cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Աքրոփոլիս Ինքնաշարժներու Մրցաշարք
Պատմական ակնարկ
Յունազգի վարորդներու խումբ մը Ռալի Աքրոփոլիս մրցաշարքին կազմակերպումի գաղափարը կ՛ունենայ։ Առաջին մրցաշարքը (1․923 քլ․) կը կազմակերպուի 1951-ին «Շրջապտոյտներու եւ Ինքնաշարժի Յունական Ակումբ»ին (Ελληνική Λέσχη Περιηγήσεων και Αυτοκινήτου (ΕΛΠΑ)) կողմէ։ Աթէնքէն կը մեկնարկէ ու կ՛ընթանայ Յունաստանի գլխաւոր քաղաքներու ճամբաներէն․ Թրիփոլի (Պելոպոնես), Լարիսա, Սելանիկ, Սերես, Գավալա, Սելանիկ եւ վերջաւորութիւնը՝ Աթէնք։ Յաղթական կը հանդիսանայ Փեթրոս Փերաթիքոս Ֆիաթ «Fiat» մակնիշի ինքնաշարժով։
Մրցաշարքը 1953-ին միջազգային ճանաչում կը ստանայ եւ 1960-ին մաս կը կազմէ «Եւրոպայի Ախոյեանութեան», իսկ 1973-էն՝ «Վարորդներու Համաշխարհային Ախոյեանութեան» եւ «Ինքնաշարժներու գործարանատէրուն Համաշխարհային Ախոյեանութեան» մրցաշարքներուն։ Ինչպէս նաեւ, մաս կը կազմէ Ինքնաշարժի Միջազգային Դաշնակցութեան (ֆրան․՝ Fédération Internationale de l'Automobile, FIA)։
Ժամանակակից շրջան (2005-էն ետք)
2005-ին, մրցաշարքին կեդրոնը Լամիա քաղաքը (կեդրոնական Յունաստան) կը հանդիսանայ։ Աթէնքի Ողիմպիական Մարզադաշտին մէր բացառիկ յաջողութեամբ կը կայանայ գերայատուկ շրջագիծ մը։ Այդ տարին, Ռալի Աքրոփոլիս կը քուէարկուի որպէս 2005-ի լաւագոյն մրցաշարքը։
2006-ին մրցաշարքին կեդրոնը Աթէնք եւ անոր շրջապատի լեռները կը փոխադրուի, իսկ սպասարկութեան կառավայրը Աթէնքի Ողիմպիական Մարզադաշտը կը հանդիսանայ, ուր նաեւ տեղի կ՛ունենան երկու գերայատուկ շրջագիծեր․ մէկը մրցաշարքին բացման օրը եւ միւսը՝ վերջին օրը։
2007-ին մրցաշարքին կեդրոնը Աթէնք կը հանդիսանայ եւ Մարքոփուլոյի Հեծելարշաւի Ողիմպիական Կեդրոնին մէջ տեղի կ՛ունենան երեք գերայատուկ շրջագիծեր։
2009-ին մրցաշարքը տեղի կ՛ունենայ Կորնթոսի Լուդրաքի ծովափնիայ շրջանը։ 2010-ին մրցաշարքը տեղի չունենար։
Իսկ 2011-ին իւրայատուկ շրջագիծերը կը տարածուին Ֆթիոթիտա, Վիոթիա, Կորնթոս եւ Արղոլիտա շրջաններուն մէջ։
2012-ին մրցաշարքը կը սկսի Աթէնքի Զափիօ Դահլիճէն կեդրոն ունենալով Լուդրաքի ծովափնեայ քաղաքը (Կորնթոս)։
Այնուհետեւ, հակառակ Յունաստանի դիմագրաւած տնտեսական տակնապին, մրցաշարքը կանոնաւորապէս կը շարունակուի մինչեւ 2018։
2019 եւ 2020 թուականներուն թագավարակի համաճարակին պատճառով  (sars-cov-2) մրցաշարքը տեղի չունենար։ Կանոնաւոր կը կատարուի 2021 եւ 2022 թուականներուն։
Տե՛ս նաեւ
Տաքար մրցաշարք
Մոնաքոյի Շրջագիծը
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Ինքնաշարժներու մրցաշարք
Գիւղի կոմունիստ
«Գիւղի Կոմունիստ», խորհրդային շրջանի հայկական ամսագիր։ Հանդիսացած է ՀԿ(բ)Կ ԿԿ-ի եւ Երեւանի քաղաքային կոմիտէի օրգանը։ Հրատարակուած է 1929— 1930 -ին, Երեւանի մէջ։ Խմբագիրները՝ Մ․ Չոլախեան, Ե․ Չուբար։
Ըստ խորհրդային պաշտօնական տեղեկատուութեան լուսաբանած է կուսակցութեան քաղաքականութիւնը կոլեկտիւացման շրջանին, պայքարած է աջ օպորտունիզմի դէմ եւ հետեւած քննադատութեան ու ինքնաքննադատութեան ծաւալման գիւղական կուսկազմակերպութիւններուն մէջ, ինչպէս նաեւ անդրադարձած է Երեւանի կոմերիտական կազմակերպութիւններու աշխատանքներուն, տպագրած է գիտաաթեիստական յօդուածներ, տեղեկութիւններ միջազգային քաղաքական իրադրութենէն։
«Գիւղի կոմունիստի»-ի բաժիններն էին՝ «Կուսակցական կեանք», «Խորհրդային շինարարութիւն», «Կոլեկտիւացման ճակատում», «Աշխատանքը բատրակների մէջ», «Կոոպերացման ճակատում», «Աշխատանքը գեղջկուհիների մէջ», «Կուլտուրական ճակատում», «Ինչ կարդալ» (քաղաքական եւ գիւղատնտեսական ընթացիկ գրականութենէն)։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Գիւղատնտեսական կեանք
«Գիւղատնտեսական կեանք», խորհրդային շրջանի հայկական գիւղատնտեսական քաղաքականութեան, Էկոնոմիկայի եւ տեխնիկայի ամսագիր (սկիզբը՝ երկշաբաթաթերթ)։ Հանդիսացած է հողագործութեան ժողկոմատի, հայջրտնտեսութեան, հայգիւղկոոպի օրգանը։ Հրատարակուած է 1922-1929 թուականներուն, Երեւանի մէջ։ Խմբագիրներ՝ Ա․ Երզնկեան, Ս․ Շադունց։
Անդրադարձած է Խորհրդային Հայաստանի ոռոգման գործի կազմակերպման, անասնապահութեան զարգացման, առանձին մշակաբոյսերու մշակման, վնասատուներու դէմ պայքարի խնդիրներուն։
Զգալի տեղ յատկացուցած է գաւառներու տնտեսութեան ուսումնասիրութեան, գիւղատնտեսութեան զարգացման հեռանկարներու որոշման, գիւղին մէջ կատարուող սոցիալ-քաղաքական անցուդարձերուն։
Հանդէսի նախաձեռնութեամբ ստեղծուած է «Գիւղացու գրադարան» մատենաշարը։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ
Օհանաւան
Օհանավան, գիւղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզին մէջ, Քասախ գետի բարձրադիր ափին։ Հեռաւորութիւնը մարզկեդրոնէն՝ 3 քմ հիւսիս-արեւելք, ծովու մակերեւոյթէն՝ 1330 մեթր։
Բնակչութիւն
Օհանաւանի ազգաբնակչութեան փոփոխութիւնը .
Պատմական վայրեր
Գիւղին արեւելեան մասին մէջ կը գտնուի Յովհանավանքին վանական համալիրը (Դ.- ԺԳ. դարեր), «Սերկեւիլի Կալեր» բնակատեղին (Ք.Ա. Առաջին հզմ.), «Վասակամուտ» ամրոցը (Ք.ա. 2-րդ-1-ին հզմ.), Կաթողիկէ (Ս. Կարապետ) (1216) եւ Դ. դարու Ս. Կարապետ եկեղեցիները։
Օհանաւանէն 1 քմ հիւսիս կը գտնուին Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ անապատը (Անապատ հրեշտակաբնակ) (Ժ.- ԺԳ. դարեր) եւ «Աղկունծ» (ԺԳ. դար) եկեղեցին, Ժ.- ԺԳ. դարերու «Այծանոց» քարայր-կացարանը, իսկ 2 քմ հիւսիս՝ Սերկեւիլի գիւղատեղին (Ժ.- ԺԵ. դարեր), ԺԱ.- ԺԳ. դարերու ամրոցը, Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ (Ժ.- ԺԳ. դարեր), Ս. Աստուածածին (Կարմիր վանքեր) (Ժ.- ԺԳ. դարեր) եկեղեցիները եւ Ք.Ա. Առաջին հազարամեակին «Ապարանի առու» ջրանցքը։
Զնտուկ
Զնտուկ (zndoog.com)․ մանկավարժական հայալեզու (արեւմտահայերէն), աղբիւրներու եւ գործիքներու համացանցային լայնարձակ կայքէջ։ Կը ներփակէ հայերէնի ուսուցման արդի, նորարար եւ գործնական մեթոտիք ծրագիրներ։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Զնտուկը հիմնուած է Գալուստ Կիւլպէնկեան Հիմնարկութեան Հայկական Բաժանմունքին կողմէն, եւ հանրութեան ներկայացաւ 16 Հոկտեմբեր 2021-ին։
Ժամանակակից մանկավարժական, երեխայակեդրոն եւ ուսանողակեդրոն մօտեցումներով համացանցային կեդրոն մըն է «զնտուկ»ը, որմէ մասնաւորաբար կ՛օգտուին մանկավարժներ, ուսուցիչներ, աշակերտներ եւ ծնողներ, դպրոցներէն ներս կամ դուրս։
Կ՚ընդգրկէ մանկապատանեկան տեսերիզներ, ձայներիզներ, շարժապատկերներ, շարժանկարներ, տարբեր տարիքներու համար նախատեսուած ծրագիրներ, գրական ստեղծագործութիւններ, բառարաններ, խաղեր եւ ուրիշ զանազան նիւթեր։ Ինչպէս նաեւ ուսուցիչներու համար պատրաստուած գրաւոր եւ լսատեսողական ուղեցոյցներ, որոնք շարունակ կը հարստանան։
Գաղափարախօսութիւնը
Զնտուկը ստեղծուած է հիմնուելով մանկավարժական որոշ սկզբունքներու վրայ։ Լեզուն անհատի մը առօրեային հետ կապուած ըլլալով, ան «զնտուկ»ին մէջ ամբողջութեամբ ընդգրկուած է որպէս՝ «ապրող, շնչող, ինքզինք զարգացնող, աշխարհին հետ զուգահեռ յառաջացող միջոց, վայր եւ եղանակ»: Կայքէջին բովանդակութիւնը շարունակ կ՛ընդլայնուի։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հասարակութիւն Ստորոգութիւն:Հայալեզու կայքէջեր Ստորոգութիւն:Կայքէջեր
Արշակ Ջամալեան
Արշակ Ջամալեան, հասարակական, քաղաքական, պետական գործիչ, ՀՅԴ կուսակցութեան անդամ:
Ուսում
Նախնական կրթութիւնը ստացած է Գանձակի հայոց ծխական դպրոցին մէջ, ապա` Գանձակի ռուսական ուսումնարանը: 1897-ին ան ընդունուած է Գէորգեան ճեմարան, որ աւարտած է 1902-ին:
Գործունէութիւն
1905-ին, հայ-թաթարական ընդհարումներու ժամանակ մասնակցած է հայատեաց ցարական ոստիկանապետի ահաբեկման, որուն պատճառով 7 ամիս բանտարկուած է: 1906-ին Գերմանիոյ մէջ զբաղած է հասարակական գիտութիւններու ուսումնասիրութեամբ, հիմնադրած է ՀՅԴ Եւրոպայի հայ ուսանողական միութիւնը, հրատարակած է «Ուսանող» պարբերականը եւ հայ ազատագրական պայքարը լուսաբանող գրքոյկներ (հայերէն, ֆրանսերէն եւ գերմաներէն):
1907-ին կը մասնակցի ՀՅԴ Դ. Ընդհանուր ժողովին` իբրեւ Եւրոպայի ՀՅԴ ուսանողական միութեան պատգամաւոր:
1909-ին վերադարձած է Կովկաս, դասաւանդած է Թիֆլիսի Ներսիսեան վարժարանին մէջ, աշխատակցած է « Հորիզոն » օրաթերթին:
Ա. Համաշխարհային պատերազմի տարիներուն` հայ կամաւորական գունդերու կազմակերպիչներէն մէկը եղած է եւ անձամբ կռուած է ուսանողական կամաւորական գունդին մէջ:
1914-ին Ջամալեան ՀՅԴ Ը. Ընդհանուր ժողովին թէեւ ներկայ չէ եղած, բայց եւ այնպէս ընտրուած է ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ:
1917-ին Հոկտեմբերէն` Հայոց ազգային խորհուրդի անդամ: Նոյն թուականին մասնակցած է Երզնկայի մէջ հաշտութեան բանակցութիւններուն ու կնքումին:
Պաշտօններ
1918-ին` Անդրկովկասի Սէյմի անդամ:
1918-ին եղած է Հայոց ազգային խորհուրդի` Պերլին մեկնած Ազգ. պատուիրակութեան կազմին մէջ:
1919-ին` Հայաստանի Հանրապետութեան դեսպան Վրաստանի` Թիֆլիսի մէջ: Նոյն թուականին ընտրուած է Հայաստանի խորհրդարանի պատգամաւոր եւ Երեւան տեղափոխուած է Թիֆլիսէն. եղած է զինակոչի արտակարգ կոմիսար, 1920-ին մաս կազմած է Բիւրօ կառավարութեան` իբրեւ հաղորդակցութեան ճանապարհներու նախարար:
10 Օգոստոս 1920-ին Թիֆլիսի մէջ ստորագրած է զինադադարի համաձայնագիր` Խորհրդային Ռուսիոյ ներկայացուցիչ Լեկրանի հետ:
1921-ին եղած է Դաշնակցութեան բանագնացը Ռիկայի մէջ` պոլշեւիկներու հետ կատարուած խորհրդակցութեանց ժամանակ: Այնուհետեւ անցած է Թիֆլիս, ապա` Կ. Պոլիս եւ վերջապէս հաստատուած է Ֆրանսա:
Ֆրանսայի մէջ
Ջամալեան՝ 17 Նոյեմբեր 1924– 17 Յունուար 1925, Փարիզի մէջ տեղի ունեցած ՀՅԴ Ժ. Ընդհանուր ժողովին ընտրուած է Բիւրոյի անդամ ու այդ պաշտօնին վրայ մնացած է մինչեւ 1933 Փետրուար-21 Մարտ:
Փարիզի մէջ տեղի ունեցած ՀՅԴ ԺԲ. Ընդհանուր ժողովի որոշումով ան կոչուած է Դաշնակցութեան մնայուն քաղաքական գործիչի աշխատանքին ու պատասխանատուութեան: Ան եղած է Դաշնակցութեան ներկայացուցիչը Ընկերվար միջազգայնականի մէջ:
1925-1933 տարիներուն Փարիզի մէջ հրատարակուող ՀՅԴ-ի օրկան « Դրօշակ »ի խմբագրութեան անդամ եղած է:
Ջամալեանի ներդրումը մեծ եղած է Միացեալ Նահանգներու մէջ Հայ օգնութեան միութեան վերաշխուժացման ու Եւրոպայի տարածքին Հայ կապոյտ խաչի հիմնադրութեան, տարածման եւ ժողովրդականացման գործին մէջ:
Աշխատութիւններ
Գրած է «Դաշնակցութեան տեսութիւնը» գիտական աշխատութիւնը (1908)։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ Ստորոգութիւն:Հայ քաղաքական գործիչներ Ստորոգութիւն:Հայ պետական գործիչներ Ստորոգութիւն:ՀՅԴ գործիչներ
Զարմանազան
Զարմանազան․ արեւմտահայերէնի ամառնային խտացեալ ծրագիր։ Կը հովանաւորուի Գալուստ Կիւլպէնկեան Հիմնարկութեան Հայկական Բաժանմունքին կողմէն։
Գաղափարախօսութիւնը
Բազմաբաղադրիչ է սակայն ծրագիրները մէկը միւսին կապուած են։ Մասնակցողները կ՛ընտրեն իրենց յարմարը։
Վայրը
Տեղի կ՚ունենայ Ֆրանսայի Ալպեան լեռնային շրջանին մէջ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայկական ճամբարներ Ստորոգութիւն:Եւրոպայի հայկական ճամբարներ Ստորոգութիւն:Ճամբարներ
Գարեգին Բրուտեան
Գարեգին Բրուտեան, (Դեկտեմբեր 1884), Օսմանեան հայկական ժողովրդական երգերու նշանաւոր մեկնաբան՝ 1910-1920-ական թուականներուն։
Ուտ նուագող ու երգիչ Գարեգին Բրուտեան Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ կը հասնի տաս տարեկան հասակին՝ մօրը հետ, միանալու համար իր հօր, որ կ'ապրէր Ուըրսթըրի (Մասսաչուսէց) մէջ։ Ընտանիքը Սամսոնէն էր։
1916-ին կ'արձանագրէ 20 թրքերէն երգ, որոնցմէ ոմանց կ'ընկերակցի նաեւ Քեմանի Մինասը։ Երբ Նիւ Եորքի մէջ մօտաւորապէս 1920-ին կը հիմնուի «Մ. Կ. Բարսեղեան» ձայնագրութիւններու տունը, Բրուտեան կ'ըլլայ հոն արձանագրուող առաջին երգիչը։ Ան հանդէս կու գայ 20 երգերով, բոլորն ալ հայերէն եւ անոնցմէ ոմանք յօրինուած Յովսէփ Շամլեանի կողմէ։
Անոր երգած է «Չինարի եարս աղջիկ»։
Գարեգին Բրուտեանի յաջորդ երգածը Քեռիին նուիրուած յեղափոխական ծանօթ երգն է։ Քեռի, կամ Քաւթառ Արշակ Գալֆայեան, դաշնակցական ֆետայի, որ Ապտուլհամիտ Բ.ի գահակալութեան տարիներուն, 1903-էն 1905 գործած է Սասնոյ եւ Վասպուրականի մէջ։ 1908-1912 դաշնակցական ականաւոր դէմքերէն Եփրեմ Խանի կողքին մասնակցած է Պարսկաստանի ազատագրական շարժումին։ Ա. Համաշխարհային պատերազմին բռնկումէն ետք, Քեռի ստանձնած է հայկական կամաւորական 4-րդ գունդին հրամանատարութիւնը։ Մարտական այս միաւորը կցուած էր ռուսական բանակին եւ կը գործէր ռուս-օսմանեան ճակատին վրայ։ 1915-ին, Ռեւանտուզի (ներկայիս Իրաքի մէջ) մէջ մղուող մարտերուն ընթացքին Քեռին զոհուած է ։ Բրուտեանի երգերը Ի. դարու սկիզբին եղած են ներգաղթած ամերիկահայերու կեանքին անբաժան մասը : Երգը սփոփանք եղած է հայրենիքէն տեղահանուած հայերուն համար, անոնք հայրենակցական միութիւններ ստեղծած են ԱՄՆ-ի մէջ, հաւաքներուն երգած են իրենց բնակավայրերուն բնորոշ երգերը: Խնճոյքներուն, սկզբնական շրջանին, արեւելեան ոճով կը մասնակցէին միայն տղամարդիկ, որոնք կ'ուտէին, կը խմէին եւ կ'երգէին:
Սուրբ Իգնատիոս
Վաղ քրիստոնէական աւանդութեան համաձայն՝ ան էր այն մանուկը, զոր Յիսուս իր մօտ կը կանչէ, կը կանգնեցնէ աշակերտներուն մէջ եւ կ'ըսէ. «Ճշմարիտ կ'ըսեմ ձեզի. եթէ մանուկներու պէս չըլլաք, երկինքի արքայութիւնը չէք մտներ։ Արդ, ով որ իր անձը կը խոնարհեցնէ ինչպէս այս մանուկը, երկինքի արքայութեան մէջ ան է մեծը» (Մտթ. 18.3-4): Այս պատճառով զինք կը կոչեն նաեւ Աստուածազգեաց, այսինքն՝ զԱստուած զգեցած-հագած՝ զԻնք իր վրա կրող, Անով պատուած:
Այս մեծ սուրբը աշակերտած է Ս. Յովհաննէս աւետարանիչին: 98-117 եղած է Անտիոքի եպիսկոպոսը եւ Տիրոջն նուիրած իր երկրային կեանքը աւարտած է նահատակութեամբ:
Ս. Իգնատիոս, Քրիստոսի եկեղեցւոյ երկրորդ եպիսկոպոսը, շատ մեծ հեղինակութիւն վայելած է արեւելքի մէջ, որովհետեւ շատ նամակներ գրած է համայնքներու կամ եկեղեցիներու: Հռոմի Տրայանոս կայսեր (որ ապրած է 98-110 իբրեւ հռոմի կայսր) հալածանքներուն ատեն կը ձերբակալուի Ս. Ինքնատիոս եւ հռոմէական զինուորներու ուղեկցութեամբ կը տարուի Հռոմ եւ հոն ալ կը նահատակուի: Ըստ աւանդութեան՝ ան առիւծներու կեր կըլլայ: Ս. Իգնատիոս երբ կը տարուէր Անտիոքէն Հռոմ ամէն տեղ քրիստոնեաները կը դիմաւորէին զինք, որովհետեւ շատ յայտնի անձ մը եղած է: Անոնք կաշարք կու տային զինուորներուն եւ թոյլտուութիւն կը ստանային տեսակցելու իրեն հետ եւ իր օրհնութիւնն ու խրատները ստանալով կը վերադառնային:
Նամակներ
Իր գրած նամակներէն հասած է միայն եօթն, որոնցմէ մէկը ուղղուած է Ս. Պօղոկարպոսին, իսկ միւսները՝
·       Մաղնէսիոյ եկեղեցւոյ
·       Տրալիոյ եկեղեցւոյ
·       Ֆիլատելֆիոյ եկեղեցւոյ
·       Զմիւռնիոյ եկեղեցւոյ
·       Հռոմի եկեղեցւոյ
Հռոմի Քրիստոնեաներուն ուղղուած նամակին մէջ կը նշուի, որ այդտեղի Քրիստոնեաները կը ձեռնարկեն զինք ազատել, սակայն ինք կը խնդրէ, որ թոյլ տան իրեն, որ Քրիստոսի համար նահատակուի:
Հայ Եկեղեցին Ս. Իգնատիոսը դասած է Սուրբերու շարքին:
Իքնատիոսի վարդապետութիւնն ու աստուածաբանութիւնը
Քրիստոսի եւ մարդու միջեւ առնչութիւն ունեցող կապը եկեղեցին է: Այն կապը, որ Քրիստոսի եւ Հօր Աստուծոյ միջեւ է, նոյնն է ինչ որ է Քրիստոսի եւ մարդուն միջեւ. Հետեւաբար, նոյն կապն է նաեւ եկեղեցւոյ մէջ հաւատացեալին եւ եպիսկոպոսին միջեւ: Ս. Ինքնատիոս կը թելադրէ, որ եպիսկոպոսին դիտեն այնպէս ինչպէս պիտի դիտէին Քրիստոսի: Եպիսկոպոսին անձին մէջ կը տեսնուի եկեղեցւոյ միութիւնը, անոր համար կարեւոր է հնազանդիլ ընդհանրապէս Քահանայական կարգ ունեցողներուն, մանաւանդ՝ եպիսկոպոսին միայն այս ձեւով կարելի է հեռու մնալ բաժանումներէն եւ դէմ դնել հեռետիկոսութիւններուն:
Իրական Ս. հաղորդութիւն գոյութիւն չի կրնար տեղի ունենալ եթէ այդ խորհուրդը չկատարէ եպիսկոպոսը եւ կամ թէ եպիսկոպոսը թոյլատրէ մէկ ուրիշին զայն կատարելու, որովհետեւ եպիսկոպոսը Աստուծմէ ստացած է այդ իշխանութիւնը: Եկեղեցւոյ մէջ թէ՛ քահանաները, թէ՛ սարկաւագները, թէ՛ ժողովուրդը իրենցմէ վեր եթէ ունին մէկը, որմէ պէտք է ուղղութիւն եւ շնորհք ստանան անիկա եպիսկոպոսն է: Ս. ինքնատիոս հայրապետին օրերուն յստակ կը զանազանուին եպիսկոպոսին եւ քահանային դերերը: Կարեւոր է նաեւ, որ Ս. Իգնատիոս երբ իրեն տրուած հարցումներուն կը պատասխանէ պէտք է գիտնալ, որ անիկա տրուած է Աստուծոյ կողմէ: Ս. Իգնատիոս կը զգար, որ ինք կը գրէ Սուրբ Հոգիին ներշնչումով եւ այդ պատճառով ալ յաճախ կ'ըսէ. «կը հրամայեմ»: Իր արարքներուն մէջ կը հանդիպինք «քրիստոնէութիւն», «ընդհանուր եկեղեցի կոչումներուն»: Առաջին անգամ իր նամակներուն մէջ չորս աւետարանիչներու գրածները կը կոչուին «աւետարան»: Ս. Հոգիի մասին երբ կը խօսի, կըսէ. «Աստուածութեան երրորդ դէմքն է եւ որուն միջոցով կ'իրագործուի հաւատացեալներուն փրկութիւնը»: Իր նամակներէն կարելի է քաղել նաեւ նահատակութեան Աստուածաբանութեան հարցը: Ս. Իգնատիոս կոչուած է նաեւ «Ս. Խրիստոֆորոս», որ կը նշանակէ «զՔրիստոս շալկել»:
Աղբիւրներ
«Հայրաբանութիւն» Եզնիկ Ծ. Վրդ.Պետրոսյան Ս. Էջմիածին 1996 https://lusamut.net/սուրբ-իգնատիոս-անտիոքացի/ https://www.youtube.com/watch?v=lHQK23qsFfw http://etchmiadzinlibrary.am/hy/events/surb-hayrapetner-ignatiosi-addei-ev-maruta-episkoposi-hisatakutyan-or
Տուէյն Ճոնսոն
Տուէյն Տուկլաս Ճոնսոն (Dwayne Johnson, ), հռչակաւոր է իր ծաղրանունով՝ «Վէմը»։ «Վէմը» յայտնի ամերիկացի դերասան, արտադրող, եւ վարպետ «WWF»ի ըմբշամարտիկ է։
Կենսագրութիւն
«Վէմը» Քալիֆորնիա ծնած է բայց յետոյ շատ անգամ փոխադրուած է ծնողքին հետ։ «Վէմին» ծնողները՝ Ադա Ճոնսոն եւ Րոքի Ճոնսոն են։ Նախ ան հազիւ սկսած է նախակրթարան յաճախել կը փոխադրուի Հիւսիսային Քարոլինա։ Յետոյ կը փոխադրուի Քոնեդիքոդ, ուր իր նախնական ուսումը կը ստանայ։ Երկրորդական ուսում ստանալու համար կը սկսի յաճախել Հաուայիի դպրոցը ապա Դենեսիի մէջ կ'աւարտէ։
«Վէմը» ոճրագործ էր երբ երկրորդական վարժարանի աշակերտ էր եւ յաճախ կը բռնուէր ոստիկանութեան կողմէ։ Ամէն ինչ կը փոխուի երբ կը սկսի ֆութպոլ խաղալ։ Իր եկրորդականի վերջին տարին, ֆութպոլ խաղալու ուսումնաթոշակ մը կը շահի։ Համալսարանի կողքին ֆութպոլ կը խաղար, «Վէմը» կը սկսի իր ուսումը ոճրաբանութեան եւ բնախօսութեան ճիւղերուն մէջ։
Համալսարանէն ետք «Վէմը» կը դառնայ ըմբշամարտիկ եւ կարգ մը ընդմիջումներով, 1996-էն մինչեւ 2019 թուական կը մնայ այդ մարզին մէջ։ «Վէմը» «WWFի առաջամարտիկ»ի մրցանակին ութ անգամ կը տիրանայ։ Իր հմայիչ եւ յատուկ արտաքինին պատճառով՝ 2010 թուականին «Վէմը» ըմբշամարտը կը ձգէ եւ կը հետեւի դերասանութեան։ Ան կը սկսի երեւիլ հեռատեսիլի վրայ nրպէս համբաւաւոր հիւր։
«Fast and Furious»ի «Fast Five» շարժանկարին մէջ դեր խաղալէն ետք, «Վէմը» շատ աւելի հանրածանօթ կը դառնայ։ Այժմ, «Վէմը» հռչակաւոր է իր «Moana»ի եւ «Jumanji»ի մէջ խաղացած դերով։
«Վէմը» իր հանրաճանաչ ըլլալը կ՚օգտագործէ, որպէսզի ունենայ պատանիներու քուէները։
2020 թուականի նախագահական ընտրութեան համար «Վէմը» նեցուկ կարողը կը կանգնի Ճօ Պայտենին։ «Վէմը» հիմնած է «Տուէյն Ճոնսոն Վէմ» հիմնարկը՝ հիւանդ մանուկներու համար։ «Վէմը» հրատարակած է գիրք մը ։ Այս գիրքը ինքնակենսագրութիւն մըն է «Վէմը Կ'ըսէ» վերնագիրով։
Ընտանիքի մասին
Համալսարանի օրերուն, «Վէմը» կը ծանօթանայ Տանի Կարսիային։ Անոնք կ՚ամուսնանան Մայիսի 3-ին, 1997 թուականին։ Իրենց աղջիկը՝ Սիմոն ծնած է Օգոստոսի 14-ին 2001 թուականին։Անոնք կը բաժնուին Մայիս 2008 թուականին։Ետքը 2007 թուականին, «Վէմը» յարաբերութիւն կ՚ունենայ Լորեն Հաշեանի հետ։ Անոնք կ՚ամուսնանան Օգոստոսի 18-ին, 2019 թուականին։ Միասին ունին երկու դուստր՝ Դինա եւ Ճասմին։
Էյմի Շումըր
Էյմի Շումըր (Amy Schumer, ), ամերիկացի գրող, դերասանուհի, հասարակական գործիչ։
Կեանք եւ գործունէութիւն
Էյմի ա­ւար­տած է «Ո­ւի­լիըմ Ես­փեր սթիւ­տիօ»ն, դե­րա­սա­նա­կան դպրոց մը, ուր ու­սա­նած է ե­րեք տա­րի: Ան իր ծննդա­վայր Նիւ Եոր­քի զբօ­սա­վայ­րե­րուն մէջ կա­տա­կեր­գա­կան մե­նա­կա­տա­րում­նե­րով ե­լոյթ ու­նե­ցած է 2004-էն սկսեալ:
Պատ­կե­րաս­փիւ­ռա­յին կա­տա­կեր­գու­թեամբ ա­ռա­ջին ան­գամ ե­լոյթ ու­նե­ցած է 2007-ին, երբ եր­րորդ դա­սուած է «Էն.Պի.Սի.»ի «Լասթ քոմիք սթանտինկ»-ի մէջ, եւ ա­ւե­լի ուշ երկ­րոր­դա­կան դեր ստանձ­նած է մեծ ժո­ղովր­դա­կա­նու­թիւն վա­յե­լած «30 ռոք» կա­տա­կեր­գա­կան հա­ղոր­դա­շա­րի մէկ դրուա­գին մէջ:
Էյմի 2015-ին հե­ղի­նա­կած է շար­ժա­պատ­կե­ր մը՝ «Թրէյ­նուը­րեք»ին, որ բե­մադ­րած է Ճատ Ա­պա­տով․ ա­ռա­ջին ան­գամն ըլ­լա­լով Ա­պա­տով բե­մադ­րած է շար­ժա­պատ­կեր մը, որ ինք չէ գրած:
2013-ին «Քոմետի սենթրըլ»ը ներկայացուցած է առաջին ելոյթը` «Ինսայտ Էյմի Շումըր», խառնուրդ մը` սքեչներու, կատակերգական մենակատարումի եւ փողոցի մէջ կայացած հարցազրոյցներու ։
Ծանօթագրութիւններ
<references group="" responsive="1"> Ստորոգութիւն:Ամերիկացի գրողներ Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասանուհիներ
174 Ֆետրա աստղակերպ
174 Ֆետրա աստղակերպ․ կը պատկանի Աստղակերպերու Գլխաւոր Գօտիին։ Բացարձակ մեծութեամբ աստղակերպ է, այդպէս ինչպէս հաստատուած է Արեգակնային Դրութեան համար։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
174 Ֆետրա աստղակերպին տրամագիծը 69,24 քլ․ է, իսկ լոյսի կորագիծը երկարաձեւ եւ կամ անկանոն ձեւ կը ցուցնէ։ Ֆետրա ինքնին շուրջ կը դառնայ ամէն 5 ժամ եւ 45՛։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Աստղակերպեր այբենական կարգող Ստորոգութիւն:Աստղակերպեր
Գիւղտնտես
«Գիւղատնտես», պատկերազարդ շաբաթաթերթ (1913-էն՝ երկշաբաթաթերթ)։ Թիֆլիսի Հայ գիւղատնտեսական ու տնայնագործական ընկերութեան հրատարակութիւն (1914-էն)։ Լոյս տեսած է 1909-ին Թիֆլիսի մէջ։ Խմբագիր հրատարակիչներ՝ Ա․ Աթանասեան, Ա․ Մահակեան։
Հանդէսը տպագրած է յօդուածներ այգեգործութեան, անասնապահութեան, բամբակագործութեան, մեղուաբուծութեան, շերամապահութեան, գիւղատնտեսական մեքենաներու, տնկիներու ու սերմերու մասին, աջակցած գիւղատնտեսական դասընթացներուն, հրատարակած «Գիւղատնտեսի գրադարան» մատենաշարը։
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ Ստորոգութիւն:Վրաստանի պարբերականներ
Երդիք (յայտագիր)
Երդիք (յայտագիր). Արեւմտահայերէնով ստեղծարար յայտագիր մը հայախօս եւ հայախօս չեղող երեխաներու համար։ Կը հովանաւորուի Գալուստ Կիւլպէնկեան Հիմնարկութեան Հայկական Բաժանմունքին կողմէն։
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Երդիքը ստեղծուած է ներշնցուած Գալուստ Կիւլպէնկեան Հիմնարկութեան նախաձեռնութեամբ արեւմտահայերէնի գործադրուող լեզուական իւրացումի « Զարմանազան » ծրագիրէն։ Յայտագրին ստեղծարար բովանդակութեան պատրաստութիւնն ու սփռումը յանձն առած են 7 երիտասարդներ։
Անոր հնարամիտ միջավայրին մէջ ներմուծումը ազատ է եւ տրամադրելի է «Ակուլ Տուկուլ» (4-7 տարեկաններու յարմար) եւ «Ալնիս Բալնիս» (7-12 ու անդին տարեկաններու համար) զուարճալի պահեր ու խաղեր ընդգրկող տեսերիզներու միջոցով։ Երեխաներուն առիթը կը տրուի զարգացնեն իրենց լսողատեսողական ունակութիւնները, ստեղծարար կարողութիւններն ու յիշողութիւնը։ Ինչպէս նաեւ կը գրգռէ անոնց հետաքրքրութիւնը «ինչո՞ւ» եւ «ինչպէ՞ս» հարցականներ խորացնելով անոնց մէջ։
Սփռում
«Ակուլ Տուկուլ»ի եւ «Ալնիս Բալնիս»ի սփռումները շաբաթական հերթականութեամբ են։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մանկապատանեկան յայտագիրներ Ստորոգութիւն:Հայալեզու յայտագիրներ Ստորոգութիւն:Յայտագիրներ
Ֆետրա
Ֆետրա (յուն․՝Φαίδρα)․ Մինոասին եւ Փասիֆայիին աղջիկը։ Եղած է Աթէնքի հերոս եւ թագաւոր՝ Թիսէասին երկրորդ կինը։
Առասպելը
Ըստ յունական դիցաբանութեան, Ֆետրա սիրահարուեցաւ իր գեղեցկութեամբ համբաւ ունեցաղ Իփոլիթոսին՝ Թիսէասին մանչին։ Սակայն երբ փորձեց զայն հրապուրել, ան մերժեց։ Անոր հետ ուրիշ հանդիպումի մը ընթացքին, Ֆետրա առանց վարանելու, Իփոլիթոսին ոտքերուն կ՛իյնայ եւ կ՛աղերսէ արցունքոտ աչքերով անոր դրական պատասխանին։ Իփոլիթիս կը մերժէ անոր սէրը եւ Ֆետրա իր զայրութեան մէջ հագուստները կը պատռէ եւ կը փախչի։ Կիսամերկ Թիսէասին կը ներկայանայ եւ Իփոլիթոս կ՛ամբաստանէ թէ փորձեց զայն բռնաբարել։
«Իփոլիթոս»
Այս առասպելը Էվրիփիտիս իր «Իփոլիթոս» ողբերգութեան մէջ կը գործածէ, ինչպէս նոյնպէս բազմաթիւ հին յոյն բանաստեղծներ եւ արուեստագէտներ։
174 Ֆետրա
1877-ին յայտնաբերուած աստղակերպի մը կը տրուի Թիսէասին երկրորդ կինին՝ Ֆետրային անունը՝ 174 Ֆետրա։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Կրետական դիցաբանութիւն Ստորոգութիւն:Յունական դիցաբանութիւն Ստորոգութիւն:Դիցաբանութիւն
Քալուշ (երգի խումբ)
Քալուշ (անգլ.՝ Kalush) Ուքրանական ռեփի խումբ մըն է, կազմուած 2019 թուականին: Խումբը կազմուած է հիմնադիր Օլէ Սիուքի կողմէ, նուացող Իհոր Տիտենչուք, ինչպէս նաեւ պարող Վլատ Քուրոչքա (կամ MC KylymMen): Տիտենչուքը նաեւ անդամ է ելեկդրո-ֆոլք Go_A խումբին:
2021 թուականին, խումբը սկսաւ այլ ծրագիր մը՝ Քալուշ Օրքէսթրա, ընկերակցութեամբ Թիմոֆի Մուզիչուքի, Վիթալի Տուժիքի եւ Ժոնի Տիվինիի: Օրքեսթրան ունի հիփ հոփ բնոյթ, ֆոլքի նմուշներով եւ Ուքրանական մշակութային մոթիֆներով: Խումբը առաջնութեան արժանացաւ 2022 թուականի Եւրատեսիլ Երգի Մրցոյթին «Stefania» երգով:
Յակոբ Հաճեան
Յակոբ Հաճեան, հայ արձակագիր, հրապարակախօս եւ խմբագիր։
Արտա Վիրազ Նամակ
Արտա Վիրազ Նամակ (Միջին-Պարսկերէնով - Պահլաւերէն՝ Արտա Վիրազ Նամակ), (Արդի-Պարսկերէն՝ اردا ویراف‌ نامه), բառացի կը նշանակէ՝ «Առաքինի Վրիազի Գիրքը»: Զրադաշտական գրուածք մըն է, որ կը նկարագրէ երկիւղած եւ բարեկրօն Զրադաշտի մը (Վիրազ-ին) երազային–արշաւը դէպ ի անդէնական աշխարհը։ Գիրքը կը կազմուած է 8,800 բառերէ։ Կը կարծուի թէ բնագիրը հասած է վերջնական տեսքին Թ․– Ժ․ դարերուն (9-րդ – 10-րդ) շարք մը խմբագրութիւններէ ետք։
Յակոբ Հաճեան
Կեանք եւ գործունէութիւն
Ծնած է Կ. Պոլիս, ուր ստացած է կրթութիւնը։ Գրական-հրապարակախօսական ասպարէզ մտած է 1860-ականներոի կեսերէն, աշխատակցելով պոլսահայ մամուլին։
Արտա Վիրազ Նամակ
Վերնագիրը
Աւեստերէն «Արտա» կամ «Աշա» կամ «Արթա» (𐬀𐬴𐬀) բառը, որ համանման է Սանսքրիթ «ռթա»-ին (ऋत), մակդիր-ածական մըն է «Վիրազ»-ին, եւ մօտաւորապէս կը թարգմանուի (թէ Սանսքրիթէն եւ թէ Պահլաւերէնէն՝ Միջին-Պարսկերէնէն) Ճշմարտասէր, արդար, առաքինի․․․
Յակոբ Հաճեան
Իբրեւ խմբագիր
1875-1877 թուականներուն խմբագրած է «Միմոս» երգիծաթերթը, 1897-1898 թուականներուն՝ « Ծաղիկ » պարբերականը։
Արտա Վիրազ Նամակ
Վերնագիրը
«Վիրազ»-ը հաւանաբար համասեռ է Նախա-Հնդ-Եւրոպական Անգլերէն՝ «Ուհիրո» բառին, եւ Աւեստերէն՝ Վիրա բառին։ Հաշուի առնելով Պահլաւերէնի Այբուբենին բնորոշ կարգ մը բաղաձայններու հնչիւնները երկդիմօրէն (նոյն տառը մէկ հնչիւնէ աւելի կ՚արտայատէ) ներկայացնելը, այս գրուածքին նախագուսանին գլխաւոր հերոս անուն՝ «Վիրազ»-ը կը տառափոխուի ու կը գրադարձուի (Անգլերէն՝ Transliterate, չշփոթել Տառադարձութեան հետ, Անգլերէն՝ Transcription) Վիրաֆ (Լատինատառ՝ Wiraf, Viraf)։ Սակայն Աւեստական ձեւը յստակօրէն «Վիրազա»-ն է, ինչը կը թելադրէ թէ ճշգրիտ հնչիւնը զ-ն է։
«Նամակ» Պահլաւերէնով (Արդի Արեւմտահայերէնի տառադարձութեամբ կը հնչուի՝ Փահլաւելրէն) կը նշանակէ գիրք։ Հայերէն ՆԱՄԱԿ բառին արմատը Պարսկերէն է (Պահլաւերէն՝ 𐭭𐭠𐭬𐭡 ,Նամակ, Արդի Պարսկերէն՝ نامه, Նամէ), որ կը նշանակէ գրուածք, գիրք կամ նամակ։
Յակոբ Հաճեան
Իբրեւ խմբագիր
1901 թուականէն մինչեւ մահ եղած է «Մանզումէի էֆքեար» թերթի օգնական խմբագիրը։
Իբրեւ վիպագիր
1869 թուականին Կ. Պոլսոյ մէջ լոյս տեսած է անոր «Հեղինէ կամ գաղտնիք մը ի Կոստանդնուպոլիս» վէպը, որ յետագային արժանացած է քանի մը տպագրութիւններու (Բ․ տպ.՝ 1909, Գ․ տպ.՝ 1925)։
1886 թուականին տպագրած է «Բերայի գիշերները» արկածային վէպը, որ նոյնպէս վերահրատարակուած է 1914 եւ 1927 թուականներուն։
Անոր «Կորուսեալ կտակը» վէպն ալ իբրեւ թերթօն տպագրուած է «Ծաղիկ» պարբերականին մէջ, 1896 թուականին։
Ասոնցմէ բացի՝ 1897-1898 թուականներոին մաս-մաս լոյս ընծայած է «Մոզայիք 999 հատիկներով» ստուար ժողովածուն, որ մանրապատումներ են ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ արձակագիրներ Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակախօսներ Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ
Քիմի (Մեծ Յունաստան)
Քիմի կամ Քիմէ (հին յուն․՝ Κύμη, Κύμαι), յունական առաջին գաղթօճախը հիմնուած Իտալիոյ տարածքին, Ք․Ա․ 8-րդ դարուն Էվիացիներէն (Հալքիտա եւ Քիմի քաղաքներէն), Հարաւային Իտալիա (Մեծ Յունաստան), Քամփանիա շրջան (Նափոլիին հիւսիս-արեւմուտքը)։
Քիմիին բարգաւաճը
Յունական առաջին գաղթօճախն է Իտալիոյ տարածքին։ Հիմնուած է Ք․Ա․ 8-րդ դարուն, յունական երկրորդ գաղթականութեան ժամանակ։  Քիմիին հիմնադիրներն են Էվիայի Հալքիտա եւ Քիմի քաղաքներուն բնակիչներ։  Ըստ Ստրապոնի անոնց ղեկավարներն էին Իփոքլիս (Քիմի) եւ Մենասթենի (Հալքիտա)։  Սկզբնական շրջանին անոնք կը հաստատուին Իսքիա կղզին, որ յոյները զայն անուանած են Փիթիքուսես Πιθηκούσσες։  Ապա կը հաստատուին դիմացի ափին՝ Քիմի։ Քիմի առաջին տարիներուն կը զարգանայ եւ քանի մը տարի ետք կը հիմնէ Զակլի գաղթօճախը՝ Սիչիլիա, հետագային Մեսինի (հին յուն․)։ Իսկ Ք․Ա․ 5-րդ դարուն կը հիմնէ Նափոլի գաղթօճախը, այժմ Նափոլի քաղաք։  Քիմիին բարգաւաճումը կ՛ անհանգստացնէ դրացի ցեղերը, որոնք դաշնակցելով վրան կը յարձակին, սակայն կը պարտուին (Ք․Ա․ 524-ին)․ Քիմիացիներուն ղեկավարն է Արիսթոտիմոս։  Վերջիններս կը դաշնակցին Սիրաքուսցիներուն հետ եւ Քիմիին նաւամարտին (Ք․Ա․ 474) կը յաղթեն Էթրուսքական նաւատորմիղը։
Քիմիին անկումը
Ք․Ա․ 421-ին տեղական Օսքի ցեղը Քիմին կը գրաւէ եւ ամբողջ շրջանը կ՛ ամայանայ։ Քիմիին բնակիչներէն շատեր կ՛ ապաստանին դրացի Նափոլի գաղթօճախը։ Ք․Ա․ 338-ին Քիմի կ՛ իյնայ Հռոմէացիներուն իշխանութեան տակ։
Սիվիլա Քիմիացիին տաճարը
1932-ին հնագիտական պեղումներէն կը յայտնաբերուի Քիմիացի Սիվիլային տաճարը։ Սիվիլա Քիմիացին Քիմիի Ափոլոնայի պատգամատեղի քրմուհին էր։  Ան Հռոմէական աշխարհին ամենահռչակաւոր քրմուհին էր, ինչպէս յունական աշխարհին մէջ էրիթրէայի Սիվիլան էր (Էրիթրէա, Յոնիա․ Փոքր Ասիոյ արեւմտեան ափերու յունական գաղթօճախ)։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական գաղթօճախներ Ստորոգութիւն:Յունական գաղթօճախներ Իտալիոյ տարածքին Ստորոգութիւն:Գաղթօճախներ
Քրիստափոր Փիրումով
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Ելիզավետպոլի (Գանձակ) նահանգի Շուշի քաղաքը: Ուսանած եւ աւարտած է Քիեւի համալսարանի բժշկական բաժանմունքը:
1917-ին զինուորական ծառայութեան մէջ եղած է: Մասնակցած է Ա. Համաշխարհային պատերազմի ն, սկիզբը` Հարաւարեւմտեան ռազմաճակատին վրայ, իսկ 1918-ին տեղափոխուած է Անդրկովկաս` Կովկասեան ռազմաճակատ:
Փիրումով` իբրեւ զինուորական բժիշկ,  մասնակցած է Սարդարապատի ճակատամարտին: Բժիշկի պահանջը հայկական զօրամասի մէջ մեծ էր: Մասնագիտութեամբ վարակաբան եղած է, բայց Ա. Համաշխարհային պատերազմին մասնակցած է իբրեւ ընդհանուր մասնագէտ բժիշկ եւ, առաջին հերթին, որպէս վիրաբուժ: Զինուորական բժիշկները ցարական բանակի անձնակազմի պատասխանատու սպայի համազգեստ կրած են, միայն ուսադիրներու վրայ սպիտակ գիծեր կային: Փիրումովի ուսադիրներու վրայ մէկ սպիտակ գիծ եղած է. ան զինուորական աստիճանով զօրագլուխ եղած է:
Մասնակցած է նաեւ գերմանա-խորհրդային պատերազմին` «Հայրենական մեծ պատերազմ»-ին՝ 22 Յունիս 1941 – 9 Մայիս 1945:
Արժանացած է բազմաթիւ մետալներու եւ շքանշաններու :
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ Ստորոգութիւն:Հայ փրոֆեսորներ
Տաքար մրցաշարք
Պատմական ակնարկ
Մրցաշարքին կազմակերպումի գաղափարը կ՛ունենայ ֆրանսացի վարորդ Թիերի Սապին։ Ան 1977-ին Ապիճան-Նիս մրցաշարքին ընթացքին կը կորսնցնէ ուղղութիւնը եւ կը կորսուի։ Կ՛անդրադառնայ թէ անապատը յարմար վայր մըն է ուր ինքնաշարժներու մրցումներու սիրահարները կրնան փորձել իրենց կարողութիւնները։ Դեկտեմբեր 1977-ին կը կազմակերպէ Փարիզէ-Տաքար առաջին մրցաշարքը եւ այնուհետեւ կեանքը կը նուիրէ անոր կազմակերպութեան։
Առաջին մրցաշարքը սկիզբ կ՛առնէ Փարիզէն 26 Դեկտեմբեր 1978-ին եւ կը վերջանայ 14 Յունուար 1979-ին Տաքար (Սենեկալ)։ 182 կառքեր կը մասնակցին եւ պէտք էր ճեղքէին 10․000 քլ․ մինչեւ հասնին վերջին հանգրուանը՝ Տաքար, ուր միայն 74 կը կարողանան հասնիլ։ Ալեն Ժենեսթիէ (ինքնաշարժ) Քիրիլ Նըվօ (հեծանիւ) եւ Ժան Ֆրանսուա Տիւնաք, Ժան Փիեռ Շափել, Ֆրանսուա Պօ (բեռնասայլ) յաղթական կը հանդիսանան։
Մրցաշարքը արագօրէն լայն ժողովրդականութիւն կը ստանայ եւ 1980-ին 216 կառքերով սկիզբ կ՛առնէ, 1981-ին՝ 291, իսկ 1982-ին՝ 382։ Մրցաշարքը 1979-էն ի վեր կը կատարուի։ Մինչեւ 2007, մրցաշարքին գրեթէ ամբողջ ընթացքը տեղի կ՛ունենար Ափրիկէ։ Ուրբաթ 4 Յունուար 2008-ին, մրցաշարքը չսկսած, ժամը 12։30-ին «Տաքար 2008»-ի կազմակերպիչները կ՛որոշեն մրցաշարքին ջնջումը «ապահովութեան» պատճառաբանութեամբ․ մրցաշարքին տեւողութեան ընթացքին փուլերէն ութն պիտի կատարուէին Մաւրիթանիա, ուր սակայն սպաննուած էին ֆրանսացի 4 զբօսաշրջիկներ։ 2009-ին մրցաշարքը տեղի կ՛ունենայ Ամերիկայի ցամաքամասը՝ Արժանթին եւ Չիլէ․ մեկնակէտը եւ վերջին հանգրուանը Պուէյնոս Այրես ըլլալով։
2023-ի մրցաշարքը (45-րդ) տեղի ոունեցաւ Սաուտի Արաբիա, 31 Դեկտեմբերէն 2022 - 15 Յունուար 2023։
Զոհեր
Մրցաշարքին պատմութեան ընթացքին, ըստ պաշտօնական աղբիւրներուն, զոհուած են 63 վարորդներ։
Ախոյեաններ
Ախոյեաններուն շարքը երկայն է։ Ամենէն տիտղոսաւոր վարորդներն են՝
Ինքնաշարժ
Սթեֆան Փիթըրհանսել․ Ֆրանսա, 8 անգամ ախոյեան։
Հեծանիւ
Սթեֆան Փիթըրհանսել․ Ֆրանսա, 6 անգամ ախոյեան։
Բեռնասայլ
Վլատիմիր Շական․ Ռուսիա, 7 անգամ ախոյեան։
Նախնական Արարողութիւններ Ու Սովորոյթներ
Նախնական Արարողութիւններ Ու Սովորոյթներ
Տաքար մրցաշարք
Քառանիւ հեծանիւ (quad)
Մարքոս Փաթրոնելի․ Արժանթին, 3 անգամ ախոյեան,
Նախնական Արարողութիւններ Ու Սովորոյթներ
Ներկայ գլուխի մէջ մենք արագօրէն պիտի քննենք նախնական պաշտամունքի այն արարողութիւններն ու սովորոյթները որոնք մինջեւ այսօր ալ շարունակած են վերապրիլ երբեմն այլասերելով դէպի աւելորդապաշտութիւն, կամ բարձրանալով դէպի աւելի լուսաւոր ծէսեր, ինչպէս Ս. Պատարագ եւայլն արարքներ: Եւ այդ բոլոր արարքները իրենց պարզագոյն սկզբնաւորութիւններէ կու գան-կերպով մը հինին շարունակութիւնը վսեմացուած նոր կանոններով եւ բովանդակութեամբ եւ գեղաճաշակ արուեստով:
Տաքար մրցաշարք
Քառանիւ հեծանիւ (quad)
Իկնասիօ Քասալէ․ Չիլէ, 3 անգամ ախոյեան։
Նախնական Արարողութիւններ Ու Սովորոյթներ
Ուստի կարեւոր է որ կարեւորութեամբ նայուին հին արարողութիւնները: Հին մարդը արարողապաշտ է այնքան որքան է հաւատացեալ. Աւելի թերեւս ան նախ արարողակատար է եւ յետոյ խորհրդածող: հետաքրքրական է որ բոլոր նախնական ցեղախումբերու մէջ կրօնքը առաւելապէս զգացական արարք մըն է, պար կամ թափօր կամ խարոյկի մը շուրջ տօնակատարութիւն, քան իմացական քարոզչութիւն: Իր կրօնքը շատ աւելի իր սիրտին կապած է քան միտքին: Մինչդեռ արարողութիւնը սովորութիւն է, այս պատճառով արարողութիւնները ընդհանրական բնոյթ մը չեն կրեր, այլ աւելի տեղական բնոյթ ունին:
Տաքար մրցաշարք
SSV
Ֆրանչիսքօ Լոփեզ Քոնթարտօ․ Չիլէ, 2 անգամ ախոյեան։
Տե՛ս նաեւ
Աքրոփոլիս Ինքնաշարժներու Մրցաշարք
Մոնաքոյի մրցաշարք
Նախնական Արարողութիւններ Ու Սովորոյթներ
Պաշտամունքի առաջին արարողութիւնները պէտք է նկատենք «Սուրբ» եւ «Արգիլեալ» ճանչցուած առարկաներու կամ անձերու շուրջ կատարուածները: Երկու տեսակներու կրնանք բաժնել անոնք:
Տաքար մրցաշարք
Տե՛ս նաեւ
Մոնաքոյի Շրջագիծը
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Շարժուն կառքերու մրցաշարք Ստորոգութիւն:Երկարատեւ մրցաշարքեր Ստորոգութիւն:Մրցաշարքեր
Նախնական Արարողութիւններ Ու Սովորոյթներ
Իրենք իրենց մէջ գերբնական զօրութիւն եւ սրբւթիւն արտայայտել անձերու եւ առարկաներու հանդէպ: Մարդաբաններ նոր բառ մը կը գործածեն առնուած խաղաղական Ովկիանոսի կղզիներու բնիկներու բարբառէն, mana մաանա, որ կ'ուզէ բացատրել այն խորկրդաւորութեան ցոլքը որ կը գտնուի արտակարք յատկութիւններով անձերու եւ առարկաներու մէջ: Օրինակ, յաղթական մէծ զօրապետ մը ունի այդ Մաանա կամ թագաւոր մը, մարգարէ մը մոգ կամ քահանայ մը լի է Մաանայով:
Եւ օրհնութեամբ կրնայ հօր մը իր Մաանան փոխանցել իր որդիին: Օրինակ «Հայր Աբրահամ» իր միեակ որդիին Իսահակին փոխանցեց այդ օրհնութիւնը: Նոյն այդ «Շնորհք-խարիզմային» փոխանցումի արարողութիւնն է աւելի վսեմացած ձեւով:
1.-«Հարամ»ն ու «Թապու»ն.
Սրբութեան հետ կապուած է նաեւ «արգելք»ի օրէնքը, մարդ եթէ դպչի սրբազան առարկային հոգին կը հարուածէ զայն: Մասնաւոր անյեր միայն կրնան ձերնել զանոնք:
Անթիւ է շարքը «թապու» նկատուած առարկաներու կամ արարքներու: Եդեմի մէջ «արգիլուած կենաց ծառի պտուղը» ուտել:
-նախ, մեծաւորներու եւ կողմէ դրուած օրէնք մըն է թապուն, որպէսզի սրբազան անձի առարկայի անպատկար կերպով չմոտենայ հասարակ անհատմը:
-եկրորդ, ու թերեւս աւելի իմաստալից բացատրութիւն, բարոյականութեան ուսուցումի առաջին մէկ օրենքն է «մի ըներ այս, մի ըներ այն», եւ ինչպէս որ գիտենք որ մարդու չշդելը դժուար է ծանր բացատրութիւններով ատոր համր զգացական «հարամ»ի միջոցով կ'արգիլեն զայն, զգուշացնելով «մեշքին» սխալեն:
Բ.- Զոհի մասուձանելու բուսական ու կենդանական.
Բոլոր կրօնքներու գլխաւոդր արարողութիւնը եղած է զոհ մատուցանելը, Սեմական ժողովուրդներու մէջ մանաւանդ: Հրէական կրօնքը 10-15 տեսակ զոհ մատուցանելու օրէնք ունէր: Նոյնպէս հին Յոյները, իսկ Հոմերական գրականութիւնը բազում օրինակներ ունի զոհամատուցման տեսակններէն:
Զոհաբերումի նախնագոյն սովորութիւնը բուսական ընծան է. «Նախախայրիք»ը ընծայաբերել դաշտերէն քաղուած բերքին. Եւ ոգիները եւ աստուածները բաժին մը ստանան բերքեն որպէսզի մշտառատ օրհնուին անոնք: Օրինակ «Աբելի ընծայաբերքը» նոյնպէս եկեղեցական «Անդաստան»ի արարողութիւնը որ կը նուիրուի Աստուծոյ:
2.- Կենդանական զոհի ընծայումը.
Բոլոր ժողովուրդերու մէջ ընծայումի տարածուած ձեւը կենդանիի զոհ տլն է: Եւ կը սորուի այս մէկը Սուրբգրոց Կայէնի եւ Աբէլի ընծայաբերումեն, եւ նշանաւոր նախադասութիւն մը կայ որ է «Աստուած կը նախնտրէ կենդանի զոհ», արիւնով զոհ մը:
Եւ նոյն այս միտքը զոհաբերութեան կը տեսնենք բոլոր ժողովուրդներուն մէջ, ըլլայ իսլամ կամ ոեւէ ուրիշ կրօնքի մէջ: Իսկ նոյն այդ հին սովորութիւնը կը տեսնենք նաեւ հայոց «մատաղ»ի ընծայումը, հայոց մատաղ նաեւ չէ այնքան ընտանեկան կերուխումի համար այլ բարեգործութեան եւ աղքատներուն համար:
Կենդանի զոհերէն անդին ունինք այեւ կարք մը ցեղերու մէջ մարդ զոհելու սովորութիւնը, ներկայիս որեւէ տեղ չի կատարուիր այդպիսի արարողութիւններ, բացի Ափրիկեան «Գաննիպալներու» մարդակերներու մէջ: մարդկայի զոհելու ծագումը եղած է պարզապէս փնութեան զօրութիւնները գոհացնելու եւ հաճեցնելու իրենց աստուածներուն համար: Նոյն իսկ կը զոհեն իրենց անդրանիկ զաւակը:
Օրինակ, ամէնէն նշանաւոր մարդկայի զոհաբերումը եղած է «Ասորա-Բաբելական ու քանաանեան» երկիրներու մէջ, եւ ասոնց հետեւութեամբ Հրէից պատմութեան մէջ: Արդի պեղումները երեւան կը բերեն խոշոր կարասներ որոնց մէջէն մարդկային կմախքներ կ'ելլեն:
Նաեւ հին կտակարանի մէջ աւելի զարհուրելի որինակներ կը տեսնենք ծնողմը ուղղակի իր զաւակը իբր զոհ կը մատուցանէ: Օրինակ, Յեբթայէ Դատաւորը որ պատերազմի մէջ կ'երդնու որ ով որ իր դէմը պիտի ելլէ երբ պատերազմեն վերադարնայ զոհ պիտի մատուցանէ զայն, եւ երբ կը վերադարնայ իր զաւակը կ'ելլէ իր դէմը, եւ ուստի կը կատարէ զայն իր ուխտին համացայն:
Հին կտակարանին մէջ ալ օրէնսդրութեան գիրքերուն մէջ հրահանք կայ, որ մարդ իր Աստուածը հաճեցնելու համար պէտք է զոհաբերէ, իր բերքին ու կենդանիին հետ, նաեւ իր «անդրանիկ որդին»:
Սակայն մարդու տեղ կենդանի զոհելու փրկագործութեան ամէնէն գեղեցիկ դրուագն է Աբրահամի-իսահակի աւանդավէպը, ուր Աստուածային հրամանը կը տրամադրէ զաւակին տեղ ուլի'կ մը զոհել:
Դ.- Ընծայում պատանիներու.
Պատանիներու ընծայումի արարողութիւնը կրթական եւ ընկերային հանգամանք ալ ունի, բայց հիմնապէս ան կրօնական արարք մըն է, որ հապ ունի մարդկային ողջակիզումի հետ:
Տոհմին մէջ մեցած երեխամը երբ չաբահաս տարիքը հասնի պէտք է որ նախ կարք մը փորցերէ, երեխան կանցնի ծանր փորցերէ, որպէսցի արժանանայ իր տեղը գրաուելու մեծերուն մէջ,  այդ ծանր փորցերէն ետք չաբահաս տղան կը ծանօթացուին տոհմին օրենքներուն գաղտնիքներուն եւ սովորութիւններուն, ապա մէծ հանդիսաւոր եւ խնճոյքով կ'ընդունուի սոհմին մէջ:
Օրինակ, «հարաւային Հունաստանի մէջ Սպարտացիք պատանիները Արդեմիսի Տաճարին կը տանեյին, եւ Դիցուհիի Արձանին առջեւ խարազանի հարուածներու տակ անոնց տոկոնութիւնը կը փորձէին». Նաեւ տսնուած է երետասարդներու դիեակը որ չեն կրցած դիմանալ եւ մահացածեն:
Ուրիշ ցեղերու մէջ կը տարբերի ընծայման արարողութիւնը: Օրինակ, Ափրիկեան Կափր ցեղի փորցութեան շրջանը կը տեւէ վեց ամիս, անապատական կեանք վարելով, որու միջոցին ան կը սիրվի այլազան բաներ որ իր կեանգին մէջ պէտք պիտի ունենայ, ուստի այդ պատանին պէտք է կրէ լուռ եւ համբերութեամբ:
Հետաքրքրական է, որ Հրէից մէջ թլբատութեան ուխտը առաջին գործադրող Աբրահամ նահապետ իր որդին թլփատեց ճիշդ արբունքի տարիքին, 13:
Նոյնպէս մկրտութիւնը եւ անուանակոչումը շարունակութիւնն եղած է նոյն հին ընծայումի արարողութեան, աւելի վսեմացած, մարմնականեն դէպի հոգեկան ընծայումի իմաստին:
Ե.- Աղօթք եւ փառաբանութիւն.
Կրօնական բոլոր արարողութեանց գլխաւոր մասն է աղօթքն ու փարաոանութիւնը: Հոմերական գրականութեան մէջ միշտ զոհի մատուցումին հետ է աղօթքը: Իրենց զոհը կը մատուցանեն եւ իրենց աղօթքը կաղօթեն ըսելով, «Հայր Արամազդ, Տէր Թագաւոր Իդայի........»:
Նախամարդուն աղօթքը դից կամ ոգիներու ուղղուած խնդրանք, երդում կամ սակարկութիւն մըն է, եւ ընդհանրապէս իր առօրեայ կարիքներուն գոհացում փնտռել է, յաջողութիւն որսի ատեն, յաղքանակ պատերազմի ատեն, լաւ հունձք ստանալու, եւայլն: Չունի խսեմացած տենչը Աստուծոյ հետ անձնական հաղորդակցութեան մէջ մտնելու:
Զ.- Կախարդանք, Մոգութիւն, Ֆէթըշ, Նուսխա, Բժժանք.
Ընդհանրապէս ամէն նախնական կրօնքներուն մէջ կամ զուգընթացները կատարուած են կարք մը մոգական արարքներով, որոնց մէջ մարդ փորցած է իշխել զինք բնութեան վրայ: Ուստի ան կը փնտռէ միջոցներու որոնցմով զանոնք ենդարկել իր իշխանութեան տակ եւ իր փափաքին եւ կարիքին հանացայն:
Այս կերպով կախարդութիւնը ու մոգութիւնը մեջտեղ կու գայ: Եւ շատ ազգերու գրականութիւնը լեցուն է այսպիսի գաղտնագիտական աւելորդապաշտութիւններով: Շէյքսփիրի «Մագպէթ» թատերախաղը վհուկներու տեսարաններով հուսուած է:
1.- Ֆէթիշ, մոգական առարկան.
Ֆէթիշը կրօնական հաւատք չէ, այլ մոգական զօրութիւն պարունակեալ կարծուած առարկայի մը ստացումը: Ֆէթիշը կրնայ ըլլալ որեւէ տեսակ առարկայ մը – քար, փայտ, արմատ, ոսկոր, եղջիւր, օձի շապիկ, որեւէ առարկայ. Բաւ է որ արտակարգ պատահար մը ըլլայ անոր ընտրութեան:
Այլ խօսքով կը յասկնանք որ ինքը առարկամն է որ թէ լաւ կողմը ունի եւ թէ իր վատ կողմը եւ ատի ոգիեով լեցուած կ'ըլլայ, բայց ոչ պայման:
Ներկայ մարդուն ծիծաղելի կը թուի այսպիսի արարկներ. Բայց այդ բոլորը իրականութիւններ են, եւ ոչ միայն այդ ժամանակի կային այդպիսի բաներ, այլ ներկայիս ալ կան այդպիսի բաներ. օրինակ մանուկներուն հագուստին կապուած կապոյտ գարը եւայլն բաներ:
2.- Անձերէն առնուած առարկաներու մոգական ոյժը.
Հին թէ նոր մարդիկ կը հաւատային թէ եթէ մէկը մերնի եւ իր այդ արարկան բախտ կը բերէր կարնե եւ ինք կը գործածեր. Օրինակ վերարկումը որ կը պատկանէր անուանի մէջի մը զայն իր ուսին առնողը պիտի կրէ նոյն ոգին:
3.- Նուսխա, Բժժանք եւ եոդմունք դիւոց.
Ինչպէս բարի ոգիները հաճեցնելու, նոյնպէս չար ոգիները վանելու ընդհանրացած կերպն է «Նուսխան» կամ «Մուսղան»: կը հաւատային մարդիկ որ որ հիւանդութիւնները եւ ձախողութիւնները չար ոգիներն են պատճառը: Ինչպէ Ս. գիրքը թէ Հին եւ Նոր ուխսը կակնարկէ:
Ա » վտանգի ու փորձանքի պահպանական գիրքը.
Կ'աղօթեն որպէսզի փուժուին ամէն կախարդութենէ եւ ծարայէն Աստուծոյ:
Բ» Ծննդաբեր կանանց համար, գիրք կիպրիանոսի.
Ատոնց ծագումը ու նշանակութիւնը շատ հին է, եւ բոլոր ազգերու պատմութեան մէջ ծանօթ է: Նաեւ քրիստոնեայ աշխարհն ալ ժարանքեց այդ բարքերը, այնպէս որ Դ. դարուն, Լաւոդիկէի ժողովն արգիլեց քահանային «պահարաններ» գրել: Յոհան Ոսկեբերան հայրապետ սաստկապէս կը հարուածէ ժամանակի բժժանքները, որոնք հիւանդի վիզէն կը կախէին:
Ուստի կրօնքի զարգացման ընթացքը ցոյց կու տայ, հնագոյնէն մինչեւ արդի բարձրագոյն աստիծանը.
Իմաստի նոյնութիւնը ձեւի փոփոխութեան մէջ.
Աղբիւրներ
Բուզանդ Եղիայեան Կրօնքներու Պատմութիւն Անթիլիաս 2005
Թրիզոնիա
Հակիրճ տեղեկութիւններ
Թրիզոնիա Կորնթոսի ծոցին մեծագոյն եւ միակ բնակուած կղզին է եւ մաս կը կազմէ համանուն Թրիզոնիա կղզեխումբին։ Տարածութիւնն է 2,5 քլ․², իսկ բնակչութեան թիւը 64 է։  Թրիզոնիա կղզեխումբին մնացեալ անբնակ կղզիներն են՝ Այիօ Իոանիս, Փլանեմի եւ Փրասուտի։  Կղզին շատ մօտիկ է Կեդրոնական Յունաստանի Ֆոքիտա նահանգին։
Կղզիին կեդրոնը կը գտնուի բնակավայրը եւ բնական նաւահանգիստը․ ապահով վայր փոքր զբօսանաւերու, առագաստանաւորու համար։ Բարձրագոյն կէտն է Այթորահի, 106 մ․։
Կղզին ունի երեք ծովափներ։ Մեծագոյնը՝ Փունտա, կարմրագոյն աւազով, նաւակայքէն 2 քլ․ հարաւ-արեւելք հեռու։  Մնացեալ երկու ծովափները՝ Ասփրա Հալիքիա եւ Քափսալես, կը գտնուին կղզիին հարաւ եւ արեւմտեան մասը, Պելոպոնեսին դիմաց։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ Ստորոգութիւն:Կորնթոսի ծոցի կղզիներ Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Պորիս Դաւիթեան
Պորիս Դաւիթեան (յայտնի է Պոկա կեղծանունով, ), խորհրդահայ երգիչ, հեղինակ-կատարող։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Պաքու։ Հայրը եղած է պատերազմի մասնակից․ պատերազմը աւարտելէ ետք աշխատանքի անցած է գործարանի մը մէջ։ Մայրը՝ եղած է կենսաբան։
Պորիսը կանուխէն հետաքրքրուած է երաժշտութեամբ, բակերու եւ շէնքերու մուտքերը նուագած է կիթառ եւ երգած է տարբեր երգեր, որոնք շատերուն կողմէ հաճոյքով լսուած են։
Դաւիթեանի երաժշտական ասպարէզին վրայ մեծ ազդեցութիւն ունեցած է հայրը, որ նուագած էր մանտոլին եւ դեռ պատերազմի տարիներէն գիտեր շատ երգեր։
Ասպարէզ
Պորիս Դաւիթեան առաջին ալպոմը ձայնագրած է 1972 թուականին ։ Ան իր երաժիշտ ընկերներու հետ յաճախ ելոյթ ունեցած է զանազան միջոցառումներու ընթացքին։ 1973-1974 թուականներուն Պոկա երգերը ձայնագրած է Թիֆլիզի «Մելոտիա» ձայնագրման աշխատանոցին մէջ։ Ապրած եւ ստեղծագործած է նաեւ Մոսկուայի մէջ։
1996 թուականի սկիզբին Պոկա իր ընտանիքին հետ ապրած է Երեւանի մէջ, այնուհետեւ տեղափոխուած է Մոսկուա, յետոյ ալ՝ Միացեալ Նահանգներ։
Պորիս Դաւիթեան երկար տարիներ ելոյթ ունեցած է երաժիշտներ Ալեքսանտր Պաղտասարովի (քլարինէթ), Համլէթ Գալուստեանի, Սուրէն Քերանեանի (ստեղնաշարերային գործիքներ), Իկոր Սաֆարովի, Կէորկի Ակապոփովի հետ։
Երգիչը համերգներով հանդէս է եկած է Ռուսաստանի, Աւստրիայի եւ այլ երկիրներու մէջ:
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ երգիչներ
Կարտեսական Մտախոհութիւններ (Հօսարլ)
Կարտեսական Մտախոհութիւններ կամ Տէքարթական Մտորումներ կամ երբեմն ալ Գարդէսիական Խորհրդածութիւններ ամբողջական անուանումով Կարտեսական Մտախոհութիւններ՝ Երեւութապաշտութեան* Ներածութիւն (Ֆրանսերէն՝ Méditations cartésiennes: Introduction à la phénoménologie)։ Գիրք մըն է Աւստրիացի իմաստասէր՝ «Էթմունտ Հօսարլ»-ի (Գերմաներէն՝ Edmund Husserl, Գերրմանարերէն զատ լեզուներէն թարգմանուած ատեն, տառադարձութիւնը կրնա ուրիշ ձեւով կատարուիլ) գրիջով գրուած, հիմնուած Սորպոնի Համալսարանի Տեքարթի անունը կրող աստիճանաւոր սրահին մէջ, 1929-ի Փետրուարի 23-ին եւ 25-ին անոր մատուցած չորս դասախօսութիւններու վրան։ Դասախօսութեանցն յաջորդած երկու տարիներու ընթացքին «Հօսարլ»-ը՝ իր օգնական՝«Այկըն Ֆինք»-ին (Eugen Fink) հետ միասին անոնց բնագիրը մշակեց ու ընդարձակեց։ Այս ընդլայնուած դասախօսութիւնները առաջին անգամ հրատարակուեցան 1931 թուականի Ֆրանսերէն թարգմանութեամբ («Հօսարլ»-ի բնագիրը Գերմաներէնով էր) մը։
«Կարտեսական Մտախոհութիւններ» անուանումը կը վերաբերի «Ռընէ Տէքարթ»-ի «Մտախոհութիւններ Առաջին Փիլիսոփայութեան Մասին» գիրքին, արդ «Հօսարլ»-ը կ՛ըսէ․"Ֆրանսայի մեծագոյն մտածող՝ «Ռընէ Տէքարթ»-ը, վերանցական երեւութապաշտութեան նոր թափ մը տուաւ իւր «Մտախոհութիւններ»-ուն միջոցաւ, անոնց ուսումնասիրութիւնը ուղակի ազդեցութիւն ունեցաւ արդէն զարգացող բներեւութապաշտութեան փոխակերպութեան վրան, վերանցական իմաստասիրութեան նոր տեսակի մը։ Էթմունտ Հօսարլ"
Բովանդակութիւն
Այս գործը կը բաժնուի հինգ մտախոհութիւններու (խորհրդածութիւններու)․
Աղբիւրներ
Տըրմօթ Մօրա՛ն, Րօտնի Ք․ Պ․ Փարքըր, Վաղ Երեւութապաշտութիւն, (Dermot Moran, Rodney K. B. Parker (eds.). 2016. Studia Phaenomenologica: Vol. XV / 2015. Early Phenomenology. Zeta Books. p. 150.)։ Ստորոգութիւն:Գիրքեր Ստորոգութիւն:Գիրքեր այբբենական կարգով
Իւմիթ Քուրթ (պատմաբան)
Իւմիթ Քուրթ (Ümit Kurt), պատմաբան, որ կ՚ուսումնասիրէ Արեւմտեան Ասիան (որ Ի․ դարու Անգլիացի ռազմագէտներն ու պատմաբանները իրենց տեսանկիւնէն անուանած են՝ «Միջին Արեւելք» )։ Իր հրատարակութիւններէն շատերը Հայոց Ցեղասպանութեան մասին են։ 2016 Թուականին Քլարքի համալսարանէն (Clark University) կը ստանայ «Հայոց ցեղասպանագիտութեան» Վարդապետի (Անգլերէն՝ PHD, Doctorate) կոչումը։ «Քուրթ»-ը Թուրքիոյ Հանրապետութեան քաղաքացի է, հայրը ազգութեամբ Արաբ, իսկ մայրը Քուրտ։ Ծնած եւ մեծցած է Այթապ քաղաքին մէջ։
Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Պատմաբաններ
Աւետ Տէրտէրեան
Աւետ Տէրտէրեան (բուն անունով՝ Ալֆրետ, ), խորհրդահայ երաժիշտ, անոր համանուագները անկիւնադարձային պահ մը ստեղծած են մեր երաժշտութեան մէջ։
Որդին՝ Ռուբէն Տէրտէրեան (1959-2020), նոյնպէս երաժշտագէտ եղած է ։
Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Պաքու։ Ծնողները արհեստավարժ երաժիշտներ չեն եղած, բայց հայրը օփերա երգած է, իսկ մայրը մասնակցած է համերգներու։ Եղբայրը՝ Հերման, ծանօթ օփերայի նուագավար եղած է։
Վարած պաշտօններ
Աւետ Տէրտէրեան Հայաստանի Երգահաններու Միութեան քարտուղար (1960-1963) եւ փոխնախագահ (1963-1965) եղած է։
Աւելի ուշ, մշակոյթի նախարարութեան երաժշտութեան բաժինը վարած է (1970-1974) եւ 1985-ին սկսած է դասաւանդել Կոմիտասի անուան երաժշտանոցին մէջ։
Փեթարի Մանուկ
Փեթարի կամ Փեթարայ Մանուկ (յիշատակուած է 1887), հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ, ֆետայի, ՀՅԴ կուսակցութեան անդամ: