cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ջերմուկ
Առողջարաններ
Ջերմուկի մէջ կը բուժուինն ստամոքսաղիքային համակարգի (ստամոքսաբորբեր, ստամոքսի եւ 12-մատնեայ աղիքի խոցեր), լեարդի, լեղուղիներու, ենթաստամոքսային գեղձի, հենաշարժական ապարատի, ծայրամասային ջղային համակարգի, Gynecological հիւանդութիւններով եւ նիւթափոխանակութեան խանգարումներով (շաքարախտ, միզաթթուային ախտակրութիւն) տառապողները ։
1950-ականներուն մեծ թափ ստացաւ առողջարանային շինարարութիւնը։ 1967-ին առողջարանային ֆոնտը հասաւ 1100 մահճակալի, 1970-ին՝ 1500, իսկ 1980-ին 5000 մահճակալէն աւելի։ Սկսան գործել գիշերօթիկներ, լոգանքի ընդարձակ եւ յարմարաւէտ շէնքեր, խմելու ջուրի շքեղ եւ սիւնազարդ տաղաւար, բազմայարկ հիւրանոցներ, հիւանդանոց եւ մանկական հիմնարկներ ։ Քաղաք առողջարանը այսօր հանգստացողներուն ու զբօսաշրջիկներուն կ՛առաջարկէ առողջարաններու, հիւրանոցներու, ըմպելասրահի, լողաւազաններու, մարզահրապարակներու, հասարակական սնունդի նպատակներով, ըմպելարաններու ու սրճարաններու ծառայութիւնները։
Այժմ Ջերմուկի մէջ կը գործեն հետեւեալ առողջարաններն ու հիւրանոցները՝
Մշակոյթ
Ջերմուկի մէջ կը գործէ Հայաստանի ազգային պատկերասրահի Ջերմուկի մասնաճիւղը, որ հիմնադրուած է 1972-ին։ Կը ցուցադրուին կերպարուեստի հայ վարպետներու՝ Մարտիրոս Սարեանի, Արա Սարգսեանի, Սարգիս Մուրատեանի, Արա Յարութիւնեանի, Կալենց ամուսիններու, Յակոբ Յակոբեանի, Ռուտոլֆ Խաչատրեանի եւ այլոց գեղանկարչական, գծանկարչական եւ քանդակագործական աշխատանքները։ Պարբերաբար կը փոփոխուին ցուցանմուշները եւ կը կազմակերպուին անհատական ցուցահանդէսներ ։
Քաղաքաշինութիւն
Ջերմուկի առաջին գլխաւոր յատակագիծը կազմուած է 1945 -ին (ճարտարապետ՝ Պ․ Մսրեան), 1952-ին՝ երկրորդը (ճարտ․ Փ․ Մանուկեան), վերամշակուած Է՝ 1960–1962-ին, որմով եւ սկսած է Ջերմուկի կառուցապատման նոր փուլը։
Առողջավայրի կառուցապատման մէջ ակտիւ դեր են կատարում № 1 առողջարանը (1962, ճարտարապետ՝ Է․ Տիգրանեան), № 2 առողջարանը (1963), ըմպելասրահը (1966) եւ լողարաններու շէնքը (1969, երեքն ալ ճարտարապետ՝ Գ․ Թամանեան), առողջապահութեան նախարարութեան ընդունարանը (1952, ճարտարապետ Մ․ Գրիգորեան) եւ անոր 4-րդ վարչութեան առողջարանը, հիւրանոցները (առաջինը՝ ճարտարապետ Յ․ Յակոբեան, նորը՝ Զ․ Բախշինեան), 1980-ականներուն կառոյցներէն՝ Հայկական ատոմակայանի առողջարանը (ճարտարապետ Մ․ Միքայելեան եւ Ս․ Ումեդեան), ՀԱՄԽ–ի առողջարանը (ճարտարապետ Մ․ Միքայելեան) եւ Ջերմուկի հասարակական–մարգական համալիրը (ճարտարապետ Մ․ Միքայելեան), Արփա–Սեւան համալիրի գլխաւոր ջրամբարը՝ ափին տեղադրուած հանգրուանային շէնքերով ։
Պատմամշակութային կառոյցներ
Արփայի վերին հոսանքի կիրճին մէջ կը գտնուի քարայրներու համալիրը (պրոնզէ դարու ժամանակից), Ս. Յովհաննէս եկեղեցին, «Թուխ Մանուկ» եւ Ս.. Գէորգ մատուռները։
Ջերմուկի անտառային կածանին մէջ կը գտնուի ֆիտայիներուն նուիրուած արձանաշարը, որու հեղինակն է քանդակագործ Յովհաննէս Մուրատեանը:
Մարզանք
Ջերմուկը իր աշխոյժ մասնակցութիւնը ունի ճատրատի բազմաթիւ առաջնութիւններու ու յուշամրցաշարերու մասնակցութեան գործին մէջ, որոնցմէ մէկ քանին դարձած են բարի աւանդոյթ։ 2006-էն սկսած Ջերմուկի մէջ տեղի կ՛ունենան ճատրակի միջազգային պատանեկան մրցաշարերը։ 2007-էն սկսած Ջերմուկի մէջ տեղի կ՛ունենան շարք մը միջազգային մրցաշարեր եւ առաջնութիւններ, որոնցմէ նաեւ՝ Կարէն Ասրեանի անուան միջազգային յուշամրցաշարը ։
Ջերմուկի ճոպանուղին
Ջերմուկի ճոպանուղին կը գտնի քաղաքի սկզբնամասը, կառուցուած է 2007-ի աշնան աւստրիական "Leitner" կազմակերպութեան կողմէ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ջերմուկ
Խորէն Գաբիկեան
Խորէն Գաբիկեան (1891, Շապին Գարահիսար - 2 Յունուար 1973), հայ ուսուցիչ եւ մտաւորական։
Կենսագրութիւն
Գարբիկեան Նախակրթութիւնը կը ստանայ Սեբաստիոյ որբանոցին մէջ, ուրկէ շրջանաւարտ կ՛ըլլայ 1909-ին։ Աւարտելէ ետք յաջորդող չորս տարիներուն կ՛աշակերտի Մխիթարեաններուն, Նախ՝ Պոլիս (1910 - 1911) եւ ապա՝ Վենետիկ, Մուրատ Ռաֆայէլեան վարժարանի մէջ (1911 - 1914)։
1914-1919, Գաբիկեան իր բարձրագոյն ուսումը կը ստանայ Ֆրիպուրկի Համալսարանէն ներս ։
Միհրան Թովմասի Թումաճան
Միհրան Թովմասի Թումաճան (21 Հոկտեմբեր 1890,Կիւրին,-28 Հոկտեմբեր 1973 Երեւան), հայ երաժիշտ, ազգագրագէտ։
Կենսագրութիւն
Միհրան Թովմասի Թումաճան ծնած է 21 Հոկտեմբեր 1890-ին, Կիւրինի մէջ։ 1895-ին կը փոխադրուի Սեբաստիա, ուր նաեւ կը ստանայ իր միջնակարգ ուսումը: 1909-ին, իր ընտանիքին հետ կը տեղափոխուի Կ.Պոլիս, ուր եւ իր ուսումը կը շարունակէ տեղւոյն համալսարանի Իրաւաբանական դպրոցին մէջ, զոր կ՛աւարտէ 1913-ին:
1910-էն սկսեալ Մ. Թումաճան կը հետեւի Կ.Պոլսոյ մէջ Կոմիտասի կազմակերպած երաժշտագիտական դասընթացքին: 1920-ին, Կոմիտասի միւս աշակերտներուն հետ, կ՛անցնի Փարիզ, խորացնելու համար երաժշտական իր ուսումը:
երաժշտական ազգագրական բնագաւար
1923-ին ան կը փոխադրուի Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ, ուր «Հայ երգ-Երաժշտական Միութիւն » անունով կը կազմակերպէ երգչախումբեր ու համերգներ, միաժամանակ շարունակելով իր ուսուցիչին՝ Կոմիտասի գործը երաժշտական ազգագրական բնագաւարին մէջ:
Տարիներու ընթացքին ան կը յաջողի հաւաքել արեւմտահայ ժողովրդական բազմաթիւ երգեր, ստեղծելով հարուստ հաւաքածոյ մը, գիտական եւ գեղարուեստական բարձր արժէքով:
Հայրենադարձութիւնը
Հեռաւոր Ամերիկայի անկիւն մը անյայտության մեջ ծուարած եւ տարագիր մարդու շատ դառնութիւններ կրելէն յետոյ 1965 թուականին Միհրան Թումաճանը վերադարձաւ հայրենիք եւ հաստատուեցաւՀայաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութեան մէջ: Այստեղ ան աշխատանքի անցաւ ՀՀ ԳԱԱ Արուեստի հիմնարկի մէջ եւ հնարաւորութիւն ունեցաւ մաս-մաս տպագրութեան պատրաստելու բազմամեայ աշխատանքի շնորհիւ ստեղծուած արժէքաւոր ժողովածուն: Նեղ շրջանակի մէջ տեղի կ'ունենայ իր այդ նիւթերու հրապարակման գործնական հարցերուն նուիրուած խորհրդակցութիւն, եւ երբ Հնագիտութեան ու ազգագրութեան հիմնարկի գիտաշխատող բանագէտ Արտաշես Նազինեանը կ'առաջարկէ ժողովածուն անուանել «Հայրենի երգ ու բան», Թումաճանը մանուկի պէս կը հրճուի՝ մեծ ոգեւորութեամբ կ'ընդունէ առաջարկը: Որմէ ետք ան եռանդով կը լծուի նիւթերը տպագրութեան պատրաստելու գործին՝ ատոնց տրամադրելով իր աշխատանքային բոլոր կարողութիւնները, որոնք, ցաւօք, արդէն շատ չէին: Թումաճանը արդէն համարեայ բոլորած էր իր ութերորդ տասնամեակը: Անոր առողջական վիճակի շարունակական վատացման եւ ֆիզիքական ուժերու աստիճանական սպառման հետեւանքով, նոյնիսկ օգնականներու առկայութեան պայմաններու մէջ, գործը դանդաղ առաջ կ'երթար: Այնուամենայնիւ առաջին հատորը լոյս տեսավժւ անոր կենդանութեան օրոք՝ 1972 թուականին : Թումաճանը բառացիօրէն երջանկացած էր. «Ես հասկցայ, որ իմ աշխատանքներու գնահատողներն այստեղ են», յաճախ յուզուելով կ'ըսէր ան: Եթէ առաջին հատորի աշխատանքը տարիներ տեւեց, ապա երկրորդ հատորը մնաց գրեթէ սեւագիր վիճակի մէջ։ Թումաճանը մահացա1973 թուականի Հոկտեմբերի 28-ին Երևանի մէջ:
Հրատարակութիւններ
1966-ին Միհրան Թումաճան կը հրաւիրուի Հայաստան, որպէս Ս.Ս.Հ. Գիտական Ակադեմիայի Արուեստի Հիմնարկի գիտական աշխատակից, ու կը նուիրուի իր հաւաքածոյի գիտական հրատարակութեան աշխատանքին, որուն առաջին հատորը լոյս կը տեսնէ Երեւանի մէջ, 1972-ին, ՀԱՅՐԵՆԻ ԵՐԳ ու ԲԱՆ խորագրով :
ՀԱՅՐԵՆԻ ԵՐԳ ու ԲԱՆ ժողովածուն (1972)
Ան հրատարակութեան կը պատրաստէ նաեւ նոյն աշխատութեան երկրորդ հատորը, սակայն մահը կը զրկէ զինք յաջորդ հատորները պատրաստելու հնարաւորութէնէն:
Աղբիւրներ
Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս, Հատոր ԻԴ., Պէյրութ, 1973, էջ 353
Յակոբ Ն. Աճէմեան
Կենսագրութիւն
Աճէմեան ծնած է 1902-ին, Կիլիկիոյ Կարսպազար քաղաքին մէջ։ Հ.Բ.Ը.Մ.ի Քէլէկեան ոդբանոցէն շրջանաւարտ, ան կարգ մը ընկերներով Պէյրութի մէջ իր գործնական մասնակցութիւնը կը բերէ հիմնելով Հայ Երիտասարդաց Ընկերակցութիւնը, որուն քարտուղարութեան պաշտօնը կը վարէ (ընդհատումով) մինչեւ 1955, իր մահը:
Ան որպէս մարմնամարզ, մանկութենէն ցոյց կու տայ իր սէրը եւ յատկութիւնները եւ կը սկսի դասաւանդել՝ Բենիամին Ժամկոչեանի հրաւէրով, Սահակեան վարժարանէն ներս: Բայց բաւարար չգտնելով իր կազմաւորումը, կը մեկնի Տանիմարքայի հռչակաւոր մէկ մասնագիտական մարզական ուսուցչանոցը, ուր կը մնայ մօտ վեց ամիսներ, եւ կը վերադառնայ Պէյրութ՝ զինուած նոր գիտելիքներով։ Կը նշանաւորուի Սահակեանի տարեկան ծափողջունուած մարզահանդէսներով: Շուտով Կը հրաւիրուի Կիպրոսի Մելգոնեան Կրթական հաստատութիւնը, ուր կը ստանձնէ հայ պատանիներու եւ պատանուհիներու մարմնմարզական կրթութեան առաքելութիւնը մինչեւ 1949, երբ անգլիական գաղութատիրական իշխանութիւններուն մօտ, հայանուն մատնիչներուն կողմէ կը մատնուի որպէս «համայնավար» ուրեմն որպէս «անբաղձալի տարր» կը հեռացուի Կիպրոսէն եւ կը վերադառնայ Պէյրութ, ուր կը ստանձնէ Դարուհի Յակոբեան, Յովակիմեան-Մանուկեան, Հռիփսիմեանց քոյրերու Աղջկանց վարժարաններուն , ինչպէս նաեւ Անթիլիասի Դպրեվանքի Ժառանգաւորացին մարմնամարզական դաստիարակութիւնը: Պէյրութի մէջ դարձեալ անմոռանալի կը դառանան իր հռչակաւոր մարզահանդէսները, ուր կը կոփուին հազարաւոր հայ պատանիներ եւ պատանուհիներ հայրենասիրական աննկուն ոգիով: Անսակարկ նուիրումի, «Առողջ միտք, առողջ մարմնի մէջ»ի անվհատ ջատագովը կը հանդիսանայ Աճէմեան, արժանանալով իր տասնեակ հազարաւոր աշակերտներուն սիրոյ եւ երախտիքի արտայայտութիւններուն: Մարմնամարզի հետ հայրենասիրութեան ներարկումը հայ նոր սերունդի հոգիներէն ներս իր գլխաւոր իրագործումը կը մնայ:
Իր մահկանացուն կը կնքէ 1955-ին, Պէյրութ։ Իր Աւագ դուստրը Հայկուհին նմնապէս որդեգրելով ուսուցչական վսեմ ասպարէզը երեսուն տարիներ իր գիտական ուսուցմամբ կը պատրաստէ հազարաւոր հայ պատանի-պատանուհիներ, որոնք յետագային կը փայլին լիբանանեան եւ ամերիկեան համալսարաններուն մէջ։ Ան,ամունանալով յայտնի գրող, թատրերգակագիր Սարգիս Վահագնին հետ մայրը կը դառնայ երեք արժանաւոր գիտնական զաւակներու՝ Ճարտարապետ Հուրի, համակարգիչի դոկտոր Արա եւ Կենսաբանութեան տոկտոր Փրոֆեսէօր, Ամերիկայի Գիտութեանց Ակադեմիայի անդամ Արտեմ Փաթափութեաններուն: Իսկ միջնեկ դուստրը Լիւսին, հետեւելով հօր օէինակին,շրջանաւարտ ըլլալով Տանիմարգայի Մարզական նոյն ուսուցչանոցէն, կը ստանձնէ Պէյրութի Հռիփսիմեանց հայ քոյրերու, Պրիթիշ Սքուլի եւ Գոլեժ Փրոթեսթանի աղջկանց մարմնամարզական դաստիարակութիւնը:
Ստորոգութիւն:Հայեր Ստորոգութիւն:1902 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1955 մահեր Ստորոգութիւն:Կարսպազար ծնածներ Ստորոգութիւն:Պէյրութ մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ
Խորէն Մանավեան
Մանավեան Խորէն (1934), Ծնած է Իսթանպուլ։ Նախակրթութիւնը ստացած է Ս. Մեսրոպեան վարժարանին մէջ, ապա՝ յաճախած է Վիեննական Մխիթարեան վարժարան, որմէ աւարտելէ ետք՝ ուսումը շարունակած է Իսթանպուլի համալսարանի տնտեսագիտական ֆաքիւլթէն։ Պարագաներու բերումով՝ թերաւարտ։
Հրատարակուած Գործեր
2004։
Ստորոգութիւն:Հայեր
Հայկական Տաճարներու եւ Եկեղեցիներու Ցանկ
Հայկական Տաճարներու եւ Եկեղեցիներու Ցանկ
[[egypt|🇪🇬]] Եգիպտոս
Եգիպտոսի մէջ մինչեւ 17-րդ դարը գործած է 30-էն աւելի եկեղեցի ու մատուռ։ Ներկայիս Եգիպտոսի մէջ կը գործէ 3 առաքելական, 3 կաթոլիկ եւ 1 աւետարանական եկեղեցիներ։
Աւերուած
էս մի քանի եկեղեցի։
[[italy|🇮🇹]] Իտալիա
Տաճարը կառուցուած է ութերորդ դարին, այն բանի պատճառով, որ մեծ թիւով քրիստոնեական միաբանութիւններ կը փախչէին Բիւզանդական կայսրութենէ տարբեր երկիրներ։ Եկեղեցին, նուիրուած Սբ. Գրիգոր Լուսաւորիչի, Մեծ Հայքի առաջին կաթողիկոսին (257-332 թթ.), կառուցուած է Նեաբոլի մէջ հին-հռոմէական տաճարի՝ Ցերերիի վայրին մէջ։ 1025 թուականին այն երկու ուրիշ ժամատներու հետ միաւորուած եւ ձեւաւորուած է բաղադրուած։ Տաճարը կը գործածուի մինչեւ այս օրս, պահպանելով իր բարձր պատերը եւ ընդարձակ բակը։ հգհհհհհ* Սբ. Նիգոլայի կաթոլիկ եկեղեցի, ք. Հռոմ
Թեհրան
===Սպահան ===
[[armenia|🇦🇲]] Հայաստան
եկեղեցի
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Ցանկեր
Իսլամական Ահաբեկչական Յարձակումներու Ցանկ
Հետեւեալ յօդուածին մէջ ներկայացուած են բոլոր այն իսլամական ահաբեկչական յարձակումները, որոնք սկսած են 1979 թուականէն։
Ամբողջ աշխարհի մէջ ծայրայեղ իսլամներու կողմէ կրօնական-քաղաքական այս կամ այն դրդապատճառներով իրագործուած են բազմաքանակ ահաբեկչական յարձակումներ։ Սովորաբար ահաբեկիչներուն մարտավարութեան մէջ կը մտնեն հրկիզումները, փոխադրամիջոցներու պայթումները, ռումբի պայթեցման սպառնալիքները, մահապարտ ահաբեկիչներու յարձակումները, ռմբակոծութիւնները, զանգուածային հրաձգութիւնները, դանակահարութիւնները, օդահէնութիւնները, առեւանգումները եւ գլխատումները։
Արտաքին յղումներ
Նորութիւններ՝
Գրականութիւն՝
Կայքեր՝
Ստորոգութիւն:Ցանկեր Ստորոգութիւն:Ահաբեկչութիւն Ստորոգութիւն:Իսլամ
Վակաս
Վակաս, վարշամակ, Պատարագիչի ուսնոց, որ կիսաբոլորակ ձեւով կը պատէ քահանային պարանոցը՝ թիկունքին կողմէն։ Վակասին վրայ ընդհանրապէս ձուլուած կամ ասեղնագործուած կ'ըլլան 12 առաքեալներուն պատկերները, իսկ անոնց մէջտեղը՝ Յիսուսի՝ Գառն Աստուծոյ պատկերը։ Վակասը վերցուած է Հին ուխտէն։ Կը խորհրդանշէ մոլորեալ ոչխարը, հիմա՝ մոլորեալ մարդկութիւնը, զորս Քրիստոս իր ուսերուն վրայ առնելով՝ դէպի փրկութիւն եւ յաւիտենական կեանք առաջնորդեց։ Վակասը միաժամանակ հաւատացեալներուն կը յիշեցնէ Յիսուս Փրկիչին քաղցր լուծը եւ թեթեւ բեռը ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն: Եկեղեցական զգեստներ Ստորոգութիւն: Հայաստանեայց Առաքելական Ս. Եկեղեցի
Միհրան Իսպիրեան
Միհրան Իսպիրեան (1873, Սվազ) ուսուցիչ, տեսուչ-դասախօս:
Կենսագրութիւն
Ուսումը կ'ստանայ Հալէպի Ֆրանսական եւ ազգային դպրոցները, յետոյ Սիսի Ժառանգաւորացը՝ 6 տարի: Կը շրջի ամբողջ Կիլիկիա եւ Ասորիք, եւ կ'այցելէ Եգիպտոս ու Ֆրանսա: Հայ եւ Ֆրանսական լեզուներու ուսուցիչ՝ ծննդավայրին ազգային վարժարանը՝ 5 տարի, իսկ տասնեակ տարիներէ ի վեր Ազգային Որբանոցի տեսուչ-դասախօս: Աշխատակից թրքահայ թերթերու՝ Վրոյր, Էսփէրօ, Նարհիմ, Պուէտ, Մուշեղ եւ Տորք ծածկանուններով. Իր հայրենակից գրչի եղբայրը Կարապետ Գաբիկեան կ'ենթադրուի պրծած ըլլալ թուրք եաթաղանէն, աքսորադարձ Սեբաստացիի մը վկայութեանը համեմատ.- Երկերը. Խուցեն դուրս պատկերներ. Սրտի եշեր, Գրական շրաջաններ, Հայաստանի ոգին: Կը թողու գրական եւ բանասիրական գործեր ձեռագիր:
Ալիսիա Սիլուերսթոն
Ալիսիա Սիլուերսթոն (Alicia Silverstone; ծնած է՝ 4 Հոկտեմբեր 1976 (40 տարեկան), Սան Ֆրանցիսքոյ, Գալիֆորնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասանուհի։
Դերասանական ծաղրանկար սկիզբը նկարահանած է Aerosmith ռոք-խումբի երաժշտական տեսահոլովակներուն մէջ։ Դերասանուհին յաջողութիւն բերած է «Տարուածութիւն» (1993) ֆիլմը։ Հանդիսատեսին յայտնի է նաեւ «Պայթիւն անցեալից» եւ «Պաթմանը եւ Ռոպինը» ֆիլմերէն։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հոլիուուտեան դերասաններ Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասանուհիներ Ստորոգութիւն:1976 ծնունդներ Ստորոգութիւն:4 Հոկտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
1917 թուական
1917 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 17րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1917 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1917 մահեր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1917
Վոյէճըր-1
Վոյէճըր-1 (անգլ.՝Voyager 1) տիեզերական կայան մըն է արձակուած ՆԱՍԱ-ի կողմէ 5 Սեպտեմբեր, 1977-ին: Իբրեւ բաժին մը Վոյէճըր ծրագրին, ճամբայ ելաւ 16 օր ետք իր երկւորեակ կայան Վոյէճըր-2-ի արձակումէն ետք: 38 տարիէ ի վեր Վոյէճըր-1-ը տակաւին կ'աշատի ղրկելով տարբեր տեսակի տեղեկութիւններ որոնք հաւագած կ'ըլլայ իր ճամբորդութիւններու ժամանակ: Ներկայիս 135 AU (2.02×1010 km) հեռու է արեւէն (Յունիս 2016-ի տեղեկութին), ամէնէն հեռու մեզմէ գտնուող տիեզերային կայանն է, եւ միակը որ միջաստղային տիեզերքի (interstellar space) մէջ կը գտնուի:
Կայանին նախնական ու սկզբնական նպատակը թռիչքներ կատարել է Ճուփիթըրի, Սէթըրնի եւ Սէթըրնի հսկայ լուսնի Թայթընի շուրջ: Թեպէտ Վոյէճըր-1-ը կարէլիութիւնը ունէր Փլութոյի շուրջ դառնալ, պայմանաւ որ Թայթընի չի մօտենար, սակայն այդ գործողութիւնը չ'իրականացաւ, որովհետեւ Թայթընը աւելի կարեւորութիւն ունէր ՆԱՍԱ-ի համար: Կայանը ուսումնասիրեց օդային պայմանները, մակնիսային շրջանակները, եւ մատանիները. նաեւ եղաւ առաջին կայանը, որ հայթաթեց մեզի երկու մոլորակներուն բոլոր լուսիններուն լուսանկարները:
Սէթըրնի շուրջ պտտումները կատարելէ ետք 20 Նոյեմբեր, 1980-ին, Վոյէճըր-1-ի ծրագիրը շատ աւելի երկարաձգուեցաւ եւ առիթը տրուեցաւ կայանին որպէսզի հասնի մինչեւ միջաստղային տիեզերք, ըլլալով առաջին կայանը հոն հասնելու եւ հոնկէ տեղեկութիւն հաւաքելու: Վոյէճըր-1-ի ծրագրի երկարաձգումը պիտի երկարի մինչեւ 2025, երբ ալ կայանը բաւարար ելեկրդրական ուժի որեւէ մէկ աղբիւր չ'ունի եւ բոլորովին կը դադրի աշխատելէ:
Խորէն Մանաւեան
Խորէն Մանաւեան, հայ բանաստեղծ։
Ծնած է Պոլիս։ Յաճախած է Կէտիկփաշայի Մէսրոպեան նախակրդարանը, յետոյ Մխիթարեան լիսէ, աւելի վերջը՝ Իսթանպուլի Տնտեսագիտութեան ֆաքիւլթէն, զոր աւարտելէ ետք զբաղուած է Հաշուագիտութեամբ։
Սկսած է գրել փոքր տարիքէն, թրքերէն ու հայերէն ոտանաւորներ։ Ամուսնացած է եւ տէր է երկու զաւկի։ 1962 թուականէն սկսեալ կ'աշխատցի «Մարմարա« օրաթերթի գրական թիւերուն։ Հրատարակած է «Ստուերախաղ» (1977) բանաստեղծութիւններու գիրք մը։ Արժանացած է «Սարքիս Պողոսեան» մրցանակի, 1965-1966 տարեշրջանին։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ
Սրինակար
Սրինագար, քաղաք Պակիստանում, Քաշմիրի հովտում, 1600 մ բարձրութեան վեա։ Ջամմու եւ Քաշմիր նահանգի վարչական կենտրոնն է։ 404 հզ․ բնակիչ (1978)։ Տրանսպորտաին կարեւոր կետ է։ Հայտնի է արհեստագործական արտադրութեամբ (քաշմիրյան բրդեա շալէր, գորգէր, փորագրութիւն փայտի վրա, դրվագում մետաղի վրա)։ Զարգացած է տուրիզմը։ Սրինագարի տարածքը հատված է ջրանցքնէրով։ Հաղորդակցութիւնը քաղաքում՝ առավելապէս նավակնէրով։ Բնակչութիւնը՝ ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հնդկաստան
Հառանի Ճակատամարտ
1104-ին Բալդուին II-ը յարձակում իրագործեց Հառան քաղաքի վրայ։ Ան օգնութեան հայցով դիմեց Բոհեմունդ I-ին եւ Թանկրեդ դ'Օտվիլին: Վերջիններս շարժեցան դէպի հիւսիս՝ Անտիոքէն Եդեսիա եւ միացան Բալդուինի եւ Ժոսլեն I-ի զօրքերուն։ Անոնց կ՛ուղղեկցէին նաեւ Անտիոքի եւ Երուսաղէմի պատրիարքները եւ Եդեսիոյ արքեպիսկոպոսը։
Սելճուքներու հրամանատարներ Մոսուլի կառավարիչ Ջիկիրմիշը եւ Մարդինի կառավարիչ Սոկմանը իրենց զօրքը հաւաքեցին Ռաս ալ-Այնի մէջ եւ մայիս 1104-ին յարձակեցան Եդեսիոյ կոմսութեան վրայ՝ նպատակ ունենալով շեղել խաչակիրներու ուշադրութիւնը Հառանէն։
Երբ սկսաւ քաղաքի պաշարումը, սելճուքները ձեւացուցին թէ կը նահանեն եւ շարժեցան դէպի հարաւ: Խաչակիրները հետեւեցան անոնց։ Իբն ալ-Ասիրի համաձայն իսկական ճակատամարտը տեղի ունեցած է Հառան քաղաքէն 12 քիլոմեթր հեռաւորութեան վրայ գտնուող ալ-Ռակկա քաղաքի մօտ։ Բալդուինը եւ Ժոսլենը ձախ թեւի (Եդեսիոյ) հրամանատարներն էին, իսկ Բոհեմունդը եւ Թանկրեդը՝ աջ (Անտիոքի)։ Մարտի ընթացքին ձախ թեւը ամբողջութեամբ կը կոտրուի, իսկ Բալդուինն ու Ժոսլենը գերի կը բռնուին, մինչդեռ աջ թեւը կ՛րնայ փախչիլ Եդեսիա։ Չնայած անոր, որ ռազմագերինու համար փրկագին կը վճարուէին, Բալդուինն ու Ժոսլենը 1108-ին ազատ կ՛արձակուին։
Այս ճակատամարտը խաչակիրներու առաջին ճակատագրական պարտութիւնն էր, որ լուրջ հետեւանքներ ունեցաւ Անտիոքի դքսութեան համար։ Բիւզանդական կայսրութիւնը չարաշահեց այս պարտութիւնը՝ իր պահանջները պարտադրելու Անտիոքի դքսության վրայ եւ հետ վերցնելու Լաթակիան եւ Կիլիկիայէն որոշ տարածքներ։ Բոհեմունդը կը վերադառնայ Իտալիա՝ նպատակ ունենալով նոր զօրք հաւաքել, իսկ Անտիոքի գահին կո թողնէ Թանկրեդին։ Այս պարտութենէն ետք Բիւզանդական կայսր Ալեքսիոս Ա. Կոմնենոսը Բոհեմունդին կը ստիպէ ստորագրել Դեւոլի պայմանագիրը, ըստ որուն Անտիոքը կը դառնայ կայսրութեան ենթակայ պետութիւն։
Անտիոքը կրկին կը պաշարուի Արիւնոտ դաշտի ճակատամարտէն ետք (1119), իսկ Եդեսիան ազատ կը մնայ մինչեւ 1144:
Գրականութիւն
Ստորոգութիւն:12-րդ դարու ճակատամարտներ Ստորոգութիւն:Անտիոքի դքսութեան ճակատամարտներ Ստորոգութիւն:Եդեսիոյ կոմսութեան ճակատամարտներ Ստորոգութիւն:Սելճուքեան սուլթանութեան ճակատամարտներ Ստորոգութիւն:1104
Յակոբ Նայիրի
Յակոբ Նայիրի, հայ բանաստեղծ։ Ծնած է Պէյրութ։ Իր ուսումը ստացած է Զահլէի Ազգ․Վարժարանին, ապա Պէյրութի Հայ Աւետարանական Գոլէճին մէջ, որուն ընթացքը աւարտելէն ետք, վկայուած է Հայկազեան Գոլէճէն։ Բարձրագոյն ուսման հետեւած է Ուայօմինկի (ԱՄՆ) համալսարանին մէջ եւ մագիստոսի տիտղոսի արժանացած է պատմագիտութեան եւ միջազգային քաղաքագիտութեան ճիւղերէն։
Վերադարձած է Պէյրութ ուր իբրեւ ուսուցիչ պաշտօնաւարած է Հայկազեան Գոլէճին մէջ, 1964-1967 տարեշրջաններուն։
Ամերիկա հաստատուած է 1967 թուականին։ U.C.L.A. համալսարանէն ստացած է Դոկտորայի Թեկնածութիւն մատմագիտութեան մարզին մէջ։ Դասաւանդած է Լոս Անճելոս Սիթի Գոլէճին մէջ։
Գրել սկսած է 18 տարեկանին Պէյրութի «Ակօս» ամսագրին մէջ։ Այնուհետեւ շարունակած է ստեղծագործել եւ աշխատակցիլ զանազան պարբերականներու։
Յակոբ Նայիրիի Որոնումներ գիրքը նորութիւն մը կը բերէ արդի բանաստեղծութեան կալուածին մէջ, ինքնատիպ գաղափարներու յայտնաբերումով։ Բանաստեղծը կեանքի փիլիսոփայութիւնը կ՛ընէ խտացեալ տաղերու ընդմէջէն։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ
Միհրան Ծառուկեան
Միհրան Ծառուկեան, հայ փոփ երգիչ, դերասան:
Կենսագրութիւն
Ծառուկեան ծնած է Երեւան: Հայ փոփ երգիչ, դերասան եւ նշանաւոր եղած է իբրեւ «Հայ Սուպերսթար»: 1994էն մինչեւ 2004 Ծառուկեանը յաճախած է Երեւանի թիւ 120 դպրոցը: 1996-էն մինչեւ 2001 սորված է Սպայի տան երգի աշխատանոցին մէջ: 1996-էն մինչեւ 2004 հանդէս տուած է «Ստիլ» պարի ակումբին մէջ :
2004-էն մինչեւ 2008 սորված է Երեւանի Կոմիտասի անուան պետական երաժիշտանոցի ճազ-Վոքալ բաժինին մէջ:
2008-էն մինչեւ 2010 ծառայած է Հայաստանի Հանրապետութեան պաշտպանութեան նախարարութեան Սպայի տան երգի համույթին մէջ:
2009-ին նկարահանած է իր առաջին տեսահոլովակը եւ նկարահանուած է դժուար ապրուստ :
Համակարգիչ
Համակարգիչը, մեքենայ մըն է, որ կը մշակէ տուեալները հրամաններու ցանկին համաձայն։
Այսօր համակարգիչները հիմնուած են միահաւաք շրջոյթներու վրայ եւ միլիարաւոր անգամներ արագ կը գործեն ։ Այժմ պարզ համակարգիչը կարելի է տեղաւորել նոյնիսկ ձեռքի ժամացոյցի մէջ եւ սնուցել ժամացուցային մարտկոցով։
Անձնական համակարգիչներ ը ունին տարբեր ձեւեր, դարձած է «Ինֆորմացիոն Դարի» նշանը եւ սովորաբար մարդիկ «համակարգիչ» ըսելով զայն կը պատկերացնեն։ Սակայն իրական ամենատարածուած համակարգիչները ներդրուած համակարգիչներն են, որոնք կը կիրառուին ամէնուրեք՝ ռազմական օդանաւերէն մինչեւ խաղալիքներու մէջ։
Համակարգիչներու ունակութիւնը պահպանելու եւ կատարելու ծրագրեր կոչուող հրամաններու ցանկերը կը դարձնեն անոնց չափազանց բազմանպատակ եւ կը տարբերին համակարգիչները հաշիւներով։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Համակարգիչ Ստորոգութիւն:Կենցաղային ելեկտրոնաբանութիւն
Հառաչանքներու Կամուրջը
Հառաչանքներու կամուրջ, (իտալ.՝ Ponte dei Sospiri), Վենետիկի կամուրջներէն մէկուն անուանումն է։
Կամուրջը կառուցուած է 1602-ին, Անթոնիօ Քոնթիին կողմէ եւ զարդարուած է պարոքոյի ոճով (արտասովոր մարգարտահատիկի ձեւ)։ Կամուրջը Իտալիոյ բանտը կապած է Իտալիոյ Փալազիօ Տիւքալ (Palazzo Ducale) պալատին, ուր կը գտնուի հսկայ դատարանը։
Հառաչանքները, որոնց պատճառով յառաջացած է կամուրջին անունը, շինուած են ոչ թէ սիրահարներուն համար, այլ բանտարկեալներուն, որոնք անցնելով այս կամուրջէն, վերջին անգամ տխուր հառաչանքով կը նայէին Վենետիկ քաղաքին :
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Իտալիոյ կամուրջներ Ստորոգութիւն:Վենետիկի կամուրջներ
Հայաստանի Պարի Պետական Համոյթը
Հայաստանի պարի պետական համոյթը կազմավորուած է։1 958 թուականին Գէորգ Ասատրեանի, Էդուարդ Մանուկեան եւ ղեկաւոր Խաչատուր Աւետիսեանի կողմէ նպատակ ունեցած է, պահել ժողովուրդական ժառանգութիւնը ու ավանդութիւնները եւ փոխանցեն հաջորդ սերունդներուն։
Պատմութիւն
1968 թուականին խուբը ղեկավարած է, վաստակավոր արտիստ Վանող Խանամիրեան։1971 թուականին հիւրախաղերը Լատինական Ամերփկաի հանդիպածեն ու խուբին փայլուն էջերու շուրջ երեքուկէս ամիս Արգետիտիայ, Ուրուգուայ, Շիլի, Պերու, Էկվադոր, Բոլիկիայ,
Կոլոմբիայ,Վենըսուելայ։1974 թուականին խումբը հիւրախաղելով հանդես ցուցատրեցին տասնմեկ նահանգներու քաղաքներու մէջ։
1993-2005 թուականներու միջեւ խումբը ղեկավարած է վաատակաւոր արտիստ Սուրեն Չանչուրեան։1995-1998 թուականներու միջէւ կաղագիրը եղած է Գագիկ Կարապետեան։
2005-2007 տարիններու միջեւ գեղարվեստական ղեկավարը եղած է Գագիկ Կարապետեան։ 2007 թուականին խումբը ղեկավարած է, Էրիկ Չանչուրեանը իսկ գլխաւոր կաղագիրը եղած է Ասատուր Կարապետեան։
Աղբիւրներ
Կամո Մկրտչյան, Օ. Մարկոսյան, Ա. Առաքելյան, Ա. Հովսեփյան, «Պարարվեստ. Հայաստանի պարի պետական անսամբլ», Երևան։ Սովետական գրող, 1981 Ստորոգութիւն:Արուեստ
Իսլամութիւն
Իսլամը (արաբ.` الإسلام), համաշխարհային կրօն, որու հիմքը Քուրանն է: Մահﬔտականութիւնը Իսլամի հայերէն անուանումն է: Իսլամ բառն ունի մի քանի իմաստ, բառացիօրէն կը թարգմանուի որպէս «հնազանդութիւն»: Այլ իմաստներով իսլամը բացարձակ միաստուածութիւն է,Ալլահին (Աստծոյ) ենթարկուիլը: Մարդիկ, ոորնք կ'ենթարկուին Ալլահին (Աստծոյ) կը կոչուին մուսուլմաններ: Քուրանի տեսանկիւնէն, իսլամը միակ ճշմարիտ կրօնն է, անոր հետեւորդներն են բոլոր մարգարեները: Իսլամը վերջնական ձեւով ներկայացուած է Մուհամմատ Մարգարէյի քարոզներու ժամանակ, ով ստացած է տեղեկութիւններ նոր կրօնի մասին Քուրանի տեսքով:
344 (թիւ)
344 (երեք հարիւր քառասունչորս) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 343-ի եւ 345-ի միջեւ
Նահապետ Ագուլեցի
Նահապետ Ագուլեցի (1629, Ագուլիս - 1 Յունուար 1695), երեւելի վաճառական, բարեսէր, բարեպաշտ անձ։
Կենսագրութիւն
Ինք երեւելի վաճառական եւ բարեսէր անձ մը եղած է. Սուրբ Խաչ եկեղեցւոյն շատ սպասներ նուիրած ու «Յայսմաւուր»է մը գրել տուած է Պոլսոյ մէջ 1676-ին, որուն համար 110 ղրշ․ ծախսած է (ժամանակին կ՛արժէր 500 ֆրանք), պայման դնելով որ, ո՛վ որ ուզէ առնել կամ տպագրել տալ, նշանակուած գնոյն համեմեատ եկեղեցւոյ անօթներ պէտք է նուիրել։
Իր ուսումնասիրութիւնը եւ բարեպաշտութիւնը կը վկայեն իր տպագրել տուած գիրքերը, որոնք են «Դաշանց թուղթ» (1695), գործակցութեամբ Ջուղայեցի Խարտաշենց Պարոն Անտոնին․ Պարզաբանութիւն Սաղմոսաց Ս․ Յովհաննէս վարդապետ պոլսեցւոյ ձեռքով (1687 Սեպտ. 10) որուն մէջ կը գտնուի իր լուսանկարը։ Սոյն երկու գիրքերուն համար շատ դրամ ծախսեց Նահապետ Գուլնազարը, գեղեցիկ տառեր ձուլել տալով հաստատեց նոր տպարան մը Վենետիկ մէջ՝ մատակարարելով բոլոր պէտքերը։
Ընդհանուր ժառանգորդ կը կարգէ իր թոռները Թէրեֆիղայ եւ փեսան Առաքէլ՝ Թէոսալիայ Ագուլեցւոյ։
Իր ունեցած գոյքերը կը գտնուէին Պոլիս, Զմիւռնիա, Հոլանտա եւ Լիվոռնօ։
Մեռած է 1695-ի Յունուար 1-ին ջրգողութենէ։
Պարզաբանութիւն Սաղմոսացի (1687)
Սկիզբը հետեւեալ ոտանաւորը գրած է․
Գալով Պարզաբանութեան ոճին մաս մը կը ներկայացնենք գրուածքէն, որուն մէջ ջանք մը կայ աշխարհաբար եւ դիւր հասկնալի լեզուով գրելու։
Գուլնազարցի Նահապետ անջնջելի կը մնայ պատմութեան մէջ իր մեկենասութեամբ, որ նպաստած է տպարան բանալով եւ օգտակար գիրքեր հրատարակելով եւ առ այդ բաւական գումար մը ծախսելով։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ վաճառականներ Ստորոգութիւն:Ագուլիս ծնածներ Ստորոգութիւն:1 Յունուարի մահացածներ Ստորոգութիւն:Ջրգողութենէ մահացածներ
Յուշարձաններու Եւ Տեսարժան Վայրերու Միջազգային Օր
Յուշարձաններու եւ տեսարժան վայրերու միջազգային օր (ՄԱԿ-ի լեզուներով. անգլ.՝ Editing International Day For Monuments and Sites, սպ.՝ Día Internacional de los Monumentos y Sitios), 18 Ապրիլին նշուող ամէնամեայ տօն։ Այդ օրը աշխարհով մէկ տարբեր միջոցառումներ կ՚իրականացուին՝ համաշխարհային ժառագութեան եւ պարզապէս յուշարձաններու այցելութիւններ, համաժողովներ, յուշարձաններու եւ տեսարժան վայրերու մաքրում, կլոր սեղաններ։ Հնարաւորութիւն կ՚ընձեռուի մեծցնելու հասարակութեան տեղեկացուածութիւնը համաշխարհային ժառանգութեան բազմազանութեան, անոր պահպանութեանն ու պաշտպանութեան ուղղուած ջանքերուն վերաբերեալ։
Պատմութիւն
Յուշարձաններու եւ տեսարժան վայրերու միջազգային օրը նշելը առաջարկած է Յուշարձաններու եւ տեսարժան վայրերու պահպանման միջազգային խորհուրդը (անգլ.՝ ICOMOS) 18 Ապրիլ 1982-ին։ 1983-ին ընդունուած է ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Գլխաւոր Ժողովի որոշմամբ։ Նպատակն է բարձրացնել մարդկութեան իրազեկութիւնը մշակութային ժառանգութեան, անոնց խոցելիութեան մասին եւ անհրաժեշտ ջանքեր գործադրել անոր պաշտպանութեան եւ պահպանման համար։
2014
Իւրաքանչիւր տարի Յուշարձաններու եւ տեսարժան վայրերու պահպանման միջազգային խորհուրդի կողմէ կ՚առաջադրուիէ օրուան խորհուրդին առնչուող որեւէ իւրայատուկ թեմա, որ հնարաւորութիւն կու տայ շեշտելու համաշխարհային ժառանգութեան բազմազանութիւնը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի 100-ամեայ տարելիցի առթիւ եւ հաշուի առնելով այն հանգամանքը, որ մշակութային ժառանգութիւնը կապուած է պատմութեան եւ յիշողութեան հետ՝ 2014-ի համար Յուշարձաններու եւ տեսարժան վայրերու պահպանման միջազգային խորհուրդը առաջարկած է 18 Ապրիլը նշել «Յիշատակի ժառանգութիւնը» խորագրի ներքոյ՝ կոչ ընելով յուշարձաններու եւ տեսարժան վայրերու միջազգային օրուայ շրջանակներու մէջ անդրադառնալ յիշատակի յուշարձաններուն՝ մէկ անգամ եւս վերյիշելով պատմութիւնն ու այն կերտող ականաւոր գործիչներուն։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Միջազգային օրեր Ստորոգութիւն:ՄԱԿ
Արմենիա (թերթ, Լոս Անճելըս)
Արմենիա, քաղաքական, գրական շաբաթաթերթ։ Լոյս տեսած է 1929-1933 թուականներուն (ընդհատումներով), Լոս Անճելըսի մէջ։ Տնօրէն-խմբագիր՝ Մ. Էլուան։ Տպագրած է նիւթեր հայ գաղթավայրերու կեանքէն, միջազգային լուրեր, տեղեկութիւններ Հայաստանէն։
Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:ԱՄՆ-ի պարբերականներ
Պրեսթ-Լիթովսքի հաշտութեան պայմանագիր
Պրեսթ-Լիթովսքի հաշտութեան պայմանագիր, միջազգային հաշտութեան պայմանագիր՝ ստորագրուած 3 Մարտ 1918-ին, Պրեսթ-Լիթովսքիի մէջ՝ Ռուսաստանի Խորհրդային Հանրապետութեան ներկայացուցիչներուն եւ Կեդրոնական ուժերուն միջեւ։ Կը նշուի Ա. համաշխարհային պատերազմին Ռուսաստանի պարտութեան եւ հեռանալուն մասին։
Հոկտեմբեր 1917-ին, բոլշեւիկները կը յայտնուին ծայրահեղ ծանր վիճակի մէջ։ Անոնք 3 Մարտ 1918-ին Պրեսթ-Լիթովսքիի մէջ ամօթալի պարտուողական պայմանագիր մը կը կնքեն, որմով հսկայական տարածքային զիջումներ կ'ընեն Եւրոպայի մէջ։ Միջին արեւելքի մէջ բոլշեւիկները էական զիջումներ կ'ընեն պարտուող եւ կործանման եզրին կանգնած Օսմանեան կայսրութեան։ Յատկապէս,Պրեսթ-Լիթովսքիի պայմանագիրին 4-րդ յօդուածի 2-րդ եւ 3-րդ պարբերութիւններով բոլշեւիկները կը պարտաւորուին թուրքերուն վերադարձնել ոչ միայն պատերազմի ընթացքին գրաւուած Արեւմտեան Հայաստան ի տարածքները (կամ «Արեւելեան Անատոլիոյ նահանգները», ինչպէս գրուած է պայմանագիրին մէջ), այլեւ 1878-էն Ռուսական կայսրութեան մաս հանդիսացող « Արտահանի, Կարսի եւ Պաթումի մարզերը»։
Նախապատմութիւն
Հոկտեմբերեան յեղափոխութենէն ետք, խորհրդային Ռուսաստանի առաջին քայլը արտաքին քաղաքականութեան մէջ կը դառնայ խաղաղութեան մասին որոշումը, որ կը հրապարակուի 26 Հոկտեմբեր 1917-ին, Խորհուրդներու երկրորդ Համառուսաստանեան համագումարին ընթացքին։ Որոշման հեղինակն էր Լենինը, ըստ որուն բոլոր պատերազմող երկիրներուն կ'առաջարկուի անմիջապէս բանակցութիւններ սկսիլ՝ «արդար դեմոկրատական աշխարհ» մը ստեղծելու համար։
9 Նոյեմբեր 1917-ին Լենին ձայնասփիւռով ելոյթի մը ընթացքին կոչ կ'ուղղէ զինուորներուն, բանակցութիւններ սկսելու հակառակ ճամբարի զինուորներուն հետ, որուն իբրեւ հետեւանք՝ ռազմաճակատներուն մէջ կը սկսին «զինուորական հաշտութիւններ»։ Անով Լենին եւ իր կողմնակիցները կը ձգտէին իրականացնել համաշխարհային ընկերվարական յեղափոխութիւն մը։ Այդ կոչերէն անմիջապէս ետք ցոյցեր կը սկսին Մեծն Բրիտանիոյ, Ֆրանսայի եւ ԱՄՆ-ի մէջ, որոնք կը պահանջէին միանալ Խորհրդային Ռուսաստանին եւ հաշտութիւն կնքել ։
Անկէ ետք, երբ Անտանտի երկիրները կը մերժեն հաշտութեան մասին որոշումը, Խորհրդային Ռուսաստան կը բանակցի Քառեակ միութեան երկիրներուն հետ, որոնք պատերազմի ատեն հակառակորդներ էին։
9 Դեկտեմբեր 1917-ին Պրեսթի մէջ կը սկսին հաշտութեան բանակցութիւններ մասնակցութեամբ Խորհրդային Ռուսաստանի, Գերմանիոյ, Աւստրօ-Հունգարիոյ, Պուլկարիոյ եւ Թուրքիոյ։ Խորհրդային պատուիրակութիւնը կը գլխաւորէր Իոֆֆէն։ Խորհրդային պատուիրակութեան գլխաւոր առաջարկներն էին զօրքերու դուրս բերումը գրաւուած տարածքներէն, ազատութիւն այն ազգերուն, որոնք ազատազրկուած էին պատերազմի ընթացքին, հրաժարումը բոլոր տեսակի ռազմատուգանքներէն եւ նման այլ պայմաններ։
Գերմանական պատուիրակութիւնը երկար ատեն կը քննէ պայմանները եւ կը մշակէ սեփական ծրագիրը, որ կը բխի իր իսկ շահերէն։ Անոնք էին՝ Գերմանիոյ միացնել Մերձպալթիքը եւ մասնատել Լեհաստանը, որպէսզի ղեկավարեն ոչ արիական ծագում ունեցող ազգերը։ Բացի ատկէ Գերմանիա կը ձգտի պահպանել Ռուսաստանէն գրաւուած տարածքները, որպէսզի օգտագործէ Ռուսաստանի տնտեսական միջոցները։ Ատով Գերմանիա յաղթական դուրս կու գայ պարտուած պատերազմէն։ Այս ծրագիրը սկիզբը գաղտնի կը պահուի։
Ռուսական առաջարկին հետ համաձայնելով՝ Քառեակ միութեան երկիրները կը յայտարարեն, որ իրենց համար ընդունելի կ'ըլլայ Ռուսաստանի առաջարկը, եթէ ան երաշխիք տայ, որ պատերազմի մասնակէն տէրութիւնները կ'ընդունին այս պայմանները։ Անով Գերմանիա ցոյց կու տայ, որ հաշտութիւնը հնարաւոր չէ, որովհետեւ Գերմանիա համոզուած էր, որ Անտանտի երկիրները համաձայն չեն ըլլար այդ պայմաններով պայմանագիրին։
Այս հարցերուն լուծման համար 10-օրեայ ընդմիջում մը կը յայտարարուի։ Այդ ընթացքին՝ 17 Դեկտեմբերին Խորհրդային իշխանութիւնը Անտանտի երկիրներուն կոչ կ'ուղղէ ազատութիւն շնորհել իրենց հպատակութեան տակ գտնուող երկիրներուն՝ մեկնելով ազգերու ինքնորոշման սկզբունքէն՝ օրինակ բերելով Ֆինլանտան, Ուքրանիան եւ Պելառուսիան։ Անով անոնք նաեւ կը փորձեն իրականացնել իրենց ծրագիրները համաշխարհային ընկերվարական յեղափոխութեան շուրջ, քանի որ անոնց կարծիքով այդ երկիրներու կողմէն չընդունուելու պարագային, ժողովուրդները կ'ապստամբին։
Տեսնելով, որ Անտանտի երկիրները համաձայն չեն հաշտութեան հետ, 27 Դեկտեմբեր 1917-էն Խորհրդային իշխանութիւնը առանձին կը սկսի բանակցութիւնները Գերմանիոյ հետ։
27 Յունուար 1918-ին Քառեակ միութեան երկիրները Ուքրանիոյ Կեդրոնական Ռատային հետ կը համաձայնին, որ Ուքրանիա պէտք է սննդամթերք տրամադրէ՝ ռազմական օգնութեան փոխարէն։ Նոյն երեկոյեան Խորհրդային Ռուսաստանին կը տրուի վերջնագիր մը գերմանական պահանջները կատարելու համար ու սահմանները հասցնելու մինչեւ Նարվա, Պսկով, Տվինյա։ 28 Յունուարին Տրոցկին կը պատասխանէ վերջնագիրին, որ Ռուսաստան պայմանագիրը չ'ստորագրեր, կը դադրեցնէ պատերազմը եւ զօրքերը դուրս կը բերէ։ 18 Փետրուարին Քառեակ միութիւնը յարձակման կ'անցնի ամբողջ արեւելեան ճակատով։ Ռուսական բանակները չեն կրնար դիմադրել այդ յարձակման եւ 19 Փետրուարին կը համաձայնին ստորագրել հաշտութիւնը։ Գերմանացիները կը շարունակեն յարձակումը եւ 22 Փետրուարին կը համաձայնին հաշտութեան՝ հարկադրելով աւելի ծանր պայմաններ քան նախապէս։ Մտածելու համար Խորհրդային պատուիրակութեան կը տրուի 48 ժամ։
Քննարկումէն ետք կուսակցութեան կեդրոնը կը համաձայնի ստորագրել պայմանագիրը եւ Պրեսթ-Լիթովսքի կ'ուղարկէ Սոկոլնիկովի պայմանագիրը ստորագրելու համար։ 3 Մարտ 1918-ին պայմանագիր մը կը ստորագրուի, որ ուղղակի խայտառակութիւն մըն էր Ռուսաստանի համար։ Տրոցկի եւ միւսները լաւ կը գիտակցէին Գերմանիոյ յարձակման եւ գիտէին, որ իրենք չեն կրնար դիմադրել։ 6-8 Մարտ 1918-ին տեղի կ'ունենայ ՌԿբԿ 7-րդ համագումարը, ուր կը քննուի Պրեսթի հարցը։ Լենին յայտարարութեամբ մը հանդէս կու գայ, որ հաշտութիւնը անձնատուութիւն չէ, այլ ժամանակաւոր՝ իշխանութիւն եւ ժամանակ շահելու համար։ Լենինին կողմ կը քուէարկէ կուսակցութեան մեծամասնութիւնը։ 15 Մարտին սովետներու 4-րդ արտակարգ համագումարին, կ'ընդունուի Պրեսթի հաշտութիւնը, որուն համաձայն Ռուսաստանէն կ'անջատուին Մերձպալթիքը եւ Պելառուսիոյ մէկ մասը, Կովկասի մէջ Թուրքիոյ կ'անցնի Կարսը, Արտահանը եւ Պաթումը։ Ուքրանիա եւ Ֆինլանտա կը հռչակուին ինքնավար հանրապետութիւններ, իսկ Կարմիր բանակի զօրքերը պէտք է դուրս բերուէին հոնկէ։ Ռուսաստան կը զրկուի իր տարածքին 1 միլիոն քմ² տարածքէն, ուր կ'ապրէր բնակչութեան շուրջ կէսը եւ տնտեսութեան 1/3-ը եւս տեղակայուած էր հոն։ Կարմիր բանակը դուրս կը բերուի այդ տարածքներէն ռազմածովային ուժերուն հետ միասին։ Մաքսային հարցին մէջ կը վերականգնի 1904-ի իրավիճակը՝ յօգուտ Գերմանիոյ։
Ռուսական զօրքերուն դուրս բերումը Արեւելեան ճակատէն հնարաւորութիւն կու տայ Գերմանիոյ յարձակելու հարաւային ուղղութեամբ 21 Մարտ 1918-ին մինչեւ 17 Յունիս, սակայն մեծ յաջողութիւններու չեն հասնիր, այլ հակառակը, Անտանտի երկիրները կ'որդեգրեն անդադար յարձակումներու մարտավարութիւնը եւ ի վերջոյ կը յաղթեն անոր։
Պրեսթի ամօթալի հաշտութիւնը կ'ամբողջանայ 27 Օգոստոս 1918-ին Պեռլինի համաձայնագիրով, որմով Ռուսաստան Գերմանիոյ կու տայ 6 միլիար մարք ռազմատուգանք։
Վարդ Շիկահեր
Վարդ Շիկահեր, գրող, մանկավարժ, սրտաբան: Բժշկական գիտութիւններու դոցենտ (1968):
Պրեսթ-Լիթովսքի հաշտութեան պայմանագիր
Նախապատմութիւն
9 Նոյեմբեր 1918-ին Գերմանիոյ մէջ յեղափոխութիւն մը տեղի կ'ունենայ, որմէ ետք 13 Նոյեմբերին Պրեսթի հաշտութիւնը չեղեալ կը համարուի։
Վարդ Շիկահեր
Կեսագրութիւն
Ծնած է Պոլիս։ Քանի մը տարի Մաքրուհեան ու էսայեան վարժարանները յաճախելէ ետք, անցած է Վիեննական Մխիթարեան վարժարան, եւ աւարտած է 1944-ին, դասընկեր ունենալով Ռ․ Հատտէճանը, Գ. Սեւանը եւ Ա. Գամպուրեանը։
Պրեսթ-Լիթովսքի հաշտութեան պայմանագիր
Նախապատմութիւն
Պրեսթի հաշտութիւնը, որ մեծ վնասներ կը հասցնէ Ռուսաստանին, հնարաւորութիւն կը տրուի բոլշեւիկներուն քաղաքական իշխանութիւնը իրենց ձեռքին մէջ պահելու եւ մաքրելու քաղաքական հակառակորդներուն իշխանութենէն։ Խօսքը կը վերաբերի ձախ «էսեռներ»ուն, որոնք դուրս կու գան իշխանութենէն նաեւ Պրեսթի հաշտութեան շուրջ ծագած հակասութիւններուն պատճառով։ Այս էր նաեւ պատճառը, որ Ռուսաստան քաղաքացիական պատերազմ մը կը սկսի, որուն պատճառով ալ մեծ թիւով մարդոց արիւն կը թափի։
Վարդ Շիկահեր
Կեսագրութիւն
Մխիթարեան վարժարանի տարիներէն սկսեալ աշխատակցած է պոլիսահայ մամուլին, մասնաւորաբար Մարմարայի գրական էջերուն։ Գրած է բանաստեղծութիւն, պատմուածք, նորավէպ, մենագրական եւ գրադատական էջեր, քրոնիկներ, եւ բժշկագիտական ուսումնասիրութիւններ հայերէն թէ թրքերէն լեզուներով։ Որպէս գրող եւ կրթական մշակ՝ Ամենայն Հայոց Վեհափար Վազգէն Ա.ի կողմէ արժանացած է Ս. Սահակ եւ Ս. Մեսրոպ շքանշանին։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ Ստորոգութիւն:Հայ սրտաբաններ Ստորոգութիւն:1926 ծնունդներ Ստորոգութիւն:26 Դեկտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:Սթամպուլ ծնածներ
Լիբանանի հայ կաթողիկէ լրատուամիջոցներ
Լիբանանի հայ կաթողիկէ լրատուամիջոցներ, Լիբանանի մէջ կը գործեն հայ կաթողիկէ մամուլի աւելի քան 12 միջոցներ՝ ամսագիրներ, պատկերասփիւռի յայտագիրներ, տարեգիրքեր, տարբեր պարբերաթերթեր եւ կայքէջեր։
Աւետիք
“Աւետիք” պարբերաթերթը, հիմնադրուած՝1932-ին, կը հանդիսանայ հայ կաթողիկէ մամուլի ընտանիքին աւագը։ Անիկա Պէյրութի մէջ լոյս ընծայուող պատրիարքական հրատարակութիւն է եւ ուղղուած է հայ ընթերցողներուն՝ աշխարհի ամբողջ տարածքին։ “Աւետիք”-ի համարներուն մէջ կը գտնուին վկայութիւնները՝ տասնամեակներու վրայ երկարող հայ կաթողիկէ համայնքային կեանքի իրադարձութիւններուն եւ իրագործումներուն։ Այնտեղ արտացոլուած են մանաւանդ հայ կաթողիկէ իրարայաջորդ կաթողիկոս պատրիարքներուն գործունէութիւնը։ Պարբերաթերթը աղբիւր մըն է բանասիրական եւ մանաւանդ հայ եկեղեցագիտական ուսումնասիրութիւններու, ինչպէս նաեւ հանդէս մը՝գրական ստեղծագործութիւններու։ “Աւետիք”-ի մէջ հրապարակուած են կաթողիկոս պատրիարքներու թուղթերն ու պատգամները՝ նուիրուած համայնքային եւ համազգային նշանակութեան առիթներու։
Մասիս ամսագիր
Հայ կաթողիկէ պատրիարքարանի հրատարակութիւն է “Մասիս” ազգային քաղաքական եւ մշակութային շաբաթաթերթը, հիմնադրուած 1947-ին։ Սկսած 2014 թուականէն անոր պատասխանատու խմբագիրն է հայր Սեպուհ վրդ. Կարապետեան։ Երկար տարիներու պատասխանատու խմբագիր եղած է հայր Անդրանիկ Կռանեան, որուն օրերուն շաբաթաթերթը աչքի ինկած է յատկապէս հրապարակախօսական իր համարձակ նիւթերով՝ նուիրուած համայնքային, համասփիւռքեան եւ համազգային հարցերու։
Աւետաբեր
Հայ կաթողիկէ պատրիարքարանէն լոյս տեսած է նաեւ “Աւետաբեր” շաբաթաթերթը։ Հսկողութեամբ արհիապատիւ Յովհաննէս եպիսկոպոս Թեյրուզեանի, շաբաթաթերթը ընթերցողներուն կը ներակայացնէր քրիստոնէական դաստիարակութեան եւ հոգեւոր զարգացման վերաբերեալ նիւթեր։ Անիկա անվճար կը տարածուէր եկեղեցիներու, դպրոցներու եւ միութիւներու մէջ։
Պաշտօնական կայքէջ
Հայ կաթողիկէ պատրիարքութեան պաշտօնական կայքէջն է www.armeniancatholic.org։ Կայքէջը ունի գլխաւորաբար տեղեկատուական բնոյթ, ինչպէս նաեւ կը հանդիսանայ շտեմարան մը՝ հայ կաթողիկէ աշխարհասփիւռ թեմերու եւ կառոյցներու մասին նիւթերով։ Կայքէջի այցելուն անոր միջոցով կրնայ ծանօթանալ հայ կաթողիկէ պատրիարքութեան պատմութեան եւ պատրիարքական մարմիններու գործունէութեան։ Այնտեղ ներկայացուած են հայ կաթողիկէ թեմերը, միաբանութիւնները, կրթական, մշակութային, բարեսիրական, առողջապահական, երիտասարդական եւ այյ կառոյցները։ Կը գործէ նաեւ բաժին մը՝ հայ կաթողիկէ պարբերական թէ այլ հրատարակութիւններու ներկայացման համար։
Հայ Մանկավարժ
“Հայ Մանկավարժ” ուսումնագիտական եւ մանկավարժական եռամսեայ հանդէսը Հայ Կաթողիկէ պատրիարքութեան հրատարակութիւն է։ Անիկա հիմնադրուեցաւ 2010-ին, նախաձեռնութեամբ պատրիարքարանի “Սուրբ Գրիգոր Նարեկացի” կեդրոնի Դպրոցական հայագիտութեան զարգացման գրասենեակին։ “Հայ Մանկավարժ”-ը զուտ ուսումնագիտական եւ մանկավարժական ուղղութեան պարբերաթերթ մըն է, որ կը նպատակադրէ նպաստել հայկական վարժարաններու մէջ մանկավարժական եւ հայեցի դաստիարակութեան գործին։ Անոր կ’աշխատակցին մանկավարժութեան, մանուկներու հոգեբանութեան եւ հայագիտութեան մասնագէտներ՝ սփիւռքեան տարբեր երկիրներէ եւ Հայաստանէն։ “Հայ Մանկավարժ”-ի պատասխանատու խմբագիրն է հայր Վարդան վրդ. Գազանճեան, վարիչ տնօրէնը՝ Վարդան Թաշճեան։
Զուարթնոց պարբերաթերթ եւ Կանչ Հրեշտակապետի
Հայ Կաթողիկէ պատրիարքութեան աթոռանիստ Զմմառու վանքին վարչութիւնը լոյս կ’ընծայէ “Զուարթնոց” տարեգիրքը եւ “Կանչ Հրեշտակապետի” պարբերաթերթը։ Առաջինը բանասիրական-եկեղեցագիտական ուղղութեան հրատարակութիւն մըն է, ուր լոյս կը տեսնեն գիտական ուսումնասիրութիւններ՝ նուիրուած հայ եկեղեցական պատմութեան եւ հայ քրիստոնէական մշակոյթին, իսկ երկրորդը հանդէսն է Զմմառու ժառանգաւորներուն, որոնք պարբերաթերթին էջերէն կը ներկայացնեն տեղեկատուութիւն՝ ժառանգաւորաց վարժարանի կեանքին մասին, ինչպէս նաեւ իրենց կատարած ուսումնասիրական աշխատանքները։
Մուսա Լեռ եւ Ուխտաւոր
Այնճարի Հայ կաթողիկէ ժողովրդապետութիւնը կը հրատարակէ “Մուսա Լեռ” ամսագիրը, խմբագրութեամբ հայր Մեսրոպ Թոփալեանի։ Ամսագրին մէջ կը ներկայացուի ժողովրդապետութեան եւ անոր ծիրին մէջ գործող մարմիններու առօրեան, ինչպէս նաեւ հոգեւոր դաստիարակութեան նուիրուած նիւթեր եւ գրական ստեղծագործութիւններ։ Նմանատիպ ուղղութիւն ունի Սրբոյ Կուսին Աւետման եկեղեցուոյ “Ուխտաւոր” պարբերաթերթը։
Մարիամ
Հայր Մեսրոպ Թոփալեան կը հրատարակէ բացառապէս մարեմագիտութեան նուիրուած “Մարիամ” պարբերաթերթը, ուր լոյս կ’ընծայուին հայ թէ օտար հեղինակներու գործեր եւ թարգմանութիւններ։
Խաչվառ
Խաչվառ, կտաւի կամ վահանի վրայ նկարուած խաչ, Քրիստոսի կամ Աստուածածնայ պատկերով։
Լիբանանի հայ կաթողիկէ լրատուամիջոցներ
Դպրոցական պարբերաթերթեր
Լիբանանի մէջ լոյս կը տեսած են հայ կաթողիկէ դպրոցական շարք մը պարբերաթերթեր. 2001-ին հիմնադրուած “Մեսրոպեան Լրաբեր”-ը հրատարակութիւնն էր Հայ Կաթողիկէ Մեսրոպեան Վարժարանին, իսկ 1998-ին հիմնադրուած “Թռիչք”-ը հրատարակութիւնն է Գէորգ Հարպոյեան վարժարանին։ Առաջինը լոյս կը տեսնէր ամսական դրութեամբ, երկրորդը՝ եռամսեայ։ Երկուքին մէջ ալ գլխաւորաբար կը ներկայացուին դպրոցական առօրեան, ինչպէս նաեւ աշակերտական ստեղծագործութիւններ։ “Լրաբեր”-ի գլխաւոր խմբագիրն եղած են Վարդան Թաշճեան, Կարինէ Թաշճեան եւ Ռաֆֆի Տեմիրճեան, “Թռիչք”-ի գլխաւոր խմբագիր՝ Վարդան Թաշճեան եւ Լիւսի Տէօքմեճեան։ Դպրոցական հրատարակութիւններու շարքին էր Անարատ Յղութեան Հայ Քոյրերու Հռիփսիմեանց վարժարանի “Սլացք” տարեգիրքը եւ պարբերաթերթը (գլխ. խմբագիր՝ Կարինէ Թաշճեան)։
Խաչվառ
Գոյութիւն ունին նաեւ եկեղեցւոյ անունը կրող սուրբի պատկերով խաչվառներ։
Լիբանանի հայ կաթողիկէ լրատուամիջոցներ
Լոյս Զուարթ
14 Յուլիս 2014-ին կանոնաւորապէս սկսաւ գործել Հայ կաթողիկէ պատրիարքութեան Լոյս Զուարթ պատկերասփիւռի յայտագիրը։ Յայտագրի պատասխանատւն է հայր Վարդան վրդ. Գազանճեան, վարիչ խմբագիրը՝ Վարդան Թաշճեան։ Լոյս Զուարթ յայտագիրը հիմնադրուեցաւ Թելէ Լիւմիեռ պատկերասփիւռի ընկերութեան հետ գործակցաբար։ Անիկա կը սփռուի այդ ընկերութեան կողմէ 2014 տարուայ կիսուն հիմնադրուած Նուր ալ Շարք կայանէն, որ միտուած է դառնալու հաղորդամիջոց մը Լիբանանի քրիստոնէական յարանուանութիւններուն համար եւ անոնց միջեւ՝ ի լուր յատկապէս Արեւելքի քրիստոնէութեան։
Խաչվառ
Խաչվառին օգտագործումը Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցւոյ մէջ շատ տարածուած է։
Լիբանանի հայ կաթողիկէ լրատուամիջոցներ
Լոյս Զուարթ
Լուրերու մասով Լոյս Զուարթ յայտագիրը կը ներկայացնէ հայ կաթողիկէ համայնքի նորութիւնները, կրօնական, մշակութային եւ կրթական միջոցառումները, իսկ վաւերագրական տեսանիւթերով՝ գլխաւորաբար հայ եկեղեցական պատմութիւնն ու մշակոյթը։
Խաչվառ
Զայն թափօրին առջեւը կը բռնեն։
Լիբանանի հայ կաթողիկէ լրատուամիջոցներ
Լոյս Զուարթ
Լոյս Զուարթ յայտագիրը Պէյրութի ժամով կը սփռուի իւրաքանչիւր երկուշաբթի, երեկոյեան ժամը 7-ին, եւ կը կրկնուի իւրաքանչիւր շաբթուայ ուրբաթ օրը՝ կէսօրէ ետք ժամը 1։00-3։00  եւ շաբաթ՝ առաւօտեան ժամը 5։00-7։00 ։ Յայտագիրը կը սփռուի Նուր ալ Շարք կայանէն, Նայլ Սաթ արբանեակային դրութեան վրայ, յաճախականութիւնը՝ 11177 Horizontal։
Խաչվառ
Խաչվառը յաղթանակի խորհրդանիշ է:
Լիբանանի հայ կաթողիկէ լրատուամիջոցներ
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայ կաթողիկէ համայնք Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայ մամուլ Ստորոգութիւն:Հայ մամուլ Ստորոգութիւն:Լիբանան
Խաչվառ
Խաչվառը նաեւ արծաթէ կամ մետաղէ շինուած մեծ խաչ մըն է, ձողի մը վրայ բարձրացուած եւ երկար կտորով մը ծածկուած, որ թափօրներու առջեւէն կը քալէ, որմէ կ՚առնէ Թափօրի Խաչ անուանումը։ Խաչվառը այսօր կը գործածուի Ս. Պատարագի խնկարկութեան, թափօրներու եւ շատ մը եկեղեցիներու մէջ անդաստաններու ժամանակ։ Անցեալին Խաչվառ կը տանէին նաեւ ննջեցեալներու յուղարկաւորութեան առջեւէն, ինչ որ այսօր թէեւ կորած է այդ սովորութիւնը, սակայն կաթողիկոսներու կամ մեծ մարդոց յուղարկաւորութեանց ընթացքին գործածութեան կը դրուի ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ հոգեւորականներու զգեստ Ստորոգութիւն:Եկեղեցական զգեստներ Ստորոգութիւն:Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցի
Արուսեակ (թերթ)
«Արուսեակ», հասարակական-քաղաքական, գրական, տնտեսական եւ իրաւագիտական անկախ թերթ, երկօրեայ, ապա՝ օրաթերթ։
Հրատարակուած է 1935-1936 եւ 1942 թուականներուն, Թեհրանի մէջ։ Արտօնատէր-խմբագիր՝ Ա.Նազարեան։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Իրանի պարբերականներ
Ձախլիկներու Միջազգային Օր
Ձախլիկներու միջազգային օրը կը նշուի իւրաքանչիւր տարուան 13 Օգոստոս ին։
Հետեւանքով (1991-ին ԱՄՆ-ի մէջ կատարուած հետազօտութեան տուեալներով), արտադրական մահացու դէպքերը աւելի յաճախ են ձախլիկներու մօտ ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Տօներ Ստորոգութիւն:Միջազգային օրեր
Հրանդ Սրմաքէշեան
Հրանդ Սրմաքէշեան (մօտաւորապէս 1888, Կոստանդնուպոլիս - 8 Յունուար 1915), հայ բժիշկ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է մօտաւորապէս 1888 թուականին, Կոստանդնուպոլ­իս։ 1913 թուականի Յուլիս 17-ին աւարտած է Փարիզի համալսարանի բժշկական բաժինը։
Մու­սու­լի կեդրոնական հիւանդանոցի բժիշկ եղած է։
Մահացած է 1915 թուականի Յունուար 8-ին, ժան­տախ­տէն։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:8 Յունուարի մահացածներ Ստորոգութիւն:Ժանտախտէ մահացածներ
Վոյէճըր-2
Վոյէճըր-2 (անգլ.՝Voyager 2) տիեզերական կայան մըն է արձակուած ՆԱՍԱ-ի կողմէ 20 Օգոստոս, 1977-ին: Իբրեւ բաժին մը Վոյէճըր ծրագրին, ճամբայ ելաւ 16 օր առաջ իր երկւորեակ կայան Վոյէճըր-1-ի արձակումէն: 38 տարիէ ի վեր Վոյէճըր-2-ը տակաւին կ'աշատի ղրկելով տարբեր տեսակի տեղեկութիւններ որոնք հաւագած կ'ըլլայ իր ճամբորդութիւններու ժամանակ: Ծրագրէն աւելի ժամանակ խլեց այս կայանը հասնելու համար Ճուփիթըր եւ Սէթըրն, բայց նաեւ ատոր կողքին ունեցաւ առիթը հանդիպելու Իւրանուսի եւ Նեփթունի հետ: Միակ տիեզերական արհեստական կայանն է, որ այցելած է Իւրանուսն ու Նեփթունը:
Իր զկսբնական ծրագիրը ստացուեցաւ Նեփթունի հետազօտութեամբ 2 Հոկտեմբեր 1989-ին՝ հետազօտելէ ետք Իւրանուսը 1986-ին, Սէթըրնը 1981-ին, եւ Ճուփիթըրը 1979-ին: Վոյէճըր-2-ն հիմա իր երկարաձգուած ծրագրին մէջ է հետազօտելու արտաքին տիեզերքը Ծիր Կաթինին 38 տարիէ ի վեր: Տակաւին կապ կը պահէ ՆԱՍԱ-ի հետ:
111 AU (1.66×1010 քմ) հեռաւորութեամբ արեւէն (Յունիս 2016-ի տեղեկութիւն) Վոյէճըր-2-ն ամէնէն աշխարհէ հեռու արհեստական կայաններէն մէկն է Վոյէճըր-1-ի, Փիյոնիր 10-ի եւ Փիյոնիր 11-ի կողքին: Կայանը կը շարժի 15.4քմ/եկվ առագութեամբ (Դեկտեմբեր 2014-ի տեղեկութիւններ): Հասնելէ ետք միջաստղային տիեզերք (interstellar space), Վոյէճըր-2-էն կ'ակընկալուի հոնկէ ուղիղ չափեր ղրկէ օդի ջերմաստիճանի եւ ուրիշ հատկութիւններու հետ կապ ունեցող տեղեկութիւններ:
Սրբուհի Տիւսաբ
Սրբուհի Տիւսաբ (Վահանեան), (1840 - 1901), հայ գրող, բանաստեղծ։ Ծնած է Պոլիս, Կաթողիկէ բարեկեցիկ Վահանեան ընտանիքին մէջ։ Ստացած է օտար կրթութիւն, բայց «Զարթօնք»ի մթնոլորտը, քիչ-քիչ տարածուած՝ կաթողիկէ համայնքին վրայ, զինք մղած են մօտենալու մայրենի լեզուին եւ մշակոյթին։
Ուսուցիչ կ'ունենայ գրագէտ եւ ազգային գործիչ Մկրտիչ Պէշիկթաշլեանը։ Աւելի ուշ, պոլսաբնակ ֆրանսացի երաժշաագէտ Փ. Տիւսաբի հետ ամուսնանալէ եւ նուիրեալ մայր ըլլալէ ետք եւս, տաղանդաւոր այս կինը, կր շարունակէ գրական-մշակութային իր դերը հայ իրականաթեան մէջ. յատկապէս, կը հրատարակէ յաջորդական վէպեր, որոնց գլխաւոր հերոսները կիներ են, եւ որոնց տիրող գաղափարները կը վերաբերին կնոջ ազատագրման եւ իրաւահաւասարութեան՝ արական սեռին հետ։
Տիւսաբի գործերը առիթ եղած են բանավէճի. որոշ գրագէտներ պաշտպանած են իր դրոյթները, ուրիշներ՝ վարձած են այս կամ այն ձեւով ու չափով զանոնք հերքել։ Յամենայն դէպս, Ս. Տիւսաբ որոշ հմայք եւ ագդեցութիւն գործած է իրեն անմիջապէս հետեւող սերունդին վրայ մանաւանդ կին գրողներուն։ Ան ունեցած է դեռ հրապարակագրական գործունէութիւն։ Գրած է նաեւ բանաստեղծութիւններ, որոնցմէ՝ Մ. Պէշիկթաշլեանի յիշատակին նուիրուած քերթուածը (Սրբուհիի եւ Պէշիկթաշլեանի կապին մասին)՝ (■* Գ. գիրք, էջ 239-էն)։