cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Յովհաննէս Աղպաշեան
Ազգային-գաղափարախօսական ուղղութիւն
Յովհաննէս Եսայի Աղպաշեան, իր պատանեկան, երիտասարդական ու չափահաս տարիներուն, արդէն իր ազգային-գաղափարախօսական ուղղութիւնն ու հաւատամքը ընտրած էր, առանց ընկրկելու, այլայլելու ու նահանջելու, պարզապէս անոր համար, որ ան ազգային տեսիլքի ու գաղափարական լիցքի խորաթափանց ախոյեաններէն էր: Իր տխուր ինքնակենսագրութիւնը, բայց, վճռակամ ոգիի սլացքը կու տան այս բոլորին վառ ապացոյցը, որ իրեն համար դարձան յոյսի ու լոյսի ամբողջական գրաւական մը, հակառակ իր կրած զրկանքներուն ու հալածանքներուն, իր անձնական թէ ընտանեկան հարազատներէն հեռու մնալու պարտադրականութեամբ:
Կրթութիւն
Յաջորդաբար, մանկապարտէզի աշակերտ է՝ Ատանայի, Մերսինի, Աշքութի (Քէսրուան) եւ այլ հայկական որբանոցներու մէջ: 1925ին փոխադրուած է՝ Կիպրոսի Մելգոնեան Կրթական Հաստատութիւն, ուրկէ «դուրս» դրուած է՝ 1928ին, իբրեւ «անբաղձալի» որակուած է՝ Հայաստանէն քանի մը ծրար գրական գիրքեր բերել տուած ըլլալուն համար:
Հրատարակութիւններ
Առանձին հրատարակուած են հետեւեալ գիրքերը.
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ քաղաքական գործիչներ Ստորոգութիւն:Հայ երգիծաբաններ
Արսէն-Նուպար Մամուրեան
Կենսագրութիւն
Եգիպտոսի տեղւոյն Համալսարանին Քիմիաբանութեան ճիւղէն վկայուած է, Գիտութեան Պսակաւորի տիտղոսով։ Պաշտօնավարած է Աղեքսանտրիոյ Պօղոսեան ազգ. Վարժարանին մէջ, դասաւանդելով՝ գիտութիւն եւ ուսողութիւն բարձրագոյն կարգերուն։
Մոնրէալ հաստատուելէ ետք երկար տարիներ պաշտօնավարած է քաղաքին մետաղագործական ճարտարարուեստի մեծագոյն հաստատութիւններէն մէկուն մէջ։ Հետեւած է Մոնրէալի Գոնգորիա Համալսարանի գրական ճիւղի դասընթացքներուն եւ արժանացած՝ Պսակաւոր Արուեստի տիտղոսին, ստեղծագործական գրականութեան մէջ։
1975-ին խումբ մը համախոհներու հետ, հիմնադիրներէն եղած է Մոնրէալի Թէքէեան Մշակութային Միութեան «Ապագայ» շաբաթաթերթին, որուն խմբագրութիւնը վարած է սկզբնական տարիներուն սիրայօժար կերպով, աշխատանքի ժամերէն դուրս։ 1985-ին ամբողջապէս նուիրուած է հրապարակագրութեան եւ գրականութեան, ստանձնելով «Ապագայ»ի խմբագրութիւնը:
Համայնքային բեղուն գործունէութիւն ունեցած է կանուխէն, սկսեալ Աղեքսանդրիայէն, որպէս վարչական անդամ՝ Տիգրան Երկաթ Մշակութային Միութեան Ուսանողական Մարմնին:
Ցուցաբերած է նաեւ բեմական կարողութիւններ, արտասանութիւններով յայտնի է եւ դերեր ստանձնած է թատերախումբերու մէջ։ Իր գործունէութիւնը այդ բնագաւառներուն մէջ շարունակուած է նաեւ Մոնրէալ, գործօն մասնակցութիւն բերելով Թէքէեան Մշակութային Միութեան եւ ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան Մոնրէալի մասնաճիւղերու վարչութիւններուն, ու Թ.Մ.Մ. «Հայ Բեմ» թատերախումբին:
Գրած է պատմուածքներ, որոնք լոյս տեսած են Պոլսոյ «Մարմարա» օրաթերթի գրական-գեղարուեստական էջերուն մէջ։ Հրատարակած է ՌԱԿ-ի Ազգանուէր Ծառայութեան 60 տարիները գրքոյկը։ Իսկ Տոքթ. Յակոբ Խաչիկեանի հետ գործակցաբար անգլերէնի թարգմանած է բանաստեղծ Զարեհ խրախունիի քերթուածներէն հատընտիր մը :
Արաբական Ծով
Արաբական ծով (بحر العرب), Հնդկական Ովկիանոսի հիւսիսային մասին մէջ գտնուող ծով։ Արեւմուտքի մէջ կը սահմանակցի Արաբական թերակղզիին, իսկ արեւելքէն՝ Հնդկաստան թերակղզիին։
Ընդհանուր մակերեսը՝ 3.832 հազար քմ² է։ Առաւելագոյն լայնութիւնը՝ 2.400 քմ.։ Առաւելագոյն խորութիւնը՝ 4.652 մ.։ Թափող նշանաւոր գետը՝ Ինտոսն է։ Նշանաւոր ծոցերն են՝ Ատէնի ծոցը արեւմուտքի մէջ, որ Կարմիր ծովուն կը միանայ Պապ էլ-Մանտեպի նեղուցով, եւ Օմանի ծոցը՝ հիւսիս-արեւմուտքի մէջ։
Արաբական ծովու ափերուն կը գտնուին՝ Սոմալին, Ճիպութին, Եմէնը, Օմանը, Իրանը, Փաքիստանը, Հնդկաստանը եւ Մալտիւեան կղզիները։ Նշանաւոր քաղաքներն են՝ Քարաչին, Ատէնը, Մասքաթը, Մումպայը եւ այլն։
Սահմաններու Նկարագրութիւնը
Միջազգային ջրագրական կազմակերպութիւնը հաստատած է Արաբական ծովու սահմաններու հետեւեալ նկարագրութիւնը :
Արեւմուտքէն՝ Ատէնի ծոցի արեւելեան սահմանը։ Հիւսիսէն՝ Արաբական թերակղզիի արեւելեան կէտէն ՝ Ռաս ալ-Հատէն մինչեւ Ռաս Ճիւանի՝ Փաքիստանի ափերուն։ Հարաւէն՝ Ատտուի քորալեան կղզիէն (Մալտիւեան կղզիներ) մինչեւ Ափրիկէի արեւելեան հրուանդանը՝ Ռաս Հաֆունը։ Արեւելքէն՝ Լաքատիւի ծովու արեւմտեան սահմանը։
Անուանումը
Արաբական ծովը եւրոպացի եւ արաբ ծովագնացներուն յայտնի եղած է տարբեր անուանումներով՝ Էրիթրէայի ծով, Կանաչ ծով, Հնդկական ծով, Պարսկական ծով, Օսմանեան ծով։
Մովսէս Պչաքճեան
Մովսէս Պչաքճեան, հայ գրող, արձակագիր։
Կենսագրութիւն
Նախակրթութիւնը ստացած է Կրթասիրաց վարժարանին մէջ. Ապա յաճախած է «Քարէն Եփփէ» ազգային ճեմարան, որուն արաբական պաքալորէայի դասընթացքը յաջողութեամբ աւարտելէ ետք՝ հետեւած է մասնագիտական ուսման, Դամասկոսի (Սուրիա) պետական համալսարանի մէջ, հետեւելով անգլերէնի եւ անգլիական գրականութեան ճիւղերուն ու վկայուելով իբրեւ լոսասիէ։
Մովսէս Պչաքճեան ծնած էր Հալէպ, 1940-ին, բայց 1976էն ի վեր կ՛ապրէր Փարիզ:
Մովսէսի քոյրը` Լուսին Պչաքճեան վաստակաւոր հայերէնի ուսուցչուհի է Լիոնի Մարգարեան-Փափազեան վարժարանին մէջ:
Բեղմնաւոր հեղինակ մըն էր Մովսէս Պչաքճեանը, որ շարունակ արտադրեց, մինչեւ որ ծանր հիւանդութիւն մը շատ բան կործանեց անոր առողջութեան մէջ։ Երկար պայքարեցաւ խօսիլն ու իր գիտցած լեզուները մոռցնել տուող հիւանդութեան մը դէմ, յաղթահարեց, բայց մնաց դիւրաբեկ առողջութեան մէջ.
Մովսէս Պչաքճեան Լիոնի մէջ իր աչքերը փակեց 17 Հոկտեմբեր, 2016-ին:
Ուսուցչկան ասպարէզ եւ այլ
Մովսէս Պչաքճեան Եօթը տարի պաշտօնավարած է «Քարէն Եփփէ» ազգային ճեմարանին մէջ իբրեւ դասաւանդ ուսուցիչ հայերէնի, այլե՛ւ անգլերէնի՝ բարձրագոյն կարգերուն։
1970-ին փոխադրուած է Պէյրութ (Լիբանան), իբրեւ տնօրէն ճամբորդական գրասենեակի մը:
Ան պաշտօնավարած էր Փարիզի Սուրբ Յովհաննէս եկեղեցւոյ մէջ որպէս դիւանապետ ու կը շարունակէր ապրիլ Փարիզ: Աշխատելով նոր գործերու վրայ՝ պատմուածքներ, վէպ, թատերակներ։
Աշխատութիւններ մամուլի հետ
Ուսանողական տարիներուն կը զուգադիպի գրական իր նախափորձերը՝ Ճեմարանի «Պարման» ու «Ծիլեր» պարբերաթերթին մէջ։
Աշխատակցած է Հալէպի «Արեւելք» եւ Պէյրութի «Այգ» օրաթերթերուն. Աւելի ուշ, 1970-ականներուն՝ «Բագին» գրական ամսագրին։
Գրականութիւն
Ան հանրաճանաչ դարձաւ իր բանաստեղծական, արձակ ու վիպական բարձրարժէք գրականութեամբ: Իր գրիչին կը պատկանին՝
Մովսէս Պչաքճեան եղաւ այն բացառիկ բախտաւորը, որուն ամբողջական գործերը 8 հաստափոր հատորներով եւ գեղատիպ կազմով լոյս տեսան Հայաստանի մէջ:
Պարգեւներ
1981-ին Պչաքճանի «L’Imprevu» («Անկանխատեսելին») պատմուածքը ճանաչուած է Համազգային մշակութային միութեան «Բագին» գրական հանդէսի տարուայ լաւագոյն արձակ ստեղծագործութիւն:
2009-ին Հայաստանի նախագահին հրամանագիրով Պչաքճեան պարգեւատրուած է «Մովսէս Խորենացի» շքանշանով, իսկ 2010-ին Հայ գրողներու միութեան կողմէ` «Գրական վաստակի համար» շքանշանով:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ
1879 թուական
1879 թուական, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 79րդ տարին
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1879 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1879 մահեր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1879
Խարքով
Խարկով (Ха́рків), քաղաք Ուքրանիոյ մէջ, բնակչութեան թվաքանակով Ուկրաինաի 2-րդ քաղաքը (մինչեւ 1934 թվականըը՝ Ուկրաինական ՍԱՀ մայրաքաղաքը)։ Կ հանդիսանայ ppԽարկովի մարզ[[ի վարչական կէտրոնը։ Երկրի գիտական, ինդուստրիալ, տրանսպորտային եւ ուսանողական կէտրոնն է կը համարուի։
կը գտնուի Խարկով, Լոպան եւ Ուդա գետերու միախառնման տեղը։ ԽՍՀՄ-ի տարիներին արտադրական, մշակութաին եւ գիտական խոշոր կէտրոններեն մեկն է եղել, իքնաշարժաին երրորդ հանգույցը (Մոսկվայից եւ Լենինգրադից հետո)։ 1 449 000 բնակիչ (2012)։ Հիմնել են ուկրաինացի կազակները մոտ 1655 - 1656 թթուականին։ Անունն ստացել է Խարկով գետեն։ XIX դարի 70-ական թթ. Խարկովը նարոդնիկական շարժման կէտրոններեն էր, 90-ական թթ. սկզբին այստեղ ստեղծվեցուան մարքսիստական առաջին խմբակները, 1898 թուականին՝ ՌՍԴԲԿ կոմիտե, 1917 թուականի մարտի (15)-ին՝ Բանվորներու եւ զինվորներու դեպուտատներու Սովետ։ Սովետական իշխանութիւն հաստատուեց 1917 թուականի նոյեմբերի (23)-ին։ 1941 թուականի հոկտեմբերի 24-ին Խարկովը գրավեցին գերմանա-ֆաշիստական զորքերը, 1943 թուականի օգոստոսի 23-ին ազատագրուեց։ 1970 թուականին Խարկովը պարգեւատրուել է Լենինի շքանշանով։
Գեղանկարչութիւն
Գեղանկարչութիւն (երփնագիր), կերպարուեստի տեսակ։ Գեղանկարչութիւնը մարդկային աշխատանքի զարգացած ձեւերէն մէկն է եւ առարկայական, գեղագիտական արժէքներու ստեղծման միջոց մը։ Ինչպէս նաեւ արուեստի միւս տեսակները, գեղանկարչութիւնը ճանաչողական եւ գաղափարական խնդիրներ կ'իրագործէ, օրինակ՝ մարդու ստեղծման, բնութեան, առարկաներու, պատմական եւ հասարակական երեւույթներու գեղարուեստական պատկերներ։ Գեղանկարչութեան բազմաթիւ ստեղծագործութիւնները ունին մեծ արժէք։
Արտայայտամիջոցներ
Գեղանկարչութեան ստեղծագործութիւնը բաղկացած է հիմքէ (կտաւ, փայտ, թուղթ, ստուարաթուղթ, քար, ապակի, մետաղ եւ այլն), որ սովորաբար կը ծածկուի հիմնաշերտով։ Գեղանկարչութեան արտայայտչական հնարաւորութիւնները, կատարման արհեստական իւրայատկութիւնները նաեւ կախուած են ներկերու յատկութիւններէն, կապակցանիւթի բնոյթէն, վրձիններէն, լուծիչներէն։ Անհրաժեշտ գոյնը, նրբերանգը ստանալու համար ներկերը իրարու կը խառնեն կամ կը գունաթափանցեն (լեսել)։ Հաստոցային նկարի կամ որմնանկարի ստեղծման գործընթացը բաղկացած է քանի մը փուլերէ (գծանկար, նախաթոյր, լեսում)։
Պատմութիւն
Գեղանկարչութիւնը առաջացած է դեռեւս ուշ քարէ դարուն։ Պահպանուած են ժայռապատկերներ (Ֆոն-տէ-Գոմ քարայրերը Ֆրանսայի մէջ, Ալտամիրը՝ Հիւսիսային Սպանիոյ մէջ), որոնք կատարուած են հողաներկերով։ Արեւելքի հնագոյն երկիրներուն մէջ (յատկապէս Հին Եգիպտոսի) եւ Ամերիկայի մէջ գոյութիւն ունեցած է կոթողական գեղանկարչութիւն։ Հին Յունաստանի մէջ ֆրեսկոներու եւ խճանկարներու կողքին տեղ գտած է նաեւ հաստոցային նկարչութիւնը (յաճախ տախտակի, մասամբ՝ կտաւի վրայ)՝ հիմնականին մոմանկարչութեան արուեստով։ Անտիկ շրջանի հաստոցային նկարչութեան փայլուն օրինակներ են ֆայումեան դիմանկարները։ Միջին դարերու Արեւմտեան Եւրոպայի, Բիւզանդիոյ, Ռուսաստանի, Հայաստանի, Վրաստանի մէջ զարգացած է հիմնականին եկեղեցական, կանոնացուած գեղանկարչութիւն (որմնանկարչութիւն, սրբանկարչութիւն, մանրանկարչութիւն, խճանկար, վիտրաժ)։ Ք.Ե. Ա. հազարամեակին Առաջաւոր եւ Միջին Ասիոյ մէջ, Հնդկաստանի, Չինաստանի, Ցեյլոնում մեծ վերելք ապրած է կոթողական գեղանկարչութիւնը, իսկ Միջագետքի, Իրանի, Հնդկաստանի, Միջին Ասիոյ մէջ՝ զարդական հարթապատկերային մանրանկարչութիւնը։ Բանաստեղծականութեամբ կը շնչեն մետաքսի եւ թուղթի վրայ կատարուած Չինաստանի, Քորիայի, Ճափոնի (տուշ, ջրաներկ, գուաշ) գեղանկարչութեան նմուշները։
Գեղանկարչութիւնը մեծ վերելք ապրած է Վերածնունդի դարաշրջանին։ Այդ արուեստի նախակարապետներէն էր 14-րդ դարու իտալացի նկարիչ Ճոտտօ տի Պոնտոնէն։ Հեռանկարի, տեսագիտութեան եւ կմախքային գիտական ուսումնասիրումը, Եան վան Էյքի (Նիտերլանտներ) կատարելագործած իւղաներկի արուեստի կիրառումը գեղանկարչութեան առաջընթացի մեծ հնարաւորութիւններ կ՚ընձեռեն (լուսաստուերային կերպաւորման օգնութեամբ ծաւալային ձեւերու համոզիչ վերարտադրութիւն, աշխարհի գունային հարստութեան իւրացում)։ Վերածնունդի խոշորագոյն գեղանկարիչներէն են Մազաչչոն, Փիեռա Տելլա Ֆրանչեսքան, Ա. Մանտենիան, Պոտտիչելլին, Լէոնարտօ տա Վինչին, Միքելանճելոն, Ռաֆայէլը, Ճորշոնէն, Տիցիանը, Փաուլօ Վերոնեզէն, Եաքոբօ Տինտորետտօն Իտալիոյ մէջ, Եան վան Էյքը, Փիթր Պրեյկէլը Նիտերլանտներու մէջ, Ալպրեխտ Տիւրերը, Հանս Հոլպայն Կրտսէրը, Մ․ Նիթհարդը (Գրիւնեվալդ) Գերմանիոյ մէջ։
Լեւոն Ալթունեան
Լեւոն Ալթունեան Լիբանանի Հ.Մ.Ը.Մ.-ի 1950-ական եւ 1960-ական տարիներու աստղերէն մէկը: Հ.Մ.Ը.Մ.-ի «Ուստա»-ն էր՝ եղբ. Լեւոն Ալթունեանը, որ 1952-էն 1973 ծառայեց Հ.Մ.Ը.Մ.-ին, նաեւ Լիբանանի ֆութպոլի ազգային խումբին։ ՀՄԸՄ-ի առաջնակարգ խումբի ամենափայլուն մարզիկներէն մին եւ Լիբանանի ֆութպոլի ախոյանութեան ամենաշատ կոլ նշանակած աստղերէն։
Գեղանկարչութիւն
17-18-րդ դարեր
17-18-րդ դարերու եւրոպական գեղանկարչութեան զարգացման գործընթացը եղած է բարդ։ Կազմաւորուած են ազգային դպրոցներ Ֆրանսայի մէջ (Ժ․ Լաթուր, Նիքոլա Փուսսէն, Անթուան Վատտօ, Ժան Պատիստ Շարտէն, Ժան Օնորէ Ֆրակոնար, Ժ․ Լ․ Տաւիթ), Իտալիոյ մէջ (Մ․ Քարավաճօ, Տ․ Ֆետտի, Ճ․ Պ․ Տիեպոլօ, Զ․ Մ․ Քրեսբի, Ֆ․ Գուարդի), Սպանիոյ մէջ (Էլ Գրեկոյ, Տիէկօ Վելասկէզ, Ֆրանչիսքօ Սուրպարան, Պ․ է․ Մուրիլլօ, Ֆ․ Գոյա), Ֆլանտրիոյ մէջ (Փ․ Փ․ Ռուպենս, Եա․ Եորտանս, Ա․ վան Տեյք, Ֆ․ Սնայտերս), Հոլանտիայի մէջ (Ֆ․ Հալս, Ռեմպրանդ, Յա․ վան Ռէօյստալ), Անգլիոյ մէջ (Թոմաս Գեյնսբորօ, Ու․ Հոգարթ), Ռուսաստանի մէջ (Դ․ Գ․ Լեւիցկի, Վ․ Լ․ Բորովիկովսկի) եւ այլ երկիրներու մէջ։ Աշխոյժ պայքար ծաւալած է հոսանքներու, առաջադիմական ու հակազդեցական գաղափարներու միջեւ, ակադեմիզմի դէմ։ 17-րդ դ․ ընդլայնուած եւ աւելի յստակ ձեւաւորուած է ժանրերու համակարգը։ 17-18-րդ դդ․ ծաղկած է կոթողական զարդական արուեստը (յատկապէս պարոքքօ ոճով)։ Հասարակական բարդ իրադրութեան պայմաններու մէջ ձեւաւորուած են ինչպէս ոճական ընդհանրութիւն ունեցող (դասական, ռոքոքօ), այդպէս ալ որեւէ ոճի շրջանակի մէջ չպարփակուող գեղանկարչական համակարգեր։
Խմելնիցկի
Խմելնիցկի (Хмельницький), քաղաք Ուքրանիայի հիւսիս-արեւմուտքին։ Քաղաքը կը գտնուի Հարավային Բուգի մօտ՝ մայրաքաղաք Կիեւից 340 կմ հեռավորութեան վրայ։ Երկաթուղային կայարան է, ավտոճանապարհներու հանգոյց։ Բնակչութիւնը՝ ։
Լեւոն Ալթունեան
Կենսագրութիւն
Լեւոն Ալթունեան ծնած էր 15 Սեպտեմբեր 1936-ին, Պէյրութ, Լիբանան։ Փոքր տարիքէն ան սկսած էր ֆութպոլ խաղալ։ 16 տարեկանին հանդէս եկած էր Հ.Մ.Ը.Մ.ի Լիբանանի Հ.Մ.Ը.Մ.-ան խումբէն, հետեւելով իր երէց եղբօր՝ Մանուէլի օրինակին ։
Խմելնիցկի
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ուքրանիա
Լեւոն Ալթունեան
Կենսագրութիւն
Առաջին մրցումը ան կատարած է Ռասինկի դէմ։ Այդ մրցումին, իբրեւ պահեստի մարզիկ, եղբ. Լեւոն ներկայացած է երկրորդ կիսախաղին, երբ խումբը պարտուած է 1-0 արդիւնքով։ Շնորհիւ սակայն իր արագ ու տպաւորիչ խաղարկութեան, ան նշանակած է երկու կոլ, իսկ եղբայրը՝ Մանուէլ մէկ կոլ, 3-1 արդիւնքով արդար յաղթանակ մը ապահովելով Հ.Մ.Ը.Մ.-ին։ Այնուհետեւ, ան Լիբանանի ֆութպոլի պատմութիւն մուտք գործած է լայն դռնէն, դառնալով բոլոր ժամանակներու լաւագոյն միջնապահներէն եւ աջ ծայրի ռմբարկուներէն մէկը։
Գեղանկարչութիւն
19-20-րդ դարեր
20-րդ դ․ կ՚աճի կոթողական զարդական գեղանկարչութեան դերը (օրինակ՝ յեղափոխական–դեմոկրատական կոթողական գեղանկարչութիւնը Մեքսիքայի մէջ)։ Սովէտական գեղանկարչութիւնը սերտօրէն կապուած է համայնավար գաղափարախօսութեան, արուեստի կուսակցականութեան ու ժողովրդայնութեան։ Հենուելով իրապաշտ աւանդոյթներու վրայ՝ սովէտական գեղանկարչութիւնը քննադատաբար կ՚օգտուի 19-րդ դ․ 2-րդ կիսու եւ 20-րդ դ․ սկիզբի հայրենական եւ համաշխարհային գեղանկարչութեան փորձէն գեղարուեստական համակարգէն։ Այն գեղանկարչութեան զարգացման նոր փուլ է, որուն բնորոշ է սոցիալիստական իրապաշտ մեթոդի յաղթանակը։ Գեղանկարչութիւնը ԽՍՀՄ–ի մէջ կը զարգանայ բոլոր միութենական եւ ինքնավար հանրապետութիւններուն մէջ։ Խորհրդային գեղանկարչութեան յատուկ են իրականութեան, աշխարհի նիւթականութեան սուր զգացողութիւնը, կերպարներու հոգեւոր հարստութիւնը, ինչպէս եւ ռոմանտիկ ոգեշնչուածութիւնը։ 1920-ականներուն մեծ նշանակութիւն ստացած է պատմա–յեղափոխական թեման (Մ․ Բ․ Դրեկովի, Ա․ Ա․ Դեյնեկայի, Կ․ Ս․ Պետրով–Վոդկինի, Բ․ Վ․ Իոզանսոնի, Ի․ Ի․Բրոդսկու, Ա․ Մ․ Դերասիմովի կտաւները)։ Յետագային երկրի հերոսական անցեալին, 1941-1945-ներու Հայրենական մեծ պատերազմին, խորհրդային մարդու հերոսականութեան նուիրուած կտաւներ։ Մեծ նշանակութիւն կը տրուի դիմանկարի (Ա․ Ե․ Արխիպով, Ս․ Վ․ Նեստէրով, Մարտիրոս Սարեան, Պ․ Դ․ Կորին, Պ․ Պ․ Կոնչալովսկի), կենցաղային ժանրի (Ս․ Վ․ Դերասիմով, Ա․ Ա․ Պլաստով, Տ․ Ն․ Յաբլոնսկայայ), բնանկարի (Վ․ Ն․ Բակշեեւ, Ն․Պ․ Կրիմով, Ն․ Մ․ Ռոմանդին), նատիւրմօրտի (Դ․ Դ․ Մաշկով) եւ կոթողական–զարդական արուեստի (Վ․ Ա․ Ֆաւորսկի, Ե․ Ե․ Լանսէրէ) զարգացման։ Կազմաւորուած են գեղանկարչութեան ազգային դպրոցներ (Մարտիրոս Սարեան, Յակոբ Կոջոյեան, Ս․ Ա․ Չոյկով, Ու․ Տանսիբաեւ, Թ․ Սալախով, Լ․ Դուդիաշուիլի, Է. Իլտներ, Մ․ Ա․ Սաւիցկի, Ա․ Դուդայտիս, Ա․ Ա․ Շովկունենկոյ եւ ուրիշներ)։
Լեւոն Ալթունեան
Կենսագրութիւն
Ան մահացաւ 6 Սեպտեմբեր 2020-ին, զոհը դառնալով քորոնա համաճարակին։ Աշխարհի ֆութպոլի համադաշնակցութեան (FIFA) նախագահ Ճիաննի Ինֆանթինօ, ցաւակցական մը յղած էր Լիբանանի ֆութպոլի համադաշնակցութեան, յիշելով Լեւոնի արձանագրած յաջողութիւնները։
Լիբանանի ֆութպոլի ախոյեանութիւն եւ Լիբանանի բաժակակիր
Լեւոն Ալթունեան Հ.Մ.Ը.Մ.-ի ներկայացուցչական խումբին եւ մարզիչ Ժոզէֆ Նալպանտեանի հետ Լիբանանի ֆութպոլի ախոյեանութեան տիրացած է երեք անգամ.- 1954-1955, 1962-1963 եւ 1968-1969 տարեշրջաններուն ։
Գեղանկարչութիւն
Գեղանկարչութիւնը Հայաստանի մէջ
Գեղանկարչութիւն եզրը հայերէնի մէջ ունի իր հոմանիշները․ գունանկար, գունանկարչութիւն, գունագրութիւն, կենդանագիր, կենդանագրութիւն, երփնագիր։ Ներկայ իմաստով գեղանկարչութիւնը նոր եզր է։ Հին ժամանակներուն կիրառուած են «կենդանագիրը» եւ «երփնագիրը», որոնք վկայուած են դեռեւս վաղ միջնադարէն։ «Երփնագիրը» մեր լեզուի պատմական զարգացման փուլէն դուրս մնացած է աշխոյժ գործածութենէ ու, ինչպէս եւ «կենդանագիրը», իր ստեղծագործական իմաստով պահպանուած է բառարաններու մէջ։ Մանուկ Աբեղեանի, Դերենիկ Դեմիրճեանի եւ Դ․Լեւոնեանի առաջարկով այն կրկին դրուած է գործածութեան մէջ։
Լեւոն Ալթունեան
Լիբանանի ֆութպոլի ախոյեանութիւն եւ Լիբանանի բաժակակիր
Լիբանանի բաժակակիր դարձած է 1961-1962 տարեշրջանին։ Լիբանանի լաւագոյն կոլ-սքորըրը հանդիսացած է 1962-1963 եւ 1966-1967 տարեշրջաններուն։ 1970-ին, իր խմբապետութեամբ, Հ.Մ.Ը.Մ.-ի ֆութպոլի խումբը կը գրաւէ Ասիոյ ակումբներու ախոյեանութեան երրորդ դիրքը ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հ.Մ.Ը.Մ.-ի «Ուստա»-ն Ստորոգութիւն:Հ.Մ.Ը.Մ.-ի ֆութպոլի միջնապահներ Ստորոգութիւն:Հ.Մ.Ը.Մ.-ի ֆութպոլի աջ ծայրի ռմբարկուներ
Գեղանկարչութիւն
Դիմանկարչութիւն
Դիմանկարը մարդու կամ մարդոց խումբի պատկեր է, որ գոյութիւն ունին կամ գոյութիւն ունեցած են։ Դիմանկարի ժանրի սահմանները յստակ չեն, եւ յաճախ դիմանկարը կրնայ համատեղել այլ ժանրերու տարրերու հետ։
Բնանկարչութիւն
Բնանկարի պատկերման առարկան նախաստեղծ կամ մարդու կողմէ որոշակիօրէն փոփոխուած բնութիւնն է։ Գոյութիւն ունեցած հին դարերուն, միջնադարուն կորսնցուցած է իր նշանակութիւնը եւ կրկին տարածում գտած է Վերածնունդի դարաշրջանին՝ աստիճանաբար դառնալով գեղանկարչութեան հիմնական ժանրերէն
մէկը։
Ծովանկարչութիւն
Ծովանկարին մէջ կը պատկերուի ծովային տեսարան, ծովամարտ կամ ծովուն մէջ տեղի ունեցող այլ իրադարձութիւն։ Ծովանկարչութիւնը բնանկարչութեան մէկ տեսակն է, որ առանձնացած է 17-րդ դարու սկիզբը Հոլանտայի մէջ։
Պատմական գեղանկարչութիւն
Պատմական գեղանկարչութիւնը սկիզբ առած է Վերածնունդի դարաշրջանին։ Այս ժանրը կ՚ընդգրկէ ոչ միայն իրականին տեղի ունեցած պատմական դէպքերու, այլեւ առասպելական ու աստուածաշնչեան թեմաներով նկարները, որոնք կը վերաբերին առանձին ժողովուրդի կամ մարդկութեան պատմութեան։
Մարտանկարչութիւն
Մարտանկարչութեան պատկերման հիմնական առարկան ցամաքային ու ծովային մարտերն են, ինչպէս նաեւ ռազմական արշաւանքները։ Նկարիչը կը փորձէ պատկերել պատերազմի ամենավճռորոշ պահը, ցոյց տալ կռուի հերոսականութիւնը, բացայայտել տուեալ մարտի պատմական նշանակութիւնը։
Նատիուրմորտ
Նատիուրմորտը անկենդան առարկաներու պատկերումն է։ Սկիզբ առած է 15-16 դարերուն, սակայն իբրեւ առանձին ժանր ձեւաւորուած է միայն 17-րդ դարուն հոլանտացի ու ֆլամանտացի գեղանկարիչներու շնորհիւ։
Կենցաղանկարչութիւն
Կենցաղային տեսարանները դեռ հնագոյն ժամանակներէն եղած են գեղանկարչութեան պատկերման առարկայ, սակայն իբրեւ առանձին ժանր կենցաղանկարչութիւնը ձեւաւորուած է միջնադարուն եւ զարգացած նոր ժամանակներուն։
Անիմալիստական գեղանկարչութիւն
Անիմալիստական գեղանկարչութեան պատկերման առարկան կենդանիներն են։
Զարդական գեղանկարչութիւն
Զարդական որմնանկաչութիւնը դրուագազարդ կամ որոշակի նիւթ ունեցող բաղադրութիւններ են, որոնք կը նկարուին ճարտարապետական կառոյցներու վրայ ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Արուեստի բնագաւառներ Ստորոգութիւն:Գեղանկարչութիւն Ստորոգութիւն:Կերպարուեստի տեսակներ
2021 թուական
2021 թուական, ԻԱ․ դարու 21րդ տարին է
Պատմական Հայաստանի Թագաւորութիւնները
Պատմական Հայաստանի Թագաւորութիւններ, Ուրարտական Թագաւորութիւն, Արտաշէսեան Թագաւորութիւն, Արշակունեաց Թագաւորութիւն, Բագրատունեաց Թագաւորութիւն, Կիլիկեան Թագաւորութիւն
Պատմական Հայաստանի Մեծ Ու Փոքր Թագաւորութիւնները
Բագրատունեաց շրջանին ունեցած ենք այլ ենթակայ թագաւորութիւններ, որոնք են .-
Կիլիկեան Թագաւորներ
Ստորոգութիւն:Հայ Թագաւորներ
Միա Մարթինի
Վաղ կեանք
Միա Մարթինին ծնած է 1947-ին Պանիարա Քալապրայի մէջ։ Ընտանիքի չորս դուստրերէն ամենաերիտասարդը՝ Լորետանա Պերթին ծնած է նոյն օրն ու ամիսը, ինչպէս Մարտինին եւ նոյնպէս դարձած է յայտնի երգչուհի։ Անոր հայրը՝ Ճուզեպպէ Ռատամէս Պերթին (մահացած է 2017-ին), եղած է լատիներէնի եւ յունարէնի ուսուցիչ։ Մայրը՝ Մարիա Սալուինա Դատօն (մահացած է 2003-ին), եղած է տարրական դպրոցի ուսուցչուհի։ Միմին մանկութիւնը անցուցած է Պորտօ Ռեկանատիոյ մէջ։ 1962-ին ան մօրը համոզեց իրեն ուղարկել Միլան՝ լսումներու։
Կարիերա
Միայ Մարթինին իր առաջին սկաւառակները ձայանագրած է որպէս Միմի Պերթի, բայց շուտով փոխած է անունը եւ դարձած Միա Մարտինի։ Ան երկու անգամ մասնակցած է Եւրատեսիլ երգի մրցոյթին․ 1977-ին «Լիպերա» եւ 1992-ին «Ռապսոտիա» երգերով։ Նոյն տարին ան ձայնագրած է «Per amarti» երգը՝ գրուած Պրունօ Լաուզիի եւ Մաուրիսիոյ Ֆապրիսիոյի կողմէ։ Միա Մարտինին յաղթած է Տոկիոյի «Աշխարհի հանրաճանաչ երգ» փառատօնին «Ritratto di donna» երգով, որ առաջին տեղը գրաւեց ճաբոնական աղիւսակին մէջ։ 1982-ին մասնակցած է Սան Ռէմօ փառատօնին:
1989-ին ան վերադարձաւ Սան Ռէմօ փառատօնին՝ «Almeno tu nell'universo» երգով, որ արժանացաւ քննադատներու մրցանակին:
1992-ին Սան Ռէմօ փառատօնին Միա Մարթինին ներկայացաւ «Gli uomini non cambiano» երգով՝ գրուած Ճանկարլօ Բիգացիի եւ Պեփփի Տաթիի կողմէ : Ան զբաղեցուց երկրորդ տեղը, որ թոյլ տուաւ կրկին ներկայացնել Իտալիան Եւրատեսիլին։ Մրցոյթը տեղի ունեցաւ Շուէտի մէջ, որտեղ Միան զբաղեցուց 4-րդ հորիզոնականը՝ «Ռապսոտիա» երգով:
ուսուցչուհի։ Միմին մանկութիւնն անցկացրել է Պորտոյ Ռեկանատիում։ 1962 թուականին նա մօրը համոզեց իրեն ուղարկել Միլան՝ լսումների։
Մահ
Միայ Մարթինին կը տառապէր մկանուռուցքով, որու համար ան դեղատոմսով դեղորայք կ՛ընդունէր: 14 ՄՄայիս 1995-ին անոր մարմինը յայտնաբերուած է Վիա Լիկուրիա 2 բնակարանին մէջ, Կարդանօ ալ Կամպոյի մէջ։ Զեկոյցի համաձայն ան մահացած է սրտի կաթուածէ, որ առաջացած է թմրեցուցիչի չափազանց մեծ քանակէ: Անոր մարմինը դիակիզած են :
Շապին Գարահիսարի հերոսամարտ
Շապին Գարահիսարի հերոսամարտ, Մայիս ամսուն թրքական բանակը եւ բանտէն արձակուած աւազակապետ Քէլ Հասանի հրոսակախումբերը, մտնելով Շապին Գարահիսար, սկսան կողոպտել, ձերբակալել, խոշտանգել ու սպաննել հայերը։ Յունիս 2-ին թրքական բանակն ու ոստիկանութիւնը պաշարեցին հայկական թաղերը եւ մօտաւորապէս չորս հարիւր հոգի սպաննեցին։
Այս պայմաններուն տակ Եկեղեցւոյ թաղի, Միջին թաղի եւ հայկական միւս թաղերուն մէջ շուտով ինքնապաշտպանութիւն կազմակերպուեցաւ, ղեկավար հռչակուեցաւ Ղուկաս Տէօվլէթեան, որ աւելի ծանօթ է Ղուկաս աղբար անունով։ Քանի մը օրուան բուռն կռիւներէ ետք, թրքական թնդանօթներու ռմբակոծումներէն հայկական թաղերու մեծ մասամբ փայտաշէն տուները այրեցան ու քանդուեցան։
Երբ այլեւս քաղաքին մէջ մնալը անկարելի դարձաւ, հայերը ստիպուած ձգեցին իրենց աւերակ դարձած թաղերը եւ անընդհատ կռուելով նահանջեցին դէպի Շապին Գարահիսարի հինաւուրց բերդը, որ մօտակայ լերան գագաթին կը գտնուէր։ Այսպիսով, 5062 հոգի բերդին մէջ ապաստան գտաւ։
Թուրքերը, պաշարելով բերդը, բոլոր ճակատներուն վրայ յարձակման անցան, բայց չյաջողեցան յառաջանալ. պաշարուածները չէին ուզեր յարձակիլ զինամթերքը խնայելու համար։ Յաջորդող օրերուն աւելի եւս սեղմելով պաշարումը, գերմանացի սպաներու աջակցութեամբ սկսան սաստկօրէն ռմբակոծել բերդը եւ յաջորդական գրոհներ կազմակերպել զայն գրաւելու համար, բայց ամէն անգամ ալ ետ մղուեցան։
Սեբաստիոյ վալի եւ իթթիհատական ղեկավար Մուամմար, որ այսքան ուժեղ դիմադրութիւն չէր նախատեսած, մտածելով որ հայերը մեծ ուժ ամբարած են բերդէն ներս, իր դիրքը փրկելու համար պատուիրակ մը ղրկեց պաշարուածներուն մօտ, խոստանալով՝ անձնատուր ըլլալու պարագային ներում շնորհել անոնց։ Հայերը չհաւատացին ներման խոստումին, պատասխանեցին, թէ հաշտուած են մահուան գաղափարին հետ եւ պիտի շարունակեն կռիւը։
Վալին երկրորդ եւ երրորդ փորձ մըն ալ ըրաւ հայերուն դիմադրութիւնը խորտակելու համար, սակայն հայերուն մերժողական պատասխանին վրայ Յունիս 20-ին թնդանօթներու ու համազարկերու ահաւոր գոռոցին տակ, թրքական յառաջապահ ջոկատները յաջողեցան ժայռը մագլցելով բերդի դուռերուն հասնիլ՝ ահաւոր խուճապ ստեղծելով պաշարուածներուն մէջ։ Ժամեր շարունակ օրհասական կռիւներէ ետք, հայերը գերմարդկային ճիգերով յաջողեցան ետ մղել յարձակողները։
Պաշարուածներուն վիճակը հետզհետէ կը ծանրանար. պարէնը, ջուրը եւ զինամթերքը գրեթէ սպառած էին. հետեւաբար որոշուեցաւ, որ կռուող ուժերը գիշերային յարձակումով մը ճեղքեն պաշարման շղթան եւ դաշտ իջնելով շարունակեն կռիւը՝ սպառնալով սուրէ անցընել շրջակայ թուրք գիւղերու բնակիչները, եթէ թուրքերը փորձեն ջարդել բերդին մէջ մնացողները ։
Այսպիսով, Յունիս 25-ին, գիշերուան մութէն օգտուելով, մօտաւորապէս հազար հոգի բերդէն դուրս ելան, շուրջ հարիւր զոհ տալէ ետք յաջողեցան պաշարման շղթան ճեղքել եւ ցրուիլ դաշտերն ու լեռները, ուր երկու տարի հոս ու հոն կռուելէ ետք, բոլորն ալ նահատակուեցան։
Յաջորդող օրերուն լռութիւնը կը շարունակուէր, բայց թուրքերը չէին համարձակեր մօտենալ բերդին. երբ Յունիս 28-ին անձնատուութեան ճերմակ դրօշակը պարզուեցաւ, անոնք բարձրացան բերդ, ուր գործադրուեցաւ պատմութեան մեծագոյն ցեղասպանութեան արարներէն մէկը ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայկական հերոսամարտեր Ստորոգութիւն:Հայ ազգային-ազատագրական շարժումներ
188 (թիւ)
188 (հարիւր ութսունութ) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 187-ի եւ 189-ի միջեւ
Ալիս Շատարեւեան-Ճանճիկեան
Դաշնակահարուհի Ալիս Շատարեան Ճանճիկեան (1917, Մարաշ)
Ծնած 1917-ին բնիկ Մարաշցի ծնողներէ։ Շրջանաւարտ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանի Գեղարուեստից ճիւղէն 1943-ին։ Մասնագիտացած դաշնակի մէջ, որու դասընթացքը կ'աւարտէ պտտուող։ կ'աշակերտէ ծանօթ դաշնակահար Փրոֆ. Արքատի Քուկէլին։
Սպանա-Իսրայէլական Յարաբերութիւններ
Սպանա-իսրայէլական յարաբերութիւններ դիւանագիտական, մշակութային եւ տնտեսական յարաբերութիւններն են Իսրայէլի եւ Սպանիոյ միջեւ։ Երկու պետութիւններն ալ հաստատած են դիւանագիտական յարաբերութիւնները 1986-ին։ Իսրայէլը ունի դեսպանատուն Մատրիտի մէջ, իսկ Սպանիան ալ ունի դեսպանատուն Թէլ Ապիպի մէջ, պատուաւոր հիւպատոսութիւն՝ Հայֆայի եւ գլխաւոր հիւպատոսութիւն Երուսաղէմի մէջ, որ դիւանագիտական առաքելութիւն կ՛իրականացնէ Երուսաղէմի մէջ (ներառեալ Արեւելեան Երուսաղէմը), Ղազայի հատուածին եւ Արեւմտեան ափի տարածքներուն մէջ (Պաղեստին) ։ Երկու պետութիւններն ալ կը հանդիսանան՝ ՄԱԿ-ի անդամ, ինչպէս նաեւ Միջերկրածովեան դաշինքի անդամ են։ Երկու պետութիւններն ալ ներգրաւած են տարբեր ծրագրերու եւ համաձայնագրերու Եւրամիութեան շրջանակներուն մէջ, որու անդամ է Սպանիան։
Պատմութիւն
Ֆրանչիստական Սպանիան չէր ճանչնար Իսրայէլը՝ հենուելով հրեայներու ու մասոններու միջազգային դաւադրութեան վրայ՝ Հրեամասոնական դաւադրութեան տեսութիւն ընդդէմ Սպանիոյ ։ 1949-ին Իսրայէլը դէմ է քուէարկել ընդդէմ Սպանիոյ պատժամիջոցներ կիրառելուն ՄԱԿ-ի Գլխաւոր Ասամպլեային մէջ, քանի որ ֆրանքոնեան ռեժիմը նիւթական աջակցութիւն կը ցուցաբերէր առանցքի երկրներուն ։ Չնայած դիւանագիտական յարաբերութիւններու բացակայութեան, Ֆրանքոյի կառավարութիւնը օգնեց 1960-ականներուն եւ 1967-ին Վեցօրեայ պատերազմի ժամանակ հրեայներու արտագաղթին Մարոքէն ։
Պրոարաբական դիալեքտիկան Ֆրանքոյին նախորդած կառավարութիւններուն ստեղծած էր մշտական դիրքորոշում, որ բաւական դժուար յաղթահարած էր դեմոկրատիայի անցնելէն ետք ։ Ֆրանքոյի մահէն ետք ձեւաւորուած առաջին սպանական կառավարութիւնը Ատոլֆօ Սվարէսի գլխաւորութեամբ յայտարարեց, որ այն չի ճանչնար Իսրայէլը, եթէ այն չլքէ օկուպացուած տարածքները եւ չթոյլատրէ Պաղեստին պետութեան ստեղծման ։
1982-ին Սվարէսի պաշտօնաթողութիւնէն ետք Սպանիոյ կառավարութեան նոր վարչապետը Լեոբոլտ Քալուա-Սոտելօն կողմ էր, որպէսզի դիւանագիտական յարաբերութիւններ հաստատուէին Սպանիոյ եւ Իսրայէլի միջեւ, բայց այս իրադարձութիւնը պէտք է տեղի ունենար յաջորդ կառավարութեան ժամանակ, քանի որ այդ ժամանակուան արտաքին գործերու նախարար՝ Խոսէ Փետրօ Փերէս-Լորքէն ունէր պրոարաբական դիրքորոշում եւ ան հանդէս կու գար ընդդէմ Իսրայէլը ճանչնալուն, պատճառաբանելով, որ Իսրայէլը կապ ունի Սապրա եւ Շաթիլայի մէջ տեղի ունեցած կոտորածներուն հետ, եւ բացի այդ, ան կը վախնար, որ արաբական պետութիւնները նաւթային էմպարկօ կը կիրառեն ։ Փերէս-Լորքէն աւելի ուշ դարձաւ «Kuwait Petroleum» ընկերութեան խորհրդականը։
Այդուհանդերձ քանի մը քայլեր ձեռնարկուեցան յարաբերութիւնները հաստատելու համար, ինչպէս ոչ օրինական շփումները Սամուէլ Հատասի, որ Իսրայէլի ներկայացուցիչն էր Համաշխարհային զբօսաշրջային կազմակերպութեան մէջ, որու շտապ-բնակարանը կը գտնուի՝ Մատրիտի մէջ։ Հատասը իսրայէլական աշխատաւորական կուսակցութեան անդամ էր եւ պատասխանատու էր Իսրայէլի ընկերներ ասոցիացիայի ստեղծման համար, որ պէտք է իր մէջ ներառէր սպանական խորհրդարանի քանի մը անդամներու սպանական սոցիալիստական աշխատանքային կուսակցութենէն, ինչպէս նաեւ կառավարող կուսակցութենէն՝ ժողովրդավարական կեդրոն միութեէն ։
Նպատակ ունենալով հաստատել ամբողջական դիւանագիտական յարաբերութիւններ Իսրայէլի հետ, վարչապետ Ֆելիփէ Կոնսալէսը, որ ընտրուած էր սոցիալիստական կուսկացութենէն, 25 Ապրիլ 1985-ին ուղարկեց անձնական նամակ ԱՊԼ-ի գլխաւոր քարտուղար՝ Շետլի Քլիպին, տեղեկացնելով սպանական կառավարութեան գործողութիւններուն վերաբերեալ ։ «Փայտէ ոտք» գործողութենէն ետք սպանական կառավարութիւնը քննադատեց յարձակումը եւ ժամանակաւորապէս դադարեցուց Իսրայէլի ճանաչման գործընթացը։ Երկու պետութիւնները հաստատեցին դիւանագիտական յարաբերութիւններ 17 Յունուար 1986-ին ։ Սամուէլ Հատասը նշանակուեցաւ առաջին իսրայէլական դեսպանը Մատրիտի մէջ ։ Այս բանէն ետք, Մատրիտի մէջ բացուեցաւ Պաղեստինի ազատութեան կազմակերպութեան ներկայացուցչական բիւրոն, որպէս ապացոյց Սպանիոյ աւանդական բարեկամութեան պաղեստինեան ժողովուրդին հետ եւ որպէս միջոց, որով պէտք է գտնուէր արաբա-իսրայէլական հակամարտութեան կարգաւորման ուղղին ։ 2000-ին Սպանիան հանեց Իսրայէլի նկատմամբ կիրառուած վէթօն, որմով Իսրայէլը կը դառնար Արեւմտաեւրոպական եւ այլ պետութիւններա խումբի[en] անդամ, որ կը գործէ՝ ՄԱԿ-ի շրջանակներուն, եւ այդպիսով վերջ դրուեցաւ վարչական անորոշութեան, քանի որ Իսրայէլը չէր կրնար դառնալ Ասիական խումբի անդամ, քանի որ այնտեղ շատ են իսլամական պետութիւնները, որոնք կ՛արգելափակէին անոր յայտը անդամակցութեան ։
Հոկտեմբեր 2011-ի սպանական արքայազն Ֆելիփէն եւ անոր կինը արքայադուստր Լետիցիան ժամանեցին Իսրայէլ երկօրեայ պետական այցով, որպէսզի նշեն դիւանագիտական յարաբերութիւններու հաստատման 25 ամեակը եւ հանդիպեցան տեղի գիտնականներուն հետ ։
Հոկտեմբեր 2017-ի սկիզբը Քաթալոնիայի մէջ անցած հանրաքուէն, որմով այն անկախութիւն կը ցանկար ստանալ Սպանիայէն։ Անոր արդիւնքները առաջացրեցին ոչ միանշանակ ռեակցիայ երկրի ներսը եւ անկէ ետք յաջորդեց քաղաքական ճգնաժամ։ Սպանիոյ կառավարութիւնը դիմեց Իսրայէլի կառավարութեան խնդրանքով, որպէսզի այն չճանչնայ հանրաքուէի արդիւնքները եւ հնրաւոր պարագային նաեւ անոր յաջորդող մարզի անկախութիւնը։ Իսրայէլի կառավարութիւնը որոշում ընդունեց ոչ մէկ ձեւով անդրադառնալ տուեալ խնդրանքին․ չճանչնալ Քաթալոնիայի անկախութիւնը եւ ոչ ալ հերքել այն։ Այս կատարուեցաւ այն բանի համար, որպէսզի միջազգային ասպարէզին մէջ միայնակ չմնայ, քանի որ պետութիւններու մեծամասնութիւնը չեր շտապեր ճանչնալ Քաթալոնիայի անկախութիւնը անոր հնարաւոր անկախութեան հռչակման պարագային, չնայած անոր, որ Քաթալոնիայի բնակչութեան մեծամասնութիւնը կ՛աջակցէր Իսրայէլին, քան Սպանիոյ այլ շրջաններու բնակիչները ։
Կրօնական եւ մշակութային կապեր
Բազում հրեայներ մշակութային կապ ունին Փիրէնեան թերակղզիի հետ, ուրկէ 15-րդ դարու աւարտին հրեայները վռնտուած են։ Բազում հրեայներ նաեւ կը հանդիսանան սպանացի եւ փորթուքալցի հրեայներու հետնորդներ, որոնք վռնտուած են թերակղզիէն մինչ 15-րդ դարը։ Որոշ հրեայներ կ՛ապրին այսօր Սպանիոյ մէջ, երկրին մէջ այժմ կայ ոչ մեծ ժամանակակից հրէական համայնք։ Բազում սպանացիներ նոյնպէս կը հանդիսանան քրիստոնէութիւն ընդունած հրեայներու ժառանգներ, որոնց տոկոսը կը կազմկէ 20% ։ Իսրայէլական «Մաարիվ» թերթը կը նշէ, որ համաձայն իր խոստովանութեան Խոսէ Լուիս Ռոտրիկէս Սափատերոյի ընտանիքը ունի հրէական ծագում ։
Կիւսթաւ լը Պոն
Կիւսթաւ լը Պոն, Ֆրանսացի հոգեբան, ընկերաբան, մարդաբան եւ պատմաբան  ։
Սպանա-Իսրայէլական Յարաբերութիւններ
Կրօնական եւ մշակութային կապեր
Դիւանագիտական յարաբերութիւններու հաստատաման 25 ամեակի եւ Սպանիոյ ու Իսրայէլի միջեւ մշակութային կապերու կապակցութեամբ Մատրիտի մէջ գտնուող Փրատօ թանգարանը ժամանակաւորապէս ցուցադրելու համար տրամադրեց Էլ Կրեքոյի նկարը Երուսաղէմի մէջ գտնուող Իսրայէլի թանգարանին։ Կազմակերպուեցաւ յատուկ ընդունելութիւն Իսրայէլի հինգերորդ նախագահ Եիցակ Նաւոնի եւ Իսրայէլի մէջ Սպանիոյ դեսպան՝ Ալվարօ Իրանզօ Կուտիերէշի ներկայութեամբ ։
Կիւսթաւ լը Պոն
Կենսագրութիւն
Ծնած է Ֆրանսայի Նոժան լը Ռոթրու քաղաքը։
Սպանա-Իսրայէլական Յարաբերութիւններ
Երկկողմանի առեւտրաշրջանառութիւն
2010-ին երկողմանի առեւտրաշրջանառութիւնը հասած է՝ €1,69 մլրդ-ի, որմէ €853 մլն կազմած Իսրայէլէն Սպանիա ապրանքներու ներկրումը, իսկ €836 մնլ ալ սպանական ապրանքներու ներկրում Իսրայէլ։ Խոսէ Ռաներոն, որ տնտեսական եւ առեւտրային խորհրդական է սպանական դեսպանատան, նշած է, որ ինքը կը սպասէ աւելի մեծ փոխադարձ ծրագրերու իրականացման, յատկապէս արուեստագիտութիւններու ոլորտէն ներս ։
Կիւսթաւ լը Պոն
Կենսագրութիւն
Սորված է բժշկութիւն, այնուհետեւ 1860-1880 թուականներուն ճամբորդած է Եւրոպա, Հիւսիսային Ափրիկէ եւ Ասիա։
Փիլիսոփայական գաղափարները
Կիւսթաւ լը Պոն «Ամբոխներու հոգեբանութիւնը» գիրքը իր տեսակին մէջ առաջիններէն է, ուր հեղինակը փորձած է տեսականօրէն հիմնաւորել «ամբոխներու դարաշրջանի» յարձակումը ու անոր հետ կապել մշակոյթի ընդհանուր անկումը։
Լը Պոն կը խօսի նաեւ ամբոխի մը համար առաջնորդի եւ անոր ունենալիք յատկութիւններու կարեւորութեան մասին։ Ըստ իրեն, առաջնորդ մը, որ կը գիտակցի զանգուածներու ոգիին, շատ պարզօրէն կրնայ զանոնք «քաշել» իր ուզած ուղղութեան։ Այս պատճառով է, որ հրատարակութենէն մինչեւ այսօր, տարբեր ժամանակաշրջաններու, եղած է բազում քաղաքական գործիչներու ամենասիրած գիրքերէն մէկը։ Արդարեւ, «Ամբոխներու հոգեբանութիւնը» հասկնալը թերեւս աւելի կարեւոր է ներկայիս, երբ ժողովրդական շարժումները վերելք կ՚ապրին։ Ամերիկացի ընկերաբան Նիըլ Սմելզըր գրած է, որ հակառակ քննադատութիւններու՝ Լը Պոնի մտքերը հետաքրքրական են։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հոգեբաններ Ստորոգութիւն:Ընկերաբաններ Ստորոգութիւն:Մարդաբաններ Ստորոգութիւն:Պատմաբաններ
Հայկօ Պաղտատ
Հայկօ Պաղտատ, պոլսահայ գրագէտ, լրագրող եւ հրապարակախօս։
Կենսագրական գիծեր
Անոր առաջին գիրքն է՝ «Salyangoz» (խխունջ), որ լոյս տեսած է 1914-ին:
Պաղտատ «Թարաֆ» թերթի սիւնակագիր է։ Ամուսնացած է, ունի երկու զաւակ ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ գրագէտներ Ստորոգութիւն:Հայ լրագրողներ Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակախօսներ
Զմմառի Սուրբ Տիրամօր վանք
Զմմառի վանք, հայկական վանական համալիր Լիբանանի մէջ, Պէյրութէն 36 քմ հիւսիս-արեւելք, Միջերկրական ծովու մակերեսէն 930 մ բարձրութեան վրայ: Կը հանդիսանայ Հայ կաթողիկէ եկեղեցւոյ Զմմառի պատրիարքական կղերական միաբանութեան աթոռանիստը:
Պատմութիւն
Հիմնադրուած է 1749-ին:
Վանքին Մատենադարանը
Վանքին մատենադարանին մէջ կը պահուին ձեռագիրներու հարուստ հաւաքածոյ (շուրջ 1,500 ձեռագիր, որոնցմէ 1,300-ը՝ հայերէն, շատեր՝ մանրանկարներով): Զմմառի վանքին հաւաքածոն առանձնապէս հարուստ է Տաղարաններով ու Բժշկարաններով: Հոս կը պահուին Մխիթար Գոշի «Դատաստանագիրքին» հնագոյն ձեռագիրը (1240), «Գիրք թղթոցի» միակ օրինակը (1288) եւ այլն:
Վանքին մէջ Մերձաւոր Արեւելքի հայկական ամէնէն մեծ գրադարանը կայ, մօտաւորապէս 30,000 կտորներով, հայկական առաջին տպագիր գրքերէն մինչեւ Հայաստանի Հանրապետութեան նորագոյն հրատարակութիւնները: Վանքին թանգարանին մէջ կը գտնուին Հայաստանի հետ կապ ունեցող ցուցանմուշներ, նախապատմական ժամանակներէն մինչեւ 20րդ դարը: Յատկապէս հարուստ է թանգարանին դրամագիտական բաժինը: Եկեղեցական իրերու բաժնին մէջ կան կիրառական արժէքաւոր կտորներ՝ Աւետարաններու հին արծաթէ պահպանակներ եւ մասնատուփեր, փղոսկրէ վարդապետի գաւազաններ, խաչեր, ասեղծնագործ, մարգարտաշար թագեր եւ արծաթէ սաղավարտներ, սկիհներ, մետալիոններ, շքանաշշներ, իտալական գեղանկարչութեան կտավներ, սրբապատկերներ, եւ այլն:
Տիգրան Ձիթողցեան
Կենսագրութիւն
Ծնած է ծնած է Երեւան: Նկարել սկսած է հինգ տարեկանին։ Տասը տարեկանին, արուեստաբան Հենրիկ Իգիթեանի առաջարկով, բացած է առաջին անհատական ցուցահանդէսը, ուր ներկայացուցած է շուրջ 102 իւղաներկ նկարներ, որոնք ցուցադրուած են նաեւ Սպանիոյ, Ռուսաստանի, Ճափոնի եւ Միացեալ Նահանգներու մէջ։
1993-1999 թուականներուն ուսանած է Երեւանի Պետական գեղարուեստի ակադեմիոյ մէջ, այնուհետեւ կրթութիւնը շարունակած է Զուիցերիոյ «Ecole Cantonale d՚Art du Valais»ի երդիքին տակ։
2002 թուականին ստացած է լիսանսի աստիճան, իսկ 2005 թուականին՝ Հանրային բնագաւառի արուեստի մագիստրոսի աստիճան (MAPS)։
Քիքլատեան մշակոյթ
Քիքլատեան մշակոյթ (յուն․՝ Κυκλαδικός πολιτισμός). այսպէս անուանած են հին յոյն գրագէտները կեդրոնական Էգէականի Քիքլատես* կղզեխումբի շրջանը Ք․Ա․ 3-րդ հազարամեակին զարգացած մշակոյթը։
Քիքլատես անունը հին աշխարհագէտները տուած են Տիլոս սրբավայրին շուրջը կղզիներուն բոլորաձեւ դասաւորման պատճառով․  (Κυκλάδες = բոլորաձեւ / κύκλος = շրջանակ)։
Տիգրան Ձիթողցեան
Կենսագրութիւն
2009 թուականին հաստատուած է Նիւ Եորք :
Քիքլատեան մշակոյթ
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Քիքլատեսի աշխարհագրական դիրքը, միջավայրին ընձեռած սահմանափակ կարելիութիւնները (բնակիչները իրենց յարատեւութեան համար կ՛ օգտագործեն ծովը) եւ հանքային հարստութիւնը՝ Միլոսին ոբսիդը, Նաքսոսին զմռնիտը, Սիֆնոսին կապարը, Քիթնոսին եւ Սերիֆոսին պղինձը ու յատկապէս Փարոսին եւ Նաքսոսին մարմարը, մեծապէս կը սատարեն Քիքլատեան մշակոյթին ստեղծման եւ զարգացման։
Տիգրան Ձիթողցեան
Կենսագրութիւն
Անոր գլխաւոր մուսան կինն է՝ բնորդուհի Նատիա Քազաքովան, ունին որդի մը՝ Ալէնը։ Կինը իր գործերուն գլխաւոր հերոսն է, զայն նկարելով սկսած է այս մեծադիր նկարներու արուեստը: Այսօր ուրիշ դէմքեր տեղ կը գտնեն նկարներուն մէջ, բայց հակուած չէ անծանօթ մարդ նկարելու, պէտք է ճանչնայ մարդը, որ կարողանայ անոր հոգին եւ մարմինը միաժամանակ ի ցոյց դնել:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ արուեստագէտներ
Քիքլատեան մշակոյթ
Քիքլատես
Եւրոպայի հնագոյն մշակոյթներէն մէկը կը զարգանայ Քիքլատես Ք․Ա․ 3-րդ եւ 2-րդ հազարամեակներու ընթացքին՝ պղինձի դարաշրջան։ Քիքլատես կղզեխումբը բնական կամուրջ մըն է Եւրոպայի, Ասիոյ, Յունաստանի մայր ցամաքամասին եւ Կրետէի միջեւ։  Ք․Ա․ 3-րդ հազարամեակին Քիքլատեսի կղզիներուն նաւերը կը տիրապետեն Էգէական ծովուն․ Միջին Արեւելքի արտադրութիւններուն հետ, Եւրոպա կը տարածեն զանազան գաղափարներ՝  կրօնական, արհեստագիտական, եւայլն։   Իսկ փոխադարձ Եւրոպայէն՝ մասնաւորաբար արեւելեան Միջերկրականի աւազանէն, Միջին Արեւելք կը փոխանցեն արուեստագիտութիւն։
Ագապի Նասիպեան-Էքմէքճեան
Շքանշան
Կրթական եւ մշակութային գործունէութեան համար 1997-ին Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. ԱԱրամ Ա. Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսին կողմէ շքադրուած է «Ս. Մեսրոպ Մաշտոց» շքանշանով, իսկ 2003-ին, Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ. Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսին կողմէ՝ «Ս. Սահակ-Ս. Մեսրոպ» շքանշանով:
Տե՛ս նաեւ
Մելգոնեան Կրթական Հաստատութիւն
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պատմաբան Ստորոգութիւն:Մանկավարժ Ստորոգութիւն:Մելգոնեան Կրթական Հաստատութեան տնօրէնուհի Ստորոգութիւն:Ազգային Առաջնորդարանի Աղքատախնամ մարմնի ատենապետուհի Ստորոգութիւն:Օքսֆորտի Համալսարանէն Պատմական Գիտութիւններու Դոկտորի աստիճան
Քիքլատեան մշակոյթ
Քիքլատես
Շրջանը կատարուած հնագիտական պեղումները կը փաստեն թէ բնակիչները մասնագիտացած էին զանազան արհեստներու, ինչպէս օրինակ՝ մետաղ ձուլողներ, երկաթագործներ, քանդակագործներ եւ բրուտագործներ, եւայլն։
Տե՛ս նաեւ
Նաքսոսի Հնագիտական Թանգարան
Տիլոսի Հնագիտական Թանգարան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական մշակոյթ Ստորոգութիւն:Մշակոյթներ Ստորոգութիւն:Քաղաքակրթութիւններ
Քարլոս Աբովեան
Քարլոս Աբովեան (Քալօ), հայ գեղանկարիչ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Կիրովական (այժմ՝ Վանաձոր)։ Կիրովական՝ Լոռի, ուր անձրեւներ, արեւներ կան, ծիածաններ․․․
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1937 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1992 մահեր Ստորոգութիւն:17 Հոկտեմբերի ծնածներ Ստորոգութիւն:5 Դեկտեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ գեղանկարիչներ
Նիկողոս Զօրայեան
Նիկողոս Զօրայեան, Հայ տնտեսագէտ, կրթական գործիչ եւ հրապարակագիր, որ զբաղած է մասնաւորաբար ըներակաբանական հարցերով:
Կենսագրութիւն
Նիկողոս ծնած է Գումգաբու, Թուրքիա։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է իր ծննդավայրին Մայր վարժարանին մէջ։ Պոլսոյ զանազան վարժարաններէն ներս աշակերտելէ ետք անցած է Եւրոպա՝ տարբեր երկիրներ շրջելով ձեռք բերած է մեծ զարգացում։ Եղած է գրագէտ, հրապարակագիր եւ ազգային գործիչ։
Գործունէութիւն
Պոլիս վերադաձին աջակիցը եղած է Կարապետ Իւթիւճեան «Մասիս» օրաթերթի հիմնարկութեան կապակցութեամբ։ Ան կատարած է նաեւ թարգմանութիւններ Անգլերէն է եւ 1838 թուականին նշանակուած է Պոլիսի մաքսատունին թարգմանն ու մեկնաբանը: Քանի մը տարիներ աշխատելէ յետոյ ճամբորդած է Փարիզ, իսկ այնտեղէն՝ Վենետիկ, ապա՝ ծննդավայրը:
Անոր նախասիրած ճիւղերը եղած են տնտեսագիտութիւն, իմաստասիրութիւն, մանկավարժութիւն եւ պատմութիւն: Ան «Մասիս» օրաթերթին նուիրած է տնտեսական նշանաւոր յօդուածներու շարք մը «Օ․» ստորագրութեամբ։
Զօրայեան 1947 թուականին կրկին ճամբորդած է Փարիզ, որպէս Տատեան Յովհաննէսին թարգման։ Վերադառնալով Պոլիս, ծաւալած է մշակութային լայն գործունէութիւն։ Զօրայեան իր գրական ասպարէզը սկսած է 1847 թուականին վերջերուն, «Բազմավէպ» պարբերաթերթին մէջ տպագրելով տնտեսագիտական յօդուածներ եւ այսպիսով սկսած է աշխատիլ «Հայաստան» թերթին մէջ։
Նիկողոս եղաւ աշխարհաբարի ախոյաններէն մէկը եւ ինքն գրած էր պարզ լեզուով, յստակ տրամաբանութեամբ եւ հաստատ համոզումներով։
Գործեր
Նիկողոս ստորագրած է բազմաթիւ գործեր․
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ տնտեսագէտներ Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ Ստորոգութիւն:1821 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1859 մահեր
H-Pem
H-Pem (ոճաւորուած՝ h-pem) հայկական մշակութային առցանց բեմ, որուն գլխաւոր լեզուն անգլերէնն է։ Հիմնուած է 2019-ի Մայիսին՝ Համազգային հայ կրթական եւ մշակութային միութեան Համաբեմ ընկերութեան կողմէ։   Բեմին առաքելութիւնն է հասնիլ աշխարհացրիւ հայերու, մասնաւորաբար՝ հայ երիտասարդութեան եւ զանոնք արդիական, ստեղծագործական եւ մասնակցողական միջոցներով հաղորդակից դարձնել իրենց հայրենիքին եւ մշակոյթին։
Պատմութիւն
Համազգայինի առաքելութիւնը արդիւնաւէտ կերպով իրագործելու նպատակով՝ 2014-ին Համազգայինի 7-րդ Պատգամաւորական ժողովը ընդգծեց անհրաժեշտութիւնը հիմնելու արդիական առցանց  բեմ մը՝ հասնելու համար սփիւռքահայութեան, յատկապէս՝ երիտասարդութեան։
Պատգամաւորական ժողովէն ետք Համազգայինի Կեդրոնական վարչութիւնը իր կազմէն ստեղծեց ծրագիրին գործադրութիւնը հետապնդող յանձնախումբ եւ բեմի տնօրէնի պաշտօնին կոչեց Լուսիկ Կիւլոյեան-Սրապեանը: Նախքան բեմին նախագիծը պատրաստելը՝ Կիւլոյեան-Սրապեան  խորհրդակցեցաւ Հիւսիսային Ամերիկայի եւ այլ երկիրներու մէջ ապրող անգլիախօս երիտասարդներու հետ՝ լսելու համար անոնց կարիքները եւ ակնկալութիւնները։
Առցանց ծրագիրը կոչուեցաւ h-pem՝ միացնելով Համազգային հայ կրթական եւ մշակութային միութեան սկզբնատառ «Հ.»-ն եւ հայերէն «բեմ»-ը։
Այնուհետեւ 2017-ին h-pem-ի միացաւ Լիլի Թորոսեանը իբրեւ բեմի օգնական պատասխանատու եւ յօդուածագիր, յաջորդ տարի՝ Ռուբէն Ճանպազեանը իբրեւ բովանդակութեան պատասխանատու եւ խմբագիր, իսկ 2019-ին՝ Շահէն Արապօղլեանը իբրեւ տնօրէնի օգնական եւ ընկերային ցանցերու քաղաքականութիւն մշակող պատասխանատու:
H-Pem-ը հանրութեան հասանելի դարձաւ 13 Մայիս 2019-ին։
Գործունէութիւն
H-Pem-ը մեծ մասամբ մատչելի է հանրութեան։ Այցելուներ նաեւ կրնան անվճար արձանագրուիլ՝ փոխանցելու համար իրենց մեկնաբանութիւնները, ստեղծագործութիւնները եւ առաջարկները, ինչպէս նաեւ՝ կապ հաստատելու իրարու հետ։
H-Pem-ի բովանդակութիւնը բաժնուած է երկու մասի՝
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Կայքէջեր
Պերճ Պռօշեան
Պերճ Պռօշեան, հայ գրող։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Աշտարակ: Համեստ, գրեթէ չքաւոր ընտանիքի զաւակ։ 1851-ին, աւարտելէն ետք գիւղական վարժատան ընթացքը, Ներսէս Աշտարակեցի կաթողիկոսը միջնորդութեամբ որդեգիր ուսանող (անվճար) կ'արձանագրուի Թիֆլիզի Ներսիսեան վարժարանին։ 1855-ին՝ յաջողութեամբ կը լրացնէ ուսման ընթացքը եւ կը նուիրուի ուսուցչութեան, Աշտարակի մէջ։ Պաշտօնի բերումով՝ շրջած է գիւղէ գիւղ, դիտած է մեր ժողովուրդի կեանքը՝ իր արտին մէջ, իր տան, իր աւանդութիւններուն եւ սովորութեանց։ 1858-ին կը հրաւիրուի Թիֆլիզ, ուսուցչական պաշտօնով, 1859-ին՝ իր առաջին բանաստեղծական փորձը կջերեւի «Մեղու Հայաստանի»ի մէջ։ 1860-ին մաս կը կազմէ «Կռունք» խմբագրութեան։ Քարասունեւհինգ տարիներու իր ուսուցչական գործունէութեան ընթացքին, պաշտօնավարած է նաեւ Շուշիի եւ Ագուլիսի մէջ։ Այս վերջին քաղաքին մէջ՝ հիմնած է աղջկանց վարժարան մը, 1876-ին։ 1876-ին Ասրախարն է, ուր եւս ծխական վարժարան մը կը հիմնէ։ Երեք տարի ետք, կը նշանակուի Երեւանեան թեմի եւ Կարսի շրջանի կրթական քննիչ։ 1885-ին, երբ հայկական վարջարանները կը փակուին, անձկութեանց կը մատնուի։ Պաշտօնի կը հրաւիրուի Ներսիսեան վարժարանի մէջ։ 1898-ին հանգստեան կը կոչուի։ 1907-ին կը վերադառնայ Աշտարակ, ուրկե կ'անցնի Պաքու։ Կը մեռնի նոյն տարին, Պաքուի մէջ։
Գործերը
Պռօշեանի գործերը վիպական բնոյթ ունին առավելապէս։ «Սօս եւ Վարդիթեր»էն ետք, 1877-ին, Աբգար Յովհաննէսեանի «Փորձ» ամսագրին մէջ հրատարակութեան կու տայ «Կռուածաղիկը»ը, 1879-ին՝ «Հացին Խնդիր» եւ 1883-ին՝ «Շահէն»: Գրած է «ցեցեր»ը, «Բղղէ» (1890), «Սկիզբն Երկանց» (1892) եւ վերջին գործը՝ «Յունոն» (1900) :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:3 Յունիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:23 Նոյեմբերի մահացածներ
Իքարիօ ծով
Իքարիօ ծով (յուն․՝ Ικάριο πέλαγος),Միջերկրական ծով, Յունաստան։ Կը տարածուի Քիքլատեսին արեւելեան մասէն մինչեւ Փոքր Ասիոյ արեւմտեան ափերուն։ Անոր «ջրային սահմաններ»ն են․ հիւսիսէն՝ Իքարիա եւ Սամոս ու հարաւէն՝ Ասթիփալէա եւ Քոս, Քարփաթոս ըլլալով հարաւային ծայրամասը։
Կ՛ընդգրկէ Սամոս, Քոս, Փաթմոս, Լերոս, Ֆուրնի (կամ Ֆուրնի Քորսէոն) եւ Իքարիա կղզիները։
Անունը կը պարտի յունական դիցաբանութեան մէջ ծանօթ Իքարոսին։
Ըստ յունական դիցաբանութեան, այս ծովուն մէջ ինկաւ Իքարոս, Տետալոսին եւ Նաւքրաթիին զաւակը, երբ ան հօրը հետ կը թռչէր արուեստական թեւերով, Կրետէէն փախչելու ատեն։ Այդ օրէն ծովը անոր անունով կը կոչուի՝ Իքարիօ ծով։
Առաջինն որ ծովը կը սահմանէ Ստրապոնն է․ յոյն աշխարհաբան, փիլիսոփայ եւ պատմաբան։
Տե՛ս նաեւ
Մինոթաւրոս
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունաստանի ծովեր այբենական կարգով Ստորոգութիւն:Ծովեր այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Ծովեր ըստ երկրի Ստորոգութիւն:Ծովեր
Տիգրան Փէշտիմալճեան
Տիգրան Փէշտիմալճեան, հայ բժիշկ, հասարակական եւ քաղաքական գործիչ, հրապարակախօս, փաշա։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Խասգիւղի մէջ։ Հայրը՝ Սահակ աղա Փեշտիմալճեան, պոլսահայութեան յայտնի էր իր ուսումնասէր եւ ազգօգուտ գործերով։
Տիգրան, նախնական կրթութիւնը Ս. Ներսէսեան վարժարանի մէջ ստանալէն ետք՝ 1851-ին, կ՛երթայ Փարիզի Մուրատեան վարժարանը, ուր Գաբրիէլ Վ. Այվազովսկիի տեսչութեան տակ իր շրջանը աւարտելով 4 տարիի չափ ալ Լուի լը Կրան Լիւսիէնի մէջ աշակերտլով 1858-ին կը ստանայ գիտութեանց Պաչըլրիէի աստիճանը. ապա՝ 1861-ին, Փարիզի բժշկական Համալասարանին դասընթացքին հետեւելով 1867-ին տոքթորութեան վկայագիրն ստացաւ, յաջող կերպով անցնելով իր test-ը։
Գործունէութիւն
Անմիջապէս Պոլիս վերադարնալով 1869 Փետրուար 19-ին Պոլսյ կայսերական բժշկական ընկերութեան անդամ ընտրուած է, որուն նախագահի պաշտօնը վարած է 1877 Փետր. 15-էն մինչեւ 1878 Փետուար 15։ Անդամ էր Գաղզիոյ Առողջաբանական ընկերութեան։ Փէշտիմալճեան գեղեցիկ ու խղճամիտ գործունէութիւն մը ունեցած է թէ՛ բժշկութեան եւ թէ՛ հանրային ու ազգային կեանքին մէջ ու գնահատուած ո՛չ միայն Ազգային շրջանակին մէջ, այլ բոլոր օտարազգի պաշտօնակիցներէ եւ հասարակութիւններէ։
Երկար տարիներ Ազգ. Երեսփոխան եղած է եւ քաղաքական ժոլովոյ անդամ՝ 1872-ի ՎԱրչութեան մէջ։
Տոքթ. Փեշտիմալճեանի կենսագրութեան ամէնէն ուշագրաւ դրուագներէն մէկն ալ, անկասկած, իր ունեցած առաջնակարգ դերակատարութիւնն էր Թուրք Կարմիր մահիկի ծննդոցին մէջ։ 1877-ին, իր յամառ ջանքերուն շնորհիւ է, որ կը հիմնուի Թուրք Կարմիր մահիկը, որ այդ օրերուն կը կոչուէր «Հիլալի ահմեր», իսկ այժմ վերանուանուած է «Թիւրք գզըլայ» :
Միշտ սատարող եղած է բարենպատակ հաստատութեանց. մասնաւոր գուրգուրանք մը ունէր իրեն ծննդավայր Խասգիւղի եւ Նէրսէսեան վարժարանին վրայ։
Հրատարակութիւններ
Աշխատած է Թրքահայ եւ Ռուսահայ թերթերու եւ ունի 3 հեղինակութիւններ որոնք են՝
Մահացած է 1894-ի Դեկտեմբեր 3-ին եւ թաղուած՝ Շիշլիի Գերեզմանատունը։ Իր մահը խորհրդաւոր պարագաներու մէջ տեղի ունեցած է եւ ինք նկատուած է Համիտեան զոհերէն մէկը։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:1840 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1894 մահեր Ստորոգութիւն:3 Դեկտեմբերի մահացածներ Ստորոգութիւն:Խասգիւղ մահացածներ Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:Հայ Երեսփոխաններ
Անժելիքա Քաուֆման
Մարիա Աննա Անժելիքա Քաթարինա Քաուֆման, գերմանացի նէոդասական նկարչուհի: Ան Լոնտոնի Թագաւորական ակադեմիայի հիմնադիր երկու կիներէն մէկն է (1768) :
Կենսագրութիւն
Անժելիքա Քաուֆմանը նկարիչ Եոհան Ժոզէֆ Քաուֆմանի դուստրն է, մեծցած է Ֆորարլպերգի մէջ (Աւստրիա): Ինքնուրոյն սորված է քանի մը լեզուներ, շատ կարդացած է, հետաքրքրուած է երաժշտութեամբ: Նկարել սկսած է 6 տարեկանէն, 12 տարեկանէն աշխատած է որպէս փրոֆեսիոնալ նկարիչ: 1754-ին մայրը մահացած է, հայրը որոշած է աղջկան հետ տեղափոխուիլ Միլան : 1764-էն ապրած է Իտալիոյ մէջ (Հռոմ, Վենետիկ): Հռոմի մէջ ծանօթացած է գերմանացի արուեստագէտ Եոհան Եոախիմ Վինկելմանի հետ, որ դարձած է անոր ուսուցիչը:
1766-ին Անգլիոյ դեսպանի եւ անոր կնոջ առաջարկութեամբ մեկնած է Լոնտոն, ուր ապրած է 15 տարի: Անժելիքա Քաուֆմանի դիմանկարը նկարած է Ռէյնոլտսը (1766), Անժելիքան ալի պատասխան նկարած է Ռէյնոլտսին:
Եղած է Թագաւորական գեղարուեստական ակադեմիայի հիմնադիրներու շարքին, մասնակցած է Սուրբ Պօղոսի տաճարի նկարազարդման: 1781-ին ամուսնացած է նկարիչ Անթոնիօ Զուչիոյի հետ եւ վերադարձած Հռոմ: Այնտեղ ընկերացած է Կէօթէի հետ, նկարած անորդիմանկարը: Անժելիքա Քաուֆմանի վերջին ցուցահանդէսը տեղի ունեցած 1797-ին Հռոմի մէջ: