cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Օրորա Մարտիկանեան
Կենսագրութիւն
Մեծ Եղեռնի օրերուն, ականատես դարձած է իր հօր սպանութեան, այնուհետեւ՝ աքսորի ճանապարհներուն, կորսնցուցած մայրը, քոյրերն ու եղբայրները եւ ենթարկուած բազմազան չարչարանքներու: 14 տարեկան աղջնակը առեւանգուած եւ ծախուած է ստրուկներու շուկան եւ որոշ ժամանակ մնացած է թուրք եւ քիւրտ աղաներու հարեմներուն մէջ։ Մարտիկանեան լեռնային ճամբաներով հասած է Էրզրում, որ Փետրուար 1916-ին գրաւուած էր ռուսական զօրքերուն կողմէ։ Անցած է Թիֆլիս (Վրաստան), եւ այնուհետեւ՝  Ս. Փեթերսպուրկ ի ու Օսլոյի ճամբով, յաջողած է հասնիլ Նիւ Եորք, Մերձաւոր Արեւելքի Նպաստամատոյցին օգնութեամբ։
«Յօշոտուած Հայաստան» (Ravished Armenia)
Նիւ Եորքի մէջ, հանդիպած է երիտասարդ գրող Հենրի Կէյթսին։ Ան իր հովանաւորութեան տակ առած է Արշալոյսը, փափաքելով գրի առնել անոր պատմութիւնը։ Գիրքը լոյս տեսած է անգլերէն՝ «Յօշոտուած Հայաստան» կամ «Յափշտակուած Հայաստան» խորագրով (անգլերէն՝ Ravished Armenia կամ երկար անունով՝ Ravished Armenia; the Story of Aurora Mardiganian, the Christian Girl, Who Survived the Great Massacres (1918) :
«Հոգիներու Աճուրդ» (Auction of Souls)
Այս գիրքը հիմքը եղած է բեմագրութեան մը, որ 1919-ին նկարահանուած է «Հոգիներու աճուրդ» անունով, որուն մէջ Մարտիկանեան ստանձնած է գլխաւոր դերը, ինքզինք մարմնաւորելով: Ժապաւէնը կազմուած է 20 վայրկեաննոց 8 բաժիններէ եւ 531 տեսարաններէ, որոնք կը ցուցադրեն այն բարբարոսութիւնները, որոնց ենթարկուած է հայ ժողովուրդը:
Նիւ Եորքի մէջ շարժանկարը առաջին անգամ ցուցադրուած է 16 Փետրուար 1919-ին, Փլազա Պանդոկին մէջ, ուր ներկայ էին հանրայայտ անձնաւորութիւններ, ինչպէս Տիկ. Օլիվըր Հարիման եւ Պարոն Ճորճ Վանտըրպիլթ, որոնք ներկայացած են իբրեւ Ամերիկեան Հայերու եւ Սուրիացիներու Նպաստի Կոմիտէի (American Committee for Armenian and Syrian Relief) ներկայացուցիչներ։
«Հոգիներու աճուրդ» շարժանկարը կը ներկայացնէ զոհերուն խաչերու վրայ գամուիլը։ Սակայն, 70 տարի ետք, Մարտիկանեան կը յայտնէ շարժանկարին պատմաբան Anthony Slide-ին, թէ այդ տեսարանը ճշգրիտ չէր, այլ՝ «խաբկանք»։ Ան կ'ըսէ. «Թուրքերը այդպէս չըրին, այլ շինեցին սրածայր խաչեր, որմէ ետք աղջիկներուն հագուստները պատռտելով հանեցին եւ բռնաբարեցին զանոնք, ապա աղջիկները նստեցուցին այդ սուր, մասնաւորապէս պատրաստուած տախտակներուն վրայ, հեշտոցին ճամբով։ Այդ էր ահաւոր մահապատիժներէն մէկը, ահա թէ որո՛նք են թուրքերը։ Ամերիկացիները շարժանկարը պատրաստած էին աւելի քաղաքակիրթ ձեւով։»
Անձնական կեանք
1929-ին, Մարտիկանեան ամուսնացած է։ Ապրած է Նիւ Եորք մինչեւ 1980ական թուականները, երբ փոխադրուած է Լոս Անճելըս, ուր մահացած է 6 Փետրուար 1994-ին։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:12 Յունուարի ծնածներ Ստորոգութիւն:6 Փետրուարի մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան ականատեսներ
Անուշքա Շարմա
Անուշքա Շարմա, ան հնդիկ դերասանուհի եւ ֆիլմ արտադրող է, որ կը նկատուի ամենաճանչուած եւ ամենաշատ վճառուող հնդիկ դերասանուհիներէն մէկը: Ան նուաճած է շատ մը բաժակներ, մէջը ըլլալով Filmfare-ի բաժակ եւ անոր անունը 2018-ին յայտուեցաւ Forbes Asia-ի պատրաստած 30 Under 30 ցանկին մէջ:
Ան ծնած է, Հնդկաստանի Ուդդար Բրատէշ նահանքի՝ Այոտհիա քաղաքին մէջ եւ մեծցած է Պանակալորի մէջ։ Ան Մոտելինկի ասպարեզին մէջ՝ իր առաջին առաջառկը ստացաւ Ուենտէլ Ռոտրիքսէն, 2007-ին եւ անցաւ Մոմպէյ, որպէսզի իր ժամանակը տրամադրէ Մոտելինկի ասպարեզին: Ան իր առաջին ֆիլմը խաղցաւ Շահ Ռոխ Խանի հետ ֆիլմը կը կոչուէր «Rab Ne Bana Di Jodi» 2008-ին, որուն պատճառով կրցաւ նուաճել Filmfare-ի մրցանակ ամենալաւ դերասանուհիի անուան տակ: Այս ֆիլմէն ետք, ան սկսաւ աշխատիլ Yash Raj Films ընկերութեան ֆիլմերուն մէջ, որուն առաջինը եղաւ  «Band Baaja Baaraat» 2010-ին եւ «Jab Tak Hai Jaan» 2012-ին: Վերջին ֆիլմով, ուր ան կը ներկայացնէր իրական կեանքէ առնուած ֆիլմերու արտադրիչի մը անձնաւորութիւնը՝ նուաճեց Filmfare-ի մրցանակ ամենալաւ երկրորդական դերասանուհիի անուան տակ:
Անուշքան շատ մը մրցանակներ շահեցաւ, իր յաջորդ ֆիլմով որ կը կոչուէր «NH10», ուր ան ներկայացուց ոճրագործական արարքներու մատնուած աղջկայ մը դերը, 2015-ին: Այս ֆիլմով ան նաեւ սկսած էր արտադրման ասպարեզը: նոյն տարին ան դերակատարաեց պարող աղջկամը դերը կատակերգական տրամա ֆիլմին՝ «Dil Dhadakne Do»-ին մէջ։ 2016-ին ան հանդէս եկաւ «Ae Dil Hai Mushkil» ֆիլմով, սակայն ամենաբարձր նուաճումը ձեռք բերաւ, իր 2016-ի «Sultan» ֆիլմին մէջ, ինչպէս նաեւ 2014-ի Ռաճքումար Հիրանիի ֆիլմով «PK»-ով, եւ 2018-ին «Sanju» ֆիլմով: Վերջին երեքը ոչ միայն կը նկատուէին Անուշքայի ասպարեզին մէջ ձեռք բերած ամենաբարձր նուաճումները՝ այլ, անոնք կը նկատուէին ամբողջ հնդկաստանի ամենաբարձր նուաճումներէն:
Անուշքան իր դերասանական ասպարեզէն զատ, ունի նաեւ ապրանքանիշեր, ան ունի իր անձնական հագուստներու գիծը որ կը կոչուի Nush, ինչպէս նաեւ իր աջակցութիւնը կը բերէ շատ մը բարիգործական միութիւններու, հիմնադիրն է Clean Slate Films ընկերութեան:
Անուշքան ամուսնացած է քրիքիդ խաղցող Վիրադ Քոհլիի հետ:
Վաղ կեանք
Անուշքա Շարմա ծնած է 1 Մայիս 1988-ին, Հնդկաստանի Ուդդար Բրատէշ նահանքի՝ Այոտհիա քաղաքին մէջ: Անոր հայրը գնդապետ Աճէյ Քոմար Շարմա, իսկ մայրը՝ Աշիմա Շարմա: անոր հայրը Ուդդար Բրատէշցի է, իսկ մայրը՝ Կահրուալիցի:  Ան ունի իրմէ մեծ եղբայր, որնէ ֆիլմ արտադրող Քարնէշ Շարման:
Անուշքան մեծցած է Պանկալոր քաղաքին մէջ: Ան իր նախնական կրթութիւնը ստացած է Army School-ին մէջ, եւ ստացած է արուեստներու վկայական Mount Carmel College-էն: Ան մտադիր էր զբաղիլ կամ մոտիլինկի ասպարեզին մէջ կամ լրագրութեամբ եւ ոչ մէկ ակնկալութիւն չ'ունէր դառնալու դերասանուհի: Ան իր դպրցական կեանքը աւերտելէ ետք կ'անցնի Մոմպէյ որպէսզի սկսի մոտելինկի ասպարեզը: 2007-ին ան առաջին քայլը նետեց մոտելինկի ասպարեզին մէջ, Lakme Fashion Week-ին մէջ ներկայանալով, որ Ուենտէլ Ռոտրիքսին նախագիծն էր, եւ ան որոշուած էր ըլլալ գլխաւոր հագուստը հագնողը Spring Summer 2007 հաւաքածոյին: Եւ այդ որուընէ ան մասնակցեցաւ շատ մը ձեռնարկներու:
2008-էն 2013
Անուշքան դերասնական ասպրեզը սկսաւ, երբ մասնակցեցաւ Ատիդիա Չոբրայի Ռոմանդիք-Տրամա ֆիլմին մէջ, որն էր «Rab Ne Bana Di Jodi»-ն եւ որպէս գլխաւոր դերասան 2008-ին անոր ընկերակցեցաւ դերակատարման Շահ Ռոխ Խանը: Այս ֆիլմին մէջ ան կը ներկայացնէր Դանի Սահնիի դերը, որ միջատարիքով աղիկ մըն էր եւ իր մեծ հօր հրմանով կ'ամուսնանայ տղու մը հետ (Շահ Ռով Խանի դերը): Հետեւեալ ֆիլմը այդ տարուայ համար ներկայացաւ որպէս երկրորդ ամենաբարձր նուաճում ձեռք բերող եւ ամենայաջող ֆիլմերէն մէկը հնդկաստանի մէջ եւ այս ֆիլմով Անուշքան նուաճեց Filmfare-ի մրցանակ, Ամենալաւ Դերասանուհիի անուան տակ: Երկու տարի ետք Անուշքան խաղցաւ «Badmaash Company» ֆիլմը, հետեւեալ ֆիլմը բեմադրած էր բարմիդ Սէդին, եւ անոր ընկերակցեցաւ որպէս գլխաւոր դերասան Շահիտ Գաբուրը եւ որպէս երկրորդական դերասան Վիր Տաս եւ Միանկ Չանկ: Քիչ ժամանակ ետք, նոյն տարին՝2010-ին ան ստորագրեց երեք պայմանագրեր  Yash Raj Films ընկերութեան հետ եւ անոր առաջին ֆիլմը եղաւ  «Band Baaja Baaraat»-ը, Րանվիր Սինկհի հետ, ֆիլմը բեմադրած էր Մանիշ Շարման: Անոր դերը կը ներկայացնէր Շրուդի Քաքքարը, որ միջակ դասակարքի Պանճապցի աղջիկ մըն էր, եւ կը սկսի իր սեփական Ամուսնութեան խարախճանքերու կարքադրութեան համար գործը: Ֆիլմը շատ դրական ակնարկներ ստացաւ եւ անոր հետեւանքով Անուշքան նուածեց Filmfare-ի իր երկրորդ բաժակը, Ամենալաւ Դերասանուհիի անուան տակ:
2011-ին ան դերակատարեց  «Patiala House» ֆիլմին մէջ։ Հետեւեալ ֆիլմը բեմադրած էր, Նիքիլ Ատուանի եւ Անուշքայի հետ դերակատարման մասնակցած էր Աքշէյ Քոմար: Նոյն տարին ան հանդէս եկաւ Րանվիր Սինկհի հետ  «Ladies vs Ricky Bahl» ֆիլմով: Ան ներկայացուց Իշիքա Տեսայի անձնաւորութիւնը, որ իր ընկերուհիներուն վրէժը պիտի լուծէր Րանվիրի ներկայացուցած անձնաւորութենէն, սակայ անոնք կը սիրահարուին իրար: Ֆիլմը յաջողութիւն ֆինանսական յաջողութիւն գտաւ:
2012-ին Անուշքան երկրորդական դերակատարութիւն ունեցաւ Շահ Ռոխ խանի եւ Քաթրինա Քէյֆի հետ, իրենց «Jab Tak Hai Jaan» ֆիլմին մէջ։ Այս ֆիլմը եղաւ Անուշքայի հինգերրորդ ֆիլմը Yash Raj Films ընկերութեան հետ եւ երկրորդը Շահ Ռոխ Խանի հետ: Այս ֆիլմին մէջ Անուշքան ներկայացուց Աքիրա րայի անձնաւորութիւնը, որ կ'աշխատէր որպէս յաղորդավար հեռուստացուցային կայաններէն մէկուն մէջ, եւ կը նկարէր իրական կեանքէ առուած պատմութիւններ: Իր դերակատարման համար, Անուշքան ստացաւ Filmfare-ի բաժակ, այս անգամ Ամենալաւ Երկրորդական Դերասանուհիի անուան տակ: Ֆիլմը մէջտեղ եկաւ որպէս այդ տարուայ երրորդ ամենալաւ, ամենայաջող եւ ամենաբարձր նուաճումներ ձեռք բերող ֆիլմերէն մէկը Պոլիուտի մէջ:
Անուշքայի յաջորդ ներկայացումը եղաւ 2013-ին նկարահանուած «Matru Ki Bijlee Ka Mandola»-ն: Անոր ընկերակցեցան Իմրան Խանը, Բանքաճ Գաբուրը եւ Շապանա Ազմին: Ֆիլմը շատ մեծ ֆինանսական յաջողութիւն չգտաւ:
2014-էն 2016
2014-ին Անուշքան դերակատարեց հեռուստացիւցային լրագրողի մը դերը, որ կ'ընկերանայ ուրիշ մոլորակէ եկող օտարի մը, որուն դերը կը կատարէր Ամիր Խանը, Ռաճքումար Հիրանիի ֆիլմին՝ «PK»-ին մէջ: Հետեւեալ ֆիլմին անուանեցին այդ տարուայ ամենալաւ եւ ամենաբարձր գնահատուող ֆիլմերէն մէկը, որուն ֆիննսական յաջողութիւնը հասաւ ₹7 պիլիոն ($100 միլիոն Ամերիկեան տոլար): 2015-ին Անուշքան արձարկեց ֆիլմերու ընկերութիւն մը, որուն առաջին ֆիլմը եղաւ 2015-ին նկարահանուած «NH10»: Հետեւեալ ֆիլմը ցուցադրուեցաւ 5th Beijing International Film Festival-ին մէջ։ Ֆիլմը կը ներկայացնէ ամուսնացած զոյք մը, որոնք կը հանդիպին ոճրագործներու: Հետեւեալ ֆիլմի պատրաստութիւններուն համար Անուշքան երեք ամիս հետեւեցաւ մարզանքներու, որպէսզի մարմինը յարմարի կատարած դերին: International Business Times-ի Փրարդանա Սարգարը ըսաւ.- «Անուշքային աս ֆիլմը նոր նկարմը ցուցադրեց հանրութեան, հեռու իր ռոմանթիք եւ կատակերգական նկարէն»: Ֆիլմը ֆինանսական յաջողութիւն ստացաւ:
Անուրաք Քաշեապի 2015-ի ֆիլմ՝ «Bombay Velvet»-ը անոր յաջորդ գործը եղաւ, այս ֆիլմին մէջ իրեն ընկերակցեցան Ռանպիր Գաբուր եւ Գարան Ճոհար: Անուշքայի դերը Ճազզ նուագող եւ երգող աղջկայ մը դերն էր, որ կը կոչուէր Ռոզի Նորոնհա: Անոր դերը առնուած էր կարգ մը դերասանուհիներէ, ինչպէս Պրիճիդ Պարտոդ, Հէլէն եւ Ուահիտա Րահման: Ֆիլմի պատրաստութիւններու համար, Անուշքան կը դիտէր 50ական եւ 60ական ֆիլմեր, ինչպէս նաեւ այդ տարիներու մազի եւ շպարի հետ կապ ունեցող տեսահոլովակներ: Ֆիլմը ցախողութեամբ դուրս եկաւ, ան վաստակեց ₹1.2 պիլիոն ($17 միլիոն Ամերիկեան Տոլար): Նոյն տարին Անուշքան երկրորդական դեր մը ունեցաւ Զոյա Ախդարի ֆիլմ՝ «Dil Dhadakne Do»-ին մէջ։ Ան կը ներկայացնէր պարող աղջկայ մը դերը: Ֆիլմի սեռը կը նկատուէր կատակերգական-տրամա:Անոր հետ դերասանական կազմին մէջ կային Բրիանքա Չոբրան, Րանվիր Սինկհը: Ֆիլմին մէջ գտնուող "Pehli Baar" երգը՝ որ կատարուեցաւ իրեն եւ Րանվիրին պատկերնէրուն տակ, շատ մեծ հռչակ ստացաւ: Այս ֆիլմին եւ «NH10» ֆիլմին համար, անոր անունը առաջարկուեցաւ Filmfare-ի մրցանակներուն Ամենալաւ Դերասանուհիի եւ Ամենալաւ երկրորդակսն դերասանուհիի անուան տակ:
Ան հանդէս եկաւ 2016-ի «Sultan» ֆիլմով: Ֆիլմը Yash Raj Films ընկերութեան արտադրութիւնէն էր։ Այս ֆիլմին մէջ ան դեակատարեց ըմբշամարտիկի մը դերը, որուն աննուն էր Արֆա Հուսէյն, որ կը սիրահարուի ֆիլմի հերոսին՝ Սուլթանին, րուն դերը կը կատարէր Սալման Խան, իրեն ընբշամարտիկ սորվեցուցած ժամանակ: Արֆայի դերը Անուշքայի համար շատ դժուար կը նկատուէր, որովհետեւ ան ոչ մէկ ֆիզիքական տեսքով նման էր ըմբշամարտիկի մը: Ան այս դերը յաջողցնելու համար, շատ մարզանքներու հետեւեցաւ եւ ըմբշամաէտիկներու տեսահոլովակներ դիտեց: Աւելի քան ₹5 պիլիոն ($72 միլիոն Ամերիկեան տոլար) վաստակութեամբ, ֆիլմը նկատուեցաւ Հնդկական Սինէմայի ամենաբարձր նուաճող ֆիլմերէն մէկը:
Քիչ ժամանակ յետոյ, Անուշքան նորէն մեծ յաջողութիւն գտաւ երբ դերակատարեց Գարան Ճոհարի ֆիլմ՝ «Ae Dil Hai Mushkil»-ը: Ան կը ներկայացնէր ազատ կեանք ապրող աղջկայ մը դերը: Դերասանական կազմին մէջ անոր ընկերակցեցան Ռանպիր Գաբուրը (որպէս ֆիլմի հերոս), Աշուարիյա Րայ Պաչչանը (որպէս երկրորդական դերակատարութիւն), Ֆաուատ Խան (որպէս երկրորդական դերակատարութիւն) եւ Շահ Ռոխ Խանը (որպէս յատուկ ներկայացում): Ֆիլմը վաստակեց ₹2 Պիլիոն ($29 միլիոն Ամերիկեան տոլար) եւ իր լաւ դերակատարութեան պատճառով, ան շահեցաւ Filmfare-ի մրցանակ Ամենալաւ Դերասանուհիի անուան տակ՝ 62րդ Filmfare Awards-ի հանդիսութեան ժամանակ: 2016-ի իր ձեռք բերած իր երկու մեծ յաջողութիւններուն, քննարկողներուն կողէ արժանացաւ «2016-ի ամենայաջող Պոլիուտի դերասանուհի» տիտղոսին:
2017էն մինչեւ այսօր
Անուշքայի յաջորդ երկու նախագիծերը պիտի ըլլան streaming television-ի համար «Amazon Video» անունով սերեալը եւ «Bulbul» ֆիլմը Netflix-ի համար:
Անձնական կեանք եւ դերասանական ասպարեզէ դուրս գործեր
Հոկտեմբեր 2017-ին Անուշքան սկասաւ իր սեփական հագուստի գիծը եւ կոչեց զայն «Nush»:
Մետիային Մէջ
Անուշքայի անունը դրուեցաւ «Band Baaja Baaraat» (2010)-ին ժամանակ Rediff.com-ի պատրաստած ցանկին մէջ, որուն վերնագիրն էր «Պոլիուտի Ամենալաւ Դերասաններ», ինչպէս նաեւ նոյն անուան տակ պատրաստուած ցանկին մէջ իր անունը յայտուեցաւ 2015-ին «NH10» ֆիլմի ժամանակ: Ինչպէս նաեւ անոր անունը դրուեցաւ «Պոլիուտի Ամենալաւ Հագուող Դերասաններ» ցանկին մէջ 2012-13-ին:  The Times of India-ի պատրաստած «Ամենավտանգաւոր Կիները» ցանկին մէջ ան գրաւեց հինգերորդ դիրքը: 2012էն սկսեալ, անոր անունը յայտնուեցաւ Forbes India-ի պատրաստած ցանկին «Celebrity 100»-ին մէջ, այս ցանկին մէջ անունները կը դրուէր անոնց, որոնք ամենահռչակաւոր եւ ամենաճանչուած դերասանները կը նկատուին: 2018-ին նկատուեցաւ ամենաշատ վճառուող դերասանուհիներէն, անոր ֆինանսական մուտքը հասաւ մինչեւ₹45.83 Պիլիոն ($6.6 միլիոն Ամերիկեան տոլար):  Նոյնպէս 2018-ին, Անուշքային անունը դրուեցաւ Forbes Asia-ի պատրաստած 30 Under 30 ցանկին մէջ:
Մարտին Աստակէսեան
Մարտին Արիստակէսեան (1910, Թեհրան), Ատամնաբուժ Ծնած Թեհրան 1910-ին, տեղւոյն ծխական դպրոցը աւարտելէ ետք 14 տարեկանին ատամնաբուժութեան կը հետեւի Ղազվինի մէջ, աշակերտելով Տոքթ. Մատթէոս Ոսկանեանի, յետոյ Թեհրանի պետական ատամնաբուժարանը կը յաճախէ եւ վկայական ստանալով Ղազվին կը վերադառնայ, ուր 1933-էն ի վեր իր սեփական ատամնաբուժար անն ունի։
Ամունտսընի Ծով
Ամունտսընի ծով, ծով մըն է՝ Հարաւային Ովկիանոսէն ներս, Անթարքթիտա մայրցամաքի ափերուն մօտ:
Տեղը
Տարածուած է Մերի Պերտի երկրի կղզիին կից. սահմանափակուած է արեւելքէն Թերսթընի կղզիով, իսկ արեւմուտքէն՝ Տարթի հրուանդանով: Վերջինէն արեւմուտք կը ձգուի Անթարքթիտայի խաղաղովկիանոսային ափը: Ծայրամասային ծով մըն է: Տարածքը 98.000 քառակուսի քմ է, միջին խորութիւնը 286 մեթր, իսկ առաւելագոյնը՝ 585 մեթր: :
Ընդհանուր ակնարկ
Ծովն իր անունն ստացած է նորվեկիացի բեւեռախւյզ Ռոալտ Ամունտսընի պատուին :
Պատմութիւն
Ամունտսընի ծովը շատ խիստ եղանակային պայմաններով, դժուարամատչելի եւ քիչ այցելուող ծովերէն է: Ոչ մի նաւու չէ հաջողուած մօտնալ անոր ծովափին, քանի որ ան շրջափակուած է խաղաղովկիանոսային սառցե լերնազանգուածով: Հենց սա տեղին, 1774 թվականին, անյաջողութեամբ աւարտուած է Ճէյմզ Քուքի արշաւախումբը, երբ կը ցանկանար հետազոտել Անթարքթիտան: Թերսթոն թերակղզիին համեմատաբար մօտ հասած է ամերիկեան «Կլեթչըր» եւ «Պերթըն Այլընտ» սառցահատները (1960 թուականին), ինչպէս նաեւ «Ն. Փալմերը» (1993 թուականին): Ափերն ամբողջովին սառոյցներէն են:
Բնութենական Պայմաններ
Ձմեռուան ծովուն վրայ օդի ջերմաստիճանը վրա շատ ցածր է: Ամենասառն ամիսներն են՝ Յունիսը, Յուլիսը եւ Օգոստոսը: Միջին ամսական ջերմաստիճանը Յուլիսին կը կազմէ -18-էն -28: Այստեղ օդի ջերմաստիճանը կախուած է քամու ուղղութիւնէն եւ արագութիւնէն: Փոթորիկներու ժամանակ հարաւային հատուածներին ջերմաստիճանը կը նուազէ մինչեւ -30-35 աստիճանը, իսկ հիւսիսային հատուածին՝ -40-50: Հիւսիսային քամիները մի փոքր կը ջերմացնեն օդը, քանի որ կը փչեն բարեխառն գոտիէն:
Ամառնային տաքացումները կարճատեւ են եւ քիչ: Համեմատաբար ջերմ ամիսներն են՝ Դեկտեմբերը, Յունուարը եւ Փետրուարը:
Ամունտսընի ծովուն ջուրերուն մէջ տարածուած են ձուկերը, որոնք որպէս կեր կը ծառայեն փենկվիններու եւ ալպաթրոսներու համար: Սառոյցներուն վրայ կը հանդիպում են ծովաշուններ եւ ծովառիւծներ: Սա ծովուն ամէնատարածուած կետը փոքր զոլաւորն է:
Հրանդ Ալեանաք
Հրանդ Ալեանաք, 19-րդ դարու հայ գեղանկարիչ ։
Կենսագրութիւն
Գրանդ Ալեանաք ծնած է 1880 թուականին Կ. Պոլիս։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է քաղաքի հայկական դպրոցէն ներս, ուր եւս սկսած է նուիրուիլ նկարչութեան։ Նախակրթական դպրոցն աւարտելէ ետք կ՛ընդունուի Պոլսոյ նկարչական վարժարան։ Ենթադրում է, որ ան այդ վարժարանին մէջ սորված է 1893-1895 թուականներուն, որովհետեւ Սուլթան Համիտի կազմակերպած կոտորածներէն փախչելու համար կը հեռանայ Պոլսէն։ Ապա մի քանի տարի ապրած է Կովկաս, ետքը՝ Պուլկարիոյ մէջ։ 1896 թուականին կը հեռանայ Թուրքիայէն, անցեր Պուլկարիա, ապա՝ Անդրկովկաս։ Ստեղծագործական առաջին քայլերն կատարած է Թիֆլիսի եւ Պաքուի մէջ։
1905 թուականին կը մեկնի Փարիզ՝ ուսումը շարունակելու։ Սակայն բարձրագոյն կրթութեան մասին որեւէ տեղեկութիւն յայտնի չէ։ Ալեանաքն աւելի շատ զբաղուած է ինքնակրթութեամբ։ Քսանհինգ տարի ապրած է Փարիզ։ Այդ ժամանակ ընդունուած է «Անկախ նկարիչներու ընկերութեան» անդամ, մասնակցած ցուցահանդեսներու։ Մահացած է 1938 թուականին։
Ստեղծագործութիւններ
Ալեանաքի ստեղծագործութիւնները բազմաժանր են՝ բնանկար, դիմանկար, կենցաղային ժանրեր։ Ան ռիալիստական դպրոցի հետեւորդ է եւ կապուած է 19-րդ դարու եւրոպական, ռուսական ու հայկական ընդհանուր հոսանքին։ Ոճով կը նմանի աւելի շատ հայկական արուեստին՝ Հարութիւն Շամշինեանի, Գ.Գաբրիելյանի, Խ. Տեր-Մինասյանի Վ.Սուրենյանի կենցաղային ժանրի ստեղծագործութիւններուն ։
Մեծ ազդեցութիւն ձգած են իր կեանքի անցեալի յիշողութիւնները։ Ան տրամադրութեամբ ղեկավարվող նկարիչ էր։ Անոր բնանկարները կը ներկայացնեն Պոլսոյ եի Փարիզի շրջակայքի բնութեան տեսարանները։ Յայտնի կտաւներէն են «Կէս Գիշեր», «Լճակի Վրայ», «Ցոլքեր», «Գարնանային Ժպիտ»։ Գաղթականներուն նուիրուած ամբողջ շարք մը նուիրած է՝ «Գաղթականներ» անունով, ինչպէս նաեւ «Փախստականները Հայաստանէն» կտաւը։
Հ. Ալեանաք գրող եղած է միանգամայն եւ արուեստի քննադատ: Իր այս ձիրքեիը ազատութիւն տուած են իրեն օտար լրագիրներու մէջ, Ֆրանսական արուեստին ծառայելու: Իր նկարներուն մէջ միշտ դրօշմուած գեղեցիկ Թռիչքով ու խորունկ եւ ապրուած կեանքով կը տիրապետեն բանաստեղծութիւնը եւ հայրենաբաղձութիւնը։ Ան աշխատակցած է նաեւ այլեւաել հանդէսներու եւ օրաթերթերու՝ գրական-գեղարուեստական յօդուածներով:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ նկարիչներ Ստորոգութիւն:Հայ գեղանկարիչներ
Սառա Քորնինկ
Սառա Քերնինկ, մարդասիրական գործունէութիւն ծաւալած գանատացի բուժքոյր, Հայոց Ցեղասպանութեան ականատես, Ցեղասպանութեան շրջանին մեծ ներդրում ունեցած է հայ որբերու փրկութեան գործին :
Կենսագրական գիծեր
Քորնինկ ծնած է Նովա Սքոչիա նահանգի Եարմութ քաղաքին մէջ ։ Առաջին Համաշխարհային պատերազմի տարիներուն Ամերիկայի Կարմիր Խաչի բուժքոյր եղած է։
Սառա Քորնինկ 1919-ին Մերձաւոր Արեւելքի նպաստամատոյց կոմիտէի (Near East Relief) կողմէ ուղարկուած էր Միջին Արեւելք՝ օժանդակելու հազարաւոր յոյն, հայ եւ ասորի գաղթականներու: Քորնինկ փրկած է Հայոց Ցեղասպանութենէն ճողոպրած հայ որբեր:
Իբրեւ բուժքոյր, Սառա նախ կայք հաստատած է Հայաստանի Հանրապետութեան մէջ, Երեւանի մօտերը, հարիւր հազարաւոր գաղթականներու կողքին, որոնցմէ շատեր վարակիչ հիւանդութիւններէ կը տառապէին:
Քորնինկ մահացած է իր ծննդավայր Եարմութի մէջ, 1969-ին, 97 տարեկանին:
«Սառա Քորնինկ» կազմակերպութիւնը
2016-ին ստեղծուած է «Սառա Քորնինկ» կազմակերպութիւնը, ինչպէս նաեւ 2011-ին Թորոնթոյի Ցեղասպանութեանց Ուսմանց կեդրոնը անուանակոչուած է Սառա Քորնինկի անուամբ:
1579 թուական
1579 թուական, ոչ նահանջ տարի, 16րդ դարու 79րդ տարին է
Սառա Քորնինկ
Մրցանակներ
2017-ին Սառա Քորնինկ արժանացած է Թորոնթոյի հայ համայնքին կողմէ «Outstanding Canadian Award»-ին :
1579 թուական
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1579 ծնունդներ
Սառա Քորնինկ
Քորնինկի պրոնզէ քանդակը
14 Սեպտեմբեր 2019-ին, Սառա Քորնինկի պրոնզէ քանդակը, որուն հեղինակն է քանատահայ նկարիչ եւ քանդակագործ Կարէն Պետրոսեան, զետեղուած է Նովա Սքոչիա նահանգի Եարմութ քաղաքին մէջ (Քորնինկի ծննդավայրը)։
1579 թուական
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1579 մահեր
2 Յունուար
2 Յունուար, տարուան 2-րդ օրն է։ 1 Յունուար 2 Յունուար  3 Յունուար
Տօներ
Ստորոգութիւն:Յունուար
Գագիկ Ա.
Գագիկ Ա. (անյայտ– 1020), Հայոց թագաւոր 990–էն։ Բագրատունիներու թագաւոր։
Գահակալութիւն
Սմբատ մեռաւ անժառանգ։ Իրեն յաջորդեց եղբայրը՝ Գագիկ, որ նոյնպէս շարունակեց շինութիւններով բարեզարդել Անին ու իր շրջակայքը։ Ան Տրդատ ճարտարապետին աւարտել տուաւ Մայր Տաճարին շինութիւնը (1001): Տրդատ շինեց նաեւ կաթողիկոսարանը, ինչպէս նաեւ Կոստանդնուպոլսոյ հռչակաւոր Այա Սոֆիա մեծ տաճարին գմբէթը։
Թագաւորական Կեանք
Գագիկ Ա.-ի օրով, Բագրատունեաց թագաւորութիւնը հասաւ իր զօրութեան գագաթնակէտին, թէ՛ ռազմական զօրութեամբ եւ թէ հողային ընդարձակութեամբ։ Ան բանակին ընդհանուր թիւը հասցուց 100 հազարի, սպարապետութիւնը յանձնելով Վահրամ Պահլաւունիին:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Բագրատունիներ
Եղեգնաձոր
Եղեգնաձոր, քաղաք՝ Հայաստանի Վայոց Ձորի մարզի մէջ գտնուող մարզկեդրոն, Արփա գետի աջ ափին, Երեւանէն մօտ 120 քմ հարաւ-արեւելք։ Կը գրաւէ Վայքի արեւմտեան մասը։
Մինչեւ 1935 բնակավայրը Քեշիշքենդ կը կոչուէր, ապա Միկոեան, վերանուանուեցաւ Խորհրդային Միութեան ականաւոր քաղաքական գործիչ Անաստաս Միկոեանի պատուին ։
Տնտեսութիւն
Քաղաքի տնտեսութեան զարգացումը նկատելի դարձած է 1931-էն ետք, երբ քաղաքը վարչական կեդրոն դարձաւ։ Մինչեւ ԽՍՀՄ-ի փլուզումը այս քաղաքը զարգացած տնտեսութիւն ունեցող բնակավայր կը հանդիսանար։ Այստեղ կը գործէին Երեւանի «Էլեկտրասարք» ճարտարարուեստական միաւորման եւ «Հայգորգ» առեւտրական հաստատութեան մասնաճիւղը։ Այստեղ բալբաս ցեղատեսակի ոչխարներ կը բուծէին, որուն բուրդը լաւագոյն հումք կը հանդիսանար գորգագործութեան համար։ Լայն ճանաչում ունեցած է ոչխարի կաթով արտադրուող «Բրինզա» պանիրը։
Ներկայիս քաղաքին մէջ կը զարգանայ վերամշակող արդիւնաբերութիւնը, կը գործեն կահոյքի, քարերու եւ շինանիւթերու, գինէ տակառներու արտադրամասեր,հիւսուած գորգի եւ կարի արտադրութիւն։ Այստեղ կը գործէ սարքերու գործարան, ուր կ՛արտադրուին չափիչ սարքեր։ Արագ կը զարգանայ կարտարարուեստը, ուր գինիներ, կաթնամթերք եւ պահածոներ կ՛արտադրուին։ Քաղաքին մէջ կը գործէ ալրաղաց։
158 (թիւ)
158 (հարիւր յիսունութ)՝ զոյգ եռանիշ բնական թիւ մըն է 157-ի եւ 159-ի միջեւ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:158
Եղեգնաձոր
Օգտակար Հանքանիւթեր
Համայնքի տարածքին գտնուող հանքային հանածոներէն կան շինարարական քար (ֆելզիթ, Կրանիթ) եւ ապակիի հումք։
Պատմամշակութային Կառոյցներ
Եղեգնաձորի մօտ կը գտնուին Արփայի հին կամուրջներէն մէկը՝ Ագարակաձորիկ կամուրջը (8-րդ դար), 12-էն 16-րդ դարերու խաչքարեր, 4-րդ դարու ամրոց, 17-րդ դարու եկեղեցի (վերակառուցուած 19-րդ դար)։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Եղեգնաձոր
Եղեռնի Զոհերու Յուշարձան (Մարսէյլ)
Պատմութիւն
Յուշարձանը նուիրուած է Մեծ եղեռնի զոհերու յիշատակին։ Յուշարձանին կառուցման աշխատանքները սկսած են 31 Մայիս 1970-ին, հիմնարկէքին առաջին քարը տեղադրած է Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Վազգէն Ա.։ Յուշարձանին բացումը կատարուած է 11 Փետրուար 1973-ին պետքարտուղար Ժոզէֆ Կոմիտիի գլխաւորութեամբ։ Արարողութեան մասնակցած է նաեւ Մարսէյի փոխքաղաքապետ Կասթօն Թէֆէրը ։
Փօլ Պաղտատլեան
Փօլ Պաղտատլեան, հայ երգիչ։
Պաղտատլեան ծնած է 1953 թուականին Հալէպ: Մանուկ տարիքին կը կորսնցնէ իր մայրը եւ 70-ականներուն կը փոխադրուի  Պէյրութ:
Պաղտատլեանի կեանքին մէջ  կարեւոր փուլ մը սկիզբ կ'առնէ, երբ կը ծանօթանայ երգիչ՝ Յարութ Փամպուքճեանին  հետ: Այնուհետեւ Պէյրութի մէջ հանդէս կու գայ տասնեակ երգահանդէսներով մինչեւ իր Լոս Անճելըս փոխադրուիլը՝ 1977-ին:
Սփիւռքահայ երգարուեստի մէջ իր յատուկ ոճով եւ ձայնային կարողութիւններով Փօլ կը դառնայ սիրուած եւ ճանչցուած երգիչ մը: Կը համագործակցի ամերիկահայ անուանի երգիչներու հետ եւ կը հրապարակէ ազգային, աշուղական, սիրային եւ գաւառական երգացանկերով հարուստ տասնեակ սկաւառակներ:
Կը մահանայ 2011-ին, յետ կարճատեւ հիւանդութեան :
Հայոց Ցեղասպանութեան Յուշարձան (Մոնթեվիտէօ)
Հայոց Ցեղասպանուեան Յուշարձան, յուշարձան Ուրուկուայի Մոնթեվիտէոյի հայկական եկեղեցւոյ բակին մէջ։
Պատմութիւն
Հուշարձանը նուիրուած է Հայոց Ցեղասպանութեան զոհերուն յիշատակին։ Տեղադրուած է 1975 Ապրիլ 24-ին ։ Յուշարձանը կառուցուած է Մոնթեվիտէոյի հայ համայնքին միջոցներով։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ուրուկուայի յուշարձաններ Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան յուշարձաններ Ստորոգութիւն:Ուրուկուայի հայերը
Պետրոս Քալանթարեան
Պետրոս Քալանթարեան, Ռուսաստանի մէջ բժշկական կրթութիւն ստացած առաջին հայ բժիշկը։
Կենսագրական գիծեր
1764 թուականին աւարտած է Ս․ Փեթերսպուրկի բժշկական դպրոցը եւ 9 տարի աշխատած է որպէս զինուորական բժիշկ։
1773 թուականին զօրացրուած ու տեղափոխուած է Մոսկուա։ Աշխատած է Լազարեան ճեմարանին մէջ։
Մարտիրոս Գունտագճեան
Մարտիրոս Հ․ Գունտագճեան Ծնած է Կեսարիա 1888-ին, ուր ուսումը ստանալէ վերջ, 1909-ին կը մտնէ Դաշնակցութեան շարքին մէջ եւ Մարտ 31-ի դէպքին զարկ կուտայ ինքնապաշտպանութեան գործին, Յետոյ Պօլիս գալով 1913-ին կը վկայուի իրաւաբանական վարժարանէն եւ կը սկսի իր արուեստը կիրարկել, Անդամ «Ասպարէզ» քլիւպի , հիմնադիր Կեսարիոյ Կրթ․Միութեան եւ աշխատակից «Ճ․ Շարգիէ»ի ծննդավայրէն ընտրուող մեպուսներու մասին քննադատութիւններով ― Պօլիսէն Կեսարիա տարուելով կախաղան բարձրացած 13 Սեպտ․1915-ին, Գօնիայէն տարագիր իր փաստաբան ընկերոջ ԿԱՐԱՊԵՏ ԹԱՇՃԵԱՆի հետ նոյնպէս Դաշնակցական․
Պետրոս Քալանթարեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Պետրոս Գիրգորով
Պետրոս Գիրգորով (Պետրոս Գրիգորեան, ), պուլկարահայ երգիչ, Պուլկարիայի ժողովրդական արուեստագէտ, ՌԴ ժողովրդական արուեստագէտ, Ֆիլիփ Գիրգորովի հայրը։
Ստեղծագործութիւն
Մանկութեան տարիներուն Պետրոս Գիրգորովը կ'երգէր քաղաքային երգչախումբի մէջ։ Ուսանողական օրերուն աշխուժօրէն ելոյթներ կ'ունենար։ Մոսկուայի մէջ ուսանողական տարիներուն կ'երգէր տարբեր նուագախումբերու մէջ։ Երաժշտական ուսումնարանը աւարտելէն յետոյ արձանագրուեր է Վարնենեան օփերայի խումբին մէջ։
Լէոնիտ Ութիոսովն առաջինը եղած է, որ առաջարկեր է Գիրգորովին երգել պուլկարախորհրդային ընկերութեան մասին երգերու շարքը եւ ինքն ալ գրեր է արուեստագէտի նոր ծրագրի մուտքի բնաբանը՝ նիւթը։ Ծանօթութիւնը Ութիոսովի հետ եւ անոր ղեկավարութեամբ աշխատիլը էականօրէն պայմանաւորուեցան երիտասարդ երգիչի ստեղծագործական ուղին։
40 բարեգործական հիւրախաղային համերգէն յետոյ հեռացուեր է մոսկովեան ֆիլհարմոնիայէն եւ աշխատանքի անցեր նովկորոտիայի մէջ։
Կը կատարէ ազգային, հայրենասիրական երգեր։ Ելոյթներու ժամանակ յաճախ կը խօսի ընտանիքի դերի եւ հայրենիքի հանդէպ սիրոյ մասին։
Երգացանկ
Ձայնագրեր է շուրջ 50 երգ ձայնասփիւռի մէջ, «Մելոտիա» կրամոֆոնային ձայնագրութեան տաղաւարը թողարկեր է 12 երգէ բաղկացած սկաւառակ եւ 10 ձայնապնակ։
Զուգերգերով հանդէս եկեր է Ֆիլիփ Գիրգորովի, Մարի Գիրգորովի, (Tamara Mikhailovna Gverdtsiteli (Georgian: თამარ გვერდწითელი, Russian: Тамара Михайловна Гвердцители) Թամար Կվերտծիթելիի, (Iosif (Joseph) Davydovich Kobzon) Իոսիֆ Քոպզոնի, Լիլի Իվանովայի, (Biser Hristov Kirov) Պիսեր Քիրովի, (Balagan Limited (Russian: Балаган Лимитед)) «Պալական Լիմիթըտ» խումբին  հետ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Երգիչներ Ստորոգութիւն:Հայ երգիչներ
Հոգեգալուստ
Հոգեգալուստ, քրիստոնէութեան գլխաւոր տօներէն՝ նուիրուած առաքեալներուն վրայ Ս. Հոգիին «իջնելուն» կրօնական աւանդութեան։ Կը տօնուի Ս. Զատիկէն 50 օր ետք (վերջինիս շարժականութեան համապատասխան՝ կը տատանի 10 Մայիս էն 13 Յունիս ի միջեւ)։ Հոգեգալուստը Մովսէս մարգարէ ին Աստուծոյ տասը պատուիրաններու շնորհման յուդայական տօնին քրիստոնէական վերափոխումն է։ Պահպանելով հին տօնը՝ եկեղեցին անոր տուած է այլ մեկնաբանում մը, այդ օրը առաքեալները իբր թէ Ս. Հոգիէն ստացած են քրիստոնէութիւնը քարոզելու «մարգարէական շնորհ»ը եւ «մովսէսական օրէնքը» փոխարինուած է «աւետարանական օրէնքով»։ Հոգեգալուստը նուիրուած է նաեւ Ս. երրորդութեան (Հայր, Որդի եւ Ս. Հոգիի պաշտամունքին)։ Ներսէս Դ. Կլայեցի (Շնորհալի) կաթողիկոսի (1166 -1973) սահմանած կարգին համաձայն՝ Հայոց եկեղեցին Հոգեգալուստը կը տօնէ մէկ շաբաթ շարունակ։ Հոգեգալուստը կը կոչուի նաեւ՝ Պենտեկոստէի օր.այդ օրը երբ Ս. Հոգին առաքեալներուն վրայ իջաւ, անոնք սկսան տարբեր լեզուներով խօսիլ: Հոգեգալուստը տէրունական տօներուն լրումն է եւ ամբողջութիւնը: Հոգեգալուստը եկեղեցւոյ հիմնադրութիւնն է, ճիշդ է, որ տաղաւար տօն մը չէ, բայց տաղաւար տօներէն նուազ կարեւոր չէ :
1580 թուական
1580 թուական, նահանջ տարի, 16րդ դարու 80րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1580 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1580 մահեր
Ստորոգութիւն:1580
Յարվահանագեղձեր
Յարվահանագեղձի անուանումը եղած է չորս գեղձերու՝ վահանագեղձին մօտ գրաւած դիրքէն:
Յարվահանագեղձերը եւ վահանագեղձը բոլորվին տարբեր դերակատարութիւններ ունին:
Յարվահանգեղձերը առանց դադարի կը գործեն եւ մեծ եդերակատարութիւն ունին մարմինի առողջութեան ու կեանքի յարատեւութեան մէջ: Մարդ կրնայ նոյնիսկ մէկ յարվահանագեղձով ապրիլ:
Պարտականութիւն
Այս ներծորոյթի պարտականութիւններն են՝
Տեսակներ
Յարվահանագեղձերը կը յայտնուի հետեւեալ հիւանդագին երեւոյթներով՝
Ախտապատճառներ
Յարվահնագեղձի գերգործունէութիւնը կը յառաջանայ հիմնական եւ երկրորդական ախտապատճառներով՝
Հիմնական ախտապատճառներն են՝
Երկրորդական ախտապատճառներն են՝
Ախտանշաններ
Յարվահանգեղձի գերգործունէութեան ախտանշանները գերկրածնութեան ախտանշաններու նման են:
Դարմանում
Յարվանագեղձի գերգործունէութեան դարմանումը կը կատարուի ըստ ախտապատճառին: Ընդհանրապէս հիմնական ախտապատճառներու պարագային, յարահանագեղձի գերգործունէութիւնը կը դարմանուի ծաւալած գեղձի հատումով: Այս միջոցով անհատը ամբողջապէս կ՛ապաքինուի: երկրորդական ախտապատճառներու պարագային, յարվահանագեղձի գերգործունէութիւնը կը դարմանուի անոր ախտապատճառը դարմանելով:
Ախտապատճառներ
Յարվահանագեղձի ենթագործունէութիւնը կը յառաջանայ հետեւեալ ախտապատճառներով՝
Ախտանշաններ
Յարվահանգեղձի ենթագործունէութեան ախտանշանները գրեթէ նման են ենթակրածնութեան ախտանշաններուն:
Դարմանում
Յաէվահանագեղձի ենթագործունէութեան դարմանումը ըստ պարագային:
Ախտաճանաչում
Յարվահանագեղձի գերգործունէութեան եւ ենթագործունէութեան ախտաճանաչումը կը կատարուի արեան կրծինի եւ յարվահանգեղձի ներոյթի քննութեամբ, յարվահանագեղձի եւ մարմնի ոսկորներու Ք-ճառագայթային յատուկ նկարումներով:
20 Յունուար
20 Յունուար, տարուան 20-րդ օրն է։ 19 Յունուար 20 Յունուար  21 Յունուար
Մահեր
1981, Գերսամ Ահարոնեան, լիբանանահայ խմբագիր, հրապարակագիր, մանկավարժ, ազգային-քաղաքական գործիչ (ծն․՝ 9 Նոյեմբեր 1916, Մարաշ)։
Տօներ
Ստորոգութիւն:Յունուար
Պէյրութի Պայթումներ (2015)
Պէյրութի պայթումներ (2015), 12 Նոյեմբեր2015-ին, երկու մահապարտներ պայթումներ իրականացուցին Պէյրութի հարաւային արուարձան Պուրժ Էլ-Պարաժնէի մէջ, որ բնակեցուած է շիա մահմետականներով եւ կառավարուած է Հըզպոլլահի կողմէ ։ Համաձայն տարբեր աղբյուրների՝ զոհերի թիվը տատանվում է 37-ից 43 :  Իրաքի եւ Լեւանթի իսլամական պետութիւնը (ԻԼԻՊ) ստանձնած է պայթումներուն ամբողջ պատասխանատուութիւնը  ։
Նախապատմութիւն
2011 թուականին Սուրիոյ դրացի պետութիւնները կը գտնուէին քաղաքացիական պատերազմի մէջ։ Սուրիոյ քաղաքացիական պատերազմի սկսելէն լիբանանեան խումբերը, ինչպէս Սուրիոյ մէջ բաժնուած են երկու մասի՝ Սուրիոյ պատերազմի մասնակիցներ (օրինակ՝ Հըզպոլլահը) եւ Լիբանանի ներքին պաշտպանութեամբ զբաղուող խումբը։ 2014 թուականին Սուրիոյ քաղաքացիական պատերազմին միջամտեց ԱՄՆ-ն, իսկ յաջորդ տարի՝ Ռուսաստանի Դաշնութիւնը։
Բացի այդ Լիբանանի մէջ քաղաքական շարժում կար Ապրիլ 2014-ին, քանի որ նախագահի ընտրութիւնը անընդհատ կը ձախողէր
Պայթումներ
Ըստ Ալ-Մանար հեռուստաընկերութեան տուեալներուն Պէյրութի Պուրժ էլ Պարաժնէ արուարձանին մէջ երկու պայթուն տեղի ունեցած է՝ Հուսէինի փողոցին վրայ գտնուող անվտանգութեան գլխավոր գրասենեակին մոտ ։ Արուարձանը բնակեցուածէ շիա մահմետականներով եւ կը կառավարուի Հըզպոլլահի կողմէ ։ Առաջին պայթյունը տեղի է ունեցել շիաների մզկիթից դուրս, իսկ մյուսը՝ մոտիկ հացատանը մինչեւ ժամը 18։00-ն ։ Երկրորդ պայթումը տեղի ունեցած է առաջինէն 20 մեթր հեռաւորութեան վրայ, 5 -7 վայրկեան ետք։ Երրորդ մահապարտը սպաննուած է մինչեւ պայթումը։ Ըստ Լիբանանի անվտանգութեան ծառայութեան՝ անոր ոտքերը կտրուած էին, բայց դեռ կը կրէր պայթուցիկներու գոտին։
Լիբանանի առողջապահութեան նախարարութեան տուեալներուն համաձայն՝ նուազագոյնը 43 մարդ մահացած է եւ 239-ը վիրաւորուած է, բայց այս տուեալները կը փոխուին, քանի որ վիրաւորներուն մեծ մասը վատ վիճակի մէջ էին։ Ըստ Լիբանանի կարմիր խաչի ընկերութեան տուեալներուն՝ վիրաւորներուն թիւը 200-էն աւելի է : Շրջանի հիւանդանոցները կոչ ուղեցին հանրութեան նուիրել արիւն։ Շտապ օգնութեան ծառայութեան աշխատակիցները կը խնդրէին երթեւեկի դիւրինութիւն ըլլայ, որպէսզի վիրաւորներուն կարենան արագ տեղափոխել բժշկական հաստատութիւններ ։
Զոհեր
Առաջին զոհերուն մէջ էին Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանի երկու աշխատողներ, երեք լիբանանաամերիկացիներ Տիրպորն, Միշիկընէն՝ 49 տարեկան կին եւ երիտասարդ զոյգեր, որոնք զոհուած էին, անոնց երեք տարեկան երեխան ծանր վնասուած էր ։
Հաճ Հուսէյն Եարին, որ Հըզպոլլահի անվտանգութեան համակարգի գլխաւորներէն էր, սպաննուած էր պայթումին պատճառով ։
Հետաքննութiւն
Երկու օրուայ ընթացքին պայթումներուն կազմակերպման մեղադրանքով ձերբակալուած է վեց մարդ, որոնցմէ 5-ը սուրիացի են, մէկը՝ պաղեստինցի ։ Լիբանանի Հըզպոլլահի գլխաւոր ղեկավար Հասան Նասրալլահն ըսած է, որ պայթումները կազմակերպելու մեղադրանքով ձերբակալուած են լիբանանցիներ եւ սուրիացիներ ։
Յանցագործ
ԻԼԻՊ-ը վերցուցած է պայթումներու կազմակերպման պատասխանատուութիւնը ։ ԻԼԻՊ-ը իր Թուիթըրի գրառման մէջ ըսած է՝ «Թող շիաները գիտնան, որ մենք չենք հանգստանար, մինչեւ Մուհամմատի անունով վրէժ չլուծենք» ։ Համացանցի վրայ նշուած է նաեւ, որ հարձակողները «Խալիֆայութեան զինվորներն են» ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պէյրութ Ստորոգութիւն:2015
Պերճ Ֆ․ Սապպաղեան
Պերճ Ֆարեսի Սապպաղեան ծնած է 18 Օգոստոս, 1918 թուական Հալէպ: Հնագէտ, Դրամագէտ
Կենսագրութիւն
Պերճ Սապպաղեան իր նախակրթութիւնը կը ստանայ Հալէպի Ազգային Հայկազեան Վարժարանին մէջ, իսկ միջնակարգ ուսումը՝ տեղւոյն Ֆրեր Մարիսթներու դպրոցին մէջ:
Տարի մը Հայկազեանի մէջ ֆրանսերէն լեզու դասաւանդելէ ետք, կը նետուի առեւտրական ասպարէզ եւ պաշտօնի կը կոչուի «Էֆրիքըն Իսթըրն» ընկերութեան մէջ։ Իր ասպարէզի գծով ան կը հետամտի բարձրագոյն ուսման, Լոնտոնի մէջ հետեւելով առեւտրական եւ օրէնսդրական դասընթացքներու:
Տարի մը կը խմբագրէ Հալէպի «Եփրատ» օրաթերթը: Դեռ երիտասարդ կ'աշխատակցի Արտաւազդ Արք. Սիւրմէեանի աշխատասիրած «Պատմութիւն Հալէպի Հայոց» եռահատոր երկին՝ անգլերէն լեզուէ թարգմանութիւններ կատարելով հեղինակին համար: Ան իր հմտութիւնը կը խորացնէ դրամագիտութեան մէջ, դառնալով Մերձաւոր Արեւելքի ու յատկապէս այդ մարզի ծանօթ ու փնտռուած մասնագէտներէն մէկը: Աշխոյժ մասնակցութիւն բերելով մէկտեղ Հալէպահայ մշակութային կեանքին, որուն մղիչ ու ղեկավար ուժերէն մէկն է ան՝ քառասունական ու յիսունական թուականներուն: Միաժամանակ կը հանդիսանայ հայ - արաբ մշակութային գործակցութեան գլխաւոր օղակներէն մէկը:
Հակառակ կուտակած իր գիտական մեծ պաշարի, բծախնդիր ու զուսպ՝ Պերճ Սապպաղեան կը մնայ ժլատ գրիչի տէր մարդ:Սակայն եթէ գիրի ճամբով գիտական- ստեղծագործական իր խօսքը կը մնայ սահմանափակ էջերու մէջ, բանաւոր կերպով սակայն՝ ան տարբեր ծաւալ ու տարողութիւն կ'ունենայ:
Անդամ՝ Սուրիոյ Հնագիտական Ընկերակցութեան, մաս կը կազմէ անոր վարչութեան, մինչեւ վերջ մնալով այդ մարմնին նախաձեռնող ու գործօն անդամներէն մէկը:
Ան կը մահանայ 12 Յուլիս, 1982 թուական Հալէպ:
Հետաքրքրութիւններ
Պերճ Սապպաղեան կանուխէն հետաքրքրութիւն կը ցուցաբերէ դրամագիտութեան եւ պատմագիտութեան հանդէպ:
Լեզուներ
Ինքնաշխատութեամբ կամ մասնաւոր ուսուցիչներու հսկողութեամբ՝ Հայերէնի կողքին ան կը տիրապետէ.
Պերճ Սապպաղեան նաեւ կը ծանօթանայ հին ասորերէնին:
Յօդուածներ
Պերճ Սապպաղեանի թիւով սակաւ դրամագիտական յօդուածները գլխաւորաբար կը մնան.
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:1918 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1982 մահեր Ստորոգութիւն:Հալէպ ծնածներ Ստորոգութիւն:18 Օգոստոսի ծնածներ Ստորոգութիւն:12 Յուլիսի մահացածներ Ստորոգութիւն:Հալէպ մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ հնագէտներ Ստորոգութիւն:Հայ դրամագէտներ
Աւստրիա-վրացական Յարաբերութիւններ
Աւստրիա-վրացական յարաբերութիւններ, միջազգային յարաբերութիւններ Աւստրիոյ եւ Վրաստանի միջեւ։ Երկու երկրների միջեւ դիւանագիտական յարաբերութիւնները հաստատուած են 1992 թուականին, եւ Վրաստանը դեսպանատուն բացած է Վիեննայի մէջ 1996 թուականին։ Աւստրիա Վրաստանի մէջ ներկայացուած է ոչ ռեզիդենտ դեսպանով եւ ոչ ալ Թիֆլիսի մէջ գտնուող հիւպատոսութեամբ։ Վրաստանը դեսպանատուն ունի Վիեննայի հիւպատոսութեան մէջ՝ Գրազի մէջ։
Տոհմածառ
Տոհմածառը, կամ տոհմային աղիւսակը, աղիւսակ է որ կը ներկայացնէ ընտանեկան յարաբերութիւնները պայմանական ծառի կառուցուածքով։ Տոհմածառերու աւելի մանրամասն տեսակները կ՛օգտագործուին բժշկութեան եւ ընկերային աշխատանքներէն ներս։ Հովհարաձեւ աղիւսակները կը նկարագրեն հայրական եւ մայրական նախնիները։
9 Հոկտեմբեր
9 Հոկտեմբեր, տարուան 282-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 283-րդ) օրն է։
Ծնունդներ
9 Հոկտեմբերի ծնածներ
Մահեր
9 Հոկտեմբերի մահացածներ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հոկտեմբեր
Տոհմածառ
Ընտանեկան պատմութեան ներկայացուցչութիւնները
Ծագումնաբանական տուեալները կարելի է ներկայացնել մի քանի ձեւաչափերով, օրինակ՝ որպէս տոհմային կամ նախնիներու աղիւսակ։ Տոհմածառերուն մէջ յաճախ հնագոյն սերունդը կը ներկայացուի տոհմածառերուն գագաթը, իսկ նորագոյնը՝ ստորը։ նախնիներուն աղիւսակը, որ ցոյց կու տայ անհատի նախնիները, աւելի սերտօրէն կը յիշեցնէ ծառի վիճակը, վերը աւելի լայն ըլլալով քան վարը։ Որոշ ցեղերու տրամագրերու մէջ, անհատը կը յայտնուի ձախ կողմը եւ իր նախնիները՝ աջ։
Տոհմածառերը կարելի է ունենան բազմաթիւ նիւթեր։ Մէկը կարելի է ընդգրկել մէկ գործիչի բոլոր ուղղակի ժառանգները, կամ մէկ կենդանի անձի բոլոր յայտնի նախնիները։ Ուրիշը կարելի է ներառել նոյն մականունը ունեցող անդամները։ Եւս մէկ մօտեցում՝ կառուցել ծառ մը, նեռարելով որոշակի գրասենեակի մը բոլոր տէրերը, ինչպէս օրինակ, գերմանական թագաւորները։
Հովհարաձեւ Աղիւսակ
Ունինք նաեւ այլ ձեւ՝ հովհարաձեւ աղիւսակը, որ կը յատկանշէ կէս շրջանակ աղիւսակը համակեդրոն օղակներով, տուեալ անձը ներքին շրջանակին թիրախն է, երկրորդ շրջանը բաժնուած է երկու մասի (հայրական կողմ եւ մայրական), երրորդը՝ չորսի ինչպէս նաեւ չորրորդը։ Հովհարաձեւ աղիւսակները կը պատկերեն հայրական եւ մայրական նախնիները։
Ցուցագիծ Տեսութիւն
Մինչ տոհմածառերը պատկերուած են որպէս ծառեր,ընտանեկան յարաբերութիւնները չեն կազմեր ծառ ցուցագիծ տեսութեան իմաստով, որովհետեւ հեռաւոր ազգականները կարող են ամուսնանալ։
Ձորամիջի Վանք
Ձորամիջի վանք  հայ առաքելական միջնադարեան վանական համալիր Հայաստանի Հանրապետութեան Լոռիի մարզի Օձուն գիւղին մէջ՝ բնակավայրէն 1.5 քմ հարաւ-արեւելեան ուղղութեամբ: Օձուն - Այգեհատ ճանապարհէն ձախ, Դեբեդի ձախափնեայ ձորալանջին։ Ընդգրկուած է Հայաստանի պատմութեան եւ մշակոյթի անշարժ յուշարձաններու ցանկին մէջ։
Պատմութիւն
1. Հիմնուած է Վասիդ անունով յոյն իշխանի մը կողմէ 13-րդ դարու սկիզբները Վասիդը Հայաստան եկած է որպէս դեսպան, սակայն ծանր հիւանդութեամբ տառապելով, ամոքուած է Յովհան Օձնեցիի աղօթքներու շնորհիւ: Տեսնելով այս հրաշքը, ան կը հրաժարի աշխարհիկ կեանքէն, կը կառուցէ վանքը, ուր եւ կը ճգնի մինչեւ կեանքի վերջ: Քանի որ վանքի հիմնադիրը հոռոմ էր, վանքը կը կոչուի Հոռոմայր  :
2. Վանքի առաջին եկեղեցին կառուցած է Հերակլ կայսրը՝ 7-րդ դարուն: 11-րդ դարուն այս վանքը ձեռք կը բերէ Պետրոս Գետադարձ կաթողիկոսի մասունքները, որու պատճառով ալ կոչուած է Սուրբ Նշան :
Ստորին յուշարձանախումբը աչքի կը յարնէ միջավայրի հետ ունեցած ներդաշնակ կապով: Անմատչելի դիրքով, մերձակայ քարայրներու գոյութեամբ միաժամանակ հանդիսացած է ապաստարան թշնամիի յարձակումներուն ժամանակ:
Ճարտարապետութիւն
Բաղկացած է իրար կից շարքում մը տեղակայուած ոչ մեծ եկեղեցի-զանգակատունէ, առանձին գտնուող ժամատունէ, մատուռներէ, խաչքարերէ, ժայռափոր անձաւներէ:
Եկեղեցի զանգակատուն
Եկեղեցի-զանգակատան յետագային կցուած ըլլալը ակնյայտօրէն կ՚երեւի նաեւ ներսէն. հարաւային կողմէ առանձին պատ չունենալով, անոր թաղի եւ կամարի համար որպէս հենարան կը ծառայէ միջին եկեղեցւոյ քիւը:
Զանգաշտարակը ունի ութ սիւն՝ մէկընդմէջ ութանկիւն եւ քառակուսի կտրուածքներով, որոնց կը հենուինն դեղնաւուն ֆելզիտէ սլաքաձեւ կամարները:
Շինարարական արձանագրութեան համաձայն կառուցուած է 1187-ին Զաքարէ եւ Իւանէ սպասալարներու կողմէ:
Արեւմտեան կողմի ժայռի հիւսիսային շարունակութեան վրայ քանդակուած են տասնեակի հասնող 13-րդ եւ 14-րդ դարերու թուագրուած խաչաքանդակներ: Մուտքի առջեւ եղած փայտաշէն սրահ, որմէ կը պահպանուին կաղնի փայտէ պատրաստուած պարզ խոյակներով հենարանները եւ մարդակներու մասը մը: Սրահի երբեմնի գրաւած տարածքին մէջ կը գտնուի բարձրարուեստ զարդաքանդակներով Տէրունական խաչքարը՝ կերտուած 1201-ին: Հիւսիսային կողմը կան կացարաններու պատերու մնացորդներ:
Միջին եկեղեցի
Ձորամիջի վանքի համեմատաբար վաղ կառուցուած շինութիւն է: Կ՚ենթադրուի որ եկեղեցին կառուցուած է 12-րդ դարու կէսերուն:
Հիւսիսէն կից է եկեղեցի զանգակատան, իսկ հարաւէն՝ միւս աւելի փոքր եկեղեցւոյ:
Արեւելք-արեւմուտք փոքր ձգուած երկթեք կտուրով թաղածածկ դահլիճ է: Ունի կիսածրջանաձեւ խորան:
Միակ մուտքը հիւսիսէն է, որ կը բացուի դէպի եկեղեցի-զանգակատունը:
Կառուցուած է կոպտատաշ, ծակոտկէն ոչ խոշոր բազալ քարերով:
Արտաքին ծաւալային լուծմամբ, կցման ուղղաձիգ քարերով, քարատեսակով եւ մշակմամբ որոշակիօրէն կը զատուի կից կառոյցներէն:
Փոքր եկեղեցի
Հարաւային եկեղեցին է, որ աւելի շուտ մատուռ: Յօրինուածքով նման է թաղակապ դահլիճի՝ քառակուսուն մօտ համաչափութիւններով:
Արեւելեան ճակատը շարքի միւս կառոյցներուն հետ կը գտնուի նոյն գիծի վրայ, ապա արեւմտեանը միջին եկեղեցիէն ետ ինկած է մօտ 2.5 մ: Ծածկը կրելու համար միջին եկեղեցւոյ հարաւային պատին կից դրուած է նոր պատ:
Միակ մուտքը արեւմտեան կողմէ էր, որու բարաւորի արձանագրութեան համաձայն կառուցած են Յակոբի եւ Խալիի որդիներ Սարգիսը եւ Զաքարէն՝ 1201-ին:
Ունի երկլանջ կտուր՝ միջին եկեղեցւոյ համեմատաւելի ցած դիրքով: Կառուցուած է սրբատաշ բազալտեոչ խոշոր քարերով:
Սուրբ Աստուածածին ժամատուն
Սուրբ Աստուածածին ժամատունը կը գտնուի Սուրբ Նշան եկեղեցի-զանգակատունէն 25 մ հիւսիսային ուղղութեամբ: Ընդարձակ սրահ է՝ հիւսիս-հարաւ ձգուածութեամբ: Արեւելեան պատի միջին մասը ունի ներքուստ կիսաշրջանաձեւ, արտաքուստ ուղղանկիւն եզրագիծով խորան՝ նեղ պատուհանով: Մէկական լայն պատուհաններ (կաղնիէ բարաւորներով) կան խորանի եզրային պատերուն մէջ:
Մուտքերը երկուք են՝ հիւսիսային եւ հարաւային կողմերէ, հանդիպակած դասաւորութեամբ: Արեւմտեան կողմէն որպէս պատ կը ծառայէ ժայռը: Արեւելեան պատը սրբատաշ, իսկ միւսները կոպտատաշ բազալտ քարերով: Ներսէն եղած է սուաղուած: Խորանի մասը տեղ-տեղ նկատելի են որմնանկարներու հետքեր:
Ծածկը չէ պահպանուած: Թաղերու եւ հենարաններու հետքերու բացակայութիւնը, պատերու ոչ մեծ թանձրութիւնը հիմք կու տան ենթադրելու, որ ժամատունը ունեցած է փայտէ ծածկ: Արեւելեան պատի մնացորդէն կ՚երեւի, որ տանիքը եղած է երկլանջ:
Խորանի ճակատի արձանագրութեան համաձայն կառուցուած է 1301-ին՝ Իգնատիոս վարդապետի կողմէ:
Օժանդակ շինութիւններ
Յուշարձանախումբին արեւմուտքէն յարող ուղղաձիգ ժայռի տարբեր մակարդակներուն մէջ կը գտնուին անձաւներ՝ մէկ մասը ամրացուած պատերով: Հարաւարեւմտեան կողմի ժայռի միջին մասին մէջ կը գտնուի մատուռ՝ բազալտէ մաքարատաշ խոշոր քարերով:
1581 թուական
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1581 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1581 մահեր
Եղեռնի Զոհերու Յուշարձան (Պուէնոս Այրես, Արժանթին)
Եղեռնի զոհերու յուշարձան, յուշարձան Արժանթինի մայրաքաղաք Պուէնոս Այրէսի մէջ՝ հայկական գերեզմանատան տարածքին։
Պատմութիւն
Յուշարձանը կառուցուած է Հայոց Ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակին։ Յուշարձանին կառուցումը սկսած է 1980-ականներուն եւ աւարտած է 1985-ին ։
Արեւշատ Աւագեան
Արեւշատ Աւագեան, բանաստեղծ, թարգմանիչ եւ նկարիչ։ Ծնած է Աշտարակ։ Աւարտած է համալսարանի բանասիրական ճիւղը։ Խմբագրական պաշտօններ վարած է զանազան թերթերու եւ «Գարուն» ամսագրին մէջ։ Կ'ապրի եւ կը ստեղծագործէ Երեւանի մէջ։ Գրած է քնարական բանաստեղծութիւններ եւ վիպերգներ՝ «Ակունքներ», «Երկնային Պատուհաններ», «Սիրոյ Տաղարան», եւայլն, ինչպէս նաեւ «Անթառամներ» պատմուածքներու ժողովածուն։
Սլովաքիա
Սլովաքիան, պետութիւն է Կեդրոնական Եւրոպայի մէջ: Առաւելապէս լեռնային երկիր է, որուն մեծ մասը կը գտնուի Արեւմտեան Քարփաթյընի մէջ: Հիւսիսի բաժինը Բարձր Տատրաներն են (առաւելագոյն բարձրութիւնը՝ 2655 մ., Գերլախովեան Շտիտ), հարաւէն՝ Ցած Տատրաները, եւ այլ լեռնաշղթաներ:
Բնական պաշարներ
Երկրի ընդերքը ուծին երկաթի, մանգանի, ծարիրի, մագնիսաքարի բազմամետաղներու հանքավայրեր:
Բնութիւն
Դաշտավայրերը կը կազմեն փոքր տարածութիւններ: Լեռները հիմնականով անտառապատ են: Կենդանիներէն տարածուած են արջը, գայլը, լուսանը, աղուէսը, կզաքիսը, կնգումը, եղջերուն, գետակինճը, այծեամը եւ սկիւռը: Վահ, Նիտրա, Հրօն, Օնդաւա գետերը հարուստ են ձուկերով:
Բնակութիւն
Սլովաքիայի տարածքը բնակչութեան յարմար եղած է հին Քարէ Դարէն ի վեր: 11-րդ դարուն Սլովաքիան ընդգրկուած է հունգարական թագաւորութեան կազմի մէջ, 13-14-րդ դարերուն այն գաղութացուցած են գերմանացիները: 16-րդ դարու կիսուն երկրի մեծ մասը տիրապետած է Օսմանեան կայսրութիւնը, մնացած մասն ալ անցած է Աւստրիային, իսկ Աւստրօ-թրքական պատերազմէն (1683–1699 թուականներուն) ետք Աւստրիոյ միացած է նաեւ Հարաւային Սլովաքիան:
Առաջին Համաշխարհային Պատերազմ
Առաջին Համաշխարհային Պատերազմի (1914–1918 թուականներուն) աւարտին՝ Աւստրօ-հունգարիոյ փլուզումէն ետք, 1918 թուականին Սլովաքիան ընդգրկուեցաւ Միասնական Չեխոսլովաքեան պետութեան մէջ, իսկ 1919 թուականի Յունիսին կարճատեւ ժամանակով առանձնացաւ: 1938 թուականին երկրի հարաւային մասերը միացան Հունգարիոյ, իսկ 14 Մարտ 1939 թուականի դարձաւ ինքնուրոյն պետութիւն՝ Գերմանիոյ «պահպանութեան» տակ: Սակայն երբ 1945 թուականին խորհրդային զօրքերը մտան Սլովաքիա, ան կրկին միացաւ Չեխիոյ, իսկ 1969 թուականին ՉեխոՍլովաքիան հռչակուեցաւ չեխերու եւ սլովաքներու դաշնային պետութիւն՝ ՉեխոՍլովաքիոյ Սոցիալիստական Հանրապետութիւն: Արեւելեան Եւրոպայի երկիրներուն մէջ սոցիալիստական հասարակարգի փլուզումէն ետք, 31 Դեկտեմբեր 1992 թուականին ընդունուած օրէնքով, ՉեխոՍլովաքիան բաժնուեցաւ 2 ինքնուրոյն պետութիւններու՝ Չեխիայի եւ Սլովաքիայի:
Բնակչութիւն
Սլովաքիայի բնակչութեան գրեթէ 90%-ը սլովաքներ են: Խոշոր քաղաքներն են Պրաթիսլաւան, Քոշիցէն, Բրեշովը, Ժիլինան: Սլովաքիան ունի զարգացած արդիւնաբերութիւն եւ գիւղատնտեսութիւն: Արդիւնաբերական գլխաւոր կեդրոններն են Պրաթիսլաւան եւ Քոշիցէն:
Հանքեր
Հանքային լեռներու՝ երկաթի, մանգանի, ծարիրի, մագնիսաքարի, բազմամետաղներու հանքավայրերու հիմքի վրայ զարգացած են մետաղաձուլութիւնն ու մեքենաշինութիւնը: Կան նաեւ նաւթաւերամշակման, նաւթաքիմիական, քիմիական, փայտամշակման, մանածագործական, շինանիւթերու եւ այլ ձեռնարկութիւններ: Կը մշակեն հացահատիկային բոյսեր, ձիթատուներ, շաքարի ճակնդեղ, ծխախոտ: Զարգացած են այգեգործութիւնը, պտղաբուծութիւնը, մսակաթնատու անասնաբուծութիւնը:
Արեւմտեան Սամոա
Արեւմտեան Սամոա, կը գտնուի հարաւային Խաղաղականի մէջ, Հոնոլուլուի եւ Սիտնիի միջեւ։ Կը բաղկանայ քանի մը կղզիներէ,որոնց մէջ երկու կարեւորագոյններն են Սաւայի եւ Ուփոլու։ ԱԱյս երկուքէն զզան միայն երկու այլ կղզիներ՝ ՄՄանոնօ եւ ԱԱփոլիմա բնակուած են։ Կլիման հասարակածային, խոնաւ եւ անձրեւային է։ Տարածութիւնը 2.885 քառ.քմ.։ Բնակչութիւնը 135.000 հոգի է։ Մայրաքաղաքը Ափիա (21.700) է։
Ցեղային եւ Կրօնական Նկարագիր
Սամոայի ժողովուրդը փոլինեզզիական ծագում ունի։ Բացարձակ մեծամասնութեամբ քրիստոնեայ են։ Ունին ինքնուրոյն լեզու, կը խօսին նաեւ անգլերէն։
Պատմութիւն
ԺԳ. դարէն առաջ փոլենեզիացիներ գաղթած են Սամոա։ 1722-ի հոլանտացիներ գրաւեցին կղզիները։ 1899-ին ծագեցան ապստամբութիւններ։ Նոյն տարին, Մ. Նահանգներու, Մ. Բրիտանիոյ եւ Գերմանիոյ միջեւ գոյացած դաշնագրով, կղզիները բաժնուեցան Մ. Նահանգներու (ԱԱրեւելեան կամ ամերիկեան Սամոա) եւ Գերմանիոյ միջեւ։ Համաշխարհային Ա. պատերազմի ընթացքին Նոր Զելանտա գրաւեց գերմանական բաժինը, զզոր 1919-1946 կառավարեց որպէս Ազգերու Դաշնակցութեան հոգատարութիւն։ ԱԱզզգայնական շարժումներ ծայր տուին շատ կանուխէն։ 1946-ին ենթարկուեցաւ ՄԱԿ-ի հոգատարոթեան եւ Նոր Զելանտայի կողմէ նշանակուած բարձր կոմիսարը հեռացաւ 1942-ին։ Ներքին ինքնավարութիւն տրուեցաւ 1959-ին եւ հանրաքուէէ մը ետք Արեւմտեան Սամոա անկախութիւն ստացաւ 1 Յունուար 1962-ին։
Սահմանադրութեան համաձայն, երկրի պետի պաշտօնը միասնաբար կը վարեն Թուփուա եւ ՄՄալիեթոա արքայական գերդաստաններու ժառանգական պետերը։ ուփուա իշխողը մեռաւ 1963-ին, որուն յաջորդեց ՄՄալիեթուա Թամումաֆիլի։ Վերջինիս մահէն ետք երկրին նոր պետը կ՛ընտրուի Օրէնսդիր ժողովին կողմէ, որ կը բաղկանայ 45 անդամներէ (միայն երկուքը ընտրուած են, մնացեալները ցեղապետներ են)։
Արեւմտեան Սամոայն արտաքին յարաբերութիւնները եւ պաշտպանութիւնը ապահովուած են Նոր Զելանտայի կողմէ։ Արեւմտեան Սամոա ՄԱԿ-ի անդամ չէ։
Տնտեսական Պայմաններ
Աղբաք կղզզիներէ բաղկացած երկիր մըն է Աերւմտեան Սամոա, որուն տնտեսական եւ նիւթական օժանդակութիւն կ՛ընծայէ Նոր Զելանտա։ Արտադրութիւններն են հնդկընկոյզ, գագաօ, պանան, քաղցր գետնախնձոր։ Ժողովուրդը կը զբաղի նաեւ ձկնորսութեամբ։ Ներկայիս ուժ կը տրուի զբօսաշրջիկութեան։
Աւստրալիա
Աւստրալիա (անգլ.` Australia, պաշտօնապէս Աւստրալիոյ Միութիւն (անգլ.` Commonwealth of Australia)), երկիր, որ կը ներառէ Աւստրալիական ցամաքամասի գլխաւոր կղզին, Թասմանիան եւ բազմաթիւ փոքր կղզիներ: Անիկա աշխարհի վեցերորդ երկիրն է իր գրաւած տարածքով։ Դրացի երկրներն են հիւսիսէն՝ Ինտոնեզիան, Արեւելեան Թիմորը եւ Փափուա Նոր Կուինէան, հիւսիս-արեւելքիէն՝ Սոլոմոնեան կղզիները, Վանուադուն եւ Նոր Գալետոնիան եւ հարաւ-արեւելքէն՝ Նոր Զելանտան: