cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մենք ենք, մեր սարերը (յուշարձան)
Պատմութիւն
Աւելի քան 40 տարի առաջ իտալական Քարարա (Carrara) քաղաքին մէջ համաշխարհային ցուցահանդէս մը կը կազմակերպուի։ Նշանաւոր հեղինակներու արուեստի ստեղծագործութիւններու հետ միասին ցուցահանդէսին ընթացքին ներկայացուած էին վաստակաւոր քանդակագործ, Հայաստանի ժողովրդական նկարիչ, պետական մրցանակի դափնեկիր, փրոֆ. Սարգիս Պաղտասարեանի աշխատանքները։ Անոր ցուցադրած գործերէն մէկը հետագային աշխարհահռչակ կը դառնայ։ Այդ գործը «Մե՛նք ենք մեր սարերը» քանդակն է։
Քանդակը «Մենք ենք, մեր լեռները» անունով կնքած է Բագրատ Ուլուպապեան։ Քանդակը Ստեփանակերտի մուտքին մօտակայքը իբրեւ յուշարձան ունենալու գաղափարը կեանքի կոչուած է այդ տարիներուն Լեռնային Ղարաբաղի մարզխորհուրդի գործկոմի նախագահ Մուշեղ Օհանջանեանի անմիջական մասնակցութեամբ
Յուշակոթողին շինարարութեան եւ անոր տեղադրման դէմ եղած է Սովետական Ազրպէյճանի ղեկավարութիւնը։ Աւելին՝ բողոք բարձրացած է Ստեփանակերտ քաղաքի մերձակայքը այդ քանդակը տեղադրելու առթիւ։ Այնուամենայնիւ, անիկա կը տեղադրուի։ Յուշակոթողը նաեւ վէճի առիթ հանդիսացած է Եւրոտեսիլ 2009 երգի մրցոյթ էսդրատային երգի մրցոյթ-փառատօնի ատեն, քանի որ Հայաստանի մասնակիցին տեսահոլովակին մէջ նկարուած էր անիկա։
«Մե՛նք ենք մեր լեռները» յուշահամալիրը վերակառուցուած ու բարեկարգուած է գործարար Կարէն Աւագյումեանի կողմէ։
Սարգիս Աշճեան
Սարգիս Աշճեան (1948-1976), ծնած է Իսթանպուլ։
Կենսագրութիւն
Յաճախած է Կեդրոնական վարժարան, եւ ապա Ֆրանսական Սէն Պէնուա վարժարանը։ Բարձրագոյն ուսումը ստացած է Ռապըրթ Գոլէճի եւ Պէյրութ ի ամերիկեան համալսարանին մէջ։ Ուսուցչագործած է Պէյրութի վարժարաններուն մէջ։ 1943-ին հաստատուած է Պէյրութ։
Աշխատակցած է Լիբանանահայ մամուլին բանաստեղծութիւններով, պատմուածքներով եւ թարգմանութիւններով։ Ունի անտիպ թարգմանութիւններ Լիբանանեան եւ համաշխարհային գրականութենէ։
Խնձորեսկի Ճօճուող Կամուրջ
Խնձորեսկի Ճօճուող Կամուրջ, կամուրջ Սիւնիքի մարզի Խնձորեսկ գիւղին մէջ, Գորիս-Ստեփանակերտ մայրուղիի աջ կողմը, խոր ձորի զառիվարի լանջերուն եւ սարահարթի վրայ։
Պատմութիւն
Կամուրջը կը գտնուի Սիւնիքի մարզի Խնձորեսկ գիւղին մէջ։ Իրարու կը միացնէ հին Խնձորեսկիի երկու «ափերը»` Հին եւ Նոր Խնձորեսկները, ուր կ՛երեւին Խնձորեսկիի չորս եկեղեցիները եւ «Ինը մանուկի» աղբիւրը։
Կամուրջը կառուցուած է 2012 թուականին խնձորեսկցիի գործարար Ժորա Ալեքսանեանի հովանաւորութեամբ եւ նախաձեռնութեամբ։ Ան կառոյցը կը նուիրէ իր ծնողներուն՝ Հայկ եւ Թամարա Ալեքսանեաններիու յիշատակին։ Կամուրջը կառուցուած է ձեռքի աշխատանքով եւ որեւէ թեքնիկական միջոցներ չեն օգտագործուած:
Կամուրջէն կը բացուի տեսարան մը դէպի ձոր, ուր կը գտնուի Սուրբ Թադէոս եկեղեցին, որուն բակը թաղուած է Մխիթար Սպարապետը։ Կամուրջի միւս ծայրը քարայրային քաղաքն է՝ իր բազմաթիւ տուն-քարանձաւներով ու «առանձնատներով» ։
Տուեալներ
Կամուրջի երկարութիւնը 160 մեթր է, բարձրութիւնը՝ 63 մ․, ծանրութիւնը՝ 14 թոն։ Կամուրջը միաժամանակ կրնայ «սպասարկել» միջին ծանրութիւն ունեցող շուրջ 700 մարդ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայաստանի կամուրջներ Ստորոգութիւն:Սիւնիքի մարզի յուշարձաններ
Ֆա­յէզ Ալ Ղու­սէյն
Ֆա­յէզ Ալ Ղու­սէյն, արաբ ցեղապետի որդի՝ Հաուրանէն, թուրքահպատակ, վարած է Խարբերդի գաւառապետի տեղեկալի պաշտօնը , այնուհետեւ Դամասկոսի մէջ աշխատած է որպէս փաստաբան: Ան ականատես եղած է տիրող իրականութեան՝ 20–րդ դարու ամենամեծ եղեռնագործութեան: Ականատես դարձած է հայ ժողովուրդին գաղթին ու կոտորածին :
Կենսագրութիւն
Նախ կը յաճախածէ Դամասկոսի տարրական դպրոցը, ապա ուսումը կը շարունակէ Պոլսոյ ցեղային դպրոցը եւ Թագաւորական Գոլէճը: Մինչեւ Առաջին համաշխարհային պատերազմ, կարճ ժամանակ աշխատած է Դամասկոսի նահանգապետի գրասենեակէն ներս, որմէ ետք վարած է Խարբերդի գաւառապետի տեղեկալի պաշտօնը: Խարբերդի գաւարապետի պաշտօնը երեք ու կէս տարի վարելէ ետք, Դամասկոսի մէջ կը սկսի փաստաբանական աշխատանքին:
Ֆա­յէզ Ալ Ղու­սէյն անձամբ տեսնելով Օսմանեան պետութեան խտրական քաղաքականութիւնը արաբներու, հայերու եւ այլ հպատակ ազգերու նկատմամբ՝ կը հիասթափուի Թուրք իշխանաւորներէն: Թուրք գերիշխանութեան դէմ պայքարելու համար, ան կը մասնակցի լեռնային Լիբանանի մէջ կազմուած արաբական ազատագրական կազմակերպութիւններուն: Երիտասարդ արաբները կը ձերբակալուին եւ կը նետուին Տիգրանակերտի բանտը: Ան կ՛ազատի բանտէն ռուսերու յարձակման եւ թուրքերու պարտութիւններու հետեւանքով ստեղծուած իրադաձութիւններու ժամանակ: Ապրելով Տիգրանակերտի մէջ, ան ականատես եղած է հայերուն դէմ կատարուած խժդժութիւններուն, գրի առած է շատ դէպքեր:
«Հերոսական Հայութեան Անցեալէն» գիրքը
Ղուսէյնի ականատեսի վկայութիւնները լոյս կը տեսնէ առաջին անգամ 1917 թուականին մի քանի լեզուներով՝ «Հերոսական Հայութեան Անցեալէն» գիրքին մէջ, որուն երկրորդ վերնագիրն է՝ «Ջարդերը Հայաստանի Մէջ», «Ականատեսի Վկայութիւններ»:
«Հերոսական Հայութեան Անցեալէն» գիրքը սկիզբը լոյս կը տեսնէ ֆրանսերէն՝ Պոմպէյ, 1917 թուականին ապա անգլերէն : Յաջորդ տարին, եւ այնուհետեւ 1922-ին որոշ լրացումներով կը հրատարակուի գերմաներէն:
1960-ին գիրքը լոյս կը տեսնէ հայերէն, Գահիրէի մէջ, թարգմանութիւնը ֆրանսերէնէն, ծանօթագրութիւնը կատարած է Գ. Պասմաճեան: 1965-ին երկրորդ անգամ կ՛արտատպուի ֆրանսերէն, Պէյրութ:
Գիրքը գրելու դրդապատճառները
Գիրքին բովանդակութիւնը հիմնուած է իր տեսած ու գրի առած դէպքերուն, թուրք իշխանութիւններու հակահայկական ընթացքին որ կը հետապնդէր ստրկացնել հայ ժողովուրդը, խեղդել Արեւմտահայութեան վերելք ապրող ազգային ազատագրական պայքարը. ինչպէս նաեւ պաշտօնատար անձերու, զինուորական գործիչներու հաղորդած տեղեկութիւններուն ու պաշտօնական փաստաթուղթերու վրայ:
Գիրքէն վերնագիրներ
«Հերոսական Հայութեան Անցեալէն» հրատարակուած եւ վերահրատակուած աշխատութենէն վերնագիրներ՝ «Ջարդերու Տարբեր Ձեւերը», «Զինուորականներու Եւ Ցեղախումբերու Բարբարոսութիւնները», «Պատանիներ, Որոնք Կը Մեռնին Սովէն Եւ Ծարաւէն», «Թրքացած Հայուհիներ», «Կանանց Քարավանը», «Մէկ Գիշերուայ Հիւրընկալութիւնը 50 Ոսկի», «Ոճրագործ Դատաւորը», «Վիճակագրութիւն Հայկական Ջարդերու»:
Անձնական վկայութիւններ
Ֆա­յէզ Ալ Ղու­սէյն անդրադառնալով թուրքերուն գործադրած բարբարոսական արարքներուն, ան արաբ ականատեսի մը վկայութիւնը մէջբերելով կը նկարագրէ՝ թէ ինչպէս թուրքերը օրը ցերեկով կը յարձակէին աքսորի քաշուող կանանց վրայ, կը կողոպտէին, կը հանէին իրենց հագուստները, լրիւ կը մերկացնէին: Իսկ անոնք՝
Հայերը ոչնչացնելու թուրքերուն կիրառած սարսափելի արարքներուն մասին, թէ ինչպէս կը գործադրուէին հայկական ջարդերն ու կոտորածները, արաբ գրողը կը պատմէ. Անդրադառնալով հայ մտաւորականութեան սպանութիւններուն, ան կը պատմէ, թէ թուրքերը հրամայած էին զիրենք «սպաննել ճանապարհին», յետոյ լուր կը տարածեն, իբրեւ թէ « ելուզակները սպանեցին»:
Իսկ ինչ կը վերաբերի վիճակագրական տուեալներուն, իր բերած փաստարկներուն հիման վրայ, ան կը հերքէ Թուրքական պաշտօնական հաղորդագրութիւնները, մասնաւորապէս Թալէադի յայտարարութիւնները հայերու զոհերու քանակի մասին ապացուցելով, որ՝
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Փաստաբաններ Ստորոգութիւն:1883 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1968 մահեր
Նոյեմբեր
Նոյեմբեր, տարուան տասնմէկերորդ ամիսը, ըստ Գրիգորեան օրացոյցի, ունի 30 օր։ Հիւսիսային եկրագունդի տարածքին՝ աշնան վերջին ամիսն է, երբ օրերուն տեւողութիւնը կը պակսի, ուստի լոյսը կը նուազի։ Լուսաբացն ու մթնշաղը կարծես իրարու կը հանդիպին՝ ամպոտ օրուան կիսուն։
Լատիներէն «Նովեմ»՝ ինը բառէն յառաջացած է։ Իսկ հռոմէացիներուն իններորդ ամիսն է, Մարտէն հաշուած։
Ըստ հայկական տոմարին, կը համապատասխանէ «Տրէ» ամսուան, այսինքն՝ չորրորդ ամսիը։ Այս կապուած է Տիր աստուծոյ հետ, որ պահլաւական, ինչպէս նաեւ հայ հին աստուածներէն մէկն էր։
Քուենթին Թարանթինօ
Քուենթին Թարանթինօ, ամերիկեան «կինոռեժիսոր» (այսինքն՝ ժապաւէնի վարիչ անգլ.՝ movie maker), «սենարիստ» (այսինքն՝ ժապաւէնի կամ ֆիմի նախօրինակ գրող - անգլ.՝ screenwriter scriptwriter), «կինոօփերաթոր» (այսինքն ՝ ժապաւէնի եւ մամուլի լուսանկարիչ - անգլ.՝ cameraman), արտադրող եւ դերասան։ Թարանթինոն կը հանդիսանայ «կինեմաթոկրաֆի» (շարժանկարչութիւն - անգլ.՝ Cinematograph) «փոսթմոտերնիզմի» (յետժամանակակից կամ յետարդի ոճին - անգլ.՝ postmodernism) վառ ներկայացուցիչներէն մէկը, ան պատմամշակութային գործընթացը (անգլ.՝ process) վերարժեւորողներէն է։ Իր ֆիլմերը կերպարանաւորուած են բռնութեան «էսթեթիք» (այսինքն՝ գեղագիտական - անգլ.՝ aesthetic) ներկայացումով, իւրայատուկ տխուր եւ մռայլ զաւեշտներով (Ֆրանս.՝ humour noir - անգլ.՝ black humor) եւ երկար երկխօսութիւններով ։
Թարանթինոյին համաշխարհային ճանաչում ստացաւ «Քրէական Ընթերցուածք» (1994) ֆիլմը, որուն շնորհիւ ինք շահեցաւ Քաննի Շարժապատկերի Փառատօնի «Ոսկէ Արմաւենի»ն, ինչպէս նաեւ Օսքար եւ «Ոսկէ Գնդակ» մրցանակներ լաւագոյն ժապաւէնի կամ ֆիլմի նախօրինակ գրութիւնը (անգլ.՝ scenario)։ Իր լաւագոյն աշխատանքներէն են «Կատաղած Շուները» (1992), «Ճեքի Պրաուն» (1997), «Սպաննել Պիլլին» (երկու մասով 2003-2004), «Մահուան Ապացոյց» (2007), «Անփառունակ Սրիկաները» (2009) եւ «Ճանկօ Ազատագրուածը» (2012)։ Վերջին ֆիլմի նախօրինակ գրութեան համար նոյնպէս արժանացած է «Օսքարի» եւ Ոսկէ երկրագունդ մրցանակներուն։
2004 թուականին Քաննի կինոփառատօնի մրցութային ծրագիրի «ժիւրիի» մրցանակաբաշխութեան յանձնաժողովին անդամ էր ։ Իսկ 2010 թուականին Թարանթինոն Վենետիկի շարժանկարի փառատօնին մրցանակաբաշխութեան յանձնաժողովին ներկայացուցիչ նշանակուած էր :
Մրցանակներ
Օսքար
BAFTA Awards
Ոսկէ Երկրագունդ
Film Independent Spirit Awards Sitges Film Festival
Saturn Awards
Primetime Emmy Awards
Cannes Film Festival
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասաններ Ստորոգութիւն:27 Մարտի ծնածներ
Հայոց Ցեղասպանութեան Յուշարձաններու Ցանկ
Աշխարհի տարբեր անկիւններու մէջ ստեղծուած են Հայոց ցեղասպանութեանն ու անոր զոհերու յիշատակին նուիրուած բազմաթիւ յուշարձաններ, թանգարաններ ու տարբեր կազմակերպութիւններ։
Ցանկ
Ցանկին մէջ ներկայացուած են Հայոց ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակին կանգնեցուած ամէնէն յայտնի յուշարձանները։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ցանկեր:Հայաստան Ստորոգութիւն:Հայոց ցեղասպանութեան յուշարձաններ Ստորոգութիւն:Ցանկեր:Պատմութիւն
Ողջոյնի Համաշխարհային Օր
Ողջոյնի Համաշխարհային Օր, աշխարհիկ տօն, որ կը նշուի 21 նոյեմբերին։ Տօնի խորհուրդը անով է, որ տարաձայնութիւնները պէտք է լուծել հաղորդակցութեան եւ ոչ թէ ուժի միջոցով։ Այս օրը մարդիկ կ՛ողջունեն 10 կամ աւել անձի՝ որպէս խաղաղութեան պահպանութեան համար անձնային շփման կարեւորութեան արտայայտում։ Համաշխարհային մակարդակով այս օրը սկսան տօնել 1973-ին՝ իբրեւ պատասխան Արաբա-իսրայէլական պատերազմին։
Նախապատմութիւն
Իւրաքանչիւր տարի 21 նոյեմբերը կը նշուի իբրեւ Ողջոյնի Համաշխարհային Օր ։ Նպատակն է այդ օրը ողջունել գոնէ 10 մարդու։ Խորհուրդը համաշխարհային առաջնորդներուն ուղղուած է․ տարաձայնութիւնները պէտք է լուծել հաղորդակցման եւ ոչ թէ ուժի միջոցով ։
Ողջոյնի համաշխարհային օրը հիմնած են Արիզոնայի պետական համալսարանի գիտութիւնների թեկնածու Պրայան ՄակՔորմաքը եւ Հարվըրդ համալսարանի շրջանաւարտ Մայքլ ՄաքՔորմաքը 1973-ին։ ՄաքՔոմաք եղբայրները 7 լեզուով 1360 նամակ ուղարկեցին համաշխարհային առաջնորդներուն՝ խրախուսելու մասնակցիլ Ողջոյնի համաշխարհային առաջին օրուան։ Այդ օրուընէ տօնը կը նշուի 180 երկիրներու մէջ ։
Ցանկացած անձ կրնայ մասնակցիլ Ողջոյնի համաշխարհային օրուան՝ ուղղակի ողջունելով 10 կամ աւել մարդու։ Այդ կ՛ընդգծէ, թէ խաղաղութեան պահպանման համար որքան կարեւոր է անձնային շփումը։ Ողջոյնի համաշխարհային օրը պատասխան էր 1973-ի աշնան Եգիպտոսի եւ Իսրայէլի միջեւ ծագած հակամարտութեան։ Մարդիկ ամբողջ աշխարհի տարածքին այս օր կ՛օգտագործեն որպէս հնարաւորութիւն իրենց մտահոգութիւնը յայտնելու աշխարհին մէջ տիրող խաղաղութեան շուրջ։ Այս օրը սկսելով հասարակ ողջոյնղ՝ անոնք նամակներ կ՛ուղարկեն պետութիւններու առաջնորդներուն՝ վերջիններուս խրախուսելով տարաձայնութիւնները հարթելու համար հաղորդակցուիլ եւ ոչ թէ բռնի ուժ կիրառել։ Առաջին տարին նախագծին սատար կանգնեցան 15 երկիրներ ։։
Սողոմոն Թեհլիրեանի Յուշարձան (Մարալիկ)
Սողոմոն Թեհլերեանի յուշարձան, հայոց ցեղասպանութեան վերապրող, ազգային հերոս Սողոմոն Թեհլիրեանին յուշարձանը Շիրակի մարզի Մարալիկ քաղաքի հրապարակին վրայ։
Ողջոյնի Համաշխարհային Օր
Նախապատմութիւն
Նոպէլեան մրցանակի 31 դափնեկիրները այն մարդոց կարգին են, որոնք կ՛արժեւորեն Ողջոյնի համաշխարհային օրը՝ որպէս խաղաղութեան պահպանման միջոց եւ հնարաւորութիւն բոլորին իրենց ներդրումը ունենալ աշխարհի խաղաղութեան ստեղծման գործին մէջ։ Այլ սատար կանգնողներու կարգին են գրեթէ 100 հեղինակներ, մշակութային գործիչներ եւ համաշխարհային առաջնորդներ ։
Սողոմոն Թեհլիրեանի Յուշարձան (Մարալիկ)
Պատմութիւն
Յուշարձանը տեղադրուած է հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեայ տարելիցի միջոցառումներու շրջանին, 2015 թուականի ապրիլ 22-ին : Յուշարձանի բացման արարողութեանը ներկայ գտնուած են Նիրակի մարզպետ Ֆելիքս Ցոլակեանը, Մարալիկի քաղաքապետ Արտակ Գեւորգեանը, «սողոմոն Թեհլերեան» հայրենասիրական ՀԿ նախագահ Ռազմիկ Դարբինեանը, բարերար Իւրայ Յովհաննիսեանը, քանդակագործ Սամուել Պետրոսեանը, մարալիկցիները եւ հիւրեր։
Տուեալներ
Բրոնզաձոյլ յուշարձանը ունի 4 մետր բարձրութիւն։ Թեհլերեանը կանգնած է գրանիտէ պատուանդանին` ատրճանակը ձեռքին, ոտքին տակ Թալէաթին գլուխը։ : Յուշարձանը ստեղծած է քանդակագործ, ՀՀ Վաստակաւոր նկարիչ սամուել Պետրոսեանը: Կառուցուած է բարերար Իւրայ Յովհաննիսեանի աջակցութեամբ։
Սողոմոն Թեհլերեանին նուիրուած յուշարձաններ կան նաեւ ֆրեզնոյի մէջ, Թալինի շրջանի Մաստարայ գիւղին մէջ եւ Երեւանի մէջ։
Արտաքին Յղումներ
Ստորոգութիւն:Շիրակի մարզի հուշարձաններ Ստորոգութիւն:Հայոց ցեղասպանության հուշարձաններ
Վահան Գալպեան
Այժմ կը գտնուի Երուսաղէմի մէջ:
Ալի պին ալ-Հուսէյն
Ալի պին ալ–Հուսէյն, Յորդանանի թագաւոր Հուսէյն Ա. Իպն Թալալի երրորդ որդին եւ անոր երրորդ կնոջ՝ թագուհի Ալիայի երկրորդ երեխան։ 6 Յունուար 2011-էն ՖԻՖԱ-ի անդամ եւ Ասիոյ ֆութպոլի դաշնութեան փոխնախագահն է ։
Յունուար 2015-ին յայտարարուած է, որ արքայազն Ալին Զեպպ Պլաթէրի թեկնածու է այդ տարուայ Մայիսին կայանալիք ՖԻՖԱ–յի նախագահի հերթական ընտրութիւններուն ։
Անձնական կեանք
23 Ապրիլ 2004–ին թագաժառանգ Ալի ամուսնացած է CNN–ի նախկին լրագրող Ռիմ Պրախիմիի հետ, ով դիւանագէտ, Աֆղանստանի Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան յատուկ ներկայացուցիչ Լախդար Պրախիմիի դուստրն է ։ Ամուսնութիւնը հրապարակայնօրէն նշուած է 7 Սեպտեմբեր 2004–ին ։ Անոնք ունին երկու զաւակ․ իշխանուհի Ճալիլա (ծնած է 16 Սեպտեմբեր 2005–ին) եւ իշխան Ապտուլա (ծնած է 19 Մարտ 2007–ին) ։
Էղինայի Հնաբանական Թանգարան
Էղինայի Հնաբանական Թանգարան (յուն․՝ Αρχαιολογικό Μουσείο Αίγινας)․ հիմնուած է 1828-ին։ Կը գտնուի Քոլոնա, Էղինա, Սարոնիքոս ծոց։  Կը հիւրասիրէ կղզիին վրայ հնագիտական պեղումներէն յայտնաբերուած արժէքաւոր իրեր։
Պատմական ակնարկ
Յունաստանի նորագոյն պատմութեան առաջին հնաբանական թանգարանն է․ հիմնուած է 21 Հոկտեմբեր 1828-ին Իոանիս Քափոտիսթրիաս կառավարիչին կողմէն։ Թանգարանի հաւաքածոյէն լուրջ թիւ մը 1837-ին Աթէնք կը փոխադրուի։
Հաւաքածոյ
Թանգարանի երեք սրահները կը հիւրասիրեն արձանագրութիւններ, դրամներ, զէնքեր եւ զանազան անօթներ․ կաւեղէն, խեցեղէն, ջրակիճ, մետաղեայ։ Թանգարանի ցուցադրուած իրերէն, ինչպէս օրինակ քերծագրուած սարդիոնէ հիլուն՝ Հարափանի քաղաքակրթութիւն (Հինտու գետի աւազան), կը վկայէ հնադարի առեւտրական կապերը Միջագետքի եւ Հինտու աւազանի քաղաքակրթութեան միջեւ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Յունաստանի թանգարաններ Ստորոգութիւն:Յունական մշակոյթ Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Թանգարաններ ըստ երկրի Ստորոգութիւն:Թանգարաններ
Թարանթօ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Իտալիոյ քաղաքներ
1637 թուական
1637 թուական, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 37րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1637 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1637 մահեր
Ստորոգութիւն:1637
Ափրիկէի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ
Այստեղ ներկայացուած են Ափրիկաի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկը։
Սարգիս Բարսեղեան
Սարգիս Բարսեղեան, Շամիլ, բուն անուն՝ Լեւոն Օտապաշեան, (1875, Գետաբեկ - 1915), յեղափոխական գործիչ, Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան անդամ։
Նախնական կրթութիւնը ստացած է Թիֆլիսի Ներսիսեան դպրոցին մէջ, ապա՝ Ժընեւի համալսարան։ Ուսումը կիսատ ձգած է ու Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան հիմնադիրներէն Քրիստափոր Միքայէլեանին հետ մեկնած է Պաքու, ուր կազմակերպած է տեղեկատուական թերթօններու տարածումը։ 1905-ին Շուշիի մէջ մասնակցած է «Փոթորիկ» շարժում-ռազմագործողութեան, որուն պատճառով ձերբակալուած է։ Բանտ տեղափոխուելու ճանապարհին զինակիցներ յարձակած են բանտարկեալներուն ուղեկցող ժամապահներուն վրայ եւ ազատ արձակած Բարսեղեանին՝ գրաւելով զէնքն ու զինամթերքը։
1909-ին կը վերադառնայ Պոլիս եւ կ՛ամուսնանայ Ռոստոմի աշակերտուհիներէն Պերճուհի Պարտիզեանի հետ։ Հիմնադիրներէն է «Աշխատանք» թերթին։
Մասնակցած է հայ-թրքական կռիւներուն, Վանի մէջ տարած է կուսակցական գործ։ Ընտրուած է Դաշնակցութեան Կարինի Բիւրոյի անդամ։
1638 թուական
1638 թուական, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 38րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1638 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1638 մահեր
Ստորոգութիւն:1638
Լուսինէ Զաքարեան
Լուսինէ Զաքարեան, հայ երգչուհի, Կոմիտաս Վարդապետի, հայ հոգեւոր երգերու ու տաղերու մեկնաբան։ 1968 թ. ամուսնացեր է անուանի շարականագէտ, բանասեր, երգիչ Խորէն Պալեանի հետ: Ժողովուրդի կողմէ շատ սիրուած երգչուհիի աճիւնը կը գտնուի Էջմիածին քաղաքի Սուրբ Գայանէ եկեղեցւոյ բակի գերեզմանատան մէջ։
Կենսագրութիւն
Լուսինէ հասակ առած է Ջաւախքի մէջ։ 1952 թուականին իր ընտանիքին հետ տեղափոխուած է Երեւան, ուսանած է Ռոմանոս Մելիքեանի անուան երաժշտական ուսումնարանէն ներս։ 1957 թուականին ընդունուած է Երեւանի պետական երաժշտանոց։ Այդ տարիներուն անոր տաղանդն արդէն բացայայտ էր։
1970-1983 եղած է Հայաստանի Ազգային հեռուստաընկերութեան եւ ձայնասփիւռի սինֆոնիկ նուագախումբի մեներգչուհի։ Այդ ընթացքին երգած է նաեւ Էջմիածնայ Մայր տաճարի երգչախմբէն։ Գերազանց կատարած է ինչպէս արեւմտաեւրոպական ստեղծագործութիւններ, այնպէս ալ՝ հայկական ժողովրդական եւ հոգեւոր երաժշտութիւն։ Տակաւին սովետական տարիներուն, երբ կ՛արգիլուէին բազմաթիւ երաժշտական ոճեր, ինչպէս նաեւ հոգեւոր երաժշտութիւնը, ան համարձակութիւն ունեցած է հայկական հոգեւոր երաժշտութիւնը բարձրացնել բեմ։
1972 թուականին արժանացած է ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստի կոչման ։
Բազմիցս համերգներով ելոյթներ ունեցած է արտասահմանի տարբեր երկիրներու մէջ, ուր փառքով ներկայացուցած է Կոմիտասի հայ ժողովրդական երգերը, տաղերն ու շարականները։ Պարբերաբար համերգներ տուած է հայազգի աշխարհահռչակ երգեհոնահար Պերճ Ժամկոչեանի հետ։ Լուսինէի համար երգահան Առնօ Բաբաջանեան գրած է իր «Վոկալիզը»։ Լուսինէ Զաքարեանին բանաստեղծութիւններ ձօնած է Սիլվա Կապուտիկեանը,Վահագն Դաւթեանը, Պարոյր Սեւակը, այլազգի բանաստեղծներ։ Շնորհիւ հոգեթով ձայնին, Լուսինէ Զաքարեանի ձայնագրութիւնները մտած են համաշխարհային երաժշտութեան ձայնադարան։
Ընտանիք
Լուսինէ Զաքարեանը սերած էր երաժիշտներու գերդաստանէ։ Մօր կողմէ մեծ հայրը՝ Իոսիֆ Թոմաշեւիչը (ծագումով լեհահայ), եղեր է Սան Փեթրսպուրկի Կայսերական օփերային թատրոնի մեներգիչ, ձայնային հարուստ տուեալներով օժտուած պաս-փրոֆունտօ, որ իր ձայնը մշակեր էր Իտալիոյ մէջ։
Հայրը՝ Հաբէթ Զաքարեանը, սիմֆոնիք նուագախումբի կազմին մէջ կը նուագէր պաս փողային գործիք:
Մայրը՝ Վերոնիքա Տոմաշեւսքայան, նոյնպես օժտուած էր երաժշտական կարողութիւններով:
Եղբայրը՝ Դաւիթ Զաքարեանը, դաշնակահար եւ ձեռնադաշնակահար էր:
1968 թ. ամուսնացեր է անուանի շարականագէտ, բանասեր, երգիչ Խորէն Պալեանի հետ, որու օգնութեամբ աւելի խորացեր է հայ միջնադարեան երաժշտութեան եւ հոգեւոր երգեցողութեան մէջ:
Գրքեր Լուսինէ Զաքարեանի մասին
Մինչեւ այժմ հրատարակուեր է մեծանուն երգչուհիի մասին պատմող երեք գիրք: Դեռ Լուսինէի ստեղծագործական գործունէութեան բուռն շրջանին գրականագէտ Կարլէն Դանիէլեանը կը գրէ եւ 1981 թուականին Երեւանի մէջ կը հրատարակէ «Լուսինէ Զաքարեան» աշխատութիւնը: Լուսինէի մահէն յետոյ անոր ամուսնոյն՝ Խորէն Պալեանի եւ բանասէր Լիտա Գէորգեանի կողմէն կազմուած 1999 թուականին Երեւանի մէջ կը հրատարակուի «Լուսինէ» ժողովածուն: Սակայն, տեսնելով ընթերցող հասարակութեան անտարբերութիւնը, Խորէն Պալեանը գներ է «Լուսինէ» գրքի բոլոր չվաճառուած օրինակները եւ տեղափոխեր իր բնակարան: 2015 թուականին հրատարակուեր է Լուսինէ Զաքարեանի մասին պատմող թիւ 3-րդ գիրքը՝ Սէրկէյ Մանուէլեանի աշխատասիրութեամբ հրատարակուած «Լուսինէ Զաքարեանը ժամանակակիցներու յուշերուն մէջ» ժողովածուն :
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:1 Յունիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:30 Դեկտեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ օփերային երգչուհիներ
Կարգաբանութիւն
Կարգաբանութիւն (կանոնաւոր դասաբաշխութիւն), կենսաբանական գիտութիւն, որու խնդիրն է բազմակողմանիօրէն նկարագրել եւ կարգի բերել գոյութիւն ունեցող եւ անհետացած կենդանի ներու, բոյս երու, սունկ երու եւ մանրագործարանութիւններ ու բոլոր տեսակները. պարզել անոնց միջեւ եղած ազգակցական կապը, տեսակառաջացման ուղիները։ Կարգաբանութիւնը կը յենու կազմութեան բոլոր յատկանիշերու (ձեւաբանական, բնախօսական, կենսաքիմիական եւայլն) վրայ։ Բոյսերու կարգաբանութեան մէջ յատուկ ուշադրութիւն կը դարձնէ վերարտադրող (վերարտադրողական) մասերու (ծաղիկ, զբօսասէր մասեր) կառուցուածքին։ Շատ կենդանիներու կարգաբանութեան մէջ դասաբանական խումբերու բնութագրման ժամանակ առաւելութիւնը կը տրուի անդամազննական յատկանիշերուն։
Կարգաբանութեան նպատակ
Կարգաբանութեան հիմնական խնդիրն է հնարաւորութիւն ստեղծել կողմնորոշուելու գործնականօրէն գոյութիւն ունեցող կենդանիներ ու, բոյսեր ու եւ մանրագործարանութիւններ ու միջեւ։ Ան կը վերաբերի նաեւ անհետացած տեսակներուն։ Կարգաբանութիւնը կը կառուցէ կազմութիւններու բնական համակարգ, որ համաստորադաս հանգամանք ստորոգութիւններու մէջ աւելի ամբողջական պէտք է արտայայտէ տեսակներու միջեւ գոյութիւն ունեցող կապը։ Ձգտելով ստեղծել գործարանական աշխարհի լրիւ համակարգ կամ դասակարգին մէջ՝ կարգաբանութիւնը կը յենու կենսաբանական բոլոր առարկաներու տեսական ու գործնական տուեալներու վրայ եւ սերտօրէն կապուած է բարեշրջութեան ուսմունքի հետ։
Կարգաբանական միաւորներ
Կազմութիւններու դասակարգման հիմնական կարգաբանական միաւորը տեսակն է (species)։ Տեսակներու նշման համար ընդունուած է Գառլ Լիննէի կողմէ առաջարկուած եւ մինչեւ այժմ պահպանուող պինար (կրկնակի) անուանակոչութիւն, այսինքն տեսակի անունը կը նշէ 2 բառով. առաջինը կը նշանակէ ցեղը, որուն կը վերաբերի տուեալ տեսակը, երկրորդը՝ տեսակային համաճարակն է։ Պինար անունակոչութեան համառօտ ձեւով կ'աւելացնէ նաեւ տուեալ տեսակը նկարագրող հեղինակի ազգանունը. օրինակ՝ Serratula serratuloides Takht։
Տեսակի գաղափարը բուսաբանութեան մէջ աւելի նեղ է, քան կենդանաբանութեան մէջ։ Յաճախ այն, ինչ կենդանաբանները որպէս ենթատեսակ կը դիտեն, բուսաբանները կը համարեն ինքնուրույն տեսակ։
Տեսակները կը միաւորեն ցեղերու մէջ (genus), ցեղերը՝ ընտանիքի մէջ (familia), ընտանիքները՝ կարգերու մէջ (ordo), կարգերը՝ դասերու մէջ (classis), դասերը՝ տիպերու մէջ (typus) կամ բաժիններու մէջ (division)։ Կարգաբանութեան բարձրագոյն միաւորը թագաւորութիւնն է (regnum), որ կը համախմբէ ամբողջ բուսական կամ կենդանական աշխարհը։
Թագաւորութիւնները կը բաժանուին տիպ երու, որոնք կը գերազանցեն 2 տասնեակը։ Հիմնական տիպերն են՝ ողնաշարաւորներու տիպ, յօդուածոտանիներու տիպ, արմատամտրակաւորներ ու, յեղումներ կամ թարթիչաւորներ ու, հանդիսատեսներ ու, աղեխորշաւորներ ու, տափակ որդեր ու, կլոր որդեր ու, օղակաւոր որդեր ու, փափկամարմիններ ու տիպեր։
Տիպերը կը բաժնուին դասեր ու։ Օրինակ՝ կաթնասուններու դաս, երկկենցաղներու դաս, թռչուններու դաս, սողուններու դաս, ոսկրային ձուկերու դաս։ Դասը կը գտնուի տիպի եւ կարգի միջեւ։
Կարգերը կը բաժանուին ընտանիքներ ու՝ familia։ Ընտանիքը կը գտնուի կարգի եւ ցեղի միջեւ։ Բուսական աշխարհին մէջ յայտնի ընտանիքներ են՝ խաչածաղկաւորներ, վարդազգիներ, մօրուսաւորներ, ստնաւորներ, աստղածաղկազգիներ, հացազգիներ, շուշանազգիներ, փիփերթազգիներ։ Կենդանական աշխարհի յայտնի ընտանիքներ են՝ կատուներ ու ընտանիքը, մրջնակերներու ընտանիք ը։
Ընտանիքները կը բաժանուին ցեղեր ու, իսկ ցեղերն ալ՝ տեսակներ ու։
Կենդանական աշխարհի դասակարգման փորձեր
Այս խնդիրի լուծման մէջ մեծ աւանդ ունի շուէտացի բնագէտ Գառլ Լինէուս ը (1707-1778)։ Ան առաջարկեց կենդանական տեսակներու հաշուառման համակարգ մը, որ մինչ օրս ընդունելի է։ Ան առաջարկեց կենդանիներն ու բոյսերը անուանել լատիներէն՝ հին հռոմէացիներու լեզուով։ 1735 թուականին լոյս տեսած է անոր «Բնութեան համակարգ» աշխատութիւնը, ուր ամբողջութեամբ ներկայացուած է կենդանական տեսակներու դասակարգման այդ համակարգը։
Ֆաթէհ 110
Ֆաթէհ-110 (Պարսկերէն՝ فاتح-110) «Յաղթող» մէկ փուլով պինդ վառելանիւթով մակերեսէ-մակերես (أرض- أرض) հրթիռ է առնուազն 200 Քմ. միջակայքով: Անիկա կ'արտադրուի Իրանի տիեզերական արդիւնաբերութեան կազմակերպութեան մէջ։ Սեպտեմբեր 2002-ին Իրան յաջողութեամբ կ'ունենայ իր վերջնական տարբերակը Ֆաթէհ-110-ն, երբ տիեզերական արդիւնաբերութեան կազմակերպութիւնը կը բացուի եւ կը սկսի արտադրել Ֆաթէհ-110։ Առաջին տարբերակին միջակայքը 200 Քմ. էր, բայց 2004-ին նոր տարբերակ մը կը յայտարարուի, որու միջակայքը կը գերազանցէ 250 Քմ.-ը, իսկ անհարաժեշտութեան պարագային կարելի է ընդարձակել այդ միջակայքը եւ գերազանցել 300 Քմ.-ը, որ կը նկատուի չորրորդ սերունդի հրթիռ։
Պատմութիւն
Իրան ի եւ Իրաքի պատերազմէն ետք ի յայտ կու գայ, թէ անհարժեշտ է ճշգրիտ կարճ միջակայքով հրթիռներ ունենալ։ Զիլզալ եւ Նազէաթ հրթիռները առանց ղեկավարի ուղղուող հրթիռներ չէին։ Ուստի, 1989-ին կը ստիպուին Չինական CSS-8 կարճ միջակայքով հրթիռներ գնել։ Բայց այդ հրթիռները չեն բաւարարեր իրանցիներուն պէտքերը, ուստի վերջիններս նոր հրթիռ մը յառաջացնելու ծրագիրը կը մշակեն: Այս հրթիռին մշակումը կը սկսի 1995-ին Զիլզալ-2-ի հիման վրայ, ապա Սուրիա կը միանայ ծրագիրին եւ արտադրութիւնը կը կոչուի M-600։ Հիւսիսային Գորիա կը գնէ այս հրթիռներէն, որոնց փորձարկումը յաջողութեամբ կը պսակուի։
2002-ին աւելի նոր տարբերակ մը կը յայտարարուի, որու միջակայքը 250 Քմ. էր, բայց առաջնորդութեան համակարգերը աւելի զարգացած էին։ Սուրիա ալ կ'արտադրէ իր տարբերակը, որ կը կոչուի M-600: Իսրայէլական մամուլը կը պնդէ, որ Սուրիա հարիւրաւոր M-600 հրթիռներ տուած է Հըզպալլա կուսակցութեան։
Նիակարայի ջրվէժը
Նիակարայի ջրվէժը (Niagara Falls), ջրվէժ ԱՄՆ-ի Նիւ Եորք եւ Քանատայի Օնթարիօ նահանգներուն միջեւ։ Ջրվէժները Նիւ Եորքի Պաֆըլօ քաղաքին հիւսիս արեւելեան կողմէն 27 Քմ. հեռաւորութեան վրայ կը գտնուին, իսկ Թորոնթոյի հարաւ-արեւելքէն՝ 121 Քմ. (75 մղոն): ԱՄՆԻ-ի եւ Քանատայի սահմանին գտնուող՝ աշխարհի ամէնէն նշանաւոր  շքեղ ջրվէժին անունը հաւանաբար, առնուած է հնդկերէնէ  եւ թարգմանաբար կը նշանակէ «գետնին շրխկացող ջուր»: Մէկ վայրկեանուան ընթացքին Նիակարա այնքան ջուր կը տեղափոխէ, որքան պէտք պիտի ըլլար 150 ողիմպիական լողաւազան լեցնելու համար: Ջրվէժը հիանալի տեսարան մը կը պարզէ զբօսաշրջիկներուն առջեւ: 1859-ին ճոպանագնաց Շառլ Պլոնտեն կը յաջողի հատել ջրվէժը: Քանի մը հոգի ալ յաջողած է յատուկ տարազով սուզուիլ ջրվէժին մէջ եւ ողջ մնալ: Իսկ 41 տարեկան թռչող լարախաղաց Նիք Վալէնտա 2012-ին առաջին անձը կը հանդիսանայ, Նիակարայի ամենալայն մասէն սկսելով, Ամերիկայի ցամաքամասէն Քանատա կ'անցնի օդին մէջ պրկուած մետաղալարի մը վրայ քալելով։
Ամերիկեան կողմէն ամենաբարձր ջրվէժները 56 մ. են, իսկ քանատական կողմէն՝ ՝ 54 մ.:
Ջրվէժին սառոյցի վերածուելու դիպուածներ
Գետին եւ անձրեւի ջուրերուն միակ գրանցուած ամբողջական սառոյցը 29 Մարտ 1848-ին է, սառի խցանման պատճառով: 1912-ին ամերիկեան կողմի ջրվէժները կը սառին, իսկ միւս երկուքը կը հոսին:1885, 1902, 1906, 1911, 1932, 1936, 2014, 2017 եւ 2019 թուականները կը նշուին որպէս ջրվէժին մասնակի սառեցման թուականներ:
Փոխադրամիջոցներ
Նաւերը կրնան շրջանցել Նիակարայի ջրվէժը Ուելլենտ ջրանցքին (Welland Canal) միջոցով, որ 1950-ականներու կէսերուն կատարելագործուած է: Այն օրերուն, երբ ծովային ջուրերը իրենց ընթացքը կը շեղէին մօտակայ Պաֆըլօ քաղաքէն, անոր հացահատիկի ջրաղացներու ոչնչացման պատճառ կը դառնային: Սակայն միւս կողմէ Նիակարա գետին հովիտին մէջ գտնուող այլ արդիւնաբերութիւններ կը ծաղկէին գետին արտադրած ելեկտրական ուժին օգնութեամբ: Այնուամենայնիւ, 1970-էն ի վեր տարածաշրջանը տնտեսապէս անկում  ապրած է:
Նիակարա ջրվէժին, Օնթարիոյի, Քանատայի եւ Նիակարայի քաղաքները, Նիւ Եորք, ԱՄՆ, կապուած են երկու միջազգային կամուրջներու հետ: Անձրեւներէն վայրէջք կատարող անձրեւին տակ գտնուող կամուրջը թոյլ կու տայ տեսնելու անկիւններու ամենամօտ տեսարանը եւ բաց է ոչ առեւտրական փոխադրամիջոցներու երթեւեկութեան եւ հետիոտներուն համար: Whirlpool Rapids Bridge- ը կը գտնուի Ծիածանի կամուրջէն մէկ մղոն (1,6 Քմ.) դէպի հիւսիս եւ Նիակարա գետին ամենահին կամուրջն է: Նիակարայի Ջրվէժներ (Niagara Falls) միջազգային օդակայանը եւ Պաֆըլօ Նիակարա (Buffalo Niagara) միջազգային օդակայանը անուանուած են ջրվէժին անունով, ինչպէս նաեւ Նիակարայի համալսարանը, անհամար առեւտրական կեդրոններ եւ նոյնիսկ աստղակերպեր:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:ԱՄՆ-ի ջրվէժներ Ստորոգութիւն:Քանատայի ջրվէժներ Ստորոգութիւն:Ջրվէժներ այբբենական կարգով
Սողոմոն Տարօնցի
Ծնած է Տարօնի Կոփ գիւղը։ Դեռ մանուկ գաղթի ճամբաներէ անցած՝ ծնողներուն հետ ապաստանած է արեւելեան Հայաստան, ուր յաճախած Է Ալեքսանդրապոլի (այժմ՝ Կիւմրի) ամերիկեան որբանոցի վարժարանը։ 1926-էն 1930 յաճախած է Երեւանի համալսարանի պատմագրական բաժինը, միաժամանակ, արդէն, հրատարակած է առաջին երկու բանաստեղծական երկերը։ Հետագային արտադրած է նաեւ արձակ էջեր (պատմուածք, աւանդավէպ)։ Երկար տարիներ զբաղած է խմբագրական ու թարգմանական աշխատանքներով ։ Հայկական դպրոցին համար՝ կազմած է դասագիրքեր։
Մահացած է Երեւան։
Գործերէն
Յետ մահու՝
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1904 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1971 մահեր Ստորոգութիւն:Հայ արձակագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ
1639 թուական
1639 թուական, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 39րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1639 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1639 մահեր
Ստորոգութիւն:1639
Ենթագիտակցութիւն
Ենթագիտակցութիւնը, մեր գիտակցութենէն դուրս աշխատող, մարմնի ակամայ մկանները կառավարող, գիշերը քնանալու պահուն անգամ մարմնի գործողութիւններուն աշխատելուն ծառայող, ամէն ինչ արձանագրող ու անհրեժշտութեան պարագային գիտակցութեան հրամայողն է։ 24 ժամ կը գործէ, երբեք չի քնանար։ Գիշերը թէեւ գիտակցութիւնը քնանալով հանդերձ, ան կը շարունակէ աշխատիլ։
Կը կազմակարպէ, կը կառավարէ մարմնի բոլոր գործողութիւնները։ Գիտակցութիւնը ինչ բանի որ կը հաւատայ, ենթագիտակցութիւնն ալ կը կեդրոնանայ անոր վրայ։
Արման Գրիգորեան
Կենսագրութիւն
Ակադեմական աշխատանքին զուգահեռ ներգրաւուած է Հայաստանի քաղաքական կեանքին մէջ։ 2008 թուականին պաշտպաներ է Լեւոն Տեր-Պետրոսեանի թեկնածութիւնը նախագահական ընտրութիւններուն մէջ, ընդգրկուեր է Հայ Ազգային Կոնգրէս դաշինքի համակարգող շտապի եւ ներկայացուցեր դաշինքի տեսակէտները Եւրոպայի Խորհուրդի մէջ։ Եղեր է Հայ Ազգային Կոնգրես կուսակցութեան նախաձեռնող խումբի անդամ եւ մասնակցեր կուսակցութեան ծրագիրի մշակման աշխատանքներուն։ Զանազան քաղաքական ու հասարակական թեմաներով յօդուածներ ու հարցազրոյցներ հրատարակեր է հայկական մամուլին մէջ:
Ենթագիտակցութիւն
Գիտակցութիւնը կը ստեղծէ միտքին %10-20, իսկ ենթագիտակցութիւնը %80-90 բաժինը։ Ըստ հետազօտութիւններուն, ենթագիտակից միտքը 30.000 անգամ ալ աւելի ուժեղ կ՛աշխատի քան գիտակից միտքը։ Մարդ ամէն ինչ կ՛արձանագրէ՝ սկսելով մօր արգանդէն։ Յառաջիկային ծնողքին դէպքի մը վերաբերեալ վարմունքը որպէս վկայակոչում կը պահ1 երկար ժամանակներ։
Արման Գրիգորեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:ԵՊՀ արեւելագիտութեան կաճառի շրջանաւարտներ
Ենթագիտակցութիւն
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հոգեբանական մտապատկերներ
Կարապետ Գալստեան
Կարապետ Գէորգի Գալստեան (1924, Լենինական), հայ քանդակագործ։
Կենսագրութիւն
Մասնակցած է Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1960 թուականին աւարտած է Երեւանի գեղարուեստա-թատերական հիմնարկը։ Գործերէն են՝ «Յովհաննէս Այվազովսկի», «Անուրջներ», «Աղջկայ դիմաքանդակ» եւ այլն ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ քանդակագործներ Ստորոգութիւն:Կիւմրի ծնածներ Ստորոգութիւն:1924 ծնունդներ
Իվանքովաչի կռիւը
, Իվանքովաչի կռիւը (սերպ․՝ Бој на Иванковцу)․ սերպերու առաջին ապստամբութեան ընթացքին կռիւ,  Տեղի ունեցաւ Իվանքովաչ, 18 Օգոստոս 1805, սերպ ապստաբներու եւ Օսմանեան բանակին միջեւ։
Իվանքովաչի կռիւը, սերպ ապստաբներու առաջին բախումն էր օսմանեան բանակին հետ։  Սերպերու յաղթանակը կ՛ ոգեւորէ Փաշալիք շրջանի Pashalik of Belgrade (Սմետերեվօ սանճակ Sanjak of Smederevo) սերպերը:
Կռիւին նախորդած եղելութիւններ
1804 Փետրուարին ենիչարիները կը կազմակերպեն Սմետերեվօ սանճակի սերպ ազնուականներու կոտորածը՝ «Քնեզովա ջարդ»ը․ Քնեզ՝ սլաւ ազնուականներու տիտղոս։  Քարաեորղի Փեթրովիչ ապստամբութեամբ մը կը հակադարձէ ենիչարիներու դէմ, ունենալով սկզբնական շրջանին Սուլթան Սելիմ Գ․-ին հաւանութիւնը․ մինչեւ տարեվերջ կը յաղթէ կաշառակեր ենիչարիներուն։  Կը յաջորդեն բանակցութիւններ․ սերպերը կը պահանջեն  ինքնիշխանութան վերահաստատումը, իսկ միաժամանակ կապ կը հաստատեն ուրիշ շրջաններու ապստամբ սերպերու հետ։  Սուլթանը սարսափած սերպերու պահանջներէն եւ գործողութիւններէն, Նիս (Սերպիոյ հարաւը. հին անունով Նիսա) քաղաքի կառավարիչին Հաֆիզ Փաշային կը նշանակէ Պելկրատի նոր կառավարիչ, հրամայելով կոտորել սերպ ապստամբները։  Առաջին անգամ ըլլալով կանոնաւոր օսմանեան բանակ կը ղրկուի, որպէսզի ճզմէ ապստամբները։ Մինչեւ Յուլիս 1805, օսմանցիները ետ մղած էին ապստամբները։  Մեծ Դուռը՝ Սուլթանը, Յուլիսի վերջերուն, որպէսզի կասեցնէ ապստամբները Նիս քաղաքէն բերել կու տայ մօտաւորապէս 15 000 զինուորներ։  Վերջինները կը հաւաքուին Չուփրիայի մօտերը գտնուող բլուրին վրայ, որպէսզի ուղղուին դէպի Պելկրատ։  Ապստաբները Պելկրատ ճամբուն վրայ թուրքերու յարձակման կը սպասէին եւ այդ պատճառով երկու խումբերու կը բաժնուին։ Քարաեորղի Փեթրովիչ (կամ Ճորճէ Փեթրովիչ) ապստամբներու առաջին խումբով (4 000 – 5 000 զինեալներ) կը գտնուի Եաքոտինա բլուրը՝ Մորավա գետի ձախ ափին, ուրկէ մտադիր են պաշտպանել Չուփրիա – Եաքոտինա – Պաթոչինա – Կրոչքա – Պելկրատ կեդրոնական ճամբան։  Երկրորդ խումբը կը ղեկավարեն Միլենքօ Սթոյքովիչ եւ Փեթար Տոպրնեաք մօտաւորապէս 2 000 ապստամբներով։ Անոնք հաւաքուած են Իվանքովաչ, որպէսզի  պաշտպանեն դէպի Մորավա գետ տանող ճամբան։
Կռիւը
Թուրք հրամանատարը՝ Հաֆիս Փաշա, տեսնելով սերպերուն գրաւած դիրքերը, կ՛ որոշէ յարձակիլ Իվանքովաչի վրայ։  Ապստամբները սակայն, արդէն կառուցած էին երկու շրջափակուած խրամ, իսկ արեւմտեան լանջին՝ երկու ամրութիւններ։
18 Օգոստոսի առաւոօտեան, թուրքերը յարձակողականի կ՛ անցնին։  երկու կողմերը մեծապէս կը տուժեն։  Իրիկուան, սերպերը կը լքեն առաջին ամրութիւնները եւ կը նահանջեն գլխաւոր ամրութեան։  Գիշերը օգնութեան կը հասնի Քարաեորղին իր ուժերով եւ ետ կը մղեն օսմանցիներուն, ձեռք ձգելով բաւական զինամթերք։ Օսմանցիները  դէպի Նիսկը կը նահանջեն։
Տե՛ս նաեւ
Պելկրատի պաշարումը (1806)
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ազատագրական պայքարներ Ստորոգութիւն:Սերպերու ապստամբութիւն Ստորոգութիւն:19-րդ դարու ապստամբութիւններ Ստորոգութիւն:19-րդ դարու կռիւներ Ստորոգութիւն:Սերպիոյ ազատագրական պայքար
Կոմիտասի Կիսանդրի (Քեպեք)
Կոմիտասի Կիսանդրի, հայ մեծանուն երգահան Կոմիտասին նուիրուած Յուշարձան Քանատայի Քեպեք քաղաքի «Բանաստեղծներու զբօսայգի»ին մէջ` Քեպեքի Ազգային Ժողովին հարեւանութեամբ :
Վրացական-թրքական Յարաբերութիւններ
Վրաց-թրքական յարաբերութիւններ, միջազգային յարաբերութիւններ Վրաստանի եւ Թուրքիոյ միջեւ։ 16 Դեկտեմբեր 1991-ին Խորհրդային միութեան փլուզումէն ետք, Թուրքիա կը ճանչնայ Վրաստանի անկախութիւնը։ «Դիւանագիտական յարաբերութիւններու մասին համաձայնագիրը» երկու երկիրներու միջեւ կնքուած է 21 Մայիս 1992-ին։ «Ազատ առեւտուրի համաձայնագիրը» մինչեւ այսօր ուժի մէջ է։ Վրաստան դեսպանատուն ունի Անգարայի մէջ , երկու հիւպատոսութիւն Պոլսոյ եւ Տրապիզոնի մէջ։ Թուրքիա դեսպանատուն ունի Թիֆլիսի մէջ եւ մէկ հիւպատոսութիւն ՝Պաթումի մէջ։ Երկու երկիրներն ալ Եւրոպական Խորհուրդի, ԵԱՀԿ,               Պլեքսիֆորի, Սեւծովեան տնտեսական համագործակցութեան, Առեւտուրի Համաշխարհային Կազմակերպութեան անդամ են։ Թուրքիա արդէն ՆԱՏՕ-ի անդամ է, մինչդեռ Վրաստան տակաւին թեկնածու է։
Կենթ
Կենթ (Gent, Gand ), քաղաք Պելճիքայի Թագաւորութեան փլամանկեան տարածաշրջանին մէջ։ Արեւելեան Ֆինլանտ նահանգի մայրաքաղաքն ու վարչական կեդրոնն է։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պելճիքայի քաղաքներ
Ալէք Ենիգոմշեան
Ալէքսանդր Ենիգոմշեան (յայտնի նաեւ Ալէք Ենիգոմշեան, ), հայ քաղաքական գործիչ, «Միացում» նախաձեռնութեան հիմնադիր, «Մոնթէ Մելքոնեան» հասարակական կազմակերպութեան տնօրէն, Հայաստանի ազատագրման հայ գաղտնի բանակի նախկին անդամ։
Կենսագրութիւն
Առաւել յայտնի է 3 Հոկտեմբեր 1980-ին Ժնէւի հուրանոցի ռմբակոծմանը իր մասնակցութեամբ, երբ նռնակը, որ ան պատրաստած էր Սուզի Մահսերեճեանի հետ ժամանակէն շուտ պայթեցաւ, անիկա դարձնելով կոյր եւ կտրելով անոր ձախ ձեռքը։ Ենիգոմշեանը եւ ԱՄՆ քաղաքացի Մահսերեճեանը բռնուեցան։ Ենիգոմշեանը մեղադրուած է անօրինական պայթուցիկ սարք պահելու համար, դատապարտուած է պայմանական 18 ամսուայ ազատագրկման եւ Շվեյցարիայի վտարման։ Այս բանտարկութիւններէն ետք ԱՍԱԼԱ-ն աշխուժացուց իր գործողութիւնները՝ պահանջելով բանտարկեալներէն ազատ արձակում, որ շուտով իրականութիւն դարձաւ։ Ալէք Ենիգոմշեանը նախախորհրդարանի անդամ է, իր ելոյթներուն կը հորդորէ դուրսի հայութեան վերադառնալ Հայրենիք ։
Սարգիս Բոռնազեան
Սարգիս Բոռնազեան (Պոյրազեան) ծնած է Հալէպ, 1923-ին:
Կենսագրութիւն
Նախնական ու միջնակարգ ուսումը կը ստանայ ծննդավայրի Ուսումնասիրաց Մարդասիրական Երկսեռ վարժարանին մէջ, որուն ընթացքը կ'աւարտէ 1939-ին:Երկրորդական ուսումը կը ստանայ նոյն քաղաքին Ալեբբոյ Գոլէճին մէջ:
1947-ին՝ ընտանիքին հետ կը ներգաղթէ Հայաստան, ուր որպէս համալսարանական ուսանող, կը հետեւի Երեւանի Խաչատուր Աբովեանի անոււան Մանկավարժական ինստիտուտի պատմութեան բաժանմունքի դասընթացքներուն:Համալսարանական ուսումը աւարտելէ ետք, որպէս ուսուցիչ կը պաշտօնավարէ Հրազդանի շրջանին մէջ:Ապա՝ կ'արձանագրուի Հայաստանի Գիտութիւնների Ակադեմիայի Պատմութեան Ինստիտուտի ասպիրանտ, ուր նաեւ կը պաշտպանէ իր թեկնածուական աւարտաճառը՝ «Սոցիալ- Տնտեսական Յարաբերութիւնները կիլիկիայի Հայկակն Պետութեան մէջ, 12-13 դդ.» խորագրով:Աւարտաճառի պաշտպանութենէն ետք կը պաշտօնավարէ նոյն հիմնարկի Միջնադարու Պատմութեան Բաժանմունքին մէջ, նուիրուելով գիտական աշխատանքի:
Առանձին հատորներով լոյս տեսած են Սարգիս Բոռնազեանի հետեւեալ աշխատասիրութիւնները.ՍՈՑԵԱԼ-ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ՑԱՐԱԲԵՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐԸ ԿԻԼԻԿԵԱՆ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՊԵՏՈՒԹԻՒՆԻՆ ՄԷՋ 12-13 ԴԱՐԵՐԻՆ ՄԷՋ (Երեւան, 1973) եւ ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ ԵՒ ՍԵԼՋՈՒԿՆԵՐԸ 11-12 ԴԱՐԵՐԻՆ ՄԷՋ (Երեւան, 1980):
Սարգիս Բոռնազեան կը մահանայ 14 Փետրուար 1977-ին:
164 (թիւ)
164 (հարիւր վաթսունչորս)՝ զոյգ եռանիշ բնական թիվ մըն է 163-ի եւ 165-ի միջեւ
Սարգիս Եղիայեան
Սարգիս Եղիայեան, ծնած է Այնթապ 1849-ին: Պէյրութ հաստատուած 1894-ին, ուր զբաղած է վաճառականութեամբ։ Եղիայեան Պէյրութ հաստատուած առաջին հայ բողոքականներէն է։ Մեռաւ հոս 1923-ին :
Հերհեր (Մարտունի)
Հերհեր, գիւղ ԼՂՀ Մարտունի շրջանին մէջ։ Պատմական վկայութիւններուն մէջ առաջին անգամ կը յիշատակուի ԺԴ. դարու արձանագրութիւններուն մէջ։ Եղած է Վարանդա շրջանի հոգեւոր կեդրոններէն մէկը, հոս գտնուած է Ամարաս ի Ս. Գրիգորիս վանքին ամառանոցը։ Գիւղը տարիներու ընթացքին բաժնուած է երկու մասի՝ Վերին եւ Ներքին Շէն։ Գիւղը ունի 12 փողոց եւ ճամբով մը կապուած է Քարահունջին, ինչպէս նաեւ Սօս եւ Կարմիր Շուկայ գիւղերուն հետ։ Գիւղին մէջ կը գործեն դպրոց մը եւ մարզադահլիճ մը, կառուցուած ֆրանսացի բարերարներու օգնութեամբ՝ 2000 եւ 2011 թուականներուն։
Պատմութիւն
1950-ական թուականներուն, Հերհեր գիւղին մօտ, ճամբայ մը կառուցելու ատեն, գտնուած է հին գերեզման մը, որ կը վկայէ Հերհեր գիւղին տեղը հնադարեան բնակավայրի մը առկայութեան մասին։ Հերհեր գիւղին մասին առաջին ձեռագիր տեղեկութիւնը մեզի հասած է Հերհեր եւ Քարահունջ գիւղին միջեւ կնքուած ԺԴ. դարու կալուածագիրէն։ 1666-ին հոս կառուցուած է Ամարաս ի Ս. Գրիգորիս վանքին ամառանոցը։
Հերհերի ու Ծովատեղի թիկունքին ԺԸ. դարուն գտնուած է Քոչիզ սղնախը, որ դարձած էր 1720-ականներուն օսմանեան ուժերու դէմ հայերուն պայքարի կեդրոններէն մէկը։
Սովետական իշխանութիւնը շատ մեծ վնաս հասցուցած է գիւղին քրիստոնէական յուշարձաններուն։
Ղարաբաղեան հակամարտութեան տարիներուն (1991-1994) գիւղին տղոց մեծամասնութիւնը մասնակցած է Մարտունի շրջանին պաշտպանութեան մարտերուն (165 հոգի), եւ միւս տարածքներուն ազատագրման։
Աղբիւրներ
Գիւղը յայտնի է իր բազմաթիւ աղբիւրներով, որոնք կը կազմեն անոր պատմութեան մէկ մասը՝ «Պրպտան», «Երէ ճիւր», «Հոռուն քոլ» կամ «Ուռենու աղբիւր», «Չալունց աղբիւր», «Ծլոկի» աղբիւր, «Ճրմաճիւր» (Ջերմաջուր) (ունի բուժիչ յատկութիւններ) եւ բազմաթիւ այլ աղբիւրներ։
Յուշարձաններ եւ այլ շինութիւններ
Գիւղին մէջ կայ ազատամարտիկներուն նուիրուած յուշարձան մը, ինչպէս նաեւ Բ.համաշխարհային պատերազմի զոհերուն նուիրուած յուշարձան մը։ Ունի հանդիսասրահ մը, դպրոց մը եւ մարզադահլիճ մը (2011)։
Գրականութիւն
Ստորոգութիւն:Մարտունի շրջանի բնակավայրեր
Մկրտիչ Փորթուգալեան
Մկրտիչ Փորթուգալեան, Փորթուգալեան յեղափոխական շարժման առաջին ռահվիրան, որ շրջեցաւ հայկական գաւառներ, ինքնապաշտպանութեան մղեց հայ ժողովուրդը, որ երկար ժամանակ կ'ապրէր ստրկութեան ծանր լուծին տակ։ Ան մէկ կողմէ իբրեւ ուսուցիչ ազատատենչութեան գաղափարը սերմանեց նոր սերունդին մօտ. իսկ միւս կողմէ «Արմէնիա»յով դարձաւ դրօշակ ազատագրական շարժումին ։
Կենսագրական գիծեր
Փորթուգալեան ծնած է Պոլսոյ Գում Գափուի թաղը։ Կը յաճախէ իր թաղի Մայր Վարժարանը։ Ազգային Սահմանադրութեան շրջանն էր։ 1863-ին կ'անցնի Սամաթիոյ Սուրբ Սահակեան դպրոցը,ուրկէ շրջանաւարտ ըլլալէ ետք, մուտք կը գործէ ուսուցչական ասպարէզ։ Կարգ մը անհատներու ընկերակցութեամբ, կը հիմնէ հրատարակչական ընկերութիւն մը եւ կը տանի թարգմանչական աշխատանք։Սահմանադրական շարժումը յաղթանակած էր Պոլսոյ մէջ։ Իբրեւ ուսուցիչ կը ղրկուի Եւդոկիա, «Ոսկեան Ճեմարան»ը, որ փայլուն անունով խեղճ վարժարան մըն էր։
1873 թվականի Յունուարին թուրքական կառավարութիւնը բանտարկեր է Փորթուգալեանին եւ փակեր անոր տնօրինութեան տակ գտնուող Եվդոկիոյ Վարդուհեան վարժարանը։ Բանտէն ազատուելէ յետոյ Փորթուգալեանը 1873-1875 թուականներուն խմբագրեր է «Ասիա» (Կ. Պոլիս) լրագիրը։ Եղեր է Արեւմտեան Հայաստանի գաւառներուն մէջ լուսաւորութիւն տարածելու նպատակով ստեղծուած «Արարատեան ընկերութիւն Հայոց»-ի հիմնադիր անդամ եւ ատենապետը։ 1881 թուականին Վանի մէջ հիմներ է Հայկազեան կեդրոնական վարժարանը։ 1877-1878 թուականներուն ռուս-թրքական պատերազմի, Սան Սթեֆանոյի բանակցութիւններու եւ Պեռլինի Գոնկրեսի օրերուն շրջեր է Հայաստանի, Անդրկովկասի քաղաքներուն մէջ, հայ ժողովուրդին զինուած պայքարի կոչելով։ Փորթուգալեանի խորհուրդով եւ մասնակցութեամբ Վանի մէջ ստեղծուեր է «Սև խաչ» ազատագրական կազմակերպութիւնը, 1885 թվականի Յունուար-Փետրուարին՝ «Հայրենասիրաց ընկերութիւնը։ Մարտի 15-ին թրքական իշխանութիւնները Փորթուգալեանին արտաքսեր են։ Ան անցեր է Մարսէյլ, այնտեղ հրատարակեր է«Արմենիա» պարբերականը։ Ըստ Փորթուգալեանի՝ համազգային յեղափոխութեամբ պէտք է թօթափել օսմանեան լուծը եւ հռչակել Հայաստանի անկախութիւնը։ Ան գնահատեր է հայ եկեղեցիի դերը հայապահպանման, ազգային համախմբման գործին մէջ՝ չընդունելով սակայն հայ հոգեւորականութեան ղեկավար դերը ազգային կեանքին մէջ։ Փորթուգալեանը մտածում էր, որ Առաջին համաշխարհային պատերազմի (1914-1918) տարիներուն Անտանտի պետութիւններու օգնութեամբ հայերը կրնան լուծել իրենց դատը, եւ կոչ ըրեր է կամաորներով ու նուիրատուութեամբ օգնել Անտանտին։ Անոր կարծիքով՝ արեւմտահայերը կրնային նաև փրկուիլ՝ Ռուսաստանի հովանաւորութեան տակ անցնելով։
Կարէն Կարապետեան
Կենսագրութիւն
Կարէն Կարապետեանը ծնած է 1963 թուականին Ստեփանակերտի մէջ:
Կրթութիւն
Կարէն Կարապետեանը 1970-1980 թուականներուն ուսանած է Երեւանի Լեւ Թոլսթոյի անունով թիւ 128 դպրոցէն ներս, 1980-1985 թուականներուն՝ Երեւանի պետական համալսարանէն ներս: 1989 թուականին Կարապետեանին ստացած է տնտեսագիտական գիտութիւններու թեկնածուի կոչում: Կարէն Կարապետեանը 32 գիտական աշխատանքներու հեղինակ է:
Աշխատանքային Գործունէութիւն
Կարէն Կարապետեանը 1985-1990 թուականներուն եղած է Հայաստանի Հանրապետութեան պետական ծրագիրներու հաշուողական կեդրոնի կրտսեր գիտաշխատող, այնուհետեւ գիտաշխատող, բաժանմունքի վարիչ, միաժամանակ դասաւանդած է Երեւանի պետական համալսարանին մէջ։ 1990-1996 թուականներուն եղած է գիտութեան եւ մշակոյթի գործիչներու միւթեան «Հայաստան-88», «Սիգմա» ՊՁ, ԳԱՄ «Լիմենս» ԿԻՏԿ, եւ «Բայթ» ՊՁ-ի փոխտնօրէն, «Հրազդան» բաժնետիրական դրամատան նախագահի տեղակալ։ 1996-1998 թուականներուն եղած է «Հայէներգո» ՊՁ, գլխաւոր տնօրէնի տեղակալ, 1998-2001 թուականներուն՝ «Հայէներգո» ՓԲԸ գլխաւոր տնօրէն, 2001-2010 թուականներուն` «ՀայՌուսգազարդ» ՓԲԸ, վարչութեան նախագահ-գլխաւոր տնօրէն։ 2011-2016 թուականներուն «Գազպրոմբանկ» ԲԲԸ առաջին փոխնախագահն է։ 2013 թուականէն սկսեալ «ԱՌԷԿՍԻՄԲԱՆԿ-ԳԱԶՊՐՈՄԲԱՆԿԻ ԽՈՒՄԲ» Խորհուրդի անդամ է :
Երեւանի Քաղաքապետ
2010-2011 թուականներուն եղած է Երեւանի քաղաքապետ ։
ՀՀ Վարչապետ
13 Սեպտեմբեր 2016-ին Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահի ՆՀ-834-Ա հրամանագրով նշանակուած է ՀՀ վարչապետ ։
Կուսակցական Գործունէութիւն
Նոյեմբեր 24 2016-ին կառավարութեան նիստէն առաջ Կարէն Կարապետեանը յայտնեց Հայաստանի հանրապետական կուսակցութեան անդամակցելու իր որոշման մասին, 26 Նոյեմբեր-ին Հայաստանի հանրապետական կուսակցութեան 16-րդ համագումարին ստացաւ կուսակցութեան անդամատոմս , իսկ 26 Յունվար-ին ընտրուեցաւ ՀՀԿ առաջին փոխնախագահ ։
Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի երեք երեխայ: Որդին՝ Տիգրան Կարապետեանը (ամուսնացած է 2015 թուականին), դուստրը՝ Մանէ Կարապետեանը (ամուսնացած է ՀՀ ուժանիւթի փոխնախարար Հայկ Յարութիւնեանին հետ) ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:14 Օգոստոսի ծնածներ Ստորոգութիւն:ԵՊՀ շրջանաւարտներ
Վրացական-Ճափոնական Յարաբերութիւններ
Վրաց-ճափոնական յարաբերութիւններ, դիւանագիտական երկկողմ յարաբերութիւններ Ճափոնի եւ Վրաստանի միջեւ։ Երկու երկրներուն միջեւ դիւանագիտական յարաբերութիւնները հաստատուած են 3 Օգոստոս 1993-ին։ Սկսած է Նոյեմբեր 2006-էն՝ Վրաստանը իր դեսպանատունը բացած է Թոքիոյի մէջ ։ Ճափոն դեսպանատուն ունի Թիֆլիսի մէջ։
Վրաստանի նախագահ Էտուարտ Շեւարտնաձէն պաշտօնական այցով մեկնած է Ճափոն Մարտ 1999 թուականին, իսկ նախագահ Միխայիլ Սահակաշվիլի այցելած է Ճափոն Մարտ 2007 թուականին ։
Վիտըն
Վիտըն, կամ Վիեննայի չորրորդ թաղամաս, 1850 թուականէն ի վեր մաս կը կազմէ Վիեննայի: Մանաւանդ որ ան ամէնէ փոքր թաղամասերէն է, ան ամէնէ խիտ բնակուած թաղամասն է:
Դիրք
Վիտընի սահմանները՝
Անոր տարածութիւնը 1,8 քմ. ք. է (180 հեքդար):
Տարածքի օգտագործութիւն
Վիտընի տարածքի 67,4 % շէնքեր շինուած են (Վիեննա՝ 33,32 %): Այստեղ փոխադրամիջոցներու տարածքը Վիեննայի երկրորդ ամէնէ բարձրն է՝ 26 % (Վիեննա՝ 13,75 %): Թաղամասին միայն թէ 6,56 % կը բաղկանայ կանաչ տարածքներէ (Վիեննա՝ 48,26 %), որմէ 85,5 % ինքնաշարժեր շարելու համար կը գործածուին: Չորրորդ թաղամասի մէջ չկան անտառներ, պարտէզներ, գիւղատնտեսութեան, մարզական տարածքներ:
Թաղամասի բաժանմունքներ
Վիտըն բաժնուած է 3 մասերու՝ Վիտըն, Հունկըլպրուն եւ Շաումպերկըրկրունտ
Բնակչութեան զարգացում
1869-ին Վիտընի մէջ կ'ապրէին 55.682 մարդիկ: Բնակչութիւնը յաջորդ տարիներուն հետզհետէ կը շատնար, հասնելով մօտ 63.000՝ 1910-ին: Մինչեւ 2001 բնակչութեան թիւը հետզհետէ պակսեցաւ (28.357), սակայն այդ թուականէն ի վեր, թիւը ետ բարձրացաւ, իսկ 2020-ին Վիեննայի չորրորդ թաղամասը կ'ապրէին 33.212 անձեր:
Բնակչութեան տարիք
Վիտընի բնակչութեան տարիքի միջինը Վիեննայի միջինէն բարձր է: 2020-ին միջինը 42,1 տարեկան էր, իսկ Վիեննայի միջինը՝ 41 տարեկան:
Բնակչութեան ծագում
2020-ին Վիտընի բնակչութիւնը մեծամասնութեամբ Աւստրիացի էր (20110, 60,5%): 19,4% (6440) կու գան Եւրոպական Միութեան երկիրներէն, իսկ մնացած 20,1% (6662) այլ երկիրներէ:
Զինանշան
Վիտընի Զինանշանը կը բաղկանայ Վիեննայի 3 հին արուարձաններու զինանշաններէ, որոնք այսօրուայ Վիտընի տարածքին կը համապատասխանեն՝
Միհրան Գալֆայեան
Միհրան Յակոբ Գալֆայեան (1891, Կ. Պոլիս - 14 Փետրուար 1915), հայ բժիշկ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է 1891 թուականին՝ Կ. Պոլիս։ Ծառայած է որպէս՝ Օսմանեան բանակի գործաւորական Բ․ գումարտակի զինուորական բժիշկ։
Մահացած է 1915թ. փետրուար 14-ին, ժանտախտէ՝ 24 տարեկան հասակին։
Հայկ Ս. Բիւրատը անոր յիշատակին ձօնած է իր մի գիրքը։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:1891 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Կոստանդնուպոլիս ծնածներ Ստորոգութիւն:1915 մահեր Ստորոգութիւն:14 Փետրուարի մահացածներ Ստորոգութիւն:Ժանտախտէ մահացածներ
Այիոս Նեքթարիոս եկեղեցի (Էղինա)
Այիոս Նեքթարիոս եկեղեցի կամ Այիոս Նեքթարիոս վանք (յուն․՝ Ναός Αγίου Νεκταρίου στην Αίγινα), Էղինային գլխաւոր տեսարժան վայրերէն։  Տարուան ընթացքին հազարաւորներ կ' այցելեն, որպէսզի պաշտեն Սուրբ Նեքթարիոսին դամբանը, ինչպէս նաեւ բուժուին։ Անոր մասունքը հրաշագործ կը սեպուի․ Փենտափոլէոսի եպիսկոպոս Նեքթարիոս իր կեանքին ընթացքին եւ մահէն ետք կատարած հրաշագործութիւններուն համար Յունական ուղղափառ եկեղեցին զայն «Սուրբ» յայտարարած է։ Պալքանեան թերակղզիին ամենամեծ եկեղեցիներէն կը սեպուի։
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Այիոս Նեքթարիոս եկեղեցին կը գտնուի Այիա Թրիատա վանքին մօտ (կիներու ճգնարան), Քոնտոս գիւղին մէջ, Փալէոհորայի բլուրին դիմաց (կը կոչուի նաեւ «կղզիանման Միսթրաս»)։ Նոյն վայրը վանքէն զատ, կայ նաեւ Էղինայի Այիա Էքաթերինի վանքը եւ Ս․ Խաչի մատուռը։
Վանքին բակին մէջ կայ Այիոս Նեքթարիոսի հորը, որուն ցայտուն ջուրը սուրբ եւ բուժիչ կը նկատուի։ Վանքը այցելուներուն համար իջեւաններ ունի։  Ինչպէս բոլոր ուղղափառ վանքերը, մուտքը կ՛ արտօնուի երկայն զգեստով։
Եկեղեցին վարչականօրէն կը պատկանի Իտրա, Սփեցես, Էղինա, Էրմիոնիտա եւ Թրիզինիա Առաջնորդարանին։
Սուրբ Նեքթարիոս
Նոյն վայրը, Բիւզանդիոնի ժամանակ կար ուրիշ վանք մը, որը լքուած ու ամայացած էր։ Սուրբ Նեքթարիոս կ՛ որոշէ վանքը վերականգնել։  1904-ին կը հիմնէ Այիա Թրիատա վանքը եւ 1908-ին մատուռ մը կը հիմնադրէ։  Մահէն ետք, Սուրբ Նեքթարիոս այդ եկեցեղիէն դուրս կը թաղուի, իր տնկած մէկ շոճիին շուքին տակ։  Բիւզանդական վանքին տեղ, անոր յիշատակին կը կառուցուի Այիոս Նեքթարիոս եկեղեցին (1973 - 1994), ուր կը պահուի անոր ձեռքին մասունքը։