cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Իրաւաբանի Օր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ռուսաստանի տօներ Ստորոգութիւն:Մասնագիտական տօներ
Աշոտ Գ. Ողորմած
'''Աշոտ Գ. Ողորմած''' (ծննդեան թուականը անյայտ է՝ շուրջ 905-977 թուականներ) Հայոց թագաւոր 953-էն։ Յաջորդած է հօրը՝ Աբաս Ա. Բագրատունի։ Աշոտ Գ.-ի թագաւորութեան տարիներուն Հայաստան տնտեսական եւ մշակութային վերելք ապրած է եւ երկրին մէջ համեմատաբար խաղաղ իրավիճակ մը տիրած է։ 953-ին փորձած է Դուինը ազատագրել արաբներէն, բայց յաջողութիւն չէ գտած։ 961-ին արքունիքը Կարսէն տեղափոխած է Անի, զոր պարսպապատած է, կառուցել տուած է պալատներ եւ այլ շինութիւններ եւ զայն հռչակած՝ Հայաստանի մայրաքաղաք։ Աշոտ Գ. յաջողութեամբ ետ մղած է Կովկասի լեռնականներն ու Աղձնիք ի արաբ ամիրային յարձակումները։ 973-ին 80 հազարնոց բանակով մը յարձակած է Տարօնի ճամբով դէպի Միջագետք արշաւող բիւզանդական զօրքերուն դէմ՝ հեռացնելով Հայաստանին սպառնացող վտանգը։ Յովհան Չմշկիկ կայսեր առաջարկով հաշտութիւն կնքուած է Հայաստանի եւ Բիւզանդիոնի միջեւ։ Աշոտ Գ.-ի օրով Հայաստանի մէջ ընդարձակուած են հին քաղաքները եւ կառուցուած՝ նորերը։ Անոր կինը՝ Խոսրովանուշ թագուհին, 966-ին հիմնած է Սանահինի վանքը, իսկ 976-ին՝ Հաղբատի վանքը, որոնք շուտով գիտակրթական կեդրոններ դարձած են։ Աշոտ Գ. երկրին գլխաւոր քաղաքներուն մէջ բացած է դպրոցներ, հիւանդանոցներ, անկելանոցներ, անոնց պահպանման համար յատկացուցած է որոշ եկամուտներ։ Աշոտ Գ. «բարեգործ էր», որու համար ալ կոչուած է «Ողորմած»։
«Ողորմած» անուանումը
Աշոտ Գ. իր գահակալութեան օրերուն ծանօթ էր «բարեպաշտ» անունով,իր մահէն ետք զինք կոչած են «Ողորմած» նկատի ունենալով աղքատներուն, հիւանդներուն, կաղերուն եւ կոյրերուն նկատմամբ անոր հոգատար վերաբերմունքը: : Աշոտ Գ-ի բարեպաշտութեան եւ կատարած ողորմածութիւններուն շնորհիւ ան դասուած է Հայ եկեղեցւոյ սուրբերու շարքին, իսկ իր վարքը գրուած է «Յայսմաւուրք»ին մէջ:
Անի Քաղաքին Հիմնարկութիւնը (952-961)
Աշոտ կ'որոշէ մայրաքաղաքը փոխադրել ուրիշ աւելի յարմար տեղ մը եւ, բաւական փնտռելէ ետք` Ախուրեան գետի ափին շատ յարմար բարձրավանդակ մը կը գտնէ եւ կ'որոշէ հոն կառուցել նոր մայրաքաղաքը, զոր կը կոչէ Անի։ Ան կ'որոշէ իր թագադրութիւնը կատարել տալ միայն Անիի շինութեան աւարտէն ետք։ Ամբողջ ժողովուրդը կը մասնակցի այս իւրայատուկ քաղաքի շինութեան, որ կը զարդարուի տուներով, պալատներով, առեւտրական հաստատութիւններով եւ բերդերով, ինչպէս նաեւ աննման եկեղեցիներով ու մատուռներով, այն աստիճան որ կը կոչուի հազար ու մէկ եկեղեցիներու քաղաք։ Յատուկ ջրմուղներ շինել կու տայ, որպէսզի ամէն տեղ ջուր հասնի եւ զայն կը դարձնէ միջին դարու լաւագոյն քաղաքներէն մին։
Թագաւորին Պաշտօնական Օծումը (961)
961-ին, երբ քաղաքին շինութեան մեծ մասը արդէն աւարտած էր, Անանիա Մոկացի կաթողիկոսը զինք փառաւոր հանդիսութեամբ թագաւոր կ'օծէ, ի ներկայութեան Աղուաններու թագաւորին եւ կաթողիկոսին, իրեն հպատակ բոլոր արքաներուն եւ հայկական բանակի 45.000 զինուորներուն, Գոռ Մարզպետունի հայոց զօրավարի հրամանատարութեան ներքոյ ։
Սայեաթ-Նովայ
Սայեաթ-Նովայ (բուն անունով՝ Յարութիւն Սայադեան) վրաստանցի հայ բանաստեղծ. աշուղ է։
Կենսագրութիւն
Ամենայն հաւանականութեամբ Սայեաթ-Նովայի նախնիները Թիֆլիս եկած են Կիլիկեան Հայաստան էն։ Սայեաթ-Նովայի ընտանիքը Թիֆլիսի քաղաքային արհեստաւորներու ընտանիք էր։ Սայեաթ-Նովայի մանկութիւնն ու պատանեկութիւնն անցած է Թիֆլիսի մէջ։ Սորված է գրել-կարդալ հայերէն, վրացերէն, գիտցեր է նաեւ արաբերէն այբուբեն ը։
12 տարեկանէն զայն տուեր են արհեստի, սորվեր է ջուլհակութիւն եւ կարճ ժամանակի մէջ այնքան հմտացեր է, որ կտաւը շինելու եւ գործելու նոր դազկահ պատրաստեր է։
Երգն ու երաժշտութիւնը զինք հմայեր են դեռ մանուկ հասակէն։ Մինչեւ երեսուն տարեկան՝ Սայեաթ-Նովայ կատարելագործուեր է աշուղական արուեստի մեջ, սորվեր է եղանակներ եւ պարզ ու խառն չափեր, յօրիներ է խաղեր՝ յարմարցնելով յատուկ մեղեդիներ եւ ատոնք կատարեր է ժողովրդական հաւաքոյթներու ատեն։
Հաւանաբար, երկար տարիներ շրջեր է Մերձաւոր Արեւելք ի մէջ, եղեր է Պարսկաստան, Հնդկաստան եւ Օսմանեան Կայսրութեան ը ենթակայ երկիրներ: Ուխտի գացեր է հայ աշուղներու հովանաւոր Մշոյ Սուրբ Կարապետի վանք ը՝ Տարօն, մինչեւ որ համընդհանուր ճանաչում ձեռք բերեր է եւ մկրտուեր է Սայեաթ-Նովա՝ երգի որսորդ։
1759 թուական ի կէսերուն աւարտուեր է Սայեաթ-Նովայի՝ իբրեւ բանաստեղծի ու երգահան-երաժիշտի կեանքը։ 1759 թուական ին Հերակլ II-ի հարկադրանքով ան քահանայ ձեռնադրուեր է Տէր Ստեփանոս անունով եւ շատ չանցած ղրկուեր է Կասպից ծով ու հարաւային ափին գտնուող Էնզելի նաւահանգիստը։ Հոս «ապաշխարեր» եւ արտագրեր է Գրիգոր Նարեկացի ի «Մատեան ողբերգութեան» ստեղծագործութիւնը։ Ստոյգ յայտնի չէ, թէ երբ վերադարձեր է հայրենիք։ 1766 թուական ին ապրեր է Զաքաթալայէն Շամախի տանող առեւտրական ճանապարհի վրայ ինկած Կախի փոքրիկ աւանի մէջ, ուր արտագրեր է մէկ ուրիշ ձեռագիր՝ Աստուածաշունչ ի հատուածներէ բաղկացած ժողովածոյ մը։ 1768 թուական ին մահացեր է կինը՝ Մարմարը, թողելով չորս անչափահաս զաւակ։ Յաջորդ տարուընէ Սայեաթ-Նովա՝ Տէր Ստեփանոս փոխադրուեր է վանք, ծառայեր է Թիֆլիսի մէջ հաստատուած Հաղպատ ի միաբանութեան առաջնորդարանի մէջ, իսկ 1778 թուական ին, երբ վերաշինուեր է Հաղպատի վանք ը, կարգուեր է Սուրբ Նշան վանքի լուսարար։ Հետագային միաբանութեան հետ նորէն վերադարձեր է Թիֆլիս։ 1795 թուականի Սեպտեմբերին, Աղա-Մահմետ Խան Ղազար ի արշաւանքի օրերուն, զոհուեր է եւ թաղուած է Սուրբ Գեւորգ եկեղեցւոյ բակը։
Ստեղծագործութիւններ
Սայեաթ-Նովայի ուսումնասիրութեան գործերուն մէջ մեծ դեր խաղցած է Անդրկովկաս ի հայ աշուղներու եւ ուշ միջնադարի հայ տաղերգ ուներու ստեղծագործութիւնները։ Աւանդական սովորութիւնով՝ ստեղծագործական առաջին քայլերն ան սկսած է թրքերէն լեզուով, յետոյ աստիճանաբար անցած է հայերէն ի ու վրացերէն ի։ Գիտակցելով աշուղ-բանաստեղծի բուն դերը ու կոչումը եւ հասկնալով որ գեղեցիկին ու կատարելութեան իտէալներն ու դաշնութեան պատգամները՝ Սայեաթ-Նովայ վերարծարծած ու քարոզած է ամբողջ հայ ժողովուրդին համար, առանց ազգային ու դասային խտրութեան ու զանազանութեան։
Քանակ
Սայեաթ-Նովայէն մեզի հասած է աւելի քան 230 խաղ, որոնք ամփոփուած են քանի մը բաժիններու. իր սեփական ձեռքով գրուած եւ իր զաւակին՝ Օհանին կազմած ու արտագրած խաղերը եւ միւս բաժինը կազմուած է զանազան ժողովածուներէ կամ մնացած է ժողովուրդին յիշողութեան մէջ: Աստիճանաբար գրի առնուած ու հրատարակուած են։
Սիրային երգեր
