cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Զստաջիղի Ցաւ Կամ Զստաջղատապ
Մարմինը ունի երկու զստաջիղ: Իւրաքանչիւր զստաջիղ կը կազմուի գօտկա-ողնածուծի (lumbar spinal cord) թիւ L4 եւ L5 ջիղերէն եւ սրբանա-ողնածուծի (sacral spinal cord) թիւ S1, S2 եւ S3 ջիղերու միացումով: Զստաջիղը կը ճիւղաւորուի եւ կը ջղաւորէ  սրունքը եւ ոտքը ամբողջութեամբ :
Զստաջղատապի Ախտանշաններ
Յառաջացած պարագաներուն կը նշմարուի քալելու դժուարութիւն եւ անկարողութիւն: Զստաջղատապը աւելի կը վատթարանայ արագ քալելով, ոտքի կենալով, նստելով եւ ծռելով: Անիկա կը մեղմանայ կռնակի վրայ պառկելով եւ հանդարտ քալելով:
Ջղացաւին կ'ուղեկցին յաճախ սրունքներու եւ ոտքերու մկանային տկարութիւն, թմրութիւն եւ անշարժութիւն :
Աղմուկը Եւ Անոր Վնասները
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Աղմուկ
Զստաջիղի Ցաւ Կամ Զստաջղատապ
Դարմանում
Հիմնական ախտապատճառը բացայայտելէ ետք կը կատարուի վերջնական դարմանումը, որ ընդհանրապէս վիրաբուժական է:
Հինէն ի վեր գոյութիւն ունին տնային դարմանամիջոցները` տաք եւ փափուկ պզտիկ վերմակի գործածութիւն, սառոյցի զետեղում` ցաւի տարածքին վրայ: Այս երկուքէն մէկը կարելի է գործածել առանձնաբար եւ կամ փոխնիփոխ:
Յառաջացած պարագաներուն տեղի կ'ունենան որոշ բարդութիւններ, ինչպէս` մէզի եւ կղկղանքի անպահութիւն (incontinence): Ասոնք կը կարօտին անմիջական վիրաբուժական դարմանամիջոցի :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Առողջութիւն
Ալիմիա
Ալիմիա կամ Ալիմնիա (յուն․՝ Αλιμιά կամ Αλιμνιά), Էգէականի անբնակ կղզի, Ռոտոսի եւ Հալքիի միջեւ, Տոտեքանիսա, Յունաստան։
Տեղեկութիւններ
Տարածութիւնն է 7,4 քլ․², իսկ ծովեզրն է 21 քլ․։ Ունեցած է փոքրաթիւ բնակիչներ մինչեւ Բ․ Համաշխարհային Պատերազմ։ Ալիմիայի բնակավայրը կառուցուած է կղզիին ամենամեծ խորշին ծայրամասը։ 1978-ին բնակավայրը պահպանուած շրջան յայտարարուած է։ Կղզիին արեւելեան կողմը գտնուող Էպորիօ բնական նաւակայքին ծովափը յայտնաբերուած են հռոմէական ժամանակաշրջանէն դամբաններ․ տեսանելի են հին պարիսպներ եւ հին քրիստոնէական մայր եկեղեցւոյ հիմերը։
Բնապահպանում
Ալիմիա յայտարարուած է "Natura 2000" -ΖΕΠ- Բնապահպանման գօտի։ Բնակավայրին հիւսիս-արեւմուտքը կայ աղոտ ջուրով բնական լճակ մը, որ Տոտեքանիսիայի 37 բնական ճահճավայրերէն մէկն է։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Էգէականի կղզիներ Ստորոգութիւն:Տոտեքանիսայի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Սուրբ Եղիա եւ Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ տաճար
Սուրբ Եղիայ եւ Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցի, Հայ կաթողիկէ եկեղեցւոյ տաճար Լիբանանի Պէյրութ քաղաքի կեդրոնական Տեպպաս հրապարակին մէջ։ Շինարարութիւնը 1928-ին ֆինանսաւորած է Պիոս ԺԱ պապը ։ Այն Կիլիկիոյ Հայ Կաթողիկէ պատրիարքութեան տաճարն է ։
Տաճարի ճարտարապետութիւնը կ՛արտացոլէ որոշ փոփոխութիւններ հայկական աւանդական ճարտարապետութեան համեմատ՝ գեղարուեստական ներշնչանք ստանալով Հռոմէն ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայկական վանքեր եւ եկեղեցիներ Ստորոգութիւն:Լիբանանի հայկական եկեղեցիներ
Դատական իշխանութիւն (հանդէս)
Դատական իշխանութիւն, գիտամեթոդական ամսագիր։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Ռոտոփի լեռնային միախառն անտառներ
Ռոտոփի լեռնային միախառն անտառներ․ Եւրոպայի ցամաքային բնապահպանման շրջան մը, ճշդուած Բնութեան համաշխարհային հիմնադրամին (WWF) կողմէն։
Աշխարհագրութիւն
Ռոտոփի լեռնային միախառն անտառները կ՛անտառեն Պալքանեան (Էմոս), Ռոտոփի, Ռիլա, Բիրին, Վիդոշա, Սրեդնա Կորա, Օկրազտեն եւ Մալեշեւօ լեռնազանգուածներուն բարձրադիր մասերը, ինչպէս նաեւ Յունաստանի, Հիւսիսային Մակեդոնիոյ եւ Սերպիոյ յարակից քանի մը շրջաններ։ Անոնք կ՛ընդգրկեն 31600քլ² տարածութիւն մը եւ կը գտնուին Պալքանեան միախառն անտառներէն աւելի ցած բարձրութեան վրայ։
Բնապահպանում
Ռոտոփի լեռնային միախառն անտառներու բնապահպահման շրջանը կը ներփակէ երեք ազգային պուրակներ, որոնք կը գտնուին Պուլկարիա․ Կեդրոնական Պալքան Ազգային Պուրակ, Բիրին Ազգային Պուրակ, (այս երկուքը արձանագրուած են որպէս Եունեսքոյի Համաշխարհային ժառանգութեան Յուշարձան) եւ Ռիլա Ազգային Պուրակ։
Ռոտոփի (լեռնաշղթայ)
Ռոտոփի լեռնաշղթայ․ Պալքանեան թերակղզի, հարաւ-արեւելեան Եւրոպա։ Լեռնաշղթային տարածութեան 83% կը գտնուի Պուլկարիա, իսկ մնացեալը՝ Յունաստան։
Տեղեկութիւններ
Ռոտոփի լեռնաշղթային բարձրագոյն գագաթն է Կոլիամ Փերելիք (2191 մ․) եւ բարձրութեամբ Պուլկարիոյ եօթներորդ լեռն է։ Յունաստանի մէջ անոր բարձրագոյն գագաթն է՝ Տելիպոսքա (1953 մ․)։ Լեռնաշղթան անունը տուած է շրջակայքի բնապահպանման տարածքին՝ « Ռոտոփի լերան միախառն անտառներ »։ Շրջանը կը յատկանշուի գետերուն խորունկ կիրճերով, մեծ քարայրներով եւ իւրայատուկ ձեւաւորուած կերպարներով, ինչպէս օրինակ Թրիկրատ կիրճը։ Լեռնաշղթան Պուլկարիոյ ջրամատակարարման գլխաւոր կեդրոնը կը հանսդիսանայ։ Անոր շուրջը կառուցուած են բազմաթիւ ամբարտականեր, որոնք կը գործածուին ելեկտրականութեան արտադրումի եւ որոգման համար, ինչպէս նաեւ զբօսաշրջիկներ ներգրաւելու համար։ Այդպիսի ամբարտակներ կան նաեւ Յունաստան։ Օրինակ՝ Նեսթոս գետին հոսանքին վրայ կառուցուած Թիսաւրոս եւ Փլաթանովրիսի ամբարտակները։
Մշակութային ժառանգութիւն
Ռոտոփին բնակուած է նախապատմական ժամանակներէն։ Ունի հարուստ մշակութային ժառանգութիւն․ Թրակեան հին քաղաքներ՝ Փերփերիքոն, Թաթուլ եւ Պելիտաս, միջնադարեան բերդեր, եկեղեցիներ, վանքեր եւ ԺԸ․ եւ ԺԹ․ դարերու աւանդական ժարտարապետութեամբ կառուցուած նկարագեղ գիւղեր։
Անուն եւ դիցաբանութիւն
Ռոտոփի անունը Թրակեան ծագում ունի․ Ռոտ-ոփի (Rhod-ope)։ Կը մեկնաբանուի որպէս գետի մը առաջին անունը՝ «կարմրագոյն գետ»։ Ըստ յունական դիցաբանութեան, լեռնաշղթան անունը առած է Թրակիոյ թագուհի Ռոտոփիէն որ Էմոս թագաւորին կինն էր։ Անոնք Տիասին եւ Իրային զայրոյթը պատճառեցին եւ պատժուեցան լեռ այլափոխուելով։
Բնապահպանում
Լեռնաշղթային գրաւած տարածութեան մէջ, սահմանուած են 15 բնական պատսպարաններ, որոնցմէ մի քանին Եունեսքոյէն կը պահպանուին։
Ռոտոփի լեռնաշղթան հռչակաւոր է իր կոնբերի մեծագոյն անտառներով, որոնք Պալքանեան թերակղզիին մեծագոյնն են, մեղմ մակերեւոյթով, հարուստ բուսականութեամբ եւ գիշատիչ թռչուններով, որոնք մասնաւորաբար կը գտնուին լեռնաշղթային արեւելեան կողմը։
Կլիմա
Ռոտոփի լեռնաշղթային դիրքը մեծապէս կ՛ազդէ Պալքանեան թերակղզիին հարաւ-արեւելեան կլիմային վրայ, որովհետեւ ան հաւասարապէս կ՛ազդուի հիւսիսէն եկող ցուրտ քամիներէն եւ Միջերկրականի ջերմ զեփիւռներէն։
Ջրամատակարարում
Լեռնաշղթան շրջանի գլխաւոր ջրամատակարարն է․ Էվրոս եւ Նեսթոս գետերը։ Բնական լիճերը քիչ են։
Բազմաթիւ են ամբարտակները։ Պուլկարիոյ սահմաններուն մէջ կը գտնուին երկրին մեծագոյները, ինչպէս օրինակ՝ Տոսփաթ, Պաթաք, Կոլիամ Պեկլիք, Քարծալի, Սթուտեն Քլատենեց, Վահա, Սիրոքա, Փոլիանա եւ շատ ուրիշ։ Յունաստանի սահմաններուն մէջ կը գտնուին Թիսաւրոս եւ Փլաթանավրիսի ամբարտակները, որոնք կը գործածուին ջրաելեկտրականութեան արտադրումին համար, ինչպէս նաեւ որոգման համար։
Ջերմուկ աղբիւրներ
Ռոտոփի լեռնաշղթան ունի բազմաթիւ ջերմուկ աղբիւրներ։
Պուլկարիա
Յունաստան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պուլկարիոյ լեռներ Ստորոգութիւն:Յունաստանի լեռներ Ստորոգութիւն:Պալքանեան թերակղզիի լեռներ Ստորոգութիւն:Եւրոպայի լեռներ Ստորոգութիւն:Պահպանուած պուրակներ Ստորոգութիւն:Լեռներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Լեռներ Ստորոգութիւն:Եունեսքոյէն պահպանուած շրջաններ
Դաստիարակ (ամսագիր)
«Դաստիարակ», պատկերազարդ ամսագիր։ Լոյս տեսած է1873-1874 թուականներու, Թէոդոսիոյ մէջ։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Տ․ Տէօվլէթեան։
Իր խնդիրը համարած է ընթերցողներուն օգնել գիւղատնտեսութեան, արհեստներու, վաճառականութեան, մանկավարժութեան, առողջապահութեան եւ այլ հարցերու մէջ։ Տպագրած է նաեւ յօդուածներ աշխարհագրութեան, պատմութեան, բնագիտութեան, բուսաբուծութեան վերաբերեալ, պաշտօնական տեղեկութիւններ, տարբեր լուրեր։ Ընտանիքի եւ կենցաղի հարցերուն մէջ կարեւոր դեր յատկացուցած է կնոջ, շեշտաց է անոր գրագիտութեան մակարդակի բարձրացման անհրաժեշտութիւնը։ Անդրադարձած է նաեւ գեղարուեստի խնդիրներուն, նիւթեր տպագրած Յովհաննէս Այվազովսկիի մասին։
Պալքանեան միախառն անտառներ
Պալքանեան միախառն անտառներ․ Եւրոպայի ցամաքային բնապահպանման շրջան մը, ճշդուած Բնութեան համաշխարհային հիմնադրամին (WWF) կողմէն։
Աշխարհագրութիւն
Պալքանեան միախառն անտառները կ՛անտառեն արեւելեան Պալքանեան թերակղզիին (մասնաւորաբար Պուլկարիա) տարբեր բարձրութիւններու վրայ գտնուող հովիտներ, դաշտեր եւ լեռնային դարվարներ, ինչպէս նաեւ Պալքանեան (Էմոս), Ռոտոփի, Ռիլա, լեռնազանգուածներուն ոչ բարձրադիր մասերը, ուր կը գտնուին Ռոտոփի լեռնային միախառն անտառները։ Անոնք կ՛ընդգրկեն 224344քլ² տարածութիւն մը։ Կը գտնուին Պուլկարիոյ, Յունաստանի, Հիւսիսային Մակեդոնիոյ, Սերպիոյ, Պոսնիա-Հերցեկովինայի, Ռումանիոյ, Քոսովոյի եւ Եւրոպական Թուրքիոյ երկրամասերուն միջեւ։
Բուսականութիւն
Պալքանեան միախառն անտառները ապաստանարանն են դիւրաթափ կաղնիներուն, անտառային հաճարենիին, սեւ շոճիին, սկովտեան շոճիին, Պոսնեան շոճիին, Մակեդոնական շոճիին, սպիտակ մայրիին եւ սովորական եղեւնիին։ Բարձրադիր մասերուն կը հանդիպինք Ալպեան գօտիի բուսականութեան։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պալքանեան թերակղզիի անտառներ Ստորոգութիւն:Եւրոպայի անտառներ Ստորոգութիւն:Բնակավայրերու տեսակներ Ստորոգութիւն:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Դարբին (թերթ)
Դարբին, շաբաթաթերթ։ Հրատարակուած է 1911-ին, Թիֆլիսի մէջ։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Գ․ Տէր-Ղեւոնդեան։
Լուսաբանած է դպրոցական եւ մանկավարժական կեանքը, տպագրած գիտական, մասնաւորապէս, քաղաքատնտեսական նիւթեր։ Թարգմանաբար լոյս ընծայած է եւրոպական գրողներու երկերէ, հաղորդած լուրեր միջազգային իրադրութեան մասին։ Ունեցած է ֆելիետոններու, երգիծական մանրապատումներու եւ յայտարարութիւններու բաժիններ։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Վրաստանի պարբերականներ
Լեւիթա
Լեւիթա (յուն․՝ Λέβιθα), Էգէականի կղզի, Տոտեքանիսա, Յունաստան։ Կը գտնուի Տոտեքանիսայի եւ Քիքլատեսի միջեւ, Ամորղոսէն 8 ծովային մղոն հեռու եւ Քինարոսէն՝ 6 ծ․մ․։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Լեւիթա Լերոսի քաղաքապետութեան մաս կը կազմէ։ Տարածութիւնն է 9,121 քլ․² եւ ծովեզրն է 34 քլ․։  Բնակչութեան թիւն է 5 (Քամպոսու ընտանիք)։ Քամպոսու ընտանիքը հոգ կը տանի կղզիին բնակավայրերուն, անասուններ կը բուծանէ եւ փոքրիկ ճաշարան մը («թաւերնա» ταβέρνα) կը պահէ փոքր զբօսանաւերով կղզին այցելով զբօսաշրջիկներուն համար։
Կղզին ունի երիզաձեւ ծովափներ, որոնք ֆիորտներու (fjord, fiord) կը նմանին եւ ապահով ծովախորշեր են շրջանէն անցնող նաւերուն համար։ Հոկտեմբեր 1943-ին տեղի կ՛ ունենայ Բրիտանական բանակի Նորզիլանտացի ֆէտայիներուն (գոմանտօ) եւ կղզիին վրայ տեղակայուած գերմանական պահակագունդին միջեւ բախտորոշ կռիւը։
Հնագիտական յայտնաբերում
Յունիս 2019-ին, Լեւիթայի բացերը հնագէտներ կը յայտնաբերեն 2000 տարուայ նաւաբեկութիւն մը։ Նաւակոծութեան գտնուած իրերուն հետ միասին, յայտնաբերուած են նաեւ որձաքարէ հսկայ խարիսխ ձող մը (Ք․Ա․ 6-րդ դար) եւ Հելենիստական շրջանի Պտողեմէոսեան Թագաւորութեան ամֆորէա մը (Ք․Ա․ 3-րդ դար)։  Ըստ հնագէտներուն, 400 քիլօ կշռող որձաքարէ հսկայ խարիսխի ձողը կը վկայէ թէ հսկայական մեծութեամբ նաւու մը համար գործածուած է։
Բնապահպանում
Լեւիթա Քինարոս կղզիակին եւ Ամորղոսի հիւսիսային մասին հետ յայտարարուած են NATURA 2000 Բնապահպանման շրջան․ բազէ (Falco eleonorae տեսակ) եւ Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος) թռչուններուն համար։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Էգէականի կղզիներ Ստորոգութիւն:Տոտեքանիսայի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Ոսկանեան Աստուածաշունչ
Ոսկանեան Աստուածաշունչ․ Ոսկան արք. Երեւանցիին ջանքերով հայերէն Աստուծաշունչի առաջին տպագրութիւն, Ամսթերտամ, Հոլանտա։
Տեղեկութիւններ
«Ոսկանեան Աստուածաշունչ»ի տպագրութիւնը կը սկսի 1 Մարտ 1666-ին եւ կ՛աւարտի 13 Հոկտեմբեր 1668-ին։ Տպագրական աշխատանքները տեղի կ՛ունենան Ամսթերտամի «Ս. Էջմիածին եւ Ս. Սարգիս զօրավար» տպարանին մէջ։
Աստուածաշունչի բնագիրին խմբագրութեան ընթացքին, Ոսկան Երեւանցին հիմնուած է Դ․ դարու անոր լատիներէն թարգմանութեան՝ Վուլկաթայի (Biblia Vulgata կամ Vulgate)։ Օգտագործած է նաեւ 1295-ի Կիլիկիոյ Հեթում Բ. թագաւորին պատուէրով ընդօրինակուած Աստուածաշունչը:
«Ոսկանեան Աստուածաշունչ»ը բաղկացած է 1462 երկսիւն էջերէ (2924 սիւնակ) եւ 159 պատկերներէ։ Այդ սակաւաթիւ աստուածաշունչերէն է որ իր մէջ փորագրապատկերներ կը պարունակէ։ Տպագրութեան ընթացքին, թարգմանուած եւ աւելցուած են Հին Կտակարանէն քանի մը գիրքեր, որոնք մաս կը կազմեն Աստուածաշունչի հայկական կանոնին։ Ճոխ տպագրութիւն մըն է իր վերջնազարդերով, էջազարդերով։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Ոսկանեան Աստուածաշունչ Ստորոգութիւն:Աստուածաշունչ
Դափնի (հանդէս)
«Դափնի», կիսամսեայ, ապա ամսօրեայ կրօնական հանդէս։ Լոյս տեսած է 1921-1922 թուականներուն, Զմիւռնիոյ մէջ։ Արտօնատէր եւ տնօրէն՝ Տ․ Զուանշիր։ Յետամտած է կրօնի եւ գիտութեան հաշտեցման, տպագրած կրօնա-բարոյական բովանդակութեամբ յօդուածներ, եկեղեցական տօները, արարողութիւններն ու ծէսերը մեկնաբանող ճառեր ու քարոզներ, բարոյախօսական առածներ։ Լուսաբանած է դպրեվանքերու ուսումնակրթական վիճակը, զմիւռնահայ համայնքի կեանքը, տպագրած նշանաւոր մտաւորական գործիչներուն նուիրուած նիւթեր։
Աշխատակցել են Ղ․ Դուրեանը, Տ․ Պալեանը, Ս․ Պալապանեանը, Ալփասլանը (Ս․ Փանոսեան) եւ ուրիշներ։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ պարբերականներ
Դարբնոց (ամսագիր)
Դարբնոց, խորհրդային վաղ շրջանի գրական-գեղարուեստական, քննադատական ամսագիր։ Հանդիսացած է Վրաստանի պրոլետարական գրողներու ասոցիացիայի հրատարակութիւնը։
Լոյս տեսած է 1922-1923 թուականներուն, Թիֆլիսի մէջ։ Տպագրած է բանաստեղծութիւններ եւ արձակ գործեր, գրախօսած հայ գրողներու երկերը։ Լուսաբանած է գրականութեան եւ գեղարուեստի հարցեր։ Լայն տեղ յատկացուցած է ֆուտուրիզմին։ Անդրադարձած է Վրաստանի պրոլետարական գրողներու ասոցիացիայի հայկական մասնաճիւղի աշխատանքներուն։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Վրաստանի պարբերականներ
Կարմրախտ-Շառագոյն Տենդ
Կարմրախտ-Շառագոյն Տենդ (scarlet fever), Կարմրախտը կամ շառագոյն տենդը (scarlet fever) մանկական հիւանդութիւն մըն է, սակայն անիկա կրնայ պատահիլ ոեւէ անձի եւ որեւէ մէկ տարիքի: Անիկա կը յատկանշուի կոկորդի բորբոքումով եւ մորթային ցանով (rash) :
Ախտանշաններ
Կարմրախտին յարուցիչը մանրէ մըն է, որ կը կոչուի group A beta hemolytic streptococcus (GABS):
Կարմրախտի  ախտանշաններն են.
Կարմրախտի ամէնէն յատկանշական ախտանշանն է մորթի կարծր կարմիր եւ տարածուն բշտիկաւոր ցանը, որ կը նմանի աւազաթուղթի (sand paper): Մորթի ցանը կը յայտնուի ջերմէն 24 ժամ ետք: Ցանը կը յայտնուի նախ փորին եւ կուրծքին վրայ, ապա` ամբողջ մարմինին վրայ: Անիկա առաւելաբար կը տեսնուի մարմինի ծալքերու մէջ, մասնաւորապէս`  աճուկի (groin), անութի (armpit) եւ  արմուկի (elbow creases): Մորթացանին հետ կրնայ պատահիլ նաեւ քերուըտուք: Ցանը կ'անհետանայ 7-10 օրերու ընթացքին եւ վերջաւորութեան մորթը կը կեղուըուի (peel) առանց որեւէ մէկ հետք ձգելու:
Վերոնշեալ ախտանշաններէն ետք լեզուին վրայ կը տեսնուին կարմիր կէտեր, որոնք կը գրաւեն ամբողջ լեզուին մակերեսը: Լեզուն կ'ունենայ ելակի երեւոյթ եւ անոր համար կը կոչուի ելակալեզու (strawberry tongue): Այս կարմրագոյն կէտերը քանի մը օր ետք կ'անհետանան:
Տարածում
Կարմրախտը փոխանցիկ հիւանդութիւն մըն է: Անոր յարուցիչ մանրէները կը փոխանցուին հիւանդին քթահոսքին եւ կոկորդի հեղուկին միջոցով, մասնաւորաբար` հազալով, խնչելով, թքելով եւ փռնգտալով: Փոխանցումը առաւելաբար տեղի կ'ունենայ` մորթի ցանի եւ ջերմի ընթացքին, ինչպէս նաեւ` ջերմի անհետանացումին յաջորդող 12-24 ժամերուն ընթացքին:
Անոր թխսաւորման ժամանակաշրջանը 12 ժամէն մինչեւ 7 օր է:
Կարմրախտի բորբոքումը կրնայ տարածուիլ կոկորդի յարակից բաժինները, մասնաւորապէս` միջին ականջը, դէմքի խոռոչները (sinuses) եւ թոքերը` յառաջացնելով միջին ականջի բորբոքում (otitis media), դէմքի խոռոչներու բորբոքում (sinusitis) եւ թոքատապ (pneumonia): Չդարմանուած կարմրախտի պարագային կրնայ տեղի ունենալ յօդացաւային ջերմութիւն (rheumatic fever) եւ երիկամներու բորբոքում:
Ախտաճանաչում եւ Դարմանում
Կարմրախտի ախտաճանաչումը  բացայայտ է կոկորդի եւ մորթի ախտաբանական երեւոյթով: Սակայն կատարուելու է կոկորդի խլնաթաղանթի կոկորդաջնջան (throat swab) եւ կոկորդէն վերցուած խլնահեղուկի մշակում (culture):
Դեղեր եւ բժշկութիւն
Դեղեր եւ բժշկութիւն, գիտաբժշկական տեղեկագիր, կը հրատարակուի 1993-էն եւ անվճար կը տրուի հանրապետութեան բոլոր բժշկական կազմակերպութիւններմոն։ 1999 -էն տեղեկագիրը Անկախ տեղեկագրերու միջազգային ընկերութեան (International Society of Drug Bulletins - ISDB) անդամ է։ Տեղեկագիրը հասցէագրուած է բժիշկներուն եւ բժշկագիտական ոլորտի այլ մասնագէտներուն։
Կարմրախտ-Շառագոյն Տենդ
Ախտաճանաչում եւ Դարմանում
Կարմրախտը կը դարմանուի հակամանրէական դեղերով 7-10 օրերու ընթացքին: Հիւանդին տրուելու է առատ հեղուկ եւ սննդառական հեղուկային կերակուրներ: Հիւանդին եղունգները պէտք է կարճ պահել, որպէսզի քերուըտուքի պատճառով ան չքերէ իր ախտահարուած մորթը եւ մորթային երկրորդական բորբոքում տեղի չունենայ:
Կանխազգուշական միջոցներ
Կարմրախտէ վարակուող հիւանդին շուրջը գտնուողները
Կարմրախտը պատուաստ չունի:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Առողջապահական
Մարաշ (ամսագիր)
«Մարաշ», երկամսեայ տեղեկատու պարբերաթերթ, Մարաշի Հայրենակցական Միութեան պաշտօնաթերթ։ Լոյս տեսած է 1954-1966 թուականներուն, Պույէնոս Այրեսի մէջ, հայերէն եւ սպաներէն։ խմբագիր՝ Ս. Չալեան։ Լուսաբանած է Հարաւային Ամերիկայի երկիրներուն մէջ բնակութիւն հաստատած մարաշցիներու մշակութային, կրթական եւ երիտասարդական կեանքը։ Կոչ ըրած է հանգանակութեամբ կրթական ֆոնտ ստեղծել Մերձաւոր Արեւելքի երկիրներուն մէջ ապրող հայ երիտասարդներու համար։ «Հայրենի աշխարհ» խորագրով ներկայացուցած է Հայաստանի մշակութային ու տնտեսական կեանքը, տպագրած հայրենիք ներգաղթած մարաշցիներու նամակները, հրապարակած Մարաշի անցեալին ու ներկային վերաբերող յուշեր, ականատեսներու նկարագրութիւններ, ուսումնասիրութիւններ։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Արժանթինի պարբերականներ
Հայ Աւետարանական Բեթէլ Եկեղեցի (Հալէպ)
Հայ Աւետարանական Բեթէլ եկեղեցի, Սուրիոյ Հալէպ քաղաքին մէջ գտնուող Հայ աւետարանական եկեղեցի։ Հիմնուած է 1922 թուականին ։ Սուրիոյ Հայ աւետարանական եկեղեցւոյ Համայնքապետի նստավայրն է ։
Պատմութիւն
Մեծ Եղեռնէն եւ յատկապէս Կիլիկիոյ վերջնական դատարկուելէն յետոյ, բազմաթիւ տարագիր հայեր հաստատուած են Հալէպի Ճապրիէ, Համիտիէ եւ Սուլէյմանիէ շրջաններուն մէջ։ Կազմաւորուած գաղթօջախին մէջ 1922-էն ձեւաւորուած է Հայ աւետարանական եկեղեցւոյ համայնք։ Համիտիէի մէջ Ամերիկեան Պորտ միսիոներականներու նախաձեռնութեամբ կրօնական ու կրթական նպատակներով տախտակաշէն կառոյց մը կը ստեղծուի։
Եկեղեցւոյ անունը ընտրուած է Բեթէլ, որ եբրայերէնէն թարգմանաբար կը նշանակէ «Աստուծոյ տուն» ։ Ստեղծման պահուն Բեթէլ եկեղեցւոյ այցելուներու մեծամասնութիւնը Մարաշի Հայ Աւետարանական եկեղեցիներու պատկանող տարագիրներ եղած են, այդ իսկ պատճառով Բեթէլը գաղթականութեան առաջին օրերուն Քեմբի Բեթէլ եկեղեցի կոչուած է։
1932 թուականին եկեղեցի յաճախողներու թիւը հասած է 1600 հոգու։ 1932-1934 թուականներուն Բեթէլ Եկեղեցւոյ հովիւ նշանակուած Ներսէս Սարեանը, որու ջանքերու շնորհիւ Հալէպի Ճապրիէ թաղամասի բարձրունքումուն վրայ հող կը գնեն եւ 1934-ին կատարած են Բեթէլ եկեղեցւոյ նոր շինութեան հիմնարկեքը։ Նոր եկեղեցին կառուցուած է Մարաշի Հայ աւետարանական առաջին եկեղեցւոյ նմանութեամբ ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայկական վանքեր եւ եկեղեցիներ Ստորոգութիւն:Սուրիոյ հայկական եկեղեցիներ
Սամուէլ Ակոբ Ուլուչեան
Սամուէլ Ակոբ Ուլուչեան կամ Սամի Հազինսես, հայ արուեստագէտ, երգահան։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Տիգրանակերտ, հայ գրող Մկրտիչ Մարկոսեանի համագիւղացին է: Ուլուչեան կատարած է իր հեղինակած երգերը թաղամասի հարսանիքներուն:
1940-ականներու վերջերը եւ 50-ականներու սկիզբը անոր անունը յայտնի դարձած է՝ երգելով ազգային եւ ժողովրդական երգեր Տիարպեքիրի երաժշտական ​​ընկերութեան կազմակերպած երեկոներուն:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ արուեստագէտներ Ստորոգութիւն:Հայ երգահաններ
Մարմարա (թերթ)
Ուղղուածութիւնը
Լայն տեղ կը յատկացնէ Թուրքիոյ ներքաղաքական կեանքին՝ որպէս աղբիւր օգտագործելով թրքական մամուլի նիւթերը։ Պոլսահայ գաղութի կեանքը կը ներկայացնէ եկեղեցական, դպրոցական, մշակութային իրադարձութիւններու վերաբերեալ տեղեկութիւններով։ Կը տպագրէ հայագիտական յօդուածներ, գրական ստեղծագործութիւններ եւ այլն։
Դէպի երկիր
«Դեպի երկիր», գրականութեան եւ արուեստի պարբերագիրք։ Լոյս տեսած է 1945-1947 եւ 1949 թուականներուն, Հալէպի մէջ։ Խմբագրական կազմ՝ Հայրենադարձ հայերու ընդհանուր միութեան, յետագային՝ սովետական Հայաստանի հետ մշակութային կապի հալէպահայ ընկերակցութեան հրատարակութիւն։ Փորձած է նպաստել հայրենադարձութեան։ Տպագրած է սփիւռքահայ գրողներու հայրենասիրական գործերը, նմուշներ արաբական եւ սովետական գրողներէ։ Աշխատակցած են Վահէ Վահեանը, Զ․ Մելքոնեանը, Ս․ Սեզան, Ա․ Նաճարեանը եւ ուրիշներ։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Սուրիոյ հայկական պարբերականներ
Մարտ (ամսագիր)
«Մարտ», քաղաքական ամսաթերթ։ Վերակազմեալ հնչակեան կուսակցութեան պաշտօնական հրատարակութիւն։ Լոյս տեսած է 1897-1901 թուականներուն, Լոնտոնի մէջ։ Խմբագիր՝ Ա. Արփիարեան։ Նպատակն էր միաւորել արեւմտահայ ազգային–ազատագրական շարժման ուժերը։ Հրատարակած է 1894-1896 թուականներու հայկական ջարդերուն եւ ինքնապաշտպանական կռիւներուն վերաբերող նիւթեր, քննադատած եւրոպական տէրութիւններու դիրքորոշումը հայկական հարցի նկատմամբ, անդրադարձած հայ–ռուսական քաղաքական յարաբերութիւններուն։ Լուսաբանած է Կ. Պոլսոյ հայ ազգային եւ կրօնական մարմիններու գործունէութիւնը, արեւմտահայութեան ինքնորոշման հարցին մէջ երիտթուրքերու գրաւած բացասական դիրքը։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Միացեալ Թագաւորութեան հայկական պարբերականներ
Մարզիկ (ամսագիր)
Մարզիկ, մարզական ամսաթերթ, ՀՄԸՄ կեդրոնական վարչութեան հրատարակութիւն։
Կը հրատարակէ նիւթեր ՀՄԸՄ պատմութեան, անոր մասնաճիւղերու մարզական գործունէութեան վերաբերեալ, կը մեկնաբանէ Հայաստանի եւ միջազգային մարզական անցուդարձը։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Լիբանանի հայկական պարբերականներ
Բիրին Ազգային Պուրակ
Բիրին Ազգային Պուրակ․ Բիրին լեռնաշղթայ, Պլակովկրատ մարզ, հարաւ-արեւմտեան Պուլկարիա։ Կը գրաւէ համանուն լեռնաշղթային մեծ մասը։
Տեղեկութիւններ
Բիրին Ազգային Պուրակին տարածութիւնն է 274քլ²։ Կը գտնուի Պլակովկրատ մարզին մէջ, եօթը քաղաքապետութիւններուն տարածքին մէջ՝ Պանսկo (36,6%), Կոցէ Տելցեֆ (4,9%), Քրեզնա (14,9%), Ռազլոկ(10,2%), Սանտասքի (30,7%), Սիմիթլի (2.3%)եւ Սթրումեանի (0,4%)։ Հիմնադրուած է 1962-ին եւ այնուհետեւ տարածութիւնը աստիճանաբար ընթարձակուած է։ Բարձրութիւնը կը տարբերի. 950 մեթրէն - 2914 մեթր (Վիհրեն գագաթ, Պալքանեան թերակղզիին երրորդ բարձրագոյնը, իսկ Պուլկարիոյ երկրորդը)։ Պուրակին մէջ բնակավայրեր չկան։
Շնորհիւ իր ընդգրկած 118 սառցային լիճերուն, միջազգային համբաւ ունի։
Բնապահպանում
Բիրին Ազգային Պուրակը 1983-ին Եունեսքոյի Համաշխարհային Ժառանգութեան Յուշարձան։
Բուսականութիւն
Անտառները Բիրին Ազգային Պուրակին տարածքին 57% կը գրաւեն եւ 95% կոնբերի անտառներ են։ Պուրակին մէջ կը գտնուի Պուլկարիոյ հնագոյն ծառը՝ մօտաւորապէս 1300 տարեկան՝ Պայքուսեֆ սոճին։
Կենդանական աշխարհ
Բիրին Ազգային Պուրակը ապաստանարանն է 45 ստնաւորներու տեսակներու, 159 թռչուններու տեսակներու, սողուններու 11 տեսակներու, երկակենցաղներու 8 տեսակներու եւ ձուկերու 6 տեսակներ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պուլկարիոյ ազգային պուրակներ Ստորոգութիւն:Պուլկարիոյ պուրակներ Ստորոգութիւն:Պուրակներ Ստորոգութիւն:Բնակավայրերու տեսակներ Ստորոգութիւն:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Մարտակոչ
«Մարտակոչ», խորհրդային շրջանի օրաթերթ, Ռուսաստանի սոցիալ դեմոկրատական բանուորական կուսակցութեան Անդրկովկասեան երկրամասային կոմիտէի օրգան։ Լոյս տեսած է 1923-1927 թուականներուն, Թիֆլիսի մէջ։ Խմբագիրներ՝ Ալեքսանդր Միասնիկեան, Յարութիւն Սուրխաթեան, Աշոտ Խումարեան, Արամայիս Երզնկեան, Սարգիս Խանոյեան։
Գովազդած է խորհրդային գաղափարախօսութիւն, քննադատած մենշեւիկեան եւ բոլշեւիզմին դէմ արտայայտուած այլ կուսակցութիւններու գաղափարախօսութիւնը։ Տպագրած է մարքսիզմ–լենինիզմի դասական համարուողներու աշխատութիւնները։ Մեծ ուշադրութիւն նուիրած է Անդրկովկասի եւ միութենական միւս հանրապետութիւններու արդիւնաբերութեան եւ գիւղատնտեսութեան՝ խորհրդային ստանդարտներով զարգացման հարցերուն, կարեւորած աշխատաւորութեան գեղագիտական դաստիարակութիւնն ու անգրագիտութեան վերացումը։ Ներկայացուցած է երկրամասի մշակութային կեանքը, գրականութեան եւ արուեստի նորութիւնները։
Թերթին մէջ յօդուածներով եւ այլ նիւթերով հանդէս եկած են կուսակցական եւ պետական գործիչներ, գիտնականներ, աշխատաւորութեան ներկայացուցիչներ։ Տպագրած է Յովհաննէս Թումանեանի, Աւետիք Իսահակեանի, Յակոբ Յակոբեանի, Եղիշէ Չարէնցի եւ ուրիշներու ստեղծագործութիւնները։
«Մարտակոչ»-ին նախորդած է «Կարմիր աստղ» (1920-1923) թերթը, յաջորդած՝ «Պրոլետարը» (1927-1938)։
Ռիլա Ազգային Պուրակ
Ռիլա Ազգային Պուրակ․ Ռիլա լեռնաշղթայ, հարաւ-արեւմտեան Պուլկարիա։ Պուլկարիոյ ամենէն ընթարցակ ազգային պուրակն է
Տեղեկութիւններ
Ռիլա Ազգային Պուրակը Պուլկարիոյ ամենէն ընթարցակ ազգային պուրակն է (810․46քլ²)։ Հիմնադրուեցաւ 24 Փետրուար 1992-ին, որպէսզի պաշտպանէ ազգային կարեւորութեամբ բնապահպանման ենթակայ բազմաթիւ համակարգեր։ Բարձրութիւնը կը տարբերի. 800 մեթրէն - 2925 մեթր (Մուսալա գագաթ, Պալքանեան թերակղզիին բարձրագոյնը)։ Անտառները կը գրաւեն 534․81քլ² տարածք մը։ Կը ներփակէ 120 սառցային լիճեր, Ռիլայի եօթը լիճերը ներառեալ։ Բազմաթիւ գետեր սկիզբ կ՛առնեն Ռիլա Ազգային Պուրակէն, ինչպէս օրինակ Մարիցա (յուն․՝ Էվրոս) ջրարատ գետը, որ Էգէական ծով կը թափի, եւ կամ Իսքար գետը՝ Պուլկարիոյ ամենէն երկար գետը։
Ռիլա Ազգային Պուրակը տարածուած է Պուլկարիոյ 28 մարզերէն 4-ին մէջ․ Սոֆիա, Քիւսթենտիլ, Պլակովգրատ եւ Փազարծիք։ Կը ներփակէ 4 արգելոցներ՝ Փարակալիցա, Կեդրոնական Ռիլա արգելոց, Իպար եւ Սքաքաւիցա։
Բնապահպանում
Ռիլա Ազգային Պուրակը Եւրոպայի ամենէն ընթարցակներէն է։ Բնութեան պահպանութեան միջազգային միութիւնը (International Union for Conservation of Nature - IUCN) զայն 2-րդ Դասակարգին դասած է։ Պուլկարիոյ տարածքին գտնուող բնապահպանման շրջաններէն 4-ը ներառնուած են Եունեսքոյի հովանաւորութեան տակ գտնուող Կենսոլորտի Պահեստի Աշխարհի Օղահիւսքին (World Network of Biosphere Reserves - WNBR)։
Բուսականութիւն
Ռիլա Ազգային Պուրակը կը պատսպարէ 1400 երակային բոյսերու տեսակներ, 282 մամուռի տեսակներ եւ 130 ջրամուռներու տեսակներ։
Կենդանական աշխարհ
Ռիլա Ազգային Պուրակը ապաստանարանն է 48 ստնաւորներու տեսակներու, 99 թռչուններու տեսակներու, սողուններու եւ երկակենցաղներու 20 տեսակներու, ձուկերու 5 տեսակներու, ինչպէս նաեւ 2934 անողնաշար տեսակներու, որոնցմէ 282 տեղայատուկ են։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պուլկարիոյ ազգային պուրակներ Ստորոգութիւն:Պուլկարիոյ պուրակներ Ստորոգութիւն:Պուրակներ Ստորոգութիւն:Բնակավայրերու տեսակներ Ստորոգութիւն:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Բագրատունիներու Ծագումը
Բագրատունիներու Ծագումը Հայ ազնուական ամէնէն հին եւ մեծ տոհմերէն եղած են Բագրատունիները:
Ծագում
Ըստ պատմահայր Մովսէս Խորենացիին, տոհմին նախահայրը հրեայ Շամբատն է, որ Երուսաղէմի նուաճման ատեն գերի ինկած էր Բաբելոնի Նաբուգոդոնոսոր թագաւորին ձեռքը: Հայոց Հրաչեայ թագաւորին խնդրանքին վրայ Նաբուգոդոնոսոր ազատ արձակած է զայն եւ ուղարկած՝ Հայաստան: Իսկ Վաղարշակ թագաւոր Շամբատի ցեղէն Բագրատին թագադիր ասպետութեան կոչում շնորհած է:
Բագրատունիներու ծագման մասին այլ աւանդութիւն մը, որ կցուած է Սեբէոսի պատմութեան, կ'ըսէ, որ տոհմը սերած է Արամանեակէն, որուն շառաւիղներէն էր Զարեհ, եւ այնուհետեւ որդի ի հօրմէ յաջորդութեամբ` Արմոգ, Սարանգ, Շաւարշ, Փարնաւազ, Բագարատ, Բիւրատ եւ Ասպատ: Բագարատ թագադրած է Տրդատ Ա. թագաւորը եւ բազմեցուցած գահին վրայ: Անոնց տոհմական տիրոյթը դարձած է Աղձնիք նահանգին Անգեղ տուն գաւառը: Բագարատ հաւանաբար Տիգրան Մեծի զօրավարներէն մէկն էր, որ երկար ժամանակ Ասորիքի եւ Հրէաստանի մօտիկ երկրամասերուն մէջ պաշտօնավարած է. բան մը, որ հետագային հիմք ծառայած է տոհմին հրէական ծագման աւանդութեան:
Բագրատունիներու ծագման արմատները կ'երկարին նաեւ մինչեւ ուրարտական ժամանակները, եւ Ուրմիոյ լիճի ափերուն գտնուող Մանա երկիրի թագաւոր Բագադատի հաւանաբար առնչութիւն ունի Բագրատունիներուն հետ:
Պատմական տարեգրութիւններու համաձայն, Բագրատունիները եւ Երուանդունիները նոյն արմատէն ճիւղաւորուած են:
Նախարարական Ազդեցիկ Տոհմ
Բագրատունեաց տոհմին նախնիներէն Ախշահրսարտ Արտաշէս Ա. թագաւորին օրով (Ն.Ք. 189-160) թագադիր ասպետ եղած է: Անոր զաւակն է Նիկեփոր, որ հաւանաբար նոյն Սմբատ Բագրատունին է: Սմբատ Բագրատունի Արտաշէս թագաւորին դայեակն էր. Երուանդ թագաւորի հալածանքներուն պատճառով փախցուցած է զայն Պարսկաստան, ապա երկուքը միասին վերադարձած են Հայաստան եւ պարտութեան մատնած Երուանդին բանակը: Սմբատ Բագրատունիի օժանդակութեամբ գահ բարձրացած է Արտաշէս Ա.:
Բագրատունիները քաղաքական եւ զինուորական ազդեցիկ ուժ էին Արտաշէսեաններու, ապա Արշակունիներու օրով եւ այնուհետեւ ալ մարզպանական Հայաստանի մէջ: Անոնց կը պատկանէր թագադիր ասպետութեան բարձր պաշտօնը եւ որոշ ժամանակներ ալ` սպարապետութիւնը: Հայ նախարարներուն կարգը ճշդող գահնամակին մէջ Բագրատունիները առաջինը կը նկատուէին, իսկ զօրանամակին համաձայն 1500 կռուող ունէին: Զինանշանը` զոյգ առիւծներ, անոնց միջեւ` կենաց ծառ, ծառին ներքեւ` օձեր, իսկ առիւծներուն վրայ` գունդեր:
Բագրատունիներուն տոհմական հնագոյն տիրոյթներն էին` Անգեղ տուն, Բագրեւանդ, Կոգովիտ եւ Սպեր: Արշակունեաց թագաւորութեան ժամանակ անոնք կեդրոնացած էին Բարձր Հայքի Սպեր գաւառին մէջ, իբրեւ կեդրոն ունենալով Սմբատաբերդը:
Այրարատեան աշխարհին մէջ, Արածանիի գլխաւոր երկու վտակներու աւազանին մէջ գտնուող Բագրեւանդ գաւառը Բագրատունիներու տոհմի ձեւաւորման գլխաւոր կեդրոնը կամ կեդրոններէն մէկն էր, եւ գաւառին ու տոհմին անունը նոյն արմատէն սերած է: Գլխաւոր բնակավայրերէն էր Բագաւան, Նպատ լերան ստորոտին, Արածանիի ձախ ափին: Իսկ Կոգովիտ կը գտնուի Մակու գետի ափերուն. հոն կը գտնուէր Դարոյնք ամրոցը (ներկայ Պայազիտ), որ նախապէս Արշակունիներուն կը պատկանէր եւ հետագային անցաւ Բագրատունիներուն:
Սմբատ Ասպետ Բագրատունի Պապ թագաւորին օրով սպարապետ եղաւ եւ անոր գլխաւորութեամբ հայոց զօրքը պարսիկներուն դէմ փայլուն յաղթանակ տարաւ Ձիրաւի ճակատամարտին:
Սահակ Ասպետ Բագրատունի Սասանեան Պարսկաստանի եւ Բիւզանդիոնի միջեւ Հայաստանի 387-ի բաժանումէն ետք սկիզբը Արշակ Գ. թագաւորին հետ էր, յետոյ անցած է Խոսրով Գ.ի մօտ եւ սպարապետ եղած:
Տիրոց Բագրատունի Վարդանանց պատերազմին մարզպան Վասակ Սիւնիի համախոհներէն էր:
Սահակ Բագրատունի 482-ին Հայաստանի մարզպան կ'ըլլայ, գործօն մասնակցութիւն բերած է Վահանեան պատերազմին եւ նահատակուած Ճարմանայնի ճակատամարտին: Անոր պատուէրով Մովսէս Խորենացի գրած է հայոց պատմութիւնը:
Սմբատ Բագրատունի Բիւզանդիոնի Մորիկ  կայսեր (582-602) դէմ ապստամբական շարժման ղեկավարը եղած է: Հայաստանի ռազմական ուժը տկարացնելու դիտաւորութեամբ նախարարական զօրամասերը կը տեղափոխուէին Թրակիա եւ այլ վայրեր, ուր անոնք ստիպուած էին մասնակցելու սահմաններուն վրայ մղուող անվերջանալի պատերազմներուն: Սմբատ Բագրատունիի զօրամասը Խաղտիք հասնելով ըմբոստացած էր եւ չէր շարունակած ճանապարհը: Կայսրը շռայլ խոստումներով ապակողմնորոշած էր հայ զինուորները, իսկ Սմբատ Բագրատունի ուղարկուած է Հայաստան: Նոր ապստամբութեան մը նախապատրաստման պայմաններուն տակ Սմբատ ձերբակալուած է եւ Պոլիս տարուած է, ուր պալատական դատարանի որոշումով կրկէսին մէջ գիշատիչ գազաններու դէմ պէտք է մենամարտէր: Յաղթած է երեք գազաններու, որոնց շարքին` առիւծին եւ Մորիկ կայսր ներում շնորհած է անոր:
Սմբատ Բազմայաղթ պարսից Խոսրով Փարվէզ թագաւորին մօտ ծառայութեան մտած է, յաղթական պատերազմներ մղած քուշաններու եւ այլ ցեղերու դէմ եւ 600-ին Վրկանի եւ 607-ին ալ Հայաստանի մարզպան եղած: Քաջագործութիւններուն համար թագաւորէն ստացած է Խոսրով Շում (Խոսրովի ուրախութիւն) պատուանունը: Եկեղեցաշէն գործունէութիւն ունեցած է եւ փորձած է արգելք հանդիսանալ հայ եկեղեցիէն վրաց եկեղեցւոյ բաժանումին:
Վարազ-Տիրոց, Սմբատ Բազմայաղթի զաւակը, 628-632-ին Հայաստանի մարզպան եղած է: Ապա Կոստանդնուպոլիս գացած է եւ Հերակլ կայսրէն պատրիկի կոչում ստացած: Կայսեր դէմ կազմակերպուած անյաջող դաւադրութենէն ետք Ափրիկէ աքսորուած է: Հերակլի մահէն ետք, 641-ին վերադարձած է Կոստանդնուպոլիս, իսկ 645-ին փախած է Հայաստան եւ դարձած հայոց իշխան :
Արաբական Շուկայ (Հին Երուսաղէմ)
Արաբական Շուկայ նաեւ կը ճանչցուի իբրեւ՝ Դաւթի Փողոց (Աշխարհաբար՝ Դաւիթի) կամ Պազարի Շուկան կամ «Սուգ Ալ-Պա՜զա՜ր» (Արաբերէն՝ سوق البازار), արեւելեան ոճով մեծ շուկայ մըն է, որ կ՚ըթնարձակի Երուսաղէմ ի «Հին Քաղաքի» պարիսպներէն ներս գտոնուող շրջանին 400,000 Մ2 (Քառակուսի մեթր) կամ 100 արտավար (Օսմաներէն եւ Արաբերէն՝ دونم, Թրքերէն՝ Dönüm Անգլերէն՝ Acre) տարածքի մը վրայ։ Այսօր մօտ 800 առեւտրականներ տարբեր տեսակի գործեր կը վարեն մասնաւորապէս զբօսաշրջային ապրանքներու ծախքով։ Անցեալին բանջարեղէնի շուկայ մըն էր, ուր կու գային գիւղացիները Երուսաղէմի ծայրամասերէն իրենց ապրանքը ծախելու։
Շուկան կը գտնուի հիմնականօրէն Իսլամական ու Քրիստոնէական թաղամասերուն մէջ՝ Հին Քաղաքին հիւսիսային մասին մէջ։ Նիու Եորք Թայմզ-ը կը նկարագրէ այս շուկան 1982-ին հրատարակուած թիւին մէջ իբրեւ «հոտի, շարժումի եւ գոյներու պայթիւն մը»։
Էդուարդ Ազարեան
Կենսագրութիւն
Ծնած է Երեւան։ Ան մարմնամարզութեամբ զբաղած է վեց տարեկանին, իր հօր` ողիմպիական ախոյեան Ալպերթ Ազարեանի գլխաւորութեամբ :
1992 թուականէն կ'ապրի Ամերիկայի մէջ։ Կը զբաղի մարզական գործունէութեամբ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ մարմնամարզիկներ Ստորոգութիւն:Հայ ախոյեաններ Ստորոգութիւն:Ախոյեաններ
Քասթելոռիզօ
Քասթելոռիզօ կամ Մեղիսթի՝ պաշտօնական անուանումը (յուն․՝ Καστελλόριζο կամ Μεγίστη),Տոտեքանիսայի կղզի, Յունաստան։ Քասթելոռիզօ  փոքրաթիւ կղզիներու համալիրին մեծագոյն կղզին է (Մեղիսթի անունը այդ կը նշանակէ)։
Տեղեկութիւններ
Տարածութիւնն է 9,113 քլ․², իսկ ծովեզրն է 19,5 քլ․։ Բնակչութեան թիւն է 498։
Փոքր Ասիոյ հարաւ-արեւմտեան ափերէն հեռաւորութիւնը հազիւ 1,25 ծովային մղոն է։
1991-ին Օսքարի մրցանակին կ՛ արժանանայ «Մետիթերանէօ» ժապաւէնը, որ կը դարձուի ամբողջովին կղզիին վրայ։
Մեղիսթի Եւրոպական Միութեան միակ շրջանն էր ուր իր ամբողջութեամբ երեւելի եղաւ 29 Մարտ 2006-ի պատահած արեւու խաւարումը։ Մեղիսթի ունի բազմաթիւ տեսարժան վայրեր։  Անոնղ մեծ մասը նաւակի միջոցով հասանելի է․ դժուարամատչելի ծովափները եւ քարայրները, մօտակայ կղզիակները, հին յունական Անտիֆելօ բնակավայրը (այժմ թրքական ափերուն Քաշ) նշմարելի է Մեղիսթիին նաւահանգիստէն,  Ասպնջական Ասպետներու բերդը, Փալէոքասթրօ, Այիոս Եորղոս թու Վունիու (401 աստիճաններ հոն կը հասցնեն), Լիքիաքոս Թաֆոս (Ք․Ա․ 4-րդ դար), Մեղիսթիին հնագիտական եւ ժողովրդագրական թանգարանը, Այիոս Քոստանտինոս եւ Էլենի մայր եկեղեցին, Ղալազիա Սփիլիա (կապուտակ քարայր), Ռօ կղզիակը, Ղրիֆոն թանգարանը։
Քասթելոռիզօ կղզեխումբ
Քասթելոռիզօ կղզեխումբը (կամ Մեղիսթիի կղզեխումբ) կը բաղկանայ կղզիկաներէ եւ ժայռակղզիակներէ։ Կղզեխումբին մեծ մասը Յունաստանին կը պատկանի, իսկ քանի մը հատ ալ Թուրքիոյ։ Անոնցմէ մեծագոյնը Մեղիսթին է (Քասթելոռիզօ)։ Յունաստանին կը պատկանին՝
Այիոս Երողոս, Աղրիելէա, Քուցուպաս, Մեղալօ Մաւրօ Փոյինի, Միքրօ Մաւրօ Փոյինի, Փոլիֆատոս էնա, Փոլիֆատոս տիօ, Ռօ, Սաւուրա, Սթրոկիլի, Թրաղոներա, Փսոմի եւ Փսորատիա։
Վերոնշուած 14 կղզիակները/ժայռակղզիակները կը բաղկացնեն Մեղիսթի քաղաքապետութիւնը (12 քլ․² տարածութիւն)։ Սթրոկիլի կղզիակը Յունաստանի երկրամասի արեւելեան ծայրամասն է։
Պատմական ակնարկ
Կղզիին առաջին բնակիչները Դորեացիները եղած են։ Անոնք մասնակցած են Տրոյեան պատերազմին։
Ք․Ա․ 6-րդ եւ 5-րդ դարերուն Աթէնքի դաշնակիցը եղած են եւ պատերազմած պարսիկներուն դէմ։ Իսկ Ք․Ա․ 4-րդ դարուն, կղզին Ռոտոսին կը հպատակի։ Հռոմէական իշխանութենէն ետք, կղզին կ՛ անցնի Բիւզանդացիներուն։ 1306-ին կղզին Ասպնջական Ասպետները կը գրաւեն։ Անոնք կ՛ աքսորեն բնակիչները եւ կը կառուցեն հսկայ բերդ մը եւ Մեղիսթի անունը Քասթելոռիզօ Kastellórizo անունով կը փոխարինեն․ Քասթելօ՝ իտալերէն՝ castello=բերդ, իսկ րիզօ ունի հետեւեալ տարբերակները՝
Օսմանեան գերիշխանութեան շրջանին, 1659-ին կղզին Վենետիկցիները կը գրաւեն եւ 1833-ին Յունական անկախութեան պայքարին ընթացքին օսմանցիները կը վերագրաւեն կղզին։ Ըստ օսմանեան աղբիւրներուն, 1881 - 1893 Քասթելոռիզօ նահանգը՝ Մեղիսթի ունէր 4 871 բնակիչ, որոնցմէ 4 635 յոյն, 225 մահմետական եւ մնացեալ 11 հրեայ եւ կամ օտարահպատակ։
Ի․ դարուն կղզին կռուախնձոր կը դառնայ Թուրքիոյ, Իտալիոյ, Դաշնակից պետութիւններուն եւ Յունաստանի միջեւ։ Լոզանի Դաշնաքրով կղզին Իտալիոյ իշխանութեան տակ կ՛անցնի եւ ժողովուրդներու փոխանակութեամբ, յոյն գաղթականներով կը լեցուի։ Բ․ Համաշխարհային Պատերազմին սկզբնական շրջանին 25 Փետրուար 1941, Մեղիսթին անգլիացիները կը գրաւեն, սակայն քանի մը օր ետք իտալացիները ետ կը գրաւեն։  Հետեւանքն է՝ բնակչութեան մաս մը մտահոգ քալիք գերմանացիներու ներխուժումէն, Եգիպտոս կը գաղթէ։  8 Սեպտեմբեր 1943-ին Դաշնակից ուժերը յոյն բնակչութեան օգնութեամբ կղզին կը գրաւեն։  Մայիս 1947-ի Փարիզի Խաղաղութեան Դաշնագիրով Մեղիսթի պաշտօնապէս Յունաստանի իշխանութեան ձեռքը կ՛ անցնի։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Տոտեքանիսայի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Հայ Աւետարանական Էմմանուէլ եկեղեցի (Հալէպ)
Հայ Աւետարանական Էմմանուէլ եկեղեցի, 1852 թուականին հիմնադրուած հայ աւետարանական եկեղեցի Սուրիոյ Հալէպ քաղաքին մէջ։ Եկեղեցւոյ ներկայիս շէնքը կառուցուած է 1923 թուականին։ Այն ներկայիս կը ծառայէ որպէս Սուրիոյ Հայ Աւետարանական միաբանութեան նստավայրը, որ կը հանդիսանայ Մերձաւոր Արեւելքի Հայ Աւետարանական Եկեղեցիներու Միութեան անդամ։
Պոլիվիա
Պոլիվիա, Հարաւային Ամերիկայի կեդրոնին գտնուող պետութիւն։
Հայ Աւետարանական Էմմանուէլ եկեղեցի (Հալէպ)
Էմանուէլ եկեղեցին վնասուած է 17 Յունուար 2016-ին գնդակոծութեան ժամանակ ։
Պոլիվիա
Մակերեստը լեռնային է։ Տարածքը կը կազմէ կեդրոնական Անդերի լեռնաճիւղերը եւ անոնց միջեւ գտնուող Պունա սարահարթը։ Յարթավայրերը կը գտնուին հիւսիս արեւելքին, աստիճանաբար իջած են դէպի Ամազոնի Դաշտավայրէն։
Հայ Աւետարանական Էմմանուէլ եկեղեցի (Հալէպ)
Հովիւներ
(*տարիները անյայտ են)
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայկական վանքեր եւ եկեղեցիներ Ստորոգութիւն:Եկեղեցիներ Ստորոգութիւն:Սուրիոյ հայկական եկեղեցիներ
Պոլիվիա
Բնական Պաշարներ
Կան անագի, նավթի, գազի, պղնձի, ցինկի, կապարի, արծաթի հանքավայրեր։
Կլիմա
Կլիման արեւադարձային է։
Բնակչութիւն
Հնդկական ցեղերը հին ժամանակներէ ի վեր կը բնակին Պոլիվիայի մէջ։ Գրեթէ 300 տարի Պոլիվիան, Սպանիա յի  գաղութն էր՝ Վերին Պերու անունով։ Ամերիկայի Սպանական գաղութներու անկախութեան պատերազմի ընթացքին Սիմոն Պոլիվարի զորքերը ազատեցին երկիրը (1825 թուականին) այս պատճառաւ երկիրը անուանեցին Պոլիվիայի Հանրապետութիւն։ Բնակչութեան %60-ը հնդիկ է՝ կեչուաներ, այմարաներ եւ այլք։
Տնտեսութիւն
Տնտեսութեան հիմքը հանգարդիւնաբերութիւն է, գլխաւորապէս՝ անագի, նավթի, ծարիրի, կապարի եւ ցինկի արդիւնահանումը։ Կան սննդի եւ մալածագործութեան արդիւնաբերութեան ձեռնարկութուններ։
Գիւղատնտեսութիւն
Գիւղատնտեսական գլխաւոր մշակաբոյսերն են սուրճ, եգիպտացորեն, շաքարի ճակնդեղ, ծխախոտ, կակաոն եւ այլն։ Անասնապահութեամբ կը զբաղին։
Մշակոյթ
Երկիրը պահպանած է հնդիկներու մշակոյթի որոշ աւանդութիւնները։ Ազգային մշակոյթի ամենաորոշ երեւոյթը դիմակահանդէսներն են, որ Փետրուար-Մարտ ամիսներուն կը կազմակերպուին  խոշոր քաղաքներուն։ Դիմակահանդէս ների օրերուն ներկայացումներ (դիաբլադոս) տեղի կ՚ունենան, որոնց հիմքը բարի եւ չարի պայքարն է։
Նահատակաց եկեղեցի (Հալէպ)
Նահատակաց եկեղեցի, հայ աւետարանական եկեղեցի է, որ կը գտնուի Սուրիոյ Հալէպ քաղաքի Սուլէյմանիէ թաղամասին մէջ ։
Պատմութիւն
Եկեղեցւոյ ծագման պատմութիւնը սկսած է 1865 թուականին, երբ Թուրքիոյ Այնթապ քաղաքին մէջ հայ աւետարանական Քայաջիկ եկեղեցւոյ միաբանութիւնը որոշած է բաժանուիլ երկու խումբի։ Անոնք, որոնք համաձայնած են տեղափոխուիլ, քաղաքի Հայիկ թաղամասին մէջ հիմնած են երկրորդ եկեղեցին։ Եկեղեցւոյ առաջին հովիւը եղած է Կարա Գրիգոր Յարութիւնեանը, որ եկեղեցւոյն ծառայած է մինչեւ իր մահը՝ 1907 թուականը ։ Եկեղեցւոյ մէջ այդ տարիներուն գործած է տարրական եւ միջնակարգ վարժարան, որ հիմնադիր բարերար Ատուր Նիզիբլեանի պատուին կոչուած է Նիզիբլեան վարժարան։ Քանի մը հոգեւորականներ ստանձնած են եկեղեցւոյ ղեկավարութիւնը մինչեւ 1921 թուականը, երբ քեմալական կառավարութեան ռասիստական քաղաքականութեան շրջանակներուն Այնթապի ողջ հայութիւնը հարկադրուած հեռացուած է քաղաքէն ։
1931 թուականին նախկին Հայիկ թաղամասի եկեղեցւոյ տասնեօթ անդամներ համախմբուած են եւ հիմնած Հալէպի մէջ Նահատակաց եկեղեցին։ Անունը ընտրուած է ի յիշատակ Օսմանեան վարչակարգի օրօք՝ 1914-1918 թուականներուն, իրենց կեանքը կորսնցուցած հայ նայատակներուն։
Եկեղեցւոյ առաջին հովիւը եղած է է Յակոբ քահանայ Չաքմաքճեանը։ Միաբանութիւնը սկիզբը հաւաքուած է Սալիպէի քրիստոնէական թաղամասին մօտ գտնուող հին բակի մէջ, այնուհետեւ տեղափոխուած է վարձով շէնք, որ այն ժամանակ յայտնի էր որպէս Սուլէյմանիէ փողոցին վրայ գտնուող Հայկական Կարմիր Խաչի շէնք։ 1965 թուականին եկեղեցւոյ վարչութիւնը որոշած է կալուածք գնել Սուլմանիէ թաղամասին մէջ, որպէսզի կառուցէ իր մշտական սրբավայրը։ Եկեղեցին իր հիմնադրման պահէն մեծ դեր խաղացած է հայերու քրիստոնէական, բարոյական եւ ազգային կերպարի ձեւաւորման գործին մէջ։ Եկեղեցւոյ կից կայ երիցատուն, կը գործեն «Լեւոնեան» սրահը եւ կիրակնօրեայ դպրոց։
Հալէպի հրթիռակոծութիւններուա պատճառով որոշ չափով վնասուած է նաեւ Նահատակաց եկեղեցին ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայկական վանքեր եւ եկեղեցիներ Ստորոգութիւն:Եկեղեցիներ Ստորոգութիւն:Սուրիոյ հայկական եկեղեցիներ
Ռիլա վանք
Ռիլա վանք․ Սուրբ Յովհաննէսի վանք, ծանօթ որպէս Ռիլա վանք (պուլկ․՝ Рилски манастир, Rilski manastir) եւ կամ Իվան վանք (Sveti Ivan Rilski, պուլկ․՝ Рилски манастир „Свети Иван Рилски“)։ Ուղղափառ եկեղեցուոյ մեծագոյն վանքը Պուլկարիոյ մէջ։ Կը գտնուի Ռիլա լեռնաշղթային վրայ, Ռիլա գետի հովիտին մէջ։
Տեղեկութիւններ
Ռիլա վանքը կը գտնուի Ռիլա լեռնաշղթային վրայ, 1147 մեթր բարձրութեան վրայ եւ մայրաքաղաք Սոֆիայէն 117 քլ․ դէպի հարաւ։ Վանքը կը գրաւէ 8800մ² տարածութիւն մը։
Հիմնադրուած է Ժ․րդ դարուն եւ ըստ աւանդութեան՝ Սուրբ Յովհաննէս ճգնաւորին կողմէն, Պետրոս Ա․ ցարին թագաւորութեան ընթացքին (927-968)։ Պուլկարիոյ մշակութային, պատմական եւ ճարտարապետական կարեւորագոյն յուշարձաններէն է։ Պուլկարիոյ եւ հարաւային Եւրոպայի զբօսաշրջիկութեան կեդրոններէն է։ Կը բաղկանայ հինգ գմբէթներէ, աշտարակէ մը եւ միաբաններու խցիկներէ։
Վանքը պատկերացուած է պուլկարական 1 «լեւ» թղթադրամին (հրատարակուած 1999-ին) ետեւի երեսին։
Եունեսքոյի Համաշխարհային Ժառանգութեան Յուշարձան
1976-ին յայտարարուած է Եունեսքոյի Համաշխարհային Ժառանգութեան Յուշարձան։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պուլկարիոյ սրբավայրեր Ստորոգութիւն:Եւրոպայի սրբավայրեր Ստորոգութիւն:Սրբավայրեր այբենական կարգով Ստորոգութիւն:Սրբավայրեր
Սուրբ Խաչ եկեղեցի (Հալէպ)
Սուրբ Խաչ եկեղեցի (արաբ․՝ كنيسة الصليب المقدس‎‎), Հայ կաթողիկէ եկեղեցի Սուրիոյ Հալէպ քաղաքի Ուրուպէ թաղամասին մէջ։
Պատմութիւն
Եկեղեցւոյ օծումը տեղի ունեցած է 24 Ապրիլ 1993-ին՝ Հայոց Ցեղասպանութեան 78-րդ տարելիցին ։ Եկեղեցւոյ ճարտարապետը հալէպահայ Սարգիս Բալմանուկեանն է։ Եկեղեցին ունի մէկ գմբէթ եւ մուտքի մօտ զանգակատուն։
Սուրիոյ քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ եւ 2012-ին Հալէպի պատերազմէն ետք Հալէպի Հայ Կաթողիկէ Արքեպիսկոպոսութեան նստավայրը ժամանակաւորապէս տեղափոխուած է Սուրբ Խաչ եկեղեցի, քանի որ թեմի նստավայրը պարբերաբար կը գնդակոծուէր իսլամիստ ապստամբներու կողմէ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայկական վանքեր եւ եկեղեցիներ Ստորոգութիւն:Եկեղեցիներ Ստորոգութիւն:Սուրիոյ հայկական եկեղեցիներ
Բարշամին
Բարշամին (Barshamin, Barsamin, բառացիօրէն՝ երկինքի որդի), գերեվարուած աստուած մըն էր Բարշամին: Բերուած` Մեծն Տիգրանի կողմէ:
Բարշամի բուն անուանաձեւը՝ Բաալշամեմ էր, ան էր արեւմտեան սեմական ժողովուրդներու երկինքի եւ արեւի աստուածութիւնը, որուն պաշտամունքը տարածուած է Ասորիքի մէջ մինչեւ Ե. դար։ Բարշամը (նաեւ Բարշամին, Բարշիմնիա) պաշտուած է նաեւ հայերուն կողմէ։
Իր անունը կը յիշատակուի եօթը գլխաւոր աստուածներու կողքին :
Անոր պաշտամունքը Հայաստան անցած է՝ Ասորիքէն: Թէ ինչ գործառոյթներ ունեցած է սեմական այդ գերագոյն աստուածութիւնը հայոց դիցարանին մէջ յայտնի չէ:
Հայ աւանդութեան մէջ հանդէս եկած է թէ՛ իբրեւ պատմական անձ (որ կը սպաննուի Արամին Ասորեստանի դէմ մղած պատերազմի ատեն եւ հետագային ասորիներէն աստուածացուած է) եւ թերեւս իբրեւ ասորիներու աստուածային նախնի Բարշամ, որմէ հայոց նախնի Վահագնը հարթ կը գողնայ, ապա կը ձգէ երկինքի մէջ (Հարթագողի ճանապարհ): Երկու դէպքերն ալ ցոյց կու տան, որ ան հայերուն հակառակորդն է, որուն պաշտամունքը, սակայն, հետագային Տիգրանի կողմէ կը բերուի Հայաստան եւ տեղ կը գտնէ հայոց դիցարանին մէջ, գուցէ եւ փոխարինելով տեղական աստուածութեան:
Անոր հրաշափառ արձանն ու պաշտամունքի վայրը կը գտնուէր Դարանաղիքի Թորդան աւանը եւ հետագային հեթանոսական այլ սրբավայրերու հետ կործանուած է Գրիգոր Լուսաւորիչի ն կողմէ :
Ռոտոփի լեռնաշղթայի Ազգային Պուրակ
Ռոտոփի լեռնաշղթայի Ազգային Պուրակ․ Յունաստանի ազգային պուրակ, Տրամա եւ Քսանթի մարզեր։ Կը գտնուի Ռոտոփի լեռնաշղթային կեդրոնական եւ արեւմտեան մասին։ Ընդհանուր տարածութիւնն է 549,29քլ²։
Տեղեկութիւններ
Ռոտոփի լեռնաշղթայի Ազգային Պուրակը կ՛երկարի Ֆալաքրօ լերան (Տրամա մարզ, Արեւելեան Մակեդոնիոյ եւ Թրակիոյ շրջանային միաւոր, Յունաստան) հիւսիս-արեւելեան լանջերէն մինչեւ յունապուլկարական սահմանները եւ Քսանթիին լեռնային շրջանը։ Տարածութիւնը 549,29քլ² է։ Պուրակը հիմնադրուած է 2009-ին, որպէսզի պահպանուի հարուստ բազմաբուսականութիւնն ու կենդանիները, եւ կը հովանաւորուի Եւրոպական Միութեան Բնավայրի Ուղղիչէն (92/43/ΕΟΚ - Habitats Directive)։ Անտառները կը պատեն պուրակին 85%։
Ռոտոփի լեռնաշղթայի Ազգային Պուրակին սահմաններուն մէջ կը գտնուի « Ֆրաքթոս Կոյս Անտառ»ը, որ Եւրոպայի 5 կոյս անտառներէն մէկն է։ Պուրակին մէջ կը պահպանուին կենսավայրեր, ինչպէս օրինակ՝ Վաթիրեմայի մանրատերեւեայ գետափունք անտառը, Ախլատօրեմաթօ եւ Լիվատիթի ջրվէժները, Ցիխլա եւ Հայտու անտառները։
Բուսականութիւն
Ցած բարձրութիւններուն վրայ ծիլ կու տան զանազան թուփեր, իսկ մեծ բարձրութիւններուն կը հանդիպինք սեւ շոճիին, եղեւնիին, փիճիին, մակեդոնեան կամ պալքանեան շոճիին, կարմրաշոճիին, անտառային շոճիին եւ ցարասիի։
Էլաթիա անտառ
Էլաթիա անտառախիտ լերան նկարներ
Ֆրաքթօ անտառ
Ֆրաքթօ լերան անտառէն նկարներ
Հայտու անտառ
Հայտու լերան անտառէն նկարներ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունաստանի ազգային պուրակներ Ստորոգութիւն:Յունաստանի պուրակներ Ստորոգութիւն:Եւրոպայի պուրակներ Ստորոգութիւն:Եւրոպայի անտառներ Ստորոգութիւն:Ազգային պուրակներ այբենական կարգով Ստորոգութիւն:Ազգային պուրակներ ըստ երկրի
Ռիլայի եօթը լիճեր
Ռիլայի եօթը լիճեր, (պուլկ․՝Седемте рилски езера, romanized: Sedemte rilski ezera)․ սառցային լիճերու խմբակ։ Կը գտնուի Ռիլա լեռնաշղթային հիւսիս-արեւմտեան կողմը, Պուլկարիա։
Տեղեկութիւններ
Ռիլայի եօթը լիճերը կը գտնուին ծովի մակերեսէն 2100մ․ - 2500մ․ բարձրութեան վրայ։ Իւրաքանչիւր լիճ ունի յատուկ անուն մը, որ կապուած է անոր բնորոշող պատկերին հետ։
Բարձրագոյն լիճը «Սալծաթա» (արցունք) կը կոչուի, որովհետեւ անոր զուլալ ջուրերուն շնորհիւ լիճին յատակը տեսանելի է։ Մեծութեամբ յաջորդը իր ձեւին պատճառով Օքոթօ կը կոչուի (աչք)․ եօթը լիճերէն ամենէն խորունկն է՝ 37,5մ․։ Մնացեալներուն անուններն են՝ Պապրեքա (պոլոճիկ), Պլիզնաքա (երկուորեակ), Թրիլիսթնիքա (առուոյտ), Ռիպնոթօ Էզերօ (ձուկի լիճ) եւ Տոլնոթօ Էզերօ (ամենացած լիճ)։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պուլկարիոյ լիճեր Ստորոգութիւն:Պալքանեան թերակղզիի լիճեր Ստորոգութիւն:Եւրոպայի լիճեր Ստորոգութիւն:Լիճեր այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Լիճեր
Կլենտա­ Ճեքսըն
Կլենտա­ Ճեքսըն (Glenda Jackson, ), անգլիացի դերասանուհի եւ քաղաքական գործիչ, 30 տարի երկարող ասպարէզին մէջ լաւագոյն դերասանուհիի երկու «Օսքար» նուաճած աստղ:
Ան նոյնպէս ստացած է պատկերասփիւռի «Էմմի» մրցանակը:
Անգլիոյ խորհրդարանի անդամ ընտրուած է 1992-ին, Թոնի Պլէյրի գլխաւորած կառավարութեան մաս կազմած է 2007 թուականին:
Կլենտա Ճեքսըն չէ մասնակցած 2015- ի ընտրութեան՝ յայտարարելով, որ ժամանակն է ուրիշի մը առիթ տալու: «Պիտի վերադառնամ դերասանութեան», ըսած է ան:
659 Նեսթոր աստղակերպ
659 Նեսթոր, Տրոյան աստղախումբին (Տիասին բաժին) աստղակերպ մը, բացարձակ ծաւալով՝ 8,99․ այդպէս ինչպէս որոշուած է Արեգակնային Դրութեան համար։
Տեղեկութիւններ
Աստղակերպը կը յայտնաբերուի 1908-ին, գերմանացի աստղաբան Մաքս Վոլֆէն, երբ Հայտըլպըրկէն կը դիտարկէր։ Ան կու տայ Փիլոսին իմաստուն թագաւորին անունը՝ Նեսթոր։ 30 Յունիս 2006-ին, աստղակերպը տեսանելի էր հարաւային Աւստրալիայէն եւ տարածութիւնը որոշուեցաւ առնուազն 109 քլ․։ Նեսթոր աստղակերպը ինքնիրվրայ կը թաւալի ամէն 15 ժամ եւ 6 վայրկեան։