Ագ-դաղի_հերոսամարտ
Սամվելի հայդուկային խումբը
1917 թվականի գարնանը խմբերը վերսկեսեցին ռազմերթը դեպի Պոնտոս։ Սակայն ճանապարհի կեսին տեղի ունեցավ անակնկալ՝ Սամվելի խումբը որոշեց վերադառնալ Ագ-դաղ։ 1917 թվականի ապրիլի 13-ին խմբերը բաժանվեցին։ Արթին Աղայի խումբը շարունակեց ռազմերթը դեպի Պոնտոս, իսկ Սամվելի խումբը վերադարձավ Ագ-դաղ։ Սամվելի խումբը ` 30 հոգի, գերազանց սպառազինված ` քաղաք Բողազլյան-քաղաք Ագդաղ- Մադեն գծից մինչև Ալիս գետի աջ ափն ընկած ընդարձակ տարածությունը պահում էր վերահսկողության ներքո։ Սամվելի հիմնական խմբից բացի, անմիջականորեն Ալիս գետի ափին գործում էր ևս մեկ խումբ՝ Միքայել և Սեդրակ խմբապետերի զեկավարությամբ։ Տեղեկատվության ձեռք բերման, պարենի, զենքի և զինամթերքի հայթաթման գործը գտնվում էր բավական բարձր մակարդակի վրա։ Հակառակորդի ոստիկանական, զինվորական և հրոսակային փոքր խմբերի պարբերական մաքրագործումներից բացի, հայդուկները ժամանակ առ ժամանակ ունենում էին նաև խոշոր բախումներ թշնամու հետ։ Օգոստոս ամսին թուրքական Յահսերայ գյուղի մոտ տեղի ունեցած հանդիպակած մարտը թուրքական 200 հոգանոց ստորաբաժանման դեմ, ավարտվեց հայդուկների հաղթանակով։ Հալճախի հունական գյուղում թուրքական մեծաքանակ զորամասի դեմ մղվել է մարտ։ Թուրքական հրամանատարների պրոֆեսիոնալ շատ ցածր մակարդակի հետևանքով, այստեղ թուրք զինվորները կրոկում էին ոչ այնքան հայդուկների, որքան իրար վրա. Այդ մարտում հակառակորդն ունեցավ մոտ երեք տասնյակի չափ կորուստ։ Հայդուկների դեմ պայքարում միջոցների մեջ խտրություն չունենալով՝ թուրքերը դիմեցին ստոր քայլի։ Օգոստոսի վերջին, թուրքական Ինյոյի գյուղից հայդուկներն ստացան թունավորված ալյուր։ Ոչինիչ չկասկածելով, մինչ այդ նման որևէ դեպք չէր եղել, հայ մարտիները հաց թխեցին և կերան։ Հաջորդ առավոր խումբն ամբողջովին կիսամեռ վիճակում էր։ Բայց դա չխանգարեց, որպեսզի թուրքական հարձակվող զորաջոկատին հայերը մեծ կորուստներով ետ շպրտեն։ Դրանից հետո, հունական Աղդաշ գյուղի գյուղացիները օգնությամբ խումբն ապաքինվեց և ոտքի կանգնեց։ 1917 թվականի հոկտեմբերին, գալիք ձմեռվա դժվարությունները նկատի ունենալով, Սամվելի խումբն ի տարբերություն Ագ-դաղի դեպի հյուսիս մեկնած բոլոր խմբերի, որոշեց մեկնել հարավ՝ Կիլիկյան Տավրոս։ Ռազմերթն անցավ շատ թե քիչ լուրջ պատահարների։ Սակայն Տավրոսյան լեռներին հասնելուն պես, տեղի ունեցավ խոշոր բախում։ Հունական Չարուխլու գյուղում խմբի 40 հայդուկներ ստիպված եղան կռվի բռնվել Նիգդե քաղաքից բերված 200 զինվորների և նույնքան էլ թուրք հրոսակների դեմ։ Չնայած թվական հսկայական գերակշռությանը, հակառակորդը տվեց մեծ կորուստներ և ստիպված եղավ նահանջել։ Սամվելի կինը՝ Գյուլինարը մարտում ոչնչացրեց 2 թուրք ասկյար և ծանր վիրավորվեց թշնամական խմբավորման հրամանատար՝ հազարապես Էքրեմ բեյին։ 1917-1918 թվականների ձմռանը, հայդուկներն ստիպված էին բառացիորեն գոյության կռիվ մղել բնության և սովի դեմ։ 1918 թվականի հունվարի վերջին հայդուկները թողեցին Չեթին-Դերեի իրենց կացարանը և ուղղություն վերցրեցին դեպի Ագ-դաղ։ Շրջական թուրքական գյուղերից պարենային բռնագրավումներին ի պատասխան՝ գազազած իշխանությունները որոշեցին մի զարկով վերջ տալ Սամվելի խմբին։ Այդ նպատակով առանձնացվեց 500 հոգանոց հեծյալ զորամաս, ըստ էության հեծելագունդ, որն սկսեց կրկնակոխ հետապնդել հայդուկներին։ Հետապնդումն սկսելուց 10 օր անց, Ավշարքյոյ գյուղի մոտ, թուրքական հեծելազորը և նրան միացած մեծաքանակ հրոսակախմբերին ի վերջո կարողացան փակել հայդուկների ճանապարհը։ Սակայն առավոտից մինչ երեկո շարունակված կռիվն ավարտվեց հայերի հաղթանակով։ Երկրորդ և վերջին անգամ, հետապնդողները և հետապնդվողները իրար հանդիպեցին Ադանայի և Անկարայի նահանգների սահմանագծի վրա գտնվող Բեշքարտաշ հունական գյուղում։ Ընդ որում հանդես բերելով ռազմական խորամանկություն և շատ բարձր հմտություն՝ հայդուկները գերի վերցրեցին հակառակորդի 24 զինվոր։ Թուրք հրամանատարը խոստացավ դադարեցնել հետապնդումը, որին ի պատասխան հայդուկները նրան վերդարձրեցին իր 24 զինվորներին։ Որպես երախտագիտության նշան, թուրք հրամանատարը հայերին նվիրեց մոտ 500 փամփուշտ, 20-ական՝ յուրաքանչյուր գերված զինվորի համար։