Հողի_աղակալում
Սոդային հողեր
Երբ Na + (նատրիում) գերակշռում է, հողերը կարող են դառնալ սոդային։ Նատրիումային հողերի pH-ը կարող է լինել թթվային, չեզոք կամ ալկալային։ Սոդային հողերը առանձնահատուկ մարտահրավերներ են ներկայացնում, քանի որ դրանք սովորաբար շատ թույլ կառուցվածք ունեն, ինչը սահմանափակում կամ կանխում է ջրի ներթափանցումը և ջրահեռացումը։ Դրանք հակված են արմատային գոտում կուտակել որոշակի տարրեր, ինչպիսիք են բորը և մոլիբդենը, որոնք էլ թունավոր կարող են լինել բույսերի համար։ Սոդային հողի մելիորացիայի (բարելավման) համար օգտագործվող ամենատարածված միացությունը գիպսն է և որոշ բույսեր, որոնք դիմացկուն են աղի և իոնային տոքսիկության նկատմամբ, կարող են հանդիսանալ դիմացկուն։ Մելիորացիոն աշխատանքների իրականացման հիմնական նպատակը արմատաբնակ շերտից հեշտ լուծվող աղերի հեռացումն է, որին կարելի է հասնել լվացման աշխատանքների և ցամաքուրդային (դրենաժային) համակարգի զուգակցման արդյունքում։ Հողերի լվացման համար ծախսվող ջրի քանակությունը կախված է հողի մեխանիկական կազմից և աղակալման աստիճանից։ Աղակալման հիմնական պատճառներից են ոռոգման գործընթացի սխալ կազմակերպումը և այդ նպատակով բարձր հանքայնությամբ ջրերի օգտագործումը։ Ոչ կատարյալ ոռոգման համակարգի պայմաններում ջրանցքներով և դաշտով հոսելու ժամանակ ջրի կեսից ավելին ֆիլտրացիայի հետևանքով կորչում է, այն կարող է հասնել գրունտային ջրերին և բարձրացնել դրանց մակարդակը։ Գրունտային ջրերի բարձր մակարդակի դեպքում կապիլյար ուժերի օգնությամբ ջուրը հասնում է հողի մակերես, որի գոլորշիացման հետևանքով կարող է տեղի ունենալ երկրորդային աղակալում։ Գրունտային ջրերի մակարդակի բարձրացման արագությունը կախված է ոռոգման համակարգի օգտակար գործողության գործակցից, ջրօգտագործման վերահսկողությունից, ոռոգման ձևից ու նորմերից, գրունտային ջրերի սկզբնական մակարդակից, տարածքի բնական դրենաժային պայմաններից։ Ինչքան վատ են նշված ցուցանիշները, այնքան ավելի մեծ է ոռոգման ժամանակ գրունտային ջրի մակարդակի բարձրացման հավանականությունը։ Գրունտային ջրերի մակարդակի բարձրացման ժամանակ նկատվող երկրորդային աղակալումը գնահատելու համար առաջարկվել է գրունտային ջրերի կրիտիկական խորություն հասկացությունը։ Դա գրունտային ջրի այն մակարդակն է, որից բարձր գտնվելու դեպքում այն հողի մազականության (ջուր բարձրացնելու հատկություն) միջոցով կարող է հասնել հողի մակերես և առաջացնել երկրորդային աղակալում։ Գրունտային ջրերի կրիտիկական մակարդակը առաջին հերթին կախված է հողի մազականությունից և գրունտային ջրի հանքայնացվածության աստիճանից։ Ընդունված է, որ գրունտային ջրի կրիտիկական խորությունը չորային տարածքներում տատանվում է 2-3 մ սահմանում, այսնքն հողերի երկրորդային աղակալումից խուսափելու համար ոռոգելի 30 շրջաններում գրունտային ջրերի մակարդակը չպետք է գերազանցի այդ ցուցանիշը։ Հողի երկրորդային աղակալման զարգացման մեջ մեծ դեր է խաղում նաև ոռոգելի ջրի հանքայնացման աստիճանն ու քիմիական բաղադրությունը։ Օրինակ՝ ստորգետնյա և դրենաժային ջրերը աչքի են ընկնում բարձր հանքայնացման աստիճանով և այս ջրերի կիրառումը հաճախ բերում է երկրորդային աղակալման։ Ոռոգման նպատակով ընդհանրապես պետք է բացառել ծովերի և օվկիանոսների ջրերի օգտագործումը, սակայն Աֆրիկյան որոշ պետություններում մինչև օրս էլ ոռոգման նպատակով օգտագործվում են ծովերի, օվկիանոսների և բարձր հանքայնության աստիճան ունեցող գրունտային ջրերը, որի արդյունքում էլ երկրորդային աղակալում ունեցող տարածքները գնալով մեծանում են։ «Սոդային հող» տերմինը երբեմն անճիշտ է օգտագործվում գիտության մեջ։ Այն գործածվում է «ալկալային հող» տերմինի հետ, որն ունի երկու նշանակություն. 1) հող՝ որտեղ 8,2-ից բարձր է pH-ը 2) հող՝ փոխանակելի կարողության 15% -ից ավելի փոխանակելի սոդայի պարունակությամբ։