Իբրեւ սիրերգու (սիրային երգեր գրող)՝ Սայեաթ-Նովայ գեղեցիկի ու կատարեալի երկրպագու է եւ նուրբ զգացումներու արտայայտիչ: Անոր սիրային երգերը յատուկ են եւ նաեւ ունին խորը զգացումներ, որոնց պատճառը ոչ միայն բանաստեղծին ողբերգական սէրն է, այլ նաեւ կեանքի ու իրականութեան անլուծելի հակասութիւնները, անհաւասարութիւնը եւ գեղեցիկի ոտնահարումը։ Սայեաթ-Նովայ շատ կարեւարութիւն տուած է մարդու բարոյական, կատարելութեան ու գեղեցկութեան հարցերուն, դարու եւ ժամանակի այլանդակութեան եւ մարդկային աղարտման պատճառներուն, որոնք, ի վերջոյ մնացած են անբացատրելի:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Աշուղներ Ստորոգութիւն:Միջնադարյան հայ բանաստեղծներ Ստորոգութիւն:Հայ երգահաններ Ստորոգութիւն:Ստեղծագործական կեղծանուններ Ստորոգութիւն:14 Յունիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:22 Նոյեմբերի մահացածներ
Կաունաս
Կաունաս (նախկինում՝ Կովնո), քաղաք Լիտվայի մէջ։
Նավահանգիստ Նյամունաս գետի ափին։ Արդյունաբերական կեդրոն է, երկաթուղային եւ ավտոխճուղային հանգոյց։ Ունի 370 հազար բնակիչ (1979)։ Արդյունաբերութեան հիմնական ճիւղերն են մեքենաշինութիւնն ու մետաղամշակումը, թեթեւ եւ սննդի արդյունաբերութիւնը։ Կաունասը գեղարուեստական արհեստագործութեան հնագոյն կեդրոններեն է։ Առաջին անգամ հիշատակուած է XI դարուն։ Հին քաղաքի մէջ պահպանուած ճարտարապետական հուշարձաններեն են՝ դղեակը (XIII-XVII դարեր), Վիտաուտո եկեղեցին (հիմնադրուած է 1400-ին), կաթողիկե տաճարը (15 դար, ավարտուած է 17-րդ դարուն), Մասալսկիներու պալատը (17-րդ դարի սկիզբ), ռատուշան (1542, վերակառուցուած է 18-րդ դար)։ 19-րդ դարուն հին քաղաքեն ծնունդ առած է Կաունասիի նոր շրջանը (համաձայն 1847-ին եւ 1871-ին մշակուած գլխավոր հատակագծերու)։ 1920-40-ական թուականներուն քաղաքը բուռն զարգացած է։ Սովետական ժամանակաշրջանին Կաունասի մէջ գլխաւոր հատակագծերով (1952, ճարտարապետ Բուչաս, 1970, ճարտարապետ՝ Տանուլիս) կառուցուած են բնակելի զանգուածներ, հասարակական շենքեր։ Կաունասի մէջ են՝ Ձերժինսկիի (բրոնզ, բետոն, 1947, քանդակագործ՝ Մերկուրով) եւ Ներիսի (բրոնզ, գրանիտ, 1955, քանդակագործ Բուչաս (հուշարձանները, Չուռլյոնիսի պատկերասրահը (1969, ճարտարապետ Վիտաս)։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Լիտվայի քաղաքներ
Բնափիլիսոփայութիւն
Բնափիլիսոփայութիւն, բնութեան երեւոյթները եւ օրինաչափութիւնները մտահայեցողաբար մեկնաբանող ուսմունք, որ յենելով բնագիտութեան նուաճումներու եւ հասկացութիւններու վրայ, կը ձգտէր տալ բնութեան ընդհանուր բնական պատկերը :
Պատմութիւնը
Պատմականօրէն այն փիլիսոփայութեան հնագոյն ձեւն է : Հին եւ միջնադարեան փիլիսոփայութեան մէջ կը նոյնանէր բնագիտութեան եւ առհասարակ բնագիտութեան հետ։ Բնափիլիսոփայութիւնը առաջադրած է շարք մը արժէքաւոր գաղափարներ եւ գիտական կռահումներ։ Առաւել կարեւոր էին Անաքսագորասի, էմփետոգլըսի, Տեմոքրիթի եւ էփիգուրի բնափիլիսոփայական ուսմունքները: Միջնադարեան կրթական եւ կրօնական գաղափարներու տիրապետութեան պայմաններուն մէջ բնափիլիսոփայութիւնը գրեթէ վերացաւ փիլիսոփայութեան բնագաւառէն : Այն նոր զարգացում ապրեցաւ Վերածնունդի շրջանին՝ առաջադրելով շարք մը յառաջադիմական ուսմունքներ (նիւթակենսականութիւն, համայնաստուածութիւն) : XVII — XVIII դարերուն, կապուած բնագիտութեան զարգացման հետ, բնափիլիսոփայութիւնը իր նշանակութիւնը կորսնցուց։ Այն նոր վերելք ապրեցաւ Գերմանիոյ դասական փիլիսոփայութեան եւ յատկապէս Շելինկի ուսմունքին մէջ։ Շելինքը քաղափարական հիմքերու վրայ ձեւակերպեց բնութեան միասնութեան գաղափարը` ձգտելով բնագիտութեան նուաճումներու իմաստաւորման միջոցով կառուցել բնութեան համապարփակ համակարգ մը : Չնայած բնափիլիսոփայուփիւնը միշտ յենած է բնագիտութեան նուաճումներուն վրայ, այն անկարող եղած է տալու բնութեան բուն բացատրութիւնը, մնացած է հայեցողական, որքանով երեւոյթներու տակաւին իրեն անյայտ իրական կապերը կը փոխարինէր գաղափարական կապերով, եւ պակսող փաստերը կը փոխարինէր հնարքներով, լրացնելով իրական բացերը միայն երեւակայութեամբ։ Այս դէպքին ան արտայայտեց շատ հանճարեղ միտքեր եւ կռահեց յետագայ շատ յայտնագործութիւններ, սակայն քիչ անհեթեթութիւններ ալ չասուեցին։ Այն ժամանակ այլ կերպ չէր ալ կարող ըլլալ։ Իսկ այժմ, երբ մեզի համար բաւական է բնութեան ուսումնասիրութեան արդիւնքներու վրայ նայիլ, այսինքն` անոնց սեփական կապակցութեան տեսակէտէն, որպէսզի կազմենք մեր ժամանակի համար բաւարար «բնութեան ձեւ» այժմ հասալ է բնափիլիսոփայութեան վերջը։ Անոր յարութիւն տալու ամէն փորձ ոչ միայն աւելորդ կ'ըլլար, այլ կ'ըլլար քայլ մը դէպի ետէւ (Էնկըլզ Ֆրիտրիխը, Լիւտուիկ Ֆոյերպախը եւ գերմանական դասական փիլիսոփայութեան վախճանը 1972 )։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Փիլիսոփայութիւն
Ապուքիրի Ճակատամարտ (1799)
Ապուքիրի ճակատամարտ — տեղի ունեցած է 25 յուլիս 1799-ին Նաբոլէոն Պոնաբարտի ղեկավարած ֆրանսական ութ հազարանոց եւ Մուատաֆա-փաշայի տասնութ հազարանոց թրքական բանակներու միջեւ Ապուքիր կը հրուանդանայ, ուր դէպքերէն մէկ տարի առաջ ծովակալ Նելսոնը գրեթէ ամբողջ ֆրանսւական նաւատորմը ջախջախեց։ Այս ճակատամարտին ընթացքին տարած փայլուն յաղթանակը մաքրեց անգլիացիներէն կրած խայտառակ պարտութեան հասցուցած ամոթը։ Այս յաղթանակը Նաբոլէոնի ամենափայլուն յաղթանակներէն մէկը դարձաւ, քանի որ ճակատամարտէն ետք ամբողջ թրքական բանակը ոջնջացուց, ֆրանսացիներու նուազագոյն կորուստներու դիմաց։
Նախապատմութիւն
1798-ի աշնան Եգիպտոսը գրաւելէ ետք Նաբոլէոն, կ՛որոշէ արշաւանքը շարունակել եւ Սուրիան գրաւել, իսկ թուրքերը օգտուելով ֆրանսական բանակի մեծ մասի եւ Նաբոլէոնի բացակայութենէն, որոշեցին Եգիպտոսը վերադարձնել, անգլիական նաւատորմի օգնութեամբ Մուսթաֆա-փաշան տասնութ հազարանոց բանակով 14 յուլիս-ին կ'ափանէ Աբուքիր բերդի մօտ, իսկ երկու օր ետք բերդը կը գրաւեն։ Սակայն թուրքերը կ՛որոշեն չզարգացնել առաջխաղացումը եւ պաշտպանութեան կը պատրաստուին։ Նաբոլէոն տեղեկանալով Եգիպտոսի մէջ ծաւալուող իրադարձութիւններու մասին կը դադրեցնեն Աքքայի պաշարումը եւ անհապաղ Եգիպտոս կը վերադառնան։ 25 յուլիս-ին ան Աբուքիրի մօտ 7700 զինուոր կը հաւաքէ եւ կ՛որոշէ Ապուքիրի ճակատամարտը սկսիլ, որպէսզի «մաքրէ» ֆրանսացի նաւաստիներու մէկ տարուայ վաղեմութեան ամոթալի հետքերը։
Ճակատամարտի ընթացքը
Երկու ժամ տեւած պատրաստութենէն ետք կը սկսի երկու բլուրներու վրայ տեղակայուած թրքական եւ Ժան Լաննի մարտկոցներու միջեւ հրետանային մարտը։ Մեծաւոր Մուրատը առաջնագիծ կ՛ուղղարկէ երկու հեծելազօրային շարասիւն եւ իւրաքանչիւրին վեց թեթեւ թնդանօթ կը տրամադրէ։ Առաջին շարասիւնը դէպի թրքական զօրքերու գրաւուած բլուրներու միջեւ առկայ խորութիւնը ուղեւորուեցաւ։ Թուրք հրաձիգներու արձակած կրակոցները կը վնասէին ֆրանսական շարասիւնները, սակայն, երբ հեծեալնեուն զուգորդեց թեթեւ հրետանիի համազարկը՝ թիկունքէն թուրքերը կորսնցուցին նահանջելու տարածութիւնը եւ ինքնատիրապետումը։ Իսկ, երբ Ժան Լաննի ֆրանսական ծանր հրետանին կրակ բացաւ բլուրի վրայ տեղակայած թուրքերու վրայ վերջիններս խուճապահար փախուստի նետուեցան, սակայն անոնց ներքեւը երկրորդ շարասիւնը կը սպասէր. նահանջելու տեղ չկար այլեւս, որովհետեւ անոնց կը հետեւէր փոթորկոտ ծովը։ Ֆրանսացիներըկը գնդակահարէին թուրքերուն, իսկ հեծելազօրի գրոհի ժամանակ թուրքերը ծովը նետուեցան, իրենց նաւերուն հասնելու յոյսով, սակայն նաւերուն հասաւ միայն ջուրը նետուածներու 10 տոկոսը։ Թուրքերու կեդրոնը օգնութեան հասաւ, իսկ Մուրատ շրջապատեց անոնց ։ Լանիւսի հետեւակայինները Մուրատի գրոհի պատճառով առանց հեծելազօրի մնալով, որոշեցին Մուրատին հետեւել։ Թուրքերը այս անգամ եւս փրկութեան ճամբայ փնտռել, սակայն նոնց նոյն ճակատագիրը կը սպասէր։ Ճակատամարտը արդէն սկսած էր, թուրքերը արդէն 8000 զինուոր կորսնցուցած էին՝ 5400 ծովուն մէջ խեղդուած էին, 1400 սպաննուած էին, 1200-ը գերեւարուած էին, ֆրանսացիներու ձեռքը անցան 18 թնդանօթ, 30 արկերով լի սնտուկներ եւ 50 դրօշ։
Արդիւնք
Ֆրանսացիները յաղթեցին, թրքական բանակը գլխովին ջախջախուեցաւ։ Եգիպտոսը մնաց ֆրանսացիներու տրապետութեան տակ մինչեւ 1802։
Գրականութիւն
Ստորոգութիւն:1799
Յակոբ Յակոբեան
Յակոբ Յակոբեան (1951 - 28 Ապրիլ 1988), հայ ռազմաքաղաքական գործիչ, Հայաստանի Ազատագրութեան Հայ Գաղտնի Բանակի հիմնադիրներէն։ Առհասարակ ԱՍԱԼԱ-ի «կնքահայրը» կը համարուի լիբանանահայ Յակոբ Յակոբեանը (Յարութիւն Թագուշեան, հանդես եկեր է Մուջահեդ, Աբու Ահմադ ալ-Արմանի կեղծանուններով)։ Այդ պատճառով ալ ուսումնասիրողներէն ոմանք ԱՍԱԼԱ-ի ծագումը կը կապեն Պաղեստինի ազատագրման կազմակերպութեան գործունէութեան հետ։
Իսրայելա-պաղեստինեան պատերազմ
Յակոբ Յակոբեանը մասնակցած է Պաղեստինի ազատագրման շարժման գործունէութեանը, իսրայելա-պաղեստինյան ընդհարումներին, սերտ կապեր ունեցած է Յասեր Արաֆաթի, Ապու Նիտալի եւ պաղեստինեան այլ գործիչներու հետ։
Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմ
Յակոբ Յակոբեանը աշխուժ դերակատարութիւն ունեցած է 1975 թ.-ին սկսուած է քաղաքացիական պատերազմին հայ համայնքի պաշտպանութեան գործին։
ՀԱՀԳԲ-ի հիմնադրումն ու ղեկավարումը
1975 թ.-ին հիմնած է Հայաստանի ազատագրութեան հայ գաղտնի բանակը։
Սպանութեան առեղծուածը
Սպանուած է 1988 թ., Աթենքում։ Շրջանառվում է նաեւ վարկած, համաձայն որի Հակոբյանը չի սպանվել։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1951 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1988 մահեր Ստորոգութիւն:28 Ապրիլի մահացածներ
Շրջասութիւն
Շրջասութիւնը, Կը կայանայ իր մը, անձ մը, երեւոյթ մը քանի մը բառերէ կազմուած լեզուական դարձուածքով մը անուղղակի «անուանելու» մէջ, փոխանակ իր անունով կոչելու։ Այսպէս, երբ Պարոնեան կը գրէ. «Տիրասէր» բառը, որ կը գործածես, անախորժ կը հնչէ սահմանադրութեան եւ ազատութեան դարուս մէջ, պարզ «Մեր դարուն» ըսելու տեղ, շրջասութիւն գործածած կ՛ըլլայ. կամ երբ կը գրէ աւազակները կը մերկացնեն իրենց պաշտօնակիցը, փոխանակ գայմագամի։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Գրականութիւն
Անթանթ
Անթանթ (entente — համաձայնութիւն), ռազմաքաղաքական դաշինք Ռուսաստանի, Անգլիայի]] եւ Ֆրանսայի միջեւ՝ ստեղծուած որպէս հակակշիռ Եռեակ միութեանը՝ A-Entente ՝ Գերմանիային, Աւստրո-Հունգարիային եւ Իտալիային։ Ձեւաւորուեր է հիմնականին 1904-1907 թուականներուն եւ մեծ տէրութիւններու սահմանազատումը աւարտեց Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախաշէմին։ Եզրոյթն առաջացեր է 1904 թուականին՝ ի սկզբանէ նշանակելով անգլո-ֆրանսական դաշինքը, ընդ որում կը կիրառուէր l’Entente cordiale («սրտակից համաձայնութիւն») արտայայտութիւնը՝ ի յիշատակ 1840-ական թուականներուն նոյն անուանումը կրող անգլո-Ֆրանսական կարճատեւ դաշինքին։
Անթանթի կազմաւորումը
20–րդ դարու սկիզբը միջազգային յարաբերութիւններու մէջ եղան զգալի փոփոխութիւններ։ Բրիտանիան ստիպուած էր դուրս գալ իր կողմէն իրականացուող փայլուն մեկուսացման քաղաքականութիւնէն եւ սկսիլ հաւասարակշռող դաշինքներու որոնման եւ ձեւաւորման քաղաքականութիւն։ 1902 թուականին կնքուեցաւ անգլո-ճափոնական համաձայնութիւնը, որմով Անգլիան իրեն ապահովեց ընդդէմ Ռուսաստանի, քանի որ Ռուսաստանը եւ Ճափոնը հակամարտող կողմեր էին։ Անհրաժեշտ էր նաեւ դաշնակից որոնել ընդդէմ Գերմանիա: Գերմանիան ունէր հզօր ցամաքային բանակ եւ եւրոպական միակ պետութիւնը, որ կարող էր իր ցամաքային բանակով մրցիլ Գերմանիայի հետ եւ անոր հետ ունէր հակասութիւն. այդ Ֆրանսան էր։ Ուստի անգլիական դիւանագիտութիւնը սկսաւ աշխատիլ ֆրանս-անգլիական դաշինքի ձեւաւորման օգտին։ Ֆրանսան իր հերթին դաշնակից կը փնտռէր ընդդէմ Գերմանիայի, քանի որ անոր հիմնական դաշնակից Ռուսաստանը զբաղուած էր Հեռաւոր Արեւելքի մէջ Ճափոնի հետ յարաբերութիւններու կարգաւորմամբ։ 1904 թուականի 8 Ապրիլ-ին Լոնտոնի մէջ հանդիպեցան ֆրանսական եւ անգլիական կողմերը՝ կնքուեցաւ ֆրանս-անգլիական արտաքին համաձայնագիրը, որ կոչուեցաւ entente (համաձայնութիւն)։ Պայմանագիրը բաղկացած էր երկու մասէ՝ մէկը ենթակայ էր հրապարակման, միւսը գաղտնի էր։ Հրապարակման ենթակայ բաժնի կողմերը կը պարտաւորուէին Մարոքի հարցի շուրջ պահպանել 1880 թուականի Մատրիտեան համաժողովի սկզբունքները, իսկ գաղտնի հատուածի մէջ Անգլիան կը ճանչնար Ֆրանսայի իրաւունքները Մարոքի, իսկ Ֆրանսան՝ Անգլիայի իրաւունքները Եգիպտոսի նկատմամբ։
Ռուս-ճափոնական պատերազմի աւարտէն յետոյ ձախողուած Ռուսաստանը դարձեալ թեքուեցաւ դէպի Եւրոպա, ուր սակայն ուժերու վերադասաւորման հետեւանքով Ռուսաստանի շահերու տարածքին մէջ արդէն ներկայ էր ոչ թէ Մեծն Բրիտանիան, այլ Գերմանիան։ Հետեւաբար Մեծն Բրիտանիան այլեւս չէր դիտարկուեր որպէս հակառակորդ եւ նոյն այս հիմնաւորմամբ Ռուսաստանը Մեծն Բրիտանիայի կողմէն նոյնպէս չէր դիտարկուեր որպէս հակառակորդ։ Բացի այդ առկայ էր նաեւ Ֆրանսայի գործօնը, քանի որ վերջինս կը համարուէր այս երկու երկիրներու դաշնակիցը։ 1907 թուականի 31 Օգոստոս-ին Փեթերսպուրկի մէջ հանդիպեցան անգլո-ռուսական կողմերը եւ կնքուեցաւ անգլո-ռուսական համաձայնութիւն, որմով վերջնական ձեւաւորում ստացաւ Անթանթը՝ դառնալով ֆրանս-անգլո-ռուսական եռեակ խմբաւորում, որ պիտի պայքարէր Եռեակ միութեան դէմ Մեծ պատերազմի մէջ։
Մարինէ Պետրոսեան
Մարինէ Պետրոսեան Շիրինի (20 Յունուար, 1974, Ստեփանակերտ), հայ բժշկուհի, ԼՂ ՊԲ բժշկական ծառայութեան մասնակից (1995)։ Աւարտած է Ստեփանակերտի բժշկական ուսումնարանը (1994)։ 1992 թուականին աշխատած է Ստեփանակերտի կենդոնական զինուորական հրապիտալի մէջ որպէս բժշկուհի։
1992-1994 թուականներուն բժշկական կամաւորական խումբի կազմութեան, ռազմադաշտային շրաժական հրապիտալներուն առաջին բժշկական օգնութիւնը ցոյց տուած է հարիւրաւոր վիրաւոր եւ հիւանդ ազատամարտիկներու համար։ Պարգեւատրուած է ԼՂՀ «Մայրական երախտագիտութիւն Արցախի քաջուղիներուն» յուշամետալներով։
Ստորոգութիւն:1974 ծնունդներ Ստորոգութիւն:20 Յունուարի ծնածներ
Խաչիկ Ամիրեան
Խաչիկ Ամիրեան, գրագէտ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Պոլիս: 1934 թուականին աւարտած է Պէզազեան լիսէն։ Դպրոցին մէջ 5 տարի խմբագրած է «Կոհակ» խմորատիպ պարբերականը, որմէ օրինակ մը պահպանուած է Երեւանի Եղիշէ Չարէնցի անուան գրականութեան ու արուեստի թանգարանին Թորոս Ազատեանի արխիւին մէջ։ Իր առաջին բանաստեղծութիւնը՝ «Մթնշաղ», լոյս տեսած է 1931 թուականին Աւետիս Ալիքսանեանի հրատարակած «Պատկեր» շաբաթաթերթին մէջ։
Գործունէութիւն
Աշխատակցած է պոլսահայ, ֆրանսահայ եւ ամերիկահայ մամուլին, տալով պատմուածքներ, բանաստեղծութիւններ եւ քրոնիկներ։ Գործածած է Ճառագայթ, Վարդ Աշունի, Արա Միրեան, Շրջիկ, Ճաթօ, Թատերասէր եւ այլ գրչանուններ։
1963-ին կը ներգաղթէ Հայրենիք եւ կը հաստատուի Երեւան։ Կը հետեւի Երեւանի Պետական Համալսարանի դասընթացքներուն եւ 1970-ին կ՚աւարտէ բանասիրական ճիւղը։ 1971-1987-ին կը պաշտօնավարէ նոյն համալսարանին արեւեւլագիտութեան ֆաքիւլթէին մէջ որպէս թրքերէնի եւ օսմաներէնի աւագ դասախօս։
Երեւանի մէջ լոյս տեսած են իր քանի մը բանաստեղծութիւններն ու պատմուածքները «Գրական թերթ», «Երեւան», «Սովետական գրականութիւն» Եւ «Սովետական Հայաստան» պարբերաթերթերուն մէջ։
Գործեր
Հրատարակուած են իր հետեւեալ գրական ստեղծագործութիւնները.-
«Երգեր սիրոյ եւ պայքարի», արձակ եւ չափածոյ բանաստեղծութիւններ (Պոլիս, 1948), «Ազատարար ինքնաշարժ», բանաստեղծութիւններ (Պոլիս, 1959), «Լումումպա», բանաստեղծութիւններ (Պոլիս, 1962), «Շուք ծախող Ալին», բանաստեղծութիւններ եւ պատմուածքներ (Երեւան, 1964), «Որդու կանչը», վիպակ («Սովետական գրականութիւն» ամսագիր, Երեւան, 1979. վերահրատարակուած՝ Գահիրէ «Արեւ» օրաթերթին մէջ):
Խմբազրական աշխատանքներն են. «Ովասիս», տարեգիրք գրականութեան եւ արուեստի (Պոլիս, 1939), «Ճառագայթ» շաբաթաթերթ քաղաքական-հասարակական-գրական (Պոլիս 1947-1952), «Անիւ», ամսագիր գրականութեան (խմբագրական կազմի անդամ, Պոլիս, 1946):
Կատարած է նաեւ թարգմանական աշխատանքներ։ Թրքերէնէ հայերէնի թարգմանած է (Հ.Հ.Մարտիրոսեանի հետ) թուրք գրագէտ Եաշար Քեմալի «Ձախ Մէմէտ» վէպը («Հայաստան» հրատ. Երեւան, 1975)։ Նաեւ հայերէնի թարգմանած է թուրք դասական եւ յառաջդիմական գրողներու՝ Ֆուզուլիի, Եունուս Էմրէի, Նազըմ Հիքմէթի, Օրհան Քէմալի, Եաշար Քէմալի եւ ուրիշներու արձակ եւ չափածոյ ստեղծագործութիւններէն (մեծ մասամբ անտիպ)։
Թրքերէնի թարգմանած է Եղիշէ Չարենցի «Ես իմ անուշ Հայաստանի», Պարոյր Սեւակի «Կանք, պիտի լինենք» ու «Գժւում եմ», Յովհաննէս Շիրազի «Դարդս տուի հովերին» ու «Մայրս, եւ Աւետիք իսահակեանի «Մօր սիրտ» եւ այլ բանաստեղծութիւնները, որոնք լոյս տեսած են 1986-ին Երեւանի Պետական Համալսարանի արեւելագիտութեան ֆակիւլթէի «Թուրքերէնի ընթերցարան» գիրքին մէջ, որուն խմբագրութիւնը նոյնպէս կատարած է Խաչիկ Ամիրեան։
Ունի ուսումնասիրութիւններ գրական եւ բանասիրական նիւթերու շուրջ, որոնք ցրուած են Հայաստանի եւ Սփիւռքի մամուլին մէջ։
«Հայերէնից փոխառեալ բառերը արդի թուրքերէնում» ուսումնասիրութիւնը լոյս տեսած է «Մերձաւոր եւ Միջին Արեւելքի Երկիրներ եւ ժողովուրդներ» մատենաշարին մէջ (Երեւան 1985):
Ան հրատարակած է նաեւ «Թուրքալեզու հայ աշուղներ. Օսմանեան Կայսրութիւն. 16-20րդ դարեր» լայնածաւալ հատորը։
1990-ական թուականներուն հաստատուած է Լոս Անճելըս, առողջական պատճառներով, ուր եւ մահացած է 1998-ին։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ
5 Օգոստոս
5 Օգոստոս, տարուան 217-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 218-րդ) օրն է
Մատաղիս
Մատաղիս, գիւղ Արցախի Մարտակերտի շրջանին մէջ` կեդրոնէն 30 քմ հիւսիս-արեւմուտք՝ 500 մեթր բարձրութեան վրայ, Թարթառ գետի ձախ կողմը։ Տարածքը՝ 2353 հեկտար։
5 Օգոստոս
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն: 5 Օգոստոսի ծնածներ
Մատաղիս
Մատաղիսը, ինչպէս ե՛ւ Թալիշը բարեկարգ գիւղեր են, սակայն պատերազմը այդտեղ մեծ աւերներ գործած է :
5 Օգոստոս
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն: 5 Օգոստոսի մահացածներ
Մատաղիս
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մարտակերտի գիւղեր Ստորոգութիւն:Մարտակերտի շրջանի գիւղեր Ստորոգութիւն:Մարտակերտի բնակավայրեր Ստորոգութիւն:Արցախ
Ալեքսան Բաբայեան
Ալեքսան Բաբայեան (Բաբունց, ), հայ քանդակագործ։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է 1964-ին, Այգեձոր: Աւարտած է Երեւանի գեղարուեստի պետական ակադեմիայի քանդակագործութեան բաժինը: Անդամ է Հայաստանի, ինչպէս նաեւ Ռուսիոյ եւ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի նկարիչներու միութեան :
Գործերը
Իր ստեղծագործութիւններէն նմուշներ կը գտնուին Ղարաբաղի, Ռուսիոյ, Մոնկոլիոյ եւ այլ երկիրներու մէջ:
Բաբայեանի գործերէն է «Վերադարձ» արձանը (2003, իր տեղը գտած է Բաբայեան փողոցին վրայ), ինչպէս նաեւ «Խորհրդաւոր ընթրիք» տուֆակերտ քանդակը` նուիրուած քրիստոնէութեան 1700-ամեակին :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մշակոյթ Ստորոգութիւն:Հայ քանդակագործներ
Հայաստանի Հանրապետութեան Բանակի Օր
Հայաստանի Հանրապետութեան զինուած ուժերու օր (կամ Հայոց բանակի օր, հակիրճ՝ ՀՀ ԶՈՒ օր), Հայաստանի զինուած ուժերու մասնագիտական տօն, որ կը նշուի իւրաքանչիւր տարուան 28 Յունուարին Հայաստանի մէջ ։
Պատմութիւն
Հայաստանի զինուած ուժերու տօնը հաստատուած է 6 Յունուար 2001-ին Հայաստանի նախագահին ստորագրած «Հայաստանի Հանրապետութեան տօներու եւ յիշատակի օրերի» մասին օրէնքով։ 20 Նոյեմբեր 2002-ին Հայաստանի Սահմանադրութեան մէջ լրացում մը եղած է՝ որու համաձայն 28 Յունուարը կը սահմանուի իբրեւ ոչ աշխատանքային օր ։
Հայաստանի բանակին տօնը կը նշուի 28 Յունուարին, քանի որ 1992-ի նոյն այդ օրը ընդունուեցաւ «Հայաստանի Հանրապետութեան պաշտպանութեան վերաբերեալ» որոշումը ։
Տօնակատարութեան ընթացակարգ
Տօնին առթիւ ՀՀ բարձրագոյն ղեկավարութիւնը եւ ՀՀ զինուած ուժերու ղեկավար կազմը կը շնորհաւորեն իրենց ենթակաները, իսկ առաւել աչքի ինկած աշխատակիցները կը պարգեւատրուին տարբեր աստիճանի մետալներով եւ խորհրդանշական իրերով։
28 Յունուարի երեկոյեան տօնին ծիրէն ներս Երեւանի Ա. Սպենդիարեանի անուան օփերայի եւ պալէթի ազգային ակադեմիական թատրոնի դահլիճին մէջ Հայաստանի Հանրապետութեան բարձրաստիճան պաշտօնեաներու եւ ՀՀ զինուած ուժերու ղեկավար կազմին համար համերգ կը կազմակերպուի, որ հասարակութեան որոշ հատուածի մը կը վերաբերուի  : 2017-ին միջոցառումներու շարքը համալրուած է 29 Յունուարի առաւօտեան, Մայր Աթոռի եւ եկեղեցւոյ բոլոր թեմերուն մէջ պատարագի մատուցումով՝ զինուած ուժերուն ներկայութեամբ :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայաստանի Տօներ Ստորոգութիւն:Մասնագիտական տօներ
Վազգէն Քհնյ. Քէօշկէրեան
Աւազանի անունով Մովսէս, որդի Ասատուրի եւ Մատլէնի, ծնած է Հալէպ, 1975-ին։
Նախակրթութիւնը ստացած է Կրթասիրաց վարժարանի մէջ, 1987-ին, ապա յաճախած է Կիլիկեան ճեմարանի միջնակարգը, մէկ տարի։
Այնուհետեւ, ան կը մտնէ ազատ ասպարէզ, որ կը հետեւի ոսկերչութեան. միաժամանակ մաս կը կազմէ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ դպրաց դասին եւ կը յաճախէ Կիրակնօրեայ վարժարան։
Կը կատարէ սուրիական բանակի ծառայութիւնը։
Եկեղեցւոյ ծառայութիւնն ու Կիրակնօրեայ դպրոց յաճախելը զինք կ'առաջնորդեն հոգեւոր կեանքի եւ ամուսնացեալ քահանայութեան։
Կրօնական ըլլալու վերջնական որոշումը կը փոխանցէ Բերիոյ Հայոց Թեմի Առաջնորդ Տ. Սուրէն Ս. Արք. Գաթարոյեանի եւ Կրօնական Ժողովին։
Իր քահանայական թեկնածութիւնը ընդունելէ ետք, Առաջնորդ Սրբազան Հօր յանձնարարագիրով, մուտք կը գործէ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ «Զարեհեան» դպրեվանք, 1997-ին։
Երկու տարի կը հետեւի քահանայից դասարանի դասընթացքներուն, կը ստանայ համապատասխան վկայական ու կը վերադառնայ Հալէպ։
Կը պատրաստուի ամուսնութեան եւ կ'ընտրէ իր կեանքի ընկերը՝ Բալկեան ընտանիքի դուստրը՝ Օրդ. Սեւանը, որուն հետ կը պսակուի 5 Օգոստոս 1999-ին, Ս. Գէորգ եկեղեցւոյ մէջ, ձեռամբ Տ. Սահան Ա. Քհնյ. Արապաթլեանի ու մասնակցութեամբ Հալէպի քահանայ հայերուն։ Ապա, Առաջնորդ Սրբազան Հօր որոշումով կը ճշդուի իր ձեռնադրութեան թուականը։ Իր քահանայական ձեռնադրութիւնն ու օծումը տեղի կ'ունենան Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ մէջ, ձեռամբ Տ. Սուրէն Արք. Գաթարոյեանի, Ս. Թադէոս եւ Ս. Բարթողիմէոս տօնին, 3 Դեկտեմբեր 1999-ին, վերակոչուելով Տ. Վազգէն։
Քառասնօրեայ քահանայական պատրաստութեան շրջանը կ'անցընէ Ս. Քառասնից Մանկանց եկեղեցւոյ շրջաբակի յարակից սենեակին մէջ։
Նորընծայ Տէր Վազգէն իր անդրանիկ պատարագը կը մատուցանէ Ս. Յակոբ մատրան մէջ։
Բերիոյ Թեմի Հայոց Առաջնորդ Սրբազան Հօր տնօրինութեամբ, Տէր Վազգէն հոգեւոր հովիւ կը նշանակուի Լաթաքիոյ Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ եւ կրօնի դասատու՝ Ազգ. Նահատակաց վարժարանէն ներս։
1 Յունուար 2000-ին, կը հաստատուի Լաթաքիա, ուր կը ծառայէ երկու տարի, ապա կը տեղափոխուի Տէր Զօր, կը ծառայէ տեղւոյն փոքրաթիւ գաղութին ու Ս. Նահատակաց եկեղեցւոյ, միեւնոյն ժամանակ կրօնական նիւթեր կը դասաւանդէ գաղութի զաւակներուն։ Մէկ տարի պաշտօնավարելէ ետք, Առաջնորդ Սրբազան Հօր թոյլտուութեամբ՝ Տէր Վազգէն 2003-ին կը տեղափոխուի Նոր Ջուղա, Պարսկաստան, տեղւոյն Առաջնորդ Գիրպ. Տ. Շահան. Ծ. Վրդ. Սարգիսեանի հրաւէրով։
Հոգեկան մեծ գոհունակութեամբ կը քահանայագործէ պատմական այդ գաղութին մէջ, տեղւոյն Ս. Յովհաննու Կարապետ եկեղեցւոյն՝ իր վկայութեամբ, «մեծ հաճոյքով եւ ուրախութեամբ կը քահանայագործեմ Նոր Ջուղայի մէջ»։ Ան իր ընկերային նկարագրով, շուտով կ'ընտելանայ ժողովուրդին փառքերուն, սովորութիւններուն ու տեղական աւանդութիւններուն։ Սիրով ու քահանայական կոչումի գիտակցութեամբ կապուած է իր հօտին, առաջնորդին եւ եկեղեցւոյ։ Խնդումերես եւ ուրախ տրամադրութեամբ հոգեւորական մըն է։
Տարիներու իր բարւոք ծառայութեան համար, ան կ'արժանանայ Լանջախաչ կրելու իրաւունքին 2007-ին, Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Արամ Ա. Վեհափառէն եւ յառաջնորդութեան Նոր Ջուղայի Հայոց Թեմի՝ Գերշ. Տ. Բաբգէն Եպս. Չարեանի։
12 Մայիս
12 Մայիս, տարուայ 132-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 133-րդ) օրն է 11 Մայիս 12 Մայիս  13 Մայիս
Մահեր
Տես նաեւ՝ 12 Մայիսի մահացածներ
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Մայիս
Աղախանեան
Աղախանեան, հայկական մականուն ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայկական մականուններ Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Արմէն Վաթեան
Արմէն Վաթեան, աւարտած է Երեւանի Խաչատուր Աբովեանի անուան պետական մանկավարժական ինստիտիւտը։ Հեղինակած է 15 ֆիլմեր, սենարներ «Երալաշ», «Բումըրէնկ» հեռուստապատումներու, մի քանի երաժշտական եւ վաւերագրական ժապաւէններու, հեռուստահաղորդումներու եւ հաղորդաշարերու համար։ Ռուսաստանի կինեմատոգրաֆիստներու, իրագրողներու միութեան, սցենարիստներու համառուսաստանեան ընկերակցութեան անդամ է։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայ սցենարիստներ Ստորոգութիւն:29 Յուլիսի ծնածներ‎
Վրաստանի Գիտութիւններու Ազգային Ակադեմիա
Վրաստանի Գիտութիւններու ազգային ակադեմիա (ՎԳԱԱ) (საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია), մինչեւ 1990 թուական, կոչուած է Վրացական ԽՍՀ գիտութիւններու ակադեմիա։ Ակադեմիան կը համակարգէ գիտական հետազոտութիւնները Վրաստանի մէջ եւ կը զարգացնայ յարաբերութիւններ օտարերկրեայ այլ պետութիւններու ակադեմիաներու ու գիտական կեդրոններու հետ ։
Պատմութիւն
Վրաստանի գիտութիւններու ազգային ակադեմիան հիմնադրուած է 1941 Փետրուարին։ Ակադեմիայի հիմնադիրները եղած են՝ Գէորգ Ախուլեդիան (լեզուաբանութիւն), Իվանի Բերիտաշուիլին (ֆիզիոլոգիա), Առնոլդ Չիկոբաւան (Իբերո-կովկասեան լեզուներ), Կիորկի Չուբինաշուիլին (արուեստ), Սիմոն Ճանաշիան (պատմութիւն), Ալեքսանդր Ջանելիձեն (երկրաբանություն), Կորնելի Կակելիձնե (բանասիրություն), Նիկո Կեցխովելին (բուսաբանություն), Տարասի Կվարացխելիան (մերձարեւադարձային մշակույթներ), Նիկո Մուշխելիշվիլին (մաթեմատիկա, մեխանիկա, Ակադեմիայի առաջին նախագահը), Իլյա Վեկուան (մաթեմատիկա, Ակադեմիայի երկրորդ նախագահը), Ակակի Շանիձեն (լեզվաբանություն), Ալեքսանդր Թուալչրելիձէն (հանքաբանութիւն), Դիմիտրի Ուզնաձէն (հոգեբանութիւն), Կիրիակ Զաւրեւին (կառուցողական մեխանիկայ) եւ Ֆիլիբ Զայցեւը (կենդանաբանութիւն)։
Ակադեմիայի յայտնի անդամներէն են՝ Եկուտիմ Տակաիշուիլին (պատմութիւն), Շալուա Նուտսուբիձէն (փիլիսոփայութիւն), Գէորգ Ծերեթելին (արեւելագիտութիւն), Սիմոն Կաուկչիշուիլինշ (դասական բանասիրութիւն), Կոնստանդին Գամսախուրդիան (գրականութիւն), Գէորգի Մելիքիշուիլին (պատմութիւն), Նիկոլոս Բերդձենիշուիլին (պատմութիւն), Ռեւազ Դոգոնաձէն (ֆիզիկա), Մալխաս Աբդուշելիշվիլին (մարդաբանություն), Գուրամ Մխելիձեն (պալեո-կենսաբանություն) եւ Լեւան Չիլաշուիլին (հնեաբանութիւն)։
Կապրիէլա Պեսանցոնի
Վաղ կեանք
Ծնած է Հռոմ եւ կրթութիւն ստացեր սուրբ Ցեցիլիայի անուան ազգային ակադեմիոյ մէջ ։
Ասպարէզ
1911 թուականին զուգերգով հանդէս եկեր է Իտալիայի Վիթերպօ քաղաքին մէջ, իսկ 1918 թուականէն Պուենոս Այրեսի Քոլոն թատրոնի աստղն էր եւ կանոնաւորապէս հանդէս կու գար նաեւ հարաւամերիկեան այլ քաղաքներու մէջ, յատկապէս՝ Ռիօ Տէ Ժանէյրօ մէջ։ ԱՄՆ-ի մէջ զուգերգը տեղի ունեցեր է 1919 թուականին, երբ Ամներիսի դերերգով հանդէս եկած է «Աիտա» օփերայի մէջ Քլաուտիա Մուցիոյի, Ջովաննի Մարթինելլիի եւ Ռենաթօ Զանելլիի հետ։ Նոյն համերգաշրջանին Մեթրոփոլիթէն օփերայի մէջ երգեր է Էնրիքօ Քարուզոյի հետ «Սամսոն եւ Տալիլա» ու «Ճակատագրի ուժը» օփերաներու բեմադրութիւններու մէջ ։ 1920 թուականին Հաւանայի մէջ միասին կը կատարէին «Աիտա» օփերան, երբ վերջին հատուածի երկրորդ արարի ժամանակ դահլիճին մէջ ռումբ պայթեր է ։
1935 թուականին հեռացեր է Քոլոն թատրոնէն, 1939 թուականին հրաժեշտի համերգ կազմակերպեր Հռոմի մէջ՝ Քարաքալլայի բաղնիքներու մէջ երգելով Քարմէն։ Ամերիկեան «Victor» ձայնագրման տաղաւարի հետ քանի մը ձայնագրութիւններ կատարած է, 1916 թուականին նկարահանուեր իտալական «Stefania» համր շարժապատկերի մէջ։ Պրազիլիոյ մէջ ամուսնութեան ընթացքին դասաւանդեր է երիտասարդ երգիչներու, իսկ կեանքի վերջին տարիներուն Հռոմի մէջ վոքալի դասեր տուեր է։
Թենօր Ջաքոմօ Լաուրի-Վոլփին իր «Voci parallele» գիրքին մէջ յիշատակեր է Պեսանցոնիին որպէս իր ասպարէզի ընթացքին իրեն հանդիպած երեք իրական քոնթրալթոներէն մէկը (միւս երկուքը Մարկարեթ Մաթցենաուերն ու Մաթիլտա Պլանքօ Սատունն էին) ։
Անձնական կեանք
Դաշնակահար Արթուր Ռուպինշթէյնի հետ սիրային յարաբերութիւններու մէջ եղեր է 1918 թուականին, երբ երկուքն ալ կ՛աշխատէին Մատրիտի, Պուէնոս Այրեսի եւ Նիւ Եորքի մէջ ։։ 1925 թուականին ամուսնացեր է Պրազիլիացի արդիւնաբերող Էնրիքէ Լէյժի հետ։ Զոյգը ապրեր է Ռիօ Տէ Ժանէյրօ մէջ․ անոնց շքեղ առանձնատունն ու այգիները այժմ յայտնի են որպէս «Փարք Լէյժ» ու հանրային զբօսայգի են։ Պեսանցոնին այրիացել է 1941 թուկանին, կրկին ամուսնացեր 1956 թուականին։ Մահացեր է Իտալիա 74 տարեկանին 1962 թուականին ։ Յուղարկաւորուեր է Քարմէնի հագուստներով ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:1962 մահեր
Վաթսյաեանա Մալլալանգա
Վաթսյաեանա Մալլալանգա, (մոտ. մ. թ. 3-6-րդ դարեր), հնդիկ փիլիսոփայ եւ գիտնական, որ հռչակաւոր դարձած է իր հեղինակած «Կամասուտրա» տրակտատի շնորհիւ։
50 (թիւ)
50 (յիսուն)՝ զոյգ երկնիշ բնական թիւ մըն է 49-ի եւ 51-ի միջեւ
Հայաստանի Երկրորդ Բաժանումը
Հայաստանի Երկրորդ Բաժանումը, 575-ին պարսիկներն ու բիւզանդացիները կը համաձայնին եւ զինադադար կը կնքեն: Պարսկական արքունիքը օգտուելով այս առիթէն, նոր արշաւանքով կը փորձէ ընկճել հայ ապստամբները, սակայն յաջողութեան չի հասնիր: Հայերը հերոսական դիմադրութիւն ցոյց կու տան պարսկական զօրքերուն: Ռազմական գործողութիւնները Պարսկաստանի եւ Բիւզանդիայի միջեւ կը վերսկսին  576-ին: 580-ին բիւզանդական զօրքերու նոր հրամանատարներ կը նշանակուին Մորիկը (հետագային՝ կայսր) եւ ծագումով հայ Ներսէս զօրավարը, որոնք շարք մը մարտերու ընթացքին կը ջախջախեն պարսիկները եւ ատով կ՚որոշեն պատերազմի ելքը:
Պարսկա-բիւզանդական այս պատերազմներու հետեւանքները շատ ծանր կ՚ըլլան Հայաստանի համար, որ կը տրորուէր կռուող բանակներու ոտքերուն տակ: Հայ երիտասարդութեան զգալի մասը, առանձին զօրամասեր կազմած կը մասնակցին պատերազմական գործողութիւններուն՝ Բիւզանդիայի կողմը: Սակայն հայերու թափած արիւնը ոչ միայն չի գնահատուիր Բիւզանդիայի կողմէն, այլեւ վերջնական յաղթանակէն ետք, Մորիկ կը սկսի իրագործել «Հայաստանը՝ առանց հայերու» իր որդեգրած քաղաքականութեան գործադրումը:
Սեբէոս պատմիչ կը մէջբերէ Մորիկ կայսեր մէկ նամակը՝ ուղղուած պարսիկ Խոսրով թագաւորին, ուր հետեւեալը կը նշէ."«Մեր երկուքի մէջ խոտոր եւ անհնազանդ ժողովուրդ մը կայ, որ կը պղտորէ: Եկո՛ւր, ես իմ մասի մէջ գտնուած հայերը հաւաքեմ եւ տեղափոխեմ Թրակիա, իսկ դուն քու մասի հայերը՝ Արեւելք: Եթէ մեռնին՝ մեր թշնամիները կը մեռնին, իսկ եթէ մեռցնեն, մեր թշնամիները կը մեռցնեն»:"Ահա այսպիսի նենգադաւութեամբ բիւզանդական կայսրը հայերուն Հայաստանէն արտաքսելու ծրագիր կը կազմէ եւ կը ձգտի զայն իրագործել կեանքին մէջ։ Անոր կարգադրութեամբ Հայաստանի մէջ կը կազմուի երկու հազար հոգիէ բաղկացած երկու գունդ՝ Սմբատ Մամիկոնեանի եւ Սմբատ Բագրատունիի գլխաւորութեամբ, Թրակիա ուղարկելու նպատակով: Սմբատ Մամիկոնեան իր գունդը կը տանի Կոստանդնուպոլիս՝ Սեբաստիոյ վրայով, իսկ միւս գունդը, չցանկալով հեռանալ հայրենիքէն, ճանապարհին կ՚ապստամբի եւ կ՚ամրանայ լեռներու մէջ։ Ապստամբութեան գլուխ կը կանգնի Սմբատ Բագրատունին, որուն կը միանան Բիւզանդիայէն դժգոհ այլ նախարարներ եւս: Շուտով բիւզանդացիները կը յաջողին ճնշել ապստամբութիւնը, գերել Սմբատ իշխանը եւ շղթայակապ տանիլ Կոստանդնուպոլիս : Հայ զօրականը կը դատապարտեն մահուան՝ կրկէսի մէջ գիշատիչ գազաններուն առջեւ նետելու միջոցով: Սակայն Սմբատ, որ բարձրահասակ, թիկնեղ եւ ֆիզիքական մեծ ուժի տէր էր, կը սպաննէ զինք յօշոտելու նետուած գազանները, եւ կ՚արժանանայ հանդիսականներու, այդ թիւին՝  կայսեր հիացմունքին եւ ներումին:
Բիւզանդիան եւ Պարսկաստանը երկար բանակցութիւններէն ետք, 591-ին վերջնական համաձայնութիւն կը կնքեն եւ երկրորդ անգամ Հայաստանը կը բաժանեն իրարու միջեւ։ Այդ նոր բաժանումին համաձայն, Բիւզանդիային կ՚անցնի Հայաստանի մեծագոյն մասը՝ Տուրուբերանը եւ Արարատեան նահանգի մեծ մասը: Բաժանման սահմանագիծը կը դառնայ Ազատ գետը, Կոգովիտ գաւառը, Մակուն՝ մինչեւ Վանայ լիճը: Հայաստանի նոր բաժանումը ալ աւելի կը խորացնէ երկիրի քաղաքական անջատուածութիւնը:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայաստանի պատմութիւն
Զաւէն Տոլապճեան
Զաւէն Տոլապճեան (18 Հոկտեմբերի 1928, Ալեքսանդրիա, Եգիպտոս - 9 Հոկտեմբերի 1983, Լոս Անճըլըս, Քալիֆորնիա, ԱՄՆ), հայ բժիշկ, սրտաբան։ Բժշկական գիտութիւններու դոկտոր (1963), Փրոֆեսոր:
Կենսագրութիւն
Սրտաբան Փրոֆ. Զաւէն Տոլապճեան ծնած է 16 Հոկտեմբեր 1928 թուականին Եգիպտոսի Ալեքսանդրիա քաղաք։ 1947ի ներգաղթի առաջին կարաւանով, ընտանեօք հասած են հայրենիք: Սրտաբան Փրոֆ. Զաւէն Տոլապճեան-ի Հայրը՝ արմատներով՝ մեծ հայրը՝ Մարաշցի, մեծ մայրը՝ Հաճընցի: Իսկ մայրը՝ արմատներով մեծ հայրը՝ Իսկենտերուն Կիլիկիայ, մեծ մայրը՝ Արաբկիր:
Զաւէն Տոլապճեան 1953 թուականին աւարտեր է Երեւանի պետական բժշկական Համալսարանը։
1956 թուականէն եղեր է Երեւանի Լ․ Ա․ Յովհաննիսեանի անուան սրտաբանութեան եւ սրտային վիրաբուժութեան հիմնարկի սրտաբանութեան բաժնի վարիչ։
Սրտաբան Զաւէն Տոլապճեան կը մահանայ Լոս Անճըլըս Zaven Levon Dolabjian BIRTH	18 Oct 1928 DEATH	9 Oct 1983 (aged 54) BURIAL Forest Lawn Memorial Park (Hollywood Hills) Los Angeles, Los Angeles County, California, USA PLOT	Court of Liberty, Lot 5149, Space 1 MEMORIAL ID	85867012
Գործունէութեան ոլորտ
Փրոֆ. Զաւէն Տոլապճեանի գիտական աշխատանքները վերաբերածեն սրտամկանի ինֆարգթի, հիպերտոնիկ հիւանդութեան, սրտային անբաւարարութեան, էլեկտրասրտաբանութեան եւ համադրական էլեկտրամեքանասրտաբանութեան հարցերուն։
Աշխատասիրութիւններ
Ունի 134 աշխատասիրութիւններ՝ բժշկական, մասնաւորաբար սրտի հետ կապուած խնդիրներու շուրջ, հրատարակած է գիրքեր՝ որոնց 2ը թարգմանուած են անգլերէնի, Ամերիկայի մէջ։ Իր պաշտօնի բերումով, ղեկավարած է կարգ մը գիտական միջացգային սիմփոզիումներ՝ Մոսկուայի, Լեհաստանի եւ այլ վայրերում էջ:
Ձեռքբերումներ
1963թ.՝ բժշկական գիտութիուններու դոկտոր:
1963թ.՝ փրոֆեսոր:
Միջազգային «Էլեկտրասրտագրութեան ամսագիր» (անգլերէն) հանդեսի (ԱՄՆ) խմբագրական խորհրդի անդամ:
1972-1980թթ.՝ ՀԽՍՀ ԳԽ նախագահութեան անդամ:
Ստեղծագործութիւններ
Այս յօդուածի կամ բաժնի որոշ հատուածի սկզբնական կամ ներկայի տարբերակը վերցուած է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թոյլատրագրով թողարկուած Հայկական սովետական հանրագիտարանէն (հ․ 3, էջ 430)։
Շրատա Գաբուր
Շրատա Գաբուր (3 Մարտ 1987), ծագումով հնդիկ դերասանուհի եւ երգիչ: Ան իր դերասանական ասպարեզը սկսաւ կարճ դերակտարաութեամբ մը 2010-ի «Teen Patti» ֆիլմին մէջ, եւ յետոյ 2011-ին իր առաջին դերը ստացաւ «Luv Ka The End» ֆիլմին մէջ:
''
Իբրեւ երգչուհի մեծ ճանաչում ունեցաւ 2013-ի տրամա «Aashiqui 2» ֆիլմէն ետք, որուն համար ալ արժանացաւ Fillmfare-ի Լաւագոյն դերասանուհիի մրցանակին: 2014-ին ան ներկայացաւ Վիշալ Պարտավաճի «Haider» ֆիլմով, որուն պատմութիւնը քաղուած էր Ուիլիամ Շէյքսփիրի Համլէտ ողբերգութենէն: Ան ներկայացաւ բազմաթիւ ֆիլմերու մէջ իբրեւ գլխաւոր դերասանուհի. « Ek Villain» (2014), «ABCD 2» (2015) եւ «Baaghi» (2016), որոնցմէ ստացաւ մեծ եկամուտ: Շրատան ունեցաւ նաեւ առեւտրական անյաջող ֆիլմեր որմէ կրնանք յիշել «Stree» ֆիլմը՝ սարսափ ժանրով:
Բացի իր դերասանական ասպարեզէն, ան հանդէս եկաւ երգելով իր ֆիլմերու կարք մը երգերը, եւ մասնակցեցաւ բազմաթիւ բեմական համերգներու:
Վաղ Կեանքը Եւ Ընտանեկան Յարաբերութիւնները
Շրատա Գաբուրը ծնած է եւ մեծցած է Հնդկաստանի Մոմպէյ քաղաքին մէջ։ Հօր կողմէն ունի Պունճապի ծագում, իսկ մօր կողմէն՝ Մարաթի:
Շրատա ունի աւագ եղբայր՝ Սիտանդ Գաբուր եւ երկու մօրաքոյր՝ Փատմինի Գոլհաբուրը եւ Դիճասուինի Գոլհաբուրը: Ան մեծնալով դերասանական ընտանիքի մէջ, միշտ ուզած է դերասան դառնալ: Շրատան իր յաճախած է Jamnabai Narsee դպրոցը եւ 15 տարեկանին տեղափոխուած է Մոմպէյի Ամերիկեան Դպրոցը, ուր իր ընկերացած է դերասանուհի Աթիա Շեթիի եւ դերասան Թայկըր Շրոֆիի հետ: Հնդկաստանի The Times-ը երբ զռուցեց Աթիա Շէթթիի հետ ան յայտնեց որ Շրատա միշտ մաս կազմած է ոտնագնդակի եւ ձեռքի գնդակով խաղերուն: 2016 թ. «The Hindustan Times» -ի հետ հարցազրոյցին, Շրատա եւ Թայկըր խոստովանեցան, որ դպրոցի ժամանակ անոնք կը սիրէին իրար, բայց երբեք չեն յայտնած այդ զգացումը իրար:
Շրատա շարունակած է իր դպրոցական կեանքը Պոսթոնի համալսարանին մէջ, սորվելով հոգեբանութիւն:
Դերասանական Ասպարեզ 2010-էն 2015
Ան իր դերասանական ասպարեզի առաջին քայլը նետեց «Teen Patti» ֆիլմով, անոր դերակատարութիւնը սահամանափակուեցաւ դպրոցական աղջկան մը դերը խաղալով Դերասան Ամիթապ Պաչչանի, Պէն Գինկսլէյի եւ Ռ. Մատհավանի հետ: Շրատայի անունը առաջարկուեցաւ Filmfare մրձանակի «Լաւագոյն Կին Անձնաւորութեան» անուան տակ, սակայն ֆիլմը չյաջողեցաւ լաւ հանդէս գալ տոմսակի վջճառքի առումով: Այս մրցանակէն ետք ան երեք պայմանագրեր Yash Raj Films-ի հետ եւ վեջապէս հանդէս եկաւ 2011-ի « Luv Ka The End» ֆիլմով Թահա Շահի հետ դերակատարութեամբ: Հետեւեալ ֆիլմը կը պատմէր Դպրոցական աղջկայ մը դեռը, որ տարբեր տեսակի հարձակումներ կը կատարէ իր երկու ընկերուհիներուն օգնութեամբ, իր նախկին ընկերոջ հետ որ կը խաբէ Շրատային տարբեր տեսակի գործերով: Ֆիլմը չկրցաւ ապահովել բարձր ունկնդրութիւն եւ տարբեր տեսակի ձեւերով քննադատուեցաւ քննադատողներուն կողմէ: Ամէն պարագայի Շրատայի դերակատարութիւնը մեծ ընդունելիութիւն գտաւ: Այս առիթով Դարան Ատաշը կը գրէ  Շրատան հիանալի ձեւով ներկայացուցած է դեռը, ան սիրահարի զգացումները շատ հարզատ ձեւով ներկայացուցած է ժողովուրդին : Շրատան իր կատարման համար ստացաւ Stardust Searchlight-ի մրցանակը լաւագոյն դերասանուհիի համար: Անոր առաջարկուածէր դերակատարութիններ Yash Raj Films-ի հետ, սակայն ան ստորագրեց Vishesh ֆիլմերու «Aashiqui 2»-ի դերակատարութեան պայմանագիրը, որուն պատճառով չեղեալ համարուեցաւ Yash Raj Films-ի հետ ստորագրուած երեք պայմանագրերը: 2013-ին ան իր առաջին դերը գտաւ Մոհիդ Սուրիի տրամա ֆիլմին «Aashiqui 2»ին մէջ, ան կը նկատուի 1990-ի «Aashiqui» ուրիշ տարբերակ: Ան կը դերակատաէ Արուհի Քեշաւ Շրիքէի դերը, որ կը նկատուէր գիւղի մէջ երգչուհի որ կ'երգէր ճաշարաններուն մէջ որպէսզի ապահովէր իր ապրուստը, եւ կը դառնայ հանրածանօթ երգչուհի, հանրածանօթ երգիչի մը պատճառով, որուն դերը կը կատարէ Ատիդիա Րոյ Գաբուր: Ֆիլմը առեւտրային մեծ յաջողութիւն ձեռք բերաւ, ան վաստակեց ₹1.09 Պիլիոն (15 միլիոն ամերիկեան տոլար): Ֆիլմերու քննադատ Ամուբամա Չոբրան անուանեց ֆիլմը Շրատայի Իսկական յաղթանակը: Շրատան մի քանի անգամ ստացած է Filmfare «Լաւագոյն դերասանուհի»ի մրցանակը: Նոյն տարին Շրատան ներկայացաւ Իմրանի Խանի եւ Գարինա Գաբուրի «Gori Tere Pyaar Mein» ֆիլմին մէջ որպէս երկրորդական դերակատարութիւն, անոր դերակատարութիւնը սահմանափակուեցաւ Իմրան Խանի նշանածի դերը կատարելով:
2016-ին ան դերակատրման բաժին ստացաւ որպէս գլխաւոր դերասանուհի Թայկըր Շրոֆի հետ «Baaghi» ֆիլմին մէջ։ Հետեւեալ ֆիլմը կը պահանջէր որ Շրատան սորվի գալարիբայաթու ռազմական արուեստը որ կը նկատուի Հնդկաստանի հարաւի մարզական արուեստը: Ֆիլմը առեւտրական լաւ գումար ձեռք բերաւ ₹1,26 միլիառ (18 միլիոն ԱՄՆ տոլար):Շրատայի տարուայ վերջնական դերակատարութիւնն էր Rock On 2 երաժշտական ​​դրաման, ֆիլմը որ կը նկատուէր 2008-ի Rock On ֆիլմի շարունակութիւնը: Ան Ֆարհան Ախթարի, Արճուն Ռամբալի եւ Փրաչի Դեսայի ընկերակցութեամբ էր։ Ան կը դերակատարէր Ճիա Շարմայի դերը: Յիշուած վերջին ֆիլմին համար Շրատան աշխատեցաւ իր ձայնին վրայ Վոքալիզ դասընթացքներ ստանալով երգչուհի Սամանթա Էտուարտէն: Rock On 2-ը ₹450 միլիոն (6.3 միլիոն ԱՄՆ տոլար)ի ներդրում նոյնիսկ չկրցաւ կատարել: Շրատան 2017 թուականը սկսաւ Շաատ Ալիի «Ok Jaanu» ֆիլմով: Անոր կ'ընկերակցէր Ատիդիա Րոյ Գաբուրը: Ան դեր ստացաւ Արճուն Գաբուրի հետ «Half Girlfriend» ֆիլմով: Անոր երրորդ ֆիլմը եղաւ իր եղբօր Սիտանդ Գաբուրի կողքին «Haseena Parkar» ֆիլմով, որ չսիրուեցաւ ոչ դիտողներուն կողմէ եւ ոչ ալ քննադատողներուն կողմէ լաւ ակնարկներ ստացաւ: Վերջապէս կրնանք ըսել թէ Շրատայի 2017-ի ոչ մէկ ֆիլմ լաւ արդիւնք ձգեց:
2018-ին Շրատան հանդէս եկաւ իր սարսափ «Stree» ֆիլմով, անոր հետ դերը կիսուեցաւ Րաու Րաճքումար: Անոր դերը սահմանափակուած էր, որպէս աննշան կին մը որ կը սիրահարուի Րաուի դերակատարած անձնաւորութեան: Ֆիլմը վաստակեց ₹ 1.7 միլիառ (24 միլիոն ԱՄՆ տոլար) համախառն եկամուտով, «Stree» ֆիլմը յայտնուեցաւ որպէս իր ամենաբարձր վարձատրուող ֆիլմերէն մէկը: Նոյն տարին Շրատան ետ սկսաւ Շահիտ Գաբուրին հետ նկարահանել «Batti Gul Meter Chalu» ֆիլմը, որը Հնդկաստանի գիւղական շրջաններուն ելեկտրականութեան հարցերով զբաղուող ֆիլմ մըն է: Ան համաձայնեցաւ նախագծին `ֆիլմին մէջ գտած ընկերային պատգամին պատճառով: նկարահանման ժամանակ ծագեցաւ վիճաբանութիւն, երբ KriArj Entertainment նկարահանման կեդրոնը չկարցաւ վարձատրել անձնակազմը: Կարճ դադարէ ետք արտադրութիւնը վերսկսաւ:
2019-ի Յունուարին Շրատան կը դերակատարէ պատմինդոնիսդ Սայանա Նեվալի հետ, որ կը ղեկավարէ Ամոլ Կուպդը: Ան նաեւ կը յայտնուի Սուժեթի երեք լեզուով գործող «Saaho» ֆիլմին մէջ եւ Նիթէշ Դիուարիի կատակերգութեան «Chhichhore» ֆիլմին մէջ։ «ABCD 2»-ի յաջողութեան արդիւնքին պատճառով Շրատան կը պատրաստուի վերամիաւորուիլ Վարուն Տավանի հետ `Ռեմօ Տի Սուզայի ABCD- ի շարքի երրորդ ֆիլմին ժամանակ:
Այլ Աշխատանքներ եւ Մամուլ
Շրիտա աջակցած է բարեգործական կազմակերպութիւններու, հանդէս եկած է շարք մը փառատոններու մէջ։ Ան նաեւ մասնակցած է Լակմայի նորաձեւութեան շաբաթի հանդիսութեան եւ մի քանի ամսագրերու համար որպէս Մոտէլ կը նկատուի: Շրատա բազմաթիւ ապրանքանիշերու դեսպան է, որմէ է Lakmé, Veet, Lipton, Marico-ն եւ այլն: Bollywood Hungama-ն անուանեց իրեն որպէս «ամենաշատ ցանկալի անուններէն մեկը»: Մարտ 2015-ին, ան սկսած է Amazon.com-ի հետ միասին Imara անունով հագուստի սեփական գիծը: Շարատա ճանչուեցաւ իբրեւ Հնդկաստանի ամենայայտնի դէմքերէն մէկը: 2013-ին FHM-ի հնդկական հրատարակութեան կողմէ դրուած ցանկին մէջ ան հինգերորդ դիրքը գրաւեց որպէս ամենագրաւիչ դերասանուհիներէն մէկը: 2014-ին ան զբաղեցուց վեցերորդ դիրքը, եւ յաջորդ տարին ան զբաղեցուց երկրորդ դիրքը McAfee-ի, իբրեւ կայքէջներուն ամենաշատ որոնուած աստղերէն մէկը: Google Trends-ը նաեւ նշած է, որ Շրատա 2014 եւ 2015 թուականներուն ամենաշատ որոնուած հնդիկ դերասաններէն մէկն է: Rediff.com-ը զայն տեղադրեց 2014-ին Պոլիվուտեան լաւագոյն 10 դերասաններու ցուցակին մէջ : 2015-ին International Business Times-ի հնդկական հրատարակութիւնը գլխաւոր դերակատարներու շարքին մէջ զբաղեցուց չորրորդ դիրքը:
Աղբիւրներ
https://www.imdb.com/name/nm3601766/
https://www.instagram.com/shraddhakapoor/
Միջողնոսկրային Սալի Ճողուածք
Ողնոսկրերու հաստատուն մարմիններուն միջեւ կը գտնուին յատուկ բոլորակաձեւ սալեր (discs), որոնք կը պաշտպանեն ողնոսկրերը հարուածներէ եւ ողնայարին կու տան շարժումի որոշ ազատութիւն: Ողնոսկրերը իրարու կապուած են աճառային (cartilaginous) յօդերով, մկաններով, մկանային լարերով եւ մաշկային հիւսուածքներով: Ողնայարը կը գործէ որպէս յենարան եւ կը շալկէ ամբողջ իրանը ուղղաձիգ վիճակի մէջ:
Յաւելեալ
Ողնայարի երկու ողնոսկրերուն միջեւ գտնուող աճառային սալը կազմուած է արտաքին օղակաձեւ թելաւոր հիւսուածքէ (annular fibrosis) եւ ներքին-կորիզային կակղանէ (nucleus pulposis): Հարուածային կամ ոչ-հարուածային հիւծիչ փոփոխութիւններ (degeneration) տեղի կ'ունենան ներքին-կորիզային բաժինին մէջ։ Այս փոփոխութիւններուն որպէս հետեւանք, տեղի կ'ունենան երկու անբնական երեւոյթներ՝ սալին ներքին կորիզային բաժինը կ'արտացցուի (protrude) եւ կամ կը ճեղքուի եւ հետեւաբար դուրս կ'ելլէ արտաքին օղակաձեւ թելաւոր հիւսուածքէն: Այս առաւելաբար կը պատահի գօտկա-սրբանային (lumbosacral) եւ պարանոցային ողնոսկրերուն մէջ։ Սալի ներքին բաժինը կը տեղադրուի (displaced) դէպի ետկողմ (posterolateral) կամ ետեւ ու ճնշում կը բանեցնէ հոն գտնուող ջիղերուն վրայ։ Դէպի ետեւ ըլլալու պարագային կը ճնշէ ողնածուծին վրայ: Գօտկային սալաթափութեան 80 տոկոսը կը պատահի հինգերորդ գօտկային ողնոսկրին եւ կամ առաջին սրբանային ողնոսկրին մէջ: Միջողնոսկրային սալաթափութիւնը յաճախակիօրէն տեսնուած հիւանդութիւն մըն է, որ երբեմն կը մնայ առանց ախտանշանի: Այս հիւանդութեան ախտանշանները կը յայտնուին, երբ սալը կը ճնշէ ողնածուծէն դուրս ելլող ջիղերուն վրայ։ Սալաթափութեան յաճախակի ախտանշաններն են՝ ելեկտրանման ցաւ, թմրութիւն, թռթրացումի անբնական զգացում-ասղնտոց (tingling) եւ մկանային տկարութիւն սրունքի որոշ բաժիններուն մէջ:
Ախտանշաններ
Ախտանշաններու զօրութիւնը կախեալ է տեղադրուած սալի յառաջացուցած ջիղերու ճնշումէն: Միզապահութիւն (urinary retention) եւ անպահութիւն (incon-tenance) կը յառաջանայ, երբ ողնածուծի վերջին բաժինը ճնշուի: Այս ճնշումին հետեւանքով միզապարկի մկանային սեղմիչ օղակի (sphincter) գործունէութիւնը կը խանգարուի, եւ տեղի կ'ունենայ միզապահութիւն կամ անպահութիւն: Սալաթափութեան յառաջացուցած սրնքային ցաւը միակողմանի է, երբ սալաթափութիւնը դէպի մէկ կողմ է: Ցաւը երկկողմանի է, երբ սալաթափութիւնը դէպի կեդրոն է: Պարանոցային սալաթափութեան պարագային տեղի կ'ունենայ արմուկներու ցաւ, որ կը յառաջանայ գլխու դէպի վար, աջ ու ձախ շարժումով:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հիւանդութիւններ
Մելինէ Ենիեորկան
Մելինէ Ենիեորկան Սամաթիոյ Սահակեան-Նունեան վարժարանէ ներս ուսուցչագործած էր՝ ձեռք բերելով նուիրեալ կրթական մշակի համբաւ։ Եղած էր նաեւ նոյն վարժարանի նախակրթարանի բաժնի տնօրէնուհին ։
Ժան Պառէ
Ժան Պառէ (Jeanne Baret, 27 Յուլիս 1740 Լա Քոմել, Սաոն է Լուառ, Պուռկոնյը, Ֆրանսա - 5 Օգոստոս 1807 Սէն Անթուան տը Պռոյլ, Տոռտոնյը, Նուվէլ Աքիթեն, Ֆրանսա). Ֆրանսացի հետախուզուհի, շրջանաւորդ եւ բուսաբան։
Մելինէ Ենիեորկան
Կենսագրութիւն
Ան ամուսնացած էր Սուրբ Փրկիչ Ազգային հիւանդանոցի նախկին բժշկապետներէն եւ նախկին հոգաբարձուներէն տքթ. Մարտիրոս Ենիեորկանին հետ :
Ժան Պառէ
Ճանչցուած է իբրեւ առաջին կինը որ երկրագունդի շրջանաւարկութիւնը կը կատարէ։