Քեյնսականություն
Քեյնսականության էությունը
Ջ. Մ. Քեյնսին հաջողվել է ստեղծել փողի և տոկոսի նորմայի մասին այլընտրանքային հայեցակարգ, որը լուրջ մրցակցության մեջ մտավ դասական և նորդասական տեսությունների հետ, սրանով իսկ նպաստելով տնտեսագիտության տեսության զարգացմանը։ Ճիշտ է, դասականների պես Քեյնսը նույնպես փողի առաջարկը համարում էր արտաքին գործոն, այդուհանդերձ նա այն պայմանավորում է իրացվելիության գործարքային, նախազգուշական, սպեկուլյատիվ շարժառիթներով։ Քեյնսականները, հետևելով Քեյնսի տեսությանը, ժխտում էին փողի չեզոքության դասական կանխադրույթը, պնդում, որ փողի քանակն ազդում է զբաղվածության և ազգային եկամտի վրա տոկոսադրույքի միջոցով։ Դրամավարկային ոլորտում իրականացվող միջոցառումներն իրենց ազդեցությունն են ունենում տնտեսության իրական հատվածի վրա։ Քեյնսականների տոկոսը բացառապես դրամական երևույթ է, որը կապված է փողի՝ որպես երկարատև օգտագործման ամենաիրացվելի ակտիվի գործունեության հետ։ Տոկոսի նորման հանդիսանում էր այն գինը, որը «հավասարակշռում է հարստությունը կանխիկ փողի տեսքով պահելու կայուն ցանկությունը և շրջանառության մեջ գտնվող փողի քանակությունը։ Փողի քանակը ևս համարվում է այնպիսի գործոն, որն իրացվելիության նախապատվության հետ միասին որոշում է տոկոսի իրական նորման» ։ Քեյնսի տեսության մեթոդաբանության մեջ հաշվի է առնված նաև արտատնտեսական գործոնների ոչ պակաս կարևոր ազդեցությունը տնտեսական աճի վրա, այն է`պետության (որը խթանում է սպառողական պահանջարկը արտադրության միջոցների նկատմամբ և նոր ներդրումները) և մարդկանց հոգեբանության (որը կանխորոշում է տնտեսավարող սուբյեկտների փոխհարաբերությունների աստիճանը)։ Քեյնսն ու իր հետևորդները վերլուծության ենթարկելով աշխատանքի շուկայում հավասարակշռության հաստատման մեխանիզմի դրույթները, եզրակացնում են, որ աշխատավարձի նվազեցումը երբեք ներդրումների խթան հանդիսանալ չի կարող։ Նա համաձայն չէր դասականների այն տեսակետի հետ, որ աշխատավարձի փոփոխությունը տեղի է ունենում շուկայական ինքնակարգավորման սկզբունքներով, դրսևորվելով առաջարկի և պահանջարկի հարաբերական փոփոխության միջոցով։ Քեյնսականությունը հիմնավորում է, որ նման մոտեցումը չի համապատասխանում իրականությանը և չի բխում տնտեսական օրինաչափությունների պահանջներից։ Դրամական աշխատավարձի նվազումը անմիջական ազդեցություն է ունենում արդյունավետ պահանջարկի վրա։ Քեյնսականության ուշադության կենտրոնում էին տնտեսական պարբերաշրջանները, որոնց տեսությունների էվոլյուցիան դիտարկվում էր չորս փուլերով։ Առաջին փուլն ընդգրկում է 19-րդ դարի սկիզբը, երբ տնտեսական պարբերաշրջաններն ու ճգնաժամերը  պատահական երևույթներին շարքն էին դասվում։ Երկրորդ փուլում հանդես  եկավ մարքսյան այն տեսկետը, ըստ որի տնտեսական պարբերաշրջանները և ճգնժամերը կապիտալիստական տնտեսակարգի ներքին հակասությունների, հիմնական կապիտալի նորացման հետևանք են։ Երրորդ փուլում (20-րդ դարի 20-30-ական թվականներ) քեյնսականներն են, ովքեր նշված երևույթները համարում էին ազգային եկամտի, սպառման, կուտակման փոխհարաբերության և շուկայական մեխանիզմի անկատարության հետևանք։  Չորրորդ փուլում արդեն տնտեսական պարբերականությունն օրինաչափ երևույթ է, որի վերելքն ու անկումը կապվցած է թե՛ ներքին, թե՛ արտաքին գործոնների հետ։ Քեյնսականները տնտեսական պարբերաշրջանի առաջացման հիմնապատճառը տեսնում էին ներդրումային ծախսերի անբավարար մեծությամբ պայմանավորված պահանջարկի շոկերի մեջ։ «Ջ. Քեյնսը նշում էր, որ ներդրումներ կատարելու որոշման վրա առաջին հերթին ազդում են սպասումները, որոնք, որես կանոն, կայուն բնույթ չունեն և կախված են ապագայի նկատմամբ ձեռնարկատերերի լավատեսական և վատատեսական տրամադրություններից։ Ընդ որում, անհիմն լավատեսությունը կամ չափից ավելի մեծ արձագանքը դրական փոփոխություններին կարող է հանգեցնել բացասական հետևանքների» ։ Տնտեսական տատանումներն ըստ քեյնսականների, առաջ են գալիս նաև աշխատավարձի ոչ ճկուն բնույթից։ Ամբողջական պահանջարկը տատանվելով ազդում է առաջարկի վրա։ Ազգային եկամուտը, սպառումը և կապիտալի կուտակումն են այն երեք բաղադրիչները, որոնց փոխազդեցությունը տնտեսական պարբերաշրջանի էությունն է կազմում։ Քեյնսականության տեսանկյունից տնտեսական պարբերաշրջանային զարգացման հիմնախնդիրներն առավել հանգամնանալից ուսումնասիրել է ամերիկացի տնտեսագետ Էլվին Հանսենը, ով իր հայեցակարգն է շարադրել «Ազգային եկամուտը և տնտեսական պարբերաշրջանները» աշխատությունում։