cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Գէորգ Պետիկեան
ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆԻ «Ես Տեսայ Անին» ԳԻՐՔԻՆ ՇՆՈՐՀԱՀԱՆԴԷՍԸ
Վերջին՝ սրտի իր խօսքով ելոյթ ունեցաւ հեղինակ Գէորգ Պետիկեան՝ մեծապէս տպաւորելով ներկաները, որմէ ետք մակագրեց իր նուիրած բոլոր հատորները։
Գէորգ Պետիկեան՝ Հայաստանի Գրողներու Միութեան Անդամ
2015-էն ի վեր անդամ է «Հայաստանի Գրողների Միութեան»:
Պարգեւ՝ «Մայրենի Դեսպան»ի շքանշան
2015-ին Լոս Անճելըսի մէջ հանդիսաւոր կերպով պարգեւատրուած է Հ.Հ. Սփիւռքի Նախարարութեան «Մայրենի Դեսպան» շքանշանով։
17 Մայիս 2015-ի,նախաձեռնութեամբ Ամերիկայի Խարբերդ մշակութային միութեան, իր յիսնամեայ վաստակին առ ի գնահատանք եւ երախտագիտութիւն, յատուկ հանդիսութեամբ պարգեւատրուեցաւ ՀՀ սփիւռքի նախարարութեան «Մայրենի Դեսպան»ի շքանշանով:
ՀՀ Լոս Անճելըսի գլխաւոր հիւպատոսութեան ներկայացուցիչ Վալերի Մկրտումեան իր կարգին, նախ բեմ հրաւիրեց յոբելեար Գէորգ Պետիկեանը եւ ապա իր սրտի խօսքով շեշտեց հայ մշակոյթի արժէքն ու անոր անհրաժեշտութիւնն ու էականութիւնը մեր ժողովուրդի կեանքին մէջ։ Մկրտումեան նաեւ մեծապէս գնահատեց հայ մշակոյթի սպասարկու եւ խնկարկու Պետիկեանի խոնջէնքը եւ յատկապէս անոր հայ գրողի, մտաւորականի եւ հայ ուսուցիչի վաստակը, ապա սրահի խանդավառ մթնոլորտին եւ ծափողջոյններու տարափին մէջ, անոր կուրծքը զարդարեց ՀՀ սփիւռքի նախարարութեան «Մայրենի Դեսպան»ի շքանշանով՝ ընթերցելէ ետք անոր համապատասխան վկայագիրը:
Ձեռնարկին, Վաչէ արք. Յովսէփեանի կողքին, ներկայ էին նաեւ թեմակալ երկու առաջնորդներու ներկայացուցիչները, ՀՀ Լոս Անճելըս ի գլխաւոր հիւպատոսի ներկայացուցիչ Վալերի Մկրտումեան, Լոս Անճելըսի քաղաքապետական խորհուրդի անդամ Փօլ Գրիգորեան, Կլենտէյլի քաղաքապետ Արա Նաճարեան, հայ մամուլի ներկայացուցիչներ, Մաշտոց քոլեճի հիմնադիր-տնօրէն դոկտ. Կարպիս Տէր Եղիայեան, գաղութիս Համազգայինի ինչպէս նաեւ Մարաշի, Պէյլանի, Այնթապի եւ Հաճընի հայրենակցական, մշակութային միութիւններու, նաեւ ՀՕՄ ի ներկայացուցիչներ եւ Պետիկեանի ընտանեկան պարագաներն ու ազգականները, Հալէպ ի ճեմարանական անոր ընկերներն ու աշակերտ-աշակերտուհիները, շրջանէն մտաւորականներ, անոր դասընկերները, վարժարաններու ուսուցիչներն ու ուսուցչուհիները եւ շուրջ 250 հիւրեր եւ մշակութասէրներ:
Գնահատագիրներ
17 Մայիս, 2015-ի, Գէորգ Պետիկեանի յիսնամեայ վաստակին առ ի գնահատանք եւ երախտագիտութիւն, Լոս Անճելըսի քաղաքապետութեան անդամ Փօլ Գրիգորեան նախ արտասանեց իր սրտի խօսքը՝ վեր առնելով Խարբերդն ու Պետիկեան խարբերդցիին արժանիքները, ապա անձամբ կարգով յանձնեց հետեւեալ գնահատագիրները՝
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ Ստորոգութիւն:Հայ արձակագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ թատերագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակագիրներ
Եղիշէ Արք. Դուրեան
'''Եղիշէ Արք. Դուրեան''' (1860, Սկիւտար - 1930, Երուսաղէմ), հայ հոգեւորական գործիչ, բանաստեղծ, բանասէր։
Կենսագրութիւն
Կրտսեր եղբայրը Պետրոս Դուրեանին, մկրտութեան անունով՝ Միհրան, ծնած 1860-ին Սկիւտար (Պոլիս), կը յաճախէ նախ Սկիւտարի Ճեմարանը, ապա՝ Ս․Խաչ վարժարան։ 18 տարեկանին կը ձեռնադրուի վարդապետ եւ մօտ 10 տարի իբրեւ քարոզիչ եւ տեսուչ կը պաշտօնավարէ հայաբնակ Պարտիզակ գիւղաքաղաքին մէջ։
1890-ին կը նշանակուի փոխ տեսուչ Արմաշի դպրեվանքին եւ վեց տարի շարունակ կը դառնայ գլխաւոր գործակիցը Օրմանեան Սրբազանին, պատրաստելով հմուտ եւ նուիրուած եկեղեցականներու նոր սերունդ մը։ Այդ սերունդէն ոմանք (Թորգոմ Արք․Գուշակեան, Բաբգէն կաթողիկոս, Գարեգին Արք․Տրապիզոնի, եւն․) նշանաւոր դարձան իռենց բանասիրական եւ գրական աշխատասիրութիւններով։
1898-ին Էջնիածինի մէջ եպիսկոպոս կը ձեռնադրուի Խրիմեան Հայրիկիէն։ 1909-ին կ՝ ընտրուի Պոլսոյ պատրիարք, բայց երկու տարի ետք կը հրաժարի այդ պաշտօնէն։
1921-ին կը դառնայ Երուսաղէմի հայոց պատրիարք եւ կը մնայ այդ աթոռին վրայ մինջեւ իր մահը՝ 1930։
Գրական եւ եկեղեցական գործունէութեան տեսակէտէն իր կեանքը կը բաժնուի երեք գլխաւոր շրջաններու․_Պարտիզակի շրջան, Արմաշի շրջան եւ Երուսաղէմի պատրիարքութեան շրջան։
Իբրեւ եկեղեցական եւ ուսուցիչ՝ Եղիշէ Արք․ Դուրեան անբասիր եւ վաստակաշատ անձ մը եղած է։ Իրեն համար այս զոյգ ասպարէզները դարձած են ճշմարիտ առաքելութիւններ։
Եկեղեցւոյ բեմին վրայ թէ դասարաններու ամպիոնին՝ Դուրեան Սրբազան ներշնչեալ վարդապետողը մնացած է հոգեկան բարձրագոյն արժէքներու։ Հմայիչ խօսող՝ ան յաջողած է իր հաւատքին ու շունչին ջերմութիւնը փոխանցել նաեւ ժողովուրդին եւ աշակերտներուն։
Խոհուն, հանդարտ եւ ուսումնասէր, նոյն ատեն վերլուծող եւ խորասուզուող միտք, Դուրեան Սրբազան ամբարած է մեծ հմտութիւն մեր լեզուին, մատենագրութեան եւ պատմութեան մասին։ Անմիջական շրջապատն ու աշակերտները լայնօրէն օգտուած են անոր հմտութեան բարիքներէն։
Գրական Յատկանիշներ
Դուրեան Սրբազան ծանօթ անուն մըն է նախ իր պատմա-բանասիրական աշխատանքներով։ Հմուտ գրաբարի եւ այլ հին լեզուներու, թափանցող հայացքով խուզարկած է անցեալի մեր գրական ժառանգութիւնը եւ շատ հետաքրքրական դիտողութիւններ արձանագրած։
Եղիշէ Արք․ Դուրեան աւելի իբրեւ բանաստեղծ է որ կը մնայ մեր գրականութեան մէջ։ Արուեստսագէտ հոգի մըն է, որ Աւետարանէն կամ առհասարակ Աստուածաշունչի գիրքերէն ներշնչուելով, յաջողած է ներքին ապրումի վերածել Քրիստոսի վարդապետութիւնը եւ Սուրբ գրային կարգ մը դրուագներ։
Հանդարտ եւ հաւասակշռուած խառնուածք մը ըլլալով՝ կրցած է իր քերթուածներու ձեւին ու կառուցման մէջ դնել մեծ խնամք եւ արուեստագէտի ճաշակ։
Փիլիսոփայի հանդարտութեամբ եւ բանաստեղծի զգայութեամբ կը պատմէ կամ կը վերստեղծէ կրօնական ապրումներ։
Եկեղեցական մարդու կեանքին ու ասպարէզին անմիջական ազդեցութիւնը կը կրէ անոր ամբողջ քերթողութիւնը։
Դուրեան Արք․ ի բանաստեղծութիւններուն լեզուն ճոխ է, բառապաշարը շատ հարուստ, բայց որոշ չափով հնարաբոյր։ Կը սիրէ ակնարկութիւններով, պատմական յիշատակութիւններով։ Այս պատճառով ալ Ե․ Դուրեանը ըմբոշխնելու համար պէտք է ունենալ կրօնական եւ գրական որոշ պատրաստութիւն։
Հասուն տարիքի եւ աստուածաշնչական պատմումներու տեղեակ մարդոց քերթողն է ան, առաւելապէս մտածման արժանիքներով օժտուած ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պատրիարքներ Ստորոգութիւն:Հայ հոգեւոր գործիչներ Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ Ստորոգութիւն:Արեւմտահայ Բանաստեղծներ Ստորոգութիւն:Հայ բանասէրներ Ստորոգութիւն:1860 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1930 մահեր Ստորոգութիւն:Սթամպուլ ծնածներ
Սարգիս Արարատեան
Արարատեան Սարգիս, յայտնի հասարակական գործիչ եւ քիմիագէտ:
Կենսագրութիւն
Ծնած է Նուխի (Կովկաս), 1 Հոկտեմբեր 1884-ին, իր նախնական ուսումը ստացած է նախ տեղւոյն Հայոց ծխական վարժարանը, ապառուսական քաղաքային դպրոցը. Իր քննութիւնը տուած է սպայից վարժարան մտնելու համար Թիֆլիսի պետական կիմնազիոնին մէջ ու ապա Ներսիսեան վարժարանին մէջ տուած աւարտականի քննութիւն: Անցած է Ժընեւ եւ աւարտելով բնական գիտութեանց համալսարանը՝ վկայուած է իբր գիտութեանց տօքթոր՝ մասնագիտութիւն ունենալով քիմիագիտութիւնը:
Պաշտօնավարած է նաւթային ընկերութեանց մօտ իբր տնօրէն եւ նաւթի արդիւնաբերական ընկերութեանց խորհուրդի կողմէ նշանակուած է ներկայացուցիչ, իբր քիմիագէտ, պետական թէքնիք ընկերութեան մօտ:
1903 թուականին յարած է Հ. Յ. Դաշնակցութեան եւ եկեղեցական կալուածներու գրաւման ընթացքին անդամակցած է Նուխիի շրջանի բողոք կազմակերպող յանձնախումբին, Հայ-Թաթարական կռիւներուն ատեն նոյն շրջանը կազմակերպուած ժողովրդական ինքնապաշտպանութեան գործին մէջ ստանձնած է ղեկավարի դերը:
Ընդհ. Պատերազմի ընթացքին մասնակցած է կամաւորական շարժման ղեկավարութեան՝ նախ իբր Կեդր. Յանձնաժողովի ներկայացուցիչ Քեռիի բանակին ու Վան արշաւող Արարատեան բանակին մէջ՝ կեդրոնական շտապի անդամ: Այս բանակին հետ մտած է Վան: Վանի նահանջէն յետոյ ռուս կառավարութեան կողմէ, իբր մասնագէտ հրաւիրուած է Պաքուի Ռազմա-արգիւնաբերական կոմիտէին բացած պատերազմ. Քիմիական արտադրութեանց գործարանի փոխտնօրէն եւ քիմիական բաժնի տնօրէն: Այս գործարանը Անդրոկովկասի մէջ առաջին կը գրաւէր:
Պաքուի ճակատագրական օրերուն, իբր Պաքուի Ազգ. Խորհուրդի անդամ վարած է անգլիական բանակը Պաքու հրաւիրելու գործը եւ Պարսկաստան երթալով յաջողած է Զօր. Տանթէրվէլի բանակը Պաքու բերել 3 Օգոստոս 1918-ին, որուն շնորհիւ Պաքուն կրցաւ իր ինքնապաշտպանութիւնը շարունակել մինչեւ 15 Սեպտեմբեր:
Եղած է լիազօր ներկայացուցիչ Պաքուի Ազգ. Խորհուրդին՝ Թէհրանի մէջ՝ պարսիկ կառավարութեան եւ Դաշնակից կառավարութեանց դեսպանատանց մօտ: Իսկ Հայաստանի Հանրապետական կառավարութեան կողմէ,1919-ին, նշանակուած է Պարսկաստանի առաջին հայ դեսպան, բայց մերժելով վերադարձած է Հայաստան:
Հայաստանի մէջ յաջողաբար ստանձնած է ելմտական, առեւտրաարդիւնաբերական, պարենաւորման եւ վերջին ճակատագրական շրջանին ներգին գործերու նախարարութիւնները:
Արարատեան հանրային գործերու մէջ մասնակցած է ազգ. Համագումարներու եւ աչքի ինկնող ազգ. Եւ կուսակցական բոլոր ձեռնարկներուն: Ռումանիոյ մէջ զանազան բեմերէ կատարած է բազմաթիւ բանախօսութիւններ հասարակական ու քաղաքական նիւթերու վրայ՝ յոգնախուռն բազմութեանց առաջ:
Գրական մարզի մէջ Արարատեան աշխատակցած է «Ազատամարտ»ի. «Հորիզոն»ի, խմբագրած է Թաւրիզի «Առաւօտ»ը, Եւրոպայի Հայ Ուսանողական Միութեան օրկան «Ուսանող» պարբերականը, Պաքուի «Արեւ»ը: Աշխատակցած է նաեւ արտասահմանեան զանազան պարբերաթերթներու:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:1 Հոկտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ
4 Հոկտեմբեր
4 Հոկտեմբեր, տարուան 277-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 278-րդ) օրն է
Ծնունդներ
4 Հոկտեմբերի ծնածներ
Մահեր
4 Հոկտեմբերի մահացածներ
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հոկտեմբեր
Պետրոս Աղաճանեան
Պետրոս Աղաճանեան  (1859, Արաբկիր - 1927, Պէյրութ):
Կենսագրութիւն
Ծնած Արաբկիր1859-ին, Պէյրութ հաստատուած՝ 1890-ին։ Եղած է սիրուած ու յարգուած վաճառական եւ բազմաթիւ տարիներ Սբ. Նշան վարժարանի հոգաբարձու։ Մեռած Պէյրութ,1927-ին։ Ունեցած երկու աղջիկ՝ Սաթենիկ(որ կը գտնուի Ամերիկա) եւ Շուշան (ներգաղթած Հայաստան), ինչպէս նաեւ երեք մանչ զաւակներ, ՊՊ. Գրիգոր, Հայկազուն եւ վահան։ Առաջինը երկարամեայ պաշտօնեայ է Օրոզտիպաք ծանօթ վաճաժատան մէջ, երկրորդը տարիներէ ի վեր կը մաշտօնավարէ Իրաք Բեթրօլիում կազի ընկերութեան մէջ, իսկ երրորդը՝ Պրն. Վահան՝ երկրաչափ է, շրջանաւարտ Ֆրանսայէն, որ այժմ Պէյրութ կը գործէ :
Սահմանադրական Վարժարան
Սահմանադրական վարժարանի (որ կը գտնուի Ատանա) հիմնադրութիւնը Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան նախաձեռնութիւնն է։ Կը զուգադիպի կայսրութեան մէջ սահմանադրական կարգերու հաստատումին յաջորդող ժամանակաշրջանին, երբ հայ քաղաքական կուսակցութիւնները նպատակ դարձուցած են իրենց ազդեցութեան տակ գտնուող կրթական հաստատութիւններ ունենալ։ Այս իմաստով ալ անոնք կը փորձեն ազդեցութիւն գործել արդէն իսկ գոյութիւն ունեցող դպրոցներու վրայ, կամ ալ՝ հիմնել նոր վարժարաններ։ Նորաբաց դպրոցին տնօրէն կը նշանակուի Յովհաննէս Խերոյեան (1855-1935)։ Այստեղ կը դասաւանդէ նաեւ Յարութիւն Լաջինեան։ Մէկ տարեշրջան գործելէ ետք, դպրոցը կը փակուի նիւթական միջոցներու բացակայութեան պատճառով ։
Դպրեվանք (Կիւմրի)
Դպրեվանք, վանք Շիրակ գաւառին մէջ։ Ան կը հանդիսանայ Կումայրիի մէջ՝ կառուցուած առաջին եկեղեցին, որ ըստ որոշ աղբիւրներու՝ կառուցուած է VII դարուն։ Եղած է մշակոյթի կեդրոն։
Վանքը գտնուած է բլուրի վրայ ներկայիս՝ «Ալեքսանդրապոլ» ամրոցի տարածքին մէջ։
Դպրեվանքին մէջ, կրթութիւն ստացած է՝Անանիա Շիրակացին։
Պատմութիւն
Կը յիշատակուի VII դարուն, կապուած՝ Բարսեղ Ճոնի անուան հետ, որ այդ ժամանակ եղած է Դպրեվանքի վանահայրը։ Կ'ենթադրուի, որ Դպրեվանքը կը համապատասխանէ Շիրակ գաւառի Կարմիր վանքին, որուն եկեղեցին խաչաձեւ գմբեթաւոր, չորս աւանդատներով կառուցուածք է։ Դպրեվանքի պատմութեան նշանաւոր փուլերէն եղած է X դարը, երբ Բիւզանդիոյմէջ հալածուած հայ վանականները՝ այստեղ ստեղծեցին խոշոր միաբանութիւն։
Եկեղեցին հիմնովին վերակառուցուած է 935 թ.-ին՝ Աբաս Բագրատունի թագաւորի ջանքերով, Բիւզանդիայէն հալածուած հայ հոգեւորականներու մասնակցութեամբ։
Եկեղեցին կանգուն մնացած է մինչեւ՝ 1837 թ.-ը, երբ սկսաւ կառուցուիլ «Ալեքսանդրապոլ» ամրոցը։ Դպրեվանքը ինկաւ՝ Ալեքսանդրապոլ ամրոցի տարածքի մէջ։ Զինուորական իշխանութեան հրամանով այն վերջնականապէս քանդեցին 1852 թ.-ին եւ անոր փոխարէն կառուցեցին զինապահեստ։
Դպրեվանքին մէջ, պահուած է Աստուածածինի նշանաւոր խաչը, որով բուժուած է՝ Վրաց թագաւոր Դեմետրէ I-ի (1125–56) կինը, այնուհետեւ՝ Ս. Խաչը տեղափոխած են՝ Վրաստանի Վարձիա վանքը։
Շինութեան Արտաքին Տեսքը
Աղբիւրներու համաձայն եկեղեցին կառուցուած է սեւ քարերէն եւ նման եղած է Կարսի Առաքելոց եկեղեցւոյ։ Ոմանց կարծիքի համաձայն եկեղեցին կը համապատասխանէ Շիրակ գաւառի կարմիր վանքին, որ խաչաձեւ, գմբեթաւոր, չորս աւանդատներով կառուցուածք է։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայաստան
Խորէն Աւագ Քհնյ. Ներսէսեան
'''Խորէն Ա. Քհնյ. Ներսէսեան''', աւաղանի անունով Անդրանիկ, որդի Կարուճի եւ Ակիւլինէի։ Ծնած է Քիլիս, 1911-ին։
Հազիւ չորս տարեկան, կը հնչէ հայ ժողովուրդի Մեծ Եղեռնի մահագոյժ փողը, 1915-ին։
Թուրքերը կը ղդկեն Քիլիսի հայերը Գաթմայի հայարանը, ուրկէ խումբ առ խումբ կ'առաջնորդուին անյայատ վայրեր բնաջնջուելու համար։ Երկար ճամբորդութենէ ետք, 300 Քիլիսցի գաղթականներուն հետ, Անդրանիկի ծնողքն ալ կը հասնի Մաան կոչուած շրջանը, ուր կ'ապրին երեք տարիներ։ Պատերազմին վերջին տարին, քիլիսցի հայ գաղթականներուն հետ Անդրանիկ կը գաղթէ Դամասկոս, ուր կ'ապրի 6 ամիս ծանր պայմաններու մէջ։
Հարկադրուած ընտանեօք կը վերադառնայ Դամասկոս եւ կը բնակի գաղթականաց զէմփերուն մէջ։ 1918-ին, զինադադար հաստատուած ըլլալով, կը գաղթէ Հալէպ ու անկէ ալ անգլիական ինքնաշարժներով կը փոխադրուի քիլիս:
1972-ին ան կը փոխադրուի Պէյրութ եւ Լիբանանի Հայոց Առաջնորդին ու կրօնական ժողովին տնօրինութեամբ հովիւ կը նշանակուի նախ Ս. Վարդան եկեղեցւոյ եւ ապա Նոր Մարաշի Ս. Քառասնից Մանկանց եկեղեցւոյ ծխական ժողովուրդին։ Բայց հազիւ 4 տարի քահանայագործած, կը հիւանդանայ ու կ'ենթարկուի վիրաբուժական գործողութեան ու կարճ ժամանակ մը ետք կը մահուան 18 Նոյեմբեր 1976-ին, 65 տարեկանին :
Դպրոց
Դպրոց, կառոյց, որ նախատեսուած է ուսուցիչներու ուղղորդմամբ ուսանողներու կամ աշակերտներու ուսուցման համար։ Շատ երկիրներ պարտադիր պետական կրթութեան համակարգեր ունին։ Այդ համակարգերու մէջ, աշակերտներու ուսուցումը կը կատարուի հետեւեայ շարքով՝ սկզբնական դպրոցէ փոքր երեխաներու համար, այնուհետեւ միջին դպրոց, սկզբնական դպրոցն աւարտած տաս տարեկաններու համար։ Կառոյցը, ուր բարձրագոյն կրթութիւն կը ստանան, սովորաբար կ՛անուանենէ համալսարան գոլէճ կամ համալսարան։
Ստորոգութիւն:Դպրոցներ
1 Ապրիլ
1 Ապրիլ, տարուան 91-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 92-րդ) օրն է 31 Մարտ 1 Ապրիլ  2 Ապրիլ
Ծնունդներ
Տես նաեւ՝ 1 Ապրիլի ծնածներ
Մահեր
Տես նաեւ՝ 1 Ապրիլի մահացածներ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ապրիլ
Աշոտ Գ. Յովհաննիսեան
'''Աշոտ Գ. Յովհաննիսեան''', հայ պատմաբան, հասարակական-քաղաքական գործիչ, դասախօս:
Կենսագրութիւն
Յովհաննիսեան Նախնական եւ երկրորդական ուսումը ստանալէ ետք, 1896-ին մեկնածէ Գերմանիա, յաճախելու համար Ենայի, Հալլէի եւ Միւնխենի համալսարանները: 1913-ին կը ստանայ Միւնխենի համալսարանէն փիլիսոփայական գիտութիւններու դոկտորի աստիճանը: 1913-1914-ուն կը պաշտօնաւորէ Շուշի ի Հայկ. Հոգեւոր Կրթական Հաստատութեան մէջ, իսկ 1914-1917-ուն՝ Էջմիածնի Գէորգեան Հոգեւոր Ճեմարան ի մէջ, ուր դասախօսական աշխատանքներու կողքին կը ձեռնարկէ պատմագիտական հէտազօտութեանց, որոնց արդիւնքները կը հրատարակէ Էջմիածնի Արարատ ամսագրին մէջ, եւ առանցին գրքոյկներով: Որպէս դասախօս, 1921-1927-ուն, Ա. Գ. Յովհաննիսեան կը պաշտօնավարէ Երեւանի համալսարան ին մէջ:
1927-1937-ուն, կ'աշխատի Լենինկրատի եւ Մոսկուայի շարք մը գիտական հիմնարկներու մէջ:
1954-ին, ան աւագ գիտաշխատող է Հ.Ս.Ս.Հ. Գիտութիւններու Ակադեմիայի պատմութեան ինստիտուտի մէջ:
1955-ին կը ստանայ պատմական գիտութիւններու դոկտոր աստիճանը:
1960-ին, կ'ընտրուի Հ.Ս.Ս.Հ. Գիտութիւններու Ակադեմիայի ակադեմիկոս:
1967-ին, իր ծննդեան 80-ամեակին առիթով, կը պարգեւատրուի Լենին շքանշանով:
Աշոտ Երկաթի Ձիարձան (Իջեւան)
Աշոտ Երկաթի ձիարձան, Աշոտ Բ. Երկաթ հայոց թագաւորին (914-929 թթ․) նուիրուած ձիարձան Հայաստանի Տաւուշի մարզի Իջեւան քաղաքին մէջ:
4 Մայիս
4 Մայիս, տարուան 124-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 125-րդ) օրն է։
Աշոտ Երկաթի Ձիարձան (Իջեւան)
Պատմութիւն
Յուշարձանը տեղադրուած է Հայաստանի անկախութեան 26-րդ տարեդարձին Իջեւանին մէջ իրականացուած միջոցառումներու շրջանակին մէջ ։ Կը գտնուի Իջեւանի մարզպետարանի դիմաց՝ Սահմանադրութեան հրապարակին մէջ:
Նկարագրութիւն
Աշոտ Երկաթի ձիարձանի բարձրութիւնը 6 մեթր է, պատուանդանի հետ միասին՝ 9 մեթր: Աշոտ Երկաթը ձիու վրայ է, ձիու աջ ոտքը բարձրացուած է, արքայի գլուխին թագն է, աջ ձեռքին՝ խաչը: Արձանին կը նայի դէպի Մ 3 մայրուղի, որու շնորհիւ այն տեսանելի է միջպետական ճանապարհով երթեւեկողներու համար :
4 Մայիս
3 Մայիս 4 Մայիս  5 Մայիս
Ծնունդներ
Տես նաեւ՝ 4 Մայիսի ծնածներ
Մահեր
Տես նաեւ՝ 4 Մայիսի մահացածներ
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Մայիս
Դպրոցասէր Տիկնանց Վարժարան (Փարիզ)
Հիմնումը
Հիմնուած է 1879-ին, Կոստանդնուպոլսոյ մէջ հայ մտաւորական կանանց նախաձեռնութեամբ՝ Դպրոցասէր Տիկանց Ընկերութիւն անուան տակ եւ հանրութեան նիւթական օժանդակութեամբ՝ Արեւմտեան Հայաստանի հայաբնակ վայրերու վարժարաններուն համար ուսուցչուհիներ պատրաստելու նպատակով։
Մեծ եղեռնի տարիներուն
1896-ին փակուած է եւ վերաբացուած 1908-ին։ Մեծ եղեռնէն ետք դարձած է որբանոց։
Ծրագիրը
Առաջնորդուած է ֆրանսական դպրոցներու պետական ծրագրով։ Հայոց պատմութիւնն ու Հայաստանի աշխարհագրութիւնը կը դասաւանդուին հայերէնով։ Ունի երգչախումբ։ Կը պահուի ՀԲԸՄ-ի, Տիկնանց խնամակալութեան միութեան եւ այլ հայ բարեգործական կազմակերպութիւններու միջոցներով, ինչպէս նաեւ անհատներու նուիրատուութիւններով։ Մինչեւ 1960-ական թուականներուն իգական միակ գիշերօթիկ վարժարան էր սփիւռքի մէջ (ներկայիս՝ երկսեռ)։ 1995-ին աշակերտներու թիւը՝ 220, ուսուցիչներունը՝ 23։
Հայք (պարբերական, Նիւ Եորք)
Հայք, կիսամեայ առողջապահական թերթ, հրատարակուած է 1891-էն սկսեալ (Նիւ Եորք): Լոյս տեսած է մինչեւ 1898-ին: Խմբագիրը եղած է Մ. Գաբրիէլեան:
Ունեցած է առողջապահական, բարոյախօսական, բանասիրական, գրական-քննադատական եւ թղթակցութիւններու բաժիններ:
Տպագրած է հայ եւ օտար անուանի մարդոց կենսագրութիւնները, կատարած է թարգմանութիւններ` եւրոպական եւ ամերիկեան գրողներու գործերէն: Գրած է Թուրքիա ապրող հայերու վիճակին մասին եւ բողոքած է հալածանքներու դէմ:
Արտատպած է եւրոպական եւ ամերիկեան մամուլի արձագանգները հայկական կոտորածներու առթիւ: Ունեցած է անգլերէն բաժին :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայկական բժշկական պարբերաթերթեր
Սահմանին
Սահմանին, հայկական հեռուստաշար մըն է, որ կը պատմէ հայ-Ազրպէյճանական սահմանին վրայ տեղի ունեցող իրադարձութիւններուն մասին: Հեռուստաշարը առաջին անգամ հրատարակուեցաւ 5 Դեկտեմբեր, 2015 թուականին, Շանթ TV-էն ու կը բաղկանայ 12 դրուագներէ : Սահմանին հեռուստաշարին արտադրողն է Ռոման Մուշեղեանը :
Հեռուստաշարին նկարահանումը տեղի ունեցած է Հայաստան, Ղարաբաղի մէջ:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հեռուստաշարեր Ստորոգութիւն:Հայկական հեռուստաշարեր
1988 թուական
1988 թուական, նահանջ տարի, 20րդ դարու 88րդ տարին է 1988-ը Արցախի պատերազմի սկիզբին եւ Սպիտակի երկրաշարժին տարին է
Հոկտեմբեր
3 Հոկտեմբեր․ Աթէնքի Ողիմպիական Մարզադաշտին մէջ (Յունաստան) տեղի կ՛ ունենայ Մարդու Իրաւունքներ, Հի՛մա շարժումին նուիրուած համաշխարհային շրջապտոյտին 14-րդ համերգը
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1988 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1988 մահեր
Յակոբ Ս․Անասեան
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:1988
Գիշատիչ թռչուններ
Գիշատիչ թռչուններ, բազեանմաններու կարգի (Falconiformes) թռչուններ։ Հայաստանի մէջ կը հանդիպի 37 տեսակ՝ հիմնականին տարածուած է կիսաանապատներէն մինչեւ ալպիական գոտիները։
Բնորոշ է ուժեղ, սուր, կտրող եզրերով, կարթաձեւ կտուցը։ Վերնակտուցի հիմքին մէջ մաշկը մերկ է։ Թեւերը երկար են, մագիլները՝ սուր եւ թրանման կեռուած։ Կրծքի եւ ոտքերու մկանները լաւ զարգացած են։ Սուորաբար էգերը արուներէն խոշոր են։ Փետրավւրումը կոշտ է, դարչնագոյն, մոխրագոյն, սպիտակ կամ սեւ։ Տեսողութիւնը եւ լսողութիւնը խիստ զարգացած են։ Կը բնադրեն առանձին զոյգերով։ Կը բազմանան տարին 1 անգամ։
Խոշոր տեսակները (անգղներ) կը դրուին 1-2, մանրերը՝ 6-7 ձու։ էգը եւ արուն կը թխսեն՝ 28-էն (բազեներ) - 60 (անգղներ) օր։ Կը բնադրեն ծառերու, ժայռերու, գետնի վրայ։ Կան չուող եւ նստակեաց տեսակներ։ Հիմնականին ցերեկային կեանք կը վարեն։ Կը սնին մկնակերպ կրծողներով, այլ թռչուններով, սողուններով, լեշերով։ Որոշ տեսակներ (ճուռակներ, բազեներ) վնասատու կրծողներու դեմ կենսաբանական պայքարի լաւագոյն միջոց են, միւսները (անգղներ, խոշոր արծիւներ)՝ բնական սանիտարներ։
Ստորոգութիւն:Կենդանիներ
Ընկերութիւն
Ընկերութիւն (մարդկային յարաբերութիւններ), փոխադարձ սիրով լեցուն յարաբերութիւն մըն է որ զօրաւոր կապ կը հաստատէ անձերու միջեւ : Ընկերութիւնը ուսումնասիրուած է տարբեր ճիւղերու ու ասպարէզներու, ինչպէս՝ ընկերաբանութեան, հոգեբանութեան, մարդաբանութեան եւ փիլիսոփայութեան կողմէ: Տարբեր ակադեմական տեսականութիւններ կը փաստեն թէ մտերիմ ընկերութիւններ ու բարեկամութիւններ կը պատճառեն ուրախութիւն եւ միաբանութիւն :
Հայաստանի Երաժշտական Ընկերութիւն
Հայաստանի Երաժշտական Ընկերութիւն, երաժշտական ընկերութիւն մըն է Երեւանի մէջ, որ հիմնադրուած է 1958 թուականին։ Կը միաւորուի հանրապետութեան երգչախմբային արուեստի գործիչներոնն (երգահաններ, խմբավարներ, երգիչներ) եւ ինքնագործ ու մասնագիտական երգչախմբերու անդամներուն։
Ընկերութիւն
Կը գտնուին զանազան ընկերութեան կերպեր ու ձեւեր որոնք կը տարբերին մէկ շրջանէ միւսը՝ սակայն բոլոր ընկերութիւններուն մէջ կը գտնուին նոյնանման յատկանիշեր: Այս յատկանիշերէն են՝ սէր, համակրութիւն, համակրական հասկացողութիւն, անկեղծութիւն, այլասիրութիւն, փոխադարձ հասկացողութիւն, հաճոյք, վստահութիւն եւ ազատ արտայայտութիւն անձին զգացումներուն մասին:
Հայաստանի Երաժշտական Ընկերութիւն
Հիմնուասծ է 1958 թուականին։ Գերագոյն ղեկավար մարմինը համագումարն է (առաջինը՝ 1962 թուականին), գործադիրը՝ վարչութեան նախագահութիւնը։ Կը նպաստէ սովետահայ խմբերգային արուեստի մասայականացմանը, երգչախումբերու կազմակերպմանն ու կատարելագործմանը, դպրոցներուն մէջ երգեցողութեան դասավանդման բարելաւմանը, կազմակերպում երգի տոներ, ստեղծագործական եւ կատարողական մրցոյթներ եւ այլն։ Կը միաւորէ 7 մտարուեստ, 64 ինքնագործ եւ 300 մանկ, երգչախումբ։
Ընկերութիւն
Բոլոր անձերը կարող են կազմել տարբեր ընկերութիւններ առանց որեւէ սահմանի, սակայն ուսումնասիրութիւնները ցոյց կու տան, թէ մարդիկ կը ցանկանան կազմել ընկերութիւններ այդ անձերուն հետ, որոնք կը բաժնեկցին նոյն դասակարգը, արհեստը եւ կամ հետաքրքրութիւնները:
Զարգացական հոգեբանութիւն
Ըմկերութիւնը կը խաղայ մեծ դեր իւրաքանչիւր անձի սովորական հոգեկան զարգացման գործունէութեան մէջ: Հոգեբանութիւնը ցոյց կու տայ թէ այդ ընկերութիւնները, որոնք կը կազմուին անձի մը մանկութեան ժամանակ ու անոնց կերպը, կարեւոր դերեր կը խաղան այդ անձին ապագայի յարաբերութիւններուն մէջ :
Հայաստանի Երաժշտական Ընկերութիւն
Բաժանմունքներ ունի Լենինականի մէջ, Կիրովականի մէջ, էջմիածնի մէջ, Տիլիճանի մէջ եւ այլ վայրերու մէջ։ Ընկերութեան կից կը գործեն մանկական երգչախումբ, երաժշտական արուեստանոց եւ հայ խմբերգային արուեստի տունը Երեւանի մէջ։
Ընկերութիւն
Մանկութիւն
Մանկութեան ընթացքին կազմուած ընկերութիւնները հիմնուած կ'ըլլան խաղերու կամ խաղալիքներու ու խաղալու հաճոյքին վրայ: Այս ընկերութիւնները կը պահպանուին ու կը շարունակուին երբ կը պարունակեն սէր եւ ստեղծագործական խաղեր: Երբ մանուկները կը մեծնան, անոնք կը սկսին շրջապատուիլ տարբեր անձերու կողմէ ու նկատի կ'առնեն իրենց ընկերներուն հետաքրքրութիւնները: Անոնք նաեւ կ'ունենան ընկերային մերժումներ, որոնք կ'ազդեն իրենց մանկական տարիները: Զօրաւոր ընկերային կապ մը հաստատելը մանուկ տարիքէն, օգտակար կը դառնայ անձին ապագայ յարաբերութիւններուն : 1975 թուականի ուսումնասիրութիւն մը որ կատարուած է Պիկելոյի եւ Լա Կայփայի կողմէ ցոյց կու տայ թէ «մտերիմ բարեկամ»-ի հասկացողութիւնները կը դառնան աւելի բարդ երբ մանուկը կը մեծնայ: Ուսումնասիրութիւն մը որ կատարուած է Պերնտթի կողմէ կը փաստէ թէ մանուկները կը նախընտրեն այդ ընկերութիւնները որ իրենց վրայ կ'ունենան դրական ազդեցութիւններ եւ իրենց կը պատճառեն ուրախութիւն, սակայն այս ընկերութիւնները կը խանգարուին անձերու կողմէ որոնք ունին ժխտական յատկանիշեր, օրինակ՝ վիճաբանութիւն, տիրապետութիւն, մրցակցութիւն եւ այլն:
Սակայն զօրաւոր ընկերութիւնները կ'ազդեն մանուկին ընկերային կեանքին դրական ձեւով, անոր ապահովելով յաջողութիւն եւ անձնահաճութիւն : Մանուկը յատուկ ընկերութենէ կամ մտերիմ բարեկամէ մը կը սորվի արտայայտուիլ, հաճոյք զգալ եւ բաժնեկցիլ  : Ծնողքը նաեւ կ'օգնէ զաւակին անոր ծանօթացնելով ընկերային կանոններու  :
Հայաստանի Երաժշտական Ընկերութիւն
Պատմութիւն
Կազմակերպուած է Երեւանի մէջ, 1987 թուականին՝ Հայաստանի երգչախմբային ընկերութեան հիման վրայ, որ հիմնադրուած էր 1958 թուականին, եւ կը միաւորէր հանրապետութեան երգչախմբային արուեստի գործիչներուն, օժանդակում երգչախմբերու ստեղծման ու կատարելագործման, խմբերգային գրականութեան բազմացման, սեմինարներու, երգի տոներու, մրցոյթներու անցկացման։ 1996 թուականէն երգչախմբային ընկերութիւնը վերաանուած է երաժշտականի։
Նահանգներ եւ Անդամներ
Երգչախմբային ընկերութեան հիմնադիրներէն էին՝
Ընկերութիւն
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Ընկերութիւն
Հայաստանի Երաժշտական Ընկերութիւն
Գործունէութիւն
Բաժանմունքներ ունեցած է Կիւմրիի, Վանաձորի, Դիլիջանի, Կապանի, Արմաւիրի, Վաղարշապատի, Արտաշատի, Եղեգնաձորի, ինչպէս եւ ձեւաւորներ՝ հանրապետութեան այլ քաղաքներուն ու գիւղերուն մէջ։ Կ'ընդգրկէ 68 ինքնագործ, 7 մասնագէտ (այդ թիւին մէջ՝ Արամ Տէր-Յովհաննիսեանի անուան երգչախումբը) եւ բազմաթիւ մանկական երգչախմբեր։ Երեւանի եւ բաժանմունքներուն մէջ ընկերութեանը կից կը գործեն մանկական երգչախումբ-արուեստանոցներ, Երեւանի մէջ՝ Խմբերգային արուեստի տունը ։ Հայաստանի երաժշտական ընկերութիւնը կ'ընդլայնէ երգչախմբային ընկերութեան գործունէութիւնը՝ միաւորելով հանրապետութեան երաժշտական մշակոյթի գործիչներուն՝ մասնագէտ երաժիշտներու, մանկավարժներու, գեղարուեստական ինքնագործունէութեան մասնակիցներու։ Ան կը նպաստէ երաժշտալուսաւորչական աշխատանքներու կազմակերպման եւ ատոր ձեւերու կատարելագործման, ժողովրդական լայն զանգուածներու գեղագիտական դաստիարակման։ Հայաստանի երաժշտական ընկերութեան 7 բաժանմունքներու գործունէութեանը հասարակական կարգով ընդգրկուած են հանրապետութեան մասնագէտ երաժիշտները։
Հասցէ
Հայաստանի երաժշտական ընկերութիւնը կը գտնուի Երեւանի կեդրոնը՝ Սայեաթ-Նովա փողոցի 15 հասցէին մէջ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայաստան
Եւկենիա Մետվետեւա
Եւկենիա Արմանովնա Մետվետեւա (Евгения Армановна Медведева, ծն. 19 Նոյեմբեր 1999, Մոսկուա, ՌԴ), ռուս գեղասահորդուհի: 2016 թուական ի Աշխարհի առաջնութեան, 2016 թուական ի Եւրոպայի առաջնութեան ախոյեան, 2015 թուական ի Գեղասահքի Կրան փրիի եզրափակիչի յաղթող, 2016 թուական ի Ռուսիոյ ախոյեան: Ռուսիոյ մարզական վաստակաւոր վարպետ :
30 Ապրիլ 2016 թուական ին տուեալներով՝ երկրորդ տեղը զբաղեցուցած է Չմշկասահորդներու միջազգային միութեան վարկանիշային սանդխակին : Գեղասահքի մոսկովեան դպրոցի «Խրուսթալնի» բաժնի սան է:
Կենսագրութիւն
Մետվետեւայի հայրը՝ Արման Բաբասեանը, հայ գործարար է: Մայրը՝ Ժաննա Տեւեաթովան՝ նախկին գեղասահորդ : Քոյրը Կարինա Բաբասեանն է : Մետվետեւա ազգանունը կրած է մօր տատի մականունէն: Մօր եւ դստեր ազգանունները տարբեր են:
4 Մայիս 2018 թուական ին յայտարարած է իր մարզիչ Էթերի Թութպերիձէի հետ աշխատիլն ընդհատելու մասին մտադրութիւն յայտնած է   Քանատա տեղափոխուելու եւ Հայաստանի դրօշի ներքոյ ելոյթ ունենալու մասին:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1999 ծնունդներ Ստորոգութիւն:19 Նոյեմբերի ծնածներ
Ներսէս Ներսէսեան
Ներսէս Ներսէսեան (1902-1980), հրապարակագիր։
Ծնած է Կեսարիոյ Ֆէնէսէ գիւղը։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է գիւղի Ռուբինեան վարժարանը. ապա 1914-ին հօրը հետ կ'երթայ Նիւ Եորք, ուսումը հոն շարունակելու նպատակով։ Վեց ամիս ետք Ֆէնէսէ կը վերադառնան։ 1915–ի եղեռնի օրերուն կ'աքրսորուին Սուրիոյ անապատները։ Աքսորի ճամբուն վրայ կը կորսնցնէ իր հարազատները։ Ինք եւ եղբայրը կ'որդեգրուին արաբ ընտանիքներու կողմէ։ Համաշխարհային պատերազմը չլրացած կը յաջողի փախչիլ Պոլիս:
1920-ին տիթրոյթաբնակ ազգականի մը օժանգակութեամբ Ամերիկա կու գայ։ Կը հաստատուի Տիթրոյթ եւ կը հետեւի լուսափորագրութեան արուեստին։
1927-ին կը մեկնի Յունաստան, այցելելու համար աքսորէ ազատուած քրոջ ընտանիքին եւ եղբօրը։ Այնուեհետւ կ'անցնի Եգիպտոս եւ կ՚ամուսնանայ հայրենակից Արշալոյս Արզումանեանին հետ։ Միասին կը վերադառնան Տիթրոյթ եւ կը բախտաւորուին երկու զաւակներով։
Ներսէս Ներսէսեան ինրնաշխատութեամր ծանօթացած է հայ եւ օտար հեղինակներու գրական գործերուն։ Կ'աշխատակցի թերթերու, գրական եւ հասարակական յօդուածներով։
Ունեցած է ազգային բազմարդիւն գործունէութիւն մը։ Իր օժանդակութիւնը բերած է էվէրէկ-Ֆէնէսէի մեծածաւալ յիշատակարան հատորի պատրաստութեան եւ հրատարակութեան գործին։ Ծառայած է Տիթրոյթի Ս. Յովհաննէս Մկրտիչ Եկեղեցւոյ որպէս ծխական խորհուրդի անդամ՝ 6 տարի։ Նոյնքան տարի եղած է դպրոցի խնամակալութեան անդամ, ինչպէս նաեւ հայերէնի ուսուցիչ։ 1975-ին Էվէրէկ եւ Ֆէնէսէ ընկերակցութեան Տիթրոյթի մասնաճիւղը, առ ի գնահատանք Ներսէսեանի աւելի քան 50 տարիներու բերած հայրենակցական ծառայութեան, հանդիսաւոր հաւաքոյթի մը ընթացքին յուշատախտակ մը յանձնած է։
1961–ին այցելած է Մայր Հայրենիք։ Նոյն թուականին հրատարակած է «Հայրենի յուշեր» հատորը, որուն մէջ ամփոփուած են պատմուածքներ, բանաստեղծութիւններ, հեքիաթներ, ծննդավայրի բարբառով գրուած երգիծական էջեր։ Յետ մահու, անոր այրին հաւաքած է ամուսնոյն գրութիւնները «Ամբողջական երկեր» խորագրուած հատորով (1991)։ Ներսէսեան իրապաշտ ու հարազատ ոճով կը նկարագրէ իր ծննդավայրին՝ Էվէրէկ-Ֆէնէսէի մէջ ապրած հայ ժողովուրդին բարքերը եւ 1914-1915–ի արհաւիրքի օրերէն դրուագներ։ կու տայ նաեւ ամերիկահայ կեանքէ իրական պատկերներ։
Ծաղկաձոր
Ծաղկաձոր (Կեչառիս, Ծաղկոցաձոր, մինչեւ 1947 թ.՝ Դարաչիչակ), քաղաք Հայաստանի Կոտայքի մարզին մէջ, (Կեչառիս, մինչեւ 1947-ը՝ Թեղէնիսի արեւելեան լանջին։ Կլիման մեղմ է, առողջարար։ Քաղաքը կը գտնուի ծովի մակերեւոյթէն 1841 մ. բարձրութեան վրայ, մարզկեդրոնէն 6 քմ հիւսիս-արեւմուտք։ Նախապէս գիւղը ամառանոցավայր էր, ապա՝ աւան, 1958-էն՝ քաղաքատիպ աւան։
ՀԽՍՀ Գերագոյն Խորհուրդի 16 Փետրուար 1984-ի հրամանագիրով Ծաղկաձորը դասուած է քաղաքներու կարգին։ Ծաղկաձորը լեռնակլիմայական առողջավայր է։ Այստեղ կը գտնուին մարզական կայան, քաղաքէն Թեղէնիսի գագաթը տանող 6 քմ երկարութեամբ ճոպանուղին, մանկական առողջարանը, հանգստեան տուները եւ զբօսաշրջութեան կեդրոնները։ Քաղաքի մէջ կը գտնուի Կեչառիս վանական համալիրը (10-15-րդ դարեր) իր Կաթողիկէ (15-րդ դար), Սուրբ Նշան եկեղեցի (11-րդ դար) եւ Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցի (1003 թ.) եկեղեցիներով, համալիրէն 200 մ. արեւմուտք՝ Սուրբ Յարութիւն եկեղեցի (1228 թ.) (Կոնստանտինովկայ)։
Անուանում
Հին ժամանակներուն կը կոչուէր Ծաղկոցաձոր, յետագային՝ Ծաղկունեաց ձոր։ Միջնադարուն յայտնի էր նաեւ Կեչառիս կամ Կեչառոյք անունով․ այդպէս կոչուած է 11֊13-րդ դարերուն կառուցուած Կեչառիս վանքի անունով։
15-րդ դարուն վերանուանուած է Դարաչիչակ, որ Ծաղկունեաց ձոր անուան թուրքական թարգմանութիւնն է։ 1947-ին բնակավայրին վերադարձուած է իր պատմական անուանումը ։
Բնակչութիւն
Ծաղկաձորի ազգաբնակչութեան փոփոխութիւնը.
Պատմութիւն
Ծաղկաձորի մէջ սկսած են բնակութիւն հաստատել դեռեւս 3-5րդ դարերուն։ Վաղ միջնադարուն (4-5-րդ դարեր) այս հողերը պատկանած են հայոց թագաւորի կալուածները տնօրինող Վարաժնունի տոհմին։ 6-րդ դարուն հովիտն կ՛անցնի հայկական ազդեցիկ Կամսարական տոհմի տիրապետութեան տակ, որ կը սեռէր Իրանի 7 մեծագոյն տներէն մէկուն՝ Կարին-Պահլեւիտներէն։ Կամսարական տոհմի հետնորդ, Պահլաւունի տոհմի առաջնորդ Գրիգոր Մագիստրոսը 1033-ին հրամայեց Ծաղկաձորի մէջ եկեղեցի կառուցել, որ կոչեցին Գրիգոր Լուսաւորիչի անունով։ Այսպէս հիմնուեցաւ Կեչառիս վանական համալիրը։
17-րդ դարու սկիզբը քոչուորական ցեղերը, գրաւելով «Ծաղիկների ձոր»-ը, տեղանքը կոչեցին Դարաչիչակ, որ Ծաղկունեաց ձորանուան թրքերէն թարգմանութիւնն է։ Քաղաքը կրկին Ծաղկաձոր վերանուանուեցաւ 1947-ին։ Իսկ երբ Արեւելեան Հայաստանը միացաւ ռուսական կայսրութեանը (1828 թ.), Ծաղկաձորը մտաւ Էրիւան նահանգի մէջ։ Այդ տարիներունն Ծաղկաձորի մէջ բնակութիւն հաստատեցին հազարաւոր հայ գաղթականներ Արեւմտեան Հայաստանէն եւ Պարսկաստանէն։
Քաղաքը պահպանեց իր յայտնի հանգստավայրի կարգավիճակը նաեւ խորհրդային իշխանութեան օրօք։ Ծաղկաձորի մէջ կը հանգստանային ոչ միայն Հայաստանի քաղաքացիները, այլեւ այստեղ կու գային ԽՍՀՄ ամբողջ տարածքէն։ Հովիտին մէջ կը գործէին երկու տասնեակ ճամբարներ, հանգստեան տօներ։ Ծաղկաձորը Մեքսիքօ քաղաքին հետ նոյն բարձրութեան վրայ կը գտնուի։ Ուստի Մեքսիքայի մայրաքաղաքին մէջ կայանալիք՝ 1968-ի Ամառնային Օլիմպիական խաղերու նախաշեմին Ծաղկաձորի մէջ եւս կը կառուցուի ԽՍՀՄ գլխաւոր մարզական համալիրը։ Այստեղ ողիմպիական խաղերու մարզիկներ եւ աշխարհի ախոյեաններ, ինչպէս նաեւ աշխարհի տարբեր երկիրներու հաւաքականները պատրաստուած են։ Իսկ երբ 1972-ին Թեղէնիս լերան լանջերուն կառուցուեցաւ ճոպանուղին, Ծաղկաձորը յայտնի դարձաւ նաեւ, իբրեւ լեռնադահուկային հանգստավայր։
Աւանդութիւն
Կ՛ըսեն, թէ օտար բռնակալ մը աւերելով ու աւարելով իր շուրջը, կու գայ կը հասնի Մաքրավանք եւ Կեչառիս գիւղերուն։ «Ի՜նչ լաւ վանքեր ունին,» կ՛ըսէ ան, երբ կը տեսնէ այս գիւղերու գեղեցիկ վանքերը։  «Ես լսած եմ, որ այս վանքերուն տեղացիք քոյր ու եղբայր կը համարեն»,  կ՛ըսէ անոր զօրավարներէն մէկը։   «Հա'», կը մռնչէ բռնակալը եւ կը շարունակէ՝ « ... Եթէ այդպէս է, կը հրամայեմ քարէ շղթաներ պատրաստել եւ կապել իրար քրոջն ու եղբօրը, որպէսզի անոնք բանտարկուած ըլլան եւ հայերը չկարողանան մօտենալ եւ միայն հեռուէն նային անոնց ու մղկտան»։ Այդպէս ալ կ՛ընէ։ Քարէ շղթայի ծայրը մէկ վանքէն կը բերէ, կը միացնէ միւսին։ Ատկէ ետք, Կեչառիս գիւղը կը կոչուի Ժնջրլու շղթայուած կամ շղթայակիր, մինչեւ որ հայերը կը հանեն քարէ շղթաները եւ ծաղկաշատ բնակավայրը Ծաղկաձորկ՛անուանեն    ։
Աւանդութիւն ըստ հայոց պատմութեան
Ըստ աւանդութեան՝ Պահլաւունեաց տոհմի օրիորդներէն մէկու կամքով ձորահովիտներէն մէկուն վրայ ամրոց կը կառուցեն եւ անոր կողքին՝ շքեղ ծաղկանոց մը, ուր կ՛աճեցնեն աշխարհի ամենագեղեցիկ ծաղիկները։ Բայց օր մը կատաղի քամին կ՛աւերէ ծաղկանոցը ու ծաղիկները կը ցրուէ ձորով մէկ։ Աղջիկը կը խնդրէ հօրը կառուցել տալ վանք մը, ուր վանահայրերը աղոթեն ու վերադարձնեն ցրուած ծաղիկները։  Վանքը կը կոչեն Կեչառիս, իսկ ձորը՝ Ծաղկաձոր։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Քաղաքներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի քաղաքներ Ստորոգութիւն:Կոտայքի մարզ Ստորոգութիւն:Հայաստան
Միչիօ Եասուտա
Միչիօ Եասուտա շարժանկարի ձեւաւորող էր, որ աշխատած է հետեւեալ ընկերութիւններուն հետ՝ Toei Animation, A Production, Nippon Animation, Topcraft, եւ Studio Ghibli: Իր գործերը օգտագործուած են բազմաթիւ բեմադրիչներու կողմէ, ինչպէս՝ Իսաօ Թաքահաթա, Հայաօ Միազաքի եւ Մամորու Օշիի: Իր հիսնամեայ ասպարեզին ընթացքին ան աշխատած է կարճ ֆիլմերու, ֆիլմերու, հեռուստաշարներու, տեսահոլովակներու, վաւերագրական ֆիլմերու եւ ծանոցումներու վրայ։ Ան գունագեղութեան ձեւաւորումը ստանցնած էր Միազաքիի Օսքար ստացած Spirited Away ֆիլմին: Ան պաշտօնապէս գործէ կը քաշուի 2008, իր վերջին գործը ըլլալով Ponyo ֆիլմը, սակայն ան նաեւ կ'աշխատի Օսքար մրցանակի պաշտօնակարգուած The Wind Rises ֆիլմին վրայ, որ թողարկուեցաւ 2013-ի Յուլիսին:
Վաղ Կեանք
Ծնած է Թոքիօ մայրաքաղաքի Նականօ շրջանին մէջ։ Ան մեծցած է քաղաքային շրջանակի մէջ։ Ան իր մանկութիւնն ու պատանեկութիւնը անցուցած է Հիկաշի-Ֆուշիմի քաղաքին մէջ, որ վերանուանուած է Նիշիթոքիօ 2001-էն ետք: Անոր հայրը համալսարանի դասախօս էր։ Ան ունի անդրանիկ եղբայր մը, անդրանիկ քոյր մը, եւ երեք կրտսեր եղբայրներ: Ան կը նկարագրէ իր պատանեկան կեանքը իբրեւ շատ հաճելի ժամանակաշրջան մը իր կեանքի հատուածէն, երբ ան ազատութիւնը ունէր զատելու իր ուզած ճիւղը, առանց իր ծնողքին ընդմիջման:
Գինի
Գինեգործութիւնը խաղողէն գինի ստանալու աշխատանքին ամբողջութիւնն է, որ կը սկսի խաղողի ընտրութեամբ և կ՝աւարտի գինիի շշալցմամբ։ Գինեգործութեան և խաղողի մասին գիտութիւնը կոչուած է էնոլոգիա։ Գինեգործութեամբ զբաղուող մասնագէտը կը կոչուի գինեգործ։
Գոյութիւն ունի առաջին կարգի և երկրորդ կարգի գինեգործութիւն։ Առաջին գարգի գինեգործութեան հիմնական գործընթացը սպիրտային խմորումն է, երբ քաղցուին վրայ կ'աւելցնեն խմորասունկերու մաքուր մշակումը (2-3%), խմորումը կրնայ ընթանալ նաև խաղողին մեջ պարունակուող բնական խմորասունկերով։ Խաղողի քաղցուի շաքարի խմորման հետեւանքով կ'առաջանան էթիլ սպիրտ եւ ածխաթթու գազ, ինչպես նաև՝ խմորման երկրորդական նիւթերը։ Անապակ գինիներ պատրաստելու համար քաղցուն կ'ենթարկեն լիակատար խմորման, իսկ կիսաքաղցր, թունդ և աղանդերային գինիներ ստանալու համար՝ մասնակի խմորման։
Գինեգործութիւնը Հայաստանի մէջ, գինիի արտադրութիւնը Հայաստանի մէջ։ Ըստ գինեգործութեան համաշխարհային կազմակերպութեան (OIV) 2007 թուականի տվեալներուն, այդ տարուան ընթացքին հայ գինեգործները արտադրած են 43 հազար հեկտոլիտր գինի։
Հայաստանի տաք կլիման կ'ապահովէ քաղցրահամ խաղող, որմէ կարելի է պատրաստել բարձրորակ քաղցր գինիներ։ Հայաստանը գինեգործութեամբ տարածաշրջանի առաջի կարգի երկիրն է։ Հայաստանի մէջ արտադրուած գինիները կը յատկանշուին ալկոհոլի բարձր պարունակութեամբ: Պատմութիւն - Հայկական լեռնաշխարհի տարածքին շատ հին ժամանակներէն զարգացած է խաղողի մշակումը։ Ըստ Աստուածաշնչեան յայտնի պատմութեան, խաղողագործութեան և գինեգործութեան հայրենիքը Հայաստանն է։ Աստուածաշունչը կը պատմէ, որ մարդկութիւնը գինիին համը բացայայտեց այն ժամանակ, երբ Նոյ Նահապետը ջրհեղեղէն ետք Արարատ լերան ստորոտին տնկեց խաղողի առաջին որթատունկը։ Ըստ Աստուածաշունչի ն, Նոյի համար խաղողէն գինի պատրաստելու գաղտնիքը բացայայտեց Նոյի այծը, որ վայրի խաղողի պտուղները ուտելէն ետք հարբեր եւ հրմշտեր է միւս կենդանիներուն:
Հ եթանոսական ժամանակաշրջանէն սկսած Հայաստանի մէջ կայ բազմաթիւ բոյսերէ միւռոն պատրաստելու աւանդութիւնը։ Յ.Ք. Ա. դարուն Հայոց Տրդատ թագաւորի վասալ՝ Պարգև անունով մարդ մը սորուեցաւ խաղողի հեղուկէն սպիրտ թորել։ 66 թուականին Տրդատը թագաւորական շքախումբով, ընծաներով, ինչպէս նաև միւռոնով, կ'ուղեւորուի Հռոմի կայսեր Ներոնի մոտ։ Հռոմէացի պատմաբանները կը պատմեն, որ երբ Ներոնը միւռոնը կը համտեսէ, կ'երջանկանայ։
Հայաստանի տարածքին կատարուած պեղումներու ընթացքին յայտնաբերուած են վաղ ժամանակներէն պահպանուած հայկական գինեգործական հնձաններ, գինու անօթներ ու կարասներ, խաղողի ածխացած կորիզներ, բազմաթիւ սեպագիր արձանագրութիւններ, քանդակներ և այլ փաստաթուղթեր։ Այդ ամէնը կը վկայեն, որ Հայաստանի մէջ գինեգործութիւնը ունի մօտ 6000 տարուան պատմութիւն:
Աստուածաշունչի Հին Կտակարանին մէջ ըսուած է, որ Նոյը իջնելով Արարատի բարձունքէն, տնկեց իր առաջին խաղողի վազը։ Ղևոնդ Ալիշանը կը նշէ, որ Նոյը խաղող է տնկեր Ակոռի գիւղի մօտ Գինեբլուր, Գինեհովիտ, Գինեգետ տեղանքներով բոլոր։ Գիտնականներու հետազոտութիւնները և հնագիտական պեղումները կը վկայեն, որ հայերը ն.Ք մօտ 6-5-րդ հազարամեակներուն ընտելացուցեր են վայրի խաղողը և զբաղուեր անոր մշակմամբ։
Որոշ հնագէտներ պարզեր են, որ Վայոց ձորի Արենի գյուղի մօտ, դէպի Նորավանքի համալիր տանող կամուրջին անմիջապէս կից պեղուող «Թռչուններու քարայրին մէջ» յայտնաբերուեր են հին քարէ դարէն մինչեւ ուշ միջնադարուն վերաբերող տարաբնոյթ յուշարձաններ, որոնք կը վկայեն, որ այստեղ ժամանակին բնակութիւն հաստատեր են մարդիկ և զբաղուեր՝ խաղողի մշակմամբ:
1939 թուականին 7-րդ դար ու Թեյշեբաինի ուրարտական բերդի մէջ (ներկայիս՝ Կարմիր բլուր) ռուս հնագէտ Բորիս Պիոտրովսկիի ղեկավարութեամբ իրականացուած պեղումները բացայայտեր են գինիի պահեստ և մօտաւորապէս 500 կաւէ կճուճ։ Գինիի պահեստներ յայտնաբերուեր են նաև Էրեբունի քաղաք-ամրոցի մէջ, որը կառուցուեր է 2800 տարի առաջ։
Նորավանքի մօտակայքը եւս յայտնաբերուեր են միջնադարեան գինեգործական կենդրոններ։ 2011 թուականին Հայաստանի Հանրապետութեան Արենի համալիրով, պեղումներու ընթացքին յայտնաբերուած է աշխարհի հնագոյն գինեգործական հնձանը, որ ունի 6000 տարուան հնութիւն: Գինի (vinum), ալքոհոլային ըմպելիք (բնական թնդութիւնը՝ 9-16%, թունդացուած՝ 16-22%), որ կը պատրաստուի խաղողի կամ մրգա–պտղային հիւթի ամբողջական կամ մասնակի խմորման միջոցով (երբեմն սպիրտի կամ այլ նիւթերու աւելացմամբ)։
2010-11 թթ. Արենի գիւղի մօտ գտնուող քարանձաւին մէջ կատարուած պեղումներու ընթացքին հնագէտները յայտնաբերած են խաղողի տրորման, խմորման եւ պահպանման համար նախատեսուած կաւէ անօթներ, բաժակներ եւ խաղողի կորիզներ, ինչը կ'ապացուցէ, որ Հայաստանի մէջ գինի սկսած են պատրաստել աւելի քան 6000 տարի առաջ ։
Գոյութիւն ունին գինիներու տարբեր դասակարգումներ։ Հայաստանի մէջ, ընդունուած է գինիները դասակարգել ըստ սպիրտի եւ շաքարի պարունակութեան.
Ըստ հետազոտութիւններու, գինիի չափաւոր օգտագործումը կը նուազեցնէ սրտամկանի կաթուածի, ուղեղի արեան զեղման, ուռուցքային հիւանդութիւններու առաջացման հաւանականութիւնը ։
1 Դեկտեմբեր
1 Դեկտեմբեր, տարուան 335-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 336-րդ) օրն է
Տօներ
Ստորոգութիւն:Դեկտեմբեր
Մեծ Հայքի Վարչական Բաժանումը
Մեծ Հայքի Վարչական Բաժանումը, Մեծ Հայքի վարչատարածքային միաւորները եղած են նահանգները եւ գաւառները։ Ընդհանուր 15 նահանգ եւ մօտ 191 գաւառ ,
ԱՅՐԱՐԱՏ
Կը կոչուի նաեւ Հայկական միջնաշխարհ։ Շրջապատուած է Հայկական Պար, Գեղամայ, Շարիան եւ Ծաղկանց լեռներով: Պատմական Հայաստանը ունեցած է 12 մայրաքաղաք, որուն մեծագոյն մասը տեղադրուած է Այրարատ նահագին մէջ։ Արմաւիր, Երուանդաշատ, Արտաշատ, Վաղարշապատ, Արշակաւան, Դուին, Բագարան, Երազգաւորս, Կարս, Անի եւ Երեւան։ Այրարատը բաղկացած է 16-20 նահանգներէ՝
ՏՈՒՐՈՒԲԵՐԱՆ
Ծանօթ է Տարուբերան կամ Տարօնի աշխարհ անուններով։ Հայաստանի միջնաշխարհի կեդրոնական նահանգներու կարեւորագոյններէն է, որովհետեւ այդտեղ կը գտնուի Հայաստանի երրորդ բարեբեր հովիտը՝ Մշոյ դաշտը, Արածանիի ափին։ Տուրուբերանի գաւառներէն՝
ՎԱՍՊՈՒՐԱԿԱՆ
-Նարեկայ վանք-Վանքին մօտ եղած է համանուն գիւղը։ Կը գտնուէր Ոստանէն արեւմուտք։
Վանը ուրարտական Բիայնա անուան հայկական ձեւն է։ Վանի բերդը այժմ թուրքերու կողմէ գրաւուած եւ ճանչցուած է Թոփրախ-կալա։ դ-Արտազ-Արտազ գաւառը կը համապատասխանէ, ներկայիս, Մակուի շրջանին, որ կը տարածուի Մասիսէն հարաւ-արեւելք։ Ան կը գրաւէ այժմեան Զանգիմար (դեղին) գետի միջին եւ ստորին հոսանքը։ Սկիզբը պատկանած է Ամատունիներուն, իսկ հետագային՝ Արծրունեաց իշխաններուն։ Հին ատեն կոչուած է Շաւարշան կամ Շաւարշական։ Պատմական նշանաւոր վայրերէն՝
ՉՈՐՐՈՐԴ ՀԱՅՔ
(Ծոփք, Սատրապական Հայաստան) Սահմանակից է Բարձր Հայքի, Տուրուբերանի եւ Աղձնիքի։ Նշանաւոր գաւառներէն՝
ԲԱՐՁՐ ՀԱՅՔ
Նահանգը, ինչպէս ցոյց կու տայ անունը, բարձրադիր շրջան էր եւ Հայաստանի ջրաբաշխ (Արաքս, Եփրատ եւ ուրիշ գետեր այս շրջանէն ծնունդ կ՛առնէին)։ Կը տարածուէր Անդ(տ)իպոնտական լեռներէն մինչեւ Բիւրակն-Մնձուրեան լեռները։ Բարձր Հայք ունէր 9 գաւառներ.
ԱՂՁՆԻՔ
Նահանգը աշխարհագրականօրէն երկու իրարմէ տարբեր շրջաններէ բաղկացած է։ Մէկը հիւսիսայինը՝ Հայկական Տաւրոսի վրայ, լրիւ լեռնային երկիր է, խիստ ու երկար ձմեռով։ Երկրորդը՝ հարաւային, հարթավայրն էր եւ արուեստական ոռոգումի շնորհիւ երկրագործական հարուստ շրջան։ Ասորեստանեան արձանագրութիւններուն մէջ յիշատակուած է Ալզի ձեւով։ Բաղկացած է 10 գաւառներէ՝
ՄՈԿՔ
Մեծ Հայքի ամենափոքր աշխարհն է։ Կը տարածուի Հայկական Տաւրոսի արեւելեան հատուածէն մինչեւ արեւելեան Տիգրիսի շրջանը։ Երբեմն միացուած է Վասպուրականի եւ նկատուած անոր մէկ մասը։ Այստեղ է Ամենափրկիչ վանքը։
ԱՐՑԱԽ
Նահանգը երբեմն կոչուած է Փոքր Սիւնիք, Խաչէն եւ կամ Խաչենք անուններով։ Կուր եւ Արաքս գետերու հովիտներուն միջեւ կը համապատասխանէր Լեռնային Ղարաբաղին։ Նշանաւոր գաւառներէն՝
ՈՒՏԻՔ
Հաստատուած է Թարթառ գետի միջին եւ ստորին հոսանքին վրայ։ Գաւառներէն՝
Շիկաշէն- Այս գաւառի սահմաններէն ներս է Գանձակ քաղաքը (այսօրուան Ատըրպէյճանի Կիրովապատը)։ Այս քաղաքը պէտք չէ շփոթել Ատրպատականի Գանձակին հետ։ Յիշատակութեան արժանի են նաեւ Տաւուշ գաւառը եւ հայկական Շամշատինը։
ԳՈՒԳԱՐՔ
Նահանգը կը տարածուէր Հայաստանի հիւսիսը, Աղստեւ գետի հովիտէն մինչեւ Տայք նահանգը։ Նշանաւոր գաւառներէն՝
ՏԱՅՔ
Լեռնային եւ անտառածածկ նահանգ մըն էր։ Կը գրաւէր Ճորոխին միջին հոսանքի աւազանը։ Շրջանը շատ պտղառատ էր (մանաւանդ ունէր նուռ, թուզ եւ սերկեւիլ)։ Յիշատակութեան արժանի գաւառներ էին՝
ԿՈՐՃԷՅՔ
Ուրմիոյ լիճի եւ Տիգրիսի միջեւ, լեռնային եւ անտառածածկ նահանգը, կը համապատասխանէր այսօրուան Քիւրտիստանի մէկ մասին։ Իր գլխաւոր գաւառներէն՝ Որսիրանք եւ Կորդուք։ Կորդուքը կը գրաւէ արեւելեան Տիգրիսի եւ Խապուր գետի ինկած շրջանը։
ՊԱՐՍԿԱՀԱՅՔ
Պարսկահայքը կը գտնուի Ուրմիոյ լիճի արեւմտեան եւ հիւսիսային շրջաններուն մէջ։ Գաւառներէն՝ Հեր եւ Զարեւանդը։ Հեր գաւառին մէջ կը գտնուէր Նուարսակ գիւղը, ուր 484-ին հաշտութեան պայմանագիր կնքուած է։ Իսկ Զարեւանդը՝ կը համապատասխանէ Սալմաստի շրջանին։
ՓԱՅՏԱԿԱՐԱՆ
Նահանգը միշտ Հայաստանի մաս չէ կազմած։ Կը տարածուէր Արաքս գետի ստորին հոսանքէն դէպի հարաւ։ Հնագոյն ժամանակներէն կոչուած է Կազբ (Կազբք)։ Նահանգի բոլոր գաւառները հայկական չեն եղած եւ ունին հնագոյն ծագում։ Պատմական վայրերէն կարելի է յիշել Փայտակարան քաղաքն ու Վարդանակերտ աւանը։
Գրիգոր Քամպուրեան
Գրիգոր Քամպուրեան (1880 - 1916, Պրուսա), հայ դեղագործ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է 1880 թուականին։ Աւարտած է Կոստանդնուպոլ­սոյ Օսմանեան դեղագործական վարժարանը։ 1914 թուականին Թուրքիոյ Կեմլիք քաղաքին մէջ ունեցած է սեփական դեղատուն։
1916 թուականին սպանուած է կամ մահացած Պրուսա քաղաքին մէջ՝ 36 տարեկան հասակին։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:Պրուսա մահացածներ
Ծաղկանոյշ Ծատուրեան
Ծաղկանոյշ Ծատուրեան (1941) Ծնած է Նոր Ջուղա։ Երեք տարեկան կորսնցուցած է իր տեսողութիւնը, բժշկական սխալ դարմանումի մը հետեւանքով։ Եօթը տարեկան իր մէջ կը զգայ երգի ու երաժշտութեան առընթեր, գրելու եւ կարդալու հակումը։ Սակայն դեռ ծանօթ չըլլալով պռայլեան տառերուն, իր հօրը օգնութեամբ կը ծանօթանայ հայ մեծ բանաստեղծներու ստեղծագործութեանց։ Իր հայրը Ահարոն Ծատուրեան ուսուցիչ էր Նոր Ջուղայի հայոց ազգային դպրոցներու մէջ։
Ծաղկանոյշ կը յաճախէ Սպահանի պռայլեան միութեան «Նուրբախշ» դպրոցը. կը սորվի պռայլեան տառերը եւ կը ծանօթանայ անգլերէն ու պարսկերէն լեզուներուն։ Կը սորվի նաեւ պռայլեան մեքենագրութիւն։
Վրէժ Ներսէսեան
Վրէժ Դաւիթ Ներսէսեան, պատմաբան, աստուածաբան։ Աստուածաբանութեան մագիստրոս, փիլիսոփայութեան դոքտոր։ Լոնտոնի թագաւորական ասիական ընկերութեան անդամ (1988):
Կենսագրութիւն
Վրեժ Ներսէսեան ծնած է Թեհրանին մէջ (այլ աղբիւրներու համաձայն՝ Լոնտոնի մէջ ): 1958-1965 թուականներուն նախնական կրթութիւն ստացած է Կալկաթայի Հայոց մարդասիրական ճեմարանին մէջ, 1965-1968 թուականներուն սորված է Էջմիածնի Գեւորգեան հոգեւոր ճեմարանին մէջ, 1969-1975 թուականներուն՝ Լոնտոնի համալսարանի Քինգս քոլեջին մէջ։ 1975 թուականէն Պրիդանական թանգարանի հայկական բաժնի վարիչն է, 1987 թուականէն՝ Քրիստոնեայ Արեւելք բաժնի վարիչը, 1983 թուականէն, միաժամանակ՝ Լոնտոնի Սուրբ Պետրոս հայկական եկեղեցի քահանայ :
Աշխատութիւնները կը վերաբերին Հայ եկեղեցի եւ գիրքի պատմութեանը, աստուածաբանութեանը, մանրանկարչութեան արուեստին։ Մեծ Պրիդանիայի տարբեր գրադարաններու եւ կրթարաններու մէջ յայտնաբերած է 12-17-րդ դդ. հայկական 280 ձեռագիր
Արտաքին Յղումներ
Ստորոգութիւն:Պատմաբաններ Ստորոգութիւն:Աստուածաբաններ
Քաղցկեղ
Քաղցկեղը մարմինի հիւսկէններու բջիջներուն անկանոն, արագընթաց, անհակակշռելի բազմացման, աճման եւ զարգացման հիւանդութիւնն է,  որ կը յառաջացնէ անբնական եւ ախտային ուռեր: Քաղցկեղը կրնայ յառաջանալ մարմինի որեւէ մէկ հիւսկէնի կամ օրկանի մէջ։ Ան կը հարուածէ ամբողջ մարդկութիւնը, առանց խտրութեան մարդոց՝ գոյնին, տարիքին, սեռին, ցեղային եւ ընկերային պատկանելիութեան ու տնտեսական իրավիճակին: Հիփփոկրատ, բժշկութեան նախահայրը, որ ապրած է քրիստոսէ առաջ (460-370) յիշած է եւ նկարագրած է իր գրութիւններուն մէջ զանազան տեսակի ուռեր եւ քաղցկեղի պարագաներ: Ան արձանագրած է carcinos յունարէն բառը, որ կը նշանակէ խեցգետին (crab) կամ ծովախեցգետին (crabfish): Celsus քրիստոսէ ետք (25-40) թարգմանած է carcinos բառը լատիներէնէն cancer բառով: Galen երկրորդ դարէն ետք լաւորակ (benign) ուռերը կոչած է encos բառով, որ լատիներէն ուռեցք կը նշանակէ: Իսկ վատորակ (malignant) ուռերը ան կոչած է carcinoma: 1600 տարիներ առաջ Եգիպտոսի մէջ նկարագրուած է քաղցկեղը եւ անոր վիրահատումը:
Քաղցկեղի Զարգացումը
Քաղցկեղային ուռ մը կը սկսի աննշմար եւ գաղտագողի, առանց որեւէ ազդանշանի: Ընդհանրապէս 5-10 տարիներ ետք անիկա շօշափելի չափի կը հասնի, որովհետեւ քաղցկեղի բջիջները զարգանալու եւ յայտնուելու համար պէտք ունին երկար տարիներու: Ուրեմն՝ տարեցները համեմատաբար աւելի քաղցկեղ կ'ունենան քան երիտասարդները: Քաղցկեղային ուռերուն մեծամասնութիւնը կը սկսի 25-40 տարիքի միջեւ եւ երբեմն շատ աւելի կանուխ, նոյնիսկ փոքր տարիքի:
Համաշխարհային բժշկական կազմակերպութիւններու ուսումնասիրութիւններուն համաձայն, քաղցկեղի պարագաները անցնող 100 տարուան ընթացքին մեծ համեմատութեամբ շատցած են: Ներկայիս աշխարհի բնակչութեան 1/3-ը կը տառապի քաղցկեղէ: 1901-ին այս համեմատութիւնը եղած է 1/8000: Մարմինի բջիջներուն բազմացումը, աճը եւ զարգացումը տեղի կ'ունենան բջիջներու կիսուելու գործընթացով մը, որ կը կոչուի mitosis: Այս գործընթացը կը գտնուի յատուկ ծիներու հսկողութեան ներքեւ եւ կ'ընթանայ յստակ կանոնաւորութեամբ, ուր ամէն մէկ բջիջ կիսուելով կը ստեղծուի երկու նոյնանման նոր բջիջներ, որոնք կ'ունենան համահաւասար ժառանգական բաղադրիչով (DNA) հարուստ երփնամարմիններ (chromosomes) եւ ծիներ (gens): Երբ այս ծիները այլափոխուին (mutate) բջիջներու բնական եւ կանոնաւոր բազմանալու գործընթացը կը խախտի եւ կը փոխարինուի անբնական բազմանալու գործընթացով մը, ուր կը յառաջանան թերի եւ ախտաւոր բջիջներ, որոնք կը կոչուին քաղցկեղային բջիջներ:
Քաղցկեղային բջիջները բազմանալու, աճելու եւ զարգանալու աւելի կարճ ժամանակամիջոց ունին, քան առողջ բջիջ մը: Անոնք կ'ապրին երկար ժամանակ, կը ծաւալին անկաշկանդ եւ անօրէն, կը բազմանան արագօրէն եւ կը կազմեն քաղցկեղային ուռեր (tumor):
Ծիներու այլափոխումին հետ կրնայ պատահիլ նաեւ երփնամարմիններու այլափոխումը, որ տեղի կ'ունենայ զանազան ձեւերով.
Ժառանգական բաղադրիչով հարուստ ծիները եւ երփնամարմինները կ'այլափոխուին, երբ անոնք ենթակայ ըլլան վնասակար եւ այլափոխութիւն յառաջացնող նիւթերու, որոնք կը կոչուին քաղցկեղածին նիւթեր (carcinogens, cancerogenic):