Միջուկային_սպառազինությունների_մրցավազք
Մեղմացում
Սպառազինությունների մրցավազքի պատճառով ծախսվող հսկայական նյութական միջոցները վատ էին անդրադառնում երկու տերությունների տնտեսության վրա։ Կապված նաև Չիանաստանի աճող դերի հետ մեծացավ սպառազինությունների վերահսկողության կարևորությունը։ 1970-ական թվականները ընդունված է անվանել «մեղմացման» շրջան։ Ստրատեգիական զենքերի սահամանփակման առաջին բանակցութունները (SALT I) և Ստրատեգիական զենքերի սահամանփակման երկրորդ բանակցութունները (SALT II) սահմանափակեցին կողմերի միջուկային զինանոցը։ Միջուկային զենքերի, հակահրթիռային համակարգերի, տիեզերքում կատարվող փորձարկումների արգելումները միջուկային հզորության սահմանափակմանն ուղղված միջոցառումներ էին։ Դրա արդյունք էր նաև Փորձարկումները մասնակիորեն արգելող պայամանգիրը (Partial Test Ban Treaty)։  1958 թվականին ԱՄՆ-ը և ԽՍՀՄ-ը ոչ պաշտոնապես համաձայնվեցին դադարեցնել միջուկայի փորձարկումները։ Բայց սա ձախողվեց, երբ Խորհրդային Միությունը 1961 թվականին նոր փորձարկումներ սկսեց։ Նաև սա պատճառ հանդիսացավ Կուբայական ճգնաժամի համար։ Պետք էր լուրջ քայլեր ձեռնարկել միջուկային ընդհարումից խուսափելու համար։ Եվ արդյունքում 1963 թվականի հոկտեմբերի 10-ին ստորագրվեց Փորձարկումների արգելման և սահմանափակաման պայմանագիրը (Limited Test Ban Treaty) ։ ԽՍՀՄ-ի, ԱՄՆ-ի և Միացալ Թագավորության միջև, որն արգելում էր փորձարկումները օդում, ջրում և ցամաքում, բայց թույլատրվում էր փորձարկումներ կատարել Երկրի ընդերքում։ 1963 թվականից սկսած այս պայամանգիրը ստորագրել են 113 երկրներ։ 1969 թվականի նոյեմբերին «Ստրատեգիական զենքերի սահամանփակման բանակցություները» սկսվեցին։ «Ստրատեգիական զենքերի սահամանփակման բանակցություների» առաջին պայմանագիրը ստորագրվեց 1972 թվականի մայիսին։ Պայամանգիրը ներառում էր երկու կարևոր փաստաթղթեր․ Հակահրթիռային պայամանգիր և «Հարձակողական զենքերի սահամնափակման ժամանակավոր համաձայանագիր» ։ Առաջին պայմանագիրը սահամանում էր, որ կողմերը կարող էին ունենալ հակահրթիռային պաշտպանության երկուական համալիրներ։ Երկրորդ պայմանագիրը սահմանում էր բալիստիկ հրթիռների և սուզանավերից արձակվող հրթիռների առավելագույն քանակը։ Այս պայմանագիրը նվազեցրեց միջուկային զենքի փորձարկումերի վրա ծախսվող միջոցերը և մեղմացրեց միջուկային պատերազմի սպառնալիքը։ Բայց այն չէր նախատեսում, թե առավելագույնը քանի մարտագլխիկ կարող է տեղակայվել հրթիռի վրա։ Այսինքն կողմերը կարող էին մարտագլխիկերի քանակն ավելացնելով մեծացնել զենքի հզորությունը։ 1970-ական թվականների ընթացքում ԽՍՀՄ-ը և ԱՄՆ-ը հին հրթիռները և մարտագլխիկները փոխարինեցին ավելի հզոր, ավելի նոր և ավելի արդյունավետ հրթիռներով և մարտագլխիկներով։ Սա հանգեցրեց երկկողմ հարաբերություների վատթարացման։ Հետագա բացասական երևույթները կանխելու համար 1979 թվականի հունիսի 18-ին Վիեննայում ստորագրվեց «Ստրատեգիական զենքերի սահմանափակման բանակցություների» երկրորդ պայմանագիրը։ Սա սահմանափակեց կողմերի և՛ միջուկային զինանոցը, և՛ տեխնոլոգիաները։ Չնայած պայմանագրին՝ «մեղմացման» (Détente) շրջանը ավարտվեց 1980 թվականի հունվարին ԽՍՀՄ-ի ԱՖղանստան ներխուժումով ։ Ի պատասխան ԱՄՆ-ը կրկին մեծացրեց սպառազինությանը ուղղված ռազմական ծախսերը, որին, սակայն, համապատասխան ձևով ԽՍՀՄ-ը արձագանքել չէր կարող տնտեսական դժվարությունների պատճառով և ստիպված էր կրկին վերադառնալ «մեղմացման» քաղաքականությանը։  Վերոհիշյալ պայմանագրերը ունեցան միայն մասնակի հաջողություններ։ Երկու տերությունները շարունակեցին զարգացնել միջուկային տեխնոլոգիաները և մեծացնել հզորությունը։ Նրանք ստեղծել էին զենքերի այնքան մեծ քանակ, որ կարող էին մի քանի անգամ միմյանց ոչնչացնել։