 (հարիւր իննսունութ)՝ զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 197 եւ 199 պարզ թիւերու միջեւ
Ս. Թադէի Վանք
'''Ս. Թադէի վանք'''ը կը գտնուի Պարսկաստանի Ատրպատական նահանգին մէջ, պատմական Արտազ գաւառը:
Պատմութիւն
Ս. Թադէի վանքը, ըստ աւանդութեան, կառուցուած է Թադէոս Առաքեալին նահատակուած վայրին տեղը, ուր կը գտնուի Առաքեալին շիրիմը, եկեղեցւոյ ձախ կողմի խորանին մէջ:
Թադէի վանքին կառուցման թուականը յայտնի չէ. Կը կարծուի, թէ ան կառուցուած է 6-9րդ դարերուն: Վանքը ունի երկու երկնասլաց գմբեթներ, որոնք կը խորհրդանշեն Մեծ ու Փոքր Մասիսները: Եկեղեցւոյ պատերը շինուած են սեւ ու ճերմակ սրատաշ քարերով: Խորանները զարդարուած են գեղեցիկ խաչաքանդակներով, հայ արքայական զինադրօշներով, բարձրաքանդակ նկարներով, առաքեալներու, սուրբերու եւ թագաւորներու պատկերներով: Ս. Թադէի վանքը շրջապատուած է քարաշէն շէնքերով եւ բարձր պարիսպներով:
Ս. Թադէի վանքը պատմական մեծ նշանակութիւն ունէր, մանաւանդ 1918-ի Առաջին Աշխարհամարտէն առաջ: Թադէի վանքը հայ Յեղափոխական գործունէութեան ընթացքին նշանաւոր կեդրոն մը եղած էր։ Վանքը թալանուած է աւազակախումբերու կողմէ:
Ս. Թադէի վանքը, վերջերս, հայ ժողովուրդին համար ուխտավայր մը դարձած է, ուր ամէն տարի Յուլիս ամսուն հազարաւոր ուխտաւորներ այցի կ'երթան: 2000 թուին հայոց քրիստոնէութեան ընդունման 1700 ամեակի առիթով Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Արամ Ա. Կաթողիկոս մեծ շքախումբով մը հովանաւորեց ուխտագնացութիւնը եւ անձամբ ներկայ գտնուեցաւ Թադէի վանքը:
Հին Հալէպ
Հին Հալէպ, 355 հէքթարի տարածութեամբ Հին Հալէպ ի շրջանը, ինքնքին հնագիտական հարստութիւն մըն է, ուր կ՛ընդգրկէ աւելի քան 150 կարեւորագոյն նմոյշներ, որոնք կը ներկայացնեն դարերու ընթացքին մարդկային զանազան քաղաքակրթութիւններ:
Հին Հալէպի շրջանը զարդարուած է արեւմտեան ճարտարապետական հարուստ ոճերով, որոնք կը պատկանին 20-րդ դարուն սկիզբին: 1986 թուական ին, ՄԱԿ-ի գիտութեան, մշակոյթի եւ կրթութեան կազմակերպութեան (ԵՈՒՆԵՍՔՕ) կողմէ, Հին Հալէպի շրջանը յայտարարուեցաւ որպէս համաշխարհային ժառանգութեան անբաժանելի մաս մը:
Այս պատմական ու արժէքաւոր խառնուրդը դուրս բերաւ քաղաքակրթական իւրայատուկ խճանկար մը, որ պատմական, արուեստական, գիտական եւ համաշխարհային մեծ արժէք մը ունի:
Հալէպի պատմական բերդը կ՛ընդգրկէ անցորդ դարերուն ընթացքին դուրս եկած մշակութային եւ քաղաքակրթային բազմազանութիւնները, ուր կը գտնուին Ք.ա. 10-րդ դարուն մինչեւ իսլամական հանգրուանին պատկանող քաղաքակրթութեան նմոյշներ:
Նշեալ հնագիտութիւններու մնացորդները մինչ օրս կայուն են, անոնցմէ յիշատակութեան արժանի են մզկիթները, պալատներն ու հանրային բաղնիքները:
Յատկանշական է նաեւ այնտեղ գտնուող դպրոցները՝ որոնք կը պատկանին մեմլուքական եւ այուպական ժամանակաշրջաններուն, եւ վերջապէս կան օսմանական ժամանակաշրջանին պատկանող կարգ մը մզկիթներ եւ պալատներ:
80-ական տարիներուն ընթացքին, Հին Հալէպէն կարգ մը շրջաններ արմատական փոփոխութիւններու ենթարկուեցան, օրինակ Փալմիրի քաղաքին մէջ կարգ մը շէնքեր քանդուեցան եւ անոնց փոխարէն կառուցուեցան նոր ու բարձրայարկ շէնքեր, նաեւ տեղի ունեցաւ ճանապարհային ընդլայնումներ: Սակայն միւս կողմը մնացին բազմաթիւ պատմական կառուցուածքներ, շուկաներ եւ պողոտաներ, որոնք հակառակ այս արմատական փոփոխութիւններուն, պահպանեցին Հալէպի հնագիտութեան համաշխարհային դիրքը:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հալէպ
1980 թուական
1990 թուական, նահանջ տարի, 20րդ դարու 80րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1980 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1980 մահեր
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:1980
Տեմիս Ռուսոս
Տեմիս Ռուսոս (Ντέμης Ρούσσος, աւազանի անունով՝ Արտեմիոս Վենթուրիս Ռուսոս, Αρτέμιος Βεντούρης Ρούσσος, 15 Յունիս, 1946 Աղեքսանտրիա, Եգիպտոս - 25 Յունուար, 2015 Աթէնք), յոյն երգիչ։ Իր երաժշտական գործունէութեան ընթացքին, ամբողջ աշխարհին վաճառած է իր ալպոմներէն մօտաւորապէս 70 միլիոն օրինակ։
Կենսագրութիւն
Տեմիս Ռուսոս, ծնած է 15 Յունիս 1946-ին Եգիպտոսի Աղեքսանտրիոյ քաղաքին մէջ, երաժշտական հարուստ աւանդոյթներով յոյն ընտանիքի մը մէջ։ Անոր մայրը երգչուհի էր, իսկ հայրը՝ դասական կիթառ նուագող։ Երաժշտական դպրոցին մէջ ուսանած տարիներուն, Տեմիս դարձած է հմուտ շեփոր, կիթառ, ելեկտրական կիթառ եւ երգեհոն կատարող: 1950-ականներու կէսերուն, ընտանիքը տեղափոխուած է Յունաստան:
1964-1966 կը մասնակցի «The idols» յունական ռոք նուագախումբին, իբրեւ ելեկտրական կիթառահար։
«Aphrodite's Child» (Աֆրոտիթէի զաւակը) խումբի ստեղծում
1967-ին Տեմիս Ռուսոս Վանկելիս Փափաթանասիուի Βαγγέλης Παπαθανασίου եւ Լուքաս Սիտերասի հետ ստեղծած են «Aphrodite's Child» (Աֆրոտիթէի զաւակը) խումբը։ 1968-ին, Յունաստանի մէջ տեղի ունեցած ռազմական յեղաշրջումէն ետք, խումբը տեղափոխուած է Փարիզ, ուր յաջողութեան հասած՝ «Rain & Tears», «Spring Winter Summer And Fall» եւ «It’s Five O’Clock» երգերուն շնորհիւ։
Մեներգիչի գործունէութիւն
1971-ին Ռուսոս հեռացած է խումբէն եւ սկսած մեներգիչի գործունէութիւնը։
1974-ին անոր «Forever & Ever» ալպոմը մեծ յաջողութիւն բերած է։ «Happy То Be On An Island In The Sun» երգին միակ անգլիական հիթ-շքերթին մէջ բարձրացած է մինչեւ 5-րդ հորիզոնական, բայց «Can’t Say How Much I Love You» երգին եւ «Souvenirs» ալպոմի ցած դիրքերը կը վկայեն Ռուսոսի հեղինակութեան անկումը։ Սակայն յամառ երգիչը «The Demis Roussos Phenomenon» հեղինակային երգով յաղթական երթ կատարած է դէպի անգլիական «Թոփ 20»-ի գագաթը։ Նոյն թուականին «When Forever Has Gone» երգը երկրորդ հորիզոնականին հասած է։ Աւելի քիչ յաջողութիւն արձանագրած էր «Kyrila» երգը, որ 40-րդ հորիզոնականը գրաւած էր։
Խորհրդային տարիներուն, երբ հանրութիւնը օտարերկրեայ ժամանակակից երգիչներու եւ երգերու ծանօթ ըլլալու շատ փոքր կարելիութիւն ունէր, իրաւունք ստացած էր լսելու Ռուսոսին երգերը: Խորհրդային ամբողջ սերունդ մը, ինչպէս նաեւ Հայաստանի մէջ, երիտասարդ տարիներու վիպապաշտ երաժշտութեան իր հաւաքածոյին մէջ ունէր նաեւ Ռուսոսի ձայնագրութիւնները:
Տեմիս Ռուսոս նախապատուութիւն կու տայ իր զգեստաւորուած «ներկայացման» բեմական ձեւաւորման, հանդիսականներուն ուշադրութիւնը գրաւելով մինչեւ երգել սկսիլը։
Ռուսոս տուն ունէր Ֆրանսայի մէջ (Նէյի), սակայն տարուան մեծ մասը Յունաստանի մէջ կ'անցընէր :
Մասնակցած է «Հուրէ մարտակառքեր» եւ «Սայրին վրայ վազողը» ֆիլմերու ձայնագրութեան։
Գրած է «Ինչպէս նիհարցայ» գիրքը։
Գերութիւնը Օդանաւին Մէջ
14 Յունիս 1985-ին ճակատագիրի բերումով, ապագայ կնոջ՝ Փամելային հետ յայտնուած է ահաբեկիչներու ձեռքին մէջ։ Այդ օրը ամերիկեան «Թրանս Ուորլտ Էրլայնզ» ընկերութեան «Պոյինկ 727» օդանաւը, որ կը կատարէ Աթէնք - Հռոմ թիւ 847 թռիչքը, կ'առեւանգեն Հիզպուլլայի երկու ահաբեկիչներ՝ պահանջելով դէպի Մերձաւոր Արեւելք թռչիլ: Անոնք նաեւ կը պահանջեն Իսրայէլի բանտերէն ազատ արձակել 700 լիբանանցի բանտարկեալներ։ Երգիչը օդանաւին ութ յոյն ուղեւորներէն մէկն էր, զորս ազատ կ'արձակեն՝ Աթէնքի օդակայանին մէջ ձերբակալուած երրորդ ահաբեկիչ մը բանտէն ազատ արձակելու փոխարէն։ Ռուսոս, չէր սիրեր յիշել այս սարսափելի միջադէպը, որովհետեւ քանի մը օր պատանդի կարգավիճակի մէջ գտնուած էր։ Սակայն երգիչը մեծ ժողովրդականութիւն կը վայելէր նաեւ արաբական երկիրներուն մէջ, եւ ահաբեկիչները անոր հանդէպ համեմատաբար լաւ կը վերաբերէին, նոյնիսկ պահանջելով քանի մը օր շարունակ իրենց համար երգել :
1999-ին մեկնած է Հայաստան եւ համերգով ներկայացած է հանրութեան:
2010-ին Մոսկուայի մէջ ստացած է Տաշիր փառատօնի մրցանակը՝ հայերու կողմէ սիրուած արտասահմանեան երգիչ անուանացանկին մէջ : Մահացած է 25 Յունուար 2015-ի գիշերը, Աթէնքի հիւանդանոցներէն մէկուն մէջ :
Ընտանիք
Տեմիս Ռուսոս ունէր երկու երեխայ։ Դուստրը՝ Էմիլիան, կ'ապրի Փարիզ, իսկ որդին՝ Սիրիլը, Յունաստան եւ կը զբաղի ձայնի հաղորդավարութեամբ՝ տարածելով իր հօր արուեստը : Չորս անգամ ամուսնացած էր։ Վերջին կինը՝ Մարին, փարիզաբնակ ֆրանսուհի էր։
Սկաւառակագրութիւն
«Aphrodite’s Child»-ի կազմին մէջ
Անհատական ալպոմներ
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Յոյն երգիչներ Ստորոգութիւն:1946 ծնունդներ Ստորոգութիւն:15 Յունիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:Աղեքսանդրիա ծնածներ Ստորոգութիւն:2015 մահեր Ստորոգութիւն:25 Յունուարի մահացածներ Ստորոգութիւն:Աթէնք մահացածներ