cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Գողթն գաւառի տարազ
Կանացի զգեստներ
Գողթնի կանանց աւանդական տարազի համալիր մասերն են սպիտակեղէնը, վրայի շապիկը, վերնազգեստը, գօտին (մետաքսեայ, արծաթեայ), վերարկուն (նաեւ վերարկու-քուրքը), արխալուղը, կրծկալը, գուլպան, կօշիկը (քոշը), գլխու յարդարանքը։
Սպիտակեղէնը կը կարուէր տեղական արտադրուած բամբակեայ կտորէն: Վրայի շապիկը կարմիր գոյնի կտորէն էր, վզի բացուաքը զարդարուած՝ ոսկեգոյն, նեղ ժապաւէնով։ Վրայէն կը հագնէին վերնազգեստ-արխալուղը, որը գլխաւորապէս կը կարուէր կարմիր կտորէ եւ երիզաւորումը կանաչ (քյոբայով): Շագանակագոյն կամ սեւ արխալուղի երիզաւորումը՝ կարմիր (քյոբայով)։ Մէջքը կարով էր, լայնափէշ շրջազգեստը կը հաւաքուէր կիպ վերնամասի տակ։ Աստառը մութ կարմիր կամ մանր ծաղկաւոր չթէ կտորով էր,երկայնակի կարով կարուած, որը արխալուղի վրայէն չէր երեւիր։ Կողքերուն ունէր գրպանի բացուածք։ Վզի բացուածքին կ'աւելնար սրածայր կտոր, որը օձիքի դեր կը խաղար։ Թեւատակերը ճեղքով էին։
Քուրքը կը կարուէր կապոյտ, կանաչ կամ մութ կարմիր թաւշեայ կտորէ։ Թեւքերու երկարութիւնը կը հասնէր մինչեւ արմուկները։ Երիզուած էր աղուէսի մորթի նեղ շերտով, աստառապատուած էր չթէ կտորով։
Կրծկալի դերը ինչպէս այլ տարազներու մէջ այնպէս ալ այստեղ նոյն էր, սակայն տարբեր էր կրելու ձեւը: Եթէ այլ տարազներու կրծկալը կը կապուէր զգեստի տակէն եւ նպատակ ունենալով կուրծքի բացուածքը ծածկել, ապա այստեղ կը կրէին վերնազգեստի, անգամ վերարկուի վրայէն, վերեւի երկու կապիչներով ամրացնելով վիզին: Կրծկալը իրմով կը ներկայացնէր ծաղկաւոր, գծաւոր կամ միագոյն քառանկիւնաձեւ կտոր, վիզի լայն բացուածքով, որը կը հաւաքուէր թաշկինակապի տակ եւ կապիչներով կ'ամրացուէր ծոծորակին: Գողթնի բոլոր գիւղերուն մէջ կրծկալն ունէր միեւնոյն ձեւուածքը:
Գլխու յարդարանքը ճոխ էր։ Կանանց գլխու յարդարանքներուն համար կ'օգտագործուԷր գլխաշոր, արծաթեայ դրամներով պսակուած կոտ, ծամքող, ճակտնոց (դինգ), շղարշ, քթկալ, կեռաազարդ (հրսանոց), կնջիկ ծածկոց, զանազան ձեւերու վզնոցներ, ականջօղեր, գնդեր, ապիջակներ (կրծքի զարդ) եւ այլ զարդեր։ Երիտասարդ կանայք եւ աղջիկները աչքերուն սուրմա կը քսէի, որպէս օծանելիք՝ վարդի ջուրէ պատրաստած բուրումնաւէտ հեղուկ (կուլապը) կ'օգտագործէին։ Մազերուն հինա կը դնէին, մատներուն՝մատանիներ կը կրէին։
Ագուլեցի կինը գլխու վրայ կը կրէր բարձր կոտ, վրայէն կը դնէր շղարշ, ունէր բերնակապ, որը բաղկացած էր երկու մասէ՝ առաջինը կը ծածկէր բերանը, իսկ երկրորդը ծաղկաւոր կտորէ պատրաստուած կրծկալի պէս կ'իջնէր մինչեւ կուրծքը :
Գլխու յարդարանքին կարեւոր նշանակութիւն ունէր ճակատնոցի վրայէն գործածուող քողը, որը կանանց մօտ կարմիր էր, իսկ աղջիկներու մօտ՝ սպիտակ:
Գողթն գաւառի մէջ կանանց գօտին կը կարուէր բամբակեայ, իսկ ունեւորներունը՝ մետաքսեայ կտորէ, որը եւ նիւթով եւ գործածման եղանակով նման էր Սիւնիք-Արցախի կանանց գօտիին :
Գողթնի մէջ երեխաներու հագուստի տակէն կը հագցնէին երկար ու նեղ փողքերով բամբակեայ սպիտակ կտորէ շապընկեր, որը պէտք է երեւէր զգեստի տակէն:
Տղամարդկանց զգեստներ
Գողթնի տղամարդկանց տարազի մաս կազմեր են սպիտակեղէնը, շապիկը, անդրավարտիքը, գօտին, արխալուղը, չուխան, վերարկուն, գլխարկը, գուլպան, տրեխը։
Սպիտակեղէնը կը կարուէր տեղական սպիտակ կտաւէն։ Արխալուղը կը կարուէր բամբակեայ կամ մետաքսեայ կտորէ, կը հասնէր մինչեւ ծունկերը, գօտկատեղը կարով էր, փէշերը դարսերով, կը կոճկուէր չափրաստով կամ գնդաձեւ կոճակով։ Կը կապում էր մետաքսեայ կամ բամբակեայ երկար գօտի, որը 2-3 անգամ կը փաթթուէր մէջքին։ Տօնական օրերուն կը կապէին արծաթեայ գօտի։ Չուխան կը կարուէր բրդեայ տնային գործուած կտորէ։ Երկարութիւնը կը հասնէր մինչեւ կողերը, կը կոճկում էր մեկ չափրաստով։ Աստառը բամբակեայ կտոր էր։ Կրծքի աջ եւ ձախ կողմերուն կը կարուէր 6-12 մասանի փամփշտակալ։ Բարձրահասակ տղամարդիկ գլուխներուն կը դնէին գառնուկի մորթով գլխարկ։ Ոտքերուն կը հագնէին գուլպայ եւ տրեխ։
Գողթն գաւառի տղամարդկան տարազը բաղդատաբար միւս գաւառներու աւելի շուտ իր տեղը զիջեց եւրոպականին։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայկական տարազներ
Հայաստանի Հանրապետութեան Ազգային Վիճակագրական Ծառայութիւն
Հայաստանի վիճակագրական համակարգը սկսած է գործել 1921-ին, երբ հիմնուած է Հայաստանի խորհրդային հանրապետութիւնը: Մինչեւ 1990, Հայաստանի կեդրոնական վիճակագրութեան վարչութեան վիճակագրական աշխատանքը իրականացած է խորհրդային միութեան կեդրոնական վիճակագրութեան վարչութեան անմիջական ղեկավարութեան տակ, որ կը կրէ լիակատար պատասխանատուութիւն հանրապետութեան մէջ վիճակագրական աշխատանքներու կազմակերպման համար։ 2000-ին Հայաստանի հանրապետութեան ԱՎԾ հանրային շահին ուղղուած գործառոյթներ իրականացնող մարմինն է, որու հարցերուն իրականացումը անկախ է Հայաստանի հանրապետութեան պետական եւ տեղեկատուական ինքնակառավարման մարմիններէն։ Հայաստանի հանրապետութեան ԱՎԾ-ն կ'իրականացնէ պետական վիճակագրական աշխատանքը եւ կը համակարգէ Հայաստանի հանրապետութեան տարածքին մէջ։ Ծառայութիւնը՝ որպէս պետական վիճակագրութիւն իրականացնող մարմին, կ'իրականացնէ ընկերա-տնտեսական գործընթացներու, բնակչութեան եւ անոր կենսագործունէութեան ոլորտներուն վերաբերեալ վիճակագրական տուեալներու հաւաքագրման, մշակման, կուտակման, ամփոփման, պահպանման, ինչպէս նաեւ վերլուծութեան, փոխանակման եւ վիճակագրական տեղեկատուութեան տրամադրման (հրապարակման) հետ կապուած աշխատանքներ :
Առաքելութիւնն ու նպատակները
Հայաստանի հանրապետութեան ԱՎԾ-ի հիմնական առաքելութիւնն է հաւաքագրել եւ հրապարակել վիճակագրական տուեալներ կառավարութեան եւ հասարակութեան օգտագործման համար։ Կարեւորագոյն նպատակներէն է սպառողներուն շուկայի պահանջարկին համապատասխան վիճակագրական արտադրանքի տրամադրումը։ Ծառայութեան հիմնական նպատակն է՝
Կառուցուածք
Հայաստանի հանրապետութեան ԱՎԾ-ն կազմուած է նախագահէն եւ ծառայութեան աշխատակազմէն։ Ծառայութեան աշխատակազմին կառավարման բարձրագոյն մարմինը Հայաստանի հանրապետութեան վիճակագրութեան պետական խորհուրդն է, որ կ'իրականացնէ պետական վիճակագրութեան բնագաւառին մէջ քաղաքականութեան մշակումը, երկարաժամկէտ միջոցառումներու նախագծումը, կարգաւորումը, կազմակերպումը, պետական վիճակագրական աշխատանքներու ծրագիրի իրագործման նկատմամբ վերահսկողութեան իրականացումը, ինչպէս նաեւ Հայաստանի հանրապետութեան մէջ պետական վիճակագրական աշխատանքներու ծրագիրով նախատեսուած վարչական վիճակագրութեան համակարգումը։ Խորհուրդը՝
Ծառայութիւնը կը կառավարէ նախագահը։ Նախագահը ունի տեղակալ, որուն պաշտօնը կը նշանակուի խորհուրդին կողմէ՝ ծառայութեան նախագահին նեկայացումով։
Նախագահի տեղակալ
Նախագահի գլխաւոր խորհրդական
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայաստանի կազմակերպութիւններ Ստորոգութիւն:ՀՀ պետական կառավարման մարմիններ
Միջակէտ
Պատմութիւն
Միջակէտը գրաբարի շրջանի քերականներու եւ հայկական հին ձեռագրերում գործածուած է որպէս տրոհութեան նշան՝ տրոհած է համադասական նախադասութեան առանձին պարզ նախադասութիւնները միմյանցից, ուղղակի խօսքը հեղինակի խօսքից, եւ գրուած թվական արժեք ներկայացնող տառերի աջ ու ձախ կողմերում՝ անոնց գրութեան մյուս բառերից առանձնացնելու համար։ Այն ունեցած է քառակուսի կամ քառանկյունի տեսք, եւ գրուած տողի վրա։
Վերջակէտը կոչուած է նաեւ միջակ։ Միջակէտն ու ստորակէտը քերականների կողմից համարուած են վերջակէտի ծառան կամ սպասավորը։ Ստեփանոս Սյունեցին ութերորդ դարում այն համարում է պատճառ։ Ըստ Սյունեցու միջակէտին հանդիպելիս ձայնը պետք է կախ գցել, քանի որ նախադասութիւնը դեռ չի ավարտված։
Գործածութիւն
Միջակէտը կը գործածուի՝ ա. անշաղկապ բարդ համադասական նախադասութիւնների բաղադրիչ նախադասութիւնների միջեւ, եթե դրանք որոշ ինքնուրույնութիւն են պահպանում։
Օրինակ՝ Անձրեւը դադարեց. վարդերը ժպտացին. ծիածանը կամար հյուսեց։
բ. երկու նախադասութիւնների միջեւ, եթե երկրորդը նախորդի բացատրութիւնն է։
Օրինակ՝ Օջախը վառեց եւ երեսը ցավից կնճռոտվեց. մատն առած էր բոցին։
գ. առաջադաս հեղինակային խօսքի եւ նրան յաջորդող որոշիչի ուղղակի խօսքի միջեւ։
Օրինակ՝
Արջը գոհ մրթմրթաց քթի տակ. «Ա՛յ ընկերս էսպէս շիտակ պիտի լինի. Դե՛հ շիփ-շիտակ գնա՛ հիմի»։ --Շիրվանզադե
ե. համարակալումների ժամանակ, հերթական համար նշանակող թվից կամ տառից անմիջապէս հետո։
Օրինակ՝ հայերէնի տրոհութեան նշանները չորսն են. 1. վերջակէտ 2. միջակէտ 3. ստորակէտ 4. բութ
զ. բացատրութիւնից հետո, եթե անմիջապէս յաջորդում են օրինակներ։
Օրինակ՝ Հայաստանը համարվում էր Սովետական միութեան Սիլիկոնային Հովիտը, եւ այնտեղ կ՛արտադրուէին առաջատար համակարգիչներ. Արագածը, Նայիրին։
է. բառից կամ բառաշարից հետո, եթե յաջորդում է ահա, սա, սրանք բառերով սկսվող կարծիք կամ միտք։
Լինե՞լ թե չլինել. սա է խնդիրը։ --Շեքսպիր
Գրաբարի շրջանում միջակէտը նաեւ գործածուած է թվական արժեքով գործածվող տառերի աջ եւ ձախ կողմերում, դրանք գրութեան այլ բառերից առանձնացնելու համար։
Միջակէտն ամիջապէս յաջորդում է նախորդ բառին՝ առանց բացատի, իսկ միջակէտից հետո դրվում է մէկ բացատ։ Նախադասութիւնները տրոհելիս, միջակէտին յաջորդող բառը (բացատից հետո) գրվում է փոքրատառով։
Եունիքոտի մէջ
Միջակէտը համակարգչային յունիկոդ ստանդարտում ներկայացվում է U+2024 նիշով։
Վինդոուզի լռելյայն հայերէնի դասավորութեան խնդիրներից մէկն է այն, որ միջակէտն արտահայտող յունիկոդի U+2024 նիշի փոխարէն գործածուած է անգլերէն վերջակէտն արտահայտող U+002E նիշը։ Թեեւ երկու նիշերը նույնանման են, սակայն կոդավորման տեսակէտից խնդիրներ են առաջացնում, քանի որ անգլերէն վերջակէտն արտահայտում է ընդհանուր նախադասութեան ավարտն, իսկ միջակէտը՝ ոչ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայերէնի կետադրություն
Քանդակագործութիւն
Քանդակագործութիւնը կը պատկերացնէ մարդուն, կենդանիներուն, բնութեան եւ առարկաներուն։ Քանդակը, սուորաբար, նախ կը կերտեն կաւով, կամ մոմով։
Քանդակն ունի 2 ենթատեսակ՝ բոլորաքանդակ (ստեղծագործութիւնը բոլոր կողմերէն տեսանելի է) ռելիեֆ (պատկերը հարթութեան վրայ կը փորագրուի)։ Ռելիեֆները, ըստ ծաւալային պատկերաձեւերու, կ'ըլլան բարձրաքանդակ (քանդակապատկերին ծաւալի կէսէն աւելին դուրս է մակերեսէն), հարթաքանդակ (քանդակապատկերին ծաւալի կէսէն պակաս դուրս է մակերեսէն) եւ խորաքանդակ (մակերեսէն խոր ինկած քանդակապատկեր), որոնք կը հարդարեն շենքի ճակատը, գոտին, ճակտոնը, ներսի պատերն ու առաստաղը (առաստաղապատկեր)։
Հնագոյն քանդակագործութիւն
Քանդակագործութեան մէջ առաջին նմուշները ստեղծուած են վաղ անցեալին։ Դեռեւս պրոնզի դարին մէջ քանդակագործութիւնը կը համարուի մասնագիտութիւն, որուն հնագոյն կեդրոններն էին Հին Եգիպտոսն ու Միջագետքը։ Քանդակագործութեան պատմութեան կարեւոր շրջանը անթիք շրջանն է, որուն լաւագոյն մասը ներդաշնակ զարգացած մարդուն կերպարի ստեղծումն էր (Միրոն, Ֆիդիաս, Բոլիկլոտոս, Սկոպաս եւ ուրիշներ)։
15-19-րդ դարերուն քանդակագործութեան մէջ գերիշխած են կառուցուածքային աւելի ազատ լուծումները (Տոնաթելլո, Միքելանջելո, Օգյուստ Ռոտեն եւ ուրիշներ)։ 20-րդ դարին թարմացուած է եւ նորոգուած են քանդակագործութեան ոճն ու նիւթերը։
Քանդակագործութեան ամենահին ձեւերէն են կիսանդրին, անդրին (ամբողջական արձանը), դիմաքանդակը եւայլն։ Կը տարբերին նաեւ թեմատիկ քանդակներ, որոնք կը պատկերացնէն մէկ կամ մի քանի ձեւ (Միքելանջելոյի «Պիետտա», 1498-1501, Օ. Ռոտեն «Կալե քաղաքի բնակիչները», 1880 թուական, Ա. Մայոլի «Երեք գեղուհիներ», 1930-1928, եւ այլն)։
Տարբեր նիւթեր օգտագործելով կը կիռարուին քանդակելու տարբեր ձեւեր։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Քանդակագործութիւն
Վարդան Աչինակ
Վարդան Աչինակ,, մանկութիւնը անցուցած Պոլիս եւ Ռումանիա։ Նախնական ոսումը ստացած Պարտիզակ։ Աստուածաբանական դպրոցի շրջանաւարտ Հիւս. Ամերիկայէն։ Պարապած քարոզչութեամբ։ 1906-ին առաջին անգամ կու գայ Լիբանան եւ 1909-ին կը հաստատուի հոս իբր «Պրիթիշ Ֆօրէյն Պայպլ Սօսայիթի»ի Լիբանան-Սուրիոյ մասնաճիւղին տնօրէն: Եղած է հիմնադիր «Պայպըլ Լէնտս Կոսթէլ» միսիոնարական միութեան։ 1928-ին Պէյրութի Էշրէֆիէ թաղին մէջ կը հիմնէ երկսեռ բարձրագոյն վարժարան մը «Գոլէժ Էվանժէլիք» անունով, որուն տէրը եւ տնօրէնն է։ Սոյն դպրոցը ցարդ կը շարնակուի եւ կ'ընդունի ամէն ազգի եւ դաւանանքի պատկանող աշակերտներ։ 1913-ին ամուսնացած է Լիբանանի ծանօթ Դրատ ընտանիքի Ֆարէս պէկ Դրատի դստեր՝ Օր.Ասմայի հետ, Վերապ. Աչինակ ժամանակին զբաղած է մեր ազգային յեղափոխական գործերով, քանի մը անգամ բանտարկուած եւ հրաշքով ազատուած։ Սակայն վերջերը «դարձի եկած եւ բաղձանքը եղած է Քրիստոսին ծառայել եւ Անոր թագաւորութեան տարածման համար աշխատիլ» ինչպէս կ'ըսէ ինք։
29 Յունուար
29 Յունուար, տարուան 29-րդ օրն է։ 28 Յունուար 29 Յունուար  30 Յունուար
Ծնունդներ
1951, Անուշաւան եպս. Դանիէլեան, Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան միաբանութեան անդամ, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու Արեւելեան թեմի առաջնորդ։
Տօներ
Ստորոգութիւն:Յունուար
Տէյվիտ Շուիմըր
Տէյվիտ Լորենս Շուիմըր, (անգլ.՝ David Lawrence Schwimmer, ծնած՝ 2 Նոյեմբեր 1966, Նիւ Եորք, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ), ամերիկացի դերասան եւ արտադրող, յայտնի է «Friends» հեռուստաշարին մէջ, Ռոս Կելլերին կերպարով, ինչպէս նաեւ՝ «Madagascar» ֆիլմին մէջ իր ձայնագրութեան մասնակցութեամբ:
Կենսագրութիւն
Տէյվիտ Շուիմըր ծնած է է Նիւ Եորքի մէջ ու 2 տարեկան հասակին իր ընտանիքին հետ տեղափոխուած է Լոս Անճելըս։ Դերասանական առաջին փորձերը կատարած է Beverly Hills երկրորդական դպրոցին մէջ։ 1988 թուականին, Տէյվիտ աւարտած է Հիւսիսարեւմտեան համալսարանը՝ թատերական արուեստի եւ բեմական խօսքի բարձր աստիճանով։
Տէյվիտ Շուիմըրի յայտնի ֆիլմերեն են՝ The Pallbearer (1996), Kissing a Fool (1998), Six Days, Seven Nights (1998), Apt Pupil, Picking Up the Pieces (2000) եւ Band of Brothers (2001)
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:1966 ծնունդներ Ստորոգութիւն:2 Նոյեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասաններ Ստորոգութիւն:Ամերիկացի արտադրողներ
Զուրապ Ծերեթելի
Զուրապ Կոնստանդինի Ծերեթելի (ზურაბ კონსტანტინეს ძე წერეთელი, 1934, 4 Յունուար, Թիֆլիս), վրացի նկարիչ, քանդակագործ, ճարտարապետ, Ռուսաստանի գեղարուեստի ակադէմիայի նախագահը։
Կենսագրութիւն
Զուրապ Ծերեթելին ծնած է Թիֆլիսի մէջ, 1934 թուականին։ Աւարտած է Թիֆլիսի գեղարուեստի ակադեմիան եւ տեղափոխուած է դէպի Մոսկուա: Խորհրդային շրջանոին մէջ ստեղծած աշխատանքներէ նէ Սոչիի մանկական առողջարանը (1986): Անոր կինը կը պատկանի վրացի ազնուական Անդրոնիկաշուիլիներու ընտանիքներուն։
Ծերեթելին եղած է Յուրի Լուժկովի ընկերը, որ անոր վստահած է շարք մը կարեւոր գործեր, օրինակ՝ այդ ժամանակուայ Քրիստոս Փրկչի տաճարի վերանորոգումը, Մոսկուայի Մանեժնայա հրապարակի համալիրը, եւ Պատուոյ Բլուրի Համաշխարհային պատերազմին նուիրուած յուշահամալիրը։ Լուժկովը անոր նաեւ հնարաւորութիւն տուաւ զբաղեցնելու Մոսկուայի կեդրոնի մէջ գտնուող հին առանձնատունը, որ ներկայիս վերածուած է Զուրապ Ծերեթելի պատկերասրահի, որտեղ կը ցուցադրւուի Վլատիմիր Փուդինի արձանը։
Յատուկ օլիմպիադայի ժամանակ ան կը ծանօթանայ Յունիս Քենեդի Շրայուերի հետ։ Նիու Եօրքի Բրօքպորտ պետական համալսարանի տարածքին մէջ, տեղադրուած է իր «Խաղաղութիւն աշխարհի երեխաներուն» յուշարձանը` նուիրուած 1979 թուականին Յատուկ Օլիմպիադային եւ միջազգային երեխային տարուան :
KitKat
KitKat, տուրմով ծածկուած կսկուծ մըն է: Ստեղծուած է Rowntree-ին կողմէ Անգլիոյ մէջ։ Nestlé ընկերութիւնը 1988 թուականին գնած է KitKat-ի արտադրութիւնը եւ մինչեւ այսօր կը վաճառուի համաշխարհային գծով: Բուն կսկուծը կը կազմուի 2 կամ 4 մատիկներէ, բաժնուած եւ ծածկուած է մի քանի արտաքին տուրմի յարկերով: KitKat-ը նաեւ ունի տարբեր համեր:
Պատմութիւն
KitKat անունը եկած է 18-րդ դարէն, երբ KitKat անունով կարկանդակներ կը հրամցուէին Լոնտոնի մէջ կայացած քաղաքական գործիչներու ժողովներուն ընթացքին:
1920 թուականին Rowntree-ն առաջին KitKat-ին ծագումը կատարեց Անգլիոյ մէջ : Անոր սկիզբի ծագումներուն ժամանակ, KitKat-ին ուղղագրութիւնը տարբեր էր եւ կը գրուէր KitCat ձեւով, այս մէկը շարունակուեցաւ մինջեւ 1930 թուական որմէ ետք Rowntree իր կեդրոնացումը եւ արտադրութիւնը շեղեց Dairy Milk վաճառանիշին վրայ։ Այս հետեւանքով՝ KitKat-ի վաճառանիշը տկարացաւ եւ վերջ գտաւ: 4 մատիկներէ կազմուած կսկուծը երկրորդ անգամ կրկին լոյս տեսաւ գործաւորի մը կողմէ որ կ'աշխատէր Եորք գործատեղին մէջ։ Այս կսկուծը թողարկուած է 29 Օգոստոս, 1935 թուականին, Rowntree's Chocolate Crisp հրատարակչութեան անունով եւ վաճառուած է Անգլիոյ մէջ:
Kitkat-ին համապատկերը կը փոխուի Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմին ընթացքին, ու թուղթին տեսքն ու գոյնը կը դառնան կապոյտ: կը փոխուի նաեւ անոր համը եւ այսպիսով, շրջան մը KitKat-ը կը դառնայ լեղի տուրմ :
Այս արտադրեալ իրը մեծ յաջողութիւն արձանագրելով Անգլիոյ մէջ, կը սկսի արտադրուիլ Քանատայի, Իրլանտայի, Աւստրալիոյ, Նիւ Զիլանտի եւ Հարաւային Ափրիկէի մէջ։ 1958 թուականին Տոնալտ Կիլզ, որ այս ընկերութեան պատասխանուներէն մէկն էր, կը ստեղծէ KitKat-ին համաշխարհային ծանուցումը՝ "Have a Break, Have a Kit Kat" :
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Տուրմ Ստորոգութիւն:KitKat Ստորոգութիւն:Ընկերութիւններ այբբենական կարգով
Սիմոն Աչըքկէօզեան
Սիմոն Յովհաննէս Աչըքկէօզեան «Տետ», ՀՅԴ կուսակցութեան անդամ եւ Արցախեան Ազատագրական Շարժման Ազատամարտիկ։
Կենսագրութիւն
Սիմոն Յովհաննէս Աչըքկէօզեան ծնած է 6 Փետրուար 1939-ին Ռումանիոյ Գալաց քաղաքը։ Աշիկգէօզեաններու տոհմական բնօրրանը եղած է Արեւմտեան Հայաստանը: Հայրը՝ Յովհաննէսը, Մեծ Եղեռնէն հրաշքով փրկուած է, Ռումանիա պանդուխտ գտնուելու բերումով։ Աշըկգէօզեաններու 86 հոգինոց գերդաստանէն 78ը զոհուած են Տէր-Զօրի անապատին մէջ։ 1946-ի հայրենադարձութեան օրերուն, Յովհաննէս Աշիկգէօզեանի ընտանիքն ալ Ռումանիայէն ներգաղթած է Խորհրդային Հայաստան։
Սիմոն նախնական իր ուսումը ստացած է Երեւանի թիւ 24 միջնակարգ դպրոցին մէջ։ 1955-ին ընդունուած է Երեւանի Պետական Համալսարանի Երկրաբանական Ֆակուլտետը, որմէ շրջանաւարտ եղած է 1960-ին՝ ինժեներ-երկրաբանի որակաւորմամբ։ Ս. Աչըքկէօզեան 1970 թուականին Մոսկուայի մէջ պաշտպանած է իր թեկնածուական ատենախօսութիւնը։ 1984-ին արժանացած է աւագ գիտաշխատողի կոչումին։ 1960էն 1991, աւելի քան 30 տարի, Սիմոն Աշիկգէօզեան աշխատած է Երկրաբանական Գիտութիւններու Ինստիտուտին մէջ, հեղինակելով 70է աւելի գիտական աշխատութիւններ եւ զբաղելով թարգմանութիւններով։ Շուրջ 11 տարի դասախօսի պաշտօն կատարած է Երեւանի պետական համալսարանին մէջ։ Զբաղած է Հայաստանի գունաւոր եւ ազնիւ մետաղներու հանքավայրերու հեռանկարային ուսումնասիրութեամբ։
1988 թուականի Սպիտակի երկրաշարժէն յետոյ, ան Աղէտի Գօտիին մէջ ղեկավարած է երկրաշարժաբանների միջազգային ջոկատը։ Իր ազատ պահերուն կը զբաղի արուեստով եւ մարզանքով եւ երկար տարիներ իր մասնակցութիւնը կը բերէ «Նարեկ» արական երգչախումբին մէջ՝ Խոր Վիրապի վանքը։
1988-ի Արցախեան Շարժման սկզբնական փուլին իսկ, գիտական իր աշխատանքը մէկդի ձգած՝ Աշիկգէօզեան ամբողջապէս նուիրուած է ազգային-ազատագրական պայքարի վերածնունդին։ «Դէպի Երկիր» վերադարձող Հ.Յ.Դաշնակցութեան անդամագրուած առաջին կուսակցականերէն կ՚ըլլայ։ Գործօն մասնակցութիւն ունեցած է 1990-ի Նոյեմբերին Հ.Յ.Դ. Հայաստանի անդրանիկ՝ հիմնադիր Շրջանային Ժողովի նախապատրաստական աշխատանքներուն մէջ։
1989 թուականի Հ.Հ.Շ. առաջին համագումարին, ան ընտրուած է Հ.Հ.Շ. արտաքին յարաբերութեանց յանձնաժողովի անդամ։ 1990-ին ընտրուած է Երեւանի Քաղաքապետական Խորհուրդի պատգամաւոր եւ մասնակցած է Խ.Հայաստանի Գերագոյն Խորհուրդի աշխատանքներունն՝ կենսոլորտի պաշտպանութեան յանձնաժողովի կազմէն ներս։
1989-ին Սիմոն Աիկգէօզեան անդամագրուած է «Արաբօ» կամաւորական ջոկատին եւ մասնակցած է Եղէգնաձորի շրջանի Գնիշիկ, Երասխ, Արենի, Խաչիկ, ապա Նոյեմբերեանի մէջ՝ Ոսկեպար եւ սահմանամերձ այլ գիւղերու ինքնապաշտպանական մարտերուն։ Այնուհետեւ մեկնած է Արցախ (Շահումեանի շրջան), ուր 19 Ապրիլ 1991էն սկսեալ ստանձնած է Մարտունաշէնի «Արաբօ» ջոկատի հրամանատարութիւնը։
Ս. Աչըքկէօզեան զոհուած է 30 Ապրիլ 1991-ի Մարտունաշէնի ինքնապաշտպանութեան ժամանակ, Խ.Ս.Հ.Մ. ներքին գործերու նախարարութեան ուժերու աջակցութեամբ ատրպէյճանական յատուկ նշանակութեան զինեալ ջոկատներու (ՕՄՕՆ) կողմէ իրագործուող Արցախը հայաթափելու «Օղակ» գործողութիւնը կանխելու կռուին։ Սիմոն Աչըքկէօզեանին Դեդ (Dad- Հայր անգլերէն լեզուով) կը կոչէին իր ընկեր-զինուորները, որովհետեւ ջոկատին ամենատարեցն էր եւ անոր խօսքը վիճելի չէր։ Կը պատմուի թէ իր զոհուելէն ետք, մէկ շաբաթ ատրպէյճանցիները իրենց վախէն չեն համարձակած Մարտունաշէն մտնել։
Հ.Հ. նախագահի 1996 թուականի 20 Սեպտեմբերին ՆՀ-640 հրամանագրով՝ Ս. Աչըքկէօզեան յետ-մահու պարգեւատրուած է «Մարտական Խաչ» Ա. կարգ աստիճանի շքանշանով։ 29 Ապրիլին 2011-ի Ե.Պ.Հ. Աշխարհագրութեան եւ Երկրաբանութեան Ֆակուլտետի Միներալոգիայի եւ Պետրոգրաֆիայի Կաբինետը անուանակոչուած է Սիմոն Աչըքկէօզեանի անունով։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Գալաց քաղաքում ծնվածներ Ստորոգութիւն:Հայ ազատամարտիկներ
Հայոց Ցեղասպանութեան Թանգարան
Հայոց Ցեղասպանութեան Թանգարան, թանգարան Երեւանի մէջ, ուր կը ցուցադրուին՝ 1915-էն 1923 իրականացուած Հայոց Ցեղասպանութեան վերաբերող փաստաթուղթեր, լուսանկարներ, գրականութիւն եւ այլն։
Պատմական ակնարկ
Հայոց Ցեղասպանութեան թանգարանը իր դռները կը բանայ 1995-ին, երբ կը նշուէր Ցեղասպանութեան 80-ամեակը։ Թանգարանին կառոյցը (ճարտարապետեր՝ Ս. Քալաշեան, Ա. Թարխանեան, քանդակագործ՝ Ֆ. Առաքելեան) բացառիկ նախագիծ ունի։
Աւելի քան տասնամեայ գործունէութեան ընթացքին թանգարանը կ'ընդունի բազմաթիւ այցելուներ՝ դպրոցականներ, ուսանողներ եւ աննախադէպ թիւով զբօսաշրջիկներ Հայաստանէն ու արտասահմանէն։
Հայաստանի Հանրապետութիւն ժամանած պաշտօնական պատուիրակութիւններու այցելութիւնը Հայոց Ցեղասպանութեան թանգարան նախատեսուած է պետական արարողակարգով, ուստի բազմաթիւ օտարերկրեայ պատուիրակութիւններ, նշանաւոր հասարակական եւ քաղաքական գործիչներ արդէն իսկ այցելած են թանգարան։
Շինարարական կառոյցը
Թանգարանին տանիքէն կ'երեւին Արարատեան դաշտն ու Արարատ լեռը։ Թանգարանին առաջին յարկը ստորգետնեայ է, հոն կը գործեն վարչական, գիտարուեստական ծառայութիւնները, ինչպէս նաեւ 170 հոգիի համար նախատեսուած Կոմիտասի անուան դահլիճը։
Հոն տեղակայուած են նաեւ գիտական ու թանգարանային արժէքներու պահոցները, գրադարանը եւ ընթերցասրահը։ Թանգարանային ցուցադրութիւնը տեղակայուած է երկրորդ յարկը՝ ընդգրկելով շուրջ 1000 ք.մ. տարածք։ Անիկա ունի երեք հիմնական փակ եւ մէկ բացօթեայ ցուցասրահներ։
Հայոց Ցեղասպանութեան զոհերու յուշահամալիրը կառուցուած է յաւերժացնելու 20-րդ դարու առաջին ցեղասպանութեան անմեղ զոհերուն յիշատակը։ Հայոց Ցեղասպանութեան թանգարանին առաքելութիւնը խարսխուած է այն համոզումին վրայ, որ ցեղասպանութեան ընդունումը կարեւոր քայլ է՝ ապագային նմանատիպ ողբերգութիւնները կանխելու համար։
Հայոց Ցեղասպանութեան Թանգարանին աշխատանքային ժամերը
Երեքշաբթի-Կիրակի՝ 11:00-16:00, ազատ օր՝ Երկուշաբթի, թանգարանը փակ է պաշտօնական ոչ աշխատանքային օրերուն (30-31 Դեկտեմբեր, 1-6 Յունուար, 8 Մարտ, 1-9-28 Մայիս, 5 Յուլիս, 21 Սեպտեմբեր), 24 Ապրիլին թանգարանի աշխատանքային ժամերը կ'երկարաձգուին։
Մուտք
Մուտքը անվճար է, թանգարանին մուտքին տեղադրուած է դրամարկղ մը՝ նուիրատուութիւններու համար։
Գրախանութ
Թանգարանին մէջ կը գործէ գրախանութ մը, որ բաց է թանգարանին աշխատանքային ժամերուն։
Ճամբան
Հետիոտն՝ Մարզահամերգային համալիրէն կամ Աթէնքի փողոցէն՝ 15-20 վայրկեան քալելով։
Ինքնաշարժով՝ Հրազդան մարզադաշտէն դէպի աջ՝ Աթէնքի փողոցով։ Ճանապարհին աջ կողմը կ'երեւի դէպի թանգարան ուղղող ցուցանակը։
Թանգարանին կանոնները
Թանգարանին մէջ խստիւ արգիլուած է ուտել, խմել, ծխել։ Թանգարանին մէջ թոյլատրելի չէ լուսանկարել, տեսագրել եւ խօսիլ հեռախօսով։
Հայոց Ցեղասպանութեան Թանգարանին ցուցասրահները
Թանգարանին երեք փակ եւ մէկ բացօթեայ ցուցասրահները կը զբաղեցնեն աւելի քան 1000 ք.մ. տարածք։
Այս սրահին մէջ ներկայացուած են լուսանկարներ եւ ժողովրդագրական աղիւսակներ՝ Արեւմտեան Հայաստանի եւ Օսմանեան Թուրքիոյ մինչեւ 1914-ին հայկական բնակավայրերու եւ հայ բնակչութեան թուաքանակի վերաբերեալ։ Աղիւսակները տուեալներ կը պարունակեն նաեւ յիշեալ ժամանակահատուածին այս բնակավայրերուն մէջ գործող հայկական եկեղեցիներու ու դպրոցներու մասին։ Ցուցասեղաններուն մէջ տեղ գտած լուսանկարները եւ նիւթերը կը ներկայացնեն հայ բնակչութեան խաղաղ կեանքը մինչեւ Ցեղասպանութիւն։
Նոյն սրահին մէջ, կրանիտէ պատուանդաններու վրայ տեղադրուած են բիւրեղապակեայ սկահակներու մէջ ամփոփուած Արեւմտեան Հայաստանի վեց նահանգներէն բերուած հողեր. Կարին (Էրզրում), Վան, Բաղէշ (Պիթլիս), Սեբաստիա (Սվազ), Խարբերդ, Տիգրանակերտ (Տիարպեքիր)։ Հոս կը տեսնենք նաեւ ճիւղերը տարածած կրանիտէ ծառ մը, որ կը խորհրդանշէ հայ ժողովուրդին վերածնունդն ու յաւերժութիւնը։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Երեւանի թանգարաններ Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութիւն Ստորոգութիւն:Հայոց պատմութեան թանգարաններ
Նշան Ա. Քհնյ. Մարգարեան
'''Նշան Ա. Քհնյ. Մարգարեան''' (1869, Բալու-1953, Հալէպ), ծխատէր քահանայ, հոգեւոր հովիւ:
Կեանքը
Աւազանի անունով՝ Աստուածատուր, որդի Մարգարի եւ Եղիսաբէթի, ծնած է բալուցի ծնողքէ, Բալուի Արմուճեան գիւղը, 1869-ին։
Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրին ծխական վարժարանին մէջ։ Այնուհետեւ ինքնաշխատութեամբ սորված է կրօնական, եկեղեցական ու պատմական նոր գիտելիքներ։ Իբրեւ արթուն եւ ընդունակ երիտասարդ, ան նետուած է կրթական ասպարէզ եւ երկար տաս տարիներ ուսուցչական պաշտօն վարած է ծննդավայրին ու Խարբերդ ի գիւղերուն հայկական զանազան վարժարաններուն մէջ։
Ան կը պսակուի Բալուի մէջ եւ կ'ունենայ երեք զաւակ, որոնցմէ երկուքը տարագրութեան ընթացքին կը մահանան եւ կ'ապրի միայն Մարգար զաւակը։
Բալուի եւ շրջակայ հայկական տասներեք գիւղերու ժողովուրդին փափաքին ընթացք տալով, Աստուածատուր կ'որոշէ քահանայ ձեռնադրուիլ, եւ Առաջնորդին յանձնարարագիրով կը մեկնի Ատանա, ձեռնադրուելու համար։
Ատանա յի Հայոց Առաջնորդ՝ ''Տ. Մուշեղ Եպս. Սերոբեան''ի ձեռամբ տեղի կ'ունենայ իր քահանայական ձեռնադրութիւնը, Ատանայի Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ մէջ, 13 Յունուար 1908-ին, վերակոչուելով Տէր Նշան։
Ան հազիւ մէկուկէս տարուան քահանայ էր, երբ կը կորսնցնէ իր կեանքի ընկերը՝ երէցկինը։
1915-ի Մեծ Եղեռն ին, կը կորսնցնէ իր բոլոր մօտիկ ազգականներն ու հարազատները։ Բայց երեք տարի ետք, կը վերագտնէ իր կորսուած Մարգար զաւակը։ Այդ բոլոր դժբախտութիւններուն մէջ, իրեն համար ասիկա կ'ըլլայ մեծագոյն մխիթարութիւնը։
Այնուհետեւ, մինչեւ զինադադար, իր ինքնութիւնը կը պահէ ուսուցիչի անուան տակ մեծահարուստի մը տան մէջ ծառայելով ու պատսպարուելով։ Ան լաւ գիտէր թրքերէն ու քրտերէն լեզուները։
Զինադադարէն ետք, կ'անցնի Խարբերդ եւ վերապրող պատասխանատուներուն կը պատմէ իր գլուխէն անցածը։ Ապա, կը սկսի իբրեւ քահանայ գործել վերապրող ընտանիքներուն մէջ։ Հովիւի պաշտօն կը կատարէ նաեւ Խարբերդի շրջակայ հայկական բոլոր գիւղերուն մէջ, որովհետեւ Խարբերդի Առաջնորդական Աթոռը թափուր էր։
Կ. Պոլսոյ Պատրիարքարանի որոշումով եւ կրօնի տեսչութեան տնօրինութեամբ Տէր Նշան կր նշանակուի Խարբերդի Առաջնորդական Աթոռին տեղապահ։ Այս վարչական պատասխանատու պաշտօնը կը վարէ չորս ամիս, մինչեւ Խարբերդի նոր Առաջնորդի մը նշանակումը։
Կարճ ժամանակ մը ետք, կեանքի անապահովութիւնն ու քաղաքական աննպաստ պայմանները պատճառ կ'ըլլան, որ ան վերջնականապէս հեռանայ իր երկրէն ու շատ սիրելի Խարբերդէն։
1922-ին, իր միակ զաւակին՝ Մարգարին հետ կը գաղթէ Սուրիա եւ կը հաստատուի Հալէպ։ Կը ներկայանայ Առաջնորդին ու կը պատմէ իր տառապանքը։ Առաջնորդին տնօրինութեամբ կր նշանակուի հոգեւոր հովիւ Ս. Քառասնից Մանկանց Եկեղեցւոյ Խարբերդի եւ Բալուի հայրենակիցներուն։ Հոս կը ծառայէ մինչեւ Նոր Գիւղի Ս. Լուսաւորիչ Եկեղեցւոյ կառուցումը, որ սկսած էր 1930-ին եւ աւարտած՝ 1933-ին։
Այս եկեղեցւոյ կառուցման համար մեծ աշխատանք կը տանի։ Բերիոյ Թեմի Առաջնորդ՝ Տ. Արտաւազդ Արք. Սիւրմէլեանի նախաձեռնութեամբ ու ջանքերով եւ հաւատացեալներու նուիրատուութեամբ, բայց մանաւանդ խարբերդցի ու բալուցի հայրենակիցներուն նիւթական ու բարոյական զոհողութեամբ, կը կառուցուի Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ Եկեղեցին։
Տէր Նշան կը դառնայ նորակառոյց Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ Եկեղեցւոյ առաջին քահանան։ Այս եկեղեցւոյ մէջ կը գտնուին սպասներ, որոնք խարբերդցի եւ բալուցի հայրենակիցներ Մեծ Եղեռնին իրենց հետ բերած են երկրէն։
Մահ
Ան վերջին տարիներուն կը հիւանդանայ եւ աչքերը կը տկարանան։ Աչքի վիրաբուժութեան կ'ենթարկուի։ Կարճատեւ հիւանդութենէ մը ետք կը մահանայ 13 Դեկտեմբեր 1953- ին, երբ ութսունչորս տարեկան էր։
Թաղման կարգն ու վերջին օծումը կը կատարուի ձեռամբ Բերիոյ Թեմի Առաջնորդ Տ. Զարեհ եպս. Փայասլեանի (հետագային կաթողիկոս), եւ քահանայ հայրերու մասնակցութեամբ, Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ մէջ, 14 Դեկտեմբեր 1953-ին։ Իսկ մարմինը կ'ամփոփուի Ազգային Գերեզմանատան մէջ ։
Հայ Աւետարանական Եկեղեցի
Ծագում եւ տարածում
Պոլսոյ Պատրիարքարանի շրջանակին մէջ կազմուած «Բարեպաշտից Միութիւն»ը նախակարապետը կ'ըլլայ Հայ Աւետարանական Շարժման, որ կը միտէր բարեկարգուած տեսնել Հայ Առաքելական Եկեղեցին: Անոնք կը նկատուին անհնազանդ տարրեր եւ կը մերժուին Եկեղեցիին առաջնորդ տարրէն:  Ստիպուած՝ կը հիմնեն Հայաստանեայց Աւետարանական Եկեղեցին, եւ կ'աշխատին ճանաչում ձեռք ձգել որպէս կրօնական զատ համայնք:  Շուտով կը հիմնուին նոր եկեղեցիներ եւ կրթական հաստատութիւններ, որոնք կը վայելեն օժանդակութիւնը համաշխարհային ամերիկեան թէ եւրոպական զանազան բարեկարգեալ եկեղեցիներու, եւ երկար տարիներ շարունակ կը ստանան անոնց բարոյական թէ նիւթական գործակցութիւնը:
19րդ դարու կէսերէն Հայ աւետարանական շարժումը կը տարածուի Կոստանդնուպոլսոյ, Արեւմտեան Հայաստանի, Կիլիկիոյ եւ Օսմանեան կայսրութեան այլ հայաշատ շրջաններուն մէջ։ 1860-ական թուականներէն Թուրքիոյ տարբեր շրջաններու մէջ հայ աւետարանական եկեղեցիներ կը կազմակերպուին։
«Հայաստանեայց Աւետարանական Եկեղեցին» շուտով կը տարածուի Հայ Ազգին մէջ, ներկայ Թուրքիոյ եւ Հայաստանի ամբողջ տարածքին, ուր Հայ ժողովուրդը կ'ապրէր: Կը հիմնուին նոր եկեղեզիներ, բարձրագոյն ուսման եւ աստուածաբանութեան կրթարաններ, որոնք կը դաստիարակեն սերունդներ եւ կը պատրաստեն նոր առաջնորդութիւն՝ եկեղեցիներուն եւ այլ առաքելութիւններուն համար: Ասոնք կը վայելեն համաշխարհային, ամերիկեան եւ եւրոպական բարեկարգեալ եկեղեզիներու բարոյական թէ նիւթական նեցուկը:  Տեղական եկեղեցիները եւ հաստատութիւնները կը միաւորուին վարչական հեղինակութեան աշխարհագրական շրջանային չորս մարմիններու տակ, որոնք կը կոչուին «Միութիւններ»: Այս միութիւնները, ըստ կարիքի եւ կարելիութեանց եւ օժանդակութիւնովը վերոյիշեալ օտարազգի գործակից-ներուն, կը հիմնեն որբանոցներ, հիւանդանոցներ, աղքատախնամ կեդրոններ եւ աշխատանոցներ՝ օգնութեան ձեռք երկարելու Հայ ազգի զաւակներուն:
1850-ի տուեալներով՝ Հայ Աւետարանական Եկեղեցիներու թիւն է 8. հաղորդական անդամներու թիւը՝ 240. հոգեւոր հովիւներ՝ 6:
1895-ին գոյութիւն ունին 111 եկեղեցիներ. հոգեւոր հովիւներ՝ 90 եւ հաղորդական անդամներ՝ 11835: 1913-14-ին, եկեղեցիներ՝ 137. հոգեւոր հովիւներ 82 եւ հաղորդական անդամներ՝ 13891:
Մեծ Եղեռնէն ետք
Այս զարգացումը կ'երկարի մինչեւ Մեծ Եղեռն, երբ Հայ Ազգը կ'ենթարկուի ցեղասպանութեան եւ տարագրումի: Հայ Աւետարանական Եկեղեցին եւս Թուրքիոյ տարածքին կ'ենթարկուի ջարդին իր յիսուն հազարէ աւելի ժողովուրդով, եւ վերջապէս՝ կը տարագրուի Ազգին հետ: Այս նախճիրէն զերծ կը մնան մօտ քսան հազար Հայ Աւետարանականներ որոնք այլ երկիրներու մէջ կ'ապրէին:  Ուրեմն՝ Հայ Աւետարանական Եկեղեցին ներկայիս աշխարհատարած է:  Անոր տեղական եկեղեցիները, գտնուելով եկեղեցական բարեկարգեալ եւ ժողովրդավար նոյն հասկացողութեան եւ ուղղութեան մէջ՝ դարձեալ կը միաւորուին վարչական հեղինակութեան աշխարհագրական մարմիններու տակ,  տարածուելոով Միջին Արեւելքի զանազան երկիրներու մէջ, ինչպէս նաեւ Եւրոպայի կարգ մը երկիրներուն մէջ ինչպէս նաեւ Յիւսիսային եւ Հարաւային Ամերիկա։ Անկախ ձեւով գործունէութիւն ունին նաեւ աւետարանական զանազան հոգեւոր եղբայրութիւնները եւ շաբաթապահները։ Հայ Աւետարանական յամայնքը կը վարէ շարք մը դպրոցներ ուր կը յաճախեն ոչ միայն բողոքական ուսանողներ այլ նաեւ մեծաթիւ աշակերտներ զանազան հայ յարանուանութիւններէ։ Հայ Աւետարանական յամայնքին կը պատկանի նաեւ Հայկազեան Համալսարանը Լիբանանի մայրաքաղաք Պէյրութի մէջ ըլլալով Սփիւռքի միակ հայկական համալսարանը։
Հայ աւետարանական միութիւններ
Սփիւռքի մէջ կան 5 հայ աւետարանական միութիւններ՝
Կան նաեւ երեք անկախ Հայ Աւետարանական Եկեղեցիներ՝ Հարաւային Ամերիկա եւ Հայ Աւետարանական Եղբայրութեան Եկեղեցիներ տարբեր երկիրներու մէջ:
Հայաստանի մէջ
1918-1930 թուականներուն, հայ աւետարանական համայնքի թիւը Հայաստանի մէջ 3000 էր, իսկ ամբողջ Անդրկովկասի մէջ՝ մօտ 4000։
Հայ Աւետարանական Եկեղեցիին վերջին քառորդ դարուն զարգացող եւ վերահաստատուող թեւը՝ Հայաստանի, Արցախի եւ նախկին Խորհրդային Միութեան երկիրներու եկեղեցիները կը հանդիսանան: Տասնիններորդ դարու կէսերուն՝ բարեկարգչական եւ կրթական տարբեր շարժումներ տարածուեցան եւ որպէս եկեղեցիներ եւ դպրոցներ՝ հաստատուեցան Հայաստան, Արցախ եւ Վրաստանի եւ Ատրպէյճանի կարգ մը մասերուն մէջ:
Սովետական Խորհրդային կարգերու ժամանակ ասոնք նոսրացան, ապա՝ արգիլուեցան եւ ժողովուրդը ցրուեցաւ: Գործօն մնացին միայն Երեւանի եւ Կիւմրիի փոքր եկեղեցիները, որոնց արտօնուեցաւ գործել, քանի որ այս վերջինները կապուեցան Մոսկուայի Աւետարանական Մկրտական Եկեղեցիին, որ Ուղղափառ Եկեղեցիներէն զատ՝ արտօնուած բացառութիւն մը եղաւ համայնավար կարգերու ժամանակ:
1946-էն սկսեալ, արտասահմանէն Հայաստան ներգաղթող բազմաթիւ հայորդիներու կարգին, մեծաթիւ Հայ Աւետարանականներ եւս հայրենադարձ եղան: Ասոնց մեծ մասը, յատկապէս՝ Երեւանէն դուրս հաստատուողները, զրկուեցան Եկեղեցիէ եւ քրիստոնէական դաստիարակութենէ:
1988-ի աղիտալի երկրաշարժէն, եւ յատկապէս Հայաստանի եւ Արցախի անկախացումէն ետք՝ Հայ Աւետարանչական Ընկերակցութիւնը բութաց օժանդակութիւներ հասցնելու հայրենի ժողովուրդին՝ Հայ Աւետարանական Եկեղեցիներուն անունով: Հաստատուեցան օժանդակութեանց կեդրոններ եւ կազմակերպուեցան արտասահմանեան օժանդակութեանց առաքումներ:  Տեղական պահանջով՝ վերակազմուեցան եկեղեցիներ եւ հաստատուեցան նորերը:  Օժանդակութեանց, բժշկական կեդրոններու եւ ծառայութիւններու կողքին՝ հիմնուեցաւ Աւետարանական Աստուածաբանական Ակադեմիան՝ պատրաստելու համար առաջնորդներ նոր շրջանին համար: Վերահաստատուեցաւ Հայաստանեայց Աւետարանական Եկեղեցին, որպէս ժառանգորդը նախաեղեռնեան Այրարատեան Միութեան: Նաեւ կազմուեցաւ Եւրասիայի Միութիւնը, ի մի հաւաքելով աշխատանքի եւ այլ նպատակներով նախկին Սովետ Միութեան տարբեր քաղաքները հաստատուած Հայ Աւետարանականներով:
1991 թուականէն Հայաստանի մէջ սկսած է գործել Ամերիկայի Հայ Աւետարանչական Ընկերակցութեան Երեւանի գրասենեակը։ 1 Յուլիս 1994 էն սկսեալ, Հայ Աւետարանական Եկեղեցին ստացած է Հայաստանի Հանրապետութեան մէջ պաշտօնապես գործելու իրաւունք։ Հայաստանի մէջ ներկայիս կը գործեն Հայաստանյայց աւետարանական 50 եկեղեցի եւ աղօթատեղի։
Այլ Հաստատութիւններ
Ցեղասպանութենէն անմիջապէս ետք եւ աւելի ուշ եւս, Հայ Աւետարանական Եկեղեցիները կը հիմնեն աւետարանչական եւ բարեսիրական իրենց ընկերակցութիւնները:
1918-ին՝ Միացեալ Նահանգներու մէջ կը հիմնուի «Ամերիկայի Հայ Աւետարանչական Ընկերակցութիւն»ը, Արեւելեան Նահանգներու մէջ արդէն հիմնուած եկեղեցիներուն կողմէ: Ներկայիս՝ անոր կեդրոնը կը գտնուի Փարամըս – Նիու Ճըրզիի մէջ։  Ունի 22000 անդամ եւ կը գործէ 24 երկիրներու մէջ:
1950-ական թուականներէն սկսեալ կը գործէ «Ստեփան Փիլիպոսեան Հիմնարկ»ը, որու հիմնադրամը տրամադրուած է Ս. Փիլիպոսեանի կտակով, որուն կեդրոնը Գալիֆորնիայի մէջ է: 1988-ի մեծ երկրաշարժէն ետք՝ Ֆրանսայի Միութեան կողմէ կը հիմնուի «Յոյս Հայաստանի» բարեսիրական ընկերակցութիւնը, որ կ'օգնէ Հայրենիքին: Ասոնցմէ զատ, նաեւ ասոնց հետ առնչուած, կը գործեն Գանատայի, Աւստրալիոյ, Սաօ Փաուլոյի, Մոնթէվիտէոյի, Պուէնոս Այրէսի, Պարսկաստանի Աւետարանչական Ընկերակցութիւնները, որոնք կը համադրեն տեղական բարեսիրական ձեռնարկներ:
Հաւատամքը
Հայ Աւետարանական Եկեղեցին, ըլլալով գործօն մէկ մասնիկը համաշխարհային բարեկարգեալ եկեղեցիներու ընտանիքին, եւ որպէս համաշխարհային ճանաչում վայելող պատմական Եկեղեցի՝ իր հաւատքը կ'ապրի եւ կը յայտարարէ գլխաւոր երեք հանգանակներու հիման վրայ։ Ասոնք են.- Առաքելական (առաքեալներու) Հանգանակը, Նիկիական Հանգանակը եւ Հայ Աւետարանական Եկեղեցիներու Հաւատոյ Հանգանակը: Առաջին երկուքը ընդունուած են բոլոր Եկեղեցիներուն կողմէ, Կաթողիկէ թէ Ուղղափառ, իսկ երրորդը՝ յատուկ է Հայ Աւետարանական Եկեղեցիին:  Առ այդ՝ այս հանգանակներուն հիման վրայ կարգ մը տեղական եկեղեցիներ զարգացուցած են նաեւ իրենց յատուկ աժմէական հանգանակներ:
Իր հաւատամքին հիման վրայ՝ Հայ Աւետարանական Եկեղեցին ինքնուրոյն շեշտով շեշտած է եւ կը շեշտէ Աստուածաշունչի գերակայ իշխանութիւնը, քրիստոնէական դաստիարակութիւնը, անձնական հաւատքով վերստին ծնունդի անհրաժեշտութիւնը եւ բոլոր հաւատացեալներու քահանայութեան եւ ժողովրդավար դրութեան սկզբունքները: Ան չունի կրօնաւորներու դասակարգ, ուստի անոր Հոգեւոր Հովիւները կրօնական զգեստաւորում չունին, բացի պաշտամունքներու եւ այլ յատուկ պարագաներու մէջ՝ պատշաճութեան նպատակով:  Պաշտամունքի ձեւը պարզ է եւ կը կատարուի ժողովուրդին հասկնալի լեզուով: Հայ Աւետարանական Եկեղեցին իր աստուածաբանութեան մէջ կը հիմնուի Սուրբ Երրորդութեան ամենակալութեան հիման վրայ։ Ան կը շեշտէ Հօր Աստուծոյ ստեղծագործ, պահպանիչ եւ սիրող Հայր ըլլալը:  Ան կը շեշտէ Տէր Յիսուս Քրիստոսի կատարեալ աստուածութիւնը եւ կատարեալ մարդեղութիւնը, Անոր բերած կատարեալ քաւութիւնը եւ փրկութիւնը, Անոր մարմնով մեռնիլը խաչին վրայ, յարութիւնը, համբարձումը (փառաւորութիւնը) եւ մարմնով երկրորդ գալուստը, Անոր բացարձակ միջնորդութիւնը եւ բարեխօսութիւնը:  Ան կը շեշտէ նաեւ  Սուրբ Հոգիին կեդրոնական դերը անհատ մարդուն հաւատքին եւ սրբութեան կեանքին կապակցութեամբ:
Հայ Աւետարանական Եկեղեցին իր վարդապետական հասկացողութիւններուն մէջ կը հիմնուի Աստուածաշունչի գերակայ իշխանութեան վրայ։ Տէր Յիսուս Քրիստոսի Աւետարանը կեդրոնական տեղ կը գրաւէ անոր վարդապետութեան մէջ։  Ամէն բան կը բղխի Աստուծոյ Խօսքէն:  Այս հետեւողութիւնով՝ Հայ Աւետարանական Եկեղեցին կը պահէ բոլոր հաւատացեալներու քահանայութեան վարդապետութիւնը, հաւատացեալներու խումբին Եկեղեցի ըլլալու վարդապետութիւնը, անձնական հաւատքի էական ըլլալու վարդապետութիւնը, եւ ասոնց հետեւողութիւնով՝ իր ընդունած խորհուրդները:
Խորհուրդներ
Հայ Աւետարանական Եկեղեցիին ընդունած խորհուրդները երկուք են.- Մկրտութիւն եւ Հաղորդութիւն:
Սուրբ Հաղորդութիւնը
Հայ Աւետարանական Եկեղեցիին մէջ՝ հաւատացեալներու միասնական թէ անհատական յայտարարութիւնն է, թէ անոնք գիտակցաբար կը պատկանին Տէր Յիսուս Քրիստոսի Եկեղեցիին եւ կարօտ են Տէրոջ շնորհքին եւ յանձնառու Անոր հնազանդելու: Հաղորդութեան Սեղանին վրայ հացը եւ գինին խորհրդանիշներն ու յիշեցումներն են Տէրոջ մարմինին եւ արիւնին, եւ ոչ՝ եղափոխուած մասունքներ:  Զանոնք ստացող անձը կը յայտարարէ իր ամբողջական անարժանութիւնը՝ Տէրոջ առջեւ, գերազանցօրէն արժանի սեպելով Տէր Յիսուս Քրիստոսը փառքի, իշխանութեան եւ իր անսակարկ հաւատարմութեան:  Ուրեմն՝ Հաղորդութիւնը նաեւ յանձնառութեան յայտարարութիւն է հաւատացեալին կողմէ, ապրելու Տէր Յիսուս Քրիստոսի պատուէրներուն համաձայն:
Յարաբերութիւններ այլ եկեղեցիներու հետ
Հայ Աւետարանական Եկեղեցին իր յարաբերութիւններուն մէջ կը հիմնուի ամէն Եկեղեցիի ինքնիշխան ըլլալու սկզբունքին վրայ։ Տէր Յիսուս Քրիստոսի Աւետարանը «ճշմարիտ ու հաւատարիմ» կերպով քարոզող ամէն Եկեղեցի, ինչ ալ ըլլան անոր վարդապետական կամ մշակութային տարբերութիւնները իրմէ՝ Քոյր Եկեղեցի է Հայ Աւետարանական Եկեղեցիին համար:  Միայն Հայաստանեայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին կը կոչուի «Մայր Եկեղեցի», տրուած ըլլալով Հայ Աւետարանական Եկեղեցիի պատմական ծնունդի պայմանները:  Ուստի, Հայ Աւետարանական Եկեղեցին «Էքիւմէնիք» է իր էութեան մէջ, եւ ոչ այլամերժ:  Ան գործօն, երբեմն՝ հիմնադիր անդամ է համաշխարհային թէ շրջանային եկեղեցական խորհուրդներու, եւ կը գործակցի անդամ այլ Եկեղեցիներու հետ:  Անշուշտ, որպէս նոյն Ազգին զաւակները՝ գործակցութիւնները շատ աւելի գործնական են Հայ Առաքելական եւ Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցիներուն հետ, առաքելութեանց եւ ծառայութեանց մարզերուն մէջ յատկապէս:  Հայ Աւետարանական Եկեղեցիին հեղինակաւոր եւ ինքնիշխան կեցուածքները կը հիմնուին իր եկեղեցաբանութեան վրայ, եւ ոչ՝ քաղաքականութիւններու եւ պարագաներու տնօրինութեան հիման վրայ:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Կրօն
Սոնիա Շիրակեան Պլէքուէլ
Սոնիա Շիրակեան Պլէքուէլ, դուտրն էր Հայ վրիժառու ՀՅԴ անդամ «Նեմեսիս»ի գործիչ Արշաւիր Շիրակեանի, որ սպանած էր Սայիտ Հալիմ Փաշան ու Ճեմալ Ազմին:
Կենսագրութիւն
Սոնիա Շիրակեան Պլէքուէլ հասակ առած էր ծննդավայրին հայաբնակ Ուաշինկթնը Հայթցի մէջ։ Շրջանաւարտ էր Գոլոմպիա համալսարանի Պարնարտ աղջկանց դպրոցէն (The Barnard School for Girls) եւ այնուհետեւ յաճախած՝ Սմիթ Քոլէճ եւ աւարտած 1949 Պսակաւոր արուեստի աստիճանի փիլիսոփայութեան ճիւղ։
ՄԱԿէն ներս ան կը գործէ որպէս հայերէն լեզուի թարգմանիչ: Կը հրատարակէ հօրը յուշերը 1976-ին:
1960-ին կը տեղափոխուի Ուաշինկթըն աշխատելու Նիւ Ճըրզիի ծերակուտականին գրասենեակը, ուր կը հանդիպի ապագայ իր ամուսնոյն՝ Ֆրետերիք Պլէքուէլին:
Իրանի Քայլերգ
«سرود ملی جمهوری اسلامی ایران» («Sorude Melliye Jomhuriye Eslâmiye Irân»), Իրանի Իսլամական Հանրապետութեան պաշտօնական քայլերգ։ Երաժշտութեան հեղինակը Հասան Րիյահին է, բառերը գրուած են քանի մը հեղինակներու կողմէ։ Քայլերգը ընդունուած է 1990-ին։
Գրութիւն
{|
Տառադարձուած
sæɾ zæd æz ofoʁ mehɾ-e χɒvæɾɒn foɾuʁ-e dide-je hæʁ-bɒvæɾɒn bæhmæn, fæɾɾ-e imɒn-e mɒst pæjɒmæt ej emɒm, esteʁlɒl, ɒzɒdi næʁʃ-e ʤɒn-e mɒst ʃæhidɒn, piʧide dæɾ guʃ-e zæmɒn fæɾjɒd-e-tɒn pɒjænde mɒni-jo ʤɒvedɒn ʤomhuɾi-je eslɒmi-je iɾɒn
Թարգմանութիւն
Հորիզոնէն բարձրացաւ Արեւելքի Արեւը, Ճշմարտութեանը հաւատացողներու աչքերուն լոյսը, Պահմանը՝ մեր հաւատքի շողը։ Քու ուղերձդ, օ՜ Իմամ, Անկախութեան եւ ազատութեան մասին, Տանջուած է մեր հոգիին մէջ։ Օ, Նահատակաց, ձեր բարձր արձագանգը, Ժամանակներու ականջներու մէջ է, Եղի՛ր միշտ եւ յաւերժական, Իրանի Իսլամական Հանրապետութիւն։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Իրան
406 (թիւ)
406 (չորս հարիւր վեց) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 405-ի եւ 407-ի միջեւ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:406
10 Դեկտեմբեր
10 Դեկտեմբեր, տարուան 344-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 345-րդ) օրն է
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Դեկտեմբեր
Ամանորեան Եւ Սուրբ Ծննդեան Աւանդութիւններ Ու Սովորութիւններ
Նոր Տարին Դարերու Ընթացքին
Ամանորը ամէնէն հին տօներէն մէկն է: Բոլոր ազգերու կողմէ կը նկատուի նաեւ ուրախութեան ու տօնախմբութեան կարեւոր օր: Շատ հին ժամանակներուն զանազան ազգեր, Ամանորը տարբեր ժամանակներու կը տօնէին եւ ունէին իրարմէ տարբեր աւանդութիւններ: Յունուար 1-ը, իբրեւ Ամանորի առաջին օր, շատ ուշ ընդհանրացած է:
Թէ Ինչպէ՞ս Եւ Ուրկէ՞ Եկած է «Կաղանդ» Բառը
«Զի՞նչ է Կաղանդ եւ Կաղանդիքա»: Կաղանդ ամսամուտ է, իսկ Կաղանդիքա «նախասկզբնակ օր տարւոյն» գրած է Անանիա Շիրակացին` իր «Տիեզերագիտութիւնը եւ տոմար» գիրքին մէջ:
«Կաղանդ» բառը ծագած է լատիներէն «calendae» բառէն, որ հայերէնով ստացած է Նոր Տարուան առաջին օրուան նշանակութիւնը: Արդարեւ, Նոր Տարի հասկացողութիւնը կ'արտայայտուի նաեւ Կաղանդ բառով, այդ առիթով իրար շնորհաւորելու սովորութիւնը՝ կաղընդել, նուէրը՝ կաղըդնչէք, իսկ երգերը՝ կաղանդոս բառերով:
«Ամանոր» բառն ալ ունի իր տարբեր անուանումները՝ ամանորաբեր, տարեմուտ, տարեգլուխ, տարին գլուխ, տարենոր, նոր տարի, նորաբեր, նաւասարդ եւ ծաղկըմուտ:
Հայկական Նոր Տարին
Նախաքրիստոնէական շրջանին, Նոր Տարին հայկական տոմարի առաջին ամսուան անունով կոչուած էր «Նաւասարդ», որ կազմուած է Նաւա (=Նոր) եւ Սարիթա (=Տարի) բառերով եւ կը տօնուէր 1-6 Օգոստոսին, որպէս հունձքի, բերքի հասունութեան եւ երախտագիտութեան արտայայտութիւն: Արեւմուտքի մէջ, Յունուար1-ը որպէս, նոր տարուան առաջին օրը ընդունելութիւն գտած է Ժդ. դարու վերջաւորութեան, իսկ Հայաստանի մէջ հաւանաբար ընդհանրացած է 1650-ական թուականներուն: Այդ թուականներուն հայերը հետեւելով Հռոմէացիներու Նոր Տարին Յիսուսի ծննդեան տօնի հետ կապելուն, սկսած են Ամանորը Յունուար 1-ին տօնել: Աւելի ուշ՝ Հայաստանի մէջ ընդհանրացած է Ամանորի նոր անունը եւ կոչուած՝ ”Կաղանդ” որ կը նշանակէ “կանչել= կոչել” ամսուան մուտքը: Կը տօնուէր մեծ հանդիսութեամբ, որուն կը մասնակցէին թագաւորներ, իշխաններ եւ ժողովուրդ. այդ առթիով կը կատարուէին խրախճանքներ, գուսանական թատերախաղեր, չաստուածներուն կը մատուցէին զոհեր, եւայլն:
Համայն աշխարհի հասարկութեան մէջ, Տօնածառը եւ Ձմեռ Պապը կամ Կաղանդ Պապան դարձած են Նոր Տարուան խորհրդանիշներ: Հայ ժողովուրդի համար Սօսին (Akkavak), Բարտին (Kavak), Եղեւինը(Çam) արդէն վաղուց եղած էին «Կենաց Ծառեր», որոնք հայ կեանքի մէջ բնութեան պաշտամունքը, բարօրութիւնը եւ առատութիւնը կը խորհրդանշեն:
Հայերը հեթանոսական շրջանէն ի վեր կը զարդարէին տօնածառը խնձորով, նուռով, կաղինով եւ գունաւոր լաթերով ու կը կատարէին իրենց ուխտը եւ սրտի ցանկութիւնը, բարօրութեան, առողջութեան եւ խաղաղութեան խնդրանքով:
Հին ժամանակներէն ի վեր, հայ կեանքի մէջ սովորութիւն էր նաեւ 31 Դեկտեմբերի գիշեր երիտասարդները տունէ - տուն երգելով ու պարելով պտըտիլ ու Նոր Տարուան նուէրներ խնդրել:
Թէ Ուրկէ՞ Սկիզբ Առած Է Կաղանդին Տօնածառ Զարդարելու Սովորութիւնը Հայոց Մօտ
Ըստ կարգ մը աղբիւրներու, առաջնորդուելով Նաւասարդեան տօնի սովորութիւններէն, որուն վերապրուկները մինչեւ այսօր դեռ կան հայկական մեր ընտանիքներու կենցաղին մէջ, «Կաղանդ» բառի ծագումնաբանութիւնը կապուած է “կախանդ” բառի հետ, որ կախել – կախելու գործընթացէն յառաջացած է: Այսօր յաճախ կը հանդիպինք տօնածառի զարդերու, որոնք տարբեր պտուղներու տեսքով են: Հայկական տօնածառի զարդերը հանդիսացած են մարաններէն բերուած տանձ, խնձոր, նուռ, ինչպէս նաեւ չիրերու կապոցներ ու շարաններ, որոնք կախած են տօնական սեղանի մօտ դրուած ծառի մերկ ճիւղէն:
Երկրորդ կախելու արարողութիւնը աւելի հին արմատներ ունի, երբ դեռ օճախ կը վառէին եւ տան երդիքի վրայ ծխատար անցք կար: Ամանորի գիշերը պատանիները կը պտըտէին տունէ տուն եւ իրենց գուլպան ամրացնելով գօտիի ծայրին կամ պարանին, երդիքէն կ’իջեցնէին տուն, որպէսզի տանտիկինը լեցնելով գուլպան, իրենց կաղընդէր խմորեղէնով կամ չիրերով ու պտուղներով: Որոշ շրջաններու մէջ, կաղանդ բառին հոմանիշ է “գօտեկախ” բառը, որ աւելի հաւաստի կը դարձնէ այդ սովորութեան գոյութիւնը:
Կաղանդչէքի Սովորութիւնը
Չիրերով եւ պտուղներով, ինչպէս նաեւ խանծուած արմտիքներով (նախկին՝ աղանձը, այժմ՝ պիստակեղէնը) կաղանդչէքի եւ սեղանը զարդարելու աւանդութիւնը եկած է նախահեթանոսական շրջանէն, երբ աստուածներուն հաճոյանալու համար անոնց կը նուիրէին վերոյիշեալ ուտելիքները, աղերսելու անոնց բարեացակամութիւնը՝ ընթացիկ տարուան բերքը ապահովելու, պաշտպանելու բնութեան արհաւիրքներէն եւ առատութիւն պարգեւելու համար: Նոյնպիսի միտում ունի նաեւ Կաղանդին պահքային լիցքերու (տոլմաներու) պատրաստումը չիրերով եւ եօթը տարբեր արմտիքներով, որոնք կը խորհրդանշեն բնութեան եօթը ուժերը: Ասիկա անուղղակիօրէն գոյատեւման պայքար էր. նախորդ տարուան վերջին մնացուկներով դարձեալ հիւրասիրելու աստուածներուն: Եւ վերջապէս, արմտիքներու կիրառութիւնը կը կապուի մեռնող եւ յառնող աստուածութիւններու հետ, հողի մէջ մեռնող հատիկէն՝ ծիլ եւ բերք: Հին դարերուն Ամանորը կը տօնուէր երկրագործական տարեշրջանի սկզբին, այսինքն՝ գարնան, Մարտին եւ կ’աւարտէր աշնան՝ Նաւասարդով, որպէս բերքի եւ գոհաբանութեան տօն:
Ամանորեան Ճաշատեսակներ
Հայու Ամանորը ցնծութեամբ եւ մեծ ուրախութեամբ կը տօնուէր: Հայ ընտանիքի բոլոր անդամները բոլորուած կ’ըլլային ճաշասեղանի մը շուրջ, որ զարդարուած կ'ըլլար եօթը տեսակի ուտելիքներով, առհասարակ չորցուած պտուղներով, չամիչ, թուզ, կաղին, նուռ, պիստակ, արմաւ, փշոտ, սիսեռածաղ, ցորեն նաեւ որպէս ճաշ՝ հարիսա, լիցք, ապուր, թոփիկ, անուշապուր, նաւասարդի կորկոռ (ձաւարի եղինձի տեսակ մը), խմորեղէն, քաթա, բոկեղ, Պանրածաղ (պէօրէկ) եւ այլ տեսակի ուտեստեղէններով: Ճաշասեղանը կը լուսաւորուէր նաեւ մոմերով: Սեղանի գլուխը բազմած կ’ըլլար տան մամիկը, որ գինիի կամ օղիի գաւաթը ձեռքին՝ բաժակը կը բարձրացնէր օրհնաբեր ձայնով բարի մաղթանքներ կատարելու:
Հայ ժողովուրդը ունէր նաեւ Նոր Տարուան իւրայատուկ սովորութիւններ, ինչպէս՝ 31 Դեկտեմբերին, իւրաքանչիւր հայ տան մէջ կը թխուէր մեծ քանակութեամբ «Նոր Տարուան Հաց»ը, Նոր Տարին «Նոր Հաց» ով սկսելու մտադրութեամբ, հայ տան մէջ կը պատրաստուէր նաեւ հայոց նշանաւոր «Տարի Հաց»ը (Չէօրէկի նման տափակ հաց մը), որու երեսը կը զարդարուէր չամիչով, ընկոյզով եւ խաչով կամ զանազան պատմական ու աւանդական նկարներով, ինչպէս նաեւ՝ տարուան թուականով: «Տարի Հաց»ին մէջ դրամ կը դրուէր. դրամը որու որ վիճակուէր, անիկա ընտանիքին բախտաւորը կը նկատուէր եւ անկէ կ’ակնկալուէր տան բարօրութիւնը: