cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Լիբանանի Հայերը
Նոր դար
Լիբանանի պետական համակարգը երկրին բնակող տարբեր կրօնադավանական համայնքներիու միջեւ գործակցութեան եւ իշխանութեան բաժանման հիման վրայ։ Հայ առաքելականները կը համարուին երկրի 7-րդ խոշորագոյն համայնքը։ Հայ առաքելականները (1934-էն) ու կաթոլիկները (951-էն) Լիբանանի խորհրդարանի մէջ Պէյրութի քաղաքային խորհրդին) ունին իրենց մշտական ներկայացուցիչները։ 1992-էն Լիբանանի խորհրդարանի 128 պատգամաւորական աթոռներէն 5-ը վերապահուած է հայ առաքելական, իսկ 1-ը՝ հայ կաթոլիկ համայնքին։ Հայ աւետարանական թեկնածուները կարող են պայքարիլ հայ եւ արաբ աւետարանականներուն միասնաբար հատկացուած միակ խորհրդարանական տեղի համար։ Լիբանանի հայերը ներկայացուած են տեղական ինքնակառավարման մարմիններուն, երկրի դիվանագիտական կորպուսին։ 1983-էն Լիբանանի մէջ կը գործէ պարտադիր զինծառայութեան օրէնքը։ Լիբանանահայ երիտասարդները եւս պարտաւոր են մէկ տարի ժամկետով ծառայել երկրի զինուած ուժերուն, իսկ զինուորական ասպարէզը կամաւոր ընտրած ու սպայական աստիճանի հասած հայերը սակաւաթիւ են։
Տարբեր ժամանակներու Լիբանանի խորհրդարանի պատգամաւոր ընտրուած են հայ առաքելական համայնքէն Վահրամ Լեյլեկեանը (1934-39), Խոսրով Թյութիւնճեանը (1937-39), Հրաչյա Շամլեանը (1943-47), Մովսես Տեր-Գալուստեանը (1943-72), Մելքոն Հայրապետեանը (1947-53), Տիգրան Թոսպաթը (1951-60), Խաչիկ Պապիկեանը (1957-99), Վարդգես Շամլեանր (1960-64), Սուրեն Խանամիրեանը (1960-96), Անդրե Թապուրեանը (1964-72, 1999-2000), Արա Երեւանեանը (1972-91), Մելքոն Էպլիղաթեանը (1972-92), Շահէ Պարսումեանը (1991-96), Եղիա Ճերեճեանը (1992-էն), Ժորժ Գասարճին (1992-էն), Սեպուհ Հովնանեանը (1996-էն), Յակոբ Տեմիրճեանը (1996-2000), Յակոբ Գասարճեանը (2000-էն), Ժան Օղասապեանը (2000-էն), հայ կաթողիկե համայնքից՝ Աբդալլահ Իսհակը (1929-32), Ժոզեֆ Շադերը (1951-75), Անտուան Շադերը (1991-92), Յակոբ (Ժակ) Չուխատարեանը (1992-2000) եւ Սերժ Թուրսարգիսեանը (2000-էն), հայ աւետարանական համայնքէն՝ Անդրանիկ Մանուկեանը (1972-92), Նուրիճան Տեմիրճեանը (1992-96) եւ Աբրահամ Տետեեանը (1996-2000)։
Միաժամանակ 1961-էն Լիբանանի տարբեր կառավարութիւններուն նախարարական պաշտօններ վարած են շարք մը հայազգի գործիչներ։ Ժոզեֆ Շադերը եղած է պլանաւորման (1958) եւ պետական (1973-74), Խաչիկ Պապիկեանը՝ վարչական բարեփոխումներու (1960-61), առողջապահութեան (1969), զբոսաշրջութեան (1969-70), տեղեկատվութեան (1972- 1973), պլանաւորման (1973) եւ արդարադատութեան (1980-82 եւ 1989-1990), Սուրեն Խանամիրեանը՝ զբոսաշրջութեան (1973-75), նաւթի եւ արդիւնաբերութեան (1989-90), Յակոբ Չուխատարեանը՝ կենսոլորտի պետական (1989-90), Շահէ Պարսումեանը՝ պետական (1992-94), սոցիալական հարցերու (1994-95), նաւթի եւ արդիւնաբերութեան (1995-97), հետագային՝ միայն նաւթի (1997-98), Յակոբ Տեմիրճեանը՝ տնտեսութեան եւ առեւտուրի (1992-95), քաղաքապետական ու գիւղական հարցերու (1995-98), Արթիւր Նազարեանը՝ կենսոլորտի (1998-2000), Սեպուհ Հովնանեանը՝ երիտասարդութեան եւ սպորտի (2000-իէն), Քերիմ Բագրատունին՝ վարչական բարեփոխումներու (2003-էն) նախարար։ Միջհամայնքային անպաշտոն համաձայնութեամբ մշտապես հայ համայնքէն նշամակուած է նաեւ Լիբանանի կենդրոնական բանկի փոխկառավարիչներէն մեկը։ Առ այսօր այդ պաշտօնը զբաղած են Ժոզեֆ Ուղուրլեանը (1964-84), Մկրտիչ Պուլտուքեանը (1985-90), Կարապետ Գալայճեանը (1990-93), Հարութիւն Սամուելեանը (1993-2003) եւ Ալեն Պալեանը (2003-էն)։ Ներկայիս Լիբանանի տնտեսութեան, հատկապես՝ արդիւնաբերութեան, շինարարութեան եւ առեւեւտուրի բնագավառներուն մէջ շարունակուած են կարեւոր դիրքեր զբաղեցնել հայազգի Նազարեան, Պարսումեան, Տեմիրճեան, Տանձիկեան, Այանեան ընտանիքները, Աբրահամ Տետեեանը, Նուպար Վարդանեանը եւ ուրիշներ։ Լիբանանահայ բազմաթիւ գործարարներ ու արդիւնաբերողներ մաս կը կազմեն երկրի արդիւնաբերողներու ու առեւտրականներու միութիւններուն։ Այսուհանդերձ, լիբանանահայութեան մեծ մասը հետպատերազմեան տարիներուն՝ Լիբանանի բնակչութեան այլ խավերու հետ, կը շարունակեն կրել քաղաքացիական պատերազմի տնտեսական եւ սոցիալական ծանր հետեւանքները։
Լիբանանի հայ համայնքի կապերը Հայաստանի հետ զգալիօրէն սերտացուցած են 1950-ական թթ. 2-րդ կեսէն։ Հաստատուած է Երեւան-Պէյրութ օդային գիծ։ Հայաստանի բուհերուն մէջ ասպիրանտուրային սորուած են աւելի քան 300 լիբանանահայ երիտասարդներ։ Ամառային ամիսներուն, Հայաստանի մէջ վերաորակավորման դասընթացներու հրաւիրուած են լիբանանահայ դպրոցներու ուսուցիչներ, իսկ դպրոցականները իրենց ամառային արձակուրդը անցկացրած են Հայաստանի մանկապատանեկան ճամբարներուն։ Լիբանանի շարք մը հայկական դպրոցներուն մէջ հայերէն, հայ գրականութիւն եւ Հայաստանի աշխարհագրութիւն առարկաները սկսած են դասաւանդել Հայաստանէն առաքուած դասագիրքերով։ Լիբանանահայ քաղաքական լրագիրերէն «Արարատը», «Զարթոնքը» եւ «Կանչը» կանոնաւորապէս առաքուած են Հայաստան։ 1967-ին Արմենպրեսը ուղղակի հեռատիպային կապ հաստատած է Պէյրութի հետ։ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի ընթացքին, Մայր աթոռ Ս. էջմիածինը ու ՀԽՍՀ պետական մարմինները քանիցս մարդասիրական օժանդակութիւն ուղարկած են լիբանանահայ աղետիալներուն, դպրոցներուն ու համայնքային եւ այլ հաստատութիւններուն։ Սակայն Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմը, 1988-էն Ղարաբաղեան շարժման ու ԽՍՀՄ փլուզման հետեւանքով ծաւալված քաղաքական ու տնտեսական իրադարձութիւնները ժամանակավորապես թուլացրած էին լիբանանահայ համայնքի կապերը Հայաստանի հետ։ 1988-ին ԽՍՀՄ իշխանութիւնները դադրեցուցած են Երեւան-Պէյրութ օդանաւային չվերթները, նուազած են Հայաստանի մէջ բարձրագոյն կրթութիւն ստացող լիբանանահայ ուսանողներու թիւը եւն։ Այսուհանդերձ, լիբանանահայութիւնը փորձած է տարբեր միջոցներով զորակցիլ Ղարաբաղեան շարժման, Հայաստանի մէջ 1988-ի Սպիտակի երկրաշարժէն յետոյ հանգանակել աւելի քան մէկ միլիոն ամերիկեան տոլար, որով Հայաստան ուղղարկուած է 42 տոննա նպաստ (սննդամթերք, դեղորայք եւն), հիմնովին արդիականացուած է Աւանի արհեստական մարմնանդամներու (պրոթեզներու) գործարանը, գումար հատկացուած է Գիւմրիի «Անի» թաղամասին 81 բնակարաններու կառուցմանը։
1991-ին Հայաստանի անկախութեան հռչակումէն յետոյ բարելաւուած են հարաբերութիւնները լիբանանահայութեան հետ։ 1993-ին վերաբացուած է Պէյրութ-Երեւան օդանաւային գիծը։ Նազարեան ընտանիքի ֆինանսաւորմամբ Պէյրութի մէջ կառուցուած է ՀՀ դեսպանատան շէնքը։ Կը Գործէ «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի տեղական մասնաճիւղը։ Պէյրութի հայ համայնքը կազմաւորուած է XIX դ. վերջին, աստիճանաբար ստուարացուած է առաջին համաշխարհային պատերազմէն յետոյ։ Քաղաքային բնակչութեան աճին զուգահեռ Պէյրութի ընդարձակման հետեւանքով ներկայիս անոր մէկ մասը կը կազմեն նախկին քաղաքի արեւելեան արուարձաններէն Պուրջ Համուտ հայաբնակ թաղամասն ու Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան աթոռանիստ Անթիլիաս աւանը, թեեւ վերջիններս կը շարունակենք պահպանել տեղական ինքնակառավարման իրենց ուրոյն մարմինները։ Պէյրութոի եւ յիշեալ արւարձաններուն կը բնակին լիբանանահայերը գերակշռող մեծամասնութիւնը։ Հայերը հիմնականին արհեստաւորներ են, բանուորներ ու մանր առեւտրականներ։ Կան նաեւ խոշոր առեւտրականներ, ձեռնարկատէրեր, արդիւնաբերողներ, մեծ թիւով մտաւորականներ՝ բժիշկներ, ճարտարապետներ ու ճարտարագետներ, ուսուցիչներ, նկարիչներ, երաժիշտներ, գրողներ։ Պէյրութի մէծ կենդրոնացած են լիբանանահայ համայնքի ազգային հաստատութիւններու գեռակշիռ մասը։ Պէյրութի առաջին հայկական եկեղեցին՝ Ս. Նշանը, կառուցուած է 1851-ին, այժմ կը գործեն հայ առաքելական 8, կաթոլիկ՝ 4 եւ աւետարանական՝ 4 եկեղեցիներ, որոնց կից կան կիրակնօրեա դպրոցներ։ Առաջին հայկական դպրոցը բացուած է 1859-ին։ Ներկայիս (2003) կը գործեն մօտ 25 դպրոցներ, արհեստագիտական վարժարաններ, Համազգային հայագիտական բարձրագոյն հիմնարկը, Հայկազեան համալսարանը։ ՊԷյրութի մէջ հաստատուած են հայ ազգային կուսակցութիւններու կեդրոնական մարմինները, կը գործեն բազմաթիւ հայրենակցական, բարեգործական, մշակութային, երիտասարդական, ուսանողական, մարզական եւ այլ կազմակերպութիւններ, որոնք մեծ մասամբ կը գտնուիմ կրօնադավանական համայնքներու կամ քաղաքական կուսակցութիւններու հովանաւորութեան կամ վերահսկողութեան ներքեւ։ Կան թատերախումբեր («Գասպար Իփեկեան», «Վահրամ Փափազեան»), երգչախումբեր ու պարախումբեր։ Պէյրութի առաջին հայերէն թերթը լոյս տեսած է 1921-ին, այսօր լոյս կը տեսնէ շուրջ 200 անուն թերթ ու հանդես։ Այժմ լոյս կը տեսնեն 20-է աւելի պարբերականներ։ Կան հայկական տպարաններ։
Այնճար
Այնճարը հայաբնակ գիւղ է։ 1939-ի վերջին Մուսա լեռան աւելի քան 6-հազարանոց հայ համայնքը, Ալեքսանտրեդի սանճաքի Թուրքիային կցվելէն ետք, ֆրանսական մանդատային իշխանութեան հովանաւորութեամբ տեղափոխուած է Լիբանան եւ հիմնել Այնճար բնակավայրը։ Վերաբնակուածներու շուրջ մէկ քառորդը Լիբանանի մէջ իր կեցութեան առաջին երկու տարիներուն զոհ գնացած է մալարիայի համաճարակին՝ մինչեւ որ չորցած են շրջանի մէջ գտնուող ճահիճները։ 1946-48-ի հայրենադարձութեան օրերուն շուրջ 548 ընտանիք ներգաղթած է Հայաստան, 468 ընտանիք՝ մնացել Այնճարի մէջ։ Բնակչութեան գլխաւոր զբաղմունքը գիւղատնտեսութիւնն է, հատկապէս՝ խնձորի արտահանումը. զարգացած է նաեւ արհեստաառեւտրական բնագաւառը։ Գիւղապետն ու գիւղական խորհուրդի բոլոր անդամները հայեր են։ Կան 3 դպրոց, 3 եկեղեցի։ Հայ առաքելական համայնքուն կը պատկանին Ս. Պողոս եկեղեցին (հիմնուած է 1959-ին) եւ ազգային Հառաջ-Գալուստ Կիւլպենկեան երկրորդական վարժարանը (1940-էն, 2001-02-ին ունեցած է 219 աշակերտ)։ Առաջին հայ կաթոլիկ մատուռը հիմնուած է 1939-ին, ներկայումս գործող Ս. Աստվածածին եկեղեցին՝ 1953-ին։ Անարատ հղութեան հայ կաթոլիկ քոյրերու միջնակարգ երկսեռ վարժարանը հիմնուած է 1941-42-ին (2001-02-ին ունեցած է 95 աշակերտ)։ 1970-90-ական թթ. Գործած է նաեւ Աղաճանեան սանուց տունը (որբանոց)։ Այնճարի հայ աւետարանական եկեղեցին հիմնուած է 1939-ին, եկեղեցիին կից կը գործեն տիկնանց միութիւն, մանուկներու համար կիրակնօրեայ վարժարան, քրիստոնեական «Ջանից» երիտասարդական եւ պատանեկան ընկերակցութիւնները։ 1939-էն կը գործէ հայ աւետարանական երկրորդական վարժարանը (2001-02-ին ունեցած է 311աշակերտ), որ 1949-էն կը ֆինանսաւորէ գերմանական «Հիլֆսբունդ» միսիոներական ընկերութիւնը։ Այնճարի մէջ կը գործեն ՀՅԴ կուսակցութեան «Կարմիր լեռ» կոմիտէն, ՀՅԴ Լիբանանի երիտասարդական միութիւնը (ԼԵՄ)։ «Շաւարշ Միսաքեան», Համազգային մշակութային միութեան «Պարոյր Սեւակ» (1971-էն), Լիբանանահայ օգնութեան խաչի (ԼՕԽ) «Ախթամար» (1943-էն) եւ ՀՄԸՄ (1940- էն) մասնաճիւղերը, ինչպէս նաեւ ԼՕԽ-ի, Հովարդ Կարագյոզեան հաստատութեան (1941-էն) եւ «Հիլֆսբունդ»-ի (1947-էն) դարմանատները։
Ժպէյլ
Ժպէյլ (հին անուանում՝ Պիպլոս) քաղաքին մէջ 1920 - 25-ին հաստատուած է ամերիկեան նպաստամատոյցի որբանոցը, ուր պատրաստուած են 1500 հայ որբեր։ 1928-ին այստեղ տեղափոխուած է դանիացի հայասերներու ընկերութեան «Թռչնոց բոյն» նախակրթական որբանոցը, որ 1970-էն կը գործէ Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան տնօրինութեան ներքեւ։ 1928-ին Ժպէյլի մէջ բնակած են 40, 1934-ին՝ 25, 2002-ին՝ 20 հայ ընտանիք։ Կը գործէ հայ առաքելական Ս. Գայանէ եկեղեցին։ Անցեալին ուներ առանձին հայկական նախակրթարան՝ 35 աշակերտով, որ այժմ հայկական գաղութի նոսրացումին հետեւանքով չի գործեր։ Ժպէյլի մէջ մշտապէս բնակուող հայ ընտանիքներու երեխաները եւս ներկայիս կարողութիւն ունին հայեցի ուսում ստանալ «Թռչնոց բույն»-ի մէջ։ Կը Գործեն ՀՅԴ-ի, ՀՄԸՄ-ի եւ ԼՕԽ-ի (1967-էն) մասնաճիւղերը։
Ճիւնի
Ճիւնի քաղաքի հայ համայնքը կազմավորուած է 1920-21-ին։ 1921- 1923-ին այնտեղ բնակած են շուրջ 700 հայ ընտանիք, որոնցմէ շատերը տեղափոխուած են Պէյրութ եւ այլուր։ 1920-ական թթ.Ճիւնիի մէջ պատսպարուած են նաեւ Հայ որբախնամ ընկերութեան Այնթապի ազգային տեղափոխուած 180 որբ։ 1944-ին Ճիւնիի մէջ կ՛ապրէին 44, 1947-ին՝ մօտ 90, 1964-ին՝ շուրջ 120, 2002-ին՝ 150-20 հայ ընտանիք։ Ճիւնիի հայերը մեծ մասամբ առաքելականներ են։ Սկզբը տեղի հայ առաքելական մատուռը կը ծառայէր նաեւ որպէս դպրոց։ 1956 -ին Կիւլապի Կիւլպենկեանի բարերարութեամբ հիմնուած են Ս. Հարութիւն եկեղեցին եւ Ազգային Կիւլպենկեան վարժարանը։ Դպրոցը հետագային դադրած է իր գործօն վիճակէն։ 1948-64-ին Ճիւնիի մէջ կը գործէր Զմմառի հայ կաթոլիկ վանքին ենթակայ ընծայարան մը։ Ճիւնիի մէջ իրենց մասնաճիւղերը ունին ՀՄՄ-ը(]]1932-էն), [[ՀՄԸՄ-ը (1951-էն) ու ԼՕԽ-ը։
Դրիբոլի
Դրիբոլի քաղաքին մէջ շուրջ 2 հզ հայ հաստատուած է Կիլիկիոյ պարպումէն անմիջապէս յետոյ։ Կեանքի ծանր պայմանները ստիպած են անոնցմէ շատերուն արտագաղթել։ 1927-ին Տրիպոլիի մէջ մնացած էր միայն 840 հայ։ Մինչ այդ, հայկական երեք հարանվանութիւնները այստեղ արդեն հիմած էին իրենց եկեղեցիներն ու դպրոցները։ Հայ առաքելականներուն էր Ս. Աստուածածին մատուռը։ 1962-ին անոնք Գալուստ Կիւլպենկեան հիմնադրամի նուիրատւութեամբ կառուցած են Ս. Հոգեգալստան եկեղեցին։ Ներկայիս կը գործէ Ազգային Խրիմեան-Նուպարեան վարժարանը (հիմնուած է 1923-ին. 2001-02-ին ունեցած է 62 աշակերտ)։ Վերջին տարիներուն գաղութի նոսրացման հետեւանքով տեղի միւս բոլոր հայկական վարժարանները դադարած են իրենց գործունէութիւնը։ Չի գործեր նաեւ հայ աւետարանական եկեղեցին։ Դրիպոլիի մէջ առաջին հայկական կազմակերպութիւնները եղած են «Հայ Արփի», «Ուսումնասիրաց» եւ «Հայ երիտասարդաց» միութիւնները, որոնք երկար կեանք չեն ունեցած։ Դրիպոլիի ԼՕԽ-ի մասնաճիւղը հիմնուած է 1920-ական թթ. վերջին։ կը Գործեն նաեւ ՀԲԸՄ-ի, ՀԵԸ-ի,ՀՅԴ-ի, ՀՄԸՄ-ի (1929-էն) մասնաճիւղերը, Համազգային մշակութային միութեան «Մուշեղ Իշխան» ակումբը (1992-էն)։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Լիբանան Ստորոգութիւն:Հայկական սփիւռք
364 (թիւ)
364 (երեք հարիւր վաթսունչորս) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 363-ի եւ 365-ի միջեւ
Տեսողութեան Համաշխարհային Օր
Տեսողութեան համաշխարհային օր, (անգլ.՝ World Sight Day)՝ միջազգային օր, որ կը նշուի Հոկտեմբերի երկրորդ Հինգշաբթի օրը Առողջապահութեան համաշխարհային կազմակերպութեան որոշմամբ, «Տեսողութիւն 2020: Տեսողութեան իրաւունք»:
Տեսողութեան համաշխարհային օրը կոչուած է ուշադրութիւն սեւեռելու կուրութեան խնդիրին, տեսողութեան խանգարման եւ տեսողական խնդիրներ ունեցող մարդոց վերականգնման :
Գալուստ Նաճարեան
Գալուստ Նաճարեան (1856, Մարաշ, Մարաշի գաւառ, Հալէպի նահանգ, Օսմանեան կայսրութիւն- Յունուար 1920, Մարաշ), հայ բժիշկ։
Տեսողութեան Համաշխարհային Օր
Տեսողութեան համաշխարհային օրը կազմակերպելու համար կը մասնակցին տեսողութեան նախապահպանութեան եւ տեսողութեան վերականգնման բնագաւառի ԱՀԿ-ի բոլոր գործընկերները:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Միջազգային օրեր Ստորոգութիւն:Կուրութիւն Ստորոգութիւն:Հաշմանդամութիւն Ստորոգութիւն:Տօներ
Գալուստ Նաճարեան
Կենսագրութիւն
1895 թուականի, Մարաշի հայկական կոտորածներու ժամանակ, ուսումը կատարածագործած է Էտինպուրկի բժշկական համալսարանին մէջ։ Մասնագիտական գիտելիքներով հարստացած՝ վերադարձած է ծննդավայր եւ բժիշկ-վիրաբոյժ նշանակուած՝ Մարաշի գերմանական հիւանդանոցի։ Շուրջ 40 տարի առանց ցեղի ու կրօնի խտրականութեան բարեխղճօրէն բուժած է քաղաքի բնակչութիւնը։ 1920 թուականի Յունուարին՝ Մարաշի հայկական կոտորածի ժամանակ, սրախողխողի ենթարկուած է՝ իր ընտանիքին ու զաւակներուն հետ միասին՝ 64 տարեկան հասակին։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:1856 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Մարաշ ծնածներ Ստորոգութիւն:1920 մահեր Ստորոգութիւն:Մարաշ մահացածներ
Ազգային Հնաբանական Թանգարան (Լիզպոն)
Ազգային հնաբանական թանգարան (փորթ.՝ Museu Nacional de Arqueologia), հնաբանական թանգարան Փորթուկալ ի մայրաքաղաք Լիզպոն ի մէջ: Այն հնաբանութեան նուիրուած Փորթուկալի կարեւորագոյն թանգարաններէն է եւ հնագիտական ուսումնասիրութեան ամենակարեւոր կեդրոնը: Թանգարանը ունի բազմաբովանդակ ցուցանմոյշներու հաւաքածոներ՝ ամբողջ աշխարհէն: 2014-ին թանգարանը ունեցած է 10 136 այցելու :
Պատմութիւն
Հիմնադրուած է 1893-ին ականաւոր հնաբան Խոսէ Լեիտէ տէ Վասկոնսելոսի կողմէ, եւ 1903-էն ի վեր կը գտնուի Պելեմ շրջանի Ժերոնիմուշ վանական համալիրին արեւմտեան թեւի տարածքին: Թանգարանին շէնքը եղած է վանականներու հանրակացարանը: 19-րդ դարու երկրորդ կիսուն այն վերափոխուած է մանուէլինօ ոճով:
Նկարագրութիւն
Թանգարանի մուտքին մօտ տեղադրուած են լուզիտանացի զինուորներու երկու կրանիթէ արձաններ, որոնք կը թուագրուին Ա. դարուն եւ բերուած են Հիւսիսային Փորթուկալէն:
Մշտական ցուցադրութիւնը բաժնուած է եգիպտական հնութիւններու եւ փորթուկալական հնաբանական գանձերու հաւաքածոյի, որ հիմնականին բաղկացած է Պրոնզէ եւ Երկաթէ դարաշրջաններու մետաղական աշխատանքներէն: Թանգարանը ունի նաեւ հռոմէական խճանկարներու փորթուկալական ամենակարեւոր հաւաքածոն, բերուած գլխաւորաբար Հարաւային Փորթուկալէն:
Բացի մշտական հաւաքածոյէն, թանգարանը յաճախ կը կազմակերպէ ժամանակաւոր ցուցահանդէսներ, որոնք կ՛ընդգրկեն տարբեր նիւթեր:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Թանգարաններ Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Թանգարաններ ըստ երկրի Ստորոգութիւն:Թանգարաններ ըստ քաղաքի Ստորոգութիւն:Թանգարաններ ըստ տեսակի
Ազգային Կեդրոնական Վարժարան (Պոլիս)
Ազգային Կեդրոնական Վարժարան, Պոլսոյ մէջ հայկական երկրորդական վարժարան։ Իր առքելութեան ձեռնարկած՝ 14 Սեպտեմբեր 1886-ին:
Պատմականը
1860-ական թուականներուն արեւմտահայութեան համար նշանակելի երեւոյթ մըն էր Ազգային Սահմանադրութեան որեգրումը։ Թէեւ այդ թուականին Պոլսոյ մէջ կային աւելի քան 40 նախակրթականներ, սակայն երկրորդական եւ բարձրագոյն դասարաններու պակասը մեծապէս զգալի էր։ Այս զարթօնքին Ուսումնական խորհուրդը միշտ օրակարգի վրայ կ'ունենար Կ.Պոլսոյ եւ գաւառներու ազգային նախակրթարաններն աւարտող պատանիներու երկրորդական ուսում տալու եւ մասնաւորաբար գաւառային նորաբաց դպրոցներուն համար ուսուցիչ պատրաստելու հարցերը։ Անհրաժեշտ էր հիմնել երկրորդական ուսման ազգային վարժարան մը, որ կարողանար ընդունիլ նաեւ ձրիավարժ աշակերտներ, Պոլիսէն եւ գաւառէն։
Պոլսոյ ամենահին եւ կարեւոր թաղամասերէն մին էր Ղալաթիան, ուր գոյութիւն ունէր Ս. Լուսաւորիչ եկեղեցին։ Անոր կողքին կը գտնուէր Ամենափրկիչեան նախակրթարանը, որ հրոյ ճարակ դարձած է 1874-ին, Ղալաթիոյ մեծ հրդեհի ատեն։ Ուսուցիչ՝ Ստեփան Փափազեանի ջանքերով կը վերաշինուի Ամենափրկիչեան դպրոցին շէնքը, յարկաբաժիններ աւելցնելով «Կեդրոնական»ին, Ազգային Մատենադարանին եւ Ազգային Ժողովին համար։ Վարժարանը իր ուսումնական առաքելութեան կը ձեռնարկէ 14 Սեպտեմբեր 1886-ին, Յարութիւն Պատրիարք Վեհապետեանի շրջանին։ Թաղը, ուր կը գտնուի վարժարանը, քիչ թիւով հայ բնակիչներ ունեցած էր եւ հեռաւոր թաղերու ուսանողներ եկած ու կեդրոնացած էին այս դարաւոր կրթական յարկին երդիքին տակ։ Արդէն իսկ ի սկզբանէ վարժարանը սահմանուած էր «Կեդրոնական» Վարժարան մը ըլլալու, ուր պիտի կարենային զանազան թաղերու նախակրթարաններէն շրջանաւարտ յաջող աշակերտներ իրենց ուսումը կատարելագործել, հետագային ծառայելու համար որպէս ուսուցիչ Պոլսոյ եւ գաւառներու վարժարաններուն մէջ։ Վարժարանը միշտ յաջողագոյն լիսէներու շարքին տեղ գրաւելով հասցուցած է բազմաթիւ արժէքաւոր անհատներ, որոնք թէ՛ Պոլսոյ եւ թէ՛ արտասահմանի մէջ պատուաբեր պաշտօններու տիրանալով բարձր պահած են Կեդրոնականի անունը։
Այժմ, իբրեւ երկսեռ երկրորդական վարժարան, կը գործէ քառամեայ լիսէի բաժինով։
Եկեղեցւոյ բակին մէջ, Կեդրոնական Վարժարանի նախկին շքամուտքին թաղուած են Կեդրոնական Վարժարանի բարերարներ՝ Յարութիւն Էֆէնտի Գափամաճեան (1814-1878) եւ Մաքրուհի Գափամաճեան (1827-1887) ։
Կեդրոնականի մէջ դասաւանդած եւ ուսած յայտնի դէմքեր
Տարբեր տարիներ Կեդրոնական վարժարանին մէջ դասաւանդած են՝ Մատաթիա Գարագաշեան, Յովսէփ Շիշմանեան (Ծերենց), Բ. Կիւլէսէրեան, Յովհաննէս Հինդլեան, Ռեթէոս Պէրպէրեան, Մելքոն Կիւրճեան, Եղիա Տէմիրճիպաշեան, Յակոբ Պարոնեան, Գ. Նորատունկեան, Ստեփան Կուրտիկեան, Գարեգին Գավաֆեան, Երուանդ Տէր-Անդրէասեան, Հրանտ Ասատուր, Տիրան Չրաքեան, Լեւոն Շանթ, Վահան Թէքէեան, Կոստան Զարեանը, Զապէլ Ասատուր (Սիպիլ), Մատթէոս Իզմիրլեան, Մաղաքիա Օրմանեան, Եղիշէ Դուրեան, Գարեգին Սրուանձտնեանց, Գարեգին Խաչատուրեան, Արտավազդ Սիւրմէեան, Աստուածատուր Խաչատրեանը եւ ուրիշներ։ Դասաւանդած է նաեւ Կոմիտաս. «Գուսան» երգչախումբը կազմուած է գլխաւորաբար վարժարանի սաներէն։ Կեդրոնական վարժարանին մէջ ուսում ստացած են՝ Արշակ Չօպանեան, Հրաչեայ Աճառեան, Արշակ Ալպոյաճեան, Յակոբ Սիրունի, Արմէն Արմէնեան, Միսաք Մեծարենց, Վահան Թէքէեան, Յակոբ Մնձուրի, Ռաֆայէլ Շիշմանեան, Երուխան, Օննիկ Չիֆթէ-Սարաֆ, Հայկ Պէրպէրեան, Պ. Գէորգեան, Ս. Մանուկեան, Է. Մանուէլեան, Գ. Ալեքսանեան եւ ուրիշներ Կեդրոնականի նշանաւոր դէմքեր :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Կրթական հաստատութիւններ Ստորոգութիւն:Հայկական կրթական հաստատութիւններ
Էտուառ Պէյազեան
Էտուառ Պէյազեան (8 Փետրուար 1873, Սկիւտար - 1915) փոխ-տնօրէն, քննիչ:
Կենսագրութիւն
Պէրպէրեանի սան: Դեղագործութեան վկայական ստացած 1893-ին: Յետոյ շերամաբուծութիւն սորվելով փոխժտնօրէն կարգուած Պրուսայի Վարչութեան: Պաշտօնով քանիցս ուղեւորած Իզմիր, Ատանա, Խարբերդ, Մալաթիա, Արաբկիր եւ այդ առթիւ շերամաբուծական բանախօսութիւններ ըրած, նաեւ գործօն դեր մը կատարած իր պատկանած Դաշնակց. Կուսակցութեան մէջ։ Գանձապետ «Աշխատանքի Տան»: Երբեմն կը գրէր «Ազատամարտ»ի մէջ.- Մօրաքեռորդի Տօքթ. Վ. Թորգոմեանի:
Ռոտիոն Նահապետով
Կենսագրութիւն
Ռոտիոն Նահապետով ծնած է 1944-ին Ուքրանիոյ Տնեպրոպետրովսկի մարզի Փիատիխատկի քաղաքին մէջ, ռմբակոծութիւններու ժամանակ, տան մը մէջ, ուր պատսպարուած էր մայրը՝ Ռոտինա ընդյատակեայ կազմակերպութեան կապաւորը։ Աւելի ուշ Ռոտիոն Նահապետով կը յիշէ ․
Հայրը՝ Ռաֆայէլ Թադէոս Նահապետովը ՝ հայ էր Ռոտիոնի մօր հետ ծանօթացած էր Քրիվորոժիէի պարտիզանական ջոկատին մէջ։ Հայրենական Մեծ պատերազմի աւարտէն ետք հայրը վերադարձաւ Հայաստան, ուր ան ընտանիք ունէր։ Ռոտիոն իր հայրը երբեք տեսած չէ եւ մինչեւ տասը տարեկան կը կարծէր, որ ան զոհուած է պատերազմի ժամանակ :
Մայրը՝ Կալինա Փրոկոպենկոն (1922-1966), ուքրանացի էր, գիւղական դպրոցին մէջ կ'աշխատէր իբրեւ ուսուցչուհի :
Որոշ ժամանակ Ռոտիոն խորթ հայր ունէր, որ թուաբանութեան ուսուցիչ էր եւ հեռացած էր ընտանիքէն մօր հիւանդութեան սկսելու ժամանակ :
Պատերազմէն ետք Ռոտիոն կ'ապրէր իր մեծ մօր հետ Սկալեւատկա գիւղին մէջ, ուրկէ 1949-ին մօր հետ տեղափոխուեցաւ Տնեպրոպետրովսկ: Առաջին տարիներուն ընտանիքը մահճակալով անկիւն կը վարձէր եւ նիւթական մեծ կարիքի մէջ էր։ Ռոտիոնի մայրը սկիզբը կ'աշխատէր իբրեւ պիոներ ջոկատավար, իսկ 1950-ի Սեպտեմբերէն՝ Տնեպրոպետրովսկի № 34 միջնակարգ դպրոցը՝ իբրեւ ուքրաներէն լեզուի եւ գրականութեան ուսուցչուհի։
1951-ին 29 տարեկան մօր մօտ թոքախտ յայտնաբերուեցաւ, որուն պատճառով ան հիւանդանոցը մնաց, իսկ փոքր Ռոտիոն դպրոցի միջնորդութեամբ, ուղարկուեցաւ Նովոմոսկովսկ մանկատուն : 1954-ին հիվանդանոցէն դուրս ելլելէ ետք Ռոտիոն ետ վերադարձաւ մանկատունէն :
Որոշ ժամանակ աշխատելով իբրեւ դաստիարակ քաղբանտարկեալներու ճամբարի մէջ՝ մայրը կ'օգնէր բանտարկեալներուն՝ անոնց նամակները դուրս փոխանցելով։ 1962-ի գարնան, երբ Նիքիթա Խրուշչովին նամակ գրեց, որպէսզի ան ամէն ինչի գլուխ հանէ, քաղբանտարկեալներուն աշխուժ օգնութիւն ցուցաբերելու համար զայն ուղարկեցին Իկրենի հոգեբուժարան։ Որոշ ժամանակ ետք Ռոտիոն յաջողեցաւ մայրը հանել հոնկէ, սակայն շուտով Կալինա մահացաւ քաղցկեղէ, որ իր կարծիքով ներարկումներու հետեւանք էր : Աւելի ուշ Նահապետով այդ մասին նկարահանեց «Հոգեբուժարան» («Վարակում» ) ֆիլմը։ Թատերական ուրուագիծի վրայ աշխատանքը Նահապետովի վրայ մեծ զգացական ազդեցութիւն ձգեց :
Յետպատերազմեայ աղքատ կենցաղը եւ մշտական նիւթական կարիքը կոփեց Նահապետովի բնաւորութիւնը եւ ձեւաւորեց ամէն գնով աղքատութենէ դուրս գալու եւ յայտնի մարդ դառնալու ձգտումը։ Հետագային ըլալլով յայտնի խորհրդային դերասան, 1970-ականներուն վերադառնալով Տնեպրոպետրովսկ, ընկերոջ մը հետ հանդիպումի ընթացքին ըսած է, որ կարելի այլեւս չվերադառնայ քաղաք :
Մանկութեան ընկերներու յիշողութեամբ Նահապետովը քիչ կը շփուէր, խելոք էր եւ ոչ կռւազան։ Ընկերներու հետ զբօսնել չէր սիրեր, ճատրակը, գիրքերը եւ թատերական խմբակը կը նախընտրէր ժամանցային խաղերէն։
Նահապետովի ամենամոտ ընկերը դերասան Ժենիա Պեզռուկավին էր, որ նոյնպէս աւարտած էր № 34 դպրոցը։ Անոր օրինակին հետեւելով էր, որ Ռոտիոնը ընդունուեցաւ Տնեպրոպետրովսկի թատերական ուսումնարան։ Բակի ընկերները զայն актюр կ'անուանէին։ Սակայն մականունը զայն չյուսահատեց, միայն մղեց աւելի վճռական քայլերու, եւ 1960-ին չաւարտելով ուսումնարանը՝ տեղափոխուեցաւ Մոսկուա :
Թերեւս դպրոցը Նահապետով կը հետաքրքրուէր գիտական եւ առասպելական գրականութեամբ։ Կը սորվէր նաւամոդելային խմբակին մէջ, լուրջ կը հետաքրքրուէր նկարչութեամբ եւ երաժշտութեամբ, սակայն ընտանեկան յանգամանքներու բերումով չկրցաւ զարգացնել այդ հմտութիւնները։ Աւելի ուժեղ էր թատրոնի հանդէպ ունեցած իդ հետաքրքրութիւնը, որուն կը նպաստէին Մշակոյթի տան կից գործող թատերգական խմբակի պարապմունքները, ուր ձեռք բերաւ դերասանական խաղի առաջին հմտութիւնները։ Նահապետովի դերասան դառնալու ցանկութիւնը աւելի սրեց, երբ ան ներկայ գտնուեցաւ այն ժամանակի հայրենական շարժապատկերի յայտնի դերասաններու՝ Պորիս Անտրէյեւի, Մարինա Լատինինայի եւ Սերգէյ Պոնտարչուկի հետ հանդիպումին :
Դպրոցը աւարտելէ ետք ՝ 16 տարեկան հասակին, առաջին փորձէն ընդունուեցաւ ՎԳԻԿ-ի դերասանական բաժանմունք՝ Եուլիա Ռայզմանի արուեստանոց։ Քանի որ Ռայմզան նկարահանումներու մէջ շատ զբաղած էր եւ քիչ ուշադրութիւն կը դարձնէր խմբակին, հետագայ դերասանի ուսուցումով սկսաւ զբաղիլ Մոսկուայի Գեղարուեստական Թատրոնի (МХАТ) դերասան Անաթոլի Շիշկով, ինչպէս նաեւ Ալեքսանդր Պենտըր եւ Էմիլիա Քրավչենկօ: Ռոտիոն Նահապետով 1965-ին աւարտեց ՎԳԻԿ-ը :
1972-ին Ռոտիոն Նահապետով աւարտեց նաեւ ՎԳԻԿ-ի բեմադրութեան բաժանմունքը՝ Իկոր Տալանկինի արուեստանոցը։ 1978-էն աշխատած է Մոսֆիլմի մէջ իբրեւ դերասան եւ բեմադրիչ :
1989-ին Նահապետով աշխատանքի հրաւէր ստացաւ եւ մեկնեցաւ ԱՄՆ, ուր մշտական բնակութիւն հաստատեց եւ աշխատեցաւ մինչեւ 2003 :
2003-էն Նահապետով կ'ապրի եւ կ'աշխատի Ռուսիայի մէջ :
Անուան Պատմութիւն
Նահապետովի մայրը զգացական պոռթկման ազդեցութեան տակ որդին անուանեց «Ռոտինա» (Родина - հայրենիք) պարտիզանական ջոկատի պատիւին։ Դպրոցին մէջ զայն հակիրճ ձեւով կ'անուանէին Ռատիկ։ Աւելի ուշ, երբ Նահապետովն անձնագիր կը ստանար, Տնեպրոպետրովսկի անձնագրային բաժինին մէջ անուան վերջին տառը հանեցին եւ համարելով, որ Ռոտինա անունը իգական անուն է, զայն արձանագրեցին արական անունով՝ Ռոտին : «Առաջին Ձիւնը» ֆիլմի նկարահանումներէ ետք խմբագիրը, նայելով տիտղոսագիրները, համարեց, որ վրիպակ տեղի ունեցած է եւ ուղղեց դերասանի անունը՝ աւելցնելով ո տառը՝ Ռոտիոն։ Այսպվս, Ռոտինա Նահապետովը դարձաւ Ռոտիոն Նահապետով :
Ընտանիք
Առաջին անգամ Ռոտիոն Նահապետով ամուսնացած է թատրոնի եւ շարժապատկերի խորհրդային ռուս դերասանուհի Վերա Կլակոլեւայի հետ (1976-1991), որուն ծանօթացած էր «Աշխարհի վերջը» ֆիլմի նկարահանումներու ժամանակ։ Անոնց ամուսնութենէն ծնան 2 դուստրերը՝ Աննան (14 Հոկտեմբեր 1978), որ դերասանուհի է, Մեծ թատրոնի պալէթի պարուհի եւ Մարիան (28 Յունիս, 1980), որ աւարտած է ՎԳԻԿ-ի գեղարուեստական բաժանմունքը։
Երկրորդ անգամ ամուսնացած է ԱՄՆ քաղաքացի, շարժապատկերի եւ պատկերասփիւռի արտադրող Նաթալիա Շլիապնիկովի հետ , որուն ծնողները ռուս տարագիրներ էին։
Դերասան
Առաջին իսկ դերակատարումէն ետք դերասանի բնաւորութեան մէջ նկատուեցաւ անձնականութիւն, ներքին զսպուածութիւն եւ ուժ : Իր հերոսներու բնաւորութիւններու ուսումնասիրման ժամանակ Ռոտիոն կը մօտենար հասուն մասնագէտի մը պէս։ Այսպէս, բեմադրիչ Մարք Տոնսկոյի «Մօր Սիրտը» (1965) եւ «Մօր Հաւատարմութիւնը» դիլոգիաներու մէջ Վլատիմիր Լենինի կերպարը ներդաշնակ ներկայացնելու համար, Ռոտիոն կարդաց շարք մը յօդուածներ եւ գիրքեր․ ֆիլմին մէջ դերասանը կը խաղար Լենինի դերը 3 տարբեր հասակներու՝ պատանի, երիտասարդ եւ հասուն։ Այս աշխատանքը դերասանի համար քննութիւն էր, որով ցոյց կը տրուէր անոր մասնագիտութիւնը եւ ոչ միայն հասունութիւնը : Ստեղծագործական համագործակցութիւնը Տոնսքոյի հետ ձեւաւորեցին Նահապետըվը իբրեւ դերասան։ Մարք Տոնսքոյ Ռոտիոնի հետ կը վարուէր հօր մը պէս եւ մեծ ջերմութեամբ։
Հանդիսատեսի սէրն ու Ռոտիոնի հանրայայտութիւնը եկաւ Իւզպէքֆիլմի բեմադրիչ, անոր ուսանողական տարիներու ընկեր Էլիոր Իշմուխամետովի «Քնքշութիւն» (1966) եւ «Սիրահարները» ֆիլմերու նկարահանումներէն ետք։ «Քնքշութիւն» ֆիլմին մէջ Ռոտիոն (Տիմուր) կը խաղար անփոխադարձ, յանկարծակի եւ ողբերգալի աւարտած սիրոյ դեր։ Հետագայ «Սիրահարները» ֆիլմին մէջ ան կը խաղար հակահրդէհային հրաձիգի դեր, որուն մէջ ֆիլմի հեղինակները վերագրեցին Ռոտիոն Նահապետովի որոշ կենսագրական տուեալներ եւ վերջինիս տուին Ռոտին անունը։ Այս դերերէն ետք Ռոտիոն ձեռք բերաւ 1960-ականներու քչախօս իմաստուն երիտասարդի կերպարը, որ որոշ առումով իր ժամանակի հերոս կը համարուէր  :
Ռոդիոն Նահապետովի կատարմամբ հանդիսատեսի կողմէ յիշուեցաւ ձախ ծայրայեղ, տաքարիւն յեղափոխական Պենետիկտոյի դերը սուր նիւթով, բեմադրիչ Վիտաուտաս Ժալակիավիչուսի «Ազատութիւն՝ Այս Քաղցր Բառը» ֆիլմին մէջ (1972)․ հերոսը լատին-ամերիկեան յօրինուած մէկ երկրէ էր։ Դերասանական մեծ յաջողութիւն ունեցաւ արի ծովային օդաչու, աւագ լեյտենանտ Ալեքսանդր Պելոպրովի դերը բեմադրիչ Սեմիոն Արանովիչի «Ականակիրները» հերոսական ֆիլմին մէջ (1983)։ Այս դերակատարման համար Նահապետով ստացաւ Տովժենկոյի անուան արծաթէ մետալ եւ ԽՍՀՄ պետական մրցանակ  :
2004-ին՝ «Սիրահարները» ֆիլմի ցուցադրումէն 35 տարի ետք, Ռոդիոն Նահապետով կրկին նկարահանուեցաւ Էլիոր Իշմուխամետովի «Սիրահարները 2» ֆիլմին մէջ, ուր խաղաց իր նախկին հերոսին՝ Ռոտինի դերը, որ ծերացած էր 20 տարիով։
Բեմադրիչ
Երբ Ռոտիոն Նահապետով կ'ուսանէր ՎԳԻԿ-ի դերասանական բաժանմունքին մէջ Իկոր Տալանկին իր բեմադրական արուեստանոց հրաւիրեց վերջինիս։ Սակայն քանի մը տարի ետք, Մարք Տոնսքոյի հետ «Մօր Սիրտը» եւ «Մօր Հաւատարմութիւնը» ֆիլմերու մէջ համատեղ աշխատանքէ ետք, արդէն իբրեւ կայացած դերասան, Ռոտիոն Նահապետով որոշեց զբաղիլ բեմադրութեամբ։ Առաջին բեմադրական աշխատանքները կարճ «Կը Յիշե՞ս» եւ «Գինի Խատուտիկներէ» ֆիլմերն էին (1972)։ Առաջին ֆիլմը հիմնուած է բեմադրիչի մանկատան մէջ ապրելու ժամանակուան անձնական յիշողութիւններու վրայ։ Երկրորդը՝ Ռէյ Պրետպըրիի համանուն պատմուածքի երաժշտական պատկերասփռումն է :
Նահապետովի առաջին մեծ բեմադրական աշխատանքը «Քեզի Հետ եւ Առանց Քեզի» (1973) ֆիլմն է, որ ան 1975-ին ներկայացուց Սան Ֆրանսիսքոյի Միջազգային շարժապատկերի փառատօնի եւ աւելի ուշ Պելճիքայի «Ֆեմինա» տարեկան ֆիլմադիտման ժամանակ ստացաւ մրցանակ : Ֆիլմը կը պատմէ Մարինա Նէյոլովայի եւ Եուոզաս Պուտրայտիսի հերոսներու սիրոյ պատմութեան մասին  :
Նահապետովի բեմադրական աշխատանքներու գլխավոր թեման սէրն էր, պայքարը ժամանակի հետ, յոյսի պահպանումը կամ ալ յանգամանքներու բերումով անոր կորուստը։ Մաքսիմ Կորքիի «Թշնամիները» կտորի պատկերման մէջ դերակատարումներու համար Ռոտիոն Նահապետով հաւաքեց տաղանդներու ամբողջ բանակ մը՝ Ինոքենտի Սմոկտունովսկի, Նիքոլայ Կրիցենկօ, Նիքոլայ Տրոֆիմով, Ելենա Սոլովէյ, Մարինա Նէյոլովա, Ռեկիմանտաս Ատոմայտիս, Եուոզաս Պուտրայտիս, Վերա Կլակոլեւա :
Նահապետովը 1980-ին Պորիս Վասիլեւի վէպի հիման վրայ «Մի՛ Կրակէք Սպիտակ Կարապներու Վրայ» ֆիլմը նկարահանեց, որ 1981-ին Երեւանի մէջ կայացած Համամիութենական շարժապատկերի փառատօնին մրցանակ ստացաւ։ Ֆիլմը կը պատմէ մարդու եւ հասարակութեան բարդ յարաբերութիւններու մասին, բնութեան նկատմամբ սիրոյ, մարդասիրութեան եւ արդարութեան մասին։ Ինչպէս նախկին ֆիլմերը, այս մէկը եւս դժուար գրաքննական ճամբայէ անցաւ, սակայն հանդիսատեսի շրջանին մէջ մեծ յաջողութիւն ունեցաւ։ Գլխաւոր դերերու մէջ նկարահանուեցան յայտնի դերասաններ Ստանիսլաւ Լիուպշինը եւ Նինա Ռուսլանովան: Պորիս Վասիլեւ, որ կը մասնակցէր ուրուագիծի ստեղծման աշխատանքներուն, տեսնելով, որ ուրուագիծի վերջնական տարբերակը էականօրէն կը տարբերի վէպէն, պահանջեց իր ազգանունը հանել վերնագիրներէն : Վերա Կլակոլեւայի մասնակցութեամբ (գլխաւոր դեր) «Քու Մասիդ» (1981) երաժշտական ֆիլմը 1983-ին Մոնթէ Քալոյի փառատօնին ստացաւ «Ոսկիէ նիմֆա» մրցանակ  :
Ի յաւելում հիմնական բեմադրական աշխատանքին, Ռոտիոն Նահապետով հանդէս կու գար նաեւ իբրեւ երաժշտահան՝ գրելով երաժշտութիւն երկու փաստագրական ֆիլմերու համար :
ԱՄՆ-ի մէջ
1989-ին (որոշ տուեալներով նաեւ 1991-ին), երբ անոր «Գիշերուան Աւարտին» (1987) ֆիլմը գնեց 20th Century Fox շարժապատկերի ընկերութիւնը, Ռոտիոն Նահապետով իր ծանօթներէն մէկուն հրաւէրով մեկնեցաւ ԱՄՆ, ուր կ'ապրէր եւ կ'աշխատէր մինչեւ 2003 :
Մեկնելէ ետք Նահապետով ամուսնալուծուեցաւ Վերա Կլակոլեւայէ՝ ձգելով զայն 2 երեխաներու հետ եւ ամուսնացաւ զինք կառավարող Նաթալիա Շլիապկինոֆի հետ, որ այդ ժամանակ կ'աշխատէր ԱՄՆ-ի անկախ պատկերասփիւռի կազմակերպութեան մէջ :
Ամերիկեան շարժապատկերի մէջ ինքնահաստատուելու առաջին փորձերը յաջողութեամբ չպսակուեցան։ Անոր կողմէ գրուած բազմաթիւ ուրուագիծները պահանջարկ չունէին։ Միայն երկու տարի ետք՝ 1992-ին, երբ Ռոֆիոն Նահապետով իր կնոջ Նաթալիայի հետ արդէն կը պատրաստուէր վերադառնալ Ռուսիա, անոր յաջողուեցաւ կնքել առաջին հոլիուուտեան պայմանագիրը Էրիք Լի Պաուըրսի ուրուագիծի հիման վրայ «Հեռազգաց» (Stir) գեղարուեստական ֆիլմը նկարահանելու համար։ Ֆիլմը սփռուեցաւ 1997-ին։ Այս ֆիլմին մէջ բեմադրիչը առաջին անգամն էր, որ կ'աշխատէր ամերիկացի հեռատեսիլ դիտողի շրջանի մէջ յայտնի առասպելական թրիլըր ժանրին մէջ։ Գլխաւոր դերերու մէջ նկարահանուեցան յայտնի դերասաններ, ինչպէս Մայքլ Ճորճ Փոլարտը, Քարէն Պլէքը, Թոնի Թոտը, Ռենօ Ուիլսընը եւ այլն։ Փոքր դերով հանդէս եկաւ նաեւ բեմադրիչը :
Այս ֆիլմի նկարահանումներու համար Նահապետով կնոջ հետ 1995-ին ստեղծեց իր RGI Productions շարժապատկերի ընկերութիւնը, որ, «Հեռազգաց»-էն ետք համագործակցելով ОРТ շարժապատկերի ալիքի հետ, նկարահանեց ԱՊՀ-ի յայտնի «Մահացու ուժ 2» հաղորդաշարներու ամերիկեան 3 շարքեր՝ «Առաքելութիւնը Իրականանալի է» ընդհանուր անունով։ Նահապետով մասնակցեցաւ այդ նկարահանումներուն իբրեւ դերասան, բեմադրիչ եւ արտադրող։
Այս համագործակցութեան յաջողութեան շնորհիւ կայացաւ ռուս-ամերիկեան յաջորդ նախագիծի համատեղ իրականացումը՝ «Ռուսերը Հրեշտակներու Քաղաքին Մէջ» 12 շարքնոց դետեկտիվ ֆիլմը, որ սփռուեցաւ 2002-ին։ Ֆիլմի ուրուագիծը պատրաստեց Ռոտիոն Նահապետով։ Ֆիլմին մէջ նկարահանուեցան յայտնի դերասաններ Քարէն Պլէքը, Էրիք Ռոպըրթսը, Լէյն Տէյվիսը, Շոն Եանկը, Կարի Պիուզին, Էրիք Էստրատան, ինչպէս նաեւ ռուս շարժապատկերի դերասաններ Լեւ Տուրովը, Վալերի Նիքոլայեւը, Լիտիա Ֆետոսեյեւա-Շուքշինան, Եկատերինա Ռետնիկովան եւ այլ դերասաններ։ Գլխաւոր դերը խաղաց Նահապետով, իսկ դերերէմ մէկը՝ աւագ դուստրը՝ Աննան։
Նոյն թուականին սփռուեցաւ Ռուսիայի «Ցենտրալ Պարտներշիփ» շարժապատկերի արուեստանոցին մէջ բեմադրիչի կողմէ նկարահանուած բազմաշար «Իմ Մեծ Հայկական Հարսանիքը» բառերու կատակերգութիւնը (ուրուագիծը պատրաստած էր Հաննա ՅովհաննիսԵան-ՍլուցկուՆ)։ Գլխաւոր դերերը խաղացին ռուս եւ հայ յայտնի դերասաններ Արմէն Ճիկարխանեանը, Մարատ Պաշարովը, Մարիա Շուքշինան, Նաթալիա Անտրէյչենքօն եւ այլն։ Բեմադրիչը ֆիլմին մէջ միայն պզտիկ դեր մը խաղաց՝ գլխաւոր հերոսուհիի հօր կերպարը։ «Հայկական Հարսանիքէն» ետք Նահապետով թատերական ուրուագիծ մը պատրաստեց եւ իր RGI Productions շարժապատկերի ընկերութեան մէջ նկարահանեց «Վարակում» (Contamination) հոգեբանական թրիլըրը։ Ուրուագիծը մասամբ հիմնուած է իրական իրադարձութիւններու վրայ, որոնք տեղի ունեցած էին 1960-ականներուն բեմադրիչի մօր հետ : Բեմադրիչի հիմնական դերասանական կազմի (Էրիք Ռոպըրթս, Քարէն Պլէք) հետ մէկտեղ ռուս-ամերիկեան ֆիլմին մէ' նկարահանուեցան ռուս յայտնի դերասաններ Անտրէյ Սմոլիակովը, Իկոր Արտաշոնովը, Ալեքսանտր Անդրիէնկօն եւ ուրիշներ։ Ֆիլմին մէջ խաղաց նաեւ բեմադրիչի կրտսեր դուստրը՝ Մարիան։ Ֆիլմը շարժապատկերի վարձոյթի դուրս եկաւ 2007-ին։ 2008-ին «Ոսկիէ Փիւնիկ» շարժապատկերի փառատօնին բեմադրիչը այս ֆիլմին համար Ռուսաստանի դերասաններու գիլդիայի կողմէ յատուկ մրցանակ ստացաւ՝ համաշխարհային շարժանկարչութեան ռուսական մշակոյթի առաջխաղացման համար։
Բացի գեղարուեստական ֆիլմերէ RGI Productions արուեստանոցին մէջ Նահապետով նկարահանած է նաեւ 3 մեծ փաստագրական ֆիլմեր :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:21 Յունուարի ծնածներ Ստորոգութիւն:Հայ բեմադրիչներ Ստորոգութիւն:Հայ ուրուգիծ պատրաստողներ Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ Ստորոգութիւն:Փիատիխատկի ծնածներ Ստորոգութիւն:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Harry Potter and The Half Blood Prince
Harry Potter and the Half Blood Prince-ը, Ճոան Ռոուլինկի հեղինակած Հէրի Փոթըր վիպաշարի 6-րդ գիրքն է։ Գիրքին մէջ կը նկարագրուի Hogwarts-ի մէջ ուսանելու 6-րդ տարին։
Գիրքը լոյս է տեսած է 16 Յուլիս, 2005 թուականին, անգլերէնով։
Դէպքեր
Անգլիոյ մէջ տարբեր իրադարձութիւններ տեղի կ'ունենան, որոնք կ'ընդգրկեն նաեւ muggle-ները, այսինքն ոչ կախարդ բնակչութիւնը։ Կախարդներուն նախարար Քոռնելիուս Ֆաճը կը հանդիպի muggle-ներու նախարարին հետ եւ անոր կը բացատրէ որ կախարդներու երկրորդ պատերազմի պատճառը Voldemort-ի վերածնունդն էր։
Dumbledore-ը Հէրիին կը տանի Սլըկհորնի տունը, որ առաջ ուսուցիչ եղած էր Hogwarts-ի մէջ եւ կը պնդէ վերադառնալ դասաւանդելու։ Հէրիին ետքը կը տանի Ուիզլիի ապահով տունը, որտեղ Հըրմայոնին արդէն հասած էր։ Յաջորդ առաւօտեան անոնք կը ստանան իրենց O.W.L. արդիւնքները, եւ դպրոցը կը տրամադրէ իրենց գիրքերու ցանկը։ Աշակերտները կը վերադառնան դպրոց ու Dumbledore-ը կը յայտարարէ, որ Սնէյփը պէտք է դասաւանդէ պաշտպանութիւն գէշ կախարդութեան դէմ, իսկ Սլակհորնը պիտի շարունակէ իր դիրքը։
Հաւատալով որ Հէրին կարողութիւնե ունի ուսումնասիրելու Voldemort-ի անցեալը՝ Dumbledore-ը կը պատրաստէ յատուկ հանդիպումներ Հէրիին հետ։ Այսպիսով Հէրին կը սորվի Dumbledore-ի ընտանիքին մասին եւ կ'ուսումնասիրէ անոր ամբողջ կեանքը։ Dumbledore կը բացատրէ որ Ռիտլի օրագիրը Հէրին գտաւ գաղտնի սենեակին մէջ արդէն քանդուած է:
6-րդ գիրքին մէջ ուշադրութիւնը կը շեղի նաեւ հիմնական կերպարներու անձնական կեանքերուն։ Ռոնը եւ Հըրմայոնին կը մօտենան իրար, սակայն Ռոնը, գիտնալով իր քրոջմէ՝ Ճինիէն, որ Հըրմայոնին համբուրած էր Վիքթոր Քրամին, իրեն կը լքէ։ Հէրիի փորձերը վերականգնելու իրենց յարաբերութիւնները կը ձախողին եւ Ռոնը կը մօտենայ Լաւընտըր Պրաունի հետ՝ որպէսզի Հըրմայոնին նախանձի։ Նաեւ Հէրին կը սիրահարուի Ճինիին, սակայն ան արդէն կը գտնուի ընկերական յարաբերութիւններու մէջ։ Մէկ տարի ետք Հէրին եւ Dumbledore-ը միասին ճամբայ կ'ելլեն յայտնաբերելու Horcrux մը՝ վզնոցը։ Անոնք շատ դժուարութիւններէ ետք, կը յաջողին զայն առնել բայց արդէն Dumbledore շատ տկարացած է։ Անոնք միասին կը վերադառնան Hogwarts, սակայն Տրաքօ կը պաշարէ Dumbledore-ին եւ կը փորձէ սպաննել զայն: Տրաքօ չկարողանար այս մէկը կատարել, որ Voldemort-ին խնդրանքն էր, եւ Սնէյփ կ'ուգայ ու ինք կը սպաննէ Dumbledore-ին։
Dumbledore-ի թաղումէն յետոյ Հէրին կը խզէ իր յարաբերութիւնները Ճինիի հետ որպէսզի երթայ եւ գտնէ Horcrux-ներ։ Հէրին, Ռոնը եւ Հըրմայոնին կ'որոշեն չվերադառնալ Hogwarts, եւ անոր փոխարէն սկսին իրենց երկար ճանապարհը horcrux-ները գտնելու։
Ոճը
«Chikago Tribune»-ի քննադատ Ճուլիա Քելլերը կարեւորութիւն դարձուցած է անոր զաւեշտին, որ անոնք կրնանք գտնել վէպին մէջ եւ այս Հէրի Փոթըր վիպաշաէի ամենայաջող բաներէն մէկն է։
Քննադատութիւն
Harry Potter and the Half Blood Prince գիրքի վերաբերեալ քննադատութիւնները գրեթէ դրականէին։ «The New York Times» շաբաթաթերթին մէջ աշխատող Լիզըլ Շիլինկըրը գնահատած է գիրքի տարատեսակ թեմաները եւ անսպասելի վերջաբանը : Ան գիրքը կը համարէ շատ լաւ նիւթին կողմէ եւ ոչ այդքան լեզուին կողմէ։
Մրցանակներ եւ պարգեւներ
Harry Potter and the Half Blood Prince յաղթած է շարք մը մրցանակներ այդ թուականին եւ 2006 թուականի կայացած տարուայ Անգլիական գիրքի մրցանակին եւ 2006 թուականի արքայական մրցանակը 8-12 տարեկան երեխաներու համար գիրքերու մրցանակը Միացեալ Թագաւորութեան մէջ։ ԱՄՆ-ուն մէջ ամերիկեան գրադարաններու ըներութիւնը անուանած է գիրքը 2006 թուականի լաւագոյն գիրքերէն մէկը չափահասներու համար։ Այն յաղթած է 2005 թուականի «Quill» մրցանակաբաշխութիւնը երեխաներու համար տարուայ լաւագոյն գիրք անուանակարգին մէջ ըլլալով :
Վաճառք
Գիրքի հրատարակութենէն առաջ 1.4 միլիոն պատուերներ ապսպրուած են Harry Potter and the Half Blood Prince գիրքին amazon.com կայքէջէն՝ մրցանիշը կոտրելով։ Նախորդ մրցանիշը Harry Potter and the Order of Phoenix գիրքը՝ 1.3 միլիոն պատուերներով : Տպագրման ծաւալը հասած է 10.8 միլիոնի։ Հրատարակութեան առաջին 24 ժամերու ընթացքին գիրքը ունեցած է 9 միլիոն կրկնօրինակ ամբողջ աշխարհին շուրջ, 2 միլիոն Միացեալ Թագաւորութեան մէջ եւ մօտ 6.9 միլիոն Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն մէջ։ Առաջին շաբաթուայ ընթացքին վաճառուած է 11 միլիոն գիրք։ Ամերիկեան ձայնային գիրքը, որ կը կարդայ Ճիմ Դէյլը, մրցանիշը կոտրած է եւ ունեցած է մօտ 165,000 վաճառք 2 օրուայ ընթացքին :
Թարգմանութիւններ
Harry Potter and the Half Blood Prince լոյս տեսած է միաժամանակ Միացեալ Թագաւորութեան, ԱՄՆ-ուն, Աւստրալիոյ, Նիւ Զիլանտի եւ Հարաւային Ափրիկէի մէջ։ Այն թարգմանուած է 67 լեզուներու։ Ձեռագրի մեծ գաղտնիութեան պատճառով թարգմանիչները չսկսան գիրքի թարգմանութիւնը մինչեւ Անգլերէն օրինակի հրատարակութեան օրը։ Գերմանիոյ մէջ թարգմանիչներու խումբ մը աւարտեց գիրքի թարգմանութիւնը համացանցի հրապարակութենէն երկու օր վերջ :
Խմբագրումներ
Մեծ Պրիթանիոյ մէջ 16 Յուլիս, 2005 թուականի հրատարակութենէն յետոյ Half Blood Prince-ը լոյս տեսաւ թերթերուն մէջ հատուածներով։ Երկու օր ետք՝ 25 Յուլիս-ին Քանատայի եւ ԱՄՆ-ուն մէջ տպագրուեցան սկզբնական 2 միլիոն օրինակ :
Ֆիլմ
Գիրքի հիման վրայ նկարահանուած ֆիլմը նախատեսուած էր որ լոյս տեսնէ Նոյեմբեր 21, 2008 թուականին, սակայն փոխուեցաւ հրատարակուելով 15 Յուլիս, 2009 թուականին։ Ֆիլմի բեմադրիչը Տէյուիտ եթսն էր իսկ արտադրիչներն են՝ Տէյուիտ Հեյմանը, Տէյուիտ Bարոնը եւ Ճոան Ռոուլինկը։ Ֆիլմը մուտք ունեցաւ մօտ 934 միլիոն տոլար շահ, որ դարձաւ երկրորդ ամենատարածուած ֆիլմը։ Harry Potter and the Half Blood Prince-ը արժանացաւ նաեւ լաւագոյն երկրի արտադրութեան մրցանակին :
1928 թուական
1928 թուական, նահանջ տարի, 20րդ դարու 28րդ տարին է
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1928 մահեր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1928
365 (թիւ)
365 (երեք հարիւր վաթսունհինգ) կենտ եռանիշ բնական թիւ է 364-ի եւ 366-ի միջեւ
Ժագ Յակոբեան
Ժագ Ստեփան Յակոբեան, hայ մեծանուն բանաստեղծ: Հայ ազգին ու մշակոյթին ծառայ՝ հաւատաւոր քարոզիչ, դաստիարակ եւ մտաւորական
Կենսագրութիւն
Ժագ ծնած է Երուսաղէմ, Ստեփան Յակոբեան (ատափազարցի) եւ Սրբուհի (երուսաղէմցի) ամոլէն: Երկու տարեկանին ծնողքին հետ կը տեղափուխուի Գահիրէ, Եգիպտոս: Ուսումն ու կրթութիւնը կը ստանայ յաջորդաբար հետեւեալ դպրոցներուն մէջ.
Եգիպտական օրէնքի մը համաձայն, ան պարտաւորութիւնը կ’ունենայ անցընելու արաբերէն Պաքալորիայի համազօր երկու քննութիւններ՝ արաբերէն լեզու եւ արաբական գրականութիւն, զորս ինքնաշխատութեամբ յաջողութեամբ կ’անցընէ եւ ձեռք կը ձգէ դեղագործական վկայականը 1944-ին:
Արաբերէնի քննութեանց պատրաստութեան շրջանին, ան միաժամանակ կը գործէ ֆրանսական «Lebon Gas»ի ընկերութեան մէջ:
Այնուհետեւ, իր պարտադիր զինուորական ծառայութիւնը կը կատարէ Վերին Եգիպտոսի մէջ (1944-46):
1947-ին կ’ամուսնանայ Ազատուհի Սեւյօնքեանին հետ, որ թոռնուհին էր Վռամշապուհ Արք. Քիպարեանի (առաջնորդ Ֆրանսայի եւ Պելճիքայի՝ Զօրավար Անդրանիկը պսակողը եւ Արփիար Արփիարեանի «Կարմիր Ժամուց»ին «ղարիպ տէրտէր»ը):
Երկու տարի ետք, նորապսակ զոյգը կը գաղթէ Աւստրալիա (Մելպըռն): Տարի մը ետք կը վերադառնայ Գահիրէ, ուր կ’աշխատի որպէս դեղագործ զանազան դեղարաններու մէջ։ 1956-ին տիկնոջ եւ երեք անչափահաս զաւակներուն հետ գաղթել Պէյրութ, Լիբանան, ուր կայք կը հաստատէ, եւ ուր կը ծնի իր չորրորդ զաւակը:
1957-էն 1965 կը պաշտօնավարէ Կենաց Երկրորդական Վարժարանին մէջ (Տպպայա), որպէս ուսուցիչ հայ լեզուի, հայ գրականութեան եւ ազգային պատմութեան:
1965-ին երկրորդ անգամ կը գաղթէ Աւստրալիա (Մելպըռն):
1967-ին կը գաղթէ Ամերիկա վերջնականապէս, ուր բնակութիւն կը հաստատէ Գալիֆորնիոյ Փասատինա քաղաքին մէջ, ուր ամբողջ 21 տարիներ (1967-88), աշխատած է որպէս քիմիագէտ դեղորայքի գործարանի մէջ՝ «Life Laboratories» (Sun Valley).
Իր դեղագործական ասպարէզին կողքին, իր ուսուցչական գործունէութիւնը կ’ընդգրկէ նաեւ Սահակ-Մեսրոպ Հայ Քրիստոնեայ Վարժարանը (1988-2000):
Կարճ ժամանակ մը, ան եղած է նաեւ հայ գրականութեան դասատու Սրբոց Նահատակաց Ֆերահեան Երկրորդական Վարժարանին մէջ:
Իր ասպարէզին կողքին, կը պաշտօնավարէ նաեւ որպէս ուսուցիչ կիրակնօրեայ դպրոցներու մէջ Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցւոյ հովանիին տակ՝ Գահիրէ-Հելիոպոլիս (1951-1953) եւ Էնսինօ, Գալիֆորնիա (2003-2009):
1974-ին կը սկսի Աստուածաշունչի սերտողութեան ժողովներու՝ նախ հաւատացեալներու բնակարաններու մէջ, սկսեալ Հոլիվուտէն, ապա Հոլիվուտի մէկ Baptist Church-ի սրահին մէջ, հուսկ ապա Կլենտէյլի Սուրբ Աստուածածին Եկեղեցիին գմբէթին տակ, հովանաւորութեամբը Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցւոյն:
1975-ին կը ձեռնարկէ նաեւ անձնական աւետարանչական գործունէութեան մը, որ կը տեւէ տասը տարի, մինչեւ 1985: Կը հաստատէ 15 վայրկեաննոց շաբաթական աւետարանչական ռատիօժամ մը՝ «Աշխարհի Լոյսը, Հայաստանեայց Աւետարանասփռումի ժամ», սուրբ գրային եւ ազգային բովանդակութեամբ:
Գիրքերու կողքին, ան հրապարակ հանած է նաեւ հոգեշունչ եւ հայաշունչ ձայներիզներ («Յիսուսաբոյր», «Հոգին հայկական» եւ այլն):
Յիշատակ
Արեւմտեան թեմի առաջնորդ Մուշեղ արք. Մարտիրոսեան, Կրօնական ժողովը եւ Ազգային վարչութիւնը խոր ցաւով կը գուժեն կորուստը Աստուծոյ, հայ ազգին ու մշակոյթին ծառայ՝ հաւատաւոր քարոզիչ, բանաստեղծ, դաստիարակ եւ մտաւորական Ժագ Ս. Յակոբեանի, որ ի տէր հանգեաւ Շաբաթ, 2 Նոյեմբերին: վաստակաշատ բանաստեղծին իր վերջին յարգանքը մատուցելու առիթ պիտի ունենայ Երկուշաբթի, 11 Նոյեմբերին, կ.ե. ժամը 4-7, Mountain View Mortuary Cemetery-ին մէջ, 2400 N. Fair Oaks Ave., Altadena։
Փոխան Դամբանականի
Ու հաստատօրէն ցեղին իբրեւ հաւատարիմ զաւակ, իր կնիքը քանդակեց մեր գրական անդաստանին վրայ։
100 ամեակ
Ժագ Յակոբեան 2017-ի Օգոստոսին դարձաւ 100 տարեկան։ Այս առթիւ ան գրած է հետեւեալ տողերը.
Գործերը
Ժագ Յակոբեան ունեցած է բեղուն գրական աշխատանք։ Բանաստեղծութիւններ գրած է կանուխ տարիքէն։ 1938-ին, «Գաղտնի ճամբան» անդրանիկ իր հատորով՝ գրաքննադատ Նիկոլ Աղբալեանի գրական «գիւտ»ը կը դառնայ: Հետեւող տասնամեակին, փոխնիփոխ անոր կը յաջորդեն երեք ուրիշ գործեր՝ քնարերգական եւ հայրենասիրական։ 1950 թուականէն ետք հոգեկան վերիվայրումներու ենթակայ, կ'արտադրէ աւելի կրօնաշունչ գործեր, որոնց կողքին պարբերաբար՝ հայրենասիրական էջեր։
Հեղինակն է 50-ից աւելի գիրքերու եւ գրքոյկներու, բանաստեղծութիւն եւ արձակ: Իր գործերէն ոմանք արժանացած են Առաջին Մրցանակի:
Գեղեցիկ հայերէնով մը արտայայտուած իր ազգայնաշունչ հոգին եւ վառ հաւատքը կը հիւսեն թէ՛ իր ներաշխարհը եւ թէ՛ իր գրաշխարհը: Իր գործածած գրական-գեղարուեստական լեզուն արեւմտահայերէնն է՝ շքեղ եւ ճոխ բառապաշարով:
Ժագ Յակոբեան հեղինակած է նաեւ «Կռունկը կը կանչէ» թատերախաղը, որ արժանացած է հարիւրէ աւելի ներկայացումներու Սփիւռքի զանազան քաղաքներու մէջ, նախաձեռնութեամբ առաւելաբար Համազգայինի «Գասպար Իփէկեան» թատերախումբին, առաջնորդութեամբ բեմադրիչ Ժորժ Սարգիսեանի:
Հայերէնի կողքին, ան գրած է նաեւ ֆրանսերէն քերթուածներ, որոնցմով ան մասնակցած է ֆրանսական գրական մրցումներու (Jeux Floraux du Languedoc, 1936, Toulouse):
Ստորեւ կը ներկայացւի իր հրատարակած գիրքերը.
''* Խաչանշուած երկերը՝ արժանացած Ա. մրցանակի''
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ
Հրաչեայ Սեդրակեան
Հրաչեայ Սեդրակեան, հայ ազգային-հասարակական գործիչ, յօդուածագիր։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Եոզկաթ: Հայրը՝ Խոսրով էֆէնտին, եղած է Օսմանեան բանակի սպայ, որ Առաջին Համաշխարհային պատերազմի օրերուն հաստատուած է Լիբանան, մինչ ընտանիքը մնացած է Եոզղատ:
Երկու տարեկանին Սեդրակեան համաճարակի հետեւանքով կորսնցուցած է իր մայրը եւ մեծցած է մեծ մօր գուրգուրանքին տակ: 1926 թուականին ընտանօեք վերջնականապէս փոխադրուած են Լիբանան: Պէյրութի մէջ ուսումը ստացած է ժեզուիթներու Սեն Կրեկուար ճեմարանէն, իսկ բարձրագոյն ուսումը՝ Սեն Ժոզէֆ համալսարանէն, մասնագիտանալով իրաւաբանութեան ճիւղին մէջ, զոր պատուոյ յիշատակութեամբ աւարտած է 1941 թուականին, վկայուելով իբրեւ փաստաբան:
Գործունէութիւն
Սեդրակեան կանուխ տարիքէն նետուած է ազգային-հասարակական կեանքին մէջ եւ ունեցած է բեղուն գործունէութիւն: Ան կարեւոր դեր ունեցած է ՀԲԸՄ-ՀԵԸ Հայ համալսարանական ուսանողաց միութեան հիմնադրման մէջ, որ կեանքի կոչուած է 1940-ին: 1940-1943 թուականներուն վարած է միութեան ատենապետութիւնը, ատկէ ետք ալ կարեւոր պաշտօններ վարելով ՀԲԸՄ եւ ՀԵԸ կառոյցներէն ներս :
Կանուխէն անդամակցած է ՌԱԿ-ին: 1946-ին գլխաւորած է Սուրիոյ եւ Լիբանանի Ներգաղթի կեդրոնական կոմիտէն: Հայ մշակոյթը պահպանելու եւ տարածելու միտումով, 1947-ին եղած է հիմնադիրներէն ՌԱԿ մշակութային թեւին՝ Թէքէեան մշակութային միութեան, իսկ 1951-ին՝ Պէյրութի Վահան Թէքէեան վարժարանին, միաժամանակ ըլլալով վարժարանին արտօնատէրը:
Երկար տարիներ ատենապետած է ՌԱԿ Լիբանանի Շրջանային վարչութիւնը, իսկ 1982-ին՝ ընտրուած ՌԱԿ Կեդրոնական վարչութեան ատենապետ:
Շքանշաններ եւ կոչումներ
1988-ին, ՀԲԸՄ-ի նախագահ Ալեք Մանուկեանի որոշումով դարձած է ՀԲԸՄ-ի պատուոյ անդամ: Նոյն տարին Վազգէն Ա. Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը Սեդրակեանը պարգեւատրած է «Սուրբ Սահակ-Սուրբ Մեսրոպ» շքանշանով։
1991-ին հռչակուած է ՌԱԿ-ի պատուոյ նախագահ: Արժանացած է Ամենայն Հայոց Վեհափառի սրբատառ կոնդակին, ինչպէս նաեւ՝ Լիբանանի Հանրապետութեան նախագահի Արժանեաց շքանշանին :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ ազգային գործիչներ Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ
Աճարիոյ Ճգնաժամ (2004)
Աճարիոյ ճգնաժամ (2004 წლის აჭარის კრიზისი), քաղաքական-վարչական բախում՝ 2003-2004 թուականներուն (ճգնաժամ՝ Աճարիոյ Ինքնավար Հանրապետութեան, Ասլան Ապաշիձէի գլխաւորութեամբ եւ Թիֆլիսի պաշտօնական իշխանութիւններուն միջեւ, Միխայիլ Սահակաշվիլիի ղեկավարութեամբ): Ճգնաժամը յետխորհրդային Վրաստանի մէջ անկայուն քաղաքական իրավիճակին հետեւանք էր, յատկապէս՝ «Վարդերու յեղափոխութենէն» ետք։ Ճգնաժամը կ'աւարտի իշխանութիւններուն հանրապետութեան ամբողջական ենթարկումով ։
Նախադրեալներ
Աճարիա ինքնավար հանրապետութիւն մըն է Վրաստանի մէջ, որուն հիմնական բնակչութիւնը աճարներ են (''վրացիներու ազգագրական խումբ մը, որ վրացերէն կը խօսի։ Թրքական տիրապետութեան ընթացքին (ԺԶ. դարէն - 1878) հարկադրաբար ընդունած են իսլամութիւնը (մինչ այդ քրիստոնեաներ էին)։ Հակառակ բռնի թրքացման քաղաքականութեան, աճարները պահպանած են ազգային ինքնութիւնը, մայրենի լեզուն, մշակոյթի եւ կենցաղի ինքնատիպ ձեւերը''):