cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Enfeksyon
Metagenomic sekans
Bay ranje nan lajè nan bakteri, viris, ak lòt ajan patojèn ki lakòz feblès ak maladi ki menase lavi, kapasite nan byen vit idantifye kòz la nan enfeksyon se ki enpòtan ankò souvan difisil. Pou egzanp, plis pase mwatye nan ka yo nan ansefalit, yon maladi grav ki afekte sèvo a, rete dyagnostike, malgre anpil tès lè l sèvi avèk eta-of-atizay la-nan klinik laboratwa metòd. Metagenomics se kounye a ke yo te rechèch klinik pou sèvi ak, epi montre pwomès kòm yon sansib ak rapid fason pou dyagnostik enfeksyon lè l sèvi avèk yon sèl nan tout-globally tès. Tès sa a se menm jan ak aktyèl PCR tès; sepandan, anplifikasyon nan materyèl jenetik la se san patipri olye ke lè l sèvi avèk prime pou yon espesifik a ajan an ki gen enfeksyon. Sa a anplifikasyon etap la se ki te swiv pa pwochen jenerasyon-sekans ak aliyman konparezon lè l sèvi avèk gwo baz done yo nan dè milye de organismic ak chaj viral jnom.
Metagenomic sekans te ka pwouve ke itil espesyalman pou dyagnostik lè pasyan an se imunodeprime. Yon tout tan tout tan pi laj baie de ajan enfektye ka lakòz pwoblèm grav nan moun ki gen immunosuppresion, se konsa klinik tès depistaj yo dwe souvan dwe pi laj. Anplis de sa, ekspresyon an nan sentòm ki souvan atipik, fè dyagnostik klinik ki baze sou prezantasyon plis difisil. Anfen, metòd dyagnostik ki depann sou deteksyon an nan antikò yo se pi plis chans rive nan febli. Yon gwo, sansib tès pou ajan patojèn ki detekte prezans nan enfeksyon materyèl olye ke antikò yo se se poutèt sa trè dezirab.
Endikasyon nan tès sa yo
Gen se anjeneral yon endikasyon pou yon espesifik idantifikasyon nan yon ajan enfektye sèlman lè sa idantifikasyon ka ede nan tretman an oswa prevansyon nan maladi, oswa pou yo avanse konesans nan kou a nan yon maladi anvan nan devlopman nan efikas ki ka geri ou oswa mezi prevantif. Pou egzanp, nan ane 1980 yo byen bonè, anvan yo fè aparans nan AZT pou tretman pou maladi SIDA, kou a nan maladi a te byen ki te swiv pa kontwole konpozisyon sa a nan pasyan echantiyon san, menm si rezilta a pa ta ka ofri pasyan yo nenpòt ki plis opsyon tretman. Nan pati, sa yo etid sou aparans nan VIH nan kominote espesifik pèmèt avansman nan ipotèz kòm pou wout la nan transmisyon nan viris la. Pa konprann ki jan maladi a te transmèt, resous yo ta dwe sible yo pou kominote yo nan pi gwo risk nan kanpay ki vize a diminye kantite enfeksyon nouvo. Espesifik seroloji dyagnostik idantifikasyon, epi pita jenotipik oswa molekilè idantifikasyon, VIH tou pèmèt devlopman nan ipotèz jan sa a tanporèl ak géographique orijin yo nan viris la, osi byen ke yon myriad nan lòt ipotèz yo. Nan devlopman nan molekilè jagnostik zouti ki te pèmèt doktè yo ak chèchè yo kontwole efikasite nan tretman ak medikaman anti-antiretroviral. Diagnostics molekilè se kounye a souvan itilize yo idantifye VIH nan moun ki an sante lontan anvan aparisyon nan maladi a ak yo te itilize pou demontre egzistans lan nan moun ki ap jenetikman rezistan nan enfeksyon VIH. Se konsa, pandan y ap gen se toujou pa gen okenn remèd pou geri SIDA, gen anpil ki ka geri ou ak prediksyon benefis yo idantifye viris ak siveyans viris la nan chak nivo san nan moun ki enfekte, tou de pou pasyan ak pou kominote a nan gwo.
Prevansyon
droite|vignette|Lave men yon sèl la, yon fòm nan ijyèn, se yon fason efikas yo anpeche gaye nan enfeksyon maladi. Teknik tankou lave men, mete rob, ak mete mask ka ede anpeche enfeksyon soti nan ke yo te pase de yon moun a yon lòt. Asèpsi teknik te prezante nan medsin ak operasyon nan fen 19yèm syèk la ak anpil redwi ensidans nan enfeksyon koze pa operasyon an. Souvan lave men ou rete ki pi enpòtan defans kont pwopagasyon vle òganis. pa Gen lòt fòm nan prevansyon tankou evite itilize nan dwòg ilegal, lè l sèvi avèk yon kapòt, epi ki gen yon mòdvi an sante ak yon rejim balanse ak fè egzèsis regilye. Kwit manje byen epi evite manje ki te rete deyò pou yon bon bout tan se tou enpòtan.
Antibiotics sibstans ki sou yo itilize yo anpeche transmisyon maladi a nan enfeksyon yo gen ladan: Youn nan fason yo nan anpeche oswa ralanti transmisyon maladi a nan maladi enfeksyon se yo rekonèt karakteristik diferan yo nan divès maladi. Kèk kritik maladi karakteristik sa yo ke yo ta dwe evalye enkli virulans, distans vwayaje nan viktim yo, ak nivo nan contagiousness. Imen an tansyon yo nan Ebola viris, pou egzanp, afeblir viktim yo trè byen vit, epi yo touye yo byento apre yo. Kòm yon rezilta, viktim yo nan maladi sa a pa gen opòtinite pou vwayaje trè byen lwen soti nan premye enfeksyon zòn. Tou, viris sa a dwe gaye nan blesi sou po oswa pèmeyab manbràn tankou je la. Kidonk, premye etap yo nan Ebola se pa trè kontajye depi li viktim eksperyans sèlman entèn emoraji. Kòm yon rezilta nan pi wo a karakteristik, gaye nan Ebola se trè rapid, epi anjeneral rete nan yon relativman nan prizon géographique zòn nan. Nan contrast, Viris la Iminodefisyans Imen (VIH) touye viktim li yo trè tou dousman nan pa atake sistèm iminitè yo. Kòm yon rezilta, anpil nan viktim li yo transmèt viris la bay lòt moun anvan menm yo pa reyalize ke yo pote maladi-a. Tou, relativman ba virulans pèmèt viktim li yo pou vwayaje long distans tan, ogmante pwobabilite ki genyen pou nan yon epidemi.
Yon lòt fason efikas nan diminye pousantaj nan transmisyon maladi enfeksyon se yo rekonèt efè a ti-mond rezo. Nan epidemi, gen se souvan anpil entèraksyon nan pol oswa gwoup nan ki enfekte moun ak lòt entèraksyon nan disrè pol yo nan moun ki sansib. Malgre ki ba entèraksyon ant disrè pol, maladi a ka sote yo epi gaye yo nan yon sansib mwaye via yon sèl oswa kèk entèraksyon avèk yon ki enfekte mwaye. Kidonk, pousantaj yo enfeksyon nan ti-mond lan rezo yo ka redwi yon ti jan si entèraksyon ki genyen ant moun nan enfekte karfour yo elimine (Figi 1). Sepandan, pousantaj yo enfeksyon yo ka redwi ekstrèmeman si konsantre prensipal la se sou prevansyon de transmisyon so ant pol. Sèvi ak zegwi pwogram echanj nan zòn ki gen yon dansite ki wo nan itilizatè dwòg ak VIH se yon egzanp de enplemantasyon a siksè nan sa a metòd tretman. [6] yon Lòt egzanp se itilize nan bag abattage oswa pran vaksen an nan potansyèlman sansib bèt nan adjasan fèm yo anpeche gaye nan pye-ak-bouch viris nan lane 2001.
Iminite
vignette|Mari Mallon (yon.k.yon. Tifoyid Mari) te yon senptom konpayi asirans nan lafyèv tifoyid. Plis pase kou a nan karyè li kòm yon kwit manje, li enfekte 53 moun, twa moun te mouri. Enfeksyon ak pi ajan patojèn pa rezilta nan lanmò nan lame a ak ofiske òganis se finalman otorize apre sentòm yo nan maladi a te dekline. pwosesis Sa a mande pou fòmil yo iminitè yo touye oswa désactivée la inoculum nan pathogens la. Espesifik akeri iminite kont enfeksyon maladi pouvwa dwe medyatè pa antikò ak/oswa T lenfosityo. Iminite medyatè pa de faktè sa yo ka manifeste pa: Sistèm iminitè repons nan yon mikroorganism souvan lakòz sentòm sa yo kòm yon wo lafyèv ak enflamasyon, ak gen potansyèl la yo dwe pi plis devaste pase dirèk domaj ki te koze pa yon mikwòb.
Rezistans nan enfeksyon (iminite) ka akeri apre yon maladi, pa senptom cha nan pathogens la, pa ebèje yon òganis ki gen yon estrikti ki sanble (crossreacting), oswa pa pran vaksen yo. Konesans nan pwoteksyon nan antijèn espesifik ak akeri lame iminitè a faktè se pi plis konplè pou prensipal ajan patojèn pase pou opòtinis ajan patojèn. Genyen tou se fenomèn nan bann bèt iminite ki ofri yon mezi pwoteksyon pou moun sa yo ki otreman moun ki frajil yo, lè yon gwo ase kantite nan popilasyon an te akeri iminite soti nan sèten enfeksyon.
Faktè jenetik òganize
Òganis la ki se sib la nan yon enfekte aksyon nan yon espesifik a ajan an ki gen enfeksyon ap rele lame a. Lame a nan pò ak ajan nan yon ki gen matirite, oswa seksyèlman aktif sèn nan nan faz yo rele definitif lame. Entèmedyè lame vini nan kontak pandan lav la etap yo. Yon lame a ka anyen k ap viv epi yo ka atenn pou repwodiksyon ak repwodiksyon seksyèl. Clearance an nan ajan patojèn, swa tretman-pwovoke oswa bagay bwèf, li kapab enfliyanse pa jenetik variantes te pote pa moun nan pasyan yo. Pou egzanp, pou genotype 1 epatit C trete yo ak Pegylated interferon-alpha-2a oswa Pegylated interferon-alpha-2b (non mak Pegasys oswa pikèt kwòk avè-Intron) konbine avèk ribavirin, li te montre ke jenetik polymorphisms tou pre moun IL28B jèn, kodaj interferon lambda 3, yo asosye avèk siyifikatif diferans ki genyen nan tretman-pwovoke clearance nan viris la. Sa a jwenn, orijinèlman rapòte nan Lanati, te montre ke genotype 1 epatit C pasyan yo pote sèten jenetik variant alleles tou pre IL28B jèn yo plis pètèt reyalize soutni virolojik repons apre tretman an pase lòt moun. Pita rapò ki soti nan Nati a demontre ke menm jenetik varyant yo tou ki asosye ak natirèl clearance nan genotype 1 epatit C viris.
Tretman
Lè enfeksyon atak la nan kò a, anti-kontajyeu dwòg yo ka anpeche enfeksyon an. Plizyè kalite gwo nan anti-kontajyeu dwòg ki egziste, ki depann sou kalite a nan òganis vize; yo gen ladan anti-bakteri (antibyotik; ki gen ladan antitubercular), antiviral, antifonjik ak antiparazitèr (ki gen ladan antiprotozoal ak antihelminthic) ajan. Tou depan de gravite a ak kalite a nan enfeksyon, antibyotik pouvwa dwe bay pa bouch oswa nan piki a, ou ka aplike lokalman. Grav anpil enfeksyon nan sèvo a yo anjeneral trete yo ak venn antibyotik. Pafwa, plizyè antibyotik yo te itilize nan ka ta gen rezistans nan yon antibyotik. Antibyotik sèlman travay pou bakteri ak pa afekte viris. Antibyotik travay pa ralanti desann miltiplikasyon nan bakteri oswa yo pa touye bakteri. Ki pi komen klas nesesite antibyotik yo te itilize nan medikaman gen ladan penisilin, sefalosporin, aminoglycosides, makrolid, quinolones ak tetrasiklin.
Se pa tout enfeksyon mande pou tretman yo, ak pou anpil pwòp tèt ou-limite enfeksyon tretman kapab lakòz plis efè segondè-pase benefis yo. Antibiotics jerans se konsèp ke founisè swen sante yo ta dwe trete yon enfeksyon ak yon antibiotics espesyalman travay byen pou sib la pathogens pou kantite lajan ki pi kout nan tan ak yo sèlman trete lè gen yon li te ye oswa trè sispèk patojèn ki pral reponn ak medikaman an.
Epidemyoloji
vignette|Lanmò akòz maladi enfeksyon ak parazit pou chak milyon dola moun ki nan 2012 {{legend|#ffff20|28-81}}{{legend|#ffe820|82-114}}{{legend|#ffd820|115-171}}{{legend|#ffc020|172-212}}{{legend|#ffa020|213-283}}{{legend|#ff9a20|284-516}}{{legend|#f08015|517-1,193}}{{legend|#e06815|1,194-2,476}}{{legend|#d85010|2,477-3,954}}{{legend|#d02010|3,955-6812}} vignette|Andikap-ajiste nan lavi ane pou maladi enfeksyon ak parazit pou chak 100,000 moun nan lane 2004. {{legend|#b3b3b3|no data}} {{legend|#ffff65|≤250}} {{legend|#fff200|250–500}} {{legend|#ffdc00|500–1000}} {{legend|#ffc600|1000–2000}} {{legend|#ffb000|2000–3000}} {{legend|#ff9a00|3000–4000}} {{legend|#ff8400|4000–5000}} {{legend|#ff6e00|5000–6250}} {{legend|#ff5800|6250–12,500}} {{legend|#ff4200|12,500–25,000}} {{legend|#ff2c00|25,000–50,000}} {{legend|#cb0000|≥50,000}} Nan 2010 apeprè 10 milyon moun te mouri nan yon maladi kontajye.
An Òganizasyon Mondyal Lasante kolekte enfòmasyon mondyal sou lanmò yo pa Klasifikasyon Entènasyonal nan Maladi (ICD) kòd kategori. Tablo ki anba la a bay lis nan tèt la nan maladi enfektye ki pa kantite moun ki mouri nan 2002. 1993, se done a yo enkli pou konparezon. Tèt twa sèl ajan/maladi asasen yo, se VIH/SIDA, TB ak malaria. Pandan ke nimewo a nan ka lanmò akòz prèske tout maladi yo te diminye, lanmò akòz VIH/SIDA yo te ogmante quadruple. Timoun maladi yo enkli koklich, poliomyelitis, difteri, lawoujòl ak tetanòs la. Timoun yo menm tou yo fè moute yon pousantaj gwo nan pi ba respiratwa ak dyare lanmò. Nan 2012, apeprè 3.1 milyon moun te mouri akòz enfeksyon nan aparèy respiratwa a pi ba, fè li nimewo a 4 kòz ki mennen nan lanmò nan mond lan.
Istorik pandemik
vignette|Gwo Epidemi maladi de Marseille nan 1720 touye 100,000 moun nan vil la ak pwovens yo ki antoure Yon pandemi (oswa mondyal epidemi) se yon maladi ki afekte moun ki gen plis pase yon vaste zòn jeyografik.
Maladi emèjant
Nan pifò ka yo, mikwo-òganis yo ap viv nan amoni ak gen tout pouvwa a yo via mityèl oswa commensal entèraksyon. Maladi a ka sòti lè yo ki deja egziste parazit vin patojèn oswa lè nouvo patojèn parazit antre nan yon lame nouvo. Plizyè aktivite imen yo te mennen nan aparisyon nan zoonotic patojèn imen, ki gen ladan viris, bakteri, pwotozoa, ak rickettsia, ak gaye nan vektè-koze maladi, wè tou Globalizasyon ak Maladi ak Wildlife maladi:
Istwa
Lide a nan contagion te vin pi plis popilè nan Ewòp pandan Renesans la, patikilyèman nan ekri nan italyen doktè Girolamo Fracastoro.
Anton van Leeuwenhoek (1632-1723) avanse syans la nan mikwoskospi pa ke yo te premye moun pou obsève mikwo-òganis, sa ki pèmèt pou pi fasil vizyalizasyon nan bakteri yo.
Nan mitan-19yèm syèk la John Nèj ak William Budd fè travay enpòtan demontre contagiousness nan tifoyid ak kolera nan dlo ki kontamine. Tou de se kredite yo ak diminye epidemi kolera nan tout ti bouk yo pa mete ann aplikasyon mezi sa yo anpeche kontaminasyon dlo.
Louis Pasteur a te pwouve pi lwen pase dout ke sèten maladi yo ki te koze pa ajan enfektye, epi li devlope yon vaksen pou maladi laraj.
Robert Koch, bay etid la nan maladi enfeksyon ak yon baz syantifik li te ye kòm Koch a postila.
Edward Jenner, Jonas Salk ak Albert Sabin devlope efikas vaksen pou varyòl ak polyo, ki ta ka rezilta nan eliminasyon epi tou pre-eliminasyon nan maladi sa yo, respektivman.
Alexander Fleming te dekouvri premye nan mond lan antibyotik, Penisilin, ki Florey ak Chèn lè sa a, devlope.
Gerhard Domagk devlope sulphonamides, premye espèk laj sentetik anti-bakteri dwòg.
Espesyalis medikal
An tretman medikal nan maladi enfeksyon tonbe nan jaden medikal nan Maladi Enfektye, epi nan kèk ka etid la nan pwopagasyon konsènen nan jaden an nan Epidemyoloji. Jeneralman, enfeksyon se okòmansman dyagnostike pa premye swen doktè oswa medsin entèn espesyalis. Pou egzanp, yon "senp" nemoni pral jeneralman dwe trete pa entèrnist oswa nan poumon (nan poumon doktè). Travay la nan maladi enfeksyon espesyalis se poutèt sa explik k ap travay ak tou de pasyan yo ak pratik jeneral, kòm byen ke syantis laboratwa, iminològ, bacteriologists ak lòt espesyalis.
Yon maladi kontajye ekip pouvwa dwe okouran lè:
Sosyete ak kilti
Yon kantite etid yo te rapòte asosyasyon ant pathogens chaj la nan yon zòn ak konpòtman moun. Pi wo pathogens chaj ki asosye ak diminye gwosè a nan gwoup etnik ak relijye gwoup ki nan yon zòn. Sa a pouvwa dwe akòz segondè pathogens chaj favorisant evite nan lòt gwoup, ki diminye pouvwa transmisyon a pathogens, oswa yon wo pathogens chaj anpeche kreyasyon an nan zòn lakòt yo gwo ak tout lame ki aplike nan yon kilti komen. Pi wo pathogens chaj se tou ki asosye ak plis restriksyon konpòtman seksyèl, ki diminye pouvwa transmisyon a pathogens. Li tou ki asosye ak pi wo preferans pou sante ak plus nan kanmarad. Pi wo pousantaj fètilite ak pi kout oswa mwens swen paran yo pou chak timoun se yon lòt asosyasyon ki ka yon konpansasyon pou to mòtalite ki pi wo. Genyen tou se yon asosyasyon ak polygyny ki pouvwa ap pi wo akòz pathogens chaj la, fè chwazi gason ak yon segondè rezistans jenetik de pli zan pli enpòtan. Pi wo pathogens chaj se tou ki asosye ak plis kolèktivism ak mwens endividyalis, ki limite pouvwa kontak ak deyò gwoup ak enfeksyon. Gen altènatif eksplikasyon pou omwen kèk nan asosyasyon malgre ke gen kèk nan eksplikasyon sa yo ka nan vire finalman dwe akòz pathogens chaj. Se konsa, polygny pouvwa tou pou akòz yon pi ba gason:fanm rapò nan zòn sa yo, men sa pouvwa finalman dwe akòz gason ti bebe ki gen ogmante mòtalite nan maladi enfeksyon. Yon lòt egzanp se ke pòv faktè sosyoekonomik ka finalman nan yon pati dwe akòz segondè pathogens chaj anpeche devlopman ekonomik.
Fosil dosye
alt=Skull of dinosaur with long jaws and teeth.|droite|vignette|150x150px|Herrerasaurus zo bwa tèt. Prèv ki montre yo nan enfeksyon nan fosil rete yon sijè nan enterè pou paleopathologists, syantis yo ki etidye evènman yo nan blesi ak maladi nan disparèt fòm lavi. Siy ki montre yo nan enfeksyon yo te dekouvri nan zo yo nan kanivò dinozò. Lè prezan, sepandan, enfeksyon sa yo sanble yo gen tandans yo dwe nan prizon nan sèlman ti rejyon nan kò an. Yon zo bwa tèt atribiye a byen bonè kanivò dinozò Herrerasaurus ischigualastensis ekspozisyon twou san fon-tankou blesi ki te antoure pa anfle ak pore zo yo. An teksti dwòl nan zo otou blesi yo sijere yo te aflije pa yon kout-te viv, ki pa peye-letal enfeksyon. Syantis yo ki etidye zo bwa tèt la espekile ke yo mòde mak te resevwa nan yon batay ak yon lòt Herrerasaurus. Lòt kanivò dinozò ak dokimante prèv ki montre yo nan enfeksyon gen ladan Acrocanthosaurus, Allosaurus, Tyrannosaurus ak yon tyrannosaur soti nan Kirtland nan Fòmasyon. Enfeksyon yo soti nan tou de tyrannosaurs te resevwa pa ke yo te mòde pandan yon batay, tankou nan Herrerasaurus echantiyon.
Karukera au bout de la nuit
Karukera au bout de la nuit se yon fim franse soti an 1988.
Farah Ménard
Marie Carmelle Farah Ménard, rele Farah Ménard, ki fèt (Ayiti) epi ki mouri 18 septanm 2011 (Ayiti), se yon jounalis ak aktris ayisyèn.
Biyografi
Depi yon laj trè jèn, Farah Menard te yon animatris radyo ː li kòmanse karyè li nan Radyo Pòtoprens an 1993, sou radio Solidarité ak radio Métropole.
Epi li te prezantatris nouvèl televizyon nan Télévision Nationale d'Haïti, Télé Éclair ak Télémax. Li te travay sou de (2) estasyon televizyon lokal (chanèl 4, answit 5). Li te anime pou kèk tan sou Vision 2000, pwogram : Vision Destination Saveur.
Greta Lee
Greta Jiehan Lee, rele Greta Lee, ki fèt 7 mas 1983 nan Los Angeles, Kalifòni, se yon aktris ak fanm ekriven amerikèn.
Farah Ménard
Biyografi
Li kite karyè li nan radyo. Nan dènye ane yo, li te travay nan endistri piblisite a. Farah Menard te dirije pwòp ajans li, biwo ekspètiz, Mithras Communication. Farah Menard te kolabore ak Ministè Kilti a pandan òganizasyon Deba Ete yo an 2009, li te pote panse li sou "pwoblèm piblisite ann Ayiti".Tankou aktris, li jwe kòm Paola Delarue, yon fanm avoka, nan fèyton radyo epi nan fim VIP (Vanité Intrigues Passions).
Farah Ménard te gen yon pitit fi, Norah.
Jenny Alpha
Jenny Georges Alpha, rele Jenny Alpha, ki fèt 22 avril 1910 nan Fòd Fwans nan Matinik ( Frans), epi ki mouri 8 septanm 2010 nan Pari se yon chantèz ak aktris fransèz.
Women in Trouble
Women in Trouble se yon fim ameriken ekri, reyalize ak kopwodui pa Sebastian Gutierrez ak soti an 2009.
Fòs santripèt
250px|right|thumb|Fòs santripèt Fòs santripèt se yon fòs nè ki egzèse nan direksyon sant sèk ki lakòz yon objè gen akselerasyon santripèt.
Socorro, Santiago de Cuba
Socorro se yon vil nan pwovens Santiago de Cuba, nan peyi Kiba. Li genyen kèk 20730 moun.
Istwa
Istwa
Relasyon ak Ayiti
Ant Kiba e Ayiti genyen 90 km lanmè.
Popilasyon ayisyen nan Kiba rive 300000 moun nan lane 2004. Kreyòl ayisyen se dezyèm lang ki pale nan Kiba, lang ayisyen an gen menm yon estasyon radyo pou kò l.
The Red Man's View
The Red Man's View se yon fim ameriken reyalize pa D. W. Griffith ak soti an 1909.
Socorro, Santiago de Cuba
Kèk lyen
Gade : Tout gwo vil yo nan kat sa
Empire State Building
thumb|right|Batiman Empire State
Empire State Building se yon batiman nan Nouyòk. Li gen 102 etaj.
Florence Brunet
Marie-Florence Brunet, rele Florence Brunet, ki fèt 1e avril 1959 nan Toulon epi ki mouri 14 oktòb 2008 nan Saint-Zacharie, se yon aktris fransèz.
Galán, Ciego de Avila
Galán se yon vil nan pwovens Ciego de Avila, nan peyi Kiba. Li genyen kèk 44369 moun.
Detay jewografik :
Ou mèt voye zye sou kat jewografik li nan paj sa
Istwa
Istwa
Relasyon ak Ayiti
Popilasyon ayisyen nan Kiba rive 300000 moun nan lane 2004. Kreyòl ayisyen se dezyèm lang ki pale nan Kiba, lang ayisyen an gen menm yon estasyon radyo pou kò l.
Kèk lyen
Gade : Tout gwo vil yo nan pwovens sa nan kat sa
Pèsonalite
Moun sa yo se pèsonalite nan pwovens sa, men non yo rele :
The Sheriff's Dilemma
The Sheriff's Dilemma se yon fim ameriken soti an 1915.
Blaise Senghor
Blaise Senghor se yon sineyas senegalè, ki fèt 30 me 1932 nan Joal epi ki mouri 6 oktòb 1976 nan Pari (Frans). Li te travaye pou UNESCO ak nan plizye òganizasyon entènasyonal. Li te
Biyografi
Li te nevè prezidan Léopold Sédar Senghor. Ant 1958 ak 1960, li etidye sinema nan IDHEC.
Geneviève Brunet
Geneviève Yvonne Alberte Brunet, rele Geneviève Brunet, ki fèt 31 me 1930 nan Alençon, se yon aktris ak metè an sèn fransèz.
Adam Yates
Adam Yates, ki fèt 7 out 1992 nan Bury, est un kourè siklis britanik, manm Mitchelton-Scott.
Frè jimo li Simon se tou yon kourè siklis.
Simon Pegg
Simon Beckingham, rele Simon Pegg, ki fèt 14 fevriye 1970 nan Brockworth (Angletè), se yon aktè britanik. Li tou komik, senaris, pwodiktè, chantè ak reyalizatè.
The Shooting of Dan McGrew
The Shooting of Dan McGrew se yon fim ameriken reyalize pa Herbert Blaché ak soti an 1915.
Georges Hilarion
Georges Hilarion se yon aktè.
Kizin ayisyèn
droite|thumb|250x250px| Poul an sòs
Pòtay:Edikasyon
Edikasyon: se modèl pou w swiv la, e se yon syans pou fe ti moun vin gran moun. Ti moun nan nan primè li dwe aprann dat istorik yo epi kalkil, ijyèn, ak gramè.
Kizin ayisyèn
Kuizin ayisyen an konsiste de tradisyon ak pratik pou kwit manje ki soti nan peyi Dayiti. Se yon kizin kreyòl ki soti nan yon melanj plizyè estil gastwonomik ki te peple pati lwès zile Ispanyola, sètadi enfliyans afriken, franse, endijèn Tayino, Panyòl ak Arab. Kuizin ayisyen an konparab ak sa ki nan "criollo" ( panyòl pou "kreyòl") ak menm jan ak rès la nan Karayib Latin, men diferan nan plizyè fason ak omològ rejyonal li yo.
Gou yo se nan yon nati fonse ak pikant ki demontre enfliyans afriken ak franse, ak derive remakab ki soti nan natif natal Tayino ak teknik panyòl.
Enfliyans levantin te fè wout yo nan kilti prensipal la, akòz yon migrasyon Arab atravè ane yo, etabli anpil biznis. Plizyè ane adaptasyon yo fè kuizin sa yo rantre nan kuizin ayisyen an.
Kizin pre-kolonyal
Ayiti te youn nan anpil zile Karayib yo te rete pa natif natal Tayino, ki pale yon lang Awakan yo rele Tayino. Babekyou a soti ann Ayiti. Mo "babekyou" a soti nan mo barabicu, yo te jwenn nan lang moun Tayino nan Karayib la ak Timucua nan Florid, e li te antre nan lang Ewopeyen an nan fòm barbacoa. Espesyalman, Oxford English Dictionary tradui mo a kòm yon "kad baton ki mete sou pòs". Gonzalo Fernández De Oviedo y Valdés, yon eksploratè Panyòl, te premye moun ki sèvi ak mo "barbecoa" nan enprime an Espay an 1526 nan Diccionario de la Lengua Española (2yèm Edisyon) nan Real Academia Española. Aprè Kristòf Kolon te debake nan Amerik yo an 1492, aparamman Panyòl yo te jwenn Ayisyen natif natal ki tap griye vyann bèt sou yon griy ki te fòme avèk yon kad an bwa ki te chita sou baton avèk yon dife ki te fè anba, ke flanm dife ak lafimen t ap monte epi anvlope vyann bèt la, sa ki te ba li yon ti kras. sèten gou. Etranj ase, menm kad la te itilize kòm yon mwayen pou pwoteksyon kont sovaj la ki ka atake nan mitan lannwit pandan y ap dòmi. Babekyou a non sèlman siviv nan kizin ayisyen an, men li te prezante nan anpil diferan pati nan mond lan e li gen anpil varyasyon rejyonal yo.
Kizin kolonyal
Kristòf Kolon te ateri nan Mòl Sen Nikola sou 5 desanm 1492, epi li te reklame zile a li te rele La Isla Espanola (pita yo te rele Ispanyola) pou Espay. Panyòl yo te etabli plantasyon sik e yo te fè natif natal yo travay kòm esklav, sepandan kondisyon piman bouk ak maladi enfektye yo te pote pa maren panyòl yo te prèske disparèt popilasyon endijèn nan lane 1520 kòm natif natal yo te manke iminite kont nouvo maladi sa yo, Panyòl yo te enpòte esklav soti nan Afrik pou travay plantasyon sa yo pito. Afriken yo te entwodui okra (yo rele tou gonbo ; gous manjab), ak i (fwi wouj ak jòn), tawo (yon rasin manjab), pwa pijon (grenn yon ti pyebwa afriken), ak divès kalite epis santi bon nan rejim alimantè a. An 1659, Franse yo te etabli tèt yo sou pati lwès zile Ispanyola ak Latòti pa chemen boukane yo. Trete Ryswick an 1697 te pèmèt Franse yo jwenn pòsyon lwès zile a nan men Panyòl yo te neglije. Nan ane 1700 yo, Franse yo te lokalize kontwòl li alèz, kiltive avèk siksè kann sik, kafe, koton, ak kakawo nan travay esklav afriken an. Lè Revolisyon ayisyen an te fini ak Premye Anpi Ayiti te etabli an 1804, plizyè milye refijye ki soti nan revolisyon an, alafwa Blan ak moun koulè ki lib ( afranchi oswa gens de couleur libres ), te kouri al Nouvèl Oleyan, souvan pote esklav afriken avèk yo, double popilasyon vil la. Yo te entwodui tou espesyalite ayisyen tankou pwa wouj ak diri ak mirliton (oswa rele chayote ; yon legim ki gen fòm pwa) nan kizin kreyòl Louzyàn.
Depi lendepandans Lafrans, enfliyans fransè a rete evidan nan sosyete ayisyen an, non sèlman nan itilizasyon lang lan men nan kontribisyon yo nan kuizin lan. Fwomaj franse, pen ak desè yo toujou manje komen yo jwenn nan magazen lokal yo ak mache yo.
Engredyan popilè
vignette|200x200px| Yon koup transvèsal nan manyòk vignette| Fwi zaboka (cv. 'Fuerte'); agoch: antye, adwat: nan seksyon Engredyan popilè pou prepare manje enkli :
Manje popilè
Kuizin ayisyen an souvan mete ansanm ak lòt zile rejyonal yo kòm " Kizin Karayib ", byenke li kenbe yon gou diferan inik. Li enplike itilizasyon anpil nan remèd fèy ak itilizasyon liberal nan piman. Yon manje tipik ta pwobableman se yon repa "diri kole ak pwa", ki se diri ak pwa wouj ( pwa pinto yo souvan itilize tou) glase ak yon marinad kòm yon sòs epi ki kouvri ak pwason wòz, tomat ak zonyon. Li souvan rele Riz Nasyonal la, konsidere kòm diri nasyonal Ayiti.
Okazyonèlman, diri yo manje ak pwa sèlman, men pi souvan pase pa, kèk sòt de vyann konplete plat la. Pire pwa oswa sòs pwa souvan vide sou tèt diri blan. Sòs pwa tradisyonèl ayisyen an mwens epè pase soup pwa nwa kiben an. Pwa nwa se nòmalman pwa yo chwazi, ki te swiv pa pwa wouj, pwa blan, e menm pwa frans. Poul manje souvan, menm bagay la tou ale pou vyann kabrit ak vyann bèf. Poul souvan bouyi nan yon marinad ki gen ladan ji sitwon, tounen zoranj, pwavscotch bonnet, lay ak lòt kondiman, epi, aprè sa fri jiskaske kwoustiyan.
Legim ayisyen (oswa tou senpleman "legim'" ann Ayiti), se yon bouyon legim epè ki fòme avèk yon melanj kraze berejenn, chou, chayot, epina, kreson ak lòt legim selon disponiblite ak preferans kizin lan. Li aromatize avèk epis, zonyon, lay, ak pat tomat, epi jeneralman kwit avèk vyann bèf oswa krab. Legim pi souvan sèvi avèk diri, men yo ka sèvi tou avèk lòt farin, tankou mayi moulen, yon labouy farin mayi bon plat ki sanble ak polenta oswa grits ), pitit mil ( pitimi kwit), oswa ble.
Lòt farin yo manje souvan gen ladan yanm, patat (yo pa ta dwe konfonn youn ak patat dous nan Amerik dinò), pòmdetè, ak lamveritab. Sa yo souvan manje avèk yon sòs mens ki gen ladan pat tomat, zonyon, epis santi bon, ak pwason sèk.
Tchaka se yon bouyon remoute kouraj ki gen ladann hominy, pwa, joumou (kalbas), ak vyann (souvan vyann kochon ).
Boulèt, se boul vyann avèk pen ki gen sezonman nan mòd ayisyen an.
Yo pi souvan sèvi espageti an Ayiti kòm yon plat manje maten epi yo kwit ak sandwitch, aran sèk, ak epis santi bon, yo sèvi ak sòs tomat epi pafwa krison kri. droite|vignette|200x200px| Pate ayisyen Youn nan aperitif ki pi popilè nan peyi a se pate ayisyen an, ki fèt avèk vyann bèf, poul, mori sale, aran fimen (manje) ak kodenn mens ki antoure pa yon kwout kroustiyan oswa flak. Lòt ti goute yo gen ladan beye malanga fri ki pikant epi ki rele akra, bannann peze, ak marinad yon boul farin bon plat. Pou yon repa konplè, yo ka sèvi ak griyo (vyann kochon fri), kabrit taso (vyann kabrit fri) oswa lòt vyann fri. Manje sa yo sèvi ak yon baz pikant ki rele pikliz ki gen ladann chou, kawòt, vinèg, pwav scotch bonnet, ak epis santi bon. Manje fri, ke yo rele kolektivman fritay, yo vann lajman nan lari yo.
Repa rejyonal yo
droite|vignette|240x240px| Bol soup Joumou ak pen Kizin rejyonal egziste tou nan tout peyi Dayiti. Nan zòn ozalantou Jeremi, nan depatman Grandans nan pwent sidwès peyi a sou Gòlf Gonâv, yo manje yon plat ki rele tonmtonm, ki se fwi pen vapè ki rele lam veritab kraze nan pilon. Tonmtonm vale san moulen, sèvi ak yon sòs glise ki fèt ak okra ( kalalou ), kwit avèk vyann, pwason, krab, ak epis sale. Tonmtonm sanble anpil ak Fufu nan Afrik lwès. Yon lòt plat rejyonal ki rele poul ak nwa kajou, ki se poul ak nwa kajou, se soti nan nò peyi a, nan zòn nan alantou Kap Ayisyen.
Vag migrasyon te enfliyanse kizin ayisyen an tou. Pa egzanp, imigran ki soti nan peyi Liban ak peyi Siri te pote kibbeh, ki te adopte nan kizin ayisyen an.
Baz gou nan anpil manje ayisyen se epis, yon sòs konbinezon ki fèt avèk piman kwit, lay, ak zèb, patikilyèman zonyon vèt, tim, ak pèsi. Li se tou itilize kòm yon kondiman debaz pou diri ak pwa epi yo itilize tou nan bouyon ak soup.
Bouyon kib yo souvan itilize pa kizinye ayisyen, sitou avèk mak Maggi de pli zan pli enpòte.
Byè
Byè se youn nan plizyè bwason alkòl komen ann Ayiti, souvan bwè nan festival, fèt, epi detanzantan akonpanye yon repa. Mak byè ki pi konsome ann Ayiti se Prestige, yon lagè dou ki gen yon gou ki lejè ak krepi, men yon ti gou dous, ak yon gou vag men fò ki raple plizyè byè nan estil ameriken. Prestige se Brasserie Nationale d'Haiti (pwopryetè Heineken).
Wonm
Ayiti konnen entènasyonalman pou wonm li yo. Konpayi ki pi popilè nan peyi a se Wonm Babankou ki renome nan lemonn, youn nan pi rafine ak pi popilè ekspòtasyon nan peyi a daprè estanda entènasyonal yo. Li se bwason avèk alkòl ki pi renmen nan peyi a. Li inik nan distilri yo sèvi avèk ji kann dirèkteman olye pou yo melas tankou lòt kalite wonm. Se wonm nan mache nan apeprè 20 peyi epi li itilize yon pwosesis distilasyon ki sanble ak pwosesis yo itilize pou pwodui konyak.
Kleren
Kleren se yon bwason distile ki fèt ak sik kann, ki sibi menm pwosesis distilasyon ak wonm, byenke mwens rafine, ak brit. Li pafwa refere li kòm yon wonm blan paske nan kalite yo menm jan an. Yo konsidere li kòm yon opsyon pi bon mache pase rwonm estanda ann Ayiti e kòm rezilta li konsome plis. Yo itilize li tou nan rityèl Vodou.
Kremas
Kremas se yon bwason avèk alkòl ki dous avèk krèm natif natal Ayiti. Se bwason ki fèt sitou avèk krèm kokoye, lèt kondanse oswa evapore sikre ak wonm. Wonm yo itilize anjeneral bren; sepandan, wonm blan yo itilize souvan tou. Plizyè lòt epis santi bon yo ajoute pou plis awòm tankou kannèl, nwa kajou, lanni, osi byen ke engredyan divès tankou ekstrè vaniy ki lajman itilize oswa rezen chèch. Resèt yo varye de moun a moun avèk kèk diferans nan engredyan isit ak la. Sepandan gade an jeneral ak gou yo se menm bagay la. Bwason an posede yon konsistans krèm ki sanble ak yon krèm glase epè epi li varye soti nan blan ak bèj nan koulè. Li se yon bwason trè popilè, sèvi regilyèman nan evènman sosyal ak pandan vakans yo. Li se anjeneral boule ansanm ak yon patisri dous nan kèk sòt. Bwason an souvan sèvi frèt, sepandan li ka sèvi nan tanperati sal. Dènyèman, bwason an te vann ann Ayiti ak Ozetazini.
Bwason san alkòl
Akòz klima twopikal li, ji se yon poto prensipal ann Ayiti. Ji nan anpil fwi yo souvan fè epi yo ka jwenn tout kote. Ji gwayav, ji chadèk, ji mango, ansanm ak ji yo nan anpil fwi agrim ( zoranj, granadin, fwi pasyon, elatriye) yo jwi. Ji se bwason defakto a paske varyete li yo genyen gou, pwodiksyon fasil, ak aksè toupatou. Bwason malte, ki se bwason san alkòl ki gen ladan lòj san fèrmante ak melas ajoute pou gou yo souvan bwè. Fwi chanpay ki gen gou Cola Couronne, se sansab soda ki pi popilè an Ayiti ak dyaspora li yo, paske li se yon bwason ki gen siksè depi 1924. Cola Lacaye se tou yon lòt mak nan soda ki vini nan yon varyete de gou ki gen ladan kola fwi. Nan zòn ki pi iben nan nasyon an, bwason Ameriken yo tankou Coca-Cola ak PepsiCo yo tou renmen. Milkchèyk yo bwè tou regilyèman. Tout nasyon an renmen dous, kafe fò. Depi 1898, youn nan pi ansyen mak kafe yo, Café Selecto ak Rebo ki pi resan an, tou de ofri gwo melanj. Kafe ayisyen an gen yon gou klasik ak rich nan chokola dous ak rekò melon dou.
Desè
Anpil kalite desè yo manje ann Ayiti, soti nan dou a sikre. Kann yo itilize souvan nan fè desè sa yo, sepandan sik an mòso yo itilize souvan. Yon desè trè byen renmen se yon glas pile ki rele fresko ki ka fwete byen vit. Fresko se menm jan ak yon glas italyèn, sepandan li konsiste prensipalman nan siwo fwi. Siwo a se enpe epè ak trè dous. Li se souvan vann pa machann lari yo. Dous sant ti goute sa a ki tankou sirèt souvan atire abèy, sa ki yo wè souvan nan lari. Pen patat se yon pen dous ki fè ak kannèl, lèt evapore ak patat dous. Li anjeneral sèvi frèt soti nan frijidè a, men li ka manje tou nan tanperati anbyan. Akasan se yon Milkchèyk mayi epè avèk yon konsistans ki sanble ak sa ki nan labouyi, yon kalite labouyi farin mayi. Li fèt ak anpil nan engredyan yo menm jan ak pen patat ki gen ladan lèt evapore, ak sik.
Lis repa ayisyen ak lòt
droite|thumb|250x250px| Planten Doub Fri droite|thumb| Pikliz ayisyen thumb| Griyo te sèvi ak bannann fri ak pikliz
The Renunciation
The Renunciation se yon fim ameriken reyalize pa D. W. Griffith ak soti an 1909.
Soledad, Santiago de Cuba
Soledad se yon vil nan pwovens Santiago de Cuba, nan peyi Kiba. Li genyen kèk 19205 moun.
Istwa
Istwa
Relasyon ak Ayiti
Popilasyon ayisyen nan Kiba rive 300000 moun nan lane 2004. Kreyòl ayisyen se dezyèm lang ki pale nan Kiba, lang ayisyen an gen menm yon estasyon radyo pou kò l.
Kèk lyen
Gade : Tout gwo vil yo nan kat sa
Pèsonalite
Moun sa yo se pèsonalite nan pwovens sa, men non yo rele :
Gangalito, Ciego de Avila
Gangalito se yon vil nan pwovens Ciego de Avila, nan peyi Kiba. Li genyen kèk 7029 moun.
Jean de Dieu Tchegnebe
Jean de Dieu Tchegnebe, rele tou Man No Lap, ki fèt 23 mas 1972 nan Menoua (Kamewoun), se yon aktè, reyalizatè, senaris ak pwodiktè kamewounè.
Biyografi
Jean de Dieu Tchegnebe fèt an 1972 nan depatman Menoua (depatman) nan rejyon lwès Kamewoun.
Gangalito, Ciego de Avila
Ou mèt voye zye sou kat jewografik li nan paj sa
Jean de Dieu Tchegnebe
Biyografi
Li kòmanse karyè aktè li an 1994 atravè odyo komik. Li prezante yon pwogram satirik sou radyo CRTV Douala  FM 105 Suelaba soti nan 1995 a 1997.
Gangalito, Ciego de Avila
Istwa
Istwa
Relasyon ak Ayiti
Popilasyon ayisyen nan Kiba rive 300000 moun nan lane 2004. Kreyòl ayisyen se dezyèm lang ki pale nan Kiba, lang ayisyen an gen menm yon estasyon radyo pou kò l.
Kèk lyen
Gade : Tout gwo vil yo nan pwovens sa nan kat sa
Pèsonalite
Moun sa yo se pèsonalite nan pwovens sa, men non yo rele :
Joyce Châtelier-Brunet
Joyce Châtelier-Brunet, ki fèt 1e septanm 1966 nan Ermont (alò nan Seine-et-Oise), se yon aktris.
Jean-Michel Carré
Jean-Michel Carré, ki fèt 26 jiyè 1948 nan Pari (Frans), se yon reyalizatè, dokimantaris, direktè fotografi, pwodiktè sinema ak senaris franse.
Paulin Soumanou Vieyra
Paulin Soumanou Vieyra (ki fèt 31 janvye 1925 nan Porto-Novo, Se konsa nan Dahomey, jodi a nan Benen epi ki mouri 4 novanm 1987 nan Pari) se yon reyalizatè beninwa, epi natiralize senegalè ak yon istoryen sinema afriken.
Biyografi
An lane 1961 li marye avèk Myriam Warner, yon powèt gwadloupeyèn. Youn nan sè l yo se Justine Vieyra, ki fèt nan Parakou.
Frédéric Chopin
Fryderyk Franciszek Chopin, rele Frédéric Chopin, ki fèt 1e mas 1810 nan Żelazowa Wola (Polòy) epi ki mouri 17 oktòb 1849 nan Pari (Frans), se yon mizisyen polonè.
Zèv li yo
thumb|alt=photo : partitions|Kèk liv edisyon Ignacy Paderewski Zèv Chopin.
Zèv plis jwe nan repètwa klasik pou pyano :
Chopin te konpoze plisyè Varyasyon pou pyano ak orkès, de Konsèto pou pyano, kèk Triyo, kèk Sonat, kèk Fantèzi, yon Berceuse ak kèk Enpwonti.
Grey's Anatomy
Grey's Anatomy se yon seri televizyon amerikèn reyalize pa Rob Corn prensipalman ak difize pa ABC depi 27 mas 2005.
Louis Brody
M'bebe Mpessa, rele Louis Brody, ki fèt 15 fevriye 1892 nan Dwala (Kamewoun) epi ki mouri 11 fevriye 1952 nan Bèlen (Almay Lwès), se yon aktè, mizisyen ak litè alman ki gen orijin kamewounèz.
Pòtay:sinema
This portal is for developping cinema.
Lòt seksyon yo :
Pòtay:Ekonomi
Politik Ekonomi
Rive yon moman kote w wè bagay yo ann grandè natu a. Makwo ann grèk siyi fi gran. Lè nou tande yon spesyalis ki pou ekonomi an ap pale anpil: << ki pou pwen an ki pou wè makwo...>> Oswa << Ann makwo ekonomi...>> Konnen ke, tankou fotograf la oswa reyalizatè a ki pou sinema a, li pare l pou l fe yon gwo plan nan analiz ekonomik.
Yon pwof ki kenbe lakrè a. Ki pou makwo ekonomi atache l nan abode avek etidyan yo fonksyon yo, li rele tou agrega yo. Pwodiksyon an, envestisman an, epay lan, konsomasyon an, revni an, sotiakbagay yo e antre-akbagay yo se yo k prensipal fonksyon yo. Poukisa n di egalman agrega yo?
Pa janm ou remake ann bann-ànons sou ti ekran nan lang anglè a kèk bagay nan fason sa: Milan AC-Mancheter United, agrega 3-2. Sa siyifi ke nan match ale ann lig lan bann chanpyon yo, sko final la se te nyl, tankou 2-2. Tankou nan komansman ki pou match retou a, Milan gentan ouvè sko a, reyalizatè a ki pou retransmisyon an roule pa anba ki pou ekran an mansyon an: agregat 3-2. Gol sa a yo ajoute l sou dez premye yo. Menm jan an, ann makwo-ekonomi kalkil la se menm lan. You fonksyon s'ajoute y ajoute l ak you lot. Ekwasyon an appou nan takapab tikras jan w wè l :
PIB=revni nasyonal
Revni an etan ke pwofi yo, salè yo e rann nan yo. Pwofi a se «prim ki pou risk» ki pou antreprenè a, pou anplwaye ekspresyon an ki pou selèb ekonomis otrichyen Joseph Aloïs Schumpeter. Salè yo se yo k vèse yo nan sa a yo ki ofri yo fos yo a ki pou travay e rann nan, sa ka sebagay you plis-valè byenkpadeplase oswa pwodui a ki pou you lwaye.
Nan ekonomi, chak varyab, chak paramèt gentan kontrepati. Envestisman an se lik alimante pa epay. Epay se lik piblik la oswa prive. Piblik lè, nan fen an ki pou ekzèsis fiskal la, li rete nan trezo a ki pou gendepase yo ( chajekoulegba yo) budjè yo. Epay lan se lik konstitye pa pati a ki pa konsome ki pou revni pou sa k patikilye yo. Li se lik al labank. Pou kredi a akode pa bank yo, epay lan ki pou patikilye yo se lik nan dispozisyon an ki pou antrprenè yo, rele tou envestisè yo oswa anko kapitalis yo. Tankou nan makwo-ekonomi, ekilib la se san sispann rechèche, envestisman an se egal a epay lan.
Epitou, pwodiksyon an alimante konsomasyon an. Men peyi a preske pa gen rantre ki pou deviz yo, ki pou monnen fort yo, si you pati ki pou pwodiksyon an pa t sotiallotdbor. twouve ke gen machandiz yo tou ki rantre yo anndan peyi a, konsa ke tout sèvis yo se yo k founi vini sot lotdbo. Égalité ant X (Soti-ak-bagay yo) e I (antre-ak-bagay yo) se you wè ki pou moun lespri. Li rete pou konsidere transfè yo ki pou moun k alviv lotdbo yo, sa-vle-di voye yo ki pou kitepatri yo ak paran yo ki rete Ayiti. Yon mann konsiderab ki avwazin, selon statistik yo ki disponib yo, 2 milya ki pou dola yo. Pou n fini, enpo yo e taks (oswa taksasyon ann anglè). Ponksyon fiskal sa se vital pou fè tounen machin gouvenmantal la. Leta efektye pakèt depans apati de resèt fiskal yo. Previzyon sa a yo ki pou resèt yo e ki pou depans yo se yo k konsinye nan you dokiman baptize budjè, ki se vote chak àne pa chanm yo. Ideyal la se t ap ekilib budjetè a, men nan pratik la, leta viv ke nan defisi yo. Li depanse plis ke li pa kreye mwayen.
Should a Mother Tell?
Should a Mother Tell? se yon fim ameriken reyalize pa J. Gordon Edwards ak soti an 1915.
Dwa fanm
thumb
Famn ak Sosyete a
Egalite seksyèl nan vodou ayisyen an pèmèt enklizyon fanm nan preske tout aspè nan sosyete a. Fanm peyizan espesyalman, akòz pwoksimite yo nan vodou, te tradisyonèlman jwe yon wòl enpòtan nan lavi ayisyèn. Patisipasyon yo nan agrikilti, komès ak endistri te trè enpòtan, konpare ak tokay yo nan Amerik Latin nan. Pandan okipasyon amerikèn an (1915-1934), fanm peyizan te patisipe aktivman nan lagè, yo te fè pati geriya epitou mete soupye sevis entèlijans anti-US pou libere peyi Ayiti. Patisipasyon yo nan komès, pèmèt fanm peyizan ayisyen yo akimile resous ekonomik ki fè yo pi endepandan pase plis fanm ki soti nan elit yo.
Yon ti koutje sou kondisyon ak sitiyasyon famn nan peyi Ayiti
Konstitisyon ayisyèn bay fanm menm dwa ak gason sou plan ekonmik, politik, sosyal ak kiltirèl. Men, reyalite a pwouve kontrè. Fanm sibi plis diskriminasyon ak vyolans mete sou difikilte pou jwenn travay ak obstak pou patisipe nan politik. Gen plis gason nan espas pouvwa ak desizyon paske nan sosyete a, nan fanmi, yo di politik se zafè gason. Menmsi fanm yo reprezante 52% nan popilasyon an, konstriksyon sosyete a montre siperyorite gason parapota fanm. Depi lane 1934, fanm peyi Ayiti ap goumen pou ekzese dwa sivil ak politik yo, men sa pa janm fasil. Pa twò lontan, Palman ayisyen te rive vote yon atik nan amandman konstisyon an ki mande yon kota pipiti 30% fanm nan tout espas lavi nasyonal la, annatandan aplikasyon prensip egalite fanm ak gason. Yo kontinye sansibilize Palmantè yo pou konsolide aki yo. Konsa, yon ventèn Oganizasyon fanm fè 192 pwopozisyon lwa ki mete aksan sou egalite fanm ak gason nan kad pwochen amandman konstitisyon an.
Daprè yon atik Alterpresse, òganizasyon fanm yo antreprann plizyè aksyon espesifik pou amelyore kondisyon fanm pou yon sosyete ki ekilibre. Sou kesyon lejislasyon, MOUFFED travay pou elimine atik diskriminatwa nan kòpis jiridik ayisyen an; Sou kesyon dwa politik, FanmYola, sansibilize pati politik yo pou patisipasyon fanm egal ak gason nan espas pouvwa. SOFA travay pou amelyore kreye yon fèm agrikòl nan Saint Michel de l’Attalaye pou pèmèt jenn fanm aprann kiltive pwodui ekolojikmam korèk Nan Yon lòt atik ki soti nan Dofen News, Guerlyne Residor nan KRIFA plede anfavè edikasyon, sansibilisasyon ak otonomi finansye fanm parapòta gason, pou elimine vyolans sou fanm. Rete anpil travay ankò pou rive sou chimen egalite nan tout nivo jan konstitisyon an mande.
Santwomè
250px|right|thumb|Santwomè (2) Santwomè se yon estrikti selilè ki ini de (2) kwomatid sè yon kwomozòm.
Dwa fanm
Reprezantasyon politik
Gouvènman ayisyen an gen yon Ministè Kondisyon Fanm ak Dwa Fanm, men li manke mwayen pou adrese pwoblèm tankou vyolans kont fanm ak tizonnay seksyèl nan espas travay. Michelle Pierre Louis, dezyèm fanm ayisyèn ki te Premye Minis, te gen yon ajenda solid pou goumen kont inegalite epitou konbat vyolans sou fanm.
L'Enquête (fim, 2015)
L'Enquête se yon fim franse akri ak reyalize pa Vincent Garenq ak soti nan mwa fevriye 2015.
Kapot
Kapòt, se yon aparèy baryè ki gen fòm, ki itilize pandan rapò seksyèl pou redwi pwobabilite gwosès la oswa yon enfeksyon seksyèl transmisib (MST). Gen tou de kapòt gason ak fi. Avèk itilizasyon apwopriye-epi itilize nan chak zak nan kouche-fanm ki gen patnè sèvi ak Kapòt gason (male condoms) fè eksperyans yon 2% pousantaj gwosès chak ane. Avèk itilizasyon tipik to a gwosès se 18% chak ane. Itilizasyon yo anpil diminye risk pou gonore, klamidya, trikomonyaz, epatit B, ak VIH / SIDA. Yo menm tou yo nan yon pi piti limit pwoteje kont èpès jenital, papillomavirus imen (HPV), ak sifilis.
Se kapòt gason an woule sou yon penis drese anvan kouche ak travay pa bloke semenn soti nan k ap antre nan kò a nan yon patnè seksyèl. Kapòt gason yo anjeneral te fè soti nan an latèks ak mwens souvan soti nan an poliyiretàn oswa ti mouton trip. Kapòt gason gen avantaj ki genyen nan fasilite nan itilize, fasil jwenn aksè, ak kèk efè segondè. Nan moun ki gen yon alèji an latèks yo ta dwe itilize yon an poliyiretàn oswa lòt vèsyon sentetik. Kapòt fanm yo tipikman te fè soti nan an poliyiretàn epi yo ka itilize plizyè fwa.
Condom yon metòd pou anpeche MSTs (STIs) yo te itilize depi omwen 1564. Kapòt Rubber vin disponib nan 1855, ki te swiv pa kapòt an latèks nan ane 1920 yo. Yo nan Lis Òganizasyon Mondyal Lasante Medikal, medikaman ki pi efikas epi san danje ki nesesè nan yon sistèm sante. Pri a en nan mond lan devlope se sou 0.03 a $ 0.08 chak. Nan kapòt Etazini yo anjeneral koute mwens pase US $ 1.00. Globalman mwens pase 10% nan moun ki itilize kontwòl nesans yo ap itilize kapòt la. Pousantaj nan sèvi ak kapòt yo pi wo nan mond lan devlope. Nan Wayòm Ini kapòt la se dezyèm metòd ki pi komen nan kontwòl nesans (22%) pandan ke yo nan peyi Etazini li se twazyèm lan ki pi komen (15%). Apeprè sis a nèf milya dola yo vann yon ane.
Kontròl Gwosès
Kapòt ka edew evite gwoses. Tankou nan pi fò fòm nan kontrasepsyon, ka evalye de fason. Pafè itilize oswa pousantaj efikasite metòd sèlman gen ladan moun ki sèvi ak kapòt byen epi chak. Itilizasyon aktyèl, oswa tipik efikasite itilizasyon pousantaj yo nan tout itilizatè kapòt, ki gen ladan moun ki sèvi ak kapòt mal oswa ki pa sèvi ak kapòt nan chak zak nan kouche. Pousantaj yo jeneralman prezante pou premye ane nan sèvi ak yo. Pifò souvan se Index nan Pearl itilize kalkile pousantaj efikasite, men gen kèk syans sèvi ak tab desizyon.
Itilize tipik gwosès la nan mitan itilizatè kapòt varye depandan sou popilasyon an yo te etidye, sòti nan 10 a 18% chak ane. Pousantaj nan gwosès pafè itilize nan kapòt se 2% chak ane.
Enfeksyon seksyèlman transmisib (MST - Mladi seksyèlman transmisib)
Yon kopi jeyan nan yon condom sou Obelisk a nan Buenos Aires, Ajantin, yon pati nan yon kanpay konsyantizasyon pou 2005 Mondyal SIDA Jou a Kapòt yo lajman rekòmande pou prevansyon enfeksyon seksyèl transmisib (STIs). Yo te montre yo efikas nan diminye pousantaj enfeksyon nan tou de gason ak fanm. Pandan ke pa pafè, kapòt la se efikas nan diminye transmisyon an nan òganis ki lakòz SIDA, èpès jenital, kansè nan matris, veri jenital, sifilis, klamidya, gonore, ak lòt maladi. Kapòt yo souvan rekòmande kòm yon adjwen nan metòd kontwòl pi efikas pou nesans (tankou IUD) nan sitiyasyon kote pwoteksyon STD tou vle.
Selon yon rapò 2000 nan Enstiti Nasyonal Sante (NIH), itilizasyon ki konsistan nan kapòt an latèks diminye risk pou transmisyon VIH / SIDA pa apeprè 85% relatif nan risk lè san pwoteksyon, mete pousantaj la serokonversion (pousantaj enfeksyon) nan 0.9 pou chak 100 moun-ane ak condom, desann soti nan 6.7 pou chak 100 moun-ane. Analiz pibliye nan 2007 nan Inivèsite Branch Texas Medikal ak Òganizasyon Mondyal Lasante yo te jwenn rediksyon risk menm jan an nan 80-95%.
NIH revizyon an 2000 konkli ke sèvi ak kapòt siyifikativman diminye risk pou gonore pou gason. Yon etid 2006 fè rapò ke itilizasyon kapòt apwopriye diminye risk transmisyon papillomavirus imen (HPV) ak fanm apeprè 70%. Yon lòt etid nan menm ane a yo te jwenn itilize kapòt ki konsistan te efikas nan diminye transmisyon nan viris èpès senp-2 ki rele tou èpès jenital, nan tou de gason ak fanm.
Malgre ke yon condom se efikas nan ekspoze limite, gen kèk transmisyon maladi ka rive menm avèk yon kapòt. Zòn enfektye nan pati yo, espesyalman lè sentòm yo prezan, pa ka kouvri pa yon kapòt, ak kòm yon rezilta, kèk maladi tankou HPV ak èpès ka transmèt pa kontak dirèk.
Condom kapab itil tou nan tretman chanjman potansyelman prekosyonèl. Ekspozisyon papillomaviris imen, menm nan moun ki deja enfekte ak viris la, parèt ogmante risk pou yo chanjman prekanè.
Les Razmoket (série télévisée, 2021)
Les Razmoket se yon seri televizyon pou timoun Ilandyen yo
Solís, Santiago de Cuba
Solís se yon vil nan pwovens Santiago de Cuba, nan peyi Kiba. Li genyen kèk 22161 moun.