cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կուամի Ճակատամարտ (1944)
Ճակատամարտ
Կուամը, անմատչելի ժայռերով եւ ծանծաղուտներով շրջապատուած ըլլալով, իսկական մարտահրաւէր եւ պատուհաս կը թուէր որեւէ յարձակողի համար : Ամերիկեան նախապատրաստական թիմը՝ անօգնական,իր դէմ ելլող խոչընդոտները յաղթահարեց 14-17 Յուլիսին: Չնայած այս բազմաթիւ խոչընդոտներուն` ամերիկեան զօրքերը Օրոթէ թերակղզիի երկու կողմերէն դուրս եկան` Կուամի արեւմտեան կողմը, Ափրա Հարբորը ազատագրելու նպատակով : ԱՄՆ–ու ռազմածովային Երրորդ ստորաբաժանումը Օրոթէ թերակղզիի հիւսիսային հատուածին մօտեցաւ, իսկ Առաջին ռազմածովային ստորաբաժանումը հարաւային հատուածին : Ափհանումը կ՛ուղղեկցուէր թեժ մարտերով եւ բազմաթիւ կորուստներով, բայց ի վերջոյ յաջողութեամբ պսակուեցաւ: Սակայն այս մէկը միայն սկիզբն էր. ճափոնական ուժերը յատկապէս գիշերները հակայարձակումներու կը դիմէին հակառակորդին կորուստներ պատճառելու եւ ուժերը ջախջախելու համար: Բայց այս հակայարձակումները լաւ արդիւնքեր չունեցան : 23-24 Յուլիսին, Ամերիկայի բանակի 77-րդ հետեւակային բաժինը աւելի բարդ ճակատագիր որոշած էր ցամաք հանելու համար : Ցամաք հանելու մեքենաներու կարիքը ունենալով` զինուորներուն ափ իջեցուցին՝ ցամաքին վրայ, եւ անմիջապէս յայտնուեցան ճափոնական ուժերու գնդակոծման տակ : Նոր ուժերու դէպի Կուաամ ուղարկումը աւելի կը դժուարանար. ցամաք ելլող նաւերը չէին կրնար ափին մօտենալ կրակոցներու պատճառով, իսկ ցամաք հանելու մեքենաներ չկային: 25 Յուլիս–ին, Ամերիկեան ռազմական առաջին կիսաբաժինը շրջափակման ենթարկուած էր Օրոնթէ թերակղզիին մէջ, եւ օղակը աւելի կը նեղնար: Նոյն գիշերը, ճափոնական զօրքերու հրամանատար Ժեներալ-Լէյտենանտ Տակաշին գործողութիւն նախատեսած էր իրականացնել նաեւ Երրորդ բաժինի նկատմամբ, որ հիւսիս կը գտնուէր : Յաջորդ օրը ժեներալ Օբաթան հաղորդեց. «մեր զօրքերը ձախողեցան ցանկալի նպատակներուն հասնելու գործին մէջ» : 28 Յուլիս-ին ժեներալ-լէյտենանտ Տակեշի Տակաշինան զոհուեցաւ, եւ ընդհանուր հրամանատարութիւնը ժեներեալ Օբաթան ստանձնեց : Արդէն 28 Յուլիս-ին երկու հենակէտերն ալ ամերիկեան հսկողութեան ներքեւ վերցուած էին, եւ մինչեւ 29 Յուլիս ամերիկեան զօրքերը ամբողջ թերակղզին կը վերահսկէին : Ճափոնցիներու հակայարձակումները ամերիկեան յենակէտերուն վրայ ուժասպառ ըրին զանոնք: Օգոստոսի սկզբը ճափոնցիները զէնքի եւ պարէնի խիստ կարիքը ունեցան: Արդիւնքը այն էր, որ ժեներալ Օբաթան իր զօրքերը դուրս բերաւ Կուամի հարաւային շրջաններէն` նպատակ ունենալով կղզիի լեռնային հատուածներուն մէջ դիմադրութիւնը շարունակել : Ամերիկեան ուժերու յաջողութիւնը եւ յառաջխաղացքը արագանալով, նոյն օրը ազատագրեցին նաեւ Ագանան : Իսկ Տիյան ազատագրուեցաւ 1 Օգոստոս-ին : Անտառներու մէջ մարտնչիլը, չափազանց բարդ էր ամերիկեան զօրքերուն համար: Բայց անոնք աննկուն էին եւ Բարրիգադա լերան շրջանին մէջ, 2-4 Օգոստոսի ընթացած թէժ մարտերու պատճառով, ճափոնական պաշտպանական գիծը փլուզուեցաւ : Ճափոնի միւս կարեւոր յենակէտը` Սանտա Ռոզա լեռը ազատագրուեցաւ 8 Օգոստոսին : 10 Օգոստոսին, ճափոնի կազմակերպած դիմադրութիւնը վերջնականապէս քանդուեցաւ : Յաջորդ օրը` Ճափոնի յղած հրաժեշտի խօսքէն ետք, ժեներալ Օբաթան, վարչական իր գրասենեակին մէջ ինքնասպան եղաւ :
Հետեւանքներ
Կուամի ճակատամարտէն ետք, որոշ ճափոնցի զինուորներ անտառներու մէջ ապաստան գտան : 8 Դեկտեմբեր 1945-ին, երեք ամերիկեան ծովայիններ սպանուած էին անոնց կողմէն: 24 Յունուար 1972-ին, քանի մը որսորդներ, ճափոնական բանակի քսանապետ Յոկոյին յայտնաբերեցին անտառներու մէջէն: Ան քարայրին մէջ ապրած էր շուրջ 28 տարի:
Կուամի ազատագրման գործողութենէն ետք այնտեղ դաշնակցիներու ռազմական կայանները տեղակայուեցան` ճափոնական տարածքներու վրայ յարձակումը իրականացնելու նպատակով :
Արտաքին Յղումներ
Ստորոգութիւն:Համաշխարհային երկրորդ պատերազմ Ստորոգութիւն:Կուամ
Յուլիս
Յուլիս, տարուան եօթներորդ ամիսն է, ունի 31 օր։ Յուլիսը ամռան հրաշագեղ ամիսն է։ Այս ամսուան ընթացքին օդը կ՛ունենայ բարենպաստ ջերմաստիճան։ Յուլիս (լատիներէն՝ Julius)։ Անունը ստացած է ի պատիւ Յուլիոս Կեսարին, որ ծնած է այդ ամսուն։
Վարդաւառի Օրերը
Յուլիս ամսուան կը տօնուէ Վարդաւառը՝ Աստղիկ աստուածուհիին նուիրւած Տօնը:
Անոր տօնակատարութիւնը կը համընկնէ Զատիկէն 14 շաբաթ յետոյ՝
Անունը Այլ Լեզուներով
Եւրոպական որոշ լեզուներու մէջ, Յուլիս ամիսը ունի՝ լատինական աւանդոյթէն տարբերուող անուն։ Ֆիններէն կը կոչուի «heinäkuu», այսինքն՝ խոտի ամիս, խրուաթերէն՝ srpanj, մանգաղ բառէն։ Լիթուաներէնի եւ սլավոնական որոշ լեզուներու մէջ, Յուլիսն իր անունը ստացած է այդ ամսուն ծաղկող լորենիի անունէն՝ ուքրաներէն՝ липень, պելառուսերէն՝ ліпень, լեհերէն՝ lipiec, լիթվաներէն՝ liepa։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ամիսներ
1777 թուական
1777 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 77րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1777 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1777 մահեր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1777
Գէորգ Թէրճիմանեան
Գէորգ Թէրճիմանեան (1886, Կեսարիա - 1915), մանրամարզական միութեան հիմնադիր։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրին մէջ։ Պատանի տարիքին՝ ընտանիքին հետ կու գայ Պոլիս ու կը յաճախէ Գատըքէօյի Արամեան եւ Պարտիզակի Ամերիկեան վարժարանները։ Ապա կը մտնէ առեւտրական ասպարէզին մէջ։ Սիրահար մարզական կեանքին՝ կը հիմնէ «Մասիս» մարմնամարզական միութիւնը, ու կը դառնայ անոր արտօնատէրն եւ ատենապետը․ այդ պատճառով 1915-ին կը ձեռբակալուի։ Բացի բանասիրութան եւ լեզուագիտութեան գծով իր ունեցած հակումէն, կը սիրէր գրականութիւնը։ Ունի հետաքրքրական էջեր։ Զոհ 1915-ի Հայոց Ցեղասպանութեան։
Կուրծքի Քաղցկեղ
Կուրծքի քաղցկեղը ամէնէն շատ տարածուած քաղցկեղը կը նկատուի կանանց մօտ :
Կուրծքի Քաղցկեղի Ախտանշաններ
Սկզբնական շրջանին կուրծքի քաղցկեղը ցաւ չի պատճառեր, սակայն ժամանակ մը ետք որոշ փոփոխութիւններ տեղի կ'ունենան, որոնց համար անյապաղ պէտք է դիմել բժիշկին:
Երբեմն վերոյիշեալ ախտանշանները անպայմանօրէն քաղցկեղի հետ առնչուած չեն ըլլար: Սակայն պէտք չէ անհոգ ըլլալ. նման ախտանշաններու պարագային անհրաժեշտ է անմիջապէս դիմել բժիշկին, «կանուխ յայտնաբերել, կանուխ բուժել», ապահովելու համար մեր առողջութիւնը եւ կեանքը:
Ինքնաքննութիւն
Ձեռքի մատներով ստուգել ամբողջ կուրծքի տարածութեան ուռի կամ գունդի մը գոյութիւնը: Աջ ձեռքով ստուգել ձախ կուրծքը, իսկ ձախ ձեռքով` աջ կուրծքը:
2.- Երկրորդ քայլը` լոգանքէն ետք.
Ճնշել պտուկին վրայ` վստահ ըլլալու համար ուռի կամ արտածորումներու չգոյութիւնը:
3.- Երրորդ քայլը` հայելիին դիմաց.
Ժամացոյցի սլաքներու ուղղութեամբ աջ ձեռքի մատներով շօշափել ձախ կուրծքը եւ ստուգել գունդի կամ փոսի մը չգոյութիւնը: Պտուկէն 2,5 սմ հեռաւորութեամբ սկսիլ շրջանակաձեւ շարժումով ձեռքով շօշափել` հետզհետէ հասնելով մինչեւ կեդրոն` պտուկ: Նոյն փորձը կրկնել ձախ ձեռքով`աջ կուրծքին վրայ:
4.- Չորրորդ քայլը` երկնցած վիճակի մէջ.
Աջ կուրծքը ստուգելու համար` փոքրիկ բարձ մը զետեղել աջ ուսին տակ աջ ձեռքը դնելով ճակատին վրայ, արմուկը ծալել, դէպի առջեւ բարձրացնել եւ վերոյիշեալ շրջանակաձեւ փորձը կրկնել ձախ  կուրծքին վրայ:
5.- Հինգերորդ քայլը` հայելիին դիմաց.
Ձեռքերը բարձրացնել գլուխէն վեր եւ ստուգել կուրծքին վրայ անբնական ուռի մը չգոյութիւնը:
6.- Վեցերորդ քայլը` հայելիին դիմաց.
Հայելիին դիմաց կանգնելով, ձեռքերը զետեղել կոնքին վրայ եւ ստուգել գունդի կամ փոսի մը չգոյութիւնը, ապա ձեռքերով ամուր ճնշել կոնքին վրայ մարմինը դէպի առջեւ ծռելով, կուրծքի մկանները պրկել, քննութիւնը դարձեալ կրկնել:
Ճառագայթային հետազօտութեամբ
Կուրծքի քննութիւնը կամ Mammogram-ը
Ճառագայթային հետազօտութեամբ կուրծքի քաղցկեղի կանուխ ախտաճանաչումը կը կոչուի «Mammogram»: Կուրծքի քաղցկեղի ախտաճանաչման ամէնէն կարեւոր միջոցներէն մէկն է ճառագայթային հետազօտութիւնը: Ան կրնայ ախտաճանաչել ամէնէն փոքր փոփոխութիւնները, որոնք ապագային կրնան վերածուիլ չարորակ ուռուցքներու, եթէ կանուխ չբուժուին:
Ինչո՞ւ պէտք է կատարել ճառագայթային քննութիւնը եւ ի՞նչ հերթականութեամբ
Ճառագայթային քննութիւնը ապահով միջոց մըն է կանուխէն բացայայտելու կուրծքի քաղցկեղը:
Պէտք է կատարել երկու տարին անգամ մը, 40-49 տարեկան կիներու պարագային: Իսկ 50 տարեկանէն ետք տարին անգամ մը պարտադիր է, որովհետեւ հիւանդանալու հակամէտութիւնը կ'աւելնայ:
Իսկ եթէ ընտանիքի պատմութեան մէջ նման պարագաներ եղած են (մայր, քոյր, մօրաքոյր, մեծ մայր), կարեւոր է աւելի կանուխէն կատարել այս քննութիւնը:
Որո՞նք հակամէտ են կուրծքի քաղցկեղ ունենալու
Այն կիները, որոնք կը պատկանին հետեւեալ խումբերէն մէկուն, պէտք է աւելի զգուշ ըլլան, քան ուրիշները եւ յաճախակի ստուգման քննութիւններու ենթարկուին բժիշկին թելադրանքին համաձայն:
1.- Յիսուն տարեկանէն վեր եղող կիները:
2.- Քառասուն տարեկանէն վեր եղող կիներ, որոնց մայրերը կամ քոյրերը կուրծքի քաղցկեղ ունեցած են:
3.- Կիներ, որոնք չեն ծննդաբերած կամ ուշ ամուսնացած են եւ` երեսուն տարեկանէն ետք ծննդաբերած:
4.- Կիներ, որոնք նախապէս կուրծքի քաղցկեղ ունեցած են:
5.- Կիներ, որոնք ծանր կը կշռեն, մանաւանդ`մարմինի վերի բաժինը:
Ձկան իւղին օմեկա 3 ճարպաթթուները կը դարմանեն կուրծքի քաղցկեղը
Ամերիկեան ուսումնասիրութեան մը համաձայն, ձկան իւղին օմեկա 3 ճարպաթթուները կը դարմանեն ստինքի քաղցկեղը:
Փենսիլվանիա համալսարանի քաղցկեղի բաժանմունքի բժիշկներուն մէկ ուսումնասիրութիւնը եւ մուկերու վրայ կատարած փորձերը ցոյց տուած են, որ «թամսքսիֆին» դեղին կողքին, օմեկա 3 ճարպաթթուներու գործածութիւնը յստակօրէն կը նուազեցնէ ստինքի քաղցկեղի ուռերու զարգացումն ու տարածումը :
Արսէն Դանիէլեան
Արսէն Դանիէլեան (1910 Մարաշ - 1991 Հալէպ), հասարակական գործիչ, երկար տարիներ եղած է Հայ Մարմնակրթական Ընդհանուր Միութեան «Հ․Մ․Ը․Մ․»-ի Սկ. Խորհուրդի անդամ, ապա՝ վարչութեան անդամ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Մարաշ՝ 1910-ին։ Կիլիկիոյ պարպումին հետեւանքով, 1922-ին, ձմրան կը հասնի Հալէպ իր հազարաւոր հայրենակիցներուն հետ։ Ի հօրէ որբ (սպաննուած 1915-ին) կը ղրկուի Ճիպէյլի որբանոցը, ուր կը մնայ երկու տարի։ Ապա, դառնալով Հալէպ, այս անգամ կը պատսպարուի Հալէպի որբանոցը՝ «Մանկութիւն չունեցող» որբուկներուն ապաստանարանը։ Ան, իր նախակրթութիւնն ու երկրորդական ուսումը կը ստանայ Հալէպի Յիսուսեան հայրերուն վարժարանին մէջ։ Ապա, կը նետուի կեանքի ասպարէզ եւ եբրեւ հաշուապահ կը պաշտօնավարէ Հալէպի ելեկտրական ընկերութեան մէջ ու 1969-ին հանգստեան կը կոչուի։ Այնուհետեւ կը ստանձնէ Ազգ. Սահակեան Վարժարանի եւ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ թաղականութեան հաշուապահի եւ քարտուղարի զոյգ պաշտօնները։ Իր կեանքին, գրեթէ վերջին տասնամեակին, քաշուած բոլոր ասպարէզներէն, ու յետ երկարատեւ հիւանդութեան, կը կնքէ իր մահկանացուն։
Գործունէութիւն
Ա. Դանիէլեան, իբրեւ մարաշցի, նախապէս եղած է Հալէպի Գերմանիկ-Վասպուրական մարզական եւ մշակութային միութեան անդամ, ունենալով մարզական եւ թատերական գործունէութիւն։ 1932-ի վերջաւորութեան է, որ կ՚արձանագրուի Հ.Մ.Ը.Մ.-ի սկաուտ եւ այնուհետեւ, իր յարատեւ գործունէութեան եւ մարզասիրութեան շնորհիւ, տարուէ տարի կը ստանայ աստիճանի բարձրացում եւ 1941-ին կը դառնայ խմբապետ, վերցնելով Նոր Գիւղի շրջանի պատասխանատուութիւնը, իրեն հետ գործակից ունենալով Բարսեղեան Յարութիւնի, Տուզճեան Յարութիւնի, Տէրվիշեան Յարութիւնի, Տիլպէրեան Նորայրի, Էլէյճեան Մովսէսի նման գործունեայ եւ գաղափարապաշտ աստիճանաւորներ։
1945-1946-ին, կը նշանակուի Հալէպ ի Հ.Մ.Ը.Մ.-ի Ընդհ. սկաուտ խմբապետ, պաշտօն՝ զոր կը վարէ մինչեւ 1952: Հ.Մ.Ը.Մ.-ի Մերձաւոր Արեւելքի՝ Սուրիոյ, Լիբանան ի եւ Յորդանան ի Շրջ. Վարչութեան կողմէ, 1972-ին կը ստանայ պատուոյ գիր եւ կը նշանակուի Շրջ. Սկ. Խորհուրդի անդամ՝ Սուրիոյ կողմէ։ Երբ Հ.Մ.Ը.Մ. կը վերածուի համագաղութային կառոյցի, կը հրաւիրուի մաս կազմելու Սուրիոյ Շրջ. Սկաուտ Խորհուրդին, որուն ատենապետութիւնը կը վարէ տարիներով։
Իբրեւ սկաուտ խմբապետի, ան կը դառնայ մասնաճիւղի Սկ. Խորհուրդի անդամ, առաւել եւս Հ.Մ.Ը.Մ.-ի վարչութեան անդամ, իբրեւ սկաուտ ներկայացուցչի։ Ան վարած է նաեւ սկաուտական մեծ բանակումներ եւ առաջնորդած՝ Միջ-մասնաճիւղային տողանցքներ։ Պատանի տարիքէն սիրած է մարզանքն ու մարզախաղերը։ Խաղացած է ֆութպոլ սկաուտական «Պատուոյ Առաջին»էն եւ Նոր Գիւղի Ա. կազմէն։ Հետագային կը ստանձնէ Հալէպի Հ.Մ.Ը.Մ.-ի Ա. խումբին պատասխանատուութիւնը եւ կը գործէ ֆութպոլ ի յանձնախումբերուն մէջ իբրեւ կազմակերպող եւ դաստիարակ։ Ան, տարիներով, մարզանքի դասեր կ՚աւանդէ, ձրիաբար, կարգ մը ազգ. վարժարաններու աշակերտութեանց։
Կը մահանայ 2 Դեկտեմբեր 1991-ին, Հալէպ։
Նիլ Արմսթրոնկ
Նիլ Ալտէն Արմսթրոնկ Ամերիկացի աստղանաւորդ, նախկին աստղագէտ, փորձարկիչ օդաչու, օդանաւի ճարտարագէտ եւ համալսարանի ուսուցչապէտ։ 20 Յուլիս 1969-ին, Արմսթրոնկ դարձաւ Լուսինին վրայ էջք կատարած առաջին մարդ արարածը։
Ֆրենք Փիրսըն
Ֆրենք Փիրսըն (Frank Pierson, ամերիկացի շարժապատկերի ղեկավար եւ նկարահանող:
Կենսագրութիւն
Ֆրենք Փիրսըն Բ. համաշխարհային պատերազմի տարիներուն ծառայած է բանակին մէջ, այնուհետեւ աւարտած Հարվըրտի համալսարանը : Նախքան իր առաջին նախագիծը հեռուստատեսութեան վաճառելը աշխատած է Թայմ եւ Life ամսագիրներուն իբրեւ թղթակից: 1958-էն ան աշխատած է Հոլիուուտի մէջ. նախ` իբրեւ նախագիծերու խմբագիր, ապա սկսած է նախագիծեր գրել հեռուստաշարքերու համար (Naked City, Route 66): Ան քանի մը յայտնի ֆիլմերու, որոնց շարքին` «Քեթ Պալլու» եւ «Սառնարիւն Լիւքը» ֆիլմերու նախագիծերու համահեղինակ է. նշուած երկու ֆիլմերն ալ առաջադրուած են Օսքար մրցանակի: 1976 -ին «Շուներու կէսօր» ֆիլմը անոր Օսքար պարգեւած է:
Ֆրենք Փիրսըն հեռուստեսիլի համար քանի մը յայտնի ֆիլմեր նկարահանած է, որոնցմէ` «Կեղտոտ պարգեւներ» եւ «Դաւադրութիւն» ֆիլմերը:
1981-1983 եւ 1993-1995 թուականներուն Փիրսըն եղած է Ամերիկայի նախագծողներու ընկերութեան Արեւմտեան մասնաճիւղի նախագահ, ինչպէս նաեւ` 2001-2005 թուականներուն եղած է Շարշապատկերամատոկրաֆիք արուեստի եւ գիտութեան ակադեմիայի նախագահ:
Ֆրենք Փիրսըն ամուսնացած է երեք անգամ, ունի երկու զաւակ : Մահացած է 22 Յուլիս 2012-ին, Լոս Անճելըսի, իր սեփական տան մէջ, կարճատեւ հիւանդութենէ ետք:
Վելոփուլա
Աթալանդի կղզիակ (յուն․՝ Βελοπούλα), Արղոսարոնիքոսի կղզի,Միրթեան ծով, Սփեցեսի եւ Միլոսին միջեւ։ Տարածութիւնն է 1,85քլ²։
Անունը յառաջ եկած է իտալալան Bello polo անունէն։ Ըստ հնաբանական յայտնաբերումներուն, կղզին նախայունական ծովատիրութեան կայան եղած է։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Արղոսարոնիքոսի կղզիներ Ստորոգութիւն:Էգէականի կղզիներ Ստորոգութիւն:Յունաստանի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ ըստ երկիրի Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Պոպ Մարլի
Րօպէրդ Նէսդա (Պոպ) Մարլի Ճամայքացի ռեկիի երգիչ, յօրինող, երաժիշտ եւ կիթառահար է, որ ձեռք ձգած է համազգային հռչակ: 5 տարէկանին, մօրը Քինկսթոնի փոխադրուելու որոշում տուած է: Պոպ եւ ընտանիքը, իր ամբողչ կեանքին ընթացքին Պոպին ամէնամտերիմ ընկերներէն մէկը եղող Պաննի Լիւինքսթոն եւ իր ընտանիքին հետ բնակած են:
Անահիտ
Անահիտ, հին հայկական դիցաբանութեան մէջ՝ պտղաբերութեան, արգասաւորութեան, ծննդաբերութեան, վաղ շրջանին՝ նաեւ ռազմի աստուածուհին։ Արամազդի դուստրն է (որոշ տուեալներու համաձայն եղած է Արամազդի կինը, ոչ թէ դուստրը )։ Անահիտի կերպարի մարմնաւորումն իր արտացոլումը գտած է նաեւ այլ ժողովուրդներու դիցարաններուն մէջ, մասնաւորապէս պարսկականին՝ Անահիտային, յունականին՝ Արտեմիսին, հռոմէականին՝ Տիանային, եգիպտականին՝ Նիիթին մէջ։
Նաւասարդի սկզբը (Օգոստոս 11-ին) մեծ շուքով կը նշուէր Անահիտի գլխաւոր տօնը՝ կապուած բերքի հասունացման հետ։ Տօնախմբութիւնները կը վերածուէին պտղաբերութեան տօնի, որուն ժամանակ բազմաթիւ ուխտաւորներ կը հաւաքուէին Անահիտին նուիրուած մեհեաններուն շուրջ։ Ծիսակատարութիւնները կ՛ուղեկցուէին աղօթքներով, երգերով, խնջոյքներով։ Քրիստոնէութեան հաստատումէն ետք Անահիտի պաշտամունքը կը վերածուի Մարիամ Աստվածածնայ պաշտամունքի։ Անոր անունով կը կոչուէր հայկական հեթանոսական տոմարի ամիսներուն 19-րդ օրը։ Անահիտ աստվածուհիի պաշտամունքը՝ Հայաստանի մէջ, առաջացած է անյիշելի ժամանակներէն եւ սերտօրէն կապուած եղած է մայր ծնողի հանդէպ յարգանքին։ Վաղ շրջանին եղած է նաեւ հայկական դիցարանի ռազմի աստուածուհին։ Զինք կոչած են Ոսկեմայր, Սնուցող մայր, Մեծ տիկին, Ոսկեծղի, Ոսկեմատն։
Անահիտը նկատուած է նաեւ խոհեմութեան ու պարկեշտութեան մայրը, մարդոց սնուցող, ապրեցնող ու փառաւորող աստուածուհի։ Անահիտի գլխաւոր տաճարը գտնուած է Բարձր Հայքի Եկեղեաց գաւառի Երիզա աւանին մէջ, ուր անոր պաշտամունքն այնքան տարածուած էր, որ ամբողջ գաւառը կոչուած է նաեւ Անահիտական։ Ք.Ա. 34 թ․-ին հռոմեացի զօրավար Մարքոս Անթոնիոսը, պարթեւական արշաւանքի ժամանակ, թալանած է տաճարի հարստութիւնը։ Անոր զինուորները ջարդած են Անահիտի վիթխարի ոսկեձոյլ արձանը, բաժանած՝ իրար մէջ ու տարած՝ Հռոմ։ Լուրեր տարածուած են, թէ՝ Անահիտի արձանին վրայ յարձակած առաջին զինուորը կուրացած, այնուհետեւ խելագարուած ու մահացած է։ Անահիտի տաճարներ կային հին Հայաստանի տարբեր վայրերու մէջ, յատկապէս Տարօնի ու Վասպուրականի մէջ, ուր դրուած են աստուածուհիի ոսկէ, արծաթէ, պղինձէ եւ քարէ արձանները։
Անահիտը Արամազդի եւ Վահագնի հետ հայկական դիցարանին մէջ կը կազմէր աստուածային սուրբ երրորդութիւն։
«Անահիտ» անձնանունը մեծ տարածում ունի հայ աղջիկներուն ու կանանց շրջանակներուն մէջ։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Հայկական աստուածուհիներ
Ս. Հոգեգալուստ եկեղեցի (Թրիփոլի)
'''Ս. Հոգեգալուստ եկեղեցի (Թրիփոլի)''', Թրիփոլի, Լիբանան
Պատմութիւն
Թրիփոլիի մէջ եկեղեցական արարողութիւնները սկզբնական շրջանին կատարուեցան յոյներու կողմէ տրամադրուած «Մար Էլիաս» եկեղեցւոյ մէջ, կատարողութեամբ Արժ․ Տ․ Խորէն Քհնյ Գույումճեանի։ Հետագային կառուցուեցաւ Ս. Աստուածածին տախտակաշէն ու թիթեղածածկ եկեղեցին, Արժ. Տ. Բաբգէն Քհնյ. Յակոբեանի նախաձեռնութեամբ։
1962-ին աւարտեցաւ նոր եւ քարաշէն եկեղեցւոյ շինութիւնը, բարերարութեամբ Գալուստ Կիւլպէնկեանին, եւ եկեղեցին կոչուեցաւ Ս. Հոգեգալուստ եկեղեցի։ Եկեղեցւոյ օրհնութիւնն ու օծումը տեղի ունեցաւ 3 Յունիս 1962-ին, հանդիսապետութեամբ Լիբանանի Թեմի Առաջնորդ Խորէն Արք. Բարոյեանի։
Եկեղեցւոյ հոգեւոր հովիւներն են՝
Տ. Խորէն Քհնյ. Գույումճեան Տ. Խաչատուր Ծ. Վրդ. Ղազարեան Տ. Բաբգէն Քհնյ. Յակոբեան Տ. Փառէն Ծ. Վրդ. Մելքոնեան Տ. Յակոբ Քհնյ. Պոյաճեան Տ. Բաբգէն Քհնյ. Յակոբեան Տ. Յուսիկ Քհնյ. Այանեան Տ. Ղեւոնդ Ա. Քհնյ. Յովսէփեան Տ. Մովսէս Քհնյ. Շրիկեան Տ. Ասպետ Քհնյ. Տեմիրճեան Տ. Վազգէն Քհնյ. Նարկիզեան Տ. Նարեկ Քհնյ. Շրիկեան Տ. Պարգեւ Քհնյ. Յովհանէսեան Տ. Ղեւոնդ Քհնյ. Տօնիկեան Տ․ Ռուբէն Քհնյ․ Միսիրեան (Այժմու Հոգեւոր հովիւ)։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Ս. Հոգեգալուստ եկեղեցի (Թրիփոլի) Ստորոգութիւն:Թրիփոլի, Լիբանան
Արշալոյս (անձնանուն)
Արշալոյս, հայկական արական եւ իգական անուն։ Առաջացած է հայերէն արշալոյս բառէն։ Գործածուած է հին ժամանակներէ։ Արեւմտահայերը կը գործածեն որպէս իգական, իսկ Կովկասի մէջ յաճախ որպէս արական անուն, երբեմն ալ իգական։ Անուան փաղաքշական ձեւերն են՝ Արշալ, Շալու, Աշիկ, Ալօ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայկական արական անձնանուններ Ստորոգութիւն:Հայկական իգական անձնանուններ
1778 թուական
1778 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 78րդ տարին է
Ծնունդներ
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1778 ծնունդներ
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1778 մահեր
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1778
Պուրծի բերդ
Պուրծի (յուն․՝ Μπούρτζι), Թալասոփիրղոս եւ կամ Քասթելի․ փոքրիկ կղզիակ Նաֆփլիօ նաւահանգիստին մէջտեղը, Արղոլիքոս ծոց։ Քասթելի անունը վենետիկցիները տուած են, իսկ Պուրծի՝ օսմանցիները։
Տեղեկութիւններ
Բերդը կառուցած են վենետիկցիները։ 1473-ին զայն կ՛ օժտեն արդի հրազէններով։ 1502-ին կ՛ ամրացնեն Աքրոնաֆփլիայի ն հարաւ-արեւմտեան մասը՝ զայն կը վերածեն պատնէշներով մարտկոցի մը որ կը միանայ արուեստական քարափի մը։  Քարափը յատուկ շղթայով մը կը կապուէր որ կը հասնէր Թալասոփիրղօ (Պուրծի)։  Այս ձեւով նաւահանգիստը եւ քաղաքը կը պաշտպանուէր․ անկէ առաջացած է «Լիմենաս թիս Ալիսու» Λιμένας της Αλύσου անունը (Շղթայակապ նաւահանգիստ)։
Քարլովիչի Դաշինքէն ետք վենետիկցիները կղզիակին վրան կը կառուցեն հզօր ամրոց մը՝ մարտկոցներով եւ հրազէններով։
Քարլովիչ Դաշինք ․ 26 Յունուար1699-ին ստորագրուած դաշինք պարտուած օսմանեան կայսրութեան եւ յաղթական Դաշնակիցներուն (Հապսպուրկ կայսրութիւն, Լեհալիթուանեան հասարակապետութիւն, Վենետիկի Հանրապետութիւն եւ Ռուսական կայսրութիւն) միջեւ։
Յունական Ապստամբութեան (1821) ընթացքին, Թալասոփիրղոս կամ Պուրծի 1822-ին կը գրաւեն յունական ուժերը (50 զինեալ եւ 150 հրկիզող) ֆրանսացի Ֆ․ Կիւրտենի հրամանատարութեան տակ։ Անոնք Պուրծիէն կը ռմբակոծէին Նաֆփլիօ քաղաքը, յաջողելով կասեցնել թուրքերուն ապօրինի պարենաւորումը անգլիական նաւէ մը։
1930-ին կը վերանորոգուի եւ առաջին կարգի հիւրանոցի (12 սենեակներով) կը վերածուի մինչեւ 1970-ական թուականներուն։
Տալիա Էլ Պըհերի
Տալիա Մահմուտ Քոթըպ Էլ Պըհերի, եգիպտացի դերասանուհի, որ 1990-ին յաղթած է «Միսս Եգիպտոս» գեղեցկութեան մրցոյթին եւ այդ նոյն տարին Լոս Անճելըսի մէջ անցկացուած «Միսս տիեզերք» մրցոյթին զբաղեցուցած 27-րդ տեղը:
Կենսագրութիւն
Էլ Պըհերին աւարտած է Հելուան համալսարանը զբօսաշրջիկութեան եւ հիւրանոցային գործի բակալաւրի որակաւորումով եւ աշխատանքի անցած է որպէս մոտել, միաժամանակ հանդէս եկած է Եգիպտոսի արբանեակային հեռուստատեսութեան ժամանցային ծրագրերուն մէջ։ Հանդիսատեսներու կողմէ նկատուած եւ դրուատանքի արժանացած է անոր դերասանական խաղը Ալի էլ Հագարի "Tegeesh neaeesh" երգի հոլովակով: Որպէս դերասանի անոր կայացմանը մեծապէս նպաստած է նաեւ մոտելի դերով հանդէս գալը: Էլ Պըհերիի մասնակցութեամբ առաջին կինոնկարներէն մէկը Ատէլ Իմամի Al Safara fe Al Emara կինոկատակերգութիւնն էր, որտեղ անոր խաղընկերներն էին Հանի Ռամզին, Մուսթաֆա Ամարը, Խալէտ Սալիմը եւ ճանչուած այլ կատակերգու դերասաններ ու երգիչներ:
Արշակ (անձնանուն)
Արշակ, պարթեւական ծագումով հայկական արական լայնորէն տարածուած անուն։
Տալիա Էլ Պըհերի
Կենսագրութիւն
Հեռուստատեսային իր հարցազրոյցներէն մէկու ժամանակ Էլ Պըհերին ըսած է, որ կը ցանկանար կինոյի մէջ մարմնաւորած հին Եգիպտոսի նշանաւոր թագուհիներէն մէկուն՝ գեղեցկութեամբ ու խելքով աչքի ինկած Նեֆերթիթին:
Նոյեմբեր 2010-ին էլ Պըհերին համաձայնութիւն տուած է դառնալու բարի կամքի դեսպան:
Քաղաքական հայեացքները
“Al Arabiya” ռատիօհեռուստատեսային ալիքի թղթակիցի հետ ունեցած հեռախօսազրոյցի ժամանակ Էլ Պըհերին իր ուրախութիւնը արտայայտած է Եգիպտոսի 2011-ի անարիւն յեղափոխութեան կապակցութեամբ եւ աջակցութիւն յայտնած իր հայրենիքին մէջ յանուն մարդու հիմնարար ազատութիւններու, քաղաքական բարեփոխումներու, յանուն հայրենի երկրի ու ժողովուրդի պայծառ ապագայի կառուցման գործադրուող ջանքերուն: Ան միաժամանակ ընդգծած է, որ անվտանգութեան, ապահովութեան բացակայութիւնը, առողջ դատողութեան տէր միւս մարդկանց նման, իրեն ալ խիստ կ՛անհանգստացնէ եւ իր երախտագիտութիւնը յայտնած է այն երիտասարդ եգիպտացիներուն, ովքեր փողացային պայքարի խառնակ օրերուն միաւորուածլ ու պաշտպան կանգնած են հանրային ունեցուածքին, մասնաւորապէս՝ թոյլ չեն տուած, որ վնասուին կամ թալանուին թանգարանները, որոնց մեծարժէք ցուցանմուշները գայթակղած էին պղտոր ջուրերու մէջ ձուկ որսալու սիրահարներուն :
Յուղարկաւորութիւն
Յուղարկաւորութիւն կամ թաղում, հանգուցեալը թաղելու (հողը հնձելու) կարգն ու նա հետ կապուած, ինչպէս նաեւ մահուան հանդէպ մարդկանց վերաբերմունքն թաղումները կապուած եղած են կրօնական պատկերացումներու հետ եւ կատարուած է քարայրերուն ու բնական փոսերուն։ Հանդերձեալ կեանքի վերաբերեալ հաւատը մարդկանց ստիպուած է մեռածին զարդարել, լաւ հագցնել, դամբարանումը դնել ուտելիք, զենքեր, աշխանտանքային գործինքներ եւ այլն, միւս կողմից, վախնալով անոնց, զանազան ծեսերի միջոցով «խանգարել» ան «վերադարձը»։ Ի պատիւ հանգուցեալի, գերեզմանի վրայ ստեղծած են բլուրներ (տես Դամբարանաբլուր), կառուցած տարաձն դամբարաններ (բուրգ, աշտարակ, մատուռ եւ այլն), դրած է խաչքարերու ու տառապանքներ։ Հայկական լեռնաշխարհում պրոզնի ու երկաթի դարերուն թաղած է տարբեր ձներով պպզած ու թեւերը կծկած, կողքի պառկեցրած՝ գլխի տակ ձեռքերը, գետաքար կամ կաւաման դրած, գլուխն ու մարմինը իրարմէ անջատ՝ միեւնոյն կամ առանձին դամբարաններով, դիակառքի ֆրայ՝ խսիրով փաթաթած, մէկ կողմ կամ երկու կարասոմ, խմբով՝ 3-45 դիակ մէկ դամբարան (Լճաշեն, Աստղաձոր, Կարճաղբոյր եւ այլն)։ Հանգուցեալի հոգիին հանգստութեան համար հատարուած է մէկ շարք արարողութիւններ՝ հոգեհանգիստ, հոգեհաց, յոթ, քառասունք, տարի եւ այլն մեզմով պահպանուած են առ այսօր։
Ներսէս Գասապեան
Ներսէս Գասապեան, ծնած է Կ. Պոլիս 1904-ին։ Կրթութիւնը ստացած է Խորենեան, ապա Կեդրոնական վարժարաններու մէջ։ 1922-ին գաղթած է Պուլկարիա, հաստատուած է Պլովտիւ քաղաքը։ Աշխատած է «Հայ մամուլ», «Մասիս», «Արեւելք», «Բազմավէպ»,պարբերականևերու եւ շարք մը տարեգիրքերու։ Գրած է «Պուլկարահայ գաղութի ընդարձակ պատմութիւնը»։ Կազմած է Պուլկարիոյ մէջ գտնուող հայերէն ձեռագրերու ցուցակը՝ «Ցուցակ հայերէն ձեռագրաց ի Պուլկարիա» վերնագիրով, որոնք լոյս տեսած են «Հանդէս ամսօրեայի» 1941-47-ի թիւերուն մէջ։ Մեռած է 1985 թուականին Պուլկարիոյ Պլովտիւ քաղաքին մէջ ։
Ալպանիոյ Մշակոյթ
Ալպանիոյ մշակոյթ, տարիներու ընթացքին Ալպանիան եղած է տարբեր տիրակալներու, ընկերային համակարգերու ազդեցութեան տակ, ինչն ալ իր ազդեցութիւնը ձգած է Ալպանական մշակոյթին վրայ, սակայն Ալպանացիները կրցած են պահպանել իրենց մշակութային ինքնութիւնը:
Մամուլ, Ձայնասփիւռ, Հեռուստատեսութիւն
1967 թուականին Ալպանիոյ մէջ կը հրատարակուէր աւելի քան 50 կեդրոնական թերթեր եւ հանդէսներ:
Կարեւորագոյն թերթերն են՝ «Զերի ի Փոփուլիթ» («Zսri i popullit», 1942-թուականէն)` Ալպանիոյ աշխատանքի կուսակցութեան Քենթքոմի օրկանը, «Բաշկիմի» («Bashkimi», 1943 - թուականէն)` տեմոքրաթական ճակատի օրկանը, «Փունա» («Puna», 1945- թուականէն)` Ալպանիոյ արհմիութիւններու կեդրոնական խորհուրդի օրկանը, «Զերի ի Ռինիսէ» («Zսri i rinisս», 1952- թուականէն)` Ալպանիոյ Աշխատաւոր երիտասարդութեան միութեան օրկանը:
Հանդէսներից են` «Ռուկա է Փարթիզու» («Rruga e partisս», 1954-թուականէն)` Ալպանիոյ աշխատանքի կուսակցութեան Քենթքոմի օրկանը, «Շքիփթարհա Է Ռէ» («Shqiptarja e re», 1943-թուականէն)` Ալպանացի կանանց միութեան օրկանը, «Հոսթենի» («Hosteni», 1945-թուականէն)` Ալպանիոյ Լրագրողներու միութեան օրկանը, «Նենտորի» («Nendori», 1954- թուականէն)` Ալպանիոյ գրողներու եւ արուեստի աշխատողներու միութեան օրկանը:
Ալպանական հեռագրական գործակալութիւնը հիմնադրուած է 1944 թուականին: Կը գործէ «Ալպանիոյ Ռատիօ-հաղորդումներ եւ Հեռուստատեսութիւն» պետական կազմակերպութիւնը:
Գրականութիւն
Ալպաներէն առաջին գրաւոր յուշարձանը Պ. Էնկըլիի «Մկրտութեան Բանաձեւ»-ն է (1462): 1555 թուականին հրատարակուած է Ալպաներէն առաջին գիրքը (Գ. Պուզուկու, «Մեշարի»):
Ալպանիոյ նոր գրականութեան հիմնադիրներէն է Ֆրաշըրին («Սկանտերպէկի Պատմութիւնը», 1898): Թուրքերու դէմ հայրենասիրական գաղափարներու քարոզներով հանդիսացած են բանագէտ Տ. Միտքըն, հրապարակախօս Ս. Ֆրաշըրին, իրականաբան բանաստեղծներ ԱՅ. Ճայուբին, Ն. Միետան, արձակագիր Մ. Քրամենըն: 1930–ական թուականներուն Ալպանիոյ գրականութեան մէջ մուտք գործած են ընկերային շարժառիթները: Երկրի ազատագրումէն ետք Ալպանիոյ գրականութեան հիմնական թեման շարունակած է մնալ ժողովրդական պատերազմը Իտալա–Գերմանական ֆաշիստներու դէմ (Ֆ. Քեաթա, «Երգ Փարթիզան Պենքոյի Մասին», 1950, Դ. Շուտերիչի, «Ազատարարները», 1952–1955): 1950–1960-ական թուականներու վերջերուն կը ստեղծուին Ալպանիոյ պատմութեան տարբեր դէպքեր նկարագրող գիրքեր (Վ. Քոքոնայի «Կեանքի Ալիքներուն Մէջ», 1961, Չու. Զոձայի «Մեռեալ Գետը», 1965 վէպերը եւ այլն):
Ճարտարապետութիւն
Ալպանիոյ ճարտարապետական հնագոյն յուշարձանները կը վերաբերում են Ք.Ա. 1 հազարամեակին (խոշոր անմշակ քարերով շարուած իլլիրիական ամրութիւններ): Հին շրջանէն (սկսած Ք.Ա. 7-րդ դարէն) պահպանուած են պաշտպանական կառոյցներու, հասարակական եւ բնակելի տուներու հետքեր՝ յունական գաղութներու (Պութրինթ, Տուրես) եւ հռոմէական քաղաքներու տեղերուն մէջ։ Իսլամի տարածմանը զուգընթաց (15–17-րդ դարերուն) Ալպանիոյ քաղաքներուն մէջ կը սկսին երեւիլ պալատներ, ծածկած շուկաներ, մզկիթներ: Մինչեւ 20-րդ դարու կէսերը Ալպանիոյ քաղաքներուն մէջ կը գերակշռէին երկյարկանի քարէ տուները՝ կղմինտրէ ծածկով: ժամանակակից կառոյցները 3–5 յարկանի տուներ են պատշգամբներով:
Կերպարուեստ
Ալպանիոյ տարածքին պահպանուած են Պրոնզի Դարու գեղարուեստական մշակոյթի նմուշներ, հին քանդակներ, խճանկարներ, խեցեղէն: Միջնադարեան գեղանկարչութեան բարձրարուեստ գործերէն են՝ Օնուֆրի Նէոքասթրացիի, անոր որդի Նիքոլայի (16-րդ դար), Դաւիթ Սելենիցացիի (18-րդ դար) որմնանկարները, Կոստանդին Շպատարակուի, եղբայրներ Ատանաս եւ Կոստանդին Կորչացիներու (18-րդ դար) սրբապատկերները:
Աշխարհիկ գեղանկարչութիւնը սկզբնաւորուած է 19-րդ դարուն (Կ. Իտրոմենի, Ն. Մարթինի): Ալպանիոյ 20-րդ դարու կերպարուեստագէտներէն են՝ գեղանկարիչներ Ս. Զեկան, ԱՅ. Ռոթան, Վ. Միոն, Ն. Զայմին, Ս. Քացելին, քանդակագործներ Օ. Փասքալին, Եա. Փաչօն, Բ. Եոշին, ԱՅ. Մանոն եւ ուրիշներ:
Երաժշտութիւն
Ալպանիոյ ժողովրդական երաժշտութեանը բնորոշ է տեղական ոճերու բազմազանութիւնը: Արուեստաւոր երաժշտական մշակոյթը սկսած է զարգանալ 1944 թուականէն: Ալպանական առաջին օփերան («Մրիքա», բեմադրուած է 1954-ին) գրած է Պ. Եաքովան, իսկ առաջին պալեն («Հալիլ եւ Հայրիա», բեմադրուած է 1963-ին)` Տ. Դային:
Յայտնի երաժիշտներէն են` յօրինողներ Ք. Քոնոն, Դ. Լեքին, Կ. Տրակոն, Զ. Զատէին, դիրիժոր Մ. Կրանայեան: Դիրանայի մէջ կը գործեն՝ ֆիլհարմոնիայ (1950), Օփերայի եւ Պալէյի Թատրոն (1956), սիմֆոնիկ եւ փողային նուագախմբեր, երգչախմբեր, անսամպլներ:
Թատրոն
Ալպանիոյ մէջ թատերասէրներու տուած առաջին ներկայացումը տեղի ունեցած է 1874 թուականին: Ալպանական դրամատուրգիայի հիմնադիրն է Ս. Ֆրաշերին («Հաւատարմութեան Երդում», 1880): Թրքական լուծի դէմ ուղղուած հայրենասիրական գործեր գրած են նաեւ ԱՅ. Չայուբին, Ֆ. Փոսթոլին եւ ուրիշներ: Ալպանական առաջին արուեստաւոր թատրոնը կազմաւորուած է 1944 թուականին, Դիրանայի մէջ (այժմ՝ ժողովրդական թատրոն): Արուեստաւոր թատրոններ բացուած են նաեւ Շքոտըր (1949), Քորչա (1950), Տուրրաս (1953) քաղաքներուն մէջ։ Բեմադրուած են Ալպանացի դրամատուրգերու (Ս. Պիթարկայ, Բ. Լեւնեայ, Ֆ. Պաչրամի, Ի. Ուրուչի եւ ուրիշներ) գործերը, համաշխարհային դասական եւ ժամանակակից կտորներ:
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Մշակոյթ
Ռոպերթօ Ֆիրմինիօ
Ռոպերթօ Ֆիրմինիօ Բարբոսայ դէ Օլիւեյրա (Roberto Firmino Barbosa de Oliveira, ծնած է 1991 թուականի հոկտեմբեր 2-ին, Մասեյոյ, Պրազիլ), բրազիլացի ֆուտբոլիստ, լիւերպուլի յարձակողական կիսապաշտպան:
Ասպարէզ
Ֆիրմինիոն սկսած է ֆուտբոլ խաղալ Տոմբենսէի մէջ, ուրտեղէն 2010 թուականին տեղափոխուած է Ֆիգերենսէ: 2010 թուականին խաղացած է 36 խաղ եւ խփած է 8 կոլ: Իր լաւ խաղալուն շնորհիւ ան կարողացաւ գրաւել Հոֆֆենհայմի ուշադրութիւնը:
Հոֆֆենհայմ
2011 թուականի յունուարին Ֆիրմինիոն պայմանագիր կնքեց Հոֆֆենհայմի հետ մինչեւ 2015 թուական, տրանսֆերը կազմեց 4 մլն եւրոյ : Գերմանական խումբին մէջ Ֆիրմինիոյի դեբիւտը տեղի ունեցաւ 2011 թուականի փետրուար 26-ին` Մայնցի դէմ 24-րդ դուրի հանդիպման ժամանակ: Այդ խաղն աւարտուեց 2-1 օգուտ Մայնցի, իսկ Ֆիրմինոն խաղադաշտ եկաւ փոխարինման 75-րդ րոպէին, Սեբաստիան Ռուդի փոխարէն : Իսկ իր առաջին գնդակը ան խփած է 30 դուրին` այնտրախտի դարպասին: Այդ կոլը միակն էր, ինչպէս նաեւ յաղթական էր Հոֆֆենհայմի համար: 2010/2011 մրցաշշրջանում Ֆիրմինիոն խաղաց 11 խաղ, որոնցմէ աչքի եկաւ 3 անգամ: 2011/2012 մրցաշրջանը Ֆիրմինիոյի համար յաջող էր: Սեպտեմբեր 17-ին Բունտէսլիկայի 6-րդ տուրի խաղին Ֆիրմինիոն ձեւակերպեց դուբլ Վոլֆսբուրգի դէմ: Հետաքրքիրն այն է որ վերջին 4 խաղին ան խբած է 3 կոլ:
լիւերպուլ
2015 թուականի յունիս Լիւերպուլը յայտարարեց Ֆիրմինոյի տեղափոխութեան մասին: Բրիտանական լրատուամիջոց BBC-ին իր թերթերուն մէջ գրեց, որ տրանսֆերը կազմած է 28 մլն ֆունտ:
Ծանօթագրութիւններ
Կ'ատեգորիայ:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ Կ'ատեգորիայ:Հոֆֆենհայմի խաղացողներ Կ'ատեգորիայ:Ֆիգեյրենսեյի խաղացողներ Կ'ատեգորիայ:Լիւերպուլի ֆուտբոլիստներ Կ'ատեգորիայ:Բրազիլիայի հաւաքականի ֆուտբոլիստներ
Եայիր Օրոն
Եայիր Օրոն, հրեայ պատմաբան եւ ցեղասպանագէտ։ Իսրայէլի Բաց համալսարանի փրոֆէսօր, ականաւոր մտաւորական։
Օրոն կը բնակի հրէական գիւղի մը մէջ, ուր կը գոյակցին հրեաներ եւ արաբներ․ «Naveh Shalom»-ը Իսրայէլի միա՛կ համայնքն է, ուր այս երկու ժողովուրդները քով-քովի համերաշխ կ'ապրին։
Փրոֆ. Օրոն Թել-Ավիվի համալսարանի դասախօս է, միաժամանակ հեղինակ՝ Հայոց Ցեղասպանութեան մասին բազմաթիւ գիտական աշխատութիւններու: Ըստ անոր՝ հայերու ջարդը որքան կը հետաքրքրէ հայերը, նո՛յնքան ալ՝ հրեաները :
Օրոն եղած է Իսրայէլի կողմէ Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչման ջատագով եւ այդ առնչութեամբ՝ քանի մը գիրքերու հեղինակ:
2015-ին դասաւանդած է Հայաստանի Ամերիկեան համալսարանին մէջ :
Եայիր Օրոն Երեւանի մէջ
2013-ին, Օրոնի «Անընդունելի անտարբերութիւն» գիրքին շնորահանդէսը կատարուած է Երեւանի մէջ: Գիրքը 2000-ին տպագրուած է եբրայերէնով ու ապա թարգմանուած է անգլերէնի ու ռուսերէնի:
Հայերէն թարգմանութիւնը կատարած է Աննա Սաֆարեան, իսկ գիրքի տպագրութեան ազնիւ մեկենասութոիւնը ստաննձնած է Մոսկուաբնակ հայ գործարար Կարէն Պաղտասարեան ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պատմաբաններ
Ս. Յակոբ Եկեղեցի (Էշրէֆիէ)
'''Ս. Յակոբ Եկեղեցի (Աշրաֆիէ)''', Պէյրութի Աշրաֆիէ շրջանի մէջ գտնուող եկեղեցի մըն է:
Պատմութիւն
Լիբանանի Թեմի Կաթողիկոսական փոխանորդ Գերապատիւ Տ. Եփրեմ Ծ. Վրդ. Տոհմանի օրով՝ (հետագային Եփրեմ Արք. Տոհմունի) 1927-ին Էշրէֆիէի ներկայ Ս. Յակոբ եկեղեցւոյ հողաշերտին տեղ կառուցուեցաւ թիթեղաշէն - տախտակաշէն Ս. Աստուածածին եկեղեցին:
1932-ին կառուցուեցաւ տախտակաշէն եկեղեցի մը։ 1953-ին Էշրէֆիէ թաղի ազգայիններու եւ թաղականութեան ճիգերով եւ աշխատանքներով, Փերուզ Ապաճեանի նուիրատուութեամբ, թիթեղաշէն եկեղեցին քանդուեցաւ եւ հիմնարկէքը կատարուեցաւ նոր եկեղեցւոյ, ձեռամբ Գերշ. Տ. Խորէն Արք. Բարոյեանի:
Հայ ճարտարապետ Լեւոն Էմմիեանի հսկողութեամբ ու ցուցմունքներով, եկեղեցւոյ շինարարական աշխատանքները տեւեցին երկու տարի: 1955-ին, Թեմի Առաջնորդ Խորէն Եպս․ Բարոյեանի ձեռամբ կատարուեցաւ հանդիսաւոր օծումը Ս․ Յակոբ եկեղեցւոյ:
Հովիւներու ցանկ
Ս. Աստուածածին եւ ապա Ս. Յակոբ Եկեղեցւոյ հոգեւոր հովիւներ են՝
Աղբիւրներ
[https://www.armprelacylb.org/churches/sourp-hagop/ Ս. Յակոբ Եկեղեցի (Էշրէֆիէ)]
Ստորոգութիւն:Ս. Յակոբ Եկեղեցի (Էշրէֆիէ) Ստորոգութիւն:առաքելական եկեղեցի Ստորոգութիւն:Լիբանան
Տիգրան Գասապեան
'''Տիգրան Ա. Գասապեան''', հայ բժիշկ։
Կենսագրութիւն
Ծնած է Տիգրանակերտ, հայ առաքելական ընտանիքի մէջ։ 1912 թուականին աւարտած է Պէյրութի Ամերիկեան համալսարանի բժշկական բաժինը։
1914 թուականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ ծառայած՝ որպէս զինուորական բժիշկ։
1915 թուականին սպանուած է Կարնիոյ զինուորական ծառայութեան ընթացքին։
Աղբիւրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:Տիգրանակերտ ծնածներ Ստորոգութիւն:1915 մահեր Ստորոգութիւն:Կարին մահացածներ
Ռոզեթայի Քար
Ռոզեթայի քարը, Ռոզեթան քարի կտոր մըն է` մեծ կոթողէ մը, որուն վրայ Ք. Ա. 196 թուականէն քանդակուած գրութիւն մը կայ: Գրութեան իմաստը ինքնին հետաքրքրական չէր. անիկա քուրմերուն յատուկ հրովարտակ մըն էր, զանոնք տուրքերէ զերծ կը պահէր: Այս գրութիւնը երեք անգամ ընդօրինակուած էր երեք տարբեր գրութիւններով. եգիպտացիներուն սուրբ լեզուով, մեհենագրերով, եգիպտացիներուն առօրեայ խօսակցական լեզուով տեմոթիք եւ հին դասական յունարէնով : Ք. Ա. 332 թուականին Մեծն Աղեքսանդրի կողմէ Եգիպտոսի նուաճումէն ետք, երկրին վարչական լեզուն յունարէնը դարձած էր:
Անիկա աշխարհի ամէնէն ծանօթ կտորներէն մէկն է, եւ ամէնէն շատ այցելուածը Բրիտանական թանգարանին մէջ, ուր ան կը գտնուի: Այս քարը, որուն անկանոն ձեւը անմիջապէս ուշադրութիւն չի գրաւեր անգին է. անոր շնորհիւ է, որ եգիպտացիներուն մեհենագրերը կարելի եղաւ կարդալ:
Շատ աւելի ուշ, 1799 թուականին, Նափոլէոն Պոնափարթի բանակէն ֆրանսացի սպայ մը այս քարի կտորը գտած է Էլ Ռաշիտ, ֆրանսերէն՝ Ռոզեթ, գիւղին մօտ, եւ այս քարին տրուած է Ռոզեթա անունը : Իր նուաճումին ընթացքին Պոնափարթին բանակին կ՛ընկերանային բազմաթիւ ֆրանսացի գիտնականներ: Այս գիտնականները հաւաքած էին շատ հարուստ վաւերագրութիւն եւ բազմաթիւ հնադարեան կտորներ, որոնց գլխաւոր կտորը Ռոզեթայի քարն էր: 1801-ին Նափոլէոնի պարտութիւնը զայն մղեց Անգլիոյ հետ կնքելու Աղեքսանդրիոյ դաշնագիրը: Այս դաշնագրին իբրեւ արդիւնք` ան Անգլիոյ յանձնեց գիտնականներուն գտած բազմաթիւ հնագիտական կտորներ : Այս ձեւով է, որ Ռոզեթայի քարը փոխադրուեցաւ Լոնտոն, ուր ցուցադրուեցաւ Բրիտանական թանգարանին մէջ, 1802 թուականէն սկսեալ:
Այդ ժամանակէն սկսեալ բազմաթիւ հմուտ անձեր, անոնց մէջ ըլլալով անգլիացի Թոմաս Եանկ, փորձեցին քարին յունարէն գրութիւնը գործածել մեհանագրերով գրութիւնը կարդալու համար, որովհետեւ ոչ մէկը այդ գրութիւնը այլեւս կարդալ գիտեր աւելի քան 1400 տարիներէ ի վեր:
Վերջապէս, ֆրանսացի գիտնական Ժան-Ֆրանսուա Շամփոլէոն (1790-1832) գրութենէն օրինակ մը ուսումնասիրելով` կը հասկնայ, թէ մեհենագրերէն իւրաքանչիւր պատկերը հնչիւն մը կը ներկայացնէր: Ան կրցած էր լուսաբանել մեհենագրերուն գաղտնիքը: Անոր շնորհիւ` մեհենագրերով գրութիւնները հասկնալի կը դառնային եւ մեզի ուղղակիօրէն կը կապէին հին եգիպտացիներուն աշխարհին հետ:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հնագիտութիւն
Անահիտ (շարժանկար)
Անահիտ (Anahid), Ղազարոս Աղայեանի հեքիաթին հիման վրայ պատրաստուած հայկական շարժանկար (animation), ժապաւէնին համահեղինակն է բեմադրիչ եւ շարժանկարի մասնագէտ Դաւիթ Սահակեանցը. անդրանիկ ցուցադրութիւնը տեղի ունեցած է 27 Դեկտեմբեր 2014-ին ։ Ժապաւէնը նուիրուած է Ղազարոս Աղայեանի ծննդեան 175-ամեակին։
Մարատ Վարժապետեան
Մարատ Ռուբէնի Վարժապետեան (30 Յուլիս 1935, Կամօ, ՀԽՍՀ – 22 Յունիս 1987 Երեւան, ՀԽՍՀ), հայ խորհրդային բեմադրիչ, ֆիլմի նկարիչ, սենարիստ։
Անահիտ (շարժանկար)
«Անահիտ»-ի պատրաստութեան աշխատանքները «Ռոբերտ Սահակեանց փրոտաքշն»-ը սկսած է 2010-ին` մշակոյթի նախարարութեան պատուէրով եւ նիւթական նպաստով: Այն ատեն ծրագրուած էր աշխատանքները աւարտել 2012-ի աւարտին, բայց տրամադրուած նիւթականին անբաւարար ըլլալուն պատճառով 85-90 վայրկեան տեւող ժապաւէնին 60-ը նկարահանուած էր:
Մարատ Վարժապետեան
Կենսագրութիւն
Մարատ Վարժապետեան, ծնած է 1935] թուական]ին Կամո քաղաքին մէջ (այժմ՝ [[Գաւառ)։ 1963 թուականին աւարտած է ՎԳԻԿ-ի օբերաթորական բաժինը։ 1965-1969 թուականներուն աշխատած է Հայֆիլմ կինոստուդիայի մէջ, իսկ 1969 թուականին՝ Երեւան կինոստուդիայի մէջ՝ որպէս բեմադրիչ եւ օբերաթոր ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:1935 ծնունդներ Ստորոգութիւն:30 Յուլիսի ծնածներ Ստորոգութիւն:1987 մահեր Ստորոգութիւն:22 Յունիսի մահացածներ Ստորոգութիւն:Երեւան մահացածներ Ստորոգութիւն:Գաւառ ծնածներ
Անահիտ (շարժանկար)
Որպէս շարժանկար «Անահիտ»-ը երրորդն է հայկական շարժանկարի արուեստի աշխարհին մէջ` Ռոբերտ Սահակեանցի «Պանդոկ»-ը եւ Արման Մանարեանի «Սասունցի Դաւիթ» ժապաւէններէն ետք:
Շարժանկարին հերոսներուն ձայները կատարած են` Ռաֆայէլ Քոթանջեանը, Շուշան Պետրոսեանը, Հրանտ Թոխատեանը, Նազէնի Յովհաննիսեանը, Մկրտիչ Արզումանեանը (Մկօ), Դաւիթ Բաբայեանը, Վարդան Զադոյեանն ու Խորէն Լեւոնեանը, երգահաններն են Արմէն Մարտիրոսեանը եւ Վարդան Զադոյեանը, իսկ բեմադրող նկարիչը` Էռնեստ Մուրադեանը : Երգերը կատարած են` Շուշան Պետրոսեանը, Տիգրան Պետրոսեանը, Գոռ Սուջեանը, Նիկ Էգիբեանը, Յասմիկ Կարապետեանը, ինչպէս նաեւ` «Ակունք» ազգագրական համոյթը:
Նիւթ
իրար սիրող երկու երիտասարդ հերոսներու պատմութիւն մը՝ հովիւի աղջնակ Անահիտին եւ արքայազն Վաչականին մասին։ Պահպանուած է հեքիաթին հիմնական գաղափարը՝ համբերատար ու բանիմաց գեղեցկուհի Անահիտը Վաչական թագաւորին արհեստ գնահատել կը սորվեցնէ։ Վաչականը յանուն սիրած աղջկան՝ կը դառնայ գորգագործ եւ պարտութեան կը մատնէ թագաւորութեան չար ուժերը։ Ի վերջոյ արքան միայն այն մարդը չէ, որ կը թագաւորէ, այլ այն մարդն է, որ ստեղծել ու կառուցել գիտէ, ու նաեւ սիրել։
Ալպեր Սալոն
Ալպէր Սալոն, ֆրանսացի դիւանագէտ, ակնարկագիր, ֆրանքոֆոնիայի աշխոյժ պաշտպան:
Կենսագրութիւն
1981-ին Փարիզի Սորպոնի համալսարանին մէջ յաջողութեամբ պաշտպանած է դոկտորական ատենախօսութիւն «Ֆրանսայի մշակութային գործունէութիւնը աշխարհի մէջ. քննական վերլուծութիւն» թեմայով:
Ասպարէզ
Ալպէր Սալոնը իր աշխատանքային գործունէութիւնը սկսած է իբրեւ գիւղական դպրոցի ուսուցիչ, այնուհետեւ եղած է կրթութեան նախարարութեան աշխատակից, Աւստրալիայի մայրաքաղաք Քանպերայի մէջ մշակոյթի եւ գիտութեան հարցերով խորհրդական, համալսարաններու պետքարտուղարութեան հրամանատարի անդամ, Մաւրիտիուսի մէջ ֆրանսական համագործակցային առաքելութեան ղեկավար, Քէպէքի մէջ (Քանատա) գիտական խորհրդատու, Ֆրանսայի համագործակցութեան նախարարութեան զարգացման բաժանմունքի փոխտնօրէն, Ճամայքայի մէջ Ֆրանսայի դեսպան :
Հասարակական գործունէութիւնը
Ան ղեկավարած է Ազգի եւ հանրապետութեան շրջան» կազմակերպութեան վարիչն է, 1979-էն՝ ակատիաններու հետ բարեկամութեան ընկերութեան անդամ, անգլիական գորգերի ակադեմիայի, ֆրանսերէնի պահպանութեան , Ֆրանսա-Մաւրիտիուս ընկերակցութիւններու աշխատանքներու աշխոյժ մասնակից: 1992-ին Ալպէր Սալոն Տոմինիք Նոկուէի (Dominique Noguez) եւ Տոմինիք Կալէի (Dominique Gallet) հետ համատեղ հիմնադրած է Avenir de la Langue Française կազմակերպութիւնը, որուն նախագահն է 2003-էն ի վեր: 2001-ին հիմնադրած է եւ կը ղեկավարէ նաեւ Forum Francophone International-France կազմակերպութիւնը, միաժամանակ կը նախագահէ ֆորումին ֆրանսերէնի եւ ֆրանքոֆոնիայի կոմիտէի ֆրանսէական բաժինը: 2010-ին Ալպէր Սալոնը ֆորումի անունով խնդրագիր ստորագրած է՝ կոչ ընելով մերժել լիսպոնեան դաշնագիրը :
Ռատիոյին մէջ
2006-ին Ալպէր Սալոնը Radio Courtoisie-ի մէջ նշանակուած է Le Français en partage ծրագրի տնօրէն:
Միհրան Գասապեան
'''Տոքթ. Միհրան Գասապեան''' (1868 - 1910 թթ.), հայ բժիշկ։
Կեսարիոյ ուշիմ զաւակներէն։ Իր նախնական կրթութիւնը կը ստանայ էրճաս միսիոնարական դպրոցին մէջ։ 1894 թուականին ուղղուելով դէպի Միացեալ Նահանքներ՝ բժշկութեան կը հետեւի։ կը մտէ Մէտիքօ-Քիրըր Ճիքըլ Գոլէճ, որմէ ընթացաւարտ կ՛ըլլայ 1898 թուականին, վկայական ստանալէ առաջ կը պաշտօնավարէ Սպան եւ Ամերիկեան պատերազմի միջոցին «Քոր» հիւանդանոցին մէջ։
Վկայականը ստանալէն ետք կը մտնէ ուսուցչական ազպարէզ ու կը պաշտօնավարէ ելեկտրաբուժութիւն եւ Ք. ճառագայթներով դարմանում՝ Մէտիքօ-Քիրըր ճիքըլ Գօլէճին մէջ։ 1902 թուականին կը հրաժարի եւ մէկ տարի ետք տնօրէն կը կարգուի Ֆիլատելֆիոյ ընդհանուր հիւանդանոցին՝ «X-ray» ճառագայթներու աշխատանոցին։ Այս պաշտօնը կը վարէ ցմահ։
Տոքթ. Գասապեան քանի մը գիրքերու հեղինակ է՝ ստուերանկարի (skiagraphy) մասին, որոնցմէ մէկը հրատարկուած է 1907 թուականին. կը խօսի ելեկտրաբուժութեան եւ Ռէօթկէնեան ճառագայթներու մասին, կը գործածուի իբրեւ դասագիրք։
Տոքթ. Գասապեան պատուիրակ եղած է բազմաթիւ երկիրներու մէջ Ք. ճառագայթներու միջազգային համաժողովներու ընթացքին։
Փսիթալիա
Փսիթալիա (յուն․՝ Ψυττάλεια), Սարոնիքոս ծոցի կղզիակ, Ատիկէի ափերուն մօտիկ, Փիրէային եւ Սալամինային միջեւ, Յունաստան։ Կը Տարածութիւնն է 0․375 քլ² եւ երկարութիւնն է 1500 մեթր։
Միհրան Գասապեան
Հակառակ Ք. ճառագայթներէն իր ստացած այրուցքներուն եւ վտանգներուն Տոքթ. Գասապեան մեծ սիրով կը փարի գործին ու հետզհետէ իր համբաւը կը տարածուի։ Ան մասնաւոր ուսումնասիրութեան առարկայ դարձուցած է ուռուցքներու եւ քաղցկեղներու դարմանումը՝ ստուերանկարի միջոցաւ եւ ամէնէն յաջող դարմանիչներէն մին եղած է գիտութեան այս ճիւղին մէջ։
Փսիթալիա
Կղզիին վրայ կը գործէ «Փսիթալիայի կոյանոցի գործածութեան կեդրոն»ը, Ատիկէ նահանգին բնակիչներուն համար եւ այս ուղղութեամբ Եւրոպայի ու Աշխարհի մեծագոյն կեդրոններէն է։
Ք․Ա․ 480-ին, Սալամինայի նաւամարտէ առաջ, պարսիկները կղզիին վրայ հաստատեցին պարսկական պահակագունդ մը, վաղկացած պարսիկ ազնուականերէ եւ մարտիկներէ։ Նաւամարտէն ետք, լքեցին պահակագունդը եւ Արիսթիտիս (աթենացի յոյն զինուորական եւ քաղաքագէտ) ցամաք ոտք կը կոխէ եւ կ՛ոչնչացնէ պարսիկները։ Յաղթանակին յաղթանշաններէն մէկը կը դրուի Փսիթալիա․ այս մասին կը վկայեն իրենց արձանագրութիւններուն մէջ Էսհիլոս, Իրոտոթոս, Փլութարհոս, Ստրապոն, Փաւսանիաս,․․։
Միհրան Գասապեան
Աւելի քան քսան նշանաւոր դարմանիչներու մահերը տեղի ունեցած են ուղղակի յիշեալ ճառագայթներէն, որոնք կը թափանցեն ծանօթ գրեթէ ամէն մէկ նիւթի եւ որոնց դէմ ոչինչ գտնուած է իբրեւ պաշտպանողական միջոց։
Փսիթալիա
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Սարոնիքոս ծոցի կղզիներ Ստորոգութիւն:Էգէականի կղզիներ Ստորոգութիւն:Յունաստանի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ ըստ երկիրի Ստորոգութիւն:Կղզիներ Ստորոգութիւն:Կոյանոցի գործածութեան կեդրոններ
Միհրան Գասապեան
1909 թուականին, հէք Գասապեան, Պոլիս կու գայ։ Պոլիոյ մէջ ամուսնանալէ ետք կը վերադառնայ Ֆիլատելֆիա, ուր (Ք. ճառագայթներուն զոհն ըլլալով) 1910 Յուլիս 1–ին կը մեռնի։
Ստորոգութիւն:1868 ծնունդներ Ստորոգութիւն:1910 մահեր Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:Կեսարիա ծնածներ Ստորոգութիւն:Ֆիլատելֆիա մահացածներ
Սեպուհ Թէքեան
Սեպուհ Թէքէեան.-- 1969-ի տարեշրջանին կ՛ընդունուի Պէյրութի Պետական երաժշտանոցը՝ հետեւելու համար ձայնամարզութեան դասընթացքներուն։ Նոյն տարուայ ընթացքին երաժիշտներուն խորհուրդով կ՛ընտրէ «Ֆակօթ» եւ մօտ տարուայ մը փորձառական շրջանին, կ, իւրացնէ որոշ կէտեր համոզուելուվ գործիքին բարձր որակին, ձայնային տարողութեան եւ կարելիութիւններուն շուրջ։
Երգի հետ առընթեր Ֆահօթ գործիքը կը զարգացնէ մինչեւ 1974:
1971–1974 երկարող տարեշրջաններուն մաս կը կազմէ երաժշտանոցի սենեկային նուագախումբին։ Ուսանողական շրջանին երգարուեստի մարզէն ներս զանազան ելոյթներով հանդէս կու գայ Պէյրութի եւ Հալէպի մէջ։ 1972-ին մասնաւոր յայտադրով ելոյթ կ՛ունենայ Պէյրութի Կէօթէ էնսթիթուի մէջ։
1974-ի Հոկտեմբերին կ՛արժանանայ պետական կրթաթոշակին, ֆակօթ գործիքը զարգացնելու համար Իտալիոյ մէջ։ 1977-ին կը վկայուի Միլանոյի երաժշտանոցէն որպէս Ֆակօթիստ եւ երգիչ։ Այս շրջանին մաս կազմած է երաժշտանոցի փչողական գործիքներու հնգեակին, որուն հետ ելոյթ ունեցած է բազմաթիւ նուագահանդէսներով Միլանոյի եւ այլ քաղաքներուն մէջ։
1977-ի եւ 78-ի ամառները կը հետեւի Սիէնայի Աքատեմիա Օրքէսթրի մէջ նուագակցութեան դասընթացքներուն՝ արժանանալով պատուոյ վկայականին։
1977--78 տարիներուն մաս կազմած է Իտալական Կիվանիլի նուագախումբի «Սիմֆոնիք երիտասարդական նուագախումբին» եւ բազմաթիւ ականաւոր ղեկավարներու հետ ելոյթներ ունեցած է Իտալիոյ մէջ։
Ներկայիս կը պաշտօնավարէ Պետական Երաժշտանոց եւ Արուեստից վարժարանէն ներս։ Լիբանանի մէջ անցեալ Յունիսին Կիպրոսի Հայկական Ռատիոժամի Լիբանանի ներկայացուցիչի կազմակերպութեամբ իր քրոջ հետ միասին, առանձին յայտագրով «երգ-նուագ» ելոյթ ունեցաւ Յակոբ Տէր Մելքոնեան թատերասրահին մէջ։
Իսկ այս տարի «Լիբանանեան Մշակութային Խորհուրդի» կազմակերպած երաժշտական հանդէսին իր մասնակցութիւնը բերած է նուագով։
1779 թուական
1779 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 79րդ տարին է
Մահեր
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1779 մահեր
Ստորոգութիւն:1779
Իլիական
Իլիական (Ἰλιάς), Հոմերոսին վերագրուող վիպերգ (էպիկական պոէմ), հին յունական գրականութեան հնագոյն յուշարձաններէն մէկը։ «Իլիականի» նիւթը շարադրուած է 15,700 տողով, որոնք դեռ վաղեմի գիտնականները, ըստ հին յունական այբուբենի տառերու թիւին, բաժնած են 24 գիրքի կամ երգի։
Աշխարհաբար հայերէնը թարգմանուած է երեք անգամ՝ (գրաբարէն) Մկրտիչ Խերանեանի եւ (յունարենէն) Հ. Արսէն Ղազիկեանի եւ Համազասպ Համբարձումեանի կողմէ  ։
«Իլիականի» եւ «Ոդիսականի» հիմքը ինկած յունական առասպելի համառօտ թեման
Տրովադա քաղաք-պետութեան արքայազն Ալեքսանդրը (Պարիս) կը փախցնէ յոյներու Սպարտայի թագաւոր Մենելայոսի կնոջը՝ Հեղինէին։ Հեղինէն Զեւսի դուստրն էր, որ ունէր առասպելական գեղեցկութիւն։ Ահա այս գեղեցկուհուն կ՛առեւանգէ տրոյացի արքայազն Պարիսը, եւ այս հանգամանքը կը դառնայ տրոյական պատերազմի պատճառը (իսկ աւելի շուտ՝ պատրուակը)։ Յոյներու (աքայացիներու) զօրքերու հրամանատարը Ագամեմնոնն է։ Անոնց կողմէեն հերոսներ Աքիլլէսը, Պատրոկլեսը, հնարամիտ Ոդիսեւսը եւ ուրիշներ։ Պատերազմը կը ձգձգուի, եւ տասը տարի ետք հակամարտութեան վերջը չերեւար։ Սակայն Ոդիսեւսը իր հնարամտութեամբ վերջ կը դնէ պատերազմին։ Անոր խորհուրդով կը կառուցուի փայտէ մեծ ձի մը, որուն մէջ կը թաքնուին քանի մը յոյն հերոսներ՝ Ոդիսեւսը անոնցմէ։ Ձին կը ձգէ քաղաքի դարպասներուն առաջ, իսկ յունական զօրքը կը թաքնուի հարեւան կղզիներուն մէջ, այդպիսով ձգելով տպաւորութիւն, որ յոյները ընդունած են իրենց պարտութիւնը եւ վերադարձած տուն։ Տրոյացիները փայտէ ձին ներս կը տանին, եւ կը տօնեն իրենց «յաղթանակը»։ Գիշերով, երբ խրախճանքէն հարբած տրոյացիները քնացած են, յոյն հերոսները դուրս կու գան ձիէն, կը կոտորեն քաղաքի պահակազօրը, եւ կը բանան դարպասները։ Յունական զօրքը կը ներխուժէ Տրովադա, որու բնակչութիւնը կամ սուրի կը քաշուի, կամ կը գերուի։ Հինաւուրց քաղաքը կրակի կը մատնուի եւ կ՛աւերուի։ Հեղինէն կը վերադարձուի ամուսնուն, իսկ յոյները տուն կը մեկնին հսկայական աւարով։
Արտաքին յղումներ
Ստորոգութիւն:Գիրքեր այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կրօնքը Հին Յունաստանի մէջ Ստորոգութիւն:Իլիական
Փանոս Թէրլէմէզեան
Փանոս Թէրլէմէզեան (11 Մարտ 1865, Վան - 30 Ապրիլ 1941, Երեւան), հայ նկարիչ եւ հասարակական գործիչ։
Կեանքին վաղ տարիները
Ծնած է 11 Մարտ 1865-ին, Վանայ Այգեստան, Պօղոս Թէրլէմէզեանին յարկին տակ։ Նախնական ուսումը ստացած է Յանկոյս ձորի ծխական դպրոցին մէջ, ինչպէս նաեւ Նարեկ կարդալով։
Մանկութենէն հակում ունեցած է գծագրութեան եւ 6-7 տարեկանին`երեք գոյն մատիտներով մարդու դէմքեր գծելով։ 11 տարեկանին, դպրոցը ձգելէն ետք, շրջան մը դերձակի մը խանութին մէջ աշկերտ կը դառնայ, ապա` հիւսնի քով կ'աշխատի։
1880-ին, երբ Մկրտիչ Փորթուգալեան կը բանայ «Հայկազեան-Կեդրոնական Վարժարան»ը, պատանի Փանոս չորս ու կէս տարի կը յաճախէ հոն եւ իր ընդունակութեամբ աչքի կը զարնէ դպրոցին մէջ։
1885-ին թրքական կառավարութեան հրամանով Կեդրոնական Վարժարանը կը փակուի, եւ տնօրէնը` Մ. Փորթուգալեանն ալ կ'աքսորուի Վանէն։
Արմենական Կազմակերպութեան Անդամ
1880-ական թուականներուն վերջերուն Փանոս յեղափոխական երիտասարդ կը դառնայ՝ Արմենականութեան դրօշին տակ։
1890-ին քանի մը ընկերներու հետ, զէնքեր եւ յեղափոխական գրականութիւն փոխադրելու համար Վանէն կ'անցնի Սալմաստ (Պարսկաստան)։
1890-ին, կ'անցնի Մուշ, սղերդցիներ, մշեցիներ, քղեցիներ եւ սասունցիներ յարաբերութեան մէջ դնելու համար Վանի յեղափոխականներուն հետ, որպէսզի կազմակերպուին անոնք եւս։