cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մազեր
Այրածին-արական մազ (androgenic)
Արբունքէն առաջ եւ ետք գլխու մազերը կ'աճին հանգրուանային զարգացման ժամանակաշրջանով (cycle) մը, որ կը տեւէ 2-3 տարիներ: Գլխու մազերուն 90 առ հարիւրը իւրաքանչիւր ժամանակաշրջանին մէջ կը մնայ կենդանի եւ առողջ ու կ'երկարի որոշ չափով: Իսկ անոնց 10 առ հարիւրը կը մնայ հանգիստ վիճակի մէջ 3-4 ամիս եւ ապա կը լքէ իր արմատները, կ'ինայ ու կ'անյետանայ: Սակայն այս թափած ցօղուններու մազապարկիկներէն կ'աճին նոր մազեր, որոնք կը յայտնուին գլխու մակերեսին վրայ։ Առատ գլխու մազ ունեցողներ կը կորսնցնեն օրական 50-100 մազ, սակայն այս կորուստին հետ զուգահեռ տեղի կ'ունենայ նոյնքան նոր մազի կազմաւորում մազի պարկիկներուն մէջ:
Գլխու մազերը կրնան ըլլալ գանգուր (curly) կամ շիտակ, համաձայն անհատին ծինային կազմաւորումին:
Դերակատարութիւններ
Մեր մարմինի մազերը ունին կարեւոր դերակատարութիւններ.
Հերաթափութիւնը
Գլխու հերաթափութիւնը կը յառաջացնէ ճաղատութիւն: Ան կը յառաջանայ երբ մազերու կորուստը կը գերազանցէ նոր մազերու կազմաւորումը:
Ժողովուրդը ընդհանրապէս հերաթափութիւն ըսելով կը հասկնայ գլխու մազերու հերաթափութիւն:
Ձեւեր
Հերաթափութիւնը կը յայտնուի երկու ձեւերով.
Տեղայնական հերաթափութիւնը կը պատահի մարմինի որոշ մէկ բաժինի մազերուն մէջ, մասնաւորապէս գլխու մազերուն, մօրուքին, յօնքերուն եւ թարթիչներուն մէջ։ Ան կը յայտնուի կլորաձեւ եւ պզտիկ անմազ մորթի տարածութեամբ մը: Տեղայնական հերաթափութեան պատճառը յստակ չէ. սակայն ան կը նկատուի ինքնադիմադրողական հիւանդութիւն մը: Թափած մազերուն տեղ ինքնաբերաբար նորեր կը յայտնուին որոշ շրջան մը ետք: Դարմանումի համար կը գործածուի տեղայնական cortisone-ի օծաններ եւ կամ ներմորթային ներարկումներ (intradermal injection):
Պատճառներ
Գլխու հերաթափութիւնը տեղի կ'ունենայ հիմնական եւ երկրորդական զանազան պատճառներով:
Հիմնական պատճառներն են.
Հերաթափութեան մեծ տոկոսը կը պատահի համաձայն անհատին ծինային կազմաւորման եւ ժառանգականութեան հիմունքներու: Ճաղատ հայրեր մեծ հաւանակութիւնը ունին տեսնելու ճաղատ տղայ զաւակներ եւ թոռնիկներ:
բազմաթիւ անհատներ անակնկալօրէն կը կորսնցնեն մեծ քանակութեամբ գլխու մազ հոգեկան վերիվայրումներէ եւ մարմնական-ֆիզիքական ճնշուածութենէ ետք, որոնք կը պատահին մասնաւորապէս հետեւեալ պարագաներուն՝ որոշ հիւանդութիւն մը, վիրաբուժական գործողութիւն մը, մարմնական բարձր ջերմ, անակնկալ կշիռքի կորուստ, խիստ ծոմապահութիւն եւ հիմնական կենսանիւթերու անբաւարարութիւն.
Երկրորդական Պատճառներ
Գլխու հերաթափութեան երկրորդական պատճառներն են.
Վերոյիշեալ երեք պատճառները արդիւնքն են կենցաղային ապրելակերպի.
Կանխարգիլում
Ժառանգական-ծինային պատճառներով յառաջացած հերաթափութիւնը դարմանելի չէ: Իսկ մնացեալ պատճառներով յառաջացած հերաթափութիւնները կանխելի են:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Գիտութիւն Ստորոգութիւն:Հիւանդութիւններ
Քրիս Պոհճալեան
Քրիս Պոհճալեան, հայ-Ամերիկացի հեղինակ։ Ունի 18 գիրքեր, որուն ամէնէն ճանչցուածներն են՝ «Midwives» եւ «The Sandcastle Girls»:
Կենսագրութիւն
Քրիս Պոհճալեան աւարտած է Ամհերսթ (Amherst) համալսարանէն, 1980-ական թուականներուն : 1987 թուականին ան տեղափոխուած է Լինքոլն եւ հոն աշխատած է տեղական թերթերու մէջ, ուր պզտիկ սիւնակի մը մէջ ան կը գրէր պատմութիւններ: Շուրջ 12 տարի իր պատմութիւնները այս սիւնակին մէջ կը գրէ, որոնք կը պատմեն ամէնօրեայ կեանքին եւ Ամերիկայի փոխարկումներուն մասին :
Պոհճալեանը նաեւ գրած է տարբեր թերթիկներու մէջ, օրինակ՝ «Cosmopolitan», «Reader's Digest» եւ «Boston Globe Sunday Magazine» :
Քրիսին առաջին վէպը, «A Killing in the Real World» հրատարակուած է 1988 թուականին: Իսկ անոր երրորդ վէպը, «Past the Bleachers» թողարկուած է 1992 թուականին եւ 1995-ին անոր վրայ հիմնուեած է հեռատեսիլի ֆիլմ :
1998 թուականին Պոհճալեան գրած է իր 5-րդ վէպը՝« Midwives»-ը որ ստացաած է դրական քննարկումներ եւ ունեցած է մեծ շահ :
Անձնական կեանքը
Քրիս եւ Վիքթորիա ներկայիս կ'ապրին Լոնքոլնի մէջ, իրենց զաւակին՝ Կրէյսին հետ :
Հրատարակած գործեր
Իր «Միտուայվզ» («Մանկաբարձուհիները») վէպը արժանացած է «Տը Նիւ Եորք թայմզ»-ի ամենաշատ  վաճառուած գիրքերու առաջին դիրքը գրաւելու պատիւին, ընտրուած  է Օփրայի «Պուք քլապ»-ի կողմէ եւ ստացած է «Փապլիշըրզ ուիքլի»-ի «Լաւագոյն գիրք» մրցանակը:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:12 Օգոստոսի ծնածներ Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայեր Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ
Խաչատուր Փիլիկեան
Փրոֆ. Խաչատուր Փիլիկեան (ծնած է 1937-ին, Մուսուլ, Իրաք - մահացած է 28 Յուլիս 2019-ին,Լոնտոն, Անգլիա): Ճարտարապետ,արուեստագէտ, գեղանկարիչ եւ մեներգիչ
Կենսագրութիւն
Փրոֆ. Խաչատուր Փիլիկեան 1957-ին Հռոմի մէջ ուսանած է ճարտարապետութիւն, յաճախած նոյն քաղաքի Գեղարուեստի ակադեմիան՝ Փրոֆ.Պիթորիի մօտ ու դասեր առած երաժշտանոցի երգի դասարանէն։ Գեղանկարիչ եւ մեներգիչ Խաչատուր Փիլիկեան ապրած է Լիբանան, Միացեալ Նահանգներ եւ վերջապէս, 1978-էն ետք՝ Անգլիա։
Ցուցահանդէս եւ Միջազգային Մրցանակ
1961-ին Հռոմի մէջ կազմակերպուած ցուցահանդէսին Փրոֆ. Խաչատուր Փիլիկեան արժանացեր է միջազգային 2-րդ մրցանակի։
1967-ին Պէյրութի մէջ կազմակերպեր է իր գործերու ցուցահանդէսը։ ։
Ստեղծագործութիւններ
«Յաւերժական սէր»
«Համբոյր»
«Սերենատ ցուլին»
Աղբիւրներ
[http://www.aaeurop.com/?p=20472 Փրոֆ. Խաչատուր Փիլիկեանի ստեղծած կտաւներու ոդիսական պատմութիւնը.]
Վարդանեան էֆենտի
Վարդանեան էֆենտի, հայ բժիշկ։
Կենսագրութիւն
Ատացած է բժշկական կրթութիւն։ 1914 թուականին, Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, հրամանատարի կոչումով զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ 11-րդ զօրաբաժնի 5-րդ շրջիկ հիւանդանոցին մէջ որպէս զինուորական բժիշկ ծառայած է։
Նիտըրլենտ
Հարաւէն սահմանակէն է Պելճիքա յի, իսկ արեւելքէն Գերմանիոյ. արեւմուտքէն եւ հիւսիսէն ամբողջովին եզերուած է Հիւսիսային ծովով։ Նիտըրլենտի կազմին մէջ կը մտնեն Մաասի եւ Շելտայի գետաբերանին մօտակայքը գտնուող կղզիներու խումբը (Զիլանտ մարզին մէջ) եւ Վաթենեան ծովուն մէջ գտնուող արեւմտա-ֆրիզեան կղզիները։
Վարդանեան էֆենտի
Կենսագրութիւն
Մահացած է 1915 / 1916 թուականի Յունուար 29 (Փետրուար 11)-ին, Կարնոյ հիւանդանոցին մէջ, ժանտախտէ։
Նիտըրլենտ
Տարածքին զգալի մասը կը գտնուի ծովու մակերեսէն ցած (հոսկէ ալ Նիտըրլենտ՝ «ցած երկիրներ» անունը)։ Հեղեղումներէն կը պաշտպանուի ծովափով երկարող աւազաթումբերու, ամբարտակներու եւ պատնէշներու համակարգով։ Ընդհանուր տարածութիւնը 41,2 հզ. քմ² է, իսկ զուտ ցամաքային տարածութիւնը՝ 36,9 հզ. քմ² (մակերեսին 18 %-էն աւելին կը կազմեն ներքին ջուրերը)։ Աւելի քան 16,5 միլիոն բնակչութեամբ՝ աշխարհի ամենախիտ բնակուած երկիրներէն մէկն է (397,7 մարդ/քմ²)։
Վարդանեան էֆենտի
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:Կարին մահացածներ Ստորոգութիւն:Ժանտախտէ մահացածներ
Նիտըրլենտ
Նիտըրլենտ սահմանադրական-խորհրդարանական միապետութիւն է, ուր իշխանութիւնը բաժնուած է նախարարներուն, խորհրդարանին եւ թագաւորին միջեւ։ Նիտըրլենտ Եւրամիութեան, ՆԱՏՕ-ի եւ Առեւտուրի Համաշխարհային Կազմակերպութեան համահիմնադիր-անդամներէն է։ Պելճիքայ ի եւ Լիւքսամպուրկի հետ, մաս կը կազմէ Պենիլիւքսի միութեան։
Մայրաքաղաքը եւ մեծագոյն քաղաքը Ամսթերտամ ն է։ Թագաւորական տան, խորհրդարանի եւ պետութեան նստավայրերը կը գտնուին Հաագա յի մէջ: Վերջինս կարեւոր դեր կը խաղայ նաեւ միջազգային իրաւունքի ոլորտին մէջ՝ իբրեւ չորս միջազգային դատական ատեաններու եւ Եւրոպոլի նստավայր։
Բնութիւն
Նիտըրլենտի բնորոշ են ցած հարթավայրերը։ Կը գերակշռոեն մշակուող հողատարածքները եւ պահպանուող բնատարածքները։ Մակերեսին միայն 2 %-ն ունի 50 մ-էն աւելի բարձրութիւն։ Հեղեղումներէն պաշտպանուելու համար կառուցուած են բազմաթիւ ամբարտակներ եւ պատնէշներ։ Ծովապատնէշով փակուած են Զիլանտ մարզին ծովախորշերը եւ Այսելմիեր լիճը։ Նիտըրլենտի ցամաքային մակերեսին զգալի մասը կը կազմեն նախկին ջրային տարածութիւնները, որոնք ամբարտակներով փակուած ու չորցուած են, վերածուելով մշակուող բերրի հողատարածքներու։
Նիտըրլենտի արեւելքը տարածուած են բլրապատ դաշտավայրեր, կեդրոնական մասին մէջ տեղ-տեղ պահպանուած են սառցադաշտային թումբեր, իսկ հարաւը՝ կրաքարով ծածկուած են հին գետային դարաւանդները։ Նիտըրլենտի հիւսիսային մասը կազմուած է «Պլեյստոցենի» աւազակաւային, ծովային եւ գետային, արեւելքը՝ սառցադաշտային եւ ջրասառցադաշտային, Հռենոսի, Մաասի եւ Շելտայի «Տելթա»ն՝ կուտակումային նստուածքներէն, իսկ հարաւ- արեւելքը՝ կրաքարերէ, կաւերէ եւ կաւիճէ։
Ներքին ջուրեր
Գետերը ջրառատ են, նաւարկելի եւ միացած՝ ջրանցքներով։ Ամենամեծ գետը Հռենոսն է (հոլանտերէն՝ Ռայն), որմով երկու անգամ աւելի շատ ջուր կը ներհոսի Նիտըրլենտ, քան տարեկան տեղումներու ընդհանուր քանակը։ Այլ մեծ գետեր են Մաասը եւ Շելտան։ Նիտըրլենտի մէջ կառուցուած են մեծ թիւով ջրանցքներ: Գրեթէ բոլոր գետերը նաւարկելի են։ Ամսթերտամ, Լայտեն եւ Ուտրեխտ քաղաքները նշանաւոր են իրենց ջրանցքներու համակարգով։
Կլիմայ
Նիտըրլենտ տեղակայուած է Եւրոպայի Մերձատլանտեան բարեխառն վայրէջքներուն մէջ: Երկիրին տարածքին՝ բարձրադիր վայրերու կամ լեռներու փոքր չափերու բացակայութեան պատճառով, կլիմայական տարբերութիւններ գրեթէ չկան։ Նիտըրլենտի կլիմային վրայ իւրայատուկ ազդեցութիւն կը ձգեն Ատլանտիկական մրրիկները։ Եղանակը շատ շուտ կը փոխուի, սակայն հիմնականին մէջ կը գերիշխէ ամպամած, խիտ ամպերով եւ մառախուղով պատուած եղանակը։ Ամբողջ տարուան ընթացքին հազուադէպ են արեւոտ օրերը։
Նիտըրլենտի մէջ ձմեռը օդին միջին ջերմաստիճանը կը հասնի 2 °C-ի, որ տեղի կ'ունենայ շնորհիւ գերակշռող արեւմտեան ամպերուն, որոնք կը փչեն Հիւսիսային ծովէն։ Ձմրան ձիւնի տեղումները հազուադէպ են, իսկ մնացեալ բոլոր տեղումները անձրեւային են։ Արեւելքէն փչող ցրտաշունչ քամիները կրնան իրենց հետ բերել սառնամանիքներ եւ Ռայնի հոսքն ի վար՝ սառցակալումներ։ Ամրան ընթացքին զով եղանակին կը յաջորդեն տաք օրերը։
Յուլիսին օդին միջին ջերմաստիճանը կը հասնի մինչեւ 16 °C-ի։ Օգոստոսէն Հոկտեմբեր ինկած ժամանակահատուածին մէջ կ'արձանագրուին տեղումներու ամենաշատ քանակը։ Նիտըրլենտի կլիման բարենպաստ է հացահատիկային եւ պտղատու բոյսերու աճեցման համար՝ վաղ Գարունէն մինչեւ ուշ Աշուն։
1749 թուական
1749 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 49րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1749 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1749 մահեր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1749
Մկրտիչ Կորիւն
Մկրտիչ Կորիւն (Կորիւն Գրիգոր Մկրտչեան, ), ժամանակակից հայ գրականութեան ամենաինքնատիպ դէմքերէն մին, արժանաւոր ժառանգորդը միջնադաեան առակագիրներու՝ Մխիթար Գոշի, Վարդան Այգեկցիի, ապա՝ Խաչատուր Աբովեանի, Ղազարոս Աղայեանի, Յովհաննէս Թումանեանի։
Կենսագրութիւն
Մկրտիչ Կորիւնը ծնած է Կարս (Ղարս)։ Եղեռնի տարիներուն Մկրտիչ Կորիւնի ընտանիքը գաղթոլով բնակութիւն կը հաստատեն Կիւմրիի մէջ։ 1929 թուականին Մկրտիչ կ՛աւարտէ տեղի եօթնամեայ դպրոցը։
1932 թուականին կը հրատարակուի անոր բանաստեղծութիւններու առաջին ժողովածուն «Տեմպերի Հերոսները» վերնագիրով։ Նոյն թուականին Կորիւն կ՛ընդունուի Երեւանի պետական համալսարանի լեզուագրական բաժինը։ 1937 թուականին կ՛աւարտէ համալսարանը եւ կը նոիիրուի իր սիրած գործին՝ մանկավարժութեան ու մանկական գրականութեան։
Հայրենական պատերազմի աւարտէն ետք Կորիւն նոր եռանդով կը շարունակէ իր գրական գործունէութիւնը։ 1947 թուականին՝ ՀԳԱ Մանուկ Աբեղեանի անուան համալսարանէն ներս, կը պաշտպանէ «Հասկերը Որպէս Մանկական Գրական Ամսագիր» թեմայով թէզը եւ կը ստանայ բանասիրական գիտութիւններու թեկնածուի գիտական աստիճան։
Ստեղծագործական աշխատանք
Մկրտիչ Կորիւնը հայ առակագրութեան գանձարանը հարստացուց իր սեփական, ինքնուրոյն եւ մնայուն առակներով, որոնք թարմութիւն եւ նորութիւն բերին մեր բազմադարեան առակագրութեան։ Կորիւն հրատարակած է շուրջ հինգհարիւր առակ, որոնք ուշագրաւ են լաւ կառուցուածքով, ռէալիստական պարզութեամբ, գաղափարական հագեցուածութեամբ։
Հեղինակի առակներու շարքը ալ աւելի կը հարստացնէ «Մարդն Ու Առիւծը», «Խոզն Ու Կարապը», «Տհասը», «Մեղուն», «Մարդու Կոչումը», «Ագռաւն Ու Իր Ճուտը», «Ծիծեռնակն Ու Կկուն», «Աշխատասէր Մրջիւնը» եւ այլ շատ ու շատ առակներ, որոնք ունին դաստիարակչական բովանդակութիւն եւ մեծ հաճոյքով կ՛ընթերցուին փոքրերու կողմէ։ Կորիւնի մանկական հմայիչ բանաստեղծութիւններուն այն շարքը, որ մեծ տեղ գրաւած է հայ գրականութեան մէջ, իսկապէս մանկական արժէքաւոր ստեղծագործութիւններ են։ Այդ գործերը փոքրիկներուն մէջ կ՛արթնցնեն ազնուութիւն, աշխատասիրութիւն, մարդասիրութիւն։
Բազմաժանր եւ բեղմնաւոր հեղինակ է Կորիւնը։ Մեծ հետաքրքրութեամբ կը կարդացուին նաեւ անոր հեքիաթները, ուր պարզօրէն կ՛արտայայտէ մեր ազգային երանգները։
1948 թուականին կը հրատարակուի Կորիւնի «Դպրոցական Թատրոն» հեքիաթ-բիէսներու ժողովածուն։ «Դպրոցական Թատրոն»-ը մեծ յաջողութիւն գտած է դպրոցներէն, նախադպրոցական հիմնարկներէն ներս ու դարձած՝ անոնց թատերականացուցած հանդէսներու սիրուած նիւթերէն։ Հեղինակը որդեգրած է մատուցման հետաքրքիր ձեւ իր «Մեսրոպ Մաշտոցը Ու Հայոց Տառերը» պոէմ-բիէսի համար, ուր տառերը հանդէս եկած են, որպէս գործող անձինք։ Այնքան հերոս, որքան տառ։ Այդ հերոսները երբեմն՝ մեղմ են ու բարի, երբեմն՝ կոշտ են, առնական, սակայն բոլոր դէպքերուն ճակատագիր են ու կենսագրութիւն, հայրենիք ու հայրենասիրութիւն։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:20 Դեկտեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:20-րդ դարու արեւելահայ արձակագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ մանկագիրներ Ստորոգութիւն:20-րդ դարու արեւելահայ առակագիրներ
Իլլորա
Իլլորա (Íllora), քաղաք եւ համայնք Սպանիոյ մէջ,կը մտնէ Անտալուզիա ինքնավար համայնքի Կրանատայ մարզին մէջ։ Համայնքը կը գտնուի Լոխա շրջանին մէջ։ Ունի 197,43 քկմ տարածութիւն։ 2010-ի մարդահամարին տուեալներով բնակչութիւնը կը կազմէ 10,386 հոգի։ Հեռաւորութիւնը մարզին վարչական կեդրոնէն 33 Քմ. է։ Քաղաքին հովանաւորը կը հանդիսանայ Ս. Ռոխէլիոն։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Սպանիոյ քաղաքներ
Քինկսթըն
Քինկսթըն (Kingston), ճամայքայի մայրաքաղաքը։ Կը գտնուի Ժամայքա կղզիի հարաւային ափը։ 1976 թուականին ունէր 614 000 բնակչութիւն (արուարձաններով), իսկ 2010-ին՝ 936 600։ Մենթ Անտրուի հետ կ՛առաջացնէ առանձին վարչական միաւոր։ Կը հանդիսանայ երկրի գլխաւոր առեւտրա-արդիւնաբերական եւ մշակութային կեդրոնը, նաւահանգիստը, երկաթուղային եւ ինքնաշարժներու ուղիներու հանգոյցը։
Պատմութիւն
Հիմնուած է 1692 թուականը որպես Փօրթ Ռոյըլը աւերած երկրաշարժը վերապրածներու համար նախատեսուած վայր մը:
Նախքան երկրաշարժը Քինկսթընին տեղը պարապ վայր մը եղած էր։ Երկրաշարժէն ողջ մնացածները ճամբար մը տեղավորեցան ծովուն դիմացը: Մօտավորապէս երկու հազար հոգի մահացանայդ ատենը մոսքիթներու տարածած ախտերէն: 1703-ին հրդեհէն Փօրթ Ռոյըլին վերջնական աւերուելէն ետք քաղաքը սկսաւ աճիլ: Կազմուեցաւ Քինկսթընին նախագիծ, մը, ըստ որու քաղաքը կազմուած էր ուղիղ փողոցներու ցանցէ կը սահմանափակուէր չորս փողոցներով:
Առաջին ազատ դպրոցը բացուեցաւ 1729-ը : Նաեւ կար թատրոն մը, որ կը գործէ մինչ օրս: 1755-ին նահանգապետ որոշեցաւ կառաւարութիւնը Սփէնիշ Թաունէն Քինկսթըն տեղափոխիլ:
XVIII դարու վերջը քաղքին մէջը կար 3 000-է աւել աղիւսէ շենք: Ծովախորշը կը նպաստեր առեւտուրը եւ մաս կազմեցաւ XVIII դարու քանի մը ծովային պատերազմներու: Քինկսթըն իր վրայ վերցրաւ սպանական քաղաքին գործառույթներ, որոնց թիւը՝ գիւղտնտեսութիւն, առեւտրային, մշակութիւն եւ գլխաւոր փոխադրային հանգոյց դեպի կղզիին միւս մասերը:
Կառաւարական հաստատութիւնները Քինկսթըն տեղափոխուեցան 1872-ին, եւ իր մայրաքաղաքին կարգավիճակը պահպանեցաւ, երբ 1962-ին կղզին ձեռք բերաւ անկախութիւն: 1907-ին երկրաշարժեն զոհուեցան 800 հոգի: Սա երկրաշարժը ավերեցաւ գրեթէ բոլոր պատմական շինութիւնները:
Քինկսթընին մէջ ներկայիս կը գտնուին Ուէսթ Ինդիո համալսարանը, որ կը սպասարկէ Քարիպին աւազանի երկրները, նաեւ Պոպ Մարլիի թանգարանը:
Քինկսթընին աղքատ թաղամասերը ծագած է ռէկկեյ (reggae) երաժշտական ուղղութիւնը: 1960-ի Քինկսթըն Պրիթական Համագործակցութեան խաղերը անց կացուած են:
Բնակչութիւն
Քինկսթընին բնակչութեան մեծ մասը ունէ ափրիկէան ծագում: Խոշոր ազգային փոքրամասնութիւններ XIX դարու վերջերը որպես պայմանագիրային ծառայողներ ժամանած Գարիպեան աւազանի երկիրներէն եկածներու եւ չինացիներու ժառանգները կը հանդիսանան: Եւրոպացիները հիմնականը ծագած են Գերմանիայէն եւ Մեծն Պրիթանիայէն եկածներէ ծագած են: Ազդեցիկ էթնիք խումբ կը կազմեն նաեւ սուրիացիներ եւ լիբանանցիներ: Թէեւ փոքրամասնութեանը լիբանանցիներէ ելած է Ժամայքային վարչապետներէն Ետուարթ Սէակա Edward Philip George Seaga: Սեւադեմ մեծամասնութիւն ունեցող այլ երկիրներուն նման ոչ սեւերը կը ձեւավորեն ընկերա-տնտեսային վերնախաւը:
Կրօնքը
Հրեայ բնակչութիւնը կը սպասարկէ սինակոկ, կան նաեւ պհուտտիստներու եւ մուսլիմներու հոգեւոր շինութիւններ: Քինկսթըն կը գտնուէն Ժամայքայի իսլամական խորհուրդը եւ Իսլամական կրթական կեդրոնը:
Ծանoթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ճամայքայի քաղաքներ
Ռիկա
Ռիկա (լաթվերէն՝ Rīga), Լաթվիոյ մայրաքաղաքն ու ամենամեծ քաղաքը։ 2012 թուականի մարդահամարի տուեալներով Ռիկայի բնակչութիւնը կազմած է 699,203 քաղաքացի, որոնք կազմած են երկրի ընդհանուր բնակչութեան մօտ մէկ երրորդը ։ Կը հանդիսանայ Մերձաւոր Պալթիկայի ամենամեծ քաղաքը, ինչպէս նաեւ Հիւսիսային Եւրոպայի ամենամեծ քաղաքներէն մէկը։
Քաղաքը ունի Նաւահանգստ ։ Տարածուած է Ռիկայի ծովախորշին եւ Տաուկաուա գետի գետաբերանին վրայ։ Ընդհանուր մակերեսը կը կազմէ 307,17 ք.ք.մ.։ Բարձրութիւնը՝ ծովու մակերեւոյթէն 1-10 մ. է։
Հիմնադրուած է 1201 թուականին։ 1918 թուականէն ի վեր Լաթվիոյ մայրաքաղաքն է։ Բնակչութեան մօտ 45%-ը կը կազմեն լաթվիացիները, 40%-ը՝ ռուսերը, կան նաեւ պելառուսեր՝ 4,1 %, ուքրաինացիներ՝ 3,7 %, լեհեր՝ 1,9 %։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Եւրոպական մայրաքաղաքներ Ստորոգութիւն:Լիթվիոյ քաղաքներ
Խաշուրի
Խաշուրի (ხაშური), քաղաք (1921 թուականէն) Վրաստանի Շիտա Քարթլի երկրամասի մէջ ։ Երկաթուղային եւ ինքնաշարժային ճանապարհներու հանգոյց է։ Ունի 26 135 բնակիչ (ըստ 2014 թուականին մարդահամարի տուեալներու)։ Կան երկաթուղային փոխադրամիջոցի ձեռնարկութիւններ, թեքսթիլ-կալանթերեայի գործարան, ապակէ տարայի, պահածոներու գործարաններ, հայրենագիտական թանգարան։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Վրաստանի քաղաքներ
Թոմաս Ճեֆըրսըն
Թոմաս Ճեֆըրսըն, ամերիկացի տեսաբան, փաստաբան, դիւանագէտ, ճարտարապետ եւ հանրապետութեան հիմնադիրները, Միացեալ Նահանգներու երրորդ նախագահը` 1801-1809 թուականներ: Ձեռնակառքի հնարիչը եւ այսօրուան արագաչափին նախահայրը :
Ճեֆըրսըն իր կեանքին մեծ մասը Միացեալ Նահանգներու ամէնէն հարուստ նախագահը եղած է:
Ազդեցիկ ընտանիքի մը զաւակ ըլլալով, չափահասութեան շրջանին, Վըրճինիայի մէջ ունեցած է 5 հազար հեկտար տարածութեամբ մշակուած հող, որ «Մոնթիչելլօ» կոչուած է։ Այդտող պահած է 200 ստրուկներ։ Ան ունեցած է կանխիկ գումար մը, որ եղած է 212 միլիոն տոլար:
Ան եղած է անկախութեան հռչակագիրի հեղինակը եւ Վըրճինիա համալսարանի հիմնադիրը։ Սակայն յետագայ տարիներուն նիւթապէս նահանջած ու մեծ պարտքերով չէ յաջողած իր հողը աճուրդի դնել՝ պարտատէրերուն պարտքերը վճարելու համար:
Հետաքրքրական Թոմաս Ճեֆըրսընի խօսքը․
Սիտնիի օփերային թատրոն
Սիտնիի օփերային թատրոն (Sydney Opera House), բազում գործառոյթներու երաժշտական թատրոն Աւստրալիայի Նոր Հարաւային Ուելս նահանգի Սիտնի քաղաքի մէջ։ Աշխարհի ամենայայտնի կոթողներէն է, կը հանդիսանայ Աւստրալիայի խորհրդանիշը։ 2007 թուականի 28 Յունիս-էն Սիտնիի օփերային թատրոնը ընդգրկուեր է ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի համաշխարհային ժառանգութեան ցանկին մէջ ։
Ճարտարապետութիւն
Նախագծած է դանիացի ճարտարապետ (Jørn Utzon) Ճորն Ութցընի կողմէ, որ յաղթած էր 1950-ականներուն յայտարարուած միջազգային մրցոյթին։ Բացուած է 20 Հոկտեմբեր 1973 թուականին ։ Նախագիծի համար (Jørn Utzon) Ճորն Ութցընը 2003 թուականին արժանացեր է (Pritzker Architecture Prize) Փրիցքերեան Ճարտարապետութիւն մրցանակի (Pritzker Prize)։ Թատրոնը կառուցուեր  է 14 տարուայ մէջ, արժէքը կազմեր է 102 միլլիոն տոլար։
Սիտնիի օփերային թատրոնի շէնքը կառուցուել է էքսփրեսիոնիզմի ոճով՝ միախառնուած արմատական եւ նորարարական տարրերով։ Շինութիւնը կը զբաղեցնէ 2,2 հեքթար տարածք, երկարութիւնը 185 մեթր է, առաւելագոյն լայնութիւնը՝ 120 մեթր։ Շէնքը կը կշռէ 161.000 թոն, յենուած է 580 սիւներու վրայ, որոնք կը գտնուին ջուրի մէջ՝ ծովի մակարդակէն 25 մեթր խորութեան վրայ։ Շինութեան Ուժանիւթի օգտագործումը համարժէք է 25 000 բնակչութիւն ունեցող քաղաքի Ուժանիւթի սպառմանը։ Ուժանիւթը կը բաշխուի 645 քմ մալուխներով ։ Շինութեան առագաստանման տանիքը կազմուած է 2 194 պատրաստի հատուածներէն, բարձրութիւնը 67 մեթր է, կը կշռէ աւելի քան 27 թոն, կառոյցը կը պահեն 350 քմ երկարութեամբ պողպատէ ճոպանուղիները։
Ներկայացումներու սրահներ
Օփերային թատրոնի շէնքին մէջ կան հետեւեալ ներկայացումներու սրահները ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Թատրոններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Օփերային թատրոններ
175 (թիւ)
175 (հարիւր եօթանասունհինգ)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ է 174-ի եւ 176-ի միջեւ
Ճիւզէփփէ Մոսքաթի
Ճիւզէփփէ Մոսքաթի, իտալացի բժիշկ, կենսաքիմիկոս, գիտական աշխատակից, համալսարանի փրոֆեսոր: 1987 թուականի Հոկտեմբերի 25-էն Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցւոյ սուրբ:
Կենսագրութիւն
Ճիւզէփփէ Մոսքաթի ն ծնած է 25 Յուլիսի 1880-ին Պենեւենթօ իտալական քաղաքի մէջ։ Ան ունեւոր ընտանիքի ինը զաւակներէն թիւով վեցերորդն էր։ Հայրը ականաւոր իրաւաբան էր։ Ճիւզէփփէ Մոսքաթին 4 տարեկան էր, երբ ընտանիքը տեղափոխուեցաւ Նէափոլ. իր ամբողջ հետագայ կեանքը Մոսկաթին անցուց այստեղ: Տարրական դպրոցը աւարտելէն յետոյ, 1889 թուականին ան կ'ընդունուի Վիքթոր Էմանուէլի միջնակարգ ուսումնարանը (լիցեյը), որմէ յետոյ Ճիւզէփփէ Մոսքաթին կ'ընդունուի Նէափոլի համալսարանի բժշկական կաճառը: Ան կ'աւարտէ 1903 թուականին բժշկական գիտութիւններու դոկտորի որակավորումով:
Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ փորձեց կամաւոր զինուոր արձանագրուիլ, սակայն անոր մերժեցին այն բացատրութեամբ, որ իր բժշկական ունակութիւնները առաւել կարեւոր են, քան կռուիլը: Այն հիւանդանոցը, ուր կ'աշխատէր Մոսքաթին պատերազմի ժամանակ, շուրջ երեք հազար վիրաւոր զինուորներ իրենց բուժումը կը ստանային անձամբ Մոսքաթիէն:
1919 թուականին Ճիւզէփփէ Մոսքաթին Նէափոլի հիւանդանոցներէն մէկուն մէջ նշանակուեցաւ որպէս գլխաւոր բժիշկ. Անոր ենթակայութեան տակ կը գտնուէին անբուժելի հիւանդները: 1922 թուականին Իտալիայի կրթութեան նախարարութեան յանձնաժողովը անոր արտոնեց, որպէսզի ազատօրէն դասաւանդէ բժշկական դարմանատան մէջ։ Իսկ 1923 թուականին իտալական կառավարութիւնը զինք գործուղեց Էտինպուրկ, ուր կ'նթանար միջազգային ֆիզիոլոքիական համաժողովը: Մոսքաթին մեծ աւանդ թողեր է շաքարախտի առաջացման խնդիրներու ուսումնասիրման գործին մէջ։ Անոր ջանքերը հիմք դարձան, որպէսզի յայտնաբերուի ինսուլինը: Մոսքաթին բժշկական «Ռեֆորմա մեթիքա» ամսագիրի գլխաւոր խմբագիրն էր:
Ըստ Ճիւզէփփէ Մոսքաթի ի գործընկերներուն, ան յայտնի էր իր անձնուրացութեամբ, անշահախնդրութեամբ եւ խորը բարեպաշտութեամբ: Գրեթէ միշտ գումար չէր վերցներ աղքատներու բուժման համար իսկ յատուկ կարիքաւորներուն կ'օգնէր անձամբ՝ դեղատոմսի մէջ դնելով արժեթուղթեր: Մոսքաթին մոլեռանդ հաւատացեալ էր, ամէն օր սուրբ հաղորդութիւն կը ստանար: Ան կ'առաջնորդէր հիւանդներուն դէպի եկեղեցի եւ կը փորձէր անոնց մասնակից դարձնել եկեղեցական ծիսակարգերուն: Ատոր պատճառով ձեռք բերաւ բազմաթիւ թշնամիներ բժշկական ասպարէզին մէջ նիւթապաշտներէն եւ հակաքրիստոսնեաներէն:
Ճիւզէփփէ Մոսքաթի ն Նէափոլի մէջ յանկարծամահ իր մահկանացուն կնքեց 1927 թուականին՝ 46 տարեկանին:
Սրբադասում
Մահէն երեք տարի անց՝ 1930 թուականի Նոյեմբերի 16-ին, Ճիւզէփփէ Մոսքաթիի աճիւնը վերայուղարկաւորեցին Նէափոլիթանական Ջեզու Նուովո եկեղեցւոյ մէջ։ Եւս 45 տարի անց՝ 1975 թուականի նոյեմբերի 16-ին եկեղեցին Մոսքաթիին դասեց երանելիներու շարքին: Երբ պապական եկեղեցւոյ յանձնախումբը կ'ուսումնասիրէր Ճիւզէփփէ Մոսքաթիի կեանքը, արձանագրեց, որ ան հրաշքով բժշկեր է Նեափոլիթանացի Ճիւզէթթէ Ֆուսքօյին, որ կը տառապէր քաղցկեղէն: Այնուհետեւ սկսաւ Կանոնականացումը Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցւոյ գործընթացի, քանի որ, ըստ Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցւոյ, սուրբերու շարքին կարող են դասուիլ այն մարդիկ, ովքեր հրաշքով բուժումներ կը  կատարեն:
Ճիւզէփփէ Մոսքաթի ն սրբադասուեցաւ 1987 թուականի Հոկտեմբերի 25-ին՝ ձեռամբ Յովհաննէս Պօղոս Երկրորդ պապի, որպէս բարեպաշտ եկեղեցական անդամ, որ օգտագործեր է իր բժշկական մասնագիտութիւնը վասն քրիստոնէութեան տարածման, որպէս գթասիրտ բժիշկ  ծառայեր է հիւանդներու համար եւ բազմիցս օգներ է կարիքաւորներուն: Եպիսկոպոսներու գերագոյն սինոդի աւարտէն յետոյ Յովհաննէս Պօղոսը այսպէս ըսաւ.
Ճիւզէփփէ Մոսքաթի ի պաշտամունքի վայրը Նէափոլի Ճեզու Նուովո եկեղեցին է, ուր տեղափոխուեր է անոր աճիւնը մահէն երեք տարի անց: Որու շնորհւ սուրբի մասունքները տեղադրուերեն եկեղեցւոյ կողմային ժամատան խորանի տակ: Նախկին [[աւանդատունն ալ վերածուեր է Ճիւզէփփէ Մոսքաթի ի թանգարան: Աւանդատան պատերը այսօր զարդարուած են հաւատացեալներու կողմէն Մոսքաթիին ընծայաբերուած նուիրատուութիւններով: Վերականգնուած է Մոսքաթիի սենեակ ամբողջական տեսքը: Այստեղ կը պահպանուին անոր անձնական բժշկական գործիքներն ու հանդերձանքը:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Իտալացի բժիշկներ Ստորոգութիւն:Կաթոլիկ եկեղեցւոյ սուրբեր
The Insult (ֆիլմ)
Նիւթ
Լիբանանցի Քրիստոնեայ Թոնին (Ատէլ Քարամ) հարցեր կ'ունենայ Պաղեստինցի փախստական շինարար Եասերի հետ (Քամիլ Ըլ Պաշա): Հարցը կը մեծնայ ու կը դառնայ բուռն կռիւի պատճառ: Երկար դէպքերէ ետք, փոքր հայհոյանքը, կամ The Insult-ը, պատճառ կը դառնայ դատարանի մէջ ներկայացուող հարցի մը եւ ինչպէս որ ֆիլմը կոչուած է արաբերէնով, կը դառնայ դատ/քատիյյէ թիւ 23:
Գնահատանքներ
Ֆիլմը բաւական գնահատականներու արժանացաւ, որովհետեւ ան լոյսին բերաւ Լիբանանցի-Պաղեստինցի յարաբերութիւններու կարգ մը իրականութիւններ եւ հարցեր, որոնց մասին բնաւ չենք մտածեր, ինչպէս՝ Պաղեստինցիներու հպատակութեան, գործի ընդունման եւ դատական իրաւունքներու կապուած մտահոգութիւններ:
Արշակ Պօղոսեան
Արշակ Պօղոսեան (Սեբաստիա, Սեբաստիոյ նահանգ - անյայտ), հայ բժիշկ։
Ծնած է Սեբաստիա նահանգի կեդրոն՝ Սեբաստիա քաղաքին մէջ։ Ստացած է բժշկական կրթութիւն ու աշխատած է իբրեւ բժիշկ։ Ա. համաշխարհային պատերազմի տարիներուն՝ 1914-ին, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ ծառայած է իբրեւ զինուորական բժիշկ։
Սարիղամիշի մէջ ծառայելու ընթացքին, թուրք զինուորէ մը տեղեկանալով, որ բանակին մէջ ծառայող բոլոր հայ զինուորականները՝ գաղտնի հրամանով, դատապարտուած են մահուան, ընկերոջ՝ բժիշկ Սարգիս Յովսէփեանի հետ փախած է զօրամասէն եւ գերի յանձնուած՝ ռուսական կողմին։ Յաջորդ օրը, ամէնուր տարածուած են՝ իւրաքանչիւր դասալիքի գլուխը, 50.000 ոսկի գնահատումով ազդագիրեր։ Հետագային, նկատուած են՝ անհետ կորած։ Բժիշկները ռազմագերիներու հետ տեղափոխուած են Թիֆլիս եւ բանտարկուած։ Եռամսեայ բանտարկութենէ ետք, զանոնք հարկադրական աշխատանքի ուղարկած են՝ Նաֆթլուղի զինուորական հիւանդանոցը։
1915-ին՝ Ամենայն հայոց կաթողիկոսին միջնորդութեամբ, գերութենէ ազատելով ՝ բժիշկները տեղափոխուած են Էջմիածին, ուր անոնք օգնութիւն ցուցաբերած են՝ սովէն ու հիւանդութիւններէն տառապող, աւելի քան 75.000 գաղթականներու։
Սեպտեմբեր 1918-ին, Արշակ Պօղոսեան գտնուած է Պաքու եւ թաքնուած՝ հրեայ բարեկամի մը տունը, ականատես եղած է Պաքուի հայութեան կոտորածին։ Հետագային, բնակութիւն հաստատած է՝ Փարիզ, ամուսնացած եւ դարձած է անուանի բժիշկ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:Սեբաստիա ծնածներ
Արմէն (անձնանուն)
Արմէն, տարածուած հայկական արական անուն։
Բիւզանդ Ալլահվէրտի
Բիւզանդ Ալլահվէրտի, բժիշկ, որդի Կեսարացի Յակոբի:
Կենսագրութիւն
Ծնած է Կեսարիա 1895 15 Մայիսին: Նախնական ուսումը ըրած է Զմիւռնիոյ եւ Կեսարիոյ Ազգային վարժարաններուն մէջ. Միջնակարգ ուսումը՝ Կեսարիոյ «Միացեալ» ուսումնարանի երկրորդական վարժարանի մէջ, ապա նոյն քաղաքին Ս. Կարապետ վանքի Բարձրագոյն վարժարանէն վկայուած 1913-ին: Այդ տարին Պոլսոյ բժշկական վարժարանը մտնելով 1918-ին վկայական կը ստանայ եւ կը մասնակցի ընդհ. Պատերազմին ենթասպայի աստիճանով:
Ընդհ. Պատերազմէն ետք (Նոյեմբեր 1918) Պոլիս կը հաստատուի, բժշկութեամբ կը զբաղի Գատըգիւղի մէջ. Միեւնոյնը պաշտօնավարելով Ֆրանսական հիւանդանոցը՝ մինչեւ իր Պուլկարիա մեկնումը (Նոյեմբեր 1922). կը հաստատուի Վառնա, կը սորվի տեղական լազուն, Տօքթ. Ալլահվէրտի եւ պետական քննութեամբ՝ Բիւզանդ իրաւունք կը ստանայ Պուլկարիոյ մէջ բժշկութիւն ընելու: 1934-ին Փարիզի մէջ կը հետեւի ներքին հիւանդութեանց, մասնաւորապէս կ’ուսումնասիրէ սիրտի ու թոքերու հիւանդութիւնները:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:15 Մայիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Սփեցես
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Կղզին առանցին քաղաքապետութիւն է․ կ'ընդգրկէ Սփեցոփուլա, Այիոս Իոանիս ու անոր դրացի երկու կղզիակները եւ Փոքրիկ Պուրպուլօ կամ Փեթրոքարավօ կղզիները։ Սփեցես մինչեւ 1948-ին Արղոլիտոս եւ Քորինթիա Շրջանային Միաւորին մաս կը կազմէր։ Սփեցես կղզիին տարածութիւնն է 22,2 քլ²․, իսկ քաղաքապետութեան տարածութիւնը 27,121քլ² է։ Բնակչութեան թիւը 4 027 է։ Մայրաքաղաքն է Հորա ինչ միկամ Սփեցես։
Հորա․ յունական կղզիներու մայր գիւղին կամ քաղաքին տրուած անուն, որ կ'ընկերակցի տուեալ գիւղին կամ քաղաքին բուն անունին (մայրաքաղաքի իմաստ ունի)։1967-էն ասդին Սփեցեսի աւանդական պատկերը՝ բնակարաններ եւ ուրիշ կառոյցներ, պահպանելու համար կղզիին վրայ ինքնաշարժներու շրջագայութիւնը սահմանափակուած է․ որոշուած ճամբաներուն միայն եւ յատուկ արտօնագրով թաքսի եւ հանրակառք կրնան շրջիլ։ Տեղացիները կը շրջին փոքր ծաւալի շարժանիւներով, իսկ զբօսաշրջիկները՝ ձիակառքերով։ Այս սահմանափակումներուն պատճառով, ծովու ճամբով տեղափոխութիւնները տարածուած են։
Փիրէայի նաւահանգիստէն հեռաւորութիւնը 50 ծովային մղոն է, իսկ դիմացի Էրմիոնիտայէն՝ 1,5 ծ․մ․։ Հաւկթաձեւ կղզի է, 11 մղոն ծովեզրով։ Զայն կը ճեղքեն լեռներու շարք մը, որոնց ամենաբարձր գագաթն է Փրոֆիթիս Իլիաս (245 մ․)։ Կղզիին հրուանդաններն են՝ Սուրպութի (հիւսիս-արեւելք), Քաւօ-Ֆանարի (արեւելք), Մաւրոքաւոս (հարաւ-արեւելք), Զասթանօ (հարաւ) եւ Պուրպութի (հիւսիս-արեւմուտք)։
Սփեցիսի մակերեսը ծառախիտ է՝ շոճիի ծառեր, իսկ մեծ մաս մըն ալ կը մշակուի։ Կղզին կ՛ արտադրէ ձիթապտուղ, ձէթ, արմտեղէն, խաղող, թուզ եւ քիչ քանակութեամբ անասնապահական արտադրութիւններ։ Կլիման զով է։ Զբօսաշրջիկութիւնը, ձկնորսութիւնը եւ նաւագնացութիւնը բնակչութեան գլխաւոր զբաղումներն են։
Պատմական ակնարկ
1821-ի Յունաստանի Ապստամբութեան ընթացքին, Սփեցեսի բնակիչները առաջիններէն եղած են որ ապստամբութեան դրօշ պարզած են։ Անոր նաւատորմիղը՝ առեւտրական նաւեր, մասնակցած է բազմաթիւ նաւամարտերու՝ մանաւանդ ամրոցներու պաշարումին․ Նաֆփլիօ, Մոնեմվասիա․․․։ Ժամանակակից տարիներուն, ամէն տարի Սեպտեմբերի երկրորդ շաբթուան ընթացքին կը կազմակերպուի «Արմաթա փառատօն»ը։
Արմաթայի նաւամարտը
1822-ին, դրացի կղզիներ՝ Իտրա եւ Սփեցես, ու հիւսիս-արեւելեան Էգէականի Փսարա կղզին, կը միացնեն իրենց նաւատորմիղները եւ կը շրջափակեն Սփեցոփուլա կղզիին բացերը գտուող օսմանեան նաւատորմիղը։ Քոզմաս Պարպասիս հրկիզողը կը յաջողի ճեղքել թրքական նաւատորմիղը։ Հետեւանքները կործանիչ կ՛ ըլլան օսմանցիներուն համար եւ կը պարտուին կորսնցնելով իրենց նաւերուն մեծ մասը։ Այս պատմական եղելութեան ի պատիւ՝ Արմաթայի նաւամարտ, կամ Նաֆփլիոյի նաւամարտ եւ կամ՝ Սփեցեսի նաւամարտ, տեղացիները կառուցած են Սփեցեսի փարոսին շրջանը Փանաղիա թիս Արմաթաս եկեղեցին։
Արմաթա փառատօն
Ամէն տարի Սեպտեմբերի երկրորդ շաբթուան ընթացքին կը կազմակերպուի «Արմաթա փառատօն»ը, ի պատիւ 1822-ին տեղի ունեցած Արմաթա նաւամարտին, ուր երեք յունական կղզիներու միացեալ նաւատորմիղը կը նաւաբեկէ օսմանեան նաւատորմիղը։
Առագաստանաւերու աւանդական նաւարշաւ
Ամէն տարի, Յունիս ամսուան շաբաթավերջ մը կը կազմակերպուի փոքր եւ միջին առագաստանաւերու միջազգային ծաւալի նաւարշաւ Սփեցեսի եւ Քոսթա (դիմացի ափին) բացերուն։ Կը մասնակցին աշխարհի չորս ծագերէն նաւագնացներ երինց առագաստանաւերով։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Արղոլիքոս ծոցի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Սուրբ Աստուածածին եկեղեցի (Բջնի)
Բջնիի Սուրբ Աստուածածին վանք, կը գտնուի ՀՀ Կոտայքի մարզի Բջնի գիւղի հիւսիսային եզրին ։
Պատմութիւն
1031 թուականին վանքը հիմնադրած ու Սուրբ Աստուածածին եկեղեցին կառուցած է՝ Գրիգոր Մագիստրոս Պահլաւունին, Պետրոս Ա. Գետադարձ կաթողիկոսի ու Յովհաննէս Սմբատ թագաւորի հրամանով, ուր եպիսկոպոսական աթոռ հաստատած է։ Բջնի այս ժամանակ Հայաստանի չորս եպիսկոպոսական մեծ աթոռներէն մէկն էր, որուն վերապահուած էր կաթողիկոսի ընտրութիւնը։ Բջնիի եպիսկոպոսութեան սահմանները կ՛ընգդրկէին Ախուրեան գետի ափերէն մինչեւ Գեղարքունիք ։
1201թ․ Իվանէ եւ Զաքարիա իշխանները կ՛ազատագրեն Բջնին սելճուկներէն ու 1209թ. Վահան իշխանը կը վերանորոգէ Սուրբ Աստուածածին վանքը։ 1272թ. Եկեղեցուոյ հարաւային մասին կից կամարակապ մատուռ մը կը կառուցուի։ Անոր  արեւմտեան պատի խորշերուն մեծ խաչքար մը կը տեղադրուի: Իսկ անոր տարածքին գտնուող բազմաթիւ խաչքարերը ստեղծուած են այդ ժամանակի մեծ վարպետներէ․ ինչպէս՝ քարակոփ Մելիքսեդի երկու խաչքարերը:
1387-1388թ․ Լենկթեմուրի արշաւանքի ժամանակ վանքը կը վնասուի. վանահայր Վանական վարդապետը եկեղեցիին մէջ կը սպաննուի:
15-րդ դարուն վանքը կը վերագտնէ իր երբեմնի փառքն ու հեղինակութիւնը, եւ կրկին կը դառնայ հայ հոգեւոր եւ գիտական կարեւոր կեդրոններէն մէկը:  Այդ ժամանակին է որ հոն կը ստեղծուին  բազմաթիւ ձեռագրեր։  Նաեւ Գրիգոր եպիսկոպոսը կ՛ընդօրինակէ Աւետարանը:
Ըստ պատմիչ Առաքել Դաւրիժեցիին, վանքը կը վերանորոգուի հայ կաթողիկոս Փիլիպոս Ա Աղբակեցիի հրամանով եւ ջուղայեցի Պետրոսի նիւթական օժանդակութեամբ: Վանահայր Մովսէս Րաբունապետը (1646-66)՝ Փիլիպոս Ա Աղբակեցիի աշակերտը, վանքին հիւսիսային մասին կը կառուցէ՝ կամարակապ  սեղանատունը եւ կլորաձեւ բուրգերով պարիսպները:
1637թ. Բջնիի Ս. Աստուածածին վանքին խցիկներէն մէկուն մէջ կը գիշերէ ֆրանսացի ճանապարհորդ Ժան Շարտան։ Հետագային իր ուղեգրութիւններուն մէջ մանրամասնօրէն վանքը կը  նկարագրէ: 1700թ. Վանքը կ՛այցելէ Ֆրանսացի բնախոյզ Պիտտոն տէ Տուրնեֆոր: Վերջինս նոյնպէս կը յիշատակէ վանքը իր աշխատանքներուն մէջ:
19-րդ դարուն, վանքին հարաւային մասերուն ուսումնարանի շէնքեր կը կառուցուին, իսկ հիւսիսային կողմը` խուցեր: 1895թ. հայոց կաթողիկոս Մկրտիչ Ա Վանեցիին (Մկրտիչ Խրիմեան) հրամանով դպրոց կը կառուցուի վանքի արեւմտեան մասին: 1946-ին եւ 1957-ին Ս.Աստուածածին եկեղեցիին կը կատարուին վերանորոգման աշխատանքներ:
Կառուցուածք
Սուրբ Աստուածածին եկեղեցին մէկ զոյգ արեւմտեան մոյթերով գմբեթաւոր դահլիճ է՝ պսակուած բազմանիստ թմբուկով եւ հովանոցաձեւ վեղար ունեցող գմբեթով։ Պատերուն երկայնքին կան քարէ բարձր դարակներ:  Կ՛ենթադրուի թէ նախատեսուած էին հոն տեղադրելու վանքին մէջ ստեղծուած կամ ընդօրինակուած բազմաթիւ ձեռագիրներուն համար:
Վանքին հետ կապուած առասպել մը
Կ՛ըսեն, որ Բջնիի բերդը եւ Սուրբ Աստուածածին վանքը իրարու կապուած էին ստորգետնեայ անցք-ճամբով, որուն միջոցաւ քառանիւ սայլերով պաշարուածներուն ուտելիք եւ խմելիք կը հասցնէին: Պեղումներու ժամանակ յայտնաբերուած է ստորգետնեայ անցքի մը  մասը, սակայն վերը նշուած ճամբուն գոյութիւնը կասկածներ առաջացուցած է  մասնագետներուն մօտ:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Կոտայքի մարզի եկեղեցիներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի եկեղեցիներ
Վահան Վարդանեան (բժիշկ)
Վահան Դաւիթի Վարդանեան, արեւմտահայ բժիշկ, Հայոց Ցեղասպանութեան զոհ։
Կենսագրութիւն
Վահան Վարդանեան, ըստ տարբեր տուեալներու՝ ծնած է 1877, 1880 կամ 1882 թուականին, Սեբաստիոյ նահանգի Սեբաստիոյ գաւառի Տիւրիկ գաւառակի՝ Զմառա աւանին մէջ, բժիշկ Պաղտասար Վարդանեանի եղբայրն է։
1907 թուականին աւարտած է Պէյրութի Սեն Ժոզեֆ ֆրանսական համալսարանի դեղագործական բաժինը։ Սեբաստիոյ մէջ ունեցած է սեփական դեղատուն եւ դեղագործ աշխատած։ Ամուսնացած է ու եղած ընտանիքի տէր։ Եղած է Սեբաստիոյ ՀՅԴ Կեդրոնական կոմիտէի կարկառուն դէմքերէն։
1915 թ.–ի Մարտին կամ Ապրիլին ձերբակալուած են դեղագործ Վահանը, Մշեցի Մարտիրոսը, Յովհաննէս Փոլատեանը եւ ուրիշներ։ Մի քանի օր անց, Սեբաստիայէն դուրս, գաղթի ճամբուն վրայ, Մաշարլար Երի վայրին մէջ, Սեբաստիոյ արիւնարբու նահանգապետ Մուամմերին հրահանգով՝ թուրք ոստիկան-զինուորներու ձեռքով, ընտանիքի անդամներու եւ ընկերներու հետ սրախողխող է արվել՝ մօտ 35 տարեկան հասակին։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:1915 մահեր Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր
Ժան-Փիեռ Մահէ
Ժան-Փիեռ Մահէ (Jean-Pierre Mahé), 21 Մարտ, 1944: Ֆրանսացի նշանաւոր հայագէտ, բանասէր եւ պատմաբան: Հայ միջնադարեան հեղինակներուն նուիրուած բազմաթիւ ուսումնասիրութիւններու հեղինակ։
Կրթութիւն
Աւարտած է Փարիզի Սորպոն համալսարանը (1967-ին), աշակերտած է Ժ.Մենարին, Շ.Մերսիէին եւ Ֆ.Ֆէյտիին (1970–1975):
Ժան-Փիեռ Մահէ հայերէն սկսած է սորվիլ իր հայրենիքին` Ֆրանսայի մէջ:
Պաշտօններ
Դասաւանդած է.
Գործեր
Ֆրանսերէնի թարգմանած է Մովսէս Խորենացիին «Հայոց պատմութիւնը»։ Թարգմանութեան հիմքը կը կազմէ Վիքթոր Լանկլուայի (Victor_Langlois) կատարած աշխատանքը, որ վերախմբագրուած եւ կատարելագործուած է Մահէի կողմէ։ Հայերէնով հրատարակուած է Գրիգոր նարեկացիին նուիրուած Մահէին գործը ։«Մատեան ողբերգութեան» աշխատութիւնը ան 6 տարուան ընթացքին ֆրանսերէնի թարգմանած է :
Հայերէնին եւ Ֆրանսերէնին միջեւ Նմանութիւններ
Մահէի համոզումով.
Աղբիւրներ
Պետրոս Յովհաննիսեան, Մովսէս Խորենացին օտար թարգմանութիւններով, «Էջմիածին» ամսագիր, Զ., 2010։
Տիգրան Ալլահվերտի
Տիգրան Ալլահվերտի, բժիշկ, պետական-հասարակական գործիչ, Ազգային կեդրոնական վարչութեան Քաղաքական ժողովի անդամ։ Ծնած է 1860 թուական, Կոստանդնուպոլիսոյ Ենի-Գափու թաղամասէն ներս՝ կեսարացի ծնողներու ընտանիքի մէջ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Արմենական Կուսակցութիւն
Պոլսոյ մէջ գործող «Միութիւն Ի Փրկութիւն» ընկերութիւնը զարգացած երիտասարդներ կը ղրկէր հայկական գաւառները դպրոցներ բանալու համար։ Այս երիտասարդներէն էր Մկրտիչ Փորթուգալեան, որ Վան հասնելով վարժապետանոց մը կը բանայ։
Պատմութիւն
Շատ կարճ ժամանակի ընթացքին Օսմանեան կառավարութիւնը փակել կու տայ վարժապետանոցը, որովհետեւ հոն կը տիրէր ազատաշունչ գաղափարներու մթնոլորտ մը, ինչպէս նաեւ երբեմն ալ զինավարժութիւն տեղի կ'ունենար։ 1885-ին Մկրտիչ Փորթուգալեան կ'անցնի Ֆրանսա եւ հոն Մարսէյ քաղաքին մէջ կը սկսի հրատարակել «Արմենիա» թերթը։ Սկզբնական շրջանին «Արմենիա» բարենորոգումներու հարցը կ'արծարծէ, սակայն անոր տեսակէտերը հետզհետէ կը զարգանան զինեալ պայքարի եւ յեղափոխութեան ուղղութեամբ։ Թերթը գաղտնի ճամբով կը հասնի Վան՝ Մկրտիչ Աւետիսեանի (իր աշակերտներէն մէկը) ճամբով եւ անոր նախաձեռնութեամբ Վանի մէջ կը հիմնէ Արմենական Կուսակցութիւնը (1885): Անոնք առաւելաբար կը զբաղին զէնքի ամբարումով եւ ժողովուրդի տրամադրութեանց պատրաստութեամբ։ Արմենական կուսակցութեան հիմնական նպատակն էր յեղափոխութեան ճամբով ապահովել հայ ժողովուրդի ինքնիշխանութիւնը։
Փորթուգալեան Վասպուրականի Մէջ
Պոլսոյ յառաջադէմ ու գործունեայ մտաւորականներէն Մկրտիչ Փորթուգալեան Արարատեան Ընկերութեան Կողմէ 1876-ին Վասպուրական կ'ուղարկուի՝ կրթական օճախներ հիմնելու համար։ Այդ թուականէն սկսեալ, ան Վանի մէջ կրթական եւ քաղաքական աշխատանք կը տանի։
Փորթուգալեան կը հիմնէ Վարժապետարանը, երիտասարդներէ կը կազմէ Յառաջդիմական Միութիւնը։ Կովկասէն կամ Ռուսիայէն Վան անցած երիտասարդ գործիչներու հետ գործակցաբար, կը ստեղծէ Քաղաքական Ակումբը։ Ան առանց «յեղափոխութիւն» բառը գործածելու, յեղափոխական գաղափարներ կը տարածէ եւ յեղափոխական սերունդ կը պատրաստէ։ Վանի մէջ Փորթուգալեանի գործունէութիւնը օսմանեան կառավարութեան կասկածը կը շարժէ։ Հետապնդումներ եւ ձերբակալութիւններ տեղի կ'ունենան։ 1885-ին Փորթուգալեան կ'արտաքսուի Թուրքիայէն եւ Մարսէյ կը հաստատուի, ուր 1 Օգոստոս 1885-ին կը սկսի հրատարակել «Արմենիա» թերթը։
Համախմբումի Փորձ
Փորթուգալեան կը զգայ, թէ գործող մանր խմբակցութիւնները չեն կրնար ծաւալուն աշխատանք տանիլ։ Յունիս 1886-ին, լոնտոնաբնակ Կարապետ Յակոբեանի օժանդակութեամբ, ան փորձ մը կ'ընէ Եւրոպայի մէջ ստեղծուած խմբակցութիւնները միաւորելու։ Փորձը չի յաջողիր, մինչ այդ, Փորթուգալեանի հետեւորդները Վանի մէջ «Արմենիա»ի քարոզած գաղափարներուն ազդեցութեան տակ Արմենական կուսակցութեան հիմնադրման կը ձեռնարկեն։
Կուսակցութեան Ծնունդը
1885-ի աշնան, գաղտնի ժողովի մը ընթացքին կը հիմնուի Արմենական Կուսակցութիւնը, որ իր անունը «Արմենիա» թերթէն առած էր։ Այս կուսակցութեան անդամները իրենք զիրենք արմենականներ կը կոչեն։ Կուսակցութեան հիմնադիրներն էին՝ Փորթուգալեանի հիմնած վարժարանի շրջանաւարտներէն՝ Մկրտիչ Թերլեմէզեան (Աւետիսեան), Գրիգորիս Թերլեմէզեան, Ռուբէն Շատուորեան, Գրիգոր Պոզիկեան (Շիկահեր), բժիշկ Գալուստ Ապանեան եւ ուրիշներ։
Կուսակցութեան Ծրագիրը
Արմենականները կը նպատակադրէին «Յեղափոխութեան ճամբով ապահովել Հայ ժողովուրդին ինքնիշխանութիւնը»։ Այդ նպատակին հասնելու համար, անոնք կ'առաջարկէին՝ Արմենականներու այս ծրագիրէն, մանաւանդ առաջադրանքներէն ի յայտ կու գայ, որ կուսակցութիւնը աւելի ինքնապաշտպանութեան եւ յեղափոխութեան նախապատրաստութեան կը ծառայէր։
Գործունէութեան Դաշտ
Բացի Պարսկաստան ի (Ատրպատականի) քանի մը մասնաճիւղերէն (Թաւրիզ, Սալմաստ) եւ որոշ կարեւոր կեդրոններու մէջ շահած համակիրներու շրջանակներէն, արմենական զործունէութիւնը առաւելաբար սահմանափակուած էր Վասպուրականի մէջ։ Վանը կուսակցութեան աշխոյժ կեդրոնն էր։ Արմենականները Վանի մէջ գործօն կուսակցութիւն մը կը դառնան։ Անոնք կը հաւատային, որ Վանի մէջ կեդրոնանալով ու հոն լաւ կազմակերպուելով, պիտի կարենային մօտիկ ապագային ժողովուրդը կառավարութեան դէմ ապստամբութեան մղել։ Անոնք համոզուած էին, որ Սասունը, Մուշը եւ այլ կեդրոններ եւս պիտի հետեւէին նոյն օրինակին։ Այս կեդրոնացումը, սակայն պատճառ կը դառնայ, որ կուսակցութիւնը դիւրին թիրախ դառնայ կառավարութեան համար եւ չէզոքանայ։
Առաջին Նահատակները
Մայիս 1889-ին երեք արմենականներ, ամբողջովին զինուած, Սալմաստի Հաֆթուան գիւղէն ճամբայ կ'ելլեն դէպի Վան։ 9 օր քալելով ճամբայ կտրելէ ետք, կ'անցնին Թուրքիոյ Սահմանը։ Թուրք ոստիկանները կը կեցնեն զանոնք եւ կը հրամայեն, որ զինաթափ ըլլան։ Կարճատեւ բախումէ մը ետք, արմենականներէն մէկը կը սպաննուի, միւսը կը վիրաւորուի ու չարչարանքով կը մեռնի։ Երրորդը կը յաջողի փախչիլ։ Ոստիկանները զոհուածներուն քով թուղթեր եւ նամակներ կը գտնեն, որոնցմէ մէկը Մկրտիչ Փորթուգալեանէն էր։ Դէպքը մեծ աղմուկ կը բարձրացնէ։ Կառավարութիւնը կը կարծէ, թէ անոնք անդամներ էին յեղափոխական հսկայ կազմակերպութեան մը։ Լուրը արձագանգ կը գտնէ հայկական եւ թրքական թերթերուն մէջ։ Զոհուածներն էին Գոլոշեան եւ Ագրիպասեան։
Խաչ
Քրիստոնեութիւնը եւս յուրացրեց Խաչի խորհրդանիշը եւ զայն կապեց Յիսուս Քրիստոսի խաչելությեան հետ։ Խաչը որպէս սուրբ խորհրդանիշ կը ճանչնան ուղղափառութիւնը, կաթոլիկութիւնը, լյութերականութիւնը։ Որոշ քրիստոնէական ուղղութիւններ չեն ընդուներ խաչի սրբութիւնը, օրինակ՝ բապտիստները, ատուենտիստները եւ շարք մը այլ բողոքական դաւանութիւններ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մշակոյթ
1750 թուական
1750 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 50րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1750 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1750 մահեր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1750
Նիկողայոս Տիգրանեան
Նիկողայոս Թադեւոս Տիգրանեան, երգահան, դաշնակահար, հայ ազգային դաշնամուրային երաժշտութեան հիմնադիրներէն, իր հեղինակութեամբ Հայաստանի մէջ ստեղծուած է կոյրերու համար նախատեսուած յատուկ տեսակի այբուբենը:
Կենսագրութիւն
Կրտսեր եղբայրներէն եղած են առաջին հանրապետութեան Արտաքին գործերու նախարար Սիրական Տիգրանեանը, տարբեր տարիներուն Ներսիսեան դպրոցի հոգաբարձուներու խորհուրդի անդամներ Յովսէփ եւ Ղազար Տիգրանեանները։
Ինը տարեկանին ծաղկախտ կոչուող հիւանդութեան հետեւանքով Նիկողայոս զրկուած է տեսողութենէ: 1871-ին ուղարկուած է Վիեննայի կոյրերու հիմնարկ, ուր ստացած է ընդհանուր եւ երաժշտական կրթութիւն` Վիեննայի երաժշտանոցի դաշնամուրի դասարանի փրոֆէսէօր Շէնների մօտ: Հիմնարկը աւարտելէ ետք Տիգրանեան՝ Վիեննայի մէջ, երեք տարի եւս կատարելագործած է լեզուներու եւ երաժշտութեան ուսումը, իսկ 1880-ին վերադառնալով հայրենիք, ծաւալած է բազմակողմանի գործունէութիւն :
1893 թուականին կատարելագործուելու անհրաժեշտութեան գիտակցումով Տիգրանեան մեկնած է Ս․ Փեթերսպուրկ եւ մասնաւոր կարգով դասեր ստացած է երաժշտանոցի փրոֆեսէօր Ն. Սոլովեուէն:
Ստեղծագործական կեանք
1894 թուականին սկսած է Տիգրանեանի կատարողական գործունէութիւնը: Անդրանիկ համերգը տեղի ունեցած է Ս․ Փեթերսպուրկի մէջ, ծրագիրին մէջ` հինգ համար իր առաջին ժողովածուէն, «Բայաթի քուրդը», Պեթհովենի թիւ 14 (Տօ տիեզ – մինոր) սոնատը եւ Շոփենի ֆանթազիա-էքսփրոմթը:
1894-ին Անդրկովկասի, Կովկասի, Ռուսաստանի, Արեւմտեան Եւրոպայի քաղաքներուն մէջ բազմիցս հանդէս եկած է իբրեւ դաշնակահար, կարդացած է դասախօսութիւններ: Հրապարակած է արեւելեան երաժշտութեան վերաբերեալ շարք մը յօդուածներ:
1898-ին Ս․ Փեթերսպուրկի մէջ հանդիպած է Ալեքսանդր Սպենդիարեանի հետ: 1921-էն հիմնադրած է երաժշտական արուեստանոց եւ մէկուկէս տարի ղեկավարած այն: 1922 թուականին հիմնած է կոյրերու դպրոց, ուր դասաւանդած է երաժշտութիւն եւ հանրակրթական առարկաներ:
Յաճախ հանդէս եկած է համերգներով եւ դասախօսութիւններով զօրամասերու եւ բանուորական լսարաններու մէջ:
1934-ին տեղափոխուած է Երեւան: Եղած է հայ յօրինողներէն առաջինը, որ ձայնագրած եւ մշակած է (դաշնամուրի եւ պարախմբերի համար) հայ աշուղներու, տուտուկահարներու, սազանդարներու յօրինած եւ կատարած երգերը։
Ձայնագրած եւ մշակած երգերը
«Քո փափաքով», «Տուն արի», «Ձախորդ օրեր», «Լուսնեակ գիշեր» եւ այլն, պարերը` «Դիւզ պար» «Ֆինջան», «Ֆատեն կիտամ», «Թարս պար», «Զուռնի տրնգի», «Ուզունդարա», «Դոյ-դոյ», «Վեր-վեր», «Ռանգի», «Քեանդրբազ», «Վարդ կօշիկս», «Շաւալի» եւ այլն, մուղամները «Բայաթի քուրդ», «Բայաթի Շիրազ», «Հէյդարի», «Շահնազ», «Չարգեահ», «Նովրուզ արաբի», «Նաւա», «Չոպան բայաթի», «Շուշթար» եւ այլն (ընդամէնը` 12):
Մամուլ
Մամուլ, տպագրութիւն, հրատարակութիւն, տպագրական մեքենայ, տեղեկատուութիւն, տեղեկատուական ցանց կամ կառոյց․ տեղեկատուական որեւէ օրկան՝ օրաթերթ, շաբաթաթերթ, ամսաթերթ կամ պարբերաթերթ։
The Man Who Knew Infinity (ֆիլմ)
The Man Who Knew Infinity ֆիլմը 2015-ին թողարկուած Անգլիական կենսագրական տրամա ֆիլմ մըն է 1991-ի գիրքին վրայ հիմնուած, որ կը կրէ նոյն անունը եւ գրուած է Ռոպըրթ Քանիկըլի կողմէ: Ֆիլմին գլխաւոր դերասանն է Տէւ Փաթէլ, որ ստանցնած է Շրինիվազա Ռամանուճընի դերը, մաթէմատիկոս մը, որ Մատրաս, Հնդկաստանի մէջ մեծնալէն ետք, կ'ընդունուի Cambridge University համալսարանը, ուր թուաբանական նոր գիւտեր կը ստեղծէ իր պատասխանատու ուսուցիչ Կ. Հ. Հարտիի (ստանցնուած Ճերըմի Այրընզի կողմէ, թէպետ իրականութեան մէջ միայն 10 տարի աւելի մեծ էր իրմէ) առաջնորդութեամբ, մինչ համաշխարահային առաջին պատերազմը տեղի կ'ունենար:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Մամուլ
Պատմական ակնարկ
Տեղեկատուական բնագաւառը հսկայ աշխարհ մըն է, ուր մասնաւորաբար ելեկտրոնային մամուլի մարզէն ներս, ամէն օր տեղի կ'ունենան հսկայաքայլ ու աննախընթաց զարգացումներ։
Տեղեկատուական արհեստագիտութիւնը, հակառակ շարք մը վարչակարգերու կողմէ հաստատուած սահմանափակումներուն ու բանեցուող հակակշռին, դարձած է աշխարհի ամենէն հզօր ուժերէն մէկը, նոյնիսկ՝ յեղափոխութիւններ յառաջացնող, ատելութիւն հրահրող, իշխանութիւններ տապալող, կառոյցներ քանդող, դէպքեր այլափոխող, անձեր վարկաբեկող կամ՝ հակառակը։
Մամուլի ծագում
Առաջին տպագրուած շաբաթօրեայ թերթը լոյս տեսած է Սթրազպուրկի մէջ, 1605-ին գերմանացի Ճոհան Քարօլուսի կողմէ՝ «Կարեւոր եւ յիշարժան լուրերու ներկայացում» (Relation aller Fürnemmen und gedenckwürdigen Historien) անունով։
Ապա, տպագրուած մամուլը հանգրուանային զարգացումով սկսած է տարածուիլ գլխաւորաբար Ֆրանսայի, Գերմանիոյ, Անգլիոյ, Հնդկաստանի եւ Միացեալ Նահանգներու մէջ՝ դառնալով, ծանուցումներու ու լրատուութեան կողքին, քաղաքական, տնտեսական, մշակութային ու հասարակական խնդիրներու քննարկումի կարեւոր ժբեմ։ Նկատի ունենալով մամուլին հետզհետէ աճող ազդեցիկ դերը ընկերութեան կեանքին մէջ, պետական, քաղաքական եւ այլ մարզերու պատկանող կազմակերպութիւններ ու կառոյցներ ունեցած են իրենց մամուլի օրկանները թէ՛ իրենց սկզբունքները տարածելու ու շահերը հետապնդելու եւ թէ համակիրներ սիրաշահելու հեռանկարով ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մամուլ
Գագիկ Յարութիւնեան (լուսանկարիչ)
Գագիկ Յարութիւնեան, հայ վաւերագրող լուսանկարիչ, հայ գեղարուեստական լուսանկարչութեան հիմնադիրներէն ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Երեւան։ 1965 թուականին աւարտած է Երեւանի Հաստոցաշինական տեխնիկումը (գեղարուեստական դպրոց)` մետաղներու սառը մշակման արուեստագիտական մասնագիտացմամբ։
1964-1971 թուականներուն աշխատած է Երեւանի տարբեր գործարաններու մէջ որպէս հաստոցագործ եւ ճարտարագէտ։ 1965 թուականին սկսած է զբաղիլ լուսանկարչութեամբ։ 1968 թուականին ղեկավարած է Պատանի արուեստագէտներու կայանի լուսանկարիչներու խմբակը ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ լուսանկարիչներ
Սելանիկ
Սելանիկ կամ՝ Թեսաղոնիկէ (Θεσσαλονίκη), դիրքին գեղեցկութեան պատճառաւ, կ՛անուանուի նաեւ Թերմայիքոսին Գեղուհին) ։  Քաղաք-նաւահանգիստ Յունաստանի հիւսիսը, Կեդրոնական Մակետոնիոյ Շրջանը, Էգէական Ծովուն Թերմայիքոս ծոցի հիւսիսային ափին։ Կեդրոնական Մակետոնիոյ եւ Թրակիոյ Ապակեդրոն վարչատարածքին վարչական կեդրոն․  Հիւսիսային Յունաստանի մայրաքաղաքը եւ Յունաստան ի երկրորդ մայրաքաղաքը։ Սելանիկի Վարչական Շրջանային Քաղաքատարածքին բնակչութեան թիւը 1․030․338 է, Քաղաքային Տարածքինը (արուարձաններով միասին)՝  824․676, իսկ  բուն քաղաքապետութեան շրջանը՝ 325․182։
Սելանիկը համբաւ ունի իբրեւ փառատօներու քաղաք։ Յունաստան ի մշակոյթի մայրաքաղաքը կը նկատուի։
Հիմնուած է Ք․ա․ 315/6 թուականներուն։
Քաղաքը իր աշխարհագրական դիրքին պատճառով, Հռոմէական գերիշխանութեան շրջանին եւ յատկապէս Ղալերիոս Galerius Կասրին որոշումով Կայսրութեան մայրաքաղաքը կը նշանակուի։ Ք․Ա․ 120-ին, երբ Էղնանտիա Ճամբուն Via Egnatia շինութիւնը կ՛ամբողջանայ, Սելանիկը գլխաւոր կապը կը հանդիսանայ Արեւելքին եւ Արեւմուտքին միչեւ։ Հռոմէական Կայսրութեան բաժանումէն ետք, Արեւելեան Կայսրութեան մայրաքաղաք ըլլալու թեկնածու է, սակայն կ՛ընտրուի Բիւզանդիոնը եւ իրեն կու տան Արքայական Երկրորդ Մայրաքաղաք տիտղոսը․ այս անունով ծանօթ է Բիւզանդական Կայսրութեան եւ Բ․ Համաշխարհային Պատերազմին ընթացքին։
Հիմնադրութիւն, Անունի ստուգաբանութիւն
Սելանիկը (Թեսաղոնիկէ) կը հիմնուի Ք․Ա․ 315/6 թուականին, Քասանտրօ Մակետոնացիէն Κάσσανδρο ο Μακεδόνας (Մեծն Աղեքսանտր ի զօրավարներէն եւ հետաքային Մակետոնիոյ թագաւոր)․ Թեսաղոնիկէ կ՛անուանէ ի պատիւ տիկնոջը․ կինը՝ Թեսալոնիքի*, Մեծն Աղեքսանտր ի խորթ քոյրն էր, Փիլիպոս (Ֆիլիփոս) Բ․ի զաւակը եւ Մակետոնիոյ իշխանուհին։