cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հայերը Յունաստանի մէջ
Յունահայութեան կեդրոնները
Խորհրդային Միութեան փլուզումէն ետք Հայաստանէն տասնեակ հազարներով հայրենակիցներ Յունաստան կ՛արտագաղթեն եւ կը հաստատուին Հիւսիսային Յունաստանի (Սերես, Սելանիկ, Գավալա, Քսանթի, Քոմոթինի, Ալեքսանտրուպոլիս, Տիտիմօթիհօ), Աթէնքի եւ Փիրէայի շրջանները։ Փոքր թիւով հայրենակիցներ (ներկայիս մօտաւորապէս 20-30 ընտանիք) ալ կը հաստատուին Պելոպոնեսի հարաւը գտնուող Քալամաթա․անոնք 1945-1947 քաղաքէն Հայաստան ներգաղթող հայերու բեկորներն են։
Միութիւններ
1923-էն ետք, Յունաստանի տարածքին յաջորդաբար կը կազմակերպուին ու կը սկսին գործել հետեւեալ միութիւնները։
Երիտասարդական-պատանեկան
Հիւսիսային Յունաստանի եւ Ատիկէի շրջանները կը գործեն Հ․Յ․Դ․ պատանեկան եւ երիտասարդական խումբերը, իսկ Ալեքսանտրուպոլսոյ մէջ կը գործէ հայ երիտասարդներու միութիւնը։
Կրթական հաստատութիւններ
Բ․ Համաշխարհային պատերազմէն ետք, արտագաղթին եւ ներգաղթին պատճառով, հայութեան թիւը կը նուազի։ Այդ պատճառով դպրոցներ կը փակուին, մանաւանդ հիւսիսային Յունաստան, ուր կը գործէին 12 դպրոցներ՝ 5 Սելանիկի մէջ, 2 Ռոտոփի նահանգին մէջ եւ մէկական Էվրոս (Թուրքիոյ սահմանակից) նահանգին մէջ եւ Տրամա, Գավալա ու Սերես քաղաքներուն մէջ։
Նախակրթարան եւ Մանկապարտէզ
Ատիկէ․ կը գործեն 3 նախակրթարաններ իրենց մանկապարտէզներով՝
Միջնակարգ
1993-էն Աթէնքի մէջ կը գործէ Հ․Կ․Խ․ի «Ս․Ճենազեան» միջնակարգը։
Միօրիայ դպրոցներ
Հիւսիսային Յունաստան (Սելանիկ, Քավալա, Քոմոթինի, Քսանթի եւ Ալեքսանտրուպոլիս) կը գործեն Հայ Գթութեան Խաչին հոգատարութեան տակ գտնուող միօրիայ դպրոցները։
Կրօնական
Հայ Առաքելական եկեղեցուոյ Յունահայոց Թեմը կապուած է Մեծն Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան եւ պաշտօնապէս ճանչցուած է յունական պետութեան կողմէն եւ անոր առաջնորդ հայրը որպէս Յունաստանի հայ գաղութին առաջնորդ։
Հայ Կաթոլիկ եկեղեցիներ
Յունաստանի Հայ Կաթողիկէ Առաքելութիւնը անկախ է լատինածես եւ յունածես կեդրոններէն․ կապուած է ուղղակի Պէյրութի Հայ Կաթողիկէ Պատրիարքարանին։ Ունի 2 եկեղեցիներ՝
Տե՛ս նաեւ
Քոքինիոյ հայկական գաղութը
Սելանիկի հայկական գաղութը
Քերքիրայի հայերը
Հայերու ներկայութիւնը Կորնթոս
Փաթրայի հայերը
Քեֆալոնիա․ Հայ որբերու ժամանումը Քեֆալոնիա
Սիրոս․ Հայ որբերը եւ Near East Relief Որբանոցը
Նաֆփլիոնի հայերը
Արսէն Պալեան
Սուրէն Պայրամեան
Սուրէն Պայրամեան, հայ բժիշկ, խմբագիր, մատենագէտ եւ ազգային-հասարակական գործիչ ։
Կեանք եւ գործունէութիւն
1955 թուականին աuարտած է Գահիրէի Գալուստեան ազգային, 1960-ին՝ Մարոնիտներու երկրորդական վարժարանները, 1965 թուականին՝ Գահիրէի համալսարանը։
1975 թուականէն՝ ազգային երեսփոխան, Գահիրէի Պատկառելի թեմական ժողովի անդամ-ատենադպիր, 2011 թուականէն՝ «Յուսաբեր» մշակութային ընկերակցութեան ատենապետ։
1982–1987 թուականներուն՝ «Յուսաբեր» օրաթերթի խմբագիր։
Բժշկական եւ գիտական յօդուածներ կը տպագրէ եգիպտահայ եւ Սփիւռքի այլ պարբերականներու մէջ։
Աշխատութիւններ
Լոյս տեսած են( Պայրամեան)ի՝
Խորհրդային Շինարարութիւն
«Խորհրդային Շինարարութիւն», խորհրդային շրջանի հայկական երկշաբաթաթերթ, ամսագիր։ Հանդիսացած է ՀՍԽՀ Կենտգործկոմի (ԿԳԿ), այնուհետեւ՝ ՀՍԽՀ ԿԳԿ-ի եւ Երեւանի քաղխորհրդի, վերջը՝ ՀՍԽՀ ԿԳԿ-ի եւ արդարադատութեան ժողկոմատի օրգանը։ Լոյս տեսած է 1928-1929, 1932-1934 թթ.-ին, Երեւանում։ Խմբագիրներ՝ Ռ. Դաշտոյեան, Կ. Վռամ։
Խորհրդային քարոզճութեան դիրքերէն փորձած է նպաստել քաղաքացիական գիտակցութեան բարձրացման, լուսաբանած խորհրդային շինարարութեան անցուդարձը, շեշտած գիւղխորհուրդներու դերը տեղական մարմիններու աշխատանքին մէջ, բարձրացուցած գիւղական եւ քաղաքային խորհուրդներու նպատակները պարզաբանող հարցեր։ «Խորհրդային Շինարարութիւնը» ներկայացուցած է նաեւ սովետական արդարադատութեան գործունէութիւնը, անդրադարձած մշակութային յեղափոխութեան, պատմական յուշարձաններու պահպանութեան հարցերուն։ Տպագրած է ՀՍԽՀ ԿԳԿ-ի շրջաբերականները, որոշումները։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Փիրշէնք
Փիրշէնք, Արեւմտեան Հայաստանի գիւղերէն, որ կը գտնուի Բաղէշ վիլայէթի Սասունի Հազզօ-Խապլճոզ գաւառակին մէջ։
Պատմութիւն
Փիրշէնքը մէջ կար Սուրբ Խաչ եկեղեցին, որուն կից գործած է նաեւ դպրոց մը: Եկեղեցին եղած է հարուստ, ունեցած է առանձին հողատարածք:
Գիւղն ունեցած է նաեւ տարրական դպրոց մը:
Գիւղը եղած է զուտ հայաբնակ, սակայն եղած են նաեւ քիւրտ ընտանիքներ, որոնք ապրած են հայերուն հետ:
Տրդատ Պալեան
Տրդատ եպս․ Պալեան, հայ բանասէր, մատենագէտ, բանահաւաք եւ եկեղեցական գործիչ։
Նորայր Պէյլերեան
Նորայր Պէյլերեան, հայ բնագէտ, քիմիագէտ։
Փիրշէնք
Պատմութիւն
1915 թուականին  գաւառակի հայ բնակչութիւնը ենթարկուած է զանգուածային բնաջնջման, սակայն  հայերու մեծ զանգուած մը չէ լքած բնօրրանը:
Այսօր Փիրշէնքի մէջ կայ 3 հայ ընտանիք, որոնցմէ միայն 2-ը  իսլամացած են: Հայ  բնակիչներու զգալի մասը ստիպուած եղած է տեղափոխուիլ Արեւելեան Հայաստան, Լիբանան, Եւրոպա, ԱՄՆ եւ այլ երկիրներ:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Գիւղեր Ստորոգութիւն:Արեւմտեան Հայաստանի գիւղեր
Արմէն Էլչիեան
Կենսագրութիւն
Արմէն Էլչիեանի ծնողքը՝ Հայրը ծնած է Սիւնիքի Կապան քաղաքը, մայրը՝ Արցախի Մարտակերտի շրջանին Թալիշ գիւղը։ Ծնողքը հանդիպած եւ պսակուած են Երեւանի մէջ եւ 1976 թուականին տեղափոխուած են Մոսկուա։ Արմէն Էլչիեան ծնած է Մոսկուա 1980 թուականին: 19 տարերկանին տեղափոխուած է Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ եւ 28 տարեկանին վերադարձած է Մոսկուա:
Կրթութիւն եւ մասնագիտացում
2002 թուականին ընդունուած է եւ 2002 թուականին աւարտած Ամերիկիոյ Ֆիլատելֆիայի համալսարանը՝ ուսանելով «Ծրագրաւորում» մասնագիտութիւնը։ Երկրորդ բարձրագոյն կրթութիւնը Ռուսիա ստացած է 2003 թուականին՝ աւարտելով Մոսկուայի տնտեսական համալսարանին «Միջազգային դրամաֆինանսական գործարքներ» մասնագիտութիւնը: 2005 շարունակած է ուսումս Հարվըրտի համալսարանին մէջ՝ «MBA/General management» ուղղութիւնով, ուր 2007 թուականին ստացած է մագիստրոսի կոչումը:
Մասնագիտական գործունէութիւն
Առաջին մասնագիտական քայլերը եղած է IT (ծրագրաւորում) ոլորտին մէջ։ 2002 թուականին դասաւանդած է Ծրագրաւորում Ֆիլատելֆիայի համալսարանին մէջ, յետոյ 2002-2005 թուականներուն աշխատած է, որպէս ծրագիրներու նախագիծող միջազգային «Քսերոքս» ընկերութեան մէջ։ Շուկայագիտութեան մասնագէտի որոկաւորում ստանալէ ետք 2006-2008 թուականներուն Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու «Ճոնսոն եւ Ճոնսոն» ընկերութեան մէջ զբաղած է բժշկական սարքաւորումներու համար շուկայագիտութեան ռազմավարութիւններուն մշակումով, յետոյ՝ Ռուսիոյ մէջ GPS համակարգերու մշակումով: 2008-2010 թուականներուն աշխատած է, որպէս մասնաւոր ընկերութեան բիզնես խորհդատու՝ կեդրոնանալով Ռուսիոյ եւ յետխորհրդային երկիրներու կրթական հաստատութիւններու զարգացումով: 2010 թուականին կազմած է իր անձնական համալսարանը, որ հիմնուած էր ժամանակակից հեռահար արհեստագիտութեանց վրայ: Համալսարանիս մէջ կը սորվէր աւելի քան 1000 աշակերտ: 2012 թուականէն ի վեր Ռուսիոյ մէջ գործող մասնաւոր խորհրդատուական ընկերութեան գործընկերներէն մէկն է: Կը զբաղի ոչ արդիւնաւէտ աշխատող ընկերութիւններու վերազինումով, ինչպէս նաեւ միջազգային ֆինանսաւորումներու նախագիծերով:
Գրական գործեր
Հիմնական գրական գործերուն ցանկը կ’ընդգրկէ հետեւեալ ինքնակենսագրական նոթերը.
Երաժշտութիւն
Փոքր տարիներէն ունեցեր է սէր երաժշտութեան հանդէպ: Ընդունուած է Մոսկուայի երաժշտական դպրոցը, սակայն միայն երեք տարի սորված է հոն:
Հայերէնով ձայնագրած երգերուն ցանկը կ’ընդգրկէ հետեւեալ երաժշտական գործերը.
Արմէն Էլչիեան Մոսկուայի մէջ գտնուող ձայնագրման արուեստանոցի մը համասեփականատէրն է: Ձայնագրման արուեստանոցին միւս համասեփականատէրը Ալեքսէյ Ռոստով է, ով Ռուսիոյ ամենատաղանդաւոր երաժիշտներէն, երգեցողութեան ուսուցիչներէն, գործիքաւորողներէն ու երգահաններէն մէկն է: Արուեստանոցէն ներս կը ձայնագրուին վառ ու տաղանդաւոր գործիքաւորողներ ու երգիչներ ինչպէս Ռուսիայէն, այնպէս ալ արտերկիրէն:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Մոսկուա ծնածներ Ստորոգութիւն:1980 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Դասախօս Ստորոգութիւն:Աւագ խորհրդատու Ստորոգութիւն:Երաժիշտ Ստորոգութիւն:Գրողներ Ստորոգութիւն:Ծրագրաւորող Ստորոգութիւն:Թարգմանիչ
Պերճուհի Աւետեան
Կենսագրութիւն
Պերճուհի Աւետեան ծնած է Հալէպ, Սուրիա: Աւարտած է Հալէպի Հայկազեան վարժարանն ու Քարէն Եփփէ Ազգային Ճեմարանը: Բարձրագոյն ուսումը ստացած է Հալէպի Երկրաչափական համալսարանէն աւարտելով շինարարական բաժինը: 2015-ին տեղափոխուած է հայրենիք:
Մամուլի աշխատակից
Աշխատակցած է «Օշական պարբերաթերթ»ին, «Գանձասար շաբաթերթ»ին, «Երթ» տարեգիրքին (Հալէպ), «Շիրակ« եւ «Կամար» պարբերաթերթերուն (Լիբանան), կարճ շրջան մը «Կամք»ի (Ֆրանսա), «Գրական Թերթ» Հայաստան, ստորագրելով արձակ էջեր ու պատմուածքներ:
Գրական գործեր
Հրատարակածէ.-
Մանկական շարք. «Սփայտիկ», «Սփայտիկ եւ Արա», «Սոխակն ու Ծիածանը» եւ «Սփայտիկ Նոր Հանգրուանի Մէջ»: վերջին երկու գրքոյկներուն մէջ Սուրիոյ պատերազմի անդրադարձը կայ։
Անդամակցութիւն
Անդամ է Հայաստանի Գրողներու Միութեան:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հալէպ ծնածներ Ստորոգութիւն:Երկրաչափ Ստորոգութիւն:Գրողներ Ստորոգութիւն:Արձակագիր
Նորայր Պէյլերեան
Քիմիական գիտութիւններու դոկտոր (1975), փրոֆէսօր (1977): ՀԽՍՀ բարձրագոյն դպրոցի վաստակաւոր գործիչ (1981): Եւրոպական բնական գիտութիւններու ակադեմիայի իսկական անդամ (2011) ։
Անոր ղեկավարութեամբ ու խորհրդատուութեամբ պաշտպանուած է թեկնածուական 52 եւ դոկտորական 7 ատենախօսութիւն:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ բնագէտներ
Տրդատ Պալեան
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Կեսարիա: Փոքր տարիքէն ընտանիքին հետ տեղափոխուած է Զմիւռնիա, ուր նախնական կրթութիւնը ստացած է Ներսիսեան վարժարանին մէջ: Ապա ընդունուած է Երուսաղէմի դպրեվանք եւ աւարտելէ ետք ստացած՝ հոգեւորականի օծում:
Վարած պաշտօններ եւ գործունէութիւն
Եկեղեցական օծում ստանալէ ետք Պալեան 1884-1887 թուականներու միջեւ ստանձնած է Սուրբ Յակոբեանց վանքի աւագ թարգմանիչի պաշտօնը, ապա՝ 1887 թուականին, ընտրուած է Կեսարիոյ թեմի առաջնորդ:
Պաշտօնավարելով Կեսարիոյ մէջ, Պալեան 1888 թուականին հիմնած է ժառանգաւորաց վարժարան, որ եղած է Կեսարիոյ եւ շրջակայ շրջաններու կրթական ու մշակութային կենդրոն: Վարժարանի կողքին Պալեան հիմնած է նաեւ գրադարան եւ թանգարան, ուր հաւաքած ու մեկտեղած է հայկական հին ձեռագրեր եւ հնատիպ հրատարակութիւններ:
Պալեան հրաժարելով առաջնորդութեան պաշտօնէն, սկսած է շրջիլ Փոքր Ասիոյ, Կիլիկիոյ, Պաղեստինի եւ այլ վայրերու հայաբնակ գիւղերը եւ գրի առնել անոնց բանահիւսութիւնները, որոնք 1922-ի հալածանքներու ժամանակ Զմիւռնիոյ մէջ բռնագրաւուած եւ ոչնչացած են՝ մնալով անտիպ: Հալածանքներու պատճառով ապաստանած է Աթէնք, ուր անցուցած է իր կեանքի մնացած կարճ ժամանակաշրջանը:
Աշխատութիւններ
Պալեան 1900 թուականներէն սկսեալ աշխատակցած է « Բազմավէպ », « Հանդէս Ամսօրեայ », « Բիւզանդիոն », « Լոյս », «Բանասէր», « Արեւելեան Մամուլ » եւ այլ պարբերականներու, հրատարակելով բանասիրական յօդուածներ, մատենագիտական ցանկեր, եկեղեցական նիւթեր եւ այլ հրապարակախօսական նիւթեր:
Պալեան կարեւոր ներդրում ունեցած է Յակոբ Մեղապարտի հրատարակութիւններու ժամանակաշրջանը յայտնաբերելու գործին մէջ:
Հրատարակած է «Սուրբ Երկիր», «Ցուցակ հայերէն ձեռագրաց ի Թուրքիա», «Հայ աշուղներ, Զմիւռնիա», «Հայ վանօրայք ի Թուրքիա» եւ այլ աշխատութիւններ :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ բանասէրներ Ստորոգութիւն:Հայ մատենագէտներ Ստորոգութիւն:Հայ բանահաւաքներ
Խորհրդային Մանկավարժ
«Խորհրդային Մանկավարժ», խորհրդային շրջանի հայկական մանկավարժական տեսական-մեթոդական ամսագիր։ Հանդիսացած է ՀԽՍՀ լուսաւորութեան մինիստրութեան (կրթութեան նախարարութեան) օրգանը։ Առաջին անգամ լոյս տեսած է 1926 թուականին, Երեւանի մէջ (1926-1931 թուականներուն՝ «Ժողովրդական Լուսաւորութիւն», 1931-1933 թուականներուն՝ «Կոմունիստական Լուսաւորութիւն», 1933- 1941 թուականներուն՝ «Խորհրդային Մանկավարժ», 1941-1952 թուականներուն չի հրատարակուել)։ Գլխաւոր խմբագիրներ՝ Ս․ Դաւթեան, Մ․ Սահակեան, Մ. Մազմանեան, Ս․ Խուդոյեան, Յ․ Պարոնեան, Ռ. Դալլաքեան, Մ․ Մկրտչեան (1971 թուականից)։
1920-1930-ական թուականներուն պայքարած է անգրագիտութեան վերացման եւ մշակութային յեղափոխութեան լենինեան ծրագրի կենսագործման համար, ձգտած դպրոց ընդգրկուած տարբեր խաւերու երեխաներուն դաստիարակել խորհրդային գաղափարախօսութեան ոգիով, անդրադարձած ուսումնական ծրագիրներու եւ դասագիրքերու բարելաւման, գիտամեթոդական օգնութիւն ցոյց տուած ուսուցիչներուն։
Դպրոցի վերակառուցման վերաբերեալ ԽՄԿԿ Կենտկոմի ու ԽՍՀՄ Մինիստրներու խորհուրդի որոշումները գովեզդելու նպատակով խմբագրութեան մէջ կը գործէին (1971 թուականէն) գիտական խորհուրդներ։
Ունեցած է «Ռուսկի յազիկ վ արմեանսկոյ շկոլէ» («Русский язык в армянской школе», 1957-1968), «Հայոց լեզուն եւ գրականութիւնը դպրոցում» յաւելուածները։ 1966 թուականին առաջին անգամ լոյս ընծայած է «Մաթեմատիկան եւ ֆիզիկան դպրոցում» յաւելուածը։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Խորհրդային Արուեստ (ամսագիր)
«Խորհրդային Արուեստ», խորհրդային շրջանի հայակական գիտատեսական, քննադատական եւ գեղարուեստական պատկերազարդ ամսագիր։ Հանդիսացած է ՀԽՍՀ կուլտուրայի մինիստրութեան (մշակոյթի նախարարութիւն) եւ կինեմատոգրաֆիայի պետական կոմիտէի հրատարակութիւնը։ Առաջին անգամ լոյս տեսած է 1932 թուականին (1932-1938, 1940-1941 թուականներուն՝ «Խորհրդային արուեստ», 1943-1955 թուականներուն՝ «Սովետական Գրականութիւն Եւ Արուեստ»), Երեւանի մէջ։ Խմբագիրներ՝ Ա․ Վշտունի, Ս․ Մելիքսէթեան, Գ․ Հովնան, Ս․ Բայանդուր (1940-1941, 1955 թուականէն)։
30-ական թուականներուն ջատագոված է հայ-խորհրդային արուեստը (թատրոն, կինօ, երաժշտութիւն, կերպարուեստ ճարտարապետութիւն եւ այլն)։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Թերմոփիլեսի ճակատամարտ
Թերմոփիլեսի ճակատամարտ (յուն․՝ Μάχη των Θερμοπυλών)․ յոյներուն եւ պարսիկներուն միջեւ տեղի ունեցած ճակատամարտ, Ք․Ա․ 480-ին, պարսիկներու Յունաստան երկրորդ արշաւանքին ընթացքին։
Աղբիւրներ
Տիոտորոս Սիչիլեացին Ք․Ա․ 1-ին դարուն գրած է «Պատմական Գրադարան» գործը, Քսերսես Ա․-ի արշաւանքին վերաբերեալ։ Կը կարծուի թէ անոր աղբիւրները Իրոտոթոսի եւ Էֆորոս Քիմեցիին գործերը եղած են։
Արշաւանքին դրդապատճառները
Փոքր Ասիոյ արեւմտեան ափերուն յունական քաղաքները կ՛ապստամբին Պարսկական Կայսրութեան բռնիշխանութեան դէմ (Յոնիական Ապստամբութիւն, Ք․Ա․500/499 - Ք․Ա․494)։ Քաղաքները Ք․Ա․ 547/6-ին պարսիկներուն հպատակած էին։ Բնակիչները դժգոհ էին նշանակուած բռնակալներու՝ ղեկավարութենէն եւ անոնցմէ երկուքին անհատական գործողութիւններէն (Միլիթոսի բռնակալներ՝ Իսթիեոս եւ Արիսթաղորաս)։ Յոնիական Ապստամբութիւնը կը վերջանայ պարսկական նաւատորմիղի յաղթանակով (Ք․Ա․ 493)։ Յոնիական Ապստամբութիւնը վտանգած ըլլալով Պարսկական Կայսրութեան կայունութիւնը, Դարեհ Ա․ կ՛որոշէ պատժել յունական քաղաքները, ինչպէս օրինակ՝ Աթէնք եւ Էրեթրիա, որոնք մասնակցած եւ նեցուկ կանգնած էին այդ ապստամբութեան, ինչպէս նաեւ յարմար առիթ մըն էր Պարսկական Կայսրութիւնը դէպի արեւմուտք ընդարձակուի։ Կը պահանջէ յունական քաղաք-պետութիւններուն անմիջական յանձնումը։ Յունական քաղաք-պետութիւնները, Աթէնքի եւ Սփարթիի գլխաւորութեամբ կը մերժեն։ Էղինա սակայն կը յանձնուի, ինչ որ Սփարթացիներուն զայրոյթը կը պատճառէ եւ Էղինան դաւաճանութեամբ կ՛ամբաստանեն։ Ք․Ա․ 490-ին Դարեհ Ա․-ին հսկայ բանակով Յունաստան կ՛արշաւէ։ Կը յաջողի գրաւել Քիքլատես եւ Էրեթրիա։ Սակայն Մարաթոնի ճակատամարտին կը պարտուի աթենացիներու եւ փլաթէեսներու փոքրաթիւ բանակէն եւ կը ստիպուի Ասիա վերադառնալ։
Պարսկական երկրորդ արշաւանքը
Դարեհ Ա․ Պարսկաստան վերադարձին, կը վերակազմէ իր բանակը, որպէսզի կրկին Յունաստան արշաւէ։ Սակայն այս ծրագիրը կը յետաձգուի, որովհետեւ Եգիպտոսի մէջ ապստամբութիւնը կը ծագի։ Դարեհ կը մահանայ եւ զաւակը Քսերքսես Ա․ գահ կը բարձրանայ։ Ան կը վերագրաւէ Եգիպտոսը եւ կը պատրաստուի Յունաստան արշաւել։ Ք․Ա․480-ին Սարտիս (արեւմտեան Փոքր Ասիա, Մանիսա գաւառ․ պարսիկներուն տուած անունը Սպարտա էր) պարսկական երկրորդ արշաւանքին պատրաստութիւնները կը վերջանան եւ պարսիկները Էլիսփոնտոս (Տարտանելի նեղուց) կ՛անցնին, շնորհիւ իրենց կառուցած երկու արուեստական կամուրջներուն։
Յոյներուն պատրաստութիւնները
Ք․Ա․485-ական թուականներուն, աթենացիները կը սկսին պատրաստուիլ դիմադրելու համար պարսկական նոր ներխուժում մը։ Թեմիսթոքլիս, Ք․Ա․ 482-ին աթենացիներուն կը համոզէ ստեղծել եռակարգ ցռկանաւերու նաւատորմիղ մը։ Աթէնք կ՛ուղղուի մնացեալ յունական քաղաք-պետութիւններուն պարսիկներուն դէմ դաշնութիւն մը կազմելու նպատքակով։
Ք․Ա․481-ին Քսերքսես յունական քաղաք-պետութիւններուն՝ բացի Աթէնք եւ Սփարթի, դեսպաններ կը ղրկէ պահանջելով անոնց յանձնումը։ Կորնթոսի մէջ կը կայանայ յունական քաղաք-պետութիւններուն ժողովը, ուր կը հիմնուի յունական դաշնութիւնը։ Ք․Ա․480-ին նոր ժողով մը կը գումարուի։ Յոյները երբ կ՛իմանան թէ Քսերքսես Տարտանելէն անցած է, կ՛որոշեն փակել Թերմոփիլեսի անցքը․ պարսիկները, որպէսզի հարաւային Յունաստան հասնին, պարտաւոր էին այդ անցքէն անցնիլ։ Ծրագիրին անյաջողութեան պարագային, Պելոպոնեսի քաղաք-պետութիւնները կը ծրագրեն պարսիկներուն դիմադրել Կորնթոսի Նեղուցը եւ աթենացիները կը մտադրեն անզէն բնակչութիւնը՝ կիներ եւ երեխաներ, հաւաքաբար Թրիզինա ղրկել։
Լէոնիտաս
Ք․Ա․480 Սեպտեմբերի սկիզբները, պարսիկները Թերմոփիլես կը հասնին։ Այդ շրջանին Սփարթացիները կը տօնէին Քարնէա (Սփարթիի կրօնական տօն, կը տօնուէր նաեւ Արղոս, Սանթորինի, Քոս եւ ուրիշ քաղաքներու մէջ), ինչպէս նաեւ Ողիմպիական Խաղերուն ժամանակն էր, եւ ռազմական ընդհարում մը սրբապղծութիւն կը համարուէր։ Սակայն, Սփարթացիները կացութիւնը քննելով, կ՛որոշեն բանակ ղրկել Լէոնիտասի (Սփարթիի թագաւոր) ղեկավարութեամբ։ Ըստ Իրոտոթոսի, Տելֆիի պատգամախօս Փիթիայի վճիռը կ՛ըսէ թէ՝ «կամ Սփարթին պիտի կորսուի եւ կամ ալ թագաւոր մը պիտի կորսնցնէ» ([7.220.4] ὑμῖν δ᾽, ὦ Σπάρτης οἰκήτορες εὐρυχόροιο, ἢ μέγα ἄστυ ἐρικυδὲς ὑπ᾽ ἀνδράσι Περσεΐδῃσι πέρθεται, ἢ τὸ μὲν οὐχί, ἀφ᾽ Ἡρακλέους δὲ γενέθλης πενθήσει βασιλῆ φθίμενον Λακεδαίμονος οὖρος. οὐ γὰρ τὸν ταύρων σχήσει μένος οὐδὲ λεόντων ἀντιβίην· Ζηνὸς γὰρ ἔχει μένος· οὐδέ ἑ φημίσχήσεσθαι, πρὶν τῶνδ᾽ ἕτερον διὰ πάντα δάσηται ) ։
Թերմոփիլես
Յոյները Թերմեփիլեսի անցքը որոշեցին փակել, յուսալով թէ Քսերքսեսին հսկայ բանակը պիտի դժուարանայ։ Լէոնիտաս կ՛որոշէ Սփարթացիները կեդրոնը դիրք գրաւեն՝ ամենանեղ մասը, իսկ Ֆոքիսները (Ֆոքիս յունական ֆիլի, որ հաստաուած էր հիւսիսային էվոյիքոս ծոցէն մինչեւ Կորսթոսի ծոցը երկարող տարածութեան մէջ) յանձն կ՛առնեն ըլլալ պաշտպանողական պատը՝ 1 000 ֆոքիս զինեալներ Թրահինան պիտի պաշտպանէին, որովհետեւ այդտեղէն պարսիկները կրնային յոյներուն շրջապատել։
Կռիւը անխուսափելի էր, սակայն Քսերքսես 4 օր կը համբերէ, յուսալով յոյները ցրուին։
Ուժեր
Ուժերը անհաւասար են․ պարսկական հսկայ բանակին դէմ յունական փոքրաթիւ բանակ մը։
Առաջին օրը
Կռիւին առաջին օրը, շնորհիւ Լէոնիտասի ռազմավարութեան, յոյներուն կողմէ կը զոհուին 2-3 զինեալներ, իսկ պարսիկները կը կորսնցնեն զինուորներու լուրջ թիւ մը։
Երկրորդ օրը
Երկրորդ օրը, կրկին յոյները կը յաջողին կասեցնել պարսիկներուն յարձակումները։ Սակայն կէսօրէն ետք, Քսերքսեսին կ՛այցելէ Էֆեալթին (յոյն տեղացի հողագործ մը) եւ պարսիկներուն կը ցուցնէ գաղտնի արահետ մը, ուրկէ պարսիկները անցնելով կրնային շրջապատել յոյներուն։
Երրորդ օրը
Երրորդ օրը, Ֆոքիսները ինքզինքնին պարսիկներէն շրջապատուած կը գտնեն եւ մօտակայ բլուրի մը վրայ կը նահանջեն։ Մնացեալ յոյները կը կարծեն թէ անոնք մեկնած են եւ մեծամասնութիւնը կ՛որոշէ նահանել, սակայն Լէոնիտաս կը վճռէ իր 300 սփարթացիներուն հետ մնալ ու կռուիլ։ Կռիւի դաշտ կը մնան նաեւ 700 Թեսփիիս եւ 400 Թիվացի։
Վճռորոշիչ կռիւը եւ Լէոնիտասի մահը
Պարսիկները յարձակողականի կ՛անցնին, եւ յոյները Թերմոփիլեսի անցքին նեղ տեղը կ՛առաջանան։ Յոյները նախ իրենց նիզակներով կը կռուին, ապա սուրերով։ Կը սպաննուին Քսերքսեսին երկու եղբայրները եւ աւելի ուշ Լէոնիտաս՝ պարսկական նիզակներէն։ Յոյները շրջապատելով թագաւորին մարմինը կը կռուին եւ կը յաղթեն։ Սակայն երբ վրայ կը հասնին պարսկական բանակին «անմահները» կռիւը այլեւս վերջաւորութեա կը հասնի։
Պարսիկները կը կորսնցնեն 20 000 զինուորներ, իսկ յոյները՝ 4 000։
Արդիւնքները
Թերմոփիլեսի ճակատամարտին զուգահեռ, տեղի կ՛ունենայ Արթեմիսիուի նաւամարտը, ուր ոեւէ կողմ չի յաղթեր։ Քսերքսես Թերմոփիլեսի յաղթանակէն ետք, քար ու քանդ կ՛ընէ կեդրոնական Յունաստանը՝ Վիոթիա, Փլաթէես եւ Թեսփիես։ Կ՛առաջանայ դէպի Աթէնք։
Պելոպոնեսցիները կ՛առաջարկեն պաշտպանել Կորնթոսի նեղուցը, սակայն Թեմիսթոքլիս յոյներուն կը համոզէ Սալամինա մնալ։ Սալամինայի նաւամարտին յոյները պարսիկներուն կը յաղթեն։
Քսերքսես, յոյներու յաղթանակով կը վախնայ թէ անոնք պիտի քանդեն Տարտանելի արուեստական կամուրջները եւ կ՛որոշէ բանակին մեծ մասով նահանջէ եւ Ասիա վերադառնայ։ Ետ կը ձգէ Մարտոնիոս սպարապետը։
Մարտոնիոս յաջորդ տարին Աթէնքը կը գրաւէ, սակայն Սփարթացիները դէպի Ատիկէ կ՛առաջանան եւ Մարտոնիոս կը նահանջէ դէպի հիւսիս՝ Վիոթիա, ստիպելով յոյներուն կռուին Փլաթէեսի շրջանը։ Յոյները կը յաղթեն, ինչպէս նաեւ Միքալիի ճակատամարտը։
Ազդեցութիւն արդի աշխարհին
Թերմոփիլեսի ճակատամարտը ներծրչած է բանատեղծներ, յօրինողներ, վիպագիրներ («Gates of Fire» 1998-ի վէպ, Սթիվըն Փրոսֆիլտ), ֆիլմ-արտադրիչներ («300», «The 300 Spartans»), եւայլն։ Յոյն բանաստեղծ Կոստանդինոս Քաւաֆիս գրած է «Թերմոփիլես» բանաստեղծութիւնը, ի պատիւ յոյն զինեալներուն ուրոնք ճակատամարտին մասնակցեցան։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Ճակատամարտեր այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Ճակատամարտեր Յունաստանի մէջ Ստորոգութիւն:Ճակատամարտեր ըստ տարեթիւի Ստորոգութիւն:Ճակատամարտեր ըստ դարու Ստորոգութիւն:Ճակատամարտեր
Յակոբ Կուտսուզեան
Յակոբ Կուտսուզեան, ժապաւէնի հայ բեմադրիչ։
Գործունէութիւն
Կուտսուզեան արտադրած է հեռատեսիլի կայաններու համար շուրջ 250 յայտագիրներ։ «TV Ontario TFO»-ի հետ համագործակցութեամբ թողարկած եւ նկարահանած է շարք մը հեռուստաշարեր, ստեղծած է հայկական վաւերագրական երկու շարժապատկերներ, որուն առաջին մասն է՝ «Հայկական Աքսորը» (Armenian Exile), ապա՝ «Զաւակս հայ պիտի ըլլայ» (My Son Shall Be Armenian) ժապաւէնը ։
2011 թուականին նկարահանուած «Հայոց գուսանները» Կուտսուզեանի առաջին ժապաւէնն է հայկական երաժշտութեաբ մասին՝ ի յարգանք «Սայաթ-Նովա» գուսանական երգի Համոյթին, Թովմաս Պօղոսեանին եւ չորս ճանաչուած աշուղներու գործին։
2012 թուականի Ապրիլին նկարած է հայկական երաժշտութեան նուիրուած իր երկրորդ աշխատանքը՝ «Հայկական արձագանքները»։
Կուտսուզեան նաեւ լուսանկարիչ է. անոր գործերը ցուցադրուած են Քեպեքի ազգային գրադարանին մէջ, այնուհետեւ շրջած է զանազան հիւսիս-ամերիկեան պատկերասրահներով։
2016-ին Կուտսուզեան կը բեմադրէ «Արմատախիլ» վաւերագրական շարժանկարը, ուր ներկայացուած է հայկական մշակոյթի, ինքնութեան եւ ժառանգութեան վերածնունդը:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ բեմադրիչներ
Յարութիւն Պոյաճեան
Յարութիւն Պոյաճեան, հայ նկարիչ, գեղանկարիչ։ Հայաստանի նկարիչներու միութեան անդամ (1976):
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Գահիրէ։ 1947 թուականին հայրենադարձած է։
1965 թուականին աւարտած է Երեւանի գեղարուեստի ուսումնարանը, 1970 թուականին Երեւանի Պետական գեղարուեստա-թատերական հիմնարկը։
Հեղինակ է իւրայատուկ եւ յատկանշական պատկերներու։
1999 թուականին անհատական ցուցահանդէս կազմակերպած է Լոս Անճելըսի մէջ։ Գործերէն պահուած են Հայաստանի թանգարաններուն մէջ, մշակոյթի նախարարութեան, Մոսկուայի գեղարուեստի ոսւումնարանին մէջ եւ այլն ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ նկարիչներ Ստորոգութիւն:Հայ գեղանկարիչներ
Աղահեճքի ամրոցը
Աղահեճքի ամրոցը (կամ «Միրիկ-1» ) կը գտնուի Արցախի Հանրապետութեան Քաշաթաղ շրջանի Միրիկ գիւղի արեւմտեան եզրի բարձրադիր բլուրին գագաթը։ Ամրոցը տեղակայուած է Աղաւնոյ գետի աջ ափին բարձրացող լեռնաբազուկին վրայ։
Ամրոցը կառուցուած է Ք.Ա. 9-8-րդ դարերէն ոչ վաղ եւ գոյատեւած է մօտ 300 տարի։
Աղահեճք ամրոցը եզակի յուշարձան է, ուր պահպանուած բոլոր ճարտարապետական համալիրները նմանը չունին Հայաստանի, Հարաւային Կովկասի եւ ամբողջ յետխորհրդային տարածքի հնագոյն քաղաքակրթութիւններուն մէջ ։ Կառուցուած ըլլալով երկաթի լայն տարածման ժամանակաշրջանին, այն կը կրէ Յառաջաւոր Ասիոյ տարբեր ժամականաշրջաններու եւ քաղաքակրթութիւններու բնորոշ տարրեր, որոնք երբեք միասին չեն հանդիպած։
2013 թուականին յուշարձանը յայտնաբերած է հնագէտ Գ.Մ. Սարգսեան՝ դաշտային հետախուզական աշխատանքներու ընթացքին։
Յուշարձանին վերաբերեալ պատմական տեղեկութիւններ շատ քիչ պահպանուած են ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայկական բերդեր եւ ամրոցներ Ստորոգութիւն:Հայկական բերդեր եւ ամրոցներ (Արցախ)
Սուրբ Ստեփանոս Եկեղեցի (Տող)
Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի, կը գտնուի Հադրութ շրջանի Տող գիւղի հարաւ-արեւմտեան մասը, ընդարձակ գերեզմանոցին մօտակայքը :
Պատմութիւն
Ըստ մուտքի ճակատամասի արձանագրութեան, եկեղեցին 1747 թուականին վերանորոգած են մելիք Եգան եւ անոր որդի մելիք Եսայի:
Ս․ Ստեփանոս եկեղեցին կառուցուած է աւելի շուտ` միջնադարեան մայր տաճարին տեղը, որ իր հերթին կառուցուած է հեթանոսական տաճարի հիմքերուն վրայ:
Եկեղեցւոյ տարածքին բազմաթիւ գերեզմանաքարեր կան, որոնք քարի վրայ փորագրման միջնադարեան արուեստի վառ օրինակներէն են: Եկեղեցւոյ պատերուն մէջ Խաչքարերու իւրայատուկ հաւաքածու տեղադրուած է (51 հատ) :
Վարդան Բախշեան
Վարդան Բախշեան, հայ ազատամարտիկ։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Երեւան: Միջնակարգ կրթութիւնը ստացած է Արմաւիր քաղաքի թիւ 2 միջնակարգ (այժմ` Վարդան Բախշեանի անուան) դպրոցին մէջ ։
1989-ին աւարտած է Երեւանի Պետական Համալսարանի պատմութեան բաժանմունքը եւ ընդունուած է ասպիրանտուրա: Ուսանողութեան տարիներուն ան աշխատած է համալսարանին քարտէսագրութեան տարրալուծարանին մէջ:
Գործունէութիւն
1988-ի կէսերուն մասնակցած է «Հայ Ուսանողութեան Դաշինք» կազմակերպութեան ստեղծման աշխատանքներուն:
Վարդանի անմիջական մասնակցութեամբ տպագրուած է Հայաստանի առաջին անկախ թերթերէն մէկը՝ « Դաշինք »ը:
1989-ին անդամագրուած է Հայաստանի Ազգային Անկախութեան կուսակցութեան։
1990-ին Հայաստանի մէջ եղած է սկաուտութեան վերահիմնադիրը ։
1991-ին Աթէնքի մէջ ընտրուած է Հ.Մ.Ը.Մ.ի կեդրոնական վարչութեան անդամ:
Յովհաննէս Ոսկերիչեան
Յովհաննէս Ոսկերիչեան, հայ դերասան։
Կենսագրական գիծեր
Յովհաննէս Ոսկերիչեան ծնած է Գահիրէի մէջ, Հայոց ցեղասպանութիւնը վերապրած Կարապետ եւ Աղաւնի Ոսկերիչեաններու ընտանիքի մէջ։ Հայրը վախճանած է երիտասարդ տարիքին՝ 35 տարեկան Աղաւնիի ուսերուն ձգելով 5 երեխաներու խնամքը (Յակոբ, Յովհաննէս, Խաչօ (երկուորեակներ), Մատլէն եւ Ֆլորա) ։
Գործունէութիւն
Փոքր տարքէն բեմի հանդէպ սէր ունեցած է։ Գահիրէի մէջ առաջին բեմուսոյցները եղած են Խաչիկ Սանտալչեանը, Միքայէլ Միքայէլեանը, Արաքսի Օհանեանը։
Առաջին անգամ բեմ բարձրացած է 1940 թուականին, երբ ուսանած է Գահիրէի հոգեւոր դպրոցի մէջ։ Միջին Արեւելքի բազմաթիւ բեմահարթակներու վրայ (Եգիպտոս, Սուրիա, Լիբանան եւ այլն) խաղացած է տարբեր թատերախումբերու ներկայացումներու մէջ՝ «Գիքորը», «Թշուառները», «Շողոքորթն», «Ստուերի մէջ», «Որբուհին», «Ես մարդ էի», «Քարամազով եղբայրները», «Աս էր, թէ ան էր», «Սայաթ-Նովա» եւ այլն։ Մարմնաւորած է 50-է աւելի կերպարներ։
1966 թուականին տեղափոխուած է Ամերիկայի Միացեալ նահանգներ, ուր շարունակած է բեմական գործունէութիւնը։ 1970-ականներուն դարձած է Նիւ Եորքի Համազգային թատերախումբի անդամ՝ Հրանդ Մարգարեանի ղեկավարութեամբ ։ Համագործակցած է ԱՄՆ-ի եւ Քանատայի հայկական թատերախումբերու հետ։
Համազգայինի Հայ կրթական եւ մշակութային միութեան թատրոնի հետ 1991 թուականին Երեւանի մէջ, Կիւմրիի եւ Վանաձորի մէջ մասնակցած է Սփիւռքահայ թատրոններու փառատօնին։ Համագործակցած է նաեւ ՀԲԸՄ «Արտաշատ», «Թէքէեան» մշակութային միութեան «Մհեր Մկրտչեան», Նիւ Եորքի «Վլատիմիր Քոչարեան» եւ այլ թատերախումբերու հետ՝ մարմնաւորելով շուրջ հինգ տասնեակի հասնող բեմական կերպարներ։
Խաղացած է «Վարդանանք» (Ղեւոնդ Երեց), «Փառքի վաշխառուները» (Փերլօ), « Սողոմոն Թեհլերեան » (Father Luke), «Աղօթքիս մի խառնուիր» (Մանուկ), «Մորգանի խնամին» (Մենթոեւ), «Ատամնբոյժն արեւելեան» (Մարկոս) եւ այլ ներկայացումներու մէջ։
2015 թուականին Երեւանի մէջ, Կիւմրիի եւ Վանաձորի մէջ մարմնաւորած է Վարդան Կարապետի կերպարը, Նիւ Եորքի «Վլատիմիր Քոչարեան» թատերախմբի «Հոգիս ձեզմով կը խայտայ» ներկայացման մէջ՝ նուիրուած Հայոց Ցեղասպանութեան (1915) 100-ամեակին։
Կնոջ՝ բանաստեղծուհի, արձակագիր եւ թարգմանիչ Թերեզ Ճապրաեան-Ոսկերիչեանի հետ զբաղած է նաեւ հրատարակչական գործունէութեամբ։
1978 թուականին Նիւ Եորքի մէջ հիմնադրած են «Ոսկետառ» հրատարակչութիւնը՝ հրատարակելով աւելի քան երկու հարիւր անուն պարբերաթերթեր, տարեցոյցեր, մանկական եւ այլ գրական ստեղծագործութիւններ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայեր
Խոտաբուժում
Խոտաբուժում (Herbal medicine, ֆիթոթերափի), բոյսերու օգնութեամբ բուժում :
Պատմութիւն
Մարդկութիւնը հազարաւոր բոյսերէն դարերու ընթացքին ընտրած է դեղաբոյսեր, ապա այդ գիտութիւնը փոխանցած է սերունդէ սերունդ: Միայն Հիփոքրատը նկարագրած է շուրջ 250 դեղաբոյս: Համաշխարհային տուեալներով, ներկայիս ծանօթ դեղերու 40 առ հարիւրը ունի բուսական ծագում, իսկ սրտային դեղերու պարագային` մինչեւ 90 առ հարիւր: Իբրեւ բնական միջոցներ, բոյսերէն ստացուած դեղամիջոցները մարմինին մէջ անցանկալի երեւոյթներ հազիւ թէ յառաջացանեն: Դեղաբոյսերով բուժուելու նպատակով բոյսերը անհրաժեշտ է հաւաքել մաքուր վայրերէն, ճամբաներէն հեռու: Ամէն դեղաբոյս ունի իր հաւաքելու ժամանակը, ծաղկելէ առաջ կամ ծաղկած վիճակով: Արմատները կը հաւաքուին ուշ աշնան, կը չորցուին լաւապէս լուալէ ետք: Ըստ թիպեթեան բժշկութեան, բնութեան մէջ գտնուող բոլոր բոյսերն ալ պիտանի են, անհրաժեշտ է գտնել զանոնք, ճանչնալ եւ ճիշդ օգտագործել: Բուսաբուժումը յատկապէս խորհուրդ կը տրուի ձգձգուող հիւանդութիւններու համար: Սակայն նկատի պէտք է ունենալ, որ միեւնոյն բոյսը երկար օգտագործելով` մարմինը կը վարժուի անոր եւ ան այլեւս բաւարար եւ օգտակար ազդեցութիւն չ'ունենար: Դեղաբոյսերը կ'օգտագործուին փոշիի, թուրմի, թէյի եւ քսուկի ձեւով. կարեւորը անոնց ճիշդ չափերով պատրաստելն է, կամ լաւագոյն պարագային, կարելի է օգտուիլ անոնց պատրաստի դեղահատերէն:
Ալոէի օգտագործում
Անանուխ.- Անոր վայրի տեսակը կը կոչուի դաղձ: Կ'օգտագործուի բոյսին տերեւները, որոնք կը հաւաքուին ծաղկման շրջանին: Անիկա հարուստ է եթերաիւղերով, որոնց քանակը ծաղիկներու մէջ կը կազմէ 4-6, իսկ տերեւներու մէջ 2-3 առ հարիւր: Իր պարունակած 40 առ հարիւր եթերաիւղերու շնորհիւ կը հանդարտեցնէ աղիքներու կծկումները, կը հանգստացնէ սրտխառնուքը, ունի մարսողութիւնը լաւացնող եւ լեղամուղ յատկութիւն: Կ'օգտագործուին չոր եւ թարմ համեմունքներու ձեւով` ճաշերու եւ աղցաններու պատրաստութեան ատեն: Անանուխին ծաղիկը եւ տերեւները լայն կիրարկութիւն ունին նաեւ թէյի ձեւով: Բժշկութեան մէջ դաղձը կ'օգտագործուի ամբողջութեամբ` ծաղիկը, տերեւները եւ արմատը:
Ուրց, ծոթրին.- Հարուստ է եթերաիւղերով եւ ֆլաւոնոյիտներով, ունի սուր, բայց հաճելի բոյր: Բուժման նպատակով կ'օգտագործուի անոր վերգետնեայ մասը, կը հաւաքուի ծաղկման շրջանին: Ուրցը, չոր վիճակով, իր յատկութիւնները կը պահպանէ մինչեւ երեք տարի: Դեռ հին ժամանակներէ զայն կ'օգտագործէին ձգձգուող, չոր հազի, թոքերու բորբոքումներու պարագաներուն: Ուրցը ունի ստամոքս-աղիքային աշխատանքը բարելաւող, հականեխիչ, աղիքներու կծկումը հանգստացնող, կազամուղ, արեան ճնշումը իջեցնող յատկութիւն: Չոր ուրցը աւելցնել եռացող ջուրին, քառորդ ժամ ետք օգտագործել ջրաթուրմի ձեւով: Չոր ուրցով կը համեմեն միսերը եւ աղցանները:
Կատուախոտ (Valeriane).- Բուժական նպատակով կ'օգտագործուի անոր կոճղարմատը, որ կը հաւաքուի վաղ գարնան կամ ուշ աշնան: Ժողովրդային բժշկութեան մէջ անիկա կ'օգտագործուի իբրեւ ջիղերը հանգստացնող, մարսողութիւնը լաւացնող, քունը կարգաւորող, սիրտի արագ զարկերը վերացնող միջոց: Ուղեղի արեան շրջանառութեան խանգարման եւ սրտային հիւանդութիւններու ատեն, պառկելէն առաջ 2-3 անգամ ներշնչել անոր ալքոհոլային լուծոյթը: Լայն կիրարկութիւն ունին անոր դեղահատերը, որոնք կարելի է ձեռք բերել դեղարաններու մէջ, valerian կամ normocalm անունով: Ծխախոտի մոլուցքէ ազատելու համար օգտագործել valerian-ի դեղահատերը:
Հազրեվարդ- խնկունի (Rosemary).- Մշտադալար, բազմամեայ բոյս է: Հարուստ է եթերաիւղերով, ունի հակակծկողական (antispasmodic) հանգստացնող ազդեցութիւն, կը հանդարտեցնէ հազը, կը խթանէ լեղապարկի աշխատանքը: Կարելի է զայն գործածել ինչպէս թուրմերու, այնպէս ալ դեղահատերու ձեւով:
Սիան Սրբուհի Էլիաս
Սիան Սրբուհի Էլիաս կամ Սրբուհի Էլիաս (Dame Sian Seerpoohi Elias), (13 Մարտ 1949, Լոնտոն) առաջին կինը, որ ստանձնած է Նոր Զելանտայի Գերագոյն դատարանի նախագահի պաշտօնը: Նոր Զելանտայի Գերագոյն դատարանի 12-րդ եւ գործող նախագահն է, եւ երկիրին դատական համակարգին ամէնէն տարեց անդամը։ Քանի մը անգամ ելոյթ ունեցած է, իբրեւ Կառավարութեան ներկայացուցիչ (Administrator of the Government) :
Խոտաբուժում
Ալոէի օգտագործում
Երիցուկ-պապունիճ (Cammomil).- Միամեայ բոյս է, բժշկութեան մէջ կ'օգտագործուին անոր ծաղիկները եւ տերեւները: Օգտակար է հաստ աղիքի, ստամոքսի բորբոքումներու, աղիքային կազերու ժամանակ: Ունի մանրէասպան յատկութիւն, կ'օգտագործուի ողողումներու եւ լուացումներու ձեւով` բորբոքումներու պարագաներուն:
Սիան Սրբուհի Էլիաս
Մանկութիւնը եւ ընտանիքը
Սրբուհի Էլիաս ծնած է 1949ին, Լոնտոն։ Հայրը՝ Մինաս Էլիասը, Հայոց Ցեղասպանութիւնը վերապրող բժիշկ մըն էր, մայրը՝ Ուելսեցի։
Խոտաբուժում
Ալոէի օգտագործում
Նուենի, տենդածառ (Eucalypus).- Սուր, երկար եւ բուրումնաւէտ այս ծառին տերեւները հարուստ ըլլալով եթերաիւղերով, ունին խորխաբեր, հականեխիչ յատկութիւն:
Սիան Սրբուհի Էլիաս
Մանկութիւնը եւ ընտանիքը
Մինաս Էլիաս աշխուժօրէն մասնակցած է Նոր Զելանտայի հայկական կազմակերպութիւններու աշխատանքին:
Խոտաբուժում
Ալոէի օգտագործում
Նարդոս (Lavander).- Բազմամեայ բոյս է, որ պէտք է հաւաքել ծաղկման շրջանին: Պարունակած եթերաիւղերը անոր կու տան իւրայատուկ մեղմ բոյր մը, որ կ'օգնէ հանդարտեցնելու ջղային համակարգը: Ու նաեւ մանրէասպան յատկութիւն:
Սամիթ (Dill).– Միամեայ խոտաբոյս մըն է, որ կը պարունակէ եթերաիւղեր: Բժշկութեան մէջ կ'օգտագործուին արմատները, տերեւները եւ սերմերը: Անիկա օգտակար է մարսողական խանգարումներու, անքնութեան, տարբեր ծագումի խիթերու բուժման համար, ունի նաեւ ստամոքս-աղիքային պրկումը հեռացող միզամուղ եւ կազամուղ յատկութիւն: Կ'օգտագործուի իբրեւ թարմ եւ չոր համեմունք` ճաշերու եւ աղցաններու մէջ: Կը բարձրացնէ կաթնարտադրութիւնը:
Սիան Սրբուհի Էլիաս
Մանկութիւնը եւ ընտանիքը
Սրբուհի Էլիաս յաճախած է Օքլենտի Աղջիկներու թեմական դպրոցը։
Խոտաբուժում
Ալոէի օգտագործում
Աղտոր (Sumac).- Բազմամեայ թուփ է, լուսասէր, հողի եւ ջուրի նկատմամբ` ոչ պահանջկոտ: Անոր տերեւները կը պարունակեն 25-35 առ հարիւր տապաղանիւթեր, որմէ 15 առ հարիւրը թանինն է: Բժշկութեան մէջ կ'օգտագործուին աղտորի` սումախի տերեւները եւ պտուղը, բուժելու համար սրտխառնուքը, փորհարութիւնը, միզամանի եւ լինտերու բորբոքումները: Աղտորի տերեւներու մզուածքը թրջոցներու ձեւով օգտակար է սննդախանգար խոցերու ու քոսի պարագային :
Սիան Սրբուհի Էլիաս
Մանկութիւնը եւ ընտանիքը
1970-ին աւարտած է Օքլենտի համալսարանի իրաւաբանական մասնաճիւղը, այնուհետեւ շարունակած է ուսումը Սթենֆորտի համալսարանը։
Խոտաբուժում
Կանաչ Դեղարան
Հա­յաս­տա­նի Սո­ճուտ ան­տա­ռը կը նկա­տուի կա­նաչ դե­ղա­րան, քա­նի որ ոչ միայն սո­ճի­նե­րու ծաղ­կա­փո­շոտ­ման ժա­մա­նակ, այ­լեւ բո­լոր ե­ղա­նակ­նե­րուն նոյն­պէս սո­ճին ու­նի օգ­տա­կար յատ­կու­թիւն­ներ, ո­րոնց­մէ կ'օգ­տուին դե­ղա­բոյ­սե­րու եւ բնա­կան մի­ջոց­նե­րու կողմ­նա­կից­ներն ու ջա­տա­գով­նե­րը: Սո­ճին բնա­մի­ջու­կա­յին ծա­ռա­տե­սակ մըն է: Բնա­փայ­տը, ներծ­ծուե­լով խէ­ժով, որ կպչուն հիւթ մըն է, կը դառ­նայ շատ ա­մուր եւ դի­մաց­կուն սնկա­յին հի­ւան­դու­թիւն­նե­րու նկատ­մամբ, ո­րուն շնոր­հիւ իբրեւ բարձ­րո­րակ շի­նա­փայտ լայն կի­րա­րկու­թիւն ու­նի տնտե­սու­թեան տար­բեր աս­պա­րէզ­նե­րու մէջ:
Սիան Սրբուհի Էլիաս
Մանկութիւնը եւ ընտանիքը
1972-ին աշխատած է Օքլենտի իրաւաբանական ընկերութիւններէն մէկուն մէջ, աչքի ինկած է իր բացառիկ ունակութիւններով եւ երեք տարի ետք սկսած է իրաւաբանի գործունէութեան։
Էլիաս ամուսնացած է «Ֆլեթչըր Չելէյնճ» (Fletcher Challenge) ընկերութեան նախկին գլխաւոր տնօրէն եւ Օքլենտի համալսարանի նախկին ղեկավար՝ Հիու Ֆլեթչըրին հետ։ Անոնք ունին երկու որդի։
Հայուհի
Սրբուհին միշտ կը շեշտէ իր հայկական ինքնութիւնը։ Իր կատարած գործերուն շնորհիւ ան Նոր զիլանտացիներուն մէջ մշակած է բարի դրացիական յարաբերութիւն մը, ինչպէս հայերուն, այնպէս ալ Հայաստանի նկատմամբ։
Ծաղկունք (թերթ)
«Ծաղկունք», խորհրդային շրջանի երկօրեայ թերթ։ Առաջին անգամ լոյս տեսած է 1965 թուականին, Ապարանի մէջ։ Տպագրած է ԽՄԿԿ, ՀԿԿ եւ շրջանային կազմակերպութիւններու որոշումները։ Ընդհանրացուցած է արտադրական ձեռնարկութիւններու նուաճումներն ու առաջաւոր համարուողներու փորձը, ներկայացուցած է շրջանի մշակութային եւ մարզական առօրեան, արծարծած մանկավարժութեան եւ երիտասարդ սերունդի կոմունիստական ագիտացիոն դաստիարակութեան հարցեր։
ՏԱՍՍ-ի եւ Արմէնպրեսի նիւթերով ծանօթացուցած է միջազգային եւ հանրապետական իրադարձութիւններուն (խորհրդային գաղափարախօսութեան սահմաններուն մէջ)։
«Ծաղկունք»-ին նախորդած են «Անասնապահ Կոլխոզնիկ» (1933-1954), «Անասնապահ Կոլտնտեսական» (1954-1962) եւ «Արագած» (1962-1965, միջշրջանային) թերթերը։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Ծիածան (ամսագիր)
«Ծիածան», գրական, մշակութային եւ հասարակական ամսագիր։ Իրանահայ ազգային եւ մշակութային միութեան պաշտօնաթերթ։ Հրատարակուած է 1982-1988 թուականներուն, Թեհրանի մէջ։ Արտօնատէր՝ Կարապետ Օհանջանեան։ Անդրադարձած է երկրի քաղաքական կարեւորագոյն իրադարձութիւններուն, ներկայացուցած իրանահայ ազգային եւ մշակութային կեանքը, արտատպութիւններ կատարած հայկական մամուլէն։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Իրանի պարբերականներ
Սուրիոյ Լեզուները
Արաբերէնը Սուրիոյ պաշտօնական լեզուն է, եւ երկրին մէջ ամէնաընդարձակօրէն խօսուող լեզուն։
Արաբերէնի զանազան արդի բարբառներ կը գործածուին ամէնօրեայ կեանքին մէջ, մասնաւորապէս Շամի (Լեւանթերէն, արեւելեան) արեւմտեան շրջաններուն մէջ, եւ Միջագետք ական բարբառը հիւսիս-արեւելքին մէջ։
Ըստ Արաբերէն Լեզուի եւ Լեզուաբանութեան Հանրագիտարանին, արաբերէնի կողքին, հետեւեալ լեզուներն ալ այբուբենական կարգով շարուած կը խօսուին երկրին մէջ․ Քրտերէն, թրքերէն , Նոր-Արամերէն (չորս բառբարներ) , Չերքէզերէն , Չեչէներէն , Հայերէն , եւ վերջապէս Յունարէն : Այս լեզուներէն ոչ մէկը պաշտոնական դրութիւն ունի ։
Սուրիական Նշաններու Լեզուն խուլերու համայնքին հիմնական լեզուն է։
Արաբերէն
Արդի Գրական Արաբերէնը (Արաբերէն՝ الفصحى, Ալ-Ֆուսհա) ուսման եւ գրելու լեզուն է։ Իրեց տուներուն մէջ, Սուրիացիներուն մեծ մասը Շամի Արաբերէնի զանազան բարբառներ կը խօսին, Դամասկոս ի բարբառը լրատուամիջոցներուն մէջ կը մնայ գերիշխող լեզուն։ Տարբեր քաղաքներու (Դամասկոս, Հոմս, Համա եւ Թարթուս) բարբառները աւելի նման են իրար քան հիւսիսի Հալէպ շրջանի բարբառները։ Ծովեզրին գտնուող լեռներուն բնակիչները կը խօսին համանման բարբառներ։
Լիբանանի Արաբերէնը Սուրիոյ բարբառին կողքին կը դասուին որպէս Հիւսիսային Շամի Արաբերէն (ISO 636-3 Լեզուներո օրինագիրք apc)։ Լիբանանի բարբառը նման է յատկապէս Սուրիոյ յարաւային բարբառներուն։
Սուրիոյ բազմամշակութայնութեան եւ արտագին կայսերաանութեան եւ գաղութատիրութեան պատճառով, Սուրիոյ մէջ խօսուող Արաբերէնը օտար լեզուներէ փոխառած է խոշոր թուով բառապաշառ, այս լեզուներն են Քրտերէնը, Հայերէնը, Արամերէնը (Սրեանի), Պարսկերէն, Ֆրանսերէնն ու թրքերէնը։ Այս բառերը հիմնաչափ հնչիւններ չունին, սակայն սովորաբար անոնք կը գրուին Արաբերէն Այբուբենով, աջէն ձախ։
Արաբերէնի այլ բարբառներ կը խօսուին սուրիոյ մէջ՝
Արաբերէնի ոչ բնիկ բարբառներ, նամանավանդ Իրաքի եւ Պաղեստինի բարբառները, յատկապէս Իրաքի եւ Պաղեստինի բարբառները, յաճախ կը գործածուին Սուրիոյ մէջ պատսպարեալ համապատասխան սփիւռքներուն կողմէն, մանաւանդ Դամասկոսի մէջ:
Քրտերէն
Քրտերէնը (յատկապէս Քուրմանճի) սուրիոյ մէջ երկրորդ ամէնաշատ խօսուող լեզուն է ։ Անիկա կը խօսուի մասնաւորապէս հիւսիս արեւելքին եւ հիւսիս արեւմուտքին մէջ քրտական փոքրամասնութեան կողմէն ։
Թրքերէն
Ասկէ զատ, Արաբերէնի Սուրիական բառբարները թրքերէնէն բոխառած են բազմաթիւ բառեր, մասնաւորապէս օսմանեան բռնատիրութեան ժամանակ ։
Արամերէն
Արամերէնի չորս բարբառներ կը խօսուին Սուրիոյ մէջ ։ Արեւելեան Նոր-Արամերէնը կը խօսուի Դամասկոսի երէք գիւղերու մէջ որոնք են ՝ Պախաա (Արաբերէն՝ بخعة, Արամերէնի Սրեանի Այբուբենով՝ ܒܟܥܐ, Արեւմտեան Արամերէնի Մաալուլական այբուբենով՝ בכעא, նաեւ Ալ-Սախրա الصخرة կը կոչուի) եւ Ճուպաատին գիւղին մէջ (Արաբերէն՝ جبعدين, Արամերէնի Սրեանի Այբուբենով՝ ܓܦܥܘܕ, Արեւմտեան Արամերէնի Մաալուլական այբուբենով՝ גפעוד) եւ Մաալուլան։ Թոր-Ապտին շրջանէն (Տիգրանակերտի մերձակայ շրջաններ) բռնագաղթուած եւ Սուրիոյ Ալ-Հասաքահ շրջանին մէջ հաստատուած բնակչութիւնը ։ Խապուր գետի երկայնքով կայ նաեւ լեզուական համեմատաբար մեծ կղզի մը, ձեւաւրուած Ասորիներու (Նեստորական եկեղեցւոյ Արամեացի հետեւորդներ) կողմէն։ Աւելին, Սուրիոյ հիւսիս արեւելքին կայ Քաղտէախօս (Արեւելեան Արամերէն) բնակչութիւն մը ։
Չերքէզերէն
Չերքէզերէնը կը խօսուի Հալէպի կարգ մը գիւղերուն մէջ, ինչպէս նաեւ Հոմսի շրջանին եւ Գոլանի Բարձրունքներուն մէջ ։ Չերքէզերէնը մասնաւորապէս կը խօսուի Չերքէզական փոքրամասնութեան կողմէն ։
Չեչէներէն
Չեչէներէնը կը խօսուի Չեչէն փոքրամասնութեան կողմէն Խապուր գէտի ափին գտնուող երկու գիւղերու մէջ ։
Հայերէն
Հայերէնը կը խօսուի Հալէպ ի Հայերուն կողմէն, եւ այլ խոշոր քաղաքներուն մէջ ինչպիսին է Դամասկոսը, եւ մէկ փոքր աւանի մը մէջ բացարաբար Քէսապ ի մէջ ։ Թէեւ Սուրիան չի ճանչնար ոչ մէկ փոքրամասնութեան լեզու, սակայն հայերը միակ համայնքն են որորնց արտոնուած է իրենց լեզուն դասաւանդել արաբերէն ի կողքին ։
Յունարէն
Յունախօսերու փոքր թիւ մըն ալ կայ Սուրիոյ մէջ։ Յունարէնը կը խօսուի Ալ-Համիտիյյա աւանին մէջ Կրետացի (Յունաստանի Կրետ Յունարէն՝ Κρήτη կղզին) Մահմետականներու կողմէն ։ Անոնց պահանջը, որ թոյլ տրուի իրենց դպրոցներուն մէջ Կրետ ական Յունարէն դասավանդել մերժուեցաւ պետութեան կողմէն, պատճառաբանելով որ անոնք Մահմետականներ են ։
Օտար լեզուներ
Անգլերէնն ու Ֆրանսերէնը նաեւ կը խօսուին Սուրիոյ քաղաքացիներուն կողմէն, մեծ մասամբ մարզային կեդրոն քաղաքներուն եւ կրթուածներու շրջանակներուն մէջ ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Սուրիոյ լեզուները
Արտամետ
Արտամետ գիւղը կը գտնուի Արեւմտեան Հայաստանի Վան քաղաքէն 13 քմ հարաւ-արեւմուտք։
Պատմութիւն
Գիւղը հայոց պատմութեան մէջ կարեւոր դեր կատարած է։ Եղած է ծիսական կեդրոն:
Արտամետ յայտնի եղած է իր Զարդ բերդով, սառնորակ ջուրերով, այգիներով, իսկ մէկ կողմէն անցած է Շամիրամի ջրանցքը: Այստեղ  գտնուած է Անահիտ դիցամօր մեհեանը, որ աւերուած է քրիստոնէութեան ընդունումէն ետք:
Տնտեսութիւն
Արտամետի բնակչութեան տնտեսութեան հիմնական ճիւղերը այգեգործութիւնը եւ երկրագործութիւնը եղած են, որոնց հետ եւ սերտօրէն կապուած են տեղական արհեստները։
Անոնց մրգաստաններու մէջ խնձորի առատ բերք աճեր է։ Աշնան ամիսնե­րուն ամբողջ քաղաքը բուրեր է փարթամ պարտէզներու խնձորնե­րու հոտով։ Արտա­մետցին նաեւ ունե­ցեր է քաղցրահամ աւանդութիւն։ Հարսի տարազը բուրումնաւէտ դարձնելու համար, հարսա­նեկան աւանդա­կան թիթեղապատ սնտուկին մէջ դրեր են քանի մը խնձոր։ Ըստ ազգագրագէտ Լուսիկ Ագուլեցիի, ամանորին հարսնացուի տունը կարմիր խնձոր կը տանէին, ան ալ պուպրիկ կը նուիրէր ։
Մեղմ կլիմայի պատճառով այնտեղ աճած են տարբեր տեսակի պտղատու ծառեր՝ խնձորենի, տանձենի, ընկուզենի, խաղող եւ այլն։
Աւանդոյթ
Արտամետի հետ կապուած աւանդոյթի մը համաձայն, այն հիմնադրած է հայոց բարեպաշտ արքայ Արտաշէս Ա. (Ք.Ա․ 189-160), ուր  իր ամուսնութենէն ետք անցուցած է իր մեղրամիսը:
Իսկ պատմիչ Թովմա Արծրունիին համաձայն, Արտամետ կը նշանակէ Արտաշէսի մուտք :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Գիւղեր Ստորոգութիւն:Արեւմտեան Հայաստանի գիւղեր
Օննիկ Գաւուքեան
Օննիկ Գաւուքեան, հայ լուսանկարիչ ։ Արթին Գաւուքի որդին է, Րաֆֆի եւ Էն Գաւուքեանների եղբայրը ։
Խռովք (ամսագիր)
«Խռովք», Սոֆիայի մէջ 1932 թուականին լոյս տեսնող հայկական ազգայնական եւ իմաստասիրական-գիտական ամսագիր ։ «Խռովքի» օրգանական շարունակութիւնն էր «Ցեղ եւ Հայրենիք» հանդէսը, ապա՝ « Տարօնի Արծիւ » ամսաթերթը։
Օննիկ Գաւուքեան
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Գահիրէ` Արթին եւ Լիւսի Գաւուքեաններու ընտանիքին մէջ ։ 1958 թուականէն ընտանիքով հաստատուած է Թորոնթօ։ Պապիկին` Յովհաննեէս Գաւուքեանի եւ հօր պէս ընտրած է լուսանկարչութեան ուղին եւ դարձած է դիմանկարներ լուսանկարող ։
Խռովք (ամսագիր)
Պատմութիւն
Հանգամանքներու բերումով «Խռովք» ամսագիրը ունեցած է միայն մէկ համար։ Առաջին եւ վերջին համարը լոյս տեսած է 1932 Նոյեմբերին Սոֆիայի մէջ, Հայկ Ասատրեանի խմբագրութեամբ, որմով ազդարարուեց հայկական սեղային-վերանորոգչական շարժման սկիզբը ։
Մեծ Եղեռնի ողբերգութիւնը պայմանաւորող ենթակայական գործօններու մէջ մատնանշելով այն, որ «մեր կեանքի եւ գործի մէջ գիտականութիւն չմտցուցինք», «Խռովքը» 1930-ականներու ամերիկահայ կեանքին մէջ տիրող հոգեւոր ծուլութեամբ պայմանաւորուած մտաւոր մակերեսայնութիւնը յաղթահարելու համար, նպատակ կը դնէր իրականացնել հետեւեալ առաջադրութիւնները.
Օննիկ Գաւուքեան
Կենսագրական գիծեր
Գաւուքը լուսանկարած է Ինտրա Կանտիին, Էլիզապէթ Պոուզ Լայոնին, Էլիզապէթ Բ․- ին, Օսքար Փիթըրսըն, Փիեռ Էլիոթին, Լէոնիթ Պրեժնեւին, Հիւպերթ Համֆրիին եւ ուրիշներու ։
Քանատայի երեք նամականիշներ պատրաստուած են Գաւուքի լուսանկարած դիմանկարներու հիման վրայ ։
Խռովք (ամսագիր)
Պատմութիւն
«Խռովքի» օրգանական շարունակութիւնն էր «Ցեղ եւ Հայրենիք» հանդէսը, որ, հիմնականին Հայկ Ասատրեանի, ինչպէս նաեւ Ներսէս Աստուածատուրեանի ջանքերով, սկսաւ լոյս տեսնել Սոֆիայի մէջ 1936 թուականի Մայիսէն։ Ուղղութեան եւ ոգուիի տեսակէտով համարեայ տարբերութիւն չկայ 1932 թուականի «Խռովքի», 1936-ի «Ցեղ եւ Հայրենիքի» եւ 1938-էն հրատարակուող «Տարօնի Արծիւ»ի միջեւ ։
Օննիկ Գաւուքեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ լուսանկարիչներ
Խռովք (ամսագիր)
Ազդեցութիւնը
Չնայած կարճ ընթացքին, «Խռովքը» էական դեր ունեցաւ հայկական ցեղային շարժման համար, ուր յստակօրէն բնութագրուած էր ցեղակրօնութիւնը, ուրուագծուած էր տարօնականութիւնը եւ առաջադրուած էր վերանորոգչական շարժումը։ «Խռովքի» առաջնորդութիւնները խթան հանդիսացան ցեղակրօն եւ տարօնական շարժումներու ծաւալման եւ անոնց գաղափարաբանութիւններու ձեւաւորման համար ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պուլկարիոյ հայկական պարբերականներ
Րաֆֆի Գաւուքեան
Րաֆֆի Գաւուքեան, հայ երգահան, երգիչ, գրող։ «Centre for Child Honouring» կազմակերպութեան հիմնադիր։ Զաւակն է լուսանկարիչ Արթին Գաւուքեանի։
Կենսագրություն
Ծնած է Գահիրէ։ 1958 թուականին տեղափոխուախ է Քանատա։ Հայրը եւ եղբայրը յայտնի լուսանկարիչներ են։
1970-ականներէն ճանչցուած է որպէս անգլալեզու աշխարհի ամենաժողովրդական մանկական երգիչ ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ երգիչներ
Լէոնիտ Ազգալդեան
Լէոնիտ Ազգալդեան, հայ բնագէտ, ռազմական գործիչ, Արցախեան ազատամարտի մասնակից, Արցախի հերոս ։
Կենսագրութիւն
Ղարաբաղեան շարժման առաջին օրերէն իսկ Ազգալդեան մասնակցած է ազգային-ազատագրական պայքարին:
1990-ի Փետրուարէն սկսեալ վարած է «Անկախութեան Բանակ»-ի հրամանատարութիւնը, կազմակերպած է շրջաններու, յատկապէս Վարդենիսի ինքնապաշտպանութիւնը։ Ան կազմակերպած եւ ղեկավարած է Հայաստանի շարք մը շրջաններու ինքնապաշտպանական մարտերը։
Աւելի ուշ Լէոնիտ Ազգալդեան իր ճակատագիրը ամբողջութեամբ կապած է Արցախին: Ան գործած է նախ Գետաշէնի եւ Շահումեանի, ապա Մարտակերտի մէջ:
21 Յունիս 1992-ին Լէոնիտ Ազգալդեան նահատակուած է Մարտակերտի Տօնաշէն գիւղին մօտ՝ թշնամիներու կրակոցներէն :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ ազատամարտիկներ Ստորոգութիւն:Հայ բնագէտներ
Ծիածան (թերթ, Սան Ֆրանսիսքօ)
Ծիածան, լոյս տեսած է 1924-1925 թուականին, Սան Ֆրանսիսքոյի մէջ՝ որպէս ամսաթերթ, 1926-1927 թուականին՝ Տիթրոյթի մէջ՝ շաբաթաթերթ։ Խմբագիր՝ Մ. Մ. Ծոցիկեան։ Կը տպագրէր նիւթեր հայկական գաղութներու կեանքէն, գրականագիտական, լեզուաբանական, բարոյագիտական եւ այլ յօդուածներ։ «Ուշագրաւ է յամառօտ տեղեկութիւն արեւմտահայ գրական դէմքերու մասին» մշտական բաժինը։
Ծիածան (թերթ, Պէյրութ)
Ծիածան, գրականութեան եւ գեղարուեստի պարբերաթերթ։ ՀԲԸՄ Հայ երիաասարդաց ընկերակցութեան գրասէր երիտասարդներու միութեան հրատարակութիւն։ Լոյս տեսած է 1939-1949 թուականներուն։ Արտօնատէր՝ Սիսակ Վարժապետեան։ Խմբագիր Բիւզանդ Եղիայեան։ Լայն տեղ յատկացուցած է հայ գրողներու գործերուն, տպագրել նմուշներ եւրոպական, ամերիկեան, արաբական եւ այլ գրականութիւններէն։
Պատմաբանասիրական եւ գեղագիտական յօդուածներով աշխատակցած են Գարեգին Ա կաթողիկոս Յովսէփեանը, Վահան Թէքէեանը, Յակոբ Օշականը, Շահան Պէրպէրեանը եւ ուրիշներ։ Լայն տեղ յատկացուցած է հայ խորհրդային գրողներու (Աւետիք Իսահակեան, Դերենիկ Դեմիրճեան, Նաիրի Զարեան, Գուրգէն Մահարի, Յովհաննէս Շիրազի գործերուն։
Կասկած
Հոգեբանութիւն
Մասնակի կամ ընդհատական ամրապնդումը կրնա ստեղծել վախի եւ կասկածի արդիւնաւետ մթնոլորտ մը։