cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Դեյլ Կրովեր
Դեյլ Կրովեր
Դեյլ Կրովեր (անգլ. Dale Crover)՝ ամերիկացի երաժիշտ, առավել հայտնի The Melvins և The Men of Porn խմբերում իր մասնակցությամբ, իսկ որպես թմբկահար Nirvana խմբում։
Melvins-ի կազմում
Houdini Live 2005
Ամալի Մատերնա
Ամալի Մատերնա (Amalie Materna, ի ծնե` Ամալիա, ավելի ուշ` Ամալի Ֆրիդրիխ-Մատերնա, ), օպերայի ավստրիացի սոպրանո։ Երեք տասնամյակ տևած իր կարիերայի ընթացքում նա աչքի է ընկել իր հայտնի հզոր ձայնով։ Նա լավագույնս հիշվում է Ռիչարդ Վագների մի քանի օպերաներում մարմնավորած իր կերպարների համար։
Ատռա (գյուղ, Պալուպեռա շրջան)
Ատռա (Atra), գյուղ Էստոնիայի Վալգամաա նահանգի Պալուպեռա շրջանում։
MacOS Catalina
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Օպերացիոն համակարգեր Կատեգորիա:Համակարգչային ծրագրեր Կատեգորիա:Ծրագրային ապահովում
Բանեն
Տնտեսություն
2010 թվականի տվյալներով 382 մարդկանցից 291 (15-64 տարեկան) տնտեսապես ակտիվ են, 91-ը՝ պասիվ (ակտիվության ինդեքսը՝ 76,2%, 1999 թվականին 74,3% էր)։ 291 ակտիվ բնակիչներից 270-ը (143 տղամարդ և 127 կին) աշխատում են, գործազուրկ էր 21-ը (7 տղամարդ և 14 կին)։ 91 պասիվներից 24-ը աշակերտներ և ուսանողներ են, 45-ը՝ թոշակառուներ, 22-ն էլ պասիվ են այլ պատճառներով ։
Բելառուսն օլիմպիական խաղերում
Միացյալ թիմ
Մարմնամարզիկ Վիտալի Շերբոն հաղթեց 6 ոսկի մեդալներ 1992 թվականին Բարսելոնայում կայացած ամառային օլիմպիական խաղերի ժամանակ ։
Իչկալա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նովոսիբիրսկի մարզի Սևերնի շրջանի բնակավայրեր
Հումբոլդտի պինգվին
Պատմություն
Առաջին անգամ պերուական պինգվինը հիշատակվում է Պեդրո Պիսարոյի կողմից, ով տեսել էր այս թռչուններին Չինչա յի հովտում ։
Էլ Սիդ
Սալաքայի ճակատամարտում քրիստոնյաների պարտությունից հետո, Ալֆոնսո VI-ը ետ է բերում Սիդին, և վերջինս դառնում է քրիստոնյա-մավրական բանակի հրամանատար։
Պետրո Պորոշենկո
Բիզնես
2013 թվականին Բորիս Լոժկինը իրականացրել է KP Media-ում և ռադիոբիզնեսում Պետրո Պորոշենկոյի բաժնեմասի գնման տարբերակը ։
Խորհրդարանի 3-րդ և 4-րդ գումարումներ
2000-2004 թվականներին եղել է Ուկրաինայի Ազգային բանկի խորհրդի նախագահի տեղակալ ։
2014 թվականի նախագահական ընտրություններ
Մարտի 29-ին նա հայտարարել էր, որ առաջադրվելու է նախագահի պաշտոնում, միևնույն ժամանակ մեկ այլ առաջատար թեկնածու՝ Վիտալի Կլիչկոն, լքել էր նախագահական մրցարշավը՝ աջակցելով Պորոշենկոյին   ։ Դա տեղի է ունեցել Վիեննայում երկու քաղաքական գործիչների միջև գաղտնի համաձայնագրի ստորագրման արդյունքում, նրանց հանդիպմանը ներկա են եղել նաև գործարար Դմիտրի Ֆիրտաշը և Ուկրաինայի նախագահի աշխատակազմի նախկին աշխատակից Սերգեյ Լևոչկինը  ։
Ռուսերեն և ուկրաիներեն լեզուներ
2016 թվականի հուլիսի 6-ին նա օրենք է ստորագրել, որը սահմանում և աստիճանաբար բարձրացնում էր ռադիոհաղորդման մեջ ուկրաինական լեզվով հաղորդումների և երգերի պարտադիր մասնաբաժինները (օրվա ընթացքում տարածված երգերի ընդհանուր ծավալի առնվազն 35 %-ը և երգերի ընդհանուր ծավալի 35 %-ը) ։ Հաջորդ տարվա հունիսի 7-ին նա ստորագրել է հեռուստատեսության լեզվական քվոտաների մասին օրենքի տակ (համազգային և տարածաշրջանային ընկերությունների համար ուկրաիներեն լեզվով առնվազն 75 % և տեղական հեռուստառադիոընկերությունների համար 60 %, այլ լեզուների համար կաին արտոնություններ, մասնավորապես Ղրիմի թաթարների համար) ։ Նպատակը ռուսերենը գրեթե ամբողջությամբ հեռացնելն էր հեռուստատեսությունից և ռադիոյից։ Արդեն 2018 թվականին Համազգային հեռուստաալիքների եթերում ուկրաիներենի բաժինը միջինում կազմել է 92 %, համազգային ռադիոկայանների եթերում՝ 86 %, այն դեպքում, երբ ռուսական կոնտենտն ընկել է մինչև պատմական նվազագույնը՝ 7 % ։
Պորոշենկոն ողջունել է 2019 թվականի ապրիլի 25-ին Գերագույն ռադայի կողմից «ուկրաիներենի՝ որպես պետական լեզվի գործունեության ապահովման մասին» օրենքի ընդունումը՝ այն անվանելով «ուկրաինացիների մտավոր անկախության ճանապարհին ևս մեկ կարևորագույն քայլ» ։
Վերաբերմունքը Ուկրաինական ապստամբների բանակի
2014 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Պորոշենկոն Կիևում կայացած մամուլի ասուլիսում հայտարարել էր, որ ժամանակն է պետական մակարդակով լուծել Ուկրաինական ապստամբական բանակի զինվորների՝ որպես Ուկրաինայի պաշտպանների կարգավիճակի հարցը։ Պորոշենկոն հիշեցրել էր, որ ավելի վաղ ՈՒՀԱ-ի հարցը պառակտում էր երկիրը ։ 2014 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Պորոշենկոյի հրամանագրով Սուրբ Աստվածամոր ծածկույթի տոնակատարության օրը, որը համարվում է նաև ՈՒՀԱ ստեղծման ամսաթիվ և ուկրաինական կազակության օր, հռչակվել է «Ուկրաինայի պաշտպանի օր»՝ պետական տոն, որը նշվելու է ամեն տարի, այն դեպքում, երբ նախկինում գոյություն ունեցող փետրվարի 23-ի տոնը («Հայրենիքի պաշտպանի օրը») չեղյալ է հայտարարվել ։
Ռուսաստան
2014 թվականի օգոստոսի 26-ին Պորոշենկոն Մինսկում հանդիպել է Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ, որտեղ Պուտինը կոչ է արել Ուկրաինային չսրել ռազմական ճնշումը չճանաչված հանրապետությունների վրա։ Պորոշենկոն պատասխանել է «գրոհայիններին ռուսական զենքի մատակարարումը դադարեցնելու» պահանջով։ Նա ասել է, որ իր երկիրը քաղաքական փոխզիջում է ցանկանում և խոստացել է վերանայել ռուսախոս մարդկանց շահերը Արևելյան Ուկրաինայում ։
Ազովի ծով։ Ռազմական դրություն
Պորոշենկոն հուլիսին զինվորականներին հանձնարարել է խոչընդոտել ռուս սահմանապահների կողմից ուկրաինական դատարանների զննմանը և որպեսզի դիվանագետները «ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի հաջորդ նստաշրջանում Ղրիմի վերաբերյալ նոր բանաձև նախապատրաստեն, որպեսզի դադարեցնեն որևէ զրպարտություն, շահարկում Ղրիմի կարգավիճակի մասին» ։ Սեպտեմբերին ԱԱՊԽ-ն որոշում է ընդունել ուժեղացնել ռազմական ներկայությունը Ազովի ծովում, ընդ որում, նիստի ընթացքում Ուկրաինայի նախագահը կառավարությանը հանձնարարել է ծովային դոկտրինա մշակել, իսկ Ուկրաինայի արտաքին գործերի նախարարությանը և արդարադատության նախարարությանը առաջարկություններ պատրաստել «Ազովի ծովի արգելափակման, նավահանգիստների արգելափակման և համապատասխան վնասները փոխհատուցելու վերաբերյալ ազգային շահերի իրավական պաշտպանության մասին» ։ Նույն ամսին ելույթ ունենալով ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայում՝ Պորոշենկոն Ռուսաստանին մեղադրել է «Ազովի ծովի օկուպացման» մեջ։
Ավելի քան մեկ ամիս անց՝ նոյեմբերի 25-ին, միջադեպ է տեղի ունեցել Կերչի նեղուցում, որի արդյունքում Ռուսաստանի ԱԴԾ Սահմանապահ ծառայության առափնյա պահպանության կողմից ձերբակալվել են Ուկրաինայի ռազմածովային ուժերի երեք նավեր և այդ օդանավում գտնվող անձնակազմը։ Պաշտոնական Կիևը դատարանների ձերբակալությունը ագրեսիայի ակտ է անվանել։ Հաջորդ օրը, ի պատասխան միջադեպին, Ուկրաինայի նախագահի հրամանագրով հաստատվել է Ուկրաինայի Գերագույն ռադան , երկրի 10 մարզերում և տարածքային ծովում ռազմական դրություն Է մտցվել տեղական ժամանակով ժամը 14:00-ից «Ռուսաստանի կողմից աճող ագրեսիվության ֆոնին Ուկրաինայի պաշտպանությունն ուժեղացնելու նպատակով» ։
Դեկտեմբերի 6-ին Գերագույն ռադան ընդունել է «Ուկրաինայի հարակից գոտու մասին» օրինագիծը, որն ընդլայնում էր Ուկրաինայի կողմից վերահսկվող ծովային տարածքը ևս 12 ծովային մղոնով (այսինքն՝ մինչև 24 ծովային մղոն) և թույլ է տալիս ոչ միայն ուժեղացնել սահմանապահ ծառայության գործառույթները, այլև ավելացնել ափամերձ շերտի պահպանության հնարավորությունները ։ Այս օրենքի նորմերը, Ռուսաստանի ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովայի դիտարկմամբ, չեն կարող կիրառվել Կերչենի նեղուցի և Ազովի ծովի ջրատարածքի նկատմամբ ։
Օֆշորային սկանդալ
2014 թվականի օգոստոսին վստահված անձինք օֆշորային գոտում բացել են մի քանի ընկերություններ՝ Պետրո Պորոշենկոյի անունով։ Դա լայն հանրությանը հայտնի է դարձել 2016 թվականի մարտին, երբ տեղի է ունեցել Mossack Fonseca իրավաբանական ընկերության տեղեկատվության հրապարակային արտահոսքը, որը պանամական փաստաթղթեր են անվանել ։
2016 թվականի հունիսի 3-ին Պորոշենկոն հայտարարել էր, որ օֆշորային սկանդալ չի եղել, իսկ ընկերությունը ստեղծվել է «Ռոշենի» վաճառքի նպատակով ։
Դերվենտա (համայնք)
Բնակավայրեր
Համայնքի կազմի մեջ են մտնում 57 բնակավայրեր, որոնց թվում է Դերվենտա քաղաքը ։
Բանբեր Երևանի համալսարանի
Բանբեր Երևանի համալսարանի, հանդես, լույս է տեսնում տարեկան երեք անգամ, 6 շարքով՝
Ռոդեյոլ
Ռոդեյոլ (Родеёль), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Իլիչ գետի աջ ափին՝ 222 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 10 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա ։
.info
.info - վերին մակարդակի ընդհանուր դոմեն՝ ինֆորմացիոն կայքերի համար, այժմ օգտագործվում է առանց սահմանափակման։
Իսաիխա (գյուղ, Կոլոմենսկի շրջան)
Իսաիխա (Исаиха), գյուղ Ռուսաստանի, Մոսկվայի մարզի Կոլոմենսկի շրջանի կազմում։
Հույն-թուրքական հարաբերություններ
Կիպրոսի ճգնաժամը և թուրքական ներխուժումը
Կիպրոսի հակամարտության վտանգը որոշ չափով թուլացավ Գեորգիոս Պապանդրեուի լիբերալ հունական կառավարության կողմից, բայց 1967 թվականի ապրիլին Հունաստանում տեղի ունեցավ ռազմական հեղաշրջում, իշխանության եկավ «Սև գնդապետների» խունտան։ Խունտայի արտաքին քաղաքականությունը անշնորհք էր, պարբերաբար նոր հակամարտություններ էին առաջանում Թուրքիայի հետ։ Միաժամանակ Թուրքիան արդարացիորեն կասկածում էր, որ հունական ռեժիմը հեղաշրջում էր ծրագրում Կիպրոսում՝ պետությունը Հունաստանի հետ միավորելու համար։
1999 թվականից
Հունաստանի ամենամյա արտահանումը Թուրքիա 2001 թվականից մինչև 2011 թվականն աճել է գրեթե 10 անգամ՝ 266 միլիոն դոլարից հասնելով 2569 միլիոն դոլարի ։
Միգրանտների ճգնաժամ
տես նաև Եվրոպայի միգրացիոն ճգնաժամ
Գանձակի ապստամբություն (1920)
Կատեգորիա:Գանձակի պատմություն
Պերսիպան
Պերսիպանի համար անհրաժեշտ է աղացած դեղձի կամ ծիրանի միջուկ(40%), խառնել շաքարավազի հետ(60%)։ Սովորաբար ավելացնում են նաև օսլա (0, 5%)
Էտտե
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 53 մարդ։
Վելիկի Սկնիտ
Վելիկի Սկնիտ (Великий Скнит), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Սլավուտայի շրջանում։
(4879) Զիկինա
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,164416 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8676 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4612 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2056,07 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,175091 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,29° անկյուն։
Մուշեղ Ա Մամիկոնյան
Հռոմեացիների կողմից Պապ թագավորին սպանելուց հետո հայ նախարարների խորհրդակցության ժամանակ ըստ երևույթին պաշտպանում է չընդվզելու գաղափարը ։ Որոշվում է, առանց Պապի սպանության վրեժը լուծելու, շարունակել հնազանդ մնալ հունաց թագավորին։ Մուշեղի հունամետությունը հետագայում Պապին հաջորդած Վարազդատ արքայի օրոք առիթ է դառնում նրան ամբաստանելու համար։ Ըստ Փավստոս Բյուզանդի՝ Մուշեղի դեմ չարախոսվում էր, թե իբր նրա հրամանով ու խորհրդով են հունաց զորավարները սպանել Պապ թագավորին, և հենց ինքը Մուշեղն էր, որ հունաց թագավորին գրգռեց ու թշնամացրեց Պապ թագավորի դեմ, մինչև որ սպանել տվեց ։ Հավատալով այս չարախոսությանը՝ Վարազդատը ընթրիքի է հրավիրում Մուշեղին և դրա ընթացքում սպանել տալիս նրան։
Անաստասիու (Մատու Գրոսու դու Սուլ)
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Մատու Գրոսու դու Սուլ նահանգի բնակավայրեր Կատեգորիա:1964 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Անտոնիո դե Նեբրիխա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանացի բանասերներ Կատեգորիա:Սալամանկայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Իսպանացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Իսպանացի մանկավարժներ Կատեգորիա:Իսպանացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Իսպանացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Իսպանացի բառարանագիրներ Կատեգորիա:Մադրիդի Կոմպլուտենսե համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Իսպանացի լեզվաբաններ Կատեգորիա:Աստվածաշնչի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Իսպանալեզու գրողներ Կատեգորիա:Իսպանացի գրողներ Կատեգորիա:Իսպանացի գիտնականներ Կատեգորիա:Իսպանացի աստղագետներ
Երկնքի երեխաները
Սյուժե
Որոշ տարբերակներ պարունակում են դրվագ, ըստ որի Ալին հաջողության է հասնում վազորդի կարիերայում։
Յուլի Ֆեդերս
Կենսագրություն
1875 թվականին նա թողել է Միտավայում դասավանդողի պաշտոնը և մեկնել Դյուսելդորֆ՝ օստզեյան ծագում ունեցող նկարիչ, պրոֆեսոր Եվգենի Դյուկերի մոտ վերապատրաստվելու։
Նեժինում կա Յուլի Ֆեդերսի փողոց, իսկ տան ճակատին, որտեղ ապրել է նկարիչը 1905-1909 թվականներին, տեղադրվել է հուշատախտակ։
Կորնջուր
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Գրանարոլո դել Էմիլիա
Բնակչությունը 10022 մարդ է (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 291 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 34 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 40057, հեռախոսային կոդ՝ 051։
Գլխագիր
Գլխագիր, գլխատառ, մեծատառ, գրքի, բնագրի, տան կամ գլխի սկզբնատառը։ Ունի կիրառության որոշակի սահմաններ ու կանոններ։ Հայկական գլխագրերը ստեղծել է Մեսրոպ Մաշտոցը՝ հայոց գիրն ու գրչության արվեստը սկզբնավորելիս։ Այդ ժամանակ որպես գլխագիր օգտագործվող գրատեսակը կոչվել է նաև «երկաթագիր»՝ վիմագրությունները հիմնականում այդ գրատեսակով, քարի վրա երկաթի գրոցով գրելու պատճառով։ Ձեռագրերում գլխագիր գրվել է բնագրից մեկուկես, երկու և ավելի անգամ մեծ, գրադաշտից դուրս, լուսանցքում, հետագայում ամբողջովին մտել է գրադաշտի մեջ, իսկ վերև ու ներքև ձգվող երկար գծերը ավելի են երկարել։ 10-րդ դարում, երբ բոլորգիրը գործածվել է որպես գրչության գիր, երկաթագրի հետ որպես գլխագիր օգտագործել է նաև գրչագիրը։ Բոլորգիրն իր հերթին դարձել է գլխագիր նոտրգրի համար (չնայած վերջինս ուներ նաև սեփական գլխագիր)։ 5-րդ դարից մինչև այսօր բոլոր գրատեսակներում երկաթագիրը օգտագործվում է որպես գլխագիր։ Այն եղել է հենք զարդագրի համար, որը կիրառվում է մեծ մասամբ որպես գլխագիր։
Գաուդա (պանիր)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հոլանդական պանիրներ Կատեգորիա:Կովի կաթից պանիրներ Կատեգորիա:Գաուդա
Պոնար
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խիսլավիչսկի շրջանի բնակավայրեր
Անաուրիլանդիա
Անաուրիլանդիա (Anaurilândia), համայնք Բրազիլիայում՝ Մատու Գրոսու դու Սուլ նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մատու Գրոսու դու Սուլ նահանգի հյուսիսարևելյան մասում։ Բնակչությունը կազմում է 8461 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 3 395,540 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 2,5 մարդ/կմ2։
Պուշկինի շրջան (Սանկտ Պետերբուրգ)
Պատմություն
1959 թվականի մարտի 26-ին Պավլովսկ քաղաքն անցավ Պուշկինի շրջխորհի ենթակայություն։
Հինտե
Հինտե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բաբերդի գավառակում ։
Պատմություն
Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ Եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է։ Փրկվածները բնակություն են հաստատել տարբեր երկրներում։
Վենետիկի հանրապետություն
Պատմություն
Հնագույն ժամանակներում Ադրիատիկ ծովի հյուսիսարևմտյան ափին և Իտալիայի հյուսիսում ապրել է վենետյան կոչվող մի ցեղ, որից էլ հետագայում երկիրը ստացել է իր անունը։ 452 թվականին հոների ղեկավար Աթթիլան ավերեց Ակվիլեյը և գրավեց ամբողջ վերին Իտալիան մինչև Պո գետը, խուճապահար բնակիչները բնակության վայրեր փնտրեցին հարակից կղզիներում։ Այդ ժամանակից ի վեր այստեղ աստիճանաբար առաջացան մի քանի քաղաքային բնակավայրեր, ինչպիսիք են` Գրադոն, Հերկելիան, Մալամոկկոն, Չիոգգիան։ Լոնգոբարդների դեմ մղվող բազմաթիվ պատերազմները ստիպեցին ձևավորել միասնություն և մեկ ընդհանուր կառավարություն։ Այդ նպատակով բնակչության աշխարհիկ և հոգևոր առաջնորդները կղզիների բնակիչների հետ միասին 697 թվականին ընտրեցին իրենց համար միասնական մեկ առաջնորդ՝ Լուցիա Անաֆեստին, հետագայում այդ պաշտոնը կոչվեց դոժ։ Հետևաբար, բնակչության հոգեւոր և աշխարհիկ առաջնորդները, կղզու խմբի բոլոր բնակիչների հետ միասին, ընտրեցին Պոլ Լուչիա Անաֆեսը 697-ին, որպես ընդհանուր կյանքի ամենատարբեր ղեկավար, և հետագայում այդ պաշտոնը կոչվեց Դողա։ Կառավարության նստավայրը սկզբում Հերակլեայում էր, 742-ին այն տեղափոխվեց Մալամոկկո, իսկ 810-ին` Ռիալտոյի ամայի կղզու վրա, որտեղ էլ հետագայում հիմնադրվեց Վենետիկ քաղաքը։ 806 թվականին վենետիկյան քաղաքները կարճ ժամանակով գտնվում էին Կարլ Մեծի տիրապետության տակ, սակայն 812 թվականին վերադարձվեցին Բյուզանդիային։
Դիալիզ
Դիալիզ ( αιμοκάθαρση - բաժանում, քայքայում), կիսաթափանցիկ թաղանթի միջոցով կոլոիդ համակարգերի և բարձրամոլեկուլային լուծույթների բաժանումը ցածրամոլեկուլային խառնուրդներից։ Դիալիզի նպատակով օգտագործվող թաղանթները թափանցիկ են միայն փոքր մոլեկուլների և իոնների համար։ Դիալիզը իրականացվում է բաժանիչում (ղիալիզատորում), որը, սովորաբար, մաքրվող հեղուկով լցված և մաքուր լուծիչում ընկղմված կիսաթափանցիկ հատակ ունեցող գլան Է։
Պոնևո
Պոնևո (Понево), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վելիժսկի շրջանի կազմում։
Շրջանակային անտենա
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Անտենաներ
Փոկասներ
Փոկասներ (Φωκᾶς), հայկական ծագմամբ ազնվական տոհմ և կայսերական հարստություն Բյուզանդիայում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Փոկասներ Կատեգորիա:Բյուզանդիայի հայկական տոհմեր
Մանկավարժական միտք
Մանկավարժական միտք, ընդգրկված է Հայաստանի բարձրագույն որակավորման հանձնաժողովի (ՀՀ ԲՈՀ) սահմանած դոկտորական և թեկնածուական ատենախոսությունների հիմնական արդյունքների և դրույթների հրատարակման համար ընդունելի պարբերական գիտական հրատարակությունների ցուցակում։
Արտաշես Մխիթարյան (գրականագետ)
Արտաշես Գաբրիելի Մխիթարյան, հայ խորհրդային գրականագետ։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1970), պրոֆեսոր (1971)։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1979 թվականից։
Հնձավար
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Հովհաննես Կարապետյան (բեմադրիչ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ բեմադրիչներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Դարիա (մուլտսերիալ)
Պատմություն
Կարճ չհրատարակված «Կնքված է աքացիով» (Sealed with a Kick) էպիզոդը ստեղծվել է Գլեն Էյլերի և «Բիվիս և Բատհեդ» շոուի աշխատակից Սյուզի Լուիսի կողմից։ Հեռուստաալիքը այն ընդունեց, իսկ Էշլերը և Լուիսը դարձան սերիալի կատարողական պրոդյուսերները։
Ժոզեֆին Բաթլեր
Կենսագրություն
Բաթլերն ստեղծել է Ստրկամարտության միջազգային ֆեդերացիա (International Abolitionist Federation), որը թրաֆիքինգի և մարմնավաճառության դեմ պայքաի համաեվրոպական կազմակերպություն է ։
Արիել Դյուրանտ
Կենսագրություն
Դյուրանտները 420 էջանոց համատեղ ինքնակենսագրություն են գրել, որը հրապարակվել է 1978 թվականին Սայմոն և Սքասթեր հրատարակչության կողմից։
Դյուրանտները մահացել են 1981 թվականին՝ իրարից երկու շաբաթվա տարբերությամբ և թաղված են Կալիֆոռնիա նահանգի Լոս Անջելեսի Ուեսթվուդ Վիլիջ հուշահամալիրի գերեզմանատանը։
Շուգ Նայթ
Երիտասարդություն
Մերիոն Հյու Նայթ կրտսերը ծնվել է Կալիֆոռնիա նահանգի Քոմփթոն քաղաքում։ Նրա «Սուգե» («Շաքար») մականունը հայտնվել է մանկության տարիներին, երբ նրան անվանում էին «Շաքարի արջ» ։ Նա հաճախել է Լինվուդի ավագ դպրոց, որտեղ ամերիկյան ֆուտբոլի և վազքի թիմերի աստղն էր։ Նա Piru ավազակախմբի անդամ էր։ 1983 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցը։ 1983-1985 թվականներին եղել է Էլ Կամինո քոլեջի ֆուտբոլի անդամ ։ 1985 թվականին նա տեղափոխվել է Լաս Վեգասի Նեվադա համալսարան և երկու տարի խաղացել այնտեղ ։
Թուփաքի և Notorious B.I.G.-ի սպանությունները․ Նայթի մասնակցության տեսություն
Ֆիլիպսի հավաքած ապացույցները ցույց են տվել, որ «հրաձգությունն իրականացվել է Southside Crips Կոմպոնից բաղկացած խմբավորման կողմից՝ մի քանի ժամ առաջ նրա մասնակիցներից մեկին ծեծելու համար վրեժխնդրության նպատակով։ Օրկանդո Անդերսոնը, ում վրա հարձակվել է Շակուրը, մահացու կրակոցներ է արձակել։ Լաս Վեգասի ոստիկանությունը Անդերսոնին կասկածյալ չի համարել և միայն կարճ հարցաքննել է նրան։ Ավելի ուշ նա սպանվել է այդ գործի հետ չկապված փոխհրաձգության ժամանակ» ։ Հոդվածում ներկայացված են եղել Արևելյան ափի շատ երաժշտական ​​գործիչներ, այդ թվում՝ Բիգի Սմոլսը՝ այն ժամանակվա Շակուրի ընկերները, ովքեր պնդում էին, որ նա վճարել է զենքի համար ։ Մինչ նրանց մահը, Անդերսոնը, Բիգին և նրա ընտանիքը հերքել են որևէ դեր Շակուրի սպանության մեջ։ Բիգիի ընտանիքը ներկայացրել է փաստաթղթեր, որոնք պետք է ապացուցեին, որ ռեփերը եղել է Նյու Յորքում և Նյու Ջերսիում Թուփաքի սպանության պահին։ New York Times-ը փաստաթղթերը համարել է անվավեր. «Փաստաթղթերը եղել են երեք տպագիր էջեր իր հայրական տնից, որոնք ցույց են տվել, որ Ուոլլեսը օրվա ընթացքում գտնվում է ստուդիայում` ձայնագրելով «Nasty Boy» երգը, երբ Շակուրին գնդակահարել են։ Բայց ոչինչ չի մատնանշում, թե երբ են ստեղծվել այդ փաստաթղթերը։ Ձայնառեժիսոր Լուին, որը թվարկվել է թերթերում, իր տված հարցազրույցում ասել է, որ հիշում է, որ Ուոլեսի հետ երգի ձայնագրությունը կատարել է գիշերը, այլ ոչ թե օրվա ընթացքում։ Նա չկարողցավ հիշել ձայնագրման օրը, բայց ասաց, որ դա հավանաբար այն գիշերը չէր, երբ կրակել էին Շակուրի վրա։ Մենք կլսեինք դրա մասին,- ասել է պարոն Ալֆրեդը» ։
Death Row Records-ի կործանում
Նա բողոք է ներկայացրել՝ հիշատակելով ԱՄՆ-ի սնանկության մասին օրենսգրքի 11-րդ գլուխը, որը թույլ է տալիս ընկերությանը շարունակել բիզնես գործառնությունները սնանկացումից հետո վերակազմավորման ժամանակ։ Սնանկության ընթացքում Death Row-ը ղեկավարել է Նիլսոնը, իսկ Նայթը հետևել է իր սնանկությանը որպես պարտապան։
2009 թվականի հունվարի 25-ին տեղի է ունեցել Death Row-ի գրասենյակում հայտնաբերված ողջ աճուրդը այն բանից հետո, երբ ընկերությունը հայտարարել է սնանկության մասին, ներառյալ Նայթի որոշ անձնական իրեր։ Death Row հայտնի էլեկտրական աթոռը վաճառվել է 2 500 դոլարով։ Նայթի անձնական իրերից մի քանիսը աճուրդում հայտնվեցին «Պահեստի պատերազմներ» ռեալիթի շոուի դեբյուտային դրվագի ընթացքում, իսկ իրերով լի պահոցը (ներառյալ վերարկուն) գնել է Բարի Վայսը ։
Անձնական կյանք և իրավական խնդիրներ
2008 թվականի մայիսի 10-ին Նայթը ծեծի էր ենթարկվել Հոլիվուդի գիշերային ակումբի մոտ՝ դրամական վեճի պատճառով։  Նրան 3-ական րոպե ծեծի են ենթարկել, Սուգին տեղափոխել են հիվանդանոց և, ինչպես հաղորդվում է, չի համագործակցել ոստիկանության հետ։
2015 թվականի հունվարին Նայթը ձերբակալվեց։ Հաղորդվում է, որ հունվարի 29-ին, հինգշաբթի օրը, տեղական ժամանակով ժամը երեքի սահմաններում, նա պիկապ բեռնատարով հարվածել է երկու մարդու։ Որոնցից մեկն ավելի ուշ մահացել է հիվանդանոցում, երկրորդը ողջ է մնացել, բայց ստացել է վնասվածքներ։ Սպանվածը Թերի Քարթերն էր Heavyweight Records-ի համահիմնադիր և Նայթի ընկերը, երկրորդը՝ Կլե Սլոանը, ռեժիսորը։  Միջադեպը տեղի է ունեցել Քալիֆորնիա Քոմփթոնում՝ «Փողոցների ձայնը» Ֆիլմի նկարահանման հրապարակի մոտ ։ Ականատեսների խոսքով՝ նրանք մոտեցել են մոտակա ճաշարանին, որտեղ ինչ-որ բանի մասին վիճել են։ Ինչ-որ պահի վեճը սրվել է և, ինչպես հայտնում է ոստիկանությունը, դրանից հետո Նայթը նստել է պիկապ և վրաերթի ենթարկել նրանց։
Տրոստյանեց (գյուղ, Սլավուտայի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Սլավուտայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1600 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սթիվեն Բարնս
Կենսագրություն
Դեբյուտային հրապարակումներն են «Moonglow» պատմվածքը «Vampires, Werewolves and Other Monsters» անթոլոգիայում (1974)։ Նրա առաջին վեպն է «Dream Park»-ը, որը գրել է 1981 թվականին։ Վեպը գրվել է Լարրի Նիվենի համագործակցության արդյունքում։
Հայագիտական հանդես
Հայագիտական հանդես, գրական, լեզվաբանական, պատմագիտական և մշակութային հանդես։
Պանամայի ջրանցք
Ջրանցքի կառուցման սկզբնական առաջարկներ
1888 թվականին ջրանցքի շինարարության վրա արդեն ծախսվել էր 300 մլն դոլար (գրեթե 2 անգամ ավելի, քան նախատեսված էր), իսկ կատարված էր աշխատանքի ընդամենը երրորդ մասը։ Պատճառը նախագծի անճշտությունն էր (ջրանցք` ծովի մակարդակով կառուցելը), կազմակերպչական ցածրորակ, քիչ վճարվող աշխատանքը, ինչպես նաև մալարիայով ու դեղին տենդով վարակված աշխատողների հիվանդությունը չհաղթահարելը։ Կան տեղեկություններ, որ հակասանիտարական միջոցառումների բացակայությունից զոհվել են ամենաքիչը 20000 մարդ ։ Կառույցը ձեռք բերեց վատ համբավ, այն ժամանակների թերթերը գրում էին, թե աշխատավորների որոշ խմբեր Ֆրանսիայից իրենց հետ բերում են դագաղներ։
Ջրանցքի կառուցման ֆրանսիական փորձեր (1881-1884 թվականներ)
Ֆրանսիայում դը Լեսսեպսը շարունակում էր ներդրումներ կատարել ու աշխատողների համար մատակարարումների վրա ծախսեր անել, այնուամենայնիվ, շուտով ֆինանսական պակաս սկսեց զգացվել։ Ծախսելով մոտավորապես 287 000 000 ԱՄՆ դոլար և հիվանդությունների և դժբախտ պատահարների պատճառով կորցնելով 22 000 մարդկային կյանք, ինչպես նաև 800 000 ներդրողների ամբողջ խնայողությունները վատնելով՝ Ֆրանսիայի ջանքերն, այնուամենայնիվ, 1889 թվականին ջուրն ընկան ։ Աշխատանքները դադարեցվեցին մայիսի 15-ին և դրան հաջորդած սկանդալում, որը հայտնի է Պանամայի սկանդալներ անունով, պատասխանատուներից ոմանք դատապարտվեցին, այդ թվում նաև Գուսատավ Էյֆելը։ Դը Լեսսեպսը և նրա որդի Չարլզը մեղադրվեցին ֆինանսների սխալ օգտագործման մեջ և դատապարտվեցին 5 տարի ազատազրկման։ Ֆերդինանդ Լեսեպսը չկարողացվ դիմանալ սթրեսին ու մահացավ։
1894 թվականին ծրագրի իրականացման համար ստեղծվեց ֆրանսիական երկրորդ ընկերությունը։ Այս ընկերության ղեկավար Ֆիլլիպ Բունաու-Վարիլլան ի վերջո կարողացավ համոզել դը Լեսսեպսին, որ նման պայմաններում ավելի նպատակահարմար կլինի կառուցել ամբարտակներով ջրանցք, ոչ թե ծովի մակարդակին հավասար, ինչպես ցանկանում էր դը Լեսսեպսը։
Պանամայի ջրանցքի կառուցում ԱՄՆ-ի կողմից (1904–1914 թվականներ)
Գնդապետ Գորգասը 1904 թվականին նշանակվեց ջրանցքի կառուցման շրջանում սանիտարական իրավիճակի պատասխանատու։ Գորգասը մի շարք միջոցներ գործի դրեց, որի նպատակն էր նվազեցնել հիվանդությունների տարածումը՝ մասնավորապես դեղին տենդը և մալարիան։ Շուտով բժիշկներ Կարլոս Ֆինլեյը և Վոլթեր Ռիդը պարզեցին, որ այս հիվանդությունները տարածում էին մոծակները։ Բավականին մեծ ներդրումներ են կատարվում սանիտարական ծրագրերը կյանքի կոչելու համար, այդ թվում ջրային համակարգերի կառուցում, շենքերի ախտահանում, պատուհաններին մոծակների հատուկ ցանցերի ամրացում։ Շուրջ երկու տարի անընդհատ աշխատանքներից հետո մոծակի կողմից տարածվող հիվանդությունները գրեթե վերացվեցին։ Այնուամենայնիվ չնայած կատարված այս աշխատանքին՝ ԱՄՆ-ի կողմից ջրանցքի կառուցման աշխատանքների ընթացքում հիվանդությունից ու պատահարներից մահացան շուրջ 5600 աշխատողներ։
Ջորջ Վաշինգտոն Գոդելզը իբրև գլխավոր ճարտարագետ
Ջրանցքի կառուցման աշխատանքները ավարտին են հասցվել 1914 թվականին՝ Վասկո Նունյես դե Բալբոայի՝ Պանաման անցնելուց 401 տարի անց։ Միացյալ Նահանգները ծրագիրն ավարտին հասցնելու համար ծախսել է 500 միլիոն դոլար։ Սա մինչ օրս ամերիկյան ամենամեծ ինժեներական ծրագիրն է։ Ջրանցքի բացման պաշտոնական արարաողությունը կատարվել է 1914 թվականի օգոստոսի 15-ին, որի ընթացքում ջրանցքն անցել է Անկոն բեռնատար նավը ։
Պատնեշի չափեր
2006 թվականին պատնեշների երրորդ շարքի նախագծով ստեղծվեցին ավելի մեծ պատնեշներ՝ թույլ տալով մեծ նավերին անցնել ավելի խորն ու լայն ջրանցքներով։ Նավերի թույլատրելի չափերը պատնեշների փոփոխության արդյունքում ևս փոփոխվեցին. երկարությունն ավելացվեց 25 %-ով, նավահեծանը՝ 51 %-ով։ Այդպիսով ստեղծվեցին Նոր Պանամաքս նավերը ։
Վարձավճարներ
Ջրանցքը անցնող նավերը պետք է որոշակի վարձ վճարեն։ Վարձավճարները սահմանված են Պանամայի ջրանցքի ղեկավարության կողմից, իսկ դրանց չափը պայմանավորված է նավերի տեսակով, չափերով, ինչպես նաև բեռների տեսակով։
Ընդլայնման պատճառներ
Ջրանցքի բացումից 100 տարի անց ջրանցքի նշանակությունը չէր նվազել։ Չնայած նավերի չափերը և նավագնացությունը մեծապես փոփոխության են ենթարկվել ջրանցքի ստեղծումից հետո՝ ջրանցքը շարունակում է էական նշանակություն ունենալ համաշխարհային առևտրի մեջ։ Այնուամենայնիվ, ջրանցքը ունեցել է նաև մի շարք լուրջ խնդիրներ, որոնք անհանգստության պատճառ են դարձել։
Պանամայի ջրանցքի պատվավոր ղեկակալներ
Վերջին հարյուր տարվա ընթացքում Պանամայի ջրանցքի ղեկավարությունը սահմանել է մի քանի «Պանամայի ջրանցքի պատվավոր ղեկակալներ»։ Սրանցից ամենավերջիններն են Քոմոդոր Ռոնալդ Վորվիքը, որը եղել է Cunard Line «RMS Queen Elizabeth 2» և «RMS Queen Mary 2» լայներների ծովի կապիտան, ով ջրանցքն անցել է ավելի քան 50 անգամ, և նավապետ Ռաֆայել Մինոտաուրոն, ով հանդիսանում է «Իտալական գիծ» անունով հայտնի Իտալական կառավարության նախկին նավարկությունների ընկերության Ցմահ Բարձրաստիճան կապիտան (Unlimited Master Senior Grade)։
Տինտորետո (կոկտեյլ)
Կոկտեյլի պատրաստում
Կոկտեյլի հարիչի մեջ լցնել սառույց և լցնել մի մաս թարմ նռան հյութ ու երկու մաս «Պրոսեկկո»։ Հարիչի թույլ թափով դրանք խառնել և ստացվածը լցնել շամպայնի բաժակների մեջ։ Կոկտեյլի օգտագործման լավագույն եղանակը համարվում է աշունը, երբ հասունանում է նուռը։
Խորհուրդ
Խորհուրդները Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցում
Սրանք ընդգրկում են քրիստոնեական կյանքի կարևորագույն բոլոր կողմերը։ Այսպես՝
Զույգի առաջացում
Կատեգորիա:Ֆիզիկական էֆեկտներ և երևույթներ Կատեգորիա:Տարրական մասնիկների ֆիզիկա
Տավացանո կոն Վիլավեսկո
Տավացանո կոն Վիլավեսկո (Tavazzano con Villavesco), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Լոդի գավառում ։
Ցվետոխա (գյուղ, Սլավուտայի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Սլավուտայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Իսակովո (գյուղ, Խոլմ-Ժիրովսկի շրջան)
Իսակովո (Исаково), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Խոլմ-Ժիրովսկի շրջանի կազմում։
Պոնյատի
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5 մարդ։
Աուդռու
Աուդռու (Audru), գյուղական ավան Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Աուդռու շրջանում։
Մազկակրակ
Մազկակրակ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բաբերդի գավառակում ։ Գտնվում էր Ճորոխ գետի աջ ափին։
Հանդես (տարեգիր)
Հանդեսում տպագրվում են թատրոնի և կինոյի պատմությանն ու տեսությանը, բեմական խոսքին, պարարվեստին, հեռուստատեսությանը, արվեստի այլ ճյուղերի հիմնախնդիրներին, դասավանդման մեթոդների վերլուծությանը վերաբերող, ինչպես նաև գրականագիտական, փիլիսոփայական, գեղագիտական, պատմական, սոցիոլոգիական հոդվածներ։ «Հանդես»-ին աշխատակցում են բուհի դասախոսներ, ասպիրանտներ, ուսանողներ և տվյալ ոլորտի այլ մասնագետներ ։
Անդրոնովկա (գյուղ, Ստարոկոնստանտինովի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Ստարոկոնստանտինովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Զոնդ (կայան)
Զոնդ (Зонд), խորհրդային ավտոմատ միջմոլորակային կայանների (ԱՄԿ) անվանում։ Զոնդերն արձակվել են 1964 թվականից և նախատեսված էին տիեզերական տարածության ուսումնասիրման և հեռավոր տիեզերական թռիչքների տեխնիկայի մշակման համար։ Արձակվել են «Զոնդ-1» (2 ապրիլի, 1964), «Զոնդ-2» (3 նոյեմբերի, 1964), «Զոնդ-3» (18 հուլիսի, 1965), «Զոնդ-4» (2 մարտի, 1968), «Զոնդ-5» (15 սեպտեմբերի, 1968), «Զոնդ-6» (10 նոյեմբերի, 1968), «Զոնդ-7» (8 օգոստոսի, 1969), «Զոնդ-8» (20 հոկտեմբերի, 1970) կայանները։
Վերջին մոհիկանը
Վերջին մոհիկանը (The Last of the Mohicans), պատմական վեպ՝ գրված ամերիկացի գրող Ջեյմս Ֆենիմոր Կուպերի կողմից։
Աննա Նշանյան
Կենսագրություն
Աննա Նշանյանը ծնվել է 1931 թվականին Եգիպտոսում։ Բեմել է 1945 թվականին Եգիպտոսում՝ հանդես գալով Անուշի դերով («Անուշ» օպերա)։ Ավարտել է Եգիպտոսի Գալուստյան ազգային նախակրթական վարժարանը։ 2 տարի հաճախել է իտալացի պրոֆեսոր Պոջոլինոյի դասընթացներին, ապա սովորել ֆրանսիացի օպերային երգչուհի Մադլեն Սուրոնի մոտ։ 1952 թվականին առաջին անգամ ժամանել է Երևան և հանդես եկել համերգային ծրագրով։ 1959 թվականին Խորհրդային Հայաստանի ղեկավարության հրավերով տեղափոխվել է Երևան, եղել է Երևանի Օպերայի և բալետի պետական ակադեմիական թատրոնի մեներգչուհի։ 1963 թվականին ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիան ։
Ցիփաո
Ցիփաոն հայտնվել է 1921 թվականին, 1925 թվականին դարձել ոճային հագուստ, Ցին դինաստիայի ժամանակաշրջանում այն արտացոլում էր կնոջ և տղամարդու հավասարությունը, քանի որ կանայք նույնպես կարող էին կրել «փաո» (տղամարդկանց հագուստի տեսակ), Չինաստանի հանրապետության Տալու շրջանում ցիփաոն դարձավ կանանց ազգային հագուստը ։ 20-րդ դարի առաջին կեսին ցիփաոն Շանհայում մեծ թափով լայն տարածում գտավ և հայտնի կանանց համար հավաքույթների ժամանակ դարձավ նախընտրելի հագուստ։
Էսթետիկա
Ցիփաոն միավորում է չինական հագուստի և արևմտյան երկրների հագուստի ոճերի էսթետիկությունը, ի տարբերություն տղամարդկանց երկար խալաթենման հագուստի՝ ցիփաոն ցույց է տալիս չինուհիների էսթետիկությունը և էլենգանտությունը  ։
Կիրառվող նյութ
Օգտագործում են տարբեր նյութերի խառնուրդ՝ մետաքս, բամբակ կամ քիմիական մազաթել, այժմ ցիփաոյի մոդելավորումը ավելի պարզ է ու հստակ, գծերն ավելի ակնհայտ են, հագուստի վրա հանդիպում են հետևյալ նախշերը՝ չինական ավանդական 福 (երջանկություն) հիերոգլիֆը, 寿 (երկարակեցություն) հիերոգլիֆը, վիշապը, ֆենիկսը, կրիան, շրջանաձև ամպերի մուգ նախշեր, 8 գանձերը, լապտեր, երկու ձուկ (երջանկության խորհրդանիշ), նեֆրիտ, քաջվարդ, սալորենի, բամբուկ, շանշուեյի պատկեր,  կան նաև ուղիղ միագույն կամ արևմտյան երկրաչափական պատկերներ։ Ֆոնային գույներն են կարմիրը, մոխրագույնը, սևը, կապույտը, կանաչը, նաև կարելի է օգտագործել ոսկեգույն, ասեղնագործում են օգտագործելով ոսկեթել, Սըչուանական դիպակ և այլ նյութեր։
Ցին դինաստիա
Ցիփաոյի «փաոն» առաջացել է Ցին դինաստիայի մանչժուրների խալաթանման երկար հագուստից, որը կոչվում է «փաո»։ Սա ի սկզբանե համարվել է պարզ, հարմար մարտական հագուստ ձիավարության համար, բայց երբ մանչժուրները մտան Չինաստանի կազմի մեջ, հագուստի դիզայնը փոխվեց և ավելի շքեղ տեսք ունեցավ։ Ցին դինաստիայի ժամանակ մանչժուր կանանց կրած հագուստը չուներ ընդհանուր անվանում, մանչժուր կանանց հագուստը բացի ցիճուան (旗装) անվանելուց կոչել են նաև չընյի (衬衣), չանյի (氅衣), ցիճուան (旗装) և այլն, բայց Ցին դինաստիայի ժամանակաշրջանում շատ քիչ են անվանել ցիփաո ։ Հան խմբին պատկանող կանայք Սոն դինաստիայից ի վեր առօրյայում կրել են «երկու մասից կազմված հագուստ»՝ վերևից և ներքևից կիսաշրջազգեստով կամ վերևից և ներքևից տաբատով, իսկ տղամարդիկ առօրյայում կրում էին դաոսական երկար խալաթ։ Չնայած կանանց հագուստի ձևը կրել է մանչժուրների ազդեցությունը, այնուամենայնիվ Մին դինաստիայի հագուստի ոճը դեռ պահպանվում է։ Ցին դինաստիայի վերջում Հան դինաստիայի հագուստի և ցիճուանի ոճերը արդեն միաձուլվել են, Մանչժուրների և Հաների հագուստի միջև տարբերությունը մշուշվել է և դժվար է տարբերակել, Ցին դինաստիայի ժամանակաշրջանում փաոյի դիզայնը 1911-1912 թվականների հեղափոխությունից հետո փոփոխություն չի կրել։
Մայրցամաքային Չինաստան
Չինաստանի ժողովրդական հանրապետության հիմնադրումից հետո քանի որ կոմունիստական կուսակցությունը առաջ էր քաշում աշխատասիրությունն ու պարզությունը, իսկ ցիփաոն ներկայացնում էր բուրժուազիան, ուստի Չինաստանի ժողովրդական հանրապետության իշխանությունների կողմից ցիփաոն արգելվեց։
1980-ականների վերջին որոշ հյուրանոցներ և ռեստորաններ օգտագործում էին էժան ցիփաոն՝ որպես սպասարկող անձնակազմի համազգեստ, որոշ կազմակերպություններ նույնպես օգտագործում էին ցիփաո՝ որպես համազգեստ ，սակայն այս տեսակ համազգեստները կարվում էին սինթետիկ մանրաթելից, մեծ բացվածքով, ավելի կարճ, վառ գույների, կարվում էր շատ կոպիտ, որն էլ մարդկանց մոտ կարծրատիպ է ստեղծել և ցիփաոյին սկսել են անվանել «մատուցողի հագուստ», սա մարդկանց մոտ սխալ կարծիք է ձևավորել, և շատ աղջիկներ չեն համարձակվել հանրային միջոցառումների ժամանակ ցիփաո կրել  ։
Վասսերկիրխե
Ռեֆորմացիա
1928-1940 թվականներին, երկար քննարկումներից հետո, շենքը կապիտալ վերանորոգվել է, վերականգնողները փորձել են վերականգնել այն իր սկզբնական տեսքով։ Մասնավորապես, ապամոնտաժվել են միջանկյալ հարկերը, քանդվել են նախկինում հյուսիսային կողմում տեղակայված այսպես կոչված «ջրային տունը»։ Ապամոնտաժվել են նաև գրադարանի բարոկկո ոճի փայտե պատկերասրահները. երգչախմբի երեք պատուհանների վիտրաժները նախագծվել են Աուգուստո Ջակոմետիի կողմից։ Այդ ժամանակվանից շենքը կրկին օգտագործվել է որպես բողոքական բարեփոխված եկեղեցի։
Ջարվիս Վարնադո
Ջարվիս Լամար Վարնադո (Jarvis Lamar Varnado, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։ Ներկա պահին հանդես է գալիս Իտալիայի բասկետբոլի Ա սերիայի «Դինամո Սասսարի» ակումբում։
Կարտոֆիլով աղցան
Կարտոֆիլով աղցան, եվրոպական խոհանոցի ամենահայտնի ուտեստներից, որը առավել սիրված է չեխական, գերմանական և ավստրիական ժողովուրդների կողմից։ Տարածված է ողջ Եվրոպայով մեկ, ինչպես նաև Եվրոպայի գաղութներում ։ Օգտագործվում է եփած կարտոֆիլ, որին ավելացվում է տապակած բեկոն, թթու վարունգ և սոխ։ Համեմվում է մայոնեզով, երբեմն նաև յոգուրտով։ Ամերիկյան կարտոֆիլով աղցանի բաղադրատոմսերը 19-րդ դարում բերվել են Ամերիկա Գերմանիայից և եվրոպական այլ երկրներից գաղթածների կողմից  :
Գոյություն ունի կարտոֆիլով աղցանի շատ տարբեր բաղադրատոմսեր, որոնց պատրաստման ժամանակ օգտագործվում է ոչ փխրուն տեսակի կարտոֆիլ, որպեսզի խառնելու ժամանակ կարտոֆիլի կտորները չփշրվեն և պահպանեն իրենց տեսքը։ Երբեմն կարտոֆիլը եփում են նախօրոք, որպեսզի սառչի և ամրություն ստանա։ Աղցան պատրաստելու համար օգտագործում են ինչպես կեղևը մաքրած նոր եփած կարտոֆիլը, այնպես էլ կեղևով եփածը։
Գարուշ Հարյանց
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ դրամատուրգներ Կատեգորիա:Հայ բեմադրիչներ Կատեգորիա:Հայ ծաղրանկարիչներ Կատեգորիա:Հայ թատերական ռեժիսորներ
Արևհատ Մարտիրոսյան
Արևհատ Արամի Մարտիրոսյան, հայ ազատամարտիկ։
Շավնաբադի Սուրբ Գևորգ վանք
Նորոգություն
1885 թվականին Տեր Հովհաննես քահանան նորոգել է վանքի սենյակները։ 1912 թվականի դեկտեմբերի 31-ի գիշերը տեղի ունեցած ուժեղ փոթորկից վնասված եկեղեցու ծածկն ու ուխտավորների սենյակները նորոգվել են Միքայել վարդապետ Դավթյանցի նախաձեռնությամբ։ Վրաստանի Հայոց Հոգևոր Խորհրդի որոշմամբ Շավնաբադի վանքում վերականգնողական աշխատանքներ են կատարվել նաև 1944-1945 թվականներին ։
Լուի XVI
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի թագավորներ Կատեգորիա:Կաթոլիկ միապետներ Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված քաղաքական գործիչներ
Պոնոմարի (գյուղ, Դուխովշչինսկի շրջան)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Զվորնիկ (համայնք)
Բնակավայրեր
Համայնքի կազմի մեջ են մտնում 69 բնակավայրեր, որոնց թվում է Զվորնիկ քաղաքը ։
Հասթինգսի ճակատամարտ
Աղբյուրներ
Ճակատամարտի և դրան նախորդած իրադարձությունների վերաբերյալ տեղեկատվության արժեքավոր աղբյուր է համարվում «Գոբելեն Բայեից» գոբելենը՝ հյուսված վուշե կտավից, չափսը՝ 50 սանտիմետրը 70 սանտիմետրի վրա։ Նրա վրա արտացոլված է Անգլիայի նորմանական նվաճման նախապատրաստական աշխատանքների տեսարանները և Հասթինգսի ճակատամարտը։ Այն ստեղծվել է 1077 թվականին, հավանաբար Վիլհելմ Նվաճողի համամայր եղբայր Բայեի եպիսկոպոս Օդոյի պատվերով։ «Գոբելեն Բայեից»ը արտահայտում է Անգլիայի նվաճման՝ նորմանական տեսակետը։ Գոբելենի մի հատվածը, որի վրա, հավանաբար, պատկերված են եղել Հասթինգսի ճակատամարտից հետո եղած իրադարձությունները և Վիլհելմի թագադրումը, այժմ չկան։
Եվգենի Հարությունյան
Մասնագիտական միությունների անդամակցություն
1991 թ․- ից Հայաստանի մաթեմատիկան միության անդամ,
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Հասթինգսի ճակատամարտ
Զորքերի կազմակերպումը
Նորմանական դքսին հաջողվեց ավելի քան յոթ հազարանոց խոշոր բանակ ձևավորել, որը իրենից գլխավորապես ավատատիրական ասպետական զորք էր ներկայացնում՝ ռազմա-ավատառու համակարգի հիման վրա կոմպլեկտավորված, արհեստավարժությամբ ապահովված և լավ զինված զինվորներով։ Բանակի միջուկը կազմում էր նորմանական բարձրակարգ հեծելազորը, որի կազմի մեջ մտնում էին նաև նետաձիգերը և թեթևազեն հետևակը։ Լա-Մանշով անցումը իրականացնելու համար Վիլհելմը զանգվածային նավաշինություն կազմակերպեց, որից բացի նա մի հանգով բռնազավթեց և վարձեց այնքան նավեր, որքան հնարավոր էր։
Ռոչվոժ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Հասթինգսի ճակատամարտ
Բանակի զորաշարժը ճակատամարտից առաջ
Հոկտեմբերի 13-ին Հարոլդի բանակը հասավ Հասթինգս։ Հավանաբար, Հարոլդին հաջողվել է անտառի ծածկը կամ գիշերվա խավարն օգտագործելով բավականին շահեկան դիրք գրավել բլրի վրա, որն այժմ Բեթլ Հիլ անվանումն ունի և որի գագաթը ծովի մակերևույթից բարձր է 85 մետր։ Սրա վրայով էր անցնում Հասթինգս գնացող ճանապարհը։ Բլրի հարավ-արևելքում բավականին կտրուկ զառիվայր է եղել։ Բլրի հյուսիսից և հարավից ճահիճ էր։
Ճակատամարտի ընթացքը
Սակայն, ընդհանուր առմամբ, աղեղնավորների գործողությունները անարդյունավետ էին. անգլիական մարտական դիրքերը քիչ տուժեցին։ Եվ այն բանից հետո, երբ նետերի պաշարը վերջանում էր, գրոհի մեջ մտավ հետևակը։ Նետողական զենքը ևս քիչ արդյունավետ դուրս եկավ։ Այդուհանդերձ, հետևակայինները ստիպված եղան  բարձրանալ լանջն ի վեր, որը թեքվում-իջնում էր դեպի հարավ-արևմուտք։ Այս ամենի հետևանքով հակառակորդին առաջինը հասան բրետոնացիները, նորմանները հետ մնացին, ինչի պատճառով բրետոնացիների ֆալանգը դարձավ անպաշտպան։ Անգլիացիները օգտվեցին այս առիթից, փորձեցին շրջափակել հակառակորդին։ Վախենալով դրանից՝ բրետոնացիները նետողական զենքի ներքո ստիպված եղան նահանջել, ընդ որում՝ նահանջը վերածվեց փախուստի։ Ֆալանգը անպաշտպան մնալու պատճառով նորմանները ևս ստիպված եղան նահանջել, իսկ նրանց հետևից՝ նաև ֆրանսիացիներն ու ֆլամանդացիները։ Ձգտելով կարգի բերել նորմաններին՝ Վիլհելմը իր մի քանի զինակիցների հետ, այդ թվում՝ Օդո Բայեցին և Եվստահ Բուլոնացին, լքեց ռազմակայանը։ Տարեգիր Գի Ամյենացու վկայությամբ ընթացքի մեջ սպանվել է Վիլհելմի նժույգը։ Դքսին վայր ընկնելիս ականատեսները գոչել են, թե Վիլհելմը սպանվեց։ Բայց դուքսը ոտքի է կանգնել և այլ նժույգ է հեծնել։ Բայեի գոբելենի վրա պատկերված է այն պահը, երբ Վիլհելմը, ժխտելով իր զոհվելու վերաբերյալ լուրը, հանում է սաղավարտը, իսկ Եվստահ Բուլոնացին ցույց է տալիս նրա դեմքը։ Այս էպիզոդի մասին հաղորդում է նաև տարեգիր Գիլիոմ Պուատիեցին։ Այս կերպ Վիլհելմին հաջողվել է կանխել հետևակի խուճապային փախուստը։ Հարձակման անցավ նորմանական ասպետական հեծելազորը, բայց անգլիացիների կողմից ձիերի համար կործանարար տեգերի և նետերի տարափը հուսկերլների հոծ շարքի վրա անարդյունք եղավ։ Բացի դա, ժամանակակցի մեկնաբանմամբ, մարտական կացինները (ծանր շեղբով և մինչև 105 մ երկարությամբ կոթով) մեկ հարվածով գլխատում էին թե ասպետին, թե իր ձիուն։ Գրոհող նորմանները գոչում էին՝ «Dex аїе!» (Աստված օգնական),անգլիացիները ճիչով պատասխանում էին՝ «Olicrosse!» (Սուրբ խաչ) և «Ut, ut!» (հեռու, հեռու)։ Մի քանի գրոհներ ապարդյուն եղան։ Ի վերջո, ասպետները ստիպված եղան նահանջել։
Պատմական նշանակությունը
Վիլհելմի բարոնների և ասպետների ժառանգորդները մինչ օրս անգլիական արիստոկրատիայի հենքն են։
Ճակատամարտի պատկերումը մշակույթում
Իտալական փաուեր-մետալ Thy Majestie խումբը 2002 թվականին թողարկել է Hastings 1066 կոնցեպտուալ ալբոմը՝ նվիրված այս ճակատամարտին։ Ալբոմը բաղկացած է 12թրեքից։
Ագոստ
Ագոստ` (Agost), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայի։ Գտնվում է Վալենսիա ինքնավար հանրույթի Ալիկանտե մարզում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ալիկանտի շրջանում։ Ագոստը զբաղեցնում է 66,64 կմ² տարածք, բնակչության թիվը կազմում է 4818 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը մարզի վարչական կենտրոնից կազմում է 18 կմ։
Տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ և կառավարում (հանդես)
Տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ և կառավարում, ամսագրի նպատակն է կառավարման, տեղեկատվական և համակարգչային տեխնոլոգիաների մասնագետների շրջանում բարձրացնել պրոֆեսիոնալիզմի մակարդակը, ինչպես նաև քարոզել 21-րդ դարի տեղեկատվական քաղաքացիական նոր հասարակության կառուցման գաղափարները։ Ամսագիրը հրապարակում է վերջին հետազոտությունների արդյունքները և նախատեսված է գիտաշխատողների, ինժեներների, ասպիրանտների, մագիստրանտների, համակարգչային ու տեղեկատվական տեխնոլոգիաների մասնագետների և օգտագործողների համար։
Մետաքսե
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:21-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ Կատեգորիա:21-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ կին գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Հարություն Կալենց
Հարություն Տիրատուրի Կալենց (Հարություն Տիրատուրի Հարմանդայան, ), հայ նկարիչ, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1965)։ Հայկական ԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1967, հետմահու)։
Ստեղծագործություններ
Կալենցն ստեղծել է վեհաշունչ կտավներ, որոնց բնորոշ են բացառիկ գեղանկարչական ճաշակը, իրականությունը բացարձակապես գույներով ընկալելու վարպետությունը։ Կալենցի նշանավոր գործերից են գրող Վիվան Չիթեջյանի (1957), պարուհի Մայա Պլիսեցկայայի (1959), նկարչուհի Քնարիկ Հովհաննիսյանի (1960), կինոդերասանուհի Վալենտինա Խմարայի (1961), ջութակահար Ա. Գաբրիելյանի, Խաչիկ Դաշտենցի, Գևորգ Էմինի, Վահագն Դավթյանի, Զարիֆա Փսոյանի, Լավինիա Բաժբեուկ-Մելիքյանի դիմանկարները, «Աշունը Զանգվի ձորում» (1957), «Սևանա կղզու Սուրբ Կարապետ եկեղեցին» (1957), «Աշունը բուսաբանական այգում» (1961), «Գարունը մեր բակում» (1967) բնանկարները, «Նատյուրմորտ. մրգեր» (1959), «Նատյուրմորտ» (1960), «Փողոց Տրիպոլում» (1940), «Գարուն», «Ծառ Զանգեզուրի ձորում», «Աշունը Հրազդանի ափին», «Ծաղիկներ», «Տեսարան Արաբկիրից», «Հին Երևան» և այլ կտավներ ։
Ռուբեն Ենսեն
Անձնական կյանք
Ենսենի մայրը՝ Ան-Տորիլդը (նախկինում եղել է «Տրամսյո» բասկետբոլային ակումբի խաղացող), չէր ցանկանում, որպեսզի իր որդին զբաղվի ֆուտբոլով և ցանկանում էր, որ որդին գնա կա՛մ իր ճանապարհով, կամ զբաղվի գեղարվեստական մարմնամարզությամբ։ Մեկ տարի մոր պնդմամբ զբաղվելով բասկետբոլով, Ռուբենը մորը հարցնում է, թե արդյոք ինքը կարող է թողնել բասկետբոլը ։
Գավրիլ Կոլեսով
Կենսագրություն
Գավրիլ Կոլեսովը ծնվել է 1932 թվականի մարտի 8-ին Յակուտիայի Մեգինո-Կանգալասսկի շրջանի Բատարինսկի 2-րդ գյուղական համայնքում։ Ֆերմերի որդին դեռ նախադպրոցական տարիքից տարվում է ժողովրդական երգերով և հեքիաթներով ։ Լսելով օլոնխո ժողովրդական վիպերգեր՝ հիշում է բովանդակությունները և երգերը։
Պավել Ադամովիչ
Կենսագրություն
Պավել Ադամովիչը ծնվել է 1965 թվականի նոյեմբերի 2-ին Գդանսկ քաղաքում (Լեհաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն), տնտեսագետներ Ռիչարդ (ծնվ.՝ 1928 թվականի մայիսի 30-ին) և Թերեզա Ադամովիչների ընտանիքում, ովքեր 1946 թվականին Գդանսկ էին տեղափոխվել Վիլնյուսից։ Պավելի ավագ եղբայրը՝ Պյոտր Ադամովիչը, հայտնի լրագրող է և նախկին այլախոհ ։ 1972-1980 թվականներին սովորել է Գդանսկի՝ Էմիլիա Պլյատերի անվան № 50 դպրոցում, այնուհետև՝ 1980-1984 թվականներին, եղել է Գդանսկում գտնվող Նիկոլայ Կոպեռնիկոսի անվան վարժարանի ուսանող։ Եղբոր հետ միասին ակտիվ կապ էր պահպանում 1981-1983 թվականների ռազմական դրության անդամների հետ, «Միասնություն» ընդհատակյա ամսագրի խմբագիրներից մեկն էր ։
Հարձակում և մահ
Գդանսկի քաղաքապետի պաշտոնակատար նշանակվեց Ալեքսանդրա Դուլկևիչը ։
Մինարե
Մինարե, մինարեթ (منارة, մանարա, «փարոս»), մի’զանա (مئذنة) կամ սաումա’ա (صومعة), մզկիթներին կից կամ շինության հետ ամբողջություն կազմող աշտարակ, որտեղից մոլլաները մուսուլմաններին աղոթքի են հրավիրում։ Եգիպտոսի, Իրաքի, Իրանի, Կենտրոնական և Միջին Ասիայի երկրներին բնորոշ են բարձր, դեպի վեր նեղացող, կլոր կամ բազմանկյուն հատակագծով մինարեները՝ զարդարված աղյուսի ձևավոր շարվածքով, փորագրություններով, ջնարակած խեցեղենով, ցանցկեն պատշգամբների հարկերով։ Հատակագծում քառակուսի մինարեները բնորոշ են Սիրիային և Հյուսիսային Աֆրիկայի երկրներին։ Թուրքական մինարեները առանձնանում են բազմանկյուն, բարակ բնով ու սայրաձև ավարտով։
Սամսյո (պանիր)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դանիական պանիրներ Կատեգորիա:Կովի կաթից պանիրներ
Իսակովո (գյուղ, Վյազեմսկի շրջան)
Իսակովո (Исаково), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի կազմում։
Պոնտոննոե
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Պրիոզյորսկի շրջանի բնակավայրեր
Արունդատի Ռոյ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հնդիկ գրողներ Կատեգորիա:Բուքերյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ Կատեգորիա:Հնդիկ կին ակտիվիստներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:Քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հնդիկ սցենարիստներ Կատեգորիա:21-րդ դարի կին գրողներ
Կրթությունը և գիտությունը Արցախում (հանդես)
Աղբյուր
Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայաստանի հանդեսներ Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Վանի թագավորություն
Անվանումների նույնականացում
Բեհիսթունի արձանագրության մեջ խոսվում է նաև հայերի մասին։ Հին պարսկերեն նախադասություններում հայը կոչվում է «արմինիյա», իսկ աքքադերեն նույն նախադասությունների մեջ՝ «ուրարտայա» («ուրաշտայա»)։ Արձաանագրությունում առկա է հետևյալ նախադասությունը՝ «մի հայ անունը Արաքա», որը հին պարսկերեն մասում ունի հետևյալ տեսքը՝ «Արաքա նամա արմինիյա», իսկ աքքադականում՝ «Արախա շուումշու ուրաշտայա»։ Այստեղից էլ պարզ է դառնում, որ հին պարսիկները հայերին անվանել են արմինիյա, իսկ աքքադացիները՝ ուրարտայա (կամ ուրաշտայա)։ Այսինքն՝ ինչպես մեր օրերում հայերին տարբեր ժողովուրդներ կոչում են արմին, արմեն, արման անվան ձևերից մեկով, վրացիները՝ սոմեխի ձևով, այնպես էլ մ.թ.ա. առաջին հազարամյակում հայերին անվանել են նաև ուրարտայա (ուրարտացի) ։
Դիցարանի կառուցվածք
Պատմական Հայաստանի Վանա բերդի մոտ՝ ժայռերի մեջ առկա է ժայռափոր արձանագրություն, որը առավել հայտնի է Մհերի դուռ անունով։ Դռան վրայի ժայռափոր արձանագրության մեջ պատկերավոր նկարագրված է Վանի թագավորության դիցարանը՝ աստվածներ, աստվածուհիներ, «սրբություններ» և այլն։ Դիցարանի յուրաքանչյուր ներկայացուցիչ ունեցել է իր սրբատեղիները, որտեղ մարդիկ երկրպագել են նրանց։ Այդ վայրերը, բացի պաշտամունքային դեր կատարելուց, եղել են նաև գիտության, մշակույթի խոշոր կենտրոններ ։
Աստվածներ
Խալդին Վանի թագավորության դիցարանի գլխավոր աստվածությունն է։ Նրա անունը Մուսասիրում (Մուծածիր) հնչել է Ալդի, իսկ ասորեստանյան արձանագրություններից հայտնի է Խալդիա ձևով ։ Լինելով բուն Վանի թագավորության երևույթ, նա, ամենայն հավանականությամբ, սկզբում թագավորող տոհմի հովանավորողն է եղել, իսկ հետագայում, պետականության կազմավորմանը զուգահեռ, ստացել է համաբիայնական նշանակություն ։
Խալդիի անունով են առաջնորդվում Վանի թագավորության արքաները իրենց գործունեության բոլոր ոլորտներում, լինի պատերազմ ու արհավիրք, թե խաղաղ շինարարություն։ Նրանց տարեգրությունները տարի առ տարի, գրեթե առանց բացառության, սկսվում են հետևյալ բառերով․ «Խալդին արշավեց․․․», և ավարտվում՝ «հանուն Խալդիի այս մեծագործությունները մեկ տարում կատարեցի» ։
Աստվածուհիներ
Վանի թագավորության դիցարանի աստվածուհիների ցանկը․ Ուարուբաինին Վանի թագավորության գլխավոր աստվածուհին է և Խալդի գլխավոր աստծո կինը :Նա Վանի թագավորության դիցարանի միակ աստվածուհին է, ում անունը, բացի «Մհերի դռան» արձանագրությունից, հիշատակված է նաև այլ արձանագրություններում։ Ուարուբաինին արձանագրություններում հիշատակվում է միայն այն ժամանակ, երբ խոսվում է շինարարության կամ այգի հիմնելու մասին ։ Այս հանգամանքը թույլ է տալիս եզրակացնել, որ նա ոչ միայն դիցարանի աստվածուհիների տիրուհին էր, այլև պտղաբերության, արվեստների ու արհեստների հովանավոր։ Հաճախ պատկերաքանդակներում նա ներկայանում է որպես գահին նստած թագուհի՝ ձեռքին ճյուղ։ Ճյուղի առկայությունը ակադեմիկոս Ի․ Մ․ Լոսևան հիմնավորում է Ուարուբաինի նաև բուսականության աստվածուհի լինելու հանգամանքով։ Այս աստվածուհու պաշտամունքային կենտրոնը եղել է Խալդիի քաղաքը՝ Արդինին (Մուսասիր) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վանի թագավորություն Կատեգորիա:Հին Մերձավոր Արևելք Կատեգորիա:Փոքր Ասիա Կատեգորիա:Մերձավոր Արևելքի պատմական պետություններ