cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Գիւլիստանի Բերդը
Գիւլիստանի Բերդ, նաեւ Գիւլիստան, Գիւլստան, Գիւլստանի բերդ, Գիւլուստան, Զէյվա Կիւլիսթան, Կիւլիստան, Կիւլստան, Կուլիստան, Շաւաղ, Ջւանշիր, պատմական բերդ-ամրոց՝ Արցախի Հանրապետութեան Շահումեանի շրջանին մէջ` պատմական Արցախ նահանգի Խաչէն գաւառին մէջ, Մռաւի լեռնաշղթային հիւսիսային կողմը, Ինջաչայ գետակին աջ ափին, Գիւլիստան (այժմ՝ Գիուլուստան) գիւղէն 3 քմ. հեռաւորութեամբ, խոր ձորէն բարձրացող սեպաձեւ, հսկայական ժայռաբլուրի վրայ, Ինջա գետակի աջ ափին, Մռաւ լերան հանդիպակաց հսկայական սեպաձեւ քարաժայռէն կազմուած բլուրին վրայ։
Անտառապատ, սեպաձեւ ժայռի գագաթին թառած բերդը արեւմուտքէն, հիւսիսէն եւ մասամբ արեւելքէն շրջապատուած է Ինջա գետով եւ թերակղզիի տեսք ունի: Երկարութիւնը 240 մեթր է, լայնքը` 20¬էն մինչեւ 30 մեթր: Բնական պաշտպանական յարմարութիւններով օժտուած բերդը բարձր բուրգերով եւ հարաւային կողմէն ալ կրկնակի բերդապարիսպով ամրացուած է եւ ժայռը դարձած է անառիկ ամրոց: Պարիսպի հաստութիւնը 80-էն 150 սանթիմեթր է: Բերդը ունի երկու մուտք` հարաւային եւ հիւսիսային: Գլխաւորը հարաւային մուտքն է: Գետնափոր գաղտնուղին հիւսիս-արեւմտեան կողմէն քողարկուած է անտառախիտ լանջով եւ կը հասնի մինչեւ գետ:
Պարիսպէն ներս կը գտնուին ապարանքներ, բնակելի շէնքեր եւ եկեղեցի, ջրաղաց եւ բաղնիք:
Բերդին միջնաբերդ ապարանքը կը գտնուի արեւմտեան կողմը, ժայռի եզրին, բարձրադիր նեղ դարաւանդի վրայ եւ կ՛երկարի արեւելքէն արեւմուտք: Պատերուն կից ուղղանկիւն դահլիճներ են, կապուած` միջանցքով: Միջին սենեակը աւելի բարձր է եւ ունի գետնայարկ թաքստոց: Ապարանքին բաղկացուցիչ մաս կը կազմէ աջ կողմը կցուած գլխատունը, որ ամրացուած է բուրգով: Բուրգը, իր կրկնակի կամարամուտքով, ապահով կապ է դուրսի հետ: Ապարանքը ունի պատուհաններ եւ արեւելեան կողմը` օճախ-բուխերիկ, զոյգ պահարանախորշերով:
Փոքր ապարանքը կը գտնուի հարաւային լանջի ստորոտին, դէպի հարաւային մուտքը տանող ճանապարհին: Անիկա ուղղանկիւն յատակագիծով քառաբուրգ կառոյց է, բաղկացած` բակէ եւ արեւելեան կողմէն պարիսպին երկայնքով կառուցուած երեք բաժիններէ:
Մելիք Բեգլարեաններու տոհմական կեդրոն բերդը, խիստ զառիթափ լանջերով բարձունքին, եւ տեղ-տեղ ժայռերուն հետ ձուլուած իր պարիսպներով, անառիկ էր: Հրացանի օգտագործման համար, պարիսպապատերուն վրայ, տարբեր տեղեր, բարձրութեան վրայ անցքեր ձգուած են: Կան զօրանոցներ, զինանոցներ, պահեստանոցներ եւ ջրաւազան :
Գիւլիստան պարսկերէն կը նշանակէ «վարդերու պարտէզ»: Գիւղի բարձունքներուն, Մռաւ լերան փէշերուն կը գտնուի Սուրբ Ամենափրկիչ վանքը, որ տեղացիներուն յայտնի է Նապատ անունով, եւ որ ժամանակին հաւանաբար կոչուած է Հնապատ կամ Անապատ: Յիշենք նաեւ Գիւլիստանի կամուրջը` Ինջա գետին վրայ :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Բերդեր այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Գիւլիստան (Շահումեանի շրջան) Ստորոգութիւն:Հայկական բերդեր եւ ամրոցներ (Արցախ) Ստորոգութիւն:Մելիքական ապարանքներ Ստորոգութիւն:Շահումեանի շրջանի շէնքեր եւ կառոյցներ
Ս․ Ամենափրկիչ վանք (Տրապիզոն)
Ս․ Ամենափրկիչ վանք, հայկական վանական համալիր, կը գտնուի Տրապիզոն քաղաքը։ Կառուցուած է 1424 թուականին, Ստեփան Պաղդտասարի կողմէ։ Գործած է մինչեւ Մեծ Եղեռնը։
Տրապիզոնի Օրթահիսար շրջանի հայկական այս վանքը նահանգին մէջ մնացած միակ կանգուն հայկական սրբատեղին է, որ այժմ կը գտնուի փլուզման եզրին:
«Ամենափրկիչ» վանքէն դուրս մեծ թիւով հայկական խաչքարեր կը գտնուին։ Ձեռագրաց յիշատակարաններէն կը յիշուի, որ վանքը 15-րդ դարուն անիկա եղած է գիտութեան եւ մշակոյթի աղբիւր։
1427-ին Ղազար Ղրիմեցի, այս վանքին մէջ, Աւետարան մը ընդօրինակած է։
Այս վանքը մեծ է եղել, այժմ ընդամէնը մի շէնքն է մնացել :
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայկական վանքեր Ստորոգութիւն:Հայկական վանքեր եւ եկեղեցիներ
Փոնտիքուսա
Փոնտիքուսա (յուն․՝ Ποντικούσα)․ անբնակ կղզիակ․ Տոտեքանիսա, Էգէական ծով, Յունաստան։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Փոնտիքուսա Ասթիփալէա քաղաքապետութեան մաս կը կազմէ։ Կը գտնուի անոր արեւմուտքը, Օֆիտուսային արեւելքը։  Տարածութիւնն է 0,982 քլ․²։  Կղզիակին կեդրոնը գտնուող 250 մեթր բարձրութեամբ բլուրը կը յատկանշուի զառիթափ եւ ժայռոտ ափերով։
Բնապահպանում
Կղզիակը (ինչպէս նաեւ դրացի կղզիակները) յայատարարուած է NATURA 2000 Բնապահպանման շրջան․ բազէ (Falco eleonorae տեսակ), Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος), ջրահատ (shearwater) թռչուններուն համար։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Տոտեքանիսայի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Մանկաբարձութիւն, Գինեկոլոգիա Եւ Նեոնատալոգիա
Մանկաբարձութիւն, Գինեկոլոգիա  Եւ Նեոնատալոգիա, գիտագործնական հանդէս։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Գառնիկ Մկրտիչեան
Գառնիկ Մկրտիչեան կամ Գառնիկ Բիւզանդ Մկրտիչեան (10 Ապրիլ 1962 Պէյրութ, Լիբանան - 6 Յունուար 2021 Պէյրութ, Լիբանան) (Անգլերէն՝ Karnig Meguerditchian) Լիբանանահայ ազգային, հասարակական, մշակութային, մարզական եւ կուսակցական գործիչ։
Կենսագրութիւն
Գառնիկ Մկրտիչեան ծնած է 10 Ապրիլ 1962-ին։ Ան իր կրթութիւնը ստացած է Համազգային ի Նշան Փալանճեան Ճեմարան ին եւ Զմմառեան միաբանութեան Ս. Պօղոս վարժարանին մէջ։ Հօրը կանխահաս մահուան պատճառով Մկրտիչեան կանուխէն կը նետուի գործի ասպարէզ։
1987-ին Ամուսնացած է Մարալ Պալապանեանի հետ եւ ունեցած է երկու մանչ զաւակներ՝ Բիւզանդ եւ Նժդեհ։։
Ազգային Գործունէութիւն
Գառնիկ Մկրտիչեան երիտասարդ տարիքին մաս կազմած է Հ.Յ.Դ. Լիբանան ի Երիտասարդական Միութեան «Արշաւիր Շիրակեան» մասնաճիւղին։
Իբրեւ հայկական մարզական եւ սկաուտական մեծագոյն կազմակերպութեան՝ ՀՄԸՄ-ի Կեդրոնական Վարչութեան ատենապետ, ան աշխոյժ դերակատարութիւն ունեցած է Հայաստան ի եւ Արցախ ի մէջ ՀՄԸՄ-ի կառոյցի հիմնադրման եւ գործունէութեան ծաւալման մէջ։
Ալամբարի (տաճար)
Ալամբարի, տաճար Արեւմտեան Հայաստանի մէջ, Ճորոխ գետի աւազանի Չուրուք գետի ափին գտնուող Ալամբարի գիւղի մէջ։ 19-րդ դարու վերջաւորութեան արդէն աւերուած էր ։
Գառնիկ Մկրտիչեան
Ազգային Գործունէութիւն
Քսանմէկ տարեկանին կ՚ընտրուի Հ.Յ.Դ. «Սարդարապատ» կոմիտէի անդամ, իսկ կարճ ժամանակ մը ետք՝ կոմիտէի ներկայացուցիչ։ Այսկից զատ եղած է ՀՅԴ Լիբանանի Կեդրոնական կոմիտէի եօթը կազմերու եւ զանազան մարմիններու անդամ։ Մասնակցած է ՀՅԴ ընդհանուր ժողովներու եւ ՀՅԴ Լիբանանի շրջանի վերջին 35 տարիներու գրեթէ բոլոր ներկայացուցչական ժողովներուն։
Ալամբարի (տաճար)
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ հայկական եկեղեցիներ Ստորոգութիւն:Հայկական վանքեր եւ եկեղեցիներ
Գառնիկ Մկրտիչեան
Ազգային Գործունէութիւն
Լիբանան ի քաղաքացիական պատերազմի ամէնէն դժուարին տարիներուն՝ աւելի քան տասնամեակ մը, վիթխարի գործ կը տանի շրջանի Հայութեան մրմնականպ աշտպանութեան եւ թաղային-կենցաղային հարցերու լուծման համար։
Գառնիկ Մկրտիչեան մաս կազմած է «Հայաստան Համահայկական Հիմնադրամ»-ի հոգաբարձուներու խորհուրդին եւ Պուրճ Համուտ ի քաղաքապետական խորհուրդին։ Մասնակցած է Հ.Յ.Դ. Ընդհանուր Ժողովներու եւ Հ.Յ.Դ. Լիբանանի շրջանի վերջին 35 տարիներու գրեթէ բոլոր Ներկայացուցչական ժողովներուն։
Մկրտիչեան եղած է Ազգային երեսփոխանական ժողովի ատենապետ, Ազգային վարչութեան փոխ ատենապետ եւ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Ազգային ընդհանուր ժողովի համաատենապետ։ Մահուան նախորդած վերջին շրջանին ան կը վարէր Լիբանանահայութեան Վերականգնումի Մարմինի ատենապետութեան պաշտօնը։
ՀՄԸՄ
Եղբայր Մկրտիչեան ծառայած է ազգային, մշակութային ու կրթական տարբեր մարմիններու եւ միութիւններու, սակայն « Հայ Մարմնակրթական Ընդհանուր միութան » մէջ տարած իր գործունէութիւնը եղած է ամէնացայտունը․ նախ գործած է « Պուրճ Համուտ »-ի մասնաճիւղին ու ապա՝ «Լիբանանի Շրջանային Վարչութեան» «կազմակերպական յանձնախումբ»-ին մէջ:
1980-ական թուականներէն ան կը մասնակցի Հ.Մ.Ը.Մ. ի Լիբանանի Շրջանային Ներկայացուցչական բոլոր ժողովներուն, իսկ 1991-էն սկսեալ՝ Հ.Մ.Ը.Մ.ի իրերայաջորդ Պատգամաւորական Ընդհանուր Ժողովներուն։
2003-ին, եղբ. Գառնիկ կը վերընտրուի Հ.Մ.Ը.Մ. ի Կեդրոնական Վարչութեան անդամ եւ կը ստանձնէ միութեան ատենապետի պատասխանատու պաշտօնը։
Քառամեակի մը ընդմիջումէ ետք, 2011-էն 2019, երկու շրջան եւս կը վերստանձնէ ատենապետութեան պաշտօնը՝ միութիւնը առաջնորդելով ադամանդեայ յոբելեան՝ «100-ամեակ»։
Գառնիկ Մկրտիչեան հետամուտ կ՚ըլլայ ՀՄԸՄ-ի կազմալոյծ մասնաճիւղերու վերականգնումին, Հայաստան ի, Արցախ ի, Թիֆլիս ի (Վրաստան) եւ Մոսկուա յի (Ռուսաստան) մէջ նոր մասնաճիւղերու ստեղծման եւ Եւրոպա յի տարածքին նոր մասնաճիւղերու հիմնադրման։ Ան գլխաւոր դեր կ՚ունենայ աշխարհով մէկ ՀՄԸՄ-ի շարքերը թարմացնելու, ընդարձակելու եւ առաւել աշխուժացնելու մէջ։ Մենք լաւատես ենք մեր միութեան ապագայով ու ապագայի մեր յաղթանակներով: Մեր լաւատեսութիւնը բարի ցանկութիւններէ չի բխիր սակայն, այլ` մեր աշխատանքէն, կամքէն եւ համոզումէն, միշտ երիտասարդութեան ի սպաս գործելու մեր պատրաստակամութենէն, հայութեան եւ Հայաստանին անմնացորդ ծառայելու մեր երդումէն: Պատի՜ւ այսօր պատնէշի վրայ կանգնած սերունդին, որ 100-ամեակի ջահը ձեռքին` կը խոստանայ զայն առաջնորդել դէպի յաղթական ապագայ, դէպի միացեա՛լ հայութեամբ, միացեա՛լ, արդար ու հզօ՛ր Հայաստան:
Գառնիկ Մկրտիչեան
Մահ
2021 Թուականի Յունուարի 6-ին, Պէյրութ ի մէջ իր մահկանացուն կը կնքէ «Թագաժահր» համավարակին (Անգլերէն՝ Corona, Covid 19) հետեւանքով։
Յունուարի 8-ի կէսօրին Անթիլիասի Սբ․ Գրիգոր Լուսաւորիչ մայր տաճարին մէջ, ներկայացուցչական եւ ժողովրդային հոծ ներկայութեամբ տեղի կ՚ունենայ Գառնիկ Մկրտիչեանին յուղարկաւորութիւնը, ներկայութեամբ Արամ Ա. վեհափառ հայրապետին: Թաղման արարողութեան նախորդած էր վերջին յարգանքի տուրքի մատուցումը՝ ՀՄԸՄ-ի Կեդրոնական վարչութեան շէնքին, ՀՅԴ «Սարդարապատ» ակումբին, Ազգային առաջնորդարանի, Պուրճ Համուտ ի քաղաքապետարանի շէնքի եւ «Շաղզոյեան» կեդրոնին առջեւ:
Պարգեւատրումներ ու Գնահատականներ
2021 Թուականի Հոկտեմբերի 30-ին Հայաստանի Հանրապետութեան Արագածոտնի մարզի Բիւրական գիւղին մէջ գտնուող ՀՄԸՄ բանակավայրը կ՚անուանուի Եղբայր Գառնիկ Մկրտիչեանին անունով, բազմավաստակ ՀՄԸՄ-ականին յիշատակը վառ պահելու համար։
Գառնիկ Մկրտիչեանի վաղաժամ մահուան առիթով, ՀՄԸՄ Կեդրոնական Վարչութիւնը անոր ընտանիքին հետ համախորհուրդ կը հիմնէ հիմնադրամ մը (Անգլերէն՝ Fund)՝ միութենական օգտակար եւ մնայուն ծրագիրով մը յաւերժացնելու համար անոր յիշատակը եւ միութենական (ՀՄԸՄ) ժառանգը:
Ան յետ մահու ան կ՚արժանանայ « Հ.Մ.Ը.Մ.»-ի Կեդրոնական Վարչութեան «Արժանեաց» եւ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան «Ասպետ»ի շքանշաննեը։ «Արժանեաց» շքանշանի տուչութիւնը կը կատարու Յառաջ Նահատակ քայլերգի ուղեկցութեամբ։
Հայապահպանութեան գործին իր բերած մեծ նպաստին համար, եղբայր Գառնիկ 2012-ին կը պարգեւատրուի Սփիւռքի նապարարութեան ոսկէ շքանշանով, իսկ Հայրենիք-Սփիւռք կապերու ամրապնդման գործին ներդրած աւանդին համար, 2015-ին կ՚արժանանայ Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահին «Երախտագիտութեան» շքանշանին։
Սուրբ Կարապետ եկեղեցի (Ալմաթի)
Սուրբ Կարապետ եկեղեցի, հայկական եկեղեցի Ալմա Աթայի մէջ։ Այն Հայ առաքելական եկեղեցւոյ առաջին ծուխն է Ղազախստանի մէջ։ Ալմայ Աթայի համայնքին մէջ կը գործէ կիրակնօրեայ դպրոց, աւանդոյթներու ուսումնասիրման խմբակներ, վոկալի ու պարի ստուդիաներ։
Պատմութիւն
Ալմայ Աթայի Սուրբ Կարապետ եկեղեցին բացուած է 7 Հոկտեմբեր 2006-ին ։ Այն կառուցուած է Ղազախստանի Հանրապետութեան հայակական մշակութային կեդրոններու «Նայիրի» միութեան (նախագահ՝ Արտուշ Կարապետեան)։ Եկեղեցին օծած են Նոր Նախիջեւանի թեմի առաջնորդը եւ Հայ առաքելական եկեղեցւոյ Ռուսաստանի թեմի եպիսկոպոս Եզրաս Ներսիսեանը։ Հայաստանէն այնտեղ տեղափոխուած եւ օծուած է խաչքար։
Հայկական համայնք
Ղազախստանի հայկական սփիւռքը գոյութիւն ունի 1937 թուականէն։ Ներկայիս անոր թուաքանակը չի գերազանցեր 25 հազարը (ըստ 2009-ին Ղազախստանի մէջ տեղ ունեցած մարդահամարի տուեալներուն)։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայկական վանքեր եւ եկեղեցիներ
Մորթային Լէիշմանախտ – Լէիշմանիա Մորթավէրք
Մորթային Լէիշմանախտ – Լէիշմանիա Մորթավէրքը (Cutaneous Leishmaniasis) մորթի բորբոքումային հիւանդութիւն մըն է:
Հիւանդութեան Յարուցիչը
Անոր յարուցիչը «Լէիշմանիա» միաբջիջ մակաբոյծն է (parasite): Անիկա կը փոխանցուի մարդոց Ֆլեպոթոմըս (Phlebotomus) կոչուած էգ աւազաճանճի (sandfly) խայթուածքով:
Հիւանդութեան Յայտնաբերում
Բժիշկներ` Լէիշման եւ Տոնովան անջատաբար առաջին անգամ գտած են այս մակաբոյծը եւ նկարագրած են հիւանդութիւնը գիտականօրէն` 1903-ին: Ուստի հիւանդութիւնը անուանուած է Լէիշմանի անունով:
Մորթային լէիշմանախտը կը պատահի մարդոց, շուներուն եւ մուկերուն: Ուստի շուները եւ մուկերը նկատուած են լէիշմանիա մակաբոյծի առաջնահերթ շտեմարանը:
Տարածում
Այս հիւանդութիւնը տեղաճարակային (endemic) է Ափրիկէի, Միջին Արեւելքի եւ Հարաւային Ամերիկայի երկիրներուն մէջ: Հազուադէպօրէն ան տեսնուած է նաեւ Եւրոպայի եւ Միացեալ Նահանգներուն մէջ: Այս հիւանդութիւնը անգլերէնով կոչուած է նաեւ tropical sore, oriental sore (այրեցեալ գօտիի վէրք, Արեւելքի վէրք):
Սուրիոյ Հալէպ քաղաքին մէջ առաջին անգամ լէիշմանիա մորթավէրքը տեսնուած է 1745-ին եւ այդ թուականէն սկսեալ ան ճանչցուած է նաեւ որպէս Aleppo boil (Հալէպի վէրք):
Այսօր աշխարհի 88 երկիրներու մէջ լէիշմանիա մորթավէրքը գոյութիւն ունի տեղաճարակային ձեւով: Ամբողջ աշխարհի մէջ ամէն տարի 1,5-2 միլիոն պարագաներ կը յայտնուին: Ան յաճախ համաճարակի (epidemic) ձեւով կը յայտնուի կարգ մը երկիրներու մէջ, ուր առողջապահական պայմանները եւ կոյուղիներու ցանցը կը վատթարանան ու կը դառնան վտանգաւոր, աւազաճանճերը կը տիրապետեն կացութեան, ժողովուրդը կ'ապրի անբնական պայմաններու մէջ` աղքատութիւն, սնունդի եւ ջուրի պակաս, վրաններու եւ գաղթակայաններու մէջ կեցութիւն:
Լէիշմանիա մորթավէրքը կը յայտնուի զանազան երկիրներու մէջ` տեղաճարակային վայրերու մէջ գործող եւ ապրող մարդոց ճամբորդութեան պատճառով: Անոնք խայթուած կ'ըլլան նախքան իրենց ճամբորդութիւնը եւ հիւանդութիւնը կը յայտնուի ճամբորդութենէն ետք:
Յ. Հիսայեան «Հայ բուժ»-ի Յունուար 1939-ի թիւ 52-ի ամսուան թիւին մէջ Հալէպի վէրքը անուանած է «Աւուր»: Ան գրած է, որ աւուրը միջագետքի հիւանդութիւն մըն է եւ շատ տեսնուած է Ուրֆայի, Սեւերեկի եւ Մարտինի մէջ, ու շատեր զայն կոչած են Հալէպի վէրք: Յ Հիսայեան նկարագրած է այս մորթային հիւանդութիւնը եւ նշած է, որ վէրքը դարմանուելէն ետք մինչեւ մահ կը մնայ վարակուողին դէմքին վրայ` իբրեւ կնիք:
Վարակում
Աւազաճանճը նախ կը խայթէ լէիշմանիա մակաբոյծով վարակուած անձ մը կամ անասուն մը եւ կ'իւրացնէ այդ մակաբոյծները իր մէջ: Ապա ան կը խայթէ առողջ անձ մը եւ իր խայթոցին միջոցով կը վարակէ առողջ մարդ մը կամ անասուն մը: Խայթոցը կը պատահի ընդհանրապէս դէմքին վրայ եւ մարմինի որեւէ մէկ մասին վրայ, որ չէ ծածկուած, այսինքն` սրունքներուն, ոտքին, թեւերուն եւ ձեռքերուն վրայ: Հազուադէպօրէն ան կրնայ պատահիլ շրթունքներուն արտաքին եւ ներքին բաժիններուն վրայ, ինչպէս նաեւ` բերնին մէջ եւ լեզուին ու քիմքին վրայ:
Այս մակաբոյծին թխսաւորումը (incubation period) կը տեւէ 2-8 շաբաթ, այսինքն ախտանշան-վէրքը կը յայտնուի խայթուելէ 2-8 շաբաթ ետք: Խայթոցին տեղը կը սկսի կարմրիլ, պզտիկ կարմիր բշտիկ մը կը յայտնուի, որ կը մեծնայ ժամանակի ընթացքին եւ կը վերածուի բարձր եզրով, կլորաձեւ եւ կամ տարբեր ձեւերով վէրքի մը: Չդարմանուելու պարագային, վէրքը կը թարախոտի եւ կը վերածուի խոցի (ulcer): Ամիսներ ետք խոցը կեղեւ մը կը կազմէ եւ ժամանակ մը վերջ բոլորովին կը սպիանայ` ձգելով ներքաշուած հետք մը մորթին վրայ: Վէրքը թարախոտ վիճակի մէջ կը մնայ ամիսներ եւ սպիացումը 1-2 տարի կը տեւէ:
Ընդհանրապէս մէկ խայթոցէ մէկ վէրք կը յառաջանայ, սակայն երբեմն մէկէ աւելի վէրքեր կը տեսնուին նոյն խայթուածքին վայրը: Ասոնք կրնան միաձուլուիլ եւ կազմել մէկ խոշոր վէրք մը: Կրնայ պատահիլ, որ վէրքը ինքնաբերաբար շուտով սպիանայ եւ ապաքինում տեղի ունենայ: Տկար ախտամերժութիւն (immunity) ունեցողներու եւ մարդկային ախտամերժողականութեան ժահրով տառապողներու մօտ վէրքը շատ ուշ կը սպիանայ:
Հալէպի վէրքին ախտաճանաչումը կը կատարուի մասնագէտ մորթաբուժներու կողմէ: Երկու ձեւերով կը կատարուի ախտաճանաչումը. առաջին` վէրքէն պզտիկ քերթուածք մը կը վերցուի եւ մանրադիտակով կը քննուի տեսնելու համար լէիշմանիա մակաբոյծ. երկրորդ` վէրքի հեղուկէն օրինակ մը կ'առնուի եւ յատուկ քննութեամբ ախտաճանաչումը կը կատարուի:
Դարմանում
Սակայն այս նոր դեղերը կրնան յառաջացնել լուրջ բարդութիւններ, օրինակ`
Այս դեղերը կը գործածուին ուղղակի վէրքին վրայ` իբրեւ օծան, կամ` կլլելով եւ երակային ճամբով: Դեղերու գործածութեամբ հիւանդներուն 85-90 տոկոսը ապաքինում կ'ունենայ, սակայն նաեւ` սպիացած վէրք մը:
Հակառակ որ այս դեղերը ունին իրենց կողմնակի վնասները եւ բարդութիւնները, սակայն անոնց գործածութիւնը պարտաւորիչ կը դառնայ հետեւեալ պարագաներուն.
Քիմիադարմանումը (chemotherapy) այլ ընտրանք մըն է դարմանումի համար:
1939-ին, հայկական շրջանակներու մէջ որոշ ժողովրդային դեղամիջոցներ գործածուած են, որոնցմէ է՝ «Խառնուրդ մը կազմել երեք-չորս տեսակ խոտերէ, մասնաւորապէս` մարիամ խոտէ, ատա թէյէ եւ մանանեխէ: Այս բոլորը ծեծել քիչ քանակութեամբ իւղի հետ եւ վէրքը ծածկել-օծանել այս իւղոտ խառնուրդով: Վէրքը նախ կը վառի, ապա կը թարախոտի: 1-2 օր ետք վէրքը մաքրել եւ դարձեալ օծանել զայն նոր պատրաստուած իւղոտ խառնուրդով»:
Մինչեւ օրս անոր դէմ բժիշկ-գիտնականներ պատուաստ մը չեն գտած, սակայն հսկայական աշխատանք եւ ուսումնասիրութիւններ կը կատարուին գտնելու համար այդ պատուաստը:
Երրորդ աշխարհի կարգ մը երկիրներու մէջ ժողովրդային դարմանամիջոց մը կը կիրարկուի, որ կը կոչուի ինքնապատուաստում (autoimmunization): Անիկա կը կատարուի հետեւեալ ձեւով. լէշմանիա մորթավէրքի հեղուկէն եւ կամ հիւսկէնէն պզտիկ բաժին մը կը վերցուի եւ կը զետեղուի ոտքին եւ կամ թեւին վրայ, որպէսզի ինքնավարակում կատարուի:
Այս հիւանդութիւնը 2016-ին Միջին Արեւելքի մէջ համաճարակի վիճակ ստացած է, մանաւանդ` Սուրիոյ, Լիբանանի եւ Թուրքիոյ մէջ: Այս երեւոյթը հետեւանքն է  կարգ մը իսլամական երկիրներէ միլիոնաւոր բնակիչներու արտագաղթին եւ այլ երկիրներու մէջ գաղթակայաններու ստեղծման, գաղթակայաններու վատառողջ վիճակին, առողջապահական պայմաններու չգոյութեան, ջուրի եւ սնունդի պակասին:
Կանխարգիլում
Մակաբուծային այս հիւանդութիւնը կանխազգուշական միջոցներով կարելի է նուազեցնել հետեւեալ ձեւերով.
Մեսոնիսի
Մեսոնիսի (յուն․՝ Μεσονήσι)․ ժայռակղզիակ․ Տոտեքանիսա, Էգէական ծովու հարաւը, Յունաստան։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Մեսոնիսի Ասթիփալէա քաղաքապետութեան մաս կը կազմէ։ Կը գտնուի անոր հարաւ-արեւելքը եւ Սիրնային հարաւ-արեւելքը։  Տարածութիւնն է 0,416 քլ․²։  Կղզիակին կեդրոնը գտնուող 250 մեթր բարձրութեամբ բլուրը կը յատկանշուի զառիթափ եւ ժայռոտ ափերով։
Բնապահպանում
Կղզիակը (ինչպէս նաեւ դրացի կղզիակները) յայատարարուած է NATURA 2000 Բնապահպանման շրջան․ Արթեմիս ջրահատ (Αρτέμης), բազէ (Falco eleonorae տեսակ), Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος), Միհոս ջրահատ (shearwater) թռչուններուն համար։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Տոտեքանիսայի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Աղամեմնոնասին Դիմակը
«Աղամեմնոնասին Դիմակը» (յուն․՝ Το προσωπείο του Αγαμέμνονα)․ այդպէս անուանուած է ոսկեայ դիմակը յայտնաբերուած 1876-ին Հենրիխ Շլիման հնաբանին կողմէն Միկինեսի մէջ կատարած հնաբանական պեղումներուն ընթացքին։ Այժմ կը ցուցադրուի Աթէնքի Հնաբանական Թանգարանին մէջ։
Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Աղամեմնոնասին Դիմակը, թաղման ոսկեայ դիմակ մըն է, որ գտնուած է Միկինեսի թագաւորական գերեզմանատան Ե․ (Ε’) դամբանին մէջ (դամբանը այդպէս անուանուած է), թաղուած մարմնի մը դէմքին վրան։ Ըստ Շլիմանի յայտնաբերած դիակը Աղամեմնոնաս առասպելական թագաւորին կը պատկանի եւ այդ պատճառով դիմակը այդպէս անուանած է։
Այժմէական տարիներուն եղած ուսումնասիրութիւնները փաստած են թէ դիմակը կը պատկանի Ք․Ա․1550-1500 թուականներուն, Աղամեմնոնասի ապրած ժամանակաշրջանէն (Տրոյան / Տրովադայի պատերազմ) 300 տարի առաջ։
Դիմակը Միկինեսի մէջ յայտնաբերուած 5 դիմակներէն մէկն է։ Կ՛ենթադրուի թէ ոսկեայ դիմակները կը պատէին թագաւորներուն դէմքերը, որպէսզի մեռեալներուն գէշ ազդեծութիւններէն պաշտպանեն։ Դամբանները թագաւորական են, որովհետեւ գործածուած ոսկիի քանակը եւ որակը բացառիկ արուեստի են։
Վաւերականութիւն
Ի․ դարավերջերուն եւ ԻԱ․ դարասկիզբին, դիմակին վաւերականութիւնը պաշտօնապէս վիճելի կը դառնայ։ «Հնաբանութիւն» պարբերաթերթին մէջ այս ուղղութեամբ լոյս տեսած են յօդուածներու շարք մը։
Միկինեսի մէջ կատարուած հնաբանական պեղումներուն ընթացքին, Յունաստանի Հնաբանական Սպասարկութիւնը, Փանայոթիս Սթամաթաքիս հնաբանին կը յանձնէ հնաբանական պեղումներուն հսկողութիւնը, վախնալով վաւերականութեան հարցեր, այդպէս ինչպէս մէջտեղ ելած էին Շլիմանի կողմէն Տրոյայի (Տրովատայի) պեղումներուն ընթացքին։ Շատեր Շլիմանը ամբաստանած էին թէ ան իր յայտնաբերումները կը ճոխացնէր ուրիշ պեղումներէ յայտանաբերուած իրերով։ Իսկ շատեր ալ զայն պաշտպանած էին, հաստատելով թէ ժամանակ չունէր դարբնելու, խարդախութիւն ընելու, որովհետեւ դիմակը գտնուած է բազմաթիւ վկաներու առջեւ, իրողութիւն մը զոր Սթամաթաքիս հաստատած է իր օրագիրին մէջ։
Շլիմանը պաշտպանողները, կը յիշատակեն նաեւ թէ դիմակին յատկորոշումները հար ու նման են պեղումներուն ընթացքին յայտնաբերուած մնացեալ իրերուն հետ, ինչպէս օրինակ առիւծի ոսկեայ գլուխը՝ գտնուած Դ․ (Δ') դամբանին մէջ, եւ թէ ամբաստանողները իրենց անձնական շահերէն մղուած այդպիսի գուշակութիւններ կ՛ընեն։
Մանկավարժական Թերթ
«Մանկավարժական թերթ», ամսագիր։ Լոյս տեսած է 1878-1879 թուականներուն, Թիֆլիսի մէջ։ Խմբագիր-արտօնատէր՝ Յ. Տէր-Յովհաննիսեան։ Տպագրած է նիւթեր մանկավարժութեան վերաբերեալ, լուսաբանած Անդրկովկասի կրթական հաստատութիւններու գործունէութիւնը։ Կարեւորած է ուսուցողական նիւթերու օգտագործումը, մանկական եւ ժողովրդական երգերու ուսուցումը, մերժած պատիժը։ Հրատարակած է Ա. Բահաթրեանի «Մայրենի լեզուի ուսուցումը տարրական դպրոցներու մէջ» (1878 թուական ), Ս.Մանդինեանի «Թուաբանութեան մեթոդիկայի մի քանի օրինակ» (1879 թուական ) յօդուածները։ Ծանօթացուցած է եւրոսքացի նշանաւոր մանկավարժներ Ֆ. Ֆրէոպելի, Ի. Պեստալոցցիի մեթոդներուն։ Տպագրած է նաեւ գրախօսութիւններ, արտասահմանեան երկիրներու մանկավարժական կեանքի նորութիւններ են ։
2 Մայիս
1 Մայիս 2 Մայիս  3 Մայիս
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մայիս
Մամուլ (հանդէս)
«Մամուլ», հասարակական-քաղաքական հանդէս։ Լոյս տեսած է 1869-1882-ին, Կ. Պոլսոյ մէջ։ Տնօրէն-խմբագիր՝ Գէորգ Այվազեան։
Ուշադրութեան կեդրոնը եղած են Արեւմտեան Հայաստանի բնակչութեան ծանր վիճակը եւ հարստայարութիւնները։
1878 -ին հետեւած է Պերլինի վեհաժողովի աշխատանքին ու երգիծական բնոյթի հրապարակումներուն մէջ քննադատած է մեծ տէրութիւններու կեցուածքը հայերու կենսահարցերուն հանդէպ։ Հիսաթափուելով համաժողովէն՝ «Մամուլ»-ը քննադատած է դիւանագիտութեան միջոցով ինքնավարութեան հասնելու կոչեր ընող հայ գործիչներուն (Ներսէս Վարժապետեան, Մինաս Չերազ եւ ուրիշներ) ։
Հանդէս եկած է չափաւոր պահանջներու, խոհեմութիւն հանդէս բերելու օգտին՝ Օսմանեան կառավարութիւնը չգրգռելու համար։ 19-րդ դարու 70-ական վերջը Օսմանեան կայսրութեան եւ Արեւմտեան Հայաստանի մէջ հայերու վիճակի վատթարացումը եւ հայերու հալածանքի ուժեղացումը «Մամուլ» որոշակի չափով համարած է օսմանեան կառավարութեան հակադրուելու՝ ոչ հիմնաւոր ազգային քաղաքականութեան հետեւանք։ 18 Դեկտեմբեր 1882 -ին «Մամուլ»-ը տպագրած է Մ. Զգոնեանի «Ուղերձ» բանաստեղծութիւնը, որու մարտաշունչ-հայրենասիրական տողերը թրքական իշխանութիւնները դիտած են իբրեւ ապստամբութեան կոչ եւ Կարինի «Պաշտպան հայրենեաց» կազմակերպութեան հետ «Մամուլ»-ի ունեցած կապի վկայութիւն։ Հանդէսը փակուած է, իսկ խմբագիրը աքսորուած (ազատուած է 1886-ին)։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ հայկական պարբերականներ
Մանզումէի էֆքիար
«Մանզումէի էֆքիար» («Կարծիքներու շարք»), Կոստանդնուպոլսոյ մէջ 1866-1917 թուականներուն հրատարակուած հայկական թերթ։
Պատմութիւն
