cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հունգարիա
Դիւանագիտական Կասեցում
Դիւանագիտական հարաբերութիւնները Հայաստանի Հանրապետութեան եւ Հունգարիոյ Հանրապետութեան միջեւ հաստատուած են 1992-էն։ 2012 Օգոստոս 31-ին դիւանագիտական կապերը ժամանակաւոր կասեցուած են։ Պատճառը ցմահ դատապարտուած ազրպեյճանցի սպայ Ռամիլ Սաֆարովը Հունկարիոյ կողմէ Ազրպեյճանը հանձնելը եղած է։ Ռամիլ Սաֆարովը Պուտափեշտին մէջ հայաստանցի զինուորական Գուրգեն Մարգարեանը քնած ատենը կացինով սպաննած էր։
Բնակչութիւն
2015 թուականի տուեալներով Հունկարիոյ բնակչութիւնը 9 897 541 հոգի կազմած է, աշխարհի մէջ 176րդը : Բնակչութեան խտութիւնը 107 մարդ/քառ.ք.մ. է, որը աշխարհի միջինէն մօտ երկու անգամ բարձր է։ Այլ եւրոպական երկիրներու նման Հունկարիան ունէ ցածր ծնելիութիւն, 2015-ի գնահատականներով վերարտադրողականութեան գործակիցը կը կազմէ 1.43 ծնունդ/կին, որ բնակչութեան աճին համար պահանջուող 2.1-էն ցածր է։ 2013-ին ծնունդներուն 45.6%-ը կ'իյնար չամուսնացած կիները :
Կեանքին միջին տեւողութիւնը քոմունիզմի անկումէն ետք կը մեծնայ, տղամարդերունը 71.96 տարի կազմած է, կիներունը՝ 79.62 տարի :
Բնակչութեան 99.6%-ը կը տիրապետէ Հունգարերէնը, որուն 0,7%-ին համար (68 458 հոգի) ան կը համարուի երկրորդ լեզու : Այլ լեզուները տիրապետողներ են, անգլերէնը՝ 16 %, գերմաներէնը՝ 11.2 %, ռուսերէնը՝ 1.3 %, ֆրանսերէնը՝ 1.2 %:
2015-ի տուեալներով բնակչութեան 85.6 %-ը հունկարներ են, 3,2 %-ը՝ գնչուներ, 1.9 %-ը՝ գերմանացիներ, այլազգիները կը կազմեն 2.6 %-ը՝ 0,3%-ական՝ սլովաքներ եւ ռումիններ :
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հունկարիա
1904 թուական
1904 թուական, նահանջ տարի, 20րդ դարու չորրորդ տարին է
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1904
Կամաւորներու Միջազգային Օր
Կամաւորներու միջազգային օր (5 Դեկտեմբեր), լրիւ անունը՝ Կամաւորներու միջազգային օր՝ յանուն տնտեսական եւ սոցիալական զարգացման (ՄԱԿ-ի լեզուներով. International Volunteer Day (IVD) for Economic and Social Development, Международный день добровольцев во имя экономического и социального развития), հաստատուած է ՄԱԿ-ի կողմէ եւ 1985-էն կը հանդիսանայ միջազգայնօրէն յիշատակելի օր։ Կամաւորական կազմակերպութիւններուն եւ կամաւորներուն հնարաւորութիւններ կ՚առաջարկէ, որպէսզի անոնք տեսանելի դարձնեն տեղական, ազգային, միջազգային մակարդակներու վրայ կատարած իրենց ներդրումը։
Նախապատմութիւնը
Օրը հաստատուծ է 17 Դեկտեմբեր 1985-ին, ՄԱԿ-ի Գլխաւոր Ժողովի 40-րդ նստաշրջանի ժամանակ : Այս որոշմամբ ՄԱԿ-ը կը ցանկայ նպաստել Հազարամեակի զարգացման նպատակներուն (MDGs) հասնելու համար կամաւորներու ներդրած ջանքերու ու անոնց գործունէութեան ճանաչելիութեան։
17 Դեկտեմբեր 1985-ի 40/212 բանաձեւ
Գլխաւոր Ժողով (ԳԱ) կառավարութիւններուն կ՚առաջարկէ ամէն տարի 5 Դեկտեմբերին նշել իբրեւ Կամաւորներու միջազգային օր՝ յանուն տնտեսական եւ ընկերային զարգացման, ինչպէս նաեւ կոչ կ՚ընէ միջոցներ ձեռք առնել՝ բարձրացնելու տեղեկացուածութիւնը կամաւորներու ծառայութեան, անոնց ներդրումներու կարեւորութեան մասին, այդպիսով շահագրգռելով աւելի շատ մարդոց կեանքի բոլոր ոլորտներուն մէջ իրենց կամաւորական ծառայութիւնը առաջարկելու համար՝ ինչպէս սեփական համայնքին, այդպէս ալ արտերկրին մէջ։
20 Նոյեմբեր 1997-ի 52/17 բանաձեւ
ԳԱ-ն 2001-ը կը հռչակէ Կամաւորներու միջազգային տարի՝ նպատակ ունենալով նպաստել կամաւորներու ճանաչելիութեան, անոնց գործունէութեան հեշտացման, ցանցերու ստեղծման եւ կամաւորական ծառայութեան առաւելութեան ընդունման։
18 Դեկտեմբեր 2008-ի 63/153 բանաձեւ
ԳԱ-ն կը սահմանէ, որ մօտաւորապէս 5 Դեկտեմբեր 2011-ին, Ժողովի 66-րդ նստաշրջանի երկու լիագումար նիստ պէտք է նուիրուին Միջազգային տարուան արդիւնքներուն, յետագայ գործունէութեանն ու անոր տասներորդ յոբելեանը նշելուն։
Համագործակցութիւն եւ զարգացում
ՄԱԿ-ի մանդատն ու աջակցութիւնը, կայացուցած որոշումը իւրայատուկ հնարաւորութիւն կը ստեղծեն կամաւորական կազմակերպութիւններու ու անհատներու համար, որոնք կ՚աշխատին կառավարական հաստատութիւններու, ոչ առեւտրային կազմակերպութիւններու, հասարակական խումբերու, գիտական օղակներու եւ մասնաւոր սեկտորի հետ։ Երկար տարիներ Կամաւորներու միջազգային օրը ունեցած է ռազմավարական նշանակութիւն. բազմաթիւ երկիրներու մէջ ուշադրութեան արժանացած են կամաւորներու ջանքերը աղքատութեան, սովի, հիւանդութիւններու, անգրագիտութեան յաղթայարման ու շրջակայ միջավայրի վատթարացման եւ անհանդուրժողականութեան դէմ պայքարին։
Դրական ձեռքբերումները հիմնականին արդիւնք են ՄԱԿ-ի, կառավարութիւններու, կամաւորական կազմակերպութիւններու ու նուիրեալներու միջեւ համագործակցութեան։ Անոր մաս կը կազմեն նաեւ ԶԼՄ-ներու ներկայացուցիչները, գիտական օղակները, հիմնադրամները, մասնաւոր սեկտորը, կրօնական խումբերը, մարզական ու ժամանցային կազմակերպութիւնները։
Առցանց կամաւորական ծառայութեան օգնութեամբ, կամաւորները կրնան մարդկային կայուն զարգացման նպատակով քայլեր ձեռնարկել՝ աջակցելով կազմակերպութիւններու գործունէութեան համացանցի միջոցով։
Օրուան յիշատակումը
Միջազգային այս օրը կը նշուի շարք մը ոչ կառավարական կազմակերպութիւններու կողմէ, ինչպէս՝ Կարմիր Խաչի, սկաուտներու եւ այլոց։ Այն բազմաթիւ կազմակերպութիւններու անդամներու ու անհատներու համար կը հանդիսանայ տօն։ Օրը նշում եւ միջոցառումներուն կ՚աջակցին ՄԱԿ-ի կամաւորները :
Իւրաքանչիւր տարի ՄԱԿ-ի Գլխաւոր քարտուղարը հանդէս կու գայ օրուայ խորհուրդին համապատասխան ուղերձով։
Այդ օրը հիմնական ուշադրութիւնը ոչ միայն կամաւորութեան տօնումն է՝ իր տարբեր տեսակներով, այլ նաեւ տեղական, ազգային ու համաշխարհային մակարդակներուն վրայ փոփոխութիւններու տանող հասարակական մասնակցութեան համար առանձնայատուկ երախտագիտութեան արտայայտումը։ Այդ օրը կ՚ընդգծուի կամաւորներու ջանքերը, որմով անոնք կը փորձեն մարդոց ներգրաւել որոշումներու կայացման մէջ՝ վերջնական արդիւնքով, մասնակցային միջավայրի ստեղծման, որ կը բերէ ուժեղ կառավարման, հասարակական համախմբուածութեան, խաղաղութեան եւ կայուն զարգացման։
Յղումներ
Ստորոգութիւն:Տօներ Ստորոգութիւն:Միջազգային օրեր
320 (թիւ)
320 (երեք հարիւր քսան) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 319-ի եւ 321-ի միջեւ
Շաւարշ Քրիսեան
Շաւարշ Քրիսեան մարզիկ, գրագէտ, հանրային գործիչ, դաստիարակ եւ խմբագիր։
Կեսագրական գիծեր եւ գործունէութիւն
Ծնած է Պէշիկթաշ, Պոլիս: Նախնական կրթութիւնը ստացած է նոյն թաղի Մաքրուհեան երկսեռ վարժարանէն։ 1897 Սեպտեմբեր 6-ին, եղբայրը զինք ուղարկած է Պարտիզակ՝ Ամերիկեան Բարձրագոյն Վարժարան, իբրեւ գիշերօթիկ : Հոնկէ փոխադրուած է Ռոպէրթ քոլէճ (Պոլիս)։ Քրիսեան Յակոբեանի միջոցով յարաբերութեան մէջ մտած է Փարիզի Լիսէ Ժանսոնի անուանի վարիչ փրոֆ. Տեպոնէի հետ, թղթակցութեամբ հետեւելով մարմնակրթանքի անոր դասերուն:
1906-ին անցնելով Փարիզ յաճախած է մարմնամարզական վարժարան, Լիսէ Ժանսոն ապա Լոնտոն աշակերտելով Սանտովի եւ վկայուելով։
1909-ին վերադարձած է Պոլիս։ Պոլսոյ զանազան վարժարաններու ստանձնած է մարզանքի ուսուցչութեան պաշտօններ․ միաժամանակ, մասնաւոր դասեր ստանձնելէ զատ՝ կազմած է մարմնամարզական ակումբներ զանազան արուարձաններու մէջ։
1911-1914 ձեռնարկած եւ հրատարակած է «Մարմնամարզ» պատկերազարտ ամսաթերթը։ Յովհաննէս Հինթլեանի հետ հրատարակած է նաեւ «Պոյ-Սքաութ»ը
1914-ին, Ա. Աշխարհամարտի ն, իբրեւ կամաւոր մաս կազմած է ֆրանսական բանակին։
Նահատակութիւն
Ան եղած է 1915 Ապրիլ 24-ի առաջին ձերբակալուողներէն: Արամ Անտոնեան երբ առաջնորդուած է Պոլսոյ Կեդրոնական բանտ, յիշատակած է Շաւարշ Քրիսեանի անունը՝ Ակնունիի, Սիամանթոյի, Դանիէլ Վարուժանի, Ռուբէն Զարդարեանի եւ այլոց կողքին:
Բազմաթիւ մտաւորականներու հետ ան եւս աքսորուած եւ Այնաշի մէջ նահատակուած է։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:22 Յուլիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:15 Օգոստոսի մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ մարզիկներ Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր
Սիլէնտ
Սիլէնտ(Sealand), 1967-ին Անգլիական բանակին հին գնդապետին՝ Ռոյ Պադէսին(Roy Bates) եւ իր ընտանիքին կողմէ հիմնուած է: Դատական իմաստով վիճելի, կղզիի նմանող երկիր մըն է:
Միջազգային ծովերուն միջեւ գտնուելուն համար կղզին պետութիւն ըլլալով կրնանք կոչել ըսող Պադէս, ինքզինքը «իշխան» կոչեց: Յաջորդ տարի, Թագաւորութեան Լուսավառութիւնը Ռոյը կղզիյեն նետելու ջանաց, բայց կղզիյեն կրակեցին եւ զինուորները ձեռքերը պարապ ետ դարձան:
Աւելի վերջ Անգլիական դատախազ մը, կղզիյին Անգլիական ծովերէն 10 կմ(6 միլ) հեռու ըլլալուն համար Ռոյ Պադէսը իրաւացի գտաւ: 1974-ին Պադէս սահմանադրութիւն մը հանել/ձեռք բերել ուզեց ու ետեւէն ինքնավարութեան խորհրդանշան մը ըլլալով դրոշակ մը, ազգային քայլերք եւ Ամերիկան Տօլարին հետ համարժէք եղող Սիլէնտ Տօլարն ընդունեց: Յիմայ Սիլէնտը, Միացեալ Թագաւորութենէ զատ կ'իշխէ/գերիշխանութիւն կը գալեցնէ:
Հիւսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետութեան հետ ազգային մարզական հանդիպում մը ըրածեն եւ ՀԿԹՀն 17-1 յաղթած է:
Յունուար 2007նին, երկիրը 10,000,000 Տինարին ծախու ելած է:
2012են սկսեալ Սիլէնտ Օնլայն Քասինօ(Sealand Online Casino) ծրագիրով Իշխանը ու ընտանիքը երկրի տնտեսութիւնը զօրացնելու կը նպատակէն:
Սիլէնտին հիմնադիրը Իշխան Ռոյ Պադէս, 9 Հոկտեմբեր 2012-ին(91 տարեկանին) Անգլիա մէջ գտնուող դարմանատունին մը մէջ մահացած էր: Վերջին տարիներուն Ալցհեյմերի հիւանդութիւնը ունեցած է: Փատոյ Ռօյ Պադէսին մահեն վերջը նոր իշխանը, Իշխան Նաիպի Միճխաէլ Պադէս(Naibi Michael Bates) եղած է:
Փունջ (թերթ)
«Փունջ», պատանեկան գրական պատկերազարդ երկշաբաթաթերթ, 1940 թուականէն՝ ամսագիր։ Լոյս տեսած է 1925-1946 թուականներուն Աղեքսանտրիա, ապա՝ Գահիրէ։ Խմբագիրներ՝ Մելքոն Քարամեան, Լեւոն Աճէմեան։ Նպատակն էր «հայ մանուկին ընթերցանութեան համար նիւթեր մատակարարել»։
Ներկայացուցած է հիմնականօրէն արեւելահայ դասականները՝ արեւմտահայերէնով, տպագրած է թարգմանութիւններ։ Անդրադարձած է Խորհրդային Հայաստանի տնտեսական, մշակութային կեանքին, պատմել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին հայ մարտիկներու սխրանքներուն մասին։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հանդէսներ
Սթէնլի Միլկրէմ
Սթէնլի Միլկրէմ, ամերիկացի ընկերային հոգեբան, յայտնի է հեղինակութեան հնազանդելու մասին կատարած գիտափորձով (1961) եւ «Աշխարհը փոքր է» բներեւոյթի հետազօտութեամբ, որ 1969-ին քոլոմպիացի գիտնականներու կատարած «Վեց ձեռքսեղմումներու տեսութեան» փորձարական հիմնաւորումն է:
Ի. դարու ազդեցիկ հոգեբաններու ցանկին մէջ յաճախ կը յիշատակուի Միլկրէմի անունը: Ան 2002-ի տուեալներով Ի. դարու հոգեբաններէն ամենաշատ յղուող հոգեբաններու շարքին 46-րդն է :
Կենսագրութիւն
Սթէնլի Միլկրէմ ծնած է 15 Օգոստոս 1933-ին Նիւ Եորքի յետամնաց Հարաւային Պրոնքս շրջանին մէջ, որ մեծամասնութեամբ բնակուած էր Արեւելեան Եւրոպայի աղքատ գաղթականներով: Ծնած է հրեաներու ընտանիքի մէջ, որոնք Ամերիկա գաղթած էին Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներուն : Հայրը՝ Սամուէլ (1902-1953) ծնած էր Հունկարիոյ մէջ, մայրը՝ Ատէլ, Ռումանիոյ մէջ : Անոնք ծանօթացած եւ ամուսնացած են ԱՄՆ-ի մէջ եւ ունեցած են երեք երեխաներ՝ Մարճորայ, Սթէնլի եւ Ժոէլ: Սամուէլ հացթուխ էր եւ հրուշակագործ, իսկ Ատէլ կ'օգնէր անոր խմորեղէնի գործին մէջ՝ հոգալով ընտանիքին ապրուստը :
Միջնակարգ կրթութիւնը ստացած է Ճէյմս Մոնրոյի դպրոցին մէջ (Նիւ Եորք սիթի): Քոլէճին մէջ ուսանած է երեք տարի՝ ցուցաբերելով գերազանց յառաջադիմութիւն: Անոր հետ ուսանած է ապագայի նոյնպէս յայտնի հոգեբան դարձած իտալացի գաղթականներու որդի Ֆիլիփ Զիմպարտօն: Հետաքրքրական է, որ Միլկրէմի եւ Զիմպարտոյի որոշ գիտափորձերը ձեւով եւ բովանդակութեամբ կը համընկնին իրարու հետ: Յատկապէս համահունչ են Զիմպարտոյի Սթենֆորտի բանտային գիտափորձը եւ Միլկրէմի՝ հեղինակութեան հնազանդելուն նուիրուած գիտափորձը:
Գործունէութիւն
Միլկրէմի գործունէութեան վրայ ազդած են հոգեբաններ Սոլոմոն Աշ (Solomon asch) եւ Կորտոն Ալպըրթ (Gordon albert): 1955–1956 թուականներուն Աշ կը դասաւանդէ Հարուըրտի մէջ, որպէս հրաւիրուած դասախօս, իսկ Միլկրէմ անոր ինչպէս կրթական, այնպէս ալ հետազօտական գործունէութեան օգնականն էր։ Անոր ատենախօսութեան ղեկավարը Ալպըրթ  էր, սակայն Աշի ազդեցութիւնը մեծ էր:
1959-ի գարնան Միլկրէմ կը վերադառնայ ԱՄՆ՝ շարունակելով աշխատիլ Աշի հետ: Հակառակ խիստ ծանրաբեռնուածութեան, իր թեզին վրայ աշխատելով միայն հանգիստի օրերուն եւ գիշերները, ան աւարտին կը հասցնէ անիկա եւ Յունիս 1960-ին կը ստանայ ընկերային հոգեբանի PhD կոչում: Թէեւ Միլկրէմ արդէն ունէր Հարուըրտի մէջ ճանաչողական ուսումնասիրութիւններու գիտաշխատողի աշխատանքի առաջարկ, սակայն մեծ դժուարութեամբ կ'որոշէ ընդունիլ Եյլի համալսարանի (Yale) հոգեբանութեան բաժնին մէջ աշունէն օգնականի աշխատանքի անցնելու առաջարկը: Եյլի առաջարկը ընդունելու երեք հիմնական պատճառներ կային.
Յայտնի Գիտափորձեր
Միլկրէմի կատարած գիտափորձերու վերաբերեալ անոր կենսագիր պրոֆեսոր Թոմաս Պլաս (Thomas blass) կը գրէ, որ Հոլոքոստի նկատմամբ Միլկրէմ հետաքրքրուած էր, քանի որ իր «ողջ կեանքը կը նոյնացնէր հրեայ ժողովուրդին հետ» :
Անոր կինը՝ Ալեքսանտրա Միլկրէմ յայտարարած է, որ Միլկրէմի հրեական ինքնութիւնը յանգեցուցած է Հոլոքոստի վրայ անոր ուշադրութեան կեդրոնանալուն եւ Հեղինակութեան հնազանդութիւն հետազօտութեան:
«Հնազանդութիւն»
Այս գիտափորձը մեծ ճանաչում բերած է Միլկրէմին եւ ստացած է Միլկրէմի գիտափորձ անունը: Անիկա իրականացուած է Եէյլի համալսարանին մէջ 7 Օգոստոս 1961-ին: Նպատակն էր հասկնալ Հոլոքոստ իրականացնողներու մարդկային տեսակը, սակայն անսպասելի բացայայտում մը կ'ըլլայ եւ մեծ աղմուկ կը յառաջացնէ, քանի որ կը պարզուի, որ որեւէ բարեկիրթ քաղաքացի ընդունակ է դառնալու սադիստ եւ դահիճ:
Գիտափորձը մասնակիցներուն ներկայացուած էր իբրեւ յիշողութեան վրայ ցաւի ազդեցութեան ուսումնասիրութիւն: Փորձին կը մասնակցէին փորձարարը, փորձարկուողը («ուսուցիչ») եւ մէկ այլ փորձարկուողի դերակատարը («աշակերտ»): Փորձարարի հրահանգով աշակերտը պէտք էր սորվէր եւ զոյգ-զոյգ յիշէր տրուած բառերուն երկար ցանկը, իսկ «ուսուցիչը» պէտք էր աշակերտին յիշողութիւնը ստուգէր եւ պատժէր հոսանքահարելով՝ իւրաքանչիւր սխալի համար աւելի ու աւելի ուժեղ ելեկտրական լիցք հաղորդելով (նուազագոյնը՝ 15 Վ. - առաւելագոյնը՝ 450 Վ.) : Մասնակից «ուսուցիչները» տեղեակ չէին, որ պատժուող «աշակերտը» դերասան է: Այնուամենայնիւ, գիտափորձի մասնակիցներէն 2/3-ը կը հասնին վահանակին վերջին սեղմակին:
«Հերթի Խախտում»
Յայտնի է, որ մարդոց մեծամասնութիւնը հերթերուն կարգն ու կանոնը խստօրէն կը պահպանեն: Իր ուսումնասիրութիւններէն մէկուն մէջ Միլկրէմ փորձած է հասկնալ, թէ ինչ կը կատարուի կարգը խախտելու պարագային:
«Ան կը խցկուի առանց հերթի» ֆիլմի պատրաստութիւնը կ'ենթադուէր, որ հերթի մէջ կանգնած մարդը պէտք է թոյլ չտայ իրմէ առաջ կանգնիլ: Միլկրէմի ուսանողները երկաթուղային դրամարկղերուն մէջ կանգնած հերթի սկզբնամասին մօտենալով անբռնազբօս ձեւով կ'ըսէին. «Կը ներէք, ես կ'ուզեմ այստեղ կանգնիլ»: Իբրեւ կանոն անոր կը հետեւէին դժգոհ խօսքեր կամ գոնէ հայեացքներ: Երբ «լկտիները» երկու էին, ապա կը դժգոհէին 90%-էն աւելին:
Գիտափորձի պայմանները քիչ մը փոխուելէ ետք, երբ մասնակիցներէն մէկը կամ երկուքը նախապէս կանգնած կ'ըլլային հերթին սկիզբը, իսկ խցկուող մասնակիցը կը փորձէր անկէ առաջ կանգնիլ եւ որեւէ դիմադրութեան չէր արժանանար (միտումնաւոր), ապա դժգոհութեան մակարդակը գրեթէ 20 անգամ կը նուազէր, հասնելով 5%-ի:
«Բարեւ Ձեզ»
Նիւ Եորք ի փողոցներով կը քալէին հոգեբանական դպրոցի ուսանողները եւ կը փորձէին ձեռքսեղմումով բարեւել անցորդներուն: Նոյնը կ'ըլլար աւելի փոքր բնակավայրերու մէջ։ Մեծ քաղաքներու ձեռքսեղմումներու 38,5% կը գրանցուի, իսկ ոչ մեծ քաղաքներուն մէջ՝ 66,7%:
«Կորսուած Նամակներ»
Ընկերաբաններուն ու հոգեբաններուն անվերջ կը տանջէ, այն միտքը թէ ինչպէս կարելի է պարզել, թէ իրականութեան մէջ մարդիկ ինչ կարծիք ունին այս կամ այն հարցին վերաբերեալ, քանի որ բազմաթիւ հարցումներ կը հաստատեն, որ մարդիկ կը յայտնեն իրենց դատողութիւնները եւ միայն այն ինչ պէտք է պատասխանել: Միլկրէմ այդ կապակցութեամբ գիտափորձ մը առաջարկած է. հետազօտողը փողոցներու, զբօսայգիներուն մէջ եւ այլուր աննկատ կը ձգէ չուղարկուած նամակներու մեծ քանակ մը (հասցէն եւ նամականիշը փակցուած): Նամակները գտնողը պէտք էր որոշէր ինչպէս վարուիլ. նամակները ուղարկել փոստով, անտեսել, ոչնչացնել:
Կը պարզուի, որ որոշումը մեծմասամբ կախուած է անկէ, ուր հասցէագրուած է նամակը: Հասցէներու տարբերակները չորս էին. «Քոմունիստերու ընկերներու միութիւն», «Նացիստներու ընկերներու միութիւն», «Բժշկական հետազօտութիւններու կեդրոն» եւ Ուոլթր Քառնալ անունով ազնիւ մարդ մը: Հետագային Միլկրէմ կը յիշէ.
Գիտափորձի արդիւնքները այսպիսին էին. հասցէատիրոջ կը հասնին բժշկական հատազօտութիւններու կեդրոնին եւ անհատ անձին հասցէագրուած նամակներու 70%-ը, նացիստներուն եւ կոմունիստներուն հասցէագրուածներուն՝ 25%-ը:
Հետագային այս մեթոտաբանութիւնը կիրարկուած է Հոնքոնկի, Սինկափուրի եւ Պանքոքի մէջ, որպէսզի պարզեն, թէ ապրողներէն որքանը կ'աջակցին Չինաստանի կոմունիստական կառավարութեանը :
«Հինգ ու Կէս Ձեռքսեղմումներ»
Ինչպէս յայտնի է, երկիրը փոքր է: Սակայն Սթէնլի Միլկրէմ միտք մը կը յղանայ՝ ստուգել այդ արտայայտությիւնը փորձնականօրէն: Կ'ընտրուի աչքի չզարնող  քաղաքացի մը, օրինակ, պորսային միջնորդ Պոսթոնէն, որուն պէտք է գտնել: Որմէ ետք ամբողջ Ամերիկայի մէջ ամենատարբեր մարդոց, որոնք չէին ճանչնար այդ միջնորդը, յանձնարարութիւն կը տրուի որոշակի ուղերձ փոխանցել ուրիշին, որ ամենայն հաւանականութեամբ հնարաւոր ճանաչում էր փնտռուողին: Անոր ընկերը պէտք էր նոյնը կրկնէր, եւ այդպես շարունակ, մինչեւ ուղերձը հասնէր փնտռուողին: Կը պարզուի, որ երկու կամայականօրէն ընտրուած մարդոց միջեւ միջին շղթան հինգ ու կէսի կամ վեցի հաւասար է  :
Հակասական Վերաբերմունք
Հարուարտի մէջ աշխատելու Միլգկրէմի հեղինակութիւնը աստիճանաբար կ'աճէր, աւելի յայտնի կը դառնար ակադեմիական շրջանակներու եւ լայն հասարակութեան մէջ նաեւ շնորհիւ ամսագիրերու ու թերթերու մէջ իր հրապարակումներուն: Ան երբեք չէր խորշեր ճանչցուելէն: Անոր անուան շուրջ բուռն քննարկումներ կ'ըլլային:
Մեծ քանակութեամբ սեմինարներու եւ դասախօսութիւններու հրաւէրներ կը ստանար, անոր ամսագրային յօդուածները կը վերատպուէին, իսկ հոգեւորականները բարոյական քարոզներու մէջ օրինակներ կը բերէին Միլկրէմի աշխատանքներէն:
Տարիներ շարունակ Միլկրէմ կը ստանար նամակներ ամենատարբեր մարդոցմէ, որոնք հարցեր կու տային գիտափորձերու մասին, երբեմն ալ իրենց սեփական փորձով կը կիսուէին: Ընկերաբանը հաճոյքով կը պատասխանէր նամակներուն, սակայն այդ նամակագրութիւնը թերեւս չէ հրատարակուած:
Վախճան
Միլկրէմ մահացած է Նիւ Եորքի մէջ, սրտի կաթուածէ 20 Դեկտեմբեր 1984-ին, 51 տարեկանին, հինգերորդ սրտի կաթուածի հետեւանքով։
Անոր կինն էր՝ Ալեքսանտրա «Սաշա» Միլկրէմ, դուստրը՝ Միշել Սառան, եւ որդին՝ Մարք Տանիէլը:
Հետաքրքրական Փաստեր
2004-ին Թոմ Պլասը հրատարակած է «Մարդը, որ ցնցեց աշխարհը. Սթէնլի Միլկրէմի կեանքն ու գործունէութիւնը» կենսագրական գիրքը (The Man Who Shocked the World: The Life and Legacy of Stanley Milgram ):
2009-ին գերմանական Long Distance Calling փոստ-ռոք խումբը իր Avoid The Light ալպոմին մէջ թողարկած է «I Know you Stanley Milgram» («Ես կը ճանչնամ քեզի, Սթէնլի Միլկրէմ») երգը:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ամերիկացի հոգեբաններ (արւմտ.) Ստորոգութիւն:15 Օգոստոսի ծնածներ Ստորոգութիւն:20 Դեկտեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:1933 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1984 մահեր
Չագալճըգ
Չագալճըգ (جاقالجق) գիւղը կը գտնուի Սուրիո Չինարճըգ գիւղէն մօտ 1 քմ. հարաւ-արեւմուտք։ Ան կազմուած է 2 թաղերէ՝ գլխաւոր թաղը եւ Մաթըսլէք (բուն թաղէն հարաւ-արեւելք)։
Հակիրճ պատմութիւն
XIX դարու սկիզբը գիւղը եղած էր Թրթռեան գերդաստանի բնակիչներուն կալուածը։ Ժամանակ մը ետք, ուրիշ թաղ մը կը կազմուի Մաթոսեան գերդաստանի բնակիչներուն հաստատումով Մաթըսլէք շրջանի մէջ։
1911-ի մարդահամարին երկու թաղերը կ՛ապրին 25 ընտանիք կամ 143 անձ։
1947-ին հայրենիք կը ներգաղթեն 29 անձ։ 1955-ի գիւղի բնակչութեան թիւը կը հասնի 38 անձի։
1993-ի տուեալներով գիւղը ունէր 48 անձ հայ բնակիչ կամ 13 տուն։ Կան նաեւ Հալէպէն հայեր, որ ունին իրենց անձնական տուներն ու կալուածները։
Բնորոշիչ Կառոյցներ
Գիւղին գլխաւոր կառոյցներն են՝
Տենիզ Պիելման
Տենիզ Պիելման, զուիցերիացի գեղասահորդ, աշխարհի եւ Եւրոպայի չեմպիոն (1981), Զուիցերիացի եռակի ախոյեան:
Մարզական գործունէութիւն
Մարզուած է մօր՝ Հայտի Պիելմանի (Heidi Bielmann) եւ Օթթը Հիւկինի (Otto Hügin) մօտ : 11 տարեկանին դարձած է Զուիցերիոյ պատանեկան առաջնութեան ախոյեան : Միջազգային մրցոյթներուն նորամուտը կատարած է 1976-ին: 1977-ին Հելսինքիի Եւրոպայի առաջնութեան, որ անոր գործունէութեան ընթացքին առաջին Եւրոպայի առաջնութիւնն էր, կատարած է եռակի սալխով եւ իրանը հետ թեքելով ու ազատ ոտքը բռնելով պտոյտ (ֆիրմային պտոյտ): Մրցավարական կազմը արհեստավարժութեան համար անոր նշանակած է 2 հատ 5,9, իսկ ազատ ծրագրին ան զբաղեցուցած է երկրորդ տեղը:
Գեղասահքի պատմութեան մէջ մտած է պտոյտներու բացառիկ արհեստավարժութեան եւ յատկապէս ոտքը բռնած վիճակով պտոյտներու շնորհիւ, որ անոր պատուին կը կոչուի «պիելման» (bielmann spin), չնայած ան զանոնք առաջին կատարողը չէ (օրինակ՝ 1974-ին այդպիսի պտոյտներ կատարած է զուիցերացի Քարին Իթէնը (Karin Iten)): Պիելմանը այդ պտոյտները կատարած է առաւելագոյնս ձգուած եւ ընդհանրապէս մեծ արագութեամբ, ճշգրիտ կեդրոնադրումով եւ մեծ քանակութեամբ դարձաշրջաններով: 1981-ին ազատ ծրագրում բոլոր պտոյտները միասին ան կատարած է 105 դարձաշրջան՝ վայրկեանին 1,8 պտոյտ արագութեամբ, որ կազմած է ծրագրի ամբողջ ժամանակի 24%-ը: Ատկէ ետք բացառիկ պտոյտները վերջնականապէս սկսան համարել գեղասահքի զուիցերարական դպրոցի այցեքարտը:
Մարզանքէն ետք
1982-էն կը մասնակցի մասնագիտական ներկայացումներու՝ տարիներ ետք կատարելով Պիելման պտոյտներ եւ եռակի բարդ ցատկեր: Կ՛ապրի Ցիւրիխի մէջ:
2007-ին մասնագէտ պարող Սուէն Նինեմանի հետ մասնակցած է պարային Եւրատեսիլին, որտեղ զբաղեցուցած են վերջին՝ 16-րդ տեղը:
Ստեփանոս Ագոնց
Ստեփանոս Ագոնց, արքեպիսկոպոս, Վենետիկի Մխիթարեան երրորդ Աբբան:
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Թրանսիլվանիոյ Ճուրճով-Կէօրկէնի հայաքաղաքը։ Գրիգորի որդի, մկրտութեան անունն էր Ամիրա:
1757-ին Վենետիկի Ս. Ղազարու վանքը կը ղրկուի, ուր վեց տարի ուսանելէ ետք, 1763-ին քահանայ կը ձեռնադրուի։ Հազիւ երեսնամեայ, վանքին աշակերտներու վերակացու կը կարգուի (1770-1780), իսկ 1785-ին Ստեփանոս Մելքոնեան Աբբայի Աթոռակալ-փոխանորդ կ՛ընտրուի: Առաքելական պաշտօնով, 1790-ին իր ծննդավայրը կ՛երթայ, ուր կը մնայ մինչեւ Ստեփաննոս Աբբահօր մահը (Հոկտեմբեր 1799)։ 1800-ին Ս. Ղազար կը վերադառնայ, ուր միաբանական ընդհանուր ժողովը նոյն տարուան Նոյեմբեր 9-ին զինքը ընդհանուր Աբբայ կ՛ընտրէ. այդ տարի Ս. Ղազար եզակի հիւր մը կ՛ունենայ, յանձին Պիոս Է՝ Հռոմի նորընտիր Պապը։
1804-ին, Ագոնց Հռոմի մէջ «Արքեպիսկոպոս Սիւնեաց նահանգին» պատուոյ տիտղոսով կ՛օծուի: Ան Իր պաշտօնավարութեան շրջանին, Ագոնց բանակցած է Ֆրանսայի կայսեր Նափոլէոն Ա.-ի հետ եւ յաջողած է փրկել վանքի կալուածները վերահաս բռնագրաւումէ՝ իբրեւ «Հայկական Ճեմարան», որ արդէն Իտալիոյ բոլոր վանքերու ճակատագիրը եղած էր:
1811ին, Ս. Ղազարու վանքը «Հայկական Ճեմարան»ի տիտղոսը ստացած է Նափոլէոնի կողմէ։
Կատարած է վանքին ու տպարանին ընդարձակումը։ Ագոնցի անունը հռչակուած էր ո՛չ միայն հայ, այլեւ օտար շրջանակներու մէջ։ Իր օրով, բազմաթիւ թագաւորներ, օտար իշխանազուններ այցելած են Ս. Ղազարու վանքը: Խոր ծերութեան մէջ, 84 տարեկանին վախճանած է 1824 Յուլիս 29-ին:
Ստեփաննոս Ագոնց Արքեպ. ո՛չ միայն իբրեւ մատենագիր, այլեւ Ս. Ղազարու մեծ դէմքերէն մէկը եղած է:
Աշխատութիւններ
Հրատարակած է «Աշխարհագրութիւն չորից մասանց աշխարհի» գործը 11 հատորով (1802-1806), համագործակցութեամբ՝ Հ. Ղուկաս Ինճիճեանի (1758-1833), որ գրած է երեք հատոր։
Ստեփանոս արք. Ագոնց նաեւ հրատարակած է ճարտասանութեան ձեռնարկ մը (1775), Մխիթար Սեբաստացիի կենսագրութիւն մը (1810), եւ Աստուածաշունչի պատմութիւններու քառահատոր տեսութիւն մը (1819)։ Անոր անունը հանրածանօթ ըլլալով օտար շրջանակներու մէջ, բազմաթիւ թագաւորներ ու իշխանազուններ Ս. Ղազար այցելած են իր օրերուն:
Հաննահ Արէնտդ
Ճոհանա «Հաննա» Արէնտթ (Johanna "Hannah" Arendt, 14 Հոկտեմբեր, 1906 – 4 Դեկտեմբեր, 1975), գերմանացի եւ հրեայ-ամերիկացի քաղաքագէտ-տեսաբան։ Կոչուած է նաեւ փիլիսոփայ, սակայն չէ ընդունած այդ տիտղոսը : Եւրոպայէն փախուստ տուած է Հոլոքոսթին պատճառաւ, դառնալով Ամերիկացի եւ ստանալով Ամերիկեան հպատակութիւն: Իր փիլիսոփայական գործը կը կեդրոնանայ ընկերաբանութեան վրայ, ինչպէս նաեւ ժողովրդապետութեան, իշխանութեան եւ ամբողջատիրականութեան։
Ըստ Արենտթի, ամբողջատիրութիւնը կը սկսի նախ գաղութատիրութեամբ պետականութիւն մը քանդելով, ապա ենթակայ անհատներուն ինքնութեան փոփոխութեամբ քաղաքացիութիւնէ դէպի էթնիկ պատկանելիութիւն։ Արէնտթ իր գործերուն մէջ կը կեդրոնանայ անհատ մարդ արարածին վրայ եւ կ՚ուսումնասիրէ անոր յարաբերութիւնը իշխանական համակարգերուն հետ։ Օրինակ՝ ինչպէ՞ս կրնան համակարգի մը մէջ անհատները դառնալ սպառելի, այսինքն ենթակայ դիւրաւ եւ առանց օրէնքի սպաննուելու կամ աքսորուելու, եւայլն։ Այլ կարեւոր միտք մը, որ Արէնտթ ուսումնասիրած է, թէ ինչպէս հասարակ մարդիկ կրնան դառնալ լայնատարած չարիքին մեղսակից։ Այս եւ այլ տեսութիւններով, Արէնտթ բոլոր քաղաքական եւ ընկերային գործընթացներուն - ազատական յեղափոխութիւններէն մինչեւ ցեղասպանութիւններ - կեդրոնը կը դնէ մարդ արարածը։
Արէնտթի միտքերը եւ մօտեցումները մեծ ազդեցութիւն ունեցած են թէ տեսական քաղաքագիտութեան եւ թէ քաղաքական գործընթացներու վրայ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:14 Հոկտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:4 Դեկտեմբերի մահացածներ
Լեւոն Կոջոյեան
Լեւոն Կոջոյեան, Հայաստանի արուեստի վաստակաւոր գործիչ, գեղանկարիչ:
Կենսագրութիւն
Լեւոն Կոջոյեան ծնած է 1924 թուականին, Ռուսիա: 1947 թուականին աւարտած է Երեւանի գեղարուեստի ուսումնարանը։ Աշակերտած է Յակոբ Կոջոյեանին: 1952 թուականին աւարտած է Երեւանի գեղարուեստի հիմնարկը, 1968 թուականին սկսկած է դասաւանդել Հայկական պետական մանկավարժական համալսարանին մէը։
Մահացած է 10 Մարտ 2015-ին, անոր հոգեհանգիստը տեղի ունեցած է 12 Մարտին, Կոնդի Սուրբ Յովհաննէս եկեղեցւոյ մէջ․ իսկ վերջին հրաժեշտը՝ 13 Մարտին, Նկարիչներու միութեան կեդրոնին մէջ ։
Ստեղծագործական գործութնէութիւն
Ստեղծագործած հիմնականին մէջ բնանկարի եւ թեմաթիք պատկերի բնագաւառին մէջ: Գործերը յագեցած են կենսական մեծ լաւատեսութեամբ:
Գարնանային բնանկարներու շարք՝
Պազել
Ան կը գտնուի Զուիցերիոյ, Ֆրանսիոյ, եւ Գերմանիոյ սահմաններուն միացման կէտին վրայ։ Ըստ 2018-ի վիճակագրութեան, 2016-ին Զուիցերիոյ Պազել նահանգը երրորդ ամենամեծ նահանգն էր մօտ 541,000 բնակչութեամբ 74 քաղաքապետութիւններով:
Պազել քաղաքի պաշտօնական լեզուն գերմաներէնն է, սակայն խօսակցական լեզուն Պազելի գերմաներէն գաւառաբարբառն է:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Զուիցերիա
Յակոբ Ալոճեան
Յակոբ Ալոճեանը, վկայուած պոլսահայ ուսուցիչ է։ 1910-էն մինչեւ 1920, Յ. Ալոճեանը եղած է Պարտիզակ խմբագրականին եւ Պոլիս տպուած Փարոս ամսաթերթի խմբագրապետը։
Հրատարակած է «Երիտասարդ» անուն բարոյաշունչ գրքոյկը 1908-ին։
1932-ին Սելանիկի մէջ Քաղաքացիական կրթութիւն անուն դպրոցական դասագիրք մը hրատարակած է։
Անտիպ կը մնան հետեւեալ ձեռագիրները. «Իսկական պատմութիւն Հայերու». սկիզբէն մինչեւ մեր օրերը երկու հատոր (որ մէկը անգլերէն գրուած է եւ կը կոչուի «The Armenian Church»։ Նաեւ կայ «Աշխարհի տասը կրօնքները» (ուսումնասիրութիւն), «Ամէնուն համար» (Առողջապահական), «Կրօնի դասեր» (Հին եւ Նոր Ուխտի), «Մայրենի բարբառ» Ա.Բ.Գ., «Հատընտիրք Հայ Գրականութեան» (մասն Ա.), «Պարտիզակ սկիզբէն մինչեւ 1922», «Ի՞նչպէս աքսորուեցանք» եւ վերջապէս «Երկրաչափութիւն» (Գործնական եւ տեսական)։ Յակոբ Ալոճեանը գրած է «Բազմավէպ», «Բիւզանդիոն», «Սուրհանդակ», «Ծաղիկ», «Մասիս», «Բիւրակն», «Հանրագիտակ», «Հայաստանի Կոչնակ», եւ այլ բազմաթիւ թերթերու մէջ գրական, ընկերական, ազգագրական, լեզուական հարցերու շուրջ յօդուածներ՝ ստորագրելով «Նշոյլ», «Զգօն Սիւնի», «Գեղամ Գրասէր», «Ռ. Ռոզմերի» եւ «Հայր Վարդաբոյր» ծածկանուններով։
Էն Հեթըուէյ
Էն Ժաքլին Հէթուէյ Ամերիկացի դերասանուհի մըն է: Ծնած է Պրուքլին, Նիւ Եորք, ԱՄՆ սակայն մեծցած է Միլպըրն, Նիւ Ճըրզի, ԱՄՆ: Իր մայրը զինք քաջալերած է դերասանական ասպարէզին մաս կազմելու: Իր առաջին ստանձնած դերը եղած է Fox կայանի Get Real (1999–2000) հեռուստաշարը, որմէ ետք Միա Թերմոփոլիսի դերը ստանձնած է Տիզնիի կատակերգական The Princess Diaries (2001) ֆիլմին մէջ, որուն շնորհիւ ան ստացած է Teen Choice Award for Choice Movie Actress – Comedy մրցանակ մը: Հէթուէյ դարձած է փոքրերու եւ պատանիներու իտէալ մը տարբեր դերերով հետեւեալ ֆիլմերուն մէջ՝ Nicholas Nickleby (2002), Ella Enchanted (2004), The Princess Diaries 2: Royal Engagement (2004), եւ Hoodwinked! (2005):
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասաններ
Ձկնորսին եւ իր կնոջ մասին
«Ձկնորսին եւ իր կնոջ մասին» (Vom Fischer und seiner Frau)՝ Կրիմ եղբայրներու, գերմանական ծագումով հեքիաթը՝ կախարդուած ձկան մը մասին է, որ կ'իրականացնէ ձկնորսին եւ իր ագահ կնոջ բոլոր փափաքները: Վերջաւորութեան կինը կը պատժուի իր ագահութեան համար։
Նիւթը
Ձկնորսը, որ կ'ապրի իր կնոջ` Իլզեպիլի հետ, խեղճուկ խրճիթի մը մէջ, օր մը ձուկ որսալու ատեն տափակ ոսկեայ ձուկ մը կ'որսայ, որ իրականութեան մէջ կախարդուած իշխան մըն էր. ան ձկնորսէն կը խնդրէ, որ զինք ետ ծով նետէ: Ձկնորսը սիրով կը կատարէ անոր խնդրանքը: Երբ Իլզեպիլ այս մասին կը տեղեկանայ, ամուսինին հարց կու տայ, թէ արդեօք վերջինիս ազատութեան փոխարէն բան մը խնդրա՞ծ է անկէ, ուստի կը ստիպէ, որ ան երթայ եւ դարձեալ կանչէ իշխանը ու աւելի լաւ բնակարան մը պահանջէ անկէ: Կախարդական ձուկը անմիջապէս կը կատարէ ձկնորսին ցանկութիւնը:
Սակայն շուտով Իլզեպիլ դարձեալ կ'ուղարկէ ամուսինը, այս անգամ ձկնիկէն ամրոց մը պահանջելու,  ապա կը փափաքի թագուհի դառնալ, յետոյ կայսր, վերջը՝ Հռոմի պապ: Ամէն անգամ ձկնորսը  ձկնիկէն բան մը խնդրելու ատեն ծովը աւելի մռայլ ու փոթորկոտ կը դառնայ: Ամէն անգամ, որ ձկնորսը ափ կու գայ ոսկեայ ձկնիկը կը կանչէ հետեւեալ խօսքերով.
Ձուկը կը կատարէ անոր բոլոր երազանքները, սակայն երբ Իլզեպիլ կը փափաքի Աստուած դառնալ, ոսկեայ ձկնիկը ամէն ինչ կը վերադարձնէ իր նախկին վիճակին՝ թշուառ խրճիթին:
Նիւթին ծագումն ու վերլուծումը
Հաւանաբար, այս տափակ ձուկը անցեալին Փոմերանիոյ ծովային աստուծոյ դեր կը կատարէր եւ այդպիսով հեքիաթը հանդէս կու գայ իբրեւ անհետացած առասպելաբանութեան օրինակ: Պատմուածքին իմաստը ներկայացուած է առակի ձեւով, որ կը վերաբերի ժողովրդական իմաստութեան, յատկապէս որկրամոլութեան եւ աւելորդ ցանկութիւններու մասին, որոնք կը պատժուին ամէն ինչի կորուստով:
Նիւթին մեկնաբանումը
Ժամանակակիցները պատմութիւնը կը մեկնաբանէին, ինչպէս Նափոլէոնի եւ անոր ընտանիքին երգիծանքը: Հոգեվերլուծաբան Օտտօ Կրոս (Օtto gross psychologist) կը մեկնաբանէ գլխաւոր հերոսներուն կեցուածքը, ինչպէս իշխանութեան նկատմամբ արտայայտուած ցանկութիւնը, որ կը բնորոշէ միապետական հասարակութիւնը եւ կը շեշտէ այն գաղափարը, որ «միայն Աստուած կ'երաշխաւորէ մարդու սրտին մէջ ամենաթանկը ուրիշէն պաշտպանելու պարագային» :
Հեքիաթին բեմադրութիւնները բազմիցս ներկայացուած են գերմանական թատրոններուն մէջ: Բեմական այդ պատշաճեցումները ոգեշնչած են կնոջ եւ տղամարդու միջեւ յարաբերութիւններու ժամանակակիցներու հոգեբանական մեկնաբանութիւնը: Ինչպէս նաեւ կը վերլուծէր ձկնորսին բնաւորութիւնը, քանի որ ամուսինը բառացիօրէն կը կատարէր կնոջ ցանկութիւնները եւ կը խուսափէր վերջինիս հետ բանավիճելէ ետք, անոր փոխարէն, որպէսզի փորձէ դիմել անոր ներքին կարիքներուն եւ հիմքերուն, ան կ'անտեսէ իր կողակիցը: Անիկա միայն կ'ուժեղացնէ կնոջ ներքին անհանգստութիւնը, դժգոհութիւնը եւ ծայրահեղութիւնը :
Նիւթին տարբերակները
Կրիմ եղբայրներուն նիւթին վրայ հիմնուած Ալեքսանտր Փուշքինի «Ձկնորսին եւ ձկան մասին» հեքիաթը, ուր տափակ ձկան կերպարը կը փոխարինուի ոսկեայ ձկնիկին կերպարով: Հոն կնոջ ցանկութիւնները կը սկսին «կոտրած տախտակի» վերանորոգմամբ եւ կը վերջանայ՝ «ծովու տիրուհի» դառնալու ցանկութեամբ:
Արտաքին յղումներ
Կատեգորիա:Կրիմ եղբայրներու հեքիաթներ Կատեգորիա:Գերմաներէն գրականութիւն
Տամիանօ Տէյվիտ
Տամիանօ Տէյվիտ, Իտալացի ռոք երգիչ, Մանըսքին երգի խումբի գլխաւոր երգիչ, Եւրատեսիլ Երգի Մրցոյթ 2021 թուականի յաղթող մասնակից ներկայացնելով Իտալիան:
321 (թիւ)
321 (երեք հարիւր քսանմեկ) կենտ եռանիշ բնական թիւ է 320-ի եւ 322-ի միջեւ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:321
Գէորգ Ապտուլլահ
Գէորգ Ապտուլլահ, հայ արուեստագէտ, կայսերական լուսանկարիչ։
Ապտուլլահ գերդաստանը բնիկ Կեսարացի է: Գերդաստանին նախահայրը Ալեքսան Կեսարացին է, որ 1610-ին Պոլիս եկած եւ Սամաթիա թաղը բնակած է, իրմէ սերած են Ապտուլլահեան եւ Հիւրմիւզ ընտանիքները։ Ապտուլլահ գերդաստանէն մարդիկ կ'ապրէին նաեւ Վենետիկի մէջ, որոնք սակայն ներկայիս գոյութիւն չունին։ Աբրահամ Ապտուլլահ ծնած է Պոլիս, 1792-ին։ Պատանի հասակին Գազէզի քով մտած եւ Պէզճեան Ամիրային հետ արհեստակից ըլլալով, անոր հետ բարեկամացած է, ի վերջոյ մետաքսի գործերով զբաղելով մեռած է 1874-ին։ Ունեցած է հինգ մանչ զաւակ, որոնցմէ երեքը Վիչէն Յովսէփ ու Գէորգ զբաղած են գեղարուեստով։ Վիչէն Ապտուլլահ առաջին կարգի մանրանկարիչ էր եւ գնահատուած՝ բարձր շրջանակներէ, իր հիանալի նկարներովը, որոնք կը պատրաստէր փղոսկրի վրայ։ Սուլթան Մեճիտ եւ Սուլթան Ազիզ երջանկայիշատակ կայսրերու եւ քանի մը երեւելի փաշաներու նկարները շինած է հիանալի կատարելութեամբ։ Գեղարուեստական իր ընդունակութիւնը առիթ ընծայած է, որ 1853-ին՝ երեք եղբայրները լուսանկարչատուն մը բանան Բերայի մէջ։
Կենսագրութիւն
Գէորգ Ապտուլլահ ծնած է 1839-ին Օրթագիւղի մէջ։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է տեղւոյն Լուսաւորչեան վարժարանին մէջ, ուր կը դասախօսէր համբաւաւոր բանաստեղծ Մկրտիչ Պէշիկթաշլեանը, որ նոր վերադարձած էր Փատովայի Մուրատեան վարժարանէն։ 1852-ին մեկնած է Վենետիկ ուսումը շարունակելու, դասընկերներ ունենալով Մկրտիչ Աճեմեանն ու Թովմաս Թէրզեանը, իսկ իբրեւ ուսուցիչ՝ Հ. Ղեւոնդ Ալիշանը։ Ուսման ընթացքը աւարտած է վեց տարիէն, ինքզինք դրսեւորելով իբրեւ գերազանց աշակերտ, շնորհիւ իր ստացած զուտ ազգային դաստիարակութեան ու Հ. Ալիշանի ներշնչած հայրենասիրութեան։ Գէորգ Ապտուլլահ՝ որքան գեղարուեստի մարդ, նոյնքան ալ մեծ ազգային մը եղած է։
Երբ 1854 թուականին Խրիմի պատերազմը ծագած է, Վիչէն Ապտուլլահ Ռապախ անունով գերմանացիի մը քով մտած է, որ այդ օրերուն Պոլիս եկած էր Մոլթքէ զօրավարին հետ միասին։ Լուսանկարի արուեստը այդ օրերուն՝ արծաթազօծ թիթեղի վրայ պատկեր հանել էր։ Ռապախ քիմիագէտի մեծ հռչակ ստացած է այս արուեստին մէջ, որ բուն լուսանկարչութեան սկզբնաւորութիւնն էր։ Երբ 1858-ին քաշուած է արուեստէն եւ Գէորգ Ապտուլլահ վերադարձած է Վենետիկէն, երեք եղբայրներ՝ Վիգէն, Յովսէփ եւ Գէորգ Ապտուլլահեան, Փարիզի մէջ լուսանկարչութեան արուեստի նրբութիւններուն տիրապետելէ ետք, Բերա, Թիւնելի մօտ բացած են օսմանեան շրջանի առաջին լուսանկարչատունը, 1863-ին:
Մենաշնորհեալ նշանաւոր լուսանկարիչներ կը դառնան Ապտուլլահ եղբայրները, որոնք Թուրքիոյ մէջ լուսանկարչութեան արուեստի հիմնադիրները կը հանդիսանան եւ «Օսմանեան պալատի լուսանկարիչներ» պատուանունին կ'արժանանան: Ապտուլլահ եղբայրները կը նկարեն Ապտիւլ Ազիզ, նաեւ հետագային Ապտիւլ Համիտ Բ. սուլթանները, որոնց կողմէ «կայսերական լուսանկարիչներ» պատուանունին կ'արժանանան, «պալատի լուսանկարիչներ» կը հռչակուին եւ «Ապտուլլահ եղբայրներ» կամ ֆրանսերէն «Ապտուլլահ Ֆրեր» անուամբ կը յաջողին իրենց անունը ոսկեայ տառերով արձանագրել տալ պատմութեան տարեգրութեան մէջ: Անոնց միայն արտօնութիւն տրուած էր իրենց լուսանկարչատան մէջ կախելու թագաւորական կնիքով ծանուցողական փաստագիր մը: Ապտուլլահ եղբայրները քառասուն տարի շարունակ Պոլսոյ մէջ կը լուսանկարեն նշանաւոր անձեր եւ տեսարաններ, ականատես կ'ըլլան քաղաքական, ընկերային, պատմական եւ մշակութային իրադարձութիւններու եւ զանոնք պատմութեան կը փոխանցեն: Անոնք հետագային Եգիպտոսի աւագ եպարքոս Թէվֆիք փաշային հրաւէրով` Եգիպտոսի մէջ իրենց անունով մասնաճիւղ մը կը բանան, իրենց համբաւը տարածելով երկիրի սահմաններէն դուրս: Անոնց նկարչական գործիքին շնորհիւ էր, որ պատմութեան սեփականութիւնը կը դառնան այդ օրերու Բրիտանիոյ թագաւորը, Գերմանիոյ, Աւստրիոյ-Հունգարիոյ կայսրերը եւ պետական նշանաւոր բազմաթիւ դէմքեր:
Նախկին համակարգը թիթեղի վրայ էր, իսկ բուն նկարը նախ՝ ապակիի, յետոյ թուղթի վրայ փոխադրութիւնն էր։ Երեք եղբայրները ոգի ի բռին կ'աշխատին այս արուեստին կատարելագործութեան համար, որ այն ատեն դեռ խանձարուրի մէջ փոքր մանուկ մըն էր, ամէն դժուարութեանց դիմադրելով, ջանք, զոհողութիւն եւ դրամ չեն խնայեր, ահա այդպիսով նոյն արուեստը շատ կը յառաջացնեն։ Կը հասնի շրջան մը, երբ Պոլիս այցելող զբօսաշրջիկներն ու այցելուները, անհրաժեշտ պէտք մը կը զգային իրենց նկարը պատրաստել տալու Ապտուլլահներուն, անոնց յաջողութեան համար անկեղծ շնորհաւորութիւններ ուղղելով։ Կալլէսի իշխանը՝ ապա Էտուարտ թագաւոր, 1868-ին երբ Պոլիս կու գայ կը նկարուի Ապտուլլահներուն քով ու այնքան գոհ կը մնայ, որ կը հրաւիրէ զիրենք Լոնտոն, խոստանալով չզրկել զիրենք իրենց բարոյական աջակցութենէն՝ եթէ Լոնտոնի մէջ տուն մը բանան, եւ քանի մը անգամ ալ կը կրկնէ իր խոստումը։ Սակայն չեն ընդունիր եղած առաջարկը, որ իրենց համար համաշխարհային փառք մը վայելելու առիթ մը պիտի ըլլար։
Օսմանեան կայսրերու լուսանկարիչը ըլլալով, լուսանկարած են բազմաթիւ թագաւորներ, իշխաններ ու դիւանագէտներ, ստացած են ութ շքանշան ու երեք մետալ, որոնք զանազան առիթներով ընծայուած են իրենց ձեռակերտներուն յաջողութեան իբրեւ վարձատրութիւն։ Այդ օրերու «guide des voyageur» թերթին մէջ մասնաւորաբար գրուած է, թէ՝ ամէն ոք, որ Պոլիս կը ճամբորդէ, անհրաժեշտ է, որ այցելէ Վոսփոր, Այա-Սոֆիա եւ այլ պատմական վայրեր ու մանաւանդ Ապտուլլահ եղբայրներու գործատունը։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայեր Ստորոգութիւն:Հայ լուսանկարիչներ Ստորոգութիւն:Հայ արուեստագէտներ Ստորոգութիւն:1939 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1916 մահեր
Չախոխպիլի
Չախոխպիլի (ჩახოხბილი), թռչունի միսով, վրացական ազգային ուտեստ։
Սկիզբը կը պատրաստէին փասիանի (վրաց.՝ ხოხობი) միսով, բայց ներկայիս կ՝ օգտագործեն ցանկացած թռչունի, հատկապէս հաւու, միս։
Երբեմն այս ուտեստի պատրաստման ժամանակ ջուր չեն աւելցներ, հեղուկի համար կ՝ ռգտագործուի բանջարեղէն, առաւելապէս սոխ ։
Փունջ (շաբաթաթերթ)
«Փունջ», եռօրեայ, ապա՝ շաբաթաթերթ։
Պատմութիւն
Լույս է տեսել 1866–1907 թուականներին Կոստանդնուպոլսում։ Տնօրէն-խմբագիրներ՝ Համբարձում Ալաճաճեան, Սիմոնիկ Ալաճաճեան, Սիմոն Չէօմլեքճեան։
Ունեցած է պահպանողական ուղղուածութիւն, ազգի հարատեւման հիմք համարած է լեզուն, կրօնը եւ պատմութիւնը։
Ներկայացուցած է արեւմտահայութեան կեանքը, պատրիարքարանի գործունէութիւնը, քննադատած է թրքական իշխանութիւններուն քաղաքականութիւնը եւ քիւրտ վերնախաւի դաժանութիւնները հայերու նկատմամբ։
1880-ական թուականներու սկզբը, ապտուլհամիտեան գրաքննութեան խստացման պայմաններու հետեւանքով, «Փունջ»ի հասարակական-քաղաքական նիւթերուն փոխարէն տպագրուած են կենցաղային, կրօնական, բարոյախօսական թեմաներով յօդուածներ եւ թարգմանութիւններ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ պարբերականներ
Միլոշ Զեման
Միլոշ Զեման (Miloš Zeman, 28 Սեպտեմբեր 1944), Չեխիոյ երրորդ եւ ներկայի նախագահն է։ Նախագահի պաշտօնը ստանձնած է 8 Մարտ 2013-ին։ 1998-էն մինչեւ 2002 եղած է նաեւ Չեխիոյ վարչապետը ։
Զեման՝ Չեխիոյ նախագահ ընտրուած է Յունուար 2013- ին։ Ան Չեխիոյ պատմութեան առաջին նախագահն է, որ ուղղակի ժողովուրդին կողմէն ընտրուած է: Նախորդ նախագահները՝ Վացլաւ Հաւել (Václav Havel) եւ Վացլաւ Քլաուս (Václav Klaus) Չեխիոյ խորհրդարանին կողմէ ընտրուած էին։ 27 Յունուար 2018-ին ան վերընտրուած է :
Վաղ տարիներ
1968-ին «Փրակի գարունին» ան դարձած է Չեխոսլովաքիոյ համայնավարական կուսակցութեան անդամ, սակայն զինք վտարած են կուսակցութենէն, քանի որ ան համաձայն չէր, որ Խորհրդային զօրքը մտնէր Չեխոսլովաքիա :
Արտաքին Յղումներ
Ստորոգութիւն:1944 ծնածներ Ստորոգութիւն:28 Սեպտեմբերի ծնածներ
Ազատ (գետ)
Ազատ, գետ Հայաստանի Հանրապետութեան Արարատ եւ Կոտայքի մարզերուն մէջ։ Երկարութիւնը՝ 55 քմ, ջրահաւաք աւազանի մակերեսը՝ մօտ 550 քմ2։
Աշխարհագրական Դիրք
Սկիզբ կ'առնէ Գեղամայ լեռնաշղթայի Սպիտակասար լեռնագագաթի հարաւ-արեւմտեան լանջերու 3000-3200 մ բարձրութիւններէն։ Սկիզբը՝ մօտ 13 քմ կը հոսի հարաւ-արեւմտեան ուղղութեամբ՝ անցնելով մինչեւ 600 մ խորութիւն ունեցող գեղատեսիլ հովիտով։ Վերին հոսանքի այս հատուածը՝ մինչեւ ձախակողմեան Քաջառու (նախկին Դարբանդ) վտակը ընդունելը կը կոչուի նաեւ Ուղտուակունք (Յոթնակունք), իսկ այս վտակի միախառնումէն ետք հոսանքով դեպի ներքեւ՝ մինչեւ աջակողմեան Գողթ վտակն ընդունելը կը կոչուի նաեւ Միլի։ Այս ընթացքին մէջ գետը կը հոսի հիւսիս-արեւմտեան ուղղութեամբ՝ ընդունելով նաեւ աջակողմեան Սեւջուր վտակը։
Գառնի գիւղի մօտ գետը վերջնականապէս կը ծռի դէպի հարաւ-արեւմուտք՝ սկզբնական մօտ 9 քմ անցնելով մինչեւ 180 մ խորութիւն ունեցող Գառնիի կիրճով։ Լանջազատ (Զովաշէն) գիւղի մօտ Ազատի վրայ կառուցուած է ջրամբար եւ ՀԵԿ։ Ստորին հոսանքին մէջ կ'անցնի Արարատեան հարթավայրով ու կը թափուի Արաքս։ Սնումը հիմնականին մէջ ստորերկրայ է (69%) եւ ձնահալոցքային (21%)։ Ջրի մակարդակի ամենամեայ կրկնուող բարձրացումը տեղի կ'ունենայ Ապրիլէն Յունիս, որուն ընթացքին կը ձեւաւորուի տարեկան հոսքի 46%-ը։ Ջուրի տարեկան միջին ծախսը 6,5-7 մ³/վրկ է, տարեկան հոսքը 205-220 միլիոն մ³։ Ազատը հիմնականին մէջ արագահոս է, ունի քարքարոտ, սահանքաւոր հուն եւ մեծ անկում։ Ջուրերը մասամբ կ'օգտագործուին գիւղտնտեսական եւ էներգետիկ նպատակներով։
Ազատ գետի հովիտը շատ մասերու մէջ լեցուած է փլուզումներու հետեւանքով առաջացած հսկայական ժայռաբեկորներով։ Գետահովիտն արտասովոր վեհութիւն ունի յատկապէս Գողթ գիւղէն վերեւ։ Գետի այս հատուածը բնութեան իւրօրինակ վայրերէն մէկն է։ Այստեղի գեղատեսիլ անձուկ կիրճերը, ամենաբազմազան լերկ ժայռերը, տեղ-տեղ դէպի ձորն իջնող անտառապատ լեռնալանջերը եւ մեծ բարձրութենէն գահավիժող ջուրերը հովիտը կու տան բացառիկ գրաւիչ տեսք ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Գետեր
Միշէլ Լըկրան
Միշէլ Ժան Լըկրան (Michel Legrand, ), ֆրանսահայ երգահան, երաժիշտ եւ դաշնակահար :
Կենսագրութիւն
Միշէլ Լըկրան ծնած է 1932-ին, Փարիզ։ Կոտորածներուն ընթացքին իր մեծ հայրը միայն ողջ կը մնայ ու կը փոխադրուի Ֆրանսա. այդտեղ կը ծնի իր մայրը, ապա հայութիւնը կը փոխանցուի իրեն եւ իր զաւակներուն։
Շատ կանուխէն բացայայտուած են անոր երաժշտական ունակութիւնները։ Երեք տարեկանին, երբ իր ծնողները ամուսնալուծուած են, եւ ան ժամերով առանձին մնացած իր մեծ հօր տունը գտնուող հին դաշնակ մը հետ։
Անոր վրայ մեծ ազդեցութիւն կը ձգէ մօրեղբայրը՝ ֆրանսական ճազի պատմութեան մէջ անուն հանած հայ տաղանդաւոր երաժիշտ՝ Ժաք Հելեանը: Փոքրիկ Միշէլը գրաւած է նաեւ ֆրանսացի հռչակաւոր շանսոնիէ եւ շարժանկարի դերասան Մորիս Շըվալիէի ուշադրութիւնը, որ տղուն փայլուն ապագայ գուշակած է։
Միշէլ Լըկրան Փարիզի երաժշտանոց ընդունուած է 11 տարեկանին (1943 -ին) եւ աւարտած՝ 20 տարեկանին (1952-ին)։ Անոր ուսուցիչներէն եղած է ֆրանսացի նշանաւոր դաշնակահարուհի Նատիա Պուլանժէն։ Տակաւին ուսումնառութեան տարիներէն գրած է երգեր, սոնաթներ, քանթաթներ, այլ սեռի ստեղծագործութիւններ՝ դրսեւորուելով ե՛ւ իբրեւ երաժշտահան, ե՛ւ դաշնակահար։
Ասպարէզ
Մինչեւ 1960-ականներու ֆրանսական շարժանկարի Նոր ալիքի ի յայտ գալը՝ Լըկրան շարժանկարային ասպարէզին մէջ աշխատելու քանի մը ապարդիւն փորձ կը կատարէ, սակայն ի վերջոյ, անոր մուտքը՝ այդ ասպարէզ, հնարաւոր կը դարձռնայ, շնորհիւ՝ նորագոյն բեմադրիչներուն եւ Փարիզի շարժանկարային ասպարէզին մէջ կատարուած փոփոխութիւններուն: Այնուհետեւ նուագակցած է կարգ մը երգիչներու (ինչպէս՝ Անրի Սալվատորէ, Քաթրին Սովաժ, Ժաքլին Ֆրանսուա)։ Անոր գրած երգերը կատարած են Լայզա Մինելին, ինչպէս նաեւ իր քոյրը՝ Քրիսթին Լըկրանը, հետագային նաեւ կինը՝ Քաթերինա Վալենթէն եւ աղջիկը՝ Քրիսթինը։
Ան գոր­ծակ­ցած է բազ­մա­թիւ ներ­կայ թէ անց­եա­լի ար­ուես­տա­գէտ­նե­րու հետ, որոնց կար­գին՝ Մօ­րիս Շը­վալիէ, Մայլզ Տէյ­վիս, Ռէյ Չարլզ, Քի­րի Թէ Քա­նաուա, Ճոնի Մա­թիս, Նիլ Տայ­մընտ, Սա­րահ Վոյն, Արեթա Ֆրենք­լին, Սթան Կէց, Ճէյմս Կալ­ուէյ, Ար­թու­րօ Սան­տո­վալ, Պարպ­րա Սթրէյ­սընտ եւայլն: Իսկ իր գոր­ծե­րը նուա­գած ու եր­գած են Հէն­րի Ման­սի­նի, Ֆրանք Սինաթրա, Նինա Սի­մոն, Ռոզ­մէ­րի Քլու­նի, եւ ուրշներ :
Լըկրան 250 շարժապատկերներու երաժշտութեանց հեղինակ է, գրած է 800 երաշժտութիւն : Ան ընդհանրապէս պատրաստուած է արժապատկերի համար գոր­ծեր. տա­րի­ներ շա­րու­նակ կա­տա­րած է իր ներդ­րու­մը այս բնա­գա­ւա­ռէն ներս: Անոր կը պատ­կա­նին հան­րա­ծա­նօթ »The Thomas Crown Affair«, »Lady sings the blues«, »Les parapluies de Cherbourg« (The Umbrellas of Cherbourg) ժա­պա­ւէն­նե­րուն երաժշ­տու­թիւն­նե­րը: Լըկ­րան աւե­լի քան եր­կու հա­րիւր ժա­պա­ւէն­նե­րու երաժշ­տու­թիւնը յօ­րի­նած է:
10 բացառիկ երաժշտական գործերը
Միշէլ Լըկրանի 10 բացառիկ երաժշտական գործերը` ժապաւէններու համար.
80ամեայ յոբելեանը
Լըկրան Հայաստան կը հրաւիրուի՝ 2012 թուականի Հոկտեմբեր 20-ին, Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիք նուագախումբին կողմէ, անոր 80ամեայ յոբելեանը նշելու եւ Երեւանեան 6-րդ միջազգային երաժշտական փառատօնը փակելու նպատակով :
Հայաստան կատարած այցի ընթացքին կ՛ունենայ հետեւեալ արտայայտութիւնը.
Պարգեւներ
Լըկրան արժանացած է երեք «Օսքար»ներու, հինգ «Grammy»ներու, «Պատուոյ լեկէոն» շքանշանի, «Ոսկէ արծիւ» մրցանակի 2002, Պատուոյ շքանշանի (2009). ան պարգեւատրուած է, նաեւ, Հայաստանի նախագահին կողմէ (2012)։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայ երգահաններ Ստորոգութիւն:Հայ երաժիշտներ
Վահրամ Փոթուգեան
Վահրամ Փոթուգեան (1895, Սեբաստիա - 13 Յունուար 1938, Պէյրութ), հայ բժիշկ:
Կենսագրութիւն
Փոթուգեան ծնած է 1895-ին, Սեբաստիա։ Նախնական ուսումը ստացած է ծննդավայրին Արամեան ազգ. վարժարանը, զոր վերջացուցած է 1911-ին։ 1913-ին շրջանաւարտ Թոքատի Յիսուսեան Հայրերու դպրոցէն եւ նոյն տարին իսկ անցած է Պէյրութ ու մտած Ֆրանսական Բժշկական Համալսարանը։ Առաջին Ընդհ. Պատերազմին Թրք. բանակ կ'առնուի որպէս բժիշկ սպայ, նախ քան այս Թրք. կառավարութեան կողմէ երեք ամիս կը բանտարկուի Պէյրութ։ Ապա կը ղրկուի Դամասկոս զինուորական բժիշկի պաշտօնով։
Զինադադարին կու վերադառնայ Պէյրութ, ուր կը շարունակէ իր ուսումը, եւ 1922-ին շրջանաւարտ կ'ըլլայ որպէս ներքին հիւանդութեանց մասնագէտ։ Կը մահանայ Պէյրութ, 13 Յունուար 1938-ին։
Գործունէութիւն
Ան ունեցած է հանրային գործունէութիւն, մաս կազմելով բազմաթիւ մարմիններու։ Եղած է հոգաբարձու, Գաւառականի անդամ, Պէյրութի Քաղաքապետարանի անդամ, գործունեայ կուսակցական (Դաշնակցական), Սեբաստիոյ Հայրենակցական Միութեան վարչական, եւ վերջապէս Հայ Ճեմարանի արտօնատէր-տնօրէն մինչեւ իր մահը։
Իր հանրային ու ազգային օգտաշատ գործունէութեան ընթացքին, ըլլա՛յ Դամասկոսի մէջ՝ տարագրութենէն վերջ եւ ըլլայ Պէյրութի մէջ, հանգուցեալը որպէս բժիշկ, կուսակցական եւ հանրային մարդ՝ ամէնուն կողմէ սիրուած ու յարգուած, գործունեայ, համեստ ու բացառիկ կարողութիւններով անձ մը կը ճանչցուի թէ՛ ազգային եւ թէ օտար շրջանակներու կողմէ:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:1895 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Սեբաստիա ծնածներ Ստորոգութիւն:1938 մահեր Ստորոգութիւն:13 Յունուարի մահացածներ Ստորոգութիւն:Պէյրութ մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Ներսէս Վիրապեան
Ներսէս Վիրապեան, ծնած է Լիբանանի Պուրճ-Համուտ քաղաքին մէջ։ Յաճախած է նոր Մարաշի Հայ Աւետարանական վարժարանը մինչեւ եօթներորդ դասարան։ Այնուհետեւ նետուած է կեանքի ասպարէզ Սակայն կարդալու բուռն փափաքը զինքը կը մղէ ընթերցումի։ 1952-ին կը ծանօթանայ Պօղոս Սնապեանին հետ եւ անոր առաջնորդութեամբ կը սկսի գրական փորձերուն։ 1968-ին կը հրատարակէ Նոյն Թաղի Մարդիկ պատմուածքներու հատորը։
1969-ին կը հաստատուի Գալիֆորնիոյ Թորէնս քաղաքը եւ կը վկայուի այդ քաղաքին հայսքուլէն, 1975-ին
Գործեր
Երկրորդ Արար (1979), Թուղթ Ծննդոց (1986) եւ Հայ Ժողովուրդին Ծագումը (Լոս Անճելըս, 1993):
Ն. Վիրապեանի պատմուածքները մեր ուշադրութիւնը կը գրաւեն իրենց ժողովրդականութեամբ, բնականութեամբ եւ դէպքերու շահեկանութեամբ։ Հեղինակը վարպետօրէն կը ցուցադրէ իր ստեղծած հերոսներուն թերի կողմերը, գործածելով սրամիտ ու կենսունակ ոճ մը :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ
Վազգէն Մուղալեան
Վազգէն Մուղալեան, Լիբանանահայ յայտնի գեղանկարիչ, գեղարուեստական ղեկավար, արուեստի մեկնաբան եւ ուսուցիչ, բեմայարդար եւ բեմադրիչ:
Կենսագրութիւն
Վազգէն Մուղալեան ծնած է Հալէպ, Սուրիա: Ընտանիքին հետ տեղափոխուած ու հաստատուած Պէյրութ, Լիբանան, ուր նախնական եւ երկրորդական ուսումը ստացած է Հ.Բ.Ը.Մ.-ի վարժարաններէն ներս Լիբանան:
Ուսանած է Լիբանանի Գեղարուեստի Համալսարանէն ներս, եւ վկայուած Պսակաւոր Արուեստից կոչումով, ուսուցիչ ունենալով Փոլ Կիրակոսեան, Զաւէն Խտըշեան եւ Յարութիւն Թորոսեան: Ուսանած է նաեւ Հայկազեան Համալսարանէն ներս, մասնագիտանալով հայերէն լեզուի մէջ:
Վազգէն Մուղալեանի մօրեղբայրը յայտնի գրող Յակոբ Միքայէլեանն է:
Ասպարէզ
Վազգէն Մուղալեան պաշտօնավարած է, որպէս արուեստի ուսուցիչ Լիբանանի վարժարաններէն ներս: 1975 ՀԲԸՄ-ի Կարմիրեան,նազարեան, Յովակիմեան վարժարաներ։ 1980 Հայ կաթողիկէ Մեսրոպեան վարժարան: 1993 Աւետարանական Կեդրոնական բարձրագոյն Վարժարան։ 1996 Համազգայինի Ճեմարան վարժարանին։ 1996 Լիբանանի Հայ Աւետարանական Գոլէճ:
2000 թուականէն սկսեալ կը պաշտօնավարէ Հռիփսիմեանց վարժարանէն ներս։
Ներկայիս կը գործէ, որպէս գեղարուեստական ղեկավար եւ տնօրէն՝ Համազգայինի «Թորոս Ռոսլին» Ակադեմիայէն ներս ։
Աշխատակցած է Լիբանանի մէջ գործող հայկական թատրոններու հետ, որպէս թատրոնի բեմայարդար, աշխատելով վաղամեռիկ եղբօրը բեմադրիչ Մուշեղ Մուղալեանի հետ, Վարուժան Խտըշեանի, Վաչէ Ատրունի, Յովհաննէս Հէլվաճեանի, Համազգայինի Գասպար Իփէկեան եւ Վահրամ Փափազեան թատերախումբերուն մէջ:
Թատրոն եւ Արուեստի Մեկնաբան
Բեմադրած է 10 մանկական թատերախաղեր Լիբանանի մէջ : Կազմակերպած եւ մասնակցած զանազան խմբային ցուցահանդէսներուՌոսլին» կերպարուեստի դպրոցի աշակերտներու 2017-2018 տարեշրջանի տարեկան ցուցահանդէս (Լիբանան):
Աշխատակցած է Լիբանանի մէջ գործող հայկական թատրոններու հետ, որպէս թատրոնի բեմայարդար, աշխատելով վաղամեռիկ եղբօրը բեմադրիչ Մուշեղ Մուղալեանի հետ, Վարուժան Խտըշեանի, Վաչէ Ատրունի, Յովհաննէս Հէլվաճեանի, Համազգայինի Գասպար Իփէկեան եւ Վահրամ Փափազեան թատերախումբերուն մէջ:
Աշխատած է Լիբանանի մէջ գործող Ռատիօ Սեւան հետ, որպէս Արուեստի մեկնաբան, 10 տարի մօտաւորապէս: Բարեզարդած եւ գեղանկարած է շատ մը գիրքերու կողքեր ու ներքին բաժնի գծանկարները:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն: Գեղանկարիչ Ստորոգութիւն: Գեղարուեստական ղեկավար եւ Տնօրէն՝ Համազգայինի «Թորոս Ռոսլին» Ակադեմիա Ստորոգութիւն: Հալէպ ծնածներ