cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վ. Լենինի տուն-թանգարան (Վիբորգ)
Պատմություն
Վիբորգ քաղաքը կարևոր տեղ է գրավում Ռուսաստանի հեղափոխական շարժման պատմության մեջ։ Այդտեղ գործել են հեղափոխական կազմակերպությունների ստորաբաժանումներ, իսկ բոլշևիկյան թերթերը, թռուցիկները և այլ գրականություններ անլեգալ կերպով տպվում և պահվում էին։ Այս կապակցությամբ քաղաք են այցելել բազմաթիվ կուսակցական աշխատողներ, այդ թվում`անլեգալ  պայմաններում գտնվողները։
Տոպորիխա (Վոլոսնիցայի վտակ)
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վյատկա, գետի ենթաավազանը՝ Վյատկա։ Գետի ավազանը՝ Կամա։
Օլտրեսենդա Ալտա
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Շանտերսե
Շանտերսե (Champtercier, Champtercier), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Պրովանս Ալպեր Լազուր ափ մարզի Վերին Ալպերի Պրովանսի գավառում։ Մտնում է Արևմտյան Դին լե Բեն կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի շրջանը՝ Դին լե Բեն։
(3281) Մաուպերտուս
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,351399 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1232 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5796 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1317,01 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,273347 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,99° անկյուն։
Պրոտոպոպովշչինա (գյուղ, Լեբեդինի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Պրոտոպոպովշչինա գյուղում բնակվում էր 43 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լեբեդինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Միրոսլավ Վիտուշ
Վաղ տարիներ և կրթություն
Վիտուշը Ծնվել է Պրահայում ։ Ջութակ նվագել սկսել է վեց տարեկանում, մոտ երեք տարի անց անցնելով դաշնամուրի, իսկ տասնչորս տարեկանում՝ բաս կիթառ ։ Եվրոպայում երիտասարդ տարիքում Վիտուշը մրցունակ լողորդ էր։ Նրա վաղ երաժշտական խմբերից էր Junior Trio-ն, որտեղ հարվածային գործիքներով նվագում էր իր եղբայրը` Ալանը, իսկ ստեղնաշարային գործիքներով` Յան Համմերը։
Weather Report խմբի հիմնադիր անդամ (1970-1973)
1970 թվականին Շորթերը, Զավինուլը և Վիտուշը ձևավորեցին Weather Report ջազ խմբի հիմնադիր կորիզը ։ Որոշակի վեճեր կան, թե ինչպես խումբը սկզբում միավորվեց։ Ըստ Զավինուլի՝ դա սկսվեց այն ժամանակ, երբ ինքը և Շորթերը հավաքագրեցին Վիտուշին, ով վերջերս նվագել էր նրանցից յուրաքանչյուրի հետ առանձին։ Վիտուշի խոսքերով, հենց ինքը և Շորթերն են իրականում հիմնել Weather Report-ը, որից հետո Շորթերը բերել է Զավինուլին ։ Հաշվի առնելով այն ժամանակվա տեսարանի ջազային կազմի հոսունությունը, հիշողությունները չպետք է միմյանց բացառեն, և, ամեն դեպքում, հենց այդ երեք երաժիշտներն էին այն բոլոր կոմպոզիտորները, ովքեր կազմում էին նախագծի սկզբնական առանցքը։
ECM ձայնագրման լեյբլի ալբոմներ
Վիտուշը միացավ ECM-ի կատարողներին 1978 թվականին՝ նվագելու եռյակում կիթառահար Տերժ Ռիպդալի և ԴեՋոնետի հետ. բոլորովին վերջերս նա աշխատել էր Arista Records-ի հետ։ ECM-ը, որը հիմնադրվել է 1969 թվականին, համբավ էր զարգացնում ժանրային-ֆլյուիդ թողարկումներին աջակցելու համար, որոնք հաճախ ազատորեն խառնում էին ջազը, դասականը և համաշխարհային երաժշտությունը։ ECM-ի արտիստները ազատորեն փոխանակում էին միմյանց ներդրումները մեկ մեկու, հիմնականում, խիտ և ինտելեկտուալ ալբոմներում, որը գրավում էր և՛ քննադատությունը, և՛ գովասանքը։ Վիտուշի դասական, համագործակցային և բազմակողմանի բասը և սահուն մոտեցումը խմբի ղեկավարությանը համապատասխանում էին իր նոր լեյբլի և լեյբլ ընկերների հնչեղությանը առաջիկա տասնամյակների ընթացքում։ Ռիդալ, Վիտուշ և ԴեՋոնետ եռյակը երեք տարի անց հետևեց իրենց համանուն առաջին ալբոմին` To Be Continued: 1979 թվականին Վիտուշը հետ քաշվեց խմբի ղեկավարի դերից՝ ձայնագրելով և թողարկելով First Meeting ալբոմը ECM-ում։ 1980-ականների Miroslav Vitous Group-ը հետագայում գովաբանվեց Ջոն Քելմանի հինգաստղանի գրախոսության մեջ «Ամեն ինչ ջազի մասին» ֆիլմում որպես «բացառիկ լավ» ։ Հետևեց Վիտուշի ղեկավարած ալբոմների մի շարք, այդ թվում՝ Journey's End (1982), Atmos (1992, սաքսոֆոնահար Յան Գարբարեկի մասնակցությամբ), Universal Syncopations (2003, Գարբարեկի, Կորեայի,ՄաքԼաուջլինի և ԴեՋոնետի հետ, ի թիվս այլոց), և Universal Syncopations II (2004-2005): Սրանք հիմնականում մասնագետների դրական ակնարկների արժանացան, որոնք հաճախ քննարկում էին դրանք ECM -ի տանը լսելու համատեքստում. «մեծապես խորհուրդ է տրվում», «հիասքանչ հնչողությամբ և կոշտ նվագարկմամբ» և «ECM-ի էսթետիկայի կվինտէսենցիան մեծապես ազդում է այս ամուր ջանքերի վրա, որը ոգևորությամբ կողջունվի նրանց կողմից, ովքեր բողոքում են, որ Վիտուշը բավական հաճախ չի ձայնագրվել որպես առաջնորդ» ։
Դոլորս Լամարկա
Կենսագրություն
2004 թվականի փետրվարի 12-ից 2012 թվականի հունիս եղել է Կատալոնիայի ազգային գրադարանի տնօրենը ։ Ղեկավարման տարիներին ստեղծել է երեք միլիոն բազմազան փաստաթղթերի ֆոնդ։ Ձեռնարկել է թվայնացման գործընթաց, ինչը Կատալոնիայի ազգային գրադարանին հնարավորություն է տվել ժառանգությունը տարածել գլոբալ մակարդակով։ Ղեկավարման տարիներին կատարել է բազմաթիվ գնումներ, բարելավել ներքին գործընթացները։
Տոլստիխա
Տոլստիխա (Толстиха), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Մուրաշինսկի և Օպարինսկի շրջաներում, Կիրովի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կուզյուգ գետի ձախ ափին՝ 80 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 16 կմ է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Բադ Տյոլց
Ենթարկվում է Վեին Բավարյա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Բադ Տյոլց շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 17815 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի). Տարածքը կազմում է 30,80 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 1 73 112։
Հայ բնակչության պատմական միգրացիաներ
Հայերը Բյուզանդիայում
Հայերի առկայությունը Հռոմեական կայսրության տարածքում արդեն հայտնի էր մեր թվարկության I դարի սկզբին։  IV-V  դարերի ընթացքում Կայսրության տարբեր մարզերում և քաղաքներում ձևավորվել են հայկական համայնքներ։ Մինչև Հուստինիանոս I կայսեր գահակալությունը (527-565) Բյուզանդական կայսրության տիրապետության ներքո հայ իշխանական տները պահպանում էին իրենց ռազմական և տնտեսական ինքնուրույնությունը, ինչը խանգարող հանգամանք էր կայսրության տարած ձուլման քաղաքականության համար։ Այս վիճակը չհանդուրժելով՝ Հուստինիանոս կայսրը 529 թվականին կայսրության ենթակա հողերը միավորեց առանձին ռազմական շրջանի մեջ բյուզանդացի ստրատեգոսի գլխավորությամբ։ Որից հետո Արևմտյան Հայաստանը մասնատեց չորս նահանգների (Առաջին, Երկրորդ, Երրորդ, Չորրորդ) և նախարարական տների ժառանգման իրավունքը տարածելով բոլոր՝ նաև իգական սեռի զավակների վրա (536 թվականի հրովարտակ)՝ ձգտում էր թուլացնել նախարարական տների հզորությունը։ Այս հրովարտակների հետևանքով բռնկվեցին ապստամբություններ ։
Բյուզանդիայի ներսում նույնպես տեղի են ունեցել հայերի բռնի տեղահանումներ պատմական բնակության վայրերից դեպի այլ գավառներ։ Այսպես, օրինակ, Տիբերիոս Բ-ի օրոք (578-582) 10 հազար հայեր Ախձնիքից վերաբնակեցվել են Կիպրոս ։ Կոստանդին V (741-775) օրոք հայերն ու սիրիացի միաբնակները հաստատվել են Թրակիայում։
9-րդ դարի սկզբին Նիկիֆոր I (802-811) կողմից Սպարտայում վերաբնակեցված ժողովուրդների մեջ հայերը հիշատակվում են որպես այս ավերված քաղաքը վերականգնողներ, որի համար՝ 885 թվականին Նիկիֆոր Ֆոկաս ավագ հրամանատարը բազմաթիվ հայերի, այդ թվում նաև պավլիկյաններին, հնարավորություն է տվել վերաբնակվել Կալաբրիայում։ 961 թվականին Կրետեն վերանվաճելուց հետո այդտեղ հաստատվել են նաև հայեր, և 10-րդ դարի կեսերից հայերը սկսել են ինտենսիվորեն բնակեցնել Կապադովկիան, Կիլիկիան և հյուսիսային Սիրիան ։
Բյուզանդիայի զավթողականություն․ X - XI դարեր
1018-1019 թվականներին կայսրը սկում է Թեոդոսոպոլիսի (Էրզրումը Թեոդոսիոս II կայսեր անունով) վերականգնումը, որը Բյուզանդական Հայաստանի ռազմական և վարչական կենտրոնն էր V դարից ի վեր։ Այդպիսով կայսրը ռազմական հենակետ ունեցավ Վրաստանի և հայկական պետությունների մոտ։
1021 թվականին Բյուզանդիայի կայսր Վասիլ II-ը արշավեց ոչ միայն Տայք (վրացական՝ Տաո), այլև չեզոք Վանանդ։ Արիստակես Լաստիվերցին գրում է․ «Կայսրն արշավեց աշխարհի բոլոր չորս ուղղություններով՝ խստիվ հրամայելով ոչ մեկին չխնայել․․․ Այդ գործողություններով նա մինչև ձմռան գալն ամայացրեց ծաղկուն երկիրը»։
Թյուրքական արշավանքների հետևանքով զանգվածային արտագաղթ։ XI-XV դարեր
1480-ական թվականներին Վրաստանի հարավային տարածքներում (Ղազախի շրջան, Փամբակի և Շիրակի շրջանները) թյուրքական ցեղերի վերաբնակեցման կապակցությամբ Փամբակի հայ բնակչության մի մասը գաղթեց Վրաստան։
«Մեծ աքսոր»։ XVI-XVIII դարեր։ հայերի դրությունը օսմանա-պարսկական մրցակցության պայմաններում
Ուշադրություն չդարձնելով հայերի աղերսանքներին, Շահ Աբբասը իր մոտ կանչեց հայ երևելիներին, նրանցից նշանակեց վերակացուներ ու բնակիչներին ուղեկցողներ, որպեսզի յուրաքանչյուր իշխան իր զորքով երկրից վտարեր  գավառների բնակչությանը, ընդ որում՝ Երևան քաղաքը, Արարատի մարզը և մոտակա գավառները վստահվել են Ամիրգուն խանին։ Ավերվեց հայկական մեծ  Ջուղա քաղաքը, (այժմ ՝ Նախիջևանի մոտակայքում գտնվող Ջուլֆա), և նրա բնակիչները (ըստ տարբեր տեղեկությունների՝ 12 հազար ընտանիքից մինչև 20 հազար մարդ) տեղափոխվեցին Սպահան, որտեղ 1605 թվականին իրենց հատկացված հողում ստեղծեցին «Նոր Ջուղա»։ Միևնույն ժամանակ, հայերի արտագաղթը դեպի Հարավարևելյան Ասիայի երկրներ, մասնավորապես՝ Հնդկաստան և Բիրմա, աճեց։ Արևելյան Հայաստանից Իրան վերաբնակեցված հայերի թիվը մոտ 250 էր, իսկ որոշ տվյալներով՝ մինչև 300 հազար մարդ։ Պարսից մեծ արքա Շահ Աբբասը առաջինը վտարեց հայ ժողովրդին բնիկ Հայաստանից և քշեց Պարսկաստան՝ հայերի երկիրը կործանելու և պարսիկների երկիրը կերտելու, հայ բնակչության  թիվը կրճատելու և պարսիկներինը ավելացնելու համար  ։
Թուրքմենչայի խաղաղություն
Ըստ Գյուլիստանի հաշտության պայմանագրի (1813), Պարսկաստանը ճանաչեց Արևելյան Անդրկովկասի մի շարք խանությունների միացումը (ներառյալ Ղարաբաղի խանությունը) Ռուսաստանին, իսկ Թուրքմենչայի խաղաղության պայմանագրով (1828) Ռուսաստանը ձեռք բերեց Երևանի և Նախիջևանի խանությունները։ Այսպիսով, հայերը, ինքնաբերաբար դարձան Ռուսաստանի հպատակներ։ Ռազմական գործողությունների ավարտից հետո Պարսկաստանի այլ շրջանների հայ բնակչության մի մասը ցանկություն հայտնեց տեղափոխվել Ռուսաստանի տարածք, ինչպես ամրագրված էր Թուրքմենչայի հաշտության պայմանագրի պայմաններով ։
Հայկական մարզի ստեղծում
Հայկական տարածաշրջանի մեջ ներառվեցին Երևանի և Նախիջևանի խանությունների և Օրդուբադ շրջանի հողերը, ինչը մոտավորապես համապատասխանում է ժամանակակից Հայաստանի և Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության տարածքներին։
Փուլենռոյթ
Փուլենրոյթ (Pullenreuth)՝ Գերմանիայի կոմունա, Բավարիայի երկրում։ Հանդիսանում է Վերին Պֆալցի վարչական շրջանը։ Ներառված է Տիրշենրոյտի շրջանին։ Ենթարկվում է Նոյզորգի կառավարությանը։ Բնակչությունը կազմում է 1811 մարդ (2010 թ. Դեկտեմբերի 31) ։ Ընդգրկում է 43.16 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 09 3 77 148։
Դոլինիոն
Բնակչություն
2010 թվականին բնակչությունը կազմել է 92 մարդ։
Տնտեսություն
11 անգործունակ մարդկանցից 4-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 4-ը թոշակառու, 3-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով
Map of the Soul: Persona
Առևտրային հաջողություն
Ալբոմի նախնական պատվերները սկսվել են մարտի 13-ին, հայտարարությունից մեկ օր անց և առաջին հինգ օրվա ընթացքում կազմել է ավելի քան 2,6 մլն օրինակ։ Այսպիսով, ԲիԹիԷսը գերազանցել է իր նախնական պատվերների ռեկորդը և թարմացրել այն, բոլոր կորեացի արտիստների շրջանում ։ Ապրիլի 11-ին՝ ալբոմի պաշտոնական թողարկումից մեկ օր առաջ, հայտարարվել էր, որ ալբոմի նախնական պատվերները կազմել են ավելի քան 3 մլն օրինակ ։
Մարգարեթ Լին Քսավիե
Գործունեություն
1924 թվականին իր հայրկի մահից հետո Քսավիեն վերադարձել է Թաիլանդ և որպես մանկաբարձ աշխատանքի անցել Թաիլանդի Կարմիր խաչի ընկերությունում, թագավոր Չուլալոնգկորնի անվան հանրային հիվանդանոցում և Բանգկոկի Բանգ Ռաք թաղամասի բժշկական հաստատությունում, որոնք գտնվում էին առողջապահության նախարարության ենթակայության տակ ։ Նաև հիմնադրել է «Ունական» կոչվող կլինիկան, որի դեղագործն իր խորթ քույր Չան Քսավիեն էր։
Միսթելգաու
Ենթարկվում է Վերին Ֆրանկոնիա շրջանին։ Գտնվում է Բայրոյթի շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 3837 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը կազմում է 39,43 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 4 72 167։
Յաֆֆյան դարպասներ
Անվանում
Դարպասների արաբերեն անվանումը` Բաբ-էլ-Խալիլ (Ընկերոջ դարպասներ), վերաբերում է Խևրոնում հուղարկավորված Աբրահամին` Աստծո սիրելիին։ Քանի որ Աբրահամն ապրում էր Խևրոնում, Յաֆֆյան դարպասները կոչվում են նաև «Խևրոնյան դարպասներ»։ Արաբները այդ դարպասներն անվանում են նաև «Բաբ Միհրաբ Դաուդ» (Դավթի աղոթախցի դարպասներ), քանի որ Դավիթ թագավորը իսլամում մարգարե է համարվում։ Խաչակիրները, որոնք վերականգնել էին Յաֆֆյան դարպասների մոտ գտնվող Դավթի աշտարակը, դարպասներ էին կառուցել նաև այժմյան Յաֆֆյան դարպասների հետնամասում` անվանելով դրանք «Դավթի դարպասներ»` Դավթի աշտարակի անունով։
Բրիտանական մանդատ (1917-1948 թվականներ)
1917 թվականին բրիտանական զորքերի հրամանատար Էդմունդ Ալլենբին Յաֆֆյան դարպասներով ոտքով մտավ Հին քաղաք ` որպես հարգանքի նշան քաղաքի հանդեպ և ցանկանալով խուսափել կայսրի հետ համեմատվելուց, որը Երուսաղեմ էր մտել 1898 թվականին։ Ալլենբին Դավթի աշտարակում ճառ արտասանեց։
Հրապարակը և Դավթի աշտարակը
Հրապարակի աջ կողմում՝ Յաֆֆյան դարպասներից դեպի արևմուտք, գտնվում է հինավուրց Դավթի աշտարակը (מגדל דוד, Միգդալ Դավիթ, Tower of David, Թաուըր օֆ Դավիդ, برج داود, Բարջ Դաուդ)` Երուսաղեմի ամենահայտնի տեսարժան վայրերից մեկը։ Ամրոցը կառուցվել է մ.թ.ա. 2-րդ դարում Հին քաղաքի պաշտպանության և ռազմավարական թույլ օբյեկտների ամրացման նպատակով, այնուհետև քանդվել և վերակառուցվել է Երուսաղեմը գրավող քրիստոնյա, մուսուլման, մամլուք և Օսմանյան կայսրության նվաճողների կողմից։ Ամրոցում հայտնաբերվել են կարևոր հնագիտական իրեր, որոնց տարիքը կազմում է 2700 տարի։ Դավթի աշտարակը հայտնի վայր է միջոցառումների, համերգների, ժողովրդական տոնավաճառների և լուսաձայնային ներկայացումների անցկացման համար։ Իր անունը Դավթի աշտարակն ստացել է բյուզանդացի քրիստոնյաների կողմից, որոնք կարծում էին, որ այդ վայրում է եղել Դավիթ թագավորի պալատը ։
Պլոսկայա (Մոլոմայի վտակ)
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վյատկա, գետի ենթաավազանը՝ Վյատկա։ Գետի ավազանը՝ Կամա։
Քթավոր իժ
Տարածվածություն
Տարածված է Եվրոպայի միջին և հարավային գոտիներում, Փոքր Ասիայում, Հարավային Կովկասում (Վրաստանում, Հայաստանում, Ադրբեջանի չնչին հատվածում)։
Ռադյանսկոե (գյուղ, Լեբեդինի շրջան)
Ռադյանսկոե (Радянське), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լեբեդինի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լեբեդինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Օրացույցի, ժամանակի և չափման միավորների փոփոխություն
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գրիգորյան օրացույց Կատեգորիա:Չափման միավորների համակարգեր Կատեգորիա:Չափման միավորներ Կատեգորիա:Ժամանակի չափման միավորներ Կատեգորիա:Աթաթյուրքի բարեփոխումներ
Լայուսե ամրոց
Լայուսե ամրոց (Laiuse ordulinnus, Լաիս ամրոց, Schloß Lais), Լիվոնյան օրդենի կողմից Էստոնիայի Յիգևամաա շրջանի Լաիուսևելյա գյուղում կառուցված ամրոց։ Ներկայումս պահպանվել են ամրոցի ավերակները։
Պատմություն
Ամրոցը հետագայում գտնվել է Լեհաստանի, ապա Շվեդիայի տիրապետության տակ։ Հյուսիսային պատերազմի ընթացքում՝ 1700 թվականի Նառվայի ճակատամարտից հետո, ամրոցում են ձմեռել Շվեդիայի արքա Կառլ XII-ն ու նրա զորքը (1700—1701)։
Պետրոպոլիե (գյուղ, Լոզովայայի շրջան)
Պետրոպոլիե (Петропілля), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Լոզովայայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1903 թվականին։
Պատմություն
1946 թվականին Ուկրաինական ԽՍՀ ՊՎՍ-ի հրամանագրով Սոսիպետրոպոլ գյուղը վերանվանվել է Պետրոպոլիեի։
Էդրիան Ուեյդվից
Մահ
2014 թվականի գարնանը Էդրիան Ուեյդվիցը Ջոշուա Թրի ազգային պարկում ընկել է ժայռից և ստացել գլխի ծանր վնասվածք, որից էլ մի շաբաթ անց 2014 թվականի ապրիլի 8-ին մահացել է ։ Վիքիմեդիա Հիմնադրամի գործադիր տնօրեն Սյու Գարդները Ուեյդիցի մահը համարել է «մեծ կորուստ» և ասել, որ Էդրիան Ուեյդվիցը Վիքիպեդիայի խմբագիրների շարքում եղել է նա, ով ամենամեծ ներդրումն է ունեցել կին-հեղինակների և պատմության մեջ կանանց մասին հոդվածներ գրելու մեջ ։
Տարտուի պայմանագրեր
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էստոնիայի պատմություն Կատեգորիա:ԽՍՀՄ պատմություն Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի պատմություն
Ռուալ Ամունդսեն
Ամունդսենը ստացել է աշխարհի տարբեր երկրների պարգևներ, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի բարձրագույն պարգևը՝ Կոնգրեսի Ոսկե մեդալը։ Ամունդսենի անունով կոչվել են ծով՝ Անտարկտիդայի ափին, լեռ՝ Անտարկտիդայում, ծոց ու գոգահովիտ՝ համապատասխանաբար՝ Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսում և նրա հատակին։
Մանկություն և պատանեկություն
Ռուալ Ամունդսենն ինքնակենսագրության մեջ դիտարկում է իր անհատականության կայացմանը նպաստող երկու գործոն։ 1886 թվականին մահացավ հայրը՝ Ենս Ամունդսենը։ Մայրը՝ Գուստավա Սալկվիստը, ուզում էր, որպեսզի կրտսեր որդին համալրի երկրի ինտելեկտուալ վերնախավի շարքերը, այդ պատճառով ընտանիքը տեղափոխեց Քրիստիանիա (այժմ՝ Օսլո), որտեղ նրանց տունը գտնվում էր թագավորական պալատի մոտ։ Մոր պնդմամբ Ռուալն ընդունվեց Քրիստիանիի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետ, սակայն երբ նա 21 տարեկան էր, մայրը մահացավ (1893 թվականի սեպտեմբերի 9-ին), և Ռուալը թողեց համալսարանը։ Բնական է, որ նա բժշկություն այդպես էլ չուսումնասիրեց, այլ հազիվ ավարտեց նախապատրաստական դասընթացը: Իր ինքնակենսագրության մեջ նա գրել է. «Մեծագույն թեթևության զգացումով հեռացա համալսարանից, որպեսզի ամբողջովին նվիրվեմ կյանքիս նպատակի իրագործմանը»։
Նախապատրաստություն
Բելգիայից վերադառնալով՝ Ամունդսենը մեկնեց զինվորական հավաքի, որից հետո՝ 1899 թվականի սեպտեմբերին, Լեոն և Ռուալ եղբայրները հեծանիվներով Կրիստիանիից հասան Կոնյակ։ Ֆրանսիայից նույն տրանսպորտով Մադրիդով Ռուալը հասավ Կարթագեն։ Այնտեղից իր ընտանիքին պատկանող «Օսկար» առագաստանավով հասավ Պենսակոլ։ Ամունդսենը Եվրոպա վերադարձավ 1900 թվականի ապրիլին, իսկ Մեծ Բրիտանիայում եղած ժամանակ Հյուսիսարևմտյան անցման նվաճմանը նվիրված աշխատությունների բազմակողմանի գրադարան հավաքեց։ Նավարկության արդյունքների հիման վրա նա արժանացավ առևտրային նավատորմի կապիտանի դիպլոմի։ 1900 թվականի սեպտեմբերին Ամունդսենը ժամանեց Համբուրգի Գերմանական ծովային երկրաֆիզիկական աստղադիտարան, որտեղ նրան ջերմորեն ընդունեց տնօրեն Գեորգ ֆոն Նոյմայյերը։ Ամունդսենը գրեթե ֆանատիկորեն աշխատում էր անհրաժեշտ տեղեկություններին տիրապետելու ուղղությամբ։ Ավելի ուշ նա հիշում էր, որ Համբուրգում անցկացրած 40 օրվա ընթացքում 250 ժամ նվիրել է երկրաֆիզիկային, որը կազմում էր օրական ավելի քան 6 ժամ։ Նոյմայյերի մոտ Ամունդսենը ներկայացվեց Հենրիկ Մոնին, որը 1900 թվականի Սուրբ Ծննդյան օրը ծանոթացրեց նրան Ֆրիտյոֆ Նանսենի՝ ժամանակի մեծագույն նորվեգացի բևեռախույզի հետ։ Նանսենի և Ամունդսենի միջև հարաբերությունները տարբեր կենսագիրներ տարբեր ձևով են ներկայացնում։ Այսպես, Հանտֆորդը պնդում է, որ «նրանց միջև չկար ոչ թեթևություն, ոչ ջերմություն», այնինչ Տ. Բուման-Լարսենը գրում է, որ «պատճառ չկա համարելու, թե Լյուսակերում Ամունդսենին ընդունում էին պակաս հիացմունքով, քան Համբուրգում»։ Ըստ Նանսենի ավագ դստեր՝ Լիվ Նանսեն-Հեյերի հիշողությունների՝ մեծ բևեռախույզի ներկայությամբ Ամունդսենը միշտ կաշկանդված և անվստահ էր երևում։
Յոա
1901 թվականի հունվարին Ամունդսենը գնեց օգտագործված, 47 տոննա կշռող «Յոա» որսորդական զբոսանավը (Gjøa), որն իր հասակակիցն էր (կառուցվել էր 1872 թվականին)։ Եղբորից՝ Գուստավից պարտքով 10000 կրոն վերցնելով՝ Ռուալ Ամունդսենը վերասարքավորեց զբոսանավը (դրվեց 13 լ տարողությամբ կերոսինային շարժիչ և մեքենայացվեցին առագաստային ճախարակները)։ Ապրիլին նա մեկնեց վեցամսյա նավարկության՝ Բարենցի ծով, ինչպես նավի փորձարկման, այնպես էլ՝ Նանսենի գլխավորությամբ օվկիանոսագծագրական աշխատանքներ իրականացնելու համար։ Միաժամանակ հաջողվեց երկու կետ և մի քանի ծովացուլ որսալ, ինչը 8000 կրոնի եկամուտ բերեց։ Հետաքրքիր է, որ նավարկությունը ղեկավարում էր նավի նախկին տերը՝ Հանս Քրիստիան Յոհաննեսենը։ 1901 թվականի ուշ աշնանը Ամունդսենը զեկույց կարդաց Նորվեգիայի Աշխարհագրական միությունում։
Նախապատմություն
Տ. Բուման-Լարսենի կարծիքով, 1908-1912 թվականներին Արկտիկայում և Անտարկտիկայում ծավալված բևեռային արշավը ոչ թե պետությունների, այլ անհատների պայքար էր։ Հյուսիսային բևեռի համար պայքարող ամերիկացիներ Ֆրեդերիկ Կուկին և Ռոբերտ Պիրիին պետք չէր գիտական քողարկում. ԱՄՆ-ում բավարար էր միայն գիտարշավի հիմնավորումը։ Էռնեստ Շեքլտոնը Հարավային բևեռի հարցում Ռոբերտ Սքոթի գլխավոր հակառակորդն էր համարվում, և Ռուալ Ամունդսենը ստիպված էին առաջնային տեղ հատկացնել գիտական ուսումնասիրություններին։ Դրան գումարած՝ այն ժամանակ հատուկ բևեռային սառույցներում դրեյֆի համար նախատեսված միայն մեկ նավ կար՝ «Ֆրամը», որի նկատմամբ առաջնային իրավունքները պատկանում էին Նանսենին, որն էլ պլանավորում էր Հարավային բևեռի նվաճումը ։
Նախապատրաստում
Նանսենի կողմից «Ֆրամը» խոստանալն անտեղի չէր. նավը պետական սեփականություն էր։ Ամունդսենը երկու արկտիկական գիտարշավ անցած նավի վերանորոգման համար նպաստ խնդրեց կառավարությունից։ Դրամական օժանդակությունը, որ կազմում էր 75000 կրոն, ստացվեց 1909 թվականի փետրվարի 9-ին։ 1907 թվականի աշնանն Ամունդսենն անհրաժեշտ միջոցներ հայթայթելու համար շրջագայության մեկնեց ԱՄՆ։ Այն անհաջող մեկնարկեց հոկտեմբերի 20-ին՝ Քարնեգի Հոլսից. 2000 տեղանոց դահլիճում հավաքվեց ընդամենը 300 մարդ, հիմնականում նորվեգացիներ։ Այնումենայնիվ, Ծննդյան տոների նախօրեին Ամունդսենին հաջողվեց մոտ 1000 դոլարի մաքուր եկամուտ ստանալ, որի մասին նա տեղեկացրեց եղբորը՝ Լեոնին։ ԱՄՆ ուղևորության նպատակներից մեկն էր նաև հին ընկերոջ՝ դոկտոր Կուկի հետ հանդիպումը, սակայն նոյեմբերի 7-ին Ամունդսենը Կուկից նամակ ստացավ՝ ինչ-որ անհասկանալի բովանդակությամբ. Կուկն արշավի էր մեկնում Հյուսիսային բևեռ և չէր ցանկանում այդ մասին տեղեկացնել ընկերոջն ու կոլեգային։ ԱՄՆ-ում Ռուալ Ամունդսենը լուր ստացավ Եվա Նանսենի մահվան մասին, և, չնայած վերջինիս դիակիզման արարողությունը փակ էր, Լեոն Ամունդսենին հաջողվեց ծաղկեպսակ փոխանցել։ ԱՄՆ-ում շրջագայությունն ավարտվեց 1908 թվականի մայիսին, սակայն սպասումները չարդարացան. դրամական միջոցները բացարձակապես չէին բավարարում։ Արդյունքում հաջողվեց միայն «Յոայով» գիտարշավի պարտքերը մարել։ Այնուամենայնիվ, Ամերիկայից վերադառնալով, Ամունդսենը նոր տուն գնեց Քրիստիանիայից 15 կմ հեռավորության վրա՝ Սվարտսկուգում՝ Բունեֆյորդի ափին. ամուրիական քոթեջն ստացավ «Ուրանիենբորգ» անվանումը։
Ծրագրերի փոփոխում
Սեպտեմբերի 13-ին Հարավային բևեռի նվաճման իր պլանների մասին հայտարարեց Ռոբերտ Սքոթը, որի գիտարշավը քաղաքական նպատակ էր հետապնդում. «նվաճել Հարավային բևեռը, որպեսզի այդ սխրագործության պատիվը պատկանի Բրիտանական կայսրությանը»։ Հոկտեմբերին Քրիստիանիա ժամանեց Էռնեստ Շեքլթոնը, որին մեծարելու դուրս եկավ նաև Ամունդսենը. այդ պահից նրանք ընկերացան։ Նոյեմբերին Ամունդսենը մեկնեց ԱՄՆ՝ գիտարշավի համար պարեն պատվիրելու։ ԱՄՆ-ում ամբողջ թափով ընթանում էր Պիրիի և Կուկի միջև դատավարությունը։ Այդ պահին Ամունդսենի պլանների փոփոխության մասին տեղյակ էին ընդամենը երեք հոգի, ովքեր չհայտարարելու մասին ստորագրություն էին տվել. դրանք էին՝ Լեոն Ամունդսենը, Բյորն Հելլանդ-Հանսենը և «Ֆրամի» հրամանատար Թորվալդ Նիլսենը։ 1910 թվականի սկզբին այդ մասին իմացավ նաև Ֆրից Ցապֆեն, ով սկզբում մտադիր էր մասնակցել արշավին, սակայն հետո հրաժարվեց այդ մտքից։
1910 թվականի ամբողջ առաջին կեսն Ամունդսենն մեկուսի կենսակերպ էր վարում, բոլորովին չէր երևում հասարակության մեջ։ Գիտարշավի համար անհրաժեշտ աշխատանքներն իրականացվում էին անմիջապես նրա «Ուրանիենբորգ» կալվածքում՝ Սվարտսկուգում։ Գրենլանդիայից բերվեցին տեղական 90 որձ և 10 էգ լայկաներ. սկզբում Ամունդսենն ուզում էր վերցնել երկու էսկիմոս-ուղեկցորդների, որոնք իրենց գերազանց դրսևորել էին Պիրիի գիտարշավի ժամանակ, սակայն հետո հանգեց այն կարծիքին, որ Անտարկտիդայում նրանք կլինեն նույնքան անփորձ, որքան նորվեգացիներն էին։ Զատկի տոնին Նորվեգիա ժամանեց Ռոբերտ Սքոթը՝ «Տեռա Նովա» գիտարշավի համար նախատեսված շարժիչով սահնակները փորձարկելու, աշխարհի առաջատար բևեռախույզներ Նանսենի և Ամունդսենի հետ հանդիպելու, նրանց հետ խորհրդակցելու և տեղեկատվություն փոխանակելու նպատակով։ Սքոթը հույս ուներ, որ Անտարկտիդայում իր գիտարշավն ու Ամունդսենի արկտիկական թիմը կգործեն ըստ միասնական գիտահետազոտական նախագծի։ Ամունդսենը չպատասխանեց Սքոթի նամակներին և հեռագրերին, ինչպես նաև՝ հեռախոսազանգերին։ Հետագայում նա գրել է.
Ճանապարհ դեպի Անտարկտիդա
Ամունդսենի անձնակազմն ափ իջավ Կետերի ծովածոցում 1911 թվականի հունվարի 15-ին, այդ ընթացքում շների քանակը բնական ճանապարհով աճեց՝ հասնելով 116-ի։ Շինանյութի տեղափոխումն իրականացվեց 1911 թվականի հունվարի 15-16-ին (դրանում ներգրավվեցին 80 շներ, որոնք լծվում էին հերթով՝ 10-ական), ձմեռման համար նախատեսված տնակը կանգնեցվեց արդեն հունվարի 21-ին։ Բնակարանամուտը նշեցին հունվարի 28-ին, տունն ստացավ «Ֆրամհեյմ» անվանումը։ Այդ օրը նավից կայան տեղափոխվեցին պարենի ավելի քան 900 արկղեր։ Փետրվարի 4-ին Կետերի ծովածոց մտավ Ռոբերտ Սքոթին մատակարարող բեռնանավը՝ «Տեռա Նովան», որի գիտարշավի մի քանի մասնակիցներ այցելեցին «Ֆրամ» և Ամունդսենի ցամաքային կայան։
Ալիս Բոներ
Կյանքը Հնդկաստանում
Ալիս Բոները երկար տարիներ է անցկացրել Հնդկաստանի Վարանասի քաղաքում։ Նա ապրել է Դդաշաշվամեդ Գաթում։ Նրա տունը որոշ մարդկանց հայտնի է որպես Ալիս Բոներ Գաթ։ Նա ցանկացել է ֆիլմ նկարել Սուրբ Գանգայի մասին, բայց, ցավոք, Վարանասի քաղաքի բնակիչները թույլ չեն տվել։ Ավաղ, դա պարզապես մնացել է նրա երազանքը։
Ռուալ Ամունդսեն
Վերադարձ
1912 թվականի մարտի 20-ին Ամունդսենն ուղևորվեց դասախոսական շրջագայության Ավստրալիայով և Նոր Զելանդիայով՝ նույն օրը լուր ստանալով, որ Յակոբ Դյուբվադի հրատարակչությունն իր հետ 111 հազար կրոն արժողությամբ պայմանագիր է կնքել՝ ճանապարհորդության մասին գրքի հրատարակության վերաբերյալ։ Մայիսի 21-ին նա ժամանեց Բուենոս Այրես՝ ներկայանալով որպես Էնգեբրետ Գրավինգի վաճառական։ Հանդիսավոր ընդունելությունը տեղի ունեցավ մայիսի 30-ին նորվեգական Լա Պլատա ընկերությունում։ Անձնակազմն ուղարկվեց Նորվեգիա, «Ֆրամը» մնաց Արգենտինայում՝ լեյտենանտ Տ. Նիլսենի հսկողության տակ։
Բուկովո (գյուղ, Խոլմ-Ժիրովսկի շրջան)
Բուկովո (Буково), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խոլմ-Ժիրովսկի շրջանի կազմում։
Ալիս Բոներ
Գտածոներ հնդկական արվեստում
1969 թվականին Ցյուրիխի համալսարանի կողմից Ալիս Բոներին շնորհվել է պատվավոր դոկտորի կոչում՝ հիմնվելով նրա ակադեմիական ներդրումների և հրապարակումների վրա։ Ամենամեծ պատիվը նրան շնորհվել է 1974 թվականին, երբ Հնդկաստանի նախագահը նրան պարգևատրել է Պադմա Բհուշանով՝ Հնդկաստանի Հանրապետության երրորդ պետական քաղաքացիական պարգևով ։
Ռուալ Ամունդսեն
Հյուսիսարևմտյան ծովային ուղի
Գիտարշավի նավը կառուցվում էր «Ֆրամի» գծագրերով, բայց հաշվի էր առնվում նախորդ արշավների փորձը. թիմի անդամների թիվը կրճատվեց մինչև 9 մարդ (յուրաքանչյուրն առանձին նավախցիկ ուներ), նախատեսվում էին առանձին տարածքներ արհեստանոցի և լաբորատորիայի համար, հիդրոինքնաթիռ և ռադիոկայան, որը տեղադրվեց արդեն 1922 թվականին։ Նավը ծով իջեցվեց 1917 թվականի հունիսի 7-ի առավոտյան, ընդ որում, օծման արարողությունն արվեց ոչ թե շամպայնով, այլ՝ սառցալեզվակով։ Նավն անվանվեց «Մոդ»՝ Նորվեգիայի թագուհի Մոդ Ուելսուհու պատվին, որի համար Խոկոն VII թագավորը հատուկ թույլտվություն տվեց։ Գիտարշավին պատրաստվելը բավականին դժվար ստացվեց. նույնիսկ պարենը ստիպված էին պատվիրել ԱՄՆ-ից և Նորվեգիա տեղափոխման համար հատուկ թույլտվություն ստանալ. 1917 թվականին ԱՄՆ-ը պատերազմի մեջ էր մտել և բեռնարգելք սահմանել։ Պարենի տեղափոխման համար արտոնագիր ստանալու հարցում անգնահատելի օգնություն ցուցաբերեց Ֆրիտյոֆ Նանսենը, ով այդ ժամանակ Նորվեգիայի դիվանագիտական հավատարմատարն էր ԱՄՆ-ում։ Սարքավորումների մեծ մասը և անգամ բնակելի տարածքների կահույքը ապամոնտաժվեց «Ֆրամից»։ Նախատեսվում էր, որ նավը դրեյֆոֆ կանցնի բևեռը, որը թույլ կտա արշավել դեպի Հյուսիսային Գրենլանդիա. այդ նպատակով Կոլումբիա հրվանդանի վրա կազմակերպվեցին լրացուցիչ պահեստներ։ Գերմանիայի կողմից սանձազերծված անսահմանափակ ստորջրյա պատերազմի պատճառով հարկ եղավ փոխել պլանները։ Բերինգի նեղուց պետք է հասնեին Հյուսիսարևելյան անցումով։ Ամունդսենը Նորվեգիայում Գերմանիայի դեսպան իշխան Վիդայի միջոցով Վիլհելմ II-ին վերադարձրեց երբևէ նրանից ստացած բոլոր պարգևները։
«Մոդը» Քրիստիանիայից մենկեց 1918 թվականի հունիսի 24-ին։ Նավի անձնակազմը բաղկացած էր 9 հոգուց, որոնցից 4-ը մասնակցել էին Ամունդսենի նախորդ արշավներին։ Նավի հրամանատար նշանակվեց Հելմեր Հանսենը (Հարավային բևեռը նվաճած վետերան), թիմի կազմում էր նաև գեոֆիզիկոս Հարալդ Սվերդրուպը։ Ամունդսենը նավ բարձրացավ միայն հուլիսի 14-ին Տրոմսյոյում՝ ընդամենը մի քանի օր առաջ վերադարձած լինելով ԱՄՆ-ից։ Նավը ծով դուրս եկավ հուլիսի 16-ին՝ ղեկավարի ծննդյան 47-րդ տարեդարձի օրը։ Յուգորյան շրջանում՝ որպես երկրորդ մոտորիստ և ռադիստ, խումբ ընդունվեց կիսառուս-կիսանորվեգացի Գենադի Օլոնկինը։ Որդու ամենամսյա աշխատավարձը՝ 200 կրոն, փոխանցվում էր նրա ծնողներին։
Միայն երկու տարի անց «Մոդը» հասավ Ալյասկա, որտեղ պարզվեց, որ գիտարշավը սնանկացել է. հարկ եղավ պետական սուբսիդիաներ խնդրել։ Լուրջ ընդհարում տեղի ունեցավ Հելմեր Հանսենի հետ. վերջինս ազատվեց աշխատանքից, իսկ շուտով հայրենիք վերադառնալու ցանկություն հայտնեցին նաև առագաստային վարպետ Ռյոնեն և մոտորիստ Սյունդբեկը. երկուսն էլ Հարավային բևեռը նվաճած վետերաններ էին։ Ամունդսենը, այնուամենայնիվ, փորձեց 4 հոգանոց անձնակազմով անցնել Բերինգի նեղուցը (անձնակազմը համալրել պատրաստվում էին տեղաբնակ չուկչաներով և ռուս որսորդներով), բայց ստիպված էր երրորդ անգամ ձմեռել Քար-Սիրտ հրվանդանի մոտ։ Կոտրվել էր «Մոդի» թիապտուտակը, իսկ սառցահոսքը նավն ափ էր հանել, սակայն գարնանահալի ժամանակ այն կրկին ջրում հայտնվեց։ Ձմեռակայանում Ամունդսենը որդեգրեց 4 և 10 տարեկան երկու չուկոտյան աղջնակների՝ Կակոնիտային և Կամիլային, ում հետագայում իր ազգանունը տվեց և ուղարկեց Նորվեգիա՝ ուսում ստանալու։
Ծրագրերի փոփոխություն
1922 թվականի մարտի 17-ին Ամունդսենը մեկնեց Քրիստիանիայից օդաչուներ Օսկար Օմդալի և Օդա Դալի ուղեկցությամբ։ 1922 թվականի մայիսին նա նախատեսում էր Նյու Յորքից Սիեթլ թռչել «Կյորտիս» ֆիրմայի օդանավով, սակայն թռիչքն ավարտվեց վթարով. Քլիվլենդից 125 մղոն հեռավորության վրա շարժիչը կանգ առավ։ Օդանավը վայրէջքի ժամանակ քթի վրա շրջվեց. բոլոր օդաչուները կենդանի մնացին, գրեթե անվնաս։ Ամունդսենը շարունակեց ճանապարհը և Սիեթլ հասավ երկաթուղով։
1922 թվականի հունիսի 3-ին «Մոդն» սկսեց բևեռային գիտարշավի չորրորդ սեզոնը («Ինքնակենսագրության» մեջ նշվում է հունիսի 1-ը), Ամունդսենը նույն օրը «Վիկտորիայով» ուղևորվեց դեպի Նոմ։ Հունիսի 9-ին Քրիստիանիայում Լեոն Ամունդսենը մեծ ասուլիս հրավիրեց, որի ժամանակ հայտարարեց, որ Ռուալ Ամունդսենը մտադիր է տրանսբևեռային թռիչք իրականացնել Բարոու հրվանդանից մինչև Կոլումբիա հրվանդան, որտեղ «Յոայի» վետերան Գ. Հանսենը սահնակներով արշավի համար պահեստներ էր կազմակերպել։ Նորվեգական առաջատար թերթերի հետ թռիչքի մասին տեղեկությունների հրապարակման բացառիկ իրավունքի 15 000 կրոն արժողությամբ պայմանագիր կնքվեց։ «Մոդով» Ամունդսենն ու լեյտենանտ Օմդալը հասան Դիրինգ գյուղը՝ Կացեբա ծոցում, որտեղ հունիսի 16-ին բևեռախույզը նշեց իր 50-ամյակը։ Հուլիսի վերջին «Մոդի» ռադիոկայանը հաղորդեց Նորվեգիա, որ չափազանց ծանր սառցային իրավիճակի պատճառով թռիչքը հետաձգվում է մինչև հաջորդ տարի։ Հուլիսի 28-ին «Մոդն» ուղևորվեց դրեյֆելու՝ Չուկոտյան ծով, իսկ ղեկավարը, Օմդալը և օպերատոր Ռեյդար Լունը «Հոլմս» առագաստանավով ուղևորվեցին դեպի Բարոու հրվանդան։
Չնայած նախատեսվում էր ձմեռումը կազմակերպել Բարրոու հրվանդանի մոտ՝ Ամունդսենը ձմեռման բազան կառուցեց ավելի հարավ՝ Ուեյնթրայթի մոտ՝ այն անվանելով «Մոդհեյմ»։ Ձմեռեցին երեքով. ղեկավարն իր վրա վերցրեց խոհարարի պարտականությունները։ Նոյեմբերի 19-ին Ամունդսենն ուղևորվեց դեպի Բարոու հրվանդան՝ փոստատար գտնելու նպատակով, և նրա հետ դահուկներով, ընդամենը 10 օրում, կտրեց-անցավ 1000 կմ՝ մինչև Կոցեբու ծովածոցը, այսինքն՝ օրական միջինը 100 կմ, իսկ այնուհետև ճանապարհվեց դեպի Դիրինգ՝ վերջին 180 կմ հաղթահարելով ընդամենը երկու օրում։ Դիրինգից Ամունդսենը ճանապարհ ընկավ դեպի Նոմ՝ անցնելով 400 կմ. օրական միջին անցումը դարձյալ կազմեց 100 կմ։ Նոմ հասնելով Հարավային բևեռի նվաճման տարեդարձի օրը՝ Ամունդսենն այստեղ անցկացրեց ողջ ձմեռը։
1925 թվականի թռիչք
Բուման-Լարսենը գրել է.
Արկտիկայի հատում
1925 թվականի հուլիսի 16-ին Ամունդսենը հեռագիր ուղարկեց Հռոմ՝ Ումբերտո Նոբիլեին, ում ճանաչում էր դեռևս 1924 թվականի ամռանից, խնդրելով հանդիպել Օսլոյում։ Նոբիլեն Նորվեգիա հասավ հուլիսի 25-ին, Ամունդսենի և Ռիսեր-Լարսենի հետ հանդիպումը կայացավ «Ուրանինբերգում», որտեղ բևեռախույզը բնակվում էր միայն շնորհիվ կոնկուրսային կառավարչի սիրալիրության։ Ամունդսենը միանգամից ասաց իտալացի դիրիժաբլաշինարարին, որ իրեն հետաքրքրում է թռիչքը Շպիցբերգենից մինչև Բարոու հրվանդան՝ 3500 կմ տարածություն։ Նոբիլեն մոլորվել էր, քանի որ վստահ չէր, որ 19 000 մ3 տարողությամբ դիրիժաբլը կկարողանա հաղթահարել այդպիսի տարածությունը։ Ամունդսենը հայտարարեց, որ մտադիր է գիտարշավն սկսել 1926 թվականի գարնանը, Նոբիլեն այդ շտապողականությունը բացատրում էր Նանսենի հետ մրցակցությամբ, քանի որ վերջինս պատրաստվում էր Արկտիկա արշավել այդ նույն տարում։ Էլսվորթը երաշխավորում էր թռիչքի ֆինանսական կողմը՝ տրամադրելով 100 000 դոլար, Նոբիլեն պահանջեց 125 000 դոլար։
Այս տողերն է մեջբերում նաև Նոբիլեն՝ ավելացնելով, որ Ամունդսենի համար հատուկ կաշվե թիկնաթոռ էին դրել լուսանցույցի մոտ։ Ինքը՝ Ամունդսենը, պնդում էր, որ նստած էր ջրի բաքի վրա։ Կեսգիշերին, երբ դիրիժաբլը գտնվում էր հս. լ. 88° 30’-ում, նշեցին Էլսվորտի ծննդյան 46-ամյակը։ Մայիսի 12-ի ժամը 02:20-ին հասան Հյուսիսային բևեռին. օրագրում Ամունդսենը գրել է, որ դիրիժաբլը կախվել էր 200 մ բարձրության վրա՝ խիստ բեկբեկված սառցադաշտի վրա, որի վրա էլ նետվեցին դրոշները։ Ճանապարհորդության նկարագրության մեջ այս տեսարանը խիստ չափազանցված է (Ամունդսենն իր մասին գրել է երրորդ դեմքով).
Վերջին տարիներ
1927 թվականի հունիսի 9-ին Ամունդսենը Վանկուվերից երեքշաբաթյա շրջագայության մեկնեց Ճապոնիա։ Նա 10 ելույթ ունեցավ, որից մեկն անձամբ կայսերական ընտանիքի համար։ Նորվեգացին մեծ տպավորություն գործեց ճապոնացի հանդիսատեսի վրա. մեկնաբաններից մեկը հատուկ նշեց, որ բևեռախույզը «անընդմեջ կրկնում էր, որ հայրենասիրությունը մարդկանց պաշտպանում է վատ արարքներից, և բարձր արտահայտություններով ընդգծում էր ազգային ոգու մեծ արժեքը»։ Ամունդսենին ճապոնական մամուլում համեմատում էին անգամ ծովակալ Տոգոյի հետ։ Հուլիսի 15-ին Ամունդսենը մեկնեց Վլադիվոստոկ և այնուհետև մինչև Մոսկվա կանգ չառավ ոչ մի տեղ։ ԽՍՀՄ-ում Նորվեգիայի դեսպանատանը նրա մասին հոգ էր տանում Վիդկուն Կվիսլինգը։ Օգոստոսի 6-ին բևեռախույզը վերադարձավ Նորվեգիա։
Կաստրիլ
Կաստրիլ  (Castril), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Գրանադա պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ուեսկար շրջանում։ Տարածքը կազմում է 247 կմ2։ Բնակչությունը՝ 2451 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 154 կմ հեռավորության վրա։
Ֆոտոէլեմենտ
Կիսահաղորդչային ֆոտովոլտային էներգիայի փոխարկիչներ
Էներգետիկ տեսանկյունից արևի էներգիան էլեկտրական էներգիայի վերափոխելու ամենաարդյունավետ սարքերը կիսահաղորդչային ֆոտովոլտային փոխարկիչներն են, քանի որ դա ուղղակի, էներգիայի մեկ փուլային փոխանցում է։ Առևտրային արտադրության արևային բջիջների արդյունավետությունը միջինը 16% է, լավագույն նմուշները ունեն մինչև 25% ։ Լաբորատոր պայմաններում արդեն հասել է 43,5%, 44,4 % , 44,7 % ՕԳԳ արդյունավետության։ Ուղղիչ դիոդների և էլեկտրամագնիսական ճառագայթման հաճախականությունների արդյունավետ ալեհավաքների պակասը, համապատասխան լույսը թույլ կտա  ստեղծել ֆոտոէլեկտրական փոխարկիչներ՝ օգտագործելով քվանտի հատկությունները որպես էլեկտրամագնիսական ալիք և փոխարինող ֆոտովոլտային էներգիայի փոխարկիչների դիպոլային ալեհավաքում, որը տեսականորեն հնարավոր է։ Նման սարքերից կարելի է ակնկալել ոչ միայն ավելի բարձր արդյունավետություն, այլև ավելի քիչ կախվածություն ջերմաստիճանից և դեգրադացիա ժամանակի հետ։
Ֆոտոգալվանային փոխարկիչների էներգիայի կորուստ
Ֆոտոգալվանային փոխարկիչների արդյունավետության զգալի աճը ձեռք է բերվել երկկողմանի զգայունությամբ փոխարկիչներ ստեղծելու միջոցով՝ մինչև + 80% ՕԳԳ արդյունավետության համար։ Լյումինեսցենտ վերարտադրող կառույցների կիրառությունները Ֆրենելի ոսպնյակները, արեգակնային սպեկտրի նախնական քայքայումը երկու կամ ավելի սպեկտրալ շրջանների։ Օգտագործվում է առանձին ֆոտոգալվանային փոխարկիչներով բազմաշերտ թաղանթային ճառագայթների պառակտիչներ՝ սպեկտրի յուրաքանչյուր մասի հետագա վերափոխման հետ։
Ֆիոնա Բաններ
Կենսագրություն
Բանները ստեղծում է քանդակներ, գեղանկարներ, ինստալյացիա։
Վարդաշենի շրջան
Վարդաշենի (Օղուզի) շրջան (Oğuz rayonu), շրջան է Ադրբեջանական Հանրապետության հյուսիսային մասում։ Վարչկենտրոնը Վարդաշեն (1989-ից՝ Օղուզ) քաղաքն է։
Պատմություն
Մինչև 1918 թվականը շրջանի ներկայիս տարածքում հայաբնակ էին 13 գյուղեր (3-ը՝ խառը ազգային կազմով). Վարդեշեն, Ճալեթ, Նորաշեն Ջովլան, Օթմանլը, Թոփեր, Հակոբի Շեն, Խոշկաշեն, Մեծ Սոկութլու, Փոքր Սոկութլու, Վարդանլի, Փատառ։ Մնացած բնակավայրերի մեծ մասը 18-րդ դարի առաջին կեսին դավանափոխության գնով բնաջնջումից փրկված, մահմեդականացված հայերի գյուղերն են, որոնք հետագա տասնամյակներում կորցնելով մայրենի լեզուն, ազգային նկարագիրը՝ իսպառ թուրքացան (ներկայում համարվում են ադրբեջանցիներ) ։
Ալեքսանդր Ասլանով
Ալեքսանդր Ասլանով (Ասլանյան), հայ դիրիժոր, կոմպոզիտոր։
Ստեղծագործություններ
Պավլովսկի համերգների ծրագրերի մեջ մտնում էին ռուս և օտար կոմպոզիտորների աշխատանքներ, այդ թվում՝ Ս․ Վ․ Ռախմանինովի, Ն․ Յ․ Մյասկովսկովու, Կ․ Դեբյուսիի, Գ․ Մալերի, Ն․ Ա․ Ռիմսկի-Կորսակովի, Ա. Սպենդիարյան ի ստեղծագործությունները։ 1911 թվականի մայիսի 26-ին կայացած համերգին մասնակցել է Յաշա Հայֆեցը ։ Նույն վայրում 1912 թվականի օգոստոսին Ա․ Պ․ Ասլանովը ղեկավարել է Ս․ Ս․ Պրոկոֆևի Առաջին դաշնամուրային կոնցերտը, իսկ 1913 թվականի օգոստոսի 23-ին ղեկավարել է նրա Երկրորդ դաշնամուրային կոնցերտի պրեմիերան։
Նանի
Մանչեսթեր Յունայթեդ
Նանին չէր թաքցնում, որ ուզում է խաղալ «Մանչեսթեր Յունայթեդի» կազմում իր հայրենակից Կրիշտիանու Ռոնալդուի հետ։ 2006/07 մրցաշրջանի ավարտին «Սպորտինգն» ու «Մանչեսթեր Յունայթեդը» պայմանագիր կնքեցին Նանիի տեղափոխման վերաբերյալ։ Ենթադրվում է, որ անգլիական ակումբը ֆուտբոլիստի համար վճարել է շուրջ 17 միլիոն ֆունտ ստեռլինգ (այդ գումարի 5 %-ը՝ մոտ 1,25 միլիոն եվրո, ստացել է «Ռեալ դի Մաքսիման» ): 2007 թվականի հուլիսի 7-ին Նանին դարձավ «Մանչեսթեր Յունայթեդի» լիիրավ խաղացող՝ ակումբի հետ կնքելով հինգ տարվա պայմանագիր։
Խաղերը Պորտուգալիայի հավաքականի կազմում
Ընդհանուր՝ 86 խաղ/ 15 գոլ, 50 հաղթանակ, 18 ոչ-ոքի, 18 պարտություն:
(տվյալները ներկայացված են 2015 թվականի հունիսի 16-ի դրությամբ)
Դատահոգեբանական փորձաքննություն
Դատահոգեբանական փորձաքննությունը (ԴՀՓ) փորձագիտական հետազոտության ինքնուրույն տեսակ է, որն իր զարգացման ընթացքում անցել է բարդ ճանապարհ՝ սկսած փորձարարական հոգեբանության տվյալները իրավաբանական գիտություն ներմուծելուց, հարմարեցնելուց մինչև ԴՀՓ տեսության ստեղծումը, որն իրականացվում է 1960-ականներից մինչ օրս։
Աֆրիկյան պլատֆորմ
Աֆրիկյան պլատֆորմ, Աֆրիկա-արաբական, մինչքեմբրյան պլատֆորմ, ընդգրկում է Աֆրիկա մայրցամաքը (առանց Ատլասի և Կապի լեռների), Արաբական թերակղզին (առանց Օմանի լեռների) և Մադագասկար կղզին։ Հիմքը կազմված է մետամորֆացած ինտենսիվ ծալքավորված ապարներից, որոնք մեծ մասամբ ծածկված են պալեոզոյան, մեզոզոյան ու կայնոզոյան նստվածքների համարյա հորիզոնական շերտերով։ Շատ երկրաբաններ Աֆրիկյան պլատֆորմ դիտում են ենթադրյալ Գոնդվանա մայրցամաքի մի մասը։ Աֆրիկյան պլատֆորմը զբաղեցրել է գրեթե ողջ Աֆրիկայի տարածքը, բացառությամբ՝ հարավային և հյուսիսարևմտյան մասերից։ Ձևավորվել է կոնգոլեզյան, կենտրոնա-աֆրիկյան և արևմտա-աֆրիկյան պլատֆորմաների միավորման արդյունքում։
Ալտու Տակուարի
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1986 թվականի մայիսի 13-ին։
Դրուազի (Էնայի գավառ)
Դրուազի (Droizy), կոմունա Ֆրանսիայում՝ Պիկարդիա մարզում՝ Էնա գավառում։ Մտնում է Վիլե Կոտրե կանտոնայի կազմի մեջ։ Կոմունայի շրջանը՝ Լան։
Ռեջո նել Էմիլիա
Պատմություն
Դեռևս 4-րդ դարում քաղաքն ունեցել է իր եպիսկոպոսը, խիստ տուժել է բարբարոսների արշավանքներից։ Արքա Ալբոինը այն դարձրեց լանգոբարդների պետության կենտրոններից մեկը։ 899 թվականին քաղաքն ապստամբության է ենթարկվել հունգարացիների կողմից։ 1002 թվականին այն անցել է Տոսկանայի կոմսերի տիրապետության տակ, որոնք բնակություն էին հաստատել մոտակա Կանոսայի ամրոցում։
Զերանի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Պարոմա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Չեխոմոր
Ձևավորում և առաջին թողարկում (1988-1994)
Չեխոմորը հիմնադրվել է արևմտյան Մորավիայի Սվիտավի քաղաքում 1988 թվականի գարնանը I. Českomoravská nezávislá hudební společnost (1. Չեխա-Մորավիայի անկախ երաժշտական ընկերություն) անունով։ Խմբի սկզբնական կազմում էին Ժիրի Բրենեկ (ջութակ, վոկալ), Ֆրանտիշեկ Չերնի (կիթառ, վոկալ), Ժիրի Միխալեկ (ակորդեոն) և Անտոնին Սվոբոդա (ջութակ)։ Նրանք թողարկեցին իրենց առաջին ալբոմը՝ Dověcnosti, 1991 թվականին՝ իրենց սկզբնական անունով ։ Ալբոմի թողարկումից հետո նրանց միացավ Ռադեկ Պոբորիլը (ակորդեոն, շեփոր)։
Գլիցինիա
Մշակում
Մշակության մեջ հանդիպում է չինական գլիցինիան (Gi chinensis Sweet.), որը բազմանում է արմատածիլերով, անդալիսով և կտրոններով՝ ջերմատանը։ Օգտագործվում է շենքերի պատերը, տաղավարները, պատշգամբները ծածկելու և գեղեցկացնելու համար։ Ծաղկումը դադարելուց հետո բույսի տարեկան կողային շիվերը անհրաժեշտ է կտրել իրենց երկայնքի ⅓ չափով, որը ծաղկաբողբոջներին հնարավորություն կտա ավելի լավ զարգանալ։ Ծաղիկները կտրած վիճակում չեն օգտագործվում, քանի որ շատ շուտ են թառամում։ Նախընտրում է լուսավոր, տաք հողամասեր, սննդանյութերով հարուստ հողեր, առատ խոնավություն, սակայն աշնանը ոռոգումը շուտ պետք է դադարեցնել, որպեսզի միամյա շիվերը փայտանան և բույսը դիմանա սառնամանիքներին։ Գլիցինիան կարելի է աճեցնել նաև ջերմատնային պայմաններում, փայտյա տակառիկների մեջ, որոնք լավ խնամքի դեպքում սովորաբար ծաղկում են փետրվար-մարտ ամիսներին։
Բելառուսի պետական երիտասարդական թատրոն
Բելառուսի պետական երիտասարդական թատրոն (Беларускі дзяржаўны маладзёжны тэатр), պետական երիտասարդական թատրոն Մինսկում (Բելառուսի Հանրապետություն)։
Ֆուտբոլի բարձրագույն լիգա (MLS)
Կանոնավոր առաջնություն
Կանոնավոր առաջնության առաջին տեղն զբաղեցրած թիմն արժանանում է MLS Supporters’ Shield մրցանակին ։
ՄԼՍ-ի գավաթի ֆլեյ-օֆֆ առաջնություն
Կոնֆերենցիայի կիսաեզրափակիչը և եզրափակիչը բաղկացած է երկու խաղից (տանը և մրցակցի հարկի տակ)։ Կանոնավոր առաջնության ավարտին ավելի բարձր տեղ զբաղեցրած ակումբն իրավունք ունի կիսեզրափակչի և եզրափակչի երկրորդ խաղը խաղալ սեփական հարկի տակ։ Եզրափակչի հաղթողները դառնում են իրենց կոնֆերենցիաների չեմպիոններ և առաջնության չեմպիոնության համար մրցում են ՄԼՍ-ի գավաթում։ ՄԼՍ-ի գավաթի խաղն անցնում է այն ակումբի հարկի տակ, որը կանոնավոր առաջնությունն ավարտել է ավելի բարձր հորիզոնականում ։
Որակավորումը ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի Չեմպիոնների Լիգային
Մեկ տեղ ստանում են Կանադայի ակումբները, որը բաժին է հասնում Կանադայի առաջնության հաղթողին ։
Հաճախելիություն
ՄԼՍ-ի 2014 մրցաշրջանի կանոնավոր առաջնության խաղերի միջին հաճախելիությունը կազմել է մեկ խաղին՝ 19 147 հանդիսատես ։ 2013 թվականի այդ ցուցանիշը եղել է 18 594 ։
Խաղերի հեռարձակում
Նախորդի համեմատ պայմանագրի արժեքն ավելացել է 5 անգամ՝ $18 մլրդ-ից հասնելով $90 մլրդ-ի ։ 2015 թվականին ՄԼՍ-ը չորս տարվա պայմանագիր ստորագրեց Sky Sports-ի հետ, որով վերջինս խաղերը Մեծ Բրիտանիայում հեռարձակելու իրավունք ստացավ ։ Չորս տարվա պայմանագիր է ստորագրվել նաև Eurosport-ի հետ, որը խաղերը հեռարձակում է Եվրոպայում ։ Տարբեր այլ պայմանագրերով խաղերը հեռարձակվում են նաև Լատինական Ամերիկայում և Աֆրիկայում։
Բորկի (գյուղ, Լյուբեշովի շրջան)
Բորկի (Бірки), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Լյուբեշովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1626 թվականին։
Լի Ջու Ին
2019. V-1
2019 թվականի սեպտեմբերին Լին մասնակցել է V-1-ի գոյատևման ծրագրի շոուին, որպեսզի ընտրի կանանց խմբի տարբեր անդամների շրջանում վոկալ թագուհուն, որտեղ կանանց խմբի միայն 12 լավագույն անդամները կարողացան առաջ շարժվել և հանդես գալ շոուում ։ Նա զբաղեցրել է տասներորդ հորիզոնականը։
Թովմաս Պեռենց
Կենսագրություն
Որպես գրող ստեղծել է մի քանի կատակերգություն, որոնցից առանձնանում են «Ծեր սիրահարը», «Խաբված ակնցին», «Հաճի Մանկասար», «Խաչատուրին խաչը», «Շինծու հարս» և այլ ստեղծագործություններ։ Այդ կատակերգությունները բեմադրվել են թատրոնում։ Պեռենցը գրել է նաև «Վարդան» կոչվող պատմական ողբերգությունը ։
Թովմաս Պեռենցը 1862 թվականին հիմնադրել է «Վարդ Մեսրոպյան» պարբերականը, որը հրատարակվել է կարճ ժամանակ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ թատերական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:Հայ դրամատուրգներ
Սմբատ Աբրահամյան
Սմբատ Միսակի Աբրահամյան, հայ մանկավարժ, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։
1948 թվականին վերադարձել է հայրենի գյուղ և անցել մանկավարժական աշխատանքի։ Ավարտել է հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը։ Երկար տարիներ ղեկավարել է գյուղի միջնակարգ դպրոցը, բեղմնավոր աշխատանքի համար արժանացել է «Աշխատանքային արիության համար» մեդալի։ Մի քանի տարի ղեկավարել է Ապարանի շրջանային ժողկրթության բաժինը։
Բազմաթիվ հոդվածներով հանդես է եկել հանրապետության մանկավարժական մամուլում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր Կատեգորիա:Դպրոցի տնօրեններ Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:«Խիզախության համար» մեդալով պարգևատրվածներ (ԽՍՀՄ)
Սկաֆանդրը և թիթեռը (գիրք)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1997 գրքեր Կատեգորիա:Ինքնակենսագրական վեպեր Կատեգորիա:Ֆրանսերեն վեպեր Կատեգորիա:Էկրանավորված վեպեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Դուշի (Էնայի գավառ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կոմունաներ Կատեգորիա:Էնա դեպարտամենտի կանտոններ
(3287) Օլմսթեդ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Շելտ Բասի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Մարսի ուղեծիրը հատող աստերոիդներ
Մարիա Ունդեր
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնացի բանաստեղծուհիներ Կատեգորիա:Էստոնացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Աշխարհացույց հայաստանյայց
«Աշխարհացոյց Հայաստանեայց», 1778 թվականին Վենետիկում տպագրված քարտեզ ։
Պատմություն
Քարտեզի չափսերն են՝ 82 x 82 սմ։ Քարտեզի ներքևում՝ անվանացույցի կենտրոնում՝ շքեղ զարդաշրջանակի մեջ, Հայկի, Արամի, Տիգրան Մեծի և Տրդատ Մեծի պատկերներն են, ներքևի ձախ անկյունում՝ հողմացույց։ Ըստ հայ բանասեր, հայագետ, ձեռագրագետ, Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության անդամ Բարսեղ Սարգիսյանի՝ այն տպագրվել է հայ բառարանագիր Իգնատիոս Խաչատուրյանի խմբագրությամբ։
Զիվին (Բասենի գավառ)
Պատմություն
1677 թվականի ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակ գյուղի մոտ տեղի է ունեցել թեժ կռիվներ։
Կաճաճկուտ
Բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 1425 մ, հեռավորությունը մարզկենտրոն Վանաձորից՝ 58 կմ հյուսիս-արևելք։
Պոլտավսկոե (գյուղ, Լոզովայայի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Պոլտավսկոե գյուղում բնակվում էր 269 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,51 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 527,45 մարդ/կմ²։
Մուտնիցա (Լետկայի վտակ)
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վյատկա, գետի ենթաավազանը՝ Վյատկա։ Գետի ավազանը՝ Կամա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Սամշվիլդե (գյուղ)
Բնակչություն և տնտեսություն
Համաձայն 2002 թվականի տվյալների, գյուղն ուներ 517 բնակիչ, որից 237 տղամարդ և 280 կին, հիմնականում հայեր։ 2014 թվականի տվյալներով, գյուղում ապրում էր 443 մարդ, որից 213 տղամարդ և 230 կին։
Փոկաս (Բյուզանդիայի կայսր)
Հերակլիոսի ապստամբություն
Պահպանվել է մահապատժից առաջ Փոկասի և Հերակլիոսի միջև խոսակցությունը.
Հերակլիոս Ավագը շուտով անհետանում է արձանագրություններից. ենթադրվոմ է, որ նա արդեն մահացել էր, սակայն մահվան ստույգ թվականը հայտնի չէ ։
Արջուտ կայարանին կից
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի բնակավայրեր Կատեգորիա:Լոռու մարզի գյուղեր
Բույանցևո (գյուղ, Դուխովշչինսկի շրջան)
Բույանցևո (Буянцево), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4 մարդ։
Զողնի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Անծանոթը Սենից
Անծանոթը Սենից (L’Inconnue de la Seine, ), 16-ամյա աղջկա չճանաչված դիակը, որը գտել են Սեն գետում, նրա դեմքից պատրաստել են գիպսե մահադիմակ։ Դիմակը հայտնի դարձավ որպես կանացի առեղծվածայնության և գեղեցկության խորհրդանիշի օրինակ։
Պատմության
Վլադիմիր Նաբոկովը անհայտ խեղդվածին նվիրել է L’Inconnue de la Seine բանաստեղծությունը (1934), որտեղ ասվում է. Անավարտ մարող լարերի ձայնի մեջ Լսում եմ ձայնը քո գեղեցկության։ Գունատ երիտասարդ խեղվածների բազմության մեջ Ամենագունատն ու հմայիչն ես դու։
Live While We’re Young
«Live While We’re Young», բրիտանական One Direction երգը, նրանց «Take Me Home» (2012) երկրորդ ալբոմի առաջին թրեքն ու լիդ-սինգլը ։
Գայանե Գինոյան
Գայանե Վազգենի Գինոյան, հայ թարգմանիչ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ։
Կենսագրություն
2014, 2018, 2021 թվականներին ղեկավարել է գերմաներեն-հայերեն գեղարվեստական թարգմանիչների սեմինարներ։
Բարոն Կորբին
Թոմաս (Թոմ) Փեսթոք (Thomas "Tom" Pestock, ), առավել հայտնի Բարոն Կորբին (Baron Corbin) ռինգային անվամբ, ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստլեր), նախկին ամերիկյան ֆուտբոլիստ և նախկին բռնցքամարտիկ։ Ներկա պահին հանդես է գալիս «WWE» կազմակերպությունում։
Միտրոշիխա
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Ճապոնիայի մշակույթ
Ժամանակակից ճարտարապետությունն աչքի է ընկնում տնտեսական նպատակահարմարարություններով պայմանավորված ֆուկցիոնալությամբ և մինիմալիստական լուծումներով։ Ամեն ինչ շատ պրակտիկ է, հարմար՝ ապրելու, ստեղծագործելու, աշխատելու և կրթվելու համար։ Ժամանակակից տեխնալոգիաները թույլ են տալիս կառուցելու երկնաքերներ, կամուրջներ, թունելներ և այլ ինժեներական կառույցներ, ինչպես երկրի ներսում, այնպես էլ նրա սահմաններից դուրս՝ ամբողջ աշխարհում։
Բավականին հարուստ և բազմազան է նաև Ճապոնիայում ստեղծված գլուխկոտրուկների տեսականին։ Աշխարհում շատ տարածված են ճապոնական խաչերիզները, թվային դաշտերով գլուխկոտրուկները։ Հայտնի է թղթի կտորից ստեղծվող ֆիգուրներ պատրաստելու արվեստը։
Ճապոնական երգարվեստի վրա իր խորն ազդեցությունն են թողել ժամանակակից արևմտյան և՝ նամանավանդ ամերիկյան երաժշտական ուղղություններն ու ոճերը։ Ճապոնացիներն ամեն կերպ ձգտում են երգարվեստի հարցում լինել ժամանակակից։ Միևնույն ժամանակ Ճապոնիայում հարգի են ավանդական ճապոնական երգ-երաժշտությունն ու նրանց հիման վրա մշակված ուղղությունները։ Ամբողջ աշխարհում հայտնի է և տարածված XX դարի 70-ականներին ստեղծված՝ երգի երաժշտության ձայնակցությամբ երգելու ձևը։