Կինոյի_թանգարան_(Մոսկվա)
Ստեղծման պատմություն
Կինոյի թանգարանն ստեղծման երկար նախապատմություն ունի։ Կինեմատոգրաֆի ստեղծագործությունների պահպանման գաղափարն առաջարկվել է մի շարք գործիչների կողմից դեռևս 1910-ական թվականներից։ 1920-ական թվականներին Գեղարվեստի պետական ակադեմիայի շրջանակներում ստեղծվում է Կինոյի թանգարան, սակայն 1932 թվականին ակադեմիան լուծարվում է, և Գրիգորի Բոլտյանսկու կողմից հավաքված շատ արժեքավոր նյութեր (առաջին կինոնկարահանման սարքեր, սցենարներ, էսքիզներ, պաստառներ) մասամբ բաժանվում են տարբեր արխիվներում, մասամբ էլ կորչում են։ 1947 թվականին Սերգեյ Էյզենշտեյնի միջնորդությամբ ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի Արվեստի պատմության ինստիտուտում բացվում է Կինոյի պատմության բաժին, իսկ 1948 թվականին` կինոարխիվ, սակայն Կինոյի թանգարան բացելու հարցը հետաձգվում է անորոշ ժամանակով։ 1960-ական թվականներին ԽՍՀՄ կինեմատոգրաֆիստների միության ղեկավարությունը կազմակերպում է Թանգարանային հանձնաժողով` ռեժիսորներ Լեոնիդ Տրաուբերգի և Սերգեյ Յուտկևիչի գլխավորությամբ։ Միությունն սկսում է Կինոկենտրոնի շինարարությունը, որտեղ պետք է տեղակայվեր կինոթանգարանը։ Շինարարությունը ձգվում է երկար տարիներ, շինության նախագիծը մի քանի անգամ վերանայվել է, սակայն Կինոյի թանգարանը միշտ ներառված էր լինում դրա մեջ։ 1984 թվականին Կինոարվեստի քարոզչության համաշխարհային բյուրոն սկսում է աշխատել Թանգարանի բաժնի ստեղծման ուղղությամբ։ Դրա ծնունդը համընկնում է Չարլի Չապլինի 100-ամյա հոբելյանին, և տիկին Ունա Չապլինը «Բաբլզ» ընկերության հետ համատեղ թանգարանին է նվիրում Մեծ բռնապետը ֆիլմը, որի ցուցադրմամբ մարտի 31-ին բացվում է Կինոկենտրոնի Մեծ դահլիճը։ Պրեսնյա փողոցում կառուցվող շենքում տեղակայվում են ֆոնդային պահուստները, ցուցասրահներն ու կինոդահլիճների համակարգ, որտեղ սկսվում են հայրենական ու համաշխարհային ֆիլմերի ցուցադրություններ ըստ թանգարանային սկզբունքների։ 1992 թվականին Կինոյի տունը դառնում է ինքնուրույն ոչ կոմերցիոն մշակութային-կրթական կազմակերպություն, դրա հիմնադիրներն էին ՌԴ կինեմատոգրաֆիայի պետական կոմիտեն, ՌԴ մշակույթի նախարարությունը, Կինեմատոգրաֆիստների միությունների կոնֆեդերացիան ու Ռուսաստանի կինեմատոգրաֆիստների միությունը, այնուհետև նրանց միանում է նաև «Սովէկսպորտֆիլմը»։ 2001 թվականին որոշում է ընդունվում Կինոյի տանը պետական հիմնարկի կարգավիճակ տալու վերաբերյալ։ 2004-2005 թվականներին ստեղծված հանգամանքների պատճառով Թանգարանն ստիպված էր լքել Պրեսնայի կինոկենտրոնի տարածքը։ 2005 թվականի վերջից Թանգարանի ֆոնդային պահուստները գտնվում են «Մոսֆիլմ» կինոկենտրոնի տարածքում, իսկ կինոցուցադրությունները, ցուցահանդեսներն ու թանգարանային այլ միջոցառումներ անց են կացվում Մոսկվայի տարբեր մշակութային հարթակներում։ 2014 թվականի հոկտեմբերից Թանգարանի պաշտոնական հարթակներից մեկը դարձել է Կինոյի կենտրոնական տունը։ 2015 թվականի մայիսի 25-ին «Կինոյի պետական կենտրոնական թանգարան» և «Ժողովրդական տնտեսության ձեռքբերումների ցուցահանդես» կազմակերպությունների մեջ պայմանագիր է կնքվել տաղավարի երկարաժամկետ վարձակալության վերաբերյալ, որտեղ վերանորոգում է կատարվել` Կինոյի թանգարանի լիարժեք գործունեության համար պայմաններ ստեղծելու նպատակով։ Ենթադրվում է, որ Թանգարանի նոր տարածքում կտեղակայվեն երեք կինոդահլիճ` Թանգարանի հավաքածուից ֆիլմերի ցուցադրության համար, կառանձնացվի տարածք` մշտական ցուցադրությունների և թեմատիկ ցուցահանդեսների համար, կլինեն լսարաններ կինոարվեստի պատմության ու տեսության վերաբերյալ դասախոսությունների համար, ինչպես նաև` կբացվեն սրճարան ու ֆիրմային խանութ ։