cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մալթա
Պատմութիւն
Մալթայի մէջ մարդկային առաջին բնակավայրերը գտնուած են Ք.ա. IV հազարամԵակի ընթացքին։ Ք.ա. XIII դ. Մալթան գաղութացուցած են փիւնիկեցիները։ Ք.ա. VI դ. դարձած է Կարթագէնի տիրոյթը։ Ք.ա. 218-ին Մալթան անցած է Հռոմի կազմին մէջ : Ք.ա 395-870-ին գտնուած է Բիւզանդիոնի, 870-1091-ին՝ արաբներու տիրապետութեան տակ։ 1091-ին Մալթան նուաճած են նորմանները եւ միացած է Սիսիլիային։ 1530-ին Մալթայի մէջ հաստատուած է Յովհանեաններու ասպետական ընտանիքը։ XVI դ. բազմիցս ենթարկուած է թուրքերու յարձակումներուն։ 1775-ին տեղի ունեցած է բնակչութեան խոշոր ապստամբութիւն տեղի ասպետներու ֆեոտալական շահագործման դէմ։ 1798-ին Մալթան գրաւած են Նափոլիոն I-ի զորքերը, 1800-ին՝ Մեծն Բրիտանիան: Վերջինս Մալթան դարձուցած է իր գաղութը։ Մալթայի ռազմագիտական նշանակութիւնը մեծցած է Սուեզի ջրանցքի բացումէն (1869) ետք։ Մալթան դարձած է Մեծն Բրիտանիոյ ռազմածովային խոշոր բազան Միջերկրական ծովու մէջ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմէն (1914-1918) ետք Մալթայի մէջ ազատագրական շարժման թափը Մեծ Բրիտանիոյ հարկադրած է 1921-ին Մալթային տալ ինքնավար գաղութի կարգավիճակ։ 1930-ին քաղաքական սրուած պայքարի պայմաններուն մէջ անգլիական իշխանութիւնները վերցուցած են ինքնավարութիւնը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքին (1939-1945) Մալթան ենթարկուած է իտալական եւ գերմանական յարձակման։ Յետպատերազմեան տարիներուն զօրացած է ազգային-ազատագրական եւ բանուորական շարժումը։ 1947-ի սահմանադրութեամբ վերականգնուած է ներքին ինքնավարութիւնը։ 1958-ին հակաանգլիական զանգուածային ելոյթներու պատճառով երկրին մէջ մտած է արտակարգ դրութիւն, 1959-ին վերցուած է 1947-ի սահմանադրութիւնը։ 1962-ին Մեծն Բրիտանիան հարկադրուած Մալթային դարձեալ տուած է ներքին ինքնավարութիւն, իսկ 21 Սեպտեմբեր 1964-ին՝ անկախութիւն Բրիտանական համագործակցութեան շրջանակներուն մէջ։ 1964-ին Մալթան դարձած է ՄԱԿ-ի անդամ։ Միաժամանակ անկախ Մալթային Մեծ Բրիտանիան պարտադրած է «փոխադարձ պաշտպանութեան մասին» համաձայնագիր՝ 10 տարի ժամկէտով, որմով իրավունք կը ստանար Մալթայի մէջ պահել զինուած ուժեր, փաստօրէն Մալթան կը դառնար ՆԱԹՕ-ի ռազմական բազայ։ 1962-1971-ին իշխանութեան գլուխը կանգնած ազգայնական կուսակցութեան (հիմնադրուած է 1924-ին) կառավարութիւնը, որուն վարած քաղաքականութիւնը կը հակասէր Մալթայի ազգային շահերուն եւ կ'առաջացնէր ժողովրդական զանգուածներու դժգոհութիւնը։ 1971-ի համընդհանուր ընտրութիւններուն յաղթեց ժրաջան կուսակցութիւնը (հիմնադրուած է 1920-ին), որուն առաջնորդ Դ. Մինտոֆֆը կազմեց կառավարութիւն։ Նոր կառավարութիւնը միջոցներ ձեռնարկեց Մալթայի ինքնիշխանութիւնը ամրապնդելու ուղղութեամբ. երկրէն դուրս բերուեցաւ ՆԱԹՕ-ի՝ Եւրոպայի հարաւային գօտիի ռազմածովային ուժերու շտապը, չեղեալ յայտարարուեցաւ 1962-ի անկլո-մալթայական համաձայնագիրը, արգիլեց ամերիկեան 6-րդ նաւատորմի նաւերու մուտքը Վալեթա նաւահանգիստէն։ Մալթան կը վարէ չմիանալու, բոլոր երկիրներու հետ խաղաղ գոյակցութեան քաղաքականութիւն։ 1974-ին Մալթան հռչակուեցաւ հանրապետութիւն, պետութեան ղեկավարը դարձաւ նախագահը (մինչ այդ զիրենք կը ղեկավարէր Մեծն Բրիտանիոյ թագուհին)։
Աշխարհագրութիւն
Մալթան կ'ընդգրկէ 2 մեծ (Մալթա, 246 քմ2 եւ Կոցո, 67 քմ2) եւ շարք մը փոքր կղզիներ։ Հարաւային եւ հարաւ-արեւմտեան ափերը զառիթափ են, հիւսիսային եւ հիւսիս-արեւելքը՝ ցած, յարմար նաւահանգրուաններով։ Ռելիէֆի մէջ կը գերիշխեն մինչեւ 240 մ բարձրութեան կարստային սարաւանդները (Մալթա կղզիի մէջ)։ Կլիման միջերկրածովեան է։ Փետրուարի միջին ջերմաստիճանը 12 ° է, Օգոստոսինը՝ 25 °, տարեկան տեղումները՝ մօտ 530 մմ։ Մակերեւութային հոսքը աղքատ է։ Կը տիրապետէ բուսականութեան միջերկրածովեան տիպը։
Նէոլիթեան դարաշրջան
Մարդիկ առաջին անգամ յայտնուեր են Մալթայի մէջ մօտ Ք.ա. 5900 թուականին, աս մէկը ապացուցեր են հնագոյն հողերու հետազօտութիւնները ։ Առաջին նէոլիթեան մարդիկ հաւանաբար այստեղ եկեր են Սիսիլիայէն (մօտ 100 քմ կամ 62 մղոն դէպի հիւսիս), բայց ԴՆԹ հետազօտութիւնները ցոյց կու տան, որ անոնք Միջերկրածովեան տարբեր շրջաններէն են, ներառեալ Եւրոպան եւ Ափրիկէն ։ Անոնք գլխաւորապէս եղեր են ֆերմերային եւ ձկնորսական համայնքներ, որոնք երբեմն զբաղուեր են նաեւ որսորդութեամբ։ Հաւանաբար ապրեր են քարանձաւներու եւ բաց օթեւաններու մէջ։ Հետագայ հարիւրամեակներու ընթացքին հաղորդակցեր են այլ մշակոյթներու հետ, որոնք իրենց հետքը ձգած են տեղացիներու վրայ, որու մասին կը վկայեն խեցեգործական կառուցուածքները եւ խեցեգործութեան գունային երանգները։ հողագործութեան եղանակները կը վատթարացեն հողերու որակը՝ ատոնք ենթարկելով մաշումի, իսկ տարիներու ընթացքին կղզիները աստիճանաբար կը չորնան, անհնարին դարձնելով գիւղատնտեսութեամբ զբաղուիլը։ Այդ տեղի ունեցեր է նաեւ կլիմայի տաքութեան պատճառով եւ կղզիները դարձեր են անմարդաբնակ մօտ հազարամեակ ։ Գաղութացման երկրորդ ալիքը կու գայ Սիսիլիայէն՝ Ք.ա. մօտ 3850 թուականին։ Մալթայի պատմութեան առաւել յիշարժան շրջաններէն մէկը կը համարուի տաճարներու շրջանը, որ սկսած է Ք.ա. մօտ 3600 թուականին։ Աղանթիայի տաճարը Կոզոյի կը համարուի առանձին կանգուն հնագոյն տաճարներէն մէկը աշխարհի վրայ։ Համալիրի անուանումը կու գայ մալթայերէն ġgant բառէն, որ կ'արտացոլէ տաճարի չափերու մեծութիւնը։
Բնակչութիւն
98%-ը մալթացիներ են։ Կը բնակին նաեւ անգլիացիներ, իտալացիներ: Պաշտօնական լեզուներն են մալթայերէնը եւ անգլերէնը, պաշտօնական տոմարը՝ գրիգորեանը, տիրապետող կրօնքը՝ կաթոլիկութիւնը: Բնակչութեան խտութիւնը 1 քմ2 վրայ աւելի քան 1310 մարդ՝ (2015)։ Գլխաւոր քաղաքներն են Սլիման եւ Վալեթան:
Տնտեսութիւն
Տնտեսապէս զարգացած երկիր է, կը տիրապետէ արտասահմանեան, յատկապէս անգլիական դրամագլուխը։ Անկախութեան տարիներուն Մալթայի մէջ ստեղծուած են արդիւնաբերական նոր ճիւղեր, կապուած մետաղամշակման, քիմիական արդիւնաբերութեան հետ, կ'աւելնայ շինանիւթերու, ընդլայնուած է սպասարկման ոլորտը (յատկապէս հիւրանոցային)։ 2014-ին արտադրուած է 2,2 մլր կվտ/ժ ելեկտրական ուժ : Արդիւնաբերութեան առաջատար ճիւղերն են հագուստի եւ սննդահամի արտադրութիւնը։ Կան կաշիի-կօշիկի, խեցեղէնի, քիմիական ոչ մեծ գործարաններ։ Խոշոր ձեռնարկութիւններէն է նաւանորոգարանը։ Մալթա կղզիէն կ'արդիւնահանուի շինաքար, կերակուրի աղ։ Կը մշակուի տարածքի 40%-ը։ Կը զբաղուին հացահատիկային բաժանմունքի, բանջարեղէնի մշակութեամբ, պտղաբուծութեամբ, այգեգործութեամբ, ծաղկաբուծութեամբ, անասնապահութեամբ, առափնեայ շրջանները՝ ձկնորսութեամբ։
Փոխադրամիջոց եւ արտաքին առեւտուր
Հիմնական ծովային նաւահանգիստն ու օդակայանը Լուքան է, ինքնաշարժներու հանգոյցը՝ Վալեթան: Երկաթուղի չկայ։ ինլքնաշարժներու ճամբաները՝ 3,1 հազար քմ են։ Կ'արտահանէ սարքաւորումներ. հանքային վառելիք, իւղեր եւ նաւթամթերքներ. գիրքեր եւ թերթեր. կը ներմուծէ՝ սննդամթերքներ, քիմիկատներ, վառելիք, արդիւնաբերական եւ փոխադրամիջոցային սարքաւորում։ Արտաքին առեւտուրին մէջ առաջատար դեր ունին Մեծն Բրիտանիան, ԱՄՆ, Իտալիան, Քանատան եւ այլն :
Առողջապահութիւն
2014-ին ծնունդը կազմած է 1000 բնակչին՝ 10, մահացածները՝ 9 : Կը գերակշռէ ոչ վարակիչ ախտաբանութիւնը, չարորակ նորագոյացութիւններ, շաքարախտ, հիբերթոնիք «hypertonic» հիւանդութիւն եւ այլն։ Վարակիչ հիւանդութիւններէն առաւել տարածուած են մանկական հիւանդութիւններ, որովայնային տիֆը։
= Հետաքրքիր փաստեր = Մալթայի մէջ ամուսիները ազատ կրնան բաժանուիլ, բայց կրկին չեն կրնար ամուսնանալ ուրիշ մարդու հետ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մալթա Ստորոգութիւն:Կղզի պետութիւններ Ստորոգութիւն:Գաճաճ պետութիւններ Ստորոգութիւն:ՄԱԿ-ի անդամ երկիրներ Ստորոգութիւն:Միջերկրական ծովու կղզիներ
Լեւոն Ճաւախեան
Լեւոն Ճաւախեան, հայ արձակագիր։ Կը գրէ պատմուածքներ, վիպակներ, եւ 6 գիրքերու հեղինակ է: Ան գծագրիչ եւ քանդակագործ Ռաֆայել Ճաւախեանի եղբայրն է:
Կենսագրութիւն
Ծնած է Ալաւերտի քաղաքին մէջ, եւ ծնողները ծնած են Շնող գիւղը: Աւարտած է Խաչատուր Աբովեանի Անուան Մանկավարժական Համալսարանէն պատմութեան ճիւղով: Աշխատած է Ալաւերտի Թիւ 2 դպրոցէն ներս իբր պատմուեան ուսուցիչ, իսկ 1976 թուականին Երեւան փոխադրուած է Լենինեանի մէջ աշխատելու համար, որմէ ետք ԽԸՀՄ Լուսաւորութեան նախարարութեան համար: Խորհրդային Միութեան փլուզումէն ետք մնաց գործազուրկ, որուն պատճառաւ սկսաւ արծաթեայ զարդեր ծախել Երեւանի Վերնիսաժէն ներս. իր փորձառութիւնը կ'արտացոլայ իր պատմուածքներուն մէջ, մանաւանդ «Վերնիսաժ» ժողովածուին մէջ: Իր առաջին գրական գործը եղած է «Գարուն» ամսագրին մէջ, 1980 թուականին, «Շնող» վերնագրով: Պատմուածքները լոյս տեսած են «Գրական Թերթ», «Հայկական Ժամանակ», «Հրապարակ», «Ինքնագիր» եւ այլ գրական հանդէսներու մէջ:
Պարգեւներ
2019 թուականին արժանացաւ Պողոսեան մրցանակին գրականութեան ոլորտին մէջ, «Ծնկան Ծերին» գիրքին համար: 2017 թուականին, արժանացաւ Մովսես Խորենացիի մետալին: 2010 թուականին «Քիրվա» պատմուածքին համար ստացած է «խաղաղութիւն եւ հանդուրժողականութիւն տարածելու» մրցանակը Ազրպէյճանի «հանդուրժողական կէդրոն»-ի կողմէ:
Ճիլ Պայտըն
Ճիլ Թրէյսի Ճէյքըպզ Պայտըն (անգլ.՝ Jill Tracy Jacobs Biden, ծնած Ճէյքըպզ, նախապէս Սթիվընսըն, 3 Յունիս, 1951), Ամերիկացի ուսուցիչ եւ ԱՄՆի Երկրորդ Կին 2009 թուականէն 2017: Ան ամուսնացած է Ճօ Պայտընի հետ, ԱՄՆի յառաջիկայ նախագահ (նշանակութիւն՝ 20 Յունուար, 2020), որմէ ետք ան պիտի դառնայ ԱՄՆի Առաջին Կին:
1993 թուականէն մինչեւ 2008 թուական, Պայտընը անգլերէնի եւ շարադրութեան դասատու էր Delaware Technical & Community College քոլէճէն ներս, իսկ 2009 թուականէն ետք՝ Northern Virginia Community College: Ան առաջին ԱՄՆի Երկորդ Կինն է որ շարունակած է աշխատանքի ոլորտին մէջ գործել իր ամուսնոյն փոխ-նախագահ ընտրուելէն ետք իսկ: Պայտըն հիմնած է Պայտըն Կուրծքի Առողջապահական Ձեռնարկը (անգլ.՝ Biden Breast Health Initiative) հասարակական կազմակերպութիւնը: Ան նաեւ համա-հիմնադիրն է Book Buddies ծրագրին, ինչպէս նաեւ Պայտըն Հիմնադրամին (անգլ.՝ Biden Foundation), եւ Joining Forces՝ Միշէլ Օպամային հետ:
Շաբթուան Օրերը
Շաբթուան օրերը, Է. դարու հայ մաթեմատիկա եւ աստղաբաշխ Անանիա Շիրակացիի աստղաբաշխութեան մէջ յիշուած են շաբթուան օրերուն հայերէն դասական անունները։ Այդ անուններուն եւ օտար անուններուն միջեւ որոշ նմանութիւններ կան։ Այսպէս,
Կիրակի
Արեւ, որուն հոմանիշ գերմաներէն Sonntag եւ անգլերէն Sunday թարգմանութիւններն են լատիներէն Solis dies-ի (Արեւու օր). իսկ շուէտերէն եւ դանիերէն Sondag-ը (Զէօն տակ) կազմուած է Son (որդի) եւ dag (օր) բառերէն եւ կը նշանակէ Որդւոյն (Քրիստոսի) օրը։ Ֆրանսերէն Dimance եւ սպաներէն Domingo կու գան հռոմէական dies Dominica (Տիրոջ օր) անուններէն։
Երկուշաբթի
Լուսին, որուն հոմանիշ գերմաներէն Montag-ը եւ անգլերէն Monday-ը թարգմանութիւններն են յունարէն Սելինիս իմերա (Լուսնի օր) բառերուն։ Ֆրանսերէն Lundi-ն (Երկուշաբթի) կազմուած է լատիներէն Luna (լուսին) եւ dies (օր) բառերէն։
Երեքշաբթի
ֆրանսերէն Mardi (Հրատ) կը ծագի լատիներէն Martis եւ dies բառերէն։ Նոյնը նաեւ սպաներէն Martes (Երեքշաբթի)։ Անգլերէն Tuesday-ը եւ գերմաներէն Dienstage-ը կը զարտուղին ու կը հեռանան. առաջինը կու գայ Diovis (Լուսնթագ =Jupiter) եւ dies բառերու բարդումէն։
Չորեքշաբթի
Փայլածու, որուն ֆրանսերէնը Mercredi (Չորեքշաբթի) կազմուած է լատիներէն mercurii dies (Փայլածուի օր) բառերէն։ Իսկ անգլերէն Wednesday կը ծագի անկլօ-սաքսոն Woden (կատաղի, հզօր ռազմիկ) բառէն, որ իր կարգին կու գայ նորվեկեան Odin աստուածին անունէն։ Շուէտերէն Odinsdag (Օդինի օր = Չորեքշաբթի) եւ դանիերէն Woedensdag (Woden = Odin-ի օր) կը նշանակեն Չորեքշաբթի։
Հինգշաբթի
Լուսնթագ, որուն Ֆրանսերէնն ու անգլերէնն է Jupiter, որ կազմուած է Diu (լոյս) եւ Pater (հայր) բառերէն, իբրեւ լուսաւոր մոլորակ։ Այս բառէն ծագած է ֆրանսերէն Jeudi (Հինգշաբթի) բառը, որ բարդուած է լատիներէն Jovis dies (Լուսնաթագի օր, Jovis, սեռականը՝ Jupiter-ի եւ dies, օր)։ Իսկ անգլերէն Thursday-ը կու գայ Սկանտինաւեան երկրորդ գլխաւոր Thor (Փոթորիկ աստուած) աստծոյն անունէն։ Նոյն ծագումը ունի դանիերէն Thorsdag (Թորի օր = Հինգշաբթի). գերմաներէն Donnerstag (Հինգշաբթի) կազմուած է Donncr (փոթորի) եւ tag (օր) բառերէն։
Ուրբաթ
Լուսաբեր, Ֆրանսերէն Vendredi (Ուրբաթ) կու գայ լատիներէն Venus (Լուսաբեր, Արուսեակ) բառին սեռական հոլովը՝ Veneris եւ dies (Արուսեակի կամ Լուսաբերի օր) բառերու բարդումէն։ Անգլերէն Friday-ը աղերս ունի անկլօ-սաքսոն Frige does-ի հետ, որ հռոմէական այդ օրուան անունին՝ Veneris dies-ի (Լուսաբերի օր) թարգմանութիւնն է եւ թերեւս ծագած է տեւտոնեան դիցուհի Frigga-ի անունէն, որ լատինականացած ձեւն է այդ դիցուհիին եւ որ իսլանտերէնի մէջ միայն կ՛երեւի Frigg ձեւով, եւ կինը՝ Սկանտինաւեան Odin աստուածին։
Շաբաթ
Երեւան. Անգլերէն Saturday-ը հին անուանումին, այսինքն, Շաբաթի դասական անուն՝ «Երեւակ»ի հոմանիշ է, որովհետեւ ան կազմուած է Saturnus (Երեւակ) եւ dies (օր) բառերէն։ Ֆրանսերէն Samedi-ն կազմուած է եբրայերէն սապպաթ (Շաբաթ) եւ լատիներէն dies (օր) բառերէն, ինչպէս՝ հայերէն (շաբաթ) եւ յունարէն սավվաթոն (շաբաթ) կը ծագին երբայերէն սապաթ (շաբաթ՝ հանգիստ) բառէն։
Կայ կարծիք, որ Երկուշաբթի, Երեքշաբթի, Չորեքշաբթի, Հինգշաբթի՝ թուական ածականներւվ բարդուած օրերու անունները հետեւանքն են Քրիստոնէութեան հետ ծագած միաշաբաթին (Կիրակի)։
Հալէպի Պետական Թանգարան
Հալէպի Պետական Թանգարան, Սուրիոյ կարեւորագոյն թանգարան ներէն մէկն է:
Հիմնուած է 1931-ին Հալէպի մէջ, ցուցադրելու համար Թէլ-Հալաֆի եւ Րաս Էլ-Այնի մէջ գտնուած հնութիւնները:
Այդ օրերուն Օսմանեան կայսրութեան պատկանող պալատը օգտագործուած է որպէս թանգարան, հետագային հնութիւններու բազմապատկուելուն պատճառով որոշուած է փլել յիշեալ շէնքը եւ անոր փոխարէն նոր թանգարան մը կառուցել` 1966-ին:
Անոր իւրայատկութիւնն այն է, որ կը ցուցադրէ միայն Սուրիոյ յատուկ հնութիւններ եւ ոչ թէ զանազան երկիրներէ հաւաքուած իրեր, այս իսկ պատճառով ան կը ցոլացնէ Սուրիոյ հազարաւոր տարիներու մշակութային արժէքներն ու պատմութիւնը:
Թանգարանն ունի հինգ բաժիններ, որոնք նուիրուսծ են նախապատմական դարաշրջանին, հին Սուրիոյ, դասական արուեստին, իսլամական դարաշրջանին եւ ժամանակակից արուեստին:
Թանգարանի մուտքին զետեղուած են 3 մեթր բարձրութեամբ 3 արձաններ հետեւեալ անուանումներով, Թէշուպ (հայր), Խէբաթ (մայր), Շարումմա (զաւակ), որոնք կը ներկայացնեն Նախքան Քրիստոս 10-րդ եւ 9-րդ դարերու Թէլ-Հալաֆի չաստուածները:
Սուրիոյ պատերազմի թէժ շրջանին թանգարանի պահոցներուն մէջ գտնուած առնուազն 50 հազար ցուցանմուշ տեղափոխուած է Դամասկոսի Ազգային թանգարանը, որ այցելուներուն համար վերաբացուած է 2018 Հոկտեմբեր 28-ին:
24 Հոկտեմբեր 2019-ին թանգարանը վերակառուցուելէ ետք վերսկսած է իր աշխատանքը, որ իրականացած է ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի եւ Ճափոնի կառավարութեան աջակցութեամբ:
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Սուրիոյ թանգարաններ
Կուսակցութիւն
Բացատրութիւն
Պարզ է, անշուշտ, մեկնակէտը կ'ըլլայ միշտ՝ որոշ իտէալ մը ունեցող գաղափարապաշտ ուժեղ անհատ մը կամ ընկերային-քաղաքական յստակ տեսլականի մը իրականացման ձգտող նուիրեալներու կորիզ մը, որոնք իրենց շունչով եւ հաւատքով կը վարակեն բազմութիւնները, անհատներու ամբողջիւթեան մը կուտան կազմակերպական կառոյց, իրագործելի հստակ առաջադրանքներ եւ, իրենց իսկ նուիրումով, օրինակ կը ծարայեն բոլորին։ Եթէ առաջադրանքը ժամանակաւոր է կամ հետապնդուած նպատակը ոչ հիմնական, կազմակերպութիւնը ժամանակի ընթացքին ինքնաբերաբար կը քայքայուի, մանաւանդ հիմնադիր կամ առաջնորդող անհատներու մահէն ետք։ Իսկ երբ նպատակները հիմնական են, ունին գաղափարական ուժեղ խարիսխ եւ համավարակ բնոյթ, կուսակցութիւնը կը գոյատեւէ եւ կը բարգաւաճի՝ նաեւ հիմնադիրներու մահէն շատ ետք։
Ծրագիրներ
Իւրաքանչիւր կուսակցութիւն կ'ունենայ իր ծրագիրը։ Ծրագիրը կուսակցութեան անդամներուն գաղափարական առաջնորդն է, կուսակցութեան հիմնական առաջադրանքներուն եւ հետապնդաց նպատակներուն տեսական եւ պատճառաբանուած բանաձեւումը։ «Որոշ պահանջների յայտագիր եւ որոշ մտածումի յայտարար»։
Կանոնագիր
Իւրաքանջիւր կուսակցութիւն կ'ունենայ նաեւ իր կանոնագիրը, որ կազմակերպական կանոններու ամբողջութիւնն է։ Կանոնագիրն է որ կը ճշդէ կուսակցութեան անդամներու պարտաւորութիւններն ու իրաւունքները, ընդհանուր կերպով՝ գործելու եւ վաուելու եղանակը, անհատ անդամներո եւ անոնցմէ ընտրուած մարմիններու փոխ-հարաբերութիւնները, ժողովական կադգ-կանոնը եւայլն։
Անհատին մասնկացութիւնը կուսակցութեան մը չի կրնար ըլլալ պարտադիր, այլ միայն ինքնական։ Գիտակցօրէն եւ ազատ ընտրութեամբ կատարուած ինքնական այդ մասնակցութիւնը, սակայն, եթէ անկեղծ է, կ'ենթադրէ ամբողջական engagement մը՝ որոշ մարզերու մէջ զոհելու իր անհատական եսը, զայն միաձուլելու համար յստակ առաջադրանքներով գործող կազմակերպութեան մը հաւաքական եսին հետ։ Կուսակցութեան մը անդամներուն անհատական վարմունքի եւ գործելակերպի ազատութեան ինքնապարտադիր այդ սահմանափակումը՝ այդ կուսակցութեան ոյժն իսկ է։
Արդ, ուրեմն, կոսակցութեան մը անդամակցելու համար հարկ է ամէն բանէ առաջ անկեղծօրէն հաւատացող ըլլալ անոր նպատակներուն եւ առաջադրանքներուն,- այսինքն՝ իւրացնել այդ կուսակցութեան գաղափարական աշխարհը բանաձեւող ու մտածելակերպը տարազող ծրագիրը։ Ապա նաեւ նոյնքան անհրաժեշտ է ճանչնալ եւ ընդունիլ անոր կազմակերպական կառոյցը պայմանաւորող կանոնները, անհատ անդամաներու, մարմիններու եւ ժողովներու փոխադարձ պարտաւորութիւններն ու իրաւասութիւնները,- մէկ խօսքով առաջնորդուիլ այդ կուսակցութեան կանոնագրով։ Ասով իսկ՝ անհատը ընդունուած կ'ըլլայ կազմակերպութեան հաւաքական տրամադրութիւննեէրը- ժողովներու եւ մարմիններու որոշոմներով արտահայտուող—գերադասել իր անհատական տրամադրութիւններէ՝ հաուանական որեւէ հակադրութեան պարագային։ Ան կը դարնա կուսակցութեան մարդ՝ բառին գաղափարական ( ծրագիր, մտածելակերպ) եւ կազմակերպական ( կանոնագիր, որոշումներու ենթակայութիւն) կրկնակ բովանդակութեամբ։
Եւ ընդհանրապէս կուսակցութիւնները այսպէս է որ կը պայմանաւորեն անհատ թեկնածուներու ընդունելութիւնը իրենց կազմէն ներս։ ենթական պէտք է իրը ընէ կուսակցութեան ծրագիրը, ենթարկուի անոր կանոնաքրին եւ կատարէ կազմակերպական պատկան միաւորներուն կողմէ իր վրայ դրուած նիւթական եւ բարոյական պարտականութիւնները։ Նիւթական պարտաւորութիւնները կը կազմեն ընդհանուր հատկանիշ՝ կազմակերպուած բոլոր հաւաքականութիւններուն համար, իսկ բարոյական պարտաւորութեանց հրամայականը կարեւոր չափով փոփոխական է՝ ժողովական պարզ ներկայութենէն մինչեւ զոհողութեան եւ զոհաբերութեան ծայրագոյն աստիճանները, նաեած տըւեալ կուսակցութեան գաղափարական ուժին, առաջադրանքներուն եւ աւանդութեանց։
Այսքան։ Ընդհանուր առմամբ, կուսակցութիւնները այլ պահանջ չեն ունենար իրենց անդամներէն։ Եւ ի մասնաւորի՝ անդամներու զուտ անհատական կեանքը, խառնուածքը, անձնական թէ հանրային բարոյական ըմբրնումները, նկարագրային գծերը, արտակուսակցական հարցերու մէչ անոր կեցուածքն ու վարուելակերպը ընդհանրապէս նկատի չեն առնւիր։ Կամ նկատի կարնւին մասնիկի կերպով եւ բացառիկ պարագաներու միայն՝ երբ անհատի նկարագրին այս կամ այն հատկանիշը, անոր մարդկային այս կամ այն տկարութիւնը կրնան զինք ոչ պիտանի դարձնել կուսակցական որոշ առաջադրանքի մը իրականացման մարզին մէջ, պատճառ հանդիսանալ մասնաւոր ծրագրի մը ձախողութեան, հրապարակային գայթակցութեան մը եւ, ատով իսկ, վնասել կազմակերպութեան վարկին։ Ան առհասարակ, սակայն, անձնական խարնուածքի եւ վարմունքի նման հատկանիշներ անհատին կազմակերպութեան անդամ լինել թէ չլինելը չեն պայմանաւորէր ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Կուսակցութիւններ
Փաստորմա
Փաստրոմա (իդիշ՝ פּאַסטראָמע), ուտեստ պատրաստուած տաւարի միսէ։ Այն շատ կ՛օգտագործուի հրէական, մոլտովական եւ ռումինական խոհանոցներուն մէջ: Հնարաւոր է, որ առաջացած է Թուրքիոյ մէջ։ «Փաստրոմա» անուանումը ստուգաբանօրէն կապուած է թրքերէն «պաստուրմա» բառին հետ։ Փաստրոման նոր աշխարհ հասած է 20-րդ դարուն հրէական ներգաղթի ժամանակ եւ համարուած Պեսարապիայէն եւ Ռումինիայէն գաղթած հրեաներու ուտեստ։ Այժմ այն կը համարուի հիմնական աւանդական ուտեստ Նիւ Եորքի եւրոպական ճաշարաններու խոհանոցներուն մէջ։ Այնտեղ ան սովորաբար կը պատրաստեն տաւարի միսէ, իսկ Ռումանիոյ մէջ խոզի միսէ։ Միսը կը մարինացուի աղով եւ յատուկ համեմունքներով՝ յատկապէս կ՛օգտագործուի աղացած կարմիր պղպեղ եւ այնուհետեւ կ՛ապխտուի յատուկ եղանակով։ Այն կը մատուցուի բարակ շերտերու տեսքով։ Փաստրոման միսը պահպանելու ձեւ մըն է։ Ըստ վարկածի մը «փաստրոմա» բառը առաջացած է ռումինական բայէն, որ կը նշանակէ փրկել։ Կայ նաեւ այլ վարկած, ըստ որու «փաստրոմա» բառը թրքական «պաստուրմա» կամ «պաստիրմա» բառէն առաջացած է, որ կը նշանակէ տաւարի միս, որ համեմուած է կարմիր պղպեղով եւ չորցուած արեւու տակ։
Սուրբ Սարգիս Եկեղեցի (Երեւան)
Սուրբ Սարգիս մայր եկեղեցի, Հայ Առաքելական եկեղեցւոյ Արարատեան Հայրապետական թեմի առաջնորդանիստ եկեղեցի Երեւանի մէջ։
Պատմութիւն
Սբ. Սարգիս եկեղեցին վանք-անապատի հետ միասին աւերուած է 1679 թուականի մեծ երկրաշարժի ժամանակ եւ վերակառուցուած նոյն տեղը՝ եդեսացի Նահապետ կաթողիկոսի գահակալութեան տարիներուն (1691-1705)։
Ներկայիս Սուրբ Սարգիս եկեղեցին կառուցուած է 1835-1842։ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Վազգեն Ա Ամենայն հայոց կաթողիկոսի օրով ան հիմնովին նորոգուեցաւ ու բարեկարգուեցաւ։
Ճարտարապետ Ռաֆայէլ Իսրայելեանի` 1972 թուականի կազմած նախագիծով սկսաւ Սբ. Սարգիս եկեղեցւոյ նորոգումը։ Եկեղեցւոյ հին շէնքը պահպանուած է, ճակատները երեսպատուած են Անիի նարնջագոյն տուֆով եւ ունին եռանկիւնաձեւ խորշեր։ Ճարտարապետ Ռ. Իսրայէլեանի մահէն ետք հետագայ աշխատանքները շարունակած է ճարտարապետ Ա. Գալիկեանը։ 1971-1976 թուականներուն եկեղեցին հիմնովին բարեկարգուած է, արեւմտեան հատուածին մէջ երգչախումբի համար կառուցուած է վերնատուն։ Հին թմբուկի ու գմբէթի փոխարէն կառուցուած է առաւել բարձրադիր գմբէթ` բազմանիստ թմբուկով եւ պսակուած հովհարաձեւ վեղարով։ 2000 թ. աւարտած է Սբ. Սարգիս եկեղեցւոյ զանգակատան կառուցումը։ Քանդակագործ Արտաշես Յովսէփեանի մտահղացումն է արեւմտեան շքամուտքը, փայտէ դուռը, իսկ շքամուտքէն վեր գտնուող հարթաքանդակները Աղթամարի Սբ. Խաչ տաճարի քանդակներու թեմաներով են։ Քանդակագործներ Ս. Դադոեանի եւ Մ. Յարութիւնեանի ջանքերով եկեղեցւոյ ներսը գմբէթի տակ գտնուող առագաստներու քանդակազարդ աշխատանքները Արենիի Սուրբ Աստուածածին եկեղեցւոյ առագաստներու քանդակներու նմանութեամբ ստեղծուած են։
Սբ. Սարգիս եկեղեցոյւ հիմնական վերակառուցումը կատարուած է լոնդոնաբնակ բարերար Սարգիս Քյուրքճեանի եւ անոր զաւակներու նուիրատուութեամբ։ Եկեղեցւոյ օծման հանդիսաւոր արարողութիւնը կատարուած է 3 Նոյեմբեր 1976 թ.։ Վեհափառ հայրապետ Վազգեն Առաջինը իր քարոզին մէջ նշած է. «Քաղաքամայր Երեւանը օժտուեցաւ նոր զարդով մը, հայկական ճարտարապետութեան նոր կոթողով մը, աղոթքի սքանչելի սրբավայրով»։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Երեւանի տաճարներ Ստորոգութիւն:Երեւանի եկեղեցիներ
Հիւսիսային Թանգարան
Հիւսիսային թանգարան (Nordiska museet), թանգարան կեդրոնական Սթոքհոլմի մէջ գտնուող Եուրկորտէն կղզիի տարածքին՝ նուիրուած Շուէտի մշակութային պատմութեան եւ ազգագրութեան վաղ ժամանակակից շրջանէն (Շուէտի պատմութեան մէջ կ՛ըսուի, որ սկսած է 1520-էն) մինչեւ ժամանակակից շրջան: 19-րդ դարուն վերջը թանգարանը հիմնած է Արթուր Հազելիուսը, որ նաեւ հիմնած է Սքանսէն բաց երկինքի տակ թանգարանը: Թանգարանի ուսումնարանները անկախ սկսած են գործել 1963-էն:
Պատմութիւն
Թանգարանը ի սկզբանէ (1873) կոչուած է Սքանտինաւեան ազգագրական հաւաքածոյ (Skandinavisk-etnografiska samlingen), 1880-էն՝ Հիւսիսային թանգարան (Nordiska Museum, այժմ՝ Nordiska museet): Երբ 1891-ին Հազելիուսը հիմնեց Սքանսէն բացօթեայ թանգարանը, այն աշխարհի մէջ նմանատիպ երկրորդ թանգարանն էր: Թանգարանի համար Հազելիուսը գնեց կամ ստացաւ այնպիսի նուիրատուութիւններ, ինչպիսին են կահոյք, հագուստ եւ խաղալիքներ Շուէտէն եւ Հիւսիսային Եւրոպայի երկիրներէն: Ան կըշեշտադրէր գիւղացիական մշակոյթը, բայց անոր իրաւայաջորդները սկսան հաւաքել նաեւ պուրժուական եւ քաղաքային ապրելակերպը արտացոլող առարկաներ: Սքանսենի համար ան հաւաքեց ամբողջական շէնքեր ու տնտեսութիւններ:
Չնայած նախագիծը ի սկզբանէ պետութենէն չստացաւ ֆինանսաւորում, Հազելիուսը ստացաւ լայն աջակցութիւն եւ նուիրատուութիւններ, իսկ 1898-ին «Հիւսիսային թանգարանի առաջխաղացման միութիւն»ը (Samfundet för Nordiska Museets främjande) ունէր 4525 անդամ: Ռիքստակը 1891-ին թանգարաններուն համար որոշակի գումար յատկացուց եւ այն կրկնապատկեց 1900-ին՝ Հազելիուսի մահէն մէկ տարի առաջ:
Շէնք
Ներկայիս շէնքը նախագծած է Իսակ Կուսթաֆ Քլասոնը: Կառուցումը աւարտած է 1907-ին՝ 19 տարի շինարարութենէն ետք: Ի սկզբանէ այն կը նախատեսուէր իբրեւ ազգային յուշարձան, որ կը պահպանէր ազգի նիւթական ժառանգութիւնը: Այնուամէնայնիւ, Սթոքհոլմի 1897-ի ցուցահանդէսին համար այն միայն կիսով չափ աւարտեցաւ, եւ երբեք աւարտին չհասցուց իրակ երեք անգամ աւելի մեծ նախնական ծրագրաւորուած չափը: Ոճային առումով շէնքը աւելի շատ իր վրայ կը կրէ հոլանտական ազդեցութեան տակ գտնուող դանիական Վերածնունդի ճարտարապետութեան ոճը (Ֆրետերիկսպորկ պալատ), քան ոչ թէ շուէտական պատմական ձեւերու ոճը: Շէնքի տաճարանման առանցքը վեր կը խոյանայ հսկայական գլխաւոր դահլիճով (126 մեթր երկարութեամբ)՝ անցնելով բոլոր յարկերով մինչեւ տանիք եւ կը գերակշռէ Կուսթաւ Ա. Վազայի հսկայական քանդակը, որ շուէտացիները կ՛անուանեն հիմնադիր-թագաւոր: Շինութեան պատերուն համար օգտագործուած է աղիւս եւ հատաքար, իսկ տանիքի համար՝ կրաձոյլ :
Հաւաքածոներ
Թանգարանը իր հաւաքածոներուն մէջ ունի աւելի քան 1,5 միլիոն առարկայ՝ ներառեալ այնպիսի շինութիւններ, ինչպիսին են Սոտերմանլանի մէջ գտնուող Ճուլիտա ֆերման, Նակայի մէջ գտնուող Սուինտերսուիքը, Թիրէսոյի մէջ գտնուող Թիրէսօ պալատը, Էնչէօփինկի մօտ գտնուող մատուռը: Թանգարանային արխիւին մէջ կայ փաստաթուղթերու ընդարձակ հաւաքածոյ եւ մօտաւորապէս 6 միլիոն լուսանկար, որոնք կը թուագրուին 1840-ականներէն մինչեւ այսօր : Թանգարանի հետազօտութիւններու գրադարանին մէջ ներկայացուած է 16-րդ դարէն սկսած գրականութիւն :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Սթոքհոլմի թանգարաններ
Աւստրալիոյ դրօշ
Աւստրալիոյ Միապետութեան դրօշը Աւստրալիոյ պետական խորհրդանիշերէն, որ կը ներկայացնէ ուղղանկիւն պաստառ կապոյտ գոյնի, լայնքի եւ երկայնիքի յարաբերութիւնը 1:2։ Դրօշը ընդունուած է 3 Սեպտեմբեր 1901-ին։
Ձախ կողմի վերեւի քառորդին մէջ պատկերուած է բրիտանական դրօշը։ Բացի այդ, Աւստրալիոյ դրօշի վրայ կան վեց սպիտակ աստղեր. հինգ աստղերը պաստառի աջ կողմին վրայ Հարաւային Աստղ համաստեղութեան ձեւով եւ մէկ մեծ աստղ ձախ ներքին քառորդի մէջ։
Դրօշը ընդունուած է անմիջապէս դաշնութեան ստեղծումէն ետք՝ 1901-ին մրցոյթի արդիւնքով, որուն մասնակցած էին շատ երկիրներու ներկայացուցիչներ։ Յաջորդող տարիներու ընթացքին այն ընդունուեցաւ աւստրալիական եւ բրիտանական իշխանութիւններու կողմէ՝ չնայած դրօշի յստակ բնութագիրը քանի մը անգամ փոփոխուեցաւ։ Այժմեան դրօշի տեսքը հրապարակուած է 1934-ին, իսկ 1954-ին օրինականօրէն այն հաստատուեցաւ «աւստրալիական ազգային դրօշ» կարգավւիճակով։ 1990-ականներու կէսերուն երկրին մէջ հանրապետականներու ուժեղ ազդեցութեան տակ դրօշը յաճախ սկսաւ քննադատուիլ՝ իր վրայ բրիտանական դրօշի պատկերման համար։
Նկարագիր
Աւստրալիական դրօշը կրնանք առանձնացներ երեք հիմնական մասեր՝ Մեծ Բրիտանիայի դրօշը (առաւել յայտնի իբրեւ «Եունէոն Ջեկ»), Համագործակցութեան աստղերը (կամ դաշնութեան աստղերը) եւ Հարաւային Աստղ համաստեղութիւնը։
Ըստ ամենատարածուած տեսակէտի Բրիտանիայի դրօշը կը խորհրդանշէ երկրի անցեալը, երբ Աւստրալիան կը ներկայացնէր բրիտանական վեց գաղութներէն մէկը ինչպէս նաեւ այն սկզբունքները, որոնց հիման վրայ ստեղծուած էր Աւստրալիոյ դաշնութիւնը : Սակայն քաղաքագէտներու կարծիքով բրիտանական դրօշի ներառումը աւստրալական դրօշի կազմին մէջ պէտք է որ ցուցաբերելու ըլլար հաւատարմութիւնը Բրիտանական կայսրութեան նկատմամբ, որ այդ ժամանակ աշխարհակալ տէրութիւններէն մեկն էր։
Համագործակցութեան եօթաթեւ աստղը սկզբնապէս ունեցած է վեց թեւ, որոնք կը խորհրդանշէին դաշնութեան մէջ մտնող վեց գաղութները։ 1905-ին Աւստրալիոյ միացուեցաւ Պապուայի տարածքը, այդ պատճառով 1908-ի ամրան երկրի ղեկավարութիւնը առաջարկ ներկայացուց՝ աստղը դարձնելու եօթաթեւ։ Դրօշի մէջ փոփոխութիւնը, ընդունուելով Բրիտանական Ատմիրալութեան կողմէ, ծանուցուեցաւ 19 Դեկտեմբեր 1908-ին «Աւստրալական Միութեան կառավարական տեղեկագրով», իսկ փոփոխուած տիզայնը առաջին անգամ հրապարակուեցաւ  քանի մը ամիս անց՝ 22 Մայիս 1909-ին։ Միայն թէ նոր դրօշի փոփոխութիւններու եւ բնութագրի ամբողջական նկարագիրը յայտնուեցաւ միայն 23 Մարտ 1934-ին։ Այդ ժամանակէն Համագործակցութեան աստղի թեւերու քանակը մնաց անփոփոխ՝ չնայած նոր տարածքներու միաւորման եւ յայտնուելուն, ինչպէս նաեւ Պապուա Նոր Կուինէայի 1975-ին անկախութիւն ձեռք բերելու հետ։
Հարաւային Աստղը կը համարուի հարաւային կիսագունդի ամենավառ համաստեղութիւններէն մէկը եւ դեռեւս մայրցամաքին մէջ բրիտանացիներու առաջին բնակեցման ժամանակ կը խորհրդանշէր Աւստրալիան։ Դրօշի հեղինակներէն մէկու՝ Իւոր Էվանսի մտայղացմամբ, Հարաւային Աստղը պէտք է անդրադարձնէր Տանթէ Ալիգերիի նկարագրած չորս համաստեղութիւններով արտայայտուած առաքինութիւնները՝ իմաստութիւն, արդարամտութիւն, խիզախութիւն, չափաւորութիւն։ Ժամանակակից դրօշի վրայ Հարաւային Խաչի աստղերու քանակը կը տարբերի սկզբնական բնագիրէն, որուն մէջ անոնց քանակը կը տատանուէր հինգէն ինը աստղի՝ անով աւելի ընդգծելով գիշերային երկինքին մէջ։ Միայն թէ 1908-ի Բրիտանական Ծովակալութիւնը, ձգտելով համաչափութեան եւ դրօշի պատրաստման ծախսերու կրճատման համար միօրինականացուց աստղերը. մինչ այդ Հարաւային Խաչի չորս խոշոր աստղերը ունէին եօթ թեւ, իսկ ամենափոքր աստղը՝ հինգ թեւ (դրօշի փոփոխուած տեսքը պաշտօնապէս հրապարակուեցաւ 22 Մայիս 1909-ի «Աւստրալական Միութեան կառավարական տեղեկագրին մէջ»)։
Աւստրալիոյ դրօշին մէջ կ՚օգտագործուի նոյն գոյները, ինչ որ Մեծ Բրիտանիայի դրօշին մէջ՝ կապոյտ, կարմիր, սպիտակ (կը գերակշռէ կապոյտը)։ Բոլոր երեք գոյները կ՚արտացոլեն երկրի պատմութիւնը՝ բրիտանական գաղութատիրական եւ մեծ մասամբ «եւրոպական» անցեալը։ 1901-ին անոնք նոյնպէս կը խորհրդանշէին հաւատարմութիւնը Բրիտանական կայսրութեան։ Բացի այդ Աւսրալիայի դրօշի կապոյտ գոյնը ունէր նաեւ աւելի լայն մեկնաբանութիւն. համաձայն մէկ տեսակէտի՝ այդ կը խորհրդանշէ այն փաստը, որ Աւստրալիան կղզի-մայրցամաք է, մէկ այլ կարծիքի համաձայն՝ առաջին նորաբնակները, որպէսզի հասնին այնտեղ, պէտք է անցնէին ծովերով։
Դրօշի այժմեան տեսքի ամբողջական նկարագրութիւնը 1934-ին հրապարակուած է «Աւստրալական Միութեան կառավարական տեղեկագրին մէջ» (անգլ.՝ Commonwealth Gazette)։
Կառուցուածք
Համաձայն «Դրօշի մասին» օրէնքի՝ աւստրալական ազգային դրօշը պիտի համապատասխանէ հետեւեալ պահանջներուն․
Համագործակցութեան աստղերու արտաքին տրամագիծը կը կազմէ դրօշի լայնութեան 3/10-ը, իսկ Հարաւային Խաչինը՝ դրօշի լայնութեան 1/7-ը, բացի Էպսիլոնէն, որու արտաքին տրամագիծը դրօշի լայնութեալ 1/12-ը։ Իւրաքանչիւր աստղի ներքին տրամագիծը կը կազմէ 4/9-ը։
Գոյներ
Թեպէտ դրօշի գոյները «Դրօշի մասին» օրէնքով հաստատուած չեն, սակայն անոր Pantone նկարագրութիւնը ձեւակերպուած է վարչապետի մշակոյթի եւ մրցանակներու բաժնով։ Բացի այդ, CMYK եւ RGB բնութագիրները ունին «Style Manual for Authors, Editors and Printers» հրահանգ՝ աւստրալական կառավարութեան կողմէ :
1901-ին դաշնային դրօշի փոփոխութիւններ
Մինչեւ 1901-ը Աւստրալիան կը ներկայացնէր վեց բրիտանական գաղութներու խումբ։ Միացեալ Թագաւորութեան դրօշը յաճախ կ՚օգտագործուէր անոնց միասնական ներկայացման համար, միեւնոյն ժամանակ իւրաքանչիւր գաղութ ունէր իր դրօշը, որոնց վրայ պատկերուած էր Միացեալ Թագաւորութեան դրօշը։
19–րդ դարու ընթացքին երկու անգամ փորձ կատարուած է ստեղծելու ազգային դրօշ։ ԱԱնոնցմէ առաջինը տեղի ունեցած է 1823-1824-ականներուն, երբ Ճոն Նիքլսոնը եւ Ճոն Պինկլը մշակեցին ազգային գաղութարարական դրօշը։ Այն կը ներկայացնէր սպիտակ պաստառ, որու վրայ պատկերուած էր Բրիտանիայի դրօշը եւ Սուրբ Գէորգի (որ Անգլիոյ խորհրդանիշն է) խաչը չորս սպիտակ աստղերով։ Ըստ Նիքլսոնի՝ Բրիտանական ադմիրալութիւնը ընդունած է դրօշը եւ Նոր Հարաւային Ուելսի նահանգապետը հաստատած է իբրեւ աւստրալական ազգային դրօշ 1823-ին, սակայն այդ հաւաստող ոչ մէկ գրաւոր փաստաթուղթ պահպանուած է։ Այդ պատճառով ազգային գաղութարարական դրօշը կը համարուիառաջին աւստրալական դրօշը, որու վրայ պատկերուած է Հարաւային Խաչը :
Սակայն իբրեւ ազգային դրօշ առաւել յայտնի է Աւստրալիոյ դաշնային դրօշը, որ ստեղծած է Ճոն Նիքլսոնը 1831-ին։ Նոր դրօշի բաւականին նման էր 1823-1824-ականներու ազգային գաղութարարական դրօշին,սակայն ունէր նշանակալի տարբերութիւններ․ կեդրոնական խաչի գոյնը կապոյտ էր, եւ անոր վրայ պատկերուած էին ոչ թէ չորս, այլ հինգ աստղեր։ Դաշնային դրօշը, ինչպէս նաեւ «Մէկ ժողովուրդ, մէկ ճակատագիր, մէկ դրօշ» նշանաբանը (անգլ.՝ One People, One Destiny, One Flag) առաւել յայտնի դարձան 1880-1890-ականներուն, երբ անոնք դարձան Աւստրալիոյ դաշնութեան շարժման խորհրդանիշ :
Բոլոր այդ դրօշներուն մէջ, ինչպէս նաեւ Էվրիքսի դրօշին, որն ի յայտ եկաւ 1854-ին Էվրիքսեան ապստամբութեան ժամանակ, պատկերուած է Հարաւային Խաչ համաստեղութիւնը։ Սակայն առաջին դրօշին մէջ, ուր աստղերը պատկերուած են այն հերթականութեամբ, որմով կը գտնուին երկինքին մէջ, կը համարուի Աւստրալիոյ Հակաերթեւեկութեան լիկայի դրօշը (անգլ.՝ Australasian Anti-Transportation League Flag), եւ որ հանդէս կու գայ Աւստրալիոյ երթեւեկութեան ուժերուն դէմ։ Դրօշի առաջին տարբերակի վրայ 1849-ին աշխատած է Ճոն Ուէսթը Թասմանիայի Լոնստեստոն քաղաքէն։ 1853-ին կազմակերպութեան լուծարումէն ետք Լիկայի դրօշը դադրեցաւ գործածուելէ՝ չնայած այն այնուհետեւ Վիքթորիայի դրօշի հիմքին մէջն էր։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Դրօշներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Աւստրալիա
Ատիլէ Նաշիթ
Ատիլէ Նաշիթ (Ատելա Էօզճան, ), եղած է շարժանկարի դերասան, ու հաղորդավար։ Դերասանի ընտանիքէն կու գայ։ Մայրը թրքահայ դերասան ու հայրը կատակերգակ է։ Շարժանկարի կեանքը սկսած է 1947 թուականին «Եարա» ֆիլմով։ 1950 թուականին ամուսնացած է դերասան Զիյա Քէսքինին հետ։ Հօրը մահէն ետք հեռացաւ դպրոցէն ու 14 տարեկանին մտաւ Ստամպուլի Քաղաքապետական Թատրոն, մանուկներու բաժինը։ Ամենաժողովրդական ֆիլմն է «Հապապամ Սընըֆը»ն։ Ընդհանրապէս մարմնաւորած է մայր դերը։ 1976 թուականին ստացաւ ամենալաւ դերասանուհիի մրցանակը՝ Անթալիա Ոսկենարինջ Փառատօնին։ 1985 թուականին ընտրուած է Տարուան Մայրը։ Մահացած է 11 Դեկտեմբեր 1987 թուականին, 57 տարեկան։
1800 թուական
1800 թուական, նահանջ տարի, 18րդ վերջին՝ հարիւրերորդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1800 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1800 մահեր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1800
Սարգիս Շաթրեան
Երիսատասարդ երգիչ Սարգիս Շաթրեանի մասին «Յառաջ» կը գրէ հետեւեալը.- «Փոքր տարիքէն սկսած է նուագել տուտուկ. զոր ինք անձամբ կը շինէր: Նուագած է նաեւ ջութակ եւ մանաւանդ ուտ: 1950-ին փոքրիկ աքորտիոն մը գնելով կը սկսի զուտ անձնական ճիգերով, առանց ուսուցիչ, նուագել ամբողջ օրը եւ կը յաջողի իւրացնել յադ գործին ալ: Հազիւ երկու տարի անց, արդէն կը նուագէ Պախ, Մոցարթ, Խաչատուրեան եւ այլ դժուար հեղինակներր:
1952-ին կը նշանակուի աքորտիոնի ուսուցիչ՝ Հլաէպի նորարաց Պետական երաժշտանոցէն ներս:
1958-ին մեկնելով Հայաստան, ամբողջ հինգ տարի մշը կը հետեւի Կոմիտասի անուան պետական եաժշտանոցի ղեկավարութեան լրիւ դասընդացքներուն՝ Հայաստանի ժողովրդական վաստակաւոր Արթիսթ թաթուլ Ալթունեանի մօտ:
1963-ին կ՛աւարտէ վերոյիշեալ Երաժշտանոցը գերազանց գնահատականով եւ վերադառնալով Լիբանան կը նշանակուի երգչախումբի ղեկավար եւ դասատու Պէյրութի Ազպային երաժշտանոցին մէջ, ուր կը շարունակէ մինչեւ այսօր:
Պէյրութի մէջ մէկ տարի մը կը ստանձնէ Քնար երգչախումբի ղեկավարութիւնը, որմէ ենք կը կազամակերպէ Կռունկ երգչախումբը որ բազմաթիւ ելոյթներ ունեցաւ հայ եւ օտար շրջաններու մէջ։ Նոյն երգչախումբը մասնակցեցաւ նաեւ «Ուատի Ֆանիսիայի» փառատոնին, որուն գեղարուեստական ենդհանուր պատասխանութիւնը ստաձած է Սարգիս Շաթրեան:
Կուսանաց վանք
Կուսանաց վանք նաեւ Անապատ, ոչնչացուած հայկական վանքային համալիր՝ Շուշի քաղաքին մէջ, Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութիւն։
Սարգիս Շաթրեան
Ան մեր երաժշտական կեանքի ամենաերիտասարդ ուժերէն է եւ գաղութը շատ բան կը սպասէ իրմէ»:
Կուսանաց վանք
Պատմութիւն
Կուսանաց վանքը կը համարուի քաղաքի հնագոյն յուշարձաններէն մէկը։ Կառուցուած է 1816 թ․-ին Հռիփսիմէ Բահդուրեանի օգնութեամբ։ Ան կը հաւաքէ բաւարար գումար վանքի կառուցման համար։ Անոր նաեւ կ՛օգնէին եղբայրները՝ Իսրայէլ, Աստուածատուր եւ Պետրոս Բահդուրեանները։ Վանքն ունէր ուղղանկիւն հատակագիծ։ Կառուցուած է սպիտակ քարէն։ Ներսի բաժինին մէջ կային՝ Աստուածաշնչեան դրուագներ պատկերող որմնանկարներ։ Հարաւային կողմը կար՝ եռայարկ զանգակատուն։
Սարգիս Շաթրեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Անձինք Ստորոգութիւն:Երգիչներ
Կուսանաց վանք
Պատմութիւն
Վանքն ունէր նաեւ շարք մը այլ շինութիւններ, անոնց կարգին՝ վերնատուն։ Բակին մէջ կը պահուէր թնդանօթ, որ ձուլուած էր Թուրինի մէջ 1813 թ-ին։ Այդ թնդանօթն ունէր իր սեփական պատմութիւնը։ Այդ թնդանօթի շնորհիւ, հայ կամաւորական ջոկատները՝ Խորէն քահանայի ղեկավարութեամբ, կը պաշտպանէին Խոնուտի կիրճը։ Վերջին անգամ այդ թնդանոթն օգտագործուած է հայերու կողմէն՝ Շուշիի ջարդերու ընթացքին։ Վանքը յայտնի էր իր երեք այգիներով։
Եկեղեցւոյ պատմութիւնն աւարտեցաւ 1960-70-ական թթ., երբ Արցախ մտաւ Ատրպէյճանի կազմին մէջ, հրամայուեցաւ վանքը հաւասարեցնել հողին։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Շուշիի տաճարներ
Ալֆաքար
Ալֆակար (Alfacar), քաղաք եւ համայնք Սպանիոյ մէջ, կը մտնէ Կրանատա նահանգի կազմէն ներս։ Համայնքը կը գտնուի Կուատիքս գաւառի կազմին մէջ։ Տարածքը 16,73 ք.մ.։ Բնակչութիւնը՝ ։ Կը գտնուի նահանգի վարչակազմէն 7 ք.մ. հեռաւորութեան վրայ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Սպանիոյ քաղաքներ
Վանեցի աղջիկ (քանդակ)
«Վանեցի աղջիկ» քանդակ, կը գտնուի  Երեւան, Աբովեան փողոցին եւ Սայաթ-Նովա պողոտային՝ Երեւան Սայաթ-Նովա պողոտայի խաչմերուկէն քիչ մը վեր:
Տեղեկութիւններ
Քանդակը կառուցուած է գլխաւորաբար պազալդէ (երկաթաքար),իսկ բարձրութիւնը 2 մեթր է։
Հեղինակ
Քանդակագործն է Հայաստանի Հանրապետութեան ժողովրդական նկարիչ Հռիփսիմէ Սիմոնեան:
Ֆորմալ կրթութիւն
Ֆորմալ կրթութիւն, կրթութեան տեսակ, որ սովորաբար համակարգուած ձեւով կը մատուցուի որակաւորուած ուսուցիչներու կողմէ դպրոցին մէջ, բարձրագոյն ուսումնական հաստատութեան կամ համալսարանի մէջ։ OECD կազմակերպութեան կողմէ սահմանուած ուսուցման երեք ձեւերէն մեկն է։ Միւսներն են՝ ինֆորմալ կրթութիւն (անգլ.՝ informal learning), որ սովորաբար կ՛ընթանայ որպէս գործունէութեան մէկ այլ տեսակի բաղադրիչ, եւ ոչ ֆորմալ կրթութիւն (անգլ.՝ non-formal learning), որ կը ներառէ մնացած ամէն ինչ, օրինակ՝ մարզական հրահանգներ, որոնք կ՛ուսուցանուին առանց ֆորմալ ուսումնական ծրագիրներու ։
Ֆորմալ կրթութեան տեսութեան ծագում
Տրամաբանական վստահելիութեան տեսութեան հետազօտութիւնը առաջին անգամ տեղի ունեցած է «ֆորմալ կրթութեան տեսութիւն» անուան տակ Օշերսոնի ուղղութեան հիման վրայ (1986)։ Այս անուանումը որոշ չափով մոլորութեան մէջ կը դնէ, քանի որ այն կ՛առաջարկէ ուսումնասիրել, թէ ինչպէս ուսանողները կը սորվին։ Հաշուի առնելով այդ հանգամանքը՝ Քեվիլ Քելլին այս մօտեցումը վերանուանեցաւ հաշուողական հմտաբանութիւն (1991, 1996), որ կ՛արտացոլէ հաշուարկային տեսութեան մէջ անոր ունեցած պատմական հիմքերը, ինչպէս նաեւ հնարաւորութիւն կու տայ խուսափիլ սխալ մեկնաբանութիւններէ։
Համակարգչային մասնագէտները փորձարարական տարբեր նպատակներով կ՛առաջարկեն եւ կը տրամադրեն ծրագիրներ։ Այս տեսանկիւնէն սորվիլը վստահելի հմտաբանութիւն է` ուղղուած փորձարարական տարբեր հարցերու պատասխանները գտնելուն։ Այդպիսով՝ ուսուցման տեսութիւնը մակաբերական խնդիրներու ու անոնց համախումբերու եւ լուծումներու ֆորմալ ուսումնասիրութիւնն է, ինչպէս գաղափարական, այնպէս ալ Turing-հաշուելի գործօններու պարագային։
1960-ականներու (Գոլտ, 1967) ֆորմալ ուսուցման տեսութիւնը կիրառուեցաւ լեզուի իւրացման տեսութիւններուն համար, որոնցմով երեխային կը խնդրէին իւրացնել իր մայրենի լեզուի քերականութիւնը։ Այլ կերպ՝ լեզուները կը ձեւաւորուին որպէս recursive անհաշուելի գործակից (կամ գործակիցներ), իսկ երեխան կը դիտուի իբրեւ պաշտօնակատար, որ կը պահանջէ հանգեցնել ճշգրիտ ցուցիչին տրուած մեծութեան բոլոր հնարաւոր արժէքներու պարագային։ Գրեթէ նոյն ժամանակ Ռեյչերբանչի ուսանող Հիլարի Փաթնամը (Putnam 1963) կիրառեց ուսուցման տեսութիւնը՝ քննադատելու Կարնափի հաստատման տեսութիւնը։ Փաթնամն կ՛ուզէր ցոյց տալ հաստատման հաւանականութեան տեսութեան՝ Կարնափի հիմնաւորման չափանիշները։ Կայ վարկած մը, ըստ որու՝ Կարնափի լուծումի algorithm-ը չի կրնար ուսումնասիրել նոյնիսկ վարկածի իւրաքանչիւր հնարաւոր օրինակը։ Խնդիրի հետագայ մաթեմատիկական մշակմամբ զբաղուած են Պլամն ու Պլամը (Blum and Blum 1975) եւ Անկուլինը (Angluin 1980)։
Տրամաբանական վստահելիութիւն
Ֆորմալ կրթութեան տեսութիւնը կ՛առաջարկէ վստահելիութեան յստակ սահմանուած հասկացութիւններ այն մեթոտներուն համար, որոնք պարտադիր պայման չեն հանդիսանար գիտելիքի համար։ Չնայած այդ աւանդական իմաստով Epistemiological առարկութիւն չէ, բայց այս տեսութիւնը կրնայ կարեւոր դեր խաղալ գիտելիքի ուսումնասիրութեան հարցին մէջ :
Մուսա Լերան 100 տարիները (գիրք)
«Մուսա Լերան 100 տարիները» (The Hundred Years of Musa Dagh), հայոց եւ հրեաներու ցեղասպանութեանց զոհերուն նուիրուած գիրք, հեղինակ՝ Եայիր Օրոն։
Բովանդակութիւն
Գիրքը կը բաղկանայ 11 ենթագլուխներէ։ Առաջինը կը կրէ «Իսկական պատմութեան իսկական հերոսը» խորագիրը։ Այստեղ հեղինակը լուսարձակի տակ առած է Մուսա Լերան հերոսամարտի զինուորական հրամանատար Մովսէս Տէր Գալուստեանի կեանքն ու քաղաքական գործունէութիւնը: Այս հատուածով Օրոն վկայութիւններ կը բերէ պատմաբան Աշոտ Ներսիսեանի` Կարօ Սասունիի մասին գրած աշխատութենէն:
Գիրքին յաջորդ ենթաբաժինով, սեղմ գիծերու մէջ կը ներկայացուի ֆրանսական նաւերուն միջոցով իրագործուած փրկութեան գործողութիւնը:
Յաջորդող ենթաբաժիններուն մէջ Օրոն խորքային մօտեցումով անդրադարձած է «Մուսա Լերան 40 օրերը» վէպի հեղինակ Ֆրանց Վերֆելի անձին ու գործունէութեան` շեշտելով, որ վէպը գրելու իր տարերքին մէջ Վերֆել տարիներով ուսումնասիրած է` պատմական արխիւներ, ականատեսներու վկայութիւններ, փաստաթուղթեր եւ լրագրական աղբիւրներ:
Գիրքին չորրորդ ենթաբաժինով Օրոն կը ներկայացնէ «Մուսա Լերան 40 օրեր»-ու առթած ազդեցութեան հոլովոյթը Բ. Աշխարհամարտին ընթացքին հրէական սփիւռքին մէջ, յատկապէս` եւրոպական սփիւռքի գերմանական, աւստրիական եւ լեհական հրեայ գաղութներուն մէջ : Միաժամանակ, 1934-ին, Թել Աւիւի մէջ առաջին անգամ ըլլալով կը հրատարակուի վէպին եբրայերէն տարբերակը` Ժոզեֆ Լիխթենպոմի թարգմանութեամբ:
Օրոն կը գրէ, որ մահուան դէմ պայքարող մուսալեռցիներու ծառացումը լերան մը վրայ, Համաշխարհային Բ. պատերազմի տարիներուն, հրեաներուն կողմէ կը վերածուի Մասսատայի բարձունքին վրայ ՔԱ. 70 թուականին Հռոմէական կայսրութեան դէմ իրենց ըմբոստութեան համարժէք պատմական եղելոյթի:
Հինգերորդ եւ վեցերորդ ենթաբաժիններով պատմաբան Օրոն արխիւային հարուստ շտեմարան մը բանալով` կը գրէ, թէ ինչպէ՛ս Վարշաւիոյ եւ Եւրոպայի տարածքին գտնուող հրէական թաղամասերու եւ կեթոներու դիմադրական շարժումներուն մէջ Վերֆելի վէպը խթան եւ ներշնչումի աղբիւր հանդիսացած է հրեայ ժողովուրդին Բ. Աշխարհամարտի օրերուն, իսկ հրէական կեդրոնացման ճամբարներու մէջ յոյս ներշնչած` դէպի ստոյգ մահ գացող բազմահազար տառապեալներու:
Իր այս աշխատութեան մէջ Օրոն կը շեշտէ պատմական յիշողութեան կենսական գործը` հրեայ սերունդներու ազգային ժառանգութեան կազմութեան հոլովոյթին մէջ: Գիրքին եզրափակիչ բաժինով Օրոն կը մէջբերէ «Մուսա Լերան 40 օրերը» վէպի առաջին եբրայերէն հրատարակութեան առիթով գրուած Մոշէ Պէյլինսոնի գրախօսականին մէկ նախադասութիւնը` «Այս գիրքը սերունդներու համար գրուած գիրք է»:
Օրոն կը շարունակէ` գրելով, որ դժբախտաբար հրեայ ժամանակակից սերունդը անտեղեակ է մուսալեռցիներու մղած հերոսամարտէն: Ան անհրաժեշտ կը նկատէ Ֆրանց Վերֆելի վէպին ներառումը Իսրայէլի պետական կրթական ծրագիրին մէջ, ինչպէս նաեւ` ուսումնական բարձրագոյն կրթարաններու պատմութեան բաժանմունքներու ծրագիրներուն մէջ, որովհետեւ Վերֆելի վէպը`"«Այնպիսի գրական երկ մըն է, որ կարողութիւնը ունի արդարութեան եւ մարդկային իրաւանց արժէքները ուսուցանելու համայն մարդկութեան»:"
Հայոց ցեղասպանութեան մասին աշխատութիւններ
Հայոց ցեղասպանութեան մասին գիրքերը եւ պատմագիտական աշխատութիւնները՝
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Գիրքեր Ստորոգութիւն:Գիրքեր այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութիւն
Միքայէլ Նալբանդեանի յուշարձան (Երեւան)
Միքայել Նալբանդեանի յուշարձան, կը գտնուի Երեւանի կեդրոնի Օղակաձեւ զբօսայգիին գրողին անուան փողոցի վերջնամասին:
Ալվարօ Արպելոա
Ալվարօ Արպելոա Քոքա, սպանացի ֆութպոլիստ, պաշտպան։ Սպանիոյ ֆութպոլի ազգային հաւաքականի եւ Ռէալ Մատրիտի ֆութպոլիստ։
Ակումբային Ասպարէզ
Ալվարոն Ռէալի հետ ունի պայմանագիր դեռ վաղ տարիքէն եւ սկսաւ խաղալը Ռէալի երիտասարդական ակումբին մէջ, որ կը գլխաւորէր Ռաֆայէլ Պենիթեսը։ Ժամանակի ընթացքին Արպելոան իր տեղը չգտաւ հիմնական կազմին մէջ եւ չկարողանալով հաստատուիլ ակումբին մէջ տեղափոխուեցաւ «Տեփորթիվօ»։
«Տեփորթիվօ»
2006 թուականի Յուլիս 24-ին Արպելոան տեղափոխուեցաւ «Տեփորթիվօ» այն ձգտումով, որ իր տեղը ունենայ կազմին մէջ եւ ունենայ շատ խաղային ժամանակ։
Լիվըրփուլ
Շուտով Լիվըրփուլ ցանկութիւն ունեցաւ ձեռք բերելու սպանացի ֆութպոլիստին։ 2007 թուականի Յունուար 31-ին տեղափոխուեցաւ Լիվըրփուլ։ Գործարքի արժէքը կազմեց 2,5 միլիոն փաունտ, որմէ 50%-ը ստացաւ Ռէալը։ Անոր առաջին խաղը տեղի ունեցաւ Փետրուար 10-ին Նիւքասըլի դէմ խաղին, ուր Լիվըրփուլը պարտուեցաւ։ Բայց անոր ամբողջական նորամուտը կը համարուէր Պարսելոնայի դէմ հանդիպումը Քամփ Նոուի մէջ Փետրուար 21-ին ախոյեաններու Լիկայի 1/8 եզրափակիչին։ Այդ խաղին Արպելոան հիմնական կազմին մէջ էր ձախ պաշտպանի դիրքին։ Անոր հիմնական պարտականութիւնը Լիոնէլ Մեսսիին փակելն էր։ հակառակ, որ Պարսելոնան աչքի ինկաւ առաջին (կոլը տեղի ունեցաւ Արպելոայի սխալէն յետոյ), բայց արդիւնքին Լիւերբուլը կրցաւ յաղթել այդ խաղը։ Արպելոան իր առաջին կոլը Լիվըրփուլի կազմին մէջ հարուածեց 2007 թուականի Ապրիլ 7-ին Ռետինկի դեմ խաղին մէջ։
Ասպարէզը հաւաքականին մէջ
2008 թուականի Մարտ 27-ին առաջին անգամ խաղցաւ հաւաքականին մէջ։ Իտալիոյ դէմ ընկերական խաղին մէջ Արպելոան 73-րդ վայրկեանին փոխարինեց Սերճիօ Ռամոսին։ Հաւաքականի կազմին մէջ Արպելոան խաղցաւ 56 խաղ եւ յաղթեց Եւրոպայի 2008, Աշխարհի 2010 եւ Եւրոպայի 2012 թուականներուն ախոյեանութիւնը։
Անձնական կեանք
Ամուսնացած է Քարլոթէ Ռուիսի հետ, ունի 2 զաւակ՝ Ալպան (ծնած՝ 26 Ապլիլ 2010) եւ Ռաուլը (ծնած՝ 16 Մայիս 2013):
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Սպանացի ֆութպոլիստներ Ստորոգութիւն:17 Յունուարի ծնածներ
Պարի Թանգարան
Պարի թանգարան (շուէտ.՝ Dansmuseet), կատարողական եւ տեսողական արուեստի թանգարան Սթոքհոլմի մէջ։ Բացուած է 1953-ին, Շուէտ ի թագաւորական օփերայի նկուղին մէջ։ Սկիզբը հոն ցուցադրուած է պարային արուեստի մեծ հաւաքածոյ մը, որ 1920-1925-ներուն կը պատկանէր Փարիզի Ballets suédois-ի առաջնորդ Ռոլֆ տէ Մարէին : 1969-ին  շուէտ պարուհի Քարինա Արի անունով կոչուող գրադարանը կցուած է թանգարանին եւ անոր  համադրող նշանակուած է Պենկդ Հէակար: Գրադարանը կը պարունակէ Հիւսիսային Եւրոպայի մէջ պարերու մասին գրականութեան ամենաընդարձակ արխիւը: Թանգարանը ներկայիս կը գտնուի Տրոդինկատան 17 հասցէին վրայ : Գրադարանը որեւէ պետական միջոցէ  չ'օգտուիր, քանի որ անիկա անձնական թանգարան է: Հաւաքածոյին մեծ մասը նիւթեր են Արեւմտեան Եւրոպայէն, որոնք կը թուագրուին 1500-էն մինչեւ 1850, Ի. դարու վերջին ամսագրերու ժողովածուն եւ հազարաւոր ֆիլմերու տեսերիզ գրադարան: Առկայ է նաեւ ռուսական պարերու մասին գիրքերու մեծ հաւաքածոյ մը : 2017-ի դրութեամբ թանգարանին տնօրէնը եղած է Եւա-Սոֆի Էրնսդէլ :
Պատմութիւն
Թանգարանը Սթոքհոլմ ի մէջ տեղակայուած է 1920–1925-ականներուն Փարիզ ի պալեթի առաջնորդ, շուէտ արիստոկրատ, արուեստի հաւաքորդ Ռոլֆ տէ Մարէի (1888-1964) շնորհիւ: 1933-ին ան Փարիզի մէջ բացած է պարերու աշխարհի առաջին թանգարան-հետազօտական հաստատութիւնը: Les Archives internationales de la Danse դարձած է պարերու ուսումնասիրութիւններու յայտնի կեդրոն մը, ուր այցելուներ կու գային ամբողջ աշխարհէն՝ տեսնելու ցուցադրութիւնը կամ ուսանելու հսկայական գրադարանին մէջ։ Արխիւը նաեւ հրատարակած է իր սեփական ամսագիրը եւ գիրքերը, կազմակերպած է դասախօսութիւններ Պասիի շրջանին գտնուող գեղեցիկ շէնքին մէջ, որ Ռոլֆ տէ Մարէն կառուցած էր իր պարի կեդրոնին համար: 1940-ականներու վերջը ան փակած է իր աշխատանքը Փարիզի մէջ, եւ հաւաքածոներուն մէկ մասը նուիրած Ֆրանսայի նահանգին, որ զանոնք տեղաւորած է Փարիզի օփերայի թանգարանին եւ գրադարանին մէջ։ Փարիզի շուէտական պալեթէն ստացուող հսկայական հաւաքածոն եւ ոչ-եւրոպական հաւաքածոները Ռոլֆ տէ Մարէն բերած է Սթոքհոլմ՝ ձեւաւորելու պարի թանգարանը, որ ան բացած է 1953-ին՝ Թագաւորական օփերայի նկուղին մէջ:
Թանգարանը տեղակայուած է նոյն հրապարակին մէջ, ուր սկիզբէն կազմաւորուած է: Ներկայիս նոյն վայրին մէջ վերաբացուած է  Մայիս 1999-ին :
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Շուէտի թանգարաններ
Ալերսէ Միլենարիօ Փաթականի
Տաքթըր Ճոնաթան Պարիչիվիչ ծառին տարիքը հաշուելու տարբեր ձեւեր գործածած է ճշդելու համար Ալերսէ Միլենարիօ Փանթակոնիի նոճի ծառին տարիքը: Ան հասած է այն եզրակացութեան, որ Չիլիի մէջ գտնուող այս ծառը 5484 տարեկան է: Այս ձեւով ան կը դառնայ աշխարհի վրայ ամէնէն հին ծառը, որ 600 տարի աւելի «մեծ» է, քան` ներկայ տիտղոսը կրող ծառը:
Ալերսէ Միլենարիօ ծառը կը պատկանի սեքոա ծառերու ընտանիքին: Այս ծառերը դանդաղօրէն կ'աճին եւ կրնան մինչեւ 45 մեթր բարձրութիւն ունենալ: Ըստ Պարիչիվիչի, նոճին շատ խոցելի է: Անոր ճեղքերուն մէջ կ՛աճին մամուռներ, քարաքոսներ եւ ուրիշ տեսակի բոյսեր: Մասնագէտը կը հաւատայ, որ ծառին միայն 28 առ հարիւրը իսկապէս կենդանի է:
Միակ գլխաւոր հարցը այն է, որ բազմաթիւ այցելուներ կու գան զմայլելու այդ ծեր ծառով, եւ այս ձեւով կրնան վնասել անոր կենդանի մնացած վերջին բաժինները: Մասնագէտը կ'ըսէ, որ այդ ծառը իր ընտանիքի անդամներէն մէկուն նման է, զայն տեսնել` ինչպէս առիւծ մը վանդակի մը մէջ բանտարկուած, իրեն մեծ վիշտ կը պատճառէ :
Պորութ Փահոր
Պորութ Փահոր (, ծն.2 Նոյեմբեր 1963), սլովէնացի քաղաքագէտ, 2012 թուականի Դեկտեմբեր 22-էն Սլովէնիոյ նախագահ։ 2017 թուականի Նոյեմբերին վերընտրուած է այդ պաշտօնին:
Կենսագրութիւն
Փահոր ծնած է Փոսթոյնա քաղաք (նախկին Եուկոսլաւիոյ), իր մանկութիւնը անցկացուցած է Նովա Կորիցային մէջ։ Անոր հայրը վախճանած էր երիտասարդ տարիքին, մայրը եղած է նազիական ճամբարէն վերապրած եւ անոր մեծցուցած է մինակով: 1987 թուականին աւարտած է Լիւպլեանայի Համալսարանի ընկերաբանական ֆաքուլթին։
Քաղաքական Գործունէութիւն
1990-ին առաջին անգամ ընտրուած է սլովէնական խորհրդարանի պատգամաւոր։ 1990-ականներու վերջերուն Փահոր կը դառնայ սլովէնական քաղաքականութեան ձախ թեւին ամենէ յայտնի առաջնորդներէն մեկը։
2000 թուականին Փահորի կուսակցութիւնը մտած է իշխող կոալիցիայի կազմի մէջ, կ'ընտրուէ Ազգային անսամպլի նախագահ։ 2004 թուականին ընտրուած է Եւրոպայի խորհրդարանի պատգամաւոր։
Անձնական Կեանք
Փահոր եւ իր կողակից Թանեայ Փէչարը ունին զաւակ մը՝ Լուքայ: Իր մայրենի սլովէներէնէն զատ ան կը խօսի նաեւ անգլերէն, ֆրանսերէն, իտալերէն եւ սերպ-խրուաթերէն:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1963 ծնունդներ Ստորոգութիւն:2 Նոյեմբերի ծնածներ
1801 թուական
1801 թուական, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու առաջին տարին
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1801 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1801 մահեր
Ստորոգութիւն:1801