cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սուր Անակնկալ Շնչառական Համախտանիշ
Ախտաճանաչում
ՍԱՇՀի ախտաճանաչումը ընդհանրապէս կ'ըլլայ տեսնելով ենթակային հիւանդագին վիճակը, ինչպէս նաեւ կատարելով շատ մը տարրալուծարանային քննութիւններ եւ Ք ճառագայթային նկարումներ: Յաճախ թոքերու պարզ Ք ճառագայթային նկարումը ոչ մէկ ախտաբանական վիճակ չի ցուցաբերեր, հակառակ անոր, որ ՍԱՇՀը կը մնայ կասկածելի: Այս պարագային կը կատարուի թոքերու յատուկ համակարգչային շերտագրական նկարում (CT Scan): Կը կատարուին արեան զանազան տեսակի քննութիւններ, մասնաւորապէս արեան ճերմակ գնդիկներու քանակական հաշուաքննութիւնը (count), ՍԱՇՀի ժահրի եւ հակամարմիններու յայտնաբերումի քննութիւները, քթաքսուկ-քթա-չնչան (nasal swab) եւ կոկորդաչնչան-կոկորդաքսուկ՝ (throat swab) յայտնաբերելու համար Քորոնա ժահրը :
Քորոնա ժահրի եւ ՍԱՇՀի դէմ մասնաւոր դեղեր գոյութիւն չունին : ՍԱՇՀէ վարակուածներուն մեծամասնութիւնը յատուկ դարմանումի պէտք չեն ունենար: Անոնք 1-2 շաբաթներու ընթացքին կը բարելաւուին ինքնաբերաբար, սակայն պէտք է ստանան բաւարար հեղուկ եւ առողջարար սնունդ, ունենան կատարեալ անկողնային եւ ֆիզիքական հանգիստ: Յառաջացած ՍԱՇՀի պարագաները կ'ենթարկուին հիւանդանոցային խնամքի եւ շտապ օգնութեան: Անոնց կը կիրարկուի ներերակային հեղուկ, արուեստական օժանդակ շնչառութիւն (artificial respiration)՝ թթուածինի ներշնչումով միատեղ: Մանրէական թոքատապի պարագային, կը գործածուին հակամանրէական դեղեր: ՍԱՇՀի դէմ մինչեւ օրս պատուաստ չէ գտնուած: Սակայն տեսնուած է, որ կռիփի պատուաստ եւ թոքատապի պատուաստ ստացողները նուազ չափով կը վարակուին ՍԱՇՀով:
Յառաջացած ՍԱՇՀի պատճառով կրնան տեղի ունենալ բարդութիւններ, որոնցմէ կարեւորագոյններն են՝ թոքերու թելային կարծրացում (firosis), ոսկրափխրում (osteoporosis), ոսկորներու մեռուկացում (necrosis) եւ լեարդի աշխատանքի վատթարացում: ՍԱՇՀը կրնայ շուտով համաճարակի վերածուիլ, եթէ պէտք եղած կանխարգելիչ միջոցներ չկիրարկուին: Վարակուած անհատը պէտք է մեկուսացուի: Բժշկական անձնակազմը, հիւանդապահուհիները եւ հիւանդին հետ յարաբերութիւն ունեցող անձերը պէտք է գործածեն բերանի-քիթի դիմակ (oral-nasal mask), յատուկ հագուստ, գոգնոց եւ ձեռնոց: Բոլոր կասկածելի պարագաները պէտք է մեկուսացուին: Վարակուած պարագաները եւ կասկածելիները պէտք է գրանցուին պետական առողջապահական հաստատութիւններու մօտ:
Կարգ մը կանխազգուշական թելադրութիւններ կարեւոր են ՍԱՇՀի համաճարակի պարագային.
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հիւանդութիւններ
Որսորդութիւն
Որսոդրութիւն, վայրի կենդանիներու ու թռչուններու որս, որ մարդու տնտեսական գործունէութեան հնագոյն ձեւերէն է։ Սկզբնական շրջանին որսորդութիւնը (նաեւ որսացուած կենդանիին օգտագործումը) կրած է հաւաքական բնոյթ եւ սովորաբար զուգակցուած է հաւաքչութեան, ձկնորսութեան, աւելի ուշ՝ երկրագործութեան ու անասնապահութեան հետ։
Որսորդական զէնքեր
Որսորդութեան հնագոյն զէնքեր ծառայած են քարը, քարէ, փայտէ եւ ոսկորէ պատրաստուած կացինը, տէգը, նիզակը, պարսատիկը, ցանցը, թակարդը, իսկ մետաղամշակութենէն ետք՝ մետաղէ սուրը, թուրը, դաշոյնը, կացինը եւ այլն։
Որսորդութեան զարգացման համար կարեւոր եղած է նետ ու աղեղի գիւտը։ Մինչեւ հրազէնի գիւտը (12-րդ դար) նետ-աղեղը եղած է որսորդութեան հիմնական զէնքը։ Նոր քարէ դարաշրջանէն սկսեալ որսորդութեան համար օգտագործած են շուներ, հետագային՝ նաեւ ձիեր, որսկան թռչուններ, խայծեր եւ այլն։
Որսը հին ժամանակներուն
Հայաստանի մէջ որսորդութեան լայն տարածման մասին կը վկայեն նեոլիթի եւ պրոնզի դարաշրջաններու ժայռապատկերները, Ն.Ք. 11-1 հազարամեակներու առարկաներն ու որմնանկարները, որոնցմով պատկերուած են որսի տեսարաններ։
Հայ ժողովուրդի նահապետ Հայկը հնագոյն աւանդազրոյցներուն մէջ կը ներկայացուի որպէս քաջ որսորդ։
Աւատատիրական դարաշրջանին զինուոր,դասի եւ ազնուականութեան համար որսախաղերը, զուարճանքէն ու հրապուրանքէն բացի, եղած են նաեւ ռազմական դաստիարակութեան իւրայատուկ միջոց։
Հայաստանի մէջ կենդանիներու որսը
Որսորդութեան զարգացման կը նպաստեն որսորդական տնտեսութիւնները, որոնք Հայաստանի մէջ կազմակերպուած են Եղեգնաձորի, Կապանի, Ապարանի մէջ։ Հայաստանի մէջ ամէնուր հանդիպող որսարդիւնագործութեան կենդանիներ են.
Հայաստանի մէջ թոյլատրուած որսի կենդանատեսակներէն են. եւրոպական այծեամը, վայրի խոզը, լուսանը, գորշուկը, շնագայլը, նապաստակը, կաքաւը, լորը, փասիանը եւ այլն։ Հայաստանի մէջ որսորդները միաւորուած են «Որսորդներու եւ ձկնորսներու միութիւն», «Որսորդ» ՍՊԸ եւ «Հայկական զինուորական որսորդական ընկերութիւն» կազմակերպութիւններուն մէջ, որոնց գործունէութիւնը կը վերահսկէ Հայաստանի բնապահպանութեան նախարարութիւնը։
Եըլտըզ Քենթէր
Եըլտըզ Քենթէր (Yıldız Kenter, ), թուրք դերասանուհի եւ դասախօս։ «UNICEF»-ի բարի կամքի դեսպան էր ։
Կենսագրական գիծեր
Եըլտըզ Քենթէր 1928 թուականին ծնած է Պոլիս՝ իբրեւ դուստրը անգլիացի մօր մը եւ թուրք հօր մը։ Տասնամեակներ շարունակ ան թատերական բնագաւառին մէջ գործունէութիւն ծաւալած է, շարժանկարի ոլորտին հետ ալ առընչուելով։
Քանիցս ընտրուած է լաւագոյն դերասանուհի՝ նուաճելով պետական եւ միջազգային դափնիներ։ Արտասահմանի մէջ ալ երկար տասնամեակներ աշխատանք տարած է՝ խաղեր բեմադրելէ սկսեալ, մինչեւ դերասաններ հասցնելը։
Փրոֆեսէօրի կոչում նուաճած է Եըլտըզ Քենթէր, որ 37 տարիէ ի վեր կը հասցնէր դերասաններ։
Իր եղբայրը՝ Միւշֆիք Քենթէր նոյնպէս յայտնի դերասան մըն էր։
Մահացած է թոքերու անհանգստութեան հետեւանքով ։
Ծանօթագրութիւն
Ստորոգութիւն:Դերասանուհիներ Ստորոգութիւն:Դերասանուհիներ ըստ ազգութեան
Կովկասեան արշաւանք
Կովկասեան արշաւանք, Առաջին Համաշխարհային պատերազմի Կովկասեան արշաւանք, Կովկասեան ճակատ, Օսմանեան կայսրութեան եւ Ռուսական կայսրութեան միջեւ ռազմական հակամարտութիւն էր, հետագային ներառելով նաեւ Ատրպէյճանը, Հայաստանը, Կեդրոնական Կասպիական Բռնապետութիւնը եւ Բրիտանական կայսրութիւնը։
23 Փետրուար 1917 թուականին, Ռուսաստանի յեղափոխութենէն ետք ռուսական զօրքի առաջխաղացումը դադրեցաւ, այնուհետեւ ցրուեցաւ ռուսական կովկասեան բանակը, որուն փոխարինեցին հայկական կամաւորական ջոկատները եւ ֆիտայական ջոկատները։ 1918 թուականին ստեղծուեցաւ Կեդրոնական Կովկասեան բռնապետութիւնը եւ լեռնային Հայաստանի Հանրապետութիւնը։
3 Մարտ 1918 թուականին, Ռուսաստանի եւ Օսմանեան կայսրութեան միջեւ հաշտութիւն կնքուեցաւ Պրեստ-Լիտովսկի պայմանագրով եւ 4 Յուլիս 1918 թուականին Օսմանեան կայսրութիւնը ստորագրեց Պաթումի պայմանագիրը Հայաստանի հետ։ Սակայն զինուած հակամարտութիւնը Կեդրոնական Կովկասեան բռնապետութեան, Լեռնային Հայաստանի եւ Բրիտանական զօրքերու միջեւ շարունակեց մինչեւ 30 Հոկտեմբեր 1918 թուական։
Հակամարտութեան պատճառներ
Օսմանեան կայրութեան հիմնական նպատակն էր վերականգնել Կովկասի մէջ իր տարածքները։ Այս տարածները թուրքերը կորսնցուցած էին 1877-1878 թուականներուն Ռուս-թուրքական պատերազմի ընթացքին։ Օսմանեան զօրքերու հիմնական նպատակն էր վերադարձնել Արդվինը, Արտահանը, Կարսը եւ Պաթումի նաւահանգիստը։ Այս արշաւանքի յաջողութիւնը կը բերէր ռուսական զօրքերու թուլացման լեհական եւ գալիսիական ճակատներուն ։ Կովկասեան արշաւանքները կը շեղէին ռուսական զօրքերու հիմնական ռազմաճակատներէն։ Այս ծրագիրը արժանացաւ գերմանական կայսրութեան հաւանութեանը։ Գերմանիա օժանդակեց օսմանցիներուն աղբիւրներով եւ մարդկային ուժով։ Պատերազմի նախարար Էնվեր փաշա յոյս ունէր ճամբայ բանալ Պիթլիս եւ միաւորել բոլոր կովկասեան մուսուլմանները, ռուսական կայսրութեան դէմ։ Օսմանեան զօրքերու հիմնական նպատակն էր կտրել Ռուսաստանի կասպիական նաւթէն։
Ռուսաստանի համար Կովկասեան ռազմաճակատը կը համարուէր երկրորդային, Արեւելեան ռազմաճակատ։ Ռուսական կայսրութեան հիմնական ուժերը կեդրոնացած էին Արեւելեան ռազմաճակատին մէջ։ Ռուսաստանին կը պատկանէին Կարս ամրոցը եւ Պաթումի նաւահանգիստը։ Մարտ 1915 թուականին Ռուսական կայսրութեան արտաքին գործերու նախարար Սերկէյ Սազոնովը հանդիպեցաւ Անգլիոյ եւ Ֆրանսայի դեսպաններուն եւ քննարկեցին Թուրքիոյ մայրաքաղաքի, Վոսփորի եւ Տարտանելի նեղուցները գրաւելու հարցը։ Ցարական Ռուսաստանը նաեւ կը ծրագրէր աքսորել մուսուլմաններուն Իսթանպուլէն եւ զանոնք բնակեցնել խազախներով ։
Բրիտանացիները ռուսական յեղափոխական զօրքերու հետ կը պայքարէին, որպէսզի չիրականանայ Էնվեր փաշայի նպատակը՝ տիրանալ Կովկասի նաւթին։ Անգլո-իրանական նաւթային ընկերութիւնը դէմ էր օսմանեան կիրքերուն։ Ընկերութեան կը պատկանէին Պարսկական կայսրութեան ամբողջ տարածքին նաւթի արտահանման իրաւունքը, բացի Ատրպէյճան, Գիլիան, Մազենդարան, Աստրապատ եւ Խորասան գաւառներու։ 1914 թուականին, պատերազմէն առաջ Բրիտանիայի կառավարութիւնը պայմանագիր կնքած էր կազմակերպութեան հետ, որպէսզի ապահովուի իր նաւատորմի նաւթային կարիքները։
Բանակներ
Տարածաշրջանին մէջ տեղակայուած էր օսմանեան 3-րդ բանակը։ 1916 թուականին այստեղ ղրկեց նաեւ 2-րդ բանակը։ Օսմանեան կայսրութեան հրամանատարական կազմը ուսանած էր դաշնակիցներու միջոցով։ Հակամարտութեան սկիզբը օսմանցիները ռազմաճակատին վրայ կեդրոնացուցած էին 100.000-էն 190.000 զօրք, հիմնականին տկար պատրաստուած։
1914 թուականի ամառէն ետք Հայ կամաւորական ջոկատները մտան ռուսական զօրքերու հրամանատարութեան տակ։ Որպէս հայ-ռուսական բարեկամութեան նշան հայ կամաւորները ուղարկուեցան նաեւ եւրոպական ռազմաճակատ: Այս ջոկատները կազմաւորուած էին հայերէ, բայց որոնք պարտաւոր չէին ծառայել ռուսական կայսրութեան։ Այս ջոկատները ինքնակազմաւորուած խումբեր էին, որոնց նպատակն էր ստեղծել անկախ Հայաստան։ Այս ջոկատներու հրամանատարներն էին՝ Անդրանիկ Օզանեանը, Դրաստամատ Կանաեանը, Արշակ Գաֆավեանը եւ Սարգիս Մեհրաբեանը։ Սկիզբը անոնց զօրքը 20.000 էր, սակայն հակամարտութեան ընթացքին այս թիւը աճեցաւ։ 1916 թուականի վերջին՝ Եուդենիչը որոշեց այս ջոկատները ներառել ռուսական բանակին։
Հակամարտութեան ժամանակ Հայկական ազգային լիպերալ շարժումը կը ղեկավարէին Հայ Ֆիտայիները։ Այս զինուած խմբաւորումները կ՝ենթարկուէին իրենց անուանի զօրապետերուն շուրջ, որոնցմէ են՝ Սեբաստացի Մուրատը։ Անոնց յաճախ կ՛անուանէին հայկական պարտիզանական ջոկատներ։ Վանէն մինչեւ Երզնկա գիծը վերահսկողութեան կ՝ենթարկուէր ֆիտայիներու կողմէ։
Հայկական ազգային լիպերալ շարժումը Դեկտեմբեր 1917 թուականին հիմնեց զինուած ուժեր, որոնք կը գլխաւորէր գեներալ Թովմաս Նազարբեկեանը։ Դրաստամատ Կանաեանը նշանակուեցաւ քաղաքացիական կոմիսար։ Ռազմաճակատը ունէր երեք հիմնական գօտի՝ Մովսէս Սիլիկեանի, Անդրանիկ Օզանեանի եւ Միքայել Արեշեանի գլխաւորութեան։
Տարածաշրջանին մէջ կը գործէին նաեւ քրտական զինուած խմբաւորումներ։ Անոնք կը կռուէին օսմանցիներու եւ ռուսական զօրքերուն դէմ։
Լիոնել Դանստերվիլը նշանակուած էր միացեալ զօրքերու հրամանատար, որ կազմուած էր 1000 աւստրալիացի, բրիտանացի, գանատացի եւ զելանտացի յատուկ նշանակութեան զինուոր։
Քիմչի
Քիմչի, քորէական ազգային թթու եւ կծու ճաշ։ Աւանդաբար կաղամբով եւ թթուած բանջարեղէններով պատրաստուած քիմչին կը նկատուի քորէական ազգային մշակոյթին հոմանիշը եւ օժտուած է վարակիչ եւ շնչառական հիւանդութիւններու, նոյնիսկ`քաղցկեղի դէմ պայքարելու յատկութեամբ:
Քիմչին ցանկագրուած է ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի կողմէ ցանկագրուեցաւ Անշօշափելի Մշակութային Ժառանգութիւններու շարքին:
Քիմչին աւանդաբար կը խմորուի ամիսներով, նոյնիսկ՝ տարիներով: Պատրաստութեան համար կ՛օգտագործուի քորէական կաղամբ եւ բողկ։ Մանրուած բանջարեղէնին կ՛աւելցուի ճզմուած սխտոր եւ տարբեր համեմներ, ինչպէս՝ պղպեղ, կծու չիլի պղպեղ, կոճապղպեղ եւ այլն։
Գոյութիւն ունի քիմչիի աւելի քան 180 տեսակ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Ուտեստներ
Սբարդան
Մշակողներ
2014 թուականի դեկտեմբերին, Մերի Ջո Ֆոլին կը հաղորդէ, որ Մայքրոսոֆթը կը մշակէ նոր «web» դիտարկիչ «Սբարդան» անունով Վինդոզ 10 օպերասիոն համակարգիչի համար։ Ան չի հաջորդեր մայքրոսոֆթ «Internet Explorer»ին։ Ինդերնեդային ռեսուրսի տուեալներով՝ Վինդոզ 10-ի թողարկման հետ միաժամանակ կը ներկայացուի եւ Սբարդան,եւ՛ «Internet Explorer» 11 ։
Նկարագրութիւն
«Սբարդան» կունենայ մինիմալիստակն դիզայն այն ինչ որ չափով նման կը մնայ Կուկըլ Քրոմին ։ Այն կարող է ինտեգրվել Cortana ձայնային օգնականին, ֆունկցիոնալութիւն եւ դինամիկ որնոման համար, կապուած կայքերու հասցեի բար տղում, Օգտագործողները կարող են պահել կայքերու հասցեները OneDrive համակարգում ։ «Սբարդան» կունենան աշխատասեղանին, ժամանակակից դիզային, եւ կիսել ինդերֆեյսի տարրեր անոնց միջեվ ։
1740 թուական
1740 թուական, նահանջ տարի, 18րդ դարու 40րդ տարին է
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1740 մահեր
Ստորոգութիւն:1740
Տաթեւեր
Տաթեւեր կամ Տաթեւի Թեւեր (անգլերէն՝ Wings of Tatev, ֆրանսերէն՝ Téléphérique de Tatev), աշխարհի ամենաերկար յետադարձ ճոպանուղին ։  2010 թուականի Հոկտեմբեր 16-ին գործարկուած է աշխարհի ամենաերկար յետադարձ ճոպանուղին` անցնելով Որոտանի կիրճի վրայով եւ հնարաւորութիւն ընձեռելով Հալիձորէն Տաթեւի միջնադարեան վանական համալիր հասնիլ կարճ, յարմարաւէտ օդային ճանապարհով: Հալիձորը եւ Տաթեւի վանքը իրար հետ կապող ճոպանուղի, Հայաստան։
«Տաթեւեր» ճոպանուղին կառուցուած է «Հայաստանի զարգացման նախաձեռնութիւններ» (IDeA) հիմնադրամի «Տաթեւի վերածնունդ» ծրագրի ծիրէն ներս :
«Կինես»-ի մրցանիշներու գիրքին մէջ արձանագրուած է որպէս աշխարհի ամենաերկար յետադարձ ճոպանուղի (5752 մ), 11 րոպե անմոռանալի թռիչք Որոտանի կիրճի վրայով , երկնային մայրուղի 320 մեթր բարձրութեան վրայ:
Տեղացիք ճոպանուղին կը գործածեն անվճար: Ճոպանուղիի նկատմամբ հետաքրքրութիւնը յատկապէս մեծ է տօնական եւ հանգստեան օրերուն, որոնց ընթացքին ճոպանուղին կը սպասարկէ օրական 700- 800 ուղեւոր:
«Տաթեւեր» ճոպանուղին նաեւ տեղի բնակիչներուն համար աշխատատեղերու, գիւղմթերքի իրացման, զբօսաշրջային առաջարկներու մշակման նոր հնարաւորութիւններ ստեղծած է: Ճոպանուղիի շուրջ 60 աշխատակիցներուն մեծ մասը տեղացիներ են:
Ճոպանուղին իւրօրինակ խթան դարձած է տարածաշրջանի զարգացման համար : Զբօսաշրջային հոսքերու աճը նաեւ նպաստած է համապատասխան ենթակառուցուածքներու զարգացման. վերջին մի քանի տարիներու ընթացքին Գորիսի մէջ բացուած է 10 նոր հիւրանոց, վանական համալիրի յարակից համայնքներուն մէջ կը գործեն շուրջ երկու տասնեակ հիւրատուներ եւ սպասարկման այլ կառոյցներ:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայաստանի տեսարժան վայրեր
Շուէտի Բանակի Թանգարան
Պատմութիւն
Շուէտի բանակի թանգարանը 1879-էն, բացման օրէն ի վեր, տեղակայուած է Սթոքհոլմի Էսթերմալմ շրջանի Արթիլլերիկարտէնի մէջ։ 17-րդ դարու կիսուն այս վայրը օգտագործուած է ռազմական նպատակներով, եւ շուրջ 300 տարի այստեղ տեղակայուած եղած է հրետանիի հիմնական պահեստը: Ներկայիս շէնքերը կառուցուած են 18-րդ դարու վերջը: Թանգարանը ի սկզբանէ յայտնի էր իբրեւ հրետանային թանգարան, եւ բանակի թանգարան անուանումը ստացած է 1930-ականներու սկիզբը, իբրեւ աւելի ճշգրիտ արտացոլի թանգարանի գործունէութիւնը: Թանգարանին մէջ իրականացուած է մեծ վերանորոգում, եւ նոր ժամանակակից շէնքը բացուած է 1943-ին :
Ցուցադրութիւններ
Ցուցադրութիւններուն մէջ ներկայացուած են պատերազմի եւ խաղաղութեան ժամանակ զինուորներու, անոնց ընտանիքներու եւ ընդհանուր բնակչութեան կենսապայմանները: Անոնք կը ներառեն անցեալ դարերու զինուորներու իրական չափերու քանդակներ, ինչպէս նաեւ շուէտական զօրքերու խոշոր մարտերու, զէնքի, ռազմական հագուստի եւ պատերազմի այլ բնորոշ տեսարաններ: 17-րդ եւ 18-րդ դարերուն Շուէտի կողմէ գերաւարուած ռազմավարն ու դրօշները կը ցուցադրուին յատուկ սենեակի մէջ։
Թանգարանին մէջ ներկայացուած է նաեւ շուէտ դիւանագէտ, Հոլոքոստի ժամանակ նացիստներէն հազարաւոր մարդոց կեանքեր փրկած Ռաուլ Վալենպերկի մասին պատմող փոքրիկ ցուցադրութիւն:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Սթոքհոլմի թանգարաններ
Մոսկուայի Կորքիի անուան զբօսայգի
Մոսկուայի Կորգիի այգին անուան մշակոյթի եւ հանգիստի կեդրոնական զբօսայգի (Центральный парк культуры и отдыха имени Горького, (ЦПКиО)), կեդրոնական զբօսայգի Մոսկուայի մէջ, որը Մաքսիմ Կորգիի անունը կը կրէ: 2018 թուականի Օգոստոսին նշուեր է զբօսայգիի 90-ամեակը։
Կորգիի զբօսայգին, որը կը գտնուի Քրիմսքի Վալի մէջ` Մոսկուայ գետի կողմը, բացուեր  է 1928 թուականին: Հին Կոլիցինի հիւանդանոցի (աւերակ) եւ Նեսքուչնի պալատի ընդարձակ պարտէզները, գետի երկայնքով կը ընդգրկեն 300 հա տարածք (120 հա) :
Պատմութիւն
Այգին կառուցուեր է խորհրդային յառաջապահ եւ շինարարութեան ճարտարապետ Քոնսթանթին Մելնիքովի յատակագիծով, որը միաւորած է հին հսկայական այգիները, Կոլիցինի հիւանդանոցը եւ Նեսքուչի պալատը` գետի երկայնքով ծածկելով 300 հեքթար տարածք (120 հա) :
Նեսկուչնիի պարտէզի պատմութիւնը կարելի է յիշատակել 1753 թուականէն, երբ այն ի յայտ եկեր է Մոսկուայի գետի կողքին գտնուող Քալուժխայեայ Զասթավայի եւ Թրուպեցքոյ կալուածքի միջեւ ինկած տարածքին մէջ: Հարեւան տարածքը դէպի Նեսքուչնիի պարտէզը ( Քրիմսկի Վալէն մինչեւ Նեսքուչնիի պարտէզ), մինչեւ 1920-ականները քիչ ուշադրութիւն գրաւեր է: Սկիզբը այն պատուած է եղեր հարեւան կալուածներո սեփականատէրերուն պատկանող այգիներու, մարգագետիններու եւ բանջարեղէնի այգիներով, իսկ 19-րդ դարու վերջը դարձեր է անապատ եւ պահպանուեր  որպէս աղբանոց:
Գիւղատնտեսական եւ արհեստագործական արդիւնաբերութեան առաջին համահայկական ցուցահանդէսը բացուեր է 1923 թուականին անապատներու վրայ, որոնք մաքրուեր էին կոմունիստական համայնքի աշխատանքային օրերուն: Ցուցահանդէսի բացման համար ծրագիր ընդունուեր է 1922 թուականի 19 Հոկտեմբեր-ին, իսկ ցուցահանդէսը բացուեր է մէկ ու կէս տարի անց՝ 1923 թուականի 19 Մայիսի 19-ին: Ցուցահանդէսի կազմակերպման նախագիծը ներկայացնելէն յետոյ, որը կ'առաջարկէր չորս տարբերակ՝ Սոքոլ, Խոտինսքոյէ Բեւեռ կամ Ծայր, Փեթրովսքօ-Ռազումովսքի զբօսայգի եւ Քոմսքիի կամուրջի մօտ գտնուող գետի տարածքները, նախընտրութիւնը կը տրուի վերջին տարբերակին:
Վերափոխում
2011 թուականին Կորքի զբօսայգին հիմնանորոգուեր է: Մշակոյթի եւ ժամանցի կեդրոնական զբօսայգիի նոր տնօրէն Սերկէյ Քափքովը քանդեր է մօտ 100 տեսարժան վայրեր եւ ապօրինի մասեր: Քանդուած առարկաներու տեղը ստեղծուեր է աւելի քան երկու հազար քառակուսի մեթր նոր ասֆալթապատ  ճանապարհ, իսկ յետոյ 1.9 հա նոր սիզամարգեր եւ ծաղկեփունջեր  տեղադրուեր են  ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Այգիներ
Քըրք Տուկլաս
Քըրք Տուկլաս (Kirk Douglas,), ամերիկացի հանրահայտ դերասան։
1950-ական թուականներէն սկսեալ Տուկլաս կարեւոր դերեր ստանձնած է ժապաւէններու մէջ։ Շուրջ եօթ տասնամեակ տեւած է իր գեղարուեստական կեանքը, որուն տեւողութեան 90-է աւելի ժապաւէնի մէջ վարպետօրէն հանդէս եկած է զանազան դերերով։
Երեք անգամ Օսքարի մրցանակի թեկնածու ցոյց տրուելէ վերջ, 1996 թուականին արժանացած է ցկեանս պատուոյ մրցանակին։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Դերասաններ
Արման Վարդանեան
Կենաք եւ գործունէութիւն
ծնած է Պոլիս, 1930-ին: Հայկազն Վարդանեան եւ Սրբուհի Վարդանեան, Արմանի հայրն ու մայրը, 1920-1970 յիսնամեակի պոլսահայ մտաւորականութեան փաղանգին մաս կազմած են իրենց երգարուեստի եւ երաժշտութեան շեշտուած տաղանդով, նաե՛ւ գրականութեան եւ առհասարակ մշակութային կեանքի հանդէպ ցայտուն հետաքրքրութեամբ։
Նախնական ու երկրորդական ուսումը ստացած է Հինդլեան, Վիեննական Մխիթարեան եւ Կեդրոնական վարժարաններուն մէջ:
Համալսարանական ուսումը ստացած է Լոնտոնի եւ Վիեննայի մէջ` հետեւելով թատերական ու երաժշտական դասընթացքներու: Եղած է հմուտ երաժշտագէտ եւ դաշնակահար:
Աշխատութիւններ
Հրատարակած է բազմաթիւ գործեր, ինչպէս`
Հետագային հրատարակած է հետեւեալ ժողովածուները.
Հայաստանի մէջ
2000 եւ 2002 թուականներուն Երեւանի Գաբրիէլ Սունդուկեանի անուան թատրոնին մէջ բեմադրուած են իր թատերախաղերը՝ «Ախացել»ն ու «Սակուրը»։
Մրցանակներ եւ շքանշաններ։
Վարդանեան արժանացած է պետական մրցանակներու.
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ թատերագիրներ
1741 թուական
1741 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 41րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1741 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1741 մահեր
Ստորոգութիւն:1741
Հուան Նազարեան
Հուան Նազարեան, Այնթապցի դաշնակահար
Կենսագրութիւն
Հուան, բուն անունով Գրիգոր, ծնած է Այնթապ, իր երաժշտական ուսումը ստացած է Նիու Եորքի մէջ։ Ուսանողական մրցանակ շահելով ան իր ուսումը շարունակած է Մէնէս Սքուլի, ապա Ճուլիարտ դպրոցին մէջ։
1935-ին Ֆրանսայի «Ֆօնթէնպլօ» երաժշտանոցէն շրջանաւարտ կը դառնայ, որմէ ետք ան կը մնայ Փարիզ, ուսանելու համար «Ֆիլիփ ու Գասատէսուս» անուանի վարպետներուն մօտ մինչեւ երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկիզբը։ Միացեալ նահանգներ վերադառնալով, ան «Հարթֆրտ Ինսթիթիւթ աֆ Միւզիք»-ի դաշնամուրի բաժինին գլխաւոր պաշտօնը կը վարէ։
1928-ին, սպանական կառավարութիւնը իրեն կենսաթոշակ կը յատկացնէ սպանական երգն ու պարը ուսանելու համար։ 1949-ին, ան կ'ուսուցանէ «Սիմզպէրի Գընէթիքէթ»-ի մասնաւոր «Էթէլ Ուոքըր» աղջկանց վարժարանին մէջ։ Ան իր տիկնոջ հետ, որ մասնագէտ ջութակարուհի մըն է, կը հաստատեն իրենց սեփական երաժշտական վարժարանը, Սիմզպէրի, Գընէթիքէթի մէջ։
Տէր եւ Տիկին միեւնոյն ատեն կը պաշտօնավարեն եկեղեցիներու մէջ, «Հուան Սէյնթ Մէյրի» եկեղեցին մէջ երգեհոն նուագելով եւ «Էթհըլ Մէթոտիսթ» եկեղեցիին մէջ։
Ժունիէ
Ժունիէ (جونيه‎‎), նաւահանգստային եւ առողջարանային քաղաք Լեռնային Լիբանանի մարզին մէջ։ Կը հանդիսանայ Քսըրուան շրջանի վարչկեդրոնը։
Բնակչութիւն
Ըստ 2012 թուականի մարդահամարի տուեալներու քաղաքին բնակչութիւնը կը կազմէ 102,121 մարդ : Մեծ մասը քրիստոնեայ մարոնիթներ են։
Տեսարժան Վայրեր
Ժունիէի մէջ կը գտնուի Լիբանանի ամենամեծ խաղատունը, որ կառուցուած է 1957 թուականին, եւ անոր տարածքն է 34 000 մ² :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Լիբանանի քաղաքներ
Քիթնոս
Քիթնոս (յուն․՝ Κύθνος),   Էգէական Ծովու ն Քիքլատես կղզեխումբին հիւսիս-արեւմտեան կողմը գտնուող կղզի, Քէա եւ Սերիֆոս կղզիներուն միջեւ, Յունաստան։  Կը կոչուի նաեւ Թերմիա Θερμιά շնորհիւ ջերմային աղբիւրներու գոյութեան։
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Քիթնոս կը կոչուի նաեւ Թերմիա Θερμιά (կամ թա Թերմիա τα Θερμιά)․ ԺԲ․ դարէն (Բիւզանդական շրջան) սկսեալ անուանակոչում, ուր արձանագրուած է իբրեւ «Քէաս եւ Թերմիոն Առաջնորդարան» Επισκοπή Κέας και Θερμίων։ Կղզիին Լութրա Λουτρά կոչուած շրջանին մէջ գտնուած են ջերմային աղբիւրներ (Լութրա ծոցին մօտ)։
Տարածութիւնն է 99,432 քռ․քլմ․ եւ ծովեզր՝ 104 քլմ․։ Քիթնոս ունի 92 ծոցեր, խորշիկներ եւ ծովափներ։  Բարձր լեռներ չունի․ բարձրագոյն կետն է Փեթրա լեռը, Փրոֆիթի Իլիաս եւ Այիոն Թէոտորոն գագաթներով, մօտաւորապէս՝ 336 մ․։ Կղզին գլխաւոր արտադրութիւններն են մեղր, թուզ, գինի, նուշ։ Բնակչութիւնը կը զբաղի մեղրաբուծութեամբ, այգեգործութեամբ, պտղատու ծառերու մշակումով, ձկնորսութեամբ։  Զարգացած է նաեւ զբօսաշրջիկութիւնը։
Հորա* կամ Մեսարիա Μεσαριά գիւղը կղզիին մայրաքաղաքն է եւ ունի 806 բնակիչներ։ Երկրորդ գլխաւոր գիւղն է եւ Տիոփիտա Δρυοπίδα 797։ Հորա ․ յունական կղզիներու մայր գիւղին կամ քաղաքին տրուած անուն, որ կ՛ ընկերակցի տուեալ գիւղին կամ քաղաքին բուն անունին (մայրաքաղաքի իմաստ ունի)։
Ծովեզերիայ գիւղերէն գլխաւորներն են՝ Մերիհաս (250 բնակիչ), Լութրա (հանրածանօթ իր ջերմային ջուրերով) եւ Փանայիա Քանալա (համանուն եկեղեցիով)․ Քանալա, ամառը «կ՛ ընկղմի» զբօսաշրջիկներէն, որովհետեւ բացի ծովափներէն, բախտաւորուած է ծառերով․ կղզիին միակ կանանչ մասը (Քիքլատեսի կղզիները ընդհանրապէս անջրդի եւ չոր են, կանաչութիւնը հազուագիւտ է)։
Պատմական ակնարկ
Քիթնոսի առաջին բնակիչները Տրիոփեսները կը համարուին։ Քիթնոս՝ Ափոլոնաս աստուծոյ զաւակը, անոնց առասպելական թագաւորն էր եւ իր անունով կղզին անուանուած է։ 1143-ին Նիլոս Տոքսափաթրիս իր արձանագրութիւններուն մէջ կղզին Թերմիա անուանած է, անոր ջերմային աղբիւրներուն համար։
Յունապարսկական պատերազմին, կղզին մասնակցած է նաւերով եւ Աթէնքի Դաշինքին միացած էր (տե՛ս Յունապարսկական պատերազմներ, Յունաստան )։
Հին տարիներուն, կղզիին վրայ բազմաթիւ տաճարներ կային եւ այդ պատճառով արտերկրեայ այցելուներ կը ներգրաւէր, ինչպէս օրինակ՝ Եգիպտոսէն, Փոքր Ասիայէն, Իտալիայէն, եւայլն։
Հնագիտական պեղումներ
Լութրային մօտ, Մարուլիաս կոչուած տեղը (կղզիին հիւսիս-արեւելքը) յայտնաբերուած է Քիքլատեսի հնագոյն բնակավայրը՝ Ք․Ա․ 9-րդ մինչեւ 8-րդ դարաշրջան․ Միջին Քարի Դար։
Րիղոքասթրօ կամ Վրիոքասթրօ հնավայրին մէջ կը գտնուէր Քիթնոսի քաղաքը․ բնակուած է Ք․Ա․ 10-րդ դարէն մինչեւ միջնադար։ Այդ վայրին մէջ գտնուած են հին տաճարներ, նուիրուած Ափոլոնաս, Արթեմիդա, Ասքլիփիոս եւ Աֆրոտիթի աստուած/ուհիներուն։  Գտնուած են նաեւ քրիստոնէական հին տաճարներ։
Տեսարժան վայրեր
Քիթնոս ունի բազմաթիւ տեսարժան վայրեր եւ շրջապատուած է գեղեցիկ ծովափներով։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Քիքլատեսի կղզիներ Ստորոգութիւն:Էգէական Ծովուն կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Ռոպեր Կոտէլ
Կենսագրութիւն
1923-ին կ'աւարտէ տեղւոյն Համալսարանի Գրականութեան Բաժանմունքի ընթացքը ու կ'արժանանայ Լիսանսիէ էս Լեթր աստիճանին: 1926-ին կը մեկնի Կ. Պոլիս, ուր իբրեւ Ֆրանսերէնի ուսուցիչ՝ հինգ տարի կը պաշտօնավարէ Կալաթա Սարայ Լիսէին մէջ, միաժամանակ Լատիներէն դասաւանդելով Կ. Պոլսոյ Անգլիական դպրոցին մէջ։ Կ. Պոլսոյ մէջ կը սորվի Հայերէն ու Թրքերէն լեզուները:
Հայերէնի ուսուցիչ կ'ունենայ Բանկալթիի Վենետիկեան Մխիթարեան վարժարանի վարդապետ մը, ապա ծանօթ մանկավարժ՝ Արամ նիկողոսեանը: 1930-ին կ'ամուսնանայ հայուհիի մը՝ Օրդ. Մելինէ Փափազեանի հետ:
1931-ին կը վերադառնայ Ժընեւ, ուր շրջան մը Ֆրանսերէն Լատիներէն եւ ընդհանուր ազգաց պատմութիւն դասաւանդելէ ետք տեղւոյն կրթական հաստատութիւններուն մէջ, 1937-ին Հայերէն, Լատիներէն ու Թրքերէն լեզուներու դասախօս կը նշանակուի Ժընեւի Համալսարանին մէջ:
Բ. համաշխարհային պատերազմին զուիցերիական բանակին իր զինուորական ծառայութիւնները մատուցանելէ ետք, կը վերադառնայ ուսուցչական ասպարէզին: Զուիցերիացի լեզուագէտ Ֆէրնանտ տը Սոսիւրի մասին պատրաստած դոկտորական իր աւարտաճառը (Թարգմանուած նաեւ Ճափոներէնի) առաւել վարկ կը պարգեւէ անոր անուան:
Կոչում
1950-ին գնահատելով իր դասախօսական ծառայութիւնը՝ Ժընեւի Համալսարանին Գերագոյն Խորհուրդը Ռոպեր Կոտէլի կը շնորհէ ուսուցչապետի կոչում:
Շքանշաններ
1982-ին իր ծննդեան ութսունամեակին առիթով, Ռոպէր Կոտէլ կը ստանայ Վեհափառ Վազգէն Ա.ի շնորհաւորական գիրը: 1983-ին Ժընեւ քաղաքը՝ իր պատուաւոր հինգ քաղաքացիներու շարքին կը պատուէ նաեւ Ռոպէր Կոտէլը, ու զայն կը պարգեւատրէ ոսկեայ շքանշանով:
Աշխատութիւններ
Լեզուագէտ, Ռոպէր Կոտէլ, տասնամեակներու վրայ երկարած իր գիտահետազօտական կեանքին ընթացքին կը ստորագրէ մեծ եւ փոքր աւելի քան յիսուն աշխատասիրութիւններ, որոնց մէջ նաեւ Հայերէն լեզուի եւ հայ գրականութեան մասին ուսումնասիրութիւններ:
Աղբիւրներ
Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս, Հատոր Ժ., Պէրութ, 1984, էջ 391
Ստորոգութիւն:7 Օգոստոսի ծնածներ Ստորոգութիւն:Հայ լեզուագէտներ Ստորոգութիւն:3 Յունիսի մահացածներ
Բառիկ
Բառիկ, Wordle խաղին արեւմտահայերէն տարբերակը, կայքէջային բառի խաղ մըն է: Խաղը հրապարակուած է 28 Յունուար, 2021 թուականին:
Խաղ
Մոխրագոյն տուփիկ մը կը նշանակէ թէ այս տառը չկայ բառին մէջ, դեղին տուփիկը կը նշանակէ թէ տառը կայ բայց կը գտնուի տարբեր տուփիկի մէջ, եւ կանաչ տուփիկը կը նշանակէ թէ տառը կայ բառին մէջ, եւ ճիշդ տուփիկին մէջ է: Խաղը շատ նման է Mastermind խաղին, սակայն Wordle խաղը կը նշէ որ տառերը ճիշդ են, որոնք ոչ: Ամէն օր նոր բառ մը կայ, եւ այդ բառը նոյնն է բոլոր խաղցողներուն համար: Խաղցողները կրնան իրենց արդիւնքը բաժնել զմայլիկներով:
Ռաֆայէլլօ Սանթի
Ռաֆայէլ Սանթի (Raffaello Sanzio, ծանօթ է իբրեւ Ռաֆայէլ), Վերածնունդի իտալացի նկարիչ եւ ճարտարապետ։ Անոր աշխատանքները հիացմունքի կ'արժանանան մարդկային էութեան նէոպղատոնական (Neoplatonism) կատարելութեան, ձեւի յստակութեան, կառոյցի պարզութեան եւ տեսողական նուաճումներուն համար։ Մայքըլ Անճելոյի եւ Լեոնարտօ տա Վինչիի հետ միասին ան կը ձեւաւորէ այդ ժամանակաշրջանի մեծ վարպետներու աւանդական եռեակը ։
Ռաֆայէլ շատ աշխատասէր էր։ Հակառակ անոր, որ կեանքին հրաժեշտ տուած է 37 տարեկանին՝ ան ձգած է մեծ քանակութեամբ գործեր։ Անոնցմէ շատերը կարելի է տեսնել Վատիկան ի պալատին մէջ, ուր Ռաֆայէլի գեղանկարած սենեակները կեդրոնական տեղ կը գրաւեն։ Ընդարձակ ճանաչում ունեցող գործը՝  «Աթենական դպրոցն» է։ Հռոմ ի մէջ աւելի ուշ անոր աշխատանքները վերանկարուած են՝ կորսցնելով իրենց որակը։ Իր Կեանքին ընթացքին ան շատ ազդեցիկ էր, թէեւ Հռոմէն դուրս ալ ծանօթ էր իր ստեղծագործական նմոյշներով։
Վաղ կեանք եւ գործունէութիւն
Ռաֆայէլի մայրը՝ Մակիա, կը մահանայ 1491-ին, երբ տղան ութ տարեկան էր։ Անոր կը յաջորդէ 1 Օգոստոս 1494-ին հօր մահը, որ արդէն երկրորդ անգամ ամուսնացած էր։ Այդպիսով, 11 տարեկանին Ռաֆայէլ կը մնայ որբ։ Անոր օրինական խնամակալը կը դառնայ հօրենական կողմէն միակ ազգականը՝ կղերական Բարթողոմէօն, որ հետագային խորթ մօր հետ կը զբաղի դատական գործընթացներով։ Ռաֆայէլ կը շարունակէր ապրիլ խորթ մօր հետ ։ Դեռահասութեան տարիքի ինքնանկարը ցոյց կու տայ Ռաֆայէլին վաղաժամ հասունութիւնը ։ Հօր աշխատանքները կը շարունակուէին, եւ խորթ մօր հետ կանուխ տարիքէն Ռաֆայէլ էական դեր ունեցած է այդ աշխատանքներուն կարգաւորման մէջ ։ Ուրպինոյի մէջ ան կը ծանօթանայ նախկին դատական նկարիչ Փաուլօ Ուչելլոյի եւ Լուքա Սինյորելլիի աշխատանքներուն ։
Ըստ Վազարիի՝ Ռաֆայէլի հայրը զինք իբրեւ աշակերտ տուած է Փիեթրօ Փերուճինոյի՝ հակառակ «մօր արցունքներուն», որովհետեւ ան 8 տարեկան էր։ Ըստ այլ տեղեկութիւններու՝ ան որոշ պատրաստութիւն ստացած է Տիմոթէօ Վիթիի քով, որ Ուրպինոյի դատական նկարիչն էր 1495-էն ։ Ժամանակակից շատ պատմաբաններ համաձայն են այն միտքին, թէ Ռաֆայէլ 1500-էն սկսեալ իբրեւ օգնական աշխատած է Փերուճինոյի քով։ Վերջինիս ազդեցութիւնը Ռաֆայէլի վաղ աշխատանքներուն վրայ շատ յստակ է։ Ըստ Վյոլֆլինի.
Ճորճիօ Վազարի կը գրէ, թէ անկարելի է տարբերակել այս շրջանի անոր աշխատանքները, սակայն ժամանակակից շատ արուեստագէտներ աւելի լաւ կը ճանչնան Ռաֆայէլի աշխատանքները։ Ոճային ընդհանրութեան հետ միատեղ անոնց ոճերը եւս շատ նման են. օրինակ՝ ստուերի եւ մութ գոյնի հագուստի համար իւղաներկի հաստ շերտ մը եւ հարթ մակերեսներուն բարակ շերտ օգտագործելը ։ Ռաֆայէլ կը բնութագրուի իբրեւ «վարպետ»՝ Դեկտեմբեր 1500-ին ։
Ռաֆայէլի առաջին փաստացի աշխատանքը եղած է Փերուճիայի եւ Ուրպինոյի մէջտեղը գտնուող Չիթա-տի-Քասթելօ քաղաքին Ս. Նիկոլայ Տոլենտինսքիի եկեղեցւոյ խորանը ։ Աշխատանքը սկսած է 1500-ին եւ աւարտած՝ 1501-ին։ Ներկայիս պահպանուած են միայն առանձին հատուածներ եւ նախնական նկարը 1789-ին վնասուած է երկրաշարժէն: Հետագայ տարիներու ընթացքին ան նկարած է նաեւ տեղի այլ եկեղեցիներու համար, ներառեալ «Խաչելութիւն Ս. Կոյս Մարիամին, սուրբերու եւ հրեշտակներու հետ» (շուրջ 1503) եւ «Ս. Կոյս Մարիամին նշանտուքը» (1504) աշխատանքները, եւ Փերուճիայի համար՝ «Օթթիի խորան»ը։ Շատ հաւանական է, որ այս շրջանին ան յաճախ այցելած է Ֆլորանս։ Այս շրջանին ան նկարած է նաեւ փոքր, գրասենեկային նկարներ գլխաւորաբար Ուրպինոյի դատարանին գիտակներուն համար։ Այդ աշխատանքներէն է «Ս. Միքայէլ»-ը։ Սկսած է նկարել նաեւ տիրամայրեր եւ դիմանկարներ ։
1502 -ին Ռաֆայէլ արդէն փնտռուած մասնագետ էր ։
Բաբգէն Քհնյ. Զէնեան
'''Բաբգէն Քհնյ. Զէնեան''', աւազանի անունով Ասատուր, որդի Յովհաննէսի եւ Ֆէրիտայի, ծնած է եագուպիէցի ծնողքէ, Եագուպիէ, 1926-ին։
Ասատուր ունեցած է երկու եղբայրներ՝ Դաւիթ եւ Յարութիւն։
Նախնական կրթութիւնը ստացած է Եագուպիէի Ազգ. Վերածնունդ Վարժարանը, զոր աւարտած է 1939-ին։ Ապա, բարձրագոյն ուսում ստանալու համար, նոյն տարին դիմած է Կիպրոսի Մելգոնեան վարժարանը, ուրկէ շրջանաւարտ եղած է 1944-ին։
Ան կեանքի ասպարէզ ընտրած է ուսուցչութիւնը։ Առաջին անգամ ուսուցչական պաշտօնի կոչուած է Այն- Արուսի Ազգ. վարժարանը մէկ տարի, 1944-1945։ Յաջորդաբար պաշտօնավարած է հետեւեալ շրջանները՝ Արամօ, 1945-1956, Ճսըր-Շղուր՝ 1946-1950, Եագուպիէ՝ 1950-1964 եւ ապա՝ Լաթաքիոյ Ազգ. Նահատակաց վարժարանին մէջ, 1964-1978։
Նոյն տարիներուն վարած է դպրապետութեան պաշտօն Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ մէջ։
Մանկութենէն մօտ եղած է եկեղեցւոյ։ Նախ եղած է դպիր, ապա սարկաւագ եւ ի վերջոյ դպրապետ։
Ան եագուպեացի հայրենակիցներուն փափաքին ընդաժաջելով, որոշած է քահանայ ձեռնադրուիլ Եագուպիէի համար։
Իր ձեռնադրութիւնն ու օծումը տեղի ունեցած են ձեռամբ՝ Բերիոյ Թեմի Առաջնորդ Տ. Սուրէն Արք. Գաթարոյեանի, Եագուպիէի Ս. Հռիփսիմեանց Եկեղեցւոյ մէջ, 11 Յունիս 1978-ին, վերակոչուելով Տէր Բաբգէն քահանայ։
Քահանայական պատրաստութեան քառասնօրեայ շրջանը Հալէպի Ս. Քառասնից Մանկանց Եկեղեցւոյ մէջ անցնելէ ետք, Առաջնորդ Սրբազան Հօր տնօրինութեամբ՝ նշանակուած է հոգեւոր հովիւ եագուպիէի փոքրաթիւ հայ գաղութին եւ ուսուցիչ՝ Ազգ. Վերածնունդ վարժարանին։
Իր հայրենակիցներուն մէջ քահանայագործելը իրեն համար շատ հեշտ թուացած է, որովհետեւ լաւապէս ճանչցած է անոնց հոգեբանութիւնը, մտայնութիւնը, կենցաղն ու տեղական բարքերը։
Մեծ կարեւորութիւն տուած է դպրոցին։ Տարիներու իր ուսուցչական հարուստ փորձառութիւնը ի սպաս դրած է կրթական հաստատութեան։ Կազմակերպած է դպրոցին վարչական կեանքը, ներդաշնակած է տնօրէն-ուսուցիչ յարաբերութիւնը եւ զօրացուցած՝ Համագործակցութեան ոգին, որպէսզի արդիւնաւորի կրթական աշխատաննքը։
Ան ոգի ի բռին լծուած է աշխատանքի կրթական ու հովուական մարդերուն մէջ՝ գիւղին հայկական կեանքը վերաշխուժացնելու հեռանկարով։ Բայց ափսո՜ս, որ երկար չէ տեւած. անակնկալ ուղեղային կաթուածը զինք անկողին նետած է 1984-ին, աւելի քան երկու ամիս, հազիւ վեց տարուայ քահանայական վաստակ ունեցած։
Ժամանակ մը ետք, երբ իր առողջական վիճակը բարելաւուած է, փորձած է հովուական աշխատանքը շարունակել։ Այդ վիճակով միայն չորս տարի քահանայագործած է 1984-1988։ Չորս տարուան փորձառութիւնը իր մէջ գոյացուցած է այն համոզումը, թէ կարելի չէ վատառողջ վիճակով քահանայագործել, հետեւաբար, պէտք է հանգստեան կոչուիլ։ Ուստի, դիմած է Առաջնորդ Սրբազան Հօր, որպէսզի պարտն ու պատշաճը տնօրինէ։
Առաջնորդ Սրբազանն ու Կրօնական Ժողովը ընթացք տալով իր փափաքին, 1989-ին զինք հանգստեան կոչած են, ամէն ամիս իրեն ու երէցկնոջ վճարելով հանգստեան թոշակ, Հալէպի քահանայից սնտուկէն։
Այդ թուականէն սկսեալ տեղւոյն գաղութը մնացած է առանղ հոգեւոր հովիւի։ Այնուհետեւ, Սրբազան Հօր տնօրինութեամբ, ամէն շաբաթ կը մեկնէր Կիրակի օր պատարագելու։ Իսկ ամրան եղանակին, իւրաքանչիւր քահանայ 15 օրով Եագուպիէ կը մնար։ Այս դրութիւնը շարունակուած է մինչեւ Եագուպիէի համար Տէր Վարդան քահանայ Մարտիրոսեանի ձեռնադրութեամբ։
Քահանայագործելէ երբ դադրած է, ինքզինք նուիրած է ընթերցասիրութեան եւ ոտանաւորներ գրելու գրական աշխատանքին։
Յետ երկարատեւ հիւանդութեան, վախճանած է 16 Յունուար 2009-ին։
Թաղմանական կարգն ու վերջին օծումը կատարուած է Թեմիս Առաջնորդ՝ Տ. Շահան Ս. Եպս. Սարգիսեանի ձեռամբ, 18 Յունուար 2009-ին, Ս. Աննա մատրան մէջ եւ մարմինը ամփոփուած է տեղւոյն Ազգ. Գերեզմանատան մէջ։
Ան իր ետին թողած է քառասուն տարիներու ուսուցչութեան եւ տասը տարիներու քահանայութեան վաստակ, ինչպէս նաեւ ընթերցասէր, դաստիարակ ու ոտանաւոր գրող հոգեւորականի մը յիշատակը ։
Մարճըրի Յովսէփեան
Մարճըրի Յովսէփեան-Տոպքին (Marjorie Housepian-Dobkin, 21 Նոյեմբեր 1922, Նիւ Եորք - 8 Փետրուար 2013, Նյու Ջերսի), ամերիկահայ պատմաբան, Նիւ Եորքի Քոլումպիոյ համալսարանի Պարնարտ գոլէճի գրականութեան դասախօս եւ ուսմանց օգնական տեսուչ։
Կենսագրութիւն
Մարճըրի Յովսէփեան ծնած է 1922 թուականին Նիւ-Եորք Մեծ Եղեռնէն մազապուրծ յայտնի բժիշկ եւ հանրային գործիչ Մովսէս եւ Մաքրուհի Յովսէփեաններու ընտանիքէն ներս։ Պապը զոհուած է Զմիւռնիոյ ջարդերուն ժամանակ։ 1944 թուականին աւարտած է Պարնարտ քոլէճը։ 1957-1993 թուականներուն եղած է նոյն քոլէճի գրականութեան դասախօս եւ ուսմանց օգնական տեսուչ։
Մարճըրի Յովսէփեան ասպարէզ մտած է որպէս գրող։ Ամերիկեան եւ անգլիագիր հայկական մամուլին մէջ տպագրած է պատմուածքներ հայկական կեանքէն, ինչպէս՝ «Տատիկիս Աղօթագիրքը» նորավէպը։ 1956 թուականին հայկական նիւթով առաջին վէպը, ամուսնին՝ գրող Մաչպի Տոպքինի հետ, գրած է «Սիրառատ Տունը» (A Houseful of Love), որուն հերոսները նոյնպէս մեծ մասամբ հայեր են։ Այս վէպն արժանացած է մի քանի հրատարակութեան, 1957-ին «Նիւ Եորք Թայմզի» ամէնէն ծախուող գիրքերու ցանկին մաս կազմած է, տպագրուած Լոնտոնի մէջ ու թարգմանուած է զանազան լեզուներու՝ նորվեգերէն, գերմաներէն, իտալերէն եւ ճափոներէն։
Աշխատութիւններ
Սակայն, ան յատկապէս յայտնի դարձած է 1966-ին գրած ընդարձակ յօդուածով՝ «Չյիշուող ցեղասպանութիւնը» (The Unremembered Genocide), որ լոյս տեսած էր հրէական ծանօթ հանդէսին՝ “Commentary”ի մէջ, ժամանակի մը, երբ Հայոց Ցեղասպանութեան ուսումնասիրութիւնը տակաւին մոռացութեան մատնուած էր, «Խաղաղութեան Առաջնահերթութիւնը» (1969), «Ի՞նչ Ցեղասպանութիւն, Ի՞նչ Ողջակիզում։ Լուրեր Թուրքիայէն, 1916-1923», 1984, «Ճորճ Հորթըն եւ Մարք Լ. Պրիսթոլ. ընդդիմադիր ուժեր ԱՄՆ-ի մէջ։ Արտաքին քաղաքականութիւն 1919-1923», բոլորը՝ անգլերէն, եւ այլն։ Աշխատութիւնները մասնաւորապէս նուիրւած են 1915-1923-ին Թուրքիոյ մէջ տեղի ունեցած Հայոց Ցեղասպանութեան ու տեղահանութեան։ Անոր հիմնական աշխատութիւնը՝ «Զմիւռնիա 1922։ Մի քաղաքի կործանումը» (The Smyrna Affair), լոյս տեսած է Լոնտոնի մէջ 1972-ին, ունեցած մի քանի հրատարակութիւններ, վերջինը՝ 1988 թուականին. թարգմանուած է նաեւ յունարէնի) նուիրոած է Թուրքիոյ այդ ծովափնեայ քաղաքի յոյն եւ հայ բնակչութեան ողբերգութեան։ Գիրքը հաւաստի պատմական ուսումնասիրութիւն մըն է, գրուած դէպքերու ականատես ու մասնակից հայերու, ամերիկեան դիւանագէտներու եւ միսիոներներու յուշերու, նամակներու ու վկայութիւններու հիման վրայ
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:1922 ծնունդներ Ստորոգութիւն:21 Նոյեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:Նիւ Եորք ծնածներ Ստորոգութիւն:2013 մահեր Ստորոգութիւն:8 Փետրուարի մահացածներ Ստորոգութիւն:Նիւ Եորք մահացածներ Ստորոգութիւն:Ամերիկահայ պատմաբաններ Ստորոգութիւն:Հայ պատմաբաններ Ստորոգութիւն:Ամերիկահայ արձակագիրներ
Ֆլօրէնս Եագուպեան
Ֆլօրէնս Եագուպեան, Այնթապցի դաշնակահար
Կենսագրութիւն
Ֆլօրէնս զաւակն է Այնթապցի ծանօթ նկարիչ Լութֆի եւ երգչուհի Անահիտ Եագուպեաններու։ Ֆլօրէնս ծնած է Տօրչէսթըր, Մէս․, իսկ Հրաչ՝ Նիւվարք։ Քոյր ու եղբայր մանուկ հասակէն ցոյց տուած են երաժշտական տաղանդ, մէկը դաշնամուրի եւ միւսը ջութակի վրայ։
Ծնողներուն հետ Շիքակօ փոխադրուելէն ետք, անոնք ուսանած են «Պուշ» երաժշտանոցը եւ «Շիքակօ Միւզիք Գոլէճ»-էն ներս։ Իրենց առաջին նուագահանդէսը տուած են 11 եւ 16 տարեկան հասակին մէջ, Շիքակօ։
Սան Ֆրանսիսքօ գալով երեւցած են շատ մը Հայկական եւ Ամերիկեան ձեռնարկներու մէջ։
Ֆլօրէնսը դաշնակի ուսուցչուհի է եղած «Մօնթէ-Զումա Միլիթէրի Էքէտէմի»-ին մէջ։ Լոս Անճէլըս հաստատուելէն ետք, «Ուիլշայր թատրոն»-էն ներս սարքած է նուագահանդէս մը 1948-ին։ Շարժանկարի արուեստանոցներն ալ օգտագործած են իր տաղանդը։ Իր մասնագիտութիւնն է դաշնակ ուսուցանել: Ան ունի մեծ թիւով դասարան մը։
Աղբիւր
Պատմութիւն Այնթէպի Հայոց, Բ․ հատոր
Մեսրոպ Վարդանեան
Մեսրոպ Վարդանեան (1890, Կիրասոն, Օսմանեան կայսրութիւն -1919, Համատան), հայ բժիշկ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է մօտ 1890 թուականին Տրա­պի­զո­նի նա­հան­գի Կիրասոնի գաւառի՝ Կիրասոն քաղաքին մէջ։ 1914 թուականին աւարտած է Պէյ­րու­թի Ամերիկեան համալսարանի բժշկական բաժինը։ Մասնագիտութեամբ եղած է բժիշկ։ Եղած է ՀՅԴ–ի գործիչ։ «Մե­սիր» ծածկանունով տպագրուած է Թիֆ­լի­սի՝ «Ազա­տա­մարտ» (1917) եւ «Հա­յաս­տան» (1917, N 6, 7, 9, 10, 23-24-25), թերթերուն մէջ։
Սպանութիւն
Սպանուած է 1919 թուականին Պարս­կաս­տա­նի Համատան քաղաքի մօտակայքը՝ մօտ 30 տարեկան հասակին։
Գրականութիւն
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:1890 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Կիրասոն ծնածներ Ստորոգութիւն:1919 մահեր Ստորոգութիւն:Համատան մահացածներ
Լիւքսամպուրկ
Լիւքսամպուրկ (ֆրանս. Luxembourg, գերմ. Luxemburg), Լիւքսամպուրկի Մեծ Դքսութիւն (Grand-Duche de Luxembourg), պետութիւն Արեւմտեան Եւրոպայի մէջ։ Սահմանակից է Ֆրանսայի, Պելճիքային եւ Գերմանիոյ։ Տարածութիւնը 2,6 հզ. քմ2 է, բնակչութիւնը՝ 526,510 (2015)։ Մայրաքաղաքը՝ Լիւքսամպուրկ։ Վարչականօրէն կը բաժնուի 3 շրջաններու։
Պատմական Ակնարկ
Հռոմէական կայսրութեան ընթացքին, Լիւքսամպուրկ ներառուած է Պելճիքա-Փրիմա ծայրագաւառին մէջ, իսկ վաղ միջնադարուն՝ Ֆրանսական թագաւորութեան կազմին մէջ։ Ժ.դարէն սկսեալ, Լիւքսամպուրկի տարածքը եղած է Լիւքսամպուրկի կոմսութեան, իսկ ԺԴ. դարէն՝ Լիւքսամպուրկի դքսութեան բաղկացուցիչ մասը։ ԺԶ. դարուն, Նիտըրլենտական ազնուական յեղափոխութենէն ետք մնացած է սպանական Նիտըրլենտի, իսկ 1714-էն՝ Աւստրիական Նիտըրլենտի կազմին մէջ։ 1794-ին Լիւքսամպուրկ նուաճած է Ֆրանսան։ 1814-1815 թուականներուն Վիեննայի քոնկրեսի որոշումով կազմուած է Լիւքսամպուրկի դքսութիւնը՝ Գերմանական միութեան կազմին մէջ, բայց կառավարած է Նիտըրլենտի թագաւորը՝ անձնական միապետական կարգով (վերջինս դադրած է 1890-ին)։ Լիւքսամպուրկի սահմանները հաստատուած են 1839-ին՝ Պելճիքա-Նիտըրլենտական պայմանագիրով։ 1842-ին Լիւքսամպուրկ միացած է Գերմանական մաքսային միութեան։ Վերջինիս վերացումէն (1866) ետք, տէրութիւններու 1867-ի Լոնտոնի վեհաժողովին, Լիւքսամպուրկ կը յայտարարուի «ընդմիշտ չէզոք» պետութիւն։ Առաջին համաշխարհային պատերազմին Լիւքսամպուրկը գրաւած են գերմանական զօրքերը։ 10 Մայիս 1940-ին Լիւքսամպուրկ գրաւած է ֆաշիստական Գերմանիան։ Լիւքսամպուրկ ազատագրուած է Փետրուար 1945-ին։ 1948-ին Լիւքսամպուրկի սահմանադրութենէն հանած է անոր չէզոքութեան մասին յօդուածը։ Լիւքսամպուրկ 1949-ին մտած է Հիւսիս-Ատլանտեան դաշնագիրի կազմակերպութեան (ՆԱՏՕ) մէջ։ Լիւքսամպուրկ Ածուխի եւ պողպատի եւրոպական միաւորման (1951-էն), Եւրոպական տնտեսական համագործակցութեան (1957-էն) մասնակից է։ Յետպատերազմեան տարիներուն Լիւքսամպուրկը կառավարող շրջանները կը վարեն ԱՄՆ-ի, Ֆրանսայի եւ Գերմանիոյ հետ տնտեսական եւ քաղաքական միութիւնը ամրապնդելու ընթացք։ Լիւքսամպուրկի յառաջադիմական ուժերը, Լիւքսամպուրկի կոմկուսի գլխաւորութեամբ, գործօն պայքար կը մղեն խաղաղութեան, եւրոպական անվտանգութեան ամրապնդման, Լիւքսամպուրկի աւանդական չէզոքութեան քաղաքականութեան վերադարձնելու, աշխատաւորներու ընկերային ու դեմոկրատական իրաւունքները։
Պետական Համակարգ
Լիւքսամպուրկ սահմանադրական միապետութիւն է։ Գործող սահմանադրութիւնը ընդունուած է 1868-ին (բազմիցս փոփոխութեան ենթարկուած)։ Պետութեան գլուխը՝ մեծ դուքսն է, որ միանձնեայ կ'իրականացնէ գործադիր իշխանութիւնը։ Ան նաեւ կը ղեկավարէ զինուած ուժերը։ Բարձրագոյն օրէնսդիր մարմինը միապալատ խորհրդարանն է։ Ընտրական իրաւունք ունին 18 տարեկանը լրացուցած բոլոր քաղաքացիները։ Պետութեան գործադիր մարմինը կառավարութիւնն է։ Կառավարումը վարչական շրջաններուն մէջ կ'իրականացնեն բարձրաստիճան պաշտօնեաներ (commissar), գաւառներուն մէջ՝ քաղաքապետեր (Bürgermeister)։ Դատական համակարգը կ'ընդգրկէ՝ Գերագոյն դատարանը, հաշտարար դատաւորները, իրաւական հարցերով զբաղող խորհրդակցական մարմինն ու վարչական բարձրագոյն դատարանը (Պետական խորհուրդ)։
Բնութիւն
Լիւքսամպուրկի հիւսիսը կը զբաղեցնեն Արտեններու եւ Հռենոսեան թերթաքարային լեռներու ճիւղաւորումները (400-500 մեթր բարձրութեամբ)։ Հարաւը՝ կը գտնուին բարձրադիր հարթավայրեր (300-400 մեթր)՝ հարուստ երկաթի հանքաքարով, թերթաքարով, կրաքարով եւ հանքային աղբիւրներով։
Կլիմայ
Կլիման բարեխառն է, անցումային՝ ծովայինէն ցամաքայինի։ իւնուարին միջին ջերմաստիճանը 0°C-էն 2°C է, իւլիսին՝ 17°C, տարեկան տեղումները՝ 700-850 մմ։
Ներքին ջուրեր եւ հողեր
Գետային ցանցը խիտ է, կը պատկանի Մոզել գետի աւազանին։ Կը գերակշռեն գորշ անտառային հողերը։ Տարածքին 1/3-ը կը զբաղեցնեն անտառները։
Տնտեսութիւն
Լիւքսամպուրկ զարգացած գործարանային երկիր մըն է, ուր կը տիրապետէ արտասահմանեան դրամագլուխը (ֆրանսական, Պելճիքական եւ այլն)։ Համախառն Ներքին Արդիւնքի աւելի քան 87,7%-ը (2014) կու տայ Սպասարկման ոլորտը ։
Արդիւնաբերութիւն
Արդիւնաբերութիւնը կու տայ համախառն ներքին արդիւնքին շուրջ 12%-ը։ Արդիւնաբերութեան բնորոշ են համակեդրոնացման բարձր աստիճանը եւ արտադրանքի մեծ չափերու հասնող արտահանութիւնը։ Մետալուրգիայի մէջ կ'օգտագործուին ինչպէս տեղական, այնպէս ալ ներմուծուող երկաթի հանքաքարը (գլխաւորաբար Ֆրանսայէն), քարածուխը եւ կոքսը (Գերմանիայէն)։ Մետալուրգիական գլխաւոր կոմբինատները տեղաբաշխուած են հանքահորերու մօտ եւ Լիւքսամպուրկի արուարձաններուն մէջ։ Կան, Մեքենաշինական, քիմիական, սնունդի,սիմենթի եւ խեցեգործական արդիւնաբերութեան ձեռնարկութիւններ։
Գիւղատնտեսութիւն
Գիւղատնտեսութիւնը կու տայ համախառն ներքին արդիւնքին շուրջ 0.3%-ը։ Կը մշակեն ցորեն, գարի, վարսակ, գետնախնձոր, ճակնդեղ։ Հովիտներուն մէջ զարգացած է պտղաբուծութիւնը եւ խաղողագործութիւնը։
Փոխադրամիջոցներ
Երկաթուղիին երկարութիւնը 275 քմ է: Լիւքսամպուրկի փոխադրական համակարգը ամբողջութեամբ ելեկտրոնային է։ Լիւքսամպուրկէն կ'անցնին անդրեւրոպական երկաթուղիները։ Ճամբաներուն երկայնքը 2,899 քմ է։ Կը նաւարկեն Մոգել գետին վրայ։
Արտաքին Առեւտուր
Կ'արտահանեն պողպատեայ գլաններ, ֆոսֆորային պարարտանիւթ, սիմենթ, փայտանիւթ, ելեկտրականութիւն, կը ներմուծեն՝ քարածուխ, կոքս, երկաթի հանքաքար, մեքենաներ եւ սարքաւորումներ, նաւթամթերքներ, հիւսուածեղէն եւ հացահատիկ։ Դրամական միաւորը Եւրօ-ն է։
Արմենակ Աֆթանդիլեան
Արմենակ Աֆթանդիլեան, բժիշկ, ծնած է Թաւրիզի մէջ 27 Սեպտեմբեր 1886-ին: Նախակրթութիւնը ստացած է ծննդավայրին Թամարեան դպրոցին մէջ, իսկ 1903-ին Մոսկուա կ’անցնի բարձրագոյն ուսմանց հետեւելու համար, ուր ծագած յեղափոխութեան պատճառաւ կը ստիպուի հայրենիք վերադառնալ: Բագու հասնելով՝ հոն իր եղբայրները կը գտնէ 1905-ին, հոն կը մնայ ատեն մը, հայ-թաթարական կռիւներուն պատճառաւ չկարենալով քաղաքէն դուրս ելլել: Ի վերջոյ հայրենիք դառնալէ ետք՝ Ժընեւի բժշկական համալսարանը կը մտնէ եւ 1912-ին Տոքթորի վկայականը ստանալով՝ 1913-ին Ռուսաստան կ’անցնի եւ յետոյ Թաւրիզ, ուր բժշկութեանբ կը պարապի: Համաշխարհային պատերազմի ատեն Թիֆլիս կ’անցնի ու Բարեգործականի կողմէ պաշտօնի կը հրաւիրուի: Յետոյ Նախիջեւան կը փոխադրուի եւ Ռուսական յեղափոխութենէն վերջ՝ շրջանային կառավարիչ կ’ընտրուի, շարունակելով իր արուեստը: 1917-ին Կաղզվան կ’անցնի, հոն հիւանդանոցին մէջ պաշտօն կ’ընդնուի եւ ժողովուրդին կողմէ Զինուորական Խորհուրդի նախագահ կը նշանակուի: 1918էն մինչեւ 1921 Հայաստանի եւ Կովկասի այլ եւ այլ քաղաքներու մէջ պաշտօնավարելէ ետք Թաւրիզ կը փոխադրուի: 1923-ին Մարաղա, ուր 3-4 տարի մնալէ ետք, շուրջ 1927-ին Ղազուին կը հրաւիրուի իբրեւ քաղաքային բժիշկ, 1903-ին Լուսաւորութեան նախարարութեան տրամադրութեան տակ եղած հիւանդանոցին մէջ պաշտօնի կը կոչուի եւ 1932-ին կրկին քաղաքային բժիշկ կը նշանակուի, ուր ցարդ կը պաշտօնավարէ թէ՝ հայ եւ թէ իրանցի ժողովուրդին սիրոյն եւ յարգանքին առարկայ ըլլալով, վարելով միանգամայն հայ եկեղեցւոյ հոգաբարձրութեան նախագահութիւնը:
Պոլոնիոյ Հռչակագիր
Պատմութիւն
Մինչեւ 1998 թուականը ԱՄՆ-ն իր կրթական բնորդը յաջողութեամբ կ'արտահանէր տարբեր երկիրներ, որոնցմէ՝ Հարաւային Ամերիկայի, Ափրիկէի, Ասիոյ երկիրներ։ Գործընթացը այնուհետեւ յաջողութեամբ սկսաւ իրականացուիլ նաեւ Արեւելեան Եւրոպայի մէջ, որ առաջացրեց Արեւմտեան Եւրոպայի երկիրներու անհանգստութիւնը։
1998 թուականին եւրոպական շարք մը երկիրներու պատուիրակութիւններ հաւաքուեցան Սորպոնի մէջ՝ նշելու Սորպոնի համալսարանի 800-ամեակը։ Եւ այստեղ ալ որոշուեցաւ ստեղծել եւրոպական միասնական կրթական դաշտ՝ ի հակադրում ամերիկեան կրթական բնորդի։
Յունիս 19 1999-ին Իտալիոյ Պոլոնիա քաղաքին մէջ եւրոպական 29 երկիրներու ներկայացուցիչներ կնքեցին Պոլոնիոյ հռչակագիրը։
Դրոյթներ
Հետագային՝ 2001 թուականին, արդէն Պոլոնիոյ հռչակագիրի նշուած 6 կէտերուն Փրակի հաղորդագրութեամբ ներմուծուեցան եւս 3-ը.
Իսկ արդէն 2003 թուականին Պերլինի հաղորդագրութեամբ լրացուեցաւ մէկ կէտ եւս՝ այսպիսով Պոլոնիոյ հռչակագիրն ու գործընթացը դնելով 10 հիմնարար սկզբունքներու վրայ.
Երեւանի մէջ տեղի ունեցաւ Պոլոնիոյ Հռչակագրի գործարկման քաղաքական խորհրդաժողովը
14-15 Մա­յի­ս 2015-ին Ե­րե­ւա­նի մէջ տե­ղի ու­նե­ցաւ Եւ­րո­պա­կան Բարձ­րա­գոյն Կր­թա­կան Տա­րած­քի (Ե.Բ.Կ.Տ.) նա­խա­րա­րա­կան վե­հա­ժո­ղո­վը եւ Պո­լո­նիոյ (Իտալիա)հռչակագրի գործարկման 4րդ քա­ղա­քա­կան խորհր­դա­ժո­ղո­ վը:
Վե­հա­ժո­ղո­վին եւ խորհր­դա­ժո­ղո­վին ներ­կայ գտնո­ւե­ցան տար­բեր եր­կիր­նե­րու մէջ կրթու­թեան մար­զի պա­տաս­խա­նա­տու­ներ եւ պատո­ւի­րա­կու­թիւն­ներ:
Խորհր­դա­ժո­ղո­վի ըն­թաց­քին կա­րե­ւոր ո­րո­շում­ներ առ­նո­ւե­ցան։ Պե­լա­ռու­սը՝ Մա­յիս 14ին դար­ձաւ Եւ­րո­պա­կան Բարձ­րա­գոյն Կր­թա­կան Տա­րած­քի ան­դամ։ Պո­լո­նիա­յի գոր­ծըն­թա­ցի նպա­տակ­նե­րէն է Եւ­րո­պա­կան Բարձ­րա­գոյն Կըր­թա­կան Տա­րած­քի ստեղ­ծու­մը, որ կո­չո­ւած է խթա­նե­լու Եւ­րո­պա­կան Բարձ­րա­գոյն Կր­թա­կան Հա­մա­կար­գի մրցու­նա­կու­թիւ­նը եւ գրաւ­չու­թիւ­նը, ինչ­պէս նաեւ ու­սա­նող­նե­րու աշ­խու­ժու­թիւ­նը եւ աշ­խա­տան­քի հնա­րա­ւո­րու­թիւ­նը։
Պո­լո­նիա­յի գոր­ծըն­թա­ցին մէջ ընդգր­կո­ւած են 47 եւ­րո­պա­կան եր­կիր­ներ, 10 խորհր­դա­տու կազ­մա­կեր­պու­թիւն եւ այլ գոր­ծըն­կեր կազ­մա­կեր­պու­թիւն­ներ։ Պո­լո­նիա­յի գոր­ծըն­թա­ցի հիմ­նա­կան բա­ղադ­րիչ­ներն են՝ ե­ռաս­տի­ճան կրթա­կան հա­մա­կարգ, ո­րա­կա­ւո­րում­նե­րու շրջա­նակ, ո­րա­կի ա­պա­հո­վում, փոխ-ճա­նա­չում, հա­մա­տեղ աս­տի­ճան­նե­րու հա­ւա­տագր­ման եւ­րո­պա­կան մօ­տե­ցում։
Հ.Հ. նա­խա­գահ Սերժ Սարգ­սեան Մա­յիս 14ին, Կա­րէն Դե­միր­ճեա­նի ա­նո­ւան մար­զա­հա­մեր­գա­յին հա­մա­լի­րին մէջ, մաս­նակ­ցած է Եւ­րո­պա­կան Բարձ­րա­գոյն Կր­թու­թեան Տա­րած­քի նա­խա­րա­րա­
Պոլոնիոյ Գործընթաց եւ Եւրոպական Բարձրագոյն Կրթութեան Տարածք (ԵԿԲՏ)
Պոլոնիոյ հռչակագիրը կ'ամրագրէր բոլոր այն պահանջները, որոնք անհրաժեշտ էին մինչեւ 2010 թուականը Եւրոպական բարձրագոյն կրթութեան տարածք (ԵԿԲՏ) ստեղծելու համար։ Հիմնադիր Պոլոնիոյ հռչակագիրը կ'ապահովէր ուսանողներու եւ դասախօսներու ազատ շարժունութիւն եւ հավասարապէս մատչելի կրթութիւն։ Գործընթացը այսօր կը ներառէ 49 ստորագրեալ երկիր :
Արտաքին Յղումներ
Ստորոգութիւն:1999
Լարի Քինկ
Լարի Քինկ, (Larry King, իսկական անունը՝ Լաուրենս Հարվէյ Զէյկըր, Lawrence Harvey Zeiger: 19 Նոյեմբեր, 1933, Պրուքլին, Նիւ Եորք), Ամերիկացի Դերասան, Գրող եւ Լրագրող: Ճանչցուած է իր «Larry King Live» զրոյցով (talk show), որ անփոփոխ կատարուած է հեռատեսիլին վրայ 1985 թուականէն մինչեւ 2010 թուականը։
Կոտօն Սպասելու Ատեն
Ուէյթինկ Ֆոր Կոտօ, յառաջապահական թատերակ մը, գրուած՝ 9 Հոկտեմբեր 1948-ի եւ 29 Յունուար 1949-ի մինչեւ, Սամուէլ Պեքեթի կողմէ, ֆրանսերէն: «Թիաթր տը Պապիլոն»-ի մէջ «Ուէյթինկ ֆոր Կոտօ»-ի առաջին ներկայացումը ֆրանսերէն իր սկզբնական բնագիրով` «Ան աթանտան Կոտօ», ներգրաւած է դժուարահաճ փարիզեցիներէ բաղկացած հանդիսատեսներ, որոնք կը փափաքէին տեսնել փորձառական թատրոնի նորագոյն յղացքը: Յետագային Պեքեթ անձամբ թարգմանած է այն նաեւ անգլերէն :