cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Malabo
Stawizny
W lěće 1969 sta so Santa Isabel ze stolicu noweho stata Ekwatorialneje Gineje a dósta 1973 swoje dźensniše mjeno Malabo
Pólska
Pólska ( Polska) je srjedźoeuropski stat mjez Baltiskim morjom a Karpatami. Stolica a najwjetše město je Waršawa.
Politika
Andrzej Duda je wot 7. awgusta 2015 jako naslědnik Bronisława Komorowskeho z prezidentom Pólskeje. Komorowski bě naslědnik Lecha Kaczińskeho (Prawo i Sprawiedliwość), kotryž 10. apryla 2010 přez spad lětadła smjertnje znjezboži. Wot lěta 2007 tworješe liberalno-konserwatiwna strona PO a jeje koaliciski partner, pólska ludowa strona PSL knježerstwo. Spočatnje pod ministerskim prezidentom Donaldom Tuskom a wot 2014 z ministerskej prezidentku Ewa Kopacz. Po wólbach w oktobrje 2015 přewza PiS z načolnej kandidatku Beatu Szydło tež pólske knježerstwo.
Kohtla-Järve
Leži něhdźe 140 kilometrow wuchodnje Tallinna.
Lěsna truskalca
Wopis
Lěsna truskalca je zelišćowa, wjacelětna a zymozelena rostlina, kotraž docpěje wysokosć wot 20 cm. Rostlina je kosmata a ma dołhe wuběžki z korjenjemi.
Rozšěrjenje
Lěsna truskalca je w cyłej Europje a sewjernej Aziji rozšěrjena.
Křiwotrubka
Kćenja
Kćěje wot meje hač do septembra. Kćenja su swětłomódre z běłej, kolenojće zhibnjenej trubjałku, kotrejež zachod njese pjeć běłych, kosmatych šupiznow. Wone docpěwaja šěrokosć wot pjeć hač do sydom milimetrow a steja w łopjenjowatym kwětnistwje. Před rozkćěwom kwětnistwa su k jednomu bokej wobroćace.
Nažołta truskalca
Rozšěrjenje
Rostlina je předewšěm w srjedźnej a južnej Europje, sewjernje hač do Skandinawiskeje rozšěrjena.
Přaska
Přaska  (delnjoserbšćina: praskac) (Equisetum arvense) je rostlina ze swójby křipicow (Equisetaceae).
Lewašowo (Pětrohród)
thumb|left
Arkadak
Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1721 załožiło a ma wot lěta 1963 měšćanske prawa.
Cokow
Geografija
mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Cokowa (2018)
Tuvalu
Geografija
Na kupach knježi horca tropiska klima z přerěznej temperaturu wot 30 °C.
Infrastruktura
Wot lěta 2002 ma Tuvalu cyłkownje wósom kilometrow asfaltowaneje dróhi a z tym najkrótšu nadróžnu syć na swěće. Wot lětanišća we Funafuti dawa liniju do Fidźija. Wobchad mjez kupami přewjedźe so z přewoznymi čołmami.
Rozdwojeny ginkgo
Wopisanje
Kćěje w aprylu. Muske kćenja steja w mickach. Žónske kćenja su njenapadne.
Lesny křižomnik
Kćenja
Kćenja płaća jako najrjeńše domjacych křižomnikow.
Hadam Bohuchwał Šěrach
Česćowanja
Přez swoje wědomostne zasłužby zdoby sebi Hadam Bohuchwał Šěrach mjezynarodny wuznam na polu pčołarstwa a bu čłon wšelakich towarstwow a akademijow, kaž Kejžorskeje swobodneje ekonomiskeje towaršnosće w Pětrohrodźe, Kurbayerskeje krajneje towaršnosće, Ekonomiskeje Society w Lipsku, Romsko-kejžorskeje akademije přirodospytnikow, Akademijow wědomosćow w Göttingen a w Haarlemje. Nimo toho spožčichu so jemu złote a slěborne medalje wot ekonomiskeje towaršnosće w Pětrohrodźe, wot zwudowjeneje sakskeje kurwjerchowki Marije Antonije, bayerskeho kurwjercha Maximiliana Józefa a Afriskeje lože w Berlinje.
Johannes Müller
Promowowany lěkar Müller je bjezkonfesionelny, dźěleny a nan jedneje dźowki.
Kanadiska wódna njerodź
Kćenja
Kćěje wot meje hač do awgusta. Kćenja płuwaja na wódnym powjerchu a su něhdźe 5 mm wulke. Jich stołpik docpěwa dołhosć wot 10 hač 20 cm. Žónske kćenje su šěsćličbne a běłe.
Wódna wjerćawka
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Jakub Lorenc-Zalěski
mini|upright|Jakub Lorenc wokoło 1920
Literariske dźěło
Po nawróće do Łužicy pisaše předewšěm bajki, powědančka a romany. Mjez 1924 a 1934 běše z předsydu Koła serbskich spisowaćelow. Wjedźeše literarne listowanje mjez druhim z Mikławšom Andrickim, z kotrymž běše wusce spřećeleny. W lěće 1931 wozjewjena kniha „Kupa zabytych“, kotraž bě hižo mjez 1918 a 1924 nastała, płaći jako měznik moderneho serbskeho powědarskeho wuměłstwa. W lětomaj 1932 a 1933 spisany romanowy fragment „W putach wosuda“ ma awtobiografiske rysy a wosta njedokónčeny.
Rjana Łužica
framed|Prěnjej štučce hymny w rukopisu Zejlerja. Druha štučka so dźensa hižo njespěwa. Rjana Łužica (w delnjoserbskej warianće ma spěw titul „Rědna Łužyca”) je narodna hymna Serbow.
Forma spěwa
Baseń ma pjeć linkow w kóždej štučce, melodija k tomu wopřija sydom taktow z nataktom. Original je w fis-moll a spjeća so wšěm pospytam formoweje analyzy.
Syćel
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Pěskowa husowka
Pěskowa husowka (Arabidopsis arenosa, Syn.: Cardaminopsis arenosa (L.) Hayek) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae).
Hadźicowka
Hadźicowka (Sarracenia) je ród ze swójby hadźicowkowych rostlinow (Sarraceniaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:
Osijek
Nimo mnohich muzejow a dźiwadłow ma Osijek tež uniwersitu.
Njedźichow
Stawizny
Prěnje pisomne naspomnjenje městnosće běše w lěće 1438 (Bernsdorff), słowjanske sydlišćo same nasta hižo něhdźe 1100. Němske pomjenowanje wotwodźuje so wot Berharda, něhdyšeho knjeza z Kamjenca. Serbske pomjenowanje wotwodźuje so ze serbskich wosobowych mjenow Nezdech abo Nezdich. Přez lětstotki bě Njedźichow mała burska wjeska. Hakle kónc 19. lětstotka wuwije so městnosć k přemysłowej městnosći a z tym ličba wobydlerjow přiběraše. Po Wienskim kongresu bě Njedźichow Pruskej připadnył, mjeztym zo wosta bliska Nadrózna Hrabowka sakska.
Rutenski komonc
Rutenski komonc (Melilotus wolgicus) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Sudan
Geografija
Mjezuje z Egyptowskej na sewjerje, z Libyskej a Čadom na zapadźe, ze Centralnoafriskej republiku na juhozapadźe, z Južnym Sudanom na juhu a z Etiopiskej, Eritreju a Čerwjenym morjom na wuchodźe.
Stryj
Wotkazy
Sydlišćo je so w lěće 1385 prěni raz naspomniło a dósta 1431 wot pólskeho krala Władysława II. Jagiełło měšćanske prawa. W 15. a 16. lětstotku bě wuznamne wikowanske město.
Wódrak
Wopis
Na spódku stejace łopjena su lancetojte a tworja kupy. W nalěću z nich nastanu spěšnje rozhałuzowace stołpiki z kćenjemi.
Dźećel
Systematika
Přibližnje 300 družinow, přikłada:
Blěda syćel
Blěda syćel (Luzula pallidula) je rostlina ze swójby syćinowych rostlinow (Juncaceae).
Jakub Bart-Ćišinski
mini|upright|Jakub Bart-Ćišinski Jakub Bart, po 1884 Jakub Bart-Ćišinski (* 20. awgusta 1856 w Kukowje; † 16. oktobra 1909 w Pančicach) bě wuznamny hornjoserbski basnik, spisowaćel, redaktor a romsko-katolski duchowny. Wón płaći jako „klasikar“ serbskeje literatury.
Błyšćacy šišmanc
Błyšćacy šišmanc (Alchemilla splendens) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Wulka rěčnička
Wopis
Wulka rěčnička je podnurjena rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 10 hač 100 cm.
Bruna syćel
Bruna syćel (Luzula alpinopilosa) je rostlina ze swójby syćinowych rostlinow (Juncaceae).
Nomenklatura (biologija)
Forma mjena
Družinowy epiteton so (zwjetša) małe pisa a je łaćonski abo złaćonšćeny adjektiw abo substantiw w nominatiwje singulara resp. substantiw w genitiwje. Adjektiw dyrbi w gramatiskim genusu mjenu roda wotpowědować a připodobnje so tež wotpowědnje při změnje roda.
Kriterije za mjenodaće
Jeli wobdźěłar wobhladuje wjacore mjena jako synonymy jedneje a teje sameje družiny, da ma starše k dispoziciji stejace mjeno prioritu (prioritny princip).
Falk Neubert
Falk Neubert (* 27. januara 1974 w Drježdźanach) je něhdyši sakski politikar Lěwicy, kiž bě wot 1999 do 2017 přez krajnu lisćinu woleny zapósłanc sakskeho krajneho sejma a rěčnik swojeje frakcije za medijowu politiku. W lěće 2017 złoži swój mandat.
Langepas
Langepas ( Лангепас, chantisce Лӑңкипос/ Langkipos) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije.
Krajny wokrjes Sakska Šwica
Geografija
Krajny wokrjes Sakska Šwica ležeše juhowuchodnje krajneje stolicy Drježdźany. Susodne teritorije běchu Čěska na wuchod a na juh, wokrjes Weißeritzkreis na zapad, Drježdźany w sewjerozapadźe a na sewjer krajnej wokrjesaj Kamjenc a Budyšin. Jadrowy teritorij wokrjesa wobsahuje Saksku Šwicu, w sewjerowuchodźe wšak tež wuběžki Łužiskich hór a na zapad předběžki Rudnych hór. Prěki přez wokrjes běži Łobjo. Najniše městno wokrjesa je při Łobjowym brjoze na mjezy z Drježdźanami z 109 m, najwyše městno je wyšina Oelsener Höhe z 644 m pola Oelsena w juhozapadźe wokrjesa we wuchodnych Rudnych horach.
Města a gmejny
(Ličby wobydlerjow wot 31. decembra 2006)
Papajowc
Papajowc (Carica, Syn.: Papaya Mill.) je ród ze swójby papajowcowych rostlinow (Caricaceae).
Hornjoserbske předmjena
Pochad
Pokřesćanšćenje přinjese potom mnóstwo cyrkwinskich mjenow k Serbam. Mjez nimi běchu bibliske mjena kaž Hilža a Mato, ale tež mjena swjatych kaž Weronika a Měrćin.
Ortografija
Němske mjena w serbskim pisanju kaž Pawlina su relatiwnje časte, serbske mjena w němskim pisanju kaž Bronislaw porno tomu lědma wustupuja.
Lubowonity kozylist
Wopis
Jahody su ćmowočerwjene.
Marks
Sydlišćo je so w lěće 1765 jako wjes Baronsk wot němskich burow załožiło a ma wot lěta 1918 měšćanske prawa.
Jurij Chěžka
Jurij Chěžka (pseudonymaj Hórčanski, Ludomil; Georg Keschka; * 22. julija 1917 w Hórkach, † w oktobrje 1944 w Juhosłowjanskej) bě serbski basnik a płaći ze swojimi cyłkownje jenož 54 basnjemi jako prěni zastupjer moderneje poezije dwaceteho lětstotka w serbskej literaturje.
Serbska chorhoj
mini|Serbska chorhoj na [[Chrósćicy|Chróšćanskej nawsy (1972)]] W Serbskim sydlenskim rumje móže so serbska chorhoj oficielnje runoprawnje pódla němskeje a krajneje chorhoje wužiwać. Tak steji we wustawje Sakskeje: W sydlenskim rumje Serbow móžetej so nimo krajnych barbow a krajneho wopona barby a wopon Serbow [...] runoprawnje wužiwać. W chorhojowym zakonju Němskeje demokratiskeje republiki njebě serbska chorhoj wosebje naspomnjena; radźe Drježdźanskeho a Choćebuskeho wobwoda mějachu pak rjadowanja wo jeje wužiwanju.
Lejno (Bukecy)
Stawizny
thumb|left|Lejnjanske ryćerkubło, dźensniša kobłarnja
Pstruhačk
Pstruhačk je ród z podswójby ruskusowych rostlinow (Nolinoideae) znutřka swójby hromakowych rostlinow (Asparagaceae).
Kerstin Nicolaus
miniatur|Kerstin Nicolaus (2013)
Nicolaus bu 2009 jako direktna kandidatka swojeje strony z 43,4 % hłosow wolena.
Smolerjec kniharnja
Smolerjec kniharnja ( Smolersche Verlagsbuchhandlung) je wot Ludoweho nakładnistwa Domowina wobhospodarjena nakładnistwowa kniharnja w Budyšinje. Wona bu 4. měrca 1991 wotewrjena a ma swoje sydło wot lěta 2006 kaž LND same w domje na Sukelnskej čo. 27. Mjeno poćahuje so na tradiciju serbskeho knihikupstwa a nakładownistwa pod Janom Arnoštom a Markom Smolerjom.
1796
1796 bě přestupne lěto z 366 dnjemi.
Malajšćina
Malajšćina (malajsce Bahasa Melayu abo Bahasa Malaysia) so w Malajziji rěči.
Lisćina serbskich wsow
Serbska wikipedija ma dwě Lisćinje serbskich wsow, a to
Přecozeleny kerkowy kozylist
Wopis
Ćmowozelene łopjena su kožane a docpěwaja dołhosć wot 1 cm.
Płody su lila.
Ohridski jězor
Ohridski jězor ( Охридско Езеро/Ochridsko ezero, Liqeni i Ohrit) je jedyn z třoch wulkich přirodnych jězorow w Sewjernej Makedonskej a zdobom najhłubši jězor na Balkanskej połkupje (286 m). Wón je wjetši hač Prespanski a Dojranski jězor. Ohridski jězor leži na juhozapadnej hranicy mjez Sewjernej Makedonskej a Albanskej a ma přestrjeń wot 340 km². Z Ohridskeho jězora wuńdźe rěka Crni Drim, kotraž běži do Jadranskeho morja.
Markoćicy
Markoćicy ( Markersdorf) su wjes a gmejna w sakskim wokrjesu Zhorjelc. Leža 242 m nad mórskej hładźinu pod Sedłom při Běłym Šepcu a maja wokoło 4.100 wobydlerjow. Prěnje historiske naspomnjenje je z lěta 1360.
Rodewisch
Sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 1411 jako Redewisch. Hižo w druhej połojcy nasta pak wodowy hród Göltzsch při rěce. Měšćanske prawa dósta Rodewisch hakle dnja 8. meje 1924.
Filip Rězak
Filip Rězak (pseudonym: Podtopolski; * 22. apryla 1859 we Wuricach; † 17. septembra 1921 w Budyšinje) bě serbski filolog, słownikar, přełožowar a katolski duchowny.
Přibrjóžna dornička
Přibrjóžna dornička (Vulpia unilateralis) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Alojs Andricki
Zajeće
Popjelnicu morjeneho měšnika, kotruž Dachauske zarjadnistwo swójbje připósłała, pochowachu 15. apryla 1943 w Drježdźanach na Starym katolskim kěrchowje při Bjedrichowej dróze. Dnja 5. februara 2011 přenjesechu popjelnicu w přitomnosći tysacych wěriwych w swjedźenskim procesionje do Drježdźanskeje katedrale.
Filip Rězak
W starobje jenož 62 lět jeho dnja 17. septembra 1921 boža ručka w Budyšinje zaja, hdźež bě składnostnje swjećizny noweho Mišnjanskeho biskopa Christiana Schreibera přišoł. Zemrě krótko po tym w Budyskim tachantstwje a bu na Mikławšku pochowany.
Mnohokwětkata syćel
Mnohokwětkata syćel (Luzula multiflora) je rostlina ze swójby syćinowych rostlinow (Juncaceae).
Alojs Andricki
Recepcija
W lěće 1967 wuda Marja Kubašec literarnu biografiju Alojs Andricki, w kotrejž bój wojowarja, martrarja přećiwo fašizmej a wo dostojny přichod čłowjeka skicuje. Kniha wuńdźe 1979 a 1999 w Ludowym nakładnistwje Domowina znowa.
Bukarest
Bukarest ( Bucureşti) je stolica a z nimale 1,9 milionami wobydlerjow zdobom najwjetše město Rumunskeje a sedme najwjetše cyłeje Europskeje unije. Nadeńdźe so w južnym dźělu kraja we walachiskej runinje, južnje Karpatow a sewjernje Dunaja.
Wjewjerča dornička
Wjewjerča dornička (Vulpia bromoides) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae), domoródna w Europje, sewjernej Africe a Małej Aziji.
Wšědny hłowoćis
Wšědny hłowoćis je štom ze swójby hłowoćisowych rostlinow  (łaćonsce: Cephalotaxus drupacea, Cephalotaxaceae).
Mały šišmanc
Mały šišmanc (Alchemilla exigua) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Osip Emiljewič Mandelštam
thumb|left| Leiden, [[Nižozemska]] Osip Emiljewič Mandelštam ( * 15. januara 1891 we Waršawje; † 27. decembra 1938 w sowjetskim lěhwje pola Wladiwostoka) bě wuznamny ruski basnik, spisowaćel a přełožowar.
Wolešnica (Bohotska)
Wolešnica ( Oelsnitz/Vogtl.) je sakske městačko w Bohotskim wokrjesu. Nadeńdźe so dźewjeć kilometrow južnje Pławna při awtodróze A 72 a ma něhdźe 10.000 wobydlerjow. Přez Wolešnicu běži Běły Halštrow.
Gliwice
Z pozdatnym nadpadom na Gliwičanski sćelak (Sender Gleiwitz) wopodstatni Němska w lěće 1939 wójnu přećiwo Pólskej.
Wšědna tymjenka
Wopis
Wšědna tymjenka je kerk, kotryž docpěwa wysokosć wot 1 hač 5 cm.
Michał Domaška
Žiwjenje
Michał Domaška bě woženjeny z Marju Wjelic ze Šekec (1834–1923). Budestečanski farar a prěni serbski wyši farar Franc Moric Domaška (1862–1931) bě jedyn z jeho dźewjeć dźěći.
Rěčicy
Gmejna słuša oficielnje do serbskeho sydlenskeho ruma.
Geografija
Na sewjeru wjes mjezuje z wojerskim zwučowanišćom Hornja Łužica. Susodne gmejny su Wuskidź na sewjeru, Krušwica na sewjerowuchodźe a wuchodźe, Rózbork na juhowuchodźe, Wosečk a Niska na juhu, Chrjebja-Nowa Wjes na juhozapadźe a Hamor na zapadźe.
Wobchad
Přez Rěčicy wjedźe zwjazkowa dróha 115 ze Zhorjelca do Baršća.
Laçın
Ma wokoło dwaj tysac wobydlerjow.
Dietmar Pellmann
Promowowany stawiznar Pellmann bě bjezkonfesionelny, ženjeny a nan třoch dźěći.
Stłóčena syćel
Stłóčena syćel (Luzula congesta) je rostlina ze swójby syćinowych rostlinow (Juncaceae).
Kosmata dubrowka
Kosmata dubrowka (Hierochloë hirta) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Mjechki šišmanc
Mjechki šišmanc (Alchemilla mollis) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Wonjata dubrowka
Wonjata dubrowka (Hierochloë odorata) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Sillamäe
Stawizny
Sydlišćo naspomni so w lěće 1502 k prěnjemu razej jako tor Bruggen (estiske mjeno ma woznam „hora blisko mosta“), wuwiwaše so pak hakle w 19. lětstotku k woblubowanym mórskim kupjelam. Započatk 20. lětstotka zahajichu potom wudobywanje wolijoweho šćěpjela. Za čas Sowjetskeho zwjazka po Druhej swětowej wójnje so industrializacija pospěši a wudobywachu nětko tež uranowy oksid. W lěće 1957 dósta Sillamäe status města.
Jendźelski chrěn
Jendźelski chrěn (Cochlearia anglica) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae).
Danski chrěn
Wopis
Danski chrěn docpěwa wysokosć wot 5 hač 10 cm.
Kćěje wot meje hač junija. Kćenja docpěwaja šěrokosć wot 3 hač 5 mm a su běłe abo róžojte.
Truki docpěwaja dołhosć wot 3 hač 6 mm a su eliptiske a fajn syćonerwne.
Rozšěrjenje
Rostlina je na pobrjohach zapadneje, srjedźneje a sewjerneje Europy rozšěrjena, ale wot někotrych lět dla seloweho sypanja tež podłu awtodróhow.
Zdenka Hásková
Zdenka Hásková (* 28. meje 1878 w Hradištko; † 7. nowembra 1946 w Praze) bě čěska spisowaćelka, žurnalistka a přełožowarka.
Jõhvi
thumb|left Jõhvi (wurjekowanje: Jychwi) je město na sewjerowuchodźe Estiskeje. Je zarjadniske sydło wobwoda Idu-Virumaa.
Bukečanska cyrkej
Bukečanska cyrkej je ewangelsko-lutherska cyrkej w Bukecach w Budyskim wokrjesu. Wona słuži Bukečanskej ewangelskej wosadźe w cyrkwinskim wobwodźe Budyšin-Kamjenc ewangelskeje krajneje cyrkwje w Sakskej. Wona słuša k mało ewangelskim cyrkwjam, hdźež so sčasami tež dźensa hišće serbsce prěduje.
Ewangelska cyrkej w Bukecach steji jako kulturny pomnik pod škitom.
Hajno Jordan
Fryco Hajno Franc Jordan ( Heinrich Jordan; * 24. nowembra 1882 w Popojcach, † 28. měrca 1917 w Villers-devant-le-Thour w Francoskej) běše serbski wučer, mjenowědnik a kulturny prócowar.
Vilnius
Vilnius (serbsce a němsce tež Wilna) je stolica a najwjetše město Litawskeje a leži w juhowuchodźe kraja blisko wuliwa rěki Vilnia do Nerisa. Ma wjace hač poł miliona wobydlerjow a je tuž druhe najwjetše město w Baltikumje.
Hokowc
Systematika
Eksistuja rozdźělne rozrjadowanja roda Rhamnus, psowodźiny (Frangula) so často jako swójski ród wobhlada. Wjetšina awtorow dźěli ród do dweju podrodow Eurhamnus a Frangula, kotrejž so dale do sekcijow rozrjaduja. Sćěhowace rozdźělenje slěduje systemej po Suessenguth:
Pčólničkowe rostliny
Pčólničkowe rostliny (Hydrophyllaceae) je podswójba znutžrka wódrakowych rostlinow (Boraginaceae).
Přirodna ličba
Symbol mnóstwa přirodnych ličbow je \mathbb{N} (w Unicode U+2115) abo \mathbf{N}.
Pčólničkowe rostliny
Systematika
Taksony prjedawšich swójbow: Ellisiaceae, Eutocaceae, Hydrophyllaceae, Sagoneaceae dźensa słuša k tutej podswójbje.
Jürgen Petzold
mini|upright|Jürgen Petzold (2013)
Tambow
Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1636 załožiło.
Okcitanšćina
Adjektiw (kajkostnik)
ma tež wosebite formy za maskulinum/femininum a za singular/plural:
Pronomen (naměstnik)
el, ela	(wón, wona)
nosautres m., nosautras f. (my)
Okcitanske narěče
Un òme n’avèva pas que dus hilhs. Lo mès joen digoc a son pair: “Qu’ei temps que sia mon mèste e qu’aja argent; que cau que posca me’n anar e que veja païs. Partatjatz vòste ben e balhatz-me çò que devi aver.” – “Que òc, mon hilh”, digoc lo pair, “coma volhas; qu’és un maishant e que seràs punit.” Lavetz draubiscoc un tirador, que partatgèc son ben e que’n hascoc duas porcions.
Algeriska
Kraj bě hač do lěta 1962 z francoskej koloniji a bu hakle po krawnej Algeriskej wójnje njewotwisny.
Jana Pinka
mini|upright|Jana Pinka (2016)
Promowowana mineralogowka Pinka je bjezkonfesionelna, ženjena a mać dweju dźěsćow. Wona bě wot lěta 1983 čłonka SED.
Somalija
Geografija
mini|left|Krajina na sewjeru Somalije Susodne staty su Etiopiska na zapadźe, Dźibuti na sewjerozapadźe a Kenija na juhozapadźe. Na wuchodźe a sewjeru je kraj wot Indiskeho oceana a Adenskeho golfa wobdaty. Somalski stat dźensa jenož na papjerje eksistuje. Kraj je rozdźěleny do někotrych regionow, kotrež su pod kontrolu mjezynarodnje njepřipóznateju republikow Somaliland (na sewjerozapadźe) a Puntland (na sewjerje) kaž tež wjacorych wobrónjenych skupinow. Tuchwilne přechodne knježerstwo ma sydło w měsće Baidoa. Wone bu w lěće 2012 wolene a je tež wot mjezynarodneho zhromadźenstwa připóznate.
Pablo Neruda
mini|upright|Pablo Neruda
Słódny kobołk
Łopjena
Łopjena su 6 mm tołste, trubjałkojte, dudławe a steja w promješkach.
Estišćina
Werby
Estiski werb ma dwaj numerusaj (singular, plural), tři wosoby (1., 2., 3.), štyri časy (prezens, imperfekt, perfekt, pluskwamperfekt) a štyri modusy (indikatiw, kondicional, imperatiw a modus obliquus). Estišćina ma dwaj infinitiwaj, jedyn na -ma a jedyn na -da: Ma tahan lugeda ‘Ja chcu čitać’, ale Ma hakkan lugema ‘Ja započnu čitać’.
Při negaciji werba so wužiwa njezměnita partikla ei, za kotrejž sćěhuje forma werba bjez kóncowki: (ma) loen ‘(ja) čitam’, ale ma ei loe ‘ja nječitam’. W imperfekće sćěhuje partikli forma participa na -nud: ma ei lugenud ‘ja nječitach’.
Šuša
Šuša ( Şuşa;  Շուշի/ Šuši) je město w Nahórskim Karabachu na zapadźe Azerbajdźana. Leži něhdźe šěsć kilometrow južnje Stepanakerta, někak 1300 do 1500 metrow nad mórskej hładźinu. Najwažniša dróha mjez Stepanakertom a Armenskej wjedźe nimo města.
Triglav
Triglav je z 2864 metrami najwyši wjeršk Julskich Alpow, Słowjenskeje a cyłeje bywšeje Juhosłowjanskeje. Hora je jedyn z narodnych symbolow Słowjenskeje a tež na słowjenskej chorhoji widźeć. Triglav leži srjedź Triglavskeho narodneho parka w sewjerozapadźe Słowjenskeje. Pod Triglavom wužórlitej so rěce Velika a Mala Savica, kotrejž pozdźišo rěku Sawa tworitej.
Jahły
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Libreville
Stawizny
Do europskeje kolonizacije běše kónčina wobsydlena wot luda Mpongwé. W lěće 1843 załožichu Francozojo tule wojerske zepěranišćo Fort Aumale, kotrež so wuwiwaše do města. Oficielnje bu město w lěće 1849 jako sydlišćo za wuswobodźenych njewólnikow załožene a dósta po přikładźe Freetowna mjeno Libreville. Wot 1886 bě Libreville zarjadniske sydło prowincy Gabun a wot 1960 je stolica njewotwisneje republiki ze samsnym mjenom.
Nahe jahły
Nahe jahły (Panicum dichotomiflorum) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Mała kuzłarnička
Stejnišćo
Rosće w wudolinowych a łučinowych lěsach a w jehlinowych lěsach.
Wyšnewe
Wyšnewe je město w Kijewskej oblasći na sewjeru Ukrainy. Leži něhdźe 15 kilometrow juhozapadnje Kijewa a je faktisce satelitowe město ukrainskeje stolicy.
Družkecy
Geografija
mini|left|Napohlad Družkec ze sewjera Družkecy leža šěsć kilometrow juhozapadnje Budyšina a 240 metrow nad mórskej hładźinu w Hornjołužiskich honach. Susodne wjeski su Dźiwoćicy (gmejna Hodźij) na sewjeru, Hnašecy na juhowuchodźe, Nowe Družkecy na juhu a Brězynka na zapadźe. Nimo wsy wjedźe statna dróha S120 z Huski do Budyšina.
Pěskowa babyduška
Wopis
Pěskowa babyduška je zymokruty kerk, kotryž docpěje wysokosć wot 2 hač do 10 (25) cm, šěrokosć wot 45 cm a ma hłuboko w pódu sahacy centralny korjeń a so wot toho wuńducy z ležacymi stołpikami rozšěrjuje. Jednotliwa rostlina wuwiwa na tute wašnje zwisowacy přestrjenc, kotryž móže docpěć wulkosć jednoho kwadratoweho metra.
Alan Lancaster
thumb|Alan Lancaster (srjedźa) w lěće 1988
Alan Lancaster (poprawom Alan Charles Lancaster; * 7. februara 1949, Peckham, London, Zjednoćene kralestwo) je britiski hudźbnik, kiž bě přez 20 lět basist a spěwar rockoweje skupiny Status Quo (1965–85).
Lěkarski chrěn
Lěkarski chrěn (Cochlearia officinalis) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brassicaceae).
Pitosporowe rostliny
Pitosporowe rostliny (Pittosporaceae) su swójba symjencowych rostlinow (Spermatophytina).
Systematika
Někotři awtorojo zarjaduja družiny wot Sollya a Pronaya do roda Billardiera Sm..
Matthias Rößler
Promowowany mašinotwarc Rößler je ewangelski, ženjeny a nan dweju synow.
Čelno
Čelno (prjedy serbsce tež Třělno; Tzschelln, 1936–47 Nelkenberg) bě holanska wjeska a gmejna w sewjernym dźělu Hornjeje Łužicy, při Sprjewi mjez Hamorom a Nowym Městom něhdźe dźesać kilometrow juhozapadnje Běłeje Wody. Bu w lěće 1979 za Wochožansku brunicowu jamu wotbagrowane.
Wobydlerstwo a rěč
Po statistice Arnošta Muki rěčachu w lěće 1884 hišće 90 % Čelnjanow serbsce, a to Wochožansku narěč. Tež po Druhej swětowej wójnje zwěsći Arnošt Černik hišće 85 % serbskorěčnych wobydlerjow. Tuž bě Čelno jedna z najbóle serbskich wjeskow w ewangelskich kónčinach. Njehladajo na to měješe jenož B-šulu, w kotrejž wučeše so serbšćina jako cuza rěč.
Geißlitz
Geißlitz je němske mjeno wjacorych sydlišćow w Sakskej:
P2
Prěni dom typa nastawaše w lěće 1961 jako eksperimentalny twar w Berlin-Lichtenburgu. Dom je w dróze Erich-Kuttner 9-15 we městnym dźělu Fennpfuhl. Dźensa wone steji pod pomnikowym škitom.
Standard bě wuhotowanje z 1- hač 4-stwinymi bydlenjemi. Pola domow z wosebitymi elementami, na přikład w trapecowu formu, eksistuja tež 5-stwine bydlenja, při kotrychž dwaj rumaj žane prawe kuty w zakładnym rysu nimaja.
Kisylk
Kisylk ( Geißlitz) bě holanska wjeska w sewjernym dźělu Hornjeje Łužicy, ležaca mjez jězoromaj sewjerowuchodnje Łaza a sewjerozapadnje Bjerwałda. Bu w lěće 1960 wotbagrowana za Łazowsku brunicowu jamu. Wjetšina wobydlerjow přesydli so do bydlenskich blokow we Łazu.
Skopje
Stawizny
Město Skopje so prěni raz naspomni přez Klaudiusa Diolomeja pod swojim starym mjenom Skupi. W třećim lětstotku do Chrystusa bu Skupi wot Dardancow załoženy, pozdźišo, z přijězdom Romancow, bu Skupi z dźělom Romskeho mócnarstwa. W tutej dobje rozkćě město mócnje na wšelakich polach a bu z wažnym cyrkwinskim srjedźišćom ze sydłom biskopa. W lěće 518 bu město přez wulke zemjerženje zničene. Hač do dźensnišeho dnja pak su rjane romske twarjenja kaž zjawne kupjele a amfiteatry w měsće dodźeržane. Po zemjerženju běše město swoje wobličo dospołnje zhubiło a je nastało město Justiniana prima. Na kóncu 6. lětstotka zasydlichu so słowjanske kmjenje z Karpatow. Wokolina Skopja bě wot kmjenow Beregheziti wobydlana, kiž spožčichu městu nowe mjeno Skopje.
Kołpin
Wobydlerstwo a rěč
Po statistice Arnošta Muki rěčachu w lěće 1884 245 wot cyłkownje 249 wobydlerjow gmejny Radska serbsce, potajkim běše Kołpin dospołnje serbska wjeska.
Himalaja
thumb|[[Mount Everest (8848 m) a Lhotse (8516 m) – najwyša a štwórta najwyša hora na swěće]]
Prašenska partikla
Přikłady za němske narěče:
Běłe Noslicy
Wobydlerstwo
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 132 wobydlerjow, z kotrychž bě 97 Serbow (73 %). 1925 bě wot cyłkownje 137 wobydlerjow 136 ewangelskich.
Hrubjelčicy
Wobydlerstwo
Přewažnje ewangelske wobydlerstwo přisłušeše wot jeje załoženja Michałskej wosadźe w Budyšinje. Tež poměrnje wulka katolska mjeńšina bě do Budyšina zafarowana. W lěće 1834 bě wot 129 wobydlerjow 63 katolskich, 1925 bydlachu w Hrubjelčicach 224 ewangelskich (80 %) a 57 katolskich wobydlerjow.
Japanšćina
Gramatika
Japanšćina nima žadyn genus ani numerus, ani pad. Město padow ma partikle po substantiwje.
Partwitz
Partwitz je němske mjeno dweju wsow w srjedźnej Łužicy:
Opolske wojewódstwo
W lěće měješe wojewódstwo  wobydlerjow. Je tuž po wobydlerstwje druhe najmjeńše z pólskich wojewódstwow.
Arne Schimmer
Diplomowany ekonom je bjezkonfesionelny, njženjeny a bydli w Drježdźanach.
Andreas Schmalfuß
Diplomowany překupc je nan dweju dźěsćow a bydli w Kamjenicy.
Šepetiwka
thumb|left Šepetiwka je město w oblasći Chmelnyckyj na Ukrainje. Leži w historiskej Podolskej někak sto kilometrow na sewjer wot města Chmelnyckyj.
Peter Handke
mini|upright|Peter Handke w lěće 2006
Čerwjena jahlička
Stejnišćo
Rosće na rolach, w zahrodach, na winicach, pućach a plestrowych škałobach. Ma radšo suche, wutkate pódy na ćopłych stejnišćach.
Bozanka
Systematika
Eksistuje 20 hač 40 Sambucus-družinow (wuběrk):
Čerwjena jahlička
Wužiwanje
Za čas romskeho mócnarstwa bě w južnej Europje běžna žitna rostlina. W juhowuchodnej Europje hač do 19. lětstotka plahowachu a krupy ze zorna zhotowachu. Dźensa we regionach z plahowanjom wina jako njerodź płaći, ale w Americe je picowa trawa.
Bornholm
Bornholm je najbóle na wuchodźe ležaca kupa Danskeje a twori hromadźe z 11 mjeńšimi kupkami najwuchodnišu gmejnu kraja. Leži w Baltiskim morju mjez Šwedskej w sewjeru a pólskej Pomorskej w juhu. Danska stolica Kopenhagen leži něhdźe 150 kilometrow do sewjerozapada, Rujany něhdźe 80 kilometrow do juhozapada. Južny pobrjóh Šwedskeje je 40 kilometrow zdaleny. Na kupje je nimale 40.000 wobydlerjow žiwych, kiž zdźěla wuchododansko-šonsku narěč Bornholmsk rěča.
Brězynka (Dobruša-Huska)
Brězynka ( Brösang) je wjeska na juhu hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Wona bě ze starodawna wjesny dźěl Družkec a wot lěta 1974 dźěl Hušćanskeje gmejny. Wot lěta 1999 słuša wjes ke gmejnje Dobruša-Huska.
Kokakerkowe rostliny
Kokakerkowe rostliny (Erythroxylaceae) su swójba symjencowych rostlinow (Spermatophyta).
Pižmonkowe rostliny
Po genetiskich slědźenjach tež słuša rodaj bozanka (Sambucus) a kaledźina (Viburnum) k tutej swójbje.
Wšědna babyduška
Systematika
Wšědna babyduška wobsahuje pjeć poddružinow a jedyn fertilny bastard, kotreř so předewšěm w přiznamjenjach łopjenow a w jich žadanjach na stejnišćach rozeznawaja:
Nutřkokrajne wodźizny
Na nutřkokrajnych wodźiznach so nimo nutřkokrajneho łódźnistwa zdźěla tež mórske łódźnistwo wukonja.
Wědomosć wo žiwjenju w nutřkokrajnych wodźiznach je limnologija.
Askeran
Askeran ( Ասկերան; ) je wjes na zapadźe Azerbajdźana a město w mjezynarodnje njepřipóznatym staće Nahórski Karabach. Leži něhdźe 15 kilometrow sewjerowuchodnje Stepanakerta.
Nikol Pašinjan
Nikol Pašinjan ( Նիկոլ Փաշինյան; * 1. junija 1975 w Idźewanje, Armenska SSR, Sowjetski zwjazk) je armenski žurnalist a politikar stronskeho zwjazka Jelk, kotryž bu dnja 8. meje 2018 woleny za ministerskeho prezidenta.
Wón bě jedyn z iniciatorow měrliwych protestow přećiwo wólbje prjedawšeho prezidenta Serža Sargsjana za noweho ministerskeho prezidenta. Sargsjan złoži swoje zastojnstwo dnja 23. apryla 2018 po jenož šěsć dnjach. 2021 bu Pašinjan najebać přěhrateje wójny wo Nahórski Karabach w nazymje 2020 po wólbach parlamenta w zastojnstwje wobkrućeny.
Josip Broz Tito
mini|Josip Broz Tito (1892–1980)
Pyšny indigo
Rozšěrjenje
Pochadźa originalnje z kontinentalnych regionow sewjerneje Ameriki, wot Kanady hač do Floridy a Mexika.
Čerwjeny malenowc
Kćenja
Kćěje wot meje hač junija. Nygace kćenja docpěja wulkosć wot něhdźe 1 cm a steja na bóčnych wurostkach lońšich wurostkow. Krónowe łopješka su běłe, wusko-jejkojte a docpěja dołhosć wot 5 mm a zahe wotpadaja. Keluškowe łopješka su po času kćěwa wróćo zhibnjene.
Pokiw
W zahrodach rostu dźensa nimo kulturowych sortow čerwjeneho malenowca ameriske družiny malenowca.
Prezident Zwjazkoweje republiki Němska
thumb|[[Frank-Walter Steinmeier (2016) – 12. prezident Zwjazkoweje republiki Němska]]
Dźankoj
thumb|left
Heidelberg
Wot 1991 je Heidelberg partnerske město Budyšina.
Sorabija
Najpłódniši čas
W slědowacym času pak zhubi so serbskosć stajnje a bóle z towarstwa "Lausitzer Predigergesellschaft". Na jednym boku studowaše dla politiskich změnow zaso mjenje Serbow w Lipsku, a na druhim boku wěnowaše so prědarske towarstwo we wjetšej měrje teologiskim a druhim wědomostnym dźěłam w swojich němskich towarstwach. Tak dale a bóle wudokonjene seminarne dźěło wupłodźi, kaž pisa cyrkwinski stawiznar Gerhard Graf.
Nowy započatk w socialistiskej Němskej
W lěće 1951 zhromadźichu so znowa serbscy studenća pod mjenom "Sorabija" w Lipsku, prěni raz w swojim, serbskim internaće, a to jako lokalna skupina Domowiny. Z tym nasta intensiwna a kruće organizowana dźěławosć: Měsačnje wotměwachu so zarjadowanja, na přikład čitanja abo přednoški. Tež "Sorabija" měješe plan po socialistiskim wašnju spjelnić a centralnemu komitejej Domowiny prawidłownje rozprawjeć. Prócowanju SNM pak, Sorabiju pod swoju kontrolu dóstać, so studenća wuspěšnje wobarachu. W sydomdźesatych lětach měješe "Sorabija" přez 100 sobustawow. Ze změnu 1989 a z tym zwjazanym přestrukturowanjom Domowiny so lokalna skupina Lipsk rozpušći.
Holanska jahodka
Wopis
Łopjena su měnjate, nahe, zelene, jejkojte, sćeńka rězane a w nazymje wotpadnu.
Mikławš Jacsławk
Žiwjenje
Po studiju skutkowaše najprjedy hač do 1854 jako pomocny wučer a němski prědar při Budyskim tachantstwje a wot 1855 hač do swojeje zažneje smjerće w starobje jenož 35 lět jako kapłan při Njebjelčanskej cyrkwi swjateho Měrćina.
Thomas Schmidt
Wón je ewangelski, ženjeny a nan dweju dźěsćow.
Wuričanski stołp
Wuričanski stołp ( Auritzer Stele, we wobchadnej rěči tež Ruski stołp, Russensäule) je někak pjeć metrow wysoki zornowcowy stołp, kotryž steji na polu južnje Wuric. Ma napisaj w serbskej a němskej rěči a płaći jako jedyn z najstaršich dwurěčnych pomnikow we Łužicy. Wuričanski stołp je připóznaty kulturny pomnik.
Čorny ćernjowc
Wopis
Stołpik je zwjetša wobłukojty a ćernjojty.
Naußlitz
Naußlitz je pomjenowanje:
Wěrna Brjazyna
Wěrna Brjazyna je braniborske městačko z něhdźe sydom tysac wobydlerjemi w Flemingu. Słuša k wokrjesej Podstupim-Srjedźna marka a leži někak 25 km zapadnje Łukowca a 20 km sewjerozapadnje Jutroboha při rěce Nieplitz.
Troškūnai
Leži něhdźe 15 kilometrow sewjerozapadnje wot města Anykščiai a něhdźe 55 kilometrow sewjerozapadnje Uteny.
Nalěćo
Časowy rum
center|thumb|upright=3.0
Slopišća
Stawizny
Wjes naspomni so hižo w lěće 1004 k prěnjemu razej pisomnje w darjenskim wopismje kejžora Hendricha II. Nienburgskemu klóštrej a słuša tuž do najstaršich znatych sydlišćow we Łužicy. W lěće 1769 zniči wulki woheń drjewjanu cyrkej a wjele chěžow we wsy.
Budestečanska cyrkej
Budestečanska cyrkej je ewangelsko-lutherska cyrkej w Budestecach w Budyskim wokrjesu. Wona słuži Budestečanskej ewangelskej wosadźe w cyrkwinskim wobwodźe Budyšin-Kamjenc ewangelskeje krajneje cyrkwje w Sakskej. Hač do druheje połojcy 20. lětstotka je so tu tež serbsce prědowało. Posledni serbskorěčny farar bě Bohuměr Rejsler, kiž zemrě w lěće 1968.
Smólnik
Smólnik (Asarum) je ród ze swójby kokornakowych rostlinow (Aristolochiaceae).
Wikipedija
Wikipedija je nastała na zakładźe tak mjenowaneje "Wiki" (softwarowy interfejs za wužiwarjow syće za aktiwne a pasiwne wužiwanje). Za přinoški płaći GNU-licenca za swobodnu dokumentaciju, kotraž dowoli změnjenje a komercielne wužiwanje.
Patrick Schreiber
miniatur|Patrick Schreiber (2013)
Pětr Šołtka
Wón bu 2009 jako direktny kandidat we wólbnym wokrjesu 57 (Delnjošleska Hornja Łužica 2) z 38,8 % hłosow woleny. K wólbam 2014 hižo njenastupi.
Złoto
mini|upright|Přirodne złoto z [[Kaliforniska|Kaliforniskeje (horjeka) a Awstralskeje (deleka)]]
Horst Šlosar
mini|Horst Šlosar (1903–1964) w meji 1950. Kurt Horst Šlosar ( Horst Schlossar, * 23. septembra 1903 w Drježdźanach, † 10. měrca 1964 runje tam) běše serbski moler a grafikar.
Myroniwka
Myroniwka je město w Kijewskej oblasći na srjedźnej Ukrainje. Leži něhdźe 90 kilometrow južnje Kijewa.
Ma něhdźe jednaće tysac wobydlerjow.
Fijałkowa jětrowka
Wopisanje
Fijałkowa jětrowka je trawnik tworjace rostlina, kotraž ma hłuboki čopojty korjeń a docpěwa wysokosć wot 5 hač 15 cm.
Kćěje wot julija hač septembra. Kćenja su lila abo jasnowioletne a steja wokołkowych kićach. Krónowe łopješka docpěwaja dołhosć wot 6 hač 8 mm.
Kwajsa
Kwajsa je městačko na sewjeru Georgiskej. Leži při rěce Styrdon něhdźe 100 kilometrow sewjerozapadnje Tbilisija.
Płon
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Obuchiw
Ma něhdźe 33 tysac wobydlerjow.
Hans-Jürgen Schuster
Promowowany urologa je bjezkonfesionelny, ženjeny a nan dweju dźěsćow.
Gali
Do Abchaziskeje wójny spočatk 1990tych lět měješe město něhdźe 15.700 wobydlerjow, dźensa jenož hišće wokoło sydom tysac wobydlerjow.
Ariogala
thumb|left|upright|Cyrkej w Ariogali
Depsk
Depsk ( Döbbrick) je wjes a měšćanski dźěl Choćebuza w braniborskej Delnjej Łužicy. Měšćanski dźěl ma něhdźe 1.700 wobydlerjow a nadeńdźe so na sewjeru Choćebuskeho měšćanskeho teritorija při lěwym brjoze Sprjewje. Susodnej wjesce stej Škódow na juhu a Dešno na zapadźe.
K Depskej słuša wudwór Majberk při prawym Sprjewinym brjoze sewjernje Depska.
Ulrike Meinhof
Zajeće, jatba a smjerć
21. meje 1975 Meinhof bu w „Stammheimer Prozess“ dla štworeho mordarstwa a wjelekróćnych pospytow mordarstwa wobskoržena. Jeje smjerće dla k wotsudźenju hižo njepřińdźe.
9. meje 1976 justicny zastojnik namaka Ulrike Meinhof w jeje celi wobwěsnjenu.
Gulripši
Gulripši (, '', ) je město w mjezynarodnje njepřipóznatym staće Abchaziska, kiž słuša po ludowym prawje do Georgiskeje. Leži něhdźe 15 kilometrow juhowuchodnje Sochumija.
Kanariski płon
Kanariski płon (Dracaena draco) je štom z podswójby ruskusowych rostlinow (Nolinoideae) znutřka swójby hromakowych rostlinow (Asparagaceae).
Pryšćencowy kokornak
thumb|Aristolochia clematitis
Drěnow
Drěnow ( Thräna, 1936–1947 Stiftswiese) je wjeska w sakskej Hornjej Łužicy. Leži w Zhorjelskim wokrjesu a słuša wot lěta 1995 ke gmejnje Wysoka Dubrawa. Ma wobydlerjow.
Lěsna mjetelica
Wopis
Lěsna mjetelica je zelišćowa, lisćata rostlina, kotraž docpěje wysokosć wot 2 m (80-150cm).
Stejnišćo
Wona rosće w włóžnych lisćowych lěsach, na lěsowych kromach a w kerčinach.
Kopor
Čłowjek wužiwaše kopor hižo před 10.000 lětami nimo slěbra, złota a cyna jako jedyn z prěnich kowow. Doba jeho rozšěrjeneho wužiwanja mjenuje so tohodla tež koporowa doba (5. do 3. lěttysac do Chrystusa).
Jurij Libš
Žiwjenje
Wot 1889 do 1893 bě katechet a tachantski prědar w Budyšinje a w lěće 1893 nastupi město jako kapłan w nowozałoženej Baćońskej wosadźe. 1902 přewza tamniše farske městno. 1910 poda so na wuměnk do Žitawy, nawróći so pak w lěće 1917 do Budyšina, hdźež bydleše poslednje dźesać lět.
Tkwarčeli
Wot lěta 1942 ma měšćanske prawa.
Wulki wohenčk
Wopis
Wulki wohenčk je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 30 hač 150 cm.
Vilkija
Leži při prawym brjoze Njemena něhdźe 25 kilometrow sewjerozapadnje Kaunasa.
Rtišćewo
Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1666 jako wjes Pokrowskoje załožiło a ma wot lěta 1925 měšćanske prawa.
Gołynk
Gołynk ( Gallinchen) je měšćanski dźěl Choćebuza w braniborskej Delnjej Łužicy. Ma něhdźe 2.500 wobydlerjow a nadeńdźe so na juhu Choćebuza při lěwym brjoze Sprjewje. Přez Gołynk běžitej zwjazkowa dróha 97 a awtodróha 15 (Błóta–Baršć).
Neustrelitz
Neustrelitz je město w zwjazkowym kraju Mecklenburgsko-Předpomorska. Běše stolica bywšeho kraja Mecklenburg-Strelitz a ma něhdźe 21.000 wobydlerjow. Wona bě wokrjesne město hač do lěta 2011.
Saue
Saue je městačko na sewjeru Estiskeje. Leži něhdźe 20 kilometrow juhozapadnje Tallinna.
Ma něhdźe šěsć tysac wobydlerjow.
Wysoka jiłowka
Wysoka jiłowka je rostlina ze swójby słódkich trawow (łaćonsce: Spartina x townsendii, Poaceae).
Europski smólnik
Wopis
Europski smólnik je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 5 hač 10 cm.
Rozšěrjenje
Rostlina je předewšěm w srjedźnej a wuchodnej Europje rozšěrjena.
Minakałska cyrkej
Ewangelska cyrkej w Minakale steji jako kulturny pomnik pod škitom.
Stawizny
Minakałska cyrkej je so w prěnjej połojcy 14. lětstotka załožiła. Dźensniši twar pochadźa z lětow 1856/57, jako bu cyła cyrkej znowa natwarjena.
Ržyšćiw
Ma něhdźe sydom tysac wobydlerjow.
Dajiwy hórkowc
Dajiwy hórkowc (Gentiana asclepiadea) je rostlina ze swójby hórkowcowych rostlinow (Gentianaceae).
Rozšěrjenje
Dajiwy hórkowc je w srjedźoeuropskich a južnoeuropskich horinach a Kawkazu rozšěrjeny.
Keila
Ma něhdźe dźesać tysac wobydlerjow.
Püssi
Sydlišćo je so w lěće 1472 jako Püssz prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1994 měšćanske prawa.
Nowodwinsk
Sydlišćo je so w lěće 1936 załožiło a ma wot lěta 1977 měšćanske prawa.
Hnašecy
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako sydło knjeza Burkardus de Gnaswiz pochadźa z lěta 1241. Pozdźišo běše wjes we wobsydstwje Stołpinskeho hamta, kotremuž podsteješe.
Frezija
Frezija (Freesia) je ród ze swójby škleńčicowych rostlinow (Iridaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:
Cynk
Hižo w srjedźowěku wužiwaše so cynk jako wobstatk lećiny mosaz (Messing). Jako samostatny kow bu pak hakle w 17. lětstotku w Indiskej předźěłowany.
Najwažniše cynk produkowace kraje běchu w lěće 2013 China (5000 kilotonow), Awstralska (1.523 kt), Peru (1.351), Indiska (793) a Zjednoćene staty (784). W Europje běchu hišće cynkowe podkopki w Irskej, Pólskej, Bołharskej, Finskej a Šwedskej.
Mały žiłan
Kćenja
Kćěje wot junija hač septembra. Złotožołte kćenja su pjećličbne, steja w dołhej, čumpatej, bjezłopjenowej kići a docpěwaja wulkosć wot 0,7 hač 1 cm. Krónowe łopješka su žołte. Keluch je brózdźeny a njese wotstejace kałače, kotrež za čas dozrawjenosće su twjerde.
Płody
Płód je twjerdy, kehelojty, brózdźeny a njese prědku mnoholičbne hóčki, při čimž zwonkowne prawokutnje wotsteja.
Cycawkowe rostliny
Podswójba Viticoideae
Z 10 rodami a 376 - 526 družinami
Lěsny hróšik
Płody a symjenja
Łušćinowy płody su něhdźe 5 hač do 7 mm dołhe, 8 hač do 13 mm šěroke a na kosačach a syćowych nerwach wot sukikow hrube. Zrałe su brune kaž koža a 6- hač do 14-symjenjowe.
Tomsk
Tomsk je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije a zarjadniske sydło Tomskeje oblasće. Leži w zapadźe Sibirskeje při rěce Tom a ma něhdźe poł miliona wobydlerjow.
Kós
Ptačk hnězdźi w lěsach, zahrodach a parkach, dwójce abo trójce za lěto mjezy aprylom a julijom. Jeho hnězdo je kulojta šklička z trawiznow měšane z hlinu, ležacy na lěsach, kerkach, wuwzaćnje tež na domach. Sančka njese 4-6 módrozelenych jejow ze zerzawobarbnymi blečkami, sedźa na nich 13-14 dnjow (jenož wona). Potom staratej so wobaj staršej 12 do 15 dnjow wo młodźata a pomhatej jim so žiwić hišće dalšej dwě njedźeli po wotlećenju z hnězda. Wone žeru insekty, wudźenki, šlinki a płody.
Wuškata jětrowka
Wuškata jětrowka (Thlaspi perfoliatum) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae).
Běła barbička
Běła barbička je rostlina ze swójby škleńčicowych rostlinow (łaćonsce: Crocus albiflorus, Iridaceae).
Kenija
Rěče
Rěče Kenije přisłušeja třom rěčnym swójbam:
Nazarowo
thumb|left Nazarowo je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije w Krasnojarskim regionje. Leži při rěce Čulym něhdźe 190 kilometrow zapadnje Krasnojarska a ma něhdźe 50 tysac wobydlerjow.
Bernard Cazeneuve
Cazeneuve bě wot 2007 do 2012 bě ze zapósłancom departmenta Manche w narodnej zhromadźiznje. W kabineće Ayrault bě wot 2013 do 2014 etatowy minister w finančnym ministerstwje a wot wutworjenja kabineta Valls z nutřkownym ministrom.
Wón je woženjeny a ma dwě dźěsći.
Wulkokwětna rěpnica
Stejnišćo
Rosće na pustych płoninach, na drjebiznowych městnach a na skłoninach.
Aziski muchownik
Eksterne wotkazy
<br style="clear:both;" />
Wjerchnij Fiagdon
thumb|left thumb|left Wjerchnij Fiagdon je sydlišćo z 1.100 wobydlerjemi w juhoruskej republice Sewjernej Osetskej-Alanskej. Leži 50 kilometrow južnje Wladikawkaza při rěce Fiagdon.
Plural
Plural, tež mnohota, je kategorija numerusa, kotraž woznamjeni wjace hač dwaj elementaj resp. wjace hač jedyn element w rěčach bjez duala. Móže při substantiwach, adjektiwach, pronomenach a werbach wustupować.
Prawy muchownik
Łopjena
Łopjency su owalne hač kulowate, wótro rězane, na hornim boku blědozelene a nahe, na delnim boku na spočatku nažołć, našěr abo naběl pjelsćojte, pozdźišo nahe a docpěwaja dołhosć wot 2 hač 4 cm (2,5-5 cm) a šěrokosć wot hač do 3 cm. Měnjate łopjena njesu 8 hač 15 mm dołhi stołpik. Jich nazymske barbjenje je oranžowe hač čerwjene.
Stejnišćo
Rosće na skalach, skalnych wobkromach, w słónčnych dubowych a chójnowych lěsach. Ma radšo suche, bazowe, małowutkate, małohumusowe skalne a kamjentne pódy na dospołnje słónčnych, w lěće ćopłych, skalnych zwisach, w swětłych kerčinach a swětłych měšanych lěsach.
Často wustupuje hromadźe z kisalnikami, mnohokałačkatymi róžami, čećikatymi wišnjami, Prunus mahaleb) a brěčicami.
Hłucha kostrjawa
Stejnišćo
Rosće na pućowych kromach, pustych płoninach, murjach, wosebite w sydlišćach. Preferuje suche pódy.
Zwjazk šesćiměstow
Zwjazk šešćiměstow kćěješe wosebje w prěnimaj lětstotkomaj swojeho wobstaća. W tutej dobje poradźi so městomaj Zhorjelc a Žitawa, přesadźić swoju sudnisku móc w swójskich kónčinach. Lubij dósta sudnisku móc na kubłach rozpadowaceho knjejstwa Ketlicy. Paralelnje skrućichu so stawowe struktury w Hornjej Łužicy.
Wotrow
Hač do dźensnišeho słuša Wotrow ke katolskemu jadrowemu teritorijej serbskeho sydlenskeho ruma.
Klonołopjenata platana
Wopis
Klonołopjenata platana je štom, kotryž docpěje wysokosć wot hač do 35 m. Jeho króna njese sylne hałuzy. Rostlina ma 2n = 42 chromozomow. Štom hłuboko korjeni a je do dalokeje měry zymje přetrajacy.
Žodzina
Žodzina je město w Minskowskej oblasći w Běłoruskej a znate stejišćo běłoruskeje awtomobiloweje industrije.
Šwikawska Modłej
Šwikawska Modłej ( Zwickauer Mulde) je rěka w Sakskej a lěwa žórlica Modłeje. Wona je 166 kilometrow dołha, wužórli so blisko Klingenthala w Rudnych horinach a běži přez Aue, Šwikawu, Hłuchow a Rochlicu hač do Sermutha juhowuchodnje Lipska, hdźež so z Freibergskej Modłeju zjednoća.
Mała rěpa
Mała rěpa (Brassica rapa subsp. rapa) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae).
Europa
Města
Najwjetše města Europy su Moskwa (10,4 mil.), London (7,4 mil.), Istanbul (6,9 mil.), Pětrohród (4,8 mil.) a Berlin (3,5 mil. wobydlerjow).
Wótčenaš
Tekst modlitwy
čěsce
jendźelsce
Jurij Žur (1788)
Narodźi so jako syn małeho žiwnosćerja w Židźinom a wopyta najprjedy měšćansku šulu we Wojerecach a wot 1803 do 1807 Budyski gymnazij. Wot 1807 do 1810 studowaše teologiju w Lipsku. Wot 1810 do 1813 dźěłaše jako wučer při nowozałoženej šuli za chude dźěći w Budyšinje.
Žur studowaše serbske dialekty, dźěłaše na słowniku a serbskej rěčnicy, haješe w Lipsku wuske kontakty z druhimi Słowjanami a nawukny čěsce, pólsce, serbisce a rusce.
Alpski podokarpus
Alpski podokarpus (łaćonsce: Podocarpus lawrencii) je štom ze swójby podokarpowych rostlinow  (łaćonsce: Podocarpaceae).
Hannah Arendt
Hannah Arendt (* 14. oktobra 1906 w Lindenje, dźensa dźěl Hannovera; † 4. decembra 1975 w New Yorku; poprawom Johanna Arendt) bě židowska publicistka a politiska teoretikarka němskeho pochada. Wona je znata předewšěm za wozjewjenja, w kotrychž so rozestaješe z totalitarizmom.
Lensk
Sydlišćo je so w lěće 1663 jako wjes Muchtuja załožiło a ma wot lěta 1963 měšćanske prawa.
Wotkazaj
Oficielne webstrony
Šichany
Šichany je město w juhu Ruskeje federacije. Leži při Wolze w europskim dźělu Ruskeje w Saratowskej oblasći a ma něhdźe pjeć tysac wobydlerjow.
Niska kostrjawa
Wopis
Niska kostrjawa je rostlina, kotrejež stołpik je horjeka kosmaty.
Kłóskaty muchownik
Rozšěrjenje a stejnišćo
Derje rosće jenož w powětrowłóžnym klimaće z nic přewulkimi temperaturnych rozdźělemi.
Kanadiski muchownik
Kanadiski muchownik (Amelanchier canadensis) je kerk ze swójby róžowych rostlinow.
Neftejugansk
Sydlišćo je so w lěće 1961 załožiło a ma wot lěta 1967 měšćanske prawa.
Azija
Azija je po přestrjeni a wobydlerstwje najwjetši kontinent na swěće a mjezuje z Europu na zapadźe, z Ćichim oceanom na wuchodźe, z Indiskim oceanom na juhu a z Afriku na juhozapadźe.
Sosniwka
Ma něhdźe jednaće tysac wobydlerjow.
Bahnowa wjerbinka
Stejnišćo
Rosće w płonych a žórłowych bahnach (tymjenjach), na hrjebinowych kromach, mokrych łukach. Preferuje mokre, chłódne, wutkate, zjwetša małowapnate pódy.
Rory Gallagher
mini|upright|Rory Gallagher w lěće 1982
Agwali
Ma něhdźe dwaj tysac wobydlerjow. Sydlišćo je so we 18. lětstotku załožiło.
Accra
W měsće knježi tropiska klima z přerěznymi maksimalnymi temperaturami mjez 28,0° C w awgusće a 32,7° C w februarje. Suchi čas traje wot nowembra hač do februara.
Stawizny
Sydlišćo je so w 15. lětstotku załožiło wot luda Ga, kotryž chcyše tule z Europjanami wikować. Prěnje, wot Portugalčanow natwarjene zepěranišćo bu pak bórze wot domoródnych zničene. W běhu 17. lětstotka załožichu wjacore europske mócnarstwa dla přihódneho połoženja při přirodnym přistawje swoje sydlišća: Nižozemjenjo w lěće 1605 Fort Ussher, Šwedojo w lěće 1657 Christiansborg, kotryž bu bórze wot Danow přewzaty a Jendźelčenjo w lěće 1673 James Fort. Tak měješe Accra w 19. lětstotku nižozemski, danski a britiski měšćanski dźěl.
Mikroneziska
Na kupach knježi włóžna, tropiska klima.
Dalmatišćina
Přirunanje teksta w dalmatišćinje, italšćinje a rumunšćinje
Tuota nuester, che te sante intel sil, sait santificuot el naun to. Vigna el raigno to. Sait fuot la voluntuot toa, coisa in sil, coisa in tiara. Duote costa dai el pun nuester cotidiun. E remetiaj le nuestre debete, coisa nojiltri remetiaime a i nuestri debetuar. E naun ne menur in tentatiaun, miu deleberiajne dal mal.
Nahła třěcha
Přez swoje nakłonjenje škitaja nahłe třěchi před dešćom, byrnjež njebyła płonina třěchi woprawdźe za wodu njepřepušćomna.
Gallagher
Gallagher je swójbne mjeno irskeho pochada (, mjez druhim slědowacych wosobinow:
Zwónčkate rostliny
Žórła
<br style="clear:both;" />
Hrimanka
Hrimanka (Echium) je ród ze swójby wódrakowych rostlinow (Boraginaceae).
Akuša
Sydlišćo je so w 6. lětstotku załožiło.
Penza
thumb|left Penza je wulkoměsto w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje a je najwjetše město a stolica oblasće Penza. Ma něhdźe 522 tysac wobydlerjow.