cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մինաս Պետրոսեան
Մինաս Պետրոսեան, ծնած է Եօզղատ: Ուսումը Կեսարիա ստանալէ վերջ կը նուիրուի կրթութեան եւ հեղինակութեան ասպարէզներուն, մտնելով Հնչակաւոր դրօշին տակ: Այն միջոցին երբ Թորոս Ծառուկեանի (Չէլլօ) հրոսախումբը մէկ կողմէն եւ Ժիրայր միւս կողմէն սկսած էին սարսել բռնակալութեան հիմերը, անոնց թեւ-թիկունքը կ'ըլլայ Պետրոսեան: 93-ին կը կախուի իր աներորդին՝ Կիւլպէնկ Ամալեան եւ 94-ի սկիզբը երբ Ժիրայրի խումբը կը հալածուէր՝ Պետրոսեան ձերբակալուելով կը բանտարկուի երկար ատեն: Սահմանադրութենէն ետքն ալ կը շարունակէ ուսուցչութեան եւ յեղափոխութեան իր գործունէութիւնը Կեսարիա:
Գէորգ Վրդ. Նալպանտեան
Գէորգ Վրդ․ Նալպանտեան, ծնած է 1857 ին։ Աղթամարի մէջ միաբան դարնալէ յետոյ ձերնադրուած է իբր՛ վարդապետ 1887 ին։ Վանահայրութեան պաշտօնը ստացած է Սբ․ Թադէի մէջ։ Որոշ ատեն մը պաշտօնավարալէն վերջ ընտրուած է իբր՛ առաջնորդ Սղերդի՝ մէջ մինչեւ 1915։
Գէորգ Տիրացուեան
Գէորգ Տիրացուեան ― Ծն․ Իզմիր 1883-ին և հոն ստացած իր ուսումը ․Երկար ատեն ծառայած է թուրք մամուլին գլխաւորաբար «Թասֆիլը էֆքեարի»ի խմբագրութեան, տարագրուած լրագրող և իթիլաֆական մը ըլլալուն, ― Հայ հռոմէական ,Բերայէն, կը ճանչցուէր նաեւ «Գէորգ Ֆէրիտ» յորջորջումով․
Աղբիւրներ
Յուշարցան,Կ․Պոլիս,1919,էջ 47
Անդան Էօզէր
Անդան Էօզէր (1927), հայ բանաստեղծ։
Կենսագրութիւն
Անդան Էօզէր ծնած է Պոլիս։ Աւարտած է Առեւտրական բարձրագոյն վարժարանը։ Գրել է սկսած է 1940-ին «Երջանիկ» տարեգիրքերուն մեջ։ Իր առաջին Թատերախաղը՝ Պուղ Տօլապը ներկայացուած է Իսթանպուլի Պետական Ձայնասփիւռէն։
Իր պատմուածքներէն Գողը առաջին մրցանակի արժանացած է Կեդրոնական Սասնուց Միութեան պատմուածքներու մրցանքին։
Ա․ Էօզէր կ'աշխատակցի Պոլսահայ Թերթերու եւ հանդէսներու։
Գործեր
Հրատարակած է հետեւեալ հատորները Պոլսոյ մէջ․ Ահա Այսպէս(բանաստեղծութիւններ, 1953), Ծածուկ Իրականութիւններ(Պատմուածքներ․ 1984 Ա․ տպագրութիւն,1990 Բ․ տպագրութիւն), Առանձնութիւն(բանաստեղծութիուններ, 1984), Եւ (պատմուածքներ, 1990)։
Բազմակողմանի ծիրքերով ու գրելու բացառիկ դիւրութեամբ օժտուած կարեւոր արժէք մըն է Անդան Էօզէր․ Թէ՛ բանաստեղծութեան եւ թէ նորավիպագրութեան մարզերուն մէջ ժողովրդականութիւն շահած սիրելի դէմք մը։
Իր բանաստեղծութիւնները մեծ հաճոյքով կը կարդացուին․ պատմուածքները սրտագրաւ են իրենց անկեղծութեամբ ու սրամտութեամբ։ Իր գլխաւոր հերոսները կը կազմեն առ հասարակ ղրկեալ եւ անիրաւուած մարդիկը։ Միւս կողմէ կը մարմնացնէ հարուստն ու ագահը, որ գիտէ շահագործել իրմէ տկարնենը։ Իր լեզուն ժողովրդական է ու դիւրամատչելի։
Գէորգ Յաբէթեան
Գէորգ Յաբէթեան մարմնամարզիկ։
Կենսագրութիւն
1910-ին Իզմիրի յունական «Բելոբա» մարզական միութեան կողմէ կազմակերպուած ողիմպիականին, մէկ քայլ ոստումին կը հանդիսանայ երկրորդ։ Իսկ 1911-ին, հայկական Ա. ողիմպիականին, կը տիրանայ նոյն մրցումին առաջնութեան տիտղոսին։
1912-ին Պոլսոյ մէջ կը մասնակցի հայկական Բ. ողիմպիականին եւ կը շահի հարիւր մեթր վազքի եւ մէկ քայլ ոստումի առաջնութիւնները, ինչպէս նաեւ՝ երեք քայլ ոստումի երկրորդութիւնը, 1 սանթիմեթր տարբերութեամբ։
1913-ին մէկ եւ երեք քայլ ոստումի մէջ առաջնութիւն կը շահի, իսկ 100 մեթրի մէջ՝ երկրորդութիւն։
1912-1913 իր խմբապետութեամբ կը կազմուի Իզմիրի հայկական խումբերէ զտուած ֆութպոլի մայր խումբ մը եւ տեղւոյն միջազգային մրցումներուն մասնակցելով կը հանդիսանայ առաջին։
1915-ին հայկական խումբը կը լուծուի եւ ան կը մասնակցի «Ալթա» ֆութպոլի խումբին, ուր մեծ ընդունելութիւն կը գտնէ, ստանալով «Verdun» մակդիրը։
Հ.Մ.Ը.Մ.ի Յունաստանի շրջանը զինք կը նշանակէ խմբապետ։ Աղէտէն քանի մը օր առաջ կ'ապաստանի Աթէնք։ 1924-ին, երբ Մկրտիչ Մալումեան Աթէնք կու գայ, Յաբէթեանի հետ խորհրդակցելով Յունաստանի մէջ: Հ.Մ.Ը.Մ.ի առաջին վարչութիւնը կը կազմեն եւ ան կը ստանձնէ ֆութպոլի եւ մարմնամարզի բաժիններու պատասխանատուութիւնը։
1937-ին կ'ընտրուի Հ.Մ.Ը.Մ.ի Յունաստանի Շրջանային Վարչութեան ատենապետ. պաշտօն մը, զոր երկար տարիներ կը վարէ ձեռնհասօրէն։
1958-ին Հ.Մ.Ը.Մ.ի Յունաստանի ներկայացուցչական ժողովը զայն կ'ընտրէ շրջանի պատուակալ նախագահ։
1978-ին ան կ'արժանանայ Հ.Մ.Ը.Մ.ի «Արժանեաց» շքանշանին։
Արամ Նիկողոսեան
Արամ Նիկողոսեան, Յովհաննէս Հինդլեանէն ետք, Նիկողոսեան հայ կրթական մշակներէն երկրորդը։
Ուսուցիչ, տնօրէն եւ Արամեան վարժարանի հիմնադիր. Արամ Նիկողոսեան թափ տուած է դպրոցներու մէջ մարմնամարզի դասերուն։
Իբրեւ Կեդրոնական Ուսումնական Խորհուրդի անդամ, մարզանքի դասերը պաշտօնապէս ներառած է ազգային վարժարաններու դասացուցակներուն մէջ։
Եղած է նաեւ Հ.Մ.Ը.Մ.ի Կեդրոնական Վարչութեան անդամ։ Մարզական հարցերու մասին գրած է բազմաթիւ յօդուածներ։
Մեռած է 1937-ին, Պոլիս։
Իրմա Աճէմեան
Իրմա Աճէմեան, բանաստեղծ։
Կենսագրութիւն
Աւարտելէ ետք Եսայեանը, հետեւած է Պոլսոյ համալսարանի մանկավարժական եւ հոգեբանական ճիւղերուն։ Աշակերտական գրասեղաններու վրայ իսկ հակած է գրականութեան, քերթողական ու արձակ փորձերով։ Աշխատակցած է, հետհզետէ, օրուան թերթերուն եւ յատկապէս «Մարմարա» օրաթերթին՝ որուն կ՝ աշխատակցի նաեւ ներկայիս։ Իր գլխաւոր ասպարէզը եղած է սակայն ուսուցչական ու դաստիարակակչական մարզը։ 1966-1976 վարած է Գատըգիւղի Արամեան-Ունճեան վարժարանի տնօրէնութիւնը։
Junkers F. 13 ինքնաթիռի վթարը Թիֆլիսի մօտ
Junkers F. 13 ինքնաթիռի վթարը Թիֆլիսի մօտ, Junkers F. 13 ուղեւորատար ինքնաթիռի վթարը, որ տեղի ունեցած է 22 Մարտ 1925-ին՝ Թիֆլիսի մօտակայքը, որու արդիւնքով զոհուած է հինգ մարդ:
Իրմա Աճէմեան
Կենսագրութիւն
Իրմա Աճէմեան՝ քերթողուհիի իր խօսքը չէ վերջացուցած տակաւին. 1975-ին իրմէ պոլսահայ գրականութեան փոխանցուած տաղերու փունջը սկիզբ մըն է անկասկած,- ա՛յս կ՛ըսեն այն հարիւդ երեսունէ աւէլի քերթուածները՝ որոնք վկայութիւնը կը ոերեն ամուր տաղանդի վաւերական ու մնայուն գործելու։
Junkers F. 13 ինքնաթիռի վթարը Թիֆլիսի մօտ
Աղէտը
Օդաչու Շպիլը՝ վարորդի Սագարաձէի հետ միասին, Junkers F. 13 մակնիշի ուղեւորատար ինքնաթիռով (կողային համարանիշը՝ R-RECA, գործարանային համարանիշը՝ 590) չուերթ կ՛իրականացնէին Թիֆլիսէն դէպի Սուխում: Ինքնաթիռին մէջ կը գտնուէին երեք ուղեւորներ.
Իրմա Աճէմեան
Կենսագրութիւն
Հարիւր երեսունէ աւելի այն քերթուածները՝ որոնք մէկտեղուած են առջինեկ իր հաւաքածոյին մէջ, անմիջական մեր գրականութեան կը բերեն իրմէ դէպի աշխարհ բացուելու ընդունակ մտքի մը անժխտելի վկայութիւնը,- անձնական ապրումէն դէպի ենդհանրական զարկ ու բախում թեւթլու տրամադիր հոգիի մը ենտանի զգայութիւնը :
Junkers F. 13 ինքնաթիռի վթարը Թիֆլիսի մօտ
Աղէտը
Կէսօրուան մօտ, ինքնաթիռը օդ բարձրացած է Թիֆլիսի օդանաւակայանէն եւ ուղղութիւն վերցուցած դէպի Սուխում: Սակայն 15 վայրկեանանց, օդանաւակայանին մէջ հաղորդագրութիւն ստացուած է, որ ինքնաթիռը այրած է: Ականատեսներու աչքի առջեւ, երկու մարդ ցատկած են այրուող մեքենայէն եւ տեղին մահացած: Ինքնաթիռը հարուածած է գետնին եւ պայթած :
386 (թիւ)
386 (երեք հարիւր ութսունվեց) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 385-ի եւ 387-ի միջեւ
Junkers F. 13 ինքնաթիռի վթարը Թիֆլիսի մօտ
Աղէտը
«Երեկ, ժամը 12:10-ին, Տիտուպիյսկի ձիարշաւարանի մօտակայքը տեղի ունեցած Եունկերս-13 օդանաւի վթարի արդիւնքով զոհուած են ԱԽՖՍՀ Ժողովրդական կոմիսարներու խորհուրդի նախագահի տեղակալ, ԽՍՀՄ Կեդրոնական գործադիր կոմիտէի անդամ, ԽՍՀՄ Յեղափոխական ռազմական խորհուրդի եւ Կովկասեան Կարմիր դրօշակակիր բանակի անդամ Ալեքսանտր Ֆիոտորի Միասնիկովը, Անդրկովկասեան արտակարգ յանձնաժողովի նախագահ Սոլոմոն Գրիգորիի Մոգիլեվսկին եւ ԱԽՖՍՀ-ի մէջ Բանուորա-գիւղացիական տեսչութեան Ժողկոմի տեղակալ եւ ԱԽՖՍՀ-ի մէջ ԽՍՀՄ փոստի եւ հեռատիպի ժողկոմի լիազօր ներկայացուցիչ Գէորգի Ալեքսանտրի Աթարպեկովը, ինչպէս նաեւ երկու օդաչուներ՝ ընկեր Շպիլն ու ընկեր Սագարաձէն» :
Հետեւանքը
Վթարի հանգամանքները քննող յանձնաժողովի եզրակացութեան համաձայն, մինչ գետնին բախուիլը, ինքնաթիռի շարժիչն ու միւս համակարգերը աշխատած են անխափան: Բռնկուած հրդեհի պատճառը գտնել չէ յաջողուած: Սակայն բացառուած չէ, որ հրդեհը առաջացած է, երբ ուղեւորներէն մէկը յատակին նետած է այրուող լուցկի, որ հանդիսացած է հրդեհի աղբիւր :
«''Մենք կորսնցուցինք ընկերներու եւ եղբայրներու: Յատկապէս դժուար է մտածել, կը կրկնեմ կրկին, որ անոնք զոհուած են ողբերգական պատահարի, օդային աղէտի արդիւնքով: Դժուար թէ մենք երբեւէ մանրամասնօրէն իմանանք անոնց զոհուելու իրական պատճառներու մասին, քանի որ տեղի ունեցածի ողջ մնացած վկաներ չկան: Անոնք բոլորն ալ զոհուած են, եւ երեք ուղեւորները, եւ օդաչու Շպիլը, եւ մեխանիկ Սագարաձէն: Հեռագրին մէջ, որ այստեղ բարձրաձայնեցին մարզային կոմիտէէն, առկայ է աւարտական արտայայտութիւն. «Թող անիծուին այն ճակատագրական օրէնքները, որոնք հանգեցուցին այս աղէտին»: Այդ ճակատագրական օրէնքները մարդկային թուլութեան օրէնքներու էութիւնն են: Այս աղէտը, ինչպիսին ալ որ ըլլան անոր մօտաւոր պատճառները, միաժամանակ կը հանդիսանան եւ մարդու ուժի, եւ անոր թուլութեան ցուցանիշը: Ուժը կը կայանայ անով, որ մարդը սորվեցաւ թռչիլ, սորվեցաւ տեղաշարժուիլ ոչ միայն գետնի եւ ջուրի վրայով, այլ նաեւ օդով: Սակայն անոր հետ միասին, ան կը զոհուի ոչ միայն ջուրի եւ գետնի վրայ, ան սորված է զոհուիլ նաեւ օդին մէջ''» : Ստալինի ցուցումով, Միասնիկեանի անունով կոչուած է Ցարիցինի մէջ գտնուող Օդաչուներու առաջին ռազմական դպրոցը :
Մատթէոս (անձնանուն)
Մատթէոս, հայկական արական անուն է։ Ունի աստուածաշնչային ծագում՝ եբրայերէն |(מתתיהו մաթիթեահու) բառէն, որ կը նշանակէ՝ «Եհովայի պարգեւ»։ Հայերէնին անցած է յունարէնի միջոցաւ (Ματθιας}:
Գէորգ Աճեմեան
Գէորգ Աճեմեան, հայ գրող, հրապարակախօս եւ Հայաստանի Ազատագրութեան Հայ Գաղտնի Բանակի հիմնադիրներէն մին։
Երուանդ Արեան
Արեան Երուանդ (1891-1931) (Գասպարեան Ե.) նկարիչ, ծնած 1891-ին Սեբաստիոյ մէջ. Մինչդեռ ծնողքը ուզած էր զինքը արհեստի պատրաստել՝ Երուանդ դպրոցական գրասեղանին վրայ կը սիրահարուի նկարչութեան, հակառակ մօրը բաղձանքին, այնպէս որ մայրը ըսած է իրեն վրդովուած -«Չհասնիս մուրատիդ»: «Ամբողջ կեանքս ապրած եմ մօրս անէծքին տակ» ըսած է ստէպ հէգ արուեստագէտը: Սահմանադրական սկքբնական տարիներուն կը յաճախէ Երուանդ Պոլսոյ գեղարուեստական վարժարանը, ու պատերազմը զինքը անակնկալի կը բերէ. Կը փախչի Պոլիսէն եւ կ’իյնայ Կիպրոս: Պահ մը Եգիպտոս կ’անցնի եւ Գահիրէի Գալուստեն վարժարանին մէջ կը դասախօսէ, Պատերազմէն ետք Գերմանիա կ’երթայ: «Գերմանիան իրեն տուած է, կը գրէ Փ. Սանասար ներշնչումը քանի մը պարզ բնանկարներու՝ քաղուած Պալթիկեան ափերէն, ձիւնապատ դաշտօրաներու բարի հանդարտութիւնը ջանացած է դնել այդ փոքրիկ պաստարներուն վրայ: «Ու այնուհետեւ կը նետուի քանի մը լուրջ աշխատութիւններով, յաջող դիմանկարներով կը մասնակցի Բարիզի Անկախներու ցուցահանդէսին (1926-1927-ին): «Իրեն նիւթ ըատրած է առաւելապէս առեւելեան, հայցի տիպարներ, իրենց մթնոլորտին գոյներով, իրենց ինքնայատուկ արտայայտութեամբ կենդանացած, իրմէն կը մնան այսօր աւելի քան տասնեակ մը կտաւներ. Որոնցմէ յաջողակները կը նկատուին՝ Հայ պառաւը, Կովկասեան թառիստը, Արեւելքի ծաղիկը, Պօհեմուհի եւ այլն: «Արեանի մէջ երբեմն ինքնամոռացման պահերուն, կը թրթռար աշուղական լար մը, որմէ կը ծորէին պարզ, միամիտ, անյաւակնոտ տողեր: Կը մտածէր անցնիլ Երկիր, գէթ նկարները նւիրել հայրենիքին, բայց ահա գնաց, կարօտը աչքին, դեռ չըսած իր վերջին բառը, վերջին երանգը: Երրտասարդ նկարիչ՝ որ ենթակայ էր սիրտի եւ թոքերու հիւանդութեանց, 1931-ի Դեկտեմբերին մեռաւ Բարիզի Շառիթէ հիւանդանոցին մէջ:
Գէորգ Աճեմեան
Կենսագրութիւն
Ծնած է Սուրիա, Եղեռնէն մազապուրծ եղած սասունցիներու ընտանիքի մը մէջ։ Նախակրթութիւնը ստանալէ ետք Հալէպի Հայկազեան եւ Կիւլպէնկեան վարժարաններուն մէջ, միջնակարգ եւ երկրորդական ուսման հետեւած է Հալէպի ամերիկեան «Ալեփփօ Գոլէճ»ի մէջ։ Մասնագիտական պատրաստութիւնը ստացած է Պէյրութի Ամերիկեան համալսարանին մէջ, 1958-ին վկայուելով իբրեւ պսակաւոր արուեստից։
383 (թիւ)
383 (երեք հարիւր ութսուներեք) կենտ եռանիշ բնական թիւ է 382-ի եւ 384-ի միջեւ
Գէորգ Աճեմեան
Գրական վաստակ
Աշխատակցած է Միջին Արեւելքի առօրեայ թէ պարբերական մամուլին, ու Սիմոն Սիմոնեանէն ետք խմբագիր եղած է «Սփիւռք» շաբաթաթերթին։ Ան գրական իր արձակին, գրադատական թէ քննական տեսութիւններու, ինչպէս նաեւ հրապարակագրային բնոյթ ունեցող յօդուածներու մէջ անկախ դատումի եւ աննախապաշար արժեւորումի տրամադիր գրչի մարդն եղած է։
Պատմուածքներն եւ վէպեր
1956-1983-ին անջատ հատորներով հրատարակուած են իր պատմուածքներն ու վէպերը՝
Քննադատական եւ գրական-վերլուծական տեսութիւններ
Քննադատական եւ գրական-վերլուծական իր տեսութիւնները երկու հատորներով հրատարակուած են 1962-ին եւ 1980-ին՝ «Տեսական-քննադատական փորձեր» անունին տակ։
Հրապարակագրական հատորներ
Հրատարակած է հրապարակագրական երեք հատորներ՝ «Միակ լուծումը» (1972), «Քաղաքական իրապաշտութի՞ւն, թէ անձնատուութեան պատրաստութիւն» (1992), «Պիտի յիշե՞նք երբեւէ Արեւմտեան Հայաստանը» (1998)։
Անգլերէն հատորներ
Լոյս ընծայած է նաեւ չորս հատոր անգլերէնով՝ "Symphony in Discord" (1962), "The Fallacy of Modern Politics" (1966), "A Time of Terror" (1997), "Ruling over the Ruins" (1998)։
Մատթէոս (անձնանուն)
Կը գործածուէ նաեւ Մաթեւոս ձեւով:
Գէորգ Աճեմեան
Անգլերէն հատորներ
Սփիւռքահայ գրականութեան նշանաւոր դեմքերէն է։
Դանիէլ Աշըգեան
'''Դանիէլ վրդ. Աշըգեան (Բարսեղեան)''', միաբան Երուսաղէմայ Ս. Յակոբայ վանքին:
Գէորգ Աճեմեան
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:23 Մայիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:27 Դեկտեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:Լիբանանահայ արձակագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ լրագրողներ Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ
Դանիէլ Աշըգեան
Ծնած է Տէրէվանք (Կեսարիա) 1848-ին, մկրտութեան անունով Գրիգոր։ Ուսած Երուսաղէմայ Ժառանգաւորաց վարժարնին մէջ, ուր 1871-ին աբեղայ կը ձեռնադրուի վանքին մէջ այլեւայլ պաշտօններ վարելէ ետք 1877-ին հայրենիք կը մեկնի եւ վանահայր կը կարգուի Տէրէվանքի: 1878-ին Մնացական Սէմէրճեանի հետ Եոզղատի մօտ Թէրզիլիի մօտ կեդրոնական վարժարան մը բանալու խորհուրդը կը յղանայ: Աապաւինեալ տետրակով հանգանակութեան կը ձեռնարկեն։ Թէ՛ եկեղեցական եւ թէ՛ աշխարհական երեւելիները չեն վստահիր, կը հակառակին եւ ծրագիրը կը վիժի:
Քաղաքական դէպքերու հետեւանքով Աշըքեան Տրիպոլիս կ’աքսորուի. Ներման արժանանալէ ետք Աղեքսանդրիա կը հաստատուի, կը զբաղի Աղքատախնամ գործերով, 1917-ին Աղեքսանդրիոյ մէջ կը մահուան :
Դիցաբանական Անուններ
Դիցաբանական Անուններ, (Յոյն-Լատին աստուածներ)
Դանիէլ Աշըգեան
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ միաբաններ
Խորհրդապաշտութիւն
Խորհրդապաշտութիւն (երբեմն կ'ըսուի խորհրդանշապաշտութիւն, կամ պարզապէս սէմպոլիզմ), 19-րդ դարու բ. կիսու գրական ուղղութիւն-դպրոցներէն գլխաւորը։ Կազմուած՝ նախ ֆրանսական, ապա եւրոպական այլ գրականութիւններու մէջ, առաւելաբար՝ բանաստեղծութեան։
387 (թիւ)
387 (երեք հարիւր ութսունեօթ) կենտ եռանիշ բնական թիւ է 386-ի եւ 388-ի միջեւ
Խորհրդապաշտութիւն
Խորհրդապաշտութեան բնորոշ գիծեր
Զգայարանքներու ընծայած կարեւորութիւնը, անոնց մշակումը որպէսզի աշխարհը տեսնեն «սովորականէն տարբեր» ձեւով։
Դիցաբանական Անուններ
Ֆ - F - Փ
Ստորոգութիւն:Ցանկեր
Խորհրդապաշտութիւն
Խորհրդապաշտութեան բնորոշ գիծեր
«Իմաստներու» երկրորդ աշխարհի մը գոյութիւնը, աշխարհ որ կը պահուի նիւթեղէն հասարակ երեւոյթ- աշխարհին ետին։ Այդ երկրորդ աշխհարն է, որ բանաստեղծը պիտի սորվի ընկալել զգայնութիւններով գոյներու, բոյսերու, հնչիւններու։
Խորէն Աշըգեան
Խորէն Աշըգեան, Կ. Պոլսոյ պատրիարք։
Խորհրդապաշտութիւն
Խորհրդապաշտութեան բնորոշ գիծեր
Ստորոգութիւն:Գրականութիւն Ստորոգութիւն:Գրական ուղղութիւններ
Խորէն Աշըգեան
Ծնած է Քէրէմեթ, 4 Նոյեմբեր 1842 ին։ Կրթութիւնը ստացած է Կ. Պոլսոյ մէջ, ուր եւ ձեռնադրուած է վարդապետ 1873 ին, Իսկ Էջմիածինի մէջ՝ եպիսկոպոս 1888 ին։ Նոյն թուականի Սեպտեմբեր 20-ին կ՛ընտրուի Կ. Պոլսոյ պատրիարք. այդ ժամանակ ան Արմաշի դպրեվանքի վանահայր էր։ 1894 ին, Յունիս 4-ին, թեր եւ դէմ խօսակցութիւններուն առաջքը առնելու համար, կը հրաժարի պատրիարքութենէ եւ այնուհետեւ կ՛ապրի Մաքրիգիւղի մէջ իբրեւ քարոզիչ։ Վախճանած է Կ. Պոլսոյ մէջ 1899 ի Հոկտեմբեր 26-ին։
Երուանդ Աբրահամեան
Երուանդ Աբրահամեան (Հայերէն: Երուանդ Աբրահամեան, Պարսկերէն՝ آبراهامیان یرواند, ծնած է 1940, Դեհրան), Երուանդ Աբրահամեան պատմիչ է Միջին Արեւելքի եւ գրեթէ Իրանի պատմութեան։
Խորէն Աշըգեան
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:4 Նոյեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:26 Հոկտեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:Պատրիարքներ Ստորոգութիւն:Հայ պատրիարքներ
Անքոնա
Անքոնա (Ancone), քաղաք-նաւահանգիստ՝ Իտալիոյ մէջ, «Marche» շրջանի մայրաքաղաքը, Անքոն տարածաշրջանի վարչական կեդրոնը։ Քաղաքի հովանաւորը կը համարուի սուրբ Հուդա Քիրիաքուսը։ Քաղաքի տօնը Մայիսի 4-ին է։
Քաղաքը հիմնուած է մ.թ.ա. 390 թուականին։ Անուանումը՝ յունարէնէն, քիչ մը փոխուած ձեւով հասած է, ուր կը նշանակէ «արմունկ»։ Նախկին քաղաքի նաւահանգիստը պաշտպանուած եղած է միայն թերակղզիով, ուր տեսքը վերէն արմունկ կը յիշեցնէր։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Նաւահանգիստեր Ստորոգութիւն:Իտալիոյ քաղաքներ
Բարունակ Աճէմեան
Բարունակ Աճէմեան, հայ բժիշկ։
Կենսագրութիւն
Բարունակ Աճէմեան ծնած է 1875 թուականին Պրուսա քաղաքին մէջ։ 1896 թուականին աւարտած է Կոստանդնուպոլսոյ Օսմանեան դեղագործական վարժարանը, Պրուսայի Սեթ պաշը թաղամասին մէջ բացած է սեփական դեղատուն։ Պանտրմա քաղաքի մէջ եւս զբաղած է դեղագործութեամբ։ 1914 թուականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ որպէս՝ զինուորական դեղագործ ծառայած։ 1915 թուականի Օգոստոսի 29-ին, 45 տարեկանին, զինք կախաղան է բարձրացուցած են՝ Պանտրմայի մէջ։
Գրականութիւն
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր Ստորոգութիւն:29 Օգոստոսի մահացածներ
Երուանդակերտ
Երուանդակերտ, Այրարատայ Արշարունեաց գաւառի մէջ, Երուանդաշատի մօտ կը դնեն ոմանք Երուանդայ այս դաստակերտին վայրը: Խորենացին ալ առանց դիրքը ճշգրտելու, հետեւեալ կերպով կը նկարագրէ «Քաղցր է ինձ ասել եւ յաղագս գեղեցիկ դաստակերտին Երուանդակերտի, զոր յօրինեաց նոյն ինք Երուանդ, գեղեցիկ եւ չքնաղ յօրինուածովքս»:
Երուանդ (անձնանուն)
Երուանդ, հայկական արական տարածուած անուն։ Ունի պարթեւական ծագում: Յայտնի է նաեւ յունարէն Ὀρόντης ձեւը:
Հիւլէ
Հիւլէն կամ աթոմը (հին յունարէն ἄτομος — անտրոհելի) ելեկտրոնապէս չէզոք նիւթի մասնիկ է, որ կազմուած է դրական լիցք ունեցող միջուկէ եւ բացասական ելեկտրոնային ամպրոնային ամպէ։ Քիմիական տարրի նուազագոյն մասնիկն է՝ կը հանդիսանայ իր քիմիական յատկութիւնները կրողը։ Ելեկտրոնային ամպը միջուկի շուրջ կը պահուի ելեկտրամագնիսական ուժերու հաշուով։ Տարբեր տեսակի եւ թիւով հիւլէները կապուելով միջհիւլէական կապերով, կը կազմեն մասնիկ (մոլեքիւլ)։
Հիւլէի միջուկը կազմուած է դրական լիցքով պրոտոններէ եւ նեւտրոններէ (միակ բացառութիւնն է ջրածինի հիւլէն, որ նեւտրոններ չպարունակող միակ կայուն միջուկն է)։ Եթէ պրոտոններու քանակը միջուկին մէջ կը համապատասխանէ ելեկտրոններու քանակին, ապա հիւլէն ելեկտրոնապէս չէզոք է։ Հակառակ պարագային, հիւլէն ունի որոշակի դրական կամ բացասական լիցք եւ կը կոչուի իոն։ Հիւլէները կը դասակարգուին ըստ միջուկին պրոտոններու եւ նեւտրոններու թիւին։ Պրոտոններու թիւով կ’որոշուի քիմիական տարրին հիւլէի պատկանելիութիւնը, իսկ նեւտրոններու թիւով, քիմիական տարրի զուգաթիւին (իզոթոփ) ։ Ժամանակակից հիւլէի ձեւը՝ նկարագրած է Էրնեսթ Ռեզերֆորտը։
Յարութիւն Աճէմեան
Յարութիւն (Արիէլ) Ստեփան Աճէմեան, նկարիչ:
Հիւլէ
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Գիտութիւն Ստորոգութիւն:Տարրական մասնիկներ
Հիւանդութիւն
Մանրէներ
Մանրէները այնքան պզտիկ բջիջներ են, որոնք միայն մանրադիտակով կարելի է տեսնել: Անոնք ամէն տեղ կը գտնուին: Մեծամասնութիւնը վնաս չի պատճառեր, բայց ոմանք մեր կազմուածքին մէջ թափանցելով՝ կը յառաջացնեն հիւանդութիւններ: Թոքախտը, կապոյտ հազը եւ կոկորդի ցաւը յառաջ կու գան մանրէներէ: Բժիշկները կը բուժեն այս հիւանդութիւնները անթիպիոթիգներու օգնութեամբ, որոնք կ'ոչնչացնեն մանրէները:
Արամ Շորվօղլեան
Արամ Շորվօղլեան, :
Յարութիւն Աճէմեան
Ճարտարապետ, քանդակագործ Ստեփան Գալֆայեանի զաւակն է։
Արամ Շորվօղլեան
Կենսագրութիւն
Նախակրթարանի ջամբած ուսման հազիւ տիրացած, Համաշխարհային Ա. Պատերազմը եւ թուրքերու կողմէ հայ ժողուվուրդին դէմ կազմակերպուած բռնագաղթը կը ստիպեն որ պատանի ուսանողը դառնայ իր ծննդավայրին պաշտպանութեան նուիրուած զինեալ մարտիկ: 1919-1921 թուականներուն, իբրեւեւ կրտսեր եւ հաւատարիմ զինակիցը Զէյթունի դիւցազներէն Արամ Պէկ Չոլագեանի, կը մասնակցի իր հայրենի աշխարհին ինքնապաշտպանութեան կռիւներուն: 1921-ին կ'անցնի Հալէպ: Յամառ ինքնաշխատութեամբ կը յաջողի գիտելիքներու հարուստ պաշար մը ամբարել: Կարճ ժամանակի մը համար կը նուիրուի ուսուցչական ասպարէզին: Ազգային եւ հասարակական բեղուն գործունէութեան կողքին՝ տարիներ շարունակ կը վարէ կիրակնօրեայ լսարաններ, նոր սերունդին ծանօթացնելով հայ ժողովուրդի անցած դարաւոր ճանապարհը:Որպէս կեանքի վերջնական ասպարէզ կ'ընտրէ առեւտուրը: Սակայն հակառակ այդ նոր իրողութեան, ան կը մնայ գրչի մարդը, եւ հաւատարմօրէն կ'աշխատակցի Սուրիոյ եւ Լիբանանի հայ մամուլին, ստորագրելով բազմաթիւ ակնարկներ, յօդուածներ, յուշագրութիւններ եւ գրախօսականներ, որոնցմէ յատկապէս ուշադրութեան արժանի կը մնան անոնք, որոնք հայ ժողովուրդի վերջին մէկ դարու պատմութեան հետ առընչուած հարցեր կջարծարծեն:Քաջ գիտակ թրքերէնին, ան ուշադիր կը հետեւի թուրք արդի պատմագրութեան, եւ ուղղակի թարգմանութեամբ, կամ՝ քննադատօրէն ընթերցողին կը ներկայացնէ այն՝ ինչ կը խօսի հայ-թուրք յարաբերութեանց մասին:Զինք հետաքրքրող գլխաւոր նիւթը սակայն կը մնայ իր ծննդավայր Զէյթունն ու անոր պատմութիւնը:
Յարութիւն Աճէմեան
Կենսագրութիւն
Ծնած է Պրուսա (Թուրքիա)։ Ութը տարեկանին կ'ուղարկուի Վենետիկ, ուր Մխիթարեան միաբանութեան մէջ կը ստանայ նախնական կրթութիւնը։ Զինադադարի (1919) յաջորդ երեք տարիներուն, Վենետիկի Մ. Ռափայէլեան վարժարանին կ'աշակերտէ եւ այդ շրջանին է որ, ցոյց տուած ըլլալով անսովոր կարողութիւն եւ ձիրքեր գծագրութեան-նկարչութեան. Արժանացած է վարժարանին վարչութեան գնահատանքին, որուն առաջարկութեան վրայ Մխիթարեան Ուխտի վարչութիւնն ալ քաջալերած է տաղանդաւոր պատանին եւ յատուկ թռչակով զինք դրած է Վենետկոյ Արուեստի Բարձրագոյն հաստատութեան մէջ։ Քսանըմէկ տարեկանին 1926-ին աւարտած է Ակադեմիի ընթացքը «Maestro d’Arte»ի վկայականով եւ ոսկի մետալով շրջանաւարտ, եւ երկու տարի վերջ 1928-ին պետական փայլուն քննութիւնէ մը վերջ՝ հռչակուած է ուսուցչապետ նկարչութեան՝ Իտալիոյ պետական դասախօսի իրաւունքով:
Ստեղծագործական կեանք
Աճեմեան ստեղծած է ազգային թեմաներով պատկերներ, բնանկարներ, դիմանկարներ, հոգեւոր ու աշխարհիկ թեմաներով որմնանկարներ՝ Ֆրանսայի, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու հայկական եւ օտար եկեղեցիներու ու վարժարաններու համար։ Պատկերազարդած է գիրքեր․
384 (թիւ)
384 (երեք հարիւր ութսունչորս) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 383-ի եւ 385-ի միջեւ
Արամ Շորվօղլեան
Կենսագրութիւն
Արամ Շորվօղլեանի վերոյիշեալ տիպի յօդուածներէն նշենք մէկ քանին.(«Զարթօնք», օրաթերթ, Պէյրութ, 30 Յուլիս, 1966), Ուրուագիծ Զէյթունի Պատմութեան («Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս», Գ. Հատոր., Պէյրութ, 1972, էջ 231-356), Հայերու Նպաստը Սուրիական Մեր Հայրենիքին («Գեղարդ Սուրիահայ Տարեգիրք», Ա. Հատոր., 1975, էջ 389-404): Իսկ առանձին հատորով լոյս տեսած է Արամ Պէկ Չոլագեան, 1915-1921 (Պէյրութ, 1980) յուշագրական աշխատութիւնը, նուիրուած «Զէյթունի վերջին դիւցազն»ի կեանքին ու գործունէութեան:
Արամ Շորվօզլեանի ստորագրած յօդուածներուն մատենագիտական ցանկը հրատարակուած է վերոյիշեալ հատորին մէջ, էջ 277-282:Դժբախտաբար սակայն ցանկը կանգ կ'առնէ 1971-ին, եւ ուրեմն՝ կը մնայ պակասաւոր:
Արամ Շորվօղլեան կը մահանայ 12 Հոկտեմբեր, 1979-ին:
Էքիզօլուք
Էքիզօլուք, Քեսապ-Պասիթ տանող ճամբուն վրայ գտնուող գիւղ մըն է Քեսապէն մօտ 4 քմ. հարաւ-արեւմուտք։ Գիւղը կազմուած է 19րդ դարու սկիզբը 2 թաղերով՝ վերի եւ վարի։
Յարութիւն Աճէմեան
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:18 Դեկտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:28 Նոյեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ նկարիչներ
Դիմակ
Դիմակ, որեւէ պատկերով (մարդու դէմք, անասունի դունչ, դիցաբանական էակի գլուխ) խաւաքարտէ կամ այլ նիւթերէ պատրաստուած՝ մարդու դէմքին հագցուող յատուկ հարմարանք։ Դիմակները կը գործածուին հնագոյն ժամանակներէն'
Էքիզօլուք
Հակիրճ պատմութիւն
XIX դարու սկիզբը գիւղացիներուն գլխաւոր զբաղումն էր երկրագործութիւն եւ փոքր ձերարհեստներ։ Գիւղացիք ունէին ընդարձակ կալուածներ որ կը հասնէին մինչեւ Աճամ եւ Մեղրաձոր։
Դիմակ
Ստորոգութիւն:Դիմակներ
Երուանդ Աբրահամեան
Հայ-Իրան ծնած եւ մեծցած Անգլիոյ մէջ, ան ստացած է իր վկայականը Օքսֆորտ Համալսարանէն եւ իր տօքթորական վկայականը ստացած է Գոլոմպիա Համալսարանէն։ Ան կը սորվեցնէ Քաղաքի Համալսարան Նիւ Եորքի (ՔՀՆԵ) որ ինք կը փաղդատէ իր պրօֆեսորական պատմութեան Պարուխ Գոլէճի եւ ՔՀնժՆԷ Աւարտած Կեդրոն։ Ան սորվեցուցած է Բրինսենդոն Համալսարանին մէջ, ՆԻւ Եորք Համալսարանի եւ Օքսֆորտի Համալսարանը։ Աբրահամեան զատուած է ընկեր Ամերիկեան Ճեմարանի Գծագրութեան եւ Գիտութեան 2010-ին :
Գէորգ էֆենտի
Գէորգ էֆենտի, հայ բժիշկ։
Էքիզօլուք
Հակիրճ պատմութիւն
1855-ին գիւղի լման բնակչութիւնը կը յարի բողոքական դաւանանքին։ 1882-ին կը հիմնուի գիւղի հայ աւետարանական եկեղեցին եւ դպրոցը։ 1899-ին Քէօրքիւնէի եւ Էքիզօլուքի հայ աւետարանական համայնքները կը միացնեն երկու եկեղեցիները՝ միացեալ եկեղեցի անուանումով։
Խորումի պար
Խորումի Պար (վրացերէն՝ ხორუმი), պատերազմի պար, ծնունդ առած է Վրաստանի հարաւ-արեւմտեան կողմը գտնուող Աճարիա տարածաշրջանին մէջ։ Պարը սկզբնապէս ներկայացուած է քանի մը տղամարդու կատարմամբ, սակայն ժամանակի ընթացքին աստիճանաբար սկսած է զարգանալ ու այժմ «Խորումի» պարը կարելի է ներկայացնել աւելի քան երեսուն կամ քառասուն պարողներու մասնակցութեամբ։
Քերովբէ Ազնաւորեան
Քերովբէ Ազնաւորեան (1791, Կ․ Պոլիս - 4 Ապրիլ 1843, Կ․ Պոլիս), հայ վարդապետ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Կ․ Պոլիս 1791-ին, ուսումն ստացած է Վենետիկի վանքին մէջ, իսկ 1814-ին վարդապետ ձեռնադրուեցած է։
Էքիզօլուք
Հակիրճ պատմութիւն
1909-ի Կիլիկիոյ ջարդի ատեն գիւղացիք կը լքեն գիւղը եւ Վարի Պաղճաղազի գիւղացիներուն հետ Պասիթէն նաւով կ՛երթան Լաթաքիա։ 1911-ի տուեալներով գիւղը ունէր 59 տուն 312 անձով։ 1915-ին գիւղացիները կը տարագրուին դէպի Համա, Հալէպ եւ Մեսքենէ։ Ճամբուն վրայ կը զոհուի գիւղի բնակչութեան կէսէն աւելի։ 1920-ին գիւղ կը վերադառնան միայն 93 անձ, 54 այլ անձեր ապրելով շրջանէն դուրս։
Քերովբէ Ազնաւորեան
Թարգմանութիւն
Ստորոգութիւն:1791 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1843 մահեր Ստորոգութիւն:4 Ապրիլի մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ վարդապետներ
Գէորգ էֆենտի
Կենսագրութիւն
Գէորգ էֆենտին ծնած է 1894 թուականին, Հալէպ։ 1911-1914 թթ. ուսանած է Դամասկոսի համալսարանի բժշկական բաժինէն ներս։ 1914 թուականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմն սկսելուն պատճառով, ըլլալով համալսարանի 3-րդ կարգի ուսանող, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ 4-րդ բանակի առողջապահական գունդի մէջ ծառայած՝ որպէս զինուորական բուժակ։
Էքիզօլուք
Հակիրճ պատմութիւն
Աղեքսանդրէթ Սանճագի ժամանակ գիւղի բնակչութիւնը կ՛աւելնայ։ Այսպէս 1929-ին՝ 173 անձի բնակչութիւն մը ունի Էքիզօլուք։ 1947-ին հայրենիք կը ներգաղթեն 20 անձ, գիւղ կը մնայ 31 ընտանիք 153 անձով։1955-ին գիւղը ուներ միայն 141 բնակիչ։
Էօզէր Անդան
Անդան Էօզէր, ծնած է Պոլիս։ Աւարտած է Առեւտրական բարձրագոյն վարժարանը։ Գրելու է սկսած է 1940-ին «Երջանիկ» տարեգիրքերուն մէջ։ Իր առաջին Թատէրախաղը «ՊուզՏօլապը» ներկայացուած է Իսթանպուլի Պետական Ձայնասփիւռէն։
Թալին Էօզգալայճ
Կենսագրութիւն
Զաւակն է բազմանդամ թրքախօս ընտանիքի մը։ Փոքր տարիքէն սիրած է գրականութիւնը եւ իր մէջ արթնցած է արտասանելու փափաքը, շնորհիւ իր հօրը, որ ամէն երեկոյ «Մարմարա» եւ «Ժամանակ» օրաթերթերը տուն կը բերէր ու կը քաջալերէր իր զաւակները, որ յառաջացնէին իրենց մայրենի հարուստ ու քաղցր լեզուն։
Երուանդ Աբրահամեան
Ան երեւցած է իբր հիւր Չարլի Րոզ Ցուցադրութեան եւ Աշխարհի Կեդրոնացում, խօսելով ժամանակակից Իրանի Քաղաքացիութեանhttp://www.charlierose.com/guest/view/7175 and World Focus, speaking on contemporary Iranian politics.
385 (թիւ)
385 (երեք հարիւր ութսունհինգ) կենտ եռանիշ բնական թիւ է 384-ի եւ 386-ի միջեւ
Գէորգ Յաբեթեան
Գէորգ Յաբէթեան, Յունաստանի Հ.Մ.Ը.Մ.ի հիմ­նադ­րիր անդամ ։
Թալին Էօզգալայճ
Կենսագրութիուն
Նախակրթարանի եւ միջնակարգի ուսումը Թալին Արամեան-Ունճեան վարժարանին մէջ ստանալէ ետք կը սկսի յաճախել Էսայեան Վարժարան։ Հոնկէ կ'անցնի Սուրբ Խաչ Դպրեւանք, Հայկ Նշանի տնօրէնութեան օրով, եւ իր մայրենի լեզուն զօրացնելուն շնորհիւ պատեհութիւնը կ'ունենայ Նոր Տարուան, Ս. Ծննդեան եւ Զատկի տօներուն առիթով ոտանաւորներ արտասանելու, նաեւ թատերախաղերու մէջ դերեր ստանձնելու։ Արտասանութեան մրցումներու մասնակցելով կը շահի առաջնութեան եւ երկրորդութեան մրցանակներ։
Գործին անդամներէն մին կը հանդիսանայ Դպրեւանքի Սանուց Միութեան։ Միեւնոյն ատեն կ՛աշխատակցի Հայ թերթերու եւ հանդէսներու, ստորագրելով քերթուածները։
Խուճապի Վանք
Խուճապի վանք, XIII դարու հայկական ճարտարապետական յուշարձան է պատմական Գուգարքի Բողնոփոր գաւառին մէջ, այժմ ՀՀ Լոռի մարզի Թումանեանի շրջանին մէջ]] ։
Թալին Էօզգալայճ
Կենսագրութիուն
Ան Անքարայի Համալսարանին մէջ կը հետեւի «Լեհական լեզու եւ գրականութիւն» ճիւղին։ Արժանանալով Բոլոնիոյ կառավարութեան կողմէ յատկցուած կրթաթոշակին, ամսուան մը համար Վարչավիա կ՛երթայ։
Էօզէր Անդան
Իր պատմուածքներէն Գողը առաջին մրցանակի արժանացած է Կեդրոնական Սասնուց Միութեան պատմուածքներու մրցանքին։
Խուճապի Վանք
Նկարագիրը
Խուճապի վանքը (XIII դ) կը գտնուի Լոռի մարզի Պրիւոլնոյէ գիւղի մօտակայքին, Լալվար լերան հիւսիսային լանջին։ 9-10 դարերուն կառուցուած է համալիրի ամենահին եկեղեցին, որ միանաւ բազիլիկ կառոյց է: Հիմնադրման առաջին տարիներուն գործած է որպէս հայադաւան մենաստան, իսկ XIII դ Զաքարեաններու տիրապետութեան շրջանին վերածուած է Քաղկեդոնի վանքի ։ Վանքը կառուցուած է ֆելզիտային տուֆի սրբատաշ քարով։ Զոյգ մոյթով գմբէթաւոր յօինուածք է։ Մոյթերը միակտուր քարով են, ութանիստ։ Խոր նախաբեմով ապսիտը ունի եռանկիւնաձեւ խորշերով մշակուած, արեւելեան ճակատին բացուող երեք լուսամուտ։ Մուտքերն են՝ արեւմուտքէն, հիւսիսէն եւ հարաւէն։ Գմբէթի 12 նիստանի կամարաշարով զարդարուած բարձրադիր թմբուկի իւրաքանչիւր նիստին նեղ եւ բարձր լուսամուտ է։ Եկեղեցւոյ արեւմտեան ճակատի ողջ երկարութեամբ կից է սրահ գաւիթը։ Յուշարձանը ունի տեքորաթիւ հարուստ հարդարանք :
Էօզէր Անդան
Իր Սառնադարան թատէրգութիունը հայերէնի արգմանուած է եւ ներկայացուած՝ Թորոնթոյի մէջ։
Խուճապի Վանք
Ծանօրութիւներ
Ստորոգութիւն:Հայաստան
Էօզէր Անդան
Ա․ Էօզէր կ՛աշխատակցի Պոլսահայ Թերթերու եւ հանդէսներու։
Գործեր
Հրատարակած է հետեւեալ հատորները Պոլսոյ մէջ․ Ահա Այսպէս(բանաստեղծութիւններ, 1953), Ծածուկ Իրականութիւններ(Պատմուածքներ․ 1984 Ա․ տպագրութիւն,1990 Բ․ տպագրութիւն), Առանձնութիւն(բանաստեղծութիուններ, 1984), Եւ (պատմուածքներ, 1990)։
Վարդան Աճէմեան
Վարդան Աճեմեան, հայ անուանի դատերական Խմբավար, թատերական գործիչ, ԽՍՀՄ ժողովրդական արուեստագէտ (1965), Ընկերաբանական Աշխատանքի Հերոս (1975), Ստալինեան 3-րդ աստիճանի մրցանակակիր (1951)։
Թալին Էօզգալայճ
Կենսագրութիուն
Իր փափաքնէ իր ազգին ծառայել ու իբր մասնագէտ պաչտօնավարել Համալսարանի մը մէջ։
Գէորգ Յաբեթեան
Կենսագրութիւն
Ծնած է Իզմիր, 1916-ին։ Նախնական կրթութիւնը կը ստանայ Գարաթաշի Վարդանեան վարժարանը։ 1904-ին կը յաճախէ Մեսրոպեան երկրորդական վարժարանը, ուր կը սկսի հետեւիլ մարմնամարզի։
1910-ին, Իզմիրի յունական «Բելոբա» մարզական միութեան կողմէ կազմակերպուած Ողիմպիականին, մէկ քայլ ոստումին կը հանդիսանայ երկրորդ։ Իսկ 1911-ին, հայկական Ա. Ողիմպիականին, կը տիրանայ նոյն մրցումին առաջնութեան տիտղոսին։
Էօզէր Անդան
Գործեր
Բազմակողմանի ծիրքերով ու գրելու բացառիկ դիւրութեամբ օժտուած կարեւոր արժէք մըն է Անդան Էօզէր․ Թէ՛ բանաստեղծութեան եւ թէ նորաւիպագրութեան մարզերուն մէջ ժողովրդականութիւն շահած սիրելի դէմք մը։
Թովմաս Աճէմեան
Թովմաս Աճէմեան, սպայ, ռումանական բանակի, գրող։
Գէորգ Յաբեթեան
Կենսագրութիւն
1912-1913, իր խմբապետութեամբ կը կազմուի Իզմիրի հայկական խումբերէ զտուած ֆութպոլի մայր խումբ մը եւ տեղւոյն միջազգային մրցումներուն մասնակցելով կը հանդիսանայ առաջին։
1915-ին, հայկական խումբը կը լուծուի եւ ան կը մասնակցի «Ալթա» ֆութպոլի խումբին, ուր մեծ ընդունելութիւն կը գտնէ, ստանալով «Verdun» մակդիրը։
Էքիզօլուք
Հակիրճ պատմութիւն
1993-ի տուեալներով գիւղը ուներ մնայուն 124 բնակիչ կամ 34 տուն, սակայն ամռան հոն օդափոխութեան համար հալէպահայ եւ լիբանանահայ ընտանիքներու գալուստով, Սուրիոյ Աւետարանական Ջանից եւ Հ.Մ.Ը.Մ.-ի բանակումի եկող երիտասարդութեամբ թիւը հազարէն աւելի կ՛անցնի։
Արամ Սիմոնեան
Արամ Հրաչիկի Սիմոնեան, Երեւանի պետական համալսարանի նախկին տնօրէն, պատմագէտ, հրապարակախօս, Հայաստանի Հանրապետութեան գիտութեան վաստակաւոր գործիչ (2014), Հայաստանի Հանրապետական կուսակցութեան անդամ:
Թալին Էօզգալայճ
Ստեղծագործութիուններ
Նոր սերունդին պատիւ բերող երիտասարդուհի մըն է Թալինը, Հայ լեզուի հանդէպ իր ցոյց տուած սիրով ու պաշտամունքով։ Իր ոճը սահուն է, առոյգ եւ ինքնուրոյն։ Կեանքի փիլիսոփայութիւնը կ՛ընէ իր քերթուածներուն ընդմէջէն, յանդուգն գաղափարներով։ «Անվերնագիր Սկզբունք» ին մէջ յատկանշական են հետեւեալ տաղերը.
Հայկական տպագրութիւն
Հայկական տպագրութիւն, հայերէն բնագիրներու (ինքնուրոյն եւ թարգմանական) տպագրական վերարտադրութիւնն ու բազմացումը։ Հայկական տպագրութիւն են նաեւ այլալեզու հրատարակութիւններու մէջ հայերէն տպուած հատուածները։ Յաճախ Հայկական տպագրութիւն կը նկատուին մեսրոպատառ ամէն մէկ տպագրութիւն (նաեւ հայատառ թուրքերէն, քրտերէն եւ այլն)։ Հայկական տպագրութիւնը զարգացման 3 շրջան ունեցած է.
Խորոված
Խորոված, կերակուր, կրակի վրայ եփած միս։
Արամայիս Երզնկեան
Արամայիս Երզնկեան, Խ. Հայաստանի գործավար, ծնած է 1879-ին Հաղբատի մէջ: Մինջնակարգ կրթութիւնը կը ստանայ Թիֆլիսի Նիրսիսեան դպրոցը, հապա կը յաճախէ Ժընեւի համալսարանը հետեւելով հասարակական գիտութիւններու: Կուսակցական աշխատանքը կը սկսի 1898 թուին մտնելով Ռ.Ս.Դ.Բ. կուսակցութեան մէջ աշխատակցելով զանազան օրինակներու մէջ: Յեղափոխութենէն յետոյ եղած է Անչրկովկասեան կառավարութեան խորհուրդի անդամ: Մասնակցած է շարք մը կուլտուրական, կրթական եւ ազգայիին հիմնարկութեանց: 1922-1923-ին Խ. Հայաստանի Հողագործական Ժողովրդական Քոմիսէրի պաշտօնը կը վարէր, իսկ 1935-1936-ին Խ. ՀԱյաստանի համայնական անտեսութեան գործավար անուանուեցաւ:
Խորոված
Աղով, աղացած սեւ պղպեղ սոխով եւ այլ կանաչիներով (ռեհան, ծոթրին եւայլն) համեմուած ոչխարի, խոզի (երբեմն արջի, կովու, նապաստակի, հաւու եւ այլ թռչուններու) միսը փոքր կտորներով կը շարեն մետաղեայ կամ փայտեայ շամփուրներուն եւ կռակին վրայ կը խորովեն։ Խորոված պատրաստելու համար յաճախ համեմունքներու հետ խառնած միսը կը պահեն 1-2 օր։ Ամրան, միսէն բացի, կը խորովեն նաեւ լոլիկ, սեւ պղպեղ, սմբուկ։ խորովածի մէկ այլ տեսակ կը պատրաստեն նաեւ ոչխարի կամ գառնուկի՝ իր իսկ մորթի փաթթուած միսը՝ 0,5 մ խորութեամբ փոսին մէջ հողով ծածկելով եւ վրան կրակ վառելով։ Հայերէն բացի խորոված կը պատրաստեն կովկասեան եւ արեւլեան այլ ժողովուրդներ։
Էքիզօլուք
Բնորոշիչ Կառոյցներ
Գիւղին գլխաւոր կառոյցներն են՝
Արամայիս Երզնկեան
Արամայիս Երզնկեան Համաշխարհային պատերազմէն առաջ ծանօթ էր իբրեւ հրապարակագիր խմբագիր, ինքն եղած է 1906-ին Կայծ «տնտեսական, քաղաքական, հասարակական օրաթերթ»ի խմբագիր հրատարակիչը, որուն խմբագրական կազմին մէջ կը գտնուէր Ստ. Շահումեան, Սարգ. Կասեան եւ թերթը օրկանն էր Ռ.Ս.Դ.Բ., կուսակցութեան: 1906-1907-ին Թիֆլիսի մէջ լոյս տեսնող Հոսանք օրաթերթի խմբագիրներուն շարքին Երզնկեանը եւս կը յիշուի: Կովկասի Լրաբեր «Հասարակական, գրական, հանրամատչելի» օրաթերթը որ լոյս տեսաւ Թիֆլիսի մէջ 1912-1914, որքան որ իբր խմբագիր Բ. Յարութիւնեանը ունի, այնուհանդերձ փաստացի խմբագիրը Արամայիս Երզնկանն էր:
Խորոված
Պատմութիւն
Պատմականօրէն խորովածը եւրասիական քոչուոր ցեղերու աւանդական կերակուրն է, սակայն խարոյկի վրայ՝ պտտուող շամփուրին հագցուած կենդանուիի ամբողջական մարմինը խորովելու սովորոյթը արմատներով կը հեռանայ մինչ նախապատմական ժամանակները եւ տարածուած էր նաեւ անթիկ աշխարհին մէջ։ Այդ կերպ կը խորովէին վարազի, եղջերուի, քարայծի, նապաստակի, բադերու եւ այլ կենդանիներու ամբողջական մարմիններ։ Պատրաստման նման եղանակը տարածուած էր մինչեւ 18-րդ դարու կէսերը։ Ի տարբերութիւն նախկին պատրաստման եղանակի, ժամանակակից խորովածը կը պատրաստեն առաւել մանր կտրտած միսի կտորներով։ Խորովածը առաւելապէս տարածուած եղած է սկիւթական եւ թրքալեզու ցեղերու, թաթարական ցեղախումբերու մօտ, Իրանի, Թուրքիոյ, Կեդրոնական Ասիոյ, Անդրկովկասի ` Վրաստանի, Հայաստանի, Ազրպէյճանի, ինչպէս նաեւ Հիւսիսային Կովկասի ժողովուրդներու մօտ եւ դարձած է այդ ժողովուրդներու ազգային խոհանոցի հիմնական կերակրատեսակներէն մէկը: Իււրաքանչիւր ազգ ունի խորոված պատրաստելու իր բաղադրատոմսն ու եղանակը: Որպէս հումք կ՛օգտագործուի կենդանիի կրծքամիսը, ազդրամիսը, կողամիսը, երիկամները, սիրտը, լիարդը, թոքերը եւ այլն: Յաճախ որպէս յաւելում, կենցաղին մէջ սովորոյթ դարձած է միսի հետ միասին կամ առանձին խորովել բանջարեղէն` լոլիկ, սմբուկ, տաքդեղ, գետնախնձոր, սունկ եւ այլն։
Հայկական տպագրութիւն
Հայերէն առաջին տպագիր բնագիրը 1475 թուականին Մայնցի մէջ լոյս տեսած Եոհան Շիլտպերկըրի «Ուղեգրութիւններ» գիրքին մէջ (մի քանի գլուխ նուիրուած է Հայաստանին) զետեղուած լատինատառ «Հայր մեր» աղօթքն է։ 1486 թուականին նոյն քաղաքին մէջ Պրայտենպախի հրատարակած գիրքերէն մէկուն մէջ տեղ գտած է Հայերէն փայտափորագիր այբուբենը, որ Մեսրոպեան տառերու առաջին տպագիր օրինակն է ։
Արամայիս Երզնկեան
Թիֆլիսի մէջ լոյս տեսաւ 1915-1919 Պայքար «գրական, հասարակական, քաղաքական եւ տնտեսական շաբաթաթերթ»ը, որուն խմբագրական մարմինին մէջ է Արամայիս Երզնկեան:
Խորոված
Պաստուրմայացում
Խորովածի միսի տարածուած եւ աւանդական պաստուրմայացման համար կ՛օգտագործեն գինի, քացախ, լեմոնի կամ նռան հիւթ եւ կաթնաթթուային այլ սննդամթերքներ: Ճագարի եւ վայրի կենդանիներու միսը խորովելու համար հայկական խոհանոցին մէջ կ՛առաջարկուի օգտագործել նաեւ գարեջուր: Որոշ աղբիւրներ խորհուրդ կու տան միսը բաստուրմայացնել հանքային ջուրի մէջ ՝ խորովածի համային յատկութիւնները պահպանելու համար։ Վրաստանի մէջ Կ՚օգտագործեն կարմիր գինի, կտրտած գլուխ սոխ, աղացած սեւ պղպեղ եւ աղ: Խորովածի բաստուրմայացման համար կան գինիի յատուկ տեսակներ։ Գինին նպատակայարմար է նաեւ անով, որ իր մէջ եղած սպիրտի պարունակութիւնը հնարաւորութիւն կու տայ, որպէսզի միսը փափկի։ Կարելի է աւելացնել նաեւ ուրց, աղացած կարմիր պղպեղ, ռեհան, ծիթրոն եւ այլ համեմունքներ: Հաշուի առնելով միսի կտորներու մեծութիւնը, ճարպոտութիւնը եւ որակը (երիտասարդ կամ ծեր կենդանի), բաստուրմայացումը կրնայ տեւել երկու ժամէն մինչեւ երկու օր։ Ձկներու եւ ծովամթերքներու խորովածի համար բաստուրմայացում չի պահանջուիր։
Հայկական տպագրութիւն
1771 թուականին Սիմէոն Ա. Երեւանցի կաթողիկոսը Էջմիածնայ մէջ հիմնադրեց տպարան, որ 1772 թուականին լոյս ընծայեց կաթողիկոսի «Զբօսարան Հհոգեւոր» գիրքը, այդ Հայաստանի մէջ կատարուած անդրանիկ հրատարակութիւնն է։ Այդ մէկով հայկական տպագրութիւնը՝ հաստատուեցաւ հայրենիքի մէջ։ Տպարանի՝ տառերու ու պատկերներու պատրաստման գործին մէջ, մեծ աշխատանք կատարած է Յարութիւն էջմիածնեցին։
Գէորգ էֆենտի
Կենսագրութիւն
Մահացած է 1915 թուականի Հոկտեմբեր 18-ին՝ 21 տարեկան հասակին։
Թովմաս Աճէմեան
Աճէմեան նախնական ուսումը առած է տեղւոյն ազգային վարժարանին մէջ հանդուցեալ Տէր Ներսէս Արքեպ. Խուտավերքեանի առաջնորդութեան օռով, յետոյ Նոր Նախիջեւանի թեմական դպրոցը աւարտելէ ետք 1914-ին՝ Օտեսայի Թնդանոթաձիք ռուսական վարժարանը կը մտնէ եւ 1915-ին, համաշխարհային պատերազմի երկրորդ տարին Նոյեմբերի մէջ իբրեւ սպայ ռուսական բանակի՝ կը մասնակցի բոլոր կռիւներուն այլ եւայլ ճակատներու վրայ՝ մինչեւ 1918-ին: Կը ստանայ սպայի երկու աստիճանները եւ չորս ռազմական շքանշաններ: 13 տարի իբր Թղթակից կ՜աշխատակցի ռուսական թերթերուն, հայ պատմութեան ու մշակույթի մասին զանազան յոդուածներ գրելով: Մամուլի մէջ հասարակ թղթակցէն մինչեւ դեր-խմբագիր ու պատասխանատու խմբագիր ալլալով: 1927-ին Ռումանական բանակի սպայ կ՜անուանուի: 1922-3 Քիշնեւի հայ որբերու կոմիտէի ոգնութեան քարտուղար իսկ 1922-ին Քիշնեւի պատգամաւոր՝ Ռումանահայ թեմականի, կը մասնակցի ժողուներուն:
Մատթէոս Աղայեան
Աղայեան Մատթէոս (16 Նոյեմբեր 1863, Հին Նախիջեւան - 10 Դեկտեմբեր 1932, Թիֆլիս), հայ դերասան։
Արամայիս Երզնկեան
Հայաստան երբ 1902-ին Խորհրդային կարգերը կ’ընդունի եւ ինքը մին կ’ըլլայ ղեկավարներէն՝ Գյուղատնտեսական Կյանք շաբաթաթերթը կը հիմնէ այս թուին, որ Երեւանի մէջ լոյս տեսաւ մինչեւ 1929 թուականը՝ իբրեւ «Որգան ՀՍԽՀ Հողագործության Ժողովրդ. Կոմիտեյի», այս թերթին պատասխանատու խմբագիրը Ա. Երզնկեանն էր: 1926-1927 նոյնպէս Երեւանի մէջ լոյս տեսաւ Կարմիր Մոծակ «Յերգիծաբանական Յերկշասաթաթերթ»ը, որուն խմբագրական կազմն էր Ա. Յերզնկյան, Եդուարդ Խոջիկ:
Գէորգ էֆենտի
Գրականութիւն
Յարման Արսէն, Հայերը Օսմանեան առողջապահութեան ծառայութեան մէջ եւ պատմութիւն սուրբ Փրկիչ հայոց հիւանդանոցի (թուրքերէն), Սթամպուլ, 2001։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:1894 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Հալէպ ծնածներ Ստորոգութիւն:1915 մահեր Ստորոգութիւն:18 Հոկտեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր
Հիւսէյնիկ
Հիւսէյնիկ, գիւղ Արեւմտեան Հայաստանի մէջ, Խարբերդի վիլայէթի՝ Խարբերդի գաւառին մէջ։
Բնակչութեան մասին տուեալներ չեն պահպանուած։ Անոնք բռնութեամբ տեղահանուած են 1915 թուականին՝ Մեծ Եղեռնի ժամանակ։ Անոնց մեծ մասը զոհուած է աքսորի ճամբուն վրայ։
Թովմաս Աճէմեան
Պ. Թ. Աճէմեան քանի մը տարի առաջ ռումանական լեզուով ու գրերով Ն. Վ. Կաբոլոս Թգ.ի եւ իշխան Միհայ Վօյվօտի դէմքերը առանձին հրատարակեց, այնպէս որ ընթերցողը երբ վերոյիշեալներու կենսագրութիւնը կը կարդայ՝ միեւնոյն ատեն այդ կենսագրութեան տառերով գծուած դէմքը իր առջեւ կ՝ունենայ Ռումանական կառավարութիւնը գնահատեց Պ. Աճէմեանի այս գործը, նիւթապէս վարձատրեց եւ հրամայեց որ պաշտոնական վայրերում էջ դրուին անոնք:
Հիւսէյնիկ
Տե՛ս նաեւ
Ստորոգութիւն:Արեւմտեան Հայաստանի գիւղեր
Թովմաս Աճէմեան
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ սպաներ Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ
Մատթէոս Աղայեան
Ծնած է Հին Նախիջեւանի Կարճեւան գիւղին մէջ 16 Նոյեմբեր 1863-ին։ Նախնական կրթութիւնը կը ստանայ գիւղի քահանային ու ուսուցչին մօտ, ապա՝ Տփխիս (Թիֆլիս) մասնաւոր ուսումնարանի մը մէջ։ Պատանի հասակէն կը սկսի իբրեւ սիրողական խաղալ, իսկ 1879 թուականէն սկսեալ կը սկսի խաղալ իշխ. Ամատունիի խումբին մէջ իբրեւ դերասան, զոր կը շարունակէ երկար ժամանակ։ 1898 թուականին Մատթէոս Աղայեան կ'երթայ Մոսկուա եւ յետոյ Փեթերսպուրկ՝ ռուս ներկայացումներուն հետեւելու համար։ 1901 թուականին դարձեալ նոյն նպատակով կ'երթայ Մոսկուա։ 1904 թուականի Յունուարին կը տօնուի անոր բեմական գործունէութեան 25 ամեակը։ Խաղցած է սիրահարի դերեր։ Աղայեանը մօտէն ծանօթ եղած է Կովկասի գաւառցիներուն եւ եղած է նաեւ Ռուսաստանի հայաքաղաքներուն ու Պարսկաստանի մէջ (Խաղցած՝ գլխաւոր խումբի մէջ)։ Մէկ-մէկ բանաստեղծութիւններ ալ գրած է, որոնք տպուած են «Տարազ»ի մէջ։
Խունկ (անձնանուն)
Խունկ, հայկական արական անուն։ Յառաջացած է հայերէն խունկ՝ «կնդրուկ» բառէն։ Յիշատակուած է 15-16-րդ դարերուն։
Մատթէոս Աղայեան
Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ Ստորոգութիւն:1863 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1932 մահեր Ստորոգութիւն:Նախիջեւան ծնածներ Ստորոգութիւն:Թիֆլիս մահացածներ
Խունկ (անձնանուն)
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայկական արական անձնանուններ
Հիւանդութիւն
Տաքութիւն/ջերմ
Մեր մարմնին բնական ջերմութիւնն է մօտաւորապէս 37 °C: Երբ հիւանդ ենք, մեր մարմնին ջերմաստիճանը կրնայ բարձրանալ. «տաքութիւն ունի» կ'ըսուի: Տաքութիւնը արդունքն է մեր մարմնէն ներս խուժող մանրէներու դէմ պայքարին: Ջերմաստիճանը կը չափեն ջերմաչափի մը միջոցաւ:
Թալին Էօզգալայճ
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ Ստորոգութիւն:1972 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Գատըգիւղ ծնածներ
Հիւանդութիւն
Ժահրեր
Ժահրերը, որոնք աւելի պզտիկ են քան մանրէները, կ'ապրին միայն կենդանի բջիջներու մէջ. անոնք կը փճացնեն եւ կը պատճառեն հիւանդութիւններ, ինչպէս՝ հարբուխ, հարսանէթ, ջրծաղիկ եւ լարականջային թքագեղձի բորբոքում: Ասոնք հիւանդութիւններ են, որոնք դիւրաւ կը փոխանցուին մէկ անձէն միւսին: Կ'ըսեն թէ այս հիւանդութիւնները փոխանձիկ են:
Խմիչք եւ թմրեցուցիչ
Ալքոլին, ծխախոտին եւ թմրեցուցիչին չափազանց գործածութիւնը, գէշ ու վնասակար սովորութիւն մըն է: Եթէ յաճախակի կը խմենք, կը փճացնենք մեր առողջութիւնը: Ծխախոտը կրնայ թոքային հիւանդութիւններ պատճառել:
Պատուաստ
Մենք պատուաստուած ենք կարգ մը հիւանդութիւններու դէմ, ինչպէս՝ մանկական անդամալուծութիւնը, պրկախտը, մաշկախտը (տիֆթերի) եւ կապոյտ հազը: Պատուաստումը կը կայանայ մարմնին մէջ ներարկելու մանրէներ, որոնք կը պատճառեն նոյն հիւանդութիւնը անվտանգ ձեւի տակ: Այսպէս, մեր մարմինը կ'արտադրէ հակամարմիններ, որպէսզի պայքարին մանրէներու դէմ: Այնպէս որ, երբ մեր մարմինը կ'ենթարկուի իսկական մանրէներու կրոհին, դիմադրող տարրեր պատրաստ են պայքարելու համար անոնց դէմ:
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հիւանդութիւններ
Ազնաւուր կեդրոն
«Ազնաւուր» կեդրոն (մամուլին մէջ յաճախ սխալմամբ կը յիշուի «Շառլ Ազնաւուրի տուն-թանգարան» տարբերակը  ), Ազնաւուր հիմնադրամի առաջին մշակութային նախագիծը։ «Ազնաւուր» կեդրոնի նախագիծի ներկայացման ներկայ էին Ֆրանսայի նախագահ Էմանուէլ Մաքրոնը եւ ՀՀ նախագահ Արմէն Սարգսեանը ։
Խորումի պար
Թէեւ տարիներու ընթացքին պարողներուն քանակը փոխուած է, սակայն պարի բովանդակութիւնը մնացած է նոյնը։ Վրացական բանակը, վերջին դարերուն, կեանքի բերած է այս պարը։ Պարի նախերգանքով կը ներկայացուի մի քանի մարդոց փնտռտուքը՝ բանակելու․ այնուհետեւ, անոնք իրենց պարային շարժումներով կոչ կ՛ուղղեն բանակը հրաւիրելու ռազմադաշտ։ Պարը, ինքնիր մէջ, կը խորհրդանշէ որոնման, պատերազմի թեմաները, ինչպէս նաեւ վրացական զօրքի խիզախութեան եւ փառքի յաղթանակի տօնը։ Վրաստան, իր ողջ պատմութեան ընթացքին, մեծ թիւով պատերազմներ տեսած է, իսկ Խորումի պարը անցեալէն եկած կոչ է, զոր կը յուշէ մեզի՝ խաղաղութիւն ունենալու համար, պատրաստ ըլլալ պատերազմի։
Գէորգ Յաբեթեան
Կենսագրութիւն
Հ.Մ.Ը.Մ.ի Յունաստանի շրջանը զինք կը նշանակէ խմբապետ։ Աղէտէն քանի մը օր առաջ կ'ապաստանի Աթէնք։ 1924-ին, երբ Մկրտիչ Մալումեան Աթէնք կու գայ, Յաբfթեանի հետ խորհրդակցելով Յունաստանի մէջ Հ.Մ.Ը.Մ.ի առաջին վարչութիւնը կը կազմեն եւ ան կը ստանձնէ ֆութպոլի եւ մարմնամարզի բաժիններու պատասխանատուութիւնը։
Հայկական տպագրութիւն
1772 թուականին հայկական տպագրութիւնը հաստատուեցած նաեւ Հնդկաստանի մէջ՝ Մատրաս, ուր 1794-1796 թուականներուն Յարութիւն Շմաւոնեան հրատարակեց առաջին Հայերէն պարբերականը՝ «Ազդարար» ամսագիրը։
Խորումի պար
Երաժշտական ​​Առանձնայատկութիւններ
Ի տարբերութիւն՝ վրացական աւանդական պարերու մեծ մասին, որոնց սովորաբար կ՛ուղեկցին երգչախմբային բազմաձայն երգեցողութեան եւ ծափ, Խորումի աւանդաբար կ՛ուղեկցին միայն գործիքներ։
Թմբուկն ու պարիկապզուկը երկու հիմնական գործիքներ են, զորս կ՛ուղեցկին Խորումի ընթացքին։
Գէորգ Յաբեթեան
Կենսագրութիւն
Կը մահանայ 2 Օգոստոս 1980-ին, Աթէնք։
Էօզէր Անդան
Գործեր
Իր բանաստեղծութիւնները մեծ հաճոյքով կը կարդացուին․ պատմուածքները սրտագրաւ են իրենց անկեղծութեամբ ու սրամտութեամբ։ Իր գլխաւոր հերոսները կը կազմէն առ հասարակ ղրկեալ եւ անիրաւուած մարդիկը։ Միւս կողմէ կը մարմնացնէ հարուստն ու ագահը, որ գիտէ շահագործել իրմէ տկարնենը։ Իր լեզուն ժողովրդական է ու դիւրամատչելի ։
388 (թիւ)
388 (երեք հարիւր ութսունութ) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 387-ի եւ 389-ի միջեւ
Ելոնայֆ
Ելոնայֆ հիմնուեցաւ 1934-ին ոսկիի հանքերու մէջ աշխատողներու իբր բնակեցման վայր:
Վարդան Աճէմեան
Ան սորված է Երեւանի եւ Մոսկուայի մէջ։ 1928-ին հայկական երկրորդ պետութեան դատրոնը հիմնած է (Կիւմրի պետական դատրոն), 1939-ին տեղափոխուած է Երեւանի Սունտուքեան անուան դատրոնին եւ դարձած է անոր գեղարուեստական ղեկավարը։ Ան ղեկավարած է Ալեքսանդր Շիրուանզատէ «պատուոյ համար» (1939), Ուիլիըմ Սարոյեանի «Իմ սիրտը լեռներուն վրայ է» (1961), Փափազեանի «ժայռ» (1944), Նայիրի Զարեանի «Արա Գեղեցիկ» (1946), քանի մը երաժշտական ներկայացումներ։ ԽՍՀՄ Պետական (1951) եւ Հայկական ԽՍՀ (1971) մրցանակից ։
Վարդան Աճէմեան (երգահան)
Վարդան Ալեքսանդրի Աճէմեան ։ Երեւանի Կոմիտասի անուան պետական երաժշտանոցի ստեղծագործական ամբիոնի վարիչ, փրոֆեսոր։
Վարդան Աճէմեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:15 Սեպտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:24 Յունուարի մահացածներ
Վարդան Աճէմեան (երգահան)
Կենսագրութիւն
Ծնած է 27 Ապրիլ 1956-ին, Երեւան, արուեստագէտներու ընտանիքի մէջ։ Փոքր տարիքէն կապուած եղած է թատերական աշխարհին հետ, մեծցած է թատրոնի մէջ՝ մշտապէս ըլլալով պապուն՝ Վարդան Աճէմեանի կողքին եւ շրջապատուած ականաւոր ու տաղանդաւոր արուեստագէտներով։
1962–1969 թուականներուն սորված է Երեւանի Սայեաթ-Նովայի անուան երաժշտական դպրոցին մէջ, սակայն այդ տարիներուն յատուկ հետաքրքրութիւն չէ դրսեւորած երաժշտութեան հանդէպ եւ լուրջ սկսած է զբաղիլ երաժշտութեամբ միայն 17 տարեկանէն սկսեալ։ 1973 թուականին ընդունուած է Երեւանի պետական երաժշտանոց, Ղազարոս Սարեանի ստեղծագործական դասարան, որ աւարտած է 1981 թուականին։ Ուսանողական տարիներուն գրուած լաւագոյն ստեղծագործութիւններէն են «Սիմֆոնիկ պոէմը», «Ժողովրդական երգերու շարանը», «Պոլիֆոնիկ սոնատը»։
Արամազդ
Արամազդ, Հին Հայաստանի գերագոյն աստուած՝ երկնքի ու երկրի արարիչը, բոլոր աստուածներու հայրը Արամազդ։ Ան կը կոչուի «Մեծ եւ արի Արամազդ», որուն գլխաւոր սրբավայրը կը գտնուի Հին Հայաստանի պաշտամունքային կենդրոններէն մէկուն մէջ՝ Անիի-Կամախի մէջ։ Այնտեղ կը գտնուէին հայոց Արշակունի թագաւորներու տոհմական դամբարաններն ու գանձերը։ Կը համապատասխանէ իրանական Ահուրամազդային եւ յունական Զեւսին։
Ազնաւուր կեդրոն
Տեղակայում
«Ազնաւուր» կեդրոնը տեղակայուած է Երեւանի մէջ՝ Կասկատի բարձունքի վերին հատուածին մէջ։
Արամազդ
Անուան ծագումը
Քանի որ մեզի հասած տեղեկութիւնները սակաւ են Մովսէս Խորենացիի «Հայոց Պատմութիւն» աշխատութիւնէն, իսկ մեծ մասը Մովսէս Խորենացին եւ Ագաթանգեղոսը օգտուած են այլ պետութիւններու պատմիչներու գրառումներէն, անուան ամենահաւանական տարբերակներէն է «ԱՐԱ» – հայ․ Արարիչ եւ «Մազդայ» – պարս․ Իմաստուն կամ իմաստութիւն, որ սխալմամբ կամ դիտաւորեալ նմանցուելով Ահուրայ Մազդային լայն տարածում կը գտնէ, եւ քրիստոնէութեան ժամանակ կը յիշուէին հին աստուածները։ Թերեւս այս բոլորէն խուսափելու համար պատմիչներու կողմէ այս քայլը առնուած է, որպէս հասարակ մարդոց մէջ «հեթանոսութենէն» պաշտպանման ձեւ, որակելով Արամազդին որպէս «հին սխալ երեւոյթ» որ մեզի հասած է զրադաշտականութենէն։ Ինչ որ անոր անունը Արարիչ կամ կարճ Արա պէտք է ըլլար, նոյնիսկ կը գործածեն Հայր Արա, որպէս դիմելաձեւ Արարիչին։
Վարդան Աճէմեան (երգահան)
Կենսագրութիւն
Ուսման տարիներու գեղարուեստական աճին լուրջ ապացոյցը «Կիկոսի մահը» օփերան էր, որ նուագայարդարը ներկայացուց որպէս դիպլոմային աշխատանք։ Առաջին անգամ երաժշտանոցի պատմութեան մէջ դիպլոմային աշխատանքը գնահատուեցաւ «5+»-ով, որուն մասին գրուեցաւ «Փրաւտա» թերթին մէջ։ «Կիկոսի մահ»-էն ետք երիտասարդ նուագայարդարին երեք ուղեգիր տրուեցաւ։ Առաջինը՝ օփերայի բեմադրութեան հնարաւորութիւնն էր, երկրորդը՝ ասպիրանտուրայի ուսումը շարունակելու հնարաւորութիւնը, երրորդը՝ Աճէմեան դարձաւ Կոմպոզիտորներու միութեան անդամ։ 1981 թուականին Աճէմեան աւարտած է Երեւանի Կոմիտասի անվան պետական երաժշտանոցի ասպիրանտուրան՝ Ղ. Սարեանի ղեկավարութեամբ։
Հայկական տպագրութիւն
Արտաքին յղումներ
։
Ստորոգութիւն:Հայերէն գիրքեր Ստորոգութիւն:Հայ գրականութիւն
Ազնաւուր կեդրոն
Interactive թանգարան
Ազնաւուր կեդրոնին մէջ կը նախատեսուի 2021-ին ստեղծել Interactive թանգարան, որուն 10 սրահներուն մէջ պիտի ներկայացուին Շարլ Ազնաւուրի կեանքի ամենաէական հանգրուանները՝ ընտանիքի պատմութենէն մինչեւ համաշխարհային ճանաչում։ Բաժինները պիտի ներկայացուին audiogeography-ի միջոցով՝ Ազնաւուրի ձայնի ուղեկցութեամբ, ինչպէս նաեւ պիտի տրամադրուին առիթներ նոր երգեր ստեղծելու եւ մշակելու համար ։
Կրթամշակութային կեդրոն
Ազնաւուր կեդրոնին մէջ կը գործէ նաեւ կրթական եւ մշակութային կեդրոն մը, որ կը կեդրոնանայ երեք ոլորտներու՝ ֆիլմարուեստի, երաժշտութեան եւ ֆրանսերէնի վրայ ։
Ֆրանսերէնի ուսուցում
Ազնաւուր կեդրոնին մէջ պիտի կազմակերպուի ֆրանսերէնի ուսուցում, ուր դասաւանդման դասական եղանակին զուգահեռ պիտի կիրառուի նաեւ ֆրանսերէնի իւրացման նոր ձեւ՝ Ազնաւուրի երգերուն բնագիրներուն եւ երաժշտութեան օգնութեամբ։ Ֆրանսական ինստիտուտի հետ համագործակցութեան շնորհիւ պիտի ստեղծուի ժամանակակից հարուստ մետիադարան: