cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lětdźesatk
Ličenje lětdźesatkow započina so – kaž ličenje lětstotkow a lěttysacow – z lětom 1 po Chrystusu. Tomu wotpowědujo započinaja so lětdźesatki přeco z lětami na 1. Druhi lětdźesatk 21. lětstotka započa so potajkim dnja 1. januara 2011 a so dnja 31. decembra 2020 skónči. We wobchadnej rěči wužiwaja so zapřijeća kaž „dźewjećdźesate lěta“, při čimž su porno tomu lěta wot 1990 do 1999 měnjene.
Hrabowa
Stawizny
Nawsowc naspomni so hižo w lěće 1225 k prěnjemu razej jako Grabowe. Mjeno pochadźa wot štomoweho mjena hrab. 1481 běše Hrabowa z ryćerskim sydłom. Tež w 16. lětstotku wukonješe tamniše ryćerkubło ležownostne knjejstwo we wsy. We 18. lětstotku słušeše Hrabowa ke Kinsporskemu stawowemu knjejstwu.
Bageńc
Stawizny
Po statistice Arnošta Muki měješe Bageńc we 1880tych lětach cyłkownje 303 wobydlerjo, z kotrychž bě 268 Serbow (88 %) a 35 Němcow. W lěće 1956 zwěsći Arnošt Černik serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 7 %.
Lawske hrjebje
Kulturne pomniki
Jeničke jako kulturny pomnik škitane twarjenje při Lawskich hrjebjach je bydlenski a wobchodny dom čo. 18 při róžku Seminarskeje z lěta 1830.
Kyzylorda
thumb|left Kyzylorda (, ; do 1852 – Ak-Mješit/ Ақ-Мешіт; do 1925 – Pjerowsk/ Перовск; do 1997 – Kzyl-Orda/ Кзыл-Орда) je město w Kazachstanje.
Łanowc
mini|Plan typiskeho łanowca
Brěznja
Stawizny
mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Brěznje z Kamjencom w pozadku
Lětstotk
Lětstotk ( hektoda, centennium) je doba, kotraž wobsteji ze sto lět abo dźesać lětdźesatkow. Dźesać lětstotkow tworja lěttysac.
Ličenje lětstotkow započina so – kaž ličenje lětdźesatkow a lěttysacow – z lětom 1 po Chrystusu. Tomu wotpowědujo započinaja so lětstotki přeco z lětami na 1. 21. lětstotk započa so potajkim dnja 1. januara 2001 a so dnja 31. decembra 2100 skónči. We popularnowědomosći wobhladuje so pak husto hižo lěto 2000 jako prěnje lěto noweho lětstotka.
Dubrawka (Kopańce)
Dubrawka ( Frauendorf) je wjes w braniborskej Delnjej Łužicy a wot lěta 2004 gmejnski dźěl Kopańc. Ma něhdźe 280 wobydlerjow a nadeńdźe so při prawym brjoze Sprjewje juhowuchodnje Choćebuza.
Mississippi
Mississippi je 3.778 kilometrow dołha wulkorěka w Zjednoćenych statach Ameriki. Wužórli so z jězora Itasca w sewjernym zwjazkowym staće Minnesota, běži potom hłownje do južneho směra a wuliwa so něhdźe 150 kilometrow južnje města New Orleans z deltu do Mexiskeho golfa Atlantiskeho oceana.
Mjeno pochadźa prawdźepodobnje z rěče Alkonkinow a wobsteji ze słowow messe („wulka“) a sepe („woda“). W ameriskej wobchadnej rěči praji so Mississippijej husto Old Man River.
Wokrjes Lipsk
Najwjetše rěki na wokrjesnym teritoriju su Běły Halštrow, Modłej a Plesna. W zapadźe wokrjesa namakaja so wulke kumštne jězory w něhdyšich brunicowych jamach. Najwyša hora je Löbenberg (240 m) blisko Worcyna.
Wonkowna Lawska hasa
Wonkowna Lawska hasa ( Äußere Lauenstraße) je hasa w Budyskim starym měsće. Wona wjedźe wot Lawskeje wěže do južneho směra hač k něhdyšemu stejišću wonkownych Lawskich wrotow při cłownicy, hdźež přeńdźe do Nowosólskeje.
Sewjerofrizišćina
Rěčna situacija
Najwjetše mnóstwo tekstow wuchadźa w dialekće Bökinghardeja (Mooringer Frasch), tak zo so tutón dialekt často za hłownu sewjerofrizisku spisownu rěč powažuje.
Sewjeroněmski rozhłós (NDR) wusyła sewjerofrizisce cyłkownje 3–4 mjenšiny wob tydźeń (wusyłanje „Friesisch für alle“). Přez internet a „wotewrjeny kanal“ wusyłaja so tež njeoficielne programy w sewjerofriziskej rěči.
W sewjerofriziskej rěči so žane nowiny njewudawaja. Zwjask „Friisk foriining“ wudawa njeprawidłownje informaciske łopjeno (Friisk Tising „Friziske Nowiny“, prjedy Nais aw friisk „Powěsće frizisce“).
Wjelikije Luki
thumb|left thumb|left Welikije Luki je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w Pskowskej oblasći. Ma něhdźe 95 tysac wobydlerjow.
Wjesel
Wjesel ( Wessel) je wjeska w hornjołužiskim wokrjesu Budyšin, kotraž wot lěta 1999 k Radworskej gmejnje słuša. Ma skoro sto wobydlerjow.
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako Wessil pochadźa z lěta 1353. Wjes słušeše w lěće 1586 Lipičanskemu ryćerkubłu, 1777 pak Minakałskemu. Přez wobzamknjenja Wienskeho kongresa přidźěli so dotal k Sakskej słušacy sewjerny dźěl Hornjeje Łužicy w lěće 1815 Pruskej, tak zo wjedźeše prusko-sakska hranica přez holu sewjernje Wjesela.
Aral
Ma něhdźe 32 tysac wobydlerjow.
Gdow
Sydlišćo je so w lěće 1322 załožiło.
Shargu‘n
Sharg‘un ( / Šarguń; do 1973 Такчиян / Takčijan) je město w Surxondaryoskej oblasći w Uzbekistanje, blisko tadźikiskeje hranicy.
Igarka
thumb|left Igarka je městačko w aziskim dźělu Ruskeje federacije w Krasnojarskim regionje. Leži při rěce Jenisej něhdźe 1800 kilometrow sewjernje Krasnojarska a ma něhdźe štyri tysac wobydlerjow.
Aktau
Leži při wuchodnym brjoze Kaspiskeho morja něhdźe 1700 kilometrow juhozapadnje stolicy Astana.
Digitalny certifikat
Digitalny certifikat je digitalna datowa sadźba, zwjetša po standardomaj ITU-T abo IETF, kotraž wobkruća wěste kajkosće wosobow abo objektow a kotrejež awtentiskosć a integrita hodźi so přez kryptografiske postupowanja pruwować. Digitalny certifikat wobsahuje wosebje k swojemu pruwowanju trěbne daty. Certifikat wustaja oficielna certifikaciska městnosć (CA).
Wjeliki Wóseńk
Wjeliki Wóseńk ( Groß Oßnig) je wjes w braniborskej Delnjej Łužicy a wot lěta 2004 gmejnski dźěl Kopańc. Je z něhdźe 550 wobydlerjemi najwjetši gmejnski dźěl a nadeńdźe so južnje Choćebuza při zwjazkowej dróze 97 (Choćebuz–Wojerecy).
Signachi
Ma něhdźe 1485 wobydlerjow.
Herman Kilian
Narodźi so hižo po wupućowanju ewangelskich Serbow do Texasa jako najmłódši syn fararja Jana Kiliana a jeho mandźelskeje Marje a wotrosće w skromnych poměrach prěnich lět serbskeho sydlišća w Americe. W Serbinje chodźeše do wosadneje šule, hdźež skutkowaštaj jeho nan a pozdźišo jeho bratr Gerhard (1852–1916) jako wučerjej. Po konfirmaciji wopušći Serbin a běše wot 1874 šuler cyrkwinskeho gymnazija w Fort Wayne (Indiana). Wot 1880 wopyta teologiski seminar w St. Louis, Missouri.
Nowosokolniki
thumb|left
Bohotski wokrjes
Wokrjes mjezuje z durinskim wokrjesom Greiz na sewjeru, z wokrjesom Šwikawa na sewjerowuchodźe, z Rudnohórskim wokrjesom na wuchodźe, z Čěskej na juhu a na zapadźe z wokrjesomaj Dwórc (Bayerska) a Solawa-Orla (Durinska).
Aksu
Leži při lěwym brjoze rěki Irtyš něhdźe 50 kilometrow južnje Pawlodara.
Sho‘rchi
Ma něhdźe 22 tysac wobydlerjow.
Cyrkej swjateju Pětra a Pawoła
Twar
W nutřkownym wobsteji cyrkej z hale z třomi cyrkwinskimi łódźemi a třomi kwaklemi. W syćowych wjelbach pokaza so ornamentalne pomolowanje zažneje renesansy z lěta 1515. Cyrkwiny rum steji na kwadratiskim podrysu a noša so wot štyrjoch šwižnych, oktagonalnych zepěrow.
Zwony
W zwonowym poschodźe dwójneje wěže běchu wot lěta 1832 tři zwony, w lěće 1951 přida so štwórty zwón:
Pječory
thumb|left thumb|left Pječory (, 1472–1920 Печеры/Pječery, Petseri) je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w Pskowskej oblasći při estiskej hranicy. Ma něhdźe 20 tysac wobydlerjow.
Petropawl
thumb|left Petropawl (, /Petropawlowsk; do 1807 – Petropawlowskaja krjepost/ Петропавловская крепость) je wulkoměsto w sewjernym Kazachstanje.
Ma něhdźe 216 tysac wobydlerjow.
Drěwcy
Stawizny
Hač do lěta 1957 běchu Drěwcy samostatna gmejna a potom gmejnski dźěl Złyčina.
Jindřich Vacek
W lěće 2021 załoži Jindřich Vacek serbski blog Serbsce, do kotrehož jeho čitarjo pisaja.
Alexander Ahrens
Alexander Ahrens (* 19. januara 1966 w Zapadnym Berlinje) je němski jurist, sinologa a komunalny politikar. Wot 2015 do 2022 bě wón wyši měšćanosta Budyšina. W lěće 2017 zastupi do Socialdemokratiskeje strony Němskeje (SPD).
Politika
Za wólby Budyskeho wyšeho měšćanosty w lěće 2015 bě Ahrens jako bjezstronjan ze zhromadnym kandidatom SPD, Lěwicy a wobydlerskeho zwjazka BBBz. Po tym, zo měješe hižo w prěnim přechodźe najwjace hłosow, doby w druhim přechodźe z 48,1 % hłosow nad kandidatom CDU, Matthiasom Knaakom (35,3 %) a sta so tuž z naslědnikom dołholětneho měšćanosty Christiana Schramma.
Jako amtěrowacy wyši měšćanosta dósta Ahrens při komunalnych wólbach 12. junija 2022 jenož 14,3 % hłosow, jako naslědnika wuzwolichu Budyšanki a Budyšenjo Karstena Vogta (CDU), bywšeho frakciskeho předsydu CDU w měšćanskej radźe.
Lima
Klima
Město leži w tropiskim klimowym pasmje a ma horcu pusćinowu klimu. Přerězna temperatura přez lěto leži pola 18° C. Dla zymneho Humboldtoweho pruda w Pacifiku je wjedro wosebje mjez meju a oktobrom husto młowojte.
Wulka bónčawa
Kćenja
Wona kćěje wot meje hač do awgusta. Kćenja płuwaja, su wulke a docpěja přeměr wot 10 hač do 12 cm. 10 hač do 25, maksimalnje 30 krónowych łopješkow su podołhojte, přeco běłe a tak dołhe kaž keluškowe łopješka abo dlěše. 4 hač do 5 keluškowych łopjenow je hrube, zelene abo brunojte a podołhojte. Mnoholičbne, sněhběłe krónowe łopješka nutř k próškowym łopješkam přistupja. Kćenja móžu wobsahować hač do 125 žołtych próškowych łopješkow. Kćenja so jenož wodnjo puknu.
Narć
Wosobiny
W Narću narodźi so serbski farar a kulturny prócowar Jan Herman Mrózak (1841–1902).
Bulajewo
Ma něhdźe sydom tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1893 załožiło a ma wot lěta 1969 měšćanske prawa.
Yangiyer
Sydlišćo je so w lěće 1957 załožiło a ma wot lěta 1957 měšćanske prawa.
Husacy jazyčk
Łopjena
Łopjena su na spódku stejace w rozetach, šwižnolancetojte, zrunane a maja 3-7 sylnych podołhostnych nerwow. Lisćowe łopjena su kónčkojte a ćeńke.
Ohangaron
thumb|left Ohangaron ( / Achangaran) je město na wuchodźe Uzbekistana, w blisko tadźikiskeje hranicy. Je zarjadniske sydło Ohangaronskeho wobwoda.
Leži při rěce Ohangaron něhdźe 65 kilometrow juhowuchodnje Taškenta.
Calka
thumb|left
F
W serbšćinje wustupuje f zwjetša jenož w cuzych resp. z druhich rěčow wotwodźenych słowach (požčonkach).
Zabrod
Wjeska naspomni so prěni raz w lěće 1380 jako Zabrod. Ležownostne knjejstwo měješe wot 16. do 19. lětstotka Wojerowske stawowe knjejstwo. We 1880tych lětach měješe Zabrod po statistice Arnošta Muki cyłkownje 306 wobydlerjow, z nich 301 Serb (98 %) a jenož pjeć Němcow. Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 serbski podźěl wot 72,7 %. Ewangelscy wobydlerjo přisłušeja z lěta 1670 Blunjanskej wosadźe, do toho Wojerowskej.
Bekobod
Leži při rěce Syrdarja něhdźe 115 kilometrow južnje Taškenta.
Waldaj
Wjes Waldajske selišće je so w lěće 1495 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1770 měšćanske prawa.
Sucre
Sucre je oficielna stolica Boliwiskeje a z něhdźe 240.000 wobydlerjemi šeste najwjetše město južnoameriskeho stata. Wone je stejišćo Wyšeho sudnistwa, mjeztym zo je sydło knježerstwa La Paz. Nadeńdźe so na juhu kraja we wysokosći wot 2800 metrow. Město słuša z lěta 1991 do swětoweho herbstwa UNESCO.
G
G je mjezynarodna awtowa značka za Gabun. Při němskich awtach steji za město Gera.
Do‘stobod
Leži něhdźe 90 kilometrow sewjerowuchodnje Taškenta.
I
I je třeći najhusćiši pismik w němčinje.
Wšelćizny
I je mjezynarodna awtowa značka za Italsku. Při němskich awtach steji za město Ingolstadt.
J
J abo j (při pismikowanju: jot) je dźesaty pismik moderneho łaćonskeho alfabeta a pjatnaty w hornjoserbskim alfabeće. Wón reprezentuje konsonant. W Morsowym alfabeće zwoprawdźuje so J přez · − − −.
Keles
thumb|right|Mapa Taškentskej oblasći Keles ( / Keles) je město w Taškentskej oblasći na wuchodźe Uzbekistana, bjezposrědnje při kazachskej hranicy. Je zarjadniske sydło Zangiotskeho wobwoda.
Caracas
Kampus Caracaskeje uniwersity, najwjetšeje we Venezueli, słuša wot lěta 2000 do swětoweho herbstwa UNESCO.
Ryzawa
thumb|left|Klóšterska cyrkej Prěnjotnje słowjanske sydlišćo při rěce naspomni so k prěnjemu razej w lěće 1119 jako Reszoa (słowjansce Rězowe) w pismje bamža Calixta II. składnostnje poswjećenja prěnjeho klóštra Mišnjanskeho markhrabinstwa. Dźensniša forma městnostneho mjena bu najprjedy w lěće 1451 wužiwana. 1623 dósta Ryzawa měšćanske prawa, kotrež so pak bórze zaso zhubja. Hač do natwarjenja železniskeje čary w 19. lětstotku a z tym zwjazaneho spěšneho wuwiwanja wosta Ryzawa relatiwnje njewuznamne wikowe sydlišćo, potom dóstanje w lěće 1859 znowa status města - wot lěta 1952 samo wokrjesneho města. Do dźensnišeho leži město při železniskimaj čaromaj Berlin-Kamjenica a Drježdźany-Lipsk.
Brodawkata mlóčeń
Płody
Płody su kapsle, kotrež njesu połkulowe hač cylindriske brodawki a docpěja dołhosć wot 3 hač do 4 mm.
Parkent
Leži něhdźe 50 kilometrow wuchodnje Taškenta.
Cholm (oblasć Nowgorod)
Sydlišćo je so w lěće 1144 załožiło a ma wot lěta 1777 měšćanske prawa.
Staraja Russa
thumb|left thumb|left Staraja Russa je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w Nowgorodskej oblasći. Ma něhdźe 29 tysac wobydlerjow.
Miłkecy
Wobydlerstwo a rěč
Po ludličenju w lěće 2011 bydlachu we wsy 90 wobydlerjow w přerěznej starobje wot 46 lět (Sakska: 46,4).
Bender
thumb|left Bender ( Bender, Bjendery;  Bendery; tež Tighina) je město w mjezynarodnje njepřipóznatym staće Podnjesterska, kiž słuša po ludowym prawje do Moldawskeje. Z wjace hač 80.000 wobydlerjemi je wone druhe najwjetše město w Podnjesterskej abo štwórte najwjetše w Moldawskej.
Wobydlerstwo
Ma něhdźe 84 tysac wobydlerjow.
Njeswačanska cyrkej
mini|Napohlad ze sewjera
Twarjenje
Na něhdyšim kěrchowje wokoło cyrkwje nadeńdźe so nimo někotrych starych narownych pomnikow z němskimi napisami tež wojerski pomnik za padnjenych Prěnjeje swětoweje wójny ze serbskim hrónčkom a při kěrchowskej muri wopomnjenska tafla za fararja Jurja Mjenja.
Chinoz
Ma něhdźe 121 tysac wobydlerjow.
Yangiobod
thumb|left thumb|right|Mapa Taškentskej oblasći Yangiobod ( / Jangiabad) je město w Taškentskej oblasći na wuchodźe Uzbekistana.
Ma něhdźe dźewjeć tysac wobydlerjow.
Wulki Přezdrěń
mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Wulkeho Přezdrěnja z Přezdrěnkom w pozadku
Wódka
Wódka je zwjetša bjezbarbny palenc z podźělom alkohola mjez 37,5 a 80 procentami. Ma nimale neutralny słód a bu pak čisty pak w cocktailach pity.
Jan Rawp
mini|upright|Portret Jana Rawpa z pjera [[Hanka Krawcec|Hanki Krawcec]]
Jan Rawp ( Jan Raupp; * 17. nowembra 1928 w Brunšwiku, † 13. septembra 2007 w Budyšinje) bě serbski komponist a hudźbny wědomostnik.
Byčin
Byčin (prjedy tež Błóćin;, tež Bytschin) je 346 metrow wysoki kopc we wuchodnym dźělu hornjołužiskich honow na hranicy Budyskeho a Zhorjelskeho wokrjesa. Wón nadeńdźe so mjez Wujezdom na zapadźe, Špikałami na sewjeru a Walowami na juhowuchodźe, něhdźe pjeć kilometrow sewjerozapadnje Lubijskeho měšćanskeho centruma.
Hermanecy/Sprjewja
Hermanecy ( Hermsdorf/Spree) su hornjołužiska wjes w sakskim wokrjesu Budyšin. Leža při Małej Sprjewje a słušeja wot lěta 1994 k Łazej. Maja wobydlerjow.
Geografija
Susodne wsy su Drěwcy za holu na sewjerowuchodźe, Wjesel a Lipič na juhowuchodźe, Psowje na juhu a Wysoka na sewjerozapadźe. Zapadnje wsy nadeńdźe so hórka Dubič (160 m).
Fergana
Ma něhdźe 340 tysac wobydlerjow.
Beshariq
Ma něhdźe 24 tysac wobydlerjow.
M
Wšelćizny
M je mjezynarodna awtowa značka za Maltu. Při němskich awtach steji za město Mnichow. Wulki pismik reprezentowaše hriwnu w Němskej demokratiskej republice, mały pismik je mjezynarodny symbol za meter.
Wulke Ždźary
Kubłanje
We Wulkich Zdźarach wobsteji zakładna šula, na kotrejž so tež serbšćina jako cuza rěč wuwučuje.
Nukstock
Nukstock je jenički serbski rock-festiwal. Wotměwa so kóždolětnje w awgusće na łuce mjez Nuknicu a Kopšinom. Přichodny festiwal wotměje so 22. a 23. awgusta 2014.
Zušow
Zušow ( Suschow) je delnjołužiska wjes w braniborskim wokrjesu Hornje Błóta-Łužica a wot lěta 2003 gmejnski dźěl Wětošowa. Ma něhdźe 250 wobydlerjow a nadeńdźe so dwaj kilometraj sewjerowuchodnje Wětošowskeho stareho města při južnej kromje Błótow. Přez wjesku wjedźe krajna dróha L 54 do Bórkowow.
Mała mlóčeń
Kćenja
Kćěje wot junija hač do oktobra. Pozdatne wokołki su třipromjenjowe hač pjećpromjenjowe, při čimž wšě promjenja su jako widlički dźělene. Přikrywne łopješka su jasnozelene a linealne. Wone su sedźace a njezrosćene. Jich spódk je wutrobojty. Žałzy kćenjoweho keluška su połměsačkojte-rohate.
Njabožkojce
Stawizny
Hač do 31. decembra 2001 běchu Njabožkojce samostatna gmejna.
Crasnoe
Crasnoe (/ Krasnoje) je městačko w mjezynarodnje njepřipóznatym staće Podnjesterska, kiž słuša po ludowym prawje do Moldawskeje.
Wysoka (Łaz)
Wysoka ( Weißig) je hornjołužiska wjes w sewjeru sakskeho wokrjesa Budyšin. Słuša wot lěta 1994 k Łazej a ma wobydlerjow.
Crasnoe
Leži na juhowuchodźe Moldawskeje při brjoze rěki Turunciuc/Turunčuk, promjenja Dnjestra, něhdźe 110 kilometrow juhowuchodnje Kišinjowa a něhdźe 30 kilometrow juhowuchodnje wot podnjesterskeje stolicy Tiraspol.
Wysoka (Łaz)
Geografija
Wysoka leži mjezy Šćeńcu a Hermanecami. Na juhozapadźe nadeńdźe so 160 metrow wysoka hórka Dubič.
Rishton
Ma něhdźe 50 tysac wobydlerjow.
Ağstafa
Ağstafa (wurjekowanje: Agstafa) je město w Azerbajdźanje, blisko armenskeje hranicy. Leži něhdźe 450 kilometrow zapadnje Bakuwa.
Tiraspolul Nou
Tiraspolul Nou (/ Nowotiraspolskij) je sydlišćo měsćanskeho typa w mjezynarodnje njepřipóznatym staće Podnjesterska a městačko w Moldawskej. Leži bjezposrědnje při juhozapadnej kromje Tiraspola nad Dnjestrom.
Sydlišćo je so w lěće 1982 załožiło.
Mandlowa mlóčeń
Kćenja
Kćěje wot apryla hač do meje (junija). Kwětnistwa su pozdatne wokołki z pjeć hač dźewjeć promjenjemi. Žałzy přikrywneho keluška su čerwjene abo žołte a maja formu połměsačka. Wobě hornjej łopješce stej ke kulowatemu łopješku zrosćenej.
Ř
Na ličakach
Unicode wobsahuje Ř w bloku Latin Extended-A jako U+0158 (wulki pismik) a U+0159 (mały pismik). W HTML pisa so Ř jako  a ř jako   abo alternatiwnje jako   a.
Nukus
thumb|left Nukus (karakalpaksce Нөкис, No‘kis; / Nukus) je město na sewjerozapadźe Uzbekistana a stolica republiki Karakalpakstan, blisko turkmenskeje hranicy.
Ń
Pismik wužiwa so nimo serbskeju rěčow tež w pólšćinje, kašubšćinje a w běłoruskej Łacince. Čěšćina a słowakšćina matej město toho pismik Ň.
Ağsu
Sydlišćo je so we 18. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1967 měšćanske prawa.
Pjedličkata mlóčeń
Pjedličkata mlóčeń (Euphorbia villosa) je rostlina ze swójby mlóčenjowych rostlinow (Euphorbiaceae).
Astara (Azerbajdźan)
thumb|left Astara (talyšsce Ostoro) je město w Azerbajdźanje, blisko iranskeje hranicy. Leži něhdźe 200 kilometrow južnje Bakuwa při zapadnym brjoze Kaspiskeho morja.
Pěskowa mlóčeń
Wopis
Pěskowa mlóčeń docpěje wysokosć wot 15 hač do 30 cm. Rostlina ma tołsty, drjewjeny, často wodorunje běžacy ricom. Měnjate, módrozelene łopjena su lancetojte, kaž kałač kónčkojte a docpěja šěrokosć wot 4 hač do 6 mm. Kćenja steja w pozdatnych wokołkach, kotrež su 8- hač 15-promjenjowe. Promjenja su jónu hač dwójce kaž widlički rozhałuzowane. Žałzy kćenjowych keluškow su owalne a žołte. Płody su hładke, nahe a docpěja dołhosć wot 3 mm.
Bo‘ston
Bo‘ston ( karakalpaksce Bustan, Бустан; / Bustan) je město w republice Karakalpakstan na zapadźe Uzbekistana. Je zarjadniske sydło Ellikqal'askeho wobwoda.
Wachow
Geografija
Wachow leži w juhowuchodnym dźělu Budyskeho wokrjesa na hranicy z bjezwokrjesnym městom Drježdźany we wysokosći 223 m nad mórskej hładźinu. Centrum Drježdźan je někak pjećadwaceći kilometrow na juhowuchod.
Michał Kokla
Wot 1885 zastupowaše wólbny wokrjes 8 w Sakskim krajnym sejmje. Wón bě čłon konserwatiwneje frakcije a zakitowaše zajimy serbskich wulkoburow, zasadźowaše so pak sčasami tež za serbske narodne zajimy. W lěće 1903 załoži hromadźe ze serbskim ewangelskim zapósłancom Janom Awgustom Zobu z Čornjowa Wjesne wólbne towarstwo, zo by so wobwliwowanju wsy přez socialdemokratiju zadźěwało. Do wólbow 1909 nasta dwójna kandidatura konserwatiwnych we 8. wólbnym wokrjesu, dokelž nastupi nimo Kokle tež ekonomny radźićel Brühl, zastupujo přewažnje němskich ryćerkublerjow a Zwjazk kublerjow. Prěnjotnje chcyše Kokla swoju kandidaturu złožić, bu pak wot serbskich a němskich wolerjow přeswědčeny, tola kandidować. Za tutón čas na přikład Jakub Bart-Ćišinski hižo na jeho angažemenće za serbske zajimy dwělowaše.
Bərdə
Bərdə (wurjekowanje: Barda) je město w Azerbajdźanje. Leži při rěce Terter něhdźe 260 kilometrow zapadnje Bakuwa.
Dažin
Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Pastwišća, Izraelec haje, Bubonik, W Włosančkach, Dołki.
Stawizny
Po statistice Arnošta Muki měješe Dažin w lěće 1884 480 wobydlerjow, mjez nimi 348 Serbow (73 %) a 132 Němcow. We wsy rěčeše so Lubijska narěč hornjoserbšćiny. Rěčna změna k němčinje sta so hłownje w prěnjej połojcy 20. lětstotka, tak zo zwěsći Arnošt Černik srjedź 1950tych lět serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 7,8 %. Dźensa so we wjesce hižo njeserbuje.
O
Wotwodźeny wot O je w serbšćinje pismik ó.
Grjazowjec
Grjazowjec je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje we Wologodskej oblasći. Ma něhdźe 15 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1538 jako wjes Grjazlewicy załožiło a ma wot lěta 1780 měšćanske prawa.
Kirillow
Kirillow je městačko w Ruskej federaciji. Leži njedaloko Běłeho jězora w europskim dźělu Ruskeje we Wologodskej oblasći. Ma něhdźe sydom tysac wobydlerjow.
Qazax
Qazax (wurjekowanje: Gazach; do 1939 – Kazach; do 1959 – Nowaja Akstafa) je město na samym sewjerozapadźe Azerbajdźana, blisko armenskeje hranicy. Leži při rěce Akstafa něhdźe 460 kilometrow zapadnje Bakuwa.
Mo‘ynoq
Sydlišćo ma wot lěta 1963 měšćanske prawa.
To‘rtko‘l
Sydlišćo je so w lěće 1873 załožiło a ma wot lěta 1873 měšćanske prawa.
Göyçay
thumb|left
Ma wokoło 42 tysac wobydlerjow.
Sokol (město)
Sydlišćo je so w lěće 1615 załožiło a ma wot lěta 1932 měšćanske prawa.
Göyçay
Wot lěta 1916 ma měšćanske prawa.
Stróža (Rakecy)
Stróža ( Wartha) je hornjołužiska wjes w sakskim wokrjesu Budyšin, kotraž leži při rěce Čornicy južnje Wojerec. Wjes słuša wot lěta 2005 k Rakecam a ma wobydlerjow.
Ž
Pismik dósta so kaž š w 15. lětstotku přez rěčne reformy Jana Husa do čěšćiny a wužiwa so dźensa nimo njeje a serbskeju rěčow tež w nimale wšěch druhich słowjanskich rěčach z łaćonskim alfabetom, nimo pólšćiny, hdźež so samsny zwuk přez Ż realizuje. Tež baltiskej rěči letišćina a litawšćina kaž tež njesłowjanskej estišćina (w požčonkach) a sewjerosamišćina jón wužiwaja. Zwjetša so we wšěch tutych rěčach jako /ʒ/ wurjekuje.
Miroslav Lajčák
Lajčák studowaše při Comeniusowej uniwersiće w Bratisławje a při Moskowskim instituće za mjezynarodny poćahi. Wot lěta 1988 dźěłaše jako jurist za čěskosłowakske wonkowne ministerstwo a wot 1991 do 1993 w čěskosłowakskim resp. słowakskim wulkopósłanstwje w Moskwje. Wot 1994 do 1998 bě z wulkopósłancom Słowakskeje w Japanskej a wot 2001 do 2005 w Běłohrodźe. Mjez 2007 a 2009 skutkowaše jako Wysoki reprezentant mjezynarodneho zhromadźenstwa w Bosniskej a Hercegowinje.
Änew
thumb|left Änew abo Anau je město na juhu Turkmenistana, blisko iranskeje hranicy. Je stolica Ahalskeje oblasće.
Słónčna mlóčeń
Słónčna mlóčeń (Euphorbia helioscopia) je rostlina ze swójby mlóčenjowych rostlinow (Euphorbiaceae).
Stejnišćo
Rosće na rolach, w zahrodach a we winicach. Ma radšo wutkate a bazowe čumpate pódy.
Rozšěrjenje
Rostlina je w Europje rozšěrjena, při čimž je w Němskej nimale wšudźe časta, jenož w Alpach je rědka. Družina pochadźa najskerje z regiona Srjedźneho morja a so je za čas młodeje kamjentneje doby jako sćěhowar kultury           zapućowała.
S
W serbšćinje je pismik š wotwodźenka tutoho pismika. Delnjoserbšćina znaje nimo toho hišće pismik ś.
Wšelćizny
S je mjezynarodna awtowa značka za Šwedsku. Při němskich awtach steji za město Stuttgart.
Swětła mlóčeń
Swětła mlóčeń (Euphorbia lucida) je rostlina ze swójby mlóčenjowych rostlinow (Euphorbiaceae).
Poprad
Stawizny
Po Druhej swětowej wójnje bu němske a madźarske wobydlerstwo wućěrjene.
Wobchad
Poprad nadeńdźe so při železniskej čarje Žilina–Košice a při awtodróze D1. Mjezynarodne lětanišćo Poprad-Tatry (TAT) je z 718 metrami najwyše ležace w Europje. Z města wjedźe wuskokolijowa Tatranska elektriska železnica do wsow Starý Smokovec, Štrbské Pleso a Tatranská Lomnica w Tatrach.
Radama I.
thumb|upright|Radama I. Radama I. (* něhdźe 1793, † 28. julija 1828, Antananarivo, Madagaskar) běše prěni kral Madagaskara wot lěta 1810 do 1828. Wón bě syn krala Imjeriny Andrianampoinimeriny a mandźelski Ranavalony I.
Rólna njezapomnička
Stejnišćo
Rosće na rolach, wosebje mjez žitom, na lěsnych zahonach, na drjebiznowych městnach a na pustych płoninach. Preferuje wutkate, bazowe hlinjane pódy.
Quba
thumb|left
Sydlišćo je so w 15. lětstotku załožiło.
Cəlilabad
thumb|left
Daşkəsən
thumb|left
Imişli
İmişli (wurjekowanje: Imišli) je město w Azerbajdźanje. Leži při rěce Aras něhdźe 250 kilometrow juhozapadnje Bakuwa.
Zaqatala
thumb|left
Imişli
Wot lěta 1960 ma měšćanske prawa.
Wupřestrěta mlóčeń
Wupřestrěta mlóčeń je rostlina ze swójby mlóčenjowych rostlinow  łaćonsce: Chamaesyce prostrata, Euphorbiaceae).
Kürdəmir
Ma wokoło 18 tysac wobydlerjow.
Awtonomna republika Nachičewan
Awtonomna republika Nachičewan je eksklawa a awtonomna republika Azerbajdźana z wobydlerstwom wot wjace hač 439 tysac. Z nich su 99 % Azerbajdźanjenjo.
Nachičewan bě za čas Sowjetskeho zwjazka wot lěta 1924 awtonomna republika w Azerbajdźanskej socialistiskej sowjetskej republice.
Bahnowa njezapomnička
Łopjena
Łopjena su lancetojte a docpěja dołhosć wot 2 hač do 10 cm a šěrokosć wot 5 hač do 20 mm.
Rutwica
Wopis
Wjetše družiny kćěja wot pózdnjeho nalěta hač do nazyma. Kćenjowe hłójčki su běłe, žołte, oranžowe, róžojte abo čerwjene.
Žabjaca mlóčeń
Płody
Płody su kapsle z hustymi brodawkami.
Stejnišćo
Rosće na łuhojtych łukach, we wjerbowych kerčinach, w hrjebjach a na rěčnych brjohach. Ma radšo přez haćenju mokre, wapnite bahnowe pódy.
Naftalan
Naftalan je město w Azerbajdźanje. Leži něhdźe 360 kilometrow zapadnje Bakuwa a 50 kilometrow juhowuchodnje Gəncəja.
Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1873 załožiło a ma wot lěta 1967 měšćanske prawa.
Sucha mlóčeń
Sucha mlóčeń (Euphorbia cyparissias) je rostlina ze swójby mlóčenjowych rostlinow (Euphorbiaceae).
Liman (Azerbajdźan)
Ma wokoło jednaće tysac wobydlerjow.
Wšědna změrniwka
Płody
Płody maja krótki papus.
Mingəçevir
Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1946 załožiło a ma wot lěta 1948 měšćanske prawa.
Jurij Arnošt Wanak
Žiwjenje
Wot 1843 do 1848 bě wučer na měšćanskej šuli w Budyšinje. W rewoluciskim lěće 1848 dósta prěnje farske městno, a to jako naslědnik Jana Kiliana w tehdy hišće dospołnje serbskich Kotecach. Hižo po dwěmaj lětomaj Kotecy zaso wopušći a přewza městno jako zastupowacy direktor Krajnostawskeho wučerskeho seminara w Budyšinje. 1851 so woženi z Lydiju Jakubec (1830–1895), najstaršej dźowku Budyskeho fararja Arnošta Bohuwěra Jakuba.
Banská Bystrica
Banská Bystrica ( Besztercebánya; Neusohl) je z nimale 80.000 wobydlerjemi pjate najwjetše město w Słowakskej. Leži wosrjedź kraja a je sydło Banskobystriskeho kraja kaž tež uniwersity Mateja Bela. Stawiznisce jedna so wo wuznamne hórnistwowe město srjedźowěka z wjele architektoniskimi pomnikami.
Neftçala
Ma wokoło 21 tysac wobydlerjow.
Ordubad
thumb|left
Paul Ziemiak
mini|upright|Paul Ziemiak w lěće 2014
Kaliforniski molemór
Kaliforniski molemór je rostlina ze swójby molemórowych rostlinow  łaćonsce: Myrica californica, Myricaceae).
Jan Józef Hawštyn Hauptmann
Jan Józef Hawštyn Hauptmann ( Johann Joseph Augustin Hauptmann; * 11. februara 1709 w Kulowje, † 10. meje 1771 w Budyšinje) bě serbsko-katolski duchowny a spisaćel.
Mórska rězna
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Sabirabad
Dźensniše je so w 19. lětstotku wot ukrainskich sydlerjow pod mjenom Petropawlowka załožiło a ma wot lěta 1959 měšćanske prawa. Swoje dźensniše mjeno dósta w lěće 1931 po basniku Mirzy Sabira.
Samux
Samux (wurjekowanje: Samuch) je město w Azerbajdźanje. Leži něhdźe 300 kilometrow zapadnje Bakuwa.
Muskatownik
Muskatownik (Myristica) je ród ze swójby muskatownikowych rostlinow (Myristicaceae).
Comrat
Stawizny
Sydlišćo załoži so w lěće 1789 w běhu zasydlenja Gagawzow a Bołharow w tutej kónčinje ma wot lěta 1957 měšćanske prawa. Wot lěta 2002 je stolica awtonomneje Gagauskeje sydło statneje uniwersity.
Tovuz
Tovuz (wurjekowanje: Towuz; do 1941 – Traubenfeld) je město na zapadźe Azerbajdźana, blisko armenskeje hranicy. Leži při rěce Tauzčaj něhdźe 440 kilometrow zapadnje Bakuwa.
Domjaca kóčka
Domjaca kóčka (Felis silvestris catus) je cycak ze swójby kóčkow (Felidae).
Europski molemór
Kćenja
Europske molemóry su dwudomne rostliny (dieziski, něm. diözisch), mjeztym zo su „Wětrowe kćenja“ wot „njepohibliweho typa“. Žónske kćenja wotesteja w krótkich, muske w podołhojtych kłosach.
Prawy muskatownik
Wopis
Prawy muskatownik je štom. Płody wobsahuja mjez druhim eteriske wolije, tučny wolij, škrob, saponin a pektin.
Běły gumijowc
Běły gumijowc (Eucalyptus leucoxylon) je štom ze swójby myrtowych rostlinow (Myrtaceae).
Piranha
mini|Čerwjeny piranha thumb|right|230px Piranha słuša k družinje kosćowych rybow. Cyłkownje je pjeć rodow znate. Wón móže dołhosć wot 10 do 35 centimetrow docpěć a je někak 0,5 do 2 kg ćežki. Docpěje starobu wot někak pjeć do 15 lět. Ze swojej šěrej, namódrej, zelenojtej abo tež načerwjenej barbu móže so wón we wodźe jara derje tarnować. Piranha je wodnjo aktiwny a je w skupinje rybow swojeje družiny žiwy. Přirodne njepřećele tuteje ryby su wjetše rubježne ryby abo tež wjetše piranhe. Piranha njeje wot wotemrěća wohrožene a dawaja wjace hač 30 wšelake družiny.
Rozmnoženje
W starobje wot někak 12 měsacow do 24 měsacow je piranha splažnozrały a so poruje. Žónske zwěrjo połoži někak 100 do 500 abo samo 600 jeja do jamy kiž je muske zwěrjo do toho spřihotował. Muske zwěrjo přewza tež intensiwne lehnjenje a po sydom dnjow su z larwow swobodnje płuwace ryby nastali.
Karp
Wužiwanje
Karp je tež woblubowana hobbyjowa ryba, dokelž je mócny a chětro wulki.
Cuzy nahlenc
Cuzy nahlenc (Oxalis corymbosa) je rostlina ze swójby nahlencowych rostlinow (Oxalidaceae).
Nalikowc
Nalikowc (Syzygium) je ród ze swójby myrtowych rostlinow (Myrtaceae). Najbóle znata družina je prawy nalikowc (Syzygium aromaticum).
Lisćina kulturnych pomnikow w Nutřkownym měsće (P–Z)
thumb|Połoženje Nutřkowneho města w Budyšinje Lisćina kulturnych pomnikow w Nutřkownym měsće wobsahuje připóznate kulturne pomniki Budyskeho měšćanskeho dźěla Nutřkowne město, kotrež su w pomnikowej lisćinje Sakskeho krajneho zarjada za pomnikoškit zapisane (staw: 15. apryla 2014). Na tutej stronje namakaja so kulturne pomniki z adresami wot P do Z. Pomniki z adresami wot A do N su tam.
Kłubkaty bělenk
Kłubkaty bělenk je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (łaćonsce: Cerastium glomeratum, Caryophyllaceae).
Prawy nalikowc
Rozšěrjenje
Pochadźa wot Molukkow a někotrych kupow Filipinow. Dźensa so w južnej Aziji, na Madagaskarje, na Sansibarje a w regionach wuchodoafriskeho pobrjoha plahuje.
Hordlica
Hordlica (Cucubalus) je ród ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Kosmičkaty hwězdnik
Kosmičkaty hwězdnik (Stellaria longifolia) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Alpski bělenk
Rozšěrjenje
Rostlina je w sewjernej Americe a horinach srjedźneje a južneje Europje rozšěrjena.
Wódriny łuh
Sydlišća we Wódrinym łuze
Na zapadźe Wódry (w Braniborskej): Altreetz, Alt Tucheband, Bleyen, Bad Freienwalde, Golzow, Gorgast, Hathenow, Hohenwutzen, Küstrin-Kietz, Kienitz, Lebus, Letschin, Manschnow, Neulewin, Neulietzegöricke, Neutrebbin, Oderaue, Ortwig, Podelzig, Rathstock, Reitwein, Wriezen, Werbig, Zechin a Groß Neuendorf.
Prosty nahlenc
Wopis
Prosty nahlenc je jednolětna rostlina abo trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 10 hač 40 cm. Rostlina ma zwjetša podzemske wotnožki.
Stołpik a łopjena
Zrunane, zelene stołpiki njesu třiličbne, schódne, horjeka po zdaću přećiwostejne łopjena. Łopješka su wutrobojte.
Płody
Płód docpěwa dołhosć wot 8 hač 15 mm a je nahi.
Lěsny nahlenc
Kćenja
Kćěje wot apryla hač meje. Kćenja maja dołhe stołpiki. Pjeć běłych, rědko róžojtych abo módrojtych krónowych łopješkow docpěwa dołhosć wot 10 hač 15 mm a je zwjetša wioletnje abo purpurowje žiłkate. Za čas lěta a nazymy wustupuja přidatne stołpikate kćenjowe pupki, kotrež so njepukaja. Keluškowe łopješka su dołhojće-lancetojte.
Alpska kłubička
Alpska kłubička (Scleranthus polycarpos) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Kłubička
Kłubička (Scleranthus) je ród ze swójby nalikowych rostlinow  (Caryophyllaceae). Dalše serbske mjeno je čerwjowc.
Pjećmužny kolij
Pjećmužny kolij (Spergula pentandra) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Šwižny bělenk
Wopis
Přećiwostejne, owalne hač lancetojte łopjena su na spódku šwižnjene a na krome lochko zhibnjene.
Stejnišćo
Rosće na łukach, na pastwach, na rolach a na pućach. Preferuje wutkate pódy.
Sólny kołwróćik
Sólny kołwróćik (Spergularia salina) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Rosa Luxemburg
Rosa Luxemburg - Rozalia Luksenburg (* 5. měrca 1871 w Zamośće, Pólska; † 15. januara 1919 w Berlinje) bě wuznamna zastupjerka europskeho dźěłaćerskeho hibanja a rozsudna proletariska internacionalistka. W lětomaj 1918-1919 bě wona předsydka nowozałoženeje Komunistiskeje strony Němskeje. Bu zhromadnje z Karlom Liebknechtom wot prawicarskeho swobodneho korpsa w Berlinje zamordowana.
Łučny hwězdnik
Rozšěrjenje
Rostlina je w Europje rozšěrjena.
Łažawa łyšćica
Łažawa łyšćica (Gypsophila repens) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Pjerkojta kukelička
Saponiny
Rostlina wobsahuje saponiny, kotrež móžeja slinokóžki nadwužiwać a bluwanje wuwabić.
Nócny lěpjenk
Nócny lěpjenk (Silene noctiflora) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Wšědna kukel
Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena. Prjedy bě často na rolach, ale dźensa je dla nałