cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Զինետին Զիտան
Ելոյթները հաւաքականին մէջ
17 Օգոստոս (արեւմտահայերէն) 1994 թուականին Զիտանը առաջին անգամ հագաւ Ֆրանսայի հաւաքականի մարզաշապիկը։ Ընկերական խաղին ֆրանսացիները չեխերուն կը պարտեցնէին 0։2 հաշուով, երբ Էմէ Ժակեն մարզադաշտ դուրս բերաւ 22-ամեայ Զիտանին Բորդոյէն: Ան ընդամէնը երկու վայրկեանի ընթացքին՝ 80-82 վայրկեաններուն, երկու գնդակ հարուածեց եւ հաւասարցուց հաշիւը։ Խոշոր միջազգային մրցաշարերուն հաւաքականի կազմին ան հանդէս եկած է 1996 թուականէն սկսած, Անգլիոյ մէջ տեղի ունեցած Եւրոպայի առաջնութեան ժամանակ։ Այդ ժամանակ Ֆրանսայի հաւաքականը հասաւ կիսաեզրափակիչ՝ տասնմէկ մեթրնոց հարուածաշարով՝ զիջելով Չեխիային։ Բայց արդէն երկու տարի անց 1998 թուականին Ֆրանսային մէջ տեղի ունեցած աշխարհի առաջնութեան խաղերու ժամանակ Զիզուն ցոյց տուաւ իր խաղարկութիւնը ամբողջ փայլով։ Ֆրանսան նուաճեց աշխարհի ախոյեանի կոչումը, իսկ Զիտանը երկու հիանալի կօլ արձանագրեց գլխով Պրազիլիայի հետ կայացած եզրափակիչ խաղի ժամանակ։
2000 թուականին Պէլճիքայի եւ Հոլանտայի Եւրոպայի առաջնութեան ժամանակ Զիտանը կրկին խումբի առաջատարն էր։ Ան քառորդ եզրափակչին սպանացիներուն տուգանայինէն կօլ հարուածեց, իսկ կիսաեզրափակչին փորթուկալցիներուն աւելցուած ժամանակի ընթացքին «ոսկէ գնդակ» խփեց տասնմէկ մեթր հեռաւորութենէն։ Եզրափակչին աւելցուած ժամանակի ընթաքին Ֆրանսայի հաւաքականը 2։1 հաշուով յաղթեց Իտալիոյ։
Եաքոպ Քիւնցլեր
Կենսագրութիւն
1923 թուականին Պէյրութի հիւանդանոցներէն մէկուն մէջ անդամահատեցին Եաքոպ Քիւնցլերի աջ ձեռքը: Հիւանդ, որբ հայ մը աղջնակի խնամելէն անտեսանելի բացիլը ներթափանցած էր ձեռքի աննշմար քերծուածքի միջոցով, առաջացրած փտախտ, ստեղծել արեան վարակի սպառնալիք:
Զինետին Զիտան
Ելոյթները հաւաքականին մէջ
2002 թուականին ֆրանսացիները պետք է պաշտպանէին իրենց տիտղոսը Ճաբոնի եւ Հարաւային Քորէայի մարզադաշտերուն մէջ։ Զիտանը վնասուածք ստացաւ այս մրցաշարէն առաջ եւ չկարողացաւ պաշտպանել իր խումբին առաջին երկու խաղերուն, որոնք աւարտեցան անսպասելի հաշուով. պարտութիւն 1։0 հաշուով Սենեկալի հաւաքականէն եւ 0։0 Ուրուկուէի հաւաքականի խաղին մէջ։ Զիտանը որոշեց դուրս գալ մարզադաշտ որոշիչ խաղի Տէնմարքի դէմ, արդիւնքը այդ էր որ խումբըը պարտուեցաւ 0։2 հաշուով՝ զիջելով ախոյեանի տիտղոսը։ Եւրօ 2004-ին Փորթուկալի մէջ Զիտանը իսկական հրաշք գործեց Անգլիոյ դէմ։ Ան հարուածեց երկու գնդակ աւելացուած ժամանակի ընթացքին, որու շնորհիւ ֆրանսացիները յաղթեցին 2։1 հաշուով։ Վերջին շրջանին Զիտանը գրաւեց զուիցերիացիներու դարպասը, որ ֆրանսացիները յաղթեցին 3։1 հաշուով։ Արդիւնքը այդ էր որ Ֆրանսան յաղթական դուրս եկաւ, բայց կիսաեզրափակչին զիջեց Յունաստանին՝ Եւրոպայի ապագայ ախոյեաններուն։ 2006 թուականին համաաշխարհային խաղերէն առաջ Ֆրանսայի հաւաքականի հետ այդքան ալ մեծ յոյսեր չէին կապեր։ Բայց ան զարմացուց աշխարհը։ Զիտանը յաջողեցաւ եւ խաղերուն 34-ը լրացաւ յաղթական։ Ֆրանսան այդքան ալ վստահ չսկսկաւ խմբային խաղը Հարաւային Քորէայի եւ Զուիցերիոյ հետ։ Այս ամէնուն զուգահեռ Զիտանը երկու դեղին քարտ ստացաւ եւ ստիպուեցաւ բաց ձգել որոշիչ խաղը Տոգոյի հետ։ Ֆրանսան առանց իր առաջնորդին յաղթեց 2։0 հաշուով։ Այս ամէնէն յետոյ Զիտանը ցոյց տուաւ ինքզինք իր ամբողջ փայլով։ Ֆրանսացիները 1/8-րդ եզրափակչին յաղթեցին զօրաւոր խումբերէն մէկուն Սպանիոյ 1։3 հաշուով։ Քառորդ եզրափակչին յաղթեցին գլխաւոր խումբին՝ Պրազիլիային։ Կօլը Զիտանի հրաշալի փոխանցումէն յետոյ հարուածեց Թիերի Անրին կոտրելով պրազիլիացիներու յոյսերը։ Կիսաեզրափակչին Զիտանը տասնմէկ մեթր հեռաւորութենէն գրաւեց փորթուկալացիներու դարպասը։ Զիտանը եզրափակչին գրաւեց նաեւ Իտալիոյ դարպասը, բայց խաղը տխուր երանգ ստացաւ Մատերացիին հարուածելու պատճառով անոր մարզադաշտէն վտարուելէն յետոյ։ Ֆրանսացներու աւագը կոպիտ պատասխանեց պաշտպան Մատերացիի խոսքերուն՝ գլխով հարուածելով անոր կրծքաւանդակին, որմէ յետոյ հեռացուեցաւ մարզադաշտէն։ Յաջող անցած տասնմէկ մեթրներու հաշուով իտալացիները յաղթեցին խաղը եւ հռչակուեցան աշխարհի ախոյեաններ։ Զիտանը չորրորդ ֆութպոլիստն է Բելէէն, Վավայէն, եւ գերմանացի Պրայտներէն յետոյ, որ յաջողած է գրաւել դարպասը երկու աշխարհի առաջնութիւններու եզրափակիչ խաղերուն։ Ան, որ վատ պահուածքի համար ձգած էր մարզադաշտը, հռչակուեցաւ առաջնութեան լաւագոյն ֆութպոլիստ։
Արհեստի աւարտը
Զիտանը յայտարարեց, որ ֆութպոլը կը լքէ 2006 թուականի աշխարհի առաջնութեան աւարտէն յետոյ։ Ֆրանսայի հաւաքականը Ռայմոն Տոմենեկի գլխաւորութեամբ դուրս եկաւ եզրափակիչ, որ տեղի ունեցաւ 9 Յուլիս 2006 թուականին Պերլինի մէջ։ Զիտանի հեռանալը տեղի ունեցաւ անյաջող այդ դէպքով, կապուած իտալացի պաշտպան Մատերացիի հետ։ 1 Յունիս 2009 թուականին Զիտանը նշանակուեցաւ օգնական՝ Ռէալի նախագահ Ֆլորենտօ Պերեսի, որ ընտրութիւններու ժամանակ ան օգնած էր իրեն։ 30 Մայիս 2010 թուականին խաղցաւ Ռէալի աստղերու եւ Միլանի միջեւ կայանալիք բարեգործական խաղին, որ իր ակումբը յաղթեց 4։3 հաշուով։ 12 Նոյեմբեր 2010 թուականին պաշտօնի բարձրացում կատարուեցաւ եւ Զիտանը նշանակուեցաւ ակումբի նախագահի օգնական։ 8 Յուլիս 2011 թուականին Զիտանը դարձաւ Ռէալի առաջին խումբի մարզային տնօրէն, Խորխէ Վալտանոյի հեռանալէն յետոյ։ Անկէ վերջ ան ընդունուեցաւ համալսարան, Ֆրանսայի Լիմոժ քաղաքին մէջ՝ որպէսզի ստանայ մարզային մարզիչներու վկայական։ 2012 թուականի Սեպտեմբերին ան ձգեց մարզային տնօրէնի պաշտօնը եւ սկսաւ մարզչական արհեստը մատրիտեան երիտասարդական ակադեմիային մէջ։ Ժոզէ Մոուրինիոյի հեռանալէն յետոյ Զիտանէն կրկին առաջարկութիւն առնուեցաւ Ռէալի մարզիչ դառնալու համար, սակայն ան հրաժարեցաւ, որպէսզի աշխատի ապագայ գլխաւոր մարզչի մօտ որպէս օգնական։
Եաքոպ Քիւնցլեր
Կենսագրութիւն
Եաքոպ Քիւնցլերի 1915 թուականի Օգոստոսի գրառումները. ... երկու թուրք պաշտօնեայ, որոնք յայտնուեցան Ուրֆայի մէջ։ Լուրը, որ անոնք կը շտապէին արագացնելու հայերու ոչնչացումը իրենց ողջ կարողութեամբ եւ անոնք ունէին այդ ի կատար ածելու բարձրագոյն պետական իշխանութեան հրահանգը: Անոնք սպանեցին այնտեղ բերուած բոլոր բանտարկեալները, ըսելով. 'այլեւս ինչո՞ւ մենք պէտք է անոնց կերակրենք'
Զինետին Զիտան
Ակումբային
«Բորդօ» «Եուվենթուս» «Ռէալ Մատրիտ» «Ֆրանսայի հաւաքական»
Եաքոպ Քիւնցլեր
Կենսագրութիւն
Ան մահացած է Ղազիրի մէջ՝ Լիբանան:
Զինետին Զիտան
Զինէտին Զիտան
Զիտանը օգտուած է նորոյթի աշխարհէն։ Louis Vuitton-ի գովազդային արշաւին մասնակցելէն յետոյ, ան նկարահանուեցաւ Տիէկօ Մարատոնայի եւ Բելէի հետ: Ան Ֆրանսայի հաւաքականի նախկին աւագը առաջարկ ստացաւ նաեւ Y-3 նորաձեւութեան հաստատութենէն։ Լուսանկարիչ Ակաստեր Մակլելլան եւ բեմադրիչ Տեօ Ստենլը նկարահանեցին անհաւատալի գեղեցիկ սեւ ու սպիտակ նկարներ վերածելով զանոնք տեսահոլովակի։ «Վերջին տարիներու տենտենցները կը պտտէին աւելի կարճ եւ սեքսուալ հագուստներու շուրջը։ Այս հաւաքածոյին մէջ ես փափաքեցայ փաթթել ամբողջ մարմինը, որպէսզի չերեւի աւելորդ բան մը, որպէսզի չերեւի աւելի բան մը»,- մեկնաբանեց իր հաւաքածոն Ետզի Եամամոտօն։ Նկարահանուած է նաեւ Adidas-ի համար, որպէս սովորական գնորդ, որ կը տեսնուի որպէս ապրանքի զարմանալի յատկութիւնը օգտագործող։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:1972 ծնունդներ Ստորոգութիւն:23 Յունիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:Ռէալ Մադրիդի ֆուտբոլիստներ
Բանաստեղծութիւնը 1920-էն մինչեւ 60-ականներու աւարտը
1920-70 յիսնամեակի սկիզբներուն, նոր Սփիւռքն ու հայութիւնը ապրած են աննախընդաց վերիվայրումներ. մէկ կողմէն՝ մեծ Եղեռնի ցնցումն ու հետեւող ցրւումը, միւս կողմէ՝ պատերազմով-սովով երկամեայ անկախութենէ ետք՝ խորհրդային վարչակարգի անսովոր պայմաններն ու մեկուսացումը: Սակայն, երկու այս գօտիներուն մէջ ալ՝ պիտի ծնի ու աճի գրական նոր սերունդ:
Հիներ՝ Նորերու Կողքին
Նախ՝ կը շարունակեն գործել պատերազմէն առաջ սկիզբ առած եւ որոշ վաստակ ունեցող դէմքեր – արեւմտահայերու պարագային՝ բախտով վերապրած: Բանաստեղծներէն՝ յատկապէս Վահան Թէքէեանի, Կ. Զարեանի, Աւետիս Իսահակեանի, Եղիշէ Չարենցի ներկայութիւնը կը դիւրացնէ գրական եւ գաղափարական հիմնական աւանդներու փոխանցումը նորերուն, երբեմն ուղղակի զանոնք կազմաւորող բնորդ դառնալով – ինչպէս Վ. Թէքէեանի պարագային: Այս «հին»երէն ոմանք պիտի շարունակեն կիրարկել իրենց արդէն մշակած ձեւերը (Թէքէեան). ուրիշներ՝ պիտի ապրին նոր հոլովոյթ՝ երբեմն նոյնիսկ հաշտուելով որոշ աւանդական ձեւերու հետ (Չարենց):
Աւանդապահ Նորեր
Յատկապէս այս կացութեան իբր հետեւանք, հայ գրականութեան բանաստեղծական երակը ընդհատում չ'ունենար: Բայց ան նաեւ չի վայլեր զգալի նորոգումի մը բարիքը, չհաշուած մէկ-երկու ինքնատիպ դէմքեր: Հայրենի կարօտ, որբ մանկութեան տռամ, ազգային հաստատուած արժէքներու փառաբանում (երբեմն՝ ընդդէմ ժխտումներու) – գլխաւոր թեմաներն են յաճախ աւանդապահ այս հակումին, Միջին Արեւելքէն մինչեւ Երեւան, հաւասարապէս՝ սփիւռքեան եւ հայրենի հատուածներու մէջ:
«Նոր Ծնունդ»
Մի քանի անուններ միայն կը հեռանան 1900-ական բանաստեղծութեան աւանդին հետեւող այս գլխաւոր երակէն: Բանաստեղծական լեզուի վրայ աշխատողյ նոր ձեւեր ստեղծող այս գիծը կանուխէն՝ 30ականներէն կը բացուի փարիզահայ Նիկողոս Սարաֆեանի կողմէ (իրն է խորագիրի «Նոր Ծնունդ» տարազը): 1950-ի շուրջ հազիւ պիտի գան նորի, որոնումի ճաշակ ունեցող այլ անուններ- Զարեհ Խրախունի, Զահրատ, Վահէ Օշական, Պարոյր Սեւակ- տարբեր յատկանիշներով: Այլազան պիտի ըլլան «նոր»ի որոնումի թեմաները եւս, նոյնիսկ եթէ բոլորը պիտի տարբերին աւանդապահներու մշակած մարզերէն եւ հասարակաց գիծեր ունենան իրարու միջեւ: Իրենց բերած առօրեան եւ աշխարհը աւելի իրական են, իրենց աւելի մօտ: Նոր աշխարհ մըն է անիկա, նկարուած՝ նոր գիծերով ու նոր, ճշգրիտ, նկարագեղ գոյներով: Մարդկային ու ազգային իրենց կացութեան եւս՝ անոնք ունին մօտեցման նոր, սեփական ձեւեր, որոնց համար կը փնտռեն ուռոյն լեզու, արտայայտութեան եղանակ: 1960-էն ետք, այս գիծը պիտի մշակուի առաւել թափով-թէ՛ նոյն անուններէն ոմանց, եւ թէ՛ նորերու կողմէ:
Ֆրանսա
Ֆրանսական Հանրապետութիւն (ֆր․՝ République française) (յայտնի նաեւ որպէս Ֆրանսա), միաւորական (անգլ․՝ unitary) կիսանախագահական հանրապետութիւն է Արեւմտեան Եւրոպայի մէջ, իր քանի մը անդրծովեան տարածքներով եւ կղզիներով, որոնք տեղակայուած են Հնդկական, Խաղաղական եւ Ատլանտեան ովկիանոսներուն մէջ։ Մայրցամաքային Ֆրանսան կ’երկարի Միջերկրական ծովէն մինչեւ Անգլիական նեղուց եւ Հիւսիսային ծով, Հռենոսէն մինչեւ Ատլանտեան ովկիանոս։ Յաճախ կը կոչուի l'Hexagone (վեցանկիւն), տարածքի աշխարհագրական պատկերին պատճառով։ Արեւմտեան Եւրոպայի մեծագոյն երկիրն է եւ երկրորդ ամենամեծը աշխարհի մէջ իր բացառիկ տնտեսական գօտիով՝ 11,035,000 ք․մ․2, զիջելով միայն Միացեալ Նահանգներուն (11,351,0002 / 4,383,000 ք․ մղոն)։
Նախորդ 500 տարիներուն Ֆրանսա ունեցած էր գերիշխող դիրք մշակութային, տնտեսական, ռազմական եւ քաղաքական ասպարէզներուն մէջ, ինչպէս Եւրոպայի, այնպէս ալ ամբողջ աշխարհի մէջ։ 17-րդ եւ 18-րդ դարերուն ընթացքին, Ֆրանսայի գաղութները դարձան Հիւսիսային Ամերիկայի եւ հարաւ-արեւելեան Ասիոյ հսկայական մասը․ 19-րդ դարուն եւ 20-րդ դարու սկիզբներուն, Ֆրանսան կառուցեց երկրորդ ամենամեծ գաղութատիրական տէրութիւնը, ներառելով հիւսիսային, արեւմտեան եւ կեդրոնական Ափրիկէի, հարաւ-արեւելեան Ասիոյ մեծ մասը, ինչպէս եւ Քարիպեան եւ Խաղաղ ովկիանոսեան շատ կղզիներ։
Ֆրանսայի ռազմական պիւտճէն երրորդն է աշխարհի մէջ ՆԱԹՕ-ի երրորդ ամենամեծ ռազմական ուժն է եւ Եւրոպական Միութեան ամենամեծ բանակը ունի։ Ֆրանսա նաեւ աշխարհի երրորդ ամենաշատ կորիզային զէնքի պաշարները ունի ։
Ֆրանսան կը հանդիսանայ Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան (ՄԱԿ) հիմնադիր անդամ, նաեւ Ֆրանքոֆոնիայի, Մ8 (8 Մեծագոյն երկիրներ), Մ20, ՆԱԹՕ-ի, ԴՀԶՔ, ՀԱԳ եւ Լատինական միութեան անդամ։
Անուանում
"Ֆրանսա" անունը ծագում առած է լատիներէն Francia բառէն, որ կը նշանակէ "Ֆրանքներու երկիր" ։ Այլ տարբերակներ ալ կան, կապուած «ֆրանք» անունին ծագումնաբանութեան հետ։ Անոնցմէ մէկը յառաջ եկած է նախագերմաներէն frankon բառէն, որ կը թարգմանուի գեղարդ, որովհետեւ ֆրանքներուն արձակած կացինները կը կոչուէին ֆրանսիսքա ։ Այլ տարբերակով, «ֆրանք» գերմանական լեզուներով կը նշանակէ ազատ։
Նախապատմութիւն Եւ Նախնադար
Հնագիտական պեղումները պարզած են, որ Ֆրանսայի տարածքին մարդը բնակութիւն հաստատած է աւելի քան 1,8 միլիոն տարի առաջ ։ Նախնադարուն մարդիկ ստիպուած էին ապրիլ թափառական կեանքով, հիմնականին զբաղւելով որսորդութեամբ եւ հաւաքչութեամբ ։ Ֆրանսայի մէջ մեծ թիւով նկարազարդ քարանձաւներ հաշուած են վերին հին քարէ դարաշրջանէն, որոնց լաւագոյն նմուշներէն մէկը Լասքօ քարանձաւի նկարներն են (Տորտոն, մօտաւորապէս Ք.Ա. 18000)։
Վերջին սառն դարաշրջանի աւարտին (Ք․Ա․ 10000), կլիման բարելաւուեցաւ, եւ Ք․Ա․ 7000-էն Արեւմտեան Եւրոպայի այս հատուածը մտաւ Հին քարէ դարաշրջան եւ բնակիչները անցան նստակեաց կեանքի։ Ք․Ա․ 4-րդ եւ 3-րդ հազարամեակներուն միջեւ տեղի ունեցած ժողովրդագրական եւ գիւղատնտեսական բուռն զարգացումէն ետք, Ք․Ա․ 3-րդ հազարամեակի վերջաւորութեան ի յայտ եկաւ մետաղագործութիւնը։ Մարդիկ սկսան օգտագործել պրոնզ, պղինձ, ոսկի, յետագային նաեւ երկաթ ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Արեւմտեան Եւրոպայի երկրներ Ստորոգութիւն:ՄԱԿ-ի անդամ երկիրներ Ստորոգութիւն:Ֆրանսա
Շահան Շահնուր
Շահան Շահնուր (3 Օգոստոս 1903, Կ.Պոլիս - 20 Օգոստոս 1974, Փարիզ), սփիւռքահայ արձակագիր ու հրապակագիր։ Բուն անունով Շահնուր Քերեսթեճեան։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Սկիւտար, Կ.Պոլիս։ Աւարտած է Պէրպէրեան վարժարանը (1922-ին), երբ արդէն մամուլին մէջ սկսած էր երեւիլ գծանկարներով եւ գրութիւններով։ 1922–ին կը հեռանայ Պոլիսէն ու կը հաստատուի Փարիզ, ուր կ՛աշխատի որպէս լուսանկարիչ։ Կը մասնակցի Փարիզահայ գրական կեանքին։
Գրական վաստակ
Շահան Շահնուր պատմուածքի եւ վէպի մէջ պարտադրեց ինքզինք, ու Շաւարշ Միսաքեանի ալ քաջալերանքով լայն ժոդովրդականութիւն ապահովեց։ «Յառաջ»ի մէջ իբրեւ թերթօն ու ապա առանձին հատորով հրատարակուած «Նահանջը Առանց Երգի» վէպը (1929), զոր գրած էր 26 տարեկանին՝ հռչակաւոր կը դարձնէ իր անունը։ Այս վէպով, Շահնուր կու տայ Սփիւռքի հայուն ամէնօրեայ հեռացումը իր մշակոյթէն, արմատներէն եւ մանաւանդ՝ լեզուէն։ Մամուլի մէջ կ՛երեւի գրական էջերով ու յօդուածներով։ 1933–ին կը հրատարակէ պատմուածքներու հատոր մը՝ «Յարալէզներուն դաւաճանութիւնը»։
Մինչ այդ, արդէն սկսած էր գրել ֆրանսերէն։ 1937 թուականին կը հիւանդանայ ու տառապալից կեանք մը կ՚ապրի զանազան հիւանդանոցներու ու բուժարաններու մէջ։ Կեանքի մնացեալ մասը, թէեւ մասամբ բուժուած, կը շարունակէ ապրիլ հանգստեան տուներու մէջ։ Իր դժուարին կեանքը ցոլացուցած է իր ֆրանսերէն բանաստեղծութիւններուն մէջ՝ Արմէն Լիւպէն ծածկանունով։ Բանաստեղծութիւնները գնահատուած են ֆրանսացի ծանօթ գրագէտներու եւ գրական մամուլին կողմէ, արժանանալով մրցանակներու։ Սն շարունակած է ստեղծագործել, առաւելապէս ֆրանսերէնով՝ «Լա Նուվէլ Ռըվիւ Ֆրանսէզ»ի եւ այլ պարբերականներու մէջ, աշխատակցելով նաեւ Փարիգի «Յառաջ»ին, որուն կը պարտինք անջատ գիրքերով հրատարակութիւնը զանազան թերթերու մէջ ցրուած իր այլապէս խոհուն, պայծառ, ինքնատիպ էջերուն՝ «Ազատն Կոմիտաս» (1970), «Բաց տոմարը» (1971), «Կրակը կողքիս» (1973) եւ «Սիրտ սրտի» (1995, յետմահու հրատարակուած)։ Պէյրութի մէջ հրատարակուած են նաեւ «Թերթիս կիրակնօրեայ Թիւը» (1958) եւ «Զոյգ մը կարմիր տետրակներ» (1967) ժողովածուները։
Մահացած է Սէն-Ռաֆայէլի մէջ ու թաղուած՝ Փարիզ։ Մահէն ետք, իր գործերէն անգլերէն ու ֆրանսերէն թարգմանութիւններ լոյս տեսած են հատորով։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:1903 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1974 մահեր Ստորոգութիւն:3 Օգոստոսի ծնածներ Ստորոգութիւն:20 Օգոստոսի մահացածներ Ստորոգութիւն:Պոլիս ծնածներ Ստորոգութիւն:Փարիզ մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ արձակագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակագիրներ
Եւրոպա (դիցաբանութիւն)
Եւրոպա (յուն․՝ Ευρώπη)․ յունական դիցաբանութեան մէջ Աղինորին (Սուրին թագաւորը) եւ Թիլեֆասային դուստրը։ Շատեր անոր հայրը Ֆինիքասին (Աղինորին մանչը) կը համարեն։
Ընտանիք
Եւրոպայի ընտանիքին մասին աղբիւրները կը տարբերին մանրամասնութիւններուն մէջ։ Սակայն բոլորը համաձայն են թէ ան փիւնիկեցի է։ Անոր հայրն է Աղինոր, Սուրին փիւնիկեցի թագաւորը։ Ըստ Մոսհոս Սիրաքուսեցին բանաստեղծին, մայրը եղած է Թիլեֆասա։ Ուրիշ աղբիւրներ, ինչպէս օրինակ Իլիականը, կը հաստատեն թէ ան Աղինորի զաւկին՝ Ֆինիքասին դուստրն է։ Նաեւ, աղբիւրները կը համաձայնին թէ ան ունէր երկու եղբայր՝ Քադմոս (ան Յունաստանի մայր ցամաքամասին բերած է այբուբենը) եւ Գիլիքաս (որ տուած է անունը Փոքր Ասիոյ Կիլիկիային)։
Ըստ ուրիշ աղբիւրներու, Եւրոպա Ովկիանոսին եւ Թիթիսին եւ կամ Փարթենոփիին (Թրակիոյ քոյրը եւ Ասիոյ եւ Լիպիոյ խորթ քոյր) դուստրն էր։ Իսկ Իփիրոսին մէջ (Յունաստանի հիւսիս-արեւմտեան շրջան), կ՛ըսէին թէ Տոդոն, ուրկէ Տոդոնին անունը առած է, նոյնպէս Զեւսին եւ Եւրոպային զաւակն էր, ինչպէս նաեւ Էագոս եւ Քարնոս։
Փիւնիկէի ափերուն
Զեւս երբ Եւրոպային Փիւնիկէի ծովափներէն մէկուն կը հանդիպի, կը հմայուի անոր գեղեցկութենէն ու ցուլի կերպանափոխուելով անոր կը մօտնեայ։ Եւրոպա կենդանին հանդարտ տեսնելով, կը մօտենայ եւ քիչ մը կը շոյէ։ Երբ վստահ կ՛ըլլայ թէ ան վայրի չէ, անոր գրաստին կը նստի։ Զեւս աս առիթին կը սպասէր։ Ան կ՛առեւանգէ Եւրոպան․ կայծակի արագութեամբ ծով կ՛իյնայ, որպէսզի Եւրոպա չի հասնի իջնել։
Ասթերիոն եւ Եւրոպա
Նուէրներէն ետք, Զեւս Եւրոպան կ՛ամուսնացնէ Կրետէի թագաւոր Ասթերիոնին հետ։ Անոնք միասին զաւակ չեն ունենար, սակայն Ասթերիոն կ՛որդեգրէ Զեւսին զաւակները։
Մահէն ետք
Եւրոպա, իր մահէն ետք, կը պաշտուի որպէս աստուածուհի Էլոթիս անունով․ կար «Էլոթիա» տօնախմբութիւնը, որուն ընթացքին կը շրջագայէին Եւրոպային մրտիներով զարդարուած աճիւնները, իսկ ցուլը կ՛անմահանայ որպէս համանուն համաստեղութիւն։
Անուան ստուգաբանութիւն
Յունարէն լեզուին մէջ Եւրոպա բառը կ՛ընդգրկէ εὐρύς «էվրիս» (լայն, ընդարձակ) եւ ὤψ/ὠπ «օփս/օփ» (ակ, աչք, դէմք, կերպարանք) տարրերը։
Սովորական է յունական դիցաբանութեան մէջ աշխարհագրութեան անուններ (հողատարածքներ կամ գետեր) նոյնանան իգական դէմքերու։
Եւրոպա, առաջին անգամ կը գործածուի աշխարհագրական բնագիրի մէջ՝ Ափոլոնասին նուիրուած Հոմերոսեան օրհներգներուն (Ὁμηρικοὶ ὕμνοι), որպէս վերագրում Էգէական ծովուն արեւմտեան ափերուն։ Որպէս անուն մեզի ծանօթ աշխարհին մասի մը, կը գործածուի Ք․Ա․6-րդ դարուն, Անաքսիմանդրոսին եւ Էքաթէոս Միլիսեցիին կողմէն։
Աղբիւրներ
Հոմերոսեան օրգներգներ, տաղ 247-257, անգ․ թարգմանութիւն՝ Hugh G. Evelyn-White
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական դիցաբանութիւն
Coffeeshop
Հակառակ Հոլանտայի արդիւնաբերական արգելքին, Coffeeshop-երուն մէջ թեթեւ թմրամիջոցներու վաճառքը, սեփականութիւնը եւ օգտագործումը փաստացի չի հետապնդուիր՝ հետեւեալ սահմանափակումներու առկայութեամբ.
Կարեւորութիւն
Թեթեւ թմրամիջոցներու (Coffeeshop-երու) վերահսկուող վաճառքի կէտերու օգտագործումը նպատակ ունի առանձնացնելու թեթեւ թմրամիջոցներ օգտագործողներուն այնպիսի միջավայրերէ, ուր կ՛օգտագործուին ծանր թմրամիջոցներ:
Ուքրանիոյ պատմութեան ազգային թանգարան
Ուքրանիոյ պատմութեան ազգային թանգարան (ուքր.՝ Національний музей історії України), Ուքրանիոյ առաջատար պատմական թանգարան: 1944-էն կը գտնուի Քիեւ` Սթարոքիեւսքայա լերան վրայ:
Ուքրանիոյ պատմութեան թանգարանին մէջ կը պահուին ազգագրական, հնագիտական, գեղանկարչութեան եւ քանդակի ստեղծագործութիւններ, դրամագիտական հաւաքածոներ, հին տպագրութեան գիրքեր եւ այլ պատմական ցուցանմոյշներ: Ճարտարապետական յուշարձանի կարգավիճակ ստացած շէնքը կառուցուած է 1937-1939-ականներուն ճարտարապետ Իոսիւ Քարաքիսի նախագիծով եւ ի սկզբանէ նախատեսուած էր Ուքրանիոյ Հանրապետութեան Գեղարուեստի առաջին դպրոցին համար: Շէնքի առջեւի մասը ճարտարապետը նախագծած է լապտերասիւներով ձեւաւորուած հետաքրքիր սանդուխներ: Շէնքի հարեւանութեամբ` դիտահրապարակին մէջ, հետագային տեղադրուեցաւ յուշաքար, որուն վրայ Տարեգիր Նեսթորի բառերով հին սլաւոներէն ով փորագրուած էր` «այստեղէն կը սկսի ռուսական հողը»:
Գեղարուեստի դպրոց
Շէնքը կառուցուած է Քաղաքային խորհուրդի առաջին ճարտարապետական արհեստանոցի կողմէ, իբրեւ ողջ Ուքրանիոյ հանրապետութեան եւ Քիեւի առաջին գեղարուեստի դպրոց:
Շէնքի գտնուելու վայրի փոփոխութիւն
Շինարարութիւնը սկսելէ առաջ առանց Քիեւի ճարտարապետա-նախագծային գլխաւոր վարչութեան եւ հեղինակին հետ համաձայնեցնելու, որոշուեցաւ շէնքի շինարարութեան տեղը փոխել: Որոշումը կայացուած էր ՈՒԿԿ Կենտկոմի քարտուղար Սթանիսլաւ Քոսիորի կողմից, ըստ որուն որոշուած էր պահպանելով նախագիծի նախնական ձեւը, ապագայ դպրոցի շէնքը կառուցել Տեսիաթիննի եկեղեցւոյ տեղը, որ 1937-ին շուրջ տասը տարի արդէն չկար (այն, ինչպէս նաեւ բազմաթիւ մշակութային եւ արուեստի յուշարձաններ քանդուած էին խորհրդային իշխանութիւններու կողմէ 1928-ին): Տեղի փոփոխման պատճառը չէր նշուեր: Հաւանաբար այդ պատահականօրէն կը համընկնի, բայց Լենինի փողոցի վրայ գտնուող շէնքերէն մէկը, որ դպրոցի շինարարութեան հետ կապուած կը նախատեսուէր քանդել, կը բնակուէր, այդ ժամանակուան Ուքրանիոյ ժողովրդական կոմիսարներու խորուհրդի նախագահ Վսեւոլոտ Բալիցկիի հարազատ եղբայրը եւ տեղի փոփոխման հետ կապուած այդ շէնքը չքանդուեցաւ:
Հասկնալով, որ Սթարոքիեւեան լերան վրայ շինարարութիւնը սկսիլը անխուսափելի է, հեղինակը խորհրդակցեցաւ պատմաբաններու հետ, առաջարկեց շէնքը կառուցել Տեսեաթիննի նրբանցքի վերջնամասը : Այս վայրին մէջ` լերան թեք լանջին, շինարարութիւնը բաւականին ծախսատար էր, բայց այնուամենայնիւ այն սկսաւ եւ դպրոցը կառուցուեցաւ հին հիմքերը շրջանցելով:
Նախագիծի հարկադիր պարզեցում
Բացի շինարարութեան տեղի փոփոխութենէն, նախագիծը ենթարկուեցաւ նաեւ այլ փոփոխութիւններու: Մասնաւորապէս, դպրոցի շէնքի նախնական նախագիծին մէջ շէնքի վերնամասը նախատեսուած էին 14 քանդակներ: Առջեւի մուտքին վրայ նախատեսուած էին հնադարեան պակերներով հետաքրքիր հարթաքանդակներ : Հետագային սիւները չկառուցուեցան, իսկ հնադարեան պատկերներով հարթաքանդակները փոխարինուեցան Խորհրդային Միութեան զինանշանով (որոնք Հետագային անգործածելի դարձան):
Պատմական թանգարան
1944-ին գեղարուեստի դպրոցի փոխարէն շէնքին մէջ հիմնադրուեցաւ «Հանրապետութեան պատմութեան պետական թանգարանը»: 1950-էն թանգարանը վերանուանուեցաւ «Քիեւի պատմութեան պետական թանգարան»: Այդ ժամանակ թանգարանի շէնքին մէջ կ՛ընդունուէին զինուորական շարքերը, ինչպէս նաեւ կը կազմակերպուէին զբօսապտոյտներ աշխարհի տարբեր երկիրներէ : 1952-1953-ականներուն իրականացուեցաւ շէնքի վերակառուցումը, փոխուեցաւ տանիքը եւ սենեակներու պատուհանները: 1965-ին թանգարանը վերանուանեցին «Ուքրանական ԽՍՀ պատմութեան պետական թանգարան»: Հոկտեմբեր 1991-ին թանգարանը ստացաւ ազգայինի կարգավիճակ եւ այդ ժամանակէն կը կոչուի «Ուքրանիոյ պատմութեան ազգային թանգարան», իսկ ժողովուրդը շէնքը պարզապէս կը կոչէր «Պատմութեան թանգարան» :
Թանգարանի պատմութիւն
Թանգարանը բացուեցաւ Օգոստոս 1899-ին հնագիտական ցուցահանդէսով, սակայն պաշտօնական բացումը եւ օծումը տեղի ունեցաւ 1904-ին: Թանգարանի հիմնադիրները եղած են յայտնի գիտնականներ Վիքենթի Խովոյքան, Տանիլօ Շչերպաքիւսքին, Նիկոլա Պիլեաշեւսքին (1902-էն` առաջին տնօրէն): Խորհրդային ժամանակաշրջանում թանգարանը մի քանի անգամ փոխեց անուանումը եւ շէնքը:
Թանգարանը մշակութային հաստատութիւններէն առաջինն էր, որ Հոկտեմբեր 1991ին ստացաւ Ազգայինի կարգավիճակ եւ այդ ժամանակէն ի վեր ունի ներկայիս նշանակութիւնը:
Այժմէականութիւն
Հաւաքածոներու քանակով եւ նշանակութեամբ թանգարանը կը համարուի Ուքրանիոյ առաջատար թանգարաններէն մէկը: Թանգարանի հիմնադրամին հաշուառուած են 800 հազարէն աւելի պատմութեան եւ մշակոյթի իւրայատուկ յուշարձաններ: Թանգարանին մէջ կը ցուցադրուին հնագիտական, դրամագիտական, հրազէնի եւ սառը զէնքերու, ազգագրութեան, ապակեայ եւ ճենապակիի արտադրանքներու թանկարժէք հաւաքածոներ: Գեղանկարներու, գծանկարներու եւ քանդակներու հաւաքածոյին մէջ ներառուած են շուրջ 10 հազար ցուցանմոյշներ: Թանգարանին մէջ կայ նաեւ 15-21-րդ դարերու փաստաթուղթերու հաւաքածոյ, կազակական պիտոյքներ, պատուոգրեր, հետմաններու եւ կոզակական աւագներու նամակներ:
Հաստատութեան մասնաճիւղը կը համարուի Ուքրանիոյ պատմական թանկարժէք իրերու թանգարանը, ուր կը ցուցադրեն թանկարժէք մետաղներու եւ քարերու եզակի հաւաքածոներ:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Ուքրանիոյ թանգարաններ
Դաշնամուր
Դաշնամուր (fortepiano), երաժշտական գործիք, կը համարուի աշխարհի ամենատարածուած գործիքներէն մէկը։ Կ'օգտագործուի շարք մը երաժշտական ժանրերու մէջ, ինչպէս՝ դասական երաժշտութեան եւ ճազ ի մէջ։ Դաշնամուրը կրնայ օգտագործուիլ ե՛ւ մենակատարի, եւ նուագախումբի կողմէ։ Դաշնամուրի հեղինակը կը նկատուի իտալացի Պարթոլոմէօ Քրիստոֆորին (Bartolomeo Cristofori 1655 - 1732), որ ստեղծած է զայն շուրջ 1709 թուական ին։
Դաշնամուրը, աշխարհի ամէնէն նշանաւոր գործիքներէն մէկն է, սուղ գործիք մըն է եւ կարելի չէ կրել զայն: Ունի 88 ստեղներ, որոնցմէ 52-ը ճերմակ են եւ 36-ը՝ սեւ: Դաշնամուրի ստեղները կը հարուածեն մուրճերուն։ Երբ սկսինք նուագել, մեր հարուածները կը թրթռացնեն դաշնամուրի լարերը եւ այսպիսով ծնունդ կ'առնէ ձայնը: Դաշնամուրի կարգ մը տեսակներ կ'ունենան 3 ոտնակ, բայց տարածուած է երկու ոտնակով տեսակը: Ոտնակներու թիւերուն տարբերութիւնը ցոյց կու տայ դաշնամուրի չափերուն համեմատութիւնը: Այս ոտնակներուն շնորհիւ կարելի է դաշնամուրին ձայները երկնցնել առանց շարունակ ստեղներ կոխելու եւ կամ ձայնի երկարութեան ժամանակը կարճցնել:
Դաշնամուրի վրայ մէկ կամ քանի մը կոճակներու սեղմումը կը յառաջացնէ փաթթուած մուրճ։ Մուրճը կը վերածուի նոթաներու, իսկ նոթաները կը շարունակեն թրթռալ իրենց ռեզոնանս ային համակարգին մէջ:
Ժամանակակից դաշնամուրներու մեծամասնութիւնը կ'ունենայ 88 սեւ եւ 52 սպիտակ ստեղներ, Տօ մաժոր սանդխակի (Տօ, Ռե, Մի, Ֆա, Սօլ, Լա եւ Սի) եւ 36 կարճ սեւ բանալիներ, որոնք կը գտնուին սպիտակ ստեղներու վրայ։ Այս կը նշանակէ, որ դաշնամուրով կարելի է նուագել 88 տարբեր ձայներ:
Աքուստիկ դաշնամուրը ունի մետաղական ստեղներ, սակայն սովորաբար կը դասակարգուին իբրեւ հարուածային գործիք, այլ ոչ թէ որպէս լարային գործիք, քանի որ ստեղները աւելի շատ կը հարուածեն, եւ ոչ թէ կը ճեղքուի, ինչպէս՝ կլավիկորդ ը: Համաձայն Հորնբոսթել- Զակսիգործիքներու դասակարգման, դաշնամուրները կը համարուին ակորտիոն ներ։ Դաշնամուրի երկու հիմնական տեսակներն են՝ մեծ եւ ուղղահայեաց։ Մեծ դաշնամուրը կ'օգտագործուի դասական մենակատարներու, քամերային երաժշտութեան եւ արուեստի երգերու համար, ինչպէս նաեւ յաճախ կ'օգտագործուի ճազային եւ փոփ համերգներու ժամանակ: Ուղղահայեաց դաշնամուրը, ամենատարածուած տեսակն է, քանի որ այն տուները օգտագործելու համար աւելի յարմար չափ է, թէ՛ երաժշտութեան, թէ կատարման համար:
1800-ական թուականներուն՝ դարաշրջանի երաժշտական նոր միտումներէն էր ռոմանթիկ երաժշտութեան ազդարարուող նորարարութիւնները, ինչպէս են շերտգիծը (որ թոյլ կու տայ տողերու աւելի մեծ լարուածութեան) եւ կրկնակի նոթաները մեծ դաշնամուրներուն տուին աւելի զօրաւոր ձայն, աւելի երկար եւ հարուստ ձայնով։ 19-րդ դարուն ընտանիքի դաշնամուրը նոյնքան տարածում ունեցած է, որքան քսաներորդ դարուն ռատիօն կամ ֆոնոկրաֆը: Երբ 19-րդ դարուն ընտանիքները կը փափաքէին լսել նոր լոյս տեսած երաժշտական ստեղծագործութիւն կամ սիմֆոնիա: Անոնք կրնային լսել զայն, եթէ անդամներէն մէկը կրնար դաշնամուր նուագել։ 19-րդ դարուն ի յայտ եկան բաւականին շատ երաժշտական ստեղծագործութիւններ դաշնամուրով կատարելու համար, որպէսզի երաժշտասէրները կարողանան լսել եւ նուագել յայտնի փիէսները իրենց տուներուն մէջ։ Դաշնամուրը լայն կիրառում ունեցաւ դասական, ճազ ային, աւանդական եւ ժամանակակից երաժշտութեան համար մենակատար եւ անսամպլի կատարումներով, երգացանկով, երաժշտական կոմպոզիցիա յով, երգացանկով եւ փորձերով: Թէեւ դաշնամուրը շատ ծանր երաժշտական գործիք է, ոչ շարժական եւ թանկարժէք (համեմատած մնացած լայն տարածում ունեցող երաժշտական գործիքներուն, ինչպիսին են աքուստիկ կիթառը), անոր երաժշտական բազմակողմանիութիւնը, այսինքն՝ լայն տարածում ունենալը, մինչեւ 10 նոթա նուագելու հնարաւորութիւնը (երկու եւ աւելի անկախ ձայնանիշերու աւելի մեղմ ու աւելի բարձր ձայնը միաժամանակ)։ Մեծ թիւով երաժիշտներ եւ երաժշտութեան սիրահարներ կը փորձեն նուագել եւ տարածել զայն աւելի հանրային վայրերուն մէջ, ինչպէս՝ օրինակ դպրոցներուն մէջ, դարձնելով զայն արեւմտեան աշխարհի ամենագործածելի երաժշտական գործիքը։ Արհեստագիտութեան զարգացումին հետ կը մշակուին ուժեղ ելեկտրական դաշնամուրներ (1929), ելեկտրոնային դաշնամուրներ (1970-ականներ) եւ թուային դաշնամուրներ (1980-ականներ): Ելեկտրական դաշնամուրը յայտնի գործիք դարձաւ 1960-1970-ական թուականներուն ճազ, ֆանկեւ ռոք երաժշտութեան հետ։
Պատմութիւն
1750-ական թուականներէն Լոնտոն ի մէջ, Եոհան Քրիստոֆ Ցումպեն (1735-1800) սկսած է նուագել քառանկիւն դաշնամուրի վրայ, որմէ ետք պահպանուած է Քրիստոֆի մեքանիզմը, բայց փոփոխոթիւններու ենթարկած։
1760-ական թուականներուն դաշնամուրը լայն տարածում կը գտնէ Եւրոպա յի եւ Ռուսաստան ի մէջ:
1762 թուականին գրուած է առաջին դաշնամուրային ստեղծագործութիւնը (Լուտովիկօ Ջուսթինիի սոնատ)։ Այսուհետեւ երգահանները սկսան ստեղծագործել դաշնամուրով, եւ ոչ կլաւեսինով: 45 տարի անց, ի յայտ եկան Հայտըն ի ու Մոցարտ ի ժամանակները։
Ոտնակ
Ժամանակակից դաշնամուրը ունի երկու կամ երեք ոտնակ (երբեմն չորս )։ Աւելի ուշ, ոտնակներուն փոխարինած է շարժական լծակ, որ դաշնակահարը իր ծունկերով պէտք էր ներս հրէր։ Աջ ոտնակ, (յաճախ կոչուած է «փետալ», քանի որ ամէնէն շատ օգտագործուող ոտնակն է)։ Աջ ոտնակը կ'օգտագործուի երկու նպատակով՝ ստեղծագործութիւն ը կատարելու անընդհատ յաջորդականութեամբ, առանց ընդհատումներու (legato), որ անհնար է ընել միայն թեքնիքապէս, մատներու օգնութեամբ, ոտնակը կը հարստացնէ նաեւ ձայնը։ Գոյութիւն ունի երկու եղանակ ոտնակը օգտագործելու համար, երբ կը սեղմենք ոտնակին եւ ետքը ստեղներուն (պէտք է շարունակ պահել) եւ կամ կը սեղմենք ոտնակին՝ ստեղներուն սեղմելէ ետք։
Ձախ ոտնակ, կ'օգտագործուի ձայնը աւելի մեղմացնելու համար։ Այս ոտնակը աւելի քիչ կ'օգտագործուի, քան աջ ոտնակը։ Նոթա ն կը դարձնէ աւելի una corda: Երբ ոտնակը հանենք ձայնը կը դառնայ՝ tre corde կամ tutte le corde: Բացի ձայնի թուլացումին, օգտագործելով ձախ ոտնակը, նուագի ժամանակ ձայնը աւելի կը մեղմանայ, ձայնը դարձնելով աւելի ջերմ եւ խուլ։
Միջակ ոտնակ, (կամ երրորդ ոտնակ, քանի որ այն պատմականօրէն երրորդն է), այս ոտնակը կը խեղդէ երաժշտութիւնը, բարձրացումի պարագային։ Այսօր այս ոտնակը մեծ մասամբ դաշնամուրներուն վրայ կայ, սակայն կան դաշնամուրներ, որոնք չունին միջակ ոտնակը։ Այս ոտնակը երբեմն կ'օգտագործեն ձայնը կեղծելու համար։
Մեծ
Համեմատաբար երկար դաշնամուրները ունին աւելի մեծ, հարուստ հնչիւններ եւ նոթաներու աններդաշնակութիւն։ Աններդաշնակութիւնը այն աստիճանի է, որ մասնիկներու յաճախականութիւն ը յարաբերական է ձայնային կտրուկ յաճախականութիւններու բազմապատկումին։ Այս յատկապէս կ'արտայայտուի դաշնամուրի լարային զգալի նրբութեամբ․ հարուածային լարը կը սկսի նրբօրէն թրթռալ, ոչ թէ կը դադրի, այլ մէկ կէտէն կը տեղափոխուի դէպի կեդրոն(կամ դէպի աւելի ճկուն մասը)։ Մասամբ հնչեղութեան ժամանակ, անցումը կտրուկ տեղի կ'ունենայ: Համեմատաբար կարճ եւ խոր նոթաներու միջեւ (այսինքն, փոքրիկ դաշնամուրները կարճ ձայնային սանդխակով) աւելի շատ աններդաշնակութիւն կայ: Որքան մեծ է աններդաշնակութիւնը, այնքան աւելի ականջը կ'ընկալէ որպէս ձայնային կոշտութիւն:
Դաշնամուրի նոթաներու աններդաշնակութիւնը կը պահանջէ, որ համեմատաբար բարձր օկտաւները շեղուին դէպի աւելի ցած օկտաւի համապատասխան, որպէսզի լսուի տեսականօրէն ճիշդ օկտաւ։ Եթե առանձին օկտաւները կը հնչեն, բայց օկտաւները չեն շեղիր, ապա այս պարագային կրկնակի եւ յատկապէս եռակի օկտաւները անընդունելիօրէն կը նեղանան: Փոքր դաշնամուրի օկտաւներու շեղումը կը համապատասխանէ իրեն յատուկ աններդաշնակութեան մակարդակին, որ բոլոր գործիքներու միջամտական յարաբերութիւններուն մէջ կը ստեղծէ անհաւասարակշռութիւն:
Ուղղահայեաց (ուղղանկիւն)
Ուղղահայեաց դաշնամուրներու շրջանակն ու նոթաները ուղղահայեաց դասաւորուած են։ Ուղղահայեաց դաշնամուրները սովորաբար աւելի սուղ են, քան մեծ դաշնամուրները։ Ուղղահայեաց դաշնամուրները լայնօրէն կը գործածուին եկեղեցի ներուն,համայնքային կեդրոն ներուն, դպրոցներուն, երաժշտանոցներուն եւ համալսարաններու երաժշտական ծրագրերուն, որպէս փորձի եւ գործնական օգտագործման գործիքներ, ինչպէս նաեւ մեծ տարածում ունին սովորական բնակարաններուն մէջ։ Դաշնամուրի մուրճերը դասաւորուած են հորիզոնական դիրքով եւ կը վերադառնան իրենց հանգիստ վիճակներուն։ Իւրայատուկ ստեղներով յագեցած դաշնամուրները երբեմն կը կոչուին ուղղահայեաց մեծ դաշնամուրներ։ Որոշ հեղինակներ ժամանակակից դաշնամուրները կը դասակարգեն ըստ իրենց բարձրութեան եւ բարձրութիւնը տեղադրելու համար անհրաժեշտ գործողութեան փոփոխութիւններու։
Մասնագիտացած
19-րդ դարուն ի յայտ եկաւ խաղալիք դաշնամուրը, որ ընդհանուր առմամբ կ'օգտագործէ կլոր մետաղեայ ձողեր,բայց ոչ թէ երաժշտութեան, այլ ձայնի համար։ 1863-ին Հենրի Ֆորնէուքսը հնարեց այս դաշնամուրը, որ ձայնագրութիւնը կը տեղափոխէ թուղթի վրայ եւ դաշնամուրը օդի ճնշման միջոցով կը վերարտադրէ կատարումը։ Անաղմուկ դաշնամուրը ձայնային դաշնամուր է, որ հնարաւորութիւն ունի լռեցնել նոթաները՝ փոխարինելով մուրճը բառով։ Այս դաշնամուրը նախատեսուած է անհատական լուռ կատարումի համար։ 1801 թուականին Էտուարտ Ռայլի կողմէ ի յայտ եկաւ շարժական դաշնամուրը։ Այն հազուագիւտ գործիք է, որ ստեղնաշարի տակ դրուող լծակ ունի․ ստեղները կը տեղափոխուին նոթաներու համեմատ, եւ այսպէս դաշնակահարը կը կարողանայ նուագել սովորական բանալին, մինչ երաժշտութիւնը կը հնչէ այլ բանալիով։
1954 թուականին Ֆրանկֆուրթի մէջ գարնանային տօնավաճառին գերմանական ընկերութիւն մը ցուցադրեց մետաղալարով դաշնամուր, որ վաճառուեցաւ 238 տոլարով : Հաղորդալարերը փոխարինուած են տարբեր համաձուլուածքներու մետաղեայ պլոկներով, որոնք կրկնօրինած են պարզ լարերը: Նմանատիպ հասկացութիւնը կ'օգտագործուի ելեկտրական ձայնային դաշնամուրին մէջ:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Երաժշտութիւն Ստորոգութիւն:Երաժշտական գործիքներ
Իսահակ Ալիխանեան
Իսահակ Ալիխանեան, դերասան, բեմադրիչ, թատերական գործիչ եւ Վրաստանի ժողովրդական արուեստագէտ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Վրաստանի Տուշեթի քաղաքը։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է Թիֆլիսի Ներսիսեան վարժարանէն, ուրկէ շրջանաւարտ եղած է 1896 թուականին: Տակաւին աշակերտական տարիներէն մեծ սէր ունեցած է բեմի նկատմամբ եւ դպրոցը աւարտելէ ետք ընդունուած է դերասան Գրիգոր Աւետեանի խումբը, ուր ունեցած է իր դերասանական նախափորձերը եւ փայլուն արդիւնքներու հասած: Այնուհետեւ դերասանը սկսած է զանազան հայկական թատերախումբերու հետ շրջիլ Կովկասի զանազան շրջաններ եւ ներկայացումներ ունենալ, ընկերակցութեամբ ժամանակի յայտնի դերասաններ Սիրանոյշի (Մերոպէ Գանթարճեան), Ալեքսանդր Աբէլեանի, Հայկանոյշ Թրեանցի եւ ուրիշներու հետ:
Ալիխանեան հիմնականին մէջ բեմ բարձրացած է Թիֆլիսի մէջ, սակայն ելոյթներ ունեցած է նաեւ Երեւանի, Պաքուի, Նոր Նախիջեւանի, Մոսկուայի մէջ, ուր սիրուած եւ եղած է ճանաչելի թատերական դէմք մը:
Եղած է հիմնադիրներէն մին «Գաբրիէլ Սունդուկեան» ազգային թատրոնի, ուր ինք եւս ստանձնած է դերեր եւ կատարած բեմադրութիւններ, բեմադրելով Սունդուկեանի «Պէպօ»ն, Հենրիխ Իփսենի «Ուրուականները», Մաքսիմ Կորքիի «Յատակումը» եւ այլ ներկայացումներ:
Ալիխանեան բեմադրած է աւելի քան 25 ներկայացումներ:
Կոչում
1941 թուականին Խորհրդային Վրաստանի կողմէ արժանացած է Ժողովրդային արուեստագէտ կոչումին։
Վրաստանի ամենէն հին փողոցներէն Հաւապարի փողոցը մինչեւ օրս կը կոչուի Իսահակ Ալիխանեանի անունով :
Մահացած է 14 մարտ 1946 թուականին, Թիֆլիսի մէջ եւ թաղուած է Խոջիվանքի գերեզմանատան մէջ :
Արցախի պետական խորհրդանիշներ
Արցախի Հանրապետութեան պետական խորհրդանիշներն են՝ դրօշը, զինանշանը եւ օրհներգը։
Արցախի դրօշ
Արցախի դրօշ, Արցախի անկախ պետականութեան խորհրդանիշն է, անոր պաշտօնական տարբերանշանը հաստատուած է ԼՂՀ ԳԽ 2 Յունիս 1992-ի որոշմամբ։ Եռագոյն է՝ կարմիր, կապոյտ, նարնջագոյն գոյներով, հորիզոնական, հաւասար շերտերով, աջ կողմի 2 ծայրերէն սկսուող եւ դրօշի 1/3 հատուածին վրայ իրարու միացող սպիտակ հնգատամ սանդղանման զարդանախշով։ Դրօշի լայնութեան եւ երկարութեան յարաբերութիւնը 1։2 է։ Կ՚օգտագործուին տարբեր չափերու դրօշներ՝ պահպանելով այդ յարաբերութիւնը։
Արցախի օրհներգ
Արցախի Հանրապետութեան օրհներգը «Ազատ ու անկախ Արցախն» է (խօսք՝ Վարդան Յակոբեանի, երաժշտութիւն՝ Արմէն Նասիբեանի), հաստատուած է ԼՂ ԳԽ 23 Դեկտեմբեր 1994-ի որոշմամբ ։
խօսք՝ Վ.Յակոբեանի երաժշտ.՝ Ա.Նասիբեանի Ազատ ու անկախ Արցախ, Քո տուն-ամրոցը կերտեցինք, Պատմութիւնը մեր երկրի, Մեր սուրբ արեամբ մենք սերտեցինք։
Դու բերդ ես անառիկ, Բարձունք սրբազան, վեհ անուն, Մասունք աստուածային, Քեզնով ենք յաւերժանում։
Քաջերն ենք մենք հայկազուն, Մռաւ ենք, Քիրս ենք ու Թարթառ, Մեր վանքերով լեռնապահ՝ Անյաղթելի մի բուռ աշխարհ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Դրօշներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Զինանշաններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:ԼՂՀ պետական խորհրդանիշներ
Երուանդ Պապայեան
Երուանդ Պապայեան ծնած էր 25 Մայիս, 1913 Մայիսին՝ Այնթապի մէջ։ Ան իր մահկանացուն կը կնքէ 6 Օգոստոս, 2014-ին, Միշըն Հիլզ-ի Արարատ Տարեցներու Տան մէջ։ Երախտաւոր կրթական մշակ: Ազգային-հասարակական գործիչ: 60 տարիներու բազմաբեղուն հասարակական վաստակ:
Կենսագրութիւն
Երուանդ Պապայեան ծնած էր 25 Մայիս, 1913-ին՝ Այնթապի մէջ։ Երեք մանչերու երկրորդն էր ան Ներսէս Աւագ Քահանայ եւ երիցուհի Նեկտար Պապայեաններուն:
Հայրը՝ Ներսէս Քահանայ ծանօթ էր Այնթապի մէջ, որպէս ծանօթ մտաւորական ու դաստիարակ ու այդ ալ պատճառով պիտի ձերբակալուէր ու բանտարկուած պիտի մնար, ապա հրաշքով ազատէր ու միանար իր ընտանիքին:
Հայագիտութեան եւ Արեւելեան դպրութեան դասընթացքներ - Պէյրութ
(1953-1956) թուականներուն, Երուանդ Պապայեան Պէյրութի մէջ կը հետեւի Սէն Ժոզէֆ համալսարանի Հայագիտութեան եւ Արեւելեան դպրութեան դասընթացքներուն, ստանալով համապատասխան վկայական բարձրագոյն ուսման մէջ:
Հրատարակչական բնագաւառ
1957-1960 ծանօթ դաստիարակներ՝ Օննիկ Սարգիսեանի եւ Սիմոն Սիմոնեանի հետ լոյս կ’ընծայէ Աշխարհագրութեան դասագիրքերու շարքի մը, որոնք տրամադրելի կը դառնան Միջին Արեւելքի հայկական վարժարաններու նախակրթարաններուն համար:
Գործարանի հիմնադրում Հայաստանի «Նոր Այնթապ» աւանի մէջ
1972-ին Այնթապի Հայրենակցական Միութեան Կեդրոնական Վարչութեան որպէս ներկայացուցիչ Հայաստանի «Նոր Այնթապ» աւանի մէջ կը կատարէ հիմնարկէքը վարագոյրի եւ ժանեակի գործարանին:
50-ամեայ յոբելեանն ու Շքանշանի եւ Պատուոյ գիրի եւ Ոսկեայ կրծքանշաններու Շնորհումը
1983 Յունիսին արժանավայել հանդիսութեամբ կը նշուի Երուանդ Պապայեանի 50-ամեայ յոբելեանը՝ կրթական-հասարակական գործունէութեան Պէյրութի մէջ։ Այս առիթով իրեն կը շնորհուի Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Վազգէն Ա.-ի կողմէ Սուրբ Սահակ-Սուրբ Մեսրոպ շքանշանը՝ համապատասխան կաթողիկոսական կոնդակով, ինչպէս նաեւ Լիբանանի Կրթական նախարարութեան արժանեաց շքանշանը, իսկ Խորհրդային Հայաստանի Սփիւռքահայութեան Մշակութային Կապի Կոմիտէն ալ պատուոյ գիրով կը պարգեւատրէ զինք: Վաստակաշատ յոբելեարը նաեւ պիտի արժանանար այլ ոսկեայ կրծքանշաններու ու այս առիթով ալ լոյս կը տեսնէ յատուկ գրքոյկ մը երախտաւորին 50-ամեայ վաստակին նուիրուած:
1989 իր յոբելեանը հանգամանօրէն կը նշուի Լոս Անճելըսի մէջ, ուր արդէն համախմբուած էին, սաները, նախկին գործակիցները, միութենական բարեկամները ու գաղափարի ընկերները:
1989-ին յոբելեարը ստացած է գնահատագիրներ Ալեք Մանուկեանէն, Գալիֆորնիոյ կառավարիչ Ճորճ Տէօքմէճեանէն, Կլէնտէյլի եւ Փասատինայի քաղաքապետներէն, ԹՄՄի Կեդրոնական վարչութենէն, Կիլիկեան Բարեգործական Միութենէն, Լոս Անճելըսի Հայ այնթապցիներու մշակութային միութենէն:
Այս առիթով բազմաթիւ գնահատագրեր կը յղուին Մեծարեալին, ներառեալ Գալիֆորնիոյ ատենոյ կառավարիչ Ճորճ Տէօքմէճեանի (Այնթապցի) գնահատագիրը, իսկ Ամերիկահայ Միջազգային Գոլէճի ուսուցչարանը (Տատեան) այս առիթով կը կոչուի՝ Երուանդ եւ Ռոզին Պապայեաններու անունով:
2002-ին, կը հրաւիրուի Պէյրութ, ուր որպէս երկարամեայ տնօրէն Վահան Թէքէեան վարժարանի իր մասնակցութիւնը կը բերէ վարժարանի 50-ամեայ տօնակատարութեան, իր այցելութեան առիթով, Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոս Արամ Ա. Երուանդ Պապայեանին կը շնորհէ Մեսրոպ Մաշտոց շքանշանը, իսկ Լիբանանի Կրթական Նախարարութիւնն ալ զինք կը պատուէ Ուսուցիչի շքանշանով:
Ծննդեան 90 եւ կրթական-հասարակական գործունէութեան 70-ամեակ
2004-ին, Երուանդ Պապայեան Մաշտոց Գոլէճի կողմէ արժանացաւ «Պատուոյ Փրոֆեսօր» կոչումին, ու Գոլէճի նախաձեռնութեամբ, Արեւմտեան Թեմի Առաջնորդարանի համալիրէն ներս կայացաւ երախտաւորին ծննդեան 90 եւ կրթական-հասարակական գործունէութեան 70-ամեակին առիթով համագաղութային մեծարանքը, որ կը վայելէր մեծարեալի սաներէն՝ Թեմակալ Առաջնորդ՝ '''Յովնան Արք. Տէրտէրեան'''ի հովանաւորութիւնը:
Այս առիթով յատկանշական եղաւ ատենոյ Միացեալ Նահանգներու նախագահ Ճորճ Պուշի յղած շնորհագիրը, ու '''Գարեգին Բ. Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի յատուկ կոնդակը: Իսկ ՌԱԿ Արեւմտեան Ամերիկայի Շրջանային Վարչութեան կողմէ Պապայեան երախտաւորին յանձնուեցաւ համապատասխան յուշատախտակ''':
Հրատարակչութիւն
Երուանդ Պապայեան ունի հրատարակուած գիրքեր՝ 1983-ին «Ժողովուրդին եւ Հայրենիքին Հետ», որ լոյս տեսաւ իր 50-ամեայ յոբելեանին առիթով,
1983-ին՝ «Պատմութիւն ՀԲԸՄ-ի» որպէս դասագիրք կ’օգտագործուի հայկական վարժարաններէն ներս,
1989-ին «Պատմութիւն հայկական բարեգործական ընդհանուր միութեան»։ (Աշակերտական ընթերցարան)
1994-ին՝ Գ. Հատոր «Պատմութիւն Այնթապի Հայոց»,
2002-ին «Յաւերժ երիտասարդ Լուլուն»։ Հոս գնահատանքով կ’արժէ նշել նաեւ, որ Պապայեանի զաւակներուն նախաձեռնութեամբ, լոյս տեսաւ 2004-ին երախտաւոր Պապայեանին յոբելեանական զոյգ հատորները:
2009-ին երախտաւորը լոյս կ’ընծայէ «Պէտք չէ Մոռցուին» հատորը, որ յուշագրութեանց հաւաքածոյ մըն է այն երախտաւորներուն, որոնց Պապայեան ճանչցած էր ու գնահատած իրենց դերը որպէս երաշխիք Հայ ժողովուրդի յաւերժութեան:
2010-ին լոյս պիտի տեսնէր իր վերջին հրատարակութիւնը՝ «Սիրուած Դէմքեր, Գիրքեր, Իրագործումներ, եւայլն»:
Տես նաեւ
Ստորոգութիւն:1913 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Մայիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ Ստորոգութիւն:Հայ ազգային-հասարակական գործիչներ Ստորոգութիւն:Հայ դասագիրքերու հեղինակներ Ստորոգութիւն:Հայերէն Աշխարհագրութեան դասագիրքերու հեղինակներ Ստորոգութիւն:Զարթօնք օրաթերթի Խմբագիրներ
Ներսէս Իշխանեան
Ներսէս Իշխանեան, բնիկ Այնթապցի, ծնած 1865-ին։ Պէյրութ հաստատուած իննսունական թուականներու մեծ ջարդերէն առած եւ կը պարապէր դերձակութեամբ։ Ունեցած երկու մանչ եւ մէկ աղջիկ, Եղիա, Մարտիրոս եւ Արուսեակ։ Մարտիրոս մեռաւ 1914-ին, իսկ Եղիա 1944 Հոկտեմբեր 25-ին։ Եղիա Իշխանեան եւս կը պարապէր դերձակութեամբ եւ ունէր ծանօթ դերձակ-վաճառատուն մը Պէյրութ, գործ մը զոր այժմ իր զաւակը Պրն. Ներսէս կը շարունակէ ձեռնհասութեամբ :
Վիգէն Չեթերեան
Վիգէն Չեթերեան ծնած Լիբանան, լրագրող, գրող եւ պատմաբան: Ան կը դասաւանդէ միջազգային յարաբերութիւններ Ուէպսթըր Համալսարան Ժընեւ: Ան նաեւ դասաւանդած է Ժընեւի Համալսարանէն եւ ՍՕԱՍ Լոնտոնի Համալսարանէն ներս: Չեթերեան կը գրէ Պոլսահայ շաբաթական Ակօս թերթին մէջ: Ան իր Դոկտորի վկայականը ստացած է Աւարտական Միջզագային եւ Զարգացման Հետազօտութիւններու Հիմնարկէն (անգլ.՝ Graduate Institute of International and Development Studies կամ IUHEI):
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայեր այբբենական կարգով
Խաչիկ Դաշտենց
Խաչիկ Դաշտենց (Տոնոյեան, ), հայ խորհրդային գրող, թարգմանիչ, բանասէր։
Կենաք եւ գործունէութիւն
Ծնած է Տարօնի Խութ գաւառը։ Դէպի Երեւան գաղթին, յաճախած է Ալեքսանդրապոլի (Կիւմրի) ամերիկեան որբանոցը, ուր ստացած է նաեւ միջնակարգ ուսում, ապա դառնալու համար գիւղական ուսուցիչ։ 1932–ին աւարտած է Երեւան համալսարանի լեզուաբանական բաժինը։ Քանի մը տարի կատարած է խմբագրական աշխատանք, ապա մասնագիտացած է անգլիական գրականութեան մէջ Մոսկուայի համալսարանէն։
Երկար տարիներ դասախօսած է Երեւանի համալսարանի եւ յարակից հիմնարկներու մէջ. գործած է իբր գիտաշխատող արուեստի հիմնարկի։
Հրատարակութիւններ
1950–էն սկսեալ, հրատարկած է իր վէպերը նուիրուած հայրենի Տարօնի ոգեկոչման։ Գրած է նաեւ բանաստեղծութիւն, թատերգութիւն։
Ունի գրականգիտական աշխատութիւններ, բարձրորակ թարգմանութիւններ, յատկապէս անգլիական գրականութենէն՝ Շէյքսփիր։
Կազմած է անգլերէն դասագիրքեր՝ Հայաստանի դպրոցներուն համար։
Մահացած է 1974-ին, Երեւանի մէջ։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:1910 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1974 մահեր Ստորոգութիւն:Տարօն ծնածներ Ստորոգութիւն:Խութ ծնածներ Ստորոգութիւն:Երեւան մահացածներ Ստորոգութիւն:Գրողներ Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ Ստորոգութիւն:Թարգմանիչներ Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ Ստորոգութիւն:Հայ բանասէրներ Ստորոգութիւն:25 Մայիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:9 Մարտի մահացածներ Ստորոգութիւն:ԵՊՀ շրջանաւարտներ
1822 թուական
Սեպտեմբեր
8 - 13 Սեպտեմբեր․ Սփեցեսի նաւամարտը (1822) կամ Նաֆփլիոյի նաւամարտ եւ կամ՝ Արմաթայի նաւամարտ (յուն․՝ Ναυμαχία των Σπετσών կամ Ναυμαχία του Ναυπλίου)․ յոյներուն եւ օսմանցիներուն միջեւ տեղի ունեցած վճռական նաւամարտ, Յունական 1821-ի Ապստամբութեան ընթացքին։
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1822 ծնունդներ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1822
Միհրան Սէրայտարեան
Կենսագրութիւն
Ծնած է Տրապիզոնի նահանգի, Կիրասոնի գաւառի՝ Կիրասոն քաղաքին մէջ՝ ունեւոր ու բարեկիրթ գերդաստանի մէջ։
Ընտանիք
Կինը՝ Պայծառը, իր ձեռքերով փորած փոսերուն մէջ, իր մեռած երեխաները թաղելէ ետէ նետուած է Եփրատ գետը, սակայն զինք փրկած են։ Յետագայինէ Պայծառը, երկար ժամանակ փնտռած է կորսնցուցած աւագ որդին, որ կը սորվէր Կ. Պոլսոյ Պէրպէրեան վարժարանին մէջ։ 1918 թուականին Պայծառը իր որդին՝ Սուրէնը, գտած է Եգիպտոսի Զակազիկ քաղաքին մէջ, ուր Օսմանեան բանակին մէջ իբրեւ զինուոր կը ծառայէր։ Սուրէն Եգիպտոսի մէջ անգլիացիներուն գերի ինկած է։ Ազատուելէ ետք Գահիրէի մէջ աշխատած է Կամսարականներու ծխախոտի գործարանւին մէջ։ Ամուսնացած է բանասէր եւ ուսուցիչ (Սափրիչեան) քրոջ՝ Հայկուհիի հետ եւ ունեցած է որդի։ Ամուսնութենէն 4 տարի ետք մահացած է։
Անոնց Վահէ որդին 1960 թուականին եղած է ԱՄՆ Քընթաքի նահանգի համալսարանի դասախօս (Փրոֆէսոր)։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Կիրասոն ծնածներ Ստորոգութիւն:1915 մահեր Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Ուհուրու Քենեաթա
Ուհուրու Մուիկաի Քենեաթա (, քաղաքական գործիչ մըն է եւ Քենիայի հանրապետութեան չորրորդ նախագահը : Ուհուրուն վերընտրուած է 2017 Օգոստոսի ընտրութիւններուն, հաւաքելով քուէներու 54%-ը :
Կենսագրութիւն
Ան Ճոմոյ Քենեաթա յին որդին է, Քենիա յի առաջին նախագահի եւ իր չորրորդ կնոջ՝ Մամա Նկինա Քենեաթայի: Անոր ընտանիքը կը սերի պանթու էթնիք խումբի Քիքուեու ցեղախումբէն: Անոր անձնանունը կու գայ սուահիլերէն ուհուրու բառէն, որ կը նշանակէ «ազատութիւն» եւ տրուած է Քենիայի անկախութեան սպասումով:
Ուհուրուն յաճախած է Նայրոպիի Ս. Մարիամ դպրոցը: 1979-ի եւ 1980-ի միջեւ ան աշխատած է որպէս գանձապահ Քենիայի առեւտրային դրամատան մէջ:
Տան Պիլզերեան
Տան Պիլզերեան (Dan Bilzerian, ծն. 7 Դեկտեմբեր 1980), փոքերի ամերիկահայ մասնագէտ, դերասան եւ համացանցի աստղ։
Ուհուրու Քենեաթա
Կենսագրութիւն
Ս. Մարիամի դպրոցէն ետք Ուհուրուն յաճախեց ուսանելու համար տնտեսագիտութիւն, քաղաքագիտութիւն եւ կառավարում Միացեալ նահանգներու մէջ : Աստիճանաւորուելէն ետք Ուհուրուն վերադարձաւ Քենիա եւ հիմնեց Wilham Kenya Limited ընկերութիւնը, որով ան կը ժողվէր եւ կ'արտահանէր գիւղատնտեսական մթերք :
Տան Պիլզերեան
Փոքերի Գործունէութիւն
Մասնագիտական փոքերին մէջ Տան Պիլզերեանի առաջին մեծ յաջողութիւնը 2009 թուականին եղած է՝ Փոքերի միջազգային մրցախաղին։ Ան յայտնուած է այդ մրցախաղին հեռատեսիլային ներկայացումի 6 դրուագներուն։ Այդ մրցախաղին ան գրաւած է 180-րդ տեղը եւ շահած է 36 626 տոլար : Victory Poker-ի հիմնադիրներէն մեկն է : 2010 թուականին Թուիթերին մէջ Bluff հանդէսը անոր անուանած է ամենածիծաղելի խաղցողներէն մէկը : 2011 թուականի Մարտ 9-ին 385 000 տոլար շահելու համար մասնակցած է ընկերական մրցավազքի ԱՄՆ-ներու վերին դատարանի անդամ իրաւաբան Թոմ Կոլտսթինի հետ։ Մրցումը տեղի ունեցած է Լաս Վեկասին մէջ, եւ Տանը յաղթած է։ Պիլզերեանը սեփականատէրն է 1965 թուականին շինուած AC Cobra մեքենայով, իսկ Կոլտսթինը՝ 2010 թուականին Ferrari 458 Italia-ով :
Ուհուրու Քենեաթա
Քաղաքական Գործունէութիւն
2002 թուականին ՔԱԱՄ կուսակցութենէն յառաջադրուեցաւ նախագահի թեկնածու: Գործող նախագահ Տանիէլ արափ Մոիի ցանկութիւնն էր, որ իշխանութիւնը անարիւն փոխանցէ իր կողմնակից մէկուն: Սակայն, կրեց ջախջախիչ պարտութիւն աւելի փորձառու Մուաի Քիպաքի էն, որ ան դարձաւ Քենիայի երրորդ նախագահը: Պարտութենէն ետք, նախկին նախագահ Մոիէն իր ինքնուոյնութիւնն ապացուցելու համար Քենեաթան ստեղծեց իր սեփական Ազատա-ժողվարական կուսակցութիւնը:
Տան Պիլզերեան
Ֆիլմերուն Մէջ Գործունէութիւն
2013 թուականին Տան Պիլզերեանը «Ողիմպոսի անկումը» ֆիլմի նկարահանումներուն մասնակցած է։ Մէկ միլիոն տոլար ներդրած է «Վերապրածը» ֆիլմի ստեղծման համար եւ դերերէն մէկը ստացած է։ 2014 թուականին նաեւ նկարուած է «Այլ կին» եւ «Մեծն հաւասարեցնողը» ֆիլմերուն մէջ :
Անձնական Կեանք
30 տարեկանին սիրտի երկու կաթուած անցուցած է : Տանի հայրը՝ Փօլ Պիլզերեանը, Ուոլ Սթրիթի յայտնի նախկին թրէյտեր եղած է, իսկ եղբայրը ՝ Ատամ Պիլզերեանը, նոյնպէս մասնագէտ փոքեր խաղցող մըն է։ 2018-ի Օգոստոս 28-ին իր եղբայր Ատամին եւ հայր Փօլին հետ միասին Հայաստան այցելած է: Տանը Հայաստանի քաղաքացիութիւն ստացած է եւ ներկայացած է Հայաստանի Զինուած ուժերու վարչութիւն եւ արձանագրուած է իբրեւ բանակի պահեստային զինուոր: Պիլզերեան նաեւ Արցախ այցելած է, որմէ ետք Ատրպէյճան հետախուզութիւն յայտարարած է անոր նկատմամբ:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:7 Դեկտեմբերի ծնածներ
Ուհուրու Քենեաթա
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:26 Հոկտեմբերի ծնածներ
Ատուայի Ճակատամարտը
Ատուայի ճակատամարտը (Battaglia di Adua), 1895-1896 թուականներուն իտալա-եթովպական վճռորոշ ճակատամարտ մը, որ տեղի ունեցած է 1 Մարտ 1896-ին, եթովպական Ատուա քաղաքին մօտ։
Եթովպական զօրքերը կը ջախջախեն իտալական ներխուժող զօրքը։ Այս վճռական յաղթանակը կը խափանէ Իտալիոյ թագաւորութեան արշաւը՝ իր գաղութային կայսրութիւնը Ափրիկէի մէջ ընդլայնելու նպատակով :
ԺԹ. դարու վերջին, եւրոպական պետութիւնները մասնատած էին գրեթէ ամբողջ Ափրիկէն Պերլինի վեհաժողովէն ետք. միայն Եթովպիան և Լիպերիան պահպանած էին իրենց անկախութիւնը։
Ատուայի ճակատամարտը Եթովպիոյ ինքնիշխանութիւնը կ'ապահովէ քառասուն տարի, մինչեւ իտալա-եթովպական երկրորդ պատերազմ:
Եթովպական զօրքերուն տարած յաղթանակը Եթովպիոյ ժամանակակից պետութեան ստեղծման առանցքային մեկնակէտը կը համարուի ։