1878 թուականին թերթի հեղինակութիւնը ինկած է Հայկական հարցը արեւմտահայութեան համար վնասակար համարելու պատճառով։ Ըստ Կ. Փանոսեանի՝ Հայկական հարցի միջազգայնացումը հայերու ապագայ դժբախտութիւններու պատճառ կարող է դառնալ։ Թերթը հաւատացած է Թուրքիոյ բարենորոգման եւ անոր լծորդած Արեւմտեան Հայաստանի կացութեան բարելաւումը։
1908 թուականի երիտթուրքական յեղաշրջումէն ետք «Մանզումէի էֆքիարը» քննադատած է Թուրքիոյ արտաքին քաղաքականութիւնը, մասնաւորապէս՝ թուրք-գերմանաական մերձեցումը։ Հայկական հարցի առնչութեամբ հանդէս եկած է Արեւմտեան Հայաստանի վարչական ինքնավարութեան օգտին։ Թերթը առանձնապէս ընդգծած է հայ եւ յոյն ժողովուրդներու բարեկամութեան գաղափարը եւ հակադրուած ոչ իսլամական ժողովուրդներու մէջ հակասութիւնները սրելու երիտթուրքերու ձգտումներուն։
«Մանզումէի էֆքիարը» կարեւոր ուշադրութիւն դարձուցած է արտասահմանի հայանպաստ կարծիքի ամրապնդման եւ բանավիճած հայատեաց ռուսական մամուլի հետ։ Լուսաբանած է Պալքանեան պատերազմները, 1912-1914 թթ. հայկական բարենորոգումներու վերաբերեալ բանակցութիւնները, քննարկած մեծ տէրութիւններու հակասութիւնները, որոնք արգելք էին Հայկական հարցի լուծման ճանապարհին։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ հայկական պարբերականներ
Ալիս Յովհաննիսեան
Ալիս Յովհաննիսեան, հայ արձակագիր, հրապարակագիր, մշակութաբան, մանկավարժ։ Հայաստանի գրողներու միութեան անդամ (1995)։
Կենսագրական գիծեր
Ավարտած է Երեւանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ Որպես խմբագիր աշխատած է շարք ,ը ամսագիրներու եւ թերթերու մէջ՝ «Էկրան», «Գեղարուեստ», «Ֆիլմ», «Հայութիւն»։
Հեղինակ է բազմաթիւ գրականագիտական, հրապարակախօսական յօդուածներու։ Հայաստանի գրողներու միութեան արձակի բաժինի վարիչն է։
Մարք Ճէյքըպս
Մարք Ճէյքըպս, ամերիկացի ձեւագէտ։
Ալիս Յովհաննիսեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ արձակագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ Ստորոգութիւն:Հայ մշակութային գործիչներ
Մարք Ճէյքըպս
Կենսագրութիւն
Ծնած է Նիւ Եորք՝ հրեայ ընտանիքի մէջ։ Ան մօր, քրոջ եւ կրտսեր եղբօր հետ ապրած է Նիւ Եորքի Թինեք թաղամասը Պերկըն Քաունթի, Նիւ Ճըրզի։ Այնտեղ աւարտած է «Teaneck High School» մաթեմաթիքական դպրոցը։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ձեւագէտներ
Յովհաննէս Պապախանեան
Կենսագրական գիծեր
Երեւանի Հրաչեայ Ղափլանեանի անուան տրամաթիքական թատրոնի առաջատար դերասան, շուրջ քսանհինգ տարի հայ հանդիսատեսը հմայած է իր բեմական կերպարներով`
Վերջին տարիներուն անուանի արուեստագէտը կը ստեղծագործէ Միացեալ Նահանգներու մէջ՝ Լոս Անճելըս։ Պապախանեան ստանձնած է աւելի քան 190 դեր հայկական եւ ամերիկեան թատրոնի, շարժապատկերի եւ պատկերասփիւռի մէջ: Ելոյթներ ունեցած է իբրեւ երգիչ` տարբեր լեզուներով: Քանի մը մենաներկայացումներ կատարած է նաեւ անգլերէնով:
Նշանաւոր «Պրոտուէյ»-ի եւ «Քառնեկի հոլ»-ին մէջ ծափահարուած հայ դերասանը դարձած է հոլիվուտեան կարգ մը աստղերու` Էրիք Ռոպերցի, Ռիթա Կրէյի, Մարթըն Քոֆի, Ճոն Պէյրի Մուր Կրտսերի, Մալքոլմ Մաք Տաուէլի, Ճուլիա Լուիս Տրէյֆուսի եւ այլոց խաղընկերը, դասական ճազի մէջ` Ռենէ Ռոպինսընի զուգընկերը :
Պարգեւներ եւ շքանշաններ
Արժանացած է Հայաստանի մշակոյթի նախարարութեան «Գ. Նարեկացի» մետալին, Թատերական գործիչներու միութեան «Արտաւազդ» եւ «Սիրանուշ» մրցանակներուն։
Միացեալ Նահանգներու Քոնկրեսի անդամ Ատամ Շիֆ եւ նահանգապետ Մայք Էրիք Քարսեթթի տարբեր տարիներու եռակի անգամ պարգեւատրած են Յովհաննէս Պապախանեանը, սակայն հայ դերասանին համար յատուկ իմաստ մը ունի Միացեալ Նահանգներու Ազգային ակադեմիայի կողմէն ստացած «ՎՈՒՏՐՕ ՈՒԻԼՍԸՆ» ոսկի մետալը։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ Ստորոգութիւն:Հայ երգիչներ Ստորոգութիւն:Հայ գեղանկարիչներ Ստորոգութիւն:Վաստակաւոր արուեստագէտներ
Սանդրամետ
Սանդարամետ կամ Սպանդարամետ, երկրի չաստուածը: Կը հայթայթէր երկրի ամէնէն լաւ արտադրութիւնը` գինին: Հաւանաբար, միաւորման եղելոյթին պատճառով։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Դիցաբանութիւն
Մանկավարժական Միտք
Մանկավարժական միտք, ընդգրկուած է Հայաստանի բարձրագոյն որակաւորման յանձնաժողովի (ՀՀ ԲՈՀ) սահմանած դոկտորական եւ թեկնածուական ատենախօսութիւններու հիմնական արդիւնքներու եւ դրոյթներու հրատարակման համար ընդունելի պարբերական գիտական հրատարակութիւններու ցուցակին մէջ։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Սուրբ Աստուածածին եկեղեցի (Վաքըֆ)
Սուրբ Աստուածածին եկեղեցի, Հայ Առաքելական եկեղեցւոյ տաճար ներկայիս Թուրքիոյ Հանրապետութեան Հաթայի մարզի Վաքըֆ գիւղին մէջ։
Պատմութիւն
21 Փետրուար 2022-ին Թուրքիոյ Սամանդաղ շրջանին մէջ տեղի ունեցած ուժեղ երկրաշարժներէն (6,4 եւ 5,8 բալ) վնասուած է եկեղեցին։ Վաքըֆ գիւղի համայնքապետ Պերճ Քարթունը նշած է, որ 6 Փետրուարին տեղի ունեցած առաջին երկրաշարժէն ետք եկեղեցին փակուած է պատարագներու համար ։
Մանկավարժութիւն (հանդէս)
Մանկավարժութիւն, գիտամեթոդական վերլուծական ամսագիր։
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Արծրուն Աւագեան
Արծրուն Աւագեան, գիտնական, բանասիրական գիտութիւններու դոկտոր, փրոֆեսէօր, Երեւանի պետական համալսարանի հայ բանասիրութեան բաժինի վարիչ, Հայաստանի Հանրապետութեան գիտութեան վաստակաւոր գործիչ:
Կենսագրութիւն
Ծնած է Երեւան։ 1959 թուականին աւարտած է Քանաքեռի Խաչատուր Աբովեանի անուան միջնակարգ դպրոցը, 1968 թուականին՝ Երեւանի պետական համալսարանի բանասիրական բաժանմունքի լրագրութեան բաժինը։
1970 թուականէն կ'աշխատի Երեւանի պետական համալսարանի բանասիրական բաժանմունքը, 2000 թուականէն՝ տեքան։ 1977 թուականին պաշտպանած է թեկնածուական («Պոլսահայ գրական կեանքը 1918-1922 թուականներին»), 1998 թուականին` դոկտորական («Կոստան Զարեան. կեանքը եւ գործը») ատենախօսութիւն ։
Թիղանի
Թիղանի (յուն․՝ Τηγάνι)․ Ասթիփալէայի անբնակ կղզիակ, Տոտեքանիսա, Էգէական ծով, Յունաստան։
Արծրուն Աւագեան
Կենսագրութիւն
Սփիւռքահայ եւ խորհրդային գրականութեան վերաբերող բազմաթիւ գիտական յօդուածներու հեղինակ է   ։
Թիղանի
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Թիղանի Ասթիփալէա քաղաքապետութեան մաս կը կազմէ։ Կը գտնուի Ասթիփալէային հարաւ-արեւմուտքը ու Քուցոմիթի եւ Քունուփի կղզիակներուն միջեւ։ Ամրան, Ասթիփալէայի հին նաւահանգիստէն (Փերա Եալօ) զբօսանաւերով զբօսաշրջիկներ կղզիակ կը հասնին զուլալ ջուրերուն մէջ լողալու համար։
Մանկավարժութեան Եւ Հոգեբանութեան Հիմնախնդիրները
Մանկավարժութեան Եւ Հոգեբանութեան Հիմնախնդիրները, Միջբուհական կենսորցիումի «Մանկավարժութեան Եւ Հոգեբանութեան հիմնախնդիրները» գիտական պարբերականը միտուած է նպաստելու Հայաստանի մէջ բարձրագոյն մանկավարժական կրթական համակարգի բարելաւման եւ առաջնթացին։
Արծրուն Աւագեան
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ բանասէրներ
Թիղանի
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Տոտեքանիսայի կղզիներ Ստորոգութիւն:Էգէականի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Մանկավարժութեան Եւ Հոգեբանութեան Հիմնախնդիրները
Աղբիւր
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Էտիթ Շթայն
Էտիթ Շթայն (Edith Stein, ), յայտնի է Սրբուհի Թերեզա Պենետեթթա անունով։ Կրօնաւորուհի եւ փիլիսոփայ։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Պրէսլավիայի, հրեայ ընտանիքի մը յարկին տակ։ Քրիստոնէական կրօնքը ընդունելէ ետք մտած է Կարմեղեան միաբանութեան քոյրերու վանքը ու ընդունած է Խաչեցեալի Թերեզա Պենետեթթայի անունը։
Նացիական տիրապետութեան ընթացքին ձերբակալուած ու ապրած է երկրորդ աշխարհամարտի տխրահռչակ շրջանը, առանց սակայն կորսնցնելու իր յոյսը «Կեանքի ու Սիրոյ Աստուծոյ» վրայ։ Ան նահատակուեցաւ Աուշվիցի համակեդրոնացման ճամբարի մէջ` 9 օգոստոս 1942-ին։
Սուրբ Յովհաննէս Պօղոս Բ  քահանայապետը, զինք սուրբ հռչակած է 11 Հոկտեմբեր 1998-ին, հուսկ մէկ տարի ետք, 1 Հոկտեմբեր 1999-ին Շուէտի Սրբուհի Պրիկիթայի եւ Սիենայի Սրբուհի Քաթերինայի հետ միասին  զայն հռչակած է Եւրոպայի Պաշտպան Սուրբ ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Փիլիսոփաներ
Քուցոմիթի
Քուցոմիթի (յուն․՝ Κουτσομύτι)․ Ասթիփալէայի հարաւ-արեւելքը գտնուող անբնակ կղզիակ, Տոտեքանիսա, Էգէական ծով, Յունաստան։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Քուցոմիթի Ասթիփալէա քաղաքապետութեան մաս կը կազմէ։ Տարածութիւնն է 0,459 քլ․²։
Բնապահպանում
Կղզիակը (ինչպէս նաեւ դրացի կղզիակները) յայատարարուած է NATURA 2000 Բնապահպանման շրջան․ բազէ (Falco eleonorae տեսակ), Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος), Միհոս ջրահատ (shearwater) թռչուններուն համար։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Տոտեքանիսայի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Անտոնինա Մահարի
Անտոնինա Մահարի, լիթուացի արձակագիր։ Հայաստանի գրողներու միութեան անդամ (1997)։ Գուրգէն Մահարիի կինը։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Վիլնիւս: 22 տարեկանին ձերբակալուած է՝ մեղադրուելով «հակախորհրդային քարոզչութեան», «նացիոնալիզմի» եւ «շովինիզմի» մէջ: Մէկ տարի քաղաքական բանտարկեալի կարգավիճակով պահուած է Վիլնիւսի բանտային նկուղի մէջ, որմէ ետք աքսորուած է Սիպերիա:
Աքսորի տարիներուն, Անտոնինա Պովիլայտիտէ հանդիպած է Գուրգէն Մահարիին եւ դարձած անոր կեանքի մշտական ուղեկիցը:
1994-ին, Պէյրութի մէջ տպագրուած է Անտոնինա Մահարիի «Իմ Ոդիսականը» գիրքը, որուն մէջ ներկայացուած են Գուրգէն Մահարիի Սիպերիոյ մէջ աքսորի տարիները:
Հայաստանի անկախացումէն ետք Անտոնինա ապրած է Երեւանի մէջ, մինակ, ծանր պայմաններումէջ՝ տան հիւրասենեակը վերածելով «թանգարանի», ուր ներկայացուած էին Գուրգէն Մահարիի եւ անոր հարազատներուն, ընկերներու բազմաթիւ լուսանկարներ, գրողին մասին յօդուածներ եւ գիրքեր :
Ծանօթագրութիւններ
<references group="" responsive="1"> Ստորոգութիւն:Արձակագիրներ
Առլին Ֆրենսիս
Առլին Ֆրենսիս Գազանճեան (Arline Francis Kazanjian, ), ձայնասփիւռի ու հեռատեսիլի ռահվիրայ, որ 1950ական «Միացեալ Նահանգներու երրորդ ամենէն ծանօթ կինն» էր, ըստ «Նիւզուիք» եւ «Թիվի Կայտ» պարբերաթերթերուն, եւ խաղի յայտագիրներու ամենաշատ դրամվաստակող անձը։
Կենսագրութիւն
Մեծ հայրերը սպաննուած են 1895-1896ի համիտեան ջարդերուն, երբ անոր 16ամեայ հայրը՝ Արամ Գազանճեան, արուեստ կ՚ուսանէր Փարիզի մէջ։ Գաղթելով Միացեալ Նահանգներ, դարձած է դիմանկարող լուսանկարիչ, իր արուեստանոցը բանալով Պոսթընի մէջ, ուր ամուսնացած է Լիա Տէյվիսի հետ։ Ապագայ դերասանուհին ծնած է Հոկտեմբեր 20, 1907ին, Պոստընի մէջ։ Եօթ տարեկանին, ընտանիքը փոխադրուած է Նիւ Եորք։
Ան հռչակաւոր դարձած է իբրեւ շաբաթական «What’s My Line» խաղի յայտագրի չորս մասնակիցներէն մէկը, ուր կանոնաւորապէս երեւցած է 1950-1975։ «Նիւզուիք» հայազգի դերասանուհին կոչած է «հեռատեսիլի առաջին տիկինը»։ Իր ասպարէզի գագաթնակէտին, ան միաժամանակ երեք շաբաթական յայտագիրներու ներկայ էր՝ երեք հեռատեսիլի կայաններուն մէջ։ 1950-1960ական թուականներ շարունակած է աշխատակցիլ ձայնասփիւռին, ուր 1961-1990, հարցազրոյցներու մէկ ժամուան յայտագիր մը վարած է։
Ան առաջին կիներէն եղած է, որ հեռատեսիլի յայտագիր մը վարած է, որ ո՛չ երաժշտական եւ ո՛չ ալ թատերական էր։ 1954-1957, վարած է յատկապէս կիներու ուղղուած լրատուական առաջին յայտագիրը («Home»), NBC կայանին վրայ։
Պրոտուէյի մէջ, թէ դուրս՝ բազմաթիւ թատերախաղերու մէջ դեր ստանձնած է, ներառնելով Պրոտուէյի 25 թատերախաղեր, մինչեւ 1975։ Նաեւ խաղացած է Հոլիվուտի քանի մը շարժանկարներու մէջ, 1932-1978 թուականներուն։
1978-ին հրատարակած է իր ինքնակենսագրութիւնը, որմէ առաջ լոյս ընծայած է ինքնօգնութեան հատոր մը՝ «Այդ որոշ բանը. գրաւչութեան կախարդանքը» (1960) եւ խոհանոցի բաղադրատոմսերու հատոր մը՝ «Եփելու ժամանակ չկայ» (1961)։ Ամուսնացած է երկու անգամ։ Երկրորդ ամուսնութենէն ծնած որդին՝ Փիթըր Կէյպըլ, հիմնած է «Արլին Ֆրէնսիս» կեդրոնը Սան Ֆրանսիսքոյի մօտերը։
Շարժապատկեր եւ թատրոն
Հակառակ հեռատեսիլային աստղի իր ունեցած համբաւին՝ Առլին Ֆրենսիս իր առաջին սէրը նկատած է թատրոնը։ Այդ մասին ան գրած է.
Վերջին անգամ նկարահանուած է Պիլ Ռայլտերի «Ֆետորա» ֆրանս-գերմանական շարժանկարին մէջ (1978)՝ անուանի դերասաններ Հենրի Ֆոնտայի, Մարիօ Ատորֆի, Ուիլիըմ Հոլտընի եւ այլոց ընկերակցութեամբ։
1955 թուականին Առլին Ֆրենսիս նկատուած է Միացեալ Նահանգներու հինգ լաւագոյն հագնող կիներէն մէկը, իսկ նոյն թուականին «Նիուզուիք» շաբաթաթերթի կողմէ հռչակուած է «Ամերիկեան հեռատեսիլի թագուհի»։ Եթէ պահոցներու մէջ փնտռենք-գտնենք «Քոսմոփոլիթըն» հանդէսին 1962-ի փետըրւարի թիւը, ապա կը տեսնենք, որ անիկա ամբողջութեա մբ նուիրուած է Ֆրենսիսին։ Իսկ «Ասպարէզ» թերթը 1965-ին (31.08 թիւ) գրած է, որ այդ թուականին (1965) մեր հայրենակցուհի Առլին Ֆրենսիսը նկատուած է «Միացեալ Նահանգներու երկրորդ Լէյտին»։
1969 թուականի 17 Յունիսին «Նիւ Եորք Թայմզ» տպագրած է այն նշանաւոր ամերիկացիներուն ցանկը, որոնք զինուած պաշտպանութեան տակ առնուած են։ Այդ ցանկին մէջ կային երեք հայ անուններ՝ Առլին Ֆրենսիս, Մայք Քանըրզ (Գրիգոր Օհանեան) եւ երգչուհի Շեր (Շերլին Սարգիսեան)։
1973 թուականին Առլին Ֆրենսիս հռչակուած է «Տարուան կինը» ։
Օրհան Քեմալ Ճենկիզ
Աշխատակից է Թուրքիոյ «Ռատիքալ» եւ «Զաման» օրաթերթերուն ։
Ան Մարդու Իրաւունքներու Օրակարգի Միութեան նախագահն է եւ հիմնադիր անդամը: Ան նաեւ Քաղաքացիական հասարակութեան զարգացման կեդրոնի հիմնադիր անդամն է եւ գլխաւոր քարտուղարը
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Փաստաբաններ Ստորոգութիւն:Լրագրողներ
Մխիթար Սպարապետ
Մխիթար Սպարապետ (17-րդ դարու վերջը), Սիւնիքի ազատագրական պայքարի ղեկավար, ծնած է ԺԷ. դարու վերջին, Գանձակ։ Մահացած է 1730-ին, Խնձորեսկ գիւղին մէջ (Հայաստանի Սիւնիքի մարզ)։
Մխիթար Սպարապետ Դաւիթ Բէկի մահէն (1728) ետք ստանձնած էր Կապանի զինուորական հրամանատարութիւնը: Բայց շուտով ներքին գժտութիւններ կը սկսին եւ Տէր Աւետիս ինք կ'ուզէ տէր դառնալ Դաւիթ Բէկի ժառանգութեան: Գժտութիւններու պատճառներէն մէկն ալ այն էր, որ Մխիթար Սպարապետ տեղացի չէր, այլ գանձակեցի:
Հայ զօրականներու միջեւ գժտութիւններէն կ'օգտուին թուրքերը: Օսմանեան բանակը լայնածաւալ յարձակման կ'անցնի եւ կը պաշարէ Հալիձորը:
Տէր Աւետիս կը նախընտրէ բանակցիլ: Թուրքերը կ'ըսեն, որ անձնատուր ըլլալու պարագային ոեւէ մէկուն վտանգ չի սպառնար: Տէր Աւետիս եւ համախոհները համաձայն կը գտնուին:
Մխիթար Սպարապետ, ի տես Տէր Աւետիսի դաւաճանական քայլին, իր ընտանիքին հետ գիշերով կը հեռանայ բերդէն:
Առաւօտուն թուրքեր կը մտնեն բերդէն ներս, կը կոտորեն բոլոր տղամարդիկը, իսկ կիներն ու երեխաները գերի կը վերցնեն: Թշնամին կը մտնէ նաեւ կուսանոց եւ գերի կը տանի բոլոր կոյսերը:
Մխիթար Սպարապետ կրկին կը սկսի զօրք հաւաքել եւ տարբեր վայրերու մէջ յարձակումներ գործելով կը կոտորէ թշնամին եւ վրէժ կը լուծէ: Ան կը հասնի մինչեւ Օրդուբադ եւ հոնկէ կը վերադառնայ մեծ աւարով` աւելի քան 160 ուղտաբեռ:
Այնուհետեւ ան կը մեկնի Խնձորեսկ, ուր դաւադրաբար կը սպաննուի 1730-ին, մելիք Բարխուդարի ապարանքին մէջ: Դաւաճաններ սպարապետին դիակը կը գլխատեն եւ գլուխը կը տանին Թաւրիզ` Ապտուլլահ փաշային:
Փաշան, սաստիկ զայրացած, կ'ըսէ. «Ո՛վ անօրէններ ու ամբարիշտներ, ինչպէ՞ս համարձակեցանք սպաննել ձեր տէրը, այսպիսի քաջ տղամարդը»:
Դաւաճաններուն ետեւէն Թաւրիզ կը հասնի մելիք Բարխուդարի աղջիկը` Գոհարը եւ օսմանցի փաշայէն կը խնդրէ Մխիթարին գլուխը: Փաշան մեծ գլխագին նշանակած էր Մխիթարին գլխուն համար, բայց յարգելով Գոհարին զգացումները եւ քաջութիւնը, անոր կը յանձնէ գլուխը եւ դաւաճանները: Վերադարձին Գոհար Արաքսի Խուդափերին կամուրջին վրայ ծանր քար մը կը կապէ եղբօր եւ միւս դաւաճաններուն վիզերէն եւ գետը կը նետէ: Այլ աւանդութիւն մը կ'ըսէ, որ Ապտուլլահ փաշայի հրամանով կը գլխատուին բոլոր անոնք, որոնք տարած էին Մխիթարին գլուխը: Մխիթար Սպարապետին մարմինը թաղուած է Խնձորեսկի Անապատ եկեղեցւոյ բակին մէջ. անկէ քիչ մը հեռու Գոհարին գերեզմանն է:
Յակոբ Փանոսեան
Յակոբ Փանոսեան, հայ գիտնական։ Ճարտարագիտութեան դոկտոր, ինքնաշխատ համակարգերու կառավարման բնագաւառի գիտնական, ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանեան անդամ, Քալիֆորնիոյ ԱՐՓԱ հիմնարկի նախագահ, Քալիֆորնիոյ պետական համալսարանի Նորթրիճի մասնաճիւղի դասախօս ։
Գործունէութիւն
Իբրեւ գիտաշխատող աշխատած է Թեքստրոն, Ռաքըտայն, Պոյինկ եւ Եունայթըտ Թէքնոլոճիզ ընկերութիւններուն մէջ՝ ծրագրաւորելով հրթիռային սարքաւորումներու կառավարման համակարգեր:
Դոկտ. Յակոբ Փանոսեան սարքած է ամենաբարդ հրթիռային շարժիչի կառավարման օրէնքներու ծրագրաւորումը որ փորձարկուած է ՆԱԶԱ-ի կողմէ եւ կրնայ օգտագործուիլ ապագայ ձայնի արագութենէն տասը անգամ աւելի արագ օդանաւ-հրթիռ նորատիպ համակարգերու վրայ:
Ան հիմնադիրն է Ամերիկահայ ճարտարագէտներու եւ գիտնականներու ընկերակցութեան (1983) : Ան նաեւ հիմնադիրն է ԱՐՓԱ (1992) մասնագիտական կազմակերպութեան որ օգտակար կը դառնայ Հայաստանի գիտութեան, տնտեսութեան, կրթութեան, առողջապահութեան եւ այլ բնագաւառներու զարգացման:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ գիտնականներ Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայեր
Ֆոքիոնիսիա
Ֆոքիոնիսիա (յուն․՝ Φωκιονήσια)․ Ասթիփալէայի անբնակ կղզիակներու համալիր, Ասթիփալէա, Տոտեքանիսա, Իքարիօ ծով, Էգէական ծով, Յունաստան։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Ֆոքիոնիիա Ասթիփալէա քաղաքապետութեան մաս կը կազմեն։ Կը գտնուին Ասթիփալէայի հիւսիսային ծոցին մէջ՝ Այիոս Անտրէաս նոր նաւահանգիստին դիմացը, Իքարիօ ծով։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Տոտեքանիսայի կղզիներ Ստորոգութիւն:Էգէականի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Հոնտրոնիսի
Հոնտրոնիսի (յուն․՝ Χονδρονήσι)․ Ասթիփալէայի անբնակ կղզիակ, Տոտեքանիսա, Էգէական ծով, Յունաստան։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Հոնտրոնիսի Ասթիփալէա քաղաքապետութեան մաս կը կազմէ։ Տարածութիւնն է 0,0133 քլ․²։  Կը գտնուի  Քունուփի եւ անոր դրացի կղզիակներուն արեւմուտքը եւ անոնց շատ մօտիկ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Տոտեքանիսայի կղզիներ Ստորոգութիւն:Էգէականի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Նարեկ Աւետիսեան (գեղանկարիչ)
Նարեկ Աւետիսեան, հայ գեղանկարիչ եւ արուեստի տեսաբան։
Կենսագրական գիծեր
1988 թուականին աւարտած է Երեւանի Փանոս Թէրլէմէզեանի անուան գեղարուեստի ուսումնարանը։ 1988-1992 թուականներուն ուսած է Երեւանի գեղարուեստի ակադեմիոյ նկարչութեան բաժին մէջ։
Ցուցահանդէսներ
Մասնակցած է ցուցահանդէսներու Երեւանի, Գիւմրիի, Լեհաստանի, Ֆրանսայի, Գերմանիոյ եւ Թեհրանի ժամանակակից արուեստի կեդրոններու մէջ:
2014-ին կազմակերպած է «Մինաս եւ Նարեկ Աւետիսեան. մոտեռնը եւ աւանգարդը Հայաստանում» ցուցահանդէսը Գերմանիոյ Հալէ քաղաքի ժամանակակից արուեստի թանգարանին մէջ:
Անհատական ցուցահանդէսներ ունեցած է Լեհաստանի (1992), Ֆրանսայի (1993), Հայաստանի (2006, 2009) մէջ եւ այլուր :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ գեղանկարիչներ
Թեմփուրա
Թեմփուրա (Ճափոներէն՝ 天ぷら or 天麩羅), ճափոնական խոհանոցի ճաշատեսակ է, որ սովորաբար բաղկացած է ծովամթերքէ, միսէ եւ բանջարեղենէ, որոնք ծեծուած ու խոր տապակուած են :
Բաղադրիչներ
Թեմփուրային խմորին բաղադրիչներն են` ցորենի ալիւրը, պէյքինկ սոտան, հաւկիթը, ձէթը, աղը եւ այլազան համեմունքներ` խառնուած սառ ջուրի հետ: Ստացուած թանձրուկին մէջ ճափոնցիները կը թաթխեն ծովախեցգետին, զանազան ծովային պտուղներ, բայց նաեւ` ստեպղին, սոխ, սունկ եւ ապա կը տապկեն տաք ձէթի մէջ:
Բանջարեղէններու կեղեւներու Թեմփուրա
Բաղադիչնեչն են՝ գաւաթ ալիւր, հաւկիթ (սառնարանէն ելած, պաղ ըլլալը պայման է), սառնարանէն ելած պաղ ջուր, աղ, սեւ պղպեղ
Պատրաստութիւն
Խորունկ ամանի մը մէջ թել դգալով խառնել ալիւրը, ջուրը եւ հաւկիթը: Ստացուած թանձրուկին մէջ թաթխել ստեպղինի, դդումի, գետնախնձորի, շողգամի կամ այլ բանջարեղէնի մաքուր կեղեւները, ապա տապկել տաք բուսական ձէթի մէջ, փոխադրել ծծուն թուղթի վրայ, աղել, համեմել եւ մատուցել :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ուտեստներ
Պարէտ Մարոնեան
Պարէտ Մարոնեան, վաւերագրական ժապաւէններու բեմադրիչ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Պթյրութ։ Աւաչտած է Պէյրութի Հայկազեան Համալսարանը։
Աշխատած է «PBS, Direct TV, Dish Network»  հեռուստաընկերութիւններւ հետ։ Ան ծնօթ է աշխարհի տարբեր երկրներու համալսարաններու, թանգարաններու, գիտաժողովներու մասնակիցներուն` 2014-ին արտադրած « Ցեղասպանութեան որբերը » փաստավաւերագրական իր ժապաւէնով: Այն թարգմանուել է հինգ լեզուներով եւ շարունակում է ցուցադրուել, Հայոց ցեղասպանութեան անառարկելի փաստը հարիւր հազարաւոր հայ որբերու միջոցով լսելի դարձնելով աշխարհին:
2006-ին հիմնած է «Արմենոյտ» խումբը, Մարոնեան հիմնականօրէն կ’արտադրէ հայկական նիւթերով վաւերագրական ժապաւէններ: Մարոնեանի «Ցեղասպանութեան որբերը» վաւերագրական ժապաւէնը Ամերիկայի տարածքին յաջողած է հասնիլ 100 միլիոն հանդիսատեսի:
Մասիս (թերթ, Փասատինա)
Մասիս, հասարակական-քաղաքական շաբաթաթերթ։ Կը հրատարակուի 1980-էն Փասատինայի մէջ, Քալիֆորնիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ հայերէն եւ անգլերէն։ Կը հանդիսանայ պաշտօնական օրգան Սոցիալ Դեմոկրատ Հնչակեան կուսակցութեան Արեւմտեան Ամերիկայի շրջանին։
Արտագին յղումներ
Պաշտօնական կայք Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:ԱՄՆ-ի պարբերականներ
Սոխի Օղակներ
Սոխի օղակներ (Onion rings կամ French Fried Onion Rings ), բրիտանական եւ ամերիկեան խոհանոցի նախուտեստ կամ ճաշատեսակ: Սովորաբար կը բաղկանան սոխի խոշոր օղակներէ՝ թաթախուած համեմուած ալիւրի կամ հացի փշրանքներու մէջ, խոր տապկուած․ կարելի է մատուցել տաք քեչափի կամ այլ թանձրուկի մը կողքին։
Բաղադրիչներ
Պատրաստութեան համար հարկ է խոշոր սոխ՝ օղակաձեւ կտրատուած, սեւ փոշի պղպեղ, զարնուած հաւկիթ, աղ, ալիւր, պէյքինկ փաուտըր։
Պատրաստութիւն
Խորունկ տապակի մը մէջ բուսական ձէթ տաքցնել: Ընտրել օղակաձեւ կտրատուած սոխի խոշոր օղակները, թաթխել զարնուած հաւկիթին, ապա համեմուած ալիւրին մէջ եւ տապկել շուրջ 4 վայրկեան, մինչեւ որ օղակները ոսկեգոյն դառնան:
Տարբերակներ
Խրթխրթան սոխի օղակներու տարբերակները շատ են: Կարգ մը բաղադրատոմսերու մէջ կ'առաջարկուի նաեւ կսկուծ, հեղուկ կաթ, պանիր եւ այլն ։
Անրի Թրուայա
Անրի Թրուայա (Լեւոն Թորոսեան, ), հայ վիպագիր, պատմաբան եւ գրականութեան պատմութեան մասնագէտ։ Ֆրանսական գրականութեան հայազգի վարպետ։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Մոսկուա։ Արմաւիրի չերքէզահայ Թարասովներու տոհմէն սերած է, ռուսահայ ընտանիքի մը զաւակն էր։ Հայրը՝ Թսլան Թարասով, առեւտրական կեանքէ ներս առաջատար դէմք մը եղած էր։
1918 թուականին ընտանիքի հետ գաղթած է Ռուսաստանէն, իսկ 1920 թուականէն հաստատուած է Ֆրանսա։ Անրի ստացած է իրաւաբանական կրթութիւն։
Այդ մրցանակէն ետք Թրուայա ամբողջապէս նուիրուած է գրական ստեղծագործութեան եւ պատմական հետազօտութեանց։
1959-ին՝ արդէն հանրայայտ գրող, Անրի Թրուայա ընտրուած է Ֆրանսայի Գիտութիւններու Ազգային Ակադեմիայի անդամ եւ իր արժանի տեղը գրաւած՝ «40 Անմահներու» փաղանգին մէջ  :
Գրական վաստակ
Աւելի քան 70ամեայ իր ստեղծագործական կեանքի ընթացքին Թրուայա հեղինակ դարձած է 100-է աւելի վէպերու, վիպակներու, նորավէպերու, յուշագրութիւններու, պատմավէպերու, կենսագրական վէպերու, պատմական ու գեղարուեստական ստեղծագործութիւններու, որոնց մեծ մասը կը համարուի համաշխարհային գրականութեան մնայուն արժէքներ :
Քունուփի
Քունուփի (յուն․՝ Κουνούποι)․ Ասթիփալէայի անբնակ կղզիակ, Տոտեքանիսա, Էգէական ծով, Յունաստան։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Քունուփի Ասթիփալէա քաղաքապետութեան մաս կը կազմէ։ Տարածութիւնն է 1,30 քլ․²։  Ամրան, Ասթիփալէայէն զբօսանաւերով զբօսաշրջիկներ կղզիակ կը հասնին զուլալ ջուրերուն մէջ լողալու համար։
Բնապահպանում
Կղզիակը յայատարարուած է NATURA 2000 GR4210021 արձանագրութեամբ Բնապահպանման շրջան։  Կղզիին ջուրերուն եւ ծովափներուն կ՛ ապաստանին Միջերկրականի մոնահուս-մոնահուս փոկեր, վարդագոյն դլփիններ, փոկադլփիններ, քարեթա-քարեթա կրիաներ եւ ծովային կանանչ կրիաներ։ Կարեւոր վայր է ծովային թռչուններու  բուծանումին համար, ինչպէս օրինակ՝ բազէ (Falco eleonorae տեսակ), Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος), Միջերկրականեան միհոս ջրահատ (shearwater), եւայլն։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Տոտեքանիսայի կղզիներ Ստորոգութիւն:Էգէականի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Ղասսան Աշքար
Ղասսան Աշքար (غسان الأشقر, ), լիբանանցի քաղաքական գործիչ, եղած է երեսփոխան։ «Ազգային ազատ հոսանք» կուսակցութեան անդամ:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Քաղաքական գործիչներ
Ցեղասպանութեան որբերը
«Ցեղասպանութեան որբերը» («Orphans of the Genocide»), հայ բեմդրիչ Պարէտ Մարոնեանի ժա­պա­ւէնը՝ Հայոց ցեղասպանութեան մասին։
Նիւթը
Նիւ­թը ցե­ղաս­պա­նու­թեան որ­բե­րու ա­ռօ­րեան է, ի՞նչ կը նշա­նա­կէ ցե­ղաս­պա­նու­թե­նէ ետք որբ մնալ։
Վաւերագրական ժապաւէնը կը հետեւի Մորիս Միսաք Քէլէշեանին, որուն հետախուզութեանց շնորհիւ կարելի եղած է Պէյրութի մօտակայ Այնթուրա շրջանին մէջ գտնել մօտաւորապէս հազար հայ որբերու պարտադիր թրքացման վայրը հանդիսացած որբանոցը: