cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մանկավարժութիւն
Կապն այլ գիտութիւններու հետ
Մանկավարժութիւնը սերտ կապ ունի նաեւ կիբերնետիկայի հետ։ Ան նորագոյն գիտութիւններէն է, որ շատ բարդ, դինամիկ համակարգերը կը կառավարէ տեսական ձեւով։ Ինչպէս մանկավարժներն կ'ընդունեն, այդ կառավարման հիմքին մէջ ընկած են բնութեան եւ հասարակութեան որոշ գործընթացներու տրամաբանութեան ուսումնասիրութիւնը եւ ընդհանուրի առանձնացումը, որ կը որոշէ անոնց գործողութիւններու պայմանները։ Այդ ընդհանուրը կառավարման կենդրոնի առկայութիւնն է, կառավարման իրագործումը ուղիղ եւ հետադարձ կապերու միջոցով։ Մանկավարժութիւնը կապ ունի նաեւ ազգագրութեան՝ ազգագրութեանի եւ ժողովրդական բանահիւսութեան հետ։
Ստորոգութիւն:Մանկավարժութիւն
Խնկօ Ապէր
Խնկօ Ապէր (Աթաբէկ Խնկոյեան, ), մանկագիր, թարգմանիչ, մանկավարժ, առակագիր։
Ծնած է Ղարապոյա (այժմ՝ Սպիտակի շրջանի Խնկոյեան գիւղ)։ Նախակրթութիւնը ստացած է ծննդավայրի, ապա Ալեքսանդրապոլի մէջ (այժմ՝ Կիւմրի)։
1890-1910 թուականներուն, կը վարէ ուսուցչութեան պաշտօն՝ Անդրկովկասի զանազան հայաշատ վայրերու մէջ, ապա կը հաստատուի Թիֆլիս, կ'աշխատակցի «Հասկեր» մանկական ամսագիրին, ինչպէս նաեւ «Մաճկալ», «Աշխատաւոր» եւ այլ պարբերականներու, շարունակելով ուսուցչական աշխատանքը Ստ. Լիսիցեանի գիշերօրթիկին եւ քաղաքային պետական դպրոցին մէջ։ Սովետական իշխանութեան հաստատումէն ետք մշտական բնակութուն կը հաստատէ Երեւանի մէջ, ուր գրական-մանկավարժական եռանդուն աշխատանք կը ծաւալէ, կը կազմէ մայրենի լեզուի դասագիրքեր՝ «Մեր Դպրոցը», իսկ խորհրդային տարիներուն՝ «Կարմիր Արեւ»ը։ Կը հեղինակէ մանկական բազմաթիւ եւ բազմազան գործեր՝ բանաստեղծութիւններ, հեքիաթներ, առակներ, պատմուածքներ։ Կը կատարէ՝ այլ մանկական գրականութիւններէ, թարգմանութիւններ ու փոխադրութիւններ։
Վախճանած է 6 Հոկտեմբեր 1935-ին, թաղուած Երեւանի Կոմիտասի անուան Զբօսայգիի Պանթէոնը :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ Ստորոգութիւն:19 Հոկտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:8 Հոկտեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ առակագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ Ստորոգութիւն:Հայ մանկագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ
Մաննի պեյուկ
Մաննի պեյուկ (կամ ֆինճան խաղ), կը խաղցուի Խարբերդի մէջ, երկու մրցակից խումբերով։
Ափսէի մը վրայ կը շարեն 12 սուրճի գաւաթներ (ֆինճան) եւ մատանի մը։ Խաղը սկսող կողմը կ՚որոշուի վիճակով։
Սկսող կողմէն անձ մը մատանին գաղտնի կերպով կը պահէ գաւաթներէն մէկուն տակ, ապա ամբողջ ափսէն կը դրուի մրցակից կողմին առջեւ։ Այս վերջինները հերթաբար պէտք է դարձնեն գաւաթները։ Եթէ մատանին ամէնէն վերջին գաւաթին տակէն դուրս գայ, այն ժամանակ փնտռող կողմը պարտուած կը համարուի, մէկ կէտ կը կորսնցնէ ու խաղը կը կրկնուի։ Իսկ եթէ մատանին աւելի կանուխ գտնուի, այն ատեն խաղը կը շահի փնտռող կողմը ու մատանին պահելու կարգը իրեն կ՚ըլլայ։ Մատանի փնտռողները միշտ կը հետեւին պահողներուն երեսի արտայայտութիւններուն։ Այնպէս որ այս վերջինները դերասանական զանազան շարժուձեւերով ու կեղծ արտայայտութիւններով կրնան խաղի բերել հակառակորդ կողմը։
Խաղին սկիզբէն կ՚որոշուի շահոյթը, որ կրնայ ըլլալ 3-4 կողով խաղող, կէս լիտր տանձ, ափսէ մը խատայիֆ կամ փախլաւա։ Տղայ-աղջիկ միասին կը խաղան մաննի պէյուկը ։
Գերմանիոյ Արհեստաբանական Թանգարան
Գերմանիայի արհեստաբանութեան թանգարան (անգլ.՝ German Museum of Technology), գիտութեան եւ արհեստի թանգարան Պերլինի մէջ, Գերմանիա, ուր կը ցուցադրուի պատմական արհեստաբանութեան մեծ հաւաքածոյ։ Սկզբնապէս թանգարանին հիմնական շեշտը դրուած է երկաթուղային փոխադրութեան վրայ, սակայն այսօր այստեղ ներկայացուած են նաեւ արդիւնաբերական տեխնոլոգիաներու տարբեր տեսակի ցուցանմուշներ։ 2003-ին նորակառոյց շինութեան մէջ բացուեցան ինչպէս ծովային, այդպէս ալ սաւառնագիտութեան ցուցասրահներ։ Թանգարանին մէջ կայ նաեւ գիտական կեդրոն, որ կը կոչուի «Սբեքթր»։
Պատմութիւն
1996-ին ցուցասրահն աստիճանաբար ընդլայնուեցաւ եւ վերանուանուեցաւ Գերմանական արհեստագիտական թանգարան։ 2003-ին բացուած է մօտակայ նոր շինհրապարակը, որուն գագաթին վեր խոյացած է ԱՄՆ-ի ռազմաօդային ուժերու յայտնի ահաբեկիչ Տուկլաս C-47B «Չամիչ ռումբ» -ը, որ կարելի է հեշտութեամբ տեսնել Ֆերնսեխտուրմի գագաթէն, ինչպէս նաեւ Տեմպելհոֆ օդակայանին մէջ։
Շոքեմեքենաներ
1987/88 թուականներուն լայնածաւալ երկաթուղային հաւաքածոյ բացուած է Անհալթեր Պահնհոֆի շոքեմեքենային պահեստի (Պահպեթրրիեպսուերկ) 19-րդ դարու վերակառուցուած կլոր տնակներուն մէջ, որոնք մնացած էին լքուած մօտ 30 տարի։ Այդտեղ գտնուող 33 երկաթուղիները ցոյց կու տան երկաթուղային երթեւեկութեան պատմութիւնը, ներառեալ հրեայներու եւ այլ անձերու տեղահանումը գերմանական Ռեյխսպանի կողմէ Հոլոքոսթի ժամանակ։ Ցուցահանդէսին մէջ ներկայացուած է նաեւ Անհալթեր Պահնհոֆի երկաթուղային կայաններու լայնածաւալ մոտելը H0 չափով։
Օդանաւ
Մեծ օդագնացութեան խցիկին մէջ C-47-ի կողքին տեղակայուած են շարք մը ինքնաթիռներ՝ Ջէանին Ստալթաուպէն մինչեւ Լիւֆթհանզա Յունքերս Ջու 52 եւ Արատօ ար 79։ Թանգարանը կ՚անդրադառնայ 20-րդ դարու սկիզբը թռիչքային խանդավառութեան եւ Լիւֆթուաֆի գերմանական վերազինման չարաշահման, որ փաստագրուած է Արատօ ար 96-ի կողմէ, ջարդուած Յունկերս Յու 87 Սթուքա ռմբակոծիչի կողմէ եւ Ֆոկէ-Վուլֆ FW 200 Condor-ի ներկայիս վերականգնման վրայ, ինչպէս նաեւ Bf 110-ի երեք պահպանուած Մեսերստոմիտներէն մէկը, զէնիթային թնդանօթով եւ V-1-ի թռչող ռումբով, որ կառուցուած է համակեչրոնացման ճամբարի բանտարկեալներուն կողմէ Միտելբաու-Դորի տարածքին մէջ։ Ցուցահանդէսին մէջ ներկայացուած են նաեւ հետպատերազմեան ինքնաթիռներ, ինչպէս՝ VFW-Ֆոկկեր 614 եւ Կեսսնա 172P, որոնք Սառը պատերազմի ժամանակ թռչած են Մոսկուայի Կարմիր հրապարակ ։
Ցուցահանդէսին մէջ ներկայացուած են նաեւ Լանկաստէր B III JA914-ի մնացորդները։ Այս ինքնաթիռը ծառայած է որպէս 57 էսկադրիլիա DX-O։ Այն խոցուած էր Պերլինի մօտակայքը 1943-ի Սեպտեմբերին եւ ինկած Զահրենստորֆի դիմաց գտնուող լիճը։
Շենքեր
Թանգարանին մէջ կան երկու հողմաղացներ (մէկը գերմանական, միւսը հոլանտական), գարեջրատուն եւ դարբնոց, որոնք շարժման մէջ են ջրային անիւով։
Մանկօ
Մանկօ (Mangifera, Anacardiaceae), շարք մը օգտակար նիւթերով հարուտ պտուղ մըն է, ինչպէս՝ C եւ A կենսանիւթերով եւ «folate»-ով ,
Նկարագրութիւն
Մանկօ ծառը կ'աճի 35-40 Մ. (110-130 ոտնաչափ) ։ Մանկօն կը համարուի ամենահին պտուղներէն, որ կը ցանուէր 4000 տարի առաջ։ Հողին մէջ արմատները կը տարածուին 6 մ. (20 ոտնաչափ) ։ Մանկօ ծառին տերեւները կը համարուին մշտադալար բոյսեր եւ պարզ հասակը 15-35 ս.մ. (5.9-14 մատնաչափ), լայնքը (6-16 Ս.մ.) (2.4-6.3 մատնաչափ) ։ Տերեւը խակ եղած ժամանակ գոյնը նարնջագոյն վարդագոյն եւ արագ կը փոխուի մութ կարմիրի յետոյ մութ կանաչ ։ Ծաղիկները կ'աճին եւ հասակը (10-40 ս.մ) (3.9-16 մատնաչափ) փոքր ծաղիկին չափը 5-10 մմ (0.20-0.39 մատնաչափ),3 ամիս կը տեւէ հասուննալու։ Պտուղներու չափը եւ գոյնը կը տարբերին սովորաբար դեղին, նարնջագոյն, կարմիր,կանաչ ։
Միջավայր
Բուն միջավայրը Հնդկաստան, Չինական Հնդկաստան ։ Կը ցանուի Եմեն, Եգիպտոս, Ղազզայի հատված եւ Սուտան վերջերս յաջողեցաւ աքիլը Սեուտեան Արաբիո մէջ։
Փիւնիկէ
Փիւնիկէ (Φοινίκη), հնագոյն պետութիւն Միջերկրական ծովու արեւելեան ափին,
ժողովուրդ
Փիւնիկէի մէջ բնակած են փիւնիկեցիները, որոնք հոն եկած են Էրիթրէական ծովու ափերէն: Հաւանական է, որ Ք.ա. 5-4-րդ հազարամեակներու ընթացքին, փիւնիկեցիները Միջերկրական ծովու ափին հիմնած են բնակավայրեր, որոնք աստիճանաբար դարձած են առեւտրաարհեստաւորական եւ նաւահանգստեան կեդրոններ` Սիտոն, Տիւրոս եւ Պիպլոս : Ք.ա. 2-րդ հազարամեակին, Փիւնիկէն գիւղատնտեսական տարածքներ ունեցող քաղաք-պետութիւններու համախմբութիւն մըն էր: Փիւնիկէն իր աշխարհագրական յարմար դիրքին շնորհիւ գործուն մասնակցութիւն ունեցած է Միջագետքի ու Նեղոսի հովիտի հետ ցամաքային առեւտուրին եւ տիրած է Միջերկրականի ծովային ուղիներւն վրայ:
Ք.ա. 2-րդ հազարամեակ
Ք.ա. 2-րդ հազարամեակին սկիզբը, երկիրը գտնուած է եգիպտական փարաւոններւ գերիշխանութեան տակ, որ, սակայն, Փիւնիկէի քաղաք-պետութիւնները չէ խանգարած Հիւսիսային Միջագետքի պետութիւններուն հետ դիւանագիտական յարաբերութիւններ պահպանելու:
31 Դեկտեմբեր
31 Դեկտեմբեր, տարուայ վերջին, 365-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 366-րդ) օրն է
Փիւնիկէ
ազատագրում եգիպտական լուծէն
Ք.ա. 13- 12-րդ դարերուն, Փիւնիկէի քաղաքները ազատագրուած են եգիպտական լուծէն: Ք.ա. 10-րդ դարուն, Տիւրոսի թագաւոր Ածիրամ Փիւնիկէի տարածքին մէջ կազմած է Տիւրոս-Սիտոնի միացեալ թագաւորութիւնը, որ դարձած է Փիւնիկէի ամբողջ ծովափին գերիշխող ուժը (hegemony): Իր օրով, Իսրայէլ-Յուդայի թագաւորութեան հետ հաստատած է ռազմաքաղաքական սերտ դաշինք մը: Տիւրոս աստիճանաբար կորսնցուցած է իր ազդեցութիւնը, եւ Ք.ա. 10-րդ դարու վերջերուն՝ Փիւնիկէի քաղաքները դարձած են ինքնիշխան: Ք.Ա. 2-րդ եւ առաջին դարերուն, Փիւնիկէի պետութեան մէջ նշանակալից երեւոյթ էր Միջերկրականի կեդրոնական եւ արեւմտեան ափերու գաղութաբնակեցումը: Փիւնիկեցի առեւտրականներն ու ծովահէնները հոն թափանցած են Ք.ա. 2-րդ հազարամեակի կէսին: Փիւնիկէն գաղութներ հիմնած է Հարաւային Սպանիոյ, Սիկիլիոյ, Սարտինիոյ եւ Հիւսիսային Ափրիկէի մէջ : Ք.ա. 9-7-րդ դարերուն, այդ գաղութները ձեռք բերած են քաղաքական ինքնիշխանութիւն եւ աստիճանաբար մտած են փիւնիկեան նախկին գաղութ Կարթագէնի պետութեան մէջ: Փիւնիկեան քաղաքները, Ք.ա. 8-7-րդ դարերուն, ենթարկուած են ասորեստանցիներու յարձակման: Ք.ա. VIII դարուն, Փիւնիկէի հիւսիսը հիմնուած է ասորեստանեան կուսակալութիւն մը, բայց եւ այնպէս՝ Փիւնիկեան քաղաքները պահպանած են ներքին ինքնավարութիւնը եւ սեփական թագաւորներու իշխանութիւնը: Ք.ա. 722-ին, ասորեստանցիները ճնշած են տիւրոսցիներուն վրայ, իսկ 701-ին` Փիւնիկէի հարաւը Սիտոնի գլխաւորած ապստամբութիւնը: Ք.ա. 677-ին, Սիտոնը կործանած է, իսկ Պիպլոսը, Տիւրոսը եւ այլ քաղաքներ ճանչցած են Ասորեստանին գերիշխանութիւնը : Ք.ա. 605-ին Ասորեստանի անկումէն ետք, Փիւնիկէն կռուախնձոր դարձած է Նոր Բաբելոնեան թագաւորութեան եւ Եգիպտոսի միջեւ: Ք.ա. 539-332-ին մտած է Աքեմենեան պետութեան կազմին մէջ: Փիւնիկէի նաւատորմը պարսիկներուն կողմէ գործօն մասնակցութիւն ունեցած է Ք.ա. 500-449-ի յոյն-պարսկական պատերազմներուն: Ք.ա. 4-րդ-առաջին դարերուն Փիւնիկէն գտնուած է Ալեքսանտր Մակեդոնացի ի, պտղոմեաններու եւ սելեւկեաններու պետութեան կազմին մէջ: Ք.ա. 2-րդ-առաջին դարերուն, Կիպրոս ի մէջ ստեղծուած է յունա-փիւնիկեան թագաւորութիւն մը: Ք.ա. առաջին դարու կէսին, Փիւնիկէն գտնուած է Տիգրան Բ. Մեծի հայկական կայսրութեան մէջ, այնուհետեւ մտած է հռոմէական Ասորիքի բնակավայրերուն կազմի մէջ: Փիւնիկեցիները աստիճանաբար ձուլուած են Ասորիքի միւս բնակչութեան մէջ:
31 Դեկտեմբեր
Ծնունդներ
31 Դեկտեմբերի ծնածներ
Մահեր
31 Դեկտեմբերի մահացածներ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Դեկտեմբեր
Մանկօ
Մանկոյի օգուտները
Մանկոյին մէջ շատ մեծ չափով վիդամին սի կենսանիւթը կայ եւ Հնդկաստանի մէջ կ'օգտորգործուի արիւնահոսութիւնը դադրեցնելու, սիրտը զօրացնելու եւ ուղեղը աշխուժացնելու։ Մանկօն կ'օգնէ արիւնի շինութեան եւ կ'օգնէ արեան տկարութիւն ունեցողներուն քանի կը պատկանի բարձր մասնաբաժին երկաթէ։ Միջին չափի մանկօն կը բովանդակէ 40% մարմինի պէտքերը մանրաթելներէ։ Եթէ ամեն օր մէկ հատ մանկօ ուտես չես գանգատիր փորկապութենէ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մրգեր
Գէորգ Աթոքեան
Գէորգ Աթոքեան բնիկ Ուրֆացի ծնողներէ: Կրթական մշակ, մանկավարժ, գրող, թարգմանիչ, հրապարակագիր:
35 տարիներ անընդմէջ Գէորգ Աթոքեան Հալէպի Կիլիկեան Ճեմարանէն ներս, անգլերէն լեզու եւ գրականութիւն դասաւանդեց, ուր միաժամանակ անգլերէն լեզուով գիտական եւ գրական դասագիրքեր պատրաստելով օգտակար հանդիսացաւ շրջանաւարտ ուսանողութեան:
Կենսագրութիւն եւ կրթութիւն
Հալէպի ամերիկեան Քոլէճի վերջին երկու տարիները՝ Freshman & Sofomor դասարանները արդէն Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանի առաջին երկու տարիներն էին, զորս ինք յաջողութեամբ աւարտեց Հալէպի մէջ։ Ամավերջի քննութիւններէն զերծ մնալով, ան կարճ ժամանակի մէջ պատրաստուեցաւ Սուրիոյ պաքալորիայի պետական քննութիւններուն եւ յաջողեցաւ բարձր գումարով: 1963-1964 տարեշրջանին որպէս տաղանդաւոր ուսանող՝ Աթոքեանն առաջարկուեցաւ ուսանիլ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանի մէջ աստուածաբանութիւն, սակայն Գէորգ Աթոքեանին նախասիրութիւնը այլ էր։ Ան հակում ունէր ուսման այլ ճիւղերու եւ հայ գաղութին բարգաւաճման գործունէութեանց: Ուստի պէտք էր հրաժարիլ սոյն առաջարկէն եւ հրաժարեցաւ:
Կեանքի դժուար պայմաններու բերումով, Աթոքեանը պէտք էր թէ աշխատէր եւ թէ ուսանէր: Ուստի նոյն տարին ան դիմեց Հալէպի պետական համալսարան, միեւնոյն ժամանակ իր ժամերը յարմարեցնելով Կիլիկեան Ճեմարանի դասապահերուն, ուր հրաւիրուած էր պաշտօնավարելու, տնօրէնութեան եւ խնամակալութեան կողմէ:
Կիւլպէնկեան Հաստատութիւն Ամառնային Դասընթացք - Լոնտոն
1965 թուականի ամռան, Գէորգ Աթոքեանը մասնակցեցաւ անգլերէն լեզուի եւ գրականութեան ամառնային դասընթացքին` (Gulbenkian Foundation course-երուն), Լոնտոնի մէջ։
Յառաջիկայ տարիներուն ան շարունակեց հետեւիլ անգլերէն լեզուի եւ գրականութեան ամառնային դասընթացներուն՝ Լոնտոնի հետ, որմէ ձեռք բերած վկայականը վաւերացուեցաւ Հալէպի կրթական տնօրէնութեան կողմէ, որպէս բարձրագոյն վկայական: Սոյն թուականներէն ետք, որպէս իրենց ուսումնարանէն վկայեալ անդամ՝ ամէն տարուան համար իրեն կը ղրկէին անգլերէն լեզուի եւ գրականութեան դասաւանդութեան նորագոյն մեթոտները պարունակող ամսագիրներն ու ձայներիզները, զորս լաւագոյնս կ'օգտագործէր իր ունեցած տաղանդին հետ միասին, անգլերէն լեզուի եւ գրականութեան ուսուցման գործին մէջ:
Մանկավարժական Դասընթացք - Երեւան
1966 թուականին ան մէկ ամիսով հրաւէր ստացաւ մասնակցելու ուսուցչական հաւաքին՝ Երեւան, հետեւելու մանկավարժական դասընթացքին: 29 Օգոստոս 1982 թուականին Հայաստանի Սփիւռքահայութեան Հետ Մշակութային Կապի Կոմիտէն պաշտօնապէս կը հրաւիրէր զինք Հոկտեմբեր 20-էն սկսեալ ներկայ գտնուելու իր նախաձեռնած սփիւռքահայ մշակութային կազմակերպութիւններու ներկայացուցիչներու հաւաքին Երեւանի մէջ:
Հալէպ Գաղութի Երեք Ճեմարաններու Ուսանողութեան Տիպար ուսուցիչ եւ Նուիրեալ Անձնաւորութիւնը
Տիպար ուսուցիչ եւ նուիրեալ անձնաւորութիւն էր Գէորգ Աթոքեան: Անոր վաղահաս եւ դառնաղէտ մահը 2007-ին խոր յուզում ու կսկիծ պատճառեց ոչ միայն անմիջական հարազատներուն եւ գաղափարակից ընկերներուն մօտ, այլեւ հալէպահայ կրթական եւ մշակութային ոլորտէն ներս գործող պատասխանատուներուն, յատկապէս գաղութիս երեք ճեմարաններու ուսանողութեան, որոնք իրենց անգլերէն լեզուն ու գրականութիւնը իւրացնելու համար զինք կը փնտռէին անպայման:
Հմուտ դաստիարակի համբաւը, զինք դարձուցած էր ուսանողութեան կողմէ փնտռուած եւ լիարժէք յարգանքի արժանի ուսուցիչ մը: Առիթներով կը կազմակերպէր մրցումներ երեք լեզուներով՝ հայերէն անգերէն եւ արաբերէն ու կը պարգեւատրէր առաջնութիւն շահողը: Ան գիտէր ինչպէս պիտի վարուի ուսանողին հետ եւ երեւան հանէ անոր թաքուն տաղանդը, ձիրքը եւ զարգացնէ զայն գեղարուեստական փորձերով:
Ուսանողական Պարբերաթերթ
Կիլիկեան Ճեմարանի «Կայծեր-Sparks» խորագիրով ուսանողական պարբերաթերթը եռալեզու հայերէն-արաբերէն-անգլերէն խմորատիպ՝ Գէորգ Աթոքեան խմբագրած է երկար տարիներ:
Ազգային-Հասարակական եւ մշակութային գործունէութիւն
Գէորգ Աթոքեանը ունեցած է նաեւ ազգային-հասարակական եւ մշակութային երկարամեայ բեղուն գործունէութիւն: Օրինակելի եւ բոլորանուէր իր աշխատանքներով, գաղութիս հայ եւ արաբ շրջանակներու մէջ բացառիկ յարգանք կը վայելէր, որպէս շրջահայեաց եւ հաւասարակշռուած անձնաւորութիւն:
Իր անշահախնդիր եւ վեհանձն ծառայութիւններու որպէս արդիւնք ան ներգրաւուած էր Ուրֆայի Վերածնունդ Մշակութային եւ Նոր Սերունդ Մշակութային Միութեան շարքերը, ուր ստանձնած պաշտօնները նախանձախնդրութեամբ եւ ձեռնհասօրէն վարած է:
Իբրեւ ընկերվարական գաղափարախօսութեան ջերմերանդ հաւատացող, ուր որ ալ գտնուած է ան, միշտ բարձր պահած է պատկանած կազմակերպութեան վարկն ու դրօշը:
Թատերգութիւններ
Գէորգ Աթոքեան գրած է նաեւ հայրենասիրական բնոյթ կրող թատերգութիւններ, որոնք հայկական եւ արաբական ազատագրական պայքարները կը նկարագրէին: Այս թատերգութիւնները որպէս նիւթ կ’ընդգրկէին պաղեստինեան դատն ու պայքարը եւ անոնց ջարդը, մասնակի նմանցնելով հայկական ցեղասպանութեան:
Անգլերէն լեզուի դասաւանդութեան կողքին ան մեծ կարեւորութեամբ կը հետեւէր նաեւ ուսանողին հայերէն լեզուին՝ զանազան միջոցներով: Ան կը կազմակերպէր ձեռնարկներ, ուր կը բեմադրէր թատերախաղեր հայերէն լեզուով, ինչպէս՝ Յակոբ Պարոնեանին «Ալաֆրանկան» եւ անծանօթ հեղինակի մը պատկանող «Աղջիկտեսը»՝ եւ այլն:
Մի քանի տարիներ անց այս անգամ հայկական գրականութեան երգիծաբաններէն Օտեանի եւ այլոց գործերը բեմադրուեցաւ: Մելքոն Դաւիթեանի ջանքերը ի զուր չանցան եւ բեմ յայտնուեցաւ ժողովուրդին սրտին խօսող` "Աղջիկտես"-ը եւ "Բռնի Ամուսնութիւն"-ը: Սրահը միշտ եղաւ լեփ-լեցուն, եւ շատերը նախընտրեցին դիտել յոտնկայս, "նոյնիսկ ելեկտրականութեան անջատումը չ'ազդեց հանդիսականներուն վրայ, եւ ներկայացումը շարունակուեցաւ անխափան" – կը յիշեն ներկաները այսօր:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչբեր Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ
Օմար Սի
Օմար Սի (Omar Sy, 20 Յունուար 1978), ֆրանսացի դերասան, Սեզար շարժանկարի մրցանակի դափնեկիր    ,
Կենսագրութիւն
Օմար ծնած է սենեկալցի բանուորի եւ մաւրիտանուհի տնային տնտեսուհիի ընտանիքի մէջ։ Անոր ծնողքը երկուքն ալ ֆուլբէ ազգութեան ներկայացուցիչներ էին։ Օմար եղած է ընտանիքի 8 զաւակներէն չորրորդը ։
Դերասանին մեծ ճանաչում բերած է Դրիսի դերը, որ ան մարմնաւորուած է 1+1 ֆիլմին մէջ։ Այդ դերի համար Սին ստացած է Սեզար կինոմրցանակ «տղամարդու լաւագոյն դերի համար», ինչպէս նաեւ Ոսկէ արբանեակ կինոմրցանակին իր թեկնածութիւնը կը դրուի։
Անձնական Կեանք
Ամուսնացած է Էլէն Սիի հետ։ Անոնք ունեցած են չորս զաւակ ։
Օմար Սին իսլամ է ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի դերասաններ
Այվազեան
Այվազեան, հայկական մականուն ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ Ստորոգութիւն:Հայկական մականուններ Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Տաշիրի Պատմութեան Եւ Մշակոյթի Անշարժ Յուշարձաններու Ցանկ (Լոռիի մարզ)
Այս յօդուածը կը ներկայացնէ Լոռի մարզի Տաշիր քաղաքի պատմութեան եւ մշակոյթի յուշարձաններու ցանկը, որ 2002-ին հաստատուած է ՀՀ կառավարութեան կողմէ ։ Ցանկին մէջ ներառուած է ընդամէնը 55 յուշարձան (12 միաւոր)։
Ծանոթագրություններ
Ստորոգութիւն:Լոռի մարզի յուշարձաններու ցանկեր
31 Հոկտեմբեր
31 Հոկտեմբեր, տարուան 304-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 305-րդ) օրն է։
Տօներ
Ստորոգութիւն:Հոկտեմբեր
Սեդա Ադամեան
Սեդա Ադամեան-Իսրայէլեան,, պարսկահայ գրող, գեղանկարիչ,
Կեանք
Նախնական կրթութիւնը ստացած է «Քէյվան» դպրոցին մէջ։ Իր ուսումը շարունակած է Ֆարհանդէ-Թեհրան միջնակարգ դպրոցը, որու շրջանը աւարտած է գրականութեան բաժնէն։
Մասնաւոր ընդունակութիւն ցոյց տուած է գեղարուեստի մարզին մէջ եւ երկու տարի աշակերտած է հանրածանօթ նկարիչ Տիգրան Բազիլի։ Ապա վկայուած է Թեհրանի գեղարուեստից դպրոցէն, 4 տարի հետեւելով դասական եւ գերիրպաշտ նկարչութեան ճիւղերուն։
Տարիներ վերջ իր ամուսինին քաջալերանքով աւարտած է Թեհրանի Համալսարանի չորս տարուան նկարչական դասընթացքը։ Երկու տարի ալ հետեւած է մանկավարժական եւ հոգեբանութեան ճիւղերուն։ Աւարտած է նաեւ Թեհրանի հայագիտական ճիւղը։
Գործունէութիւն
Ուսուցչական պաշտօններ վարած է հայկական եւ պարսկական դպրոցներու մէջ։ Սոյն դպրոցներուն մէջ կազմակերպած է աշակերտական նկարահանդէսներ, նաեւ ցոյց տուած՝ թատերական գործունէութիւն։
Գրականութեամբ զբաղած է 12 տարեկանէն սկսեալ։ Մրցանակի արժանացած է իր առաջին պարսկերէն բանաստեղծութիւնը։
Իր հայերէն բանաստեղծութիւնը առաջին անգամ լոյս տեսած է «Արմենուհի» ամսագրին մէջ։ Յետոյ աշխատակցած է «Ալիք» օրաթերթին, «Հուր», «Շիրակ», «Արմենուհի» ամսաթերթերուն եւ « Ազատ Օր » թերթին։
Ծանոթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Գրողներ Ստորոգութիւն:Գեղանկարիչներ Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ
Ստեփան Միսաքեան
Ստեփան Միսքճեան, Կայս բժշկանոցէն վկայուած վաղեմի բժիշկ, մանկաբարձ եւ վիրաբոյժ: Այդ ատենին Եէտիգուլէի հիւանդանոցին մէջ պաշտօն վարած է եւ անդամակցած է կաթողիկէ եկեղեցւոյ թաղական խորհուրդին Օրթաքէօյ՝ ուր կը բնակէր :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Հունգարերէն
Հունգարերէն (ինքնանուանումը՝ Magyar nyelv )՝ ուկորա-ֆիննական լեզուներու ընտանիքի անդամ լեզու։ Հունգարացիներու մայրենի լեզուն է: Ֆիններէնի եւ էսթոներէնի նման հունգարերէնը կը պատկանի ուրալեան լեզուաընտանիքի ճիւղին, անոր ամենամօտ կապ ունեցող լեզուներն են մանսիերէնը եւ խանթիերէնը: Ատիկա Եւրամիութեան մէջ խօսուող ամենալայն գործածութեան ոչ հնդեւրոպական լեզուն է:
Պատմութիւն
Հունգարերէնի վրայ ազդեցութիւն գործած են կարգ մը լեզուներ՝ Ե-Թ դարերուն զգալի է թիւրքական խօսուածքներու ազդեցութիւնը, Թ դարէն հունկարերէնին մէջ կը սկսեն ներթափանցել սլավոնական տարրեր, քրիստոնէութիւն ընդունելէ ետք ղաթիներէնը կը դառնայ եկեղեցիին պաշտօնական, հունգարերէնին մէջ մտցնելով ղաթինական եւ յունական բառեզրեր: Վերջապէս, վերջին երկու դարերուն հունկարերէնին մէջ աշխուժօրէն կը մտնեն բառեր գերմաներէնէ, ֆրանսերէնէ եւ իտալերէնէ: 20րդ դարու երկրորդ կէսին՝ ռուսաբանութիւններ, դարու վերջին՝ անգղիաբանութիւններ եւ ամերիքաբանութիւններ:
Ուրալի վրայով եւ ապա Ռուսական հարթավայրերով Քարփաթներուն վրայով դեպի ներկայիս Հունգարիան շարժուելով, նախահունկարական ցեղերը շփումներ ունեցած են բազմաթիւ սլավոնական ժողովուրդներու եւ ցեղախումբերու հետ: Ատիկա իր անդրադարձումը գտած է հունկարերէնի բառապաշարին վրայ, որուն մէջ, առաւելապես շատ են սլավոնաբանութիւնները՝ մի քանի հազար, որը կը կազմէ ընդհանուր բառապաշարի 20%-ը, գերմանական ծագումով բառերը կը կազմեն 11%-ը, թուրքականները՝ 9.5%-ը, ղաթինա-յունականները՝ 6%-ը, ռոմանականը՝ 2.5%-ը, բուն ուրալեան ծագումով բառերը՝ 11%-ը, իսկ անորոշ ծագումով բառերը կը կազմեն 30%-ը:
Բառապաշար
Հունգարերենէ դէպի այլ լեզուներ բառարաններէն ամենամեծը կը պարունակէ 120 000 բառ եւ բառակապակցութիւններ Հիմնական բառարանը կը պարունակէ մի երկու հարիւր բառարմատ այլ ուրալեան լեզուներէ, ինչպիսիք են ֆիններէնը, էսթոներէնը, մանսիերէնը եւ խանթիերէնը: Ադպիսիներու օրինակ է él ապրիլ բայը (ֆիններէն elää ), kettő՝ երկու, három՝ երեք, négy՝ չորս թուականները (մանսիերէն՝ китыг քիթըկ, хурум խուրում, нила նիլայ, ֆիններէն՝ kaksi, kolme, neljä, էսթոներէն՝ kaks, kolm, neli, ), այնպէս, ինչպէս՝ víz՝ ջուր, kéz՝ ձեռն, vér արիւն, fej՝ գլուխ (ֆիններէն եւ էսթոներէն՝ vesi, käsi, veri, ֆիններէն pää, էսթոներէն՝ pea կամ pää):
Սլավոններէն փոխառնուած բառեր են medve՝ արջ, málna` մոռ, mák՝ կակաչ (медведь, малина եւ мак) բառերը, չեխերէնէ՝ király (թագաւոր), kukorica (եգիպտացորեն), -grád վերջածանցը (Visegrád): Սլավոնական փոխառութիւննուն կը պատկանէ առաջին հերթին պետական եւ հասարակական կեանքի մեծաքանակ բառապաշարը, հողագործութեան եւ անասնապահութեան, ձկնորսութեան եւ որսորդութեան բառեզրերը, արհեստներու, բնակարանային պարագաներու զանազան անունները, հագուստի առարկաները, շաբթուայ օրերը եւ այլն: Թիւրքական փոխառութիւններուն կը պատկանեն gyümölcsök («միրգ», հմմտ. եմիշ/yemiş` սեխ, չուվաշերէն çимĕç) ու նաեւ alma (խնձոր) բառերը: Թրքերէնի միջոցաւ փոխառնուած է նաեւ ezer (հազար) բառը պարթեւերէնէ: Բառարանի մնացեալ 30 %-ը կը կազմեն անորոշ ծագումի բառերը, որոնք նմանապէս շատ են հարեւան ռումաներէնին մէջ:
Այբուբեն
a, á, b, c, cs, d, dz, dzs, e, é, f, g, gy, h, i, í, j, k, l, ly, m, n, ny, o, ó, ö, ő, p, q, r, s, sz, t, ty, u, ú, ü, ű, v, w, x, y, z, zs
Բառակազմութիւն
Հունգարերէնը կը պատկանէ կցական լեզուներու շարքին եւ բառերու ձեւաւորման հիմնական ձեւը բառարմատին ածանցներ աւելացումով կը կատարուի: Նախածանցները շատ աւելի պակաս են: Գոյականներու ձեւաւորման գլխաւոր ձեւերէն է միաձուլումը, որը կ'իրականացուի երկու արմատային բառերէ: Ստորեւ բերուած են քանի մը օրինակներ՝
Ձուլուածքները կրնան նաեւ ձեւաւորուիլ երկուքէն աւելի հիմնային բառերէն՝
Ածանցներ
-ság-ը կը համապատասխանի հայերէնի -ութիւն ածանցին՝ zabadság (սապատշակ՝ ազատութիւն), barátság (պարաթշակ՝ բարեկամութիւն): Նոյն ածանցի -ség տարբերակը կը գործածուէ, երբ բառարմատի վերջին վանկը e-ով է՝ idegenség (իտեկէնշէկ՝ օտարութիւն) testvériség (թեսթվերիշէկ՝ եղբայրութիւն):
Անուններ
Հունկարերէնը կը կիրառէ անուններու ասանկ կոչուած, արեւելեան կարգը, երբ մականունը կու գայ առջեւէն եւ անունը՝ յետոյ: Օտար լեզուներուն մէջ հունկարական անունները կը ներկայացուեն արեւմտեան ձեւով: Զորօրինակ, «ջրածնային ռումբի հայրը» Հունկարիա ծնած է եւ ծննդեան անունը եղած է Թելլեր Էտէ (Teller Ede), իսկ ԱՄՆ տեղափոխուելէն ետք ճանչուած դարձած է արդէն Էտուարտ Թելլըր (Edward Teller) անունով: Նշանաւոր ներդրող Ճորճ Սորոսին անունը մեզ յայտնի է անգլերէն George Soros ձեւով, իսկ հունկարերէն կը գրուի Soros György (Շորոշ Տեորտ)
Ներկայիս կանոններով, օտար անունները հունկարերենին մէջ կը պահպանեն իրենց կարգը: Մինչեւ 20րդ դարը, շատ էին օտար յայտնի անձերու անուններու «հունկարերէնացումը»՝ Եոհան Ֆոլֆկանկ Կեոթէի (Johann Wolfgang Goethe) անունը կը գրուեր Goethe János Farkas: Սա եղանակով «հայերէնացնելու» պարագային անիկա պէտք է գրուեր՝ Յովհաննէս Գայլ Կեոթէ: Սա կիրառութիւնը կը հնչէ անսովոր մեր օրերուն, երբ միայն քանի մը յայտնի անձերուն անունները պահպանած են իրենց հունկարերէնացուած ձեւերը՝ Verne Gyula (Ժիւլ Վէռն, Jules Verne), Marx Károly (Քարլ Մարքս, Karl Marx), Kolumbusz Kristóf (Քրիսթոփոր Քոլոմպոս, Christopher Columbus): Աւելի յաճախ են (ինչպէս՝ հայերէնին մէջ կան նաեւ) կրօնական գործիչներու եւ միապետներու անուններու հունկարերէնացումը, զորօրինակ՝ Սպանիոյ Խուան Քարլոսի Juan Carlos I թագաւորի անունը որպէս I. János Károly կամ Միացեալ թագաւորութեան թագուհի Եղիսաբէթ II-ի Elizabeth II անունը որպէս II. Erzsébet:
Ճափոնական անունները, որոնք մնացեալ Եւրոպային մէջ կը գրուեն արեւմտեան կարգով, հունկարերէնին մէջ կը պահպանեն իրենց նախնական կարգը, ինչպէս օրինակ, Աքիրա Քուրոսաւայի անունը կը գրուի Kuroszava Akira:
Երկիրներու անունները կը կազմուեն -ország վերջաւորութիւն աւելցնելով՝ Magyarország՝ Հունկարիա, Örményország՝ Հայաստան, Görögország՝ Յունաստան, Lengyelország՝ Լեհաստան, Észtország՝ Էսթոնիա, Németország՝ Գերմանիա, Oroszország՝ Ռուսիա:
19 Յուլիս
19 Յուլիս, տարուան 200-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 201-րդ) օրն է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:19 Յուլիսի ծնածներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:19 Յուլիսի մահացածներ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յուլիս
Մատթէոս Բ Կոստանդնուպոլսեցի (Իզմիրլեան)
Մատթէոս Բ Կոստանդնուպոլսեցի (աւազանի անունը՝ Սիմէոն Մարտիրոս Իզմիրլեան, 22 Փետրուար 1845, Կ. Պոլիս – 11 Դեկտեմբեր 1910, Էջմիածին), Ամենայն հայոց կաթողիկոս 1908 թուականէն։ Յաջորդած է Մկրտիչ Ա. Վանեցիին (Խրիմեան Հայրիկ)։
Ձեռնադրուած է սարկաւագ 1864 թուականին, վարդապետ՝ 1869 թուականին։ Եղած է Մկրտիչ Խրիմեան պատրիարքի անձնական քարտուղարը։
1872 Մարտին ընտրուած է է Կ. Պոլսոյ կրօնական ժողովի անդամ եւ ատենադպիր, 1873 ստացած է ծայրագոյն վարդապետի աստիճան, 1876 ձեռնադրուած է եպիսկոպոս։
1886– 1890 թուականներուն՝ Եգիպտոսի թեմի առաջնորդ։ 1894 ընտրուած է Կ. Պոլսոյ հայոց պատրիարք որպէս Մատթէոս Գ Իզմիրլեան։ Իր հաստատակամութեան, Արեւմտեան Հայաստանի մէջ բարենորոգումներ կատարելու պայքարի, 1894– 1896-ի հայկական կոտորածներու դէմ բողոքի ձայնը բարձրացնելու համար ստացած է է «Երկաթեայ պատրիարք» անունը։ Օսմանեան իշխանութիւնները 1896 թուականին զինք պաշտօնանկ ընելէ ետք Երուսաղէմ աքսորած են։
1908-ին, երիտթուրքերու յեղաշրջումէն ետք, վերադարձած է Կ. Պոլիս եւ վերընտրուած՝ պատրիարք, իսկ կարճ ժամանակ անց ընտրուած է Ամենայն հայոց կաթողիկոս։
1881-ին Կ. Պոլսոյ մէջ լոյս տեսած է անոր «Հայրապետութիւն Հայաստանեայց առաքելական Ս. Եկեղեցւոյ եւ Աղթամար ու Սիս» ծաւալուն աշխատութիւնը, բաղկացած՝ մօտ 1300 էջերէ։ 1911-ին Գահիրէի մէջ լոյս տեսած է անոր «Նամականի»ն։
Մանուէլ (անձնանուն)
Սամուէլ, աստուածաշնչային ծագումով հայկական տարածուած արական անձնանուն: Կը սերէ Իմմանու'էլ-էն (עִמָּנוּאֵל} որ թարգմանաբար կը նշանակէ՝ «Աստուած մեզ հետ է»: Անիկա հաւանաբար եկած է Բիւզանդիայէն (Μανουήλ} հայերէն զատ, 13րդ դարուն հասած է Սպանիա եւ Փորթուկալ : Նաեւ տարածուած է գերմաներէնի, իտալերէնի, լեհերէնի, ֆրանսերէնի մէջ:
19 Յունիս
19 Յունիս, տարուան 170-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 171-րդ) օրն է։
Տօներ
Ստորոգութիւն:Յունիս
Ստեփան Էքշեան
Կենսագրութիւն
Էքշեան կը մահանայ Կ.Պոլսոյ մէջ 1901-ին, 67 տարեկնին, երբ չորս զաւակներու հայր էր:
Թատերական Գործունէութիւն
Ստեփան Էքշեանի յաճախած վարժարանին մէջ սովորութիւն էր տօնական եւ հանդիսական առիթներուն վարժարանի սրահին մէջ թատերախաղեր ներկայացնել: Ստեփան բուռն կերպով կը մասնակցէր այս թատերախաղերուն։ Աշակերտներուն ամենախանդավառն էր ու հետզհետէ աւելի կը նուիրուի բեմին:
Պոլիս վերադառնալէ ետք, Օսմանեան կայսրութեան մէջ կը վարէ պետական թարգմանիչի պաշտօն: Միաժամանակ, Միջագիւղի մէջ մաս կը կազմէ Մ. Պէշիկթաշլեանի ներկայացումներու խումբին, որ Բերայի մէջ ալ ներկայացում մը կը բեմականացնէ: Ան նաեւ կը մասնակցի Խասգիւղի մէջ տեղի ունեցած ներկայացումներուն: Էքշեան մեծ համբաւ կ՛ունենայ Միջագիւղի մէջ:
1856-ին Ս.Հէքիմեանի եւ Մաղաքեանի հետ միասին կը կազմէ թատերախումբ մը, որ նաեւ ներկայացումներ կ՛ունենայ Բերայի Նաումի բեմին վրայ։ Այս խումբը ամառնային շրջանը կ՛անցընէր Գատըգիւղի Մէօհրիւտարի զբօսարանին մէջ, ուր առաջին անգամ բեմ կ՛ելլէ Էքշեանի քենին՝ Աղաւնի Խամսեան-Ճէզիրեանը՝ ծանօթ Ֆաննի կեղծանունով:
Էքշեան 1858-59-ի թատերական շրջանը Բերայի մէջ կ՛անցընէ Սրապիոն Հէքիմեանի հետ: 1858-ին, Հէքիմեանի խումբը Թէաթրը Ֆրանսի մէջ երկու ներկայացում կը բեմականացնէ. «Նեղսիրտ բարեգործը» եւ «Ամօթխածութեան Վարձատրութիւնը»։ Երկու ներկայացումները կ՛արժանանան բարձր գնահատանքի: Այս ներկայացումներուն կը մասնկացին Էքշեան եւ Աղաւնի Գէորգեան: 1860-ին, Ս. Էքշեան գլխաւոր դերակատարը կ՛ըլլայ Հէքիմեանի խումբին բեմադրած Մոնթիի «Արիստոդէմ» ողբերգութեան, որ կը կատարուի Հայերէն գրաբար լեզուով:
Պոլսոյ մէջ թատերական լաւագոյն դերասանները թատերական խումբ մը կը կազմեն, որուն մէջ գլխաւոր դերասաններէն մէկը կ՛ըլլայ Էքշեան:
Ան դերասանի իր մեծ համբաւը հիւսեց Արեւելեան թատրոնին մէջ։ Արեւելեան թատերաշրջանի երկրորդ սկիզբը իր համբաւի գագաթնակէտն էր։ Այս շրջանին, թատերական վարչութեան եւ դերասանախումին մէջ երկպառակութիւն մը կ՛ըսկսի. դերասանները իրենց ամսականները չէին ստացած, եւ այդ պատճառով վարչութեան կը մեղադրէին: Այս բոլորը պատճառ դարձաւ որ Էքշեան դադրի իր դերասանական ներկայացումներէն:
Այս բոլորէն ետք, 1863-ին, Իզմիրէն Սարգիս Վանանդեցիէն հրաւէր ընդունելով, կրցաւ իր շուրջ համախմբել դերասաններուն մեծ մասը ու մեկնիլ Զմիւռնիա: Խումբը կը բաղկանար հետեւեալ անձերէն. Էքշեան, Պէնկլեան, Մնակեան, Աճէմեան, ֆասուլեաճեան, Թրեանց, Այտընեան, Չերազի, Ռ. Սետեֆճեան, Մէրասեէտեան, Արուսեակ, քոյրը՝ Աղաւնի եւ Պայծառ:
Զմիւռնիոյ մէջ սկիզբըր «Վասպուրական Թատրոն»-ին մէջ ներկայացումներ կ՛ըլլան եւ արդիւնքը շատ բարեբեր կ՛ըլլայ, սակայն հետզհետէ դերասաններէն ոմանք դժուարութեամբ Պոլիս կը վերադառնան եւ յաջողութիւնները կը նուազին: Զմիւռնիոյ մէջ Էքշեան խումբին կեդրոնական դէմքն էր, եւ կատարելապէս կը փայլի:
Պոլիս վերադարձին ան վերջնականապէս կը հրաժարի դերասանութենէն, սակայն անշուշտ միշտ կը հետաքրքրուէր թատերական կեանքով:
Բեմէն հեռանալէ ետք, ամէն անգամ որ իր դերակատարութիւնը խնդրած են՝ բարեսիրական ձեռնարկի մը համար, սիրահօժար իր մասնակցութիւնը բերած է:
Էքշեանի դերերը ընդհանրապէս մարդկային հոգիի չափազանցութեան ներկայացումն էր, եւ ինք շատ լաւ կը կատարէր այդ մէկը, զայն բնականի վերածելով: Ան կը յաջողէր սրտի փոթորիկներու, կիրքերու, անպարփակելի սիրոյ եւ վիշտի արտայայտութիւնները բնական տեսարաններով կատարել: Էքշեան դիւցազներգակ էր, եւ միակ թրքահայ դերասան էր, որ մինչեւ վերջ միեւնոյն սեռին մէջ մնացած էր։ Իր ներկայացուցած գլխաւոր դէմքերէն են՝ Ռոպէրթ աւազակապետը, Արիստոդէմ, Անճէլօ Մալիբիէրի, Հայկ դուցազն, Վրադան Մամիկոնեան, Լեւոն Զ., Սանատրուկ, եւ այլն:
Թարգմանական Գործունէութիւն
Էքշեան եղած է թարգմանիչ: Ան կը տիրաբետէր Թրքերէնին, Ֆրանսերէնին, եւ Հայերէնին: Անոր լեզուագիտութեան մէկ փաստը կը տեսնուի իր լուսանկարին ետեւը, որ նուիրուած էր իր կնոջ՝ Թագուհիի (Խամսեան) հետեւեալ տողով. «Սէվկիւլիւ Թագուզումա սուվընիր. Ստեփան Էքշեան»:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ
Միհրան-Խաչատուր Հաճի-Ենովքեան
Միհրան-Խաչատուր Հաճի-Ենովքեան (հաւանաբար 1871, Ռոտոսթօ - 1916), հայ դեղագործ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է հաւանաբար 1871 թուականին Մարմարա ծովուն եւրոպական ափի՝ Ռոտոսթօ (Թեքիրտաղ) քաղաքին մէջ։ 1896 թուականին, աւարտած է Կ. Պոլ­սոյ զինուորական դեղագործական վարժարանը եւ բժշկական ծառայութեան աւագ տեղակալի աստիճան ստացեած։
Կ. Պոլսոյ Թոփխանէ թաղամասին մէջ, սեփական դեղատուն ունեցած է, այնուհետեւ տեղափոխուած է Փոքր Ասիոյ արեւմուտքի՝ Մանիսա քաղաքը։
Պրիւքսէլութիւն
Պրիւքսէլութիւն (անգլերէն՝ Brusselisation, ֆրանսերէն՝ Bruxellisation) կը նկարագրէ քաղաքի մը պատմական մասերու մէջ հին տուներու քով նոր եւ բարցր շենքեր շինելը: Անունը ստացած է Պրիւքսէլ քաղաքէն, ուր այս բներեւոյթը շատ յաճախ է:
Ժաննա Բարսեղեան
Ժաննա Բարսեղեան (ֆր.՝ Jeanne Barseghian), Սթրասպուրկի քաղաքապետ, ֆրանսահայ բնապահպան, քաղաքական գործիչ: 2020 թուականին տեղական բնապահպանական կուսակցութեան կողմից առաջադրուեր է Սթրասպուրկի քաղաքապետի թեկնածու : Նախընտրական քարոզարշաւի առաջնորդերէն է: Բարսեղեանը ընտրութիւններուն կը գլխաւորէ Ֆրանսայի EELV «Եւրոպա, Բնապահութիւն, կանաչներ» կուսակցութեան ցուցակը։ Ժաննա Բարսեղեանը այդ Սթրասպուրկի քաղաքապետի պաշտօնի միակ կին թեկնածուն է : Բացի ֆրանսերէնէ, ան լաւ կը տիրապետէ գերմաներէնի, անգլերէնի եւ հայերէնի:
28 Յունիս 2020-ին, Ֆրանսայի Կանաչներու կուսակցութեան թեկնածու Ժաննա Բարսեղեան 42,5% ձայներով ընտրուեցաւ Սթրասպուրկի քաղաքապետ:
Կենսագրութիւն
Ժաննա Բարսեղեանը ծնած է Փարիզեան շրջանի Սիւռէն քաղաքին մէջ, հայ հօրմէ եւ պրըթոն մօրմէ: Ան Հայաստանի առաջին խորհրդարանի անդամ Պերճուհի Պարտիզպանեան-Բարսեղեանի ծոռնուհին է : Ֆրանսահայ Ժաննա Բարսեղեանն ընտրուեցաւ Սթրասպուրկի քաղաքապետ]: Փափաքած է անասնաբոյժ դառնալ, բայց բնագիտութեան եւ քիմիայի իր նիշերը շատ յաջող չըլլալով ստիպուած եղած է այլ «ուղեգիծի» մը՝ տնտեսութեան եւ ընկերաբանութեան հետքերով յառաջանալու: 2002 թուականին տեղափոխուեր է Սթրազպուրկ, ուր ուսումնասիրեր է ֆրանս-գերմանական օրէնքները եւ դարձեր բնապահպանական իրաւաբան: Որպէս բնապահպան-պաշտպան՝ մասնակցեր է բազմաթիւ բնապահպանական նախագիծերու: Բարսեղեանը կը համագործակցի նաեւ Հայաստանի հետ՝ իրականացնելով նախագիծեր (ecotourism) կենսելորտային զբօսաշրջութեան, շրջակայ միջավայրի պահպանութեան եւ թափոններու վերամշակման ոլորտի մէջ   : Ընտրուեր է Սթրասպուրկ քաղաքային խորհուրդի կազմին մէջ 2014 թուականին: Ան քաղաքային խորհուրդի եւ բնապահպաններու խումբի համանախագահն է, միաժամանակ՝ Եւրոմեթրոփոլիս (Eurometropolis) աւագանու խորհրդական :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն: [[Սթրասպուրկի քաղաքապետ]] Ստորոգութիւն: ֆրանսահայ բնապահպան Ստորոգութիւն: 1980 ծնածներ
Միլանոյի Արհեստից Համալսարանը
Միլանոյի արհեստից համալսարան (Politecnico di Milano), Իտալիոյ ամենամեծ արհեստագիտական համալսարանը։ Հիմնադրուած է 1863–ին: Ունի շուրջ 40,000 ուսանող ։ Ունի պսակաւոր արուեստի (B.A.), մասնագիտական եւ բարձրագոյն ուսումնական կրթութեան ճարտարագիտական, ճարտարապետական եւ գծագրական արուեստներու դասընթացքներ։ Միլանոյի հնագոյն համալսարանն է։
Համալսարանը Միլանոյի մէջ ունի երկու մասնաշէնք, ուր հետազօտական եւ ուսուցման գործընթացներու մեծ մասը տեղակայուած են, ինչպէս նաեւ այլ մասնաշէնքեր Լոմպարտիի եւ Էմիլիա Ռոմամակնայի 5 քաղաքներուն մէջ։ Գլխամասն ու կեդրոնական գրասենեակները Միլանոյի Città Studi պատմական մասնաշէնքին մէջ կը գտնուին։
2014-2015–ններուն Իտալական համալսարաններու CENSIS-Repubblica վարկանիշային ցանկին մէջ այս համալսարանը համարուած է Իտալիոյ լաւագոյն մեծ համալսարաններէն մէկը, ինչպէս նաեւ լաւագոյն համալսարան համարուած է ճարտարագիտութեան բնագաւառին մէջ եւ ըստ «QS World University Rankings»՝ դասուած է աշխարհի արհեստագիտական համալսարաններու շարքին մէջ 20-րդը, 11-րդը գծագրական արուեստներու բնագաւառին մէջ, 24-րդը՝ ճարտարագիտութեան, 14-րդը՝ ճարտարապետութեան  ։
Համալսարանի յայտնի շրջանաւարտներէն է 1963–ին քիմիագիտութեան Նոպէլեան մրցանակակիր Ճուլիօ Նաթթան։
Պատմութիւն
Առաջին տարուան ընթացքին, համալսարանը միայն 30 ուսանող ընդունած է։ Տասնամեակներ շարունակ համալսարանին մէջ արական սեռի ուսանողները գերիշխած են։ Առաջին կին շրջանաւարտը համալսարան ընդունուած է 1913–ին ։
1927–ին բազմարուեստեան համալսարանը Լէօնարտօ Տա Վինչի հրապարակը տեղափոխուած է, որ այժմ որպէս Città studi (Ուսումնառութեան քաղաք) յայտնի է, ուր նաեւ բազմարուեստեան համալսարանի հիմնական մասնաճիւղերը կը գործեն։ Այդ ժամանակ հաստատութիւնը Regio Politecnico (Արքայական արհեստագիտութիւն) կոչուած է։ Արքայական բառը ելած է, երբ Բ. համաշխարհային պատերազմէն ետք Իտալիան հանրապետութիւն հռչակուած է։ Պատմական շէնքը, որ համալսարանին շրջանաւարտ ճարտարագէտներն ու ճարտարապետները նախագծած եւ կառուցած են, մինչեւ օրս կը գործածուի ։
1954–ին Ճինօ Գասինիս եւ Էրկոլէ Պոտանի համալսարանին մէջ առաջին համակարգչային կեդրոնը բացած են։ 1963–ին Ճուլիօ Նաթա մասնաւորապէս արհեստագիտութեան հետազօտութեան համար Նոպէլեան մրցանակ ի արժանացած է։ 1977–ին գործադրութեան կը դրուի համալսարանին եւ այլ կազմակերպութիւններու միջեւ ստեղծուած «Սիրիոյ» արբանեակը (the satellite Sirio)։
Ապրիլ 2012–ին համալսարանի կառավարման խորհուրդը յայտարարած է, որ 2014–էն բոլոր աւարտական դասընթացները անգլերէն լեզուով կ'ուսուցանուին ։
Բակեր (Campuses)
Համալսարանը 7 բակ ունի՝ 2 հիմնական բակ Միլանոյի մէջ եւ 5 հատ Լոմպարտիի եւ Էմիլիա Ռոմանիոյ կից ։
Միլանօ Լէոնարտօ
«Միլանօ Լէոնարտօն» համալսարանին ամենահին բակն է։ Առաջին շէնքը Լէոնարտօ Տա Վինչի հրապարակին վրայ 1927-ին բացուած է։ Տարիներու ընթացքին բակին տարածքը ընդարձակուած է եւ ներկայիս "Città Studi" (Ուսումնառութեան քաղաք) կը համարուի, որ նաեւ Միլանոյի համալսարանի քանի մը հիմնարկներուն կը վերագրուի։ Բակը կապուած է 7 փողոցներու՝  «Լէոնարտօ», «Սոնարդի», «Կլերիչետի», «Մանչինելի», «Կրան Սասօ»  եւ «Գոլոմպօ»։
«Լէոնարտօ բակը» համալսարանի հիմնական բակն է, ուր կեդրոնական վարչական գործիքը, տեսչարանը եւ հետազօտական բաժինները տեղակայուած են։
Միլանօ Պովիսա
Միլանօ Պովիսա բակը (Bovisa campus) Միլանոյի Պովիսա թաղամասին մէջ կը գտնուի։ 1989-էն սկսեալ աշխոյժ գործունէութիւն սկսած է ծաւալել։ Այս բակը կազմուած է (campus Durando) -էն, որ 1994-ին բացուած է եւ «Լա Մասա բակը» (campus La Masa), որ  բացուած է 1997–ին։ Առաջին բակին մէջ կը գտնուի գծագրական արուեստից դպրոցը, երկրորդին մէջ՝ արդիւնաբերութեան, մեքենագիտութեան, սաւարնագիտութեան եւ ճարտարագիտական կենսուժի գիտութիւններու հիմնարկները ։
Այլ Բակեր
Առաջին կից բակը 1987-ին բացուած է եւ Գոմոյի մէջ եւ 1989-ին Լէքոյի մէջ։ 1990-ական թուականներուն 3 մասնաճիւղներ բացուած են Գրեմոնայի (Cremona) (1991), Մանթուայի (Mantua)  (1994) եւ Պյաչենցայի  (Piacenza) (1997) մէջ ։
Ակադեմիական Դասընթացք
Միլանոյի արհեստից համալսարանը տարբեր եռամեայ աւարտական դասընթացքներ կ'առաջարկէ. միամեայ մասնագիտական դասընթացք, դոկտորական դասընթացքներ, ճարտարագիտութենէն, ճարտարապետութենէն եւ գծագրական արուեստներէն՝ պսակաւոր արհեստից 32 առաջին մակարդակի դասընթացքներ կ'առաջարկուին։ Ունի նաեւ առցանց համակարգչային ճարտարագիտութեան դասընթացք, որ Իտալիոյ առաջին ակադեմական դասընթացքն է։
Ուսումնական ծրագիրներու լայն շրջանակը պայմանաւորուած է Լոմպարտիոյ շրջանի (Եւրոպայի ամենազարգացած արդիւնաբերական տարածքներէն մէկն է) կարիքներով։
Ակադեմական տարին երկու կիսամեակներու բաժնուած է. առաջինը Սեպտեմբերի կէսերէն մինչեւ Յունուարի վերջը, երկրորդը՝ Մարտէն Յունիս։ Քննական երեք շրջաններ կան՝ 2-ը կիսամեակներու աւարտին (Փետրուար եւ Յուլիս) եւ մէկը՝ Սեպտեմբեր ին։ Ուսանողները ամէն տարի պէտք է 60 «համալսարանական միաւոր» հաւաքեն պսակաւոր եւ մասնագիտական արուեստի դասընթացքներուն համար։ Պսակաւոր արուեստի եռամեայ դասընթացքը 180 միաւոր կը պահանջէ, երկամեայ մասնագիտութեան դասընթացքը՝ 120։ Միլանոյի բազմարուեստեան համալսարանը, ինչպէս Իտալիոյ համալսարաններու մեծ մասը, Պոլոնիոյի հռչակագիրին մէջ ներառուած է։
Բազմարուեստեան համալսարանը արտասահմանեան տարբեր համալսարաններու հետ կապեր ունի եւ ուսանողներ փոխանակելու շարք մը միջազգային ծրագիրներ կ'առաջարկէ անոնց ։ Համալսարանը կը խրախուսէ օտարերկրեայ ուսանողներու ընդգրկումը՝ տրամադրելով անգլերէն, գերմաներէն եւ սպաներէն դասընթացքներ ։ Համալսարանը կը մասնակցի ելեկտրոնական ճարտարագիտութեան վերապատրաստման եւ հետազօտութեան եւրոպական ցանցի ծրագիրներուն (ENTREE) եւ Եւրոպայի լաւագոյն արդիւնաբերական կառավարիչներու (TIME) ցանցի անդամ է ։
Alta Scuola Politecnica-ն Միլանոի արհեստից համալսարանը եւ Թորինոյի արհեստից համալսարանը համատեղ հաստատութիւններ են այն երիտասարդ տաղանդաւորներուն համար, որոնք կը ցանկան նորարարութեան իրենց ներքին կարգապահութեան կարողութիւնները զարգացնել։ Այս ուսումը զուգահեռ երկու տարուան ծրագիրներով կը դասաւանդուի՝ laurea magistrale (աւարտական դասընթացք)։
Միջազգային Հնարաւորութիւններ
Բազմարուեստեան համալսարանը շարք մը հնարաւորութիւններ կ'առաջարկէ այն ուսանողներուն համար, որոնք իրենց ուսումնական փորձով կ'ուզեն Իտալիայէն դուրս ամբողջացնել ։
Դոկտորական թեզի վրայ աշխատող ուսանողները կրնան նաեւ Progetto Rocca MIT-PoliMi Programme միջազգային ծրագիրի համար դիմել, որ հնարաւորութիւն կու տայ այցելութեան ընթացքին Մասաչուսեթսի արհեստագիտութեան հիմնարկին մէջ աշխատիլ ։
Վարկանիշ
Ըստ 2011-2012–ններու CENSIS-Repubblica-ի տուեալներու՝ Իտալիոյ ազգային վարկանիշային աղիւսակին մէջ համալսարանը Իտալիոյ համալսարաններու շարքին մէջ լաւագոյն ճարտարագիտական համալսարանը համարուած է։
2009-ին ըստ իտալական հետազօտութեան՝ համալսարանը Իտալիոյ լաւագոյնը համարուած է այնպիսի ցուցանիշներով, որոնցմէ են՝ գիտական արտադրութիւն, օտարերկրեայ ուսանողներու ներգրաւուածութիւն եւ այլն ։
2015–ին ըստ QS World University Rankings՝ Միլանոյի բազմարուեստեան համալսարանը աշխարհի 24-րդ լաւագոյն ճարտարագիտական եւ արհեստագիտական համալսարանը համարուած է ։
2013–ին ըստ քաղաքացիական եւ կառուցուածքային երկրաչափութեան թեմաներու՝ աշխարհի 18-րդ լաւագոյն համալսարանը համարուած է ։
Ըստ QS World University Rankings-ի՝ աշխարհին 11-րդը կը համարուի գծագրական արուեստի բնագաւառին մէջ, 14-ը՝ ճարտարապետութեան, 24-ը ճարտարագիտութեան մէջ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Իտալիայի համալսարաններ
Յակոբ Էմինեան
Կենսագրութիւն
Յակոբ Էմինեան ծնած է 1878 թուականին, Ռոտոս քաղաքին մէջ։ 1899 թուականին աւարտել է Անաթոլիոյ գոլէճը եւ ստացած «պսա­կա­վոր ար­վես­տից» վկայական։
1905 թուականին բժշկութեան վկայականը կը ստանայ Սուրիական բողոքական գոլէճէն (ապա՝ Պէյ­րու­թի Ամե­րի­կեան հա­մալ­սա­րան) բժշկական բաժինը։
1908 թուականէն Եւդոկիոյ մէջ ծառայած որպէս բժիշկ։ Մերզիֆոն մէջ՝ որպէս բժիշկ, առողջապահութեան ուսուցչութեամբ զբաղած է (LastPosition Teacher in Hygien and General Pratectioner in Merzifoun, Asia Minor)։
1915 թուականին՝ Եւդոկիոյ մէջ, կախաղան բարձրացուած է բժիշկներ՝ Միսաք Փանոսեանի եւ Արմենակ Սերայտարեանի հետ միասին՝ 37 տարեկան հասակին։ Այլ տուեալով՝ 1915 թուականին սպանուած է Սե­բաս­տի­ոյ նահանգի Եւդոկիոյ գաւառի Զիլէ աւանին մէջ։
Ստեփան Նալպանտեան
Ստեփան Նալպանտեան (1885 Մանիսա), շոգենաւային փոխադրութիւն
Կենսագրութիւն
Ծնած է Մանիսա 1885-ին: Շրջանաւարտ եղած է Ալիանս Իզրայէլիթ վարժարարանէն: Իզմիր, ուր կ՝զբաղէր, շոգենաւային փոխադրութեանց գործով: -Նախկին Հնչակեան: 1915-ի վերջերը, Թալաթեան Ռեէիմի դէմ թուրք տարրին մէջ յեղափոխութիւն յարուցանելու դիտումով՝ Ֆրանսերէն «Մանիֆէսթ» մը կը հրատարակէ. Յետոյ կը հետապնդուի եւ ձերբակալուելով՝ բանտի մէջ տառապնքներ կրելէ ետք կ՝աքսորուի անվերադարձ: Հետեւանքն այն կ՝ըլլայ որ, կարգ մը տեղացի ու գաւառացի Հայեր եւ 1915 Ապրիլէն ի վեր Իզմիրի մէջ բանտարկեալ կուսակցականներ, ինչպէս եւ Նալպանտնեռն գերդաստանի երկսեռ անդամներ կը քշուին քաղաքեն, համախումբ 60 հոգի։
Աննա Քարենինա
Աննա Քարենինա, (1873-1877), Լէօ Թոլսթոյի նշանաւոր Վէպը, որ հրատարակուած է առանձին մասերով. անոնցմէ առաջինը տպագրուած է 1875-էն 1877 թուականներուն, «Русский вестник» ամսագիրին մէջ։ Առանձին գիրքով լոյս տեսած է 1878-ին:
Վէպը կը պատմէ ամուսնացած կնոջ մը՝ Աննա Քարենինային եւ սպայ Վռոնսքիին ողբերգական սիրավէպին մասին։
Վէպին մէջ նկարագրուած է ԺԹ. դարուն երկրորդ կէսին Մոսկուայի ու Սեն Փեթերսպուրկի ազնուական միջավայրերու առօրեան ու հոն տիրող բարքերը։
Նախապատմութիւն
Թոլսթոյ յղացած է իր ժամանակակիցներուն անձնական կեանքին ու անոնց յարաբերութիւններուն նուիրուած վէպ մը գրելու գաղափարը, զոր իրականացուցած է Փետրուար 1873-ին։
Ժամանակի ընթացքին վէպը վերածուած է ընկերային հիմնարար գլուխ գործոցի մը։
Վէպը աւարտած է 1877-ին։
Թոլսթոյ եօթը անգամ սրբագրած է իր «Աննա Քարենինա» վէպը :
Նիքոլայ Ստրախով խմբագրած է վէպին աւարտը։
Յաջորդ (ամբողջական) հրատարակութիւնը եղած է 1878-ին։
Լէօ Թոլսթոյ «Աննա Քարենինա» վէպին մէջ կը ներկայացնէ բարոյական միասնութենէն զուրկ «մասնատուած աշխարհ» մը, ուր կը տիրեն բարի ու չարի քաոսները։
Նիւթը
Վէպը կը սկսի տեսարանով մը, որ կը ներկայացնէ արքայազն Ստեփան Արքատիեւիչ Օպլոնսքին («Սթիվա»), Մոսկուայի բնակիչ, ազնուական եւ պետական ​​ծառայող մը, որ դաւաճանած է իր կնոջ՝ արքայադուստր Տարիա Ալեքսանդրովնային («Տոլլի»): Սթիվային կը տեղեկացնեն, թէ իր ամուսնացած քոյրը՝ Աննա Արքատիեւիչ Քարենինան,  Սեն Փեթերսպուրկէն  այցելութեան կու գայ՝ իրավիճակը հանգստացնելու նպատակով։
Երկաթուղային կայարանին մէջ Աննան կը դիմաւորէ եղբայրը, իսկ կոմսուհի Վռոնսքայային կը դիմաւորէ իր որդին՝ երիտասարդ սպայ Վռոնսքին։
Աննան եւ կոմսուհին գնացքին մէջ ծանթացած էին:
Վրոնսքին հմայուած Աննայով, երկու հարիւր ռուբլի կը նուիրէ մահացողին ընտանիքին, ինչ որ մեծ տպաւորութիւն կը ձգէ Աննային վրայ։ Աննան միաժամանակ անտրամադիր է, որովհետեւ առաջին անգամ ըլլալով առանձին ձգած է իր մանուկ որդին՝ Սերկէյը («Սերիոժա»)։
Վրոնսքի կը հետապնդէ Աննան։ Սկիզբը ան կը դիմադրէ: Սթիվան եւ Տոլլին հաշտեցնելէ ետք, Աննա կը փափաքի հեռանալ Մոսկուայէն, սակայն կ'անդրադառնայ, որ ան Վռոնսքիի սիրահարած էր։
Ժամանակ մը ետք, Աննա կը բաժնուի ամուսինէն՝ Ալեքսէյ Ալեքսանդրովիչէն եւ կ'ապրի Վռոնսքիին հետ։
Վրոնսքին եւ Աննան կը պայքարին ընկերներ գտնելու համար, ընկերներ, որոնք կ'ընդունին զիրենք։ Մինչ Վրոնսքի, որ կը կարծէր, թէ Աննային հետ ապրիլը իր երջանկութեան գրաւականն էր, ինքզինք ճնշուած կը զգայ: Անոնք չեն յաջողիր յարաբերութիւններ մշակել իրենց դասակարգի ռուսերու հետ։
Ինքզինք թիւրիմացաբար դաւաճանուած ու մերժուած զգալով Վռոնսքիէն, Աննա կը դիմէ խելահեղ քայլի մը... ան կայարանին մէջ կը նետուի գնացքի մը տակ։
Արարատ Էսքիճեան Թանգարանը
Արարատ Էսքիճեան թանգարան, հայոց պատմութեան եւ մշակոյթի պահպանման այս իւրօրինակ թանգարան, 1993 թուականին Լոս Անճելըսի մէջ հիմնուած է՝ ծագումով սուրիահայ, լոսանճելըսաբնակ ճարտարապետ-նախագծող, բարերար Լիւտէր Էսքիճեանի կողմէ:
Պատմութիւն
Էսքիճեան նպատակ ունէր այսպիսի կեդրոն մը ստեղծելով՝ պահպանել ու սերունդներուն փոխանցել հայոց մշակութային եւ պատմական ժառանգութիւնը: Ուշագրաւ է, որ բազում ցուցանմոյշներու կողքին կան նաեւ «Արարատ տուն»ի տարեց բնակիչներէն ձեռք բերուած ընտանեկան ժառանգութեան մասունքներ:
Հոռեկավանք
Պատմութիւն
Մուտքին գտնուող կիսակամար քարին վրայ փորագրուած արձանագրութիւններուն համաձայն՝ վանքին եկեղեցին վերակառուցուած է 1279-ին, իսկ գաւիթը՝ 1284-ին ։
Արարատ Էսքիճեան Թանգարանը
Պատմութիւն
Թանգարանին մէջ ընդհանրապէս ներկայացուած են պատմագիտական, դրամագիտական նմոյշներ, փաստաթուղթեր, կը ցուցադրուին աւելի քան 450 տարուան քարտէսներ, արուեստի հին եւ ժամանակակից աշխատանքներ, ձեռագրեր եւ հայոց ու համաշխարհային մշակոյթին, պատմութեան վերաբերող բազմապիսի նիւթեր:
Հոռեկավանք
Ճարտարապետութիւն
Համալիրը բաղկացած է եկեղեցիէն, գաւիթէն, զանգակատունէն, ընդարձակ հանգստարանէն եւ այլ քանդուած շինութիւններէ։
Արարատ Էսքիճեան Թանգարանը
Պատմութիւն
Թանգարանին մէջ առկայ են նաեւ արեւելեան, եւրոպական բազմաթիւ ժողովուրդներու մշակոյթը ներկայացնող իրեր: Հայկական անունով այս թանգարանին մէջ կը պահուի Մարթին Լուտըրի Աստուածաշունչի գերմաներէն բնագիրը. ինչպէս ծանօթ է, գերմանացի վանական եւ աստուածաբան Մարթին Լուտըր առաջինը եղած է, որ Աստուածաշունչ մատեանը լատիներէնէ թարգմանած է գերմաներէնի:
Հոռեկավանք
Ճարտարապետութիւն
Եկեղեցւոյ եւ գաւիթին պատերը կառուցուած են կոպտատաշ կրաքարէ, ունին պարզ եւ անպաճոյճ տեսք մը։ Մուտքերուն եւ լուսամուտներուն երեսակալները մաքուր տաշուած քարէ են։
Եկեղեցին ունի միանաւ կառոյց մը, երկթեք թաղակապ ծածկոյթը կը յենի պատերուն։ Ուղղանկիւն աղօթասրահին բեմին խորքը կը գտնուի հնագոյն դամբարանը։ Խորանը կը լուսաւորուի երեք պատուհաններով։ Գաւիթը երկու զոյգ փոխհատուող կամարներու վրայ յենող ծածկոյթով է. կը պատկանի հայկական գաւիթներու ԺԳ. դարու տարածուած տիպին։
Արարատ Էսքիճեան Թանգարանը
Պատմութիւն
Թանգարան ըլլալէ զատ «Արարատ Էսքիճեան»ը հետազօտական կեդրոն մըն է, ուր մշակութային ձեռնարկներ, դասախօսութիւններ, երաժշտական եւ այլ միջոցառումներ կը կազմակերպուին: