cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Արմենակ Սէրայտարեան
Կենսագրութիւն
Նախնական կրթութիւնն ստացած է Սեբաստիոյ ազգային վարժարանէն ներս, միջնակարգը ` քաղաքի աւե­տա­րա­նա­կան­նե­րուն վար­ժա­րա­նէն ներս։ 1903-1907 թուականներուն ուսանած է Պէյրութի Ամերիկեան համալսարանի բժշկա­կան բաժինէն ներս եւ ստա­ցած է բժիշկի վկա­յա­կան։ Ըստ Ար­շակ Ալ­պօ­յեա­ճեա­նի` բժշկական կրթութիւնն ստացած է 1891 թուականին ԱՄՆ-ու մէջ։ 1907 թուականին վերադառնալով Սեբաստիա՝ զբաղած է բժշկութեամբ։ Յետագային աշխատած է Զիլէի մէջ։
Եղած է ՀՅԴ-ի անդամ։ 1914 թուականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ իբրեւեւ պահեստային զինուորական բժիշկ՝ զինք արտօնած են ծառայելու Եւդոկիոյ մէջ։ 1915 թուականին Եւդոկիոյ մէջ Շուուպերեիսի («Զին­ուո­րագ­րու­թեան բաժ­ինի պետ») Քէօր պինպաշիի («Կոյր հազարապետ») հրամանով ձերբակալուած ու բանտարկուած է։
Մերժած է իս­լա­մու­թիւնն ընդունիլ, ուստի ճաշակած է բանտի դառնութիւնները։ Որոշ ժամանակ անց, նոյն հրամանատարի հրամանով, ազատ արձակուած է։ Բանտէն դուրս գալէ եւ իր զինուորական համազգեստը վերստանալէ անմիջապէս ետք, Սեբաստիոյ հայ բնակչութեան տեղահանութեան ժամանակ, Եւդոկիոյ ճամբուն վրայ, ընտանիքին անդամներու աչքին առջեւ, եղբօր հետ միասին սպանուած է Քէօր պինպաշիի հրամանով՝ մօտ 35 տարեկան հասակին։ Նախապէս բժիշկին քովէն առած են սուրը եւ զինք յանձնած՝ ուղեկցող ոստիկան-զինուորներուն ծեծին ու տանջանքներուն։
Այլ տուեալով՝ Եւդոկիոյ մէջ կախաղան հանուած է իր երկու հայ բժիշկ պաշտօնակիցներուն՝ Միսաք Փանոսեանին եւ մարզուանցի Յակոբ Էմինեանին հետ միասին։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Սեբաստիա ծնածներ Ստորոգութիւն:1915 մահեր Ստորոգութիւն:Եւդոկիա մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր
Փարիզ
Փարիզ (Paris, Փաղի), Ֆրանսա յի մայրաքաղաք ը եւ ամենամեծ քաղաքը։
Անիկա տեղակայուած է Սեն գետի ափին՝ Ֆրանսայի հիւսիսը՝ Իլ Տը Ֆրանս երկրամասի կեդրոնը։ Փարիզ իր վարչական սահմաններուն մէջ ունի 2.300.000 բնակչութիւն (2009) ։ Անիկա իր արուարձաններով Եւրոպայի ամենախիտ բնակեցուած կեդրոններէն մէկն է՝ շուրջ 12 միլիոն բնակչութեամբ։ Տարածք՝ 105,4 ք․մ․2։ Միջին բարձրութիւն՝ 33 մ․։ Աւելի քան երկու հազարամեակ՝ կարեւորագոյն բնակավայր մը ըլլալով, ԺԲ. դարուն Փարիզ կը դառնայ Եւրոպայի առաջատար մշակութային եւ կրթական կեդրոններէն մէկը ու մեծագոյն քաղաքը, մինչեւ ԺԸ. դար։ Այսօր Փարիզ առեւտուրի, կրթական, գիտական, մշակութային եւ քաղաքական աշխարհի մեծագոյն կեդրոններէն մէկն է ։
Փարիզը իր արուարձաններով հանդերձ կը ներառէ՝ Ֆրանսայի արդիւնաբերութեան մէկ քառորդը, 2010-ին € 572.4 պիլիոն արդիւնքով եւ ՀՆԱ ցուցանիշով՝ աշխարհի քաղաքներէն առաջատարը կը հանդիսանայ ։ Փարիզն ու տարածաշրջանը, զբօսաշրջութեան ցուցանիշով նոյնպէս աշխարհի առաջինն է։ Փարիզի մէջ տեղակայուած են ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային Ժառանգութեան չորս առարկաներ եւ բազմաթիւ միջազգային կազմակերպութիւններ ։
Փարիզի 20 վարչական շրջանները
Փարիզ կը բաժնուի 20 վարչական շրջաններու: Իւրաքանչիւր թաղամաս կը նմանի առանձին քաղաքի:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Փարիզ
Խորակերտի Վանք
Խորակերտի վանք, 13-րդ դարու ճարտարապետական յուշարձանախումբ Լոռի մարզի Ջիլիզա գիւղը կը գտնուի Լալվար լերան արեւմտեան փէշերուն։ Վանական համալիրը ներկայիս կը գտնուի Վրաստանի սահմանապահներու վերահսկողութեան գօտիին մէջ։
Շրջակայքի հնագոյն շինութիւններու հետքերը թոյլ կու տան ենթադրել, որ այդտեղ եղեր է Խորակերտ կամ Խոռակերտ քաղաքը, որու հիմնադրումը Վարդան պատմիչը կը վերագրէ Հայկի որդի Խոռին։ Քաղաքը 9-րդ դարու Սմբատ Բ. թագաւորի հրամանով ժառանգեր է Աշոտ Գ. Ողորմածի որդի Գուրգէնը։ Երբեմնի պարսպապատ համալիրէն պահպանուեր են միջնադարեան եկեղեցին, կիսաւեր գաւիթը, մատուռներու, սեղանատան աւերակները, քանդակազարդ գերեզմանաքարերը։
Առանձնայատուկ է եկեղեցւոյ գմբէթը (հայկական ճարտարապետութեան նմանատիպ միակ օրինակը), որու ութնիստ թմբուկը կէսէն ցած կազմուած է 30 վեցնիստանի սիւներէն (բարձրութիւնը՝ 2 մ.), որոնք շատ խիտ տեղադրուած, կը ստեղծեն նեղլիկ բացուածքներու տպաւորութիւն։ Անոնց խարիսխները ու խոյակները իրարու կպած են։ Գմբէթը կը հիմնուի 6 փոխհատուող կամարներէն կազմուած կառուցուածքային հիմնակմախքին եւ կեդրոնը կ'աւարտի շթաքարով ձեւաւորուած աւելի փոքր գմբէթով։
Եկեղեցւոյ ճակատները պարզ են, գրեթէ զուրկ յարդարանքէ։ Ներսը տեղ-տեղ պահպանուեր են գաճաքարի մնացորդներ։ Գաւիթը (13,1 մ X 13,1 մ չափերու) կը պատկանի 2 զոյգ խաչաձեւուող կամարներով ծածկուող տիպին։ Կամարներու փոխհատումէն առաջացած կեդրոնական քառակուսին ծածկուած է ութնիստ բրգաձեւ ծածկով։ Անցումը քառակուսի ութանկիւնին իրականացուած է եռանկիւնաձեւ չորս «կախուած» նիստերու միջոցով։ Խաչաձեւոող կամարները կը կազմեն ոչ միայն կառուցուածքային, այլեւ ողջ ճարտարապետական յօրինուածքի հիմքը։
Գրականութիւն
Ստորոգութիւն:Հայկական առաքելական չգործող վանքեր և եկեղեցիներ (Հայաստան)‎ Ստորոգութիւն:Հայկական առաքելական կիսավեր վանքեր և եկեղեցիներ (Վրաստան) Ստորոգութիւն:13-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Christmas in My Heart
«Christmas in My Heart», գերմանացի երգչուհի, երգերու հեղինակ Սառա Գոնորի երգը։ Ան համանուն Christmas in My Heart ալպոմի գլխաւոր երգն է։
The Beautified Project
The Beautified Project (Տը Պիութիֆայտ Փրոճեքթ) հայ անգլիախօս Melancholic Alternative Rock խումբ, կազմուած Լոնտոնի մէջ 2005 թուականին երգիչ եւ յորինող Անտրէ Սիմոնեանին կողմէ։ Սիմոնեանի կողքին գլխաւոր անդամներն են Արմէն եւ Արլէն Շաւերտեանները։ The Beautified Project առաջին հայ միջազգային երաժշտական խումբն է Հայաստանէն, որ հանդէս կուգայ զուտ անգլերէն երգացանկով։ Անտրէ Սիմոնեան յայտարարեց իր ծրագիրը 2006-ին լոյս ընծայելով իր սօլօ demo ալպոմը Serenades for Insanity. 2008-ին The Beautified Project-ը թողարկեց իր առաջին օրինաւոր ալպոմը՝ Behind the Happy Mask որ Հայաստանեան առաջին լման անգլերէն լոյս տեսած ալպոմն է։ Այս յաջող ալպոմէն յառաջ եկան վեց սինկլներ։ 2010-ին յաջորդեց Beyond the Butterfly եւ "Butterfly" սինկըլը սփռուեցաւ MTV կայանէն։ Խումբը շրջագայեցաւ  Հայաստան, Վրաստան եւ Եւրոպական քաղաքներ։ 2011-ին խումբը համագործակցութիւն ստորագրեց St. Mongoose Entertainment-ի հետ։
Christmas in My Heart
Naughty but Nice-ի յաջողութենէ ետք, Գոնորը թողարկեց իր առաջին Սուրբ Ծննդեան երաժշտութեամբ ալպոմը։ Christmas in My Heart երգը թողարկուած է Գոնորի շրջագայութեան ժամանակ։ Ան գրաւած է 4-րդ հորիզոնականը German Singles Chart-ին մէջ։
The Beautified Project
Խումբի "Կիլիկիա" երգի կատարումը իրեն տուաւ մեծ համբաւ։ 2012-ին The Beautified Project շահեցաւ "Հայ լաւագոյն ռօք խումբ"ի ազգային մրցանակը, իսկ 2013, Հայաստանի լաւագոյն դեսպան տիտղոսը։ 2013-ին լոյս տեսաւ United We Fall ալպոմը իսկ 2016-ին Pale Nightingale ալպոմը։
Մեռեալ Ծով
Մեռեալ կամ Աղի ծով (ים המלח Եա՛մ հա-մէ՛լախ - «Աղի ծով»; البَحْر المَيّت «Ալ-Պահր Ալ-Մայէթ» — «Մեռեալ ծով»), աղի լիճ Իսրայէլի եւ Յորդանանի միջեւ։ Լիճին աստուածաշնչեան անունն է Աղի ծով: Ծանօթ է նաեւ Արաւայի ծով (ים הערבה, Եա՛մ հա-Արաւա՛) եւ Արեւելեան ծով (ים המזרחי, Եա՛մ հա-միզրախի՛) անուններով: Մեռեալ ծովուն բարձրութիւնը ծովու մակերեսէն 423մ. ցած է, եւ իւրաքանչիւր տարի մէկ մեթր ալ կը նուազի։ Լիճին մակարդակին նուազումը կանխելու նպատակով, Իսրայէլ կը նախատեսէ Կարմիր ծովէն ջրհաններու միջոցով ջուր հասցնել Մեռեալ ծով: Մեռեալ ծովը Երկիր մոլորակին ամենացած կէտն է։ Մեռեալ Ծովը նաեւ աշխարհի ամենաաղի լիճն է, աղին քանակը կը հասնի մինչեւ 342կ./քկ., կամ 34,2 % (2011)։ Անիկա 9.6 անգամ աւելի աղի է քան ովկիանոսը եւ ունի 1.24քկ./լիթր խտութիւն, որու շնորհիւ կարելի է լողալ առանց սուզուելու։ Լիճին շրջակայքին ցեխը բուժիչ յատկութիւններ ունի եւ զբօսաշրջութեան կեդրոն է:
Մեռեալ ծովը աշխարհի վրայ հազուադէպ բնական երեւոյթ մը կը համարուի, որովհետեւ անիկա փակ լիճ մըն է, որ ոչ մէկ ձեւով իրեն դրացի ծովերուն (Միջերկրական եւ Կարմիր ծովեր) հետ կը կապուի: Անիկա կը համարուի նաեւ նախամարդուն ծննդավայրը, ինչպէս նաեւ երկնային կրօններուն բնօրրանը, հին քաղաքակրթութիւններու զարգացման կեդրոնը եւ դարաշրջաններու ընթացքին առեւտուրի եւ ռազմական նուաճումներու անցման ուղին:
The Beautified Project
Սինկլներ
Այլ երգեր
Մեռեալ Ծով
Արտաքին յղումներ
Մեռեալ Ծովը
The Beautified Project
Արտագին յղումներ
Ստորոգութիւն:Երաժշտութիւն Ստորոգութիւն:Հայ երաժիշտներ Ստորոգութիւն:Հայկական նուագախումբեր Ստորոգութիւն:Հայկական ռոք խումբեր
Մեռեալ Ծով
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Լիճեր այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Իսրայէլի լիճեր
Բանահիւսութիւն
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Գրականութիւն
Կորնթոսի Ջրանցքը
Կորնթոսի ջրանցքը Διώρυγα της Κορίνθου․  արուեստական ծովու ճամբայ, պեղուած Կորսնթոսի Նեղուցին երկայնքին, որպէսզի արեւմուտքէն միացնէ Կորնթոսին Ծոցը (Յոնիական ծով) Սարոնիքոս Ծոցին (Էգէական Ծով)՝ արեւելք։  Ջրանցքը բացուած է համանուն նեղուցին երկայնքին ԺԹ․ դարուն, որպէսզի դիւրացնէ ծովային առեւտուրը։  Նաւերը կը շահին 700 քմ․ ճամբորդութիւն (Պելոպոնեսի շուրջ բոլորը) զոր պարտաւոր էին ճեղքելու ջրանցքին բացումէն առաջ։
Կորնթոսի Ջրանցքի բացումով, Պելոպոնեսը թերակղզիէ կղզի կը դառնայ։ Ջրանցքը բացուած ըլլալով նեղուցի երկայնքին եւ ծովուն մակարդակին, փականքներ lock չունի։ Անոր երկարութիւնը 6․4 քմ․ է եւ լայնքը միայն 21․4 մ․։ Այս պատճառով այժմէական հսկայ նաւերուն ջրանցքէն երթեւեկը անկարելի պիտի դառնար։  Ի․ դարուն մէջ եւ ԻԱ․ դարուն սկիզբին, ջրանցքին երկայնքի քանի մը մասերուն լայնքը բանալու (կարելի եղած սահմաններուն մէջ – 0,50 մինչեւ 1 մ․- ) աշխատանքներ տեղի կ՛ունենան եւ 2019 12 Հոկտեմբերին հսկայ զբօսանաւ մը 929 ճամբորդներով, 22․5 մ․ լայնութեամբ եւ 195․82 մ․ երկարութեամբ կը կարողանայ ջրանցքը ճեղքել։
Պատմական անդրադարձ
Կորնթոսի Ծոցին եւ Նեղուցին ռազմական դիրքին պատճառով, պատմութեան ընթացքին շատեր կը փորձեն ջրանցք բանալ։ (տե՛ս Կորնթոսին Նեղուցը։)Յունաստանի ազատագրումէն անմիջապէս ետք, կառավարիչ Իոաննիս Քափոտիսթրիաս ֆրանսացի ճարտարագէտի մը կը պատուիրէ ջրանցք մը բանալու հաւանականութեան ծրագրի մշակումը։  Սակայն ծրագիրը անաւարտ կը մնայ, որովհետեւ ջրանցքի կառուցման համար ներկայացուած գումարը (40 միլիոն ֆրանսական ֆրանք ) անկարելի է նորաստեղծ Յունաստանի պիւտճէին համար։
Սուէզի Ջրանցքի բացումը, 1869, նոր ներմղում մը կ՛առաջացնէ եւ յաջորդ տարին Յունաստանի վարչապետ Թրասիվուլոս Զայիմիս, յունական խորհրդարանէն կ՛անցընէ օրէնքը, որով կ՛արտօնուի Կորնթոսի Նեղուցին երկայնքին ջրանցք բացուի։
Հսկայ գործը կը վստահուի ֆրանսացի գործարարներու, սակայն այդ ժամանակաշրջանին Փանամայի Ջրանցքի կառուցման պատասխանատու ֆրանսական ընկերութիւնը կը սնանկանայ եւ այդ պատճառով ֆրանսական դրամատուները գործարարներուն կը մերժեն դրամ փոխ տալ։  Վերջապէս 1881-ին ֆրանսական Société Internationale du Canal Maritime de Corinthe ընկերութեան կը մենաշնորհեն ջրանցքին կառուցումը, յանձնակատարութեամբ՝ յաջորդող 99 տարիներուն ջրանցքը աշխատցնեն։  Ջրանցքին կառուցման ընթացքին, ծախսերը կը գերազանցեն նախատեսուած պիւտճէն․ ընկերութիւնը սնանկութեան սեմին կը գտնուի։ Ի վերջոյ աշխատանքները կը լրանան երբ յունական ընկերութիւն մը յանձն կ՛առնէ աշխատանքները շարունակել ու աւարտել։
1883, 23 Ապրիլին աշխատանքներուն բացումը կը կատարուի ներկայութեամբ Յունաստանի թագաւորին՝ Եորղոս Ա․։
Ջրանցքին պաշտօնական բացումը
Ջրանցքին կառուցումը կը դիւրացնէ ծովային առեւտուրը․ առեւտրական նաւերը Ատլանտեան Ովկիանոսի, Եւրոպայի կամ Միջերկրականին աւազանի նաւահանգիստներուն աւելի արագ կը հասնին եւ փոխադարձ։ Մեծ բեռնատար նաւերուն ջրանցքէն անցնիլը կը կատարուի ուղեկցանաւերով։
Ջրանցքին կառուցումէն ետք
Ջրանցքին բարձր կրաքարէ պատերը կառուցման օրէն իսկ անկայուն են։ Հողավէժութեանց պատճառով ջրանցքին նաւարկութիւնը բացման հանդիսութենէն (Յուլիս 1893) քանի մը ամիս ետք միայն՝ Նոյեմբերին, կը սկսի։  Կ՛ անդրադառնան թէ անցնող նաւերուն ձգած ալիքները պատերը իրենց հիմեն կը քանդեն, հողավէժութիւն պատճառելով։
1893 եւ 1940 թուականներուն, ջրանցքը պարբերաբար կը գոցուի (ընդհանուրով 4 տարի) պատերուն ամրացման աշխատանքներուն համար։  Միայն 1923-ին, 41․000 խորանարդ մեթր տարր կ՛իյնայ ջրանցքին ջուրերուն մէջ․ երկու տարի կ՛առնէ անոր մաքրումը։
Ջրանցքը Բ․ Համաշխարհային Պատերազմի ընթացքին
Բ․ Համաշխարհային Պատերազմին ընթացքին, ջրանցքը լուրջ վնասներ կը կռէ։ 1941, Ապրիլ 26-ին, Գերմանացի անկարգելաւորներ օդային ուժերու օգնութեամբ ջրանցքին գլխաւոր կամուրջը կը փորձեն գրաւել։  Սակայն, որպէսզի ջրանցքը չիյնայ գերմանացիներուն ձեռքը, Բրիտանական* ուժերը կամուրջը կը պայթեցնեն։
Կամուրջը կը փոխարինուի միախմբուած կառուցումով մը՝ երկաթուղի/պողոտայ, որ կը պատրաստուի 25 օրուան մէջ Իտալական Թագաւորական Բանակի Երկաթուղիներու ճարտարագիտական Գունդի 4-րդ վաշտին կողմէն։
Երեք տարի ետք, Գերմանական ուժերը Յունաստանէն նահանջելու ատեն, կ՛աւերեն ամէն ինչ։ Ջրանցքը չի բացառուիր․ կամուրջները կը պայթեցնեն եւ ջուրը կը նետեն ամէն բան որ շարժական է, կամուրջին բեկորքը եւ ենթակառուցուածք։ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու Զօրքին ճարտարագիտական բաժինը, ջրանցքին մաքրութեան դժուարին գործը կը սկսի Նոյեմբեր 1947 եւ աշխատանքները կ՛աւարտին 7 Յուլիս, 1948  եւ նոյն տարուան Սեպտեմբերին ջրանցքին երթեւեկութիւնը կը կանոնաւորուի։
Ջրանցքը ներկայիս
Այսօր երկու պողոտաներ, երկու երկաթուղային գիծեր եւ ջրանցքին երկու ծայրամասերուն ընկղմող կամուրջներ, Պելոպոնեսը կը կապեն Յունաստանի մայր ցամաքամասին։  Ջրանցքին արեւմտեան մասին կայ նաեւ զինուորական կամուրջ մը, արտակարգ պարագաներու համար։
Տե՛ս նաեւ
Սուէզի Ջրանցք
Ռիօ-Անթիռիօ կամուրջ
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Ջրանցքներ Ստորոգութիւն:Յունաստանի ջրանցքներ Ստորոգութիւն:Եւրոպայի ջրանցքներ
Գարեջուրը Հայաստանի Մէջ
Գարեջուր, Հայաստանի մէջ սկսած են արտադրել դեռ հին ժամանակներէն։ Ք․ա․ 5-րդ դարուն Հայկական գիւղ երթալուն հետ (հաւանաբար Արցախի տարածքին) Քսենոփոնը կը գրէ, որ « Խառնարաններուն մէջ ցորէն, գարի, բանջարեղէն եւ գարիի գինիներ կը պահուէին: Գինին շատ ուժեղ էր, բայց տեղացիներու համար այդ շատ հաճելի ըմպելիք էր » :
Գարեջուրի գործարաններ
Առաջին գարեջուրի գործարանը Հայաստանի մէջ բացուած էր 1892-ին, Երեւան ։ Այն յայտնի էր Զանգա գարեջուրի գործարան անունով, կը գտնուէր Հրազդան գետի ափին։ Կ՛արտադրուէր Բոկ գարեջուր պրենպի ներքոյ։ Գործարանը փակուած է 1920-ականներուն։
Երեւանի գարեջրի գործարաններ
Կիլիկիա, Երեւան, Հայեր եւ Městské Pivo գարեջուրերը Երեւանի գարեջուրի գործարանի գարեջուրերն են։ Այն բացուած էր 1952-ին, այն ամէնէնց մեծ գարեջուրի գործարանն է ամբողջ Հայաստանի տարածքին ։
Կոտայքի գարեջուրի գործարան
Կոտայք Կոլտ, Կոտայք եւ Էրեբունի գարեջուրերը կ՛արտադրուին Կոտայք գարեջուրի գործարաններէն, որ կը գտնուի Աբովեանի մէջ ։ Այն բացուած է 1974-ին, գործարանը Հայաստանի երրորդ խոշոր գարեջուրի գործարանն է։
Դիլիջանի գարեջուրի գործարան
Դիլիջան գարեջուրը կ՛արտադրուի Դիլիջան գարեջուրի գործարանին մէջ, որ կը գտնուի Դիլիջանի մէջ ։ Այն բացուած է 2016-ին։ Այս գարեջուրի մէջ ալքոհլը կը կազմէ 4.7%։
Միկրոգարեջրատուներ
Ըստ 2016-ի տուեալներու Հայաստանի մէջ կայ վեց միկրոզերծուած գարեջուրի գործարաններ ։
Ալավերդի գարեջուր
Ալավերդի գարեջուրը, որ կ՛արտադրուի Ալավերդի Տրավֆտ միքրոգործարանէն ներս, կը գտնուի Ալավերդի մէջ, Լոռիի մարզ։ Այն բացուած է 1947-ին ։
AM Group
Jäger Armenia եւ Ռոսկուաս գարեջուրերը կ՛արտադրուին AM Group միքրոգարեջրատան կողմէն, որ կը գտնուի Թրվիի Արմաւիրի մարզին մէջ, այն բացուած է 1998-ին։
Երեւանի գարեջուրի ակադեմիա
Հայաստանի գարեջուրերու ակադեմիան կը գտնուի Երեւանի մէջ, բացուած է 2012-ին ։ Ակադեմիական դառը գարեջուրի մէջ ալքոհլը կը կազմէ 4.8%։
Արցախի հանրապետութիւն
Չճանչցուած Արցախի Հանրապետութիւնը Վարագայ գարեջուրի գործարանի հայրենիքն է, գործարանը կը գտնուի Ասկերանի շրջանին մէջ եւ կ՛արտադրէ Վարագայ գարեջուրը։
1820 թուական
1820 թուական, նահանջ տարի, 19րդ դարու 20րդ տարին
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1820 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1820 մահեր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1820
Վաղարշ Վաղարշեան
Վաղարշ Վաղարշեան, դերասան, բեմադրիչ, թատերագիր, թատերական գործիչ, Խորհրդային Հայաստանի Ժողովրդային արուեստագէտ, Խորհրդային Միութեան Պետական մրցանակի դափնեկիր եւ 1939 թուականին Խորհրդային Հայաստանի Գրողներու միութեան անդամ։
Գրական անուն
Վաղարշեան արձակագիր եւ թարգմանիչ Արազիի խորհուրդով (Մովսէս Յարութիւնեան) Վաղարշակ անունը դարձուցած է Վաղարշ եւ իբրեւ գրական անուն ընդունած է Վաղարշ Վաղարշեան անունը։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Շուշի։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրի տեղական դպրոցին մէջ, ապա 1906 թուականին մեկնած է Թիֆլիս՝ ընդունուելու Ներսիսեան վարժարան, սակայն չյաջողելով ընդունուած է Թիֆլիսի առեւտրական ուսումնարան:
Վաղարշեան իր առաջին ստեղծագործութիւնները՝ «Բարեգործութիւնից յետոյ»ն եւ «Փող եւ տաղանդ»ը գրած է 1911-1912 թուականներուն: Նոյն միջոցին սիրողական խումբի մը հետ մեկնած է Գանձակ, ուր ունեցած է իր առաջին բեմական ներկայացումը:
Նոյն տարին բեմադրիչ եւ թատերական գործիչ Ամօ Խարազեանի խումբը առաջին անգամ ըլլալով ներկայացուցած է Վաղարշեանի «Փող եւ տաղանդ» թատրերգութիւնը, որուն ներկայ եղած են նաեւ Յովհաննէս Թումանեանն ու դերասան Կարապետ Գալֆայեանը:
Տարի մը ետք՝ 1913 թուականին Վաղարշեան դարձած է Յովհաննէս Թումանեանի կողմէ հիմնադրուած Կովկասեան հայ գրողներու ընկերութեան առընթեր ստեղծուած սկսնակ գրողներու միութեան անդամ: link=|մինի Որոշ ժամանակ Վաղարշեան հեռանալով թատերական կեանքէն, եղած է ուսուցիչ Արտանուշի շրջանի Տանձուտ գիւղին մէջ. որոշ ժամանակ աշխատած է նաեւ Պաքուի նաւթի արդիւնաբերութեան խորհուրդին մէջ:
Վաղարշեան Պաքուի մէջ հիմնուած թատերախումբի հետ սկսած է ներկայացումներ ունենալ Կովկասի զանազան շրջաններուն մէջ. սկիզբը ստանձնած է աննշան դերեր եւ կամաց-կամաց բարձրանալով արժանացած մեծ դերերու:
Սիրողական թատրոնէն դուրս գալով Վաղարշեան 1923 թուականին հաստատուած է Երեւան եւ եղած՝ Երեւանի առաջին պետական թատրոնի դերասան, ուր դարձած է թատրոնի ամենէն յայտնի գործիչներէն մին:
Դերասանութեան կողքին դերեր ստանձնած է նաեւ ժապաւէններու մէջ. ինչպէս՝
Վաղարշեան 1941-1949 թուականներուն գեղարուեստական ղեկավարը եղած է Գաբրիէլ Սունդուկեանի անուան տրամաթիքական թատրոնին, ուր բեմադրած է Տիգրան Հախումեանի «Թշնամին», Ալեքսանդր Ֆատիեւի «Ջարդը», Մաքսիմ Կորքիի «Թոստիկեաւ եւ ուրիշներ»ն ու այլ ներկայացումներ :
Մահացած է Մոսկուա, իսկ աճիւնը տեղափոխուած է Երեւան ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ Ստորոգութիւն:Հայ բեմադրիչներ Ստորոգութիւն:Հայ թատերագիրներ
Work (երգ)
«Work», (Աշխատանք), պարպատոսացի երգչուհի Ռիհաննայի երգը, անոր Anti սդուտիական ալպոմին (2016) առաջին երգը, ձայնագրուած է Տրէյքի մասնակցութեամբ, թողարկուած է 26 Յունուար 2016-ին։
Պատմութիւն
Երգը գլխաւորած է Billboard Hot 100 հիթ շարքը՝ Ռիհաննայի ասպարէզի 14-րդ անգամը։ Ռիհաննան (14) իր երաժշտական արդիւնքներով կը զիջի միայն ամերիկեան «The Beatles»-ին (20) եւ Մրայա Կերիին (18), իսկ Մայքլ Ճեքսոնրն (13) եւ Մատոննայէն (12) առաջ է : Երգը գլխաւորած է նաեւ Hot R&B/Hip-Hop Songs շարքը։ Ան դարձաւ 50-րդը գրաւելով Hot 100 եւ իր 27-րդ իբր լաւագոյն երգիչ Top-10-ին մէջ :
Արձագանքներ
Երգը ստացած է բազմաթիւ կարծիքներ երաժշտական քննադատներու եւ առցանց հրապարակումներու կողմէ, որոնցմէ են՝ Billboard, Slant Magazine , BET , Spin , Forbes , Idolator , The A.V. Club :
Կենդանի Կատարումներ
«Work» երգը առաջին անգամ Ռիհաննան Տրէյքի մասնակցութեամբ կատարեց 24 Փետրուար 2016-ին, BRIT Awards 2016 հանդիսութեան ժամանակ։
Զաւէն Վարդանեան
Զաւէն Նազարեթ Վարդանեան (ծն.՝ 15 Յունուար 1945, Հալէպ, Սուրիա), հայ խմբավար: ՀՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչ (2009) :
Կենսագրութիւն
Զաւէն Վարդանեանը ծնած է 1945 թուականին Հալէպ, Սուրիա։
Պարգեւներ
1969 թուականին, ան արժանացեր է Հայաստանի Հանրապետութեան մրցոյթ ոսկի մետալին:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հալէպ ծնածներ Ստորոգութիւն:15 Յունուար 1945ի ծնածներ Ստորոգութիւն:խմբավար Ստորոգութիւն:հայրենադարձ Սուրիայէն Ստորոգութիւն:ՀՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչ
ՀՀ Պատմութեան եւ Մշակոյթի Անշարժ Յուշարձաններու Ցանկ
Երեւան
Աջափնեակ • Աւան • Արաբկիր • Դաւթաշէն • Էրեբունի • Կեդրոն • Մալաթիա-Սեբաստիա • Նոր-Նորք • Նորք-Մարաշ • Նուբարաշէն • Շենգաւիթ • Քանաքեռ-Զէյթուն !
Արագածոտնի մարզ
Ագարակ • Ագարակ • Ակունք • Աղձք • Անտառուտ • Աշնակ • Աշտարակ • Ապարան • Աւան • Աւթոնա • Արա • Արագած • Արագածոտն • Արեգ • Արուճ • Արտաշաւան • Արտենի • Ափնագիւղ • Բազմաղբիւր • Բայզս • Բարոժ • Բերքառատ • Բիւրական • Գառնահովիտ • Գեղադիր • Գեղաձոր • Գեղարոտ • Դաշտադեմ • Դաւթաշէն • Դերեկ • Դիան • Եղիպատրուշ • Եղնիկ • Երնջատափ • Զարինջա • Զովասար • Թալին • Թթուջուր • Իրինդ • Լեռնապար • Լեռնարոտ • Լուսագիւղ • Լուսաղբիւր • Ծաղկահովիտ • Ծաղկաշէն • Ծաղկասար • Ծիլքար • Կաթնաղբիւր • Կարբի • Կարմրաշէն • Կաքաւաձոր • Կոշ • Հակկո • Հարթաւան • Հացաշէն • Հնաբերդ • Ձորագլուխ • Ձորագիւղ • Ղազարաւան • Մաստարա • Մելիքգիւղ • Միրաք • Մուլքի • Մուղնի • Ներքին Բազմաբերդ • Ներքին Սասունաշէն • Նիգաւան • Նիգատուն • Նորաշեն (Ապարանի տարածաշրջան) • Նորաշէն (Արագածի տարածաշրջան) • Նոր Արթիկ • Շամիրամ • Շենաւան • Շղարշիկ • Ոսկեթաս • Ոսկեհատ • Ոսկեվազ • Ուշի • Ուջան • Չքնաղ • Պարտիզակ • Ջրամբար • Ռյաթազա • Սաղմոսաւան • Սասունիկ • Սարալանջ • Սուսեր • Վարդաբլուր • Վարդենիս • Վարդենուտ • Վերին Բազմաբերդ • Վերին Սասունաշեն • Վերին Սասունիկ • Տեղեր • Ցամաքասար • Փարպի • Քուչակ • Օհանաւան • Օշական • Օրգով • Օրթաճայա !
Արմաւիրիի մարզ
Արմաւիրի •  Վաղարշապատ  •  Ակնաշէն  •  Աղաւնատուն  •  Ամբերդ  •  Այգեշատ  •  Առատաշէն  •  Արագած  •  Արազափ  •  Արաքս  •  Արգաւանդ  •  Արգինա  •  Արմաւիր  •  Արշալոյս  •  Արտիմետ  •  Արեւադաշտ  •  Արեւաշատ  •  Բագարան  •  Բամբակաշատ  •  Գայ  •  Գրիբոյեդով  •  Դաշտ  •  Դողս  •  Երասխահուն  •  Երուանդաշատ  •  Լեռնամերձ  •  Խանջեան  •  Խորոնք  •  Ծաղկալանջ  •  Ծաղկունք  •  Ծիածան  •  Հայթաղ  •  Հայկաւան  •  Հոկտեմբեր  •  Հովտամեջ  •  Մերձաւան  •  Մյասնիկեան  •  Մրգաշատ  •  Մրգաստան  •  Մուսալեռ  •  Նալբանդյան  •  Նոր Արմաւիր  •  Նոր Արտագերս  •  Նոր Կեսարիա  •  Նորակերտ  •  Շահումեան  •  Շենաւան  •  Շենիկ  •  Ջանֆիդա  •  Ջրառատ  •  Սամաղար  •  Սովետական  •  Վարդանաշէն  •  Տանձուտ  •  Տարոնիկ  •  Փարաքար  •  Փշատաւան  •  Քարակերտ !
Գեղարքունիքի մարզ
Գաւառ •  Ճամբարակ  •  Մարտունի  •  Սեւան  •  Վարդենիս  •  Ազատ  •  Ախպրաձոր  •  Ակունք  •  Աղբերք  •  Այգուտ  •  Այրք  •  Աստղաձոր  •  Աւազան  •  Արեգունի  •  Արծուանիստ  •  Արծուաշէն  •  Արտանիշ  •  Արփունք  •  Բերդկունք  •  Գանձակ  •  Գեղամաբակ  •  Գեղամասար  •  Գեղամավան  •  Գեղարքունիք  •  Գեղաքար  •  Գեղհովիտ  •  Լեռնահովիտ  •  Գետիկ  •  Դարանակ  •  Դդմաշէն  •  Դպրաբակ  •  Դրախտիկ  •  Երանոս  •  Զոլաքար  •  Զովաբեր  •  Թազագիւղ  •  Թթուջուր  •  Լանջաղբիւր  •  Լիճք  •  Լճաշէն  •  Լճաւան  •  Լճափ  •  Լուսակունք  •  Խաչաղբիւր  •  Ծակքար  •  Ծաղկաշէն  •  Ծաղկունք  •  Ծափաթաղ  •  Ծովագիւղ  •  Ծովազարդ  •  Ծովակ  •  Ծովինար  •  Կալաւան  •  Բարեպատ  •  Կախակն  •  Կարճաղբիւր  •  Կարմիրգիւղ  •  Կութ  •  Կուտական  •  Հայրավանք  •  Ձորագիւղ  •  Ձորավանք  •  Մադինա  •  Մարտունի  •  Մաքենիս  •  Մեծ Մասրիկ  •  Ներքին Գետաշէն  •  Ներքին Շորժա  •  Նորաբակ  •  Նորաշէն  •  Նորատուս  •  Շատջրեք  •  Շատուան  •  Շորժա  •  Չկալովկա  •  Ջաղացաձոր  •  Ջիլ  •  Սարուխան  •  Սոթք  •  Վահան  •  Վաղաշէն  •  Վանեւան  •  Վարդաձոր  •  Վարդենիկ  •  Վարսեր  •  Վերին Գետաշեն  •  Վերին Շորժա  •  Տորֆաւան  •  Տրետուք  •  Փամբակ  •  Փոքր Մասրիկ !
Լոռիի մարզ
Վանաձոր •  Ալաւերդի  •  Ակներ  •  Ախթալա (քաղաք)  •  Թումանեան  •  Քոբեր կայարանի գիւղ  •  Շամլուղ  •  Ախթալա (գիւղ)  •  Բենդիկ  •  Սպիտակ  •  Ստեփանաւան  •  Արմանիս  •  Տաշիր  •  Ագարակ  •  Աթան  •  Ահնիձոր  •  Ամրակից  •  Այգեհատ  •  Անտառամուտ  •  Արդուի  •  Արծնի  •  Արեւածագ  •  Արեւաշող  •  Աքորի  •  Բազում  •  Բլագոդարնոյէ  •  Բովաձոր  •  Գարգառ  •  Գեղասար  •  Գիւլագարակ  •  Գոգարան  •  Գուգարք  •  Դարպաս  •  Դեբեդ  •  Դսեղ  •  Եղեգնուտ  •  Թեղուտ  •  Լեջան  •  Լեռնահովիտ  •  Լեռնանցք  •  Լեռնապատ  •  Լեռնաւան  •  Լոռի Բերդ  •  Լորուտ  •  Լուսաղբիւր  •  Խնկոեան  •  Ծաթեր  •  Ծաղկաբեր  •  Ծաղկաշատ  •  Կաթնաջուր  •  Կաճաճկուտ  •  Կարմիր Աղեկ  •  Կողէս  •  Կուրթան  •  Հագվի  •  Հայդարլի  •  Քիլիսա  •  Հաղպատ  •  Հարթագյուղ  •  Հոբարձ  •  Ձովնանաձոր  •  Ձիւնաշող  •  Ձորագետ  •  Ձորագիւղ  •  Գոգաւան  •  Դուրսալ  •  Ճոճկան  •  Մարգահովիտ  •  Մարց  •  Մեդովկա  •  Կրուգլաեա Շիշկա  •  Մեծաւան  •  Մեծ Պառնի  •  Մղարթ  •  Յաղդան  •  Նեղոց  •  Նովոսելցովո  •  Նորաշէն  •  Նոր Խաչակապ  •  Շամուտ  •  Շենաւան  •  Շիրակամուտ  •  Շնող  •  Չկալով  •  Պետրովկա  •  Պրիվոլնոյէ  •  Պաղաղբիւր  •  Պուշկինո  •  Ջիլիզա  •  Ջրաշէն  •  Սարալանջ  •  Սարահարթ  •  Սարամեջ  •  Գետաւան  •  Սարչապետ  •  Սվերդլով  •  Վահագնաձոր  •  Վահագնի  •  Վարդաբլուր  •  Ուռուտ  •  Ուրասար  •  Բամպակ  •  Բամպակ կայարանին կից գիւղ  •  Քարաբերդ  •  Քարաձոր  •  Քարինջ  •  Օձուն  •  Ամոջ  •  Ֆիոլետովո !
Կոտայքի մարզ
Աբովեան •  Ալափարս  •  Ակունք  •  Աղաւնաձոր  •  Առինջ  •  Արագիւղ  •  Արամուս  •  Արգել  •  Արզական  •  Արզնի  •  Արտաւազ  •  Բուժական  •  Բջնի  •  Բալահովիտ  •  Բիւրեղաւան  •  Գառնի  •  Գեղադիր  •  Գեղաշէն  •  Գեղարդ  •  Գետամէջ  •  Գողթ  •  Եղուարդ  •  Զառ  •  Զովաշէն  •  Զովունի  •  Զովք  •  Զօրաւան  •  Թեղենիք  •  Լեռնանիստ  •  Ծաղկաձոր  •  Կաթնաղբիւր  •  Կամարիս  •  Կապուտան  •  Կարէնիս  •  Կոտայք  •  Կորչլու  •  Հանքաւան  •  Հատիս  •  Հացաւան  •  Հրազդան  •  Ձորաղբիւր  •  Մայակովսկի  •  Մարմարիկ  •  Մեղրաձոր  •  Մրգաշէն  •  Նոր Գեղի  •  Նոր Գիւղ  •  Նոր Երզնկա  •  Նոր Հաճըն  •  Նուռնուս  •  Ողջաբերդ  •  Չարենցաւան  •  Պտղնի  •  Ջրաբեր  •  Ջրառատ  •  Ջրվեժ  •  Սարալանջ  •  Սոլակ  •  Սեւաբերդ  •  Փիւնիկ  •  Քաղսի  •  Քանաքեռաւան  •  Քարաշամբ  •  Ֆանտան !
Շիրակի մարզ
Գիւմրի •  Արթիկ  •  Մարալիկ  •  Ազատան  •  Ալուար  •  Արաուետ  •  Ախուրիկ  •  Ախուրեան  •  Աղին  •  Աղուորիկ  •  Ամասիա  •  Այգաբաց  •  Անիպեմզա  •  Անուշաւան  •  Աշոցք  •  Առափի  •  Արդենիս  •  Արեգնադէմ  •  Արփենի  •  Արեւիկ  •  Արեւշատ  •  Բագրաւան  •  Խարկով  •  Բայանդուր  •  Բանդիւան  •  Բաշգիւղ  •  Բաւրա  •  Բենիամին  •  Բերդաշէն  •  Գառնառիճ  •  Եղնաջուր  •  Գեղանիստ  •  Գետափ  •  Գետք  •  Բիւրակն  •  Գոգհովիտ  •  Կամխուտ  •  Գուսանգիւղ  •  Երազգաւորս  •  Զօրակերտ  •  Դարիկ  •  Զույգաղբիւր  •  Թորոսգիւղ  •  Իսահակեան  •  Բարձրաշէն  •  Լանջիկ  •  Լեռնագիւղ  •  Լեռնակերտ  •  Լեռնուտ  •  Լուսակերտ  •  Լուսաղբիւր  •  Ծաղկուտ  •  Կամո  •  Կապս  •  Կառնուտ  •  Կարմրավան  •  Կարմրաքար  •  Կաքաւասար  •  Կրաշէն  •  Կրասար  •  Հայկաձոր  •  Հայկասար  •  Հայկաւան  •  Հայրենեաց  •  Հառիճ  •  Հարթաշէն  •  Հացիկ  •  Հողմիկ  •  Հոռոմ  •  Հովիտ  •  Հովտաշէն  •  Հովտուն  •  Հովունի  •  Ձիթհանքով  •  Ձորակապ  •  Ձորաշէն  •  Ղազանչի  •  Ղարիբջանեան  •  Մայիսեան  •  Մարմաշէն  •  Մեծ Մանթաշ  •  Մեծ Սարիար  •  Մեծ Սեպասար  •  Մեղրաշէն  •  Մուսայէլեան (Ախուրեան)  •  Մուսայէլեան (Աշոցք)  •  Նահապետաւան  •  Նոր Կեանք  •  Շաղիկ  •  Շիրակ  •  Շիրակաւան  •  Ոսկեհասկ  •  Պեմզաշէն  •  Ջաջուռ  •  Ջրաձոր  •  Ջրառատ  •  Ջրափի  •  Սալուտ  •  Սառնաղբիւր  •  Սարագիւղ  •  Սարալանջ  •  Սարակապ  •  Սարապատ  •  Սարատակ  •  Սիզաւետ  •  Սպանդարեան  •  Վահրամաբերդ  •  Վարդաղբիւր  •  Վարդաքար  •  Տուֆաշէն  •  Ցողամարգ  •  Փանիկ  •  Փոքրաշէն  •  Փոքր Մանթաշ  •  Փոքր Սարիար  •  Փոքր Սեպասար  •  Քարաբերդ  •  Քեթի !
Սիւնիքի Մարզ
Կապան •  Ագարակ  •  Գորիս  •  Դաստակերտ  •  Մեղրի  •  Սիսիան  •  Քաջարան (քաղաք)  •  Ագարակ  •  Ալդարա  •  Ախլաթեան  •  Աղիտու  •  Աղուանի  •  Անգեղակոթ  •  Անդոկավան  •  Անտառաշատ  •  Աշոտաւան  •  Առաջաձոր  •  Արաւուս  •  Արծուանիկ  •  Արեւիս  •  Բալաք  •  Բարձրաւան  •  Բնունիս  •  Բռնակոթ  •  Բռուն  •  Գեղանուշ  •  Գեղի  •  Կարդ  •  Գետաթաղ  •  Գորայք  •  Գուդեմնիս  •  Դաւիթ Բէկ  •  Դարբաս  •  Շամբ  •  Եղեգ  •  Եղուարդ  •  Թասիկ  •  Լեհուազ  •  Լեռնաձոր  •  Մուսալլամ  •  Լիճք  •  Լծէն  •  Լոր  •  Խդրանց  •  Խնածախ  •  Խնձորեսկ  •  Խոզնաւար  •  Խոտ  •  Ծաւ  •  Շիշկերտ  •  Ծղուկ  •  Կաղնուտ  •  Կարճեւան  •  Կոռնիձոր  •  Կուրիս  •  Հալիձոր  •  Հարթաշեն  •  Հարժիս  •  Հացավան  •  Ձորաստան  •  Վանեք  •  Իշխանասար  •  Ճակատեն  •  Մուցք  •  Ներքին Խոտանան  •  Ներքին Հանդ  •  Նորեշիկ  •  Նորաւան  •  Շաղատ  •  Շաքի  •  Շենաթաղ  •  Շիկահող  •  Շինուհայր  •  Շուանիձոր  •  Շրուենանց  •  Աղբուլլազ  •  Ղուրդղուլլաղ  •  Որոտան (Սիսիան)  •  Չափնի  •  Սառնակունք  •  Սիւնիք  •  Նժդեհ  •  Ցղունի  •  Սպանդարեան  •  Սուարանց  •  Սրաշէն  •  Սեւաքար  •  Վահրաւար  •  Վաղատին  •  Վաղատուր  •  Վարդանիձոր  •  Վարդավանք  •  Վերին Խոտաւան  •  Վերիշէն  •  Տաթեւ  •  Տանձաւեր  •  Տանձատափ  •  Տաշտուն  •  Տեղ  •  Տոլորս  •  Տորունիք  •  Ուժանիս  •  Ույծ  •  Նոր Աստղաբերդ  •  Աջաբաջ  •  Հաջաթին  •  Քաջարան (գիւղ)  •  Քարահունջ  •  Քարաշէն  •  Քարուտ  •  Քիրս  •  Օխտար !
Վայոց ձորի մարզ
Եղեգնաձոր •  Ջերմուկ  •  Վայք  •  Ագարակաձոր  •  Ազատեկ  •  Աղաւնաձոր  •  Աղնջաձոր  •  Արատես  •  Արէնի  •  Ամաղու  •  Արին  •  Արտաբիւնք  •  Արտաւան  •  Արփի  •  Բարձրունի  •  Գետափ  •  Գետիկվանք  •  Գլաձոր  •  Գնդեւազ  •  Գնիշիկ  •  Գոմք  •  Կապոյտ  •  Ելփին  •  Եղեգիս  •  Զառիթափ  •  Հորադիս  •  Թառաթումբ  •  Խաչիկ  •  Խնձորուտ  •  Կարմրաշեն  •  Կեչուտ  •  Հերհեր  •  Հորբատեղ  •  Հորս  •  Մալիշկա  •  Մարտիրոս  •  Շատին  •  Չիվա  •  Ռինդ  •  Սալլի  •  Սարաւան  •  Ուղեձոր  •  Սերս  •  Վարդահովիտ  •  Վերնաշէն  •  Փոռ  •  Քարագլուխ !
Տաւուշի
Իջեւան •  Բերդ  •  Դիլիջան  •  Նոյեմբերեան  •  Ակնաղբիւր  •  Աղաւնավանք  •  Աճարկուտ  •  Այգեհովիտ  •  Այգեձոր  •  Այգեպար  •  Աչաջուր  •  Արծուաբերդ  •  Արճիս  •  Բագրատաշէն  •  Բաղանիս  •  Բարեկամաւան  •  Բերդաւան  •  Բերքաբեր  •  Գանձաքար  •  Գետահովիտ  •  Գոշ  •  Դիտաւան  •  Դովեղ  •  Ենոքաւան  •  Թեղուտ  •  Թովուզ  •  Իծաքար  •  Լճկաձոր  •  Լուսահովիտ  •  Լուսաձոր  •  Խաշթառակ  •  Խաչարձան  •  Ճերմակաւան  •  Ներքին Ծաղկաւան  •  Վերին Ծաղկաւան  •  Կիրանց  •  Կոթի  •  Կողբ  •  Հաղարծին  •  Յաղթանակ  •  Հովք  •  Մովսէսգիւղ  •  Նաւուր  •  Ներքին Կարմիր Աղբիւր  •  Նորաշէն  •  Ոսկեպար  •  Ոսկեւան  •  Չինարի  •  Չինչին  •  Չորաթան  •  Պառաւաքար  •  Պտղաւան  •  Ջուջեւան  •  Սարիգիւղ  •  Սեւքար  •  Վազաշէն  •  Վարագաւան  •  Վերին Կարմիր Աղբիւր
Գիւլբենկեան փողոց (Երեւան)
Գիւլբենկեան փողոց, փողոց Երեւանի Արաբկիր վարչական շրջանին մէջ։ Անուանուած է ի պատիւ հայ գործարար եւ բարեգործ Գալուստ Կիւլպէնկեանի։ Խորհրդային տարիներուն կոչուած է Կուտուզովի անունով։
Տուեալներ
4 Հոկտեմբեր 2014-ին Գիւլբենկեան-Խաչատրեան փողոցներու խաչմերուկի հարակից այգիին մէջ տեղադրուած է Գալուստ Կիւլպէնկեանի կիսանդրին։
Հատող փողոցներ
Կոմիտաս-Գիւլբենկեան խաչմերուկը
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Երեւանի փողոցներ
Ջերմուկ (գաւառ)
Ջերմուկ․  Արեւմտեան Հայաստանի Տիարպեքիր նահանգի Արղն գաւառի գաւառակ։  Ջերմուկ եւ Չնքուշ գաւառակները մաս կը կազմէին Պատմական Հայաստանի Ծոփք նահանգին։ Ջերմուկ հարուստ եղած է տաք հանքային աղբիւրներով։
Դիրքը
Ջերմուկ կը գտնուի Տիարպեքիր նահանգի հիւսիս արեւմտեան, Եփրատ գետի հարկատուններէն՝ Ջերմիկ գետակի աւազանը։ Վարչական կեդրոնը եղած է Ջերմուկ գիւղաքաղաքը․ կը գտնուի Չնքուշի դիմացի բարձր բլուրին վրայ։  Տուտան կոչուած կիրճը իրարմէ կը բաժնէ երկու պատմական հայահոծ գիւղաքաղաքները՝ Ջերմուկ եւ Չնքուշ։
Անուանում
Հին ժամանակին, Ջերմուկ գիւղաքաղաքը անուանուած էր Շողջուր (շոգ ջուր)։ Անունը յառաջ եկած է շրջանը գտնուող հանքային բուժիչ աբիւրներէն։
Բանկչութիւն
Մինչեւ 1915, Ջերմուկ գաւառակին հայ բնակչութեան թիւն էր 12 418, որոնցմէ 2 000 Ջերմուկ գիւղաքաղաքին մէջ։
Հայ բնակչութիւնը կը զբաղէր այգեգործութեամբ, երկրագործութեամբ (բամպակ, հացահատիկ, բրինձ, միրգեր) եւ զանազան արհեստներով՝ դարբին, կոշկակար եւ ջրաղացպան։
Ջերմուկ գաւառի երբեմնի հայաբնակ գիւղերու ցանկ
Ագրակ (թրք․ Ekrek), Ալոս (կամ Ալիվոս), Աղրմատ (կամ Գոնաքի), Աղմատ, Անկաճ (կամ Էնգեչ), Բագվենք կամ Բաղվանք (թրք․՝ ՝ Bağvenk), Բաղնիք (թրք.՝ Pağnik կամ Panik), Բեդվան կամ Բերդվան (Վերին եւ Ներքին, թրք.՝ Bedvan), Բեդրոս կամ Պետրոս (թրք.՝ Bedros), Բոկսոր կամ Բոխ(ե)ձոր (թրք.՝ Poksor), Բուրուտ (թրք.՝ Bürüt),  Զերգյոզ (թրք.՝ Zergöz) կամ Ծառկոց եւ կամ Ծառկից,  Զիմմեկ կամ Ծմակ (թրք.՝ Zemayek կամ Zimmek), Թիրվիրեկ կամ Տիրավերակ (թրք.՝ Tirvirek), Թթենիկ (ամայի), Խանդակ (թրք.՝ Handek), Խաչմելիք կամ Խաչմեռուկ (թրք.՝ Hacımelik), Կիրակոս (թրք.՝ Giregös կամ Giregöz), Հաբըրման կամ Հավուռման (ունէր աւերակ եկեղեցի, թրք.՝ Haburman), Հասնօ (թրք.՝ Hasno) կամ Հասարան, Հացուտ կամ Հասութ (ուներ աւերակ եկեղեցի), Հաստօ  կամ Հացտուն (թրք.՝ Hasto),   Նշենիկ (թրք.՝ Nişenik), Շինտոօ կամ Շենտուն (թրք.՝ Şinto),  Շեյխան կամ Շեխլար (Վերին եւ Ներքին), Սարսափ, Սզնուկ (թրք.՝ Süznük) կամ Սզնիք եւ կամ Սզենիք, Սինակ կամ Սինեկ (թրք.՝ Sinek), Տերտերիգեղ (թրք.՝ Derdereköy), Փոխսոր (թրք․՝ Pohsur)։
Արմիանսք
Արմիանսք (անցեալին՝  Արմիանսքի Պազար, ուքրաներէն՝ Армянськ), քաղաք է Խրիմի հիւսիսային մասին մէջ ։ Քաղաքը հիմնադրուած է հայերու կողմէ, 1730-ականներուն, ըստ որոշ աղբիւրներու՝ 1736 թուականին: 2012 թուականի տուեալներով, Արմիանսք քաղաքին մէջ բնակած է 22.468 մարդ: Խրիմի հիւսիսային շրջանին մէջ գտնուող, կարեւոր մարտավարական վայրին մէջ, որ կը կապէ Խրիմը ցամաքին հետ, կը գտնուի քիմիական արդիւնաբերութեան կեդրոն նկատուող քաղաքը` Արմիանսքը:
Խրիմի մէջ առաջին հայերը յայտնուած են Ը. դարուն: Խրիմը այդ ժամանակ Բիւզանդական կայսրութեան կազմին մէջ եղած է, եւ հայերը՝ ըլլալով հպատակներ, կայսրութեան տարբեր քաղաքներէ տեղափոխուած են Խրիմ:
Հայերու գաղթի առաջին հոսքը տեղի ունեցած է  ԺԱ. դարու կէսին: Խրիմի հայերը մեծ գաղութ հիմնած են եւ պահպանած՝ աւանդութիւններն ու սովորութիւնները:
Անցեալին  Արմիանսքի Պազար անունը կրող այս քաղաքը կատարած է նաեւ մաքսային գործառոյթներ: Ի տարբերութիւն միւս քաղաքներուն` Արմիանսք ամէնէն  երիտասարդ քաղաքն է թերակղզիին մէջ, որ եղած է նաեւ նշանաւոր հայ ծովանկարիչ Էմանուէլ Մահտեսեանի ծննդավայրը :
Խաչիկ Սէրայտարեան
Խաչիկ Սէրայտարեան (անյայտ, Սեբաստիա, Սեբաստիոյ նահանգ - 1915, Եւդոկիա/Զիլէ), հայ դեղագործ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Սեբաստիոյ նահանգի կեդրոն՝ Սեբաստիա քաղաքին մէջ։ Աւարտած է Եւդոկիոյ դեղագործական դպրոցը։ Եղած է Եւդոկիոյ անուանի դեղագործներէն մէկը։ 1914 թուականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ իբրեւ զինուորական դեղագործ ծառայած է։ Սպանուած է 1915 թուականին՝ Եւդոկիոյ/Զիլէի մէջ։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Սեբաստիա ծնածներ Ստորոգութիւն:1915 մահեր Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր Ստորոգութիւն:Հայ դեղագործներ
Մոնօ փողոց
Մոնօ փողոց, (شارع مونو‎‎), թաղամաս մըն է Պէյրութ, Լիբանանի մէջ։ Այդ կը գտնուի Պէյրութի կեդրոնի Արեւելքի կողմը, Sodeco շրջակայքին մէջ, Աշրաֆիէ: Մոնօ շրջանը կոչուած է Ամպրուազ Մոնոթին անունով որ Ֆրանսացի կրօնաւոր մըն է եւ գտած է Սէյնթ Ժոսէֆ Համալսարանը, 1875 թուականին:
Մոնօ փողոցը մէկ կողմանի խճաքարի ճամբայ մըն է որ կը սկսի Avenue de l'Independence ճամբայէն եւ կը վերջանայ Շարլզ Տպէս փողոցը: Մոնօ փողոցին մէջ կը գտնուի շատ մը ճաշարաններ, խանութներ, շուկաներ իսկ ամէն գիշեր՝ ճամբաները ողջ են բարձր երաժշտութեամբ :
Թահիթի
Թահիթի, հրաբխային կղզի Խաղաղական ովկիանոսին , Ֆրանսական կղզիախումբին մէջ եւ ամէնէն մեծը: Ֆրանսական տիրոյթ է։ Տարածութիւնը 1042 Քմ² է, բնակչութիւնը՝ 95, 6 հազար (1977-ի տուեալներով): Վարչական կեդրոնը եւ գլխաւոր նաւահանգիստը՝ Պապեեթէն է։
Մոնօ փողոց
2004 թուականին, Travel + Leisure-ը յայտարարեց թէ Մոնօ փողոցը լաւագոյն փողոցն է ամբողջ Միջին Արևելքին մէջ : Սակայն այս օրերուս Մոնոն կորսնցուցած է իր ժողովրդականութիւնը որպէս Պէյրութի կեդրոնական ուշագրաւական շրջանը որովհետեւ ուրիշ շրջաններ նաեւ կը մրցին Մոնոյին հետ, օրինակ՝ Մար Մխայէլ, Ժմէյզի, Համրա փողոց, Ուրուկուէյ փողոց եւ Պատարօ :
Թահիթի
Բնակչութեան մեծամասնութիւնը թահիթցիներ են։ Կը բնակին նաեւ չինացիներ եւ ֆրանսացիներ։
Մոնօ փողոց
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պէյրութ Ստորոգութիւն:Փողոցներ
Եւրոպա (արբանեակ)
Եւրոպա (արբանեակ) կամ Տիաս II, (անգլ․՝Europa (moon) կամ Jupiter II - յուն․՝ Ευρώπη (δορυφόρος) կամ Δίας II)․ Լուսնթագի չորրորդ (մեծութեամբ) բնական արբանեակը։
Գնդաձեւ մարմին է։ Տրամագիծը 3․122քլ է, Լուսինէն 10% աւելի փոքր եւ կամ Երկիրէն չորս անգամ աւելի փոքր։ Լուսնթագէն հեռաւորութիւնը 671․079 քլ է։ Արբանեակը ունի թթուածինի ցանցար մթնոլորտ եւ Արեգակնային դրութեան ամենէն հարթ մակերեսներէն է։
Յայտնաբերուած է 7 Յունուար 1610-ին Կալիլէոյէն։ Կը սեպուի թէ անոր մակերեսին տակ կայ ստորերկեայ ովկիանոս մը եւ հաւանական ծննդավայրը արտերկրեայ կեանքի։
Անունը առած է Մինոաս թագաւորին կնոջ եւ Զեւսին ընկերուհի՝ Եւրոպայէն։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Լուսնթագի արբանեակներ Ստորոգութիւն:Արբանեակներ այբենական կարգով Ստորոգութիւն:Արբանեակներ ըստ մոլորակի
Հայկական Երաժշտութիւնը՝ Խորհրդային Միութեան Ընթացքին
Նախախորհրդային Հայաստանի մէջ երաժշտական մշակոյթի զարգացման հնարաւորութիւնները սահմանափակ էին. երաժշտական դպրոցներ, օփերայի թատրոն, սիմֆոնիք նուագախումբ եւ մշտական երաժշտական միաւորումներ չկային։
Երգահաններու Հայրենիք Վերադարձը
Խորհրդային կարգերու հաստատումէն (1920) ետք, Կառավարութեան հրաւէրով՝ հայրենիք վերադարձած են շարք մը նշանաւոր երգահաններ, կատարողներ, երաժշտական գործիչներ՝ Ալեքսանտր Սպենդիարեան, Ռոմանոս Մելիքեան, Սպիրիդոն Մելիքեան, Անուշաւան Տէր Ղեւոնդեան, Աւետ Գաբրիէլեան, Շարա Տալեան, Հայկանուշ Դանիէլեան եւ ուրիշներ։ 1921-ին Երեւանի Ռոմանոս Մելիքեանի նախաձեռնութեամբ՝ երաժշտական արուեստանոց բացուած է, որուն հիման վրայ ստեղծուած է երաժշտանոցը (1923, 1946-էն՝ Կոմիտասի անուան), ապա անոր կից՝ համերգային (սիմֆոնիք) նուագախումբ (ղեկավարներ՝ Ալեքսանտր Սպենդիարեան, Արշակ Ադամեան) եւ երգչախումբ (ղեկավար՝ Ս. Մելիքեան)։
Երաժշտական Հաւաքականներու Ստեղծումը
Ստեղծուած են նաեւ ժողովրդական եւ գուսանական երաժշտուեան հաւաքականներ, ժողովրդական գործիքներու (1927, ղեկավար՝ Արամ Մերանգուլեան, 1967-էն՝ անոր անուան), քամերային (Կոմիտասի անուան քառեակը, 1924, եւ այլն) բաժիններ եւ տպագրուած երաժշտական գրականութիւնը հեռարձակուած է երաժշտական ռատիոհաղորդումներու ընթացքին։ Կանոնակարգուած եւ ծրագրուած էր համերգային կեանքը, որ ներառած է տեղի եւ օտար (հիւր) երաժիշտ կատարողներու ելոյթները։ 1925-ին Լենինականի մէջ (այժմ՝ Գիւմրի) է երաժշտական արուեստանոց բացուած է, 1929-ին Երեւանի մէջ՝ երաժշտական դպրոց (այժմ՝ Ալեքսանտր Սպենդիարեանի անուան)։
Ստորոգութիւն:Հայկական երաժշտութիւն Ստորոգութիւն:ԽՍՀՄ Ստորոգութիւն:Հայկական ԽՍՀ մշակոյթ
1821 թուական
1821 թուական, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 21րդ տարին
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1821 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1821 մահեր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1821
Զինետին Զիտան
Զինետին Եազիտ Զիտան (Zinédine Yazid Zidane, زين الدين زيدان‎‎, ծնած՝ 23 Յունիս 1972 Մարսէյլ (Ֆրանսա)), զինք կը կոչեն՝ Զիզու (ֆրանսերէն՝ Zizou), ֆրանսացի ֆութպոլիստ։
Երիտասարդաան ակումբներ
Ֆութպոլ խաղալու փափաքը աւելի մեծցաւ, երբ տասնամեայ Զիտանը սկսաւ հանդէս գալ տեղի մանկական Սեն-Անրի ակումբին մէջ Լա Քաստելլանէն։ Կէս տարի յետոյ Զիտանը կը տեղափոխուի Սետեմ-լե-Վալլոն ակումբ։ Այստեղ ան խաղցած է մինչեւ 14 տարեկան։ Մինչ այդ անոր արդէն ընտրած էին, որպէսզի մասնակցի Էկս-ան-Փրովանս քաղաքի կայանալիք երօրեայ մարզային պարապմունքներուն մէջ՝ կազմակերպուած մարզի եւ ֆիզիքական մշակութային մարզային կեդրոնի կողմէն։ Ան քանի մը ֆութպոլային դպրոցներէն մէկն էր, որ կը ղեկավարէր Ֆրանսայի ֆութպոլի ֆետերացիան։ Այստեղ Զիտանին նկատեց «Կանն» ֆութպոլային ակումբի սկաուտ Վարրօն, որ մարզային տնօրէնին խորհուրդ տուաւ ակումբին մէջ առնել Զիտանին։ Ընտանիքը հարուստ չէր, գումարը, որը կ՛աշխատէր հայրը, կը ծախսուէր միայն ամենաանհրաժեշտ բաներու համար։ Այդ պատճառով ալ հայրը այդքան ալ դէմ չէր, երբ «Կանն» ակումբի մարզիչը փափաք յայտնեց առնել պատանին ֆութպոլային դպրոց։ Ան խոստացաւ ծնողներուն, որ Զիտանը լաւ պայմաններու մէջ կ'ապրի եւ լաւ կրթութիւն կը ստանայ, սակայն դասերը Զիտանին այդքան ալ չէին հետաքրքրեր։ 1887 թուականին 14 տարեկանին Զիտանը կնքեց իր առաջին պայմանագիրը։ Այդ ժամանակ Զիտանը տեղափոխուեցաւ Կաննի քաղաքներէն մէկը՝ Երկնագոյն ափ, այստեղէն սկսելով իր վերելքը դէպի ֆութպոլային ողիմբոս։
Քանն
Ան տեղաւորուեցաւ Էլինոյի տան մէջ, ուր բացի իրմէ զատ փորձաշրջան անցընող ֆութպոլիստ մը կար Կանն ակումբէն՝ Ամատէ Առնօն։ Էլինօն կ՛ապրէր Կաննէն ոչ հեռու՝ Պեգոմա գիւղին մէջ եւ մարզանքներէն վերադառնալէ վերջ Զիտանի հետ ֆութպոլի մենամարտեր կը կազմակերպէր։ Զիտանը միշտ մնացած է Էլինօ ընտանիքի յիշողութեան մեջ. այս ընտանիքը «Կաննի» փորձարկուող ֆութպոլիստներէն շատերուն կեցութեան տեղ եղած է։ Զիտանը անոնց այգիին մէջ բալենի տնկած էր ու տարբեր երկիրներէ, որ ան տարբեր մրցումներու գացած էր, անոնց յուշանուէրներ բերած էր։ Այստեղ ան բնակեցաւ մէկ տարի։ Յետոյ Զիտանը տեղափուեցաւ Միմոն, որ կը գտնուէր «Կաննի» կեդրոնին մէջ։ Այս բնակավայրի հետ կապուած Զիտանը շատ յիշողութիւններ ունի այն մասին, թէ ինչպէս այստեղ ընկերներ գտաւ եւ, թէ ինչպէս առաջին անգամ ալքոլ կամ թմրացուցիչ օգտագործեց։ Ան տեղի ունեցաւ, երբ նստավայրի միւս մարզիկները անոր եւ ուրիշ ֆութպոլիստներ հրաւիրեցին գինետուն, որպէսզի առաջին անգամ խմիչք խմէին: Յետոյ Զիտանը ձեւով մը հասած է բնակավայրը, իսկ ընկերը չկարողացաւ եւ պատժուեցաւ։ Այս բանը տեղի ունեցաւ առաջին եւ վերջին անգամ, յետոյ Զիտանը զզուանք զգացած է խմիչքի հանդէպ։
Զիտանը միշտ գտնուած է Ֆրանսայի գրեթէ բոլոր տարիքային հաւաքականներուն մէջ։ Անոր անունը յայտնի էր մարզչական շրջանին մէջ, այդ շրջանին անոր բնորոշ որակներէն էին թեքնիկը եւ ֆիզիքական մեծ ուժը։ Ան բարձրահասակ, իր հասակակիցներէն համեմատաբար մեծ երեւցող, միշտ կը հետեւէր ինքնիրեն։ Կաննի մարզիչները, սկիզբին Կի Լիակոմբը, հետագային արդէն Ժիլ Ռամպիլլոնը կը փորձէին ուղղակի չխանգարել անոր զարգացումը՝ ուղղորդելով ու անհատապէս աշխատելով անոր հետ։ «Զիտանը քիչ կը խօսի,- կ՛ըսէր Լիակոմբը,- ան ուղղակի կը լսէ եւ կ՛ընէ»։ Զիտանի Կաննի մեկնարկային կազմ տեղափոխուիլը տեղի ունեցաւ Ժան Ֆերնանտեսի ղեկավարութեամբ, խումբի դուրս գալու հետ առաջին լիկա։ Արհեստավարժային ֆութպոլին մէջ Զիտանի դեբիւտը կայացաւ 1989 թուականի 20 Մայիս ին։ Անոր 17 տարին դեռ չէր լրացած։ Ան տեղի ունեցաւ 1988-1989 թուականներու Ֆրանսայի առաջնութեան խաղին Նանտի մէջ։ Զիտանը 78-րդ վարկեանին փոխարինեց Մարտինեսին, խաղը աւարտեցաւ ոչ-ոքի՝ 1։1 հաշուով։ Հետագային այդ խաղի մասին Զիտան ըսաւ. «Ինծի դաշտ ձգեցին ընդամէնը 15 վայրկեան, բայց այնպիսի վարպետներու կային, ինչպէս Զլատը Վույովիչն ու Ռուտի Կռոլը։ Այդ օր ես գնդակին ընդամէնը 3 անգամ դպայ, բայց դեռ երբեք այդքան երջանիկ չեմ զգացած։ Ոչ միայն անոր համար, որ ես կը խաղայի կուռքերու հետ: Բանը այն է, որ քառորդ ժամուան ընթացքին ես համարեայ 5000 ֆրանկ աշխատեցայ, ան 6 անգամ շատ է այն գումարէն, որ ես կը ստանամ ամուան ընթացքին որպէս փորձաշրջանէ անցնող ֆութպոլիստ»։ Հպարտ եւ երջանիկ իր աշխատած գումարով՝ ան նուէրներ գնեց իր ընտանիքին համար։
Առաջին կօլը բարձրագոյն խաղին ան արձանագրեց 1991 թուականին այդ նոյն «Նանտի» դէմ խաղին։ 1991-1992 թուականներու առաջնութեանը խումբը անյաջողութիւն կրեց եւ դուրս եկաւ երկրորդ հնարաւորութեամբ։ Ծանր տարի էր ոչ միայն խումբի, այլ նաեւ Զիտանի համար։ Չնայած իր երիտասարդ տարիքին՝ ան կը համարուէր խումբի հիմնական խաղցողը։ Անոր ձգտումը դէպի ֆութպոլային բարձունքներ մեծ էր, թռիչք՝ շատ արագ երիտասարդ խաղցողի համար, պատրաստ չէր ան ֆիզիքական եւ նեարդային ծանրաբեռնման. այս մասին Զիտանը հետագային կ՛ըսէ. «Այդ մաքուր ճշմարտութիւն է, «Կաննին» վերջին մրցաշրջանին ես ինծի յայտնաբերեցի թակարդի յատակին՝ ամբողջովին դատարկուած։ Կը թուէր, որ ոչինչ չէ ստացուած։ Այդ ժամանակ ես կը վերջացնէի ծառայութիւնս բանակին մէջ, Երկուշաբթի կ՛երթայի եւ կը վերադառնայի Հինգշաբթի օրը Շաբաթ ըլլալիք խաղին համար։ Այս ամէնը կարծես դժոխք էր։ Ես ու իմ խումբը յատակին կը յայտնուէինք»։ Անյաջող մրցաշրջանը մնաց ետեւը։ Այդ ժամանակ Զիտանը արդէն 19 տարեկան էր, եւ անոր եւս մէկ առիթ կը տրուէր նորէն գտնել ինքնիրեն։ Ան կը վճռէր քայլ մը առաջ առնել՝ ընդունելով «Բորդօ» ակումբի առաջարկը։
Բորդօ
1992 թուականին Ռոլլան Կուրբիսը՝ «Բորդոյի» մարզիչը, ամէն ինչ ըրաւ, որպէսզի իր խումբը առնէ տաղանդաւոր կիսապաշտպանին, որու մասին կը խօսէր ամբողջ Ֆրանսան։ Այդ ժամանակ խումբին մէջ կը խաղային Զիտանի ընկերները՝ Բիկսենտ Լիզարազուն եւ Քրիստոֆ Տիւգարին, Զիտանը հեշտ մերժուեցաւ նոր միջավայրի մէջ։ 1992-1993 մրցաշրջանը, Ֆրանսայի ամենալաւ ակումբներէն մէկը դեբիւտանտի տեսքով հանդէս եկած էր։ Նախորդ տարի խումբը իր նախագահի մեքենայութիւններու պատճառով երկրորդ հնարաւորութիւն մը ուղարկած էր եւ 11-րդ շրջանէն յետոյ կը զբաղեցնէր ընդամէնը 8-րդ հորիզոնականը։ 1992 թուականին խումբը մօտեցած էր մրցաշրջանի յաղթողի աստիճանին. կը պակսէր ընդամէնը 3 միաւոր։ Սակայն այդ ժամանակ խումբը յանկարծակի պարտութիւն կրեց ՊՍԺ-էն 5։0 հաշուով։ Բայց խումբը յաղթահարեց այդ պարտութեան հետեւանքները եւ 4-րդ տեղը զբաղեցնելով՝ ապահովեց իրեն համար յաջորդ տարուան ՈՒԵՖԱ-ի գաւաթի խաղարկութեան ուղեգիրը։ Այդ մրցաշրջանը կարելի է յաջողած համարել, նաեւ Զիտանի համար, որ մէկ անգամ չէ, որ աչքի ինկաւ իր լաւ յատկանիշերով՝ դառնալով Ֆրանսայի առաջնութեան խումբի լաւագոյն ռմբարկու՝ 10 կօլով։
Եաքոպ Քիւնցլեր
Եաքոպ Քիւնցլեր, Զուիցերիացի, ով կը գտնուէր Ուրֆայի մէջ Ասիոյ մէջ եւ Հայկական Ցեղասպանութեան ականատեսը դարձաւ :
Զինետին Զիտան
Բորդօ
«Այդ քաղաք տեղափոխուիլը փոխեց ինծի։ Ինծի յաջողուեցաւ չարձանագրել մեկնարկը։ Իմ առաջին մրցաշրջանը Բորդոյի մէջ լաւ անցաւ. ինծի յաջողուեցաւ արձանագրել 10 կօլ առաջնութեան։ Ես սկսայ հասկնալ ինքզինքս եւ նոյնիսկ լաւացնել զայն։ Ինծի համար այս ակումբը իտալական տրամպլին էր բոլոր կողմերէն, ինչպէս տեխնիկակական, ֆիզիքական, այնպէս ալ հոգեպէս մեծնալու առումով»։ 1993-1994 թուականներու մրցաշրջանը՝ Բորդօն սկսաւ որպէս ՈՒԵՖԱ-ի գաւաթի խաղարկութեան ուղղեգրի հաւակնորդ խումբ։ Առաջին տարին Բորդօն հանդիպեցաւ ապագայ չեմպիոնի ՊՍԺ-ի հետ եւ յաղթանակ տարաւ 1։0 հաշուով։ 7-րդ տարին ժիրոնտեցիները ոչ մէկ կերպով չէին կարողանար կոտրել Թուլուզի պաշտպանութիւնը, բայց վերջապէս 56-րդ վարկեանին Բորդոյի խաղցողները 25 մեթրէն հարուած իրականացնելու հնարաւորութիւն կը ստանան, որ յաջողած է Զիտանը խաղի արդիւքնով դուրս բերել Բորդօյին առաջին հորիզոնական կօլը։
Եաքոպ Քիւնցլեր
Կենսագրութիւն
Եաքոպ Քիւնցլերը ծնած է Հունտուիլ, Զուիցերիա, կ'աշխատէր Աբենզել գաւառին մէջ (երկրամաս) եւ հաց կը վաստակէր որպէս ատաղձագործ: Այնուհետ Պէյսըլի մէջ կը վերապատրաստէ որպէս աւետարանչական սարկաւագ (Krankenpfleger). 1899 թուականին ան կը ճամփորդէ Ուրֆա` Թուրքիա, ուր ան կը գտնէ իր աշխատելու վայրը: Ան կը շարունակէ ուսումնասիրել բժշկութիւն մինչեւ անկախ վիրաբոյժ դառնալը եւ յետագային, 1905 թուականին, ան կ'ամուսնանայ Էլիզապեթ Պէտնտըրի հետ, ով քրիստոնեայ քարոզիի աղջիկ էր եւ Եթովպիայի արքայադստեր թոռնիկը:
Զինետին Զիտան
Բորդօ
18 Սեպտեմբեր 1993 թուականին Զիտանը իր ակումբի հետ տեղափոուած է հայրենի քաղաք հերթական խաղի համար, այս անգամ Մարսէյլի Օլիմպիկի հետ։ Հիւրերը արդէն առաջին վայրկեաններուն բացին հաշիւը, իսկ 36-րդ վայրկեանին Զիտանը կարմիր քարտ ստացած եւ ստիպուած է երթալ խաղահրապարակ։ 10 հոգի մնալով Բորդոյի ֆութպոլիստները ամէն ինչ կ՛ընէին, բայց խաղի վերջաւորութեան բաց ձգեցին երեք գնդակ։ Զիտանի հարցը կը քննարկուէր յատուկ յանձնաժողովի կողմէ, արդիւնքին մէջ ան երկու ամսով հեռացուեաւ ֆութպոլէն։ Կատարուածը Զիտան սապէս կը բացատրէ։ «Ես կ՛ատեմ անարդարութիւնն ու բռնութիւնը. խաղի ժամանակ ես շատ հարուածներ կը ստանամ, եւ կ՛ընդունիմ այդ ամէնը փոխարենը բան մը չըսելով, բայց կու գայ պահ մը, երբ ես այլեւս չեմ կարողանար ես ինծի զսպել, եւ կը բռնկիմ, այդ բանը ինձմէ ուժեղ է։ Ես Մարսէյլի ոչ ամենալաւ թաղամասէն եմ։ Այստեղ կռիւ չեն ըներ, բայց եթէ մէկը ստիպէ քեզ, դուն սովորաբար անոր թոյլ չես տար պատիժէն խուսափիլ»։
Եուվենթուս
Շուտով Զիտանի վրայ իր ուշադրութիւնը հրաւիրեց եւս մէկ յայտնի ակումբ՝ իտալական Եուվենթուսը։ Եւ այսպէս 1996 թուականին Զիզուն յայտնուեցաւ Թուրինի մէջ։ Այստեղ ալ սկսան անոր ֆութպոլային մեծ յաղթանակները։ Մինչ Զիտանի գալը 1996 թուականի գարնանը Եուվենթուսը յաղթած էր Եւրոպական չեմպիոններու լիկան՝ եզրափակիչին մէջ յաղթելով Ամսթերտամի Այաքսին, իսկ արդէն Զիտանի հետ խումբը տարուան վերջաւորութեան յաղթեց Միջմայրցամաքային ֆութպոլի գաւաթը՝ յաղթելով արժենթինական Ռիվեր Փլեյթին։ Նոյն տարին խումբը նուաճեց նաեւ Եւրոպական սուբերգաւաթը, որ Եուվենթուսը յաղթեց Բարի Սեն-Ժէրմէնին, որ այդ տարի յաղթած էր Գաւաթներու գաւաթը։ Երկու անգամ՝ 1997 եւ 1998 թուականներուն, Զիտանը Եուվենթուսի հետ միասին դարձաւ Իտալիոյ ախոյեան, 1997 թուականին յաղթեց Իտալիոյ սուբերգաւաթը։ 1998 թուականին Զիտանը որպէս Եւրոպայի լաւագոյն ֆուտբոլիստ ստացաւ Ոսկէ գնդակ մրցանակը, նոյն տարին համարուեցաւ աշխարհի լաւագոյն ֆութպոլիստը։ 2001 թուականին մեծ իրադարձութիւն տեղի ունեցաւ, որ Եուվենթուսի հետ պայմանագիրը մինչեւ 2005 թուականն էր՝ Զիտանը տեղափոխուեցաւ Ռէալ Մատրիտ, որ այդ ժամանակ հաւաքած էր արդէն ֆութպոլային աստղերու ամբողջ խումբ մը։
Եաքոպ Քիւնցլեր
Կենսագրութիւն
Ան Զուիցերիացի դեղագործ էր, ով մնաց Թուրքիոյ մէջ ծառայելով հիւանդ եւ վիրաւոր ոչ մահմետականներուն եւ մահմետականներու նմաններուն Ուրֆայի հիւանդանոցին մէջ եւ հաւաքագրեց զանազան հայկական ընկերութիւններու ջարդերու փաստերը :
Զինետին Զիտան
Ռէալ Մատրիտ
Զիտանը տեղափոխուեցաւ Ռէալ 2001 թուականի ամրան, բարձրագոյնը՝ 75 միլիոն եւրոյով։ Կը հարմարուի թէ նոր միջավայրը երկար տեւեց Զիտանի համար: Ան երկար ժամանակ իր սովորական խաղը կը փնտռէր, եւ այդ ընթացքին ան կօլեր կ՛արձանագրէր։ Գլխաւոր մարզիչը՝ Վիսենտէ տել Պոսկեն, ստիպուած փոխեց Ռէալի թեխնիկ կազմը եւ Զիտանի համար աւելի լաւ տեղ գտաւ։ Փնտռտուքները յաջողութեամբ պսակուեցան, 2001 թուականի Նոյեմբերին. Զիտանը իրեն լաւ կողմերով ցուցադրեց 2002 թուականի ձմեռուընէ սկսած։ Յիշարժան էր 2002 թուականի երկու խաղ՝ Տեպորտիվոյի եւ Վալենսիայի հետ։ Այս մրցաշրջանին 2001-2002-ին Զիտանը օգնեց Ռէալին՝ յաղթելու Չեմպիոններու լիկան, Քառլոսի փոխանցումէն յետոյ՝ ձախ ոտքով հիանալի կօլ աժձանագրելով Լեվերկուզենի Պայերի դարպասը։ 2002-2003 մրցաշրջանին Զիտանը դարձաւ Սպանիոյ ախոյեան։ Արքայական ակումբին մէջ Զիտանը առաջատար էր, վառ աստղը մեծ աստղաբոյլէն (Զիտան, Ֆիկու, Ռոնալտօ, Քառլոս, Ռաուլ)։
Եաքոպ Քիւնցլեր
Կենսագրութիւն
1922 թուականին Հոկտեմբերին ան կը փակէ իր հիւանդանոցը եւ ընտանիքով կը տեղափոխուի Ղազիր՝ Պէյրութի մօտակայք, ուր որբ երեխաներու կեդրոն կը բանայ: Աւելի ուշ ան կը հիմնէ հայ այրիներու բնակավայր Պէյրութի մէջ եւ թոքերու հիւանդներու առողջարան Ազունիէյի մէջ (Azounieh):