cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Նեղոս գետ
Նեղոսին հոսքը
Նեղոս սկիզբ կ'առնէ Կեդրոնական Ափրիկէէն եւ կը հոսի հիւսիս՝ դէպի Միջերկրական ծով։ Նախքան ծով թափիլը Նեղոս լայն գետահովիտ մը կը յառաջացնէ։ Ափրիկէի այդ մասի կլիման, ուրկէ  Նեղոս կը հոսի, չոր եւ տաք է։ Անձրեւները շատ հազուադէպ են։ Հողերուն մեծ մասը քարքարոտ անապատներ են։ Նեղոս ընդհանրապէս վարար հոսք մը կ'ունենայ  Յուլիս ամսուան ընթացքին։ Այդ շրջանին ջուրերը կը հեղեղեն ափամերձ մեծ տարածքներ։  Նեղոսի ջուրերը իրենց հետ կը բերեն հսկայական քանակութեամբ տիղմ, ինչ որ հողը  շատ բերրի կը դարձնէ։ Եգիպտոսի մեծ գետն է, որմէ կախեալ է ամբողջ երկրին տնտեսութիւնը։ Նեղոս սկիզբ կ'առնէ Ափրիկէի կեդրոնը գտնուող Վիքթորիա լիճէն եւ կը թափի Միջերկրական ծով։  Նեղոսի բերրի հովիտը (վերին Եգիպտոսի հովիտին լայնքը 19 Քմ.-էն աւելի չէ) երկու կողմէն  ալ սահմանակից է անապատին։ Ամէն տարի գարնան գետը դուրս կու գայ  իր ափերէն՝ տեղատուութենէն ետք տիղմի հաստ շերտ մը ձգելով, որմէ ետք մերձակայ դաշտավայրերը առատ բերք կու տան։ Գետը նաեւ շահաւէտ փոխադրամիջոց է՝ երկրին մէկ ծայրէն միւսը ապրանքներ տեղափոխելու համար։ Ներկայիս Գահիրէի մօտերը 19 Քմ. դէպի հիւսիս Նեղոս կը բաժնուի երկու վտակներու՝ արեւմտեան եւ արեւելեան, որոնց միջեւ ինկած ճահճուտը յայտնի է Տելթա անունով։ Նեղոս նկարագրուած է Յովսէփին ժամանակակից Փարաւոնի երազին մէջ։ Մովսէսի ծնած շրջանին Փարաւոն կը հրամայէ Նեղոսը նետել հրեաներէն ծնած բոլոր արու զաւակներուն։ Մովսէս  զամբիւղի մէջ կը ձգեն գետափնեայ  ծանծաղուտի մը մէջ։ Նեղոսին հետ  կապուած են նաեւ «տասը պատուհասներէն» մէկ քանին, որոնք Աստուած ուղարկած էր որպէս պատիժ Փարաւոնին՝ իսրայէլացիները ազատ չարձակելուն համար։ Նեղոսի մասին  յաճախ յիշատակած են մարգարէները։
Նեղոսն ու Պապիրոսը
Նեղոսի երկայնքով ապրող մարդիկ  շատ վաղուց թուփերէն կը պատրաստէին մակոյկներ, իսկ հետագային՝ նաեւ համեմատաբար մեծ նաւակներ։ Գետով կը տեղափոխէին հացահատիկ, սննդամթերք, անասուններ, շինարարական նիւթեր։ Նեղոսի ափերուն կ'աճէր զարմանալի բոյս մը՝ պապիրոսը։ Անոնցմէ կարելի էր նաւակներ պատրաստել։ Պապիրոսի յատուկ մշակուած ցօղուններէն կը ստանային հիանալի թերթանման նիւթ մը, որու վրա կրնային գրել։ Անիկա եւս պապիրոս կը կոչուէր։
Աշխարհագրական դիրք
Նեղոս գետի ակունքներուն աշխարհագրական դիրքին գտնուելու վայրը անյայտ էր հին ժամանակներէն մինչեւ Ժթ. դար, երբ վերջապէս կը պարզուի, որ անիկա Վիքթորիա լիճն է։ Նեղոսի հովիտը երբեմն կ'որոշեն այդ լիճէն սկսեալ, հակառակ անոր որ անոր մէջ կը թափին բաւականին մեծ գետեր։ Նեղոսի ակունքը կը համարուի Ռուկարար գետը, որ Գահեր գետի վտակներէն է։ Իր հերթին Գահեր գետը կը թափի Վիքթորիա լիճ։ Դուրս գալով Վիքթորիա լիճի հիւսիսային ծայրամասէն՝ գետը, որ այս վայրերուն մէջ կը կոչուի Վիքթորիա-Նեղոս, կ'անցնի քարէ պատնէշներու մէջէն՝ բազմաթիւ խոտորումներ ու ջրվէժներ յառաջացնելով։ Այս ընթացքին անոր մակերեսը Վիքթորիա լիճէն  670 մեթր ցած կ'ըլլայ։ Յետոյ, անցնելով Գոգօ լիճը, գետը համեմատաբար կարճ տարածութեան վրայ կ'ունենայ 400 մեթր իջեցումներ եւ կը թափի Մապուտօ-Սեսենեկօ լիճ։ Անկէ դուրս գալով՝ Նեղոս կ'ընդունի Ասվա գետը, որմէ ետք ալ անոր ջուրերը կ'անցնին Սուտանի հարթավայրով։ Ճուպա քաղաքէն վար, գետը շուրջ 900 Քմ. տարածքով կ'անցնի «Սետտ» ճահճային շրջանը։ Հոս կը կոչուի «Պահր ալ-ժապալ» (լեռնային ծովը)։ Հոս գետին հոսքը կը խաթարուի եղէգներու եւ ջրիմուռներու զանգուածներու պատճառով, եւ անիկա դժուարութեամբ կ'անցնի այս շրջանը՝ կորսցնելով իր ջուրերուն 2/3-րդը գոլորշիացման եւ բուսական ծածկոյթի ոռոգման վրայ։ Միանալով Ալ-Գազալ վտակին՝ գետը կը ստանայ Սպիտակ Նեղոս անուանումը եւ դուրս կու գայ ճահճային շրջանէն։ Անոր կը միանայ նաեւ Սոպաթ գետը, որ գրեթէ կրկնակի կ'աւելցնէ անոր ջուրերը։ Յետոյ Նեղոս հանգիստ կը հոսի լայն կիսաանապատային հովիտով մինչեւ Խարթում քաղաքը։ Սետտ ճահճային շրջանէն մինչեւ Խարթում քաղաքին մօտակայքը գետը կը ցածնայ եւ կը հասնի 80 մեթրի։ Խարթում քաղաքին քով Սպիտակ Նեղոսին մէջ  կը թափի Կապոյտ Նեղոսը, որ սկիզբ կ'առնէ Տանա լիճէն ։ Հոսկէ մինչեւ Միջերկրական ծով գետը կը կոչուի Նեղոս։ Անիկա Խարթումի եւ Ասուանի միջեւ կը կազմէ 290 մ.։ Նուպիական անապատին մօտերը Նեղոս գետը կ'ընդունի իր վերջին մեծ վտակը՝ Աթպարա գետը։
Գետին հովիտը
Նեղոսի Ասուանէն մինչեւ Գահիրէ (900 Քմ.) թեքութիւնը շատ քիչ է, եւ գետը կը հոսի շատ լայն հովիտով (20-25 Քմ.)։ Գահիրէէն 20 Քմ. անդին կը սկսի Նեղոսի հովիտը (տարածութիւնը 22-24 000 Քմ.²՝ բազմաթիւ գետակներով եւ լճակներով։ Անիկա տարածուած է Միջերկրական ծովու ափին՝ Ալեքսանդրիայէն մինչեւ Պոր-Սաիտ 260 Քմ. ընդհանուր երկարութեամբ)։ Նեղոսի հունը հոս կը բաժնուի 9 մեծ եւ բազմաթիւ փոքր գետերու։ Երկու հիմնական գետերը ՝ Դամյատը (արեւելեան) եւ Ռաշիտը/ արեւմտյան/ ունին շուրջ 200 Քմ. երկարութիւն իւրաքանչիւրը։ Իպրահիմ ջրանցքին եւ Եուսուֆ գետակին միջոցով Նեղոսին ջուրերուն մէկ մասը կը լեցուի Պիրկետ-Կարուն լիճը, որ իր հերթին կ'ոռոգէ Ֆայյում Ովասիսը։ Իսմաիլի ջրանցքով Նեղոսի քաղցրահամ ջուրերով կ'ոռոգուին Սուեսի ջրանցքին շրջանը, իսկ Մահմուտիա ջրանցքով՝ Ալեքսանդրիա քաղաքը եւ անոր շրջակայքը։ Նեղոսի երկայնքը շուրջ 6700 Քմ. է (գիրքերու մէջ յաճախ կը գրուի 6671 Քմ. )։ Վիքթորիա լիճէն մինչեւ միջերկրական ծով 5600 Քմ. է։ Նեղոսի հովիտը աշխարհի ամենամեծ գետային հովիտներէն է։ Անիկա կազմաւորուած է մեծ ծովային խորշի մը մէջ՝ անընդհատ լեցուելով գետային ջուրերով եւ ունի ծաղիկի տեսք։
Նեղոսին ջրամբարները
Մինչեւ ջրամբարներու կառուցումը Նեղոս գետը ուժեղ հեղեղումներ կ' ունենար։ Ասուանի ջրամբարէն տարեկան դուրս եկած ջուրը կը կազմէր 62 միլիոն մ³, որոնց մեծ մասը տիղմի տեսքով «կը նստի» դաշտերու, ցանքերուն եւ ջրամբարներուն մէջ։ Նեղոս յատկապէս կարեւոր է Եգիպտոսի համար, որովհետեւ Նեղոսի տելթային 10-15 քիլոմեթրնոց հատուածին մէջ կ'ապրի երկրին բնակչության 97 %-ը։ Ասուանի մեծ ջրամբարի կառուցումը թոյլ տուած է կարգաւորել Նեղոսի հոսքը, ուժեղ հեղեղումներու վնասը վերացնել  նաեւ թոյլ կու տայ  ընդլայնել ոռոգուող տարածքները։ Սուտանի մէջ Նեղոսի ջուրերը աւելի մեծ կարեւորութիւն ունին Ճեզիրայի շրջանին համար, քանի որ այս շրջանը կը զբաղի բամպակի արտադրութեամբ։ Բացի Ասուանի մեծ ջրամբարէն, Նեղոսի վրա գոյություն ունին նաեւ այլ մեծ եւ փոքր ջրամբարներ/ Ասուան-5/5 Քմ.³, Նասերի ջրամբարը, Ժապալլ Աուլիան՝ Սպիտակ Նեղոսի վրայ (2.5 Քմ.³  եւ այլն)։
Սուրբ Յակոբ Եկեղեցի (Արարատ գիւղ)
Սուրբ Յակոբ եկեղեցի, Հայ Առաքելական եկեղեցի Արարատի մարզի Արարատ գիւղի մէջ։ Ընդգրկուած է Արարատի պատմութեան եւ մշակոյթի անշարժ յուշարձաններու ցանկին մէջ։
Պատմութիւն
Կը գտնուի Արարատ գիւղի մեջ։ Կառուցուած է 1866 թուականին Պարսկաստանի Մակու քաղաքէն այստեղ ներգաղթած հայերու նախաձեռնութեամբ։ Բազիլիկ կառոյց է, որ երկու շարք երեքական մոյթերով կը բաժնուի երեք նաւերու։ Կիսաշրջանաձեւ խորանի երկու կողմերուն մէջ ուղղանկիւն աւանդատներ են։ Ձախակողմեան աւանդատան մօտ մկրտութեան աւազանն է։ Խորանի աջ եւ ձախ կողմերուն կամարակապ որմնախորշեր են։ Եկեղեցին ունի երեք մուտք՝ հիւսիսային, արեւմտեան եւ հարաւային։ Կառուցուած է տեղական գորշ տրաուերտին քարով։ Պատերը ներսէն սւաղուած են կրով։
Եկեղեցիին կից զանգակատունը կառուցուած է 1866 թուականին, վերակառուցուած՝ 2008-2010 թթ.՝ հովանավորներ Սամուէլ եւ Ստեփան Վարդանեաններու կողմէն։
Եկեղեցւոյ հոգեւոր հովիվն է Տէր Դաւիթ քահանայ Սահակեանը։
Պանիրէ Թունաւորում
Պանիրէ Թունաւորում, ամէն տարի, գարնան, պանիրէ թունաւորման բազմաթիւ պարագաներ կը պատահին Լիբանանին ու Սուրիոյ մէջ:
Այս թունաւորման պատճառ հանդիսացող պանիրը տեղացիներուն կողմէ կը կոչուի «Ճըպնի Խատրա» (կանաչ պանիր): Ճերմակ, գնդաձեւ եւ մէջտեղը ծակ պանիր մըն է, որ կը վաճառուի թիթեղներու մէջ: Շատ համեղ է եւ երեւութապէս՝ անմեղ: Թունաւորուած պարագային համն ու տեսքը կասկած չեն ներշչեր,միայն երբեմն դանակով հատած ատեն ստացուած շերտի ծակոտկէն կրնանք գիտնալ թունաւորւած ըլլալը:
Պանիրը կը պատրաստուի գիւղական տուներուն մէջ՝ թիթեղէ կամ պղինձէ ամաններու մէջ,երբեմն այնպիսի անհատներու կողմէ,որոնք շատ անգամ գաղափար իսկ չունին առողջապահական տարրական պայմաններուն եւ գիտելիքներուն մասին:
Իմացութեան Գործակից
Իմացութեան Գործակից (IQ — intelligence quotient, կը կարդացուի «այ քիու»), անձի իմացութեան մակարդակի քանակական գնահատականը (մտաւոր զարգացման գործակից), իմացութեան մակարդակը միջին վիճակագրական անձի իմացութեան մակարդակի համեմատութեամբ (նոյն կամ միջին տարիքի), աւելի նեղ իմաստով՝ այսպէս կոչուած մտաւոր տարիքի յարաբերակցութիւնը տուեալ անձի իրական կենսաբանական տարիքին։ Անիկա կ'որոշուի յատուկ քննութիւններու կիրառումով։ Իմացութեան գործակիցի չափումը կարելիութիւն կու տայ գնահատելու ընդհանուր իմացութեան գործակիցը՝ «g գործօնը»։
Պանիրէ Թունաւորում
Տեղացիք պանիրին թունաւորուիլը կը վերագրեն պղինձէ ամաններուն կապած կանաչ բորբոսին,ատոր համար ալ այս թունաւորը կը կոչեն «Չընճար»,մինչդեռ այդ չէ իրողութիւնը:
Իմացութեան Գործակից
Պատմութիւն
Ներկայիս աճած է IQ քննութիւններու նկատմամբ հետաքրքրութիւնը, որուն պատճառով ի յայտ են եկած նոր քննութիւններ եւ սանդղակներ։ Այդ է պատճառը, որ դժուարութիւն կը յառաջանայ համեմատելու տարբեր քննութիւններու արդիւնքները։
Պանիրէ Թունաւորում
Պանիրին թունաւոր դառնալուն պատճառը կուղահատիկ մանրէն է,որ կը գտնուի մեր կոկորդին,բերանին,վերքերուն մէջ...
Իմացութեան Գործակից
Քննութիւններ
IQ քննութիւնները մշակուած են այնպէս, որպէսզի արդիւնքները բնական համարուին 100-ի հավասար IQ֊ի միջին նշանակութեան համեմատութեամբ, եւ այնպիսի բաժանումով, որ մարդոց 50 %֊ի IQ-ն ըլլայ 90-110-ի միջեւ, իսկ 25֊ական % -ը՝ 90-էն ցած եւ 110-էն բարձր։ 70-էն ցած IQ-ն յաճախ կ'որակուի իբրեւ մտաւոր յետամնացութիւն։ Քննութիւնները բաղկացած են աճող բարդութեամբ բազմաթիւ յառաջադրանքներէ։ Անոնք հիմնականին կը ներառեն թուաբանական եւ տրամաբանական խնդիրներ, գործնական իրավիճակներու մէջ կողմնորոշումը ստուգող վարժութիւններ, խնդիրներ, որոնք կը ստուգեն ոչ պարզ մտածողութիւնը, գործնական յիշողությունը եւ այլ որակներ։ Քննութեան արդիւնքներով կ'որոշուի IQ-ն, ընդ որուն, որքան քննութեան շատ տարբերակներ կ'անցնէ հետազօտուողը, այնքան աւելի լաւ արդիւնքներ ան կը դրսեւորէ։ Աւելի յայտնի է Այզենկի քննութիւնը։ Համեմատաբար ճշգրիտ են նաեւ Վեքսլերի քննութիւնը, Ռաւէնի քննութիւնը, Կետտելի քննութիւնը։ Այզենկի քննութիւնը նախատեսուած է 18 եւ վեր տարիքի անձերու համար եւ կը սահմանէ IQ-ի 180 միաւոր առաւելագոյն մակարդակ։
Քննութիւնները կը բաժնուին ըստ տարիքային խումբերու եւ կը մատնանշեն անձի զարգացումը անոր տարիքին համապատասխան։
Պանիրէ Թունաւորում
Ա. Պանիրի պատրաստութեան տրամադրուած ամանները կրնան հականեխուած չըլլալ եւ պարունակել այս մանրէն:
Իմացութեան Գործակից
Ժառանգականություն
IQ֊ի մակարդակի կանխատեսման գործընթացին մէջ սերնդաբանութեան եւ շրջապատող միջավայրի դերը դիտարկուած է Plomin et al֊ի մէջ (2001, 2003) ։ Մինչեւ վերջին ժամանակները ժառանգականութեան դերը ուսումնասիրուած է հիմնականին երեխաներու շրջանին մէջ։ ԱՄՆ֊ի մէջ տեղի ունեցած տարբեր հետազօտութիւններ ցոյց տուած են, որ IQ֊ի մակարդակի վրայ ժառանգականութեան ազդեցութիւնը կը տատանուի 0,4֊էն մինչեւ 0,8 ։ Ատիկա կը նշանակէ, որ հետազօտուած երեխաներու շրջանին մէջ ժառանգականութենէն IQ-ի կախուածութեան տարբերութիւնը կը կազմէ 40֊80 %։ Մնացած մասը կախուած է երեխայի կենսապայմաններէն եւ չափման սխալներէն։ Ժառանգականութիւնը 0,4-0,8-ի սահմաններուն մէջ կը նշանակէ, որ IQ֊ն մեծ մասամբ ժառանգական ցուցանիշ է ։
Պանիրէ Թունաւորում
Բ. Պանիրը պատրաստող անձը՝ հականեխման եւ առողջապահական միջոցներուն անտեղեակ,կրնայ իրմէ մանրէն փոխանցել պանիրին,եւ կամ ալ կովուն ստինքը կրնայ ըլլալ հիւանդացած,եւ մանրէն փոխանցուի:
Իմացութեան Գործակից
Առանձին Կեներ
Մարդու ուղեղի աշխատանքի համար պատասխանատու է աւելի քան 17 000 կեներու մեծ մասը ։ Թէեւ որոշ հետազօտութիւններ ցոյց կու տան առանձին կեներու ազդեցութիւնը IQ-ի վրայ, սակայն անոնցմէ ոչ մէկը նշանակալի ազդեցութիւն ունի ։ Կեներու եւ IQ-ի միջեւ բացայայտուած կապը հիմնականին եղած է սխալ դրական ։ Վերջին հետազօտութիւները թոյլ կապ յայտնաբերած են առանձին կեներու եւ իմացութեան գործակիցի մակարդակի միջեւ ինչպէս մեծերու, այնպէս ալ երեխաների շրջանակին մէջ ։
Պանիրէ Թունաւորում
Գ. Պանիրը պատրաստելէ ետք զայն պահելու ձեւերը կրնան պատճառ դառնալ մանրէի փոխանցումին:Օրինակ՝ խանութպան մը կրնայ սառնարան չդնել պանիրե,ձգել սեղանին վրայ,փոշիին եւ ճանճերուն առջեւ:Երբ եղանակն ալ տաք ըլլայ,ապա կը ստեղծուի նպաստաւոր ենթահող մը մանրէներուն աճման եւ բազմացման:Այս պայմաններուն տակ պանիրը կրնայ թունաւորել ենթական՝ ուտելէն 4-5 ժամ ետք:
Իմացութեան Գործակից
Առանձին Կեներ
Հետազօտութիւններ կը կատարուին, բացահայտելու բարձր եւ ցած IQ ունեցող անձերու սերնդական տարբերութիւնները  ։
Պանիրէ Թունաւորում
Նախ ենթակային բերանը կը լորձնոտի,ապա ան կ’ունենայ սրտխառնուք,փսխուք եւ արիւնոտ փորհարութիւն:Ապա՝ գլխացաւ,արեան ենթաճնշում,իսկ եթէ դարմանումը ուշանայ՝ մահը կրնայ անխուսափելի դառնալ:Ընդհանրապէս երեւոյթը հաւաքական կ’ըլլայ,որովհետեւ ընտանիքի բոլոր անդամներն ալ համտեսած կըլլան նոյն պանիրը:
Իմացութեան Գործակից
Շրջապատող Միջավայր
Շրջապատող միջավայրը, մասնաւորապէս ընտանիքը, էական ազդեցութիւն կը գործէ երեխայի իմացութեան զարգացման վրայ։ Կապեր յայտնաբերուած են իմացութեան եւ ընտանիքի հետ կապուած տարբեր գործօններու միջեւ, օրինակ՝ տան չափի եւ արժողութեան, ընտանիքի տարեկան եկամուտի, ընտանիքի անդամներու միջեւ փոխադարձ յարաբերութիւններու, ընտանեկան դաստիարակութեան մեթոտներու և այլն։ Այդպիսի ազդեցութիւն իմացութեան գործակիցին կ'ապահովէ 0,25-0,35 բաժին։ Սակայն որքան կը մեծնայ երեխան, այնքան այդ կապը աւելի թոյլ կը դրսեւորուի եւ գրեթէ լիովին կը չեզոքանայ չափահաս դառնալէ ետք։ Այդ հետազօտութիւնները տեղի ունեցած են երկու ծնողներով ընտանիքներու մէջ ։
Պանիրէ Թունաւորում
...Երբ նման պարագայ ստեղծուի,պէտք չէ սարսափիլ եւ շփոթի մատնուիլ,բայց նաեւ առտնին միջոցները գործածելով պէտք չէ ժամանակ կորսնցնել,որովհետեւ քանի մը ժամուան յապաղումը կրնայ մահուան առաջնորդել:Անմիջապէս պէտք է դիմել բժիշկին,որ եթէ ախտաճանաչման վարանում մը ունենայ կրնայ պանիրէն կտոր մը ղրկել տարրալուծարան՝ անոր թունաւոր հանգամանքը հաստատելու համար: Դարմանումը կը կատարուի փսխուքի եւ փորհարութեան պատճառով սպառած մարմնի հեղուկները եւ աղերը վերամբարելով հիւանդին մարմինին մէջ՝ համապատասխան ներարկումներով:Թոյնը մասնաւոր հակաթոյն մը չունի:Եթէ թեթեւ է թունաւորումը,դարմանումը կարելի է կատարել հիւանդին տան մէջ,իսկ ծանր պարագաներուն՝ հիւանդանոց պէտք է փոխադրել զայն...
Աղբիւրներ
(ԶԳՈՅՇ),Առողջապահական-նախազգուշական պարբերաթերթ,Բ տարի,թիւ 1 (5),2016 էջ 29-30
Իմացութեան Գործակից
Շրջապատող Միջավայր
Ի հաշիւ անձի անհատական ժառանգական առանձնայատկութիւններու, միեւնոյն ընտանիքի երեխաները կրնան տարբեր կերպ արձագանգել շրջապատող միջավայրի միեւնոյն գործօնները ։
Ոչ առողջ, սահմանափակ սնունդը կրնայ իջեցնել տեղեկատուութիւնը վերամշակելու ուղեղի կարողութիւնը։ 25 446 հետազօտուողի հետ Danish National Birth Cohort֊ի կատարած հետազօտութիւնները ցոյց տուած են, որ հղութեան ընթացքին ձկնամթերքով հարուստ սնունդ օգտագործելը եւ նորածինը մօր կաթով կերակրելը կը բարձրացնեն անոր IQ-ն ։
13 հազար երեխայի վրայ կատարուած այլ հետազօտութիւն մը ցոյց տուած է, որ կուրծքով կերակրելը կրնայ բարձրացնել երեխայի իմացութեան մակարդակը 7 միաւորով։ Սակայն այդ արդիւնքները հրապարակումէն ետք ենթարկեցին սուր քննադատութեան։ Կը նշուէր նախորդ հետազօտութիւններու ոչ լիարժէք վերլուծութիւնը եւ ընդունուած տեսութիւններու ժխտումը , անիկա քննադատուեցաւ տարբեր տեսանկիւններէ , և, ընդհանուր առմամբ, արդյունքների արժանահավատությունը դրվեց կասկածի տակ ։
Խմբային Տարբերութիւններ
Մեծաթիւ հետազօտութիւններու տուեալներով իմացութեան միջին զարգացուածութիւնը հիմնականին նոյնն է տղամարդոց եւ կիներու շրջանին մէջ։ Միեւնոյն ժամանակ տղամարդոց շրջանին մէջ աւելի արտայայտուած է իմացութեան մակարդակի ցրուածութիւնը․ անոնց մէջ շատ են ինչպէս շատ խելացիները, այնպէս ալ տգէտները։ Այլ կերպով ըսուած՝ շատ բարձր եւ շատ ցած իմացութիւն ունեցողներու մէջ մեծ թիւ կը կազմեն տղամարդիկ։ Տղամարդոց եւ կիներու իմացութեան տարբեր կողմերու արտայայտուածութեան մէջ եւս կան որոշակի տարբերութիւններ․ մինչեւ հինգ տարեկան այդ տարբերութիւնները չեն նկատուիր։ Անկէ ետք տղաները կը սկսին աղջիկներուն գերազանցել տարածական իմացութեան եւ ձեռնավարութեան, իսկ աղջիկները տղաներուն՝ խօսքային կարողութիւններու մարզին մէջ։
Ռասա Եւ Ազգութիւն
ԱՄՆ֊ի մէջ կատարուած հետազօտութիւնները էական կապ բացայայտած են IQ-ի միջին մակարդակի եւ տարբեր ռասայական խումբերու միջեւ։ Համաձայն The Bell Curve֊ի (1994), ափրիկեան ծագումով ամերիկացիներու միջին IQ֊ն կը կազմէ 85, լատինական ծագումով մերիկացիներինը՝ 89, եւրոպացիներունը՝ 103, ասիացիներունը՝ 106, հրեաներունը՝ 113։ Սակայն ըստ որոշ հետազօտութիւններու, այդ տարբերութիւնները աստիճանաբար կը նուազին ։
Բացի ատկէ, հին քննութիւններով չափուած միջին IQ֊ի մակարդակը ժամանակի ընթացքին կ'աւելնայ։ Ֆլինի էֆէկտի պատճառով պարզուած է, որ նեկրոիդներու միջին IQ֊ն 1995-ին կը համապատասխանէր 1945-ի եւրոպեոիտներու միջին IQ֊ին ։ Քանի մը տասնամեակի ընթացքին կատարուած այդպիսի էական փոփոխութիւնները չեն կրնար բացատրուիլ միայն ժառանգական գործօնով։
IQ֊ի վրայ ընկերային գործօններու ազդեցութիւնը կը հաստատուի որբ երեխաներու կատարուած հետազօտութիւններով ։
Ըստ Ռիչարտ Լինի, ուղեղի չափերու ռասայական տարբերութիւնները կը բացատրեն իմացութեան տարբերութիւններու մօտ մէկ քառորդը ։
Երկիրներ
Տարբերութիւններ բացայայտուած են նաեւ տարբեր երկիրներու բնակիչներու IQ-ի մակարդակներու միջեւ։ Ուսումնասիրուած է յարաբերակցութիւնը երկրի IQ֊ի միջին մակարդակի եւ անոր տնտեսական զարգացածութեան, ժողովրդավարութեան, յանցագործութիւններու թիւի, ծնելիութեան մակարդակի եւ կրօնական պատկանելիութեան միջեւ։
Դպրոցական Յռաջադիմութիւն
Ամերիկեան Հոգեբանական Կազմակերպութիւնը «Իմացութիւն․ յայտնի եւ անյայտ» (Intelligence: Knowns and Unknowns, 1995) զեկուցումին մէջ կը նշէ, որ IQ քննութիւններով բարձր միաւորներ հաւաքած երեխաները սովորաբար աւելի լաւ կ'իւրացնեն դպրոցական ծրագիրը, քան աւելի ցած ցուցանիշներով իրենց հասակակիցները։ IQ֊ի միաւորներու եւ գնահատականներու միջեւ կոռելիացիան կը կազմէ գրեթէ 0,5։ IQ քննութիւնները կարելիութիւն կու տան բացայայտելու օժտուած երեխաներուն եւանոնց համար կազմած համապատասխան ուսումնական ծրագիրներ։
Աշխատանքի Արդիւնաւէտութիւն
Ըստ Ֆրանք Շմիտտի եւ Ճօն Հանթըրի, առանց աշխատանքային փորձի աշխատակիցներ փնտռելու աշխատանքի հաւանական արդիւնաւէտութեան կարեւոր ցուցիչ կը համարուի թեկնածուի իմացութեան մակարդակը։ Աշխատանքի արդիւնաւէտութեան կանխատեսման ժամանակ IQ֊ն որոշակի ազդեցութիւն ունի գործունէութեան բոլոր տեսակներու վրայ, սակայն կը փոխուի այդ յարաբերակցութիւնը, որ կախեալ է աշխատանքի տեսակէն։ Թէեւ IQ֊ն աւելի սերտօրէն կապուած է մտաւոր կարողութիւններու հետ, սակայն IQ քննութիւններու միաւորները կը կանխագուշակեն աշխատանքի արդիւնաւէտութիւնը բոլոր մասնագիտութիւններու պարագային։ Ընդհանուր առմամբ, IQ֊ի կանխագուշակող ուժը կապուած է աշխատավայրին մէջ նոր գիտելիքներու եւ հմտութիւններու ձեռքբերումին հետ։
Ամերիկեան հոգեբանական կազմակերպութեան վերոնշեալ զեկուցման մէջ նաեւ կը նշուի, որ քանի որ IQ֊ն կը բացատրէ աշխատանքի արդիւնաւէտութեան տարբերութիւններու միայն 29 %-ը, անձնային միւս բնութագրերը, ամենայն հաւանականութեամբ, ունին նոյնքան կարեւորութիւն, սակայն տուեալ պահուն անոնց վերաբերեալ արժանահաւատ տուեալներ չկան։
Եկամուտ
Չարլզ Միուրրէյն իր աշխատութեան մէջ (The Bell Curve) կը նշէ, որ IQ֊ն էական ազդեցութիւն կը գործէ նաեւ անձի եկամուտներու վրայ, անկախ անոր ընտանեկան դրութենէն եւ ընկերային կարգավիճակէն։
IQ Եւ Յանցաւորութիւն
Ամերիկեան Հոգեբանական Կազմակերպութիւնը վերոնշեալ զեկուցման մէջ նաեւ ցոյց կու տայ IQ-ի եւ յանցաւորութեան յարաբերակցութիւնը։ Անիկա կը կազմէ -0,2 (հակառակ կապ)։ 0,20 կոռելիացիան կը նշանակէ, որ յանցաւորութեան մէջ մեկնաբանուող տարբերութիւները կը կազմեն 4 %-էն նուազ։ Կարեւոր է նկատի առնել, որ IQ քննութիւններու միաւորներու եւ ընկերային գործօններու միջեւ պատճառներու հետեւանքային կապերը  կրնան ըլլալ անուղղակի։ Դպրոցական ցած յառաջադիմութեամբ աշակերտները կրնան իրենց օտարացած զգալ, եւ, հաւանաբար, աւելի մեծ հաւանականութեամբ կրցած են իրականացնել իրաւախախտումներ, քան այն երեխաները, որոնք լաւ կը սորվին։
Արթուր Ճէնսըն իր «g-գործօն» (The g Factor, Arthur Jensen, 1998) գիրքին մէջ կը մէջբերէ տուեալներ, որոնց համաձայն, 70-90 IQ ունեցող մարդիկ, անկախ ռասայական պատկանելիութենէն, աւելի յաճախ իրաւախախտումներ կը կատարեն, քան այն մարդիկը, որոնք ունին այդ շէմէն բարձր կամ ցած IQ, ընդ որուն, յանցաւորութեան գագաթնակէտը կը գտնուի 80-90-ի սահմանին մէջ ։
IQ-ի Քննադատութիւն
Իմացութեան գործակիցը որոշող քննութիւնը յաճախակի ենթարկուած են քննադատութեան տարբեր գիտնականներու կողմէ։ Բնագիտութեան եւ թուաբանական գիտութիւններու դոկտոր, ակադեմիկոս Վիքթոր Վասիլեւ յայտնաբերած է, որ իմացութեան գործակիցի չափման Այզէնկի քննութիւններու մէջ յառաջադրանքներու էական մասը կազմուած է ոչ ճիշդ, կամ հեղինակի լուծման ուղիները սխալ են։ Այդ առթիվ ան գրած է ․ IQ քննութիւններու յառաջադրանքները կը ստուգեն ոչ միայն տրամաբանական, հետեւական, այլեւ մակաութեան մտածողութիւնը։ Որոշ IQ քննութիւններու պարագային կանոնները նախապէս կը տեղեկացուին, կը զգուշացուի, որ որոշ յառաջադրանքներու պատասխանները անմիջականօրէն չեն բխիր հարցէն, եւ պէտք է գտնել առաւել խելամիտ կամ պարզ պատասխան։ Անիկա կը համապատասխանէ շատ կենսական իրավիճակներուն, որոնց պարագային միանշանակ պատասխան գոյութիւն չունի։
Սվետլանա Քուզինան կը նշէ․ Նպատակ չունենալով քննադատելու IQ քննութիւնները, խորհրդային հոգեբան Լեւ Վիկոտսկի իր աշխատութիւններու մէջ ցոյց տուած է, որ երեխայի ընթացիկ IQ֊ն քիչ տեղեկատուութիւն կրնայ տալ անոր հետագայ ուսուցման եւ մտաւոր զարգացման մասին ։ Անոր հետ կապուած, ան ներմուծած է «մերձաւոր զարգացման գօտի» հասկացողութիւնը։
1786 թուական
1786 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 86րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1786 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1786 մահեր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1786
Միհրան Տամատեան
Միհրան Տամատեան հայ ազատամարտիկ, քաղաքականութեամբ զբաղող, գրող եւ մանկավարժ։
Կենսագրութիւն
Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրին մէջ։ Աւարտած է Վենետիկի Մուրատ-Ռափայէլեան վարժարանը։ Եղած է ուսուցիչ՝ Կոստանդնուպոլիսի, Ատանայի, Մուշի եւ հայկական դպրոցներու տեսուչ՝ Տուրուբերանի ու Վասպուրականի մէջ։ 1890 թուականին Գում Գափուի ցոյցին մասնակցելու համար հալածուած է եւ Պոլիսէն տեղափոխուած Աթէնք։ 1891 թուականին վերադարձած է Սասուն եւ տեղի հայերուն նախապատրաստած է ինքնապաշտպանութեան։ 1893 թուականին ձերբակալուած եւ բանտ տարուած է, ուր զինք ձեռբակալողները կոտրած են անոր ոտքը արգիլելու համար անոր փախուստը։ Միհրան ղրկուած է Կոստանդնուպոլիս եւ հոն՝ բանտարկուած է որոշ ժամանակի մը համար։
1897 թուականին հեռացած է հնչակեան կուսակցութենէն, յետագային մասնակցած է սահմանադրական ռամկավար կուսակցութեան ստեղծման։ Իբրեւ Կիլիկիոյ լիազօր ներկայացուցիչ ընդգրկուած է Պօղոս Նուպարին գլխաւորած ազգային պատուիրակութեան կազմին մէջ։ Փորձած է Կիլիկիոյ մէջ ստեղծել հայկական ինքնավար պետութիւն։
1920 թուականի Օգոստոս 4-ին Ատանայի մէջ ազգային գերագոյն խորհուրդը, Տամատեանին նախագահութեամբ, հռչակուած է անկախ հանրապետութիւնն՝ Ինքնավար Հայաստան Ֆրանսայի հովանավորութեան ներքոյ։ Սակայն անգլո-Ֆրանսական հակասութիւններու սրման պատճառով դէպի Թուրքիա հակուած ֆրանսական զինուորական իշխանութիւնները կը ցրեն Տամատեանին գլխաւորած կառավարութիւնը։
Տամատեան զբաղած է նաեւ գրական գործունէութեամբ՝ գրած է բանաստեղծութիւններ եւ թարգմանութիւններ։
Կասեան փողոց (Երեւան)
Կասեան փողոց, փողոց Երեւանի Արաբկիր վարչական շրջանին մէջ։ Անուանուած է ի պատիւ Սարգիս Կասեանի։
Տուեալներ
Կը սկսի Բարեկամութեան հրապարակէն եւ կ՚աւարտի Գիւլբենկեան փողոցի եւ Կոմիտասի պողոտայի խաչմերուկին։
1991-1998 թթ. կոչուած է Սիամանթոյի փողոց։
Վախթանգ Անանեան
Վախթանգ Անանեան, հայ գրող եւ խմբագիր։
Ծնած է Տիլիճան ։ Ուսման թերին՝ ամբողջացուցած է ինքնազարգացումով։ Խորհրդային շրջանին եղած է մէկէ աւելի թերթերու խմբագիր։
Անանեան հայրենի բնութեան երգիչն է։ Իր ամբողջ կեանքը նուիրած է հայրենի բնութեան պահպանութեան։ «Հայաստանի Կենդանական Աշխարհը» (5 հատորով) եւ «Որսորդական Պատմուածքներ» գործերով կը ծանօթացնէ Հայաստանի բնութիւնը ու կը մղէ մանուկները, որ ո՛չ միայն ճանչնան ու սիրեն զայն, այլեւ՝ գուրգուրան անոր վրայ ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ Ստորոգութիւն:4 Մարտի մահացածներ Ստորոգութիւն:20-րդ դարու արեւելահայ արձակագիրներ
Միսաք Փանոսեան
Միսաք Փանոսեան, հայ բժիշկ, ուսուցիչ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է 1890 թուականին Սեբաստիոյ նահանգի, Եւդոկիոյ գաւառի կեդրոն՝ Եւդոկիա քաղաքին մէջ։ Նախնական կրթութիւնն ստացած է ծննդավայրի ազգային վարժարանէն ներս։ 1895 թուականին մտած է Ար­մա­շի դպրեվանքը։ Երկար տարիներ արդիւնաւետ կերպով ուսուցիչ եւ դպրոցներու տեսուչ եղած է Եւդոկիոյ մէջ։ 1907 – 1911 թուականներուն ուսանած է Պէյ­րութի Սեն Ժոզեֆ Ֆրանսական համալսարանի բժշկական բաժինէն ներս։ 1911 թուականի Հոկտեմբերին վերադարձած է Եւդոկիա եւ բժիշկ աշխատած է։ Ամուսնացած է եւ զաւակներ ունեցած է։
1914 թուականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ բժիշկ նշանակուած Եւդոկիոյ զինուորական հիւանդանոցէն ներս, ուր կը ծառայէին նաեւ բժիշկներ Արմենակ Սերայտարեանն ու Յակոբ Էմինեանը։ Երեքն ալ հրաժարած են իսլամութիւն ընդունելու առաջարկէն։ 1915 թուականի Ապրիլին Եւդոկիոյ մէջ «Շուուպերեիսի» («Զինուո­րագ­րու­թեան բաժինի պետ») Քէօրպինպաշիի («Կոյր հազարապետ») հրահանգով, երեք բժիշկները ձերբակալուած եւ բանտարկուած են Իթթիհատի ղեկավարներէն մէկուն՝ դոկտոր Պեհաէտտին Շաքիրի կազմած 58 ականաւոր հայ բժիշկներու ցուցակով։ 1915 թուականի Յունիսին, հանելով երեք հայ բժիշկներու սպայական ուսադիրները, անոնց տարած են Մալ Գայանի թաղի բլուրի վրայ գտնուող պահակակէտը, հանած են զինուորական համազգեստները եւ մօտաւորապէս մերկ վիճակի մէջ կախաղան բարձրացուցած են։ Մահուան ժամանակ Միսաք Փանոսեան եղած է 25 տարեկան։ Այլ տուեալով՝ Միսաք Փանոսեան, Արմենակ Սերայտարեանն ու Յակոբ Էմինեանը սրախողխողի ենթարկուած են՝ թուրք ոստիկան զինուորներու կողմէ։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:1890 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Եւդոկիա ծնածներ Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր Ստորոգութիւն:1915 մահեր
Ս. Նշան Մայր Եկեղեցի (Զոքաք Պլաթ)
'''Ս. Նշան Մայր Եկեղեցի (Զոքաք Պլաթ)''', Լիբանան:
Պատմութիւն
1823-1828 թուականներուն Երուսաղէմի Ս. Յակոբեանց Միաբանութեան անդամներէն Յակոբ Եպս. Լիւստրացի, Դանիոս Եպս. Գարթալցի, Յակոբոս կամ Գրիգոր Վրդ. յարեցան Ամերիկացի միսիոնարներու կողմէ հաստատուած աւետարանական համայնքին ճամբով պաշտօնի կոչուեցան Սայտայի մէջ:
29 Հոկտեմբեր 1845-ին մահացաւ Յակոբոս Եպս. եւ իր կալուածը ուխտաւորներու պէտքերուն համար գնեց Յովհաննէս Պատրիարք եւ մատուռի վերածեց վարի յարկի 2 սենեակները։ Ծախսերուն մեծամասնութիւնը ստանձնեց Յովսէփ Սարկաւագ Այնթապցին:
1860-էն ետք, Այնթապցի Յովսէփ Սարկաւագ Աշճեան գնեց Լուստրացի Յակոբ Աբգարեանի տունն ու յարակից մասերը: Ժամանակ մը ետք, մատուռը փոքր ըլլալով, կառուցուեցաւ փոքր եկեղեցի մը։ Ա. Աշխարհամարտին, 1916-ին եկեղեցին թրքական կառավարութեան կողմէ գրաւուեցաւ եւ քանդուեցաւ՝ ճամբան լայնցնելու պատճառաբանութեամբ: Սահակ կաթողիկոս Խապայեանի օրով, Ֆրանսական հրամանատար քոմիսէր Ժորժ Փիքոյէն եկեղեցի կառուցելու արտօնութիւնը ապահովուեցաւ։ 1937-ին ճարտարապետութեամբ Տիգրան Խուպէսէրեանի, եկեղեցին նախկին հիմերու վրայ վերանորոգուեցաւ եւ տարի մը ետք աւարտեցաւ Մայր Եկեղեցւոյ շինութիւնը: 1962-ին եկեղեցին ենթարկուեցաւ ներքին նորոգութիւններու։
Եկեղեցւոյ հոգեւոր հովիւներն են՝
Տ. Յակոբ Քհնյ. Արսլանեան Տ. Ներսէս Քհնյ. Սօղանեմեզեան Տ. Յարութիւն Քհնյ. Կէպէնլեան Տ. Խաչատուր Քհնյ. Յակոբեան Տ. Ղեւոնդ Քհնյ. Խորոզեան Տ. Խորէն Քհնյ. Աճէմեան Տ. Յուսիկ Քհնյ. Այանեան Տ. Տարօն Քհնյ. Ստեփանեան Տ. Վարդան Քհնյ. Առաքելեան Տ. Վրթանէս Քհնյ. Թոնդեան Տ. Նշան Քհնյ. Պզտիկեան Տ. Մկրտիչ Քհնյ. Քէշիշեան (Այժմու Հոգեւոր հովիւ)։
Աղբիւրներ
[https://www.armprelacylb.org/churches/sourp-neshan/?fbclid=IwAR35_EdChqCwzkYOroVxG7VA5HrtPdtX8SpHEVdIkRis0AQ7kjctrN72AX0Ս. Նշան Մայր Եկեղեցի (Զոքաք Պլաթ)]
Ստորոգութիւն:Ս. Նշան Մայր Եկեղեցի (Զոքաք Պլաթ) Ստորոգութիւն:Լիբանան Ստորոգութիւն:Առաքելական Եկեղեցի
Հենրիկ Ս․ Մալեան
'''Հենրիկ Ս. Մալեան''' հայ նշանաւոր շարժապատկերի բեմադրիչ, թատերական բեմադրիչ, շարժապատկերի հեղինակ եւ գրող, թատերական ուսուցիչ:
Կենսագրութիւն
Հենրիկ Սուրէնի Մալեան ծնած է Թելաւ (Վրաստան), 1925 Սեպտեմբերի 30-ին: 1951 աւարտեց Երեւանի Գեղարուեստա-թատերական հիմնարկի բեմադրական բաժանմունքի (faculty) ընթացքը:
Մալյանը այնչափ բարի ու համերաշխ մարդ էր եւ իր բարութիւնն ու համերաշխութեան մեծ ցանկութիւնը տարածած էր հանդիսատեսի հետ միայն :
1951-1954-ին, բեմադրիչի պաշտօն վարեց Արտաշատի, Կիրովականի, Ղափանի թատրոններուն մէջ:
1953-ին, կատարելագործման համար հետեւեցաւ Մոսկուայի Թատերարուեստի հիմնարկին կից Բարձրագոյն Բեմադրական դասընթացքներուն:
1954-ին, «Հայֆիլմ» հիմնարկի (արուեստանոցին) մէջ վարեց բեմադրիչի աշխատանք: 1971-էն՝ դասախօս:
Սեթ Ռոկըն
Սեթ Էրըն Ռոկըն (Seth Aaron Rogen, ծնած 15 Ապրիլ, 1982, Վանքուվըր, Բրիտանական Քոլոմպիա, Քանատա), քանատացի դերասան, ֆիլմի արտադրիչ եւ կատակերգակ մըն է: Ան սկսած է իր կատակերգական ասպարեզը իր պատանեկան տարիներուն ընթացքին, ստանալով Վանքուվըրի Անփորձներու Կատակերգութեան Մրցանակը (Vancouver Amateur Comedy Contest) 1998-ին: Վանքուվըր ապրած ժամանակ, ան կը յաջողի ստանցնել դեր մը Freaks and Geeks հեռուստաշարին մէջ եւ կը փոխադրուի Փորթլընտ, Օրեկըն, ԱՄՆ, սակայն հեռուստաշարը ալ կեցաւ արտադրուելէ առաջին եղանակէն ետք, քիջ դիտողներու թիւի պատճառաւ: Կարճ ժամանակ ետք, ան ստանացնեց ուրիշ դեր մը Undeclared հեռուստաշարին մէջ, ուր նաեւ իբրեւ թատերագիր ալ աշխատեցաւ:
Հենրիկ Ս․ Մալեան
Կենսագրութիւն
Հենրիկ Մալյանը Հայաստանի մեծագոյն արուեստագէտներէն մէկն, իսկ անոր ստեղծած ֆիլները հայկական մշակոյթի լաւագոյն մասնակիցներէն են, որոնք պէտք է սիրել ու փայփայել գանձերու պէս :
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:30 Սեպտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:Հայ շարժապատկերի բեմադրիչներ Ստորոգութիւն:Հայ շարժապատկերի հեղինակներ Ստորոգութիւն:Հայ թատերական ուսուցիչներ
Սեթ Ռոկըն
Իր վերջին թատերագրի գործէն ետք Da Ali G Show հեռուստաշարին համար, որուն պատճառաւ ինք ու իր կազմը ստացան Էմիի պաշտօնակարգում մը, Ճատ Աբաթոն ուզեց զինք ֆիլմի աշխարհին մէջ մխրճել: Ռոկընի առաջին ֆիլմի դերը դարձաւ Donnie Darko ֆիլմի մէջ փոքր դեր մը իչրեւ պատանի երկրորդական դպրոցի մը աշակերտը, 2001-ին: Ռոկընը գլխաւոր դեր մը ստանցնեց, առաջին անգամ ըլլալով, Աբաթոյի բեմադրած The 40-Year-Old Virgin ֆիլմին մէջ։ Այդ ֆիլմէն ետք, Ռոկընը ստացաւ բաւական գովասանք, որմէ ետք արդէն իրեն եկան դերերու առաջարկներ ինչպէս Knocked Up եւ Funny People ֆիլմերէն, որոնց մէջ ալ ստանցնեց դերեր: Ռոկըն ստանցնեց Սթիվ Ուոզնիաքի դերը Steve Jobs կենսագրական ֆիլմին մէջ 2015-ին: 2016էն ի վեր, ան եղած է արտադրիչ եւ թատերագիր AMC ընկերութեան Preacher հեռուստաշարին մէջ:
Ռոկըն եւ իր կատակերգակ ընկեր Էվըն Կոլտպըրկը միասին գրած են բազմաթիւ ֆիլմեր, ինչպէս Superbad, Pineapple Express, This Is the End, եւ բեմադրած են This Is the End եւ The Interview ֆիլմերու, նաեւ նշելով, թէ բոլորին մէջ Ռոկընը գլխաւոր դեր մը ունէր: Ան նաեւ ձայնային դերասան է բազմաթիւ ֆիլմերու մէջ, ինչպէս Horton Hears a Who!, the Kung Fu Panda ֆիլմերու շարքը, Monsters vs. Aliens, Paul, եւ Sausage Party ֆիլմերը:
Մովսէսի Կամուրջ
Մովսէսի կամուրջ (հոլ.՝ Mozesbrug), Նիտերլանտներու Պերխէն օպ Զոմ համայնքին մէջ գտնուող Ֆորդ տէ Ռուվեր պաստիոնի խրամը հատող «սուզուած» հետիոտն կամուրջ է ։
Կամուրջի կազմութիւնն ու նիւթերը
Կամուրջը պատրաստուած է սաղարթաւոր ծառի Accoya ապրանքանիշի փայտէն, որ սովորաբար կ՚օգտագործուէր նաւերու տախտակամածներուն համար եւ մշակուած է յատուկ հակասնկային նիւթով ։ Անջրաթափանցիկութեան համար, արտաքինէն պատուած է նրբաթիթեղով ։ Ջուրը երբեք չի բարձրանար եւ չի լեցուիր կամուրջէն ներս, քանի որ անոր մշտական մակարդակը կ՚ապահովուին խրամի երկու ծայրերուն գտնուող ամբարտակները։ Տեղումներու ժամանակ կամուրջի մէջ լցուած ջուրը դուրս կը մղէ այնտեղ տեղադրուած պոմպի միջոցով ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Կամուրջներ
Քրիստափոր Կարա Մուրզա
Քրիստափոր Կարա Մուրզա (Խաչատուր Կարա Մուրզա, ), երաժշտահան, խմբավար եւ երաժիշտ քննադատ։
Կենաք եւ գործունէութիւն
Ծնած է Խրիմ։ Սկզբնական ուսումը ստացած է ծննդավայրի ծխական դպրոցէն ներս, ուր լեզուական ու գիտական նիւթերէն աւելի երաժշտական գիտութեան հանդէպ սէրը ի յայտ եկած է: Երաժշտական ուսման վրայ այնքան կեդրոնացած է, որ 10 տարեկան հասակին լաւապէս կրցած է երգել, ձայնանիշերը կարդալ եւ նուագել:
Ծխական դպրոցի ուսումը աւարտելէ ետք Կարա Մուրզայի հայրը ուզած է զինք հոգեւոր պաշտօնի նուիրել, սակայն տեսնելով երաժիշտին դժկամութիւնը զինք ղրկած է Օտեսա՝ հաշուապահական ուսում ստանալու :
Ուսումնական շրջանը աւարտելէ ետք Կարա Մուրզա վերադարձած է ծննդավայր եւ որոշ ժամանակ զբաղուած է հօր գործերուն հաշուապահութեամբ: Սակայն երաժշտութեան հանդէպ ունեցած սէրը վառ մնացած է երաժիշտին մէջ, առօրեայ աշխատանքի կողքին դաշնամուրի դասերու սկսած է հետեւիլ :
Կարա Մուրզա դուրս գալով հաշուապահական գործէն նուիրուած է երաժշտութեան եւ սկսած է երգեր յօրինել ու նուագել. որոշ ժամանակ ետք սկսած է երաժշտական խումբեր կազմել եւ ելոյթներ կազմակերպել ծննդավայրէն ներս: Երաժշտական համերգներու կողքին կազմակերպած է նաեւ թատերական ներկայացումներ, որոնք ուշադրութիւնը գրաւած են նաեւ օտարազգիներուն:
Կարա Մուրզա տարուած երաժշտական գործունէութեամբ 1882 թուականին մեկնած է Թիֆլիս, միտքին մէջ ունենալով քառաձայն երգչախումբ հիմնել ու նուիրուիլ երաժշտական գործունէութեան։ Ճանապարհի ընթացքին մինչեւ Թիֆլիս ամէն մարդ ցնորք նկատելով քառաձայն երգչախումբ հիմնելու գաղափարը ծաղրած են երաժիշտը:
Թիֆլիսի մէջ մտաւորական Գրիգոր Արծրունիի ջանքերով յաջողած է հիմնել երգչախումբ, որ սկսած է սորվիլ ու կատարել Կարա Մուրզայի յօրինումներն ու դաշնաւորումները: Երեք տարիներ ետք՝ 15 Մարտ 1885 թուականին Կարա Մուրզա յաջողած է տալ իր առաջին համերգը, որ հայ երաժշտական պատմութեան մէջ անկիւնադարձային օր մըն է։ Համերգին իրենց մասնակցութիւնը բերած են 15 երգողներ, որոնք ներկայացուցած են 22 ազգային երգեր:
Համերգի յաջողութենէն ետք պաշտօնապէս սկիզբ առած է Կարա Մուրզայի երաժշտական գործունէութիւնը :
Կարա Մուրզա հեղինակած է բազմաթիւ հայրենասիրական երգեր, որոնցմէ շատեր մինչեւ օրս կ՚երգուին:
Երաժշտական գործունէութեան կողքին Կարա Մուրզա աշխատակցած է նաեւ « Մշակ » թերթին, ուր լոյս տեսած են անոր երաժշտագիտական յօդուածներն ու քննադատութիւնները:
Կարա Մուրզա մահացած է 9 Ապրիլ 1902-ին, Թիֆլիսի մէջ :
Ծանօթագրութիիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ երաժշտահաններ Ստորոգութիւն:Հայ խմբավարներ
Մենակութիւն
Մենակութիւնը բարդ եւ անհաճոյ զգացում մըն է, որ պատասխանն է անձի մը մեկուսացման եւ ընկերային կապակցութիւններու պակասին։ Մենակութիւնը ընդհանրապէս կ'ընդգրկէ անչափ մտահոգութեան ազդեր, որովհետեւ անոնք կը հաւատան, թէ առանձնութիւնն ու մենակութիւնը պիտի ըլլայ ո՛չ միայն իր ներկային մէջ, այլ պիտի շարունակուի իր գալիք ապագային մէջ։ Նաեւ, մենակութիւն կրնայ զգալ անձ մը նոյնիսկ ուրիշ մարդոցմով շրջապատուելով հանդերձ։ Մենակութեան պատճառները տարբեր են եւ կ'ընդգրկեն ընկերային, մտային, հոգեբանական եւ նոյնիսկ ֆիզիքական ազդանշաններ։
Վերլուծումներ ցոյց կու տան, թէ մենակութեան պարագաները ամէնէն շատ են անոնց մօտ, որոնք ամուսնացած են, յարաբերութիւններու մէջ են, ընտանիքի մշտական անդամ են, տարեց են, վեթերան են եւ կամ ունին յաջող գործի ասպարեզ։ Հին օրերէ հետազօտուած նիւթ մըն է մենակութիւնը, միշտ ներարուած գրականութեան տարբեր ժանրերու մէջ։ Մենակութիւնը նաեւ կը բացատրուի իբրեւ «ընկերային ցաւ»՝ հոգեբանական վիճակ մը որ պէտք է մղէ տարապող անձը, որպէսզի ընրկեային կապակցութիւնները ընդանհրապէս աւելցնէ։
Մտային Առողջութիւն
Մենակութիւնը միշտ կապուած է ընկճումի եւ վհատումի, ինչ որ կրնայ տանիլ դէպի անձնասպանութիւն: Էմիլ Տիւրխէյմ բացատրած է, թէ մենակութիւնը, հատկապէս այդ տեսակը, որ կը զզուեցնէ տարապող անձը ունենալէ ընկերային կապակցութիւններ, գլխաւոր պատճառն է եսապաշտական անձնասպանութեան: Չափահասներու մօտ, մենակութիւնը մեծ դեր կը խաղայ անոր ընկճումի ու ալքոհոլիզմի հանգրուաններուն վրայ։ Անոնք, որոնք մենակութենէ կը տարապին, նաեւ կը տարապին անքնութենէ, ինչ որ պատճառ կը դառնայ աւելի ցած աշխոյռութեան մակարթակներու տանելով անոր գործի ձախողութեան ճամբան։
Փոքրերու մօտ, ընկերային կապակցութիւններու պակասը ամբողջովին կ'ապացուցէ հակա-ընկերային կեցուածքի եւ ինքնա-քանդիչ վարուելակերպի։
Թէ՛ չափահասներու եւ թէ՛ ալ փոքրերու մօտ՝ մենակութիւնը ժխտականօրէն կ'ազդէ սորվելու եւ յիշողութեան կարողութիւններուն վրայ։ Մենակութեան անքնութեան կողէ ամէնէն ժխտական հետեւանքները ունի։
Սիսակ Վարժապետեան
Սիսակ Վարժապետեան (1905, Մարաշ - 14 Սեպտեմբեր 1982, Ինտիանա, ԱՄՆ), լիբանանահայ մանկավարժ, թարգմանիչ։
Կենսագրութիւն
Հայոց վրայ գործադրուած Ցեղասպանութենէն ճողոպրելով, Վարժապետեան նախ կ'ապաստանի Յորդանան (Ալ Թաֆիլէ, Քերէկ), իսկ զինադադարէն ետք կ'անցնի Լիբանան, ուր Ամերիկեան Նպաստամատոյցի Ճիպէյլի որբանոցին մէջ կը ստանայ իր նախնական եւ միջնակարգ ուսումը։
1929-ին կ'աւարտէ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանը, մասնագիտանալով Առեւտրական Գիտելիքներու մէջ։
Կը պաշտօնավարէ քարիւղի միջազգային ընկերութեան մէջ, միաժամանակ դասաւանդելով Առեւտրական Գիտելիքներ, Սղագրութիւն, Մեքենագրութիւն Լիբանանի շարք մը հայկական դպրոցներուն մէջ։
Հակառակ իր առեւտրական մասնագիտական կողմնորոշումին, Սիսակ Վարժապետեան մեծ նպաստ բերած է հայ թարգմանական գրականութեան եւ սփիւռքի պատմութեան։
Կեանքի վերջին տարիներուն, Վարժապետեան կը փոխադրուի ԱՄՆ՝ իր զաւակներուն քով, ուր կը մահանայ 1982 Սեպտեմբեր 14-ին, Մունսթըրի մէջ (Ինտիանա, ԱՄՆ)
Քերթուածներ
1939-ին, լոյս կ՚ընծայէ իր միակ բանաստեղծական հատորը «Սիրվանա» վերնագրով ։
Թարգմանութիւններ
1933-ին, Վարժապետեան կը թարգմանէ Իսկենտէր Աբգարիոսի «Սարսափներու Գիրքը», որ կը պատմէ 1860-ականներուն Լիբանանի մէջ ծագած ներքին խռովութիւններուն մասին։
Հանրագիտարանային
Սիսակ Վարժապետեան, անձնական նախաձեռնութեամբ, տարիներու ընթացքին հաւաքած է լիբանանահայ գաղութին մասին հազարաւոր նիւթեր, որոնք ամփոփուած են հինգ հատորներու մէջ, «Հայերը Լիբանանի Մէջ» ընդհանուր խորագրով։
Առաջին հատորը ենթախորագրուած է «Պատմութիւն Լիբանանահայ Գաղութի՝ Հնագոյն Դարերէն Մինչեւ Ա. Ընդհանուր Պատերազմին Վերջաւորութիւնը», եւ լոյս տեսած է 1951-ին, (բ. տպագրութիւն՝ 1982) ։ Երկրորդ հատորը ենթախորագրուած է «Հանրագիտարան Լիբանանահայ գաղութի։ Պատկերազարդ։ 1920-1980 շրջան։ Լիբանանահայ նորոգ գաղութին կազմաւորումը եւ զանազան հաստատութիւնները, եկեղեցի, դպրոց, եւլն.». լոյս տեսած է 1981-ին ։ Երրորդ հատորը ենթախորագրուած է «Հանրագիտարան Լիբանանահայ գաղութի։ Պատկերազարդ։ 1920-1980 շրջան։ կազմակերպութիւններ, մշակութային կեանք եւ շրջաններ». լոյս տեսած է 1981-ին։ ։ Չորրորդ եւ հինգերորդ հատորները կազմուած են նախորդ երկուքին սկզբունքով եւ լոյս տեսած են 1983-ին։
1977-ին Շիքակոյի մէջ լոյս կը տեսնէ Վարժապետեանի "The Armenians" հատորը։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Լիբանանահայեր Ստորոգութիւն:1905 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1982 մահեր Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ Ստորոգութիւն:14 Սեպտեմբերի մահացածներ
1787 թուական
1787 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 87րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1787 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1787 մահեր
Ստորոգութիւն:1787
Միլոս
Միլոս (յունարէն՝ Μήλος), hրաբխային կղզի, կը գտնուի Եգէական ծովուն Քիքլատես կղզեխումբին հարաւ-արեւմուտքը եւ Կրետական ծովուն հիւսիսը։ Մայրաքաղքը Փլաքան է: Միլոս կղզիի տարածութիւնն է151 քառ․ քմ․ եւ ունի 5․129 բնակիչ։ Աշխարհածանօթ են Միլոսի Աֆրոտիթի նշանաւոր արձանը, որ յայտնաբերուած է 1820-ին եւ ներկայիս կը գտնուի Լուվրի թանգարանին մէջ (ընդօրինակութիւնը՝ Միլոսի թանգարանին մէջ), ինչպէս նաեւ Միլոսի հին թատրոնը (Ք․Ա․ 1-ին դար), քրիստոնէական առաջին տարիներուն ստեղծուած գետնադամբարանները, եւ ձկնորսներուն Քլիմա, Մանտրաքիա եւ Ֆիրոփոթամօ ծովեզերեայ բնակավայրերը փորուած հրաբխային տուֆաքարայրներու մէջ։
Անուանում
Կը կարծուի, թէ նախնապէս կոչուած է «վիլոս», որ «ոչխար» կը նշանակէր եւ ժամանակի ընթացքին «միլոս»ի փոխուած է։
Աշխարհագրութիւն
Ամէնէն բարձր լեռն է՝ Փրոֆիթիս Իլիաս (751 մ․)։
Կղզիին ամէնէն գրաւիչ եւ վայրի բաժինը արեւմտեան մասն է, որ անբնակ է։
Բնապահպանում
Գրեթէ ամբողջ կղզին մաս կը կազմէ Նաթիւրա 2000 (NATURA 2000) գօտիին։ Հարաւային մասը Միջերկրականի փոկի բնավայրն է, իսկ Իսկ արեւմտեան մասը՝ Միլոսի կարմիր օձին։ Ախիվատոլիմնի շրջանը՝ Քիքլատեսի ամէնէն ընդարձակ բնական խոնաւ տարածքը, գաղթող թռչուններուն ապաստանարանն է։
Մօտակայ կղզիներ
Միլոսի շուրջ կը գտնուին՝
Բնակավայրեր
Ըստ 2001-ի պետական արձանագրութիւններուն, բնակելի են հետեւեալ բնակավայրերը՝ Էպուրիոս, Քսիլոքերաթիա, Րալաքի, Ֆուրքովունի, Ֆիրոփոթամոս, Փսաթատիքա, Ատամաս, Փերան Թրիովասալոս, Քացարոնաս, Քմիա, Թրիովասալոս, Այի Անարղիրի, Այոս Երասիմոս, Փոլոնիա, Վուտիա, Մանտրաքիա, Միթաքաս, Փահենա, Ֆիլաքոփի, Թրիփիթի, Զեֆիրիա, Քանավա, Քլիմա, Փրովաթաս եւ Փալէոխորի։
Միլոս հին բնակավայրը կը գտնուի կղզիի նաւահանգիստին մօտ։ Հնագիտական վայրին մէջ կը գտնուին հին հռոմէական թատրոնը, պարիսպներուն աւերակները, ինչպէս նաեւ այլ կառոյցներու մնացորդներ։ 1896-ին Աթէնքի Բրիտանական Դպրոցին հոն կատարած պեղումներուն ատեն, երեւան կու գան կարեւոր խճանկար մը եւ բազմաթիւ քանդակներ, որոնցմէ նշանաւոր են Միլոսի Աֆրոտիթը Αφροδίτη της Μήλου (այժմ կը գտնուի Լուվր), Ասքլիփիոս (Բրիտանական Թանգարանը, Լոնտոն) եւ Արխայիք (հնագոյն շրջան) Ափոլոնաս (Աթէնքի Հնագիտական Թանգարանը)։
Յունական Բարձր Դասականութիւն
Յունական բարձր դասականութիւն, Ք․ա․ 5-րդ դարուն երկրորդ կէսը արուեստի բոլոր տեսակներու ծաղկման ժամանակաշրջանն էր։ Աթէնքը կը շարունակէ համարուիլ Յունաստանի առաջատար քաղաքներէն մէկը։ Փերիքլեսի կառավարման ժամանակաշրջանին Աթէնքը կ'ապրի իր զարգացման ոսկէդարը։
Ճարտարապետութիւն
Աթէնքի միջնաբերդը (Աքրոփոլիսը), Փերիքլեսի օրով կը համարուի ամենանշանաւոր համակառոյցը։ Ք․ա․ 5-րդ դարուն երրորդ քառորդի ընթացքին, քաղաքը կը շէննայ սպիտակ մարմարակերտ շէնքերով։ Ատոնցմէ են՝ Փարթենոնը, ՓրոՓիլէան, Նիքի Ապտերոսի Անթեւ Նիքայի տաճարը։ Յոյն ճարտարապետները եւ քաղաքի ղեկավարները հիանալի վայրեր ընտրած են իրենց կառուցուածքներուն համար։
Աքրոփոլիսի յատակագծումը եւ կառուցումը կ՛իրականանան Յունաստանի մեծագոյն քանդակագործներէն՝ Ֆիտիասի ընդհանուր ղեկավարութեամբ (Ք․ա․ V դարու երկրորդ եւ երրորդ քառորդներ)։ Աքրոփոլիսի գլխաւոր տաճարը Փարթենոնան է, կառուցուած (Ք․ա․ 447-438 թուականներուն)։ Փարթենոնայի վեհատեսիլ պարզութեան եւ խստաբարոյ ներդաշնակութեան կը հակադրուին Էրեքթիայի կառոյցի նրբագեղութիւնը եւ ազատութիւնը՝ անհամաչափ շարք մը, որ կառուցուած է Աքրոփոլիսի ժայռին վրայ Ք․ա․ 421-406 թուականներուն․ ճարտարապետը Մնիսիքլին Μνησικλής կը նկատուի, իսկ քանդակագործը Ֆիտիան Φειδίας եղած է։
Քանդակագործութիւն։ Քանդակ։ Ֆիդիաս։
Փարթենոնայի կահաւորութիւնը կը ստեղծուի Ֆիտիասի ղեկավարութեամբ ու մասնակցութեամբ։ Ֆիտիասը ծնած է Աթէնքի մէջ։ Անոր կը պատկանի նաեւ Աթինա աստուածուհիին (Ք․ա․ 447-438 թուականներուն) տասներկու մեթր բարձրութեամբ արձանը։
Տաճարի բոլոր ճակատները զարդարուած էին մարմարեայ բարձրաքանդակներով։  Անոնք կը պատկերացնեն՝ արեւելեանը Ողիմպոսի աստուածներուն եւ հսկաներուն միջեւ մարտը, արեւմտեանը ամազոններուն մարտը, հարաւայինը՝ քենտաւրոներու մարտը եւ  հիւսիսայինը՝ բաժիններ Թրոյեան պատերազմէն։ Դասական կատարեալ ստեղծագործութիւններ են։
Փոլիքլիդոս
Փոլիքլիդոսը Պեղոպոնիզեան քանդակագործութեան աշխատանոցին վարպետը կը նկատուի։
Ք․ա․ 5-րդ դարու երկրորդ կիսուն սկզբներուն գեղարուեստական կեանքը կը բարգաւաճի ոչ միայն Աթէնքի մէջ, այլեւ՝ մնացեալ քաղաքներուն մէջ։ Փոլիքլիդոսի գլխաւոր գործերէն են՝ «Տորիֆորոս» արձանը,  մերկ մարդու կատարեալ մարմնաւորումը, անորմէ քիչ մը աւելի հին «Սկաւառակիր»ն է, նաեւ «Պսակադիրը» կը ներկայացնէ երիտասարդ մարզիկ մը, որ կը շրջի իր յաղթանակին առթիւ։
Արտաքին յղումներ
, Փոլիքլիդոս
, Ֆիտիաս
Դասական դարը, տեսաերիզ․ ΕΡΤ, Յունաստանի հեռատեսիլի պետական կայան,
Անօթագրիչ Փոլիղնոդոս
Մեթոփի
Մեթոփի (յուն․՝ Μετώπη (νησίδα)), Արղոսարոնիքոսի կղզիակ,Սարոնիքոս ծոց։ Տարածութիւնն է 0.39 քլ²։
Կը գտնուի Էղինային եւ Ակիսդրիին միջեւ․ Էղինա կղզիին նաւահանգիստէն հարաւ-արեւմուտք եւ Ակիսդրի կղզիին Այիոս Երողոս հրուանդանին հիւսիս-արեւելք։
Կղզիակին դիրքը կը ստեղծէ ծովու երկու ճամբաներ՝ Ակիսդրի-Մեթոփի եւ Էղինա-Մեթոփի, որոնք սակայն վտանգաւոր են, ցած ջուրերուն պատճառով։
Մեթոփի ծածկուած է սոճիի ծառերով, ինչպէս նաեւ որթատունկի այգիներով։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Սարոնիքոս ծոցի կղզիներ Ստորոգութիւն:Էգէականի կղզիներ Ստորոգութիւն:Յունաստանի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ ըստ երկիրի Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Անհեթեթի թատրոնը
Անհեթեթի թատրոնը, 1950ական թուականներուն Փարիզի մէջ ստեղծուած երեւոյթ մըն է, այնուհետեւ տարածուած է Արեւմտեան Եւրոպայի եւ Միացեալ Նահանգներու մէջ։
1950-1960ական թուականներու թատրոնի յառաջադէմ ուղղութիւններէն մէկը եղած է, որ Բ. Աշխարհամարտի պատճառած մեծ ցնցումէն ծնունդ առած է ։ Անհեթեթի թատրոնի հիմնադիր անդամներն են՝ Սամուէլ Պեքեթ (իրլանտացի), Էժեն Իոնեսքօ (ռումանացի) եւ Արթիւր Ադամովը (հայ):
Անհեթեթի թատրերգութիւնը ստեղծուած է յետպատերազմեան տարիներուն, որ եղած է կեանքի ու իրականութեան հայելացումը: Այդ թատրերգութիւնը անհատը ներկայացուցած է իբրեւ կատարեալ մինակութիւնը իր մէջ ամփոփող երեւոյթ, որ չէ հասկցուած եւ ոչինչ ունի առնելիք ոճիրներով, յանցագործութիւններով լեցուն աշխարհէն:
Գլխաւոր արժանիքը
Թատրոնին գլխաւոր արժանիքը այն եղած է, որ ան աշխարհի անհեթեթութիւններու խոցերուն կողքէն անտարբեր չէ անցած եւ կարողացած է անհանգստացնել եւ լրջօրէն մտահոգել մարդիկը․ աշխատած է ցոյց տալ իրական աշխարհը ։
Հայ իրականութեան մէջ
Հայ թատերագիտութիւնը յարաբերաբար բաւական ուշ զբաղած է անհեթեթի թատրոնով` 80-ականներու սկիզբները: Երեւանի պետական համալսարանի դասախօս Պերճ Թիւրապեան, «Գարուն» ամսագիրի մարտ 1983-ի 195-րդ թիւին մէջ գրած է «Աբսուրդի թատրոնը» խորագիրով ուսումնասիրութիւնը, նաեւ թարգմանելով Սամուէլ Պեքեթի «Վերջին ժապաւէնը» թատերախաղը` նախապատուութիւնը չտալով Արթիւր Ադամովի գործերէն մէկուն։
Ինես Ռամիրեզ Փերեզ
Ինես Ռամիրեզ Փերեզ (սպաներէն՝ Inés Ramírez Pérez, ծնած՝ 1960), մեքսիքացի կինը, որ ինքն իրեն կատարած է յաջող Կեսարական հատում եւ լոյս աշխարհ բերեած՝ առողջ երեխայ մը :
5 Մարտ 2000-ին, Ինես Ռամիրեզ Փերեզ, մեքսիքացի կինը Օախաքա նահանգէն, գրաւած է լրատուամիջոցներուն ուշադրութիւնը ինքն իրեն կատարած Կեսարական հատումով. ան չունէր բժշկական կրթութիւն, բայց, այնուամենայնիւ, կատարած է յաջող Կեսարական հատում, այնպէս որ ան եւ իր երեխան ողջ մնացած են :
40-ամեայ Ինեսը, կէս գիշերին, 12 ժամ տեւած ցաւերէ ետք կը նստի նստարանի մը վրայ եւ կ՛ըմպէ երեք գաւաթ ոգելից խմիչք. ապա խոհանոցի 15 սմ սովորական դանակով կը ճեղքէ որովայնը: Մէկ ժամ տեւած վիրահատութենէն ետք, ան դուրս կը քաշէ տղայ երեխան եւ մկրատով կը հատէ պորտալարը : Որոշ ժամանակ կը մնայ անգիտակից վիճակի մէջ ու ետքը, ուշքի գալով, մեծ տղուն կ՛ուղարկէ՝ օգնութիւն բերելու համար : Մի քանի ժամ ետք, գիւղին բժշկական անձնակազմը զայն կը գտնէ ուշքը գտած եւ արթուն վիճակով:
Ի վերջոյ զինք տեղի դարմանատունը կը տեղափոխեն, երկու ու կէս մղոն հեռաւորութեան վրայ «San Lorenzo Texmelucan», եւ ապա դէպի մօտակայ հիւանդանոցը, ութ ժամ հեռաւորութեան վրայ՝ ինքնաշարժով:
Նկարագրելով իր փորձը, Ռամիրեզ յայտնած է.
Այս վիճակը առաջին անգամ յիշուած է 2004-ի Մարտին, կնոջական «International Journal of Gynecology & Obstetrics» պարբերաթերթին մէջ ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1960 ծնունդներ Ստորոգութիւն:Կեսարական հատում
Կէորկի Քինքլաձէ
Կէորկի Քինքլաձէ (გიორგი ქინქლაძე; 6 Յուլիս 1973, Թիֆլիս, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ) (նաեւ յայտնի է որպէս Կէորկիու, Կիօ կամ Քինքի (kinky իւրայատուկ)  , խորհրդային եւ վրացի ֆութպոլիստ, կիսապաշտպան։
Անոր առաջին բարձորոակ ակումբը եղած է «Մրեթեպին»: Վրաստանին մէջ ան նուաճած է երեք ախոյեանութեան տիտղոս եւ երկու բաժակ «Տինամօ Թիֆլիս»-ի հետ, երկու անգամ ճանչուած է տարուան ֆութպոլիստ։ Միջազգային ճանաչում ստացած է Ուելսի ֆութպոլի ազգային հաւաքականի դէմ Վրաստանի հապաքականի խաղերոպ շնորհիւ՝ տեղի ունեցած 1994 եւ 1995 թուականներուն։
1995 թուականին Քինքլաձէն «Տինամօ» ակումբէն տեղափոխուեցաւ Անգլիոյ Փրեմիեր լիկա՝ «Մանչեսթըր Սիթի», ուր իր դրիբլինկի եւ հիանալի կոլերու շնորհիւ դարձաւ երկրպագուներու սիրելին։ «Քաղաքայիններու» կազմին մէջ Կէորկին երկու անգամ նուաճած է ակումբի լաւագոյն ֆութպոլիստի կոչումը։ Քինքլաձէն մնաց «Սիթիի» մէջ՝ չնայած կարգի անկմանը 1996 թուականին, սակայն ակումբի՝ 1998 թուականին երկրորդ անգամ դուրս մնալէ ետք ան միացաւ հոլանտական «Այաքս» ֆութպոլային ակումբին։ Քինքլաձէն չկարողացաւ մնալ Նիտերլանտներու մէջ, ուր անցուց գրեթէ մէկ տարի, եւ վերադարձաւ Անգլիա: Անոր նոր ակումբը դարձաւ «Տերպի Քաունթին»: Ան չորս տարի մնաց «Տերպիի» մէջ՝ խաղալով գրեթէ 100 խաղ։ «Տերպի»-էն հեռանալէն եւ նոր ակումբ գտնելու մի քանի անյաջող փորձերէ ետք Քինքլաձէն 2004 թուականին միացաւ կիպրական «Անորթոսիս» ակումբին, որուն հետ յաղթեց առաջնութիւնը։ Ան աւարտեց իր ասպարեզը Քազանի «Ռուպինի մէջ» 2006 թուականին։
20 Օգոստոս 2011-ին «Անորթոսիսի» ներկայացուցիչները յայտնեցին, որ պայմանագիր կնքած են Քինքլաձէի հետ։ Վերջինս պէտք է կատարեր ակումբի արհեստից տնօրէնի գործառոյթները։ 2012 թուականի մայիսին երկկողմանի քննարկումներու արդիւնքի Քինքլաձէի եւ ակումբի միջեւ պայմանագիրը չեղեալ յայտարարուեցաւ։