cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Քրջահաւաք
Փարիզի քրջահաւաքները
Իրենց գործունէութեան պատճառով քրջահաւաքները կը համարուէին «ցածրագոյն կաստա», հասարակութեան վարի խաւը։ Անոնց շարքերուն յաճախ կը հանդիպէին աւազակներ եւ յանցագործներ։ Անոնք կը չարաշահէին ալկոհոլը ։
Ժամանակակից աշխարհ
Ժամանակի հետ բարգաւաճման ժամանակաշրջանէն յետոյ քրջահաւաքութիւնը նուազեցաւ եւ եւրոպական քաղաքներու մեծամասնութեան մէջ արգիլուեցաւ։ Արդիւնաբերութեան զարգացումը եւ նոր արուեստագիտութեան ներմուծումը հանգեցուց «աղբի» տարատեսակներու մեծամասնութեան գնազրկման։ Այսպիսով, 1865-էն ընկերութիւններու մէջ սկսան ներդնել փայտէ թուղթ ստանալու արհեստագիտութիւնը։ 1900-էն ետք լաթի եւ հին թուղթերու գիները կտրուկ իջան։ Հնոտիները սկսան օգտագործել միայն բարձրակարգ թուղթ ստանալու համար։ 1879-1902-ին բնական մազի գինը, որոնք կ'օգտագործէին թիկնոցներու արտադրութեան մէջ, 60%-ով ինկաւ, քանի որ մազերը փոխարինեցին վուշով։ Հանքահորերէն արդիւնահանուած ֆոսֆատը դուրս մղեց իր ոսկորային նմանօրինակին։ Փոքր իրերու արտադրութեան ժամանակ ոսկորը փոխարինուեցաւ նաեւ ցելիւլոիդով (պլաստմասա)՝ կոճակներ, շախմատի քարեր եւ այլն։ Արդիւնահանման արժանացումը եւ բնական հումքի ստացումը թոյլ տուաւ արդիւնաբերութիւնը զգալիօրէն ազատուի քրջահաւաքներու «արտադրանքէն» ։
Արդիւնաբերութիւնը աւելի խստապահանջ դարձաւ աղբանոցէն բերուող նիւթերու եւ իրերու որակի նկատմամբ։
Քրջահաւաքներու հետ պայքարը իրենց դերը խաղցան բնապահպանական կազմակերպութիւնները, որոնք կը պահանջէին արգիլել քրջահաւաքութիւնը անոնց՝ իրերու ձեռքբերման եւ պահպանման ժամանակ մաքրութեան չափանիշներուն չհետեւելու համար։ Այսպիսով, 1920-ին Փարիզի մէջ սկսաւ ժանտախտի համաճարակ, որ ստացաւ «քրջահաւաքներու ժանտախտ» անուանումը ։
20-րդ դարու վերջին քրջահաւաքներու թիւը Եւրոպայի մէջ խիստ նուազեցաւ, սակայն անոնց փոխարէն յայտնուեցաւ աղբահաններու նոր դաս՝ աղքատ տարագիրներ, որոնք համաձայն էին ցանկացած աշխատանքի ։
Թագուհի Աւագեան
Աւագեան Թագուհի, երգչուհի (քօնդրալդօ), ծնած Զմիւռնիա:
Մանուկ հասակէն ծնողքին հետ գացած է Ամերիկա: Ձայնին քաղցրութեան եւ երգելու ընդունակութեան շրնորհիւ, յաճախ հրաւիրուած է երգելու ազգային եւ բարեսիրական հաւաքոյթներու մէջ, ուրկէ խրախուսուած՝ սկսած է հետեւիլ երաժշտական դասընթացքներու: Երեք տարի աշակերտած է բրոֆ. տ’Արիտին, ի Պրիճֆորթ, երկու տարի ալ բրոֆ. տիկին Տէյվիս Հաուլիի:
Ամերիկեան թերթերը գովեստով խօսած են իր ձայնին ազդուութեան եւ տպաւորութեան մասին: Յ. Մեհարապեան «Հանրագիտակ Տարեգիրք»ին մէջ հետեւեալը կը գրէ. «Անոր (Տիկին Թ. Աւագեանի) ձայնը թաւշային կակուղ քօնդրալդօ է. ցած եւ միջին ձայները լեցուն են եւ թաւ: Կ’երգէ մտածուած եւ զգացմունքով»:
Մինչեւ 1925 Տիկին Աւագեան երգած է առ հասարակ անգլերէն եւ իտալերէն կտորներ:
1926-ին Նիւ Եորքի ռատիոյի կայանէն երգած է:
1936-ին կը վախճանի Պրուքլինի մէջ:
Օրլանտօ Սերել
Օրլանտօ Սերել (Orlando Serrell, ), անսովոր ունակութիւններ ունեցոց մարդոցմէ մին ։
10 տարեկան Սերել, մինչեւ 1979 թուական, ունեցած է սովորական մանկութիւն ․ սակայն պէյզպոլի խաղի ընթացքին ստացած ուղեղային վնասուածքէ յետոյ ձեռք բերած է իւրայատուկ կարողութիւններ։ Արկածէն տարի մը վերջ Սերել սկսած է զգալ գլխիցաւեր, որոնք յաճախ կը տեւէին քանի մը ժամ։ Ան հազիւ տարեվերջին անդրադարձած է, որ ունի զարմանալի ունակութիւններ։
ԳՈՀԱՐ Սիմֆոնիկ Նուագախումբ եւ Երգչախումբ
ԳՈՀԱՐ Սիմֆոնիկ Նուագախումբ եւ Երգչախումբ, Լիբանանահայ Խաչատուրեան եղբայրներու կողմէ հիմնուած է 1998-ին Գիւմրիի մէջ, մօտ 175 արուեստագէտներով եւ կոչուած է ԳՈՀԱՐ՝ իրենց մօր անունով :Սկիզբը համոյթը հանդիսացած է միայն նուագախումբով, իսկ այնուհետեւ ընդարձակուած է ու լրացուած է նաեւ երգչախումբով: Ներկայիս կազմուած է մօտաւորապէս 150 երաժիշտներէ, 12-15 երգիչ-մեներգիչներէ, մօտաւորապէս 15 պարուհիներէ: Նուագախումբը «ԳՈՀԱՐ» կոչուած է եղբայրներուն մօրը անունով :
Պատմութիւն
1996 թուականին Լիբանանահայ Տիկ. Գոհար Խաչատուրեան այցելած է Գիւմրի երկրաշարժէն տուժած շրջանը։ Տեսնելով այդ թշուառ վիճակն ու պայմանները, ան որոշած է աշխատանքի պայմանները ստեղծել հոն գտնուող մարդկանց համար: 1997 թուականին անոր զաւակները՝ Յարութ, Շահէ եւ Նար Խաչատուրեաններ Գիւմրիի կեդրոնը կառուցած են ԳՈՀԱՐ տարածքը։ 1999 թուականին իր աշխատանքին սկսած է ԳՈՀԱՐ երաժշտանոցը՝ իր ուսուցչակազմով եւ 100 ուսանողներով, ուր ուսումը եւ գործիքները կը տրամադրուին անվճար։
Համերգաշրջան
Համոյթի անդրանիկ միջազգային ելոյթը տեղի կ՚ունենայ 2002 Յունիսին, Նիկոսիա, նաեւ նոյն թուականին՝ Պէյրութ։
2002 Սեպտեմբերին, ԳՈՀԱՐ ելոյթ կ'ունենայ Երեւանի ազատութեան հրապարակը, 2005 Հոկտեմբերին, Իսթանպուլ իսկ 2006ին՝ Մոսկուա, Քրեմլինի Պետական Պալատին մէջ։
2009-ին ԳՈՀԱՐ ելոյթներ կ'ունենայ Հալէպի եւ Դամասկոսի մէջ իսկ 2010 Սեպտեմբերին՝ Լիբանան, Զուք Միքայէլի Հռովմէական ամփիթատրոնին մէջ։
2012 Հոկտեմբերին ԳՈՀԱՐ ելոյթներ կ՚ունենայ Արժանթին, Պրազիլ եւ Ուրուկուէյ։ :
2015, Հոկտեմբեր/Նոյեմբեր թուականին, ԳՈՀԱՐ գերազանց յաջողութեամբ եւ բերկրանքով հանդէս եկաւ Լիբանանի մէջ ։ Հոն օգտագործուեցան արհեստագիտութեան ամէնէն արդիական ձեւերն ու ոճերը։ Համերգները ուղղակի սփռուեցան Հայաստանի Հանրային հեռուստատեսութեան եթերով, ինչպէս նաեւ համացանցի արտահոսքով, որոնք առիթը ընծայեցին Սփիւռքի բիւրաւոր ակնդիրներուն՝ մասնակից դառնալու եւ ըմբոշխնելու Հայ երաժշտութիւնն ու մշակոյթը «ԳՈՀԱՐ-ի Բոլոր Ժամանակներու Սիրուած Երգեր»ով: Համերգները կայացան Հայոց Ցեղասպանութեան հարիւրամեակի ոգեկոչման ծիրէն ներս, «100 Տարի Ցեղասպանութենէ Վերապրած, 100 Երգով Վերածնած»: ԳՈՀԱՐի համերգներուն տոմսերու վաճառքի ամբողջական հասոյթը կը տրամադրուի հայ դպրոցին եւ հայ ուսուցիչին՝ այն քաղաքին մէջ ուր ԳՈՀԱՐ ելոյթ կ՚ունենայ։ ԳՈՀԱՐ իր ուղիով, Հայկական Սփիւռքին ուրախութիւն եւ հաճոյք կը պատճառէ եւ Հայկական ոգին կը տոգորէ։ ԳՈՀԱՐի ճամբան Ա.Բ.Գ.-ն է։ ԳՈՀԱՐ-ի սատարը Հայ Ուսուցիչին է։ ԳՈՀԱՐի ծածանած դրօշակը Կիլիկիոյ Թագաւորութեան դրօշակն է։
Քրտական Աշխատաւորական Կուսակցութիւն
Քրտական Աշխատաւորական Կուսակցութիւն, (քրտերէն՝ Partiya Karkerên Kurdistan կամ PKK), ռազմատենչ քրտական կազմակերպութիւն մըն է հիմնադրուած 1970-ական թուականներուն եւ ղեկավարուած Ապտուլլահ Օճալանի կողմէ, որ ներկայիս ցմահ բանտարկուած է թրքական բանտի մը մէջ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Քիւրտիստան Ստորոգութիւն:Կուսակցութիւններ
Կայուն զարգացման նպատակներ
Կայուն զարգացման նպատակները (ԿԶՆ-եր) կազմուած են ապագային վերաբերող թիրախներէն միջազգային զարգացում: Անոնք ստեղծուածեն Միացեալ ազգերու կազմակերպութեան կողմէ եւ առաջ կը մղեն իբրեւ Գլոբալ նպատակներ կայուն զարգացման համար։ Անոնք փոխարինել են Հազարամեակի զարգացման նպատակներուն, որոնց ժամկէտը կը լրանայ 2015-ի վերջը։ ԿԶՆ-երը (SGDs) իրականացուելու են 2015-էն մինչեւ 2030-ը։ Կայ 17 նպատակ եւ 169 իւրայատուկ թիրախ այդ նպատակներուն համար :
Կայուն զարգացման նպատակներ (ԿԶՆ), «Կայուն զարգացման 2030 օրակարգին մէջ» ներառուած 17 նպատակ, որոնք ընդունուեցան աշխարհի երկիրներու առաջնորդներու կողմէ Սեպտեմբեր 2015-ին կայացած ՄԱԿ-ի պատմական գագաթնաժողովի ժամանակ եւ պաշտօնապէս ուժի մէջ մտան 1 Յունուար 2016-էն: Առաջիկայ 15 տարիներու ընթացքին՝ առաջնորդուելով բոլորին վերաբերող այս նոր նպատակներով, երկրները կը համախմբեն իրենց ջանքերը՝ վերացնելու աղքատութիւնը իր բոլոր ձեւերով, պայքարելու անհաւասարութիւններու դէմ եւ լուծելու կլիմայի փոփոխութեան հետ կապուած խնդիրները՝ միաժամանակ հետեւելով, որ ոչ ոք անտեսուի :
Նպատակ 1
Ոչ աղքատութեան - Ամէնուրէք վերացնել աղքատութիւնը՝ իր բոլոր դրսեւորումներով ու ձեւերով,
Նպատակ 2
Ոչ սովին - Վերացնել սովը, հասնիլ պարենային ապահովութեան եւ բարելաւուած սնուցման, խթանել գիւղատնտեսութեան կայուն զարգացումը,
Նպատակ 3
Առողջութիւն եւ բարեկեցութիւն - Ապահովել առողջ կեանք եւ խթանել բարեկեցութիւն բոլորի համար՝ անկախ տարիքէ,
Նպատակ 4
Որակեալ կրթութիւն - Ապահովել ներառական ու համապատասխան որակեալ կրթութիւն բոլորի համար եւ խթանել ողջ կեանքի ընթացքին ուսման հնարաւորութիւններ,
Նպատակ 5
Սեռային հաւասարութիւն- Հասնել սեռային հաւասարութեան եւ զօրացնել բոլոր կանանց եւ աղջիկներուն,
Նպատակ 6
Մաքուր ջուր եւ առողջապահական պայմաններ - Ապահովել հասանելիութիւն եւ կայուն ձեւով կառավարել ջուրն ու առողջապահական պայմանները բոլորի համար,
Նպատակ 7
Մատչելի եւ մաքուր ներուժ- Ապահովել բոլորի համար մատչելի, յուսալի, կայուն եւ ժամանակակից ներուժի հասանելիութիւն,
Նպատակ 8
Արժանապատիւ աշխատանք եւ տնտեսական աճ - Խթանել կայացած, ներառական եւ կայուն տնտեսական աճ, լիարժէք եւ արտադրողական զբաղուածութիւն եւ արժանապատիւ աշխատանք բոլորի համար,
Նպատակ 9
Արդիւնաբերութիւն, նորարութիւն եւ ենթակառուցուածք - Ստեղծել դիմակայուն ենթակառուցուածքներ, աջակցիլ ներառական եւ կայուն արդիւնաբերութեան զարգացման եւ խթանել նորարարութիւնը,
Նպատակ 10
Կրճատուած անհաւասարութիւն - Կրճատել անհաւասարութիւնը երկիրներուն եւ անոնց միջեւ,
Նպատակ 11
Կայուն քաղաքներ եւ համայնքներ - Քաղաքները եւ մարդկային բնակավայրերը դարձնել ներառական, դիմակայուն, անվտանգ եւ կայուն,
Նպատակ 12
Պատասխանատու սպառում եւ արտադրութիւն - Ապահովել սպառման եւ արտադրութեան կայուն մոդելներ,
Նպատակ 13
Գործողութիւն՝ ի նպաստ կլիմայի - Ձեռնարկել անյապաղ գործողութիւններ՝ պայքարելու կլիմայի փոփոխութեան եւ անոր ազդեցութիւններու դէմ,
Նպատակ 14
Կեանքը ջուրի տակ - Ապահովել ովկիանոսներու, ծովերու եւ ջրային պաշարներու պահպանութիւնը եւ կայուն օգտագործումը յանուն կայուն զարգացման;
Նպատակ 15
Կեանքը ցամաքին վրայ - Պահպանել, վերականգնել եւ խթանել ցամաքային էկոհամակարգերու կայուն օգտագործումը, ապահովել անտառներու կայուն կառավարումը, պայքարիլ անապատացման դէմ, դադարեցնել եւ շրջադարձել հողերու վատթարացումը, կասեցնել կենսաբազմազանութեան կորուստը,
Նպատակ 17
Համագործացութիւն՝ նպատակներու համար - Ուժեղացնել կայուն զարգացման իրագործման միջոցները եւ աշխուժացնել գլոբալ գործընկերութիւնը յանուն այս նպատակի:
Գոհարիկ (անձնանուն)
Գոհարիկ, հայկական իգական անուն։ Գոհար անուան փաղաքշական ձեւն է։ Յիշատակուած է 14-րդ դարուն, ինչպէս նաեւ թուականը անյայտ արձանագրութեան մը մէջ :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայկական իգական անձնանուններ Ստորոգութիւն:Հայկական անձնանուններ
Քասախ գետ
Քասախ, գետ Հայաստանի Արագածոտնի եւ Արմաւիրի մարզերուն մէջ։ Երկայնքը՝ 89 քմ է, աւազանին մակերեսը՝ 1480 քմ2։
Քասախի ակունքները երեք գետակներ են, որոնցմէ ձախ օժանդակը՝ Քարաղբիւր, սկիզբ կ'առնէ Փամբակի լեռներուն հարաւային լանջերէն, կը հոսի նախկին Ախուրեանի շրջանով։ Աջակողմեան միւս երկու՝ Դազքենդ եւ Ծաղկահովիտ օժանդակները սկիզբ կ'առնեն Արագածի հիւսիսային լանջերէն, կը հոսին Արագածի շրջանով, մեծ մասամբ կը հոսին հարթ մարգագետիններով, եւ Ռյա Թազա գիւղին մօտակայքը կը միախառնուին աջ կեդրոնական հոսանքին։
Քասախը վերին հոսանքին մէջ դանդաղահոս է եւ սակաւաջուր, իսկ միջին հոսանքին մէջ կը դառնայ բաւական ջրառատ ու արագահոս։ Վերին հոսանքին գետին հունը շուրջ 8 ամիս կը ցամքի: Մշտական հոսք ունի Ապարանէն սկսեալ, ուր անոր մէջ կը թափին յորդառատ աղբիւրներէն գոյացած քանի մը ջրառատ գետակներ։ Կը հոսի հարաւ-արեւելեան ուղղութեամբ եւ Ապարանի ջրամբարէն հարաւ, Ափնագիւղ գիւղէն արեւելք կը թեքի դէպի հարաւ եւ, աջէն իր մէջ առնելով Գեղարոտ վտակը, կը մտնէ Քասախի կիրճը։ Աւելի ջրառատ եւ սրընթաց է Քասախի միջին հոսանքը, յատկապէս Աշտարակի եւ Օշականի մօտակայքը, ուր գետին հովիտը մինչեւ 200 մ բարձր հասնող խոր ձոր է։ Օշական գիւղէն ցած՝ Քասախը դուրս կու գայ Արարատեան դաշտ եւ, աջէն իր մէջ ընդունելով Ամբերդ վտակը, գետաբերանային մասին մէջ կը բաժնուի քանի մը բազուկներու եւ ձախէն կը միանայ Սեւ ջուրին։
Ստորին հոսանքին մէջ՝ Արարատեան դաշտին սահմաններուն, Քասախի ջուրերը գրեթէ ամբողջովին կ'օգտագործուին շրջակայ գիւղերու ցանքի տարածութիւնները եւ այգիները ոռոգելու համար։ Այդ պատճառով, հոն ամրան ամիսներուն (ջուրի ամէնէն ուժեղ գոլորշիացումներու շրջանին) Քասախը կը ցամքի։
Այլ անուններ
Քասախ գետը տարբեր ժամանակներու ընթացքին նշանաւոր եղած է նաեւ հետեւեալ անուններով՝ Ապարան, Խարգախ, Խարսաղ, Կսզախ, Կասագ, Կասախ, Կասսախ, Կարբի, Կարբիի ջուր, Կարբի ջուր, Կարբո ջուր, Կարբվո ջուր, Կարբու ջուր, Կարպի, Կարփի, Ղազախ, Վսղարշապատի գետ, Քասախ, Քարբի, Քարբւոյ ջուր, Քարսախ, Քարսահ, Քարսահղ, Քարսաղ, Քարփի, Քացախ, Քսաղ։
Ճէյմի Պրիւուըր
Ճէյմի Պրիւուըր (Jamie Brewer, ) Ամերիկացի դերասանուհի մըն է: Ան ամէնէն շատ ճանչցուած է իր դերով FX կայանի սարսափազդու American Horror Story հեռուստաշարին մէջ։ Այդ հեռուստաշարին առաջին American Horror Story: Murder House եղանակին մէջ, ան ստանձնեց Ատըլէիտ Լէնկտընի դերը, Քոնսթընս Լէնկտընի դուստրը: Երրորդ American Horror Story: Coven եղանակին մէջ, ան ստանձնեց Նէնի դերը, իբրեւ միտք կարդացող աճպարար մը: Իսկ չորրորդ American Horror Story: Freak Show եղանակին մէջ, ան ստանձնեց Մարճըրիի դերը իբրեւ պուպրիկ մը:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1985 ծնունդներ Ստորոգութիւն:5 Փետրուարի ծնածներ
Յակոբ Յակոբեան (գեղանկարիչ)
Յակոբ Տիգրան Յակոբեան , գեղանկարիչ, Հայաստանի Հանրապետութեան ժողովրդական նկարիչ, պետական մրցանակի դափնեկիր, ՀԽՍՀ ԳԽ պատգամաւոր (1967-1971)։
Յակոբեան իր ժամանակ հայ նկարչութեան հանրաճանաչ, լաւագոյն ներկայացուցիչներէն մէկն է: Մաս կը կազմէ Գառզուի եւ Ժանսէմ-ի սերունդին: Սերունդ մը, որ կը յաջորդէ Մեծ եղեռնին եւ կը կրէ որբութեան կնիքը իր սրտին մէջ:
Կենսագրութիւն
Յակոբ Տիգրան Յակոբեան ծնած էր Եգիպտոս. աւարտելէ ետք Աղեքսանդրիոյ վարժարանը, յաճախած էր Մելգոնեան վարժարանը: Իր մասնագիտական ուսումը ստացած էր նախ Գահիրէի Գեղարուեստի ակադեմիոյ, ապա Փարիզի Աքատեմի տը լա կրանտ Շոմիէրի ակադեմիոյ մէջ:
Ան կ'ըսէ.-«Ես Աղեքսանդրիա ծնած եմ, 11 տարեկան էի երբ հայրս մահացաւ, ու մեր ընտանիքը ինկաւ նիւթական դժուարութեան մէջ… շա՜տ դժուար: Մայրս մեզ պէտք էր հոգար, քոյր մը եւ եղբայր մը ունէի ինձմէ մեծ: Այդ թուականներուն, երեսունականներուն, կիները չէին աշխատեր, բայց մայրս սկսաւ աշխատիլ: Համոզեցի զինք որ զիս Մելգոնեան կրթական հաստատութիւն գիշերօթիկ դպրոց ղրկեն, այն մտայնութեամբ, որ թէ կրթութիւն կը ստանայի, եւ թէ ալ բեռ մը պակաս կ'ըլլար իրենց համար: ։
Այդ ձեւով Մելգոնեան հասայ, եօթը տարի Մելգոնեան մնացի, մէկ ընդմիջումով միայն: Մելգոնեանը չաւարտեցի, կիսատ մնաց, չկրցայ տակէն դուրս գալ, չէի դիմանար առանձնութեան, ընտանիքէս հեռու, յետոյ դպրոցը… աւելի մեղմ ասած, գեթօ մըն էր, թէ ինչ ուզէին այդ պէտք էր ըլլար: Այդ ժամանակ դպրոցը բաւական մեծ տարածութիւն ունէր, փշալարելով… ոչ թէ ուսանողներուն համար, այլ որպէսզի դուրսէն օտարներ չմտնեն ներս, թէեւ Կիպրոսը այնքա՜ն խաղաղ է եւ բարի ժողովուրդ ունի, իսկ դպրոցը քաղաքէն հեռու էր եւ երբ դուրս ելլէինք, երթալու տեղ չկար: Ամայի տարածութիւններ էին: Հիմա այդ Մելգոնեանը քաղաքի կեդրոնն է»:
40 տարեկանին ներգաղթած էր Հայաստան ու մինչեւ իր մահը ստեղծագործած էր հայրենիքին մէջ` դառնալով անոր երախտաւոր զաւակներէն մին:
Յակոբեանին նկարչութեան սէրը
Ան կ'ըսէ.- «Հինգ տարեկան էի, օր մը հայրս զիս իր գիրկը առաւ եւ թուղթի մը վրայ նապաստակ մը նկարեց: Ես զարմացայ, որովհետեւ առաջին անգամ կը տեսնէի, թէ ինչպէս մարդ բան մը կրնայ նկարել: Առաջին նկարչութիւնն էր որ կը տեսնէի թուղթի վրայ։ Դառնալով ինծի ըսաւ. «Դուն ալ կրնա՞ս նկարել»: Ես ալ առի թուղթը, նկարեցի, զգացուեցաւ: Եւ ես ալ զարմացայ, թէ ինչպէս որ ինքը նկարած էր, ես ալ կրցայ նոյնը ընել: Փաստօրէն առաջին նկարս նկարեցի, եւ հայրս նշմարեց, որ ես որոշ հակում ունիմ նկարչութեան հանդէպ… եւ այդ առնչութեամբ սկսաւ գուրգուրանք ցուցաբերել: Հոնտեղէն սկսաւ նկարելու սէրս» ։
Նկարչական ոճ
Յակոբեանին նկարչութիւնը էապէս գծային է եւ ունի բարձր մակարդակ: Տեւապէս` կատարելութեան ձգտող: Լաւագոյնս կը գործածէ դասական նկարչութեան կանոնները, որոնք հիմնուած են բնութեան յաւիտենական օրէնքներուն վրայ. հեռաւորութիւն, ծաւալներու գործածութիւն, առանց ծանր զանգուածներու մէջ իյնալու` ամուր գծագրութիւն, նուրբ եւ զուսպ, մոխրաւուն գոյներ:
Բնութենէն առնուած տեսարանները կամ երեւոյթները Յակոբեան կը զտէ, կը վերակազմակերպէ, կը յղկէ եւ կու տայ անձնական իր կնիքը իւրաքանչիւր առարկայի` հասցնելով զանոնք բիւրեղացման: Յակոբեան կը սիրէ գոյնի հարթ քսուածքը, սակայն, ի պահանջել հարկին, կը գործածէ նաեւ ստուերը, միշտ պահելով մակերեսի մաքրութիւնն ու թեթեւութիւնը:
Կ՛ուզէ, որ ամէնէն յետին մանրամասնութիւնն անգամ հնազանդի իր օրէնքներուն, պահէ իր տեղն ու կշռոյթը պաստառին վրայ։ Ո՛չ մէկ պատահականութիւն, ո՛չ մէկ զիջում: Կ՛ուզէ, որ իր պաստառները ողողուած ըլլան մեղմ ու ծփացող երանգներով եւ ունենան ապակիի մը թափանցիկութիւնը: Որքան ալ իր էութիւնը կրէ տագնապներ ու յուսախաբութիւններ, ան կ՛ուզէ ըլլալ զուսպ, անխռով եւ ներդաշնակ:
Յակոբեանի արուեստը կ՛իյնայ, յետ Բ. Համաշխարհային պատերազմի Ֆրանսիս Կռիւպերով եւ Պեռնար Պիւֆէյով շարունակուած թշուառապաշտութեան եւ կը յատկանշուի պատերազմի արհաւիրքներէն հալածական, մահուան մղձաւանջով ապրող մարդոց ապրումներով ։
Կոչումներ եւ Պատուոյ նախագահ
Յակոբ Յակոբեան Հայաստանի Հանրապետութեան դափնեկիր եւ Այնթապ-ի հայրենակցական միութեան պատուոյ նախագահ էր:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1923 ծնունդներ Ստորոգութիւն:24 Մայիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:2013 մահեր Ստորոգութիւն:8 Մարտի մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ գեղանկարիչներ Ստորոգութիւն:Գեղանկարիչներ
Քաապա
Քաապայի տաճար (الكعبة), խորանարդաձեւ կառոյց Մեքքայի կեդրոնը, իսլամներու գլխաւոր սրբավայրը ։ Վաղ ժամանակներէն սկսեալ ողջ աշխարհի իսլամները աղօթելու ատեն կ'ուղղուին դէպի Քաապա։ Ըստ իսլամներու՝ Քաապան Ալլահին առաջին տունն է, որ կը խորհրդանշէ իսլամներու միասնութիւնը. իսլամները դէպի Մեքքա կ'ուղղեն իրենց սիրտերն ու մարմինները։
Պատմութիւն
Ըստ Աւանդութեան՝ երբ կը ծնի Աբրահամի եւ Հաժարի որդի Իսմայիլը, Աբրահամի միւս կինը՝ Սառան, կը նախանձի ու ու Աբրահամէն կը խնդրէ, որ զիրենք հեռու տեղ մը ուղարկէ։ Այն ատեն ամենազօր Ալլահ (Աստուած) կը լուսաւորէ Աբրահամի միտքը (արաբերէն՝ Իպրահիմ), որ ան զիրենք տանի Մեքքա, ուր մերթ ընդ մերթ կ'այցելէր զիրենք։
Օր մը, Աբրահամ կը տեսնէ, թէ Իսմայիլ նետեր կ'արձակէր Զամզամ աղբիւրին մօտակայքը։ Ան կ'ըսէ, թէ Ալլահ հրամայած է, որ հոն տուն մը կառուցուի։
Այսպիսով՝ Աբրահամ եւ Իսմայիլ կը կառուցեն Ալլահին Տան պատերը։
Մէկ այլ աւանդութեան համաձայն՝ Քաապան կառուցած էր Ադամը, իսկ Աբրահամն ու Իսմայիլը միայն վերակառուցած են զայն ։ Կը պատմուի նաեւ, որ քարերը ուղարկուած են դրախտէն եւ անոնց գոյնը ձիւնի պէս սպիտակ եղած է, սակայն մարդոց մեղքերը զանոնք սեւցուցած են:
Խաչատուր Միսաքեան
Խաչատուր Միսաքեան, ծնած է Սկիւտարի մէջ (Պոլիս):
Կենսագրութիւն
Մանկութեան օրերէն իսկ ապրած է վանատուներու եւ եկեղեցիպերու նտերմութեան մխջ։ Նախակրթութիւնը կը ստանայ սկիւտարի հոգետան եւ դպրոցին մէջ, եւ կրռնաշունչ երաժշտութեան իր սէրը՝ զինք կապուած կը պահէ միշտ ս« Կարապետ եկեղեցիին։ Հոգետան վանականներէն եւ Վենեսիկեաններու Սեղբոսեան գրադարանէն կ՝ օգտուի, ընթերցումի իր սիրոյն գոհացում տալու համար։ Կ՝աձանագրենք այս մանրամասնութիւնը՝ ընդգծել տալու համար կրօնաշունչ գործերու, բանասիրական փորձերու, գրաբարին եւ ւրաբար քերթութեան իր ախորժին ծագումը։ Միսաքեանի համար ըսուած է, թէ «առեղծուած» մըն է մնաղած իր գիտութեամբ, խառնուածքով, մտաւորական մարդու անհատականութեամբ։ Պէտք է հաւատալ, որ հոգիով տրամադրուած էր գրին եւ գրականութեան, տեսակ մը ծարաւ էր մատեաններու պաշտամունքը իրեն համար, թէեւ համապատասխան վաստակ մը ձգած չըլլայ մեր կեանքին մէջ,-յաճաակ՝ աննշմար, քիչ անգամ՝ երեւնամլու չափ յանդուգն ոպ համարձակ։ Ժամանակակիցնհերու վկայութեան համաձայն, հայերէն մասնաւոր դասերու հետեւած է Կարնեցի Գրիգոր Շէքէրեան անունին քով «Պուէտ» վերնագիրը կու տայ այն օրէն, երբ, հազիւ քսան տարու քսան տարու, Ճեմարանի բացումին առիթով կ՝ արտասանէ վրթին գրաբարով ինքնագիր քերթուած մը, եւ ամիրայի մը կողմէ հրապարակային փայփայանքի կ՝ արժանանայ.-«Շատեր արդէն կը կոչուին վարժապետ անունով, եւ որովհետեւ դուն լաւ ստանաւոր ալ կը գրես՝ արժանի ես պոցէտ տիտղոսին: Ասկէետքը պուէտ պիտի անուանենք քեզ»:
1838-ին ուսուցչութեան կը կանչուի Ճեմարանի մէջ, իբրեւ հայկաբան։ Իրեն կ՝ աշակերտին «Մասիս»ի ապագայ խմբագիրը՝ Կարապետ Իւթիւքժճեան եւ բժիշկ-ժողովականներ՝ Ֆերուխան Բարունակ եւ Ստեփան փաշա Արսլանեան: 1840-ին կը հրաժարի Ճեմարանի ուսուցչական պաշտօնէն եւ մասնաւոր դասեր կու տայ ջոջերու զաւակներուն: 1845-ին, հօր մահէն ետք, մայրը կը վերամուսնանայ: Այս պարագան խորհապէս կ՝ազդէ իր հիգիին: Կը հեռանայ հօրենական տունէն, կ՝ապրի առանձին, կը դառնայ մարդախոյս ու մենասէր, եւ կը վորհանայ բանասիրական աշխատանքներու մէջ։ Մինչեւ 1848, երբ կը մեկնի Փարիզ, իբրեւ հսկիչ Պետրոս աղա Խորասանքժճեանի ուսանող զաւակներուն, մխրճուած է ձեռագիրներու եւ մատեաններու մէջ։ Ֆրանսայի մայրաքաղաքին մէջ, մօտաւորապէս երկու հազար էջ ձեռագիր  կը պատրաստէ  հանդէսի մը համար՝ զոր ծրագրած էր հրատարակել յակոբ Կրնիկեանի նիւթական աջակցութեամբ: Այս երազը իրականութիւն չի դառնար, ինչպէս բազմաթիւ տարբեր ծրագիրներ՝ որոնք գրաւած են միշտ իր միտքը: Մինչեւ 1858, երկու գրքոյկներ միայն հրատարակած է,- «Եպիմենդէս ի Վոսփոր» եւ «Կուրաց դաստիարակութիւն»: աւէլի ուշ, կը հրատարակէ «Տքնուլիւն հայրենասիրի» հատորը, որ գաղափար մը կու տայ Մոսաքեանի միտաքը մ իտքը տանջող մտածումներու, ապրումներու եւ յուշերու մասին: Հատաենք անմիջապէս, որ Միսաքեան հուետան տագնապի մը գերին դ աւելի քան քսանհինգ տարի, Ֆրանսայի մայրաքաղաքին մէչ իր բնակութեան ընթացքին: Քէն ըրած է մարդոց դէմ, դառնութիւն կուկակուած է իր հոգիին մէջ, չ՝ուզեր ու չի փնտռեր բարեկամութիւնն ու մտերմութիւնը իր անմիշական շրջանակին: Աւլի կը մտածէ կը զգայ, կը ծրագրէ ու կ՝երազէ՝ քան կը գործէ: Կեաքի վախը ունի:
1892-ին «Մասիս»ին մէջ հրատարակած է հատուած մը «Սոփիա» անուն վէպէ մը, զոր գրած է սակայն չէ հրատարակած: «Դիպուածը» խորագրուած այդ հատուածը՝ հրատարակուած է նաեւ Ղ. Աղաեն, Յովհ. Թումանեան, Վ. Փափազեանի խմբագրատութեամբ «Հայ Գրողներ»ու Բ. Հատորին մէջ (137-168): Վիպամոլիկ-րոմանդիք հակամիտութիւններով, պատմելու եպ դէմքեր ու դէպքեր փոխանցելու նախնական ձեւով մը, Միսաքեան ի յայտ կը բերէ սակայն լէզուական որոշ շնորհներ, բաղդատաբադ 1850-1860ական թուականներու հասարակաց, ընթացիկ լեզուն։ Կարելի չէ ըսել թէ վէպ մըն է Միսաքեանի «Սոփիա»ն. Վիպականացում է հրապարակագրական ներքին թելադրանքներու եւ անհատական տըսակէտներու, խորհրդական բնոյթով եւ որող հետաքրքրականութեամբ։
Միսաքեան մէկն է Զարթօնքի սերունդի առաջին ներկայացուցիչներէն, բազմերախտ ուսուցիչ եւ մտաւորական մարդ, որուն բարիի, գեղեցիկի եւ ճշմարիտի պաշտամունքը՝ հետագային կեանքի հանգանակ պիտի դառնայ Պերպերեանի համար։
1871-ին կը վերադառնայ Պոլիս, միջոց մը ուսուցչական պաշտօն կը վարէ սկիւտարի եւ Գատըգիւղի վարժարաններուն մէջ, կ՝ենտրուը ազգային երեսփկոխան ու դիրք կը ճշդէ նորերու դէմ (ուրկէ իր տարակարծութիւնները՝ Ռուսինեանի եւ ուրիշներու հետ): Կը մեռնի 1891-ին :
Կոմիտասեան Պատարագ
Կոմիտասի Պատարագը, Կոմիտաս Վարդապետին հեղինակած արական երգչախումբի Պատարագ:
Նկարագրութիւն
Հայ հանճարեղ խմբավար Կոմիտաս Վարդապետ Էջմիածինի մէջ իր կրթութիւնը ստանալով եւ հոգեւոր ճեմարանին մէջ աշխատելով, ժողովրդական երգերուն կողքին յատուկ կարեւորութիւն տուաւ հայ հոգեւոր երաժշտութեան։ Կոմիտասեան խնամատար յանձնաժողովին ջանքերով, ան Պատարագը առաջին անգամ հրատարակեց 1933 թուականին Փարիզի մէջ, «Դաշնաւորեալ Երգեցողութիւնք Սրբոյ Պատարագի, Վասն Միասեռ Արական Խմբի» խորագիրով: Բնագիրը սեւագրութենէն մաքրագրեց եւ խմբագրեց Կոմիտասի սան, երգահան եւ խմբավար Վարդան Սարգիսեանը։Սուրբ Պատարագը առաջին անգամ ձայնագրուեցաւ 1988-ին Երեւանի մէջ ։
Կոմիտասեան Պատարագին Առանձնայատկութիւնները
Կոմիտասի Պատարագը կը յատկանշուի ինքնատիպութեամբ եւ համարձակ նորարութեամբ, հագեցած՝ աշխարհիկ ոգիով, որուն պատճառով Հայ Եկեղեցին սկզբնական շրջանին անհամապատասխան համարեց զայն եւ չընդունեց կիրարկել եկեղեցւոյ մէջ:
Պատարագի ստեղծումի աշխատանքը սկիզբ առած է մեղեդիներու ընտրութեան երկարատեւ աշխատանքով։ Օտար ազդեցութիւններէն զերծ մեղեդիներու ընտրութեան նպատակով Կոմիտասը կը դիմէ գիւղական համեստ տիրացուներուն, որոնք մեղեդիներու աւանդական ձեւը պահած էին։ Կոմիտաս ունէր Պատարագի մշակման քանի մը տարբերակ։ Այդ մասին ան արտայայտած է իր նամակներէն մէկուն մէջ ըսելով «Հայկական Պատարագն ունեմ եօթ տեսակ բազմաձայն դաշնակած, բայց չի տպուած»։
Կոմիտասի ձգտումն էր ստեղծել ազգային Պատարագ։ Ան կ'աշխատէր Հայ Եկեղեցւոյ բազմադարեան երգեցողութիւնը մաքրել օտար շերտաւորումներէն, ազգային ոճաձեւերու անաղարտ գեղեցկութիւնը, զուսպ ու վեհ պարզութիւնը վերականգնել եւ ոճային մաքրութեան հասնիլ։ Վերամշակելով հայ եկեղեցական երաժշտութիւնը՝ Կոմիտասը կը խուսափի աւելորդ գեղգեղանքներէն՝ աշխատելով կարելի եղածին չափ բիւրեղացնել եղանակներուն կազմութիւնը եւ սերտ կապ ստեղծել երաժշտութեան եւ լեզուի շեշտադրութեան միջեւ։
Պատարագը կատարեալ է իր բովանդակութեամբ: Կը ներառէ «Խորհուրդ խորին»-ը, «Տէր, ողորմեա՛»-ն, «Գոհանամք»-ը։ Ան բազմաձայնութեան հիանալի օրինակ է, որուն միջոցով Կոմիտաս Վարդապետ ձգտած է հասնիլ խորունկ եւ արտայայտիչ խմբերգային հնչողութեան եւ ճշմարտացիօրէն ներկայացնել հայ հոգեւոր երաժշտութեան ոգին ու բնոյթը։ Կոմիտասի Սուրբ Պատարագը, բեմական-համերգային ըլլալու կողքին, բուն արարողական երկ է՝ օժտուած ոճական միասնականութեամբ եւ մինչեւ օրս առկայ է եկեղեցւոյ ծիսակատարութեան մէջ:
Պերնատէթ Շիրաք
Պերնատէթ Շիրաք Ֆրանսայի 22–րդ նախագահ Ժաք Շիրաքի կինը։
Ընտանեկան կեանք
Ամուսնութեան ընթացքին Պերնատէթը երկու աղջիկ ունեցած է․ Լորանս (1958) եւ Քլոտ (1962)։ 1979-ին Պերնատէթը եւ Ժաք Արեւմտեան Վիեթնամէն որդեգրած են աղջիկ մը՝ Ան–Տաօ–Թրաքսէլին ։ Լորանս Շիրաք իր կեանքին մեծ մասը տառապած է ախորժակի պակասէ եւ անով պայմանաւորուած ինքնասպանութեան փորձեր կատարած է։ Մահացած է 15 Ապրիլ 2016–ին՝ սրտային անբաւարարութեան պատճառով ։ Քլոտ Շիրաք իր հօր մօտ աշխատած է իբրեւ խորհրդատու, ամուսնացած է ֆրանսացի մարզիկ Թիերի Ռէյի հետ, ունի մէկ որդի՝ Մարթին Ռէ–Շիրակ ։
Արա Սարգսեանի եւ Յակոբ Կոջոյեանի Տուն-Թանգարան
Արա Սարգսեանի եւ Յակոբ Կոջոյեանի տուն-թանգարան, հիմնուած է Երեւանի մէջ 1973-ին ՀԽՍՀ Մինիստրներու Խորհուրդի 25 Մայիս 1970-ի որոշման համաձայն եւ կը հանդիսանայ Հայաստանի ազգային պատկերասրահի մասնաճիւղը ։
1934-էն մինչեւ թանգարանի հիմնադրումը Արա Սարգսեանը եւ Յակոբ Կոջոյեանը բնակած ու ստեղծագործած են այստեղ։
Տուն-թանգարանի հաւաքածոն կը կազմեն ինչպէս թանգարանի պատկանելիութեան, այդպէս ալ արուեստագէտներու ընտանիքներու սեփականութիւնը հանդիսացող ստեղծագործութիւնները ։
Պատմութիւն
Երեւանի կեդրոնը կը գտնուիերկյարկանի առանձնատունը, ուր տասնեակ տարիներ իրենց ընտանիքներով ապրած եւ ստեղծագործած են հայկական կերպարուեստի երկու խոշոր վարպետներ` քանդակագործ Արա Սարգսեանը (1902-1969) եւ նկարիչ Յակոբ Կոջոյեանը (1883-1959): 1973-ին ժառանգներու համաձայնութեամբ տրամադրուած է պետութեան, ստեղծուած է տուն-թանգարան՝ ՀԱՊ-ի մասնաճիւղի կարգավիճակով:
Տուն-թանգարանի շէնքը կառուցուած է 1936-ին ճարտարապետ Վարազդատ Արեւշատեանի նախագիծով, վերակառուցուած 1973 եւ 1981-ականներուն :
Արա Սարգսեան բաժին
Մասնաճիւղի՝ Արա Սարգսեանի արուեստի բաժնին մէջ, ներկայացուած են ստեղծագործութիւններ ՀԱՊ-ի եւ քանդակագործի ընտանիքի հաւաքածոներէն, ուսանողական շրջանի աշխատանքներու լուսանկարներ, յուշաձեռագրային նիւթեր: Այստեղ կարելի է ծանօթանալ նաեւ արուեստագէտի թատերական ձեւաւորումներուն ու գրաֆիկական գործերուն: Արա Սարգսեանի ստեղծագործութիւնը կը համադրէ ազգային եւ եւրոպական արուեստներու ձեռքբերումները, իւրայատուկ հմտութեամբ կը համադրէ աւանդականն ու նորարարականը, յիշատակի վեհութիւնն ու տան քնարականութիւնը, ձեւերու ու կերպարային ընդհանրացումն ու հոգեբանական յուզականութիւնը: Մեծ է Արա Սարգսեանի ներդրումը նոր շրջանի հայ քանդակագործական դպրոցի սկզբնաւորման գործին մէջ: Ան եղած է Խորհրդային Հայաստանի յիշատակի քանդակագործութեան հիմնադիրը, ինչպէս նաեւ Հայաստանի նկարիչներու միութեան հիմնադիրն ու առաջին քարտուղարը, Երեւանի գեղարուեստի ինստիտուտի հիմնադիրն ու առաջին ռեկտորը:
Յակոբ Կոջոյեան բաժին
Շենքի երկրորդ յարկին մէջ տեղադրուած են Յակոբ Կոջոյեանի ստեղծագործութիւնները, յուշաձեռագրային փաստաթուղթերն ու անձնական իրերը: Ներկայացուած աշխատանքներու մէկ մասը ՀԱՊ-ի ֆոնտերէն է, միւսը` նկարչի ժառանգներու նուիրատուութիւնն է: Մեծ է վարպետի դերը հայկական կերպարուեստին մէջ: Կոջոյեանի գեղանկարներուն յատուկ է լեզուի սրութիւնը, լակոնիկ եւ արտայայտիչ ձեւերը, գունային լուծումներու նրբութիւնն ու կառուցուածքի վարպետութիւնը: Իր կտաւներուն մէջ նկարիչը կ՚արտացոլէ հայրենի երկրի կենցաղը, կը գովերգէ բնութիւնը, կ՚անդրադառնայ պատմական իրադարձութիւններուն: Առաւել նշանակալից է Յակոբ Կոջոյեանի ներդրումը գրաֆիկայի ասպարէզին մէջ: Հիանալի ճանչնալով հայկական միջնադարեան մանրանկարչութեան` ան ստեղծագործաբար կը կիրառէր արեւելեան կերպարները գրքային նկարազարդումներուն մէջ, յատկապէս` հեքիաթներուն: Կոջոյեանը նոր շրջանի գրքարուեստի խոշորագոյն դէմքերէն է:
Թանգարանը ունի յարմարաւէտ բակ՝ միջոցառումներ կազմակերպելու համար:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Տուն-թանգարաններ Երեւանի մէջ
126 (թիւ)
126 (հարիւր քսանվեց)՝ զոյգ եռանիշ բնական թիւ մըն է 125-ի եւ 127-ի միջեւ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:126
Միլանոյի եգիպտական թանգարանը
Եգիպտական թանգարան (Museo Egizio di Milano ), թանգարան Միլանոյի Սֆորցա ամրոցին մէջ:
Նկարագրութիւն
Սֆորցան Միլանոյի  նշանաւոր ճարտարապետական կառոյցներէն մէկն է: Հոն կը գտնուին շարք մը թանգարաններ, որոնցմէ են՝ Միլանոյի հնագիտական թանգարանին եգիպտական բաժինը, Հին արուեստի թանգարանը, Սֆորցա ամրոցին պատկերասրահը, Երաժշտական գործիքներու թանգարանը (Միլանօ):
Եգիպտական թանգարանը ունի եօթ բաժին`
Մոմիաներու եւ յուղարկաւորութեան դիմակները բաժնին մէջ կը գտնուի յունա-հռոմէական ժամանակաշրջանին Թեպէէն պեղուած մոմիաներ եւ հին եգիպտական յուղարկաւորութեան ծիսակարգի բաժինին մէջ կան պապիրուսներ Հին եգիպտական Մեռեալներու գիրքէն:
Գրիգոր Յակոբով
Գրիգոր Յոկոբով (Յակոբոֆ) (մօտ 1870, Կ. Պոլիս - 10 Ապրիլ 1918), հայ բժիշկ։
Ծնած է մօտ 1870 թուականին Կ. Պոլսի Գատըգիւղ թաղամասին մէջ։ 1897 թուականի Յուլիս 20-ին աւարտած է Փարիզի համալսարանի բժշկական բաժինը։
1904 թուականի դրութեամբ, Կ. Պոլսոյ Գատըգիւղ թաղամասին մէջ աշխատած է որպէս բժիշկ։
Մահացած է 1918 թուականի Ապրիլ 10-ին՝ ժանտախտէ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:10 Ապրիլի մահացածներ Ստորոգութիւն:Ժանտախտէ մահացածներ
Համազգայինի Սուրիոյ Շրջան
Համազգայինը իր առաքելութեամբ 1928 Մայիս 28-ին Գահիրէի մէջ հիմնուած Համազգային Կրթական եւ Մշակութային Միութիւնը կեանքի կոչուած էր գաղափարապաշտ գործիչներու եւ մտաւորականներու, ինչպէս՝ Լեւոն Շանթ, Նիկոլ Աղբալեան, Համօ Օհանջանեան, Գասպար Իփէկեան, Ստեփան Եսայեան, Մինաս Խաչատուրեան, Վահան Նաւասարդեան, Գուրգէն Մխիթարեան, որոնք որպէս հիմնադիր մարմին նպատակադրած էին հայկական Սփիւռքը օժտել այնպիսի կառոյցով մը, որ հայ ժողովուրդին եւ մանաւանդ նոր սերունդին կարենար տրամադրել հայ կրթական եւ մշակութային ենթահողը եւ նոր ստեղծագործութիւններու համար անհրաժեշտ միջոցներ։ Անցնող 75 տարիներուն Համազգայինը իր բազմաթիւ մասնաճիւղերով դարձաւ սփիւռքահայութեան մշակութային մեծագոյն կազմակերպութիւնը Միացեալ Նահանգներու, Քանատայի, Անգլիոյ, Յունաստանի, Եգիպտոսի, Լիբանանի, Աւստրալիոյ, ինչպէս նաեւ՝ Սուրիոյ մէջ, տարածելով իր գործունէութեան դաշտը մինչեւ անոր ծայրամասերը։ Հալէպի Հ.Ե.Մ. մասնաճիւղը հիմնուած 1929-ին, այժմ 300 անդամ-անդամուհիներով.
«Ն. Աղբալեան» մասնաճիւղը հիմնուած 1930-ին, այժմ 400 անդամ-անդամուհիներով. Դամասկոսի «Լ. Շանթ» մասնաճիւղը հիմնուած 1951-ին, այժմ 197 անդամ-անդամուհիներով.
Քեսապի «Հ. Օհանջանեան» մասնաճիւղը հիմնուած 1988-ին, այժմ 53 անդամ-անդամուհիներով.
Լաթաքիոյ «Վ. Նաւասարդեան» մասնաճիւղը հիմնուած 1989-ին, այժմ 73 անդամ-անդամուհիներով յանձնառու եղած են իրենց վստահուած պարտականութեան։ Համազգայինի «Զուարթնոց» Երգչախմբային Միաւորի Վարչութեան նախաձեռնութեամբ երգչախումբը 50տարիներու իր յաղթական ելոյթներուն կողքին գեղարուեստական ղեկավարութեամբ հայրենի արուեստագէտներ Տիարք Պօղոս Ապաճեանի, Ռ. Ալթունեանի, Խ. Մեխանաճեանի, Սեդրակ Երկանեանի, Ռ. Սվաճեանի, Սամուէլ Վարոսեանի, Կարէն Սարգիսեանի, Գերշ. Տ. Կոմիտաս Ծյրգ. Վրդ. Օհանեանի, մասնակցութիւն բերած է ազգային թէ պետական տօներու առթիւ կազմակերպուած հրապարակային հանդիսութեանց, առաւել եւս ընդառաջելով հրաւէրներու խանդավառած է Սուրիոյ եւ Լիբանանի հայահոծ գաղութները իր համերգներով։ Ելոյթ ունեցած է ի պատիւ Կիլիկիոյ Թեմի Ազգ. Կրօնական Ժողովի (գումարուած 1992-ին) պատգամաւորներուն, հովանաւորութեամբ երջանկայիշատակ Գարեգին Բ. Կաթողիկոսին։
Համազգայինի «Զաւարեան» Թատերական Միաւորի Վարչութեան նախաձեռնութեամբ «Զաւարեան» թատերախումբը սկիզբ առած 1944-ին, թատերասէր հասարակութեան ներկայացուցած է հայ թէ օտար թատերագրերու գործերը, բեմադրութեամբ հայրենիքէն վկայեալ բեմադրիչներ Յ. Չննոզեանի, Գր. Քէլէշեանի եւ Լիբանանէն հրաւիրուած «Թատրոն 67»ի բեմադրիչ Վ. Խտշեանի, որոնք իրենց հնարաւոր ճիգերով ջանացած են լաւագոյն ձեւով ներկայացնել պատմական թէ ժամանակակից թատերախաղը, ողբերգութիւնն ու կատակերգութիւնը։
Համազգայինի «Բ. Կանաչեան» Երժշտ. Դպրոցը հիմնուած 1986-ին, աւելի քան 200 աշակերտներով երաժշտական դաստիարակման ճամբով կը տանի արդիւնաւէտ աշխատանք. երաժշտական գործիքներու ուսուցումը կը կատարուի տեղւոյս թէ հայրենիքէն վկայեալ ուսուցիչ-ուսուցչուհիներու կողմէ, որոնց աշխատանքը կ‏þընդգրկէ ուսումնական տարեշրջանի ժամանակամիջոցը, կիսամեայ եւ ամավերջի քննութիւններով, իսկ տարեշրջանի աւարտին դպրոցի սաները ելոյթ կ‏‏՛ունենան հրապարակային երաժշտական ձեռնարկներով։ Միաւորի Վարչութեան նախաձեռնութեամբ կազմակերպուած են դաշնամուրային, փողային եւ լարային նուագահանդէսներ, նուիրուած մեծ երաժշտահաններու։
Համազգայինի Սուրիոյ ընատնիքը իր շրջաններու գործունէութիւնը համադրուած եւ կենսունակ մակարդակի վրայ պահելու յառաջադրանքին մղուած, յանձին տուեալ շրջաններու ներկայացուցիչներու 21/6/1987-ին Սուրիոյ ներկայացուցչական Ա. Ժողովով յառաջացուցած է Սուրիոյ Շրջ. Վարչութիւնը, որ զբաղած է ներքին կազմակերչական եւ շրջաններու մշակութային կեանքը յուզող հարցերով, առաւել անոր գլխաւոր առաքելութիւնը եղած է միջ-մասնաճիւղային գործունէութեան համադրումը։ Ուղարկած է Սուրիոյ շրջաններու մասնաճիւղերուն Հալէպի մէջ կայացած բարձրորակ մակարդակի ձեռնարկներն ու դասախօսները։ Շրջ. Վարչութեան գործունէութիւնը կեդրոնացած է նաեւ Սփիւռք-հայրենիք մշակութային կապերու ամրապնդման շուրջ։ Այսպէս՝ հիւրընկալած է հայրենի գեղարուեստական խումբեր, հրաւիրած է մշակութային վերելքի տեսլականով։
«Ն. Աղբալեան» Մասնաճիւղի «Ա. Կորքի» գծ. արուեստանոցին համար որպէս դասատու հայրենիքէն հրաւիրած է արուեստագիտուհի Սոնա Բանոյեան, որ իր օգտաշատ ներդրումը ունեցած է գծագրական արուեստի ճամբով։ 1985-ին հիմնադրուած ուսումնարանը կոչուած աշխարհահռչակ հայազգի գեղանկարիչ Արշիլ Կորքիի անունով Մանկապատանեկան դաստիարակութեան ձգտող դպրոցն է, ուր աւելի քան 50 պատանի տղաք եւ աղջիկներ շաբաթական 4 դասապահերով կը հետեւին հայրենիքէն վկայեալ տիար Վարդգէս Պարսումեանի ցուցմունքներուն։ Կերպարուեստի ակադեմիայի ստեղծումն ու գոայտեւումը կը մատնանշեն Համազգայինի նախաձեռնութիւնը հայկական կերպարուեստի ուսուցման եւ զարգացման կարեւոր գործին մէջ։ Կերպարուեստի Յանձնախումբը կազմակերպած է ցուցահանդէս-վաճառքներ հայրենի թէ տեղական արուեստագէտներու գործերու, ինչպէս նաեւ՝ «Աշուն» եւ «Ստուերներ» շարքի ցուցահանդէսները,  մասնակցութեամբ հայ թէ արաբ կերպարուեստագէտներու։
Համազգայինի թատերական գործունէութիւնը դրսեւորուած է «Զաւարեան» Թատերական Միաւորի, «Ն. Աղբալեան» Մասնաճիւղի «Լ. Շանթ» եւ Հ.Ե.Մ.-ի Մասնաճիւղի մանկապատանեկան «Ռազմիկ» թատերախումբերու ընդմէջէն, որոնք յաջորդաբար ներկայացուցած են թատերական որակաւոր գործեր։ Համազգայինի Հ.Ե.Մ.-ի Մասնաճիւղը տարած է ծրագրուած աշխատանքը հայ-արաբ մշկթ. կապի ամրապնդման ձգտող ձեռնարկներու կազմակերպմամբ եւ տոհմիկ երեկոներու ներկայացմամբ։ Պետական Symphonic նուագախումբի ելոյթները՝ գեղարուեստական ղեկավարութեամբ Սուլ‎ֆի Էլ-Ուատիի տպաւորած են խորապէս հալեպահայ արուեստասէր հասարակութիւնը։ Կազմակերպուած է պետական թէ ազգ. տօներու նուիրուած հրապարակային հանդիսութիւններ։ Մասնաճիւղի Վարչութիւնը ունենալով պետական ճանաչում, ապահոված է Համազգայինի եւ քոյր միութեանց ձեռնարկներու պետական արտօնագրերը։
Դամասկոսի «Լ. Շանթ» Մասնաճիւղը խանդավառած է տեղւոյն հայկական գաղութը դասախօսական երեկոներով, ազգային եւ կրօնական տօներու նուիրուած հրապարակային հանդիսութիւններով, գեղարուեստական ձեռնարկներով թատերական ելոյթներով եւ երգչախմբային համերգներով, խմբավարութեամբ հայրենիքէն վկայեալ Տիկ. Արմենուհի Բարսեղեանի։ Գնահատանքով կարելի է յիշատակել մասնաճիւղի վարչութեան նախաձեռնութիւնը Համալսարանականներու Յանձնախումբի յառաջացման մէջ, նկատի ունենալով որ իր շուրջ համախմբած է մշակութասէր երիտասարդ ընտրանին։
Քեսապի «Հ. Օհանջանեան» մասնաճիւղի յատկանշական գործունէութիւնը, թատերականի կողքին, վերջին 2 տարիներուն կը կայանայ մանկապատանեկան պարախումբի եւ երգչախումբի իրագործման մէջ։ Արդարեւ «Արցախ» պարախումբն ու «Կանդեղ» երգչախումբը աննախընթաց ոգեւորութիւն յառաջացուցած են գաղութի արուեստասէր շրջանակներէն ներս։ Տեղի ունեցած են Տոհմիկ երեկոներ, դասախօսական ձեռնարկներ եւ հայ գրքի ցուցահանդէսներ. Քեսապի ազգագրական երգերու ձայներիզ մը, նախաձեռնութեամբ Տիար Ժիրայր Թրթռեանի։ Ս. Աստուածածնայ Տօնին առթիւ կազմակերպուած են փառատօներ Քեսապի եւ Էսկիւրանի մէջ։ Լաթաքիոյ «Վ. Նաւասարդեան» մասնաճիւղը եւս մեծ յառաջխաղացում ունեցած է նոյն շրջանին դարձեալ Հալէպէն հրաւիրուած Տիկ. Գ. Տէրեանի Խմբավարութեամբ հանդէս եկած «Նարեկ» երգչախումբով, որուն կողքին յաջողութիւն արձանագրած է նաեւ «Գեղարդ» պարախումբը։ Յիշեալ զոյգ շրջաններու պարախումբերու պատրաստութեան աշխատանքը տարած են Հալէպէն գորուղղուած եւ «Սարդարապատ» պարախումբէն ներս տարիներու վաստակ ունեցող տղաքը։ Վարչութիւնը կազմակերպած է նաեւ դաշնամուրի դասընթացք հայրենի արուեստագիտուհի Ք. Փիլոսեանի ցուցմունքներով։ Յառաջացուցած են ասմուքի խմբակ մը եւ կազմակերպած դասախօսութեանց շարքին հայ գրքի ցուցահանդէսներ։ Գամիշլիի «Ա. Ահարոնեան» մասնաճիւղը իր կարգին ձեռնարկած է «Վանայ» երգչախումբի յառաջացման, գաղութէ ներս խանդավառութեան ալիք յառաջացնելու խոր համոզումով։ Զարկ տուած է Գրադարանի աշխուժացման, կազմակերպած է միօրեայ դրութեամբ անգլերէն լեզուի եւ գծագրութեան դասընթացքներ. նաեւ՝ արուեստի գործերու, լուսանկարներու եւ գրքերու ցուցահանդէսներ։ Կազմակերպած է գրական երեկոներ նուիրուած հայ թէ օտար բանաստեղծներու։ Յատուկ ձեռնարկներով մասնակցութիւն բերած է ազգային թէ պետական տօներու նուիրուած հանդիսութեանց։
Համազգայինի Սուրիոյ «Բ. Կանաչեան» Երժշտ. Դպրոցը հիմնուած 1986-ին։ Մինչեւ 1997 թուականը դպրոցը կը գործէր ՀԵՄ-ի անմիջական հովանաւորութեան տակ։ 1997-ի Սուրիոյ Շրջանային Թ. Ներկայացուցչական ժողովի որոշումով, «Բ. Կանաչեան» երժշտ. դպրոցը դարձաւ Համազգայինի միաւոր, որ իր գործունէութիւնը կը շարունակէ Ազգ. Սահակեան Վրժ.էն ներս, դրսեւորելով նորահաս սերունդին երաժշտական շնորհներու ծաղկումը։ Երաժշտանոցէն ներս կը դասաւանդուին այլազան գործիքներ, ինչպէս նաեւ հարմոնի եւ սօլՖէժ։ Երաժշտական գործիքներու ուսուցումը կը կատարուի տեղւոյս թէ հայրենիքէն վկայեալ ուսուցիչ-ուսուցչուհիներու կողմէ, որոնց աշխատանքը կ‏þընդգրկէ ուսումնական տարեշրջանի ժամանակամիջոցը, կիսամեայ եւ ամավերջի քննութիւններով, իսկ տարեշրջանի աւարտին դպրոցի սաները ելոյթ կ‏‏þունենան հրապարակային երաժշտական ձեռնարկներով։ Ուսանողները կը հաշուեն տարեկան շուրջ 350 աշակերտներ, իսկ ուսուցչական կազմը՝ 30 դասատուներ։ Երաժշտական դպրոցը ունի նաեւ վարչական եւ ծառայողական պաշտօնէութիւն։ դպրոցի վարչական տնօրէնութիւնը վստահուած է Տիկ. Թագի Տողրամաճեանին եւ Տիկին Ազնիւ Շէօհմէլեանին։ Յաջորդական քանի մը տարիներ հրաւիրած են հայրենի երաժիշտ Արմէն Ճէնտէրէճեանը, որպէս գեղարուեստական պատասխանատու նաեւ` հայրենի երաժշտագէտ Դոցենտ Դաւիթ Պօղոսեանը։ «Բ. Կանաչեան» Երաժշտական միաւորի հովանիին տակ կը գործեն.- -«Մեղեդի» Քանոններու խմբակը - Լարային քառեակը -Սենեկային նուագախումբը Գեղարուեստական խումբերը ունեցած են աշխոյժ գործունէութիւն։ Դպրոցը երաժշտական դաստիարակման ճամբով, գաղութէս ներս կը տանի արդիւնաւէտ աշխատանք. Միաւորի Վարչութեան նախաձեռնութեամբ կազմակերպուած են դաշնամուրային, փողային եւ լարային նուագահանդէսներ, նուիրուած մեծ երաժշտահաններու։
Սիս
Սիս, քաղաք Դաշտային Կիլիկիոյ տարածքին։
Մինչեւ մայրաքաղաք
Կիլիկիոյ Թորոս Ա․ իշխանապետը գահակալման սկիզբին, տեղի հայերու աջակցութեամբ, բիւզանդական տիրապետութենէն կ՛ազատագրէ Սիսը եւ մօտակայքը կը հիմնէ Դրազարկի վանքը, որ այնուհետեւ կը դառնայ նաեւ Ռուբինեաններու դամբարանը։ 13 Նոյեմբեր 1114–ի երկրաշարժէն՝ խիստ կը տուժէ նաեւ Սիսը, կը զոհուին բնակիչներուն մեծ մասը։
Սիսը մայրաքաղաք
Մլեհ իշխանապետը կը վերակառուցէ Սիսը եւ 1173–ին այն կը հռչակէ Կիլիկեան Հայաստանի մայրաքաղաք։ Լեւոն Բ․ Մեծագործ Սիսը հիմնովին վերակառուցել, պարսպապատել, արքունի ապարանքով, աշխարհիկ ու կրօնական շէնքերով, պարտէզ–զբօսարաններով ու ծաղկանոցներով կը ճոխացնէ։
Շինութիւնները
Շինարարական աշխատանքները Սիսի մէջ կը շարունակուին նաեւ Հեթում Ա․ թագաւորին եւ անոր յաջորդներուն ժամանակ։ Հայ պատմիչները առաձնապէս գովեստով կը խօսին քաղաքի հիւսիսաին թաղամասին մէջ՝ Հեթում Ա․–ի հիմնադրած նոր ապարանքն ու անոր ճոխ քանդակներուն մասին։ Բոլորաձեւ յօրինուածքով՝ Դարպաս–ապարանքը, կերտուած է սրբատաշ խոշոր քարերով, մարմարեայ սեւ սիւնաշարով։ Հզօր աշտարակներով եռապարիսպ, եռադարպաս բերդը բաժնած է երեք մասի, որոնք իրարու կը կապուին քարակերտ ուղիներով։ Բերդի հարաւային կողմը՝ ներքնաբերդն է կամ բուն դղեակը, ուր վտանգի ժամանակ կը պատսպարուէր արքունիքը։ Սիսը ունեցած է մի քանի տասնեակ եկեղեցիներ ու վանքեր։ Հին եպիսկոպոսարանը եւ անոր եռախորան Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցին կը գտնուէին քաղաքի հարաւաին ծայրամասը։ Հռոմկլայի գրաւումէն յետոյ, այն դարձած է հայոց ընդհանրական կաթողիկոսութեան, այնուհետեւ՝ Կիլիկիոյ Հայոց կաթողիկոսութեան, աթոռանիստ կեդրոնը։
Սիսի բարեգործական հիմնարկներէն յայտնի էր՝ Զապել թագուհիի հիւանդանոցը, որուն հիմնադրամի մասին մարմարեայ քարի վրայ պահպանուած է թագուհիի արձանագրութիւնը։ Սիսը եղած է համահայկական մշակոյթի խոշորագոյն կեդրոնը, ուր արքունիքի ընտրութեամբ եւ պետական ռոճիկով գործող առաջնակարգ մտաւորականները, հաւաքած, ուսումնասիրած, բազմացուցած եւ կորուստէ փրկած են բազմահազար հին ձեռագիր՝ գիտական ու գրական արժէքաւոր մատեաններ։ Սիսի ընտիր ձեռագիր մատեանները՝ հիմնականօէն, կը պահուէին արքունի մատենադարանին մէջ։
Սիսը հռչակաւոր եղած է իր մասնագիտացուած բարձրագոյն դպրոցներով, որոնցնէ մեծահամբաւը եղած է Ներսէս Լամբրոնացիի հիմնադրած աշխարհիկ համալսարանը։
Սիսի անկումը
1266-ի Օգոստոսին, Եգիպտոսի Պիպարս սուլթանը խոշոր ուժերով կը ներխուժէ Կիլիկիա, կը պաշարէ Սիսը, բայց չկարողանալով գրաւել բերդը, կը հրկիզէ քաղաքը, կը կողոպտէ հարստութիւնները։ 1270–ական թուականներուն քաղաքը կը վերաշինուի, կ՛ամրացուին նաեւ պարիսպները։ 1275–ին Եգիպտոսի սուլթանութեան զօրքերը կրկին կը փորձեն գրաւել Սիսը, սակայն քաղաքի պարիսպներուն մօտ գտնուող հայկական զօրաբանակը, Սմբատ Սպարապետի առաջնորդութեամբ կը ջախջախէ ու ետ կը շպրտէ զանոնք։ Այնուհետեւ, շուրջ մէկ դար, Սիսը կ՛ապրի համեմատաբար խաղաղ կեանք մը։ Եգիպտոսի սուլթանութեան 60 հազարանոց զօրաբանակը վերստին կը պաշարէ Սիսը՝ 1369–ին։ Հրդեհի ճարակ դարձնելով եւ կողոպտելով քաղաքը՝ թշնամին, ամէն պարագային, հարկադրուած կ՛ըլլայէ հրաժարիլ բերդի գրաւման գաղափարէն, ու նահանջել։ Օգտուելով Կիլիկեան Հայաստանի պետական իշխանութեան թուլացումէն ու ներքին երկպառակտութիւնէն՝ Եգիպտոսի սուլթան Մելիք Աշրաֆը 1375–ին կը պաշարէ եւ կը գրաւէ բերդը, կը ձերբակալէ թագաւորին ու շարք մը իշխաններուն։ Սիսի անկումը հայ պատմիչները գնահատած են որպէս՝ հայկական պետականութեան կորուստ։ Սաստկացող բռնութիւններու պայմաններուն շատ սիսեցիներ գաղթած են օտար երկրներ։
Ստորոգութիւն:Հայաստանի պատմական մայրաքաղաքներ
Պարկապզուկ
Պարկապզուկի ծագման հայկական աւանդոյթը
Առաջին անգամ պարկապզուկի պատկեր մը գտնուած է Արեւմտեան Հայաստանի Այնթապ քաղաքի մօտ գտնուող պալատի պատի քադակին մէջ Ք.ա.1300 տարի առաջ:Նուագարանին ծագման, պատրաստող վարպետներուն եւ նուագողներու մասին մեզի հասած տեղեկութիւնները շատ կցկտուր են: Ժը. դարու արեւելեան երաժշտութեան տեսաբան, յայտնի երաժիշտ արեւմտահայ Արութին Թամպուրի իր ձեռագիր աշխատութիւններէն մէկուն մէջ կը գրէ. «Քաղաքի մը մէջ, ուր Հութ անունով իմաստուն մը կ'ապրէր, կարճահասակ մարդ մը  կար. թեւին մէկը միւսէն կարճ էր, ոտքերը կարծես ազդրերուն կպած էին, իսկ գլուխը՝ մարմնին: Մէկ խօսքով՝ ծաղրածուին մէկը: Ըստ աւանդութեան՝ Հութ իմաստունը պարկապզուկի՝ տիկի ձեւն այս մարդէն ընդօրինակեր է եւ ներդաշնակեր ըստ եօթ հիմնական ձայներուն համապատասխանող խողովակի չափերուն»: Այս փաստը շատ հետաքրքրական է, բայց Հութ իմաստունին ինքնութիւնն ու ո՛ր ժամանակաշրջանին ապրած ըլլալը անյայտ են:
Հայկական պարկապզուկին կառուցուածքը
Պարկապզուկը կազմուած է այծի, հորթի կամ ոչխարի կաշիէն պատրաստուած պարկէն, որ ժողովուրդը կ'անուանէ տիկ, օդ մղելու փողակէն եւ եղեգնեայ պարզ կամ կրկնակի լեզուակաւոր քանի մը նուագափողերէն (Հայաստանի մէջ կը կոչուի փքու կամ պզուկ, կը գործածուի նաեւ առանց օդամուղ պարկի, կը փչեն բերանով), որոնցմէ մէկը կամ երկուքը ձայնանցքերով են ու կը ծառայեն մայր եղանակը կատարելու, մէկ-երկուքը (կամ աւելին)՝ առանց ձայնանցքերու, թաւային են՝ նուագը պահելու համար եւ նուագակցելու բուն մեղեդիին հետ։ Տիկը կը ծառայէ իբրեւ օդի շտեմարան: Տիկին ետեւի ոտքերու տեղը յառաջացած անցքերը կը կապեն, վիզի մասը՝ խցանին մէջ, իսկ առջեւի ոտքերու տեղը կ'ամրացնեն զոյգ փողերը, որոնցմէ մէկով տիկը հնչեցնելու համար օդ կը մղեն եւ կը կուտակեն, իսկ միւսով՝ կը նուագեն: Փողերը կը պատրաստուին եղեգէն կամ ծիրանենիի, տանձենիի եւ խնձորենիի փայտէն: Պարկապզուկը արուեստագիտականօրէն հարուստ նուագարան է եւ հնարաւորութիւն կու տայ կատարելու թէ՛ բարդ ստեղծագործութիւններ, թէ՛ պարզ պարեղանակներ: Հայաստանի մէջ տարածուած է զոյգ ձայնափողով, իւրաքանչիւրը՝ հինգական ձայնանցքով պարկապզուկները: Հայկական պարկապզուկի վերակառուցումը Երեւանի մէջ, 1970-ական թուականներուն կատարած է ղեկավար, երգահան, «Տկզարի» գեղարուեստական ղեկավար Կառլէն Միրզոյեան ։
Պարկապզուկի կիրարկումը հայկական համոյթներու ընթացքին
1982-ին ստեղծուեցաւ Հայաստանի ամենահին փողային նուագարաններու «Տկզար» համոյթը, որու հիմքին հայկական ամենահին շնչական, այսինքն՝ փողային նուագարաններն են: Համոյթի հիմնադիրն է ժողովրդական երաժշտութեան եւ նուագարաններու գիտակ, ղեկավար Կառլէն Միրզոեանը, որ Երեւանի Կոմիտասի անուան պետական երաժշտանոցին մէջ ղեկավարի եւ խմբավարի մասնագիտութիւն ստանալով, ուսանած է նաեւ Թաշքենտի երաժշտանոցին մէջ ժողովրդական նուագարաններու գիտական բաժնին մէջ, ապա զբաղած է ֆոլքլորիք նուագարաններու գիտական աշխատանքով: «Տկզար» համոյթի ստեղծման շարժառիթն էր՝ մոռացումէ փրկել շարք մը նուագարաններ, ընդլայնել անոնց հնչիւնածաւալը, կառուցելով անոնց տարատեսակները, կազմակերպել գունագեղ համոյթ մը: Իր իղձը իրագործելով՝ խմբավար Միրզոյեան կ'առաջնորդուի Կոմիտասի տեսլականով։ Ասիկա եզակի նմուշներու նուագախումբ է, քանի որ հեթանոսական շրջանէն մինչեւ այսօր մեր ունեցած շնչական երաժշտական նուագարանի նմոյշները ընդգրկուեր են «Տկզար» համոյթին մէջ: Համոյթի կազմին մէջ ընդգրկուած են բլուլներ, սրինգներ, համշենական զուռնա, տուտուկներ, սանթուրներ, նաղարաներու տարատեսակներ, փիքքոլօ (փոքր) զուռնայէն, պարկապզուկ եւ փկուներու քառեակ: Այս համոյթը ելոյթներ ունեցած է ոչ միայն Հայաստանի մէջ, այլեւ Գանատայի, Ֆրանսայի, Գերմանիոյ, Սուրիոյ, Իրանի, Միացեալ Նահանգներու մէջ եւ այլուր՝ հայ եւ օտար հանդիսականներուն ներկայացնելով կոմիտասեան գրառումներէն յայտնի մեղեդիներ՝ «Կուժն առա», «Գնա, գնա», «Սարերի վրով գնաց», «Երի, երի ջան», «Խումար պառկէ», «Արեւը կայնէ կէսօր» եւ այլն: Պարկապզուկ գործածուած է նաեւ «Նորայր Քարտաշեան եւ Վան նախագիծերուն մէջ» (նուագողը՝ Նորայր Քարտաշեան): Համաշխարհային տարածում ունեցող պարկապզուկը Հայաստանի մէջ այսօր բաւականին հազուագիւտ գործիք է: Ի տարբերութիւն միւս փողային նուագարաններուն, պարկապզուկ նուագելու մասնագիտացուած դպրոց չկայ, հիմնականօրէն զայն նուագած են «զուռնաճի»ները: Այսուհանդերձ գիւղերուն մէջ դեռ կարելի է գտնել տկզարներ՝ տիկ-պարկապզուկ զարկող-նուագողներ: