cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սարատով
Սարատով (Саратов), քաղաք Ռուսաստանի մէջ։ Սարատովի մարզի վարչական կենտրոնն է։ Սարատովը պատմական քաղաք է, որ կը գտնուի Ասիայի եւ Եւրոպայի սահմանգծին։ Հիմնադրվել է 1590 թ.-ին Ֆեոդոր I Իվանովիչ ցարի արքայութեան օրոք։ Բնակչութիւնը՝ 839 755 մարդ (2013)։ Քաղաքի մէջ կ՛ապրին մէկ տասնեակէն աւելի տարբեր ազգեր, այդ թւում ՝ հայեր։ 2010 թ.-ի տվյալներով Սարատովի մէջ կ'ապրին աւելի քան 8 հազար հայ։
Ճիմի Ուէյլզ
Ճիմի Տոնալ Ուէյլզ, յայտնի է որպէս «Ճիմպօ» (Jimmy Donal «Jimbo» Wales), ամերիկացի համացանցի գործարար, առաւել յայտնի որպէս Ուիքիփետիա ազատ հանրագիտարանի համահիմնադիր եւ Ուիքիա ընկերութեան հիմնադիր։ Ծնած է 7 Օգոստոս 1966 թուականին։
Կենսագրութիւն
Ուէյլզը ծնած է Հանթսուիլի մէջ, ուր յաճախած է Ռանտոլֆ դպրոցը՝ համալսարանի նախապատրաստական դպրոց, այնուհետ ձեռք բերած է ֆինանսի պաքալորիայի (bachelor's) եւ մագիստրոսի (master's) աստիճան։ Ան կը դասաւանդէր երկու համալսարաններու մէջ։ Մինչեւ գիտութիւններու թեկնածուի թեզը աւարտելը, ան կը ձգէ ասպիրանտուրան որպէսզի աշխատանքի անցնի ֆինանսական համակարգին մէջ։ 1996 թուականին, ան երկու համախոհներու հետ կը հիմնէ Պոմիս, տղամարդոց համար նախատեսուած ուեպ փորթալը։ Ընկերութիւնը սկզբնական ֆինանսաւորում ապահովեց դիտանցուող ազատ Նուփետիա հանրագիտարանի (2000– 2003) եւ անոր հետեւորդ Ուիքիփետիայի համար։
15 Յունուար 2001-ին, Լարի Սանկերի եւ ուրիշներու հետ Ուէյլզը գործարկեց Ուիքիփետիա ազատ հանրագիտարանը, որ արագ աճ եւ հանրաճանաչութիւն վայելեց։ link=|մինի link=|մինի
Եղիա Տնտեսեան
Եղիա Տնտեսեան, հայ տպագրիչ։
Ծնած է Պոլիս, Օրթագիւղ թաղին մէջ։ Զաւակն էր դպիր եւ Թարգմանչաց վարժարանի տնտես Մկրտիչի, ուրկէ մնացած է մականունը։ Նախնական ուսումը ստացած է նոյն թաղի ազգային վարժարանին մէջ, ուր այդ թուականին կը դասախօսէր Գրիգոր վարժապետ (յետոյ Օրթագիւղի Տէր Պօղոս), որմէ կը սորվի նաեւ հայկական երաժշտութեան սկզբունքները։
1848–ին, հազիւ 14 ամեայ պատանի մը, աւարտելով դպրոցական շրջանը, մտած է Օրթագիւղի «Արապեան» տպարանը, իբր աշկերտ, ուր 4 տարի անընդհատ նուիրուած է հմտանալու տպագրական արուեստի նախնական գաղտնիքներուն։
Սակայն, աւելի հրապուրիչ գտնելով ուսուցչութեան ասպարէզը, 1852–ին ձգած է տպարանը ու պաշտօնավարած՝ ազգային վարժարանէն ներս։
1861–ին հրատարակած է իր առաջին երկը՝ «Ծաղկաքաղ Կաթողիկեայց թուղթերու մեկնութեանց»։
Եղիա Տնտեսեան, ընկերութեան ազնիւ նպատակներով խանդավառուած, յանձնառու կ'ըլլայ իբր ուսուցիչ Հաճըն մեկնելու ընկերութեան կողմէ Յուլիս 1862-ին։
Ռուս-թրքական պատերազմէն ետք խստացած էր գրաքննութիւնը, որ սկսած է ծուռ աչքով նայիլ գլխաւորաբար մեր ազգային երգերուն եւ անոնց հաւաքածոներուն։ Անոնց հրատարակիչներէն Յ. Գաւաֆեան եւ Ե. Տնտեսեան հետապնդումի ենթարկուած են։ Առաջինը փախած է Աթէնք, իսկ Եղիա ձերբակալուելով եղեռնագործէ մը աւելի ծանր ամբաստանութեան տակ կը բանտարկուի 1881-ի սկիզբները։ Իր անյոյս զնտանին մահասփիւռ ու նողկալի մթնոլորտին մէջ հազիւ երեք ամիս կրցած է դիմանալ եւ նոյն տարուան 23 Ապրիլին կնքած է իր մահկանացուն։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:10 Ապրիլի ծնածներ Ստորոգութիւն:5 Մայիսի մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ Ստորոգութիւն:Հայ երաժշտագէտներ
8 Փետրուար
8 Փետրուար, տարուան 39-րդ օրն է։ 7 Փետրուար 8 Փետրուար  9 Փետրուար
Տօներ
Ստորոգութիւն:Փետրուար
Ճիմի Փէյճ
Ճիմի Փէյճ, բրիտանացի երաժիշտ։
Լետ Զեփլին (Led Zeppelin) խումբի կիթառահար եւ երկրորդ ձայն (Պէք վոկալ)։ Կը համարուի աշխարհի լաւագոյն‌ կիթառահարներէն մեկը։
Rolling Stones-ին համաձայն, Ճիմի Փէյճ բոլոր ժամանակներու 9րդ լաւագոյն կիթառահարն է ։
Ճիմին մանուկ հասակէն արեան ճնշման հետ կապուած խնդիրներ ունէր։ Ճնշումը միշտ ցած էր, եւ այդ պատճառով շատ յաճախ ան գլխուն վրայ կը կանգնէր։‌
Երբ ան իրենց տան տանիքին վրայէն գտաւ կիթառ եւ սկսաւ նուագել, ստիպուած եղաւ գլխուն վրայ կեցած նուագելու։ Այս մէկը օգնեց իր արուեստային հմտութեան զարգացման։
Հայոց Ցեղասպանութեան Յուշարձան (Թորոնթօ)
Պատմութիւն
Խաչքարը նուիրուած է Հայոց Ցեղասպանութեան զոհերու հիշատակին։ Խաչքարի ստեղծման նախաձեռնութիւնը Սուրբ Երրորդութիւն հայկական եկեղեցինն է, հեղինակը Հակոբ Ջանբազեանն է։ Խաչքարի վրայ փորագրուած են Վիլեամ Սարոեանի յայտնի խօսքերը, ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Քանատայի յուշարձաններ Ստորոգութիւն:Հայոց ցեղասպանութեան յուշարձաններ
8 Օգոստոս
8 Օգոստոս, տարուան 220-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 221-րդ) օրն է։
Տօներ
Ստորոգութիւն:Օգոստոս
153 (թիւ)
153 (հարիւր յիսուներեք)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ մըն է 152-ի եւ 154-ի միջեւ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:153
Արսէն Քհնյ. Յարութիւնեան
'''Տէր Արսէն Քհնյ. Յարութիւնեան''' բնիկ այնթապցի Տէր Արսէն քհնյ. Յարութիւնեանն է, որուն աւաղանի անունն ալ Արսէն է, ծնած է Այնթապ 1865-ին։
Օլիվըր Թուիստ
Բովանդակութիւն
Ինչպէս կը պարզուի Ֆէյկընի ետեւ կանգնած է Մոքսը՝ Օլիվըրի խորթ եղբայրը, որ կը փորձէ զրկել անոր ժառանգութիւնէն: Հանցագործներու հերթական անհաջողութենէն ետք Օլիվերը կը յայտնուի միսս Ռոզ Մէյլի տունը, գիրքի վերջը կը պարզուի, որ ան հերոսի մորաքոյրն է: Անոնց կ՛այցելէ Նենսին եւ կը յայտնէ, որ Մոքսը եւ Ֆէյկընը չեն հրաժարուիր Օլիվըրին գողնալու կամ սպաննելու միտքէն: Այս նորութեամբ Ռոզ Մէյլին կ՛այցելէ պարոն Պրաունլոյին, որպէսզի անոր օգնութեամբ լուծէ այդ իրավիճակը: Այնուհետեւ Օլիվըրը կը վերադառնայ պարոն Պրաունլոյի քով:
Արսէն Քհնյ. Յարութիւնեան
Նախնական կրթութիւնը ստացած է Այնթապի ծխական վարժարանը, զոր աւարտելէ ետք բուռն փափաք ունեցած է բարձրագոյն ուսում ստանալու։
Օլիվըր Թուիստ
Բովանդակութիւն
Սայգսին յայտնի կը դառնայ Նենսի պարոն Պրաունլոյին կատարած այցելութիւններու մասին: Զայրոյթի մոլուցքի մէջ չարագործը կը սպաննէ աղջկան, բայց շուտով ինքն ալ կը սպաննուի: Մոքսը ստիպուած կը բանայ իր գաղտնիքը, կը հաշտուի ժառանգութեան կորուստի հետ եւ կը մեկնի Ամերիկա, ուր ան կը մահանայ բանտին մէջ: Ֆէյկընին կախաղան կը բարձրացնեն: Օլիվըրը երջանիկ կ՛ապրի իր փրկիչի՝ պարոն Պրաունլոյի տունը:
Արսէն Քհնյ. Յարութիւնեան
Նիւթապէս ինքզինք գտնելէ ետք կ'ամուսնանայ հայրենակից օրիօրդի մը հետ, Այնթապի մէջ։
Օլիվըր Թուիստ
Գրական բնութագիր
«Օլիվըր Թուիսդի արկածները» կը կանխագուշակէ Տիքընզի սոցեալական վեպերը անորմբվ, որ այս գիրքոն մէջ կը տրուի ամբողջ անգլիական հասարակութեան հատումը՝ լոնտոնեան արիստոկրատական առանձնատուներէն մինչեւ գաւառական մանկատունը եւ ցոյց կու տայ անոնց կապը: Քննադատութեան թիրախ կը դառնան աշխատանքային տուները եւ մանկական աշխատանքը, հանցաւոր գործունէութեան մէջ երեխաների ներգրաւման նկատմամբ կառավարութեան անտարբերութիւնը: Վէպի նախաբանին մէջ Տիքընզը կը քննադատէ հանցագործներու կեանքը վիպապաշտութեան մէջ: Ան կը գրէ.
Արսէն Քհնյ. Յարութիւնեան
Կրթական աշխատանքներու կողքին, ազգային պատասխանատու գործերուն ալ կը լծուի եւ շնորհիւ իր պատրաստութեան, կրթական եւ ազգային մարդին մէջ բերած նորութիւններուն ու մատուցած ծառայութիւններուն, շրջանակին հանրածանօթ կ'ըլլայ ու վարկը կը բարձրանայ։
Օլիվըր Թուիստ
Վէպի հրատարակութիւն
Ռուսիոյ մէջ վէպը առաջին անգամ հրատարակուած է 1841 թուականին, երբ առաջին հատուածը (գլուխ 23) յայտնուած է «Գրական թերթի» Փետրուար ամսուան 14-րդ թիւին մէջ: Գլուխը կը կոչուի «Այն մասին, թէ ինչ ազդեցութիւն կ՛ունենան թէյի դգալները սիրոյ եւ բարոյականութեան վրայ»: Վէպի առաջին ամբողջական հրատարակութիւնը Ռուսիոյ մէջ իրականացած է նոյն տարին: Վէպը հրատարակուած է անանուն առանձին գիրքով Սանկտ-Պետերբուրգի մէջ, Ա. Գորկովենկոյի թարգմանութեամբ:
Արսէն Քհնյ. Յարութիւնեան
Իր վարդապետական առաջին պատարագը կը մատուցանէ Քեսապի մէջ։ Թեմական այցելութիւնները աւարտելէ ետք, կաթողիկոսին հրաւէրով կը վերադարնայ Սիսի մայրաքաղաքը՝ կարեւոր ժողովի մը ներկայ գտնուելու համար։
Ըստ Բերիոյ Թեմին արխիւներուն, Անտիոք կապուած էր Բերիոյ թեմին, եւ ունէր իր երեսփոխան ներկայացուցիչները Բերիոյ թեմին Գաւառական Ժողովին մէջ։
Օլիվըր Թուիստ
Յուշեր
Տիքընզը մահէն առաջ խոստովանեցաւ, որ չարագործներէն մէկուն հրեայ ստեղծած է, ընդ որու իրավիճակը բարդացաւ անորմով, որ այդ կերպարին ան տուաւ իր հրեայ ծանօթներուն մէկուն՝ Ֆէյկընի ազգանունը: Իր մեղքը քաւելու համար Տիքընզը իր «Մեր ընդհանուր ընկերը» վէպի հերոս դարձուց հրեայ Ռահուին, ով բարի եւ ազնիւ մարդ էր, Ֆէկընի հակապատկերը Օլիվըր վէպէն:
Արսէն Քհնյ. Յարութիւնեան
Ափսո՜ս, որ ժողովական իր առաքելութիւնը աւարտելէ ետք երկար չ'ապրիր. 1909-ին թուրքերուն կողմէ կազմակերպուած հայկական ջարդին զոհ կ'երթայ ոչ միայն ինք, այլեւ Տէր Արենակն ու այլ եկեղեցականներ։ Թուրքերը զինք ձերբակալէ ետք նախ մօրուքը կը բռնկըցնեն, ապա բազմաթիւ չարչարանքներու ենթարկելէ ետք կը սպաննեն։
Օլիվըր Թուիստ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Վէպեր
Արսէն Քհնյ. Յարութիւնեան
Ան կը նահատակուի 7 Ապրիլ 1909-ին, Աւետեաց տօնին։ Իր մասին կը գտնենք հետեւեալ գրութիւնը.-«Երջանկայիշատակ հովիւէն շատ բան կը յուսացուէր Անտիոքի վիճակը րարւոքելու եւ կազմակերպելու համար: Ինչպէս Վարդանան խումբին Արսէնը, ինքն ալ նոր Վարդանանցի կ'ընկերանար իր նահատակութեամբ: Օրհնեա՜լ ըլլայ իր յիշատակը»։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայեր
Յակոբ Միքայէլեան
Յակոբ Միքայէլեան ծնած է 30 Ապրիլ,1943-ին Հալէպ, Սուրիա: Արուեստագէտ, արձակագիր, ուսուցիչ, մանկավարժ: Յակոբ Միքայէլեան այժմ կ’ապրի Երեւան:
Կենսագրութիւն
Յակոբ Միքայելեան ուսումը ստացած է Ազգային Հայկազեան եւ ՀԲԸՄ Լ. Նաճարեան-Գ. Կիւլպէնկեան Երկրդ.Վարժարաններուն մէջ։ 1970-ին վկայուած է Դամասկոսի Համալսարանի Անգլերէն Լեզուի Եւ Գրականութեան Բաժինէն, ապա հետեւած մանկավարժութեան եւ վկայուած Նիւ Ճըրզիի Համալսարանէն:
Ալաշկերտ Հին Վաղարչակերտ
Ալաշկերտ Հին Վաղարչակերտ բարդաքաղաքի անուան աղաւաղումն է, որ Այրաբատայ Բագրեւանդ (Պայազիտ) գոփ այժմեան վիճակներէն մին կը կազմէ։ Վիճակս ունի 115 գղ. ուր կ'ապրէին 20.111 բն. հետեւեալ բաժնուած։
Ընդամէնը 20111 հոգի։ Հայաբնակ գիւղերուն թիւն էր 14։
Ալաշկեռտ անունը չատ անգամ պատմիչներէն յատկացուած է ամբողջ Բագռեւանդ գռին, որ բաժնուած է չորս վիճակներու։
Ալաշկերտ վիճակին գլխաւոր անունն է Թօփռագ-գալէ (Հողարբերդ) որ կը կոչուի նաեւ Ալաշկերտ։ Սա կը համարուի բուն հին Վաղառշակեռտը, գոր կանգնած է Բ. դարու ւերջերը Արտաչէս Բ. ի թոռը, Վադարչակ Արչակունի թագաւորը։ Դիրքը բարձր է գրեթէ 5950 ոտք։
Եօթներորդ դարու կիսուն Ներէս Շինող Կաթողիկոսը հոյակապ եկեղեցի մը չինել տուաւ Ս. Աստուածածնայ նուիրուած որ մամանակի ընթացքին աւերուելով 1800 թուականին ատենները ուրիչ մը չինուած է, որը նոյնպէս փլփլկած վիճակի մէջ կը գտուէր ընդհ, պատերաղմէն առաջ։
Գերեզմանատան մօտերը հին եկեղեցւոյ մը աւերակները կ'երեւին եւ կը կարծուի թէ հոգ եղած ըլլայ հռչակաւոր եւ կը կարծուի թէ հոգ եղած ըլլայ հռչակաւոր եւ հրաչահործ Ս. Կիրակոսի վանքը։ Մօտերն է 1730 - 5-ին նահատակուած Խանում կոյսի նուիրուած քարակոյտը (տե՝ս Բազմավէպ 1869 էջ 70, ուռ հռատարակուած է "Տաղ ի վկայուհի Ս. Խանում նահատակ ի Թոփռագ-գալէ") Ալաշկերտէն մէկ քիլոմէթր հեռի կը գտնուի Ճգնաւոռի տեղ քարայրաձեւ աղօթատեզի մը։ Կայ նաեւ Ս. Սառգիս անուամբ ուխտատեղի մը բերդին արեւմրա-հարաւային կողմը։ Ընդհ, պատերազմէն ետք Ալաչկերտի մէջ հայ մնացած չէ։ (Ալիշան այռառատ 535-61, Բագռեւանդ 46-74, եւայլն)։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Բնակավայրեր
Ժաքլին Ֆերնանտեզ
Ժաքլին Ֆերնանտեզ (11 Օգոստոս 1985) Սրի Լանքացի բնորդ, դերասանուհի եւ Miss Universe Sri Lankapageant of 2006 գեղեցկութեան մրցաշարքին դափնեկիր: Ան Պոլիուտի մէջ նշանաւոր դարձած է «Aladdin» ֆիլմով: Զինք սիրողներուն կողմէ անուանուած է  Jacq of hearts in India:    Ծնած է Քանատական, Սրի լանքական եւ Մալիզիական լեզուներ խօսող բազմանդամ ընտանիքի մը մէջ, մեծցած է Պահրէյն։ Աւարտած է Սիտնիի համլսարանը, որմէ ետք սկսած է աշխատիլ սրի լանքական կայաններէն մէկուն մէջ իբրեւ հաղորդավար: 2006-ին  Miss Universe In Sri Lanka-ի դափնեկիրը դարձած է, եւ իր երկիրը ներկայացուցած՝ Miss Universe մրցաշարքին:
Հնդկաստանի բնորդի ասպարէզին կողքին, Սուճոյ Կոշի՝ «Aladdin» ֆիլմին մէջ իր խաղարկութեամբ ֆիլմաշխարհէն ներս կ'ունենայ իր նախաքայլը: Այս ֆիլմէն ետք ան հանդէս կու գայ հոգեբանական ֆիլմի մը մէջ՝ «Murder 2» (2011), որու կը յաջորդէ յաջողակ ֆիլմերու շարք մը՝ «Housefull 2» (2012) եւ «Race 2» (2013), վերջինին ան կը շահի «IIFA Award for Best Supporting Actress» մրցանակը: Անոր յաջորդ ֆիլմը կ'ըլլայ Սալման խանի հետ խաղարկած «Kick» (2014) ֆիլմը, որու կը յաջորդեն «Housefull 3» (2016) եւ «Judwaa 2» (2017):
Ան դերասանութեան առընթեռ՝ կ'աշխատի նաեւ իբրեւ ժիւրիի անդամ Հնդկաստանի մէջ կազմակերպուած պարի մրցոյթին Jhalak Dikhhla Jaa (2016-2017), որ կը համարուէր մրցոյթին իններորդ տարին:
Կենսագրութիւն
Ժաքլին ծնած է 11 Օգոստոս 1985-ին Պահրէյնի մայրաքաղաք՝ Մանամայի մէջ: Իր ընտանիքին անդամները տարբեր ազգերէ էին. հայրը Էլրոյ Ֆերնանտեզ Սրի Լանքացի, մայրը՝ Մալիզիացի, իսկ մեծ հայրը՝ Քանատացի: Հայրը, որ երաժիշտ էր 1980-ական թուականներուն կը փոխադրուի Պահրէյն, ուր կը ծանօթանայ իր ապագայ կնոջ: Ժաքլին իր քոյր-եղբայրներուն մէջ ամենափոքրն էր։ Ունի իրմէ մեծ մէկ քոյր եւ երկու եղբայր: Ան կարգ մը հեռուստացուցային յայտագիրներ վարած է տասնչորս տարեկանին: Երբ Պահրէյնի մէջ իր նախնական կրթութիւնը կ'աւարտէ, կ'անցնի Սիտնի եւ Սիտնիի համալսարանը աւարտելէ ետք կ'աշխատի հեռատեսիլի հաղորդավար Սրի Լանքայի մէջ։ Նոյնպէս կ'աւարտէ լեզուի Պէրլիդս դպրոցը՝ Սպաներէն սորվելով եւ բարելաւելով արաբերէնն ու ֆրանսերէնը:
Ժաքլին մանկութենէն կ'ուզէր դերասանուհի դառնալ, նոյնիսկ որոշ շրջան մը կը յաճախէ Ճոնի դերասանական դպրոցը: Ինչպէս նաեւ ան հեռուստացուցային հաղորդավար կը դառնայ, եւ բնորդի առաջարկներ կ'ընդունի, որուն հետեւանքով կը մասնակցի Miss Universe Sri Lanka-ին, կը յաղթէ եւ կ'անցնի իր երկիրը՝ Սրի Լանքան ներկայացնելու Miss Universe 2006-ի մրցաշարքին, որ տեղի պիտի ունենար Լոս Անճելըս ի մէջ: 2015-ի հարցաքննութիւններէն մէկուն Ժաքլին բնորդութիւնը կը նկարագրէ իբրեւ «ուսումնասիրական լաւ հիմք», ան կ'ըսէ «Ան միջոց մըն է քու բացասական կէտերդ գիտնալու, լաւ ճանչնալու մարմինդ եւ ինքնավստահ ըլլալու»: 2006-ին ան հանդէս կու գայ «O Sathi» երգի տեսահոլովակով, այս երգը կ'երգեն Պադիան եւ Սանդուշը:
2009-2013
2009-ին ան կը ճամբորդէ Հնդկաստան՝ բնորդի ասպարէզը շարունակելու: Դերասանութեան դասեր կը ստանայ բեմադրիչ Պէրի Ճոնի (Barry John) գլխաւորութեամբ, եւ Սուճոյ Կոշի (Sujoy Ghosh) ֆիլմին՝ «Aladin»ին մէջ դեր կը ստանայ, անոր հետ կը մասնակցի Ռիդէյշ Տեշմուխը (Riteish Deshmukh): Ժաքլին այդ ֆիլմին մէջ կը մարմնաւորէր իշխանուհի Ճասմինը:  CNN-IBN-ի Րաճիւ Մասանտ (Rajeev Masand) կ'ըսէ «Ան շատ յստակ ու ինքնավստահ հանդէս եկաւ, սակայն դեռ քիչ մը ինքնաշխատութեան կարիքը ունի»: Այս ֆիլմին շնորհիւ ան կը շահի IIFA Award for Star Debut of the Year – Female մրցաշարքը:
2010-ին ան հանդէս կու գայ «Jaane Kahan Se Aayi Hai» վիպապաշտ-կատակերգական ֆիլմով, ուր երկրորդ անգամ ըլլալով, իրեն հետ կը մասնակցի Ռիդէյշ Տեշմուխ: Այս ֆիլմին մէջ ան կը մարմնաւորէր, Փայլածուէն եկող աղջիկ մը, որ աշխարհ հասած էր, իր սէրը գտնելու համար: Այս ֆիլմին ընթացքին ան կը ստանայ բացասական նկատողութիւններ: Նոյն տարին ան կ'ունենայ յատուկ ներկայացում մը«Housefull» ֆիլմի «Dhanno» երգին մէջ:
Մանիշ Պհաթի (Manish bhatt) բեմադրած «Murder 2» ֆիլմին մէջ ան մեծ յաջողութիւն ձեռք կը բերէ, եւ այս ֆիլմը կը նկատուի Ժաքլինի առաջին յաջողակ քայլը դէպի դերասանական ասպարէզ:  Այս ֆիլմին մէջ ան կը մարմնաւորէ  Բրիայի դերը, որ առանձին աղջիկ մըն էր, եւ հարցեր կ'ունենայ իր ընկերոջ հետ, որ կը կոչուէր Արճուն Պակաուադ եւ այս անձնաւորութեան դերը կը մարմնաւորէր Իմրան Հաշմին (Emraan Hashmi): Նոյն Տարին ան դեր կը ստանձնէ «Housefull» ֆիլմին մէջ, Աքշէյ Քումարի (Akshay Kumar), Ճոն Աբրահամի (John Abraham) եւ Ասին ի (Asin) կողքին: Այդ ֆիլմը կ'անուանուի այդ տարուան, Հնդկաստանի  մէջ ամենալաւ արտադրութիւններէն մէկը, որու դրամագլուխն էր  ₹1.86 Պիլիոն ($27 միլիոն Ամերիկեան տոլար): Այնուամենայնիւ Ժաքլին շատ բասացական նկատողութիւններ կը ստանայ իր խաղարկութեան համար: Հակառակ այդ բոլորին, ան կը շահի Best Supporting Actress մրցանակը IIFA-ի 14-րդ ելոյթին: Անոր ամէնէն յաջող ֆիլմը կ'ըլլայ «Race 2», որ արկածախնդրական պատմութիւն մըն էր: Այս ֆիլմին կը մասնակցին նաեւ Սէյֆ Ալի Խանը (Saif Ali Khan), Ճոն Աբրահամը եւ Տիփիքա Փատուքոնը (Deepika Padukone): Այս ֆիլմը ձեռք կը բերէ ₹1 Պիլիոն ($14 միլիոն ամերիկեան տոլար) հասոյթ:
2014-էն մինչեւ այսօր
2014-ին ան հանդէս կու գայ Սաճիտ Նատիատուալայի (Sajid Nadiadwala) բեմադրած «Kick» ֆիլմով, Ժաքլինի կողքին գլխաւոր դերով հանդէս կու գայ Սալման Խանը (Salman Khan)՝, իսկ Ժաքլին կը մարմնաւորէ  Շայնա անունով հոգեբանի մը անձնաւորութիւնը: Այս ֆիլմին մէջ ան իր  ձայնով կ'երգէ, ֆիլմը մեծ յաջողութիւն կ'արձանագրէ, եւ կ'անուանուի այդ տարուան չորրոդ ամենալաւ Պոլիուտեան ֆիլմը, որու հասոյթը կը հասնի ₹3.75 պիլիոնի ($54 միլիոն Ամերիկեան տոլար): Ֆիլմը կը հաստատէ, թէ Ժաքլին Պոլիուտի ամենահռչակաւոր դերասանուհիներէն մէկն է:
2015-ին ան հանդէս կու գայ Վիքի Սինկի (Vicky Singh) ֆիլմին՝ «Roy»-ին մէջ։ Ան կը մարմնաւորէր երկու տարբեր աղջիկներ, մէկուն անունը Այշա, իսկ միւսինը՝ Դիա: Այշա, ֆիլմ արտադրող է, որ կը սիրահարի ուրիշ ֆիլմ արտադրողի մը հետ. վերջինիս դերով հանդէս կու գայ Արճուն Ռամբալ (Arjun Rampal), իսկ երկրորդ աղջիկը՝ Դիան, սիրահարած էր գողի մը հետ: Գողին դերով հանդէս կու գայ Ռանպիր Գաբուր (Ranbir Kapoor): Այս ֆիլմին հետ կապուած նկատողութիւններէն մէկն էր India Tv-ի նկատողութիւնը, որ կ'ըսէր.- «Ժաքլինի դերը այս ֆիլմին մէջ կը համարուի ամենալաւ դերերէն մէկը մինչեւ հիմա»: Այս ֆիլմը նախատեսուած  դրամագլուխը չ'ապահովեր, ուստի ձախող ֆիլմ մը կը նկատուի : Նոյն տարին Ժաքլին իբրեւ հիւր դերակատարուհի հանդէս կու գայ «Bangistan» ֆիլմին մէջ:
Յաջորդին, Գարան Մալհոդրայի (Karan Malhotra)-ի «Brothers» ֆիլմին մէջ Ժաքլին Ճենիի դերով հանդէս կու գայ Աքշէյ Քումարի  եւ Սիտհարդ Մալհոդրայի կողքին (Sidharth Malhotra): Նոյն տարին ան հանդէս կու գայ սարսափազդու ֆիլմի մը մէջ՝ «Definition of Fear», այս ֆիլմը զինք կը կոչէ Հոլիուտեան անձնաւորութիւն:
2016-ին ան հանդէս կու գայ կատակերգական «Housefull» ֆիլմով՝ Աքշէյ Քոմարի կողքին: Ֆիլմը կ'ապահովէ ₹1.88 պիլիոն հասոյթ ($27 միլիոն Ամերիկեան տոլար) եւ յաջողութիւն կ'արձանագրէ: Նոյն տարին ան հանդէս կու գայ երկրորդ ֆիլմով մը՝ «Dishoom»-ով,  Վարուն Տաուանի (Varun Dhawan) եւ Ճոն Աբրահամի կողքին: Այս ֆիլմն ալ յաջողութիւն կ'արձանագրէ եւ ₹1 պիլիոն ($14 միլիոն Ամերիկեան տոլար) հասոյթ կ'ապահովէ: Նոյն տարին  ան իբրեւ  դատակազմի անդամ հանդէս կու գայ, Հնդկաստանի մէջ կազմակերպուած պարի մրցումի մը, որ կը կոչուէր  Jhalak Dikhhla Jaa, ասիկա մրցոյթին 9-րդ տարին էր: 2017-ին ան հանդէս կու գայ Չանտրան Ռուդնամի (Chandran Rutnam) որճրագործական ֆիլմով, որ կը կոչուէր «According to Mathew»: Այս ֆիլմը Սրի Լանքայի շարժապատկերի ցուցասրահներուն մէջ կը ցուցադրուի: Նոյն տարուան երկրորդ ֆիլմը կ'ըլլայ «A Gentleman» ֆիլմը, Սիտհարդ Մալհոդրանի հետ. Ֆիլմը շատ մեծ յաջողութիւն չի գտներ: Նոյն տարին ան հանդէս կու գայ Տէյուիտ Տաուանի (David Dhawan) բեմադրած ֆիլմով՝ «Judwaa 2»-ով, որ կը նկատուէր 1997-ի «Judwaa» ֆիլմին երկրորդ տարբերակը: Այս ֆիլմին մէջ հանդէս կու գան նաեւ Վարուն Տաուանը (Varun Dhawan) եւ Թափսի Բաննուն (Taapsee Pannu): Ֆիլմը նիւթական մեծ յաջողութիւններ ձեռք կը բերէ:
Ժաքլինի յաջորդ ֆիլմը կը նկատուի Դարուն Մանսուխանի (Tarun Mansukhani) «Drive» ֆիլմը, Սուշանդ Սինկ Ռաճպուդի (Sushant Singh Rajput) հետ: Ան հանդէս կու գայ նաեւ Սալման Խանի «Race 3»-ին մէջ, որ «Race» ֆիլմերու շարքին երրորդ բաժինը կը նկատուի:
Յակոբ Միքայէլեան
Կենսագրութիւն
2002–2004՝ իբրեւ տնօրէն պաշտօնավարած է ՀԲԸՄ Լ.Ն.-Գ.Կ. Վարժարանին մէջ, 2004–2014՝ ստանձնած է նոյն վարժարանի Հայկական Բաժնի ընդհանուր պատասխանատուութիւնը, ծաւալելով նաեւ արտադասարանային գործունէութիւն: Ստանձնած է ատենապետութիւնը ՀԲԸՄ Հալէպի Տեղական Մասնաճիւղին:
Ժաքլին Ֆերնանտեզ
Անձնական Կեանք Եւ Այլ Աշխատանքներ
2008-ին ան կը սկսի յարաբերութիւններ մշակել Պահրէյնի իշխան՝ Հասան Պին Ռաշիտ Ալ Խալիֆայի հետ, անոնք իրարու ծանօթացած էին խարախճանքի մը ընթացքին, սակայն անոնց յարաբերութիւնը կը խզի 2011-ին: Մինչեւ «Housefull 2»,  ան յարաբերութիւն  կ'ունենայ բեմադրիչ Սաճիտ Խանի հետ: Այս յարաբերութեան լուրը շատ արագ կը տարածուի Հնդկաստանի մէջ: Սակայն յարաբերութիւնը կը խզուի Մայիս 2013-ին: Ժաքլին կ'աջակցի բարեգործական կազմակերպութիւններու: 2014-ին PETA (India)-ի կողմէ կը կոչուի "Woman Of The Year":
Յակոբ Միքայէլեան
Կենսագրութիւն
Դասաւանդած է Հայոց լեզու եւ գրականութիւն, ղեկավարած է առարկայական յանձնաժողովը: Դպրոցին մէջ ստեղծած է թատերախումբ, սակայն գլխաւոր ուշադրութիւնը սեւերելով «Պետրոս Ադամեան» թատերախումբին:
Ժաքլին Ֆերնանտեզ
Անձնական Կեանք Եւ Այլ Աշխատանքներ
Ժաքլին կը մասնակցի շարք մը համերգային շրջագայութիւններու եւ հեռուստացուցային մրցանակային բաշխումներու: 2013-ին հանդէս կու գայ Temptations Reloaded-ին, որ տեղի կ'ունենայ Օգլանտի, Բերդի եւ Սիտնիի մէջ։ Իրեն կ'ընկերակցին Շահռուխ Խանը (Shahrukh Khan), Րանի Մուքերճին (Rani Mukerji) եւ Մատհուրի Տիքսիդը (Madhuri Dixit):  Նոյն տարին ան հանդէս կու գայ Got Talent World Stage Live-ին մէջ, որուն կ'ընկերակցին Շահռուխ Խան, Բրիանքա Չոբրան (Priyanka Chopra) եւ Վարուն Տաուանը: 2014-ին ան ճաշարան մը կը բանայ Գոլոմպոյի մէջ, որ կը մատուցէր Սրի Լանքական ճաշատեսակներ: 2018-ի ան կը սկսի իր անձնական հագուստի գիծը, զոր կը կոչէ "Just F":
Յակոբ Միքայէլեան
Կենսագրութիւն
Հայրը գաղթած է Զեյթունէն:
Ժաքլին Ֆերնանտեզ
Տեղեկատուութեան մէջ
2008-ին եւ 2011-ին իր մասին կը խօսուի Միացեալ Թագաւորութիւններու շաբաթաթերթին՝ Eastern Eye-ի ցուցակին մէջ, իբրեւ Աշխարհի Ամենագրաւիչ Կիներէն եւ կը գրաւէ տասներկուերորդ դիրքը: 2013-ին եւ 2014-ին ան կը գրաւէ երրորդ դիրքը The Times of India-ին պատրաստած ցանկին մէջ, որուն վերնագիրն էր՝ Ամենավտանգաւոր Կիները: 2013-ին Rediff.com-ը անոր անունը կը նշէ Պոլիուտի Ամենալաւ Հագուող Դերասանուհիներու ցանկին մէջ։ Յաջորդ տարին անոր անունը կը նշուի Forbes-ի ցուցակին մէջ, որուն վերնագիրն էր Պոլիուտի Ամենանշանաւոր Դերասան-Դերասանուհիները:
Յակոբ Միքայէլեան
Գրականութիւն
Յակոբ Միքայէլեան կատարած է Վարդան Այգեկցիի Աղուէսագիրքին արաբերէն թարգմանութիւնը եւ հրատարակած զայն 1989-ին:
Ժաքլին Ֆերնանտեզ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:11 Օգոստոսի ծնունդներ Ստորոգութիւն:1985 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Դերասաններ
Ասրեան
Ասրեան, հայկական մականուն ։
Յակոբ Միքայէլեան
Գրականութիւն
Ան հեղինակն է հետեւեալ պատմուածքներու հատորներուն՝
Սփիւռքահայ եւ հայրենի մամուլին հետ աշխատակցութիւններ
Միքայէլեան հեղինակ է գրականութեան ու արուեստի տեսութեանը նուիրուած բազմաթիւ յօդուածներու:
Ասրեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Յակոբ Միքայէլեան
Թատերական գործունէութիւն
Յակոբ Միքայէլեան Հալէպի «Պետրոս Ադամեան» թատերախումբի ատենապետը եղած է: Նկարահանուած է արաբական ֆիլմերուն մէջ, իսկ «Պետրոս Ադամեան» թատերախումբին մէջ մարմնաւորած է հարիւրէն աւելի կերպար:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1943 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Հալէպ ծնածներ Ստորոգութիւն:Հայ արձակագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ Ստորոգութիւն:Հայ արուեստագէտներ
Ալաշկերտ
Ծովու մակերեսէն բարձրութիւնը աւելի քան 1700 մ. է։ Բնակչութիւնը ։ Կլիման զով է, Շիրակի դաշտին կլիմային պէս։ Պատմական Այրարատ նահանգին Բագրեւանդ գաւառին կեդրոնը։ Տարբեր ժամանակներու յիշուած է իբրեւ աւան, գիւղաքաղաք, բերդաքաղաք եւ քաղաք։
Անուանումը
Ուրարտական սեպագիր արձանագրութիւններուն մէջ կը յիշատակուի իբրեւ Անաշտ կամ Ալաշա: Աւելի ուշ՝ կոչուած է Վաղարշակերտ, ապա՝ Ալաշկերտ անունով։ Արեւմտեան Հայաստանի հազարաւոր անուններուն նման Ալաշկերտի անունը եւս «թրքացուած» է։ ԺԵ. դարէն թուրքերը զայն կոչած են Թոփրաք քալէ (հողէ բերդ)։ Անոնք այդ անունը տուած են նաեւ ուրարտական ժամանակներէն ժառանգուած Վանի միջնաբերդին եւ Վաղարշաւան քաղաքին (որ ապագային կոչուած է Հասնակալա)։
Պատմութիւն
Ալաշկերտը Հայաստանի հնագոյն բնակավայրերէն է։ Անիկա գոյութիւն ունի ուրարտական ժամանակներէն սկսեալ՝ Ք.Ա. 8-րդ դարէն։
Ըստ հայկական աղբիւրներու, Ալաշկերտը հիմնադրուած է (Ք.աԱ.) երկրորդ դարու վերջը՝ Վաղարշ Ա. թագաւորին ձեռքով եւ անոր անունով ալ կոչուած է Վաղարշակերտ։ Համանուն շրջանին հետ միասին Վաղարշակերտ-Ալաշկերտը մինչեւ 439 կը պատկանէր Լուսաւորիչի տան կաթողիկոսներուն, որոնց վերջին ներկայացուցիչ Սահակ Պարթեւին մահէն ետք, անոնց պատկանող միւս տիրողներուն հետ միասին, Վաղարշակերտը նոյնպէս կ'անցնի Մամիկոնեաններուն ձեռքը։
Ուրարտական սեպագիր արձանագրութիւններուն հաղորդած տեղեկութիւններէն եւ հնագիտական նիւթերէն կը պարզուի, որ Ալաշկերտը (Ք.Ա.) 8-7 դարերուն եղած է բերդաքաղաք եւ ուրարտական կայազօրի տեղադրավայր։ Ալաշկերտը զգալի դեր խաղացած է նաեւ իբրեւ հոգեւոր կեդրոն, երբ Ներսէս Գ. Իշխանցի (Շինող) կաթողիկոսը Ալաշկերտի մէջ կառուցել տուած է Կաթողիկէ Ս. Աստուածածին եկեղեցին, որ դարձած է Բագրեւանդի եւ Արշարունեաց միացեալ թեմի եպիսկոպոսական աթոռանիստը։
Բնակչութիւն
Միջնադարուն Ալաշկերտը, միւս գիւղաքաղաքներուն նման ունեցած է մինչեւ 10.000 բնակիչ։ Ըստ յիշատակութիւններու, ԺԸ. դարու վերջերուն Ալաշկերտ ունեցած է 1300 տուն կամ 6500-7000 բնակիչ։ 1877-1878 թուականներուն անիկա ունէր 1869 բնակիչ, որուն մօտաւորապէս կէսը հայեր էին, իսկ միւս կէսը՝ քիւրտեր ու թուրքեր : Ի. դարասկիզբին, անոր բնակչութեան թիւը շուրջ 2.000 հոգիի կը հասնէր, իսկ Ի. դարու 60-ական թուականներուն՝ շուրջ 4.000-ի, գրեթէ բացառապէս քիւրտեր ու թուրքեր։
Ալաշկերտի մէջ այժմ հայեր չկան։ Թուրք եւ քիւրտ կեղեքիչներու կողմէ գործադրուող հարստահարութեան պատճառով, հայերուն մէկ մասը 1829-ին եւ 1878-ին գաղթած է եւ տեղաւորուած գլխաւորաբար ներկայիս Մարտունիի եւ Հոկտեմբերեանի շրջաններուն մէջ։ Անոնց բնակած տարածքը կը կոչուի Նոր Պայազիտ։ Մնացեալ մասը բնաջնջուած եւ տեղահանուած է հայկական կոտորածներու տարիներուն (1890 -1895, 1915)։
Տնտեսութիւն
Բնակչութիւնը զբաղած է երկրագործութեամբ, անասնապահութեամբ, արհեստներով եւ առեւտուրով։ Արհեստներէն Ալաշկերտի մէջ նշանաւոր են պղնձագործութիւնը, թիթեղագործութիւնը, դարբնութիւնը, կօշկակարութիւնը, կաւագործութիւնը, ներկարարութիւնը, համետագործութիւնը, զինագործութիւնը, դերձակութիւնը եւ այլն։ Նոր ժամանակներուն հոսկէ կ'անցնէր Էրզրում-Մակու ճամբան։ Քաղաքը ունէր երեք շուկայ, ճաշարաններ, չորս գինետուն, սրճարաններ եւ այլն։
Պատմամշակութային կոթողները
Ալաշկերտի հնութիւններէն եւ պատմական յուշարձաններէն են բերդը, եկեղեցիներու աւերակները, ուրարտական սեպագիր քանի մը արձանագրութիւններ։ Անոր բերդը, որ հիմնադրուած էր տակաւին ուրարտական ժամանակներուն, կը գտնուէր բուն քաղաքէն 2-2.5 քմ. հեռաւորութեան վրայ, Սուկաւէտ լեռնագագաթին մօտ, սրածայր լերան մը վրայ։
Աւանդութեան մը համաձայն, որպէսզի բերդին պարիսպը չքանդուէր, անոր կառուցման ատեն, իբր թէ շարուածքին մէջ դրած են ողջ աղջիկ մը եւ երբ ապագային պարիսպը քանդուած է, իբր թէ շատերը տեսած են աղջկան գլխուն տեղն ու պահպանուած մազերը։ Այդ բերդը մեծապէս վնասուած էր 1828-ին ռուսական բանակին յառաջխաղացքին հետեւանքով, ապա յանկարծ փլած էր։
ԺԹ. դարու վերջը եւ Ի. դարու սկիզբը, տակաւին պահպանուած էին նաեւ Է. դարուն կառուցուած եւ քանի մը դար եպիսկոպոսանիստ դարձած գմբէթաւոր Ս. Աստուածածին եկեղեցին եւ Ս. Կիրակոս վանքին աւերակները։ Ալաշկերտը նոր ժամանակներուն ունէր նաեւ կիսաւեր փայտածածկ եկեղեցի մը, որ քանի մը անգամ քանդուած էր թրքական եւ քրտական խուժանին կողմէ, իսկ 1889-ին՝ հրդեհուած։
Քաղաքին Ս. Խան կոչուած աղբիւրին մօտ կար ընդարձակ հին հայկական գերեզմանոց մը, ուր պահպանուած էին նաեւ նոյնչափ կամ աւելի հին եկեղեցւոյ մը հիմնապատկերը։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Արեւմտեան Հայաստանի քաղաքներ
Հայաստանի Ֆութպոլի Ազգային Հաւաքական
Հայաստանի ֆութպոլի Ազգային Հաւաքականը կը ներկայացնէ Հայաստանը ֆութպոլի միջազգային մրցաշարերուն եւ առանձին հանդիպումներուն ընթացքին։ Խորհրդային Միութեան անկումէն ետք հաւաքականը իր առաջին միջազգային խաղը ունեցաւ Մոլտովայի ազգային հաւաքականին դէմ՝ 12 Հոկտեմբեր 1992-ին։
Պատմութիւն
Հայաստանի անկախութենէն ետք՝ 18 Յունուար 1992-ին, հիմնադրուած է Հայաստանի Ֆութպոլի Ֆետերասիոնը, որ նոյն թուականին կապ հաստատած է ՖԻՖԱ-ին հետ, իսկ 1993 թուականին՝ ՈՒԵՖԱ-ին հետ : Հայաստանի ազգային հաւաքականի պատմութիւնը սկսած է 14 Հոկտեմբեր 1992-ին, երբ Հայաստանը խաղցած է Մոլտովայի հաւաքականին դէմ։ Հանդիպման ընթացքին ոչ մէկ կոլ արձնագրուած է։ 1996 թուականին Հայաստանի հաւաքականը կը դառնայ Եւրոպայի եւ աշխարհի առաջնութիւններու որակաւորման փուլերուն մասնակից : 1994 թուականէն սկսեալ Հայաստանը մասնակցած է ՈՒԵՖԱ «Եուրոբայ Լիկ»ին եւ ՖԻՖԱ Աշխարհի առաջնութեան բոլոր որակաւորման փուլերուն :
Հայաստանի ազգային հաւաքականի առաջին գլխաւոր մարզիչը եղած է Խորհրդային Հայաստանի ֆութպոլի աստղ Էտուարտ Մարկարովը: ՈՒԵՖԱ-ի յոբելեանական մրցանակի դափնեկիր եւ նախկին ֆութպոլիստ Խորէն Յովհաննիսեանը նոյնպէս եղած է Հայաստանի հաւաքականի մարզիչ։ Սկզբնական շրջանին հաւաքականի մարզիչներէն շատերը այդ պաշտօնով կը մնային երկու տարի։ 2006 թուականին Հայաստանի հաւաքականի մարզիչ կը դառնայ շոթլանտացի Իան Փորթերֆիլտը, որուն շնորհիվ խումբը կը հասնի իր առաջին յաջողութիւններուն։ Հայաստանի հաւաքականը կ'ունենայ յաղթական խաղեր Ղազախստանի ֆութպոլի ազգային հաւաքականին դէմ (2:1) եւ Լեհաստանի ֆութպոլի ազգային հաւաքականին դէմ (1:0), իսկ Փորթուկալի ֆութպոլի ազգային հաւաքականին դէմ խաղը, որուն կը մասնակցէր նաեւ Քրիսթիանօ Ռոնալտօն, կ'աւարտի 1:1 արդիւնքով։
Սակայն 62 տարեկան Փորթերֆիլտը կը մահանայ քաղցկեղէն՝ կիսատ ձգելով իր գործը։ Փորթերֆիլտէն ետք հաւաքականի մարզիչը կը դառնայ անոր օգնականը՝ Վարդան Մինասեանը, որ շատ բան սորված էր Փորթերֆիլտէն եւ Սամուէլ Դարբինեանէն : 10 Փետրուար 2009-ին Հայաստանի ֆութպոլի ֆետերասիոնի նախագահ Ռուբէն Հայրապետեանի հրամանով Վարդան Մինասեանը կը նշանակուի հաւաքականի մարզիչ  : «ՈՒԵՖԱ Եուրօ 2012» ընտրական փուլի ընթացքին Մինասեանի գլխաւորութեամբ Հայաստանի հաւաքականը «ՈՒԵՖԱ Եուրօ 2012» ընտրական B խումբին մէջ կը հանդիսանայ Ռուսաստանի, Սլովաքիայի, Իռլանտայի, Մաքետոնիայի եւ Անտորրայի հաւաքականներուն դէմ։ Հայաստանի հաւաքականը երկու հանդիպումներուն ալ կը յաղթէ Սլովաքիայի (4:0 եւ 3:1) եւ Անտորրայի (4:0 եւ 3:0) հաւաքականներուն։ Մաքետոնիայի հաւաքականին հետ խաղերը կ'աւարտին 2:2 եւ 4:1, իսկ Ռուսաստանի հետ հանդիպումը՝ 0:0 արդիւնքով։ B խումբին մէջ ամենաշատ կոլերը դրած էր Հայաստանի հաւաքականը (22 կոլ), իսկ Հենրիխ Մխիթարեանը դրած էր 6 կոլ՝ դառնալով B խումբին ամենաշատ կոլ դրած ֆութպոլիստը  :
Մարզադաշտեր
«Հրազդան» մարզադաշտը կառուցուած է Գալուստ Կիւլպէնկեանի ֆինանսական աջակցութեամբ 1970-1971 թուականներուն՝ 11 ամսուայ ընթացքին: Կը գտնուի Հրազդան գետի ափին, որուն անունով ալ կոչուած է: Բացման արարողութիւնը տեղի ունեցած է 19 Մայիս 1971-ին : Խորհրդային տարիներուն եղած է ԽՍՀՄ ամենամեծ մարզադաշտերէն մէկը եւ քիչ թիւով երկհարկանի մարզադաշտերէն մէկը: 1978 թուականին ԽՍՀՄ հաւաքականը այս մարզադաշտին մէջ ունեցած է երկու խաղ. որոնցմէ մէկը Ապրիլ ամսուան ընթացքին տեղի ունեցած է ընկերական խաղ մը Ֆինլանտայի հաւաքականին դէմ (10:2 ԽՍՀՄ), իսկ 6 ամիս ետք Եւրոպայի առաջնութեան նախընտրական փուլի շրջանակներուն մէջ ԽՍՀՄ հաւաքականը խաղցած է Յունաստանին դէմ (2:0 ԽՍՀՄ): Ֆինլանտայի հաւաքականին դէմ խաղին ներկայ եղած է 12 000 հանդիսաւոր, իսկ Յունաստանի հաւաքականն դեմ խաղին՝ 40 հազար հանդիսաւոր:
Մարզիչներ
29 Մայիս 2016
Խ = Խաղեր; Յ = Յաղթանակներ; Ո = Ոչ-ոք յաղթած է; Պ = Պարտութիւններ; Կ = Կոլեր; ԿԿ = Կորսնցուցած կոլեր 1. Գլխաւոր մարզիչի ժամանակաւոր պաշտօնավար
Հաւաքականի կազմ
26 Մայիս 2014
Հայաստանը այլ ազգային հաւաքականներուն դէմ
14 Յունիս 2015
Վիճակագրութիւն
16 Հոկտեմբեր 2013
Մուգ տառերով նշուած են այն ֆութպոլիստները, որոնք կը հանդինան հաւաքականին մէջ {| width=100%
Պուխութի Գուրգենիձէ
Պուխութի Գուրգենիձէ (ბუხუტი გურგენიძე, 13 Նոյեմբեր, 1933, Սուրամ - 24 Մայիս, 2008, Թպիլիսի), խորհրդային եւ վրացի ճատրակ խաղացող, կրանտմասթըր (1970): ՎԽՍՀ բազմակի ախոյեան։ ԽՍՀՄ հաւաքականի կազմին մէջ 2 անգամ յաղթած է ուսանողներու Աշխարհի խմբային առաջնութեան: Վեթերաններու աշխարհի ախոյեան (1993): ԽՍՀՄ վաստակաւոր մարզիչ (1975): 1966-1976 թուականներուն մարզած է Նանա Ալեքսանդրիային, տարբեր տարիներու եղած է Նոնա Կապրինտաշւիլի, Մայա Չիպուրտանիձէի, Նանա Իոսելիանիի մարզիչը։
Արտաքին Յղումներ
Ստորոգութիւն:1933 ծնունդներ Ստորոգութիւն:13 Նոյեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:2008 մահեր Ստորոգութիւն:24 Մայիսի մահացածներ
Սելիա
Սելիա (Cella), քաղաք եւ համայնք Սպանիայի մէջ, կը մտնէ Տերուել պրովինցիայի կազմի մէջ, Արագոն։ Համայնքը կը գտնուի Մեծ Տերուել գավառի կազմի մէջ։ Տարածքը 124,30 քկմ։ Բնակչութիւնը 2951 մարդ (ըստ 2007 թուականի մարդահամարի)։ Պրովինցիայի ադմինիստրացիայեն ունի 22 կմ հեռավորութիւն։
Արտաքին հղումներ
Ստորոգութիւն:Իսպանիայի քաղաքներ
Վարուժան Թէնպէլեան
Վարուժան Թէնպէլեան (ծն․՝ 1957-ին, Պէյրութ), լրագրող, խմբագիր, մտաւորական եւ հասարակական գործիչ։
Կենսագրութիւն
Վարուժան Թէնպէլեան արմատներով՝ հօրենական կողմէ Հաճընցի, իսկ մօրենական՝ Լափաշցի: Հայրը ծնած է Ժպէյլ (Byblos) իսկ մայրը՝ Քարանթինա, Պէյրութ:
Ան ունեցած է բեղուն գործունէութիւն հասարակական կեանքին մէջ իբրեւ քաղաքական գործիչ։
Ազդակ օրաթերթի խմբագիր
1982-1989 Վարուժան Թէնպէլեան վարած է պատասխանատու խմբագրի պաշտօնը Ազդակ օրաթերթին մէջ՝ ստորագրելով բազմաթիւ յօդուածներ․ ինչպէս նաեւ՝ այլ թերթերու մէջ, հրապարակած է գրախօսականներ, թատերական ու գեղարուեստական քննադատական յօդուածներ:
Լիբանանեան մամուլի աշխատակից
2000-2003 Վարուժան Թէնպէլեան աշխատակցած է լիբանանեան անգլիատառ Lebanon Opportunities ամսաթերթին եւ Daily Star օրաթերթին:
Վանայ Ձայն ռատիոկայանի տնօրէնութիւն
1989-1999 Վարուժան Թէնպէլեան վարած է Վանայ Ձայն ռատիոկայանի տնօրէնութիւնը։
IFP Group շրջանային ընկերութեան մասնակից
2003-2017 իբրեւ ուսումնասիրող եւ հրատարակչական գործերու պատասխանատու Թէնպէլեան մաս կազմած է IFP Group շրջանային ընկերութեան անձնակազմին:
Արեւմտահայերէն hayemnews հարթակի հիմնադրում
2017-ին, արեւմտահայերէնի պաշտպանութեան եւ տարածման նախանձախնդրութեամբ, հիմնած է hayemnews.com հարթակը, ուր կը հրատարակէ հրապարակագրական, գրական ու գեղարուեստական նիւթեր:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ Ստորոգութիւն:Լիբանանահայ խմբագիրներ
Խաչատուր Կեչառեցի
Խաչատուր Կեչառեցի (շուրջ 1260 - 1331, Կեչառիս, Ծաղկաձոր, Հայաստան), հայ բանաստեղծ, մշակութային գործիչ։
Եղած է Կեչառոյքի միաբանութեան վանահայր, հայ ազգային աւանդներու ջատագով ու պաշտպան՝ մոնկոլական արշաւանքի շրջանին։ Հեղինակ է քնարական բանաստեղծութիւններու, նշանաւոր պատմա-քաղաքական «Վասն աւերման տանս արեւելեան» ողբին, հոգեւոր շարք մը երգերու, ինչպէս նաեւ «Վասն գալստեան մոգուցն» պարականոն զրոյցին։
Իր ջանքերով վերականգնած է Սուտ-Կալիսթենեսի «Վարք Աղեքսանդրի» հայերէն թարգմանութեան բնագիրը՝ իր իսկ կազմած 18 օրինակով, ներածութեամբ ու համապատասխան պատկերազարդումներով։
Խաչատուր Կեչառեցիին բանաստեղծական ժառանգութիւնը մեծ չէ, բայց բազմաբովանդակ է։ Ձեռագիրներուն մէջ պահպանուած «Վասն աւերման տանս արեւելեան» ողբը ժամանակի հրատապ հարցերու արձագանգն է։
Խաչատուր Կեչառեցիին միւս ստեղծագործութիւնները նոյնպէս ժամանակի արձագանգն են, որոնց մէջ առաւել ցայտուն են բանաստեղծին անձնական ապրումներն ու խոհերը։ Խ. Կեչառեցիին յատուկ է խօսքի հակիրճութիւնն ու որոշակիութիւնը։ Ան կը մտածէ աշխարհի ունայնութեան եւ վերջին դատաստանի մասին, կ'անդրադառնայ հոգիի եւ մարմինի պայքարին, կեանքի մէջ մարդու ընելիքին, խրատներ կու տայ։ Սակայն Խաչատուր Կեչառեցիին խրատները ոչ միայն ժամանակի ըմբռնումներէն բխող, քրիստոնէական բարոյախոսութեամբ ներծծուած քարոզներ են, այլեւ՝ առօրեայ, կենցաղային անհրաժեշտ մարդկային խորհուրդներ։ Խաչատուր Կեչառեցիին բնորոշ են գեղարուեստական պատկերաւորման հետաքրքրական ու զուսպ հնարքները, միջին հայերէնի մտածուած օգտագործումը, հայրեններու տաղաչափութեան կիրարկումը։ Միջնադարեան շատ բանաստեղծներու նման անոր նոյնպէս յատուկ է «հողեղէն մարդու» անկատարութեան ողբերգութիւնը։
Թուրքերու Ներխուժումը Դէպի Կիպրոս
Թուրքերու ներխուժումը դէպի Կիպրոս (Τουρκική εισβολή στην Κύπρο, Kıbrıs Barış Harekâtı), թուրքերու ռազմական Կիպրոս կղզի ներխուժումը : Սկսած է 20 Յուլիս 1974-ին եւ աւարտած է 18 Օգոստոս 1974-ին՝ Կիպրոսի պետական յեղաշրջմամբ,
Ներխուժում
Յեղաշրջումը Յունաստանի մէջ կատարուած է, ռազմական դիկտատորութեան կողմէն՝ Կիպրոսի ազգային պաշտպանութեան միջոցով։ Յեղաշրջումը գահընկեց ըրաւ Կիպրոսի նախագահ եւ կրօնապետ արքեպիսկոպոս Մակարիոսի կառավարութիւնը։ Անոր փոխարինեց իշխանամետ ղեկավար Էնոսիս Նիկոս Սամպոսը     : Նախքան զինադադարի կնքուիլը՝ Յուլիս 1974-ին, թրքական զօքերը Կիպրոս ներխուժեցին եւ գրաւեցին կղզիի 3 %-ը։ Յունական զինուորական ատեանը փլուզուեցաւ եւ անոր փոխարինելու եկաւ ժողովրդավարական կառավարութիւնը  :
Օգոստոս 1974-ին, Թուրքիոյ ուժերը հերթական անգամ Կիպրոս ներխուժեցին եւ գրաւեցին կղզիի մօտ 40 %-ը։ 1974-էն Կիպրոսի թրքական եւ յունական գօտիներու բաժանման գիծը ՄԱԿ-ի կողմէն որպէս արգելակային գօտի որակուեցաւ։ Զայն յաճախ նաեւ «Կանաչ գիծ» կը նկատուի: Կիպրոսի աւելի քան մէկ քառորդ բնակչութիւնը (Յունական Կիպրոսի բնակչութեան 1/3 մասը կը կազմէ) տեղահանուեցաւ։ Հիւսիսային Կիպրոսի բնակչութեան մօտ 80 %-ը կազմող յոյները տեղահանուեցան թուրքերու կողմէ գրաւուած հողերէն։
Մօտ մէկ տարի ետք՝ 1975-ին, մօտ 60, 000 թուրք կիպրացիներ (անոնք Կիպրոսի ամբողջ թուրք բնակչութեան կէսը կը կազմէին) հարաւէն դէպի հիւսիս տեղահանուեցան :
Կիպրոսի թրքական ներխուժումը Կիպրոսի քաղաքական քարտէսի վերափոխմամբ աւարտեցաւ։ Փաստացիօրէն Կիպրոս կղզին երկու անկախ պետութիւններու միջեւ բաժնուեցաւ։ Միեւնոյն ժամանակ Թուրքիա տէ ֆակտօ (փաստացիօրէն) ստորագրեց անկախ Հիւսիսային Կիպրոսի թրքական հանրապետութեան անկախութիւնը, որ Թուրքիոյ կողմէն ստեղծուած էր Կիպրոսի գրաւուած տարածքներու վրայ : Միեւնոյն ժամանակ մինչ օրս Թուրքիան միակ երկիրն է, որ Հիւսիսային Կիպրոսի անկախութիւնը ճանչցած է :
Միջազգային իրաւունքի համաձայն՝ Եւրոպական Միութեան տարածքին կատարուած տարածքային ռազմակալումը որպէս անօրինութիւն նկատուած է, քանի որ Կիպրոս «Եւրոպական ընտանիքի» մաս կը կազմէր :
Օսմանեան եւ Անգլիական շրջան
Թուրք-վենետիկեան 1570-1573 թուականներու պատերազմներէն ետք, 1571-ին հիմնականին մէջ յոյներով բնակուած Կիպրոս կղզին նուաճուեցաւ Օսմանեան կայսրութեան կողմէն : Հետագային կղզին եւ անոր բնակչութիւնը, ըստ Կիպրոսի համաձայնութեան Անգլիոյ ենթակայ դարձած է՝ 1878-ին տեղի ունեցած համաեւրոպական համաժողովի որոշմամբ: 5 նոյեմբեր 1914-ին պաշտօնապէս Կիպրոս կղզին (Եգիպտոսի եւ Սուտանի հետ միասին) Անգլիոյ կցուեցաւ:
Այս որոշումէն ետք Օսմանեան կայսրութիւնը յայտարարեց որ նոր բռնկած առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Կեդրոնական ուժերուն պիտի մասնակցի (Գերմանիա, Աւստրո-Հունգարիա, Պուլկարիա)։
Յաջորդ տարի կղզին նաեւ «Անգլիական թագի» գաղութ կը դառնայ։ 1923-ին կնքուած Լոզանի պայմանագիրի 20-րդ յօդուածով վերջնականապէս Թուրքիոյ դիմումները կղզիի գերիշխանութեան հասնելու վերաբերեալ մերուեցան։ Նոյն պայմանագիրի 21-րդ յօդուածը կը սահմանէր, որ Կիպրոսի մէջ ազգային փոքրամասնութիւն կազմող թուրքերը (թուրք կիպրոսցիներ) կրնան մնալ Կիպրոսի մէջ, Թուրքիա տեղափոխուիլ, ինչպէս նաեւ Միացեալ Թագաւորութեան քաղաքացի դառնալ :
Այս շրջանին Կիպրոսի բնակչութեան հիմնական մասը յոյները եւ թուրքերը կը կազմէին, որոնք հաւասար էին իրենց համար «մայր» երկիր հանդիսացող Կիպրոսի մէջ՝ որպէս կիպրացի։ Սակայն երկու համայնքներու մեջ եղած ձեւերը տարբեր էին. յունական համայնքը աւելի առաջադէմ էր (աւելի կրթուած եւ աւելի բարեսէր), ինչ որ կը տարբերի Կիպրոսի աւանդական հասարակութենէն՝ թուրքերէն : Սակայն յոյն եւ թուրք կիպրացիները երկար տարիներ իրար կողք-կողքի ապրած են հանգիստ միջավայրի մէջ :
Անգլիական Գաղութային քաղաքականութիւն եւ ազգամիջեան բեւեռացում
Հիանալի օրինակ է այն, որ անգլիական կառավարութիւնը 1950-ին, սկիզբ առած յունական ապստամբութիւնը նպատակայարմար գտաւ թուրքերու կողմէն կազմուած ներքին ծառայութեան ուժերու կողմէն։ Աւելին՝ Սեպտեմբեր 1955-ին յատուկ շարժողական եւ պահեստային գրասենեակը կազմուեցաւ՝ բացառապէս թուրք համազօրայիններէ կազմուած։ Այս եւ այլ նմանատիպ գործելակերպ նպաստեց Կիպրոսի մէջ ազգամիջեան թշնամանքի առաջացման։ Թշնամանքի համար կարեւոր նախադրեալ դարձաւ նաեւ կրօնական դաւանանքի տարբերութիւնը յոյն-կիպրացիները յոյն ուղղափառ եկեղեցւոյ հետեւորդներ էին, իսկ թուրքերը իսլամադաւան էին։
Չնայած անոր, որ Կիպրոսի տնտեսական զարգացման եւ ազատական մտածելակերպի առկայութեան շնորհիւ կիպրոսցիները զերծ կը մնային բացայայտ կրօնական խռովութիւններէն, այս ու հանդերձ հասարակական այլ էլիտան՝ ազգայնականները երբեմն ցոյցեր եւ ուղեկալումներ կը կազմակերպէին։ Թուրք ազգայնական էլիտան աւելի աշխոյժ գործունէութիւն սկսաւ ծաւալել, երբ Թուրքիոյ իշխանութիւնը քեմալականներուն անցաւ՝ Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրքի (1881-1938) գլխաւորութեամբ։ Քեմալի նպատակը նախկին Օսմանեան կայսրութեան մնացորդները հաւաքելը եւ նոր, աւելի հզօր պետութիւն ստեղծելն էր։ Այդ իսկ սկզբունքով, Քեմալը «Վեց սկզբունքներ» ծրագիրը մշակեց, որուն մէջ նաեւ կը մտնէր Կիպրոսի գրաւումը։ Յիսունականներու սկզբերը յոյն ազգայնականներու կողմէն նշանակուեցաւ Կիպրոսի ազատագրման ազգային կազմակերպութիւն (ԷՕԿԱ, Էթնիկի Օտգանոզիս Կիպրիոն Ագոնիստոն, (Εθνική Οργάνωσις Κυπρίων Αγωνιστών) ստեղծումով : Այս մէկը կիպրոսայոյներու ազգայնական ահաբեկչական ռազմականացուած կազմակերպութիւն էր, որուն նպատակն էր վերջ դնել Կիպրոսի Անգլիական կայսրութեան թագաւորական գաղութի կարգավիճակին անգլիական ուժերը կղզիէն դուրս վտարելով եւ Յունաստանին միացնելով։
Այս շրջանին, Կիպրոսի մէջ արքեպիսկոպոս Մակարիոսի ղեկավարութեան տարիները սկսան։ Այս պայմաններուն մէջ Յունաստանի վարչապետ Էլեֆթերիոս Վենիզելոսը գաղտնի կերպով սկսաւ զէնք առաքել Կիպրոսի ազատականներուն։ Կիպրոսի ազգային-ազատագրական պայքարի ղեկավար ընտրուեցաւ Յունաստանի բանակի նախկին սպա Գէորգիոս Կրիւասը։ Կիպրոսի ազատագրման ազգային կազմակերպութեան կողմէն առաջին թուրք ոստիկանը սպանուեցաւ 21 Յունիս 1955-ին ԷՕԿԱ-ի կողմէն նաեւ սպանուեցան ձախակողմեան յոյն ընդդիմադիրներ։ Թուրք կիպրոսցիներու իրավիճակը Կիպրոսի մէջ բարդացաւ այն բանէն ետք, երբ Սեպտեմբեր 1955-ին թրքական իշխանութիւնները Պոլսոյ ջարդերը սկսան կազմակերպել՝ ընդէմ յոյներու եւ կիպրացիներու։ Մէկ տարի ետք ԷՕԿԱ սկսաւ քանի մը նոր քաղաքականութեամբ առաջնորդուիլ՝ Կիպրոսը Յունաստանին միացնել: Անգլիոյ կառավարութիւնը սկսաւ Կիպրոսի թուրքերուն հաւաքել յոյներու դէմ պայքարելու համար, սակայն ԷՕԿԱ-ն ցանկութիւն չունէր հակաթուրք ճակատ ստեղծել   :
1957-ին ԷՕԿԱ-ն սկսաւ ոստիկանական ուժերու միջոցով [Նիկոսիոյ մէջ հաւաքուած թուրք ցուցարարներուն : Թուրքերը ամէն ձեւ կը փորձէին Կիպրոսը Յունաստանին կցել կանխելու: Պաշտօնական Թուրքիոյ կառավարութիւնը սպառնալիքներ հնչեցուց՝ Յունաստանին սպառնալով ռազմակալել մերձծովեան Կրետէ կղզին: Այս ընթացքին Թուրքիա կ'աջակցէր Կիպրոսի թուրք ծայրայեղականներուն։ Այս ամէնը գագաթնակէտին հասաւ, երբ Քեմալի գլխաւորած կառավարութիւնը պատերազմ յայտարարեց Կիպրոսի յոյն ապստամբներուն վրայ : Փաստացիօրէն Կիպրոսի մէջ քաղաքացիական պատերազմ բռնկեցաւ։
Կիպրոսի անկախ պետութիւնը
անգլիական տիրապետութիւնը Կիպրոսի մէջ մինչեւ 1960 շարունակուեցաւ: 1960-ին, կղզին անկախ պետութիւն հռչակեց, իսկ անոր անկախութիւնը իրաւականօրէն Լոնտոնի եւ Ցիւրիխի պայմանագիրներով հաստատուեցաւ։ Միացեալ Կիպրոսը իր մէջ կը ներառէր թրքական եւ յունական համայնքները։ Անկախութենէն ետք կառավարութեան ներկայացուեցաւ նոր սահմանադրութեան նախագիծը, սակայն միայն երեք տարի ետք հաստատուեցաւ՝ 1963 -ին։ Սահմանադրութեան ընդունումը եւս չկրցաւ հանդարտեցնել Կիպրոսի ազգամիջեան խռովութիւնները։ Կիպրոսի մէկ մասը յունական կողմնորոշումներ ունէր, իսկ միւս մասը թրքական։ Կիպրոսը երկու տարբեր հասարակութիւններու միջեւ բաժնուած էր։ Այդ իսկ պատճառով Կիպրոսը յունական եւ թրքական շրջաններու միջեւ բաժնուեցաւ, ինչպէս նաեւ անգլիական Ակրոտիրի եւ Դեկելիա կոչուող ռազմական հենակէտի ն : Այս ու այլ դժգոհութիւնները կը շարունակուէին, որովհետեւ յոյներուն աւելի մեծ բաժիններ հասած էր։ Ըստ Կիպրոսի սահմանադրութեան՝ թուրքերուն պէտք է բաժին հասնէր երկրի սպասարկման աշխատատեղերու 30 %-ը, փոխարէնը բաժին կը հասնէր ընդամէնը 18, 3 %-ը։ Բացի այդ գրեթէ բոլոր բարձրաստիճան պաշտօնեաները յոյներ էին։ Դեկտեմբեր 1963-ին Կիպրոսի նախագահ Մակարիոսը տասներեք սահմանադրական փոփոխութիւններ առաջարկեց, այն բանէն ետք, երբ Կիպրոսի թրքական օրէնսդիրները արգելափակուած էին կառավարութեան կողմէն : Հաւատալով որ փոփոխութիւնները վերջ ի վերջոյ պիտի բարելաւեն Կիպրոսի յոյներու եւ թուրքերու քաղաքական վիճակը եւ պիտի յաղթեն տարաձայնութիւնները։ Յունական Կիպրոսի ղեկավարութիւնը կը հաւատար, որ 1960-ի Սահմանադրութիւնը չափազանց մեծ իրաւունքներ կու տար թուրքերուն, իսկ Մակարիոսի նպատակը օգուտ յոյներու բարեփախումներ կատարելն էր։ Նոր սահմանադրութիւնը կը պաշտպանէր Կիպրոսի տարածքին ապրող ազգային փոքրամասնութիւններու իրաւունքները։ Սակայն այս ծրագիրը եւս ծայրայեղ կերպով դատապարտուեցաւ թուրք համայնքի կողմէն :
Հանրաքուէի արդիւնքը այն էր, որ 1960-ին ընդունուած Սահմանադրութիւնը նոր սահմանադրութեամբ մը փոխարինուեցաւ։ Նոր սահմանադրութիւնը 1963-ին ընդունուեցաւ: Ի պատասխան այս մէկուն, թուրքերը Նիկոսիոյ մէջ ցոյցեր կազմակերպեցին : Այս միջադէպի ընթացքին 21 դեկտեմբեր-ին յունական Կիպրոսի ոստականութեան կողմէն երկու թուրք կիպրացի ցուցարարներ սպանուած են։ Սակայն Թուրքիա, Անգլիա եւ Յունաստան փաստացիօրէն կ'երաշխաւորէին Լոնտոնի եւ Ցիւրիխի պայմանագիրներու որոշումները, որոնք ալ իրենց կարգին Կիպրոսի լիակատար անկախութեան հանգեցուցին։ Ծագած տարաձայնութիւնները լուծելու նպատակով Թուրքիա Հիւսիս-Ատլանտեան դաշինքին դիմեց, իսկ վերջինս առաջարկեց, որ խաղաղապահ զօրքեր կղզի մտնեն՝ Պիտեր Յանգի գլխաւորութեամբ։
1974-ի բռնկումները եւ Կիպրոսի քաղաքացիական պատերազմը
Կիպրոսի ղեկավարները՝ Կիպրոսի նախագահ Մակարիոսը եւ Ֆազիլ Քիւչիւքը բացառապէս խաղաղութեան կողմնակից էին։ Անոնք խաղաղութեան հաստատման մասին յայտարարութիւններ կը կատարէին, որոնք անտեսուած են հասարակ ժողովուրդի կողմէն։ Թուրքիան որոշեց հակամարտութիւնը միջամտել։ Թուրքերը զէնքի միջոցով կը փորձէին պաշտօնական Նիկոսիոյ դիրքորոշումը հարուածել եւ ճիշդ ալ այդ կղզիին մէջ հանգեցուց քաղաքացիական պատերազմի բռնկման։ Թուրք զինեալները Կիրէնիա ծովափնեայ քաղաքը գրաւեցին, որ 1974-ին կապող օղակ Թուրքիոյ ռազմական ներխուժման ժամանակ կը ծառայէր : Կիպրոսի յոյները եւս յարձակման պատասխանեցին։
Յունաստանի թագաւորութեան անմիջական աջակցութիւնը ստանալով, յոյն կիպրացիները կրցան 700 թուրք ռազմագերի վերցնել՝ որոնցմէ են կանանց եւ երեխաներուն եւ զանոնք Կիպրոսի հիւսիսային արուարձանները աքսորեցին։ Բռնութիւնները 364 թուրքերու եւ 174 յոյներու մահուան պատճառ դարձան, աւելի քան 109 թրքական գիւղեր աւերուեցան եւ մօտ 25, 000-30, 000 թուրք կիպրացիներ տեղահանուեցան : Հետագային անգլիական« The Daily Telegraph » պարբերականը Կիպրոսի մէջ տեղի ունեցածը «հակաթրքական ջերդեր» որակած է :
Վերջին դէպքերէն ետք Թուրքիա կը սկսի պնդել, որ անհրաժեշտ է Կիպրոսը երկու մասի բաժնել։ Թուրք կիպրացիները կը շարունակէին անկարգութիւնները Լիմասոլի, Լառնաքայի, Այիա Նապայի եւ Նիկոսիոյի փողոցներուն մէջ։ Այս պայմաննեուն մէջ, Թուրքիա ռազմական ներխուժման կը պատրաստուի։ 5 Յունիս 1964-ինին Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու նախագահ Լինտոն Բեյնս Ճոնսոնը նամակ կը յղէ Թուրքիոյ ղեկավարին եւ թրքական իշխանութիւններուն կը հորդորէ, որ Կիպրոսի թուրք զինեալներուն ռազմական ներխուժումէն զերծ մնայ։ ԱՄՆ նախագահը նշած է նաեւ, որ ներխուժմանը կրնայ հակասութիւնները յաջորդել Խորհրդային Միութեան հետ, որուն ժամանակ ԱՄՆ-ն Թուրքիոյ օգնութեան չի հասնիր։ Յայտարարութենէն մէկ ամիս ետք ԱՄՆ պետքարտուղարը Յունաստանի եւ Թուրքիոյ ղեկավարներու միջեւ հանդիպում կազմակերպեց։
Թուրքիոյ եւ Յունաստանի միջեւ բանակցութիւնները ի վերջո հանգուցալուծում չունեցան։ Թուրքիա սկսաւ սատարել թուրք կիպրոսցիներու կողմէն Կիպրոսի տարածքային գրաւումներուն ։ Թուրք զինեալները յաջողեցան Կիպրոսի տարածքին թրքական իշխանութիւններ սահմանելու, որոնք կեդրոնացուած էին յատկապէս Կիպրոսի հիւսիսային նեղ հատուածին մէջ։ Ան իր գագաթնակէտին հասաւ այն ժամանակ, երբ թուրք կիպրացիները ռազմակալեցին Կիպրոսի մայրաքաղաք Նիկոսիան եւ զայն կանաչ գիծով բաժնեցին։
1967-ին Կիպրոսի մէջ հերթական վատ մարտեր բռնկեցան, որովհետեւ թուրք կիպրացիները իրենց վճռական ազատագրական շարժումը բարձրացուցին, որ Թուրքիոյ իշխանութիւններու պաշտօնական սպառնալիքով ուղղեկցուեցաւ։ Յունաստանը կղզիի նկատմամբ փոխզիջումներու գնաց՝ իր զօրքերը դուրս բերելու համար կղզիի տարածքէն։
Այս քայլով Յունաստանը նպատակ ունէր կղզիին մէջի ցեղային բախումները վերջնականապէս դադրեցնելու: Բացի այդ, բարեփոխումներ նաեւ կազմակերպուեցան՝ ի նպաստ թուրքերու։
Յունական յեղաշրջումը Յուլիս 1974-ին
1974-ի գարնան Կիպրոսի հետախուզական ընկերութիւնը յայտնաբերած է, որ Կիպրոսի ազատագրման ազգային կազմակերպութիւնը ռազմական յեղաշրջման կը պատրաստուի՝ ընդդէմ գործող նախագահ Մակարիոսի։ Այս գործին մէջ կիպրայոյներու ազգայնական ահաբեկչական ռազմականացուած կազմակերպութիւնը Աթէնքի ռազմական խունտայի հովանաւորն է։
Չնայած անոր, որ յեղաշրջման գաղափարը խստօրէն դատապարտուած է Եւրոպայի մէջ, այսու հանդերձ Յունաստան Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու աջակցութիւնը ունէր։ 17 նոյեմբեր-ին երկրին մէջ ուսանողական ապստամբութիւն կը բռնկի, որ ազգային համայունական յեղաշրջման կը վերածէ։ Յունաստանի նախագահ Ֆայիդոն Գիզիկիսը կը կարծէր, որ Մակարիոս Կիպրոսը Յունաստանին միացնելու կողմնակից էր, սակայն իրողութիւնը այդպէս չէր։ Էնոզիսի կողմնակիցները հիմնականին մէջ ԷՕԿԱ-ի անդամներն էին։ 2 Յուլիս 1974-ին Մակարիոսը բաց նամակ կը գրէ Յունաստանի նախագահ Գիզիկիսին, ուր կը յայտնէ իր դժգոհութիւնը Յունաստանի կառավարութեան հանդէպ՝ ԷՕԿԱ-ի ահաբեկչական գործողութիւնները սատարելու եւ աջակցելու համար։ Մասնաւորապէս Կիպրոսի նախագահը հորդորած է յոյն սպաներուն լքելու համար Կիպրոսի ազգային պաշտպանութեան շարքերը։
Մասնաւորապէս յոյները մահափորձ կազմակերպեցին Մակարիոսի դէմ, սակայն ան յաջողեցան նախագահական նստավայրը ձգել եւ փախուստի դիմել դէպի Պաֆոս, որկէ ալ անգլիացիներու օգնութիւնը ստանալով կրնայ Մալթա մեկնիլ, եւ հոնկէ ալ Անգլիա: