cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ռէյմոնտ Սէթլաքուի
Կեանք եւ գործունէութիւն
Ռէյմոնտ Սէթլաքուին ծնած է Թէթֆորտ Մայնսի մէջ: Զաւակն էր Գալիլ Սէթլաքուիի եւ Նազելի Նաքքաշի: Ան Քէպէգ հաստատուած առաջին հայու՝ Ազիզ Սէթլաքուիի շառաւիղէն էր, որ իր կարգին հիմնած էր «Setlakwe Limited» հաստատութիւնը, երաշխաւորելով շատ մը գաղթականներու կեցութիւնը Քանատա:
Սէթլաքուին իրաւաբանութեան վկայականը ստացած է Լաւալի համալսարանէն: Այնուհետեւ, 2003-ին, Պիշըփ համալսարանը անոր շնորհած է պատուաւոր դոկտորայի վկայական:
Ռէյմոնտը աշխոյժ անդամ եղած է Քանատայի Ազատական կուսակցութեան: 2000 թուականին ան նշանակուած է ծերակոյտի անդամ, ընդմիշտ հպարտանալով Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչման 44-րդ բանաձեւի ընդունման գործին մէջ իր ունեցած մեծ ներդրումով :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայեր
Գարեգին Խաժակ
Ծնած է Ալեքսանդրապոլ։ Ընտանիքը կոչուած է Չաղաշ Օղլի, որ ապա վերածուած է Խաժակի։
Նախնական ուսումը իր ծննդավայրը ստանալէ ետք՝ յաճախած է Էջմիածինի Գէորգեան ճեմարանը (1883-1886)։ Այնուհետեւ, եօթը տարի ուսուցչական պաշտօն վարած է Բագուի, Գանձակի եւ Ագուլիսի ծխական դպրոցներու մէջ։
Մայիս 1887ին իր առաջին յօդուածը՝ «Գաւառացի երիտասարդութիւն», հրատարակած է «Մշակ»ի մէջ։ Յետոյ աշխատակցած է «Մուրճ»ին եւ «Տարազ»ին։
1893-ին անցնելով Ժընեւ, աւարտած է տեղւոյն համալսարանին հասարագիտական բաժինը։ Աղեքսանդրիա (Եգիպտոս) մեկնած է իբրեւ գործիչ։ Տարի մը ետք, անցած է Իզմիր (6 ամիս) եւ Պոլիս (2 տարի)։ Ութամսեայ բանտարկութենէ ետք, աքսորուած է հայրենիք, կրկին նետուելով ուսուցչական ասպարէզի։ Երկու տարի դասաւանդած է Շուշիի թեմական դպրոցին մէջ։
Ամուսնացած է եւ 1903-ին Թիֆլիս տեղափոխուելով կարգուած՝ «Մշակ» թերթի խմբագիր, յաջորդ տարին ուսուցիչ՝ Ներսէսեան դպրոցի (պատմութիւն, ֆրանսերէն եւ քաղաքական տնտեսութիւն)
1906-ին, երբ հնարաւոր դարձած է ընկերվարական ոգիով թերթեր հրատարակել, Աւետիս Ահարոնեանի եւ Եղիշէ Թօփչեանի հետ միասին հիմնած է «Յառաջ», «Ալիք», եւ այլ թերթեր։ 1908-ին ձերբակալուելէ եւ վեց ամիս բանտ մնալէ ետք, երաշխաւորութեամբ ազատ արձակուած է։ Ինը ամիս ետք վերստին ձերբակալուած է, տարուան մը չափ բանտային կեանք բոլորելով Թիֆլիս, Բագու, Ռոստով եւ Նովոչէրքասք։ 1912-ի ամրան Ահարոնեանին հետ Պոլիս կու գայ եւ 1913-ին Սամաթիոյ ազգային վարժարանի տնօրէնութիւնը կը ստանձնէ։
1896-ին հրաճարակած է «Մի բարոյական այլանդակութիւն յեղափոխական մաքուր գործում» եւ «Ժողովուրդի բանաստեղծը Քամառ Քաթիպա», 1904-ին՝ «Հարկերը Տաճկաստանում», «Հայրենիք եւ ազգ շարժումներ», «Հայկական շարժման պատճառները», 1905-ին՝ «Ռուսական Զեմսդվօն եւ Կովկասի պահանջները», 1907-ին՝ «Դէպի ֆէտէրացիա», 1912-ին՝ «Ի՞նչ է ազգութիւնը», «Տառապանքի գիշերը», 1913-ին՝ «Ի՞նչ է դասակարգը», «Հին արեւելք», «Հայոց պատմութիւն»: Ունի թարգմանական գործեր եւ թատերական երկեր։ Ճանչցուած է իբրեւ բեմբասաց եւ գրագէտ։ Գրական իր ծածկանունը եղած է «Պապա Գասպար»:
Ապրիլ 24, 1915ին ձերբակալուած է թուրք ոստիկանութեան կողմէ, այնուհետեւ աքսորուած ու սպաննուած։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ յեղափոխական գործիչներ Ստորոգութիւն:Հայ գրագէտներ Ստորոգութիւն:1896 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1915 մահեր
Արիւն
Արիւն, հեղուկ շարակցական հիւսուածք։ Արիւնը հիւսուածքային հեղուկի եւ աւիշի հետ միասին կը կազմէ օրկանիզմի ներքին հեղուկ միջավայրը։ Արիւնը ունի կենսական նշանակութիւն եւ կը կատարէ կարեւորագոյն գործառոյթներ։ Արիւնը կազմուած է փլազմայէ եւ արեան բջիջներէ։ Արեան բջիջները կը գոյանան արիւնէն դուրս՝ արիւնաստեղծ օրկաններու մէջ, իսկ ծերացածները եւ անկենսունակները կը քայքայուին արիւնը քայքայող օրկաններու մէջ (փայծաղ, լեարդ եւ այլն)։
Արիւնը կը մասնակցի օրկանիզմի մէջ կատարուող բազմաթիւ կենսական գործարկութիւններու, որոնք կարելի է խմբաւորել հետեւեալ ‎գործերու մէջ։
Արեան ղաւալն ու բաղադրութիւնը
Արեան ծաւալը յարաբերական հաստատուն մեծութիւն է եւ չափահաս մարդու մօտ կը կազմէ մարմինի զանգուածի 7-8 %-ը (5-6,5 լ)։ Նորածիններու մօտ անիկա կը կազմէ 15 %, 1 տարեկան երեխաներու մօտ՝ 10,9%, իսկ 14 տարեկաններու մօտ՝ 7%: Արեան ծաւալի մեծութեան բնականոն վիճակը կը կոչուի նորմովոլեմիա։ Մեծ քանակութեամբ հեղուկներ ընդունելէ ետք արեան ծաւալը կը մեծնայ (հիփերվոլեմիա), իսկ ուժեղ քրտնարտադրութեան կամ լուծի պարագային կորսնցուցած հեղուկներու հաշիւին կը փոքրանայ (հիփովոլեմիա)։ Բնախօսական հանգիստի պայմաններու մէջ ծայրամասային արեան միայն 55%-ն է կը գտնուի շրջանառութեան մէջ, իսկ մնացած 45 %-ը կը գտնուի արեան պահեստարաններու մէջ՝20%-ը լեարդին մէջ, 15 %-ը՝ փայծախին մէջ, իսկ 10 %-ը՝ ենթամաշկին մէջ։ Արեան հեղուկ մասը փլազման է, ուր կախոյթի ձեւով կը գտնուին ձեւաւոր տարրերը՝ էրիթրոցիտները, լէյկոցիտները, թրոմբոցիտները:
Արեան փլազմայի բաղադրութիւնը
Պլազման թափանցիկ դեղնաւուն հեղուկ է։ Անոր շուրջ 90-92 %-ը ջուր է, որուն մէջ լուծուած են օրկանական եւ անօրկանական նիւթեր։ Այս նիւթերու 7-8 %-ը կը կազմեն սպիտակուցները, 0,5-1 %-ը՝ ճարպեր են, 0,08-0,12 %-ը ածխաջուրեր մասնաւորապէս կլուքոզ, 0,9 %-ը անօրկանական աղերը։ Կը տարբերին հետեւեալ տեսակի սպիտակուցներ՝ ալպումիններ (3,8-5%), կլոպուլիներ (2-3%) եւ ‎ֆ‎իպրինոկէն (0,2-0,6 %)։ Կլոպուլինները կը բաժնուին 3 խումբի՝ α, β, γ - կլոպուլիններ։ Անօրկանական աղերը զանազան ելեկրոլիտներ են եւ հանդէս կու գան նաթրիումի, քալսիումի, մակնիզիումի, կալիումի եւ այլ կատիոններու քլորիտներու, պիկարպոնատներու, ‎ֆոսֆաթներու, սուլֆաթներու եւ այլ աղերու ձեւով։ Ասոնք կը կատարեն շարք մը ‎գործեր՝
Արեան փլազմայի պաշտօններ
Արյան փլազմայի սպիտակուցներու ‎պաշտօններն են՝
Էրիթրոցիտներ
Էրիթրոցիտները արեան կարմիր բջիջներն են, որոնց գլխաւոր գործը թթուածինի փոխադրութիւնն է։ Էրիթրոցիտները իրենց թաղանթի վրայ կը փոխադրեն նաեւ կրեատոր մաքրոմոլեքուլներ, հորմոններ, ամինաթթուներ, նուքլէօտիտներ եւ այլն։ Թաղանթը կը պարունակէ սիալաթթու, որ կ'ապահովէ թաղանթի բացասական լիցքաւորումը եւ արեան կախութային վիճակը։ Էրիթրոցիտները կը մասնակցին նաեւ արեան մակարդման, կը պայմանաւորեն արեան խմբային պատկանելիութիւնը։ Չափահաս տղամարդու արեան 1 մմ3 ծաւալը կը պարունակէ 4,5-5 միլիոն էրիթրոցիտ, իսկ կնոջը՝ 3,8-4,5 միլիոն։ Նորածիններու մօտ անիկա կը հասնի 7,5 միլիոն-ի, որ կապուած է երեխայի թթուածնային պակասի հետ, յատկապէս ծնունդի ժամանակ։ Թթուածինի մատակարարման պորտալարային ձեւէն թոքային շնչառութեան անցնելու ժամանակ երեխայի էրիթրոցիտներու քանակը աստիճանաբար կը կանոնաւորուի։ Մեծ քանակութեամբ էրիթրոցիտներու քայքայումը պատճառ կը դառնայ հեմոկլոպինի վերածման պիլիռուբին գունակի, որ կը դեղնացնէ երեխայի մաշկը։ Մէկ շաբթուան երեխայի 1մմ-ի մէջ անիկա շուրջ 1 միլիոնով կը պակսի, վեց ամսուանին կը հասնի 4,5 միլիոնի։ Նորածինի արեան մէջ սկզբնական շրջանին կը յայտնաբերուին մեծ քանակութեամբ կորիզաւոր էրիթրոցիտներ։ Ծնելէն մէկ օր ետք այսպիսի էրիթրոցիտներու թիւը 1մմ-ի մէջ կը հասնի 600-ի։ Մէկ շաբթուաններուն մօտ 160-ի, 30-40 օրուան երեխաներու մօտ ասոնք արդէն գրեթէ չեն հանդիպիր։ Էրիթրոցիտներու քանակի յաւելումը (էրիթրոցիտոզ) կրնայ ըլլալ ցած մթնոլորտային ճնշման պայմաններու մէջ, ‎ֆիզիքական աշխատանքի ժամանակ, յղութեան ընթացքին եւ քաղցած ժամանակ։ Էրիթրոցիտներու քանակի նուազումը կը կոչուի էրիթրոպենիա, անիկա կրնայ դիտուիլ մեծ քանակութեամբ հեղուկներ ընդունելու եւ սակաւարիւնութեան ժամանակ։ Էրիթրոցիտները կորիզազուրկ են, ունին երկգոգ սկաւառակի տեսք։ Կորիզի տեղը կը գրաւեն հեմոկլոպինի մոլեքուլները։ Էրիթրոցիտներու թաղանթը կիսաթափանցիկ է։ Թաղանթի վրա ‎ամրացուած են շուրջ 300 հակածիններ (անտիկէններ)։ Էրիթրոցիտներու կեանքի առաւելագոյն տեւողութիւնը 120 օր է։ Ծերացած էրիթրոցիտներու մէջ ԱԵՖ-ի քանակը աստիճանաբար կը պակսի, թաղանթը կը կորսնցնէ իր ճկունութիւնը, կը զրկուի սիալաթթուէն, կը դառնայ կլորաւուն ու կ'ենթարկուի ներբջիջային կամ ներանօթային հեմոլիզի։
Հեմոկլոպին
Հեմոկլոպինը (Hb) կը հանդիսանայ թթուածինի իւրայատուկ փոխադրիչը, կը մասնակցի նաեւ հիւսուածքներէ ածխաթթու կազի փոխադրութեան։ Արեան pH-ի կարգաւորման մէջ հեմոկլոպինը կը համարուի արեան հզօրագոյն բուֆերը։ Առողջ տղամարդու արիւնը կը պարունակէ 14,5±1,5գ% հեմոկլոպին, իսկ կիներունը՝ 13,0±1,5գ%: Հեմոկլոպինը բարդ գունակիր սպիտակուց է, որ բաղկացած է հեմէ, որ կը պարունակէ երկարժէք երկաթ եւ սպիտակուցային մասէն՝ կլոպին: Թոքերու մէջ գոյութիւն ունեցող բարենպաստ պայմաններու մէջ հեմոկլոպինը կը միանայ մոլեքուլային թթուածինի հետ եւ կ'առաջացնէ օքսիհեմոկլոպին՝ HbO2 (1 գ. Hb-ն կը կապէ 1.34 մլ O2)։ Հիւսուածքներու մէջ HbO2−ը կը փեղեկուի՝ անջատելով Օ2: Վերականգնուած հեմոկլոպինը հիւսուածքներու մէջ կը միանայ CO2−ին եւ կը փոխադրէ դէպի թոքերը։ Այս միացութիւնը կը կոչուի քարպօհեմոկլոպին՝ HbCO2։ Շմոլ կազը (CO) թթուածինի համեմատութեամբ 150-300 անգամ աւելի մեծ խնամակցութիւն ունի հեմոկլոպինի հանդէպ։ CO−ը մեծ արագութեամբ կը միանայ Hb-ի եւ կը գրաւէ O2−ի տեղը։ Կ'առաջանայ Hb-ի ախտաբանական միացութիւն՝ քարպօքսիհեմոկլոպին (HbCO)։ Եթէ ներշնչուող օդին մէջ կայ նոյնիսկ 0,1% CO, ապա Hb-ի 80%-ը կը կապուի, առաջացնելով HbCO, որ կայուն միացութիւն է, քան HbO2−ը։ Քարպօքսիհեմոկլոպինի առաջացաման հետեւանքով օրկանիզմի մէջ կը զարգանայ թթուածնաքաղց, որ կ'ուղեկցուի գլխացաւով, փսխունքով եւ յիշողութեան կորուստով։
Լէյկոցիտներ
Լէյկոցիտները արեան սպիտակ (անգոյն) բջիջներն են, զորոնք ուսումնասիրելու համար կը ներկեն։ Կը պարզուի, որ անոնց մէկ մասի ցիտոփլազման կը պարունակէ հատիկներ, իսկ միւս մասը չի պարունակեր։ Հատիկներ պարունակող լէյկոցիտները կը կոչուին հատիկաւոր (պազո‎ֆիլներ, էօզինոֆիլներ, նէյտրոֆիլներ), իսկ հատիկներ չպարունակողները՝ ոչ հատիկաւոր (լիմֆոցիտներ, մոնոցիտներ), որոնք իրարմէ կը տարբերին ծագումով, գործով եւ արտաքին տեսքով։ Լէյկոցիտները կ'իրականացնեն բազմաթիւ պաշտպանական ‎գործեր։ Լէյկոցիտներու քանակը 1 մմ արեան մէջ 4-9 հազար է, ասոնց կեանքի տեւողութիւնը չափազանց կարճ է՝ քանի մը ժամէն մինչեւ քանի մը օր, բացառութիւն կը կազմեն յիշողութեան լիմ‎ֆոցիտները, որոնք կ'ապրին 10-15 տարի։
Լէյկոցիտներու առանձին ձեւերը կը գտնուին որոշակի յարաբերակցութեան մէջ (այսպէս կոչուած՝ լէյկոցիտային բանաձեւ), սակայն այդ յարաբերակցութիւնը եւս կրնայ նկատելիօրէն փոխուիլ։ Եթէ լէյկոցիտներու քանակը 9000-է աւելի է, կը կոչուի լէյկոցիտոզ, իսկ 4000-էն պակասը՝ լէյկոպենիա: Նշուած փոփոխությիւնները, իբրեւ ախտաբանական գործընթացի վկայութիւն կարելի է դիտել միայն օրկանիզմի ընդհանուր վիճակի հետ կապուած, քանի որ թէ' լէյկոցիտոզը, թէ՜ լէյկոպենիան կրնան նկատուիլ նաեւ առողջ օրկանիզմի մէջ։ Առողջ մարդոց օրկանիզմին մէջ լէյկոպենիա կրնայ նկատուիլ տաք լոգանքներէ, բաղնիքէ ետք, մարզիկներու եւ պարբերաբար ծանր ֆիզիքական աշխատանքով զբաղողներու մօտ։ Այսպէս կոչուած ֆիզիոլոգիական լէյկոցիտոզ կրնայ ըլլալ ուտելէ ետք, գերսառեցման, անսովոր ծանր ֆիզիքական աշխատանքի ժամանակ։ Լէյկոցիտներու քանակը կրնայ աւելնալ նաեւ յղութեան երկրորդ կիսուն ինչպէս նաեւ ֆիզիոլոգիական այլ փոփոխութիւններու պարագային։ Ախտաբանական լէյկոցիտոզը, որ կ'առաջանայ իբրեւ օրկանիզմի պաշտպանական միջոց, հակազդեցութիւն կը նկատուի բորբոքումներու, հուսուածքների մեռուկացման (օրինակ՝ սիրտի քաղցկեղի), արեան մեծ կորուստներու եւ վնասուածքներու ժամանակ։ Լէյկոցիտոզը յաճախ կ'ուղեկցի տարբեր դիւրազգացական հիւանդութիւններու։
Պազո‎ֆիլներ
Պազո‎ֆիլներ (0-1%)։ Ցիտոփլազման կը պարունակէ հեպարին, հիստամին, կենսաբանական այլ աշխուժ նիւթեր։ Հեպարինը հակամակարդիչ նիւթ է, հիստամինը՝ անօթալայնիչ։ Ասոնց կեանքի տեւողութիւնը 8-12 օր է, ունին 8-12 մկմ տրամագիծ, արեան մէջ կը շրջանառեն քանի մը ժամ։ Պազո‎ֆիլները ընդունակ են ֆակոցիտոզի, կը ներգործեն մակարդման եւ ֆիպրինալուծման գործընթացներու վրայ։
Էօզինո‎ֆիլներ
Էօզինո‎ֆիլները 10-15 մկմ տրամագիծով ձուաձեւ բջիջներ են, կը կազմեն շրջանառու լէյկոցիտներու 1-5 %-ը։ Կ'իրականացնեն հետեւեալ ‎գործերը. հակահելմինթային, սեփական եւ օտարածին կենսաբանական աշխուժ նիւթերու վնասազերծման, դիւրազգացական հակազդեցութիւններու կարգաւորման։ Կեանքի տեւողութիւնը 8-12 օր է։ Արեան մէջ էօզինո‎ֆիլներու քանակը կը բարձրանայ դիւրազգացական հակազդեցութիւններու ու ճիճուային եւ աուտոսոմային հիւանդութիւններու պարագային։ Օժտուած են ֆակոցիտոզով, յատկապէս ‎ֆակոցիտի մէջ գնդաձեւ են մանրէները։
Նէյտրո‎ֆիլներ
Նէյտրո‎ֆիլները կը կազմեն ամբողջ լէյկոցիտներու 50-70%-ը, ունին 13-15 մկմ տրամագիծ։ Բնականոն պայմաններու մէջ անոնց մէկ մասը կը շրջի արեան մէջ, իսկ մնացածը անօթներուն մէջ կը գրաւէ առպատային դիրք, կը կպչի մազանօթներու էնտոթէլին, չմասնակցելով արեան հոսանքին։ Արեան հունին մէջ կը գտնուին 8-12 ժամ, ապա կը գաղթեն հիւսուածքներ, կը տեղակայուին լեարդին, թոքերուն, փայծաղին, երիկամներու, ստամոքս-աղիքային ուղիին մէջ, ուր նաեւ կը քայքայուին։ Առողջ մարդու արեան մէջ կրնան հանդիպիլ երիտասարդ նէյտրո‎ֆիլներու, որոնք ունին մեծ լոբաձեւ կորիզ եւ ցուպիկա-կորիզաւորներ, որոնց կորիզը չէ բաժնուած առանձին հատուածներու։ Երիտասարդ նէյտրո‎ֆիլներու կորիզը չէ բաժնուած առանձին հատուածներու։ Հասուն նէյտրո‎ֆիլներու կորիզը կը բաժնուի 2-3 հատուածներու, սակայն անոնց իրարմէ առանձնացած չեն։ Օժտուած են ‎ֆակոցիտոզով, կը կլանեն մանրէներ, հիւսուածքներու քայքաման արգասիքներ։ Մէկ նէյտրոֆիլը կը կլանէ 25-30 մանրէ, որուն համար կը կոչուի միքրօ‎ֆակ: Նէյտրո‎ֆիլները օրկանիզմի ոչ մենայատուկ պաշտպանական համակարգի կարեւոր տարրերն են, կը համադրեն հումորալ գործօններ՝ կոմփլեմենտ, լիզոցիմ, ինտերֆերոն, լաքտոֆերին: Նէյտրո‎ֆիլներու քանակը կ'աւելնայ վարակներու եւ սուր բորբոքային հիւանդութիւններու ժամանակ։ Ասոնք կը մասնակցին նաեւ արիւնականգին, կ'աշխուժացնէ մակարդման յպման փուլը։
Լիմ‎ֆոցիտներ
Լիմֆոցիտները նոյնպէս ցողունային բջիջներ են, անոնք կը կազմեն լէյկոկրամի 20-40% : Օրկանիզմին մէջ լիմֆոցիտներու ընդհանուր զանգուածը անհամեմատ մեծ է՝ 41,5 քիլոկրամ։ Լիմֆոցիտները անընդհատ կը շրջին մէկ հիւսուածքէն միւսը։ Ի տարբերւթիւն միւս լէյկոցիտներու, անոնք հիւսուածքէն կրկին կը վերադառնան արիւն եւ ապա կը գաղթեն դէպի այլ հիւսուածք մը։ Լիմֆոցիտներու մէկ մասը իմունոլոգիական յիշողութիւն ունեցողնեը երկարակեաց են եւ կրնան ապրիլ 10-20 եւ աւելի տարիներ։ Լիմֆոցիտները իմունիտետի գործող բջիջներն են։ Անոնք կը վնասազերծեն օրկանիզմ թափանցած օտար գենետիկական տեղեկատուութիւն ունեցող մանրէներ, մակաբոյծներ, բջիջներ, հիւսուածքներ եւ օրկաններ: Կան 3 տիպի լիմֆոցիտներ՝ T, B եւ 0 լիմֆոցիտներ։ Վերջիններս անհրաժեշտութեան պարագային կը տարբերակուին T կամ B լիմֆոցիտներու։ T լիմֆոցիտներու տարբերակումը տեղի կ'ունենայ ուրցագեղձին մէջ (thumus, որուն սկզբնատառէն կը ծագի այս բջիջներու անուանումը)։ Թռչուններու B լիմֆոցիտները կը տարբերակուին յատուկ աւիշային օրկանին մէջ՝ bursa Fabricius (bursa բառի սկզբնատառէն կը ծագի B լիմֆոցիտներու անուանումը)։ Կաթնասուններու եւ մարդոց օրկանիզմին մէջ այդ օրկանը կը բացակայի։ Անոնց B լիմֆոցիտները կը մասնագիտանան մարսողական օրկաններու՝ որդանման ելուստի, պէյերեան բիծերու, քիմքի եւ ըմպանի աւիշային հանգոյցներու մէջ։ T լիմֆոցիտներու քանակը կը կազմէ արեան լիմֆոցիտներու շուրջ 70%-ը։ T լիմֆոցիտները կ'առաջանան ոսկրածուծին մէջ։ Թերեւս սաղմնային զարգացման շրջանին անոնք արեան միջոցով կը փոխադրուին ուրցագեղձ, ուր տարբեր բնոյթի անտիկէններու նկատմամբ ձեռք կը բերեն համապատասխան ընկալուչներ։ Վերջիններս կը դասաւորուին թաղանթի վրայ։ Ուրցագեղձէն T լիմֆոցիտները կը փոխադրուին ծայրամասային աւիշային հանգոյցներ։ Այս լիմֆոցիտները «նստակեաց» չեն եւ արեան ու աւիշի միջոցով անընդհատ կը շրջին օրկանիզմի տարբեր մասերուն մէջ։ Հիւսուածքներու մէջ թափանցած օտար մարմինները մաքրօֆակերու կողմէ կ'ենթարկուին ֆազոցիտոզի, որուն ընթացքին կը մշակուին իմունոկէններ։ Մաքրօֆակերը անոնցմէ անջատուած անտիկէնները կը հասցնեն T լիմֆոցիտներուն, որոնց ընկալուչները կը միանան համապատասխան անտիկէններու հետ։ Այս միացութիւնը կը խթանէ T լիմֆոցիտներուն, որոնք կը սկսին բազմանալ, առաջացնելով T լիմֆոցիտներու տարատեսակներ :
Գոյութիւն ունի T ճնշողներ (սուփրեսորներ), T օրգանականներ (հելփըրներ), T սպանիչներ (քիլըրներ), T աշխուժացնողներ (ամպլիֆայըրներ)։ T սուփրեսորները կը չափաւորեն B լիմֆոցիտներու ուժեղացած գործը, իսկ T հելփըրները կը փոխներգործեն B լիմֆոցիտներու հետ եւ զանոնք կը դարձնեն փլազմատիկ բջիջներ։ T ամպլիֆայըրները կ'աշխուժացնէ T քիլըր լիմֆոցիտները, որոնք համադրուած յատուկ նիւթերու՝ լիմֆոկիններու միջոցով կը քայքայեն օրինակ փոխպատուաստած օտար գենետիկական տեղեկատուութիւն ունեցող բջիջներ, հիւսուածքներ եւ օրկաններ։ Անոր շնորհիւ վերջիններս կը մերժուին օրկանիզմի կողմէ։ T լիմֆոցիտները կը քայքայեն նաեւ քաղցկեղի բջիջները, մուտացիայի ենթարկուած բջիջները։ Իւրաքանչիւր T լիմֆոցիտ կը քայքայէ մէկ բջիջ։ Իմունիտետի այս ձեւը կ'իրականանայ արեան բջիջներու՝ T լիմֆոցիտներու անմիջական մասնակցութեամբ, ուստի անիկա կը կոչուի բջջային իմունիտետ։ Պաշտպանական այս իւրայատուկ հակազդեցութիւններու ընթացքին կը ձեւաւորուին նաեւ յիշողութեան T լիմֆոցիտները, որոնք առանց կիսուելու կը պահպանուին տարբեր հիւսուածքներու մէջ եւ նոյն անտիկէնին հանդիպելով կ'ապահովեն համապատասխան իմունոլոգիական հակազդեցութիւնը։ B լիմֆոցիտները նոյնպէս կ'առաջանան ոսկրածուծին մէջ, տարբեր անտիկէններու նկատմամբ ձեռք կը բերեն համապատասխան ընկալուչներ, եւ կը փոխադրուին աւիշային հանգոյցներ, փայծաղի եւ պէյերեան բիծերու մէջ։ Այստեղ թափանցած մանրէներու անտիկէններու առկայութեան մասին տեղեկատուութիւն կը ստանան T հելփըրներէ, որոնց շնորհիւ կ'աշխուժանան, կը փոխադրուին մօտակայ աւիշային հանգոյց եւ կը բազմանան։ Բազմացած այդ բջիջներու մէկ մասը կը դառնայ յիշողութեան B լիմֆոցիտներ, որոնք առանց կիսուելու երկար տարիներ կը պահպանուին հիւսուածքներու մէջ սպասելով կրկին հանդիպելու համապատասխան անտիկէնի։ Իսկ միւս մասը կը տարբերակուի փլազմատիկ բջիջներու, որոնք կը համադրեն անտիկէնին համապատասխան հակամարմիններ՝ հիմունոկլոպուլիններ։ Վերջիններս արեան եւ աւիշի միջոցով (հումորալ ճանապարհով) կը հասնին վարակի ենթարկուած օճախ եւ կ'ոչնչացնեն յարուցիչները։ Իմունիտետի այս ձեւը կը կոչուի հումորալ։
Լիմֆոցիտները կը մասնակցին նաեւ կրեատոր մաքրոմոլեքուլներու փոխադրութեան։ Անով կը մասնակցին օրկաններու փոխադարձ կապի եւ օրկանիզմի ամբողջականութեան պահպանութեան։
Թրոմբոցիտներ
Թրոմբոցիտները կամ արեան թիթեղիկները կաթնասուններու մօտ անկորիզ են, սկաւառակաձեւ թիթեղիկներ են 1-4 մկմ տրամագիծով։ Կ'առաջանան կարմիր ոսկրածուծին մէջ։ Արեան 1մմ3 ծաւալին մէջ անոնց քանակը 200.000-400.000 է: Անոնց քանակի յաւելումը կը կոչուի թրոմբոցիտոզ, իսկ նուազումը՝ թրոմբոփենիա:
Անոնց քանակը կ'աւելնայ մարսողութեան, ծանր մկանային աշխատանքի, յղութեան ժամանակ։ Տեղի կ'ունենայ նաեւ օրական տատանում յոյզերէ, գիշերը անոնց քանակը կը պակսի։
Թրոմբոցիտներու գործերը բազմազան են եւ կ'որոշուին իւրայատուկ յատկութիւններով (ակլիատինացիայի յատկութիւն, ատհեզիա (կպչման) եւ միացքաւորման (ակրեկացիա), կեղծ ոտիկներու յառաջացման)։ Թրոմբոցիտները ունին պաշտպանական ‎պաշտօններ, որոնցմէ մէկը կը դրսեւորուի մանր եւ մեծ անօթներէ արիւնահոսութիւներու ժամանակ, որոնց պարագային անոնց մասնակցութեամբ գոյացած խցանը կը փակէ վնասուած անօթի լուսանցքը եւ կը կանխէ հետագայ արիւնահոսութիւնը։ Թրոմբոցիտներու փլազմատիկ թաղանթը արտաքինէն պատուած է նուրբ շերտով, որ հարուստ է մակարդիչ գործօններով, անմիջապէս փլազմատիկ թաղանթի վրայ դասաւորուած գլիկոպրոտէիտներու մոլեքուլները տարբեր մեքանիզմներով կը մասնակցին թրոմբոցիտներու ատհեզիային եւ ակրեկացիային։ Փլազմատիկ թաղանթի տակ դասաւորուած միքրոխողովակներրը կը մտնեն բջիջի կծկողական ապարատի մէջ։ Գրգռուած թրոմբոցիտի կծկողական համակարգի կծկման շնորհիւ հիալոփլազման եւ օրկանոիտները կը սեղմուին, անոնց պարունակութիւնը բաց անցուղիներու միջոցով կը մղուի շրջապատող միջավայրի մէջ։ Պարունակութիւնը ունի բարդ քիմիական բաղադրութիւն, ինչպէս իւրայատուկ մակարդիչ գործօններ, որոնք կը կոչուին թրոմբոցիտային (թրոմբոցիտային թրոմբոփլաստին, հակահեպարինային գործօն, ֆիպրինոկէն, թրոմբոստէնին, սերօտոնին, միացքաւորման գործօն)։ Թրոմբոցիտներէն անջատուած է նաեւ թրոմբոցիտային աճի գործօնը, որ կը խթանէ անօթներու հարթ մկանունքի աճը եւ կը պահպանէ էնդոթելային շերտի ամբողջականութիւնը։
Թրոմբոցիտները կրնան արտադրել բազմաթիւ նիւթեր, որոնք կը մասնակցին արյան մակարդման բոլոր փուլերուն. Գործօն 3՝ թրոմբոցիտային թրոմբոփլաստին: Գործոն 4՝ հակահեպարինային գործօն, Գործոն 5՝ մակարդիչ գործօն, կամ ֆիպրինոկէն: Գործոն 6՝ թրոմբոստէնին: Գործոն 10՝ սերօտոնին: Գործոն 11՝ միացքաւորման գործօն։
Արեան մակարդում
Արեան մակարդումը՝ արեան պաշտպանական հակազդեցութիւններէն է, որուն շնորհիւ վնասուած անօթէն արիւնահոսութիւնը կը դադրի՝ տեղի կ'ունենայ արյունականգ՝ հեմոստազ: Արեան մակարդումը կենսաքիմիական, կենսաֆիզիքական եւ ֆիզիոլոգիական գործընթացներու բարդ համալիր է, որ կ'ընթանայ քանի մը փուլերով։ Արեան մակարդումը ֆերմերնտային գործընթացք է։ Ֆերմենտային տեսութիւնը հիմնադրուած է 19-րդ դարու վերջին Ա. Ա Շմիտդի կողմէ, հետագային լրացուած է Մորավիցի կողմէ։ Ըստ այդ տեսութեան մակարդումը կ'ընթանայ 3 փուլով։ Գոյութիւն ունին նաեւ նախափուլ եւ վերջափուլ։ Նախափուլը անօթաթրոմբոցիտային արիւնականգն է, իսկ վերջափուլը՝ մակարդուկի կրճատումը (ռետրակցիա) եւ ֆիպրինալուծումը։ Հեմոֆիլիա հիւանդութիւնը կապուած է արեան ուշ մակարդման հետ, որ պայմանաւորուած է թրոմբոցիտներու ուշ սոսնձման հետ։ Հիւանդութիւնը կը կրէ ժառանգական բնոյթ։
Արեան խմբաւորումներ
Արեան խմբաւորումներու մասին ուսմունքը ծագած է քլինիքական բժշկութեան պահանջներէ։ Փոխներարկման ժամանակ առողջ անհատէն՝ կամաւորէն առած արիւնը կը ներարկեն արեան կարիք ունեցող անհատին՝ ընդունողին։ 20-րդ դարու սկիզբը ի յայտ եկաւ, որ մարդու մը արեան փլազման կրնայ սոսնձել միւսի էրիթրոցիտները: Այս երեոյթը կոչուեցաւ իզոհեմակլիուտինացիա։ Անոր հիմքին մէջ ինկած է էրիթրոցիտներու մէջ յատուկ հակածիններու՝ α, β ակլիուտինոկէններու եւ փլազմայի բնական հակամարմիններու՝ ակլիուտիններու առկայութիւնը։ Էրիթրոցիտներու ակլիուտինացիա կ'առաջանայ երբ կը հանդիպին նոյնանման ակլիուտինոկէնը եւ ակլիուտինինը՝ A-ն եւ α-ն, B-ն եւ β-ն։ Միեւնոյն մարդու արեան մէջ գոյութիւն ունին այդ չորս գործօններէն միայն երկուքը, այնպէս որ անոնք համանուն չըլլան։ Կարելի է կազմել չորսզուգորդութիւններ, որոնք ալ կը համարուին արյան չորս խմբերը։ I-αβ, II-Aβ, III-Bα, IV - AB: Ներկայիս էրիթրոցիտներու մէջ յայտնաբերուած են A եւ B ակլիուտինոկէններու տարատեսակներ A1, A2, A3...A7, B1, B2, B3...B6, A1 եւ B1 ակլիուտինոկէններnվ օժտուած են ակլիուտինացիայի աւելի մեծ ունակութեամբ, քան միւսները։ Ըստ ABO համակարգի՝ մեծ քանակով արեան փոխներարկման ժամանակ անհրաժեշտ է ներարկել միայն նոյնանուն խումբի արիւն, իսկ արտակարգ վիճակներու մէջ պէտք է կիրառել Օտտենպըրկի կանոնը, որոգն համաձայն կը թոյլատրուի փոխներարկել առաջին խումբի արիւն, որ չի պարունակեր ակլիուտինոկէններ։
Ռեզուս-Գործօն
Կ. Լանտշտայիներ եւ Ա. Վինըր (1940) ռեզուս մակակ կապիկներու արեան էրիթրոցիտներու մէջ յայտնաբերեցին ակլիուտինոկէն, որ կոչեցին ռեզուս գործօն (Rh)։ Պարզուեցաւ, որ մարդոց 85% -ի արիւնը Rh+ է, իսկ 15%-ինը՝ Rh-: Ներկայիս յայտնի է, որ ռեզուս համակարգը կը ներառէ աւելի քան 40 հակածին, որոնք կը նշուին տառերով, թիւերով, նշաններով (օր. D, C, E)։
Rh- գործօնը չունի իր բնական հակամարմինը, անիկա կը ձեւաւորուի, երբ Rh- ընդունողին ներարկեն Rh+ արիւն։ Իմունոլոգիական բախում տեղի կ'ունենայ, երբ Rh- մարդուն կրկնակի անգամ Rh+ արիւն կը ներարկեն եւ յղութեան պարագայոն, երբ մայրը Rh- է եւ հայրը՝ Rh+, պտուղը Rh+ կ'ըլլայ: Երբ մայրը ունի Rh- արիւն, իսկ պտուղը՝ Rh+, ապա յղութեան պարագային, երբ կը խանգարուի ընկերքային պատնեշի անօթային ամբողջականութիւնը, պտուղի արեան էրիթրոցիտները կրնան անցնել մօր արեան մէջ եւ առաջացնել հակամարմիններ։ Անոնք ընկերքով թափանցելով պտուղի արեան մէջ, կրնան առաջացնել էրիթրոցիտներու ակլիուտինացիա, որուն իբր արդիւնք կրնայ զարգանալ հեմոլիզային սակաւարիւնութիւն։
Էրիթրոցիտներու Նստեցման Արագութիւնը (ԷՆԱ)
Մակարդումը կանխելէ ետք փորձանօթին մէջ գտնուող արիւնը կը շերտաւորուի։ Ձեւաւոր տարրերը կը նստին փորձանօթի յատակը, իսկ փլազման կը գրաւէ վերի շերտը։ Արեան մէջ էրիթրոցիտներու քանակի գերակշռութեան պատճառով ձեւաւոր տարրերու շարժման արագութիւնը կը կոչուի էրիթրոցիտներու նստման արագութիւն՝ ԷՆԱ։ Առողջ տղամարդու ԷՆԱ-ն հաւասար է 2-10մմ/ժ, առողջ կնոջը՝ 2-12մմ/ժ, նորածիններունը՝ 0.5մմ/ժ, յղիներունը՝ 45-50մմ/ժ։ ԷՆԱ-ի մեծութիւնը կախեալ է ոչ այնքան էրիթրոցիտներու, որքան արեան փլազմայի յատկութիւններէ։ Փլազմայի մէջ ԷՆԱ-յի մեծութեան գործօնը ալպումին/կլոպուլինային գործակիցն է, որ կը տատանի 1.3-2.2-ի սահմաններուն մէջ։ Միւս սպիտակուցներու համեմատութեամբ ալպումիններու մոլեքուլային զանգուածը փոքր է, իսկ քանակը՝ շատ։ Ինչքան շատ են ալպումինները, այնքան կայուն է արեան կախութային վիճակը, որ կը պակսեցնէ ԷՆԱ-ն, քանի որ ալպումինները կը կլանուին էրիթրոցիտներու թաղանթին վրայ եւ կը մեծացնեն զանոնք վանող ուժը։ Կլոպուլիններու, ֆիպրինոկէնի եւ կոլոիտ լուծոյթին մէջ ոչ կայուն այլ մաքրոմալեքուլներու մակարդակի բարձրացման պարագային ԷՆԱ-ն կ'արագանայ։ Այսպիսի վիճակ կը ստեղծուի բորբոքումներու, հիւսուածքներու քայքայման եւ շարք մը այլ հիւանդութիւններու ժամանակ։ Սակաւարիւնութեան պարագային օլիկոցիտեմիայի հետեւանքով կը մեղնայ փլազմայի զանգուածը, որ եւս կը նպաստէ ԷՆԱ-ի արագացման։ ԷՆԱ-ն ունի քլինիքական նշանակութիւն։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Սիրտ-անօթային համակարգ Ստորոգութիւն:Արիւն Ստորոգութիւն:Հեղուկ շարակցական հիւսուածք
Աղաւնոյ Գիւղ
Աղաւնոյ, գիւղական համայնք Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան Քաշաթաղի շրջանին մէջ։ Կը գտնուի հանրապետութեան հարաւ արեւմտեան հատուածին մէջ, Բերձորէն 14 Քմ հեռաւորութեան վրայ, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտէն՝ 61 Քմ հեռաւորութեան վրայ։ Համայնքը լեռնային է, ունի 4889.0 հա տարածք, որմէ 2 հա անտառային հողեր։ Համայնքին սահմանային գօտիէն կը հոսի Հագարի գետը։ Ունի գիւղապետարան մը, բուժաշխատող մը եւ միջնակարգ դպրոց մը՝ 48 աշակերտներով ։
Բնակչութիւն
Աղաւնոյ համայնքը ունի 300-350 բնակիչ։ Բնակչութիւնը գլխաւորաբար կը զբաղի գիւղատնտեսութեամբ՝ անասնապահութեամբ եւ հողագործութեամբ:
Պատմամշակութային յուշարձաններ
Համայնքին պատմամշակութային յուշարձաններն են՝ խաչքար (Ի. դար), «Սրբոց նահատակաց» եկեղեցի (Ի. դար)։
Ռոմանոս Մելիքեան
Ռոմանոս Յովակիմ Մելիքեան (1 Հոկտեմբեր 1883-ին, Ղզլար - 30 Մարտ 1935, Թիֆլիս, թաղուած է Երեւանի Կոմիտասի անուան պանթէոնի մէջ ), հայ երգահան, երաժշտագէտ, խմբավար եւ մանկավարժ։
Կենսագրութիւն
Ռոմանոս Մելիքեան ծնած է Ռուսական կայսրութեան Տաղստանի Ղզլար քաղաքին մէջ։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է այդ տեղի ծխական դպրոցին մէջ։ 1900 թուականին ստանձնած է Նոր Նախիջեւանի Սուրբ Գէորգ եկեղեցւոյ երգչախումբի ղեկավարի պաշտօնը։ Դպրոցը աւարտելէ ետք, ընդունուած է Ռոստովի երաժշտական ուսումնարանը։ Ուսումնառութեան տարիներուն հայկական ժողովրդական երգեր եւ շարականներ մշակած է երգչախումբի համար։ 1902 թուականին աւարտած է Նոր Նախիջեւանի թեմական դպրոցը, ուր անոր երաժշտութեան առաջին ուսուցիչը Գէորգ Չորեքչեանն էր (1945–1954 թուականներուն՝ Գէորգ Չ. Ամենայն հայոց կաթողիկոս): 1905 թուականին մեկնած է Մոսկուա եւ մէկ տարի անձնական դասեր ստանալէ ետք, ընդունուած է ժողովրդական երաժշտանոց։ Մոսկուայի մէջ ղեկավարած է Լազարեան ճեմարանի երգչախումբը, որուն համար մշակած է շարք մը ժողովրդական երգեր՝ «Վարդ Կօշիկս», «Արազը ՀեշտացելԷ», «Գնաց Գարուն» եւ այլն։ Մէկ կողմէն՝ վատառողջութիւնը, միւս կողմէն՝ նիւթական ծանր վիճակը, անոր ստիպած են կէս ձգել ուսումը եւ վերադառնալ Նոր Նախիջեւան, ապա՝ Թիֆլիս։ Աշխատած է Յովնանեան դպրոցին մէջ՝ որպէս երաժշտութեան ուսուցիչ։ 1908 թուականին իր շուրջը համախմբած է դպրոցներու հետ կապուած երիտասարդ երաժիշտներուն և ստեղծած է «Երաժշտական Լիգա» ընկերութիւնը։ 1912 թուականին, անոր աջակցութեամբ, Ազատ Մանուկեան հրատարակած է «Փնջիկ» մանկական երգերու ժողովածուն եւ հրատարակած է «Երաժշտական Այբբենարան»ի աոաջին մասը։ Ուսանողութեան համար գրած է «Աշուն» եւ «Վարդը» երգ-ռոմանսները, «Ուռենի» զուգերգը եւ այլն։
1910-1914 թուականներուն սորված է Փեթերսպուրկի երաժշտանոցին մէջ։ Գրած է ռոմանսներ, որոնցմէ՝ «Աշնան Տողեր», «Պալլատը», «Մուրիկի Վիշտը» երգը, մշակած է վեց հայկական ժողովրդական երգ։ 1920 թուականին Թիֆլիսի մէջ տեղի ունեցած է անոր հեղինակային անդրանիկ համերգը։ 1921 թուականին Հայաստանի կառավարութիւնը զայն հրաւիրրած է Երեւան՝ երաժշտանոց հիմնելու, որ 1923 թուականին հասած է իր աւարտին: 1924 թուականին մեկնած է Ստեփանակերտ` երաժշտական ուսումնարան հիմնելու, ապա՝ Թիֆլիս, ուր երկու տարի գլխաւորած է Հայաստանի երաժշտական բաժանմունքներ եւ աշխատանքներ, որմէ ետք՝ կրկին Երեւան, ուր բարեկամական յարաբերութիւններ ստեղծուած են իր եւ Ալեքսանդր Սպենդիարեանի միջեւ։ Մասնակցած է Սպենդիարեանի «Ալմաստ» օբերայի բեմադրութեան աշխատանքներուն եւ Երեւանի օբերային թատրոնի հիմնադրման: Քաջալերած է Կոմիտասի երաժշտական ժառանգութիւնը Հայաստանի մէջ կեդրոնացնելու գաղափարը: 1928 թուականին յղկած ու հրատարակութեան յանձնած է «Զմրուխտ»ի երգաշարը, աւարտած է «Զառ-վառ» երգաշարը, հրատարակած երկու ժողովածու՝ «Մանկական Երգեր» եւ «Պիոներական Երգեր»ը եւ այլն։ Անոր անունը կը կրէ Երեւանի երաժշտական ուսումնարաններէն մէկը։ Մահացած է Թիֆլիսի մէջ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայ երգահաններ Ստորոգութիւն:1 Հոկտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:30 Մարտի մահացածներ
1668 թուական
1668 թուական, նահանջ տարի, 17րդ դարու 68րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1668 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1668 մահեր
Ստորոգութիւն:1668
Արման Կիրակոսեան
Արման Ճոնի Կիրակոսեան, հայ քաղաքական գործիչ, դիւանագէտ, պատմաբան: Պատմական գիտութիւններու դոկտոր (1999): Ունի արտակարգ եւ լիազօր դեսպանի աստիճան (1992):Փրոֆեսէօրի կոչում (2011), առաւել քան 120 գիրքերու եւ գիտական աշխատութիւններու հեղինակ է եւ դասաւանդած է համալսարաններու մէջ։ Ճոն Կիրակոսեանի որդին է։
Կենսագրութիւն
Արման Կիրակոսեանը ծնած է 1956 թուականին, Երեւան։ 1973-ին ընդունուած է Երեւանի Խաչատուր Աբովեանի անուան մանկավարժական հիմնարկի պատմա-աշխարհագրական կաճառներու պատմութեան եւ հասարակագիտութեան բաժինը, որ աւարտելէն ետք՝ 1977 թուականին քանի մը ամիսներու ընթացքին հայոց պատմութիւն եւ հասարակագիտութիւն դասաւանդած է Էջմիածնի շրջան Բաղրամեան գիւղի դպրոցին մէջ։ Նոյն տարին ընդունուած է պետական մանկավարժական հիմնարկի ընդհանուր պատմութեան ամպիոնի ասպիրանթուրան եւ 1980-ին աւարտեր այն։
1992-ին, անոր շնորհուած է արտակարգ եւ լիազօր դեսպանի դիւանագիտական աստիճան, ապա եղած է Հայաստանի արտաքին գործոց նախարարի առաջին տեղակալ, Հայաստանի գիտութիւններու ազգային ակադեմիոյ Սփիւռքահայ համայնքներու պատմութեան եւ մշակոյթի ուսումնասիրութեան բաժինի գիտական թեմայի ղեկավար։ Ունի պատմական գիտութիւններու դոկտորի գիտական աստիճան (1999), փրոֆեսորի կոչում (2011): Ան դասաւանդած է համալսարաններու մէջ:
Գործունէութիւն
1980-1986-ականներուն աշխատած է ՀԽՍՀ Գիտութիւններու ակադեմիային մէջ (տարրալուծարանի օգնական, կրտսեր գիտաշխատող, աւագ գիտաշխատող – ՀՀ ԳԱԱ գիտական տեղեկատուական կեդրոնի «Հայագիտութիւնն արտերկրին մէջ» խումբի ղեկավար)։
1986-1991-ականներուն տարբեր պաշտօններ զբաղեցուցած է Հայաստանի կոմկուսի կենտկոմի մէջ (Գիտութեան եւ կրթական հաստատութիւններու բաժնի հրահանգիչ, գաղափարական բաժնի հրահանգիչ, գաղափարական բաժնի խորհրդատու), այնուհետեւ կրկին վերադարձեր ՀՀ ԳԱԱ իբրեւ Սփիւռքի պատմութեան եւ մշակոյթի բաժինի ղեկավար։
Նոյն տարին, համատեղութեան կարգով, նշանակուած է Վիեննայի Միաւորուած ազգերու կազմակերպութեան գրասենեակի եւ այլ միջազգային կազմակերպութիւններու Հայաստանի Հանրապետութեան մշտական ներկայացուցիչ ։ 2012 -ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով, համատեղութեան կարգով, նշանակուած է Հունգարիոյ մէջ Հայաստանի Հանրապետութեան արտակարգ եւ լիազօր դեսպան ։
2018-ին նշանակուած է Մեծ Բրիտանիայի եւ Հիւսիսային Իրլանտայի Միացեալ Թագաւորութեան Հայաստանի Հանրապետութեան արտակարգ եւ լիազօր դեսպան :
Գրականութիւն եւ գիտական աշխատութիւններ
Առաւել քան 120 գիրքերու եւ գիտական աշխատութիւններու հեղինակ է:
Անգլերէն հրատարակուած է իր կազմած «Հայկական ջարդերը 1894-96 թ-ին» ժողովածուն, որ կ՚ընդգրկէ շուրջ 35 յօդուած, հրատարակուած է Փետրուար 2004-ին՝ Տիթրոյթի Վէյն նահանգային համալսարանի կողմէն։ 2005-ին լոյս ընծայած է «Ակնարկներ Հայկական հարցի եւ եղեռնի միջազգային ճանաչման պատմութեան» յօդուածներու ժողովածուն։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:1956 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Սեպտեմբերի 10 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Երևան քաղաք ծնածներ Ստորոգութիւն:Հայ քաղաքական գործիչներ Ստորոգութիւն:Հայ պատմաբաններ Ստորոգութիւն:Հայ դիւանագէտներ Ստորոգութիւն:Դիւանագէտներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:ՀՀ արտաքին գործերու նախարարներ Ստորոգութիւն:Մխիթար Գոշի մետալակիրներ Ստորոգութիւն:Պատմական գիտութիւններու դոկտորներ Ստորոգութիւն:«Հայրենիքին մատուցած ծառայութիււնների համար» 1-ին աստիճանի մետալակիրներ
Մհերի Դուռ
«Մհերի դուռ» կամ «Ագռաւի քար», սրբազան քարաժայռ Վանայ բերդին մօտ։ Ըստ աւանդութեան, այդտեղ փակուած է աշխարհի անարդարութիւններէն խռոուած «Սասնայ ծռեր» դիւցազներգութեան վերջին հերոսը՝ Փոքր Մհերը։ Ըստ աւանդութեան՝ ամէն տարի, Համբարձման ու Վարդավառի գիշերը, երբ երկինքն ու երկիրը զիրար կը համբուրեն, Մհեր իր հրեղէն նժոյգով դուրս կու գայ, կը շրջի երկինքի եւ երկրի մէջ, բայց համոզուելով, որ դեռ «գետինը չի կրնար դիմանալ իր ծանրութեան», դարձեալ կը վերադառնայ իր տեղը։ Իբր թէ օր մը Մհեր դուրս պիտի գայ հոնկէ՝ ազատելու «հայուն աշխարհը» չար ուժերէ եւ հիմնելու երջանիկ թագաւորութիւն մը։ Աւանդութեան մեջ պահպանուած է Միհր աստուծոյ երկրորդ գալստեան եւ աշխարհը չար ոգիներու իշխանութենէն ազատելու գաղափարը։
Նկարագրութիւն
Վանի Մհերի դուռ անուանումը ստացած ժայռախորշը կը գտնուի աւելի քան 50 մեթր բարձրութեան վրայ: Աստիճանները կը տանին դէպի խորշին մուտքը. ժայռին ստորոտը` ստորերկրեայ այլ շինութիւն մը եւս կայ: Դրան չափերն են շուրջ 2 մեթր լայնք եւ 4,5 մեթր բարձրութիւն։ Իսկ ժայռին ստորոտէն կարելի է բարձրանալ մինչեւ դրան սեմը, շուրջ՝ 20 մեթր։
Մհերի դուռ խորշը նշանաւոր է կրօնական բնոյթի սեպագիր արձանագրութեամբ, որ փորագրուած է Իշպուինիի (825-810) եւ Մենուայի (810-786) օրերուն: Լայն ճանաչում ստացած են նաեւ Վան ի ժայռին մէջ փորուած արհեստական անձաւները եւ ընդարձակ շինութիւնները: Անձաւներուն մէկ մասը, դամբարանի դեր կատարած է: Չարխի ֆալակը լերան գագաթէն մինչեւ անոր խորքերը իջնող անցք է, որ ըստ աւանդութեան կը տանի դէպի «Բախտի անիւ»ը (Չարխի-ֆալակը): Նոյն ժայռին երկարաձիգ շարունակութեան վրայ, արեւմտեան կողմը, քարին ճակատը տաշուած է շրջանակի մէջ առնուած քառանկիւնի մուտքի ձեւով: Ժողովուրդը դուռը կը կոչէ Մհերի դուռ: Մուտքին մակերեսը ամբողջութեամբ ծածկուած է բեւեռագիրերով, որոնք պաշտամունքային բովանդակութիւն ունին:
Աւանդապատում
Մհերի դուռը կը կոչուի նաեւ «Ագռաւի կամ Ակրփու քար», որ ըստ աւանդութեան, կապուած է Սասունցի Դաւիթ դիւցազներգութեան հետ:
Կարմիր Խաչի եւ Կարմիր Մահիկի Միջազգային Շարժում
Կարմիր խաչ (պաշտօնապէս՝ Կարմիր խաչի եւ կարմիր մահիկի միջազգային շարժում), տարբեր երկիրներու մէջ կամաւոր ընկերութիւններ, որոնք պատերազմի ժամանակ կը կազմակերպեն օգնութիւն ռազմագերիներուն, վիրաւոր եւ հիւանդ ռազմիկներուն, խաղաղ պայմաններու մէջ բնական աղետներէն տուժածներուն եւ վարակիչ հիւանդութիւններով տառապողներուն։ Ատրպէյճան ի, Թուրքմենստան ի, Ուզբեկստան ի, Տաճիկստան ի, Աֆղանստան ի, Թուրքիոյ եւ Պակաստան ի մէջ՝ կը կոչուի «Կարմիր մահիկ», Իրան ի մէջ՝ «Կարմիր առիւծի եւ արեւի ընկերութիւն»։
Պատմութիւն
Կարմիր խաչի և Կարմիր մահիկի միջազգային օրը կը նշուի Մայիսի 8-ին: 1859թ. Յունիսի 24-ին Հիւսիսային Իտալիայի Սոլֆերինոյ քաղաքի մօտ կը բախին ավստրիական կայսրութեան և Ֆրանկո-սարտինեան միութեան զորքերը: Քանի մը ժամ անց արդէն մարտի դաշտին վրայ 40 հազար վիրաւոր և զոհ կար:
Մհերի Դուռ
Աւանդապատում
Սասունցի Դաւիթի հայրն էր Մեծ Մհերը, Առիւծաձեւ, քանի որ ան առիւծ մը ձեւած՝ երկուքի բաժնած էր։ Իսկ Դաւիթի որդին ալ կոչուած էր իր մեծ հօր անունով՝ Մհեր, զոր զանազանելու համար մեծ հօրմէն, կոչած էին Պզտիկ՝ Փոքր Մհեր։ Բայց Փոքր Մհեր այնքան հսկայացած էր, որ այլեւս ծերացած աշխարհը չէր կրնար կրել անոր ծանրութիւնը, եւ հողին մէջ կը խրուէր իր ձիուն՝ Քուռկիկ Ջալալիի սմբակները․
Կարմիր Խաչի եւ Կարմիր Մահիկի Միջազգային Շարժում
Պատմութիւն
Զուիցերիացի վաճառական Անրի Դյիւնանը (1828թ. մայիսի 8 - 1910 հոկտեմբերի 30) դէպի Ալժեր ճամբորդութեան ճանապարհին պատահաբար այս դեպքերուն ականատես կը դառնայ: Տեղաբնիկներու օգնութեամբ Դիւնանը կը փորձէ օգնել վիրաւորներուն:
Մհերի Դուռ
Աւանդապատում
Աւանդութիւնը կ'ըսէ, թէ Փոքր Մհեր, իր հօր` դիւցազն Դաւիթի անէծքին պատճառով բանտարկուած է այդ ժայռ-քարանձաւին մէջ:
Կարմիր Խաչի եւ Կարմիր Մահիկի Միջազգային Շարժում
Պատմութիւն
Ցնցված այս դեպքերէն ան կ'ընդհատէ ճամբորդութիւնը, կը վերադառնայ Ժընև`   տպաւորութիւնները շարադրելով «Յիշողություններ Սոլֆերինոյի մասին» գԻրքԻՆ մէջ:
Մհերի Դուռ
Աւանդապատում
Տարին մէկ անգամ կը բացուին ժայռին դռները, երկինքէն իջնող մանանայով կը սնանին Մհերն ու իր ձին, այնուհետեւ դարձեալ կը փակուին ժայռին դռները: Ըստ աւանդութեան, Մհերը իր ձիուն հետ այդտեղ պէտք է մնան, մինչեւ որ աշխարհի վրայ թագաւորեն մարդասիրութիւնը, արդարութիւնը, ազնուութիւնը, խաղաղութիւնը եւ գաղափարական‎‎‎‎‎ կեանքը: Փոքր Մհեր Վանայ ժայռէն դուրս պէտք է գայ Մհերի դրան միջոցով:
Կարմիր Խաչի եւ Կարմիր Մահիկի Միջազգային Շարժում
Պատմութիւն
Գրքում Դիւնանն կ'առաջարկէ իւաքանչիւր երկրի մէջ հիմնել կազմակերպութիւն մը, որը պատերազմի ժամանակ զինուած ուժերու բուժանձնակազմին օգնող կամաւորներ կը պատրաստէր, պետութիւններուն կ'առաջարկէ համաձայնութեան գալ զինուած ընդհարումներու ժամանակ վիրաւորներուն օգնութեան մասին դրոյթներու շուրջ:
Մհերի Դուռ
Աւանդապատում
Դուռը կը կոչուի նաեւ Խալդիի կամ աստուծոյ դարպասներ: Ուրարտուի մէջ «աստուծոյ դարպասներ» կոչուած են այս տաճարները: «Աստուծոյ դարպասները», փոքրաթիւ բացառութիւններով, նուիրուած էին Խալդիին. արձանագրութիւններու մէջ, ուրարտական արքաները, «դարպասներ» կառուցած են միայն Խալդիին համար: Խալդիի պաշտամունքը այնքան առաջնային էր Ուրարտուի մէջ, որ Գ. Ղափանցեանը զայն անուանած է «խալդամոլութիւն»:
Սոցիալ Դեմոկրատ Հնչակեան Կուսակցութիւն
Սոցիալ դեմոկրատ Հնչակեան կուսակցութիւն (ՍԴՀԿ), հայ ազգային կուսակցութիւն։ 1887-ին, Ժընեւի մէջ, արեւելահայ խումբ մը ուսանողներ ձեռնամուխ կ'ըլլան կազմակերպութեան մը ստեղծման, որ պիտի զբաղէր Հայաստանի ազատագրութեան հարցով։ Անոնք էին՝ Աւետիս Նազարբէկեան (Նազարբէկ), Մարօ Վարդանեան (հետագային՝ Նազարբէկեան), Ռուբէն Խանազատեան (Խանազատ) եւ Գաբրիէլ Կաֆեան (Շմաւոն)։
Մհերի Դուռ
Մհերի Դուռը Վանի թագաւորութեան անկումէն ետք
Վանի թագաւորութեան անկումէն ետք Մհերի Դուռը կը կորսնցնէ իր կարեւոր նշանակութիւնը, իսկ վանեցիներու գլխաւոր աստուած Խալդիի (Հայկի) պաշտամունքը, որուն նուիրուած էր այդ դուռը, կը միաձուլուի Միհրի պաշտամունքին հետ։ Սակայն ժողովրդական հաւատալիքներուն մէջ Մհերի Դուռը մինչեւ Ի. դար կը մնայ որպէս կարեւորագոյն պաշտամունքային վայր։
Կարմիր Խաչի եւ Կարմիր Մահիկի Միջազգային Շարժում
Պատմութիւն
Յաջորդ տարին, սկսած են կազմակերպուիլ «Կարմիր խաչի» ազգային ընկերութիւններ, հետագային հիմնադրուած է միջազգային «Կարմիր խաչ»ը, ստեղծուած անոր միջազգային կոմիտէն։ 1965-ի կանոնադրութեամբ միջազգային «Կարմիր խաչի» գերագոյն օրգանը կոնֆերանսն է, որ կը գումարուի չորս տարին մէկ, իսկ կոնֆերանսներու միջեւ ինկած ժամանակաշրջանին՝ մշտական յանձնաժողովը։ Հայաստանի «Կարմիր խաչի» ընկերութիւնը հիմնադրուած է 1921 թ.։ Քաղաքներուն ու մեծ բնակավայրերուն մէջ, կազմակերպած է մասնաճիւղեր, կապ հաստատած՝ հայկական գաղութներ ու հետ։ Հիմնած է դարմանատուներ, շտապ օգնութեան դրութիւն, համավարակի հիւանդներուն օգնող բուժկէտեր։ Կազմակերպած է բժշկական ջոկատներ եւ ուղարկած շրջանները՝ բծաւոր տիֆի, տրախոմայի, վեներական հիւանդութիւններու դէմ պայքարելու։ Բացած է հիւանդանոցներ, ծննդատուներ. երկրաշարժի ժամանակ կ'օգնէ տուժածներուն։
Սոցիալ Դեմոկրատ Հնչակեան Կուսակցութիւն
Հայ ազգային կուսակցութիւններու շարքին երկրորդը կը համարուի Արմենականներու կուսակցութենէն ետք։
Մհերի Դուռ
Մհերի Դուռը Վանի թագաւորութեան անկումէն ետք
Այս յուշարձանը ներկայիս կը գտնուի Վանայ քարաբերդի հիւսիս-արեւելեան կողմէն դէպի Վարագայ լեռները բոլորուող լեռնագօտիի մը վրայ։ Հայկական աւանդութիւնը այս լեռնագօտին անուանած է Տոսպեան Բլուր, որ կը կարծուի թէ նախապէս միացած էր Վանայ բերդի ժայռերուն հետ եւ երկրաշարժի հետեւանքով բաժնուած է անկէ։
Կարմիր Խաչի եւ Կարմիր Մահիկի Միջազգային Շարժում
Պատմութիւն
Շարժման կազմին մէջ են նաև Կարմիր խաչի և Կարմիր մահիկի ազգային ընկերութիւններու ֆեդերացիան և 186 անդամ երկրներու ազգային ընկերութիւնները: 1963թ. Ժընևի համաժողովին կ'որոշուի աշխարհի բոլոր երկիրներուն մէջ Կարմիր խաչի Ազգային ընկերութիւններ ստեղծելու մասին:
Սոցիալ Դեմոկրատ Հնչակեան Կուսակցութիւն
Ստեղծումը
Կուսակցութեան գաղափարախօսութեան ձեւաւորման մեծապէս կը նպաստէ հայ հասարակական-քաղաքական միտքի յեղափոխական-դեմոկրատական հոսանքը՝ ի դէմս Միքայէլ Նալպանտեանի, Րաֆֆիի եւ ռուս յեղափոխական նարոդնիկ Ալեքսանտր Հերցենի գաղափարներուն։ Սակայն, ի տարբերութիւն ռուս յեղափոխականներու, հնչակեաններու գլխաւոր նպատակներէն էր ոչ միայն սոցեալ-դեմոկրատական, այլեւ ազգային-ազատագրական խնդիրի լուծումը։ Հնչակեան կուսակցութիւնը կեանքի կը կոչուի բնաջնջուող արեւմտահայութիւնը ազատելու եւ վերջինս ազատագրական պայքարի առաջնորդելու նպատակով։
Մհերի Դուռ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայոց պատմութիւն
Կարմիր Խաչի եւ Կարմիր Մահիկի Միջազգային Շարժում
Պատմութիւն
1983-ին կազմակերպութիւնը ճանչցուեցաւ Կարմիր Խաչի եւ Կարմիր Մահիկի կազնակերպութիւն անունով. 1991-ին սկսաւ ճանչցուիլ որպէս Միջազգային Կարմիր Խաչի եւ Կարմիր Մահիկի կազմակերպութիւն
Սոցիալ Դեմոկրատ Հնչակեան Կուսակցութիւն
Ստեղծումը
«Հնչակ»ը ժընեւեան խումբին պաշտօնաթերթը կը դառնայ։ Այդ անունը կը ստանայ Հերցենի «Կոլոկոլ»էն։ «Հնչակ»ի տպարանը կը հաստատուի Նազարբէկի տան մէջ։
Կարմիր Խաչի եւ Կարմիր Մահիկի Միջազգային Շարժում
Խորհրդանշանի Այլ Տարբերակներ
Ստորոգութիւն:Կազմակերպութիւններ այբբենական կարգով
Սոցիալ Դեմոկրատ Հնչակեան Կուսակցութիւն
Ստեղծումը
1888-ին կուսակցութեան ծրագիրը կը հրատարակուի «Հնչակ» թերթին մէջ։ Ան պատրաստուած եւ կազմուած էր 1887-ին Աւետիս եւ Մարօ Նազարբեկեաններու եւ Գ. Ղարաջեանի կողմէն։ Դեփական ծրագիրի հրատարակութիւնը կ'ազդարարէր յեղափոխական կուսակցութեան մը կազմաւորումը։ Նոյն տարին կուսակցութեան հիմնադիր ժողովը կը կայանայ։ Կուսակցութիւնը իր անուանումը  կը ստանայ 1890-ին։
Կարճ ժամանակաշրջանի մը մէջ հնչակեան կազմակերպութիւններ կը ստեղծուին Թուրքիոյ, Արեւմտեան Հայաստանի, ԱՄՆ-ի, Ռուսաստանի, Իրանի, Պուլկարիոյ, Ռումանիոյ եւ Եգիպտոսի մէջ։
Պատմութիւն
ԺԹ. եւ Ի. դարերուն հայ ազատագրական պայքարի գիտական եւ ընկերային-տնտեսական վերլուծումը անհրաժեշտ կը դարձնէ ամէնէն առաջ ուսումնասիրել Ս.Դ. Հնչակեան Կուսակցութեան հիմնադրութեան նախորդող ժամանակաշրջանը եւ Հնչակեան կուսակցութեան ծրագիրն ու գրականութիւնը, որպէս առաջին մարքսիստ պատմական մտածողութեան ուղեցոյց: Սուլթանիզմի եւ ցարիզմի ահաւոր օրերուն Հնչակեան Կուսակցութիւնը կը կազմակերպէ ազատագրական զանգուածային շարժումներ, զինուած ապստամբութիւններ, քաղաքական եւ տնտեսական պահանջներով հրապարակային ազդու ցոյցեր եւ աշխատաւորական գործադուլներ, արհամարհելով անմարդկային հալածանքը, բանտն ու կախաղանը եւ նպատակ ունենալով բարելաւել հայ եւ այլ ազգերու ընկերային, տնտեսական եւ քաղաքական կեանքը: Հնչակեան Կուսակցութեան քարոզած նոր գաղափարները, հետապնդած քաղաքական ու տնտեսական իտէալները եւ իրապաշտ գրականութիւնը, տարիներու ընթացքին խոր ազդեցութիւն կը գործեն ժամանակակից հայ միտքի գրականութեան ու գործելակերպին վրայ: Հնչակեան գործիչները ազգային եւ ընկերային յեղափոխութեան շարժիչ ուժը եղած են։ Իրենց զոհողութեամբ, նուիրումով, պայքարելու տոկունութեամբ ու հայրենասիրութեամբ Նազարբէկեանները, Փարամազ, Խանազատ, Ժիրայր ու Մուրատ, Աղասի եւ հարիւրաւոր ուրիշներ հերոսներ դարձած են:
Ծրագիրը եւ կառուցուածքը
Ծրագիրին մէջ կուսակցութեան կէտ-նպատակը բանաձեւուած է երկու յղացքներով՝ ՄՕՏԱՒՈՐ ՆՊԱՏԱԿ եւ ՀԵՌԱՒՈՐ ՆՊԱՏԱԿ:
Մօտաւոր Նպատակով կը հետապնդուի հայկական հողերու ազատագրումը, անոնց միացումը մէկ իշխանութեան ներքեւ եւ հայ ժողովուրդի փրկութիւնն օտարի լուծէն եւ միապետական կարգերէ: Իսկ Հեռաւոր Նպատակը կը նպատակադրէ ազատագրուած հայկական տարածքներուն վրայ ընկերվարական կարգերու հաստատումը, ժողովրդավարական ընտրելաձեւը, մարդու կողմէ մարդու շահագործման աւարտը, արդիւնաբերութեան եւ ժողովուրդի հարստութեան արդար բաժանումը, դասակարգային, կրօնական, քաղաքական խտրականութեան արմատական վերացումը: Այս ծիրէն ներս, ծրագիրը չի բացառեր ոչ-հայ հաւաքականութիւններու հետ գործակցութիւնը, կը կարեւորէ ազգամիջեան լարուածութեան վերացումը եւ կը շեշտէ արդարութեան եւ հաւասարութեան կարեւորութիւնը:
Ծրագիրին մէջ բացատրուած են հիմնական դրոյթներն ու սկզբունքները, որոնք պիտի ըլլային կուսակցութեան ընկերային, քաղաքական եւ յեղափոխական նպատակները:1888-ին նման գաղափարներ ընկերային-քաղաքական եւ գաղափարախօսական առումներով զգալի յառաջընթաց էին հայ քաղաքական միտքի հասունացման եւ ազատագրական պայքարի նախապատրաստման ճանապարհին:
Առաջին բաժնին մէջ խօսք կայ, թէ ինչպէ՛ս համայն մարդկութիւնը բաժնուած է երկու անհաւասար դասակարգերու՝ շահագործող (փոքրամասնութիւն) եւ շահագործուող (մեծամասնութիւն), ու այդ ահագին մեծամասնութիւն կազմող աշխատաւոր ու արդիւնաբերող դասակարգի կատարեալ ազատագրումն ամէն շահագործումէ եւ սեփականազուրկ ստրկական դրութենէ կ'ըլլայ այն ժամանակ միայն, երբ ընկերվարական կարգեր կը հաստատուին:Կուսակցութեան ծրագիրը կը բաղկանայ հինգ բաժիններէ:
Առաջին բաժինին վերջին մասը կ'ըսէ. «Այդ է արդիւնաբերող դասակարգի պատմական ձգտումն ու նպատակը Դրամատիրական տիրապետութիւն ունեցող բոլոր երկիրներու մէջ: Այդ է բոլոր երկիրներու Սոցիալ Դեմոկրատներու ձգտումն ու նպատակը: Այդ է եւ այս հասարակական կազմակերպութիւնը, որ երեք լուծի տակ (Թիւրքիոյ, Ռուսիոյ եւ Պարսկաստանի) ճնշուած ընդհանուր առմամբ, իբրեւ իր ձգտումներու իտէալ, իբրեւ ՀԵՌԱՒՈՐ ՆՊԱՏԱԿ է դրած Հայ Յեղափոխական Կուսակցութիւնը՝ «Հնչակ»ը եւ իր կուսակցութիւնը»:
Երկրորդ բաժինը կ'անդրադառնայ Մօտաւոր Նպատակին կենսական կարեւորութեան եւ այն վարչա-քաղաքական դրութեան, որ պէտք է հաստատուի ապագայ անկախ Հայաստանի սահմաններէն ներս: Հոն կը գրուի. «Հայ ժողովուրդը ներկայիս կը գտնուի այնպիսի միապետական քաղաքական կարգերու տակ, որոնց կառավարական, հարկային ու տնտեսական համակարգերն աւերիչ են իրեն համար, ան կը գտնուի նաեւ այնպիսի տնտեսական շրջանի մը մէջ, երբ մէկ կողմէն սկսեր են ծագիլ արդիւնաբերական դրամատիրական կերպեր եւ միւս կողմէն շարունակ կ'իյնան ու կը քայքայուին տնտեսական նահապետական կերպերը: Այդ բոլոր պայմաններուն շնորհիւ է որ հայ սոցեալ դեմոկրատներու համար ժողովրդավարական հասարակական կազմակերպութեան իրագործումը հայութեան մէջ՝ կը յայտնուի հեռաւոր նպատակ, եւ անոր գործունէութեան ու ձգտումներուն առաջ կը ներկայանայ մէկ ուրիշ անմիջական պահանջ՝ իբրեւ մօտաւոր նպատակ: Ահա ճիշդ այդ մօտակայ նպատակն է, որ գործնականապէս դրուած է հայ սոցեալ դեմոկրատի, հայ յեղափոխականի առջեւ, Հնչակեան Կուսակցութեան առջեւ»:
Մօտաւոր նպատակին կարելի է հասնիլ, ինչպէս ծրագիրին մէջ կը գրուի՝ «Յեղափոխել եւ ոչնչացնել միապետական կարգերը, փրկել հայ ժողովուրդը իր ընդհանուր ստրկական դրութենէն, անոր տալ քաղաքական կարելիութիւն միջամտելու քաղաքական գործերու մէջ, վերացնել այն խոչընդոտները, որոնք արգելք կ'ըլլան անոր տնտեսական զարգացման, առհասարակ անոր մշակութային յառաջդիմութեան, ստեղծել քաղաքական պայմաններ, որոնք աշխատաւոր դասակարգին միջոց տան ազատ կերպով արտայայտելու իր ձգտումներն ու պահանջները, աւելի ու աւելի բարելաւելու աշխատանքի ծանր պայմանները, դասակարգային գիտակցութիւն ձեռք բերելու ու կազմակերպուելու իբրեւ ինքնուրոյն քաղաքական մարմին՝ եւ դիւրացնելու անոր այն բոլոր հասարակական ջանքերը, որոնք պէտք է, ամէն տրամադրելի հասարակական պայմաններու միջոցով, նպաստեն անոր յառաջխաղացքին դէպի հեռաւոր նպատակը»: Հոն մօտաւոր նպատակը կ'եզրակացուի այսպէս.- «կռիւ մղել՝ միապետական կարգերը տապալելու համար եւ անոնց փոխարինեն հանրային ժողովրդավարական կարգեր»:
Ժողովրդավարական կարգերուն համար կ'առաջադրուին 11 պայմաններ.-
Ժողովուրդի տնտեսական դրութիւնը բարելաւելու համար անհրաժեշտ է իրականացնել հետեւեալ պայմանները.-
Ծրագիրին երրորդ բաժինը կը շեշտէ Թրքահայաստանէն ներս յեղափոխական գործունէութեան ծաւալման կարեւորութիւնը: Նկատելով, որ հայութեան ստուար մեծամասնութիւնը կ'ապրի Թիւրքահայաստանի տարածքէն ներս, նկատելով, որ Հայաստանի հողերուն կարեւոր տոկոսը կը գտնուի օսմանեան կայսրութենէն ներս, նկատելով որ հայութեան դատը Պերլինի դաշնագիրով մտաւ միջազգային քաղաքական ասպարէզ՝ որպէս հետեւանք թուրք պետութեան միապետական կարգերուն, ծրագիրին մէջ կը նշուի.- «Այդ բոլոր նկատումներու հիման վրայ պատմական առաջնակարգ անհրաժեշտութիւն է.-
Ծրագիրին չորրորդ բաժինը կը վերաբերի յեղափոխական գործունէութեան ընթացքին, նախապատրաստութեան եւ նպատակին: «Մօտակայ նպատակին հասնելու միակ միջոցն է յեղափոխութիւնը, այսինքն պէտք է բռնի կերպով կերպարանափոխել, յեղաշրջել ներկայ հասարակական կազմակերպութիւնը թրքահայաստանի մէջ, կռիւ մղելով թուրք տէրութեան դէմ՝ ժողովրդային ընդհանուր ապստամբութեան միջոցով:
Յեղափոխութեան ծրագիրը կ'առաջադրէ՝ քարոզչութիւն, ահաբեկչական գործողութիւն, ասպատակային գունդերու կազմութիւն, խումբերու կազմութիւն, ապստամբական զօրագունդերու կազմութիւն եւ վերջապէս հոն կը գրուի.- «Ընդհանուր ապստամբութեան ժամանակը.- Որեւէ պատերազմ՝ մղած այս կամ այն տէրութեան կողմէ Թուրքիոյ դէմ՝ պէտք է համարել յարմար պահ մը մօտակայ նպատակի իրագործման համար»: Ծրագիրին հինգերորդ բաժինը կ'առաջարկէ համագործակցութեան եզրեր ստեղծել հայ ժողովուրդի վիճակակից բնակիչներուն հետ՝ ինչպէս ասորիներու եւ քիւրտերու, շահիլ անոնց համակրութիւնը յեղափոխական գործին նկատմամբ: Ապա՝ համերաշխ գործակցութեամբ մը, եթէ հանգամանքները ներեն, միատեղ ապստամբիլ ընդհանուր թշնամիին՝ թուրք կառավարութեան դէմ: Ծրագիրը կ'աւարտի այսպէս՝ «Հնչակեան Կուսակցութեան ամենաջերմ իղձն է՝ ընդհանուր անկախ դաշնակցութիւն, նման Շուէտի դրութեան, բոլոր փոքրիկ ազգերու Արեւելքի մէջ, երբ մնացեալներն ալ ազատուած կ'ըլլան թրքական լուծէն»:
Ս. Դ. Հնչակեան Կուսակցութեան վերջին Ընդհանուր Ժողովները թէեւ շեշտեցին ծրագիրը բարեփոխելու եւ այժմէականացնելու կարեւորութիւնը, թէեւ եղան շինիչ առաջարկներ եւ քննարկումներ, թէեւ շեշտուեցաւ առանց սկզբունքներէ շեղելու ծրագիրը ժամանակակից դարձնելու հրամայականը, ան կը մնայ հիմնաքարը եւ ուղեցոյցը կուսակցութեան նպատակներուն, գաղափարախօսութեան եւ ազգային ու ընկերային դաւանանքին: Վերոյիշեալ նպատակներուն հասնելու միջոց կը համարուէր յեղափոխութիւնը՝ ժողովրդական ապստամբութեան միջոցով։ Հնչակեան կուսակցութիւնը իր կառոյցով կեդրոնացուած կազմակերպութիւն էր, որ կը ղեկավարէր կեդրոնական գործադիր կոմիտէներու կողմէ։
Send Me an Angel
Երգին նուագախմբային տարբերակը թողարկուած է Moment of Glory ալպոմին մէջ իտալացի յայտնի երգիչ Ձուկերոյի ձայնով: Ագուսդիք տարբերակը ներառուած է Acoustica եւ MTV Unplugged – Live in Athens ալպոմներուն մէջ։ Թողարկուած է նաեւ երգին փակ տարբերակը(cover) գերմանացի դաշնակահար-երգեհոնահար Գլաուս Վունդերլիխի համահեղինակութեամբ, ինչպէս նաեւ երգին «duet» տարբերակը Ճօ Կոկերի հետ:
Նշան Մղիկեան
Նշան Մղիկեան (անյայտ, Երզնկա - 1915, Կամախ), հայ ատամնաբոյժ։
Կենսագրութիւն
Նշան Մղիկեան ծնած է Կա­րնոյ նա­հան­գի Երզնկայի գաւառի կեդրոն Երզն­կա քաղաքին մէջ։ Եղած է ատամնաբոյժ։
Սպանուած է 1915 թուականին, Կարնոյ նահանգի, Երզնկայի գաւառի, Կամախի (Քեմախ) գաւառակի կեդրոն՝ Կա­մախ աւանին մէջ։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:Հայ ատամնաբոյժներ Ստորոգութիւն:1915 մահեր Ստորոգութիւն:Երզնկա ծնածներ Ստորոգութիւն:Կամախ մահացածներ