cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վահէ Սէթեան
Կենսագրութիւն
Երկար տարիներ ապրած է Լիբանան իր ընտանիքին հետ, ուր տարած է մշակութային գործունէութիւն, յատկապէս Համազգայինի մեծ ընտանիքին մէջ, որուն երկարամեայ պատուոյ անդամը մնացած է մինչեւ իր մահը։ Իր մշակութային թէ արդիւնաբերական գործունէութեան համար եւ այդ ճամբով իսկ նպաստած ըլլալուն լիբանանեան մեր հայրենիքի ծաղկումին, 1970-ական թուականներուն Լիբանանի պետութիւնը զինք մեծարած է Մայրիներու Կարգի Շքանշանով։ Իր կեանքին վերջին տարիներուն հաստատուած է Մոնթրէալ, բայց յաճախակի այցելութիւններով եկած է Լիբանան, որուն մեծ սիրով կապուած էր։ Վահէ Սէթեան արուեստագէտներուն եւ գրողներուն քաջալերողը ըլլալով, կատարած է մեկենասութիւնը հայ գրողներու գործերուն, նոյնպէս նկատառելի հաւաքածոյ մը ունի գեղանկարչական պաստառներու, արուեստի թանկարժէք իրերու եւ ստեղծագործութիւններու, հայ թէ օտար արուեստագէտներու գործերով։
Ազգային թաղումը եւ յուղարկաւորութիւնը կատարուած է 11 Հոկտեմբեր, 1995-ին, Անթիլիասի Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ Մայր Տաճարին մէջ, ի ներկայութեան Արամ Ա. Կաթողիկոսի ն: Անոր մարմինը կը հանգչի Պուրճ Համուտի Ազգային գերեզմանատան մէջ։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Հայ մշակութային գործիչներ Ստորոգութիւն:1905 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Հալէպ ծնածներ Ստորոգութիւն:4 Հոկտեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:1995 մահեր Ստորոգութիւն:Մոնթրէալ մահացածներ
Հոգեւոր Երաժշտութիւնը Թ.- Ժգ. Դարերուն
'''Հոգեւոր Երաժշտութիւնը Թ.- Ժգ. դարերուն''' Բուն միջնադարեան հայկական արուեստի զարգացման սկիզբ, յատկապէս՝ Գրիգոր Նարեկացիի երաժշտա–բանաստեղծական ստեղծագործութեամբ :
Զարգացման նպաստող պայմաններ
Հայ աշխարհիկ մշակոյթի արագ զարգացումը նպաստած է հոգեւոր երաժշտութեան զարգացման՝ յատկապէս տաղային արուեստին: Շնորհիւ միջնադար ու մեծագոյն բանաստեղծ եւ երաժիշտ Գրիգոր Նարեկացիին՝ հոգեւոր տաղերը նոր շունչ կը ստանան: Անոնք, ձերբազատելով հին կարծրացած ձեւերէն եւ կրելով աշխարհիկ տաղերու ազդեցութիւնը, կը դառնան աւելի ազատ եւ անկաշկանդ՝ ճշմարտացիօրէն արտայայտելով կեանքի երեւոյթները: Հոգեւոր տաղերը կը կատարուէին եկեղեցական տօներուն:Թ.-Ժգ.դարերուն դարերուն մեծ վերելք կ'ապրի նաեւ շարական ներու արուեստը, որ պայմանաւորուած էր «շարականներու մեծագոյն վարպետ» Ներսէս Շնորհալիի ստեղծագործութեամբ:
Արեւմտաեւրոպական երաժտութեան պատմութեան մէջ Վերածնունդի դարը եւ Ներսէս Շնորհալին
Արեւմտաեւրոպական երաժտութեան պատմութեան մէջ Վերածնունդի (Renaissance) դարը կը նկատուի Ժզ. դարը, երբ որոշ գերմանացի եւ իտալացի երաժշտահաններ երաժշտութիւն ը եկեղեցւոյ կալանքներէն ձերբազատելու համար կը դիմեն եւրոպա կան աշխարհիկ երգի օժանդակութեան: Նոյն մտայղացումը կ'ունենայ Ներսէս Շորհալին Ժբ. դարուն: Ան կ'ընտրէ աշխոյժ եւ կայտառ կշռոյթ ունեցող ժողովրդային ծանօթ եղանակներ եւ անոնց յարմարցնելով կրօնական իմաստ ունեցող խօսքեր՝ կը ստեղծէ եկեղեցական երգեր: Շնորհալի նաեւ եկեղեցական աղօթքներ կամ սաղմոսներ կը յարմարցնէ աշխարհիկ կեանքին:Այսպիսով պահպանած ըլլալով դարերու ընթացքին մշակուած աւանդական ձեւերը, հոգեւոր երաժշտութիւնը կ'ապրի զարգացման նոր շրջան մը: Ներսէս Շնորհալին իր արուեստին խորքով, անոր տարողութեամբ եւ արժէքով համաքրիստոնէական մեծագոյն երեւոյթներէն մէկն է: Ան եղած է ոչ միայն երաժտահան, այլեւ իր օրերու լաւագոյն երգիչ կատարողներէն մէկը: Ներսէս Շնորհալի ճանչցուած է իբրեւ շարականներու մեծագոյն վարպետը: Դարեր շարունակ Շնորհալիի «Առաւօտ Լուսոյ», «Նորահրաշ» եւ «Զարթիք, փառք իմ» երգերը, ինչպէս նաեւ Արեւագալի շարականները մեծ ժողովրդականութիւն վայելած են եւ դարձած ազգային երգեր:Շնորհալի հանդէս եկած է իբրեւ հոգեւոր երաժշտութեան նորարարը: Ան կարգաւորած է հայոց պաշտօներգութիւնը եւ ճոխացուցած է բազմաթիւ ու բազմատեսակ ստեղծագործութիւններով:
Գրիգոր Նարեկացին՝ երաժիշտ
Գրիգոր Նարեկացի, իբրեւ երաժիշտ, նոր շունչ եւ կեանք տուած է հայ միջնադարեան արհեստավարժ երգարուեստին: Իբրեւ բանաստեղծ եւ երաժիշտ՝ ան առաջինը գործածած է գուսան ական տաղերու ձեւը եկեղեցական բանաստեղծութեան համար: Նարեկացիի «Ահեղ ձայնն», «Սայլն այն իջանէր», «Հաւուն, հաւուն» տաղերը խոր ու իմաստուն միտքերու եւ յոյզերու աշխարհ մը կը ներկայացնեն: Յատկապէս իր տաղերուն երաժշտական բաղադրիչներուն մէջ յաղթահարուած են շարականներու հին, ութ-ձայնի դրութեան կապուած եղանակներու կազմութեան՝ տուեալ պատմաշրջանի համար արդէն քարացած ձեւերը։ Ընդհանրապէս նախատեսուած չըլլալով պարտադիր-կիրառական նպատակներու համար՝ տաղերը ազատ մնացած են եկեղեցական կանոնական մտածողութենէն ու աւելի անկաշկանդ (քան, օրինակ, շարականները) հարստացած են ժող-գուսանական արուեստէն եկող կենսունակ տարրերով։
Մաշտոց Ա. Եղիվարդեցի կաթողիկոս եւ Համամ Արեւելցի
Թ. դարուն Մաշտոց Ա. Եղիվարդեցի կաթողիկոս կը կարգաւորէ հայոց գլխաւոր ծիսարաններէն մէկը՝ «Մաշտոցը»։ Երգահաններէն յիշատակելի է Համամ Արեւելցին, իր զղջական «Հայր երկնաւոր» շարականով։ Ժ. դարուն հայոց ծիսական մատեաններէն կը կարգաւորուին նաեւ՝ Տօնացոյցն ու «Հռոմադիր» կոչուած Յայսմաւուրքը։
Աղբիւրներ
Նարդուհի Էքիզեան-Մարքոսեան, «Երաժշտութիւն, պատմութիւն եւ տեսութիւն»,Պէյրութ,2017
Չարլզ Բիքֆորտ
Չարլզ Էմբրոուզ Բիքֆորտ (անգլ.՝ Charles Ambrose Bickford; 1 Յունուար 1891, Քեմպրիճ, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ - 9 Նոյեմբեր 1967, Լոս Անճելըս, ԱՄՆ), թատրոնի, շարժանկարի, հեռատեսիլի ամերիկացի դերասան, երկրորդ կարգի դերերու յայտնի կատարող: Երեք անգամ առաջադրուած է որպէս «Օսկար»ի մրցանակակիր:
Երիտասարդութիւն
Բիքֆորտը ծնած է Քեմպրիճ՝ Մասաչուսեթս նահանգը, 1891 թուականին: Ծնողները Լորեթուս եւ Մերի Ելէն Բիքֆորտներն են: Չարլզը ընտանիքին եօթ երեխաներէն հինգերորդն է: Մանկութենէն առանձնացած է իր ինքնուրոյնութեամբ եւ անհնազանդութեամբ, իսկ ինը տարեկանին զայն դատած են մեքենավարի դէմ մահափորձ կատարելու համար, որ իր բեռնասայլակով պատահաբար սպանած է անոր շունը, բայց արդարացած է: Ըլլալով դեռահաս՝ շատ ճամբորդութիւններ կատարեց Ամերիկայի մէջ: Մինչեւ դերասան ըլլալը՝ Բիքֆորտը աշխատած է որպէս անտառահատ, զբաղած է տնտեսական խնդիրներով: ԱՄՆ-ի ռազմածովային ուժերու մէջ եղած է հրշէջ-փրկարար: Իր կեանքի յաջորդ 16 տարիները Բիքֆորտը անցուցած է բեմարուեստով:
Բժշկագիտութիւնը Հին Հայաստանի մէջ
Հայաստանի մէջ գործող բժշկական հաստատութիւններու եւ անուանի բժիշկներու մասին յիշատակութիւն կայ 5-րդ դարու հայկական, եւ հետագայ ժամանակներուն՝ նաեւ օտար աղբիւրներու մէջ։ Բժշկագիտութիւնը Հայաստանի մէջ մեծ ծաղկում ապրած է 11-րդէն 15-րդ դարերու ընթացքին, երբ ապրած եւ ստեղծագործած են մեծ բժիշկ գիտնականներ Մխիթար Հերացին, Ապու Սայիտը, Գրիգորիսը, Ֆարաճը, Ամիր Տովլաթ Ամասիացին եւ ուրիշներ։
Չարլզ Բիքֆորտ
Գործունէութիւն
Բիքֆորտը պատրաստուած էր ընդունուիլ Մասաչուսեթսի արուեստագիտական համալսարանը, բայց Ամերիկայի ճամբորդութիւններու ժամանակ ան ծանօթացած է պուրլեսկ շոուի բեմադրիչի հետ, որ համոզած է զայն մասնակցիլ ներկայացումներուն: Անոր առաջնախաղը տեղի ունեցած է 1911 թուականին Գալիֆորնիոյ Օքլենտ քաղաքին մէջ: Բիքֆորտը սիրած էր խաղալ, այդ իսկ պատճառով ան հրաժարեցաւ համալսարանի ուսումէն: 1912 թուականին ան առաջին անգամ բեմ բարձրացաւ Պոսթոնի Castle Square թատրոնին մէջ: 1925 թուականին քննադատներու կողմէ ստացած է հիանալի արձագանգներ՝ Պրոտուէի Outside Looking In բեմախաղարկութեամբ: Ան կապ հաստատած էր բեմադրիչ Սեսիլ Պլաունտ Տէ Միլայի հետ եւ պայմանագիր ստորագրած՝ Մեթրօ-Կոլտուին-Մայերի հետ՝ ստանալով գլխաւոր դեր Տէ Միլայի «Տինամիտ» (1929) առաջին ձայնային ֆիլմին համար:
Բժշկագիտութիւնը Հին Հայաստանի մէջ
Այս բժիշկները եղած են համակողմանի գիտելիքներու տէր մարդիկ։ Ընդհանրացնելով իրենց փորձը եւ օգտուելով յոյն եւ արաբ բժշկապետներու աշխատութիւններէն, անոնք գրած են ինքնուրոյն գիրքեր եւ առողջապահական ուղեցոյցներ, որոնք դարեր շարունակ կիրարկուած են գործնական բժշկութեան մէջ։
Չարլզ Բիքֆորտ
Գործունէութիւն
Ան դարձաւ աստղ «Աննա Քրիստի» (1930) ֆիլմով, խաղալով հերոսուհիի՝ Կրետա Կարպոյի սիրականի դերը, բայց ան չէր սիրեր ռոմանթիք դերեր խաղալ: Նկարահանումներու ժամանակ Բիքֆորտը յաճախ ցուցաբերած էր յամառութիւն եւ հարցերը լուծած էր ուժի միջոցով՝ հարուածած էր Տէ Միլային «Տինամիտ»ի նկարահանումներու ժամանակ եւ քիչ մնացած էր կռուեր Մայերի հետ: Շուտով դադրեցաւ Մեթրօ-Կոլտուին-Մայերի հետ պայմանագիրը, բայց ատոր հետ մէկտեղ ան յայտնուեցաւ սեւ ցուցակի մէջ այլ շարժանկարի բեմերուն: Տարիներ շարունակ ան խաղցած էր աննշան ֆիլմերու մէջ: 1935 թուականին Արեւմտեան Ճաւայի նկարահանման ժամանակ ան առիւծի յարձակումէն ստացաւ լուրջ վնասուածքներ: Երբ ան առողջացաւ կորսնցուց ոչ միայն «Ֆոքս»ի (Fox) հետ պայմանագիրը, այլ նաեւ պարանոցին վրայ մնացած սպիներու պատճառով չկարողացավ խաղալ գլխաւոր դերեր: Յետոյ Բիքֆորտը սկսաւ խաղալ երկրորդ կարգի բնորոշ դերեր, դառնալով Հոլիվուտի ամենապայծառ դերասաններէն մէկը, խաղալով այնպիսի յայտնի ժապաւէններու մէջ, ինչպէս՝ «Մարդը հարթավայրէն» (193), «Բերնադէտի երգը» (1943), «Մենամարտ արեւի տակ» (1946), «Ագարակի աղջիկը» (1947), «Ճոնի Պելինտա» (1948), «Աստղ ծնած է» (1954), «Ոչ այնքան օտար» (1955) եւ «Չներուածը» (1960):
Բժշկագիտութիւնը Հին Հայաստանի մէջ
Իրագործումներ
ԺԲ. դարէն սկսեալ, Հայաստանի մէջ արտօնուած էր ուսումնական նպատակներու համար կատարել դիահերձում։ Եւրոպայի մէջ դիահերձումը արտօնուեցաւ միայն ԺԶ. դարուն, այսինքն 400 տարի ետք։ Հայաստանի զանազան բնակավայրերու մէջ յայտնաբերուած են բժշկական գործիքներ, որոնք կը վկայեն զանազան կարգի վիրահատումներու մասին։
Չարլզ Բիքֆորտ
Գործունէութիւն
Բիքֆորտը շատ յայտնի դարձաւ իր արտաքին տեսքի շնորհիւ՝ միջին տարիքի նիհար տղամարդ՝ հաստ, կոպիտ ձայնով: Շատ յաճախ ան կատարած էր սիրալիր հօր, կոպիտ գործատիրոջ, մարզիկի դերերը: 1940-ական թուականներուն երեք անգամ առաջադրուած եւ ստացած է Օսկար իբրեւ երկրորդ կարգի լաւագոյն դերասան: Պարպարա «Սթենվիքի Շոու»-ի եւ «Տասնմեկերորդ ժամ» բժշկական տրամայի հրաւիրուած աստղ եղած է:
Բժշկագիտութիւնը Հին Հայաստանի մէջ
Իրագործումներ
Օրինակ, ԺԲ.-էն ԺԴ. դարերուն, Հայաստանի մէջ կատարուած են կեսարեան հատումներ (սեզարիէն գործողութիւններ), ներքին ուռուցքներու հեռացումներ, կանանց զանազան հիւանդութիւններու վիրահատական բուժումներ եւ այլն։ Վիրահատման ընթացքին, իբրեւ ընդհանուր եւ տեղական զգայազրկման նպատակով օգտագործուած է մանտրակոտա նիւթը, ծննդաբերութիւնը ցաւազրկելու համար օգտագործուած է զետուար նիւթը, իսկ վէրքերը կարելու համար օգտագործուած է մետաքսէ թելը։
Չարլզ Բիքֆորտ
Գործունէութիւն
1965 թուականին հրապարակած է Bulls Balls Bicycles & Actors-ի ինքնակենսագրութիւնը:
Բժշկագիտութիւնը Հին Հայաստանի մէջ
Իրագործումներ
Միջնադարուն հայ բժշկութիւնը տեսական եւ գործնական հարցերու մէջ կը գտնուէր ժամանակի զարգացած բժշկագիտութեան առաջին դիրքերուն վրայ։ ԺԲ. դարուն ապրած Մխիթար Հերացին իր «ջերմանց մխիթարութիւն» գիրքին մէջ, օրինակ, կը խօսի փոխանցիկ եւ ալերժիք հիւանդութիւններու մասին, բացատրելով, որ շատ հիւանդութիւններ կը յառաջանան դուրսէն մարդու մարմին թափանցող՝ հիւանդութիւն հարուցանող մասնիկներու պատճառով։ Այլ հայ գիտնական բժիշկ մը, Գրիգորիս անունով, իր գրած մէկ գիրքին մէջ կը բացատրէ, որ մարդու վերին եւ ստորին վերջաւորութիւններու, ինչպէս նաեւ ներքին գործարաններու անդամալուծութեան պատճառը ջղային համակարգի վիճակն է։ «Գլխուղեղը ամբողջ մարմինի թագաւորն է. անիկա զգայարաններու զգայարանն է», կը գրէ այս հայ բժիշկը։
Չարլզ Բիքֆորտ
Մահ
Չարլզ Բիքֆորտը մահացած է Լոս Անճելըս արեան վարակէն՝ եօթանասունվեց տարեկանին. ատկէ քանի մը օր առաջ նկարահանուած էր «Վիրճինացի» տեսաշարքի մասերէն մէկուն մէջ:
Բժշկագիտութիւնը Հին Հայաստանի մէջ
Ամիրտովլաթ Ամասիացի
Հիմնական յօդուած՝ Ամիրտովլաթ Ամասիացի
ԺԵ. դարուն, հայ բժշկութեան պարծանքը կը հանդիսանայ Ամիրտովլաթ Ամասիացին, որ կը տիրապետէր աւելի քան 6 լեզուներու։ «Օգուտ բժշկութեան» գիրքին մէջ Ամասիացի կը նկարագրէ մարդու մարմինին կազմութիւնը եւ առանձնաբար կը բնութագրէ աւելի քան 100 հիւանդութիւն, նշելով անոնց բուժման միջոց հանդիսացող դեղերը։ Այս մեծ բժիշկը կատարած է ընդհանուր հաշուով 3700 դեղի նկարագրութիւն։
Այդ նկարագրութիւնները մինչեւ այսօր ալ կը պահեն իրենց նշանակութիւնը եւ կ'օգտագործուին յատկապէս բուսադեղերու պատրաստութեան ատեն։
Նեւտան Ժամկոչեան
Նեւտան Ժամկոչեան (կամ՝ Նեւտոն, անգլ.՝ Nevdon Jamgochian, ծնած ) Ամերիհակայ արուէստագէտ մըն է:
Կենսագրութիւն
Ժամկոչեան արուեստագէտ մըն է որուն գործերը յաճախ կը կեդրոնանան պատմական հասկացողութիւններու վրայ: Ան գծագրութեան համար մարզուած է, սակայն այժմ ան բոլոր ժանրերու արուեստի գործերով կը զբաղի: Իր ցուցահանդէսները կ'ընդգրկեն նկարահանում, զետեղումներ, գրութիւն, եւ ելոյթներ: Անոնց նիւթերը յաճախ յիշողութեան ու պատմութեան շուրջ կը դառնան, ինչպէս նաեւ մարդկային քանդման ու աւերման շուրջ՝ ցեղասպանութենէն անասուններու կործանում:
Ան արժանացած է Ռիչըրտ Պրէնսըն Մարս 2025 մրցանակին (անգլ.՝ Richard Branson Mars 2025 Award) Ուալտըն 3 հիմնադրամէն (անգլ.՝ Walden 3 Foundation), եւ ունեցած է ցուցահանդէսներ Գերմանիա, Թայլէնտ, Թուրքիա, Ռուսիա, Հայաստան, ԱՄՆ եւ Չինաստան:
Վաղ կեանք եւ ուսում
Ժամկոչեան ծնած է 1971 թուականին, Սան Ֆրանսիսքօ: Իր ընտանիքը (հայրը՝ Փիթըր, եւ մեծհայրերը՝ Վահան եւ Կըրթրուտ, բոլորը գծագրիչներ) Օսմանեան Կայսրութեան Խարբերդ քաղաքէն են, Էկին շրջանէն, եւ ապրած են հոն Ք.Ա. 612 թուականէն ի վեր: Իր մեծ-մեծհայրը, Աւետիս, թարգմանած է «Կորսուած Դրախտը» (անգլ.՝ Paradise Lost) բանաստեղծութիւնը եւ ագսորուած: Մնացած ընտանիքի անդամները Համիտեան Ջարդերուն ընթացքին սպաննուած են, 1896 թուականին: Ժամկոչեան ընտանիքը առաջին հայկական շրջանակը հիմնեց Կլէնտէյլի մէջ, Քալիֆորնիա, 1910 թուականին:
Նեւտան Ժամկոչեան արուեստի ուսումը ստացաւ իր ընտանիքէն եւ Սավանա Արուեստի եւ Ձեւաւորման Քոլէճէն:
1888 թուական
1888 թուական, նահանջ տարի, 19րդ դարու 88րդ տարին
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1888 մահեր Միքայէլ Լորիս-Մելիքով მიხეილ ლორის მელიქისშვილი , граф Михаил Тариелович Лорис-Меликов , հայազգի զօրավար ծն.1825, Թիֆլիս, Ռուսիոյ Կայսրութիւն
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1888
Մկրտիչ Տարագճեան
Մկրտիչ Տարագճեան (Megerditch Tarakdjian), որտեղ ստացած է իր ուսումը. ապա ան հաստատուած է Մոնրէալ, Գանատա: Բժիշկ, օժտուած արուեստագէտ եւ քանդակագործ հրաշալի ստեղծագործութիւններով:
Կենսագրութիւն
Մկրտիչ Տարագճեան ծնած է Հալէպ, Սուրիա ուր ստացած է իր ուսումը՝ Հայկազեան Վարժարան (1960-1966), Քարէն Եփփէ Ազգային Ճեմարան (1966-1972),Հալէպի Համալսարանի Բժշկական կաճառ (1972-1978), ապա ան հաստատուած է Մոնրէալ, Գանատա եւ աւարտած է (McGill University Medical School) post graduate training (1985-1986):
Փոքր տարիքէն Մկրտիչ յատուկ սէր ունեցած է արուեստի հանդէպ եւ շատ կանուխ, շրջան մը յաճախած է Հալէպի Սարեանի Անուան Արուեստի Ակադեմեան։ Թէեւ ան որպէս ասպարէզ ընտրած է բժշկութիւնը, սակայն արուեստի նուիրումը միշտ վառ մնացած է իր մէջ:
Աւելի ուշ, առողջապահական մարզի մէջ ներգրաւուածութեան կողքին, Մկրտիչ ըլլալով ինքնուս արուեստագետ մը, զարգացուցած է իր ձիրքերը եւ հմտացած քանդակագործութեան մէջ։ Մոնրէալաբնակ քանդակագործ Արթօ Չաքմաքչեանի հետ իր սերտ գործակցութիւնը յաւելեալ զարկ տուած է իր ստեղծագործութիւններուն:
Մկրտիչ Տարագճեանի արուեստի ոճը եւ ինքնատիպութիւնը
Մկրտիչ Տարագճեան թէեւ գերիրապաշտ մըն է, սակայն այս մէկը չի խանգարեր զինք, որպէսզի իրագործէ նաեւ իրապաշտական բնոյթի դիմաքանդակներ, որոնք կը դրսեւորեն անոր ծեփակերտելու հմտութիւնն ու կատարողական մակարդակը:
Իսկ անոր յղացքները (որոնք երեսունէ աւելի են) գրաւականն են անոր հզօր երեւակայութեան եւ տաղանդին:
Անոր գլխաւոր կերպարը Մարդն է` Գլխագիր մարդը, տարօրինակ, երբեմն նոյնիսկ` արտակեդրոն միջավայրի մէջ, ուր տեղի կ՛ունենայ գոյատեւման պայքարն ու մարդու մարդկայնացման տագնապահար գործընթացը: Ան կ՛աշխատի մարդու մարմնի մասերու հանման սկզբունքով, որուն նախակարապետներէն են Օկիւստ Ռոտէնն ու Արշիլ Կորքին:
Մեր օրերուն բազմաթիւ են այն կերպարուեստագէտները, որոնք ազատօրէն կը վարուին մարդու մարմինի հետ, սակայն քիչ են յաջողածները: Այդ քիչերէն կարելի է համարել Տարագճեանը եւս, որուն «Քրոսինկ տը ուոլ» ստեղծագործութիւնը այս առումով լաւագոյն օրինակը կրնայ հանդիսանալ:
Ան այն յանձնառու արուեստագէտներէն է, որոնց ստեղծագործութիւններէն իւրաքանչիւրը պատգամ մը կը պարունակէ իր մէջ։ Այս պատճառով ալ անոր արուեստը առաւելագոյնս բացայայտելու համար կարիքը կը զգացուի համապատասխան վերլուծումներու եւ մեկնաբանութեան:
Տարագճեան թէեւ գերիրապաշտ մըն է, սակայն այս մէկը չի խանգարեր զինք, որպէսզի իրագործէ նաեւ իրապաշտական բնոյթի դիմաքանդակներ, որոնք կը դրսեւորեն անոր ծեփակերտելու հմտութիւնն ու կատարողական մակարդակը: Իսկ անոր յղացքները (որոնք երեսունէ աւելի են) գրաւականն են անոր հզօր երեւակայութեան եւ տաղանդին:
Մկրտիչ Տարագճեանի արուեստի գործերը
Մասնագիտութեամբ բժիշկ, սակայն էութեամբ արուեստագէտի խառնուածքի տէր, քանդակագործ Մկրտիչ Տարագճեանի արուեստի գործերը կը գտնուին Գանատայի, Միացեալ Նահանգներու եւ Հայաստանի զանազան հանրային հաստատութիւններու մէջ։ Իր կերտած,Գանատահայ համբաւաւոր լուսանկարիչ Յուսուֆ Քարշի յուշարձանը, կանգնեցուած է Գանատայի մայրաքաղաք Օթաուայի կեդրոնը. իսկ Մոն Ռոյալ քաղաքապետարանի հանրային գրադարանին առջեւ զետեղուած է «Ընթերցողը» կերպարին մեծադիր արձանը։
Ան ունի շուրջ քառասուն ստեղծագործութիւններ, որոնք արուեստասէրներուն ընդհանուր գաղափար մը կու տան Տարագճեանի ստեղծագործական անցած ուղիի մասին:
«Ազատութիւն» քանդակը
Հայաստանի Հանրապետութեան Անկախութեան 20 ամեակի ցուցահանդէսին Մկրտիչ Տարագճեան ուղարկեց իր «Ազատութիւն» քանդակը, գործ, որ կը ներկայացնէ շիշի մէջէն դուրս եկող հսկային, ով վերջապէս ազատութիւն ձեռք բերած է, ազատուելով իր շղթաներէն։ Այժմ այդ գործը Սփիւռքի նախարար Հրանուշ Յակոբեան գրասենեակին մեջ է:
Յուսուֆ Քարշի կիսանդրի Քանդակը
Յուսուֆ Քարշի կիսանդրի Քանդակի հեղինակը բժիշկ Մկրտիչ Տարագճեանն է: Յուշարձանի ինժեներական նախագիծը կատարուած է Սուրէն Հաճեանի կողմէն:
Գանատահայ լուսանկարիչ Յուսուֆ Քարշին նուիրուած յուշարձան Գանատայի Օթթաուա քաղաքին մէջ։ Յուշարձանը հայ-Գանատական բարեկամական յարաբերութիւններու խորհրդանիշերէն է: Գանատայի ժառանգութեան նախարարութեան եւ Մայրաքաղաքային յանձնաժողովի հետ համագործակցութեամբ բացուած Յուսուֆ Քարշի յուշարձանը նուէր է հայ ժողովուրդէն Գանատային` Հայ-Գանատական դիւանագիտական Յարաբերութիւններու հաստատման 25-ամեակի եւ Գանատայի Համադաշնութեան 150-ամեակի կապակցութեամբ: Յուշարձանը կը գտնուի Օթթաուայի կեդրոն՝ «Confederation square» Համադաշնութեան հրապարակ :
Յուշարձանի բացումը կատարած են Գանատայի մօտ ՀՀ արտակարգ եւ լիազոր դեսպան Արմեն Եգանյանը, Գանատայի Սենաթի նախագահ ՃորՃ Ֆիւրին եւ յուշարձանի հեղինակ, Գանատահայ քանդակագործ Մկրտիչ Տարագճեանը, բացման արարողութեանը ներկայ գտնուած են Գանատայի արտաքին գործերու եւ ժառանգութեան նախարարություններու բարձրաստիճան ներկայացուցիչներ, դիւանագէտներ, հայ համայնքային կառոյցներու ղեկավարներ, բազմաթիւ Գանատահայեր, լրագրողներ: :
«Ընթերցողը» կերպարին մեծադիր արձանը
«Ռեճինալտ Տաուսըն գրադարան»-ի «Reginald J. P. Dawson Library» հիմնադրութեան 50-ամեակին առիթով, օժտուած քանդակագործ բժիշկ Մ. Տարագճեան Մոնրէալ քաղաքին կը նուիրէ պրոնզաձոյլ մեծ չափի հոյակապ գործ մը` «Ընթերցողը»: Ողջունելի յաւելում մը` քաղաքի հանրային արուեստի հաւաքածոյին, որ կը զարդարէ գրադարանի գլխաւոր մուտքը «Կրահամ պուլվար»-ի եւ «Քինտըրսլէ Աւենիւ»-ի անկիւնը:
Այս յատկանշական յուշարձանին բացումը տեղի ունեցաւ Մայիս 26-ին, խուռներամ արուեստասէրներու ներկայութեան, որոնց շարքին` հեղինակաւոր դէմքերու, ինչպէս` ուժանիւթի նախարար Փիեռ Արքան, Քանատայի մէջ Հայաստանի լիազօր եւ արտակարգ դեսպան Արմէն Եկանեան, քանատահայ թեմի առաջնորդ Բաբգէն եպս. Չարեան, քաղաքապետ` Ֆիլիփ Ռոյ, քաղաքապետութեան անդամ Յարութ Շիթիլեան եւ այլն: Սոյն ցուցասրահը անցեալ տարի ամրան ցուցադրած էր դոկտ. Տարագճեանի աւելի փոքր չափի գործերէն, որոնք դրուած էին իբրեւ մէկ մասը խիստ ժողովրդական եւ ժամանակից ցուցահանդէսի մը: Անոնցմէ մէկը` «Ի՞նչ նորութիւն» խորագրեալ քանդակը նախատիպը հանդիսացաւ այս կոթողին` «Ընթերցող»-ին, որ ունի 1,7 մեթր բարձրութիւն:
ՅԱՒԵՐԺՈՒԹԵԱՆ ԿՈԹՈՂ
4 Սեպտեմբեր 2020-ին, Քանատայի մէջ, Մոնրէալի Հայ կեդրոնի մուտքին մօտ, տեղի ունեցաւ Կոմիտաս վարդապետի կիսանդրիի բացման արարողութիւնը, որուն ընթացքին ելոյթով հանդէս եկաւ ՀՅԴ Բիւրոյի  ներկայացուցիչ Յակոբ Տէր Խաչատուրեան :
Կիսանդրիի հեղինակը քանդակագործ բժիշկ Մկրտիչ Տարաքչեանն է :
Պրայըն Քրենսթըն
Պրայըն Լի Քրենսթըն (, ամերիկացի դերասան, կատակերգող, ձայնային դերասան, թատերագիր, բեմադրիչ եւ արտադրիչ մըն է։ Ամէնէն շատ գիտցուած է իր Ուալթըր Ուայթի դերով AMC կայանի տրամա ու ոճրագործական Breaking Bad հեռուստաշարին մէջ :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:7 Մարտի ծնածներ
Միհրան Կրճիկեան
Միհրան Անդրանիկ Կրճիկեան (մօտ՝ 1850, Կ. Պոլիս - 1886, Էլասոն), հայ բժիշկ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է մօտաւորապէս 1850 թուականին՝ Կոստանդնուպոլիս։ Որդին է անուանի բժիշկ, փրոֆէսոր Անդրանիկ Փաշա Կրճիկեանի։
1873 թուականին աւարտած է Կ. Պոլսոյ Կայսերական զինուորական բժշկական վարժարանը։ 1873 թուականէն Կ. Պոլսոյ Հայտար Փաշայի զինուորական հիւանդանոցէն ներս ծառայած է, որպէս զինուորական բժիշկ։ Նաեւ Հայտար Փաշայի զինուորական դեղագործական վարժարանէն ներս դասաւանդած է՝ բնագիտութիւն։
1886 թուականին՝ Թուրք-յունական պատերազմի ժամանակ, ծառայած է՝ որպէս Օսմանեան բանակի զինուորական բժիշկ, Էլասոնի մէջ (Ալասոնիա)։ 1886 թուականին Էլասոնի մէջ վարակուած է տիֆով եւ մահացած է շուրջ 36 տարեկան հասակին։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:Կոստանդնուպոլիս ծնածներ Ստորոգութիւն:1886 մահեր Ստորոգութիւն:Տիֆէ մահացածներ
Օսմաներէն
Օսմաներէնը կամ օսմանեան Թրքերէն ը, թրքերէն լեզուի զարգացման փուլերէն մէկն է որ, Օսմանեան կայսրութեան մէջ պաշտօնական լեզու ըլլալով կը գործածուէր ։ 13-րդ եւ 20րդ դարերու միջեւ Անատոլիի եւ Օսմանեան Կայսրութեան բոլոր քաղաքներուն մեջ գործածուած է։ Բառապաշարի մեծամասնութիւնը կը բաղկանայ պարսկերէն եւ արաբերէնէ ։ Ժողովուրդի մեջ այս լեզուի համար «Հին թրքերէն» կ՛ըսուի բայց սխալ մէկ արտայայտութիւն մըն է։
Վարուժան Սէթեան
Վարուժան Սէթեան ծնած է 1929-ին Պէյրութ, լիբանանցի լուսանկարիչ է։
Կենսագրութիւն եւ դիմագիծ
Վարուժան Սէթեան ծնած է Պէյրութ 1929-ին։ Յաճախած է Էշրեֆիէի Ազգ.վարժարանը։ Տասներեք տարեկանին սկսած է լուսանկարչութեան, ուշագրաւ ընկերութիւն մը ցուցաբերելով իր վարպետներուն մօտ։
Գունաւոր իր դիմանկարները, որոնք կը ներկայացնեն Լիբանանի քաղաքական ու մշակութային կեանքին մեծ դէմքերը, նախանձելի վարկ մը կ'ապահովեն իրեն գունաւորի կալուածէն ներս։ Սակայն դիմանկարի անուրանալի արժանիքներու փաստը տուած ըլլալով հանդերձ նժարը կը հակի տեսարանի կողմը։ Հո՛ն է ինք իր ծանրութեամբ ու նաեւ թարմութեամբ եւ նորութիւններով։ Ասպարէզին մէջ արագ ու գնահատելի յաջողութիւններ արձանագրելով, ինքզինք պարտադրեց տեսարանի ճիւղին մէջ, իբրեւ այդ գործին անվիճելի վարպետներէն մէկը :
Ալի Մուպարաք
Ալի Փաշա Մուպարաք (1823/1239 հիջրա – 1893 / 1311 հիջրա), ամբողջական անուն՝ արաբերէն՝ علي باشا مبارك‎‎, ՛Ալի Մուպարաք փաշա, արաբ գրող եւ թարգմանիչ, եղած է Եգիպտոսի լուսաւորութեան նախարար, նահտայի հիմնադիրներէն։
Կենսագրութիւն
Մուհամմէտ Ալիէն հետոյ Եգիպտոսի իշխանութեան կու գայ Իսմայիլ Փաշան, որուն օրով մղակութային զարգացումիը կը շարունակուի ընդանալ նոյն թափով։ Այդ ժամանակաշրջանին Եգիպտական մշակոյթի ամենաաջքառու ներկայացուցիչներէն մէկն էր փաշա Ալի Մուպարաք փաշան (1823-1893)։ Ան ծնած է քրիստոնիա ընտանիքի մէջ, ստացած է բժշկական կրթութիւն։ Ան այն ուսանողներէն էր, որ 1844 թուականին երկրորդ խումբով մեկնեցաւ Ֆրանսա։ Այնտեղ 4 տարի սովորելով ռազմական գործ, կը վերադառնայ Եգիպտոս եւ 1853-1854 թուականներուն եգտիպտական զորգի կազմին կը մասնակցի Ղրիմի պատերազմին: Իսմայիլին իշխանութեան գալէն հետոյ անոր կը վստահուի բարձր պաշտօն՝ ռազմական նախարարութիւն։ Ալի Մուպարաքի աշխատութիւններէն յայտնի է «Թաուֆիկի նոր նախաձեռնութիւնները» (արաբ․՝ الخطط التوفيقية الجديدة‎‎՝ ալ-խուտատ ալ-թաուֆիկիյա ալ-ջադիդա)։
1865 թուականին, երբ Սուլթան Ապտուլ Ազիզը կ'այցլէ Եգիպտոս, կը նկատէ, որ եգիպտական հին արժէքաւոր ձեռագիրները անուշադրութեան մատնուած են եւ կ'առաջարկէ Իսմայիլին հաւաքել անոնք բոլորը մէկ ընդհանուր գրպահոցին մէջ։ Իսմայիլի նախաձեռնութեամբ կը ստեղծուի «Խեդիվի եգիպտական գրադարանը» (արաբ․՝ الكتبخانة الخديوية المصرية‎‎՝ ալ-Քութուբխանա ալ-խեդիվիյա ալ-մասռիյա)։ Ալի Մուպարաքին կը վստահուի նորաստեղծ գրադարանի կարգավորումը, ով այդ ժամանակ հոգեւոր ունեցվածքներու նախարարն էր։ 1871-1872 թուականներուն Ալի Մուպարաքի կողմէն կը տպագրուին շարք մը աշխարհագրութեան, երկրաչափութեան եւ բժշկութեան դասագիրքեր՝ զինվորական կրթական հաստատուիւններու համար։ Մէկ տարի անցած, զբաղելով ազգային լուսաւորութեան նախարարի պաշտօնով, ան կը ձեռնարկէ եւրոպական օրինակով համալսարանի հիմնադրումը։ Նմանատիպ համալսարանի կառուցման գաղափարը կար դեռեւս Մուհամատ Ալիի ժամանակէն։ Ոգեշնչուելով նոր հիմնադրուած համալսարանի դասախօսներէն մէկուն աշխատանքով, Ալի Մուպարաք կը ստեղծէ նմանատիպ աշխատութիւն՝ Ալամըտտին վերանգրով։ Ան իրենց կը ներկայացնէր 4 հատորանի գիտական աշխատանք, գրուած էր կիսագեղարուեստական ոճով։ Ի տարբերութիւն ալ ալ-Տահտաուիի ստեղծագործութեան, ան նախատեսուած էր տարիքով մեծերու համար, որուն ան կը ձգտէր ծանօթացնել մարդկային գիտելիքներու բոլոր ոլորտներուն։ Անոր միւս ստեղծագործութիւններէն յայտնի է նաեւ Մուհամմատ մարգարէի մասին հանդէսներուն մէկուն մեկնաբանութիւնը։ Ալի Մուպարաքը մեկնաբանելով այն, կոչ ըրած է մուսլիմաներուն չմոռնալով Աստծուոյ ջանասիրաբար աշխատեցաւ ապագայի համար։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Արաբ Գրողներ Ստորոգութիւն:Արաբ Թարգմանիչներ Ստորոգութիւն:1823 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1893 մահեր Ստորոգութիւն:Գահիրէ մահացածներ
Պարգեւ Թասլաքեան
Խմբավար Պարգեւ Թասլաքեան ծնած է Այնճար 26 Յունիս 1964-ին: Արաբական աշխարհի մէջ հանրածանօթ մայեսթրո խմբավար: «Ֆայհա» երգչախումբի ղեկավար: Պարգեւ Թասլաքեան մաս կազմած է Լիբանանի Համազգայինի Շրջանային Վարչութեան նախաձեռնած ԵՐԳ ԵՐԳՈՑ յայտագրի դատական կազմին:
Կենսագրութիւն
Պարգեւ Թասլաքեան յաճախած է Ազգային «Յառաջ-Գ. Կիւլպէնկեան» Վարժարան:
Պարգեւ Թասլաքեան 1980-էն ի վեր ինքնաշխատութեամբ սորված է երաժշտական ձայնանիշները ու հմտացած է այս բնագաւառի բոլոր մարզերուն մէջ։
1986-ին «Արծիւեան» երգչախումբի խմբավար կը դառնայ եւ այսպիսով կը սկսի անոր առաքելութիւնը երաժշտական աշխարհէն ներս:
1992-1998 ան Բարսեղ Կանաչեան երաժշտանոցին մէջ Յարութիւն Թոփիկեանի եւ Երուանդ Երկանեանի օժանդակւոթեամբ կը հմտանայ խմբավարի յատկութիւններով:
1997-էն Երեւանի մէջ կը հետեւի զանազան դասընթացքներու:
Պարգեւ Թասլաքեան խմբավար էր բազմաթիւ երգչախումբերու. Արծիւեան (Այնճար), Կոմիտաս (Այնճար), Ս. Փրկիչ Երգչախումբ (Պէյրութ), Գուսան (Պէյրութ), Կոմիտաս (երեւան), ՀՄԸՄ Փաղերախումբ (Այնճար), Գանատական-Լիբանանեան Փողերախումբ (Ռաշայա), Պալամանտ Համալսարանի երգչախումբ (Պէյրութ),.....
Այժմ ան Խմբավարն է Թրիփոլիի Ֆայհա եւ UNESCO-Ի երգչախումբերուն:
«Ֆայհա» երգչախումբը
2007 թուականին Վարշաւիայի (Լեհաստան) մէջ տեղի ունեցող աքաբելլա երգի մրցումին, Լիբանանի «Ֆայհա» երգչախումբը կը շահի «Լաւագոյն Երգչախումբ»ի եւ «Լաւագոյն Խմբավար»ի մրցանակները: «Ֆայհա»ի պատասխանատուները նաեւ մեծ ճիգ կը թափեն խմբավարներ պատրաստելու:
Յունուար 2019-ին լոյս տեսաւ Մարսէլ Խալիֆէի երաժշտութեամբ եւ Էտի Թորիկեանի դաշնաւորումով ձայներիզ մը, տասնըմէկ երգերէ բաղկացած, «Ֆայհա» երգչախումբի եւ երգչուհի Ումէյմա էլ Խալիլի կողմէ երգուած, ղեկավարութեամբ Պարգեւ Թասլաքեանի:
Արձանագրութիւնը եղած է հանդիսութեան ժամանակ:Մայեսթրոյի խօսքին աւարտին, ձայներիզի վրայ ներկաները ունկնդրեցին քառաձայն երգեր, կատարողութեամբ «Ֆայհա» երգչախումբին: «Ֆայհա»ի անդամներէն Թարեք Ապտըլ Ֆաթ - թահ՝ արաբերէն երգով, եւ Ռուլա Ապու Պաքր՝ հայերէն երգով՝ «Սարերի Հովին Մեռնեմ», ճոխացուցին մշակութային երեկոն: Ներկաները «Հիւղը» բնակարանէն մեկնեցան այն յոյսով, որ «Ֆայհա» երգչախումբը, ղեկավարութեամբ Պարգեւ Թասլաք - եանի, օր մը ելոյթ կ՛ունենայ վերջինիս ծննդավայր Մուսա Լեռ Այնճարի մէջ:
«Գուսան» երգչախումբը
Համազգայինի «Գուսան» երգչախումբի գեղարուեստական պատասխանատուն ու խմբավարն է Պարգեւ Թասլաքեան, իսկ երգչախումբին մաս կը կազմեն 40 անդամներ:
Քառաձայն «Աքաբելլա» երգը արաբական երաժշտութեան մէջ
Վերջին 20 տարիներուն արաբական երաժշտութեան մէջ մուտք գործեց քառաձայն «Աքաբելլա» երգը ու այս նորարարութեան մէջ մեծ ներդրում ունեցան հայազգի երկու երաժշտագէտներ` Պարգեւ Թասլաքեան եւ Էտի Թորիկեան: Առաջինը` արաբական երգի տարածման, իսկ երկրորդը` անոր դաշնաւորումին:
Նորարարութեան կերտիչներէն՝ Թրիփոլիի «Ֆայհա» երգչախումբի ղեկավար Պարգեւ Թասլաքեան, իր օգնականուհին՝ Ռուլա Ապու Պաքրին, երգչախումբի անդամներէն երեք երիտասարդներ, ներկայացուցած են արաբական «Աքաբելլա» երգին հիմնադրութեան պատմութիւնն եւ անոր նուաճումները:
Մրցանակներ
Մայեսթրո Պարգեւ Թասլաքեան ստացած է նաեւ բազմաթիւ մրցանակներ՝ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Արամ Ա. Կաթողիկոսէն, Լիբանանի Մշակոյթի Նախարարութենէն, Հայաստանի Մշակոյթի Նախարարութենէն, Թրիփոլիի Ֆայհա Քաղաքապետութենէն, UNESCO-էն ....
Մրցոյթներ
Պարգեւ Թասլաքեան մասնակցած է նաեւ զանազան միջազգային մրցումներու Հայաստանի, Ղարաբաղի, Սուրիոյ, Յորդանանի, Եգիպտոսի, Գանատայի, Ֆրանսայի, Չինաստանի, Քուէյթի, Կիպրոսի..... մէջ։
Տե՛ս նաեւ
Ստորոգութիւն:Թասլաքեան,Պարգեւ Ստորոգութիւն:Հայ Խմբավարներ Ստորոգութիւն:Լիբանանահայ Խմբավարներ
Արսէն Մինասեան
Արսէն Մինասեան, իրանահայ բարերար, դեղագէտ, գիտնական, գիւտարար։ Դեղագործութեան դոկտոր։ 1954 թուակին Կիլանի մէջ հիմնադրած է Իրանի առաջին ժամանակակից առողջարանը  ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Իրանի Ռաշթ քաղաքը։ Սորված է տեղի միջնակարգ դպրոցը։ Մասնագիտական գործունէութիւնը սկսած է իբրեւ բուսաբոյժ, պատրաստած է բուսական դեղեր, որոնք անվճար բաժնած է աղքատներուն ։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներուն Կիլանի մէջ օգնած է Ռաշթի եւ շրջակայ գիւղերու բնակչութեան։ Ապրած է Ղազուին։ Ռաշթի մէջ հիմնադրած է Իրանի առաջին 24 ժամ գործող դեղատունը։ Ռաշթի մէջ հիմնադրած եւ ղեկավարած է ծերանոց ։
Յիշատակ
Իւրաքանչիւր տարի, դեղագործութեան օրուան կապակցութեամբ, Կիլանի քաղաքներու դեղագործները յարգանքի տուրք կը մատուցեն Արսէն Մինասեանի յիշատակին եւ համախմբուելով, դեղեր կ'ուղարկեն նահանգի կեդրոնը` Ռաշթ քաղաքի հաշմանդամներու թոշակատունը։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայ գիւտարարներ Ստորոգութիւն:Հայ գիտնականներ Ստորոգութիւն:Հայ բարերարներ
Հենրիկ Էտոյեան
Հենրիկ Էտոյեան, ( ծն.՝ 31 Օգոստոս 1940), հայ բանաստեղծ։
Կենսագրութիւն
Էտոյեան ծնած է 1940–ին, Երեւան։ Աւարտած՝ Երեւանի Համալսարանի բանասիրական բաժինը, ապա՝ Մոսկուայի Գրականութեան հիմնարկը (աւարտաճառ)։
1971–էն գիտաշխատող՝ Երեւանի համալսարանը. ապա՝ դասախօս եւ ամպիոնի վարիչ (Արտասահմանեան գրկ. եւ Գրկ. տեսութեան)։
Հենրիկ Էտոյեանի ստեղծագործութիւնները թարգմանուած են բազմաթիւ լեզուներու՝ անգլերէն, ֆրանսերէն, գերմաներէն, իտալերէն, սպաներէն եւ այլն։ Ռուսերէն լոյս տեսած է անոր «Խօսքի ուղղութեամբ» գիրքը (Մոսկուա, 1985)։ Տարուան լաւագոյն գիրքի համար 2002-ին արժանացած է ՀԳՄ ոսկէ մետալի, արժանացած է Թէքէեան մշակութային միութեան Հայկաշէն Ուզունեան մրցանակին (2004)։
Կ'ապրի Երեւան։
Գրական վաստակ
Քերթուածներու յաջորդական ժողովածուներ՝ 1977–Էն։ Խիտ, յղկուած, ինքնուրոյն բանաստեղծական լեզու եւ գգայնութիւն․
Դա Կը Լինի Մի Ուրիշ Անգամ
Հենրիկ էտոյեանի « Դա կը լինի մի Ուրիշ Անգամ»ը սիրոյ քերթուած է, որ ջերմ եւ խոհուն զգացումէ մը կը ստանայ իր քնարական՝ լիցքը։ Բայց անիկա միանգամայն ժամանակի հոսքով յափշտակուած, մագնիսացած փիլիսոփայի մը երգող մտածումն Է, բռնուած՝ անցեալէն ապագայ նետուած այն անտեսանելի եւ անըմբռնելի թելի շարժուն հանգոյցին վրայ, որ գոյութեան պահն է...
Լեփէ
Լեպէ (Lepe), քաղաք է եւ Սպանիոյ համայնք, կը մտնէ Ուելվա պրովինցիայի կազմին մէջ, Անդալուզիա ինքնավար մարզ։ Համայնքը կը գտնուի Կոստա-Օքսիդենտալ գաւառի կազմին մէջ։ Տարածքը 129 քկմ։ Բնակչութիւնը 26763 մարդ (ըստ 2010 թուականի մարդահամարի)։ Պրովինցիայի ադմինիստրացիային ունի 41 կմ հեռավորութիւն։
Հենրիկ Էտոյեան
Դա Կը Լինի Մի Ուրիշ Անգամ
Էտոյեանի նախադասաթիւնները, իրենց իմաստային ե՛ւ կշռութային կառոյցով, հարազատօրէն կը թարգմանեն «գոյութեան ժամանակի» այս յաճախանքր։ Հայրենի քերթողական լեզուի պատմութեան մէջ, անոնք կր մտցնեն յեղափոխական բեկում մը, կը կազմեն դարձակէտ մր, որ անկարելի է ՝ ստորագնահատել...
Լեփէ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Սպանիոյ քաղաքներ
Հենրիկ Էտոյեան
Դա Կը Լինի Մի Ուրիշ Անգամ
Ստորոգութիւն:20-րդ դարու արեւելահայ բանաստեղծներ Ստորոգութիւն:21-րդ դարու արեւելահայ բանաստեղծներ Ստորոգութիւն:31 Օգոստոսի ծնածներ Ստորոգութիւն:Հայ գրականագէտներ Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ Ստորոգութիւն:1940 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Երեւան ծնածներ Ստորոգութիւն:ՀՀ մշակոյթի վաստակաւոր գործիչներ
Ուրախ թիւ
Ուրախ թիւ՝ հետեւեալ կերպ բնորոշուող թիւ մըն է՝ կ'որոշուի անոր նիշերու քառակուսիներու գումարը, նույն ձեւով կ'որոշուի յաջորդը, ապա յաջորդը եւ այդ գործողութիւնը կը կատարուի այնքան ժամանակ, մինչեւ որ թիւը կը կամ դառնայ 1 եւ այդ պարագային նախնական թիւը կը համարուի «ուրախ» կամ գործողութիւնը 1 չպարունակող անվերջ շրջանի մը մէջ պիտի յայտնուէ: Երկրորդ պայմանի պարագային նախնական թիւը կը համարուի «տխուր»:
Յատկութիւններ
Եթէ թիւն ուրախ է, ապա անոր յաջորդողները նոյնպէս ուրախ են, նոյնը պիտի ըսուէ տխուր թիւերու մասին: Զորօրինակ՝ 19-ը ուրախ թիւ է, քանի որ անոր համապատասխան յաջորդականութիւնը հետեւեալն է՝
Ուրախ թիւերու յաջորդականութեան սկիզբն է՝
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Թիւեր
Պարա (Սուրիա)
Պարա կամ Ալ Պարա (արաբերէն՝ بارة), Հալէպի մօտակայքը գտնուող «մեռեալ քաղաքներ»էն մէկը։ Պարան կը գտնուի Սուրիոյ հիւսիս-արեւմուտքը, Զաուիա լերան մօտ, մօտաւորապէս 65 քմ հեռաւորութեան վրայ դէպի Համայի հիւսիսը. Հալէպէն 80 քմ հարաւ-արեւմուտք: Ալ Պարան նաեւ Արիհայի արուարձաններէն մէկն է: Ըստ Սուրիոյ Կեդրոնական վիճակագրութեան գրասենեակին, Ալ Պարայի բնակչութեան թիւը կը հաշուէր 10,353 մարդ, ըստ 2004 թուականին տեղի ունեցած մարդահամարի տուեալներուն :
Բնակավայրը հիմնուած է 4-րդ դարուն, Անտիոքի եւ Աֆամիայի (Համա) միջեւ կարեւոր առեւտրական ճանբուն վրայ: Շնորհիւ իր ունեցած լաւ դիրքին եւ յարամարաւէտ պայմաններով արտադրած գինիին եւ ձիթաիւղին, այն 5-րդ եւ 6-րդ դարերուն շարունակ զարգացում ապրած է: Երբ մուսուլմանները նուաճած են տարածաշրջանը եւ առեւտրական ճամբաները ընդհուատած եւ այլ մեռեալ քաղաքները լքուած են, Պարա մնացած է բնակուած քաղաք, բնակիչներուն մեծ մասը մնացած են քրիստոնեայ ու քաղաքն դարձած է Անտիոքի եպիսկոպոսութեան ենթակայ նստավայրը:
1098 թուականին, նուաճուած է Խաչակիրներուն կողմէ: 1123 թուականին, մահմետականները վերագրաւած են քաղաքը, ուր կառուցած են փոքր ամրոց մը. աւելի ուշ 12-րդ դարուն, տեղի ունեցած սաստիկ երկրաշարժէն ետք, քաղաքը լքուած է:
Պատմական Մշակոյթ
Պարայի մէջ կը հանդիպինք տարբեր դարաշրջաններու պատկանող յուշարձաններու, որոնցմէ են քարաշէն տուները. այդ տուներէն բաժիններ տակաւին կանգուն են: Քաղաքի տարածքին կը գտնուին նաեւ երեք հնագիտական եկեղեցիներ, ինչպէս նաեւ հսկայական դամբարաններ՝ խճաքարերով ծածկուած խորանարդաձեւ յատակով :
Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութիւն
Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութիւն, ՄԱԿ (ֆրանսերէն՝ Organisation des Nations Unies, ONU, United Nations, UN), միջկառավարական կազմակերպութիւն մը, որ ստեղծուած է միջազգային անվտանգութեան եւ խաղաղութեան պահպանման եւ երկիրներու միջեւ համագործակցութեան զարգացման համար։
Կառոյցին գործունէութեան հիմքերը եւ ծրագիրը մշակուած են Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներուն՝ հակահիթլերեան ուժերու միութեան յառաջատար անդամներու կողմէ։ «Միացեալ ազգեր» անուանումը առաջին անգամ օգտագործուած է 1 Յունուար 1942-ին եւ ստորագրուած՝ Միացեալ Ազգերու հռչակագիրին մէջ։
ՄԱԿ-ի կանոնադրութիւնը հաստատուած է Սան Ֆրանսիսքոյի ժողովին ընթացքին, որ տեւած է Ապրիլէն Յունիս 1945, եւ ստորագրուած է 26 Յունիս 1945-ին՝ 51 պետութիւններու ներկայացուցիչներու կողմէ։ Կանոնադրութեան ուժի մէջ մտնելու տարին (24 Հոկտեմբեր, 1945 ) կը նշուի իբրեւ Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան օր։ Ներկայիս ՄԱԿ-ին կ'անդամակցի 193 երկիր։ Գլխաւոր գրասենեակը կը գտնուի Միացեալ Նահանգներու Նիւ Եորք քաղաքին մէջ ։
Գլխաւոր Ժողովը
Կեդրոնական դիրք ունի, իբրեւ գլխաւոր խորհրդատուական, քաղաքական եւ ներկայացուցչական մարմին։ Գլխաւոր ժողովը կ'ուսումնասիրէ համագործակցութեան սկզբունքները միջազգային խաղաղութեան եւ անվտանգութեան շրջանին՝ կ'ընտրէ ՄԱԿ-ի Անվտանգութեան Խորհուրդը, Տնտեսական եւ Ընկերային խորհուրդին ոչ մշտական անդամները: Անվտանգութեան Խորհուրդին առաջարկով կը նշանակէ ՄԱԿ-ի գլխաւոր քարտուղարը, Անվտանգութեան խորհուրդին հետ համատեղ կ'ընտրէ ՄԱԿ-ի միջազգային դատարանին անդամները, կը կազմակերպէ տնտեսական, ընկերային, մշակութային եւ մարդկային ոլորտներու միջազգային համագործակցութիւնը, կ'իրականացնէ ՄԱԿ-ի կանոնադրութեամբ նախատեսուած այլ լիազօրութիւններ։
Ժողովին տարեկան հերթական նստաշրջանը կը սկսի Սեպտեմբերի 3-րդ Երեքշաբթի օրը եւ կը գործէ Գլխաւոր Ժողովին նախագահին (կամ 21 տեղակալներէն մէկուն) ղեկավարութեամբ՝ լիակազմ նիստերու եւ գլխաւոր կոմիտէներու՝ մինչեւ օրակարգին ամբողջական սպառումը։
Գլխաւոր Ժողովը ըստ 17 Դեկտեմբեր 1993-ի որոշումին, իր կազմին մէջ կը ներառէ 6 կոմիտէ՝ Գլխաւոր կոմիտէ եւ լիազօրութիւններու ստուգման կոմիտէ՝
Գլխաւոր կոմիտէի կազմին մէջ կը ներառուին Գլխաւոր Ժողովին նախագահը, նախագահին տեղակալները, գլխաւոր կոմիտէներու նախագահները, որոնք կ'ընտրուին հինգ ցամաքամասերէն՝ Ասիոյ, Ափրիկէի, Լատին Ամերիկայի, Քանատայի, Աւստրալիոյ եւ Նոր Զելանտայի, Արեւմտեան եւ Արեւելեան Եւրոպայի աշխարհագրական արդար ներկայացուցչութեան սկզբունքով։
ՄԱԿ-ի Գլխաւոր Ժողովին յատուկ նիստերը կրնան գումարուիլ տարբեր հարցերու շուրջ, ազգային անվտանգութեան խորհուրդին պահանջով, 15 օրուան ընթացքին։ Մինչեւ 2006 հրաւիրուած են շուրջ 30 յատուկ նստաշրջաններ, որոնց մեծ մասը կը վերաբերէին մարդու իրաւունքներուն, շրջակայ միջավայրի պաշտպանութեան, թմրանիւթերու դէմ պայքարի եւ այլ հարցերու։
Արտակարգ յատուկ նիստեր կրնան գումարուիլ ՄԱԿ-ի Անվտանգութեան Խորհուրդին, ՄԱԿ-ի անդամ-պետութիւններու մեծամասնութեան եւ ՄԱԿ-ի Գլխաւոր քարտուղարին պահանջով՝ 24 ժամուան ընթացքին։
ՄԱԿ-ի Անվտանգութեան Խորհուրդը
Պատասխանատուութիւնն է միջազգային խաղաղութիւնն ու անվտանգութիւնը։ Խորհուրդին որոշումներուն պարտաւոր են ենթարկուիլ ՄԱԿ-ի բոլոր անդամները։ Անվտանգութեան Խորհուրդը բաղկացած է 15 անդամներէ, որոնցմէ հինգ մշտական անդամները (Ռուսաստանի Դաշնութիւն, ԱՄՆ, Մեծն Բրիտանիա, Ֆրանսա եւ Չինաստան) ունին վեթոյի իրենց իրաւունքը օգտագործելու ուժ։ Մնացեալ տաս անդամները (կանոնադրութեան համաձայն «Մշտական չեն») կ'ընտրուին յատուկ կարգով՝ ըստ կանոնադրութեան (յօդուած 23 կէտ 2)։
ՄԱԿ-ի քարտուղարութիւնը
Անիկա միջազգային անձնակազմ մըն է, որ կ'աշխատի աշխարհի բոլոր այն հաստատութիւններուն մէջ, որոնք կ'իրականացնեն Կազմակերպութեան կարգ մը ամէնօրեայ աշխատանքները։ Անիկա կը սպասարկէ Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան գլխաւոր մարմիններուն եւ կ'իրականացնէ իրենց կողմէ ընդունուած ծրագիրները եւ քաղաքական դիրքորոշումները։ Քարտուղարութեան բաժինները կը գտնուին Նիւ Եորքի ՄԱԿ-ի կեդրոնական հաստատութիւններուն մէջ եւ այլ տեղեր, ուր կան ՄԱԿ-ի կեդրոնական հաստատութիւններ, որոնցմէ ամէնէն մեծերը տեղակայուած են Ժընեւի եւ Վիեննայի մէջ։
ՄԱԿ-ի Քարտուղարութիւնը կ'ապահովէ ՄԱԿ-ի մարմիններուն աշխատանքը, կ'իրականացնէ ՄԱԿ-ի նիւթերու հրապարակումը եւ տարածումը, արխիւներու պահպանումը, կ'իրականացնէ ՄԱԿ-ի անդամ պետութիւններու միջազգային պայմանագիրերու գրանցումը եւ հրատարակումը։
Քարտուղարութիւնը կը ղեկավարէ ՄԱԿ-ի Գլխաւոր քարտուղարը։
Միջազգային դատարանը
ՄԱԿ-ի շրջանակներուն մէջ կարեւորագոյն դեր ունի ՄԱԿ-ի Միջազգային դատարանը, որ իր գործունէութիւնը սկսած է 1946-ին։
Դատարանը կը քննարկէ պետութիւններու միջեւ տարածքային, սահմանային եւ այլ բնոյթի վէճերը, ռազմական ուժի ապօրինի կիրարկման հարցերը, խորհուրդներ կու տայ ՄԱԿ-ի Անվտանգութեան խորհուրդին, Գլխաւոր ժողովին եւ ՄԱԿ-ի միւս մարմիններուն։ Դատական գործին կողմ կրնայ հանդիսանալ միայն պետութիւնը. ֆիզիքական եւ իրաւաբանական անձինք ՄԱԿ-ի Միջազգային դատարան դիմելու իրաւունք չունին։ Իր գործունէութեան ընթացքին դատարանը ոչ միայն էական ներդրում կ'ունենայ շարք մը իրաւական սկզբունքներու զարգացման գործին մէջ, այլեւ կը նպաստէ տարբեր պետութիւններու միջեւ եղած սուր վիճաբանութիւններու կարգաւորման։
Տնտեսական եւ ընկերային խորհուրդը
ՄԱԿ-ի կարեւորագոյն կառոյցներէն է Տնտեսական եւ ընկերային խորհուրդը, որ կը համակարգէ համագործակցութիւնը տնտեսական եւ ընկերային ոլորտներուն մէջ։
ՄԱԿ-ի մէջ ստեղծուած են նաեւ տնտեսական կայունացման շարք մը կառոյցներ եւ հաստատութիւններ՝ Միջազգային արժութային հիմնադրամը եւ Վերակառուցման ու զարգացման միջազգային դրամատունը։
Միաժամանակ ՄԱԿ-ի կառոյցին մէջ էական դեր ունին մասնագիտացուած հաստատութիւնները։ Ասոնք կը ներառեն ինչպէս ՄԱԿ-ի կողմէ ստեղծուած ինքնուրոյն միջազգային կազմակերպութիւններն ու կառոյցները (ԵՈՒՆԵՍՔՕ, Առողջապահութեան համաշխարհային կազմակերպութիւն, Համաշխարհային առեւտուրի կազմակերպութիւն եւ այլն), այնպէս ալ առանձին ծրագիրները ու հիմնադրամները։
ՄԱԿ-ը Հայաստանի մէջ
Հայաստանի՝ 23 Յունուար 1992-ին պաշտօնական խնդրանքին ի պատասխան՝ Միացեալ ազգերու կազմակերպութեան Անվտանգութեան խորհուրդը (ԱԽ) իր 3035-րդ նիստին ընթացքին կը քննարկէ Հայաստանի Հանրապետութեան դիմումը ՄԱԿ-ին անդամակցելու վերաբերեալ եւ խորհուրդ կու տայ «Գլխաւոր Ժողով»ին (ԳԺ) ընդունիլ Հայաստանի Հանրապետութիւնը իբրեւ ՄԱԿ-ի անդամ (ԱԽ 735-րդ բանաձեւ, 29 Յունուար 1992):
Ըստ ՀՀ 23 Յունուար 1992-ի Միացեալ ազգերու կազմակերպութեան անդամակցելու դիմումին, ՄԱԿ-ի անվտանգութեան խորհուրդը իր 29 Յունուար 1992-ի 3035-րդ նիստին կ'ընդունի 735 (1992) բանաձեւը եւ ՄԱԿ-ի Գլխաւոր ժողովին կը յանձնարարէ անդամագրել Հայաստանի Հանրապետութիւնը։ ՄԱԿ-ի Գլխաւոր Ժողովը իր 46-րդ նստաշրջանին, 2 Մարտ 1992-ի 46/227 որոշումով կը հաստատէ ՀՀ-ի անդամակցութիւնը։
17 Սեպտեմբեր 1992-ին Նիւ Եորքի մէջ պայմանագիր մը կը ստորագրուի Միացեալ ազգերու կազմակերպութեան եւ Հայաստանի Հանրապետութեան միջեւ։ Անոնք կը վաւերացնեն Ալեքսանտր Արզումանեանին՝ ՄԱԿ-ի մէջ Հայաստանի Հանրապետութեան առաջին մշտական ներկայացուցիչ ըլլալը եւ Ուիլիըմ Տրէյպըրին՝ ՄԱԿ-ի Զարգացման ծրագիրին (ՄԱԶԾ) կառավարիչ ըլլալը։ Պայմանագիրը կը վերաբերէր Հայաստանի մէջ ՄԱԿ-ի միջանկեալ գրասենեակի հիմնադրման, նպատակ ունենալով աջակցիլ եւ լրացնել տնտեսական զարգացման կարեւոր խնդիրներու լուծումը, օժանդակել ընկերային յառաջընթացին եւ կենսամակարդակի բարելաւման ուղղութեամբ պետութեան ջանքերուն։ Հայաստանի պետութիւնը պարտաւոր է ապահովել անհրաժեշտ պայմաններ՝ գրասենեակի գործառոյթներու լիակատար եւ արդիւնաւէտ իրականացման համար (հատուած ՄԱԿ-ի եւ ՀՀ կառավարութեան միջեւ ստորագրուած պայմանագիրէն):
Դեկտեմբեր 1992-ին ՄԱԿ-ը Հայաստանի մէջ կը հիմնէ իր գրասենեակը (Հրազդան հիւրանոցին մէջ): Ըստ վերոնշեալ պայմանագիրի դրոյթներուն՝ Հայաստանի կառավարութիւնը կը ստանձնէ ՄԱԿ-ին համապատասխան գրասենեակով ապահովելու պարտաւորութիւնը (պայմանագիրի 13-րդ յօդուած)։ Հոկտեմբեր 1995-ին ՄԱԿ-ի գրասենեակը կը տեղափոխուի Երեւանի կեդրոնին մէջ գտնուող նոր շէնք՝ Պետրոս Ադամեան (նախկին Քառլ Լիպքնեխտի) 14 հասցէով։ 1998-ին ՄԱԿ-ի Հայաստանեան գրասենեակը ՄԱԿ-ի Գլխաւոր քարտուղարին կողմէ կը հաստատուի իբրեւ ՄԱԿ-ի շէնք։
1994-2000 ՄԱԿ-ի Հայաստանեան գրասենեակին մէջ կը գործէր ՄԱԿ-ի Մարդասիրական հարցերու վարչութիւնը, որ հետագային կը վերանուանուի Մարդասիրական հարցերու համակարգման գրասենեակ (ՄՀՀԳ/OCHA)։ Գրասենեակը կը փակուի Հայաստանի ճգնաժամային իրավիճակէն դուրս գալէն ետք։
2001-2006 ՄԱԿ-ի Հայաստանեան գրասենեակին մէջ կը գործէր Կանանց զարգացման հիմնադրամի (ՄԱԿԶՀ/UNIFEM) «Կանայք յանուն հակամարտութիւններու կանխարգելման եւ խաղաղութեան ամրապնդման Հարաւային Կովկասի մէջ» ծրագիրը։
Վերոյիշեալ գործակալութիւններն ու ծրագիրները կը կիսեն միասնական ծառայութիւններու համակարգի գաղափարն ու համախմբուած են վերջինիս շուրջ՝ խնայուած միջոցները ուղղելով ծրագիրներու իրականացման։ Այս քաղաքականութիւնը լիովին կը համապատասխանէ Գլխաւոր քարտուղարի բարեփոխումներու նախաձեռնութեան, որուն նպատակն է հզօրացնել ՄԱԿ-ի համակարգը՝ իրականացնելով վարչական ծախսերու խնայողութիւն՝ յօգուտ իրականացուող ծրագիրներու։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:ՄԱԿ
Փիզա
Փիզա (Pisa), քաղաք է Իտալիոյ մէջ, Թուսկիա երկրամասի մայրաքաղաքը, Փիզա տարածաշրջանի վարչական կեդրոնը։ Կը գտնուի Լիկուրիական ծովէն 16 ք.մ. հեռաւորութեան վրայ։
Քաղաքին, ոչ պաշտօնական, խորհրդանիշը կը համարուի՝ թեք Փիզայի աշտարակը, որ հրապարակ եւ հոն գտնուող տաճարին հետ միասին, 1986 թուականէն ԵՈՒՆեՍՔՕ-ի ցանկին մաս կը կազմէ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Իտալիոյ քաղաքներ
1889 թուական
1889 թուական, նահանջ տարի, 19րդ դարու 89րդ տարին
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1889 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1889 մահեր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1889
Տարազ (շաբաթաթերթ)
Տարազ, գրական-գեղարուեստական, հասարակական շաբաթաթերթ (այնուհետեւ ամսագիր)։ Լոյս տեսած է 1890-1919 թուականին, Թիֆլիսի մէջ։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Տարազ Նազարեան։ Մինչեւ 1900-ը եղած է «Աղբիւր»-ի պատկերազարդ յաւելուածը։ Հիմնականին մէջ ունեցած է ազատական դիրքորոշում։ ժամանակի հասարակական-քաղաքական իրադարձութիւնները լուսաբանելով առաւել մեծ տեղ յատկացուցած է հայկական հարցին, որու լուծումը կապած է Ռուսաստանի օգնութեան հետ, սուր քննադատութեան ենթարկած համիտեան վարչակարգի հայաջինջ գործելակերպը, ծաղրած այսպէս կոչուած «սահմանադրութիւնը»։ Ուշադրութեան արժանի է Ատրպետի «Հայաստանը ջարդերէն առաջ եւ ետք» յօդուածաշարքը։ Չնայած ընկերային հարցերու լուծման ճանապարհին մերժած է դասակարգային պայքարը, այսուհանդերձ իր էջերը տրամադրած է ժամանակի յառաջադիմական գաղափարներ, մարքսիստական միտքը տարածող գործիչներուն (Ա․ Զուրաբեան, Ա․ խումարեան, Ա․ Երզընկեան եւ ուրիշներ)։ «Տարազ» դատապարտած է Անգլիոյ միջնորդները եւ անոնց տեղական ազգայնական գործակիցները՝ Պաքուի 26 կոմիսարներու սպանութեան կապակցութեամբ։ Հանդէսը արձագանգած է ժամանակի գրեթէ ամբողջ գրական անցուդարձը։ Այստեղ տպագրուած են Յովհաննէս Թումանեանի, Աւետիք Իսահակեանի, Շուշանիկ Կուրղինեանի, Շիրւանզադէի, Աթաբէկ Խնկոեանի, Վահրամ Փափազեանի,Ալեքսանտր Ծատուրեանի, Յակոբ Պարոնեանի եւ այլոց ստեղծագործութիւնները, թարգմանաբար ներկայացուած ռուս, վրաց եւ արեւմտաեւրոպական գրականութիւնը (Ալեքսանտր Պուշկին, Միքայէլ Լերմոնտով, Նիքոլայ Նեկրասով, Ի․ Տուրգենէ, էգնատէ Նինոշվիլի,․ Իլյա ճաուճաւաձէ, Ա․ Ղազբեգի, Շեքսպիր, Շիլլեր, Պայրըն, էմիլ Զոլա, Մոփասան եւ ուրիշներ)։ Նշանակալի է «Տարազ»-ի դերը երաժշտութեան, թատրոնի, կերպարուեստի հարցերու լուսաբանման ասպարէզներուն մէջ, որոնց նուիրուած յօդուածները աւելի են ժամանակի մշակութային կեանքի (յատկապէս թիֆլիսահայ) ամբողջական պատկերը, նպաստած է գեղագիտական առաջաւոր մտքի հանրայնացմանը։ Լուրջ արժէք կը ներկայացնեն նաեւ մանկավարժութեան, դպրոցին եւ ընտանեկան դաստիարակութեան նուիրուած նիւթերը, որոնց հետ հանդէս եկած են Յովհաննէս Տէր-Միրաքեանը, Ս․ Բեկնազարեանը, Ս. Լիսիցեանը,Ղազարոս Աղաեանը։ Տպագրած է գրախօսականներ, մամուլի տեսութիւններ, ծանօթացած հայ խմբագիրներու եւ հրապարակախօսներու գործունէութեանը։ Ունեցած է, «Իլիւստրասիոն», «Փարիզի մոտաներ», «Առողջապահութիւն» եւ այլ յաւելուածներ ։
Նանա Ալեքսանտրիա
Կենսագրութիւն
Նանա Ալեքսանտրիան ծնած է 1949 թուականին Վրացական Խորհրդային Սովետական Հանրապետության ժամանակաշրջանանին Վրաստան ի Փոթի նավահանգստային քաղաքը։ Ստացած է լրագրողական կրթութիւն։ 1975 եւ 1981 թուականներու միջեւ մասնակցած է ճատռակի աշխարհի առաջնութիւններուն։
1963 թուականին առաջին անգամ մասնակցած է ԽՍՀՄ առաջնութեանը եւ երեք անգամ դարձել ԽՍՀՄ ախոյեան (1966, 1968, 1969)։ Համաշխարհային բազմակի ոլիմպիական յաղթող է (1969-1980)։ 1967-1990 թուականներուն՝ ճատրակ ի աշխարհի առաջնութիուններու մասնակից ու աւելի քան 20 միջազգային մրցաշարքի յաղթող է։
Գերզգայութիւն
Գերզգայնութիւնը մէկ հիւանդութիւն չէ, այլ զանազան հիւանդութիւններու խմբաւորում է: Թուելով օրինակները տարբեր գերզգայնութիւններու, օրինակ՝ թոքերու հետ առնչուած գերզգայնութիւնը ազման է, մորթի հետ կապուածը՝ էքզեմա, քիթի հետ՝ քթային անցքերու բորբոքում, աչքի հետ՝ աչքի արտաքին թաղանթի բորբոքում եւ այլն: