cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հեթանոսական Տաճար (Թուաբանական Վերլուծում)
Գառնիի Տաճարի Թուաբանական Մանրամասն Վերլուծութիւն
Նման համաչափութիւնը 1 առ \sqrt[3]{2} բնակուրեան շէնքի կամ պալատի մը համար է։ Գառնի ըստ Խորենացիի «տուն հովանոց, մահարձանօք, սքանչելի դչօշուածքով (շինուածքով) բարձր քանդակաւ (բարձուանդական), ի համար քեռ իւրոյ Խոսրովիդխտոյ»։ Աւելի նախընտրելի է փակագիծերու մէջի բառերը ընդունիլ այսպէս՝ «սքանչելի շինուածովք բարձուանդական» եւ բարձուանդական բառի մէջ փնտռել պատուանդան – պոտիում – իմաստը։ 1024.8 չափը եզրակացութիւն մըն է եւ ոչ իրապէս գտնուած թիւ։ Դժբախտաբար Ա․ Սահինեան արխիտրաւներու գծագրութիւնը՝ եթէ կայ, չէ հրատարակած, եւ տաճարին այլ մասերը 50 եւ 49 համաչափութիւն յայտ կ'ընեն։ Օրինակ՝ ցելլայի սրան յատակի բացուածքն է 229 սմ․, դրա բարձրութիւնը՝ 468․5 սմ․
= × \frac{1}{2} 229․56	սխալ 0․5 սմ․
Սխալը կրնայ գործադրութեան պատկանիլ, ինչպէս նաեւ ներկայ չափագրութեան։ Անկարելի է ճարտարագիտականօրէն երկու տարբեր համաչափութիւններ գործածել նոյն շէնքին մէջ։
Որով, եթէ վերի յայտնուած համաչափութիւնը գործածենք՝
Այս սխալը կարելիութիւն է, եթէ չէ՝ շատ դժուար է գնահատել, եթէ իւրաքանչիւր արխիտրաւի խոշոր մանրաչափով ճշգրիտ գծագրութիւնը չկայ։ Վերի համաչափութիւնը կը յայտնէ թէ Գառնի տաճարը Վահագնի նուիրուած տաճար մըն է, որ Ապողոնի հետ նոյնացած է Ատիսի միջոցաւ։ Տաճարին շինութիւնը հռովմէական շրջանի կը պատկանի։ Նոյն շրջանին շինուած բոլոր շէնքերու չափերը հռովմէական «ոտք»ն է, որ ըստ վայրի եւ ժամանակի 29․7 սմ․ի եւ 29․5 սմ․ի միջեւ կը տարուբերի։ Երկայնքը իբր հիմ ընդունելով՝ 1448․2 ÷ 49 ժ 29․555 սմ․, որով կրնանք ըսել թէ ճարտարագէտը մէկ կողմը 49 ոտք երկայն գծի մը վրայ հաստատած է, որով լայնքը 35 ոտք գիծ մըն է։ Այս գիծերը անկիւնի սիւնի կեդրոնէն՝ անկիւնի սիւն հեռաւորութիւններ են։ Որեւէ տաճարի մը խարիսխային գիծերը որոշ չափով տրամագիծին հաւասար են։ 1448․2 ÷ որմագիրծ 69․2 ժ 20․9277456։ Այս թիւը կը թոլադրէ թէ ճարտարագէտը ի միտի ունեցած է 21 տրամագիծ երկարութիւն, որով իրական տրամագիծը հավասար է, 1448․2 ÷ 21 ժ 68․96 սմ․, եւ Ա․ Սահինեանին տուած չափը՝ 69․2, կամ գործադրութեան սխալ է, եւ կամ՝ չափագրութեան։ Փորձենք սիւնի զանազան չափերուն վրայ։ Սահինեան կը տեղագրէ թէ սիւնի մէկ երրորդ բարձրութեան վրայ իր տրամագիծն է 7․4 սմ․։
= 70․36 որ նոյնն է 70․4 ի հետ․
Որով սիւնն ալ կը յատարարէ թէ իր համաչափութիւնը 50 եւ 49 է։ Սիւնին բերի տրամագիծը չափուած է 61 սմ․ = ×  60․82 սմ․	Սխալը 1․8 մմ․, կրնայ չափի սխալ ըլլալ։
Վերի արտայայտութեան մէջ կը յայտնուի թէ մէկ տասներորդ տրամագիծը նուազած է իւր համաչափութեամբ․
Սիւնը իր ամբողջութեմբ կը վկայէ թէ մէկ տասներորդ տրամագիծը 68․96 պէտք է ըլլայ, եւ իր համաչափութիւնը՝ 50 եւ 49 է։ Սիւնին բարձրութիւնը Սահինեանը չափած է 632․3 սմ․։
x 9 × 68․96 = 632․3 633․3, սխալը մէկ սմ․է
Որով սիւնը ծրագրուած է 9 տրամագիծի համար եւ համաչափութեամբ։ Մէկ սմ․ տարբերութիւնը կրնայ գործադրութեան սխալը նկատուիլ։ Ինչպէս որոշուած են սիւնամիջոցները։ Նախ երկայնքին․
1448․2 x x \frac{1}{7} = 211․10 սմ․
Ոտքով՝
49 x x \frac{1}{7} = \frac{8}{7} ոտք
Իսկ մուտքի մասը, 1034․4×50/49×1/5=211․10 սմ․
Հոս եւս մերքին երեք սիւնամիջոցները վերի չափով են, եւ մնացածը՝ երկուքը բաժանուած է անկիւնի սիւնամիջոցները գտնելու համար։ 200․55 սմ․ կամ ոտքով՝ 6 ոտք եւ 5․5։ Այս միջոցներով՝ երկու ծայրի սիւնամիջոցներու համեմատութիւնը (ոտքի մէկ եօթներորդ բաժանումով արտայայտուած)․
= =
կամ Սխալը  ոտք է, կամ 0․14 սմ․
Վերի բոլոր թուաբանական վերլուծումները ցոյց լու տան թէ Գառնիի համաչափութիւնը 49 եւ 50 է։ Հետեւաբար Վահագնին նուիրուած տաճար մըն է։ Այսինքն՝ մարդկային աստուծոյ մը։
Սիւնաշարքերու բարձրութեան առ խարիսխ ունեցած համեմատութիւնը, Երկայնքին՝
= x \frac{3}{7}
Լայնքին՝
Ցելլային չափերը 628․6 եւ 1055․1 սմ․, կամ՝ 628․6 եւ 1050 սմ․։
= x  =
630․5	1․9 սմ․ աւելի է
Եւ կամ՝ =
627․49	1․1 սմ․ պակաս
Եթէ 628․6 իրական սեպուի, միւս թիւը պէտք է ըլլայ 1051․84 սմ․։ Ցելլայի համեմատութեան առ սիւնաշարքի համեմատութիւնը
Թուաբանական համեմատութեան հրաշալիք մըն է Գառնիի կառուցուածքը, եթէ ընդունինք թէ լայնքը՝ փոխան 1028․2 սմ․, 1034․4 սմ․է։ Եւ թուական բոլոր վերլուծումները դեպի այդ կ՛առաջնորդեն։
Կարճ կերպով կրնանք յիշել կարգ մը տաճարներ, իրենց տրամագծային չափը տալով, ինչպէս նաեւ, իրենց համաչափութիւնը․ Պարթենոնը, տորական ոճով, բաղդատելի է իոնականին հետ։ Ցելլան երկնցնելու համար 1/√3 արտադրիչը ներմուծած է գանձատունը պարունակելու համար։ լայնք 2876․5 սմ․ Երկայնք 6745․6 սմ․
= =  x  x
2876․33	սխալ 0․17 սմ․
Տրամագիծեր, անկիւնի սիւներ 191․5 միւս սիւները 198․4 սմ․
=
191․22		սխալը 0․28 սմ․
Երկայնքը՝ 36, տրամագիծն է 6745․6 ÷ 36 = 187․377 նոյնն է 187․4 հետ։
Երկայնքը 228 ոտք է 6745․6 ÷ 228 = 29․5859 սմ․։
Սիւնին բարձրութիւնը 1034․4 սմ․ 6 տրամագիծ է իր համաչափութիւնով, եւ անկիւնի սիւնին պատճառով 50 եւ 49 համաչափութիւնով․
= x
1041․16	սխալը 2․2 սմ․
Դելոս կղզիին մեջ Ապողոնի տաճարը, 50 եւ 49 համաչափութիւնով կառուցուած է, բայց չորրորդ արմատով։ երկայնքը՝ 2750․2 սմ․, լայնքը՝ 1145․6 սմ․
(1145․6)/(2750․2)=√7/√10×1/2= ∜((√49/√50×1/√2)×1/2)
= x \frac{1}{2} =
Տրամագիծը 94․5 սմ․ 2750․2 ÷ 94․5 = 29․1 տրամագիծի, որով ծրագրուախը 29 տրամագիծ էր, երկայնքն է 29 × 94․5 = 2740․5 սմ․ Ճակատի սիւներոը միջոցն է 227․8, 230, 230, 230, 227․8, գումարը՝ 1146․6․
\frac{1}{5} x 1145.6 x = 230.2
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հեթանոսական Տաճարներ
Լինց
Լինց (Linz), քաղաք Ավստրիաի հյուսիսաին մասում, Վերին Ավստրիա երկրամասում։ Այն Վերին Ավստրիաի նահանգակէտրոնն է։ Տարածքը 96 կմ² է, իսկ բնակչութիւնը 190 000 մարդ (2010 թ-ի տվյալներով)։ Քաղաքը կը գտնուի Դանուբ գետի ափին։ Այն իր մեծութեամբ երրորդ քաղաքն է Վիեննա է եւ Գրաց է ետք։ Քաղաքի հետ կապ ունեն Յոհան Կեպլերը, Ադոլֆ Հիտլերը, Անտոն Բրուքները, Լյուդվիգ Վիտգենշթաենը։
1955 թուական
1955 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 55րդ տարին է 1952 • 1953 • 1954 • 1955 • 1956 • 1957 • 1958
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1955 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1955 մահեր
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:1955
Հեղնար (անձնանուն)
Հեղնար, հայկական իգական անուն։ Առաջացած է հայերէն ժողովրդական եղնար՝ «էգ եղնիկ» բառէն ։ Յիշատակուած է 1653-ին թուականը անյայտ յիշատակարանի մը մէջ ։ 1701 թուականին յիշատակուած է Եղինար ձեւով ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայկական իգական անձնանուններ
Իտալիա
Իտալիան (Italia), պաշտօնապէս Իտալական Հանրապետութիւն (Italia), երկիր է, որ կը գտնուի Հարաւային Եւրոպայի մէջ։
Անուանում
Անուանումը առաջացած է մ.թ.ա. մօտ 500 թուականին Վիտալիա ձեւով եւ սկզբնապէս կը վերաբերէր միայն Կալբրիոյ՝ Ապենինեան թերակղզիին հարաւային վերջավորութեանը, ուր բնակութիւն հաստատած էր հիւսիսէն եկած վիտալներ ցեղը։
Յունական գաղութացման համեմատ, սկսաւ նշանակել Ապենինեան թերակղզիի հարավւային՝ յունական մասը, ի զանազանութիւն անոր մնացած մասի, որ կոչուած էր Տիրենիա։ Մ.թ.ա. 2-1 դարերուն, անուանումը աստիճանաբար տարածուած է ամբողջ թերակղզիին վրայ եւ որոշ ժամանակ կը հետապնդուէր Հռոմի տիրութիւններուն։
Հռոմէական տիրապետութեան հաստատումով դարձած է Ապենինեան թերակղզիին հոմանիշ աշխարհագրական հասկացութիւն ։
Աշխարհագրութիւն
Իտալիոյ ափերը քիչ են կտրտուած, ափագիծի երկարութիւնը մոտ 7.5 հզ քմ է։ Բնաշխարհի մէջ կը գերակշռեն լեռներն ու բարձրութիւնները (տարածքի 4/5-ը)։ Երկրի հիւսիսը Ալպերն են (առաւելագոյն բարձրութիւնը՝ 4807 մ., Մոնպլան), որմէ հարաւ կը տարածուէ Փատանի հարթավայրը։ Ալպերու եւ Ապենիններու ստորոտներուն կը գտնուին 200 – 500 մ բարձրութեան հարթավայրեր, Փօ գետին երկայնքով՝ կաւաճահճային ցածրադիր (50 – 100 մ.) հարթավայրեր, Փատանի հարթավայրէն հարաւ, Ապենինեան թերակղզիի երկայնքով, մօտ 1200 քմ երկարութեամբ, կը տարածուին միջին բարձրութեան Ապենինները (առաւելագոյն բարձրութիւնը՝ 2914 մ, Քորնօ)։ Կան գործող եւ յանգած հրաբուխներ (Ամիատա՝ 1734 մ, Վեզուվ՝ 1277 մ.), լաւային դաշտեր։ Հարաւ-արեւելքին, Ատրիաթիկ ծովու ափերի երկարութեամբ, կը ձգուեն Տորկանօ եւ Լէօ Մուրշէ քարսթային սարաւանդները, Ապենինեան թերակղզիի հարաւը՝ Քալապրեան Ապենինները (բարձրութիւնը՝ մինչեւ 1956 մ.)։ Կղզիներն ունին լեռնային ռելիէֆ եւ կարգ մը հրաբուխներ՝ Էթնա (3340 մ.), Սթրոմպոլի, Վուլքանո։
Իտալիոյ բնորոշ են յաճախակի եւ ուժեղ երկրաշարժները։ Երկրաբանական կառուցուածքով Իտալիան կը պատկանէ Ալպեան կէոսինքլինալային (ծալքաւորութեան) մարզին։
Օգտակար հանածոներէն կան քարածուխ, գորշ ածուխ, լիկնիթ, թերթաքարեր, նաւթ, կազ, կապար, ցինկ, երկաթ, պոքսիթներ, սնդիկ, ծծումբ, մարմար, կերակուրի աղ, հանքային եւ տաք ջուրեր (100 – 120 °C)։
Կլիմա
Կլիման տարածքի մեծ մասին մէջ, մերձարեւադարձային է, Միջերկրական Ծովմիջերկրածովեան, Պադանի հարթավայրին մէջ անցողիկ՝ մերձարեւադարձայինէն բարեխառնի։ Ամառը չորային է։ Յուլիսի կիսուն ջերմաստիճանը Ալպերու ստորոտին՝ 20 – 22 °C է, Պադանի հարթավայրին մէջ՝ 22 – 24 °C, Ապենինեան թերակղզիին եւ կղզիներուն մէջ՝ 23 – 28 °C է։ Սիրոկօ քամիներու հետեւանքով ջերմաստիճանը կը բարձրանայ 40 °C-էն 45 °C։ Ալպերուն մէջ՝ 3500 մ. բարձրութիւնէն վեր, Յուլիսին՝ ջերմաստիճանը կ'իջնէ մինչեւ 0 °C։ Յունուարի կիսուն ջերմաստիճանը Ալպերու ստորոտին եւ Պադանի հարթավայրին մօտ 0 °C է, Ապենինեան թերակղզիին եւ կղզիներուն մէջ՝ 1 – 12 °C։ Ալպերուն մէջ յաճախ կան— 15 °C-էն —20 °C սառնամանիքներ։ Տեղումներու տարեկան քանակն Արեւելեան Ալպերուն եւ Ապենիններու հիւսիսային մասին մէջ, ինչպէս նաեւ լեռներու արեւմտեան լանջերուն աւելի քան 3000 մմ. է, արեւելեան լանջերուն եւ ներքին շրջաններուն մէջ՝ 600 – 800 մմ., կղզիներուն մէջ՝ 500 մմ։
Ներքին Ջուրերը
Գետային ցանցը խիտ է։ Հիւսիսէն կը հոսի Փօն (652 քմ.), Պադանի հարթավայրի արեւելքէն՝ Ատիշէ, Պրենթայ, Փիեաւէ, Թալեամենթօ, Ռենօ գետերը։ Ունին ձնաանձրեւային եւ սառցադաշտային սնում, կ'օգտագործուին որպէս ոռոգման աղբիւր։ Ապենինեան թերակղզիին եւ կղզիներու գետերը համեմատաբար սակաւաջուր են, սնունդ կ'առնեն անձրեւներով եւ ամռանը յաճախ կը չորնան։ Առաւել մեծ գետերէն են Առնօն եւ Տիբրը։
Իտալիոյ լիճերու մեծ մասը կը գտնուին Լոմբարդական Ալպերուն մէջ (Տարտա, Քոմօ, Լակօ-Մաճորէ եւն)։
Բուսականութիւնն ու Կենդանական Աշխարհը
Կենդանիներէն կը հանդիպին քարայծ, վայրի կատու, կզաքիս, գորշ արջ, նապաստակ, սկիւռ, մօտ 400 տեսակի թռչուններ, եւ բազմաթիւ ջրային անասուններ։
Բնակչութիւն
Բնակչութեան թիւով՝ Իտալիան Եւրոպայի չորրորդ երկիրն է։ Երկրի բնակչութեան 94% իտալացիներն են, որոնք դաւանանքով քրիստոնեայ կաթողիկէներն են։ Բնակչութեան կիսուն աւելին կ'ապրին քաղաքներուն մէջ։ Քաղաքներու մեծ մասը հաստատուած են Հիւսիսային Իտալիոյ մէջ։
Մեծ Քաղաքներ
Մեծ քաղաքներէն են Հռոմը, Թուրինը, Միլանը, Ճենովան, Վենետիկը, Նեապոլը եւ Պալերմոն։
Պետական Կառուցուածքը
Իտալիան խորհրդարանական հանրապետութիւն է։ Երկրի ղեկավարը կը համարուի՝ խորհրդարանը։
Օրենսդիր իշխանութիւնը Իտալիոյ կը պատկանի խորհրդրանին, որ նոյնպէս երկպալատ է։ Նրա պալատներն են՝ Պատգամաւորներու Պալատը եւ Սենատը։ Իտալիոյ խորհրդարանի պալատները կը համարուին հաւասար։ Պատգամաւորները կ'ընտրուին 5 տարի ժամկէտով։
Իտալիոյ մէջ, գործադիր իշխանութիւնը կ'իրականացուի 13 նախարարութիւններու միջոցով, որոնց գործունէութիւնը կը համակարգէ Նախարարներու Խորհրդի Նախագահը։
Բարձրագոյն դատական մարմինը Իտալիոյ մէջ՝ Բարձրագոյն կասացիոն դատարանն է։ Պետութեան բոլոր շրջաններուն մէջ կը գործեն 26 վերաքննիչ դատարան։
Ճարտարապետութիւն
Հնագոյն գեղարուեստական հուշարձանները կը պատկանին պալէոլիթի եւ էնեոլիթի դարաշրջաններուն։ Պրոնզի դարաշրջանին (մ.թ.ա. II հազարամեակի 2-րդ կէս) բնորոշ է կրեաեմիկենեան մշակոյթի ազդեցութիւնը։
Սարդինիա կղզիին մէջ, ստեղծուած է մեգալիթեան կառոյցի իւրօրինակ տիպ՝ կեղծ գմբեթածածկ բոլորակ քարէ աշտարակ։ Հիւսիսին մէջ, զարգաած է տեռամար մշակոյթը։ Մ.թ.ա. IX—V դդ., ստեղծուած է Վիլլանովա մշակույթը, Ք.Ա. VIII—II դդ.՝ էարոակների մշակույթը։ Մ.թ.ա. VIII —VI դդ. Իտալիոյ ծովեզերեայ տարածքին մէջ, ստեղծուած յունական առեւտրական բնակավայրերու տեղերուն մէջ, պահպանուած են տաճարներու մնացորդներ, քանդակներ, գեղագիտական իրեր։ Հին յունական, էտրուսկեան եւ այլ տեղական գեղագիտական աւանդութիւններու հիման վրայ, մ.թ.ա. V դարէն մինչեւ V դ., զարգացած է հին Հռոմի արուեստը։ Հռոմի անկումէն եւ քրիստոնէութեան ընդունումէն յետոյ, սկսած է կազմաւորուիլ Իտալիոյ միջնադարեան արուեստը՝ հենելով հին արուեստի աւանդութիւններուն, դարերու ընթացքին կրելով Բիւզանդիոյ մշակոյթի եւ բազմաթիւ բարբարոս ժողովուրդներու գեղագիտական ճաշակի ազդեցությունը։
IV – VI դդ. Հռոմին մէջ եւ այլ քաղաքներուն մէջ, կառուցուած են շքեղ բազիլիկներ (Սան Ճովաննի Լատերանօ, Սան Փաուլօ Ֆուորի լէ Մուռա, Հռոմ), պաշտամունքային կեդրոնակազմ շէնքեր (Սան Վիտալե եկեղեցին, Ռավեննա)։ Տաճարները ներսէն զարդարուած են բազմագոյն խճանկարներով, որոնք սկզբը պահպանելով հին արուեստի կենսուրախութիւնն ու պատկերման ծաւալայնութիւնը (Սանտա-Կոստանցա եկեղեցւոյ խճանկարները, IV դ., Հռոմ), հետզհետէ դարձած են աւելի պայմանական։ Լուսաստվերային ձեւաստեղծումը փոխարինուած է հարթ-մակերեսայինով, գունային նուրբ եւ հնչեղ համադրումները ձեռք բերած են հանդիսաւոր վերացականութիւն։
VIII – X դդ., առաջատարը Լոմբարդիոյ ճարտարապետութիւնն էր։ Այստեղ ստեղծուած է առանձին կանգնած աշտարականման զանգակատան տիպը։ XI —XIII դդ., Իտալիայիոյ տարածքին կազմավորուած է համաեւրոպական ռոմանական ոճը, որ երկրի ֆեոդալական մասնատւածութեան պայմաններուն, տարբեր կեդրոններուն(Միլան, Վերոնա, Պարմա, Պադուա) ձեռք բերած է շարք մը տեղական առանձնահատկութիւններ։
Իտալական ռոմանական ճարտարապետութեան ընդհանուր բնորոշ հատկանիշներն են հստակ եւ համաչափ համամասնութիւնները, հանդիսաւոր հարդարանքը։ Ներդաշնակ համամասնութիւններով, դեկորի նրբագեղուեամբ օժտուած է Պիզայի կաթողիկէի համալիրը։
Սիսիլիայի կառոյցներուն իւրայատուկ միահիւսուած են բըիւգանդական, արաբական, նորմանդական ճարտարապետական ձեւերը։
Բիւզանդական խաչաձեւ գմբեթաւոր եկեղեցւոյ յուրատիպ տարբերակներէն է Վենետիկի հնգագմբեթ Սան Մարկո մոնումենտալ կաթողիկէն (IX դ., վերակառուցվել է XI—XV դդ.)։
Ռոմանական ժամանակաշրջանին, կազմաւորուած ե Իտալիոյ քաղաքներու մեծ մասը, ըստ տեղանքի՝ պաշտպանական կառոյցներով, քարէ տուն-աշտարակներով, ռատուշաներով, կամպանիլաներով, նեղ լուսամուտներով, կղմինտրեայ երկլանջ տանիքներով, 3—4-յարկանի խոժոռակերպար տուներով։
Կառուցվածքներուն կը կիռակուին քար, աղիւս, ջլաղեղային խաչային թաղեր, գմբեթ։ Կանոնաւոր կամ անկանոն հատակագծով, խիտ կուտակուած կառուցապատումը կը կատարուէր կեդրոնական հրապարակի շուրջը։
Իտալիան առաջինն է աշխարհին մէջ, իւրաքանչյուր չնչին բաժին ինկնող տեսարժան վայրերու թիւով, գեղեցիկ բնութիւնը, 300 թանգարաններն, հուշարձանները (աշխարհի բոլոր հուշարձաններու 80%-ը), արուեստի գործերը (ողջ մոլորակի արուեստի գործերու 50%-ը)։ Իտալիոյ հինավուրց քանդակներն ու ամրոցները մշտապէս կը գրաւեն աշխարհի տարբեր անկիւններու մէջ, բնակուող զբօսասերներուն, որոնք միշտ սիրով կը վերադառնան այստեղ։ Իտալական արուեստը յայտնի է բոլորիս նախ եւ առաջ իբրեւ գեղեցկութեան խորհրդանիշ, ինչի լաւագույն վկայութիւնն են «Միլոսյան Վեներա»-ն, Լեոնարտօ տա Վինչիի «Ջոկոնդա»-ն, Բուոնարոտի Միքելանջելոյի «Դավիթ»-ը, Ռաֆայէլ Սանտիի որմնանկարները, Կոլիզեումը, Միլանի Մայր Տաճարը, Պիզայի աշտարակը կամ Կրեմոնայի մէջ, ծնած Անտոնիո Ստրադիվարիի ջութակի կախարդական հնչիւնները։
Նորաձեւութիւնը
Ժամանակակէն՝ Իտալիան ունի երկարաճիտ կոշիկի ձեւ, ինչ խիստ խորհրդանշական է՝ հաշուի առնելով՝ այս երկրի հագուստի եւ կոշկեղենի արտադրութեան ծաւալները։ «Made in Italy» արտայայտութիւնը փոխաբերական իմաստով թարգմանվուած է՝ էլեգանտ հագուստ եւ նրբաճաշակ ուրուագիծ։ Այդպիսով, գեղեցկութիւնը՝ հավանաբար ունի երկարաճիտ կոշիկներով նրբագեղ քայլվածք, որ այստեղ՝ Իտալիոյ մէջ, իր ընթացքը կ'ապրի Հռոմ–Ֆլորենցիա-Միլան նորաձեւութեան եռանկիւնի շրջանակներուն մէջ։ Այս հանգամանքն այնքան ալ տարօրինակ չի թուիր, եթէ ընդունենք, որ բնորդագործական տաղանդը իտալացիներու արեան մեջ է, իսկ նորաձեւութեան արուեստը այս երկրին մէջ ունի 7 հարիւրամեակի պատմութիւն։ Իտալական fashion արդիւնաբերութեան սկիզբ կը համարուի 1962 թ–ը, երբ Հռոմի մէջ, ստեղծուեցաւ Բարձր նորաձեւութեան Ազգային պալատը՝ Փարիզի Haute Couture խմբակցութեան նմանութեամբ։ 20-րդ դարի 50-ական թվականներուն Ֆլորենցիոյ մէջ, սկիզբ առած էր alta moda pronta երեւոյթը (pret-a-porte-ի նմանութեամբ)։ Իսկ արդէն 70-ականներէն համաշխարհային նորաձեւութեան կեդրոն դարձաւ Միլանը։ Հաստատուած է, որ «Մետաքսի ճանապարհը» սկիզբ առած է Կոմոյէն. այստեղ սֆեղծուած են կնոջ ամենայայտնի թիկնոցները։
Խոհանոցը
Եթէ մարդը այն է, ինչ կ'ուտէ, ապա իտալացիներն, անկասկած, աշխարհի ամենալաւ ժողովուրդն են։ Ֆրանսական խոհանոցը, որ երկրորդ տեղը կը գրաւէ իտալականէն յետոյ, լաւն է պարզապէս այն պատճառով, որ Եկատերինա Մեդիչին, ամուսնանալով Հենրիխ II Նաւարացու հետ, խոհեմութիւն ունեցաւ իր հետ վերցնելու իտալացի խոհարարներու։ Ի դէպ, յայտնի շամբայնը յայտնագործուած է իտալացի վենետիկեան միաբան Ֆրանչեսկօ Սկակիի կողմէն, որ ալ 1335 թ–ին, գրի առաւ կազով գինու բաղադրատոմսը։ Իտալական խոհանոցը հիրաւի հանճարեղ է. պատահական չէ, որ տասնհինգերորդ դարուն, դեռեւս անյայտ Լեոնարտօ Դա Վինչին՝ Ֆլորենցիոյ մէջ, Վերոկիոյ քանդակագործութեան դպրոցն աւարտելէն յետոյ աշխատեց «Tre lumache» (Երեք խխունջ) ռեստորանին մէջ նախ՝ որպէս մատուցող, ապա՝ խոհարար։ Իտալական «փասդան», պանիրները, ապուրը, պաղպաղակը, սուրճը եւ նույնիսկ փիծծան, որ առաջինը մտաբերուած է իտալական խոհանոցը։
Իտալիան Զբօսաշրջիկներու Ուխտատեղի
Բաւական մտածած է այնպիսի վայրերու մասին, ինչպիսի են Թուրինը (Իտալիօյ առաջին մայրաքաղաքը, ուր 2006-ին, կայացան ձմեռային օլիմբիական խաղերը), Նեապոլը, Ֆերարան, Պադովան, Պարման, Բերգամօն, Ճենովան։
Ինչպէս ժամանակին ըսած է Բրոդսկին՝ այստեղ «Մարմինը միայն տրանսպորտային միջոց է աչքերու համար», որոնք փոքր-ինչ լայն բացելով՝ կը տեսնենք, որ Վենետիկն իրողութեամ մէջ, ոչ միայն գոնդոլաներով զբօսանք է ջրանցքներով, աղաւնիներով լեցուն հրապարակ, կամուրջներ, փողոցային սրճարաններ, դիմակներ կամ ջահեր։
Այստեղ՝ Մխիթարեան միաբանութեան մէջ էր, որ 1512 թուականին աբբահայր՝ Հակոբ Մեղապարտի շնորհիւ լույս տեսաւ հայերէն առաջին տպագիր գիրքը, եւ այստեղ է, որ երեք դար շարունակ պահուած են արուեստի եզակի նմուշներ՝ եգիպտական սարկոֆագներէպ մինչեւ Այվազովսկւոյ կտավները։ Սուրբ Ղազար կղզիին մասին Պալացեսկին կը գրէ. «Արևելքէն եկած կղզի մը, որ հանգրուած է այստեղ՝ զմայլուած Վենետիկի գեղեցկութեամբ»։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Աշխարհագրութիւն
Մանուէլ Քաջունի
Մանուէլ Քաջունի, հայ մանկավարժ, բնագէտ, փիլիսոփայ: Վենետիկի Մխիթարեան միաբանութեան անդամ (1843):
Կեանք եւ գործունէութիւն
Ծնած է Կոստանդնուպոլիս, թաղուած է Վենետիկի Ս. Ղազար կղզիին մէջ։ Աւարտած է Մուրատ-Ռափայէլեան վարժարանը: Աշխատած է Կոստանդնուպոլսոյ Մխիթարեան վարժարանները՝ իբրեւ ուսուցիչ եւ տեսուչ, 1848–51-ին՝ «Բազմավէպի» խմբագիրի տեղակալ:
1883-էն՝ Մուրատ-Ռափայէլեան վարժարանի տնօրէն: 1903-ին ընտրուած է Վենետիկի միաբանութեան թագադիր աբբա:
Աշխատութիւններ
Քաջունին նպաստած է հայկական վարժարաններուն մէջ բնագիտական առարկաներու դասաւանդումը բարելաւելու եւ գիտութեան պահանջներուն համապատասխանեցնելու գործին, կազմած է ուսողութեան, տարրաբանութեան (քիմիագիտութիւն), բնագիտութեան, մեքենագիտութեան դասագիրքեր:
1869–75-ին Ս. Ղազարի մէջ հիմնած է բնագիտութեան ուսուցման տարրալուծարան: Քաջունիի «Արուեստաբանութիւն կամ շտեմարան գիտելեաց» գիրքը իւրատեսակ հանրագիտարան է:
Հեղինակ է գիւղատնտեսութեան տարբեր ճիւղերու վերաբերեալ գիտահանրամատչելի աշխատութիւններու:
Անոր գլխաւոր երկը՝ «Բառգիրք արուեստից եւ գիտութեանց եւ գեղեցիկ դպրութեանց», հանրագիտարան բառարանն է:
Քաջունիի «Հնախօսութիւն Հայաստանի» եւ «Աշխարհագրութիւն հին եւ նոր Հայաստանեայց դպրատանց տղայոց համար» ուսուցողական ձեռնարկները գրուած են Ղուկաս Ինճիճեանի աշխատութիւններու հիման վրայ: Առաջարկած է տարրաբանական նիւթերու անուանակարգման իր եղանակը, մշակած եւ շրջանառութեան մէջ դրած է բազմաթիւ հայերէն գիտական եզրեր:
Շքանշան
Արժանացած է Իտալիոյ Մեծ Խաչի Ասպետ շքանշանին (1897) :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ Ստորոգութիւն:Հայ բնագէտներ Ստորոգութիւն:Հայ փիլիսոփաներ Ստորոգութիւն:Մխիթարեան միաբանութեան անդամներ
Հեքթոր Պէլլերին
Հեկտոր Պէլլերին Մօրունօն (ծնած է Մարտի 19-ին 1995թ․)իսպանացի ֆուտպոլիստ է, ով կը խաղայ Լոնտոնի Արսենալի կազմին մէջ, որպէս՝ աջ պաշտպան։ Վարձավճարով նաև հանդես եկած է Ուատֆորդտի մէջ հանդես եկած է Իսպանիայի մինչև 16 և 21 տարեկաններու հաւաքականներուն մէջ։
Ակումբային ասպարէզ
Ծնած է Պարսելոնայի մէջ։ Ան իր ասպարէզին մէջ սկսած է Պարսելոնայի երիտասարդական խումբերուն մէջ։2011 թուականի ամրանը կը տեղափոխուի Արսենալ և 2013 թուականին կը կապէ իր առաջին պաստօնական պայմանագիրը։ Արսենալի կազմին մէջ իր առաջին խաղը Պելլերինը նշած է 2013 թուականի Սեպտեմբերի 25-ին Ուեսթ Պրոմուիչի հետ գաւաթային խաղին մէջ՝ խաղի 95-րդ վայրկեանին փոխարինելով հայրենակցին՝ Միքել Արդեդային։ Երկու ամիս ետք վարձավճարով կը տեղափոխուի Չեմբիոնշիբ՝ Ուատֆորտ։ Ութ օր անց Յովիլ Թաուն ֆուտպոլային ակումբի հետ խաղին մէջ կը նշէ իր առաջին խաղը։ Մինչ մրցաշրջանի աւարտը հանդես կու գայ Ուատֆորտին մէջ և 2014 թուականի փետրուարին անոր նորէն կը հրաւիրէն Արսենալի առաջին խումբ։ Մաթիօ տեբիւշիի,գալում Չեմպերսի և Նաչօ Մոնրիալի վնասուածքներու շնորհիւ, Պէլլերինը 2014-ի Սեպտեմբերի 16-ին իր առաջին խաղը կը խաղայ Չեմբիոններու լիգային մէջ,Տորտմունտի Պորուսիայից կրած 2-0 հաշիւով պարտութեան ժամանակ։ Արսենալի կազմին մէջ առաջին կոլը խփած է 2015-ի փետրուարի 1-ին Ասթոն Վիլայի հետ կայացած(5-0) մրցավեճին մէջ, իսկ երկրորդը Ապրիլի 4-ին Լիւերբուլի դէմ կայացած մրցավեճին մէջ(4-1):Այդ խաղին Պէլթերինը նաև սեփական տուգանայինին մէջ խախտեց կանոնները Ռահիմ Սդեռլինկի նկատմամբ և իր խումբի գլխուն բերաւ 11-մեդրանոց։ Պէլլերինը Արսենալի հիմնական կազմին մէջ էր նոյն տարուայ Մայիսի 30-ին Ուեմպլիի մէջ կայացած Անգլիայի գաւաթի եզրափակիչի ժամանակ(4-0)՝օգնելով իր խումբին մէջ անցնել չոր հանդիպում։ Պէլլերինը մրցաշրջանի աւարտէն ետք Արսենալի հետ կնքած է երկարաժամկետ պայմանագիր։2015/16 մրցաշրջանի առաջին խաղում, սկզբունքային մրցակից՝ Չելսիի հետ կայացած Անգլիայի Սուբերգաւաթի ժամանակ(1-0)Պէլլերինը նուաճած է իր երկրորդ գաւաթը (Բիթեր Չեխի առաջին խաղը Չելսիի դէմ):
Միջազգային ասպարէզ
2013 թուականի Եւրոպայի մինչև 19 տարեկաններու առաջնութեան մէջ Պէլլերինն իր խումբին հետ կը հասնի մինչև կիսաեզրափակիչ։ Իր աժաջին խաղը խաղցած է մինչև 21 տարեկաններու հաւաքականին մէջ Ալպերտ Սելատեսի օրով 2015 թուականի Մարտի 30-ին՝Պելառուսի հաւաքականի դէմ կայացած ընկերական խաղին մէջ(4-0),խաղալով 90 վայրկեան։
Խաղին ոճը
Պէլլերինը յայտնի է իր կայծակնային արագութեամբ։ Ան 2014/15 մրցաշրջանին գերազանցեց Թեո Ուելքոթի 40 մեդր տարածութեան ռեգորտը։
Չերկասի
Չերկասի (Черкаси), կենտրոնական քաղաք Ուքրանիաի մէջ։ Չերկասիի մարզի վարչական կենտրոնն է։ Քաղաքը կը գտնուի մայրաքաղաք Կիեւէն 200 կմ հեռավորութեան վրայ։
Հայ Եկեղեցւոյ Համալսարանական Ուսանողներու Միութիւն
Հայ Եկեղեցւոյ Համալսարանական Ուսանողներու Միութիւնը (ՀԵՀՈՄ) հիմնուած է 1963-ին։ ՀԵՀՈՄ-ին կ'անդամակցին Լիբանանի համալսարաններու եւ այլ կրթական բարձրագոյն հաստատութիւններու ուսանողներն ու շրջանաւարտները։
ՀԵՀՈՄ-ի անդամական ընդհանուր ժողովը կ'ընտրէ 5 կամ 7 հոգիներէ բաղկացած յանձնախումբ մը, որ կը կազմակերպէ միութեան գործունէութիւնը եւ կը մշակէ տարեկան ծրագիրները։ Համալսարանական ուսանողներ փորձառական շրջանի մը համար իբր օժանդակ անդամներ կը մասնակցին ՀԵՀՈՄ-ի գործունէութիւններուն եւ ապա կը դառնան լիիրաւ անդամ։ Անդամները իրենց գործունէութիւնը խորհրդանշող տարեկան անդամավճար կու տան։
Յանձնախումբին կողքին, հոգեւոր խորհրդատու մը կը նշանակուի Վեհափառ Հայրապետին կողմէ, որ կը հսկէ եւ կը համադրէ միութեան գործունէութիւնը։
Հանդիպումներն ու ձեռնարկները տեղի կ'ունենան շաբաթական դրութեամբ եւ կ'ընդգրկեն դասախօսութիւններ, կլոր սեղաններ, համագումարներ, այցելութիւններ ու ընկերային հաւաքներ։ ՀԵՀՈՄ-ի անդամները իրենց մասնակցութիւնը կը բերեն միջ-եկեղեցական երիտասարդական գործունէութեանց, ինչպէս նաեւ եկեղեցւոյ ու համայնքի կեանքին առընչուած ձեռնարկներուն։ Եռամսեայ դրութեամբ ՀԵՀՈՄ լոյս կ'ընծայէ «Տեղեկատու»ն, որ կը պարունակէ համառօտ յօդուածներ, զեկոյցներ եւ տեղեկագիրներ։
Տեղական, շրջանային եւ համաշխարհային մակարդակներու վրայ ՀԵՀՈՄ-ը սերտօրէն կը գործակցի կրօնական-երիտասարդական շարժումներու հետ։Միութիւնը կ'աշխատակցի Համաշխարհային Քրիստոնեայ Ուսանողներու Միութեան (WSCF), Syndesmos-ի, Եկեղեցիներու Համաշխարհային Խորհուրդի (WCC) եւ Միջին Արեւելքի Եկեղեցիներու Խորհուրդի (ՄԱԵԽ) երիտասարդական բաժանմունքներուն հետ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Կրօն
Չեսթըրֆիլտ
Չեսթըրֆիլտ (Chesterfield), քաղաք Մեծ Բրիտանիայում։ Բնակչութիւնը՝
Աշխարհագրութիւն
Չեսթըրֆիլտ քաղաքը կը գտնուի Անգլիաի կեդրոնական մասին մէջ, Տըրպշայր կոմսութեան տարածքին վրայ, Իսթ-Միտլենտզ շրջանին մէջ,Շեֆիլտի հարաւ, Հիպեր եւ Ռոտեր գետերի հատման վայրին շուրջ։
Պատմութիւն
1204 թուականին անգլիացի թագաւոր Ճոն Լեկլենտը տուաւ Չեստըրֆիլտին շուկայական իրաւունք։ XIX դարին Չեստըրֆիլտը արագօրէն կը վերածուի է մեծ քաղաքի, հատկապէս այն բանէն յետոյ, երբ Ճորճ Ստեֆընսոնը կը կառուցէ Լիտս-Տըրպի երկաթագիծը՝ անցնող Չեստըրֆիլտի միջով։
Քաղաքի խորհրդանիշը Սենթ-Մերի եւ Բոլոր սուրբերու եկեղեցու զանգակատան վերի մասն է՝ թեքուած կառոյցի հորիզոնական գծէն 9 ֆուտ չափով (մոտաւորապէս 3 մեթր)։ Այս հետաքրքիր կառոյցի հետ կապուած են տեղական զրոյցներ եւ լեգենդներ։
Չեչէներէն
Չեչէներեն (Нохчийн мотт)՝ նախական լեզուներէն մեկն է։ Տարածուած է Չեչնիոյ մէջ, Ինկուշիոյ, Տակեստանի Խասաւիւրթի շրջանին եւ Վրաստանի Ախմեթի համայնքին։ 2010 թուականի մարդահամարի տուեալներուն համաձայն, Ռուսիոյ մէջ չեչեներէն խօսողներուն թիւն է 1 354 705։ Չեչէներէնը Չեչնիոյ պաշտօնական (ռուսերէնին հետ միասին) եւ Տակեստանի գրական լեզուներէն մեկն է։
Գրային Համակարգ
Իսլամի տարածման հետ Չեչնիոյ հաստատուած է արաբական գրային համակարգը, որը կը կիրառուէր մինչեւ 1926 թուականը։ 1925-ին չեչէներէնի համար տեղայնացուած է լատինական գիրը, իսկ 1938-ին՝ կիւրեղեան։ 1992 թուականին Իչքերիոյ Չեչէնական Հանրապետութեան խորհրդարանը օրինականացրած է չեչէներէնը լատինական գիրերու հիման վրայ։ Նոր այբուբենի անցկացման նախագիծը ատանկ ալ չիրականացուեցաւ 1994 թուականի վերջին սկսուած ռազմական գործողութիւններու պատճառաւ։ Այժմ Չեչնիոյ մէջ լատինատառ այբուբենը չի գործածուեր։
Բառապաշար
Բառապաշարին մեծ մասն անցած է Հիւսիսարեւելեան Կովկասեան լեզուաընտանիքի Նախեան ճիւղէն, թէեւ կան բառերու նշանակալի փոքրամասնութիւններ, փոխառնուած արաբերէնէ (իսլամական բառեզրեր, ինչպէս՝ իման, իլմա), աւելի փոքր մաս կը կազմեն թուրքական լեզուներէ (շիշ) եւ առաւել մեծամասնութիւնը՝ ռուսերէնէ (ժամանակէն բառեզրեր՝ քամփութար՝ համակարգիչ, թելվիտէնի՝ հեռատեսիլ, թելվիզար՝ հեռացոյց, մեթրոյ, իսփիսքա` ցանկ (список-էն) եւ այլն
Թիւերու Ներկայացում
Չեչէներէնով թիւերը կը ներկայացուեն քսանեակներով : Օրինակ, 30-ը ունի այս տեսքը՝ «20 եւ 10» («ткъе итт»), 40-ը՝ «երկու անգամ քսան» («шозза ткъа»), 50-ը «երկու անգամ 20 եւ 10» («шовзткъе итт»):
Ողջոյնի Խօսքեր
Մարշալլա կամ մարշալլա խաթար՝ ավանդական չեչէնական ողջոյնի խօսքերն են, լեզուային էթիկետի մի մասը։ Ի տարբերութիւն չեչէնական միջավայրին միայն էրիկ մարդոց գործածուող «Ասսալամ եալայքում» (Ассалам Іалайкум) բառակապակցութենէ, «մարշալլան» ունի համընդհանուր տարածում ինչպէս էրիկ մարդոց, այդպէս ալ կիներուն քով։
Հրանուշ Յակոբեան
Հրանուշ Յակոբեան (Ծնած է՝ 12 Ապրիլ 1954-ին, Սարուխան գիւղին մէջ), Հայաստանի հանրապետութեան պետական գործիչ, Հայաստանի հանրապետութեան սփիւռքի նախարար։ Իրաւաբանական գիտութիւններու դոկտոր, փրոֆէսօր:
Կենսագրութիւն
1975 թուականին աւարտած է Երեւանի պետական համալսարանի կիրառական թուաբանութեան բաժանմունքը, 1989 թուականին՝ Մոսկուայի հասարակական գիտութիւններու ակադեմիան, 1994 թուականին՝ Երեւանի պետական համալսարանի իրաւաբանական բաժանմունքը։ Ան իրաւաբանական գիտութիւններու դոկտոր-փրոֆէսօր է։
Աշխատանքային գործունէութիւն
Հեղինակ է 6 գիրքի եւ 40-է աւելի գիտական աշխատանքներու։
Հայաստան համահայկական հիմնադրամի եւ շարք մը այլ հիմնադրամներու հոգաբարձուներու խորհուրդի անդամ է, Հայ-ամերիկեան առողջութեան կեդրոնի համահիմնադիր, Հայ կանանց միջազգային միութեան նախագահ, ԵՊՀ-ի, ԵԲՀ-ի խորհուրդներիու անդամ, ԳՊՀ-ի խորհուրդի նախագահ։ Ստեղծած է երիտասարդական խորհրդարանը։ Կը դասաւանդէ Հայաստանի հանրապետութեան պետական կառավարման ակադեմիային եւ Գավառի պետական համալսարանին մէջ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1954 ծնունդներ Ստորոգութիւն:12 Ապրիլի ծնածներ Ստորոգութիւն:ԵՊՀ շրջանաւարտներ
Հրաչեայ (անձնանուն)
Հրաչեայ, հայկական արական եւ իգական անուն։ Յառաջացած է հայերէն հուր եւ աչք բառերէն։ Կը նշանակէ «հրեղէն աչքեր ունեցող»։ Խորենացիի հնարած անուններէն է, որ սկզբնական շրջանին մէկ անգամ գործածուելէ ետք դուրս եկած է գործածութենէ։ Այնուհետեւ 19-րդ դարուն կրկին սկսած է գործածուիլ Կոստանդնուպոլսոյ մէջ։ Սկզբը հազուադէպ կը կիրառէին, ետքը յաճախ՝ յատկապէս Կովկասի մէջ, ուր կը գործածուէր որպէս իգական անուն՝ շնորհիւ պոլսեցի դերասանուհիի մը, որուն գեղեցիկ աչքերուն համար կոչեցին «տիկին Հրաչեայ»։ Ի հակադրութիւն ասոր՝ յօրինեցին Հրաչիկ ձեւը՝ որպէս արական անուն, իսկ Կոստանդնուպոլսոյ մէջ՝ Հրաչուհի ձեւը (իգական)։ Անուան կարճ ձեւն է Հրաչ։ Այժմ (2015) Հրաչեան միայն արական անուն է :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայկական արական անձնանուններ Ստորոգութիւն:Հայկական իգական անձնանուններ
Վահան Չերազ
Վահան Չերազ, յայտնի հայ մարզիկ, Պոլսոյ եւ Հայաստանի Հանրապետութեան սկաուտական շարժման հիմնադիրներէն մէկն էր:
Կենսագրութիւն
Վահան Չերազը եղբօրորդին է յայտնի հասարակական-քաղաքական գործիչ, մտաւորական, խմբագիր եւ գրող Մինաս Չերազի։ Ան հիմնադիրներէն եղաւ Հ.Մ.Ը.Մ.-ի սկաուտական շարժման։ Առաջինն էր, որ ֆութպոլը բերաւ Օսմանեան Կայսրութիւն. հիմնեց ֆութպոլի խումբեր եւ կազմակերպեց խաղեր։ 1920 թուականին, անսալով Հայաստանի Հանրապետութեան Կրթութեան նախարար Նիկոլ Աղբալեանի կոչին՝ Պոլիսէն փոխադրուեցաւ Ալեքսանդրապոլ (այժմ՝ Գիւմրի), հայրենիքի մէջ մարզական կեանքին զարկ տալու համար։ Այդ շրջանին, Ցեղասպանութենէն վերապրած որբերու մէկ մասը Ալեքսանդրապոլ կեդրոնացած էր։
Չերազի կինը՝ Վարդանուշ Չերազը գնդակահարուեցաւ 1937 թուականին։ Վարդգէս Անդրէասեան՝ Վարդանուշի եղբայրը, որդեգրեց անոնց որբ մնացած դուստրը՝ Բիւրակնը։ Վախնալով հետապնդումներէ, ան փոխեց աղջկան ազգանունը, դարձնելով Անդրէասեան։ Բանասէր Բիւրակն Անդրէասեան-Չերազ այժմ կը բնակի Երեւանի մէջ։
Գրականութիւն
Ստորոգութիւն:Հայ մարզիկներ
Ճորճ Տէօքմէճեան
Ճորճ Տէօքմէճեան, հայազգի ամերիկեան պետական եւ քաղաքական գործիչ։
Կենսագրութիւն
Հայրը՝ Գուրգէն Ճորճ Տէօքմէճեան, եղած է գորգավաճառ Այնթապի մէջ, ԱՄՆ ներգաղթելէն ետք ան ամուսնացած է Տէօքմէճեանի մոր՝ էրզրումցի Ալիս Կէյրտընի (Alice Gairden) հետ, ։ Վերապրած են Ցեղասպանութիւնը, տեղափոխուած ԱՄՆ։ Աուարտած է Նիււ Եորքի Սենթ Ճոն համալսարանի իրաւաբանական ֆակուլտետը, 1955 տեղափոխուած է Քալիֆորնիա, ուր 1963-ին, ընտրուած է նահանգային ժողովի անդամ (առ 1967 ), 1967-1979 թուականներուն նահանգային սենատոր, 1979-1988 թ Քալիֆորնիայի ընդհանուր դատախազ։ 1982-1991 զբաղեցուցած է Քալիֆորնիայի նահանգապէտի պաշտոնը։
Գործընկերները անոր տուած են «Երկաթեայ Տիւք» ("The Iron Duke,") մականունը:
Հանրային Գործունէութիւն
1985 թուականին Տէօքմէճեանի նախաձեռնութեամբ Ապրիլ 24-ը Քալիֆորնիոյ մէջ յայտարարուեցաւ Հայոց ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակի օր։ 1990 թուականին Ճորճ Տէօքմէճեանը յատուկ յայտարարագրով Ապրիլ 24-ը հռչակեցաւ Յիշատակի պետական օր եւ կոչ ըրաւ համայն մարդկութեանը միանալ հայ զոհերու յիշատակի յարգանքի այդ տուրքին ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:6 Յունիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:8 Մայիսի մահացածներ Ստորոգութիւն:Ամերիկահայ քաղաքական գործիչներ Ստորոգութիւն:Ամերիկահայ պետական գործիչներ
Հրացան ԱՔ-47
ԱՔ-47, տարբերակ 56-ը (վերին) եւ ԱՔՍ-47 ԱՔ-47 (ռուս.՝ Автомат Калашникова), տեսակաուորող կրակային, կազով վարուած, 7,62x39 մմ գրոհային հրացան, մշակուած առաջին անգամ Խորհրդային Միութիւն Միքաէլ Քալաշնիքով կողմէն։ Պաշտօնապէս յայտնի է որպէս Ինքնազօր Քալաշնիքովա։ Յայտնի է նաեւ որպէս Քալաշնիքով, ԱՔ, կամ ռուսերէն անունով՝ Քալաշ։
Վաղ արտադրութեան ԱՔ-47-ը առաջին իսկական գրոհային հրացաններէն մեկն էր։ Նոյնիսկ վեց տասնամեակ վերջ, ԱՔ-47 ձեւը եւ անոր տարբերակները ամենաշատ օգտագործուող եւ աշխարհի ամենայայտնի գրոհային հրացաններէն են՝ իրենց դիմացկունութեանը, քիչ արտադրական ծախսերու եւ հեշտ օգտագործումին շնորհիւ։ Ան արտադրուած է շատ երկրներ եւ օգտագործուած է ինչպես կանոնաւոր, այնպէս ալ անկանոն զինուած ուժերու, յեղափոխական եւ ահաբեկչական կազմակերպութիւններու կողմէն։ ԱՔ-47-ն հիմը հանդիսացուած է զարգացնելու բազմաթիւ այլ բնորոշ եւ անձնակազմի ծառայող հրազեներու տեսակներ։ Աշխարհին մէջ, աւելի շատ ԱՔ տեսակի հրացաններ արտադրուած են, քան միւս բոլոր գրոհային հրացանները միասին վերցրած։
Կրակելով 7,62x39մմ փամփուշտները, ԱՔ-47-ը կը պատճառէ զգալի վիրաւորական արդիւնքներ երբ գնդակը կը հասնի մաշկին, սակայն ատիկա կը պատճառէ համեմատաբար աւելի մանր վէրքեր երբ գնդակը մարմնէն դուրս կ'ելլէ շեղումի սկսելէն առաջ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հրացաններ
Ձայն
Ձայն, ֆիզիկական երեւոյթ, որ ալիքներու մեքենական տատանումներու տեսքով տարածուած է պինդ, հեղուկ կամ կազային միջավայրի մէջ ։ Օդի տատանումները տարածուելով կը հասնին որեւէ խոչընդոտի, կը զարնուին անոր, ապա կ'անդրադարնան ու կը տարածուին հակառակ ուղղութեամբ։ Այսպէս կ'առաջանայ արձագանք։
Այն վայրին մէջ, ուր օդ չկայ չեն կրնար տարածուիլ ձայնային ալիքներ, օրինակ՝ Լուսնի վրան։ Օդի ձայնի արագութիւնը մէկ վայրկյանին մէջ 330 մեթր է։ Սակայն ձայնային ալիքները կը տարածուին ոչ միայն օդին մէջ, այլ նաեւ ջրին մէջ, ընդ որուն, գրեթէ հինգ անգամ աւելի արագ։ Ձայնային ալիքներն ալ աւելի արագ կը տարածուին պինդ մարմիններուն, օրինակ պողպատէ ձողուն։ Հակառակ անոր որ Լուսնի վրայ ալ կայ պինդ մարմին՝ լուսնակեղեւը։ Այդ պատճառով ալ, եթէ անոր մակերեւոյթին ականջ տանք կամ զգայոյն որեւէ սարք, պայթիւնն, այնուամենայնիւ, կարել է «լսել»։
Ինչպէս միւս ալիքները, ձայնային ալիքները նոյնպէս ունին որոշակի երկարութիւն։ Որքան կարճ են ալիքները, այնքան աւելի յաճախ կը հաջորդեն միմեանց։ Այդ յաճախութիւնէն կախուած է ձայնի դոնը։ Մատներով բռնելով «երգող» լահասկանալի էրը, փորձեք կարճացնել այն։ Դուք կ'ըսէք, որ լարի հնչողութիւնը աւելի կը բարձրանայ։ Այժմ հասկանալի՞ է, թէ ինչո՞ւ մարդիկ տարբեր ձայներ ունին։
Օդի ոչ բոլոր տատանումներն է, որ մենք կրնանք լսել։ Մեր ականջի ընկալած ամենափոքր յաճախութիւնը կը կազմէ մէկ վայրկեանին մէջ 16 տատանում, ամենամէծ՝ մէկ վայրկեանին մէջ 20 հզ․ տատանում։ Եթէ տատանումներու յաճախութիւնը մէկ վայրկեանին 15-20 տատանումէն փոքր է, այդ ժամանակ ձայնը կը կոչուի ինֆրաձայն, իսկ եթէ մէկ վայրկեանի մէջ 15-20 հզ. տատանումէն մէծ է, ապա այդ ուլթրաձայն է։ Ուլտրաձայներն ու ինֆրաձայները որսալու համար հարկաւոր են հատուկ սարքեր։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ֆիզիկա
1956 թուական
1956 թուական, նահանջ տարի, 20րդ դարու 56րդ տարին է 1953 • 1954 • 1955 • 1956 • 1957 • 1958 • 1959
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ 1956 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ 1956 մահեր
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:1956
Չէքիճում
Խաղցողներէն մէկը կորաքամակ կը չոքի, ձեռքերը սրունքներուն վրայ դրած։ Այս անձը «պառկող»ն է։ Խաղընկերները մէկ առ մէկ վրայէն պիտի ցատկեն եւ իւրաքանչիւրը իրաւունք ունի ցատկած պահուն իր ափով ամուր զարնել - «շափլամա» մը տալու - «պառկող»ին կռնակին։ Ասկէ ետք, նոյն խաղընկերները դարձեալ մէկ առ մէկ «պառկողին» վրայ կը նետուին։ Առաջին նետուողը պէտք է փորձէ ոտքերը գետին չդնել, չիյնալ, եւ մինչեւ նախապէս ճշդուած ժամանակ մը այդ դիրքով մնալ «պառկող»ին վրայ։ Եթէ չյաջողի, ապա ինք կը դառնայ «պառկող»։ Եթէ յաջողի, ապա կարգը կու գայ յաջորդ խաղընկերոջ նետուելու «պառկող»ին վրայ։ Իսկ եթէ պատահի որ «պառկող»ը ընդհանրապէս չդիմանայ եւ իր վրայի բեռան տակ տապալի, այն ատեն պարտուած կը հռչակուի ։
Հենրի Ֆինիս Լինչ
Հենրի Ֆինիս Պլոս Լինչ : Ան Անգլիացի հայագէտ, աշխարհագէտ, ճանապարհորդ եւ հասարակական-քաղաքական գործիչ մըն է։
Հայաստան կատարած երկու ճամբորդութիւններուն (1893-1894 եւ 1898) ընթացքին, Հենրին իր հաւաքած նիւթերուն հիման վրայ գրած է երկար ճանաչում մը՝ «Հայաստան» աշխատութիւնն ու ստեղծագործութիւնը (1901, հայերէն համառօտ թարգմանութիւն՝ 1913-1914), որ կազմուած է երկու հատորներէ «Ռուսական Հայաստան» եւ «Տաճկահայաստան»։ Այս ստեղծագործութիւնը կը պարունակէ արժէքաւոր տեղեկութիւններ Հայաստանի պատմութեան, աշխարհագրութեան, ժողովրդագրութեան, հայ բանահիւսութեան վերաբերեալ վիճակագրական նիւթերուն մասին։ Լինչը գրած է Հայաստանի քաղաքականութեան, Հայերուն հալածանքին, հայ եկեղեցիին եւ հայոց լեզուին մասին։
Հենրի նաեւ հետաքրքրուած է Հայկական հարցով։ Լինչը ըլլալով Անգլիական խորհրդարանի անդամ (1906 թուականէն սկսեալ)՝ քննադատած է քաղաքականութիւնը, ու խորհրդարանին ծանօթացուցած եւ ներկայացուցած է Հայկական հարցը եւ հայ ժողովուրդին իրաւունքներու պաշտպանութեան կարեւորութիւնը։
Անոր մահէն քանի մը օր առաջ, Հենրին Անգլիական մամուլին մէջ հրատարակած է իր «Բաց նամակ»-ը՝ հայկական բարենորոգումներուն վերաբերեալ։
Լինչ մահացաւ 24 Նոյեմբեր, 1913 թուականին, Քալէ քաղաքին մէջ, Ֆրանսա:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Անգլիացի հայագէտներ Ստորոգութիւն:Անգլիացի աշխարհագէտներ Ստորոգութիւն:Անգլիացի ճանապարհորդներ Ստորոգութիւն:Անգլիացի քաղաքական գործիչներ Ստորոգութիւն:Անգլիացի հասարակական գործիչներ Ստորոգութիւն:18 Ապրիլի ծնածներ Ստորոգութիւն:24 Նոյեմբերի մահացածներ
Յովհաննէս Չեքիճեան
Ուսում
1951-ին աւարտած է Սթամպուլի երաժշտական հիմնարկը, 1953-ին Փարիզի «Էքոլ-Նորմալը», ուր երաժշտական դասերեւ հետեւած է Ֆուրնէի մօտ, իսկ 1961 թուականին՝ Սթամպուլի կոնսերվատորիայի ասպիրանտուրան։ 1946-60 թթ. (1951-1954 ընդմիջմամբ) Սթամպուլի պետ. երգչախմբի գլխ. խմբավարի տեղակալն էր, միաժամանակ 1958-61 թթ. Սթամպուլի օփերայի երաժշտական ղեկավարը։
Գործունէութիւն
1961-էն կ՛ապրի Հայաստան ու կը ղեկավարէ ՀԽՍՀ պետական ակադեմիական երգչախմբը (նոյն թուականէն սկսեալ)։ Անոր ղեկավարութեամբ՝ խումբը, մեծ վարպետութեյամբ կը կատարէ դասական եւ ժամանակակից հայ երգահաններու ստեղծագործութիւնները, հայկական ժողովրդական երգեր, օփերաներէ հատուածներ։ Կը ղեկավարէ նաեւ սինֆոնիք համերգներ, ելոյթ կ՛ունենայ ԽՍՀՄ խոշորագոյն նուագախումբերու հետ։ Հեղինակ է երաժշտական ստեղծագործութիւններու, ինչպէս՝ «Գարնանային Անուրջներ», «Տօնական Ձօն» վոքալ-սինֆոնիք պոէմներու։ 1973-77 թթ. դասաւանդած է Երեւանի Ռ. Մելիքեանի անուան ուսումնարանէն ներս, 1975-էն Երեւանի «կոնսերվատորիա»յին մէջ (1982 թուականէն փրոֆէսոր է)։ ՀԽՍՀ պետ. մրցանակ (1970), ԽՍՀՄ պետ. մրցանակ (1975)։
1 Օգոստոս 2014-ին, Արամ Խաչատրեանի անուան համերգասրահին մէջ կը նշուի մեծն արուեստագէտի 85 ամեակը ։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:23 Դեկտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանի ասպետներ
Հենրի Այըն Քուսիք
Հենրի Այըն Քուսիք (անգլ.՝ Henry Ian Cusick, ծնած 17 Ապրիլ, 1967, Թրուհիլո, Փերու), Փէրու ծնած Սքոթլանտեցի դերասան մըն է՝ ֆիլմի, հեռուստաշարի եւ թատրոնի: Ան ճանչցուած է իր Սթէֆ դերով Scandal հեռուստաշարին մէջ:
Ան իր հռչակին մեծ մասը կը ստանայ իր Տէզմընտ Հյում դերէն Ամերիկեան Lost հեռուստաշարին մէջ, որուն համար ան ստացած է Primetime Emmy Award մրցանակի պաշտօնակարգում մը: Ան գլխաւոր դեր դարձաւ առաջին եղանակին ABC կայանի քաղաքական տրամա Scandal հեռուստաշարին մէջ, իբրեւ Սթիվըն Ֆինչ, ինչպէս նաեւ հիմա դեր ունի իբրեւ Մարքըս Քէյն the CW ընկերութեան տրամա The 100 հեռուստաշարին մէջ :
Լատինական Թեժ Երգեր
Լատինական թէժ երգեր (Hot Latin Songs, նախկին՝ Hot Latin Tracks եւ Top Latin Songs) Billboard պարբերականի կողմէ հրատարակուած record chart։ Երբեմն այս ցուցակը ամերիկեան երաժշտական շուկային մէջ կը ճանաչուի որպէս լատինաամերիկեան սպաներէն երգերու կարեւորագոյն երաժշտական շարք։
Ֆիլիփ Մանսել
Ֆիլիփ Մանսել, պատմաբան։
Դոկտ. Ֆիլիփ Մանսել հեղինակ է 11 պատմական գիրքերու (6 գիրք թարգմանուած` ֆրանսերէնի) եւ բազմաթիւ յօդուածներու, որոնք գլխաւորաբար կ՛առնչուին Ֆրանսային, Օսմանեան կայսրութեան եւ Միջին Արեւելքին:
Հետազօտութիւններ եւ հրապարակումներ
Ֆիլիփ Մանսելի հիմնական հետազօտական ոլորտներն են Ֆրանսան, յետագային Օսմանեան կայսրութիւնը եւ դատարաններու պատմութիւնը : Ան նաեւ խմբագիր է «The Court Historian»-ին, որ հրապարակած է Դատարաններու ուսումնասիրութեան ընկերութեան ամսագիրը։
Անոր գործերէն են․
Մանչեսթըր Իւնայթըտի Ֆութպոլիստներու Ցանկ (100 եւ աւելի խաղեր)
«Մանչեսթըր Իւնայթըտ» անգլիական բրոֆեսիոնալ ֆութպոլային ակումբ է Մանչեսթըր քաղաքէն։ Ակումբի մարզադաշտը «Օլդ Տրաֆֆորտն» է։ Ակումբը կազմավորուած է Նիւթոն Հիտի մէջ, 1878 թուականին, որպէս «Նիւթոն Հիտ Ֆութպոլային Ակումբ» եւ իր առաջին մրցաշարի խաղը եղած է 1886 թուականին, Անգլիոյ բաժակի խաղարկութեան (1886-87) ժամանակ։ Ակումբը վերանուանեց «Մանչեսթըր Իւնայթըտ» 1902 թուականին եւ տեղափոխուեցաւ «Օլդ Տրաֆֆորտ»` 1910-ին։ 1886 թուականէն ի վեր ակումբին մէջ խաղացած են աւելի քան 800 ֆութպոլիստներ, որոնցմէ 200-ը մասնակցած են նուազագոյնը 100 խաղ (այդ թիւին դուրս եկած են փոխարինման), այդ ֆութպոլիստները թուարկուած են այստեղ։
«Մանչեսթըր Իւնայթըտի» կազմին մէջ ամենաշատ հանդիպումներու մասնակցած ֆութպոլիստը եղաղ է Ռայան Կիկկսը, որ 1991-էն սկսեալ աւելի քան 850 մտած է խաղադաշտ։ 2008 Յաղթականներու Լիկայի եզրաչակչին ան գերազանցեց նախկին մրցանիշը, որ կը պատկանէր Պոպպի Չարլտոնին։ Սակայն Չարլտոնին կը պատկանի մեկնարկային կազմին մէջ մասնակցած հանդիպումներու մրցանիշը։ Չարլտոնը իր մասնակցած 758 խաղերէն 756-ին խաղադաշտ մտած է հիմնական կազմին մէջ։ Պոպպի Չարլտոն կը համարուի նաեւ «Մանչեսթըր Իւնայթըտի» բոլոր ժամանակներու լաւագոյն ռմբարկուն (249 կոլ 17 տարույ ընթացքին)։ «Իւնայթըտի» եւս չորս ֆութպոլիսներ խաղադաշտ մտած են աւելի քան 500 անգամ։ Անոնցմէ երեքը 1968 թուականին Եւոպայի յաղթականներու բաժակը յաղթած խումբէն են, իսկ երկուքը՝ ներկայիս կազմէն։ Բացի Չարլտոնէն եւս երկու ֆութպոլիստներ կրցած են դառնալ աւելի քան 200 կոլի հեղինակ ակումբի կազմին մէջ։
Ակումբի աւագները
1882 թուականէն ի վեր «Նիւթոն Հիթի» եւ «Մանչեսթըր Իւնայթըտի» աւագ եղած են 45 ֆութպոլիստներ։ Ակումբի առաջին աւագը եղած է Է. Թոմասը։ Ռոյ Կինը կը համարուի ակումբի ամենատիտղոսակիր աւագը։ Ակումբի ներկայիս աւագը Նեմանեա Վիտիչն է։
Ֆութպոլիստներու ցանկ
Աղոյսակի բացատրութիւն
Տէօրթեօլի դպրոցներ
Տէօրթեօլ - Դպրոցներ, Տէօրթեօլի մէջ կրթութիւնը առաջ տարած են հոգեւոր հայրերը կամ արհեստաւորները, որոնք գրել եւ կարդալ կը սորվեցնէին տեղի աշակերտներուն։ 1880-ական թուականներուն, Տէօրթեօլի մէջ կրթական կեանքի զարգացումը մեծաւ մասամբ կը կապուի Հայոց Միացեալ Ընկերութեան գործունէութեան եւ յատկապէս եղբայր ու քոյր՝ Ժիրայր (Մարտիրոս) եւ Հայկանուշ Պօյաճեաններու եւ անոնց ձեռնարկած կրթա-դաստիարակչական ծրագիրներուն ։
Կեդրոնական Վարժարան (Վերի Թաղ)
Տէօրթեօլի առաջին դպրոցը, որ Առաջնորդարանի շէնքին հետ միասին կառուցուած է​ր​ Վերի թաղի եկեղեցւոյ շրջափակին մէջ, կը բացուի Պոլսոյ՝ Միացեալ Ընկերութեան նախաձեռնութեամբ։ Հնչակեան կուսակցութեան անդամ Ժիրայր Պօյաճեան իբրեւ ուսուցիչ եւ տնօրէն մեծ ներդրում ունեցած է այս վարժարանէն ներս։
1908-ի Օսմանեան Սահմանադրութեան վերահաստատումէն ետք, այս դպրոցի շրջանաւարտներէն շատերը համախմբուելով կը ձեռնարկեն եկեղեցւոյ ետեւի հատուածին քով կառուցել նոր, երկյարկանի եւ աւելի արդիական վարժարան մը։ ​Նախկին շէնքը կը վերածուի նախակրթարան-մանկապարտէզի։
Նոր կառուցուած դպրոցին ուսումնական մակարդակը կը համապատասխանէ երկրորդական վարժարանի ծրագիրին ​​եւ ​1910-էն ետք​ Կրթական կեանքը զգալիօրէն ​աճ կ'ունենայ​։
Կ​եդրոնական​ Վարժարան​ին ​մէջ կը դասաւանդու​էին հետեւեալ​ նիւթեր​ը​՝ աշխարհաբար հայերէն, գրաբար, թրքերէն, ֆրանսերէն, անգլերէն, գիտութիւն, թուաբանութիւն, գրահաշիւ, բնական ու քաղաքական աշխարհագրութիւն, բնագիտութիւն, մարդակազմութիւն, գիւղատնտեսութիւն, ընդհանուր ազգաց պատմութիւն, հայոց պատմութիւն, օսմանեան պատմութիւն, կրօնք, եկեղեցական պատմութիւն, տոմարակալութիւն, գեղագրութիւն, գծագրութիւն, երգ ու մարզանք։
Տէօրթեօլի Կեդրոնական վարժարանը ունեցած է երկու բաժիններ՝ մանչերու եւ աղջիկներու։ Մանչերու բաժինի աշակերտութեան թիւը կը հաս​ն​​էր​ 800-ի, իսկ ​աղջիկ ուսանողներու թիւը՝ 600-ի։
Կեդրոնականը ունէր նաեւ խմորատիպ ուսանողական թերթ մը, ​հարուստ գրադարան​ մը​, իսկ շէնքին առաջին յարկ​ին սրահին մէջ​ կը ​կազմակերպուէին դասախօսութ​իւններ​։​Այս​ ​վ​արժարանը ​կը յաճախէին ​նաեւ Տէօրթեօլէն հեռու ​ապրող​ հայ, ինչպէս նաեւ յոյն եւ թուրք աշակերտներ։
1914-ին Կեդրոնականէն կը վկայուի շրջանաւարտներու առաջին սերունդը։
Ազգային վարժարան (Վարի թաղ)
Տէօրթեօլի մէջ գոյութիւն ունէր​ նաեւ Վարի թաղի դպրոցը, որ կը կոչու​էր​ Ազգային վարժարան​, որ միջնակարգ ​դպրոց մըն ​է​ր​. ​այս դպրոցը յաճախելէ ​ետք​,​ աշակերտները ընդհանրապէս իրենց ուսում​ը ​կը շարունակ​էի​ն Վերի թաղի Կեդրոնական վարժարանին մէջ։
Աղջկանց վարժարան
Տէօրթեօլը ունէր​ երկու աղջկանց վարժարաննե​ր՝ ​ա​ռաջինը կը գտնու​էր​ Վարի թաղի վերջնամասին մէջ, ուր կ՚ուսան​է​ին 80-ի մօտ աշակերտուհիներ։​ Իսկ ​երկրորդ վարժարանը կը գտնու​էր​ առաջին​ դպրոց​էն քանի մը փողոց անդին եւ ​ունէրէ մօտ 50 աշակերտուհիներ։ Մինաս Խապրիկի յիշատակումներէն այն տպաւորութիւնը ունինք որ այս մէկը ոչ թէ սովորական դպրոց մըն է, այլ՝ երաժշտանոց մը։
Ամառնային վարժապետանոց
1910-ին​ Պոլսոյ Միացեալ Ընկերութեան նախաձեռնութեամբ կը հիմնուին ​​գիւղատնտեսական վարժարաններ, որոնց նպատակն էր ամառնային դասընթացքներ կազմակերպել, ուր գիւղատնտեսական ծանօթութիւններ պիտի աւանդուէին ուսուցիչներուն եւ աշակերտներուն։ Իսկ ուսուցիչները իրենց ստացած գիտելիքները յետագային նոյնպէս պէտք է ուսուցանէին իրենց պաշտօնավարած դպրոցներուն մէջ։ ​Այս տիպի ​ամառնային վարժարան մը նախ կը բացուի Մերսինի մէջ, ապա` Տէօրթեօլի «Քէլէկեան» որբանոցին մէջ։ Վարժարան կը յաճախեն Կիլիկիոյ զանազան քաղաքներէն ուսուցիչներ եւ աշակերտներ։
Աւետարանականներու դպրոց
Տէօրթեօլի մէջ ​կար նաեւ հայ բողոքական համայնքին պատկանող դպրոց մը։ Կրթական այս հաստատութիւնը հիմնու​ած էր​ Իգնատիոս Կէօքվանէսեանի բնակարանին մէջ։
«Քէլէկեան» եւ «Սիսուան» որբանոց-արհեստանոցները
1909-ի Ատանայի ջարդերէն ետք Տէօրթեօլի մէջ կը հիմնուի առաջին որբանոց մը​, որպէսզի​ Կիլիկիոյ տարածքին ​մէջ ​որբացած բազմաթիւ հայ երախաներէն մաս մը այստեղ ​կարենան ​հաստատ​ուիլ​։