cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ստեփան Սաֆրազեան
Դերեր
Խաղցած է՝ Պեպօն (Գաբրիէլ Սունդուկեանի «Պեպօ», հայերէն եւ ազրպէյճաներէն), Արշակ Երկրորդը (Խ. Գալֆայեանի «Արշակ Երկրորդ»), Հասան Ջալալ (Մուրացանի «Ռուզան»), Օթելլօ (Շէյքսփիրի «Օթելլօ»), Ֆրանց (Շիլլերի «Աւազակներ»), Քին (Ա․ Տիւմա-հօր «Քին»), Միրզա Հապիպ (Ախունտովի «Հաճի Կարա», ազրպէյճաներէն) եւ այլն։
Բերմադրութիւններ
1888 թուականին Թաւրիզի մէջ առաջին անգամ բեմադրած է Գաբրիէլ Սունդուկեանի «Պեպօ»ն՝ ազրպէյճաներէն։
1908 թուականին խաղցած է Էլիզպարովի (Շիրվանզադէի «Պատուի համար») դերը եւ նուիրատուութիւն կատարած հայ թատերական շէնքի կառուցման ։
Օկիւսթ Քարիէր
Քարիէր Օկիւսթ (Auguste Carrière), (19 Օգոստոս, 1838 Նորմանտի - 25 Յունուար, 1902, Փարիզ), ֆրանսացի հայագէտ-արեւելագէտ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի հայագէտներ Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի արեւելագէտներ Ստորոգութիւն:Ժընեւի համալսարանի շրջանաւարտներ Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի լեզուաբաններ Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի պատմաբաններ
Համակարգչային Թանգարան
Համակարգչային թանգարան, Հաշուողական տեխնիկայի եւ ծրագրային ապահովման պատմութեան նուիրուած թանգարան։ Ինչպէս ցանկացած թանգարան այն «հասարակութեան աջակցելու եւ խթանելու համար ստեղծուած մշտական հաստատութիւն է, որ կը զբաղուի մարդու եւ անոր միջավայրի մասին նիւթական ապացոյցներու ձեռքբերման, պահպանման, հետազօտման, մասսայականացման համար, ուսման, կրթութեան, ինչպէս նաեւ հոգեւոր կարիքներու բաւարարման նպատակով», ինչպէս սահմանուած է Թանգարաններու միջազգային խորհուրդի կողմէ ։
Համակարգչային որոշ թանգարաններ կը գործեն որպէս այլ խոշոր հաստատութեան մաս, ինչպիսին են Լոնտոնի գիտութեան թանգարանը կամ Միւնխենի Տոյչս թանգարանը։ Միւսները, ինչպիսին են Քալիֆորնիայի Համակարգչային պատմութեան թանգարանը Մաունթին Վիուի, Ազգային համակարգչային թանգարանը Պլեթչլի պարկին եւ Heinz Nixdorf MuseumsForum-ը Պատերպորնի մէջ, կը համարուին նեղ մասնագիտացուած։ Թանգարաններու որոշ մասը մասնագիտացած են հաշուողական տեխնիկայի վաղ պատմութեան բնագաւառի, միւսները՝ առաջին անհատական համակարգիչներու դարաշրջանին, ինչպիսին են Apple I եւ Altair 8800, Apple II, հին Apple Macintosh Commodore Internationals, Amiga, IBM PC եւ այլ առաւել հազուադէպ հանդիպող` Օսպորն 1 համակարգիչներու բնագաւառին մէջ։ Այնպիսի թանգարաններ, ինչպիսին Computerspielemuseum Berlin-ը մասնագիտացած է համակարգչային խաղերու բնագաւառին մէջ։ Գոյութիւն ունին թանգարաններ, որոնք մասնագիտացած են գիտական հետազօտութիւններու եւ պահպանութեան բնագաւառին մէջ, միւսներըաւելի շատ կը կեդրոնանան կրթական եւ ժամանցային նպատակներու վրայ։ Կան նաեւ մասնաւոր հաւաքածոներ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Համակարգչային թանգարաններ
Եւգինէ Եփրեմեան
Եւգինէ Եփրեմեան-Տը Կրեֆին, քանատահայ քանդակագործ, գեղանկարիչ։
Ծնած է ծնած է Պուրճ Համուտի Նոր Մարաշ թաղին մէջ: Աւարտելէ ետք Սահակեան բարձրագոյն վարժարանը, յաճախած է Աքատեմի Լիպանեզ տէ Պօզա՛ր, քանդակի բաժին, ապա մեկնած է Փարիզ ու աշխատած` Էքոլ Նասիոնալ Սիւփերէօր տէ պօ զ՛ան-ի մէջ, աշակերտելով երկու նշանաւոր արձանագործներու` Քութիւրիէրի եւ Քոլամարինիի:
60-ականներուն ամուսնացած է ու ընտանեօք մեկնած` Քանատա, ուր կ'ապրի ու կը ստեղծագործէ:
Եւգինէ իրագործած է բազմաթիւ նշանաւոր անձերու կիսանդրիները` Փարիզ եւ Քանատա :
Ցուցահանդէսներ
Տուած է անհատական ցուցահանդէսներ` Մոնրէալ, Փարիզ, Թորոնթօ, Օթավա եւ Նիւ Եորք` արժանանալով բարձր գնահատանքի:
Մասնակցած է հետեւեալ սալոններուն.
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ քանդակագործներ Ստորոգութիւն:Հայ գեղանկարիչներ Ստորոգութիւն:Քանատահայեր Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայեր
ՀՕԿ (ամսագիր)
«ՀՕԿ», Հայաստանի օգնութեան արտասահմանեան կոմիտեներու պաշտօնական օրգան (ամսագիր)։ Լոյս տեսած է ՀՕԿ-ի Ֆրանսայի կեդրոնական վարչութեան նախաձեռնութեամբ, 1933-35-ին, Փարիզի մէջ։ Խմբագրական կոլեգիա՝ Գ. Թահմազեան, Դ. Դաւիթեան եւ ուրիշներ։
Իրականացուցած է կապը ՀՕԿ֊ի արտասահմանեան կազմակերպութիւններու եւ հայրենիքի միջեւ, համաձայնեցուցած անոնց գործունէութիւնը։ Լուսաբանած է Սովետական Հայաստանի առօրեան։ Ծաւալուն տեղ յատկացուցած է սփիւռքի, յատկապէս ֆրանսահայ գաղութի, իրադարձութիւններուն, աջակցած հայրենադարձութեան, հայրենակցական եւ վերաշինաց միութիւններու գործունէութեան, դէմ արտայայտուած դաշնակցութեան։
Գրական-գեղարուեստական եւ արուեստի բաժիններուն մէջ տպագրած է չափածոյ եւ արձակ գործեր հայ եւ օտար հեղինակներէ, գրաքննադատական ակնարկներ ու յօդուածներ, նիւթեր թատրոնի, երաժշտութեան, կերպարուեստի մասին։
Աշխատակցած են Աւետիք Իսահակեանը, Դերենիկ Դեմիրճեանը, Արշակ Չօպանեանը, Զապէլ Եսայեանը, Դրաստամատ Սիմոնեանը, Գեղամ Սարեանը, Վաղարշակ Նորենցը, Վահրամ Ալազանը, Վահան Թոթովենցը, Գուրգէն Մահարին, Ռուբէն Թէրլէմէզեանը եւ ուրիշներ։ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Ֆրանսայի պարբերականներ
Արմէն Զարեան
Արմէն Զարեան, հայ-իտալական մշակութային յարաբերութիւններու զարգացման մէջ վաստակաւոր ճարտարապետ։ Հայաստանի Հանրապետութեան վաստակաւոր ճարտարապետ (1976)։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Կոստանդնուպոլիս։ Միջնեկ զաւակը Կոստան Զարեանի եւ առաջին կնոջ՝ դաշնակահարուհի Թագուհի Շահնազարեանի։ Նորածին մըն էր, երբ իր ընտանիքը Մեծ Եղեռնէն փախուստ տուած է Նոյեմբեր 1914-ին։ Յաջորդ տարիներուն, ան իր ընտանիքին աստանդական կեանքի ճանապարհին հետեւած է՝ Իտալիա (1915-1921), Պոլիս (1921-1922), Երեւան (1922-1924) եւ ապա՝ կրկին Եւրոպա։
Արմէն Զարեան մտած է Վենետիկի Մուրատ-Ռափայէլեան վարժարանը, ուրկէ շրջանաւարտ եղած է 1932-ին։
1934-ին, իր համալսարանական ուսումը սկսած է Վենետիկի համալսարանի ճարտարապետական ճիւղին մէջ, եւ ապա անցած՝ Փարիզ, ուր ուսանած է Գեղարուեստից վարժարանին (École des Beaux-Arts) մէջ։
1938-ին, ուսումը շարունակելով Հռոմի համալսարանի ճարտարապետական ճիւղին մէջ, շրջանաւարտ եղած է 1941-ին։
Յաւելեալ ուսման հետեւած է Վիեննայի մէջ (1943-1944), ուր ամուսնացած է Մարիա Կաւրոնսկիի հետ։ Ունեցած են չորս զաւակներ։
Գործունէութիւն
Հռոմ վերադառնալով 1949, մտած է ճարտարապետական արուեստանոց մը, որ շահած է բնակելի շէնքի նախագիծ մը Թանժէրի մէջ (Մարոք)։
Արմէն Զարեան փոխադրուած է Թանժէր, ուր ապրած է յաջորդ չորս տարիներուն եւ շահած՝ Խորհրդարանի շէնքի նախագիծի մրցոյթը։
1963-ին, Զարեան ճակատագրական որոշում մը տուած է իր կեանքին մէջ՝ ընտանիքով Հայաստան հաստատուելով։ Աշխատած է «Երեւաննախագիծ» կազմակերպութեան մէջ 1964-էն մինչեւ իր հանգստեան կոչուիլը 1989-ին, Երեւանի շարք մը արդիական եւ ինքնատիպ կառոյցներու նախագիծերը պատրատելով։ Միաժամանակ, 1964-1969ին դասաւանդած է եւրոպական ճարտարապետութեան պատմութիւն Փոլիթեքնիք հիմնարկին մէջ (այժմ՝ Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարան) եւ աշխատած է իբրեւ աւագ գիտաշխատող Գիտութիւններու Ակադեմիայի արուեստի հիմնարկին մէջ (1965-1970)։
Ճարտարապետական գիտութիւններու թեկնածուական աւարտաճառը պաշտպանած է 1969ին։
Հայաստան տեղափոխուելէ առաջ Արմէն Զարեան համաձայնած էր իտալացի ճարտարապետ Թոմասօ Պրեչիա Ֆրաթատոքիի հետ՝ հայկական ճարտարապետութեան ուսումնասիրութեան ձեռնարկելու համար, Հռոմի համալսարանի ճարտարագիտական ճիւղի եւ Գիտութիւններու Ակադեմիայի արուեստի հիմնարկի համագործակցութեամբ։ Այս համագործակցութիւնը հիմք դարձած է Հայաստան կատարուած առաջին գիտարշաւին (1966), զոր գլխաւորած է ճարտարապետ Փաոլօ Գունէօ, որ աւելի ուշ հիմնած է Հռոմի Հայկական Ճարտարապետութեան Ուսումնասիրութեան Կեդրոնը։
Աշխատութիւններ
1967-ին, Զարեան հիմնադիրներէն էր Միլանի Հայ Մշակոյթի Ուսումնասիրութեան եւ Վաւերագրումի Կեդրոնին, որ հայկական ճարտարապետութեան գիտական ու հրատարակչական լայն ծրագրի մը ձեռնարկած է, լոյս ընծայելով 24 հատորանի «Հայկական ճարտարապետութեան վաւերաթուղթեր» շարքը։
«Հայկական ճարտարապետութեան վաւերաթուղթեր»ու շարքին մէջ վեց հատորներու համահեղինակ ըլլալու կողքին, Արմէն Զարեան նաեւ հրատարակած է շարք մը մասնագիտական հատորներ հայերէնով՝
Հեղինակներէն է իտալերէն երկհատոր «Հայկական ճարտարապետութիւն» գործին (1988), ինչպէս նաեւ բազմաթիւ գիտական ու հանրամատչելի յօդուածներու, զորս հրատարակած է զանազան լեզուներով՝ հայկական ճարտարապետութեան, արուեստի ու հայ-իտալական յարաբերութիւններուն մասին
Գիտաժողովներ
Յատկապէս յիշատակելի է իր մասնակցութիւնը Ազգային Առաջնորդարանի կազմակերպած «Անիի փառքը» գիտաժողովին (Նիւ Եորք, 1989)։
Կոչումներ
1976-ին ստացած է Հայաստանի վաստակաւոր ճարտարապետի տիտղոսը ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ ճարտարապետներ
Մաւրա, Լերոս
Մաւրա (յուն․՝ Μαύρα), հարաւային Էգէականի երկու անբնակ ժայռակղզիակներ՝ Մեղալօ Մաւրօ եւ Փոքր Մաւրօ, Տոտեքանիսա։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Մաւրա (յոգնակի իմաստով) երկու ժայռակղզիակներ են (Մեղալօ Մաւրօ եւ Փոքր Մաւրօ) եւ կը գտնուին Քալիմնոս եւ Լերոս կղզիներուն արեւմուտքը եւ Ամորղոսին (Քիքլատես) արեւելքը՝ Քինարոս եւ Լեւիթա կղզիակներուն միջեւ։ Մեղալօ Մաւրոյին տարածութիւնն է 0,148 քլ․², իսկ Փոքր Մաւրոյինը՝ 0,132 քլ․²։  Կը պատկանին Լերոսի քաղաքապետութեան։
Մուղնի
Մուղնի, գիւղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզին մէջ։ Հեռաւորութիւնը Աշտարակէն՝ 2 քմ հիւսիս, բարձրութիւնը ծովու մակերեւոյթէն՝ 1260 մ։
Բնակչութիւն
Մուղնիի բնակչութեան մէկ մասը տեղափոխուած է Մաստարա գիւղէն։ Ըստ Հայաստանի Հանրապետութեան 2011 թուականի մարդահամարին, Մուղնիի մշտական բնակչութիւնը կազմած է 781, իսկ առկայ բնակչութիւնը` 610 մարդ ։ Մուղնիի ազգաբնակչութեան փոփոխութիւնը.
Մաւրա, Լերոս
Բնապահպանում
Ժայռակղզիակները յայատարարուած են NATURA 2000 Բնապահպանման շրջան․ բազէ (Falco eleonorae տեսակ), Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος), թռչուններուն համար։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական ժայռակղզիակներ Ստորոգութիւն:Էգէականի ժայռակղզիակներ Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիակներ
Գերմանիկ (հանդէս)
«Գերմանիկ», քառամսեայ (սկիզբը՝ եռամսեայ եւ երկամսեայ) հանդէս։ Լոյս կը տեսէ 1930 թուականէն, Նիւ Եորքի մէջ։ Մարաշի Հայրենակցական միութեան Ամերիկայի շրջանակի հրատարակութիւն է։ Հիմնադիր խմբագիրը Գ․ Գալուստեանն էր, խմբագիրը՝ Ա․ Փօլատեանը։
Գործունէութիւն
Նպատակն էր սփիւռքի մարաշցիներուն ներգրաւել Հայրենակցական միութեան կրթական, մշակութային գործունէութեան ոլորտը, ամրապնդած անոնց կապը Խորհրդային Հայաստանի հետ։ Պարբերաբար ակնարկներ կը տպագրէր հայրենադարձ մարաշցիներու, Նոր Մարաշ աւանի մասին, կը հրատարակէր Խորհրդային Հայաստան այցելած մարաշցիներու տպաւորութիւնները, ազգագրական նիւթեր։ «Գերմանիկը» կը ներկայացնէր մասնաճիւղերու կեանքը, կը տպագրէ Միութեան շրջաբերականներն ու յայտարարութիւնները, ինչպէս նաեւ գրական, գեղարուեստական եւ պատմական գործեր։ Ունէր անգլերէն բաժին։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:ԱՄՆ-ի պարբերականներ
Գիտա-բժշկական հանդէս
Գիտա-բժշկական հանդէս, կը տպագրուին տեսական եւ գործնական բժշկութեան վերաբերեալ նիւթեր։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Գեղունի
«Գեղունի», Մխիթարեան միաբանութեան հրատարակած պատմաբանասիրական եւ գրական-գեղարուեստական պատկերազարդ հանդէս, որ լոյս կը տեսէ Վենետիկի մէջ, 1901-1906, 1909, 1927, 1947 եւ 1950 թուականներուն։
Հանդեսի նպատակը
Նպատակ ունեցած է ընթերցողներուն ծանօթացնելու հայ ու համաշխարհային արուեստի (նկարչութիւն, գրականութիւն, երաժշտութիւն, ճարտարապետութիւն) դասականներու գործերուն (Ջոակինօ Ռոսսինի, Գաիտանոյ Դոնիցետտի, Վինչենցօ Բելլինի, Ջուզեպպէ Վերդի, Էդգար Շահին, Յովհաննէս Այվազովսկի, Կոմիտաս, Տորկուատօ Տասսօ, Մարտիրոս Սարեան, Գառզու, Յովհաննէս Ալխազեան, Վարդան Մախոխեան, Գրիգոր Շիլդեան եւ այլն), բարձրացնելու անոնց գեղարուեստական ճաշակը, հետաքրքրութիւն առաջացնելու հայ արուեստագէտներու նկատմամբ։
Հարուստ են հանդէսի պատմաբանասիրական, գրականագիտական եւ արուեստագիտական բաժինները, ուր ուսումնասիրութիւններ ունին Լէօն, Սուրէն Երեմեանը, Սուքիաս Էփրիկեանը, Թորոս Թորամանեանը, Զ․ Խանզադեանը, Մաղաքիա Ճեւահիրճեանը, Հ․ Քիւրտեանը, Մ․ Պարսամեանը։
«Գեղունին» վերջին տարիներուն լայն տեղտրամադրած է Խորհրդային Հայաստանի մշակոյթի, գիտութեան վերելքին։
Խմբագիրներ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Իտալիոյ հայկական պարբերականներ
Գիտական շարժում
«Գիտական շարժում», ամսաթերթ։ Առաջին անգամ լոյս տեսած է 1923-ին, Հալէպի մէջ։ Խմբագիր՝ Վ․ Կարանֆիլեան։ Տպագրած է յօդուածներ եւ ուսումնասիրութիւններ սոցիոլոգիայի, գրականութեան, բժշկութեան, գիւղատնտեսութեան մասին, անդրադարձած՝ դպրոցի եւ մանկավարժութեան խնդիրներուն։
Հերպըրթ Ատամզ Կիպըմզ
Հերպըրթ Ատամզ Կիպըմզ, ամերիկացի լրագրող։
Գիտական շարժում
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Սուրիոյ հայկական պարբերականներ
Հերպըրթ Ատամզ Կիպըմզ
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Աննապոլիս (Մէրիլընտ)։ Յաճախած է Փենսիլվանիոյ համալսարանը, եւ ապա ստացած է իր մագիստրոսական (1907) եւ դոկտորական (1913) աստիճանները Փրինսթըն համալսարանէն։ 1908-ին շրջանաւարտ եղած է նաեւ Փրինսթընի աստուածաբանական սեմինարէն։
1908-1918ին Կիպընզ «Նիւ Եորք Հերըլտ» օրաթերթի թղթակից եղած է Օսմանեան Կայսրութեան, Եգիպտոսի, Պալքաններու եւ Ֆրանսայի մէջ։
1909ին, իբրեւ ամերիկեան միսիոնար, ինք ու կինը՝ Հելըն Տաւընփորթ Կիպընզ, ականատես եղած են հայերու ջարդին Ատանայի եւ Տարսոնի մէջ (Կիլիկիա)։
Գործունէութիւն
Մինչ կ՚աշխատէր իր դոկտորական աւարտաճառին վրայ, 1910-1913ին Կիպընզ պաշտօնավարած է իբրեւ պատմութեան եւ քաղաքական տնտեսութեան դասախօս Ռոպըրթ գոլէճի մէջ (այժմու Պողազիչի համալսարանը) ։
1916-ին հրատարակած է «Օսմանեան կայսրութեան հիմնադրութիւնը» հատորը, որուն հետեւած է «Արդի պատմութեան ամենասեւ էջը. դէպքերը Հայաստանի մէջ 1915-ին» հատորը, ուր նկարագրած է ջարդն ու տեղահանութիւնը։
Յառաջաբանին մէջ շեշտած է, որ ջարդերը յստակօրէն ճշդուած էին, իսկ պատասխանատուութիւնը որոշ էր, ինչ որ կը հարկադրէր ցեղասպանութեան փաստերը ներկայացնել եւ պատասխանատուները մատնանշել։
1917-ին, Կիպընզի կինը՝ Հելըն, հրատարակած է «Տարսոնի կարմիր գորգերը. կնոջ մը արձանագրութիւնը 1909-ի հայկական ջարդին»։
Յառաջաբանին մէջ, Հելըն Կիպընզ գրած է, թէ 1915-ի բնաջնջումը վերստին արթնցուցած էր 1909ի յուշերը, «Տարսոնի այդ գիշերուան ընթացքին, երբ մենք՝ եօթը անպաշտպան կիներ, մեր միակ օտարական տղամարդը ըլլալով զուիցերիացի քաջ ուսուցիչ մը ֆրանսերէնի, եւ 4.800 հայեր սպասեցինք մեր կարգին՝ քիւրտերու ձեռքը» ։
1917-1918ին, Հերպըրթ Կիպընզ ծառայած է ամերիկեան ուժերուն հետ Ֆրանսայի մէջ։ 1918-1921ին, «Սենթըրի» հանդէսի խմբագրական թղթակից ըլլալէ ետք, 1921-1930ին շրջուն թղթակից եղած է զանազան ամերիկեան հրատարակութիւններու, որոնց շարքին՝ «Քրիսչըն Սայընս Մոնիթըր»ին, իր յօդուածները ղրկելով Եւրոպայէն, Ասիայէն եւ Ափրիկէէն։
1922-ին, քեմալական ուժերու կողմէ յունական ջարդերուն մասին տեղեկագրած է ընդարձակօրէն։
Ա. Աշխարհամարտէն ետք, Կիպընզ Փրինսթընի համալսարանի պատմութեան բաժանմունքի դասախօս եղած է, ինչպէս եւ պատուոյ դասախօս բանակի պատերազմական գոլէճին մէջ (Ուաշինկթըն), ուր նաեւ տարեկան դասախօսութիւններու շարքեր տուած է 1920ական թուականներուՆ։
Շուրջ 30 հատոր հեղինակած է միջազգային քաղաքականութեան եւ եւրոպական գաղութատիրութեան մասին, յատկապէս անդրադառնալով ժամանակաշրջանի փոփոխական սահմաններուն։
Մեղալօ Լիվատի, Լերոս
Մեղալօ Լիվատի (յուն․՝ Μεγάλο Λιβάδι), հարաւային Էգէականի անբնակ ժայռակղզիակ, Տոտեքանիսա, Յունաստան։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Մեղալօ Լիվատի եւ կամ նաեւ Մեղալօ Լիատի ժայռակղզիակը կը գտնուի Քալիմնոս եւ Լերոս կղզիներուն արեւմուտքը եւ Ամորղոսին (Քիքլատես) արեւելքը՝ Քինարոս կղզիակին մօտ։ Անոր հարաւը կը գտնուի Միքրօ Լիվատի եւ կամ Փոքր Լիատի ժայռակղզիակը։  Երկուքը միասին կը կոչուին Լիատիա։  Տարածութիւնն է 0,333 քլ․²։  Կը պատկանի Լերոսի քաղաքապետութեան։
Բնապահպանում
Ժայռակղզիակը յայատարարուած է NATURA 2000 Բնապահպանման շրջան․ բազէ (Falco eleonorae տեսակ), Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος), թռչուններուն համար։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական ժայռակղզիակներ Ստորոգութիւն:Էգէականի ժայռակղզիակներ Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիակներ
Փիղանուսա, Լերոս
Փիղանուսա (յուն․՝ Πηγανούσσα), հարաւային Էգէականի անբնակ կղզիակ, Տոտեքանիսա, Յունաստան։
Բնապահպանում
Կղզիակը յայատարարուած է NATURA 2000 Բնապահպանման շրջան․ բազէ (Falco eleonorae եւ Falco naumanni տեսակներ) եւ Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος), թռչուններուն համար։
Աղբիւրներ
Նէա Տոմի հանրագիտարան «Νέα Δομή», Աթէնք, Թեղոփուլոս - Մանիաթէաս, 1996, հատոր 28, էջ 74,
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական ժայռակղզիակներ Ստորոգութիւն:Էգէականի ժայռակղզիակներ Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիակներ
Նուիրեալներու Արահետ (Երեւան)
Նուիրեալներու արահետ, Հայաստանի Հանրային հեռուստառատիօընկերութեան հիմնադիրներ-նուիրեալներու անուանական աստղերու արահետ Երեւանի կեդրոնը՝ Ալեք Մանուկեան փողոցի վրայ։ Կը ձգուի Հայաստանի հանրային ռատիոյի շէնքի դիմացի մայթով։ Բացուածէ 2016-ին։
Պատմութիւն
«Նուիրեալներու արահետի» կառուցումը նախաձեռնած է Հեռուստառատիօընկերութեան խորհուրդը` Հանրային հեռուստատեսութեան 60 եւ ռատիոյի 90-ամեակին ընդառաջ, Հայաստանի Հանրային ռատիոյի 90 եւ Հանրային հեռուստատեսութեան 60-ամեակներուն նուիրուած միջոցառումներու շրջանակին մէջ։ Հանրային ռատիոյի ամբողջ շէնքի երկայնքով՝ Սայաթ-Նովայի պողոտայէն մինչեւ Ալեք Մանուկեան 5 հասցէ, տեղադրուած է 90 տրաւերտինէ գեղարուեստական սալաքար-յուշաքար, որոնց վրայ ժամանակի ընթացքին դաջուելու են հեռուստատեսութեանեւ Հանրային ռատիոյի մէջ աշխատած եւ մեծ աւանդ ունեցած մարդոց անունները ։
Ճեմուղիի բացմանը ելոյթ ունեցած է Հայաստանի Հանրային հեռուստառատիօընկերութեան խորհուրդի նախագահ Ռուբէն Ջաղինեանը, ներկայ գտնուած են Ռուբէն Մաթէոսեանը, Քլարա Թէրզեանը, Արմէն Ամիրեանը ։
9 Հոկտեմբեր 2019-ին «Նուիրեալներու արահետը» համալրուած է հայկական հեռուստատեսութեան եւ ռատիոյի զարգացման գործին մէջ նշանակալի աւանդ ունեցող նուիրեալներու եւս 2 անուանական պատուոյ քարերով՝ հեռուստաֆիլմերու ռեժիսոր Վիլէն Զաքարեանի եւ ռատիօհաղորդավար Քարիմ Չոլոյեանի անուններով ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Երեւանի յուշարձաններ
ՀՈՄԵՐԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆԻ ԿՐՕՆՔԸ
ՀՈՄԵՐԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆԻ ԿՐՕՆՔԸ
Հոմերոսի Իլիականը եւ Ոդիսականը կը ցոլացնեն յոյն պատմութեան դիւցազնական շրջանը, Ք.Ա. 12-8 դարերը: Ինչպէս գրական՝ նոյնպէս կրօնական պատմութեան տեսակէտէն թանկագին են Հոմերական գործերը, որովհետեւ անոնց մէջ կը խօսի Հնագոյն դիցաբանութեան մասին: 1. Հոմերական աստուածները Հոմերոսի գրածներուն մէջ շատ մեծ դեր ունին աստուածները, ուր կը յայտնուին մարդկային տկարութիւններն ու գերմարդկային առաքինութիւնները: Աստուածները կրնան փոխել իրենց կերպարանքը կամ դառնալ անտեսանելի: Երբեմն մշակի կերպարանքով, երրեմն ռազմիկի՝ անոնք յաճախ կը միանան մարդոց ։ Ահա պատկեր մը, ուր Ապողոն եւ Աթենաս կու գան Հանդիսատես ըլլալու երկու հակամարտ բանակներու. Հեկտոր․․․ կեցուց Տրովեանց գունդերն, ու նստան: Ագամեմնոնն ալ նստեցուց Աքայեցւոց գունդերն ամրաբարձր։ Նստան եւ Աթենաս եւ Ապողոն արծաթագեղ՝ նման երկու անգղերու սպարակիր, Արամազդ հօր կաղնիին բարձր կատարին, Ու բերկրութհամբ կը դիտէին գունդերուն Իրարու մօտ նստիլը կարգ կարգ Ասպարներով, կորտակներով, տէգերով «Իլիատ, Է 69–84»
Բայց աստուածները միայն դիտող չեն, այլեւ կողմ կը բռնեն մարդոց կռիւին մէջ: Օրինակ՝ Զեւս Տրովեանց կողմը կ'առնէ, մինչ իր կինը՝ Հերա Աքայեանց կողմը: Ու երբ Աքայեանք կը ջարդուին, Հերա «Քուն» կը ղրկէ, Զեւսը պահ մը քնացնել կու տայ, ու այն ատեն Հելլէնները կը յաջողին: Հոմերոս վարագոյր մը կը վերցնէ նաեւ աւելի հնագոյն ժամանակներու դիցաբանութեան թատերաբեմէն, թէ առաջ կային աւեյի վայրենի աստուածներու տիտան սերունդներ, որոնք մարդոց մէջ խառն կ'ապրէին եւ ծնունդ կու տային դիւցազուններուն: ԱՆՈՒԱՆԱՑԱՆԿ ՈՂԻՄՊԱԲՆԱԿ ԱՍՏՈՒԱԾՆԵՐՈՒ - 1.- ԶԵՒՍ, Ամէնէն իմաստուն Հայր Դից, արդարադատ եւ ողորմած, հիմնող քաղաքներու եւ գաղութներու, պահպանիչ ընկերային կարգուսարքի՝ մարդոց մէջ:	ՀԵՐԱ, Կինը Զեւսի, Պաչտպան ընտանեկան յարկի ու մայրութեան։ Նախանձախնդիր Զեւսի վարքին, զոր յաճախ կը յանդիմանէ։ 2.-ԱՊՈՂՈՆ, ներշնչեալ տիպար մարդկային գեղեցկութեան ու կատարելութեան, պաշտպան գեղարուեստներու, երաժշտութեան ու բժշկութեան. յայտնիչ Դեղփեան պատգամներու:	ԱԹԵՆԱՍ, Զեւսի ճակատէն ծնած լման կազմովը, Աստուածուհի իմաստութեան եւ հանճարի, Պաշտպան ճարտարարուեստի եւ տնտեսութեան: 3.- ՀԵՐՄԷՍ, արագաթռիչ պատգամաբեր, Պաշտպան հովիւութեան ու վաճառականութեան: ԱՐՏԵՄԻՍ, հսկիչ վայրի բնութեան կենդանութեան Որսորդներու պաշտպան։
4.-ՓՈՍԻՏՈՆ, Ծովերու Տէր ու նաւորդ, փոթորիկի ու շանթի ու հեղեղներու վարիչ:	ԱՖՐՈՏԻԹԷ, ծնած ծովու սպիտակ փրփուրէն, գեղեցկուհի դիցուհի սիրոյ ու արգասաւորութեան, տիպար կանացի հրապոյրներու: 5.-ԱՐԷՍ, Աստուած պատերազմի ու գարնանային վերածաղկման:	ԴԵՄԵՏԻՐ, Մայր-երկիր, պաշտպան երկրագործութեան: 6.- ՀԵՓԵՍՏՈՍ, Դարբին, ճարտար արհեստաւոր, դարբնողը Զեւսի շանթերուն:	ՀԵՍԴԻԱ, պաշտպան ընտանեկան Օճախի ու բնակութեան:
Գլխաւոր այս վեց-զոյգ աստուածներէն զատ՝ կան նաեւ հետեւեալները. -ՊԼՈՒՏՈՆ, տԷր Դժոխքին ստորերկրեայ, եղբայրը Զեւսի. - ԲԱԳՈՍ, աստուած գինարբուքի եւ խնճոյքներու. - ԵՒՈԼՈՍ, աստուած Հովերու՝ զորս ան կը պահէ քարայրներու մէջ. - ՄՈՒՍԱՆԵՐ, Ինը Քոյրեր՝ գեղարուեստախումբ Ապողոնի, ամէն մէկ Մուսա տէր մէկ շնորհքի - ինչպէս՝ երաժշտութիւն, պար, բանաստեղծութիւն, թատրերգութիւն, պատմագրութիւն, եւ այլն։ Նշանակելի է, որ յունական պանթէոնին մէջ չկան մարդոց չարիք ընող աստուածներ, ինչպիսիները՝ Եգիպտոսի եւ Իրանի մէջ - Սէթ եւ Ահրիման: Հայոց մէջ եւս կը բացակային չար տիպարէ աստուածներ։ Եթէ երբեմն վատ բախտ զարնէ մարդոց, ատիկա լոկ դից մէկուն զայրոյթն է ու ժամանակաւոր: Յունաց դիցերը ընդ հանրապէս մարդահաճոյ են, գեղեցիկ ու մինչեւ իսկ իրենց յանդիմանութեան ատեն զուարթ:
Աղբիւրներ
Կրօնքներու Պատմութիւն «Բիւզանդ Եղիայեան, Անթիլիաս, 2005»
Նախնական արարողութիւններ եւ սովորութիւններ
Նախնական Արարողութիւններ Ու Սովորոյթներ
Ներկայ գլուխի մէջ մենք արագօրէն պիտի քննենք նախնական պաշտամունքի այն արարողութիւններն ու սովորոյթները որոնք մինջեւ այսօր ալ շարունակած են վերապրիլ երբեմն այլասերելով դէպի աւելորդապաշտութիւն, կամ բարձրանալով դէպի աւելի լուսաւոր ծէսեր, ինչպէս Ս. Պատարագ եւայլն արարքներ: Եւ այդ բոլոր արարքները իրենց պարզագոյն սկզբնաւորութիւններէ կու գան-կերպով մը հինին շարունակութիւնը վսեմացուած նոր կանոններով եւ բովանդակութեամբ եւ գեղաճաշակ արուեստով:
Ուստի կարեւոր է որ կարեւորութեամբ նայուին հին արարողութիւնները: Հին մարդը արարողապաշտ է այնքան որքան է հաւատացեալ. Աւելի թերեւս ան նախ արարողակատար է եւ յետոյ խորհրդածող: հետաքրքրական է որ բոլոր նախնական ցեղախումբերու մէջ կրօնքը առաւելապէս զգացական արարք մըն է, պար կամ թափօր կամ խարոյկի մը շուրջ տօնակատարութիւն, քան իմացական քարոզչութիւն: Իր կրօնքը շատ աւելի իր սիրտին կապած է քան միտքին: Մինչդեռ արարողութիւնը սովորութիւն է, այս պատճառով արարողութիւնները ընդհանրական բնոյթ մը չեն կրեր, այլ աւելի տեղական բնոյթ ունին:
Ա.- Սրբութիւն եւ «Հարամ» կամ «Թապու».
Պաշտամունքի առաջին արարողութիւնները պէտք է նկատենք «Սուրբ» եւ «Արգիլեալ» ճանչցուած առարկաներու կամ անձերու շուրջ կատարուածները: Երկու տեսակներու կրնանք բաժնել անոնք:
1.- Սրբազան անձեր եւ առարկաներ.
Իրենք իրենց մէջ գերբնական զօրութիւն եւ սրբւթիւն արտայայտել անձերու եւ առարկաներու հանդէպ: Մարդաբաններ նոր բառ մը կը գործածեն առնուած խաղաղական Ովկիանոսի կղզիներու բնիկներու բարբառէն, mana մաանա, որ կ'ուզէ բացատրել այն խորկրդաւորութեան ցոլքը որ կը գտնուի արտակարք յատկութիւններով անձերու եւ առարկաներու մէջ: Օրինակ, յաղթական մէծ զօրապետ մը ունի այդ Մաանա կամ թագաւոր մը, մարգարէ մը մոգ կամ քահանայ մը լի է Մաանայով:
Եւ օրհնութեամբ կրնայ հօր մը իր Մաանան փոխանցել իր որդիին: Օրինակ «Հայր Աբրահամ» իր միեակ որդիին Իսահակին փոխանցեց այդ օրհնութիւնը: Նոյն այդ «Շնորհք-խարիզմային» փոխանցումի արարողութիւնն է աւելի վսեմացած ձեւով:
Միայն անձերը չեն որ ունին Մաանա-շնորհը, կրնան զայն ունենալ նաեւ սբազան առարկաները: Օրինակ «Մովսէսի գաւազանը», «Ուխտի տապանակը» եւայլն:
1.-«Հարամ»ն ու «Թապու»ն.
Սրբութեան հետ կապուած է նաեւ «արգելք»ի օրէնքը, մարդ եթէ դպչի սրբազան առարկային հոգին կը հարուածէ զայն: Մասնաւոր անյեր միայն կրնան ձերնել զանոնք:
Անթիւ է շարքը «թապու» նկատուած առարկաներու կամ արարքներու: Եդեմի մէջ «արգիլուած կենաց ծառի պտուղը» ուտել:
Ու «թապու»ի արքելքին վերապրումը կարելի է նկատել կրօնական սրբազան սպասներու հանդէպ զգուշութիւն. Ս. Աւետարանը, Ս. Խաչ, Ս. Սկիհ, քահանաներն իսկ միայն շղարշով կը բռնեն, իսկ հասարակ ժողովուրդին արգիլուած է: «Թովպէ-ըսէ, թովպէ-ըսէ», որ նոյն «թապու» բառն է, որ հրէից «տապանակ-ուխտիին» կոչումը «թապութ»: Իսկ ծագումը այս գաղաբարին, թէ խնդրոյ առարկայ «հարամ» նիւթերուն պարունակած մէկ «յատկութեան» փոխանցումէն զգուշանալու համար է: Բայց այդ բացատրութիւնը թէրի է, որովհետեւ թապուն միայն « աղէտ բերող» ոյժերու դէմ չէ, այլ օրհնութեան աղբիւր առարկաներու եւ անձերու մօտն է:
-նախ, մեծաւորներու եւ կողմէ դրուած օրէնք մըն է թապուն, որպէսզի սրբազան անձի առարկայի անպատկար կերպով չմոտենայ հասարակ անհատմը:
-եկրորդ, ու թերեւս աւելի իմաստալից բացատրութիւն, բարոյականութեան ուսուցումի առաջին մէկ օրենքն է «մի ըներ այս, մի ըներ այն», եւ ինչպէս որ գիտենք որ մարդու չշդելը դժուար է ծանր բացատրութիւններով ատոր համր զգացական «հարամ»ի միջոցով կ'արգիլեն զայն, զգուշացնելով «մեշքին» սխալեն:
Բ.- Զոհի մասուձանելու բուսական ու կենդանական.
Բոլոր կրօնքներու գլխաւոդր արարողութիւնը եղած է զոհ մատուցանելը, Սեմական ժողովուրդներու մէջ մանաւանդ: Հրէական կրօնքը 10-15 տեսակ զոհ մատուցանելու օրէնք ունէր: Նոյնպէս հին Յոյները, իսկ Հոմերական գրականութիւնը բազում օրինակներ ունի զոհամատուցման տեսակններէն:
1.- Եկրագործական արտադրութեանց ընծայաբերումը.
Զոհաբերումի նախնագոյն սովորութիւնը բուսական ընծան է. «Նախախայրիք»ը ընծայաբերել դաշտերէն քաղուած բերքին. Եւ ոգիները եւ աստուածները բաժին մը ստանան բերքեն որպէսզի մշտառատ օրհնուին անոնք: Օրինակ «Աբելի ընծայաբերքը» նոյնպէս եկեղեցական «Անդաստան»ի արարողութիւնը որ կը նուիրուի Աստուծոյ:
2.- Կենդանական զոհի ընծայումը.
Բոլոր ժողովուրդերու մէջ ընծայումի տարածուած ձեւը կենդանիի զոհ տլն է: Եւ կը սորուի այս մէկը Սուրբգրոց Կայէնի եւ Աբէլի ընծայաբերումեն, եւ նշանաւոր նախադասութիւն մը կայ որ է «Աստուած կը նախնտրէ կենդանի զոհ», արիւնով զոհ մը:
Եւ նոյն այս միտքը զոհաբերութեան կը տեսնենք բոլոր ժողովուրդներուն մէջ, ըլլայ իսլամ կամ ոեւէ ուրիշ կրօնքի մէջ: Իսկ նոյն այդ հին սովորութիւնը կը տեսնենք նաեւ հայոց «մատաղ»ի ընծայումը, հայոց մատաղ նաեւ չէ այնքան ընտանեկան կերուխումի համար այլ բարեգործութեան եւ աղքատներուն համար:
Գ.- Մարդկային զոհաբերում.
Օրինակ, ամէնէն նշանաւոր մարդկայի զոհաբերումը եղած է «Ասորա-Բաբելական ու քանաանեան» երկիրներու մէջ, եւ ասոնց հետեւութեամբ Հրէից պատմութեան մէջ: Արդի պեղումները երեւան կը բերեն խոշոր կարասներ որոնց մէջէն մարդկային կմախքներ կ'ելլեն:
Հին կտակարանին մէջ ալ օրէնսդրութեան գիրքերուն մէջ հրահանք կայ, որ մարդ իր Աստուածը հաճեցնելու համար պէտք է զոհաբերէ, իր բերքին ու կենդանիին հետ, նաեւ իր «անդրանիկ որդին»:
Սակայն մարդու տեղ կենդանի զոհելու փրկագործութեան ամէնէն գեղեցիկ դրուագն է Աբրահամի-իսահակի աւանդավէպը, ուր Աստուածային հրամանը կը տրամադրէ զաւակին տեղ ուլի'կ մը զոհել:
Դ.- Ընծայում պատանիներու.
Տոհմին մէջ մեցած երեխամը երբ չաբահաս տարիքը հասնի պէտք է որ նախ կարք մը փորցերէ, երեխան կանցնի ծանր փորցերէ, որպէսցի արժանանայ իր տեղը գրաուելու մեծերուն մէջ,  այդ ծանր փորցերէն ետք չաբահաս տղան կը ծանօթացուին տոհմին օրենքներուն գաղտնիքներուն եւ սովորութիւններուն, ապա մէծ հանդիսաւոր եւ խնճոյքով կ'ընդունուի սոհմին մէջ:
Օրինակ, «հարաւային Հունաստանի մէջ Սպարտացիք պատանիները Արդեմիսի Տաճարին կը տանեյին, եւ Դիցուհիի Արձանին առջեւ խարազանի հարուածներու տակ անոնց տոկոնութիւնը կը փորձէին». Նաեւ տսնուած է երետասարդներու դիեակը որ չեն կրցած դիմանալ եւ մահացածեն:
Ուրիշ ցեղերու մէջ կը տարբերի ընծայման արարողութիւնը: Օրինակ, Ափրիկեան Կափր ցեղի փորցութեան շրջանը կը տեւէ վեց ամիս, անապատական կեանք վարելով, որու միջոցին ան կը սիրվի այլազան բաներ որ իր կեանգին մէջ պէտք պիտի ունենայ, ուստի այդ պատանին պէտք է կրէ լուռ եւ համբերութեամբ:
Հետաքրքրական է, որ Հրէից մէջ թլբատութեան ուխտը առաջին գործադրող Աբրահամ նահապետ իր որդին թլփատեց ճիշդ արբունքի տարիքին, 13:
Նոյնպէս մկրտութիւնը եւ անուանակոչումը շարունակութիւնն եղած է նոյն հին ընծայումի արարողութեան, աւելի վսեմացած, մարմնականեն դէպի հոգեկան ընծայումի իմաստին:
Ե.- Աղօթք եւ փառաբանութիւն.
Կրօնական բոլոր արարողութեանց գլխաւոր մասն է աղօթքն ու փարաոանութիւնը: Հոմերական գրականութեան մէջ միշտ զոհի մատուցումին հետ է աղօթքը: Իրենց զոհը կը մատուցանեն եւ իրենց աղօթքը կաղօթեն ըսելով, «Հայր Արամազդ, Տէր Թագաւոր Իդայի........»:
Նախամարդուն աղօթքը դից կամ ոգիներու ուղղուած խնդրանք, երդում կամ սակարկութիւն մըն է, եւ ընդհանրապէս իր առօրեայ կարիքներուն գոհացում փնտռել է, յաջողութիւն որսի ատեն, յաղքանակ պատերազմի ատեն, լաւ հունձք ստանալու, եւայլն: Չունի խսեմացած տենչը Աստուծոյ հետ անձնական հաղորդակցութեան մէջ մտնելու:
Նաեւ աղօթքին հետ կապուած է մաքրութեան գաղափարը:
Զ.- Կախարդանք, Մոգութիւն, Ֆէթըշ, Նուսխա, Բժժանք.
Ընդհանրապէս ամէն նախնական կրօնքներուն մէջ կամ զուգընթացները կատարուած են կարք մը մոգական արարքներով, որոնց մէջ մարդ փորցած է իշխել զինք բնութեան վրայ: Ուստի ան կը փնտռէ միջոցներու որոնցմով զանոնք ենդարկել իր իշխանութեան տակ եւ իր փափաքին եւ կարիքին հանացայն:
Այս կերպով կախարդութիւնը ու մոգութիւնը մեջտեղ կու գայ: Եւ շատ ազգերու գրականութիւնը լեցուն է այսպիսի գաղտնագիտական աւելորդապաշտութիւններով: Շէյքսփիրի «Մագպէթ» թատերախաղը վհուկներու տեսարաններով հուսուած է:
1.- Ֆէթիշ, մոգական առարկան.
Ֆէթիշը կրօնական հաւատք չէ, այլ մոգական զօրութիւն պարունակեալ կարծուած առարկայի մը ստացումը: Ֆէթիշը կրնայ ըլլալ որեւէ տեսակ առարկայ մը – քար, փայտ, արմատ, ոսկոր, եղջիւր, օձի շապիկ, որեւէ առարկայ. Բաւ է որ արտակարգ պատահար մը ըլլայ անոր ընտրութեան:
Այլ խօսքով կը յասկնանք որ ինքը առարկամն է որ թէ լաւ կողմը ունի եւ թէ իր վատ կողմը եւ ատի ոգիեով լեցուած կ'ըլլայ, բայց ոչ պայման:
Ներկայ մարդուն ծիծաղելի կը թուի այսպիսի արարկներ. Բայց այդ բոլորը իրականութիւններ են, եւ ոչ միայն այդ ժամանակի կային այդպիսի բաներ, այլ ներկայիս ալ կան այդպիսի բաներ. օրինակ մանուկներուն հագուստին կապուած կապոյտ գարը եւայլն բաներ:
2.- Անձերէն առնուած առարկաներու մոգական ոյժը.
Հին թէ նոր մարդիկ կը հաւատային թէ եթէ մէկը մերնի եւ իր այդ արարկան բախտ կը բերէր կարնե եւ ինք կը գործածեր. Օրինակ վերարկումը որ կը պատկանէր անուանի մէջի մը զայն իր ուսին առնողը պիտի կրէ նոյն ոգին:
3.- Նուսխա, Բժժանք եւ եոդմունք դիւոց.
Ինչպէս բարի ոգիները հաճեցնելու, նոյնպէս չար ոգիները վանելու ընդհանրացած կերպն է «Նուսխան» կամ «Մուսղան»: կը հաւատային մարդիկ որ որ հիւանդութիւնները եւ ձախողութիւնները չար ոգիներն են պատճառը: Ինչպէ Ս. գիրքը թէ Հին եւ Նոր ուխսը կակնարկէ:
Ա » վտանգի ու փորձանքի պահպանական գիրքը.
Կ'աղօթեն որպէսզի փուժուին ամէն կախարդութենէ եւ ծարայէն Աստուծոյ:
Բ» Ծննդաբեր կանանց համար, գիրք կիպրիանոսի.
Ատոնց ծագումը ու նշանակութիւնը շատ հին է, եւ բոլոր ազգերու պատմութեան մէջ ծանօթ է: Նաեւ քրիստոնեայ աշխարհն ալ ժարանքեց այդ բարքերը, այնպէս որ Դ. դարուն, Լաւոդիկէի ժողովն արգիլեց քահանային «պահարաններ» գրել: Յոհան Ոսկեբերան հայրապետ սաստկապէս կը հարուածէ ժամանակի բժժանքները, որոնք հիւանդի վիզէն կը կախէին:
Արդ, ինչպէս պիտի բացատրէնք այսքան աշխարհատարած սովորութիւն մը եթէ ոչ այդ մոգական փորձերը հաշուելով իբր սկիզբ մարդկային գիտութեան: Ափրիկէի այդ Մոգ-բժիշկին պատրաստած լուծոյթը բուսական նիւթերէ եւ արմատներէ նախնագոյն քիմագիտական փորձն էր «դեղեր» պատրաստելու:
Իմաստի նոյնութիւնը ձեւի փոփոխութեան մէջ.
Եւ թէ կրօնքի բարեկարգութիւնը եղած է ոչ թէ Հինը կործանելով, այլ Հինը փոխարինելով աւելի վսեմացած նոր ձեւով:
Աղբիւրներ
Բուզանդ եղիայեան Կրօնքներու Պատմութիւն Անթիլիաս 2005
Գարուն (ամսագիր, Երեւան)
1967-1975
Ամսագրի առաջին համարին մէջ կը հրապարակուին Բորիս Պոլեւոյի, Յովհաննես Բաղրամեանի, Սերգէյ Սմիռնովի, Մարիետա Շահինեանի, Արամ Խաչատրեանի, Սերգէյ Մերկելեանի ողջոյնի եւ շնորհաւորանքի խօսքերը ամսագրի լոյսընծայման կապակցութեամբ։ Անդրանիկ համարի խմբագրականին մէջ գրուած է.
1967-1975 խմբագրակազամը
1967-1975 թուականներուն ամսագրի գլխաւոր խմբագիրն էր Վարդգէս Պետրոսեանը։ Այս տարիներուն խմբագրական աշխատակազմի անդամ եղած են Էմին Արիստակէսեանը, Մինաս Աւետիսեանը, Էտուարտ Արեւշատեանը, Էմիլ Գաբրիէլեանը, Խաժակ Գիւլնազարեանը, Ֆրունզէ Դովլաթեանը, Գէորգ Էմինը, Գէորգ Խրլոբեանը, Անժիկ Յակոբեանը (պատասխանատու քարտուղար), Նորա Յակոբեանը։ Գեղարուեստական խմբագիր եղած է Ալեքսանտր Գրիգորեանը։ Խմբագրութիւնը գտնուած է Իսահակեան 28 հասցէին վրայ։
1967-1975 պոեզիան
1967-1975 ամսագրին մէջ տպագրուած են Պարոյր Սեւակի, Հրաչեայ Սարուխանի, Վահագն Դաւթեանի, Հենրիկ Էտոյեանի, Դաւիթ Յովհաննէսի, Արտակ Ոսկանեանի, Գէորգ Էմինի, Ալեք Խաչունցի, Յովհաննէս Գրիգորեանի, Կարօ Մելիքսեթեանի, Արամայիս Սահակեանի, Արեւշատ Աւագեանի, Համօ Սահեանի, Թաթուլ Բոլորչեան եւ ուրիշներու բանաստեղծական շարքերը։
1967-1975 գեղարուեստական արձակը
1967-1975 ամսագրին մէջ արձակ ստեղծագործութիւններով հանդէս եկած են Յովհաննէս Մելքոնեանը, Գրիգոր Ջանիկեանը, Մկրտիչ Սարգսեանը, Վարդգէս Պետրոսեանը, Արնոլտ Աղաբաբեանը, Հրաչեայ Մաթեւոսեանը, Հենրիկ Բադալեանը, Մուշեղ Գալշոյեանը, Խաժակ Գիւլնազարեանը, Ռուտոլֆ Մարտիրոսեան եւ ուրիշներ։
1967-1975 հարցազրոյցներ
1967-1975 հարցազրոյցներ ըրած են Հանրապետութեան նախարարներու խորհուրդի նախագահ Բադալ Մուրադեանի, կապի նախարար Թ. Ս. Մինասեանցի, կինոռեժիսոր, Հայաստանի կինոմատոգրաֆիայի միութեան առաջին քարտուղար Ֆրունզէ Դովլաթեանի, հասարակական կարգի պահպանութեան նախարարի տեղակալ Սուրէն Ոսկանեանի եւ ուրիշներու հետ։
Գիտութիւն (թերթ)
«Գիտութիւն» Հայաստանի ԳիտութիւններուԱզգային Ակադեմիայի թերթը, որ կը հրատարակուի Փետրուար 1993-էն։ Չի վաճառուիր, այլ կը բաժնուի անվճար, ԳԱԱ-ի հետ կապուած կազմակերպութիւններուն մէջ։
Գարուն (ամսագիր, Երեւան)
1967-1975 հարցազրոյցներ
Թորոս Թորանեանը հարցազրոյցներ վարած է Սփիւռքի մէջ գտնուող հայ արուեստագէտներու՝ Վահէ Քաչայի, Գառզուի, Ալեքսանտր Սարուխանի հետ։
Գիտութիւն (թերթ)
Կը հրատարակուի ԳԱԱ-ի «Գիտութիւն» հրատարակչական-արտադրական պետական ՓԲԸ-ի կողմէ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Գարուն (ամսագիր, Երեւան)
1967-1975 հարցազրոյցներ
Հարցազրոյցներ ներկայացուցած են նաեւ թարգմանուած արտասահմանեան մամուլէն (Լուի Արագոն (բելգրական «Լը պուան») եւ այլն)։
1967-1975 թարգմանութիւնները
1967-1975 ամսագրի էջերուն մէջ թարգմանաբար ներկայացուած են Ալեքսանդր Գորբովսկին, Փօլ Էլյուարը, Ռէյ Բրեդբերին, Թադէուշ Ռուժեւիչը, Ճորճ Տիուամելը, Լորինա Դիմովան, Վլատիմիր Բաշեւը, Նեդիալկօ Յօրդանովը, Նատիա Կեխլիբարովան, Քարլոս Աուգուստօ Լեոնը, Տրիստան Ցարան, Վոլֆգանգ Բորխերտ եւ ուրիշներ։ Թարգմանութիւնները կատարած են Աբրահամ Ալիքեանը, Կարէն Սիմոնեանը, Համօ Սահեանը, Լեւոն Միրիջանեանը, Վահագն Կարէնցը, Մետաքսէն, Հենրիկ Սեւանը եւ ուրիշներ։
Թարգմանութիւններ եղած են նաեւ ժամանակակից արտասահմանեան մամուլէն։
Գիտութիւնը 1967-1975 հրապարակումներուն մէջ
1967-75 գիտական հրապարակումներով հանդէս եկած են աստղագէտներ Վիքտոր Համբարձումեանը, Էլմա Պարսամեանը, պատմաբաններ՝ Վարդան Գրիգորեանը, Արամայիս Մնացականեանը, Հայկ Հայրապետեանը, Համբարձում Կարապետեանը, փիլիսոփայ Գէորգ Խրլոպեանը, բժիշկ-պատմաբան Արծրուն Կծոյեանը եւ ուրիշներ։
Սպորտը 1967-1975 հրապարակումներուն մէջ
Մարզական թեմաներով ակնարկներ գրած են Յովհաննէս Մարտիրոսեանը (Սերգօ Համբարձումեանի եւ ուրիշներու մասին), Վանիկ Զաքարեանը (Չարլզ Մորֆիի եւ ուրիշներու մասին)։
1967-1975 տպաքանակը
Անդրանիկ համարը ունէր 14.867 տպաքանակ, երկրորդը՝ 18300. երրորդը՝ 18494, չորրորդը՝ 13.000:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Փլաքա, Լերոս
Փլաքա (յուն․՝ Πλάκα), հարաւային Էգէականի անբնակ ժայռակղզիակ, Տոտեքանիսա, Յունաստան։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Փլաքա ժայռակղզիակը կը կոչուի նաեւ Փոքր Լիվատի եւ կամ՝ Փոքր Լիատի։ Կը գտնուի Քալիմնոս եւ Լերոս կղզիներուն արեւմուտքը եւ Ամորղոսին (Քիքլատես) արեւելքը՝ Քինարոս կղզիակին մօտ։  Անոր հիւսիսը գտնուող Մեղալօ Լիվատիին հետ կը կոչուին Լիատիա։  Տարածութիւնն է 0,061 քլ․²։  Կը պատկանի Լերոս քաղաքապետութեան։
Բնապահպանում
Փլաքա ժայռակղզիակը յայատարարուած է NATURA 2000 Բնապահպանման շրջան․ բազէ (Falco eleonorae տեսակ), Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος), թռչուններուն համար։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական ժայռակղզիակներ Ստորոգութիւն:Էգէականի ժայռակղզիակներ Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիակներ
Գիտութիւն (ամսագիր)
Գիտութիւն, հայալեզու պատկերազարդ ամսաթերթ։ Լոգանի Տայկազեան վարժարանի հրատարակութիւն։ Լոյս կը տեսէ 1904-1905 եւ 1908-1909 թուականներուն, Լոզանի մէջ, ապա՝ Փարիզի։ Տնօրէն՝ Միքայէլ Նալպանտեան։ Գովազդած է բնագիտութեան, քիմիայի, կենսաբանութեան, երկրաբանութեան, աստղաբաշխութեան, բժշկութեան, գիւղատնտեսութեան եւ գիտութեան այլ բնագաւառներու նուաճումները։ Անդրադարձած է դպրոցներու գործունէութեան, կազմակերպած գիտական յօդուածներու մրցոյթ, փորձեր առած է հայացնելու գիտական եզրոյթները, տպագրած է գրախօսականներ գիտական հրատարակութիւններու մասին ։
Գիտութիւն եւ գիտելիք
«Գիտութիւն եւ գիտելիքը», գիտական պատկերազարդ ամսաթերթ էր։ Լոյս տեսած է 1928—29 թ․թ․-ին, Անտվերպենի մէջ (Պելճիքա) եւ 1930—31-ին՝ Ֆրումոազայի մէջ (Ռումանիա)։
Տպագրած է տեղեկութիւններ, յօդուածներ եւ ուսումնասիրութիւններ քիմիայի, ֆիզիկայի, բժշկութեան, ճարտարապետութեան, տիեզերական եւ երկրային երեւույթներու, գիւղատնտեսութեան մասին։ Անդրադարձած է նաեւ արեւի ներուժի օգտագործման, անտառի պաշտպանութեան ու մշակման, ելեկտրականութիւնը նոր բնագաւառներու մէջ կիրառելու խնդիրներուն։ «Հանրագիտակ» բաժնին մէջ պատմած է կենցաղային իրերու եւ նիւթերու պատրաստման, անոնց օգտագործման, պատասխանած ընթերցողներու հարցերուն։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պելճիքայի հայկական պարբերականներ
Գրիգոր Ջաղեթեան
Գրիգոր Ջաղեթեան, հայ տնտեսագէտ, հասարակական, պետական, քաղաքական գործիչ, Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան տնտեսութեան նախարար, ՀՅԴ կուսակցութեան անդամ:
Գիտութեան աշխարհում
Գիտութեան աշխարհում, գիտահանրամատչելի հանդէս։ Այն հիմնադրուած է 2002-ին Հայաստանի Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի նախագահութեան եւ Հայաստանի կառավարութեան որոշմամբ։ «Գիտութեան աշխարհում» հանդէսի գլխաւոր խմբագիրն է Հայաստանի ԳԱԱ ակադեմիկոս Էտուարտ Ղազարեանը, գլխաւոր խմբագրի տեղակալը՝ Հայաստանի ԳԱԱ ակադեմիկոս Եուրի Սուվարեանը, գործադիր տնօրէնն է Ալպերթ Սարգսեանը, պատասխանատու քարտուղարը՝ Նարինէ Վարդանեանը։
Գրիգոր Ջաղեթեան
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Իջեւան: Աւարտած է Թիֆլիսի Ներսիսեան դպրոցը, իսկ 1909-ին` Լայփցիկի համալսարանը: Անդրկովկասի Սէյմին մէջ պաշտօնավարած է իբրեւ տնտեսագէտ:
Գիտութեան աշխարհում
Խմբագրական խորհուրդի կազմը
ՀՀ ԳԱԱ ակադ. Ադամեան Կ., ՀՀ ԳԱԱ ակադ. Աղալովեան Լ., Աղասեան Ա., ՀՀ ԳԱԱ արտ. անդամ Այվազեան Ս. (ՌԴ), ՀՀ ԳԱԱ ակադ. Աֆրիկեան Է., ՀՀ ԳԱԱ թղթ. անդամ Գալստեան Հ., ՀՀ ԳԱԱ արտ. անդամ Եսայեան Ս. (ԱՄՆ), ՀՀ ԳԱԱ ակադ. Թաւադեան Լ., Յարութիւնեան Հ., ՀՀ ԳԱԱ թղթ. անդամ Յարութիւնեան Ռ., ՀՀ ԳԱԱ թղթ. անդամ Յովհաննիսեան Լ., ՀՀ ԳԱԱ ակադ. Էդ. Ղազարեան (հիմնադիր խմբագիր), ՀՀ ԳԱԱ ակադ.Ղազարեան Հ., ՀՀ ԳԱԱ արտ. անդամ Մարտիրոսեան Բ. (ՌԴ), ՀՀ ԳԱԱ ակադ. Մելքոնեան Ա., Ներսիսեան Ա., ՀՀ ԳԱԱ ակադ. Շահինեան Ա., ՀՀ ԳԱԱ ակադ. Շուքուրեան Ս., ՀՀ ԳԱԱ ակադ. Ջրբաշեան Ռ., ՀՀ ԳԱԱ ակադ. Սեդրակեան Դ., ՀՀ ԳԱԱ ակադ. Սիմոնեան Ա.:
Գրիգոր Ջաղեթեան
Կենսագրական գիծեր
Հայաստանի Հանրապետութեան հիմնադրութեան ժամանակաշրջանին Ալեքսանդր Խատիսեանի կառավարութեան մէջ եղած է տնտեսութեան նախարարի պաշտօնակատար (1919 Մայիս), ապա` նախարար. նախարարի պաշտօնը վարած է 24 Մայիս 1919-էն մինչեւ 5 Օգոստոս 1919, որմէ ետք եղած է պետական վերահսկիչ` պաշտօնավարելով Դեկտեմբեր 1919-էն մինչեւ 1920 Սեպտեմբեր:
Հայաստանի պոլշեւիկեան ռազմակալումէն ետք հեռացած է Պարսկաստան:
Սթրոկիլի, Լերոս
Սթրոկիլի (յուն․՝ Στρογγυλή), հարաւային Էգէականի անբնակ ժայռակղզիակ, Տոտեքանիսա, Յունաստան։
Գրիգոր Ջաղեթեան
Կենսագրական գիծեր
Հայրենիք վերադարձած է 1922-ին, եղած է պետական դրամատան կառավարիչ :
Գիտութեան աշխարհում
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Գրիգոր Ջաղեթեան
Կենսագրական գիծեր
1938 Հոկտեմբեր ամսուն Եռեակի յատուկ խորհրդակցութեան կողմէ դատապարտուած է գնդակահարութեան` մեղադրուելով գերմանական հետախուզութեան եւ Գերմանիոյ օգտին լրտեսական աշխատանք տանելուն համար: Մեղադրանքի համար հիմք հանդիսացած է այն, որ Ջաղեթեանը եղած է Անդրկովկասի մէջ գերմանացի հրամանատարին հետ բանակցութիւններու նախաձեռնողը` նպատակ հետապնդելով Հայաստանը յանձնել Գերմանիոյ հովանաւորութեան:
Արդարացուած է 1958-ին` ՀՍՍՀ Գերագոյն դատարանի քրէական գործերու դատական խորհուրդի որոշումով :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:ՀՅԴ գործիչներ Ստորոգութիւն:Հայ տնտեսագէտրներ Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ Ստորոգութիւն:Հայ պետական գործիչներ
Սթրոկիլի, Լերոս
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Սթրոկիլի ժայռակղզիակը կը գտնուի Լերոս կղզիին հիւսիսը, Արհակելոս կղզիակին արեւելքը եւ Թրիփիթի ժայռակղզիակին հարաւ-արեւելքը։ Տարածութիւնն է 0,15 քլ․²։  Կը պատկանի Լերոս քաղաքապետութեան։  Անոր եւ դրացի Արհակելոս եւ Թրիփիթի կղզիակներուն զուլալ ջուրերը՝ յարմար լողալու համար,  առագաստանաւեր կը ներգրաւեն։  Ժայռակղզիակին բացերը, հազիւ 6 մեթր խորութեան տակ կը գտնուի Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմէն գերմանական ցամաքահանումի յատուկ նաւու մը կոճղը։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական ժայռակղզիակներ Ստորոգութիւն:Էգէականի ժայռակղզիակներ Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիակներ
Աւետիք Սահակեան
Աւետիք Սահակեան (Հայր Աբրահամ, ), հասարակական, քաղաքական գործիչ, 1918-ին Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան առաջին խորհրդարանի նախագահ, ՀՅԴ կուսակցութեան անդամ:
Կենսագրական գիծեր
Հետագային փոխադրուած է Թիֆլիս, ուր հիմնած է հայ գիւղատնտեսական ընկերութիւնը, միաժամանակ խմբագրած է «Գիւղատնտես» պարբերաթերթը:
Մասնակցած է ՀՅԴ Բ. Ընդհանուր ժողովին եւ ընտրուած` Բիւրոյի անդամ:
Եղած է անդրկովկասեան Սէյմի անդամ, անդրկովկասեան կառավարութեան մէջ` մթերքի նախարար:
1914-ին ընտրուած է Ազգային խորհուրդի անդամ:
1 Օգոստոս 1918-ին եղած է Հայաստանի Հանրապետութեան խորհրդարանի նախագահ, 1919-ին` խորհրդարանի փոխնախագահ, 1919 Օգոստոս-Հոկտեմբեր ամիսներուն` հանրային խնամատարութեան եւ աշխատանքի նախարար, այնուհետեւ` ժողովրդական տնտեսութեան նախարար:
Հայաստանի խորհրդայնացումէն ետք, 1920 Դեկտեմբերին ձերբակալուեցաւ պոլշեւիկներուն կողմէ: Կ'ազատի` շնորհիւ 1921 Փետրուարեան ապստամբութեան: Այնուհետեւ անցած է Պարսկաստան եւ ապա` Լիբանան :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ Ստորոգութիւն:Հայ քաղաքական գործիչներ Ստորոգութիւն:ՀՅԴ գործիչներ Ստորոգութիւն:Հայ նախարարներ
Ռոպըրթ Զիլճեան
Ռոպըրթ Զիլճեան, ծնծղաներ արտադրող համաշխարհային խոշորագոյն ընկերութիւններէն «Sabian Cymbals» ընկերութեան հիմնադիրը։
Կեանք եւ գործունէութիւն
Ծնած է Պոսթըն։ Հայրը՝ Աւետիս Զիլճեան, որ 1909-ին Թուրքիայէն գաղթած էր Միացեալ Նահանգներ, 1927-ին նամակ ստացած է իր հօրեղբայր Արամէն, որմէ կը տեղեկանար, որ ժառանգորդ կը դառնար Զիլճեաններու աւելի քան 300ամեայ ընտանեկան գործին։
1928-ին, Աւետիս, եղբայրը՝ Բիւզանդ, եւ հօրեղբայրը՝ Արամ, սկսած են ծնծղաներ արտադրել Քուինսիի մէջ (Մասսաչուսէթս), իսկ յաջորդ տարի «Աւետիս Զիլճեան ընկ.» կազմուած է։ Ռոպըրթ՝ Աւետիսի կրտսեր տղան, 14 տարեկանին աշկերտ եղած է ընտանեկան գործարանին մէջ։
Բ. Աշխարհամարտին, Ռոպըրթ Զիլճեան ծառայած է ամերիկեան բանակին մէջ, իսկ վերադարձին՝ աւարտած է Տարթմութ գոլէճը։ Վերադառնալով «Զիլճեան» ընկերութիւնը, ստանձնած է Եւրոպայի մէջ առեւտուրի գործը եւ յաճախ ճամբորդած իր կնոջ՝ Ուիլիի հետ, որուն հետ ամուսնացած է 1951ին։
Զիլճեան ծնծղաներու առեւտուրը մեծապէս օգտուած էր ճազի վայելած ժողովրդականութենէն։ Գործերը անհամեմատօրէն աւելի մեծ տարողութիւն ստացած են 1964-ին, երբ Պիթըլզներու անդամներէն Ռինկօ Սթառը այդ ծնծղաները կը գործածէր խումբի ելոյթին՝ «The Ed Sullivan Show» հեռատեսիլի հռչակաւոր յայտագրի ընթացքին։
Հսկայ պահանջարկին հետեւած է արտադրութեան դանդաղումը, զոր դարմանելու համար երկրորդ գործարան մը բացուած է Նիւ Պրանսուիքի մէջ (Քանատա), 1968-ին։
«Սապեան» ընկերութիւնը
Ընտանեկան աւանդութեամբ, ընկերութեան պետը գաղտնիքները միայն անդրանիկ որդիին կը փոխանցէր, բայց Աւետիս Զիլճեան այդ տեղեկութիւնները հաղորդած է երկու որդիներուն՝ Արմանին եւ Ռոպըրթին։
1977-ին, Արման նշանակուած է ընկերութեան նախագահ, իսկ հօր մահէն ետք՝ 1979-ին, ստացած է ընկերութեան շահաբաժնի մեծամասնութիւնը։ Ռոպըրթ յետոյ ըսած է, թէ ասիկա «սոսկալի հարուած մըն» էր, որովհետեւ ինք կը վարէր գործի 80 առ հարիւրը։
Եղբօր հետ հակամարտութեան հետեւանքով, Ռոպըրթ բաժնուած է ընկերութենէն, իսկ 1981-ին հիմնած է «Սապեան» ընկերութիւնը քանատական երկրորդ գործարանին մէջ։ Քանի որ իրաւական պատճառներով չէր կրնար ընտանեկան անունը գործածել, որդեգրած է «Սապեան» անունը, իր զաւակներուն՝ Սալլի, Պիլ եւ Անտիի անուններով, որուն կցած է հայկական «եան»ը։
«Սապեան» շուտով մրցակից դարձած է «Զիլճեան»ին, եւ հիմնադրութենէն քառորդ դար ետք, արդէն տարեկան աւելի քան 1 միլիոն ծնծղայ կը ծախէր աշխարհի 120 երկիրներու մէջ։
«Սապեան» ծնծղաները գործածուած են հարուածային գործիքներու շատ նշանաւոր նուագողներու կողմէ ։
Ռոպըրթ Զիլճեան շարուանակած է իր ընկերութիւնը վարել մինչեւ վերջին տարիները ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայեր Ստորոգութիւն:Ամերիկահայեր
Թրիփիթի, Լերոս
Թրիփիթի (յուն․՝ Τρυπητή Λέρου), հարաւային Էգէականի անբնակ ժայռակղզիակ, Տոտեքանիսա, Յունաստան։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Թրիփիթի ժայռակղզիակը կը գտնուի Լերոս կղզիին հիւսիսը, Արհակելոս կղզիակին արեւելքը եւ Սթրոկիլի ժայռակղզիակին հիւսիս-արեւմուտքը։ Կը պատկանի Լերոս քաղաքապետութեան։  Անոր եւ դրացի Արհակելոս եւ Սթրոկիլի կղզիակներուն զուլալ ջուրերը՝ յարմար լողալու համար, առագաստանաւեր կը ներգրաւեն։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական ժայռակղզիակներ Ստորոգութիւն:Էգէականի ժայռակղզիակներ Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիակներ
Գլոբուս Ազգային անվտանգութիւն
Գլոբուս Ազգային անվտանգութիւն, հայկական հանդէս, յօդուածները նուիրուած են Հայաստանի եւ հայութեան ռազմաքաղաքական, տեղեկատուական, քաղաքակրթական ու հոգեւոր անվտանգութեան խնդիրներուն, հայկական համայնքի կազմակերպչական, անվտանգութեան հիմնահարցերուն։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Աքրոփոլիս Ինքնաշարժներու Մրցաշարք
Աքրոփոլիս Ինքնաշարժներու Մրցաշարք  կամ Ռալի Աքրոփոլիս (յուն․՝ Ράλυ Ακρόπολις, անգլ․`Acropolis Rally of Greece)․ « Ինքնաշարժներու Համաշխարհային Ախոյանութեան » (WRC) մրցաշարքին ծիրին մէջ տեղի ունեցող մրցաշարք եւ կը սեպուի անոր ամենէն պահանջելի ու մրցական մրցաշարքը․ քանի մը օր կ՛ընթանայ եւ կը կատարուի քարքրոտ, դժուարանցելի վայրերու մէջ։ Ինքնաշարժներու մրցաշարքներէն ամենահիներէն եւ կարեւորագոյներէն է։ Վերջին տարիներուն պաշտօնական վաճառանիշն է՝ «Աստուածներուն մրցաշարքը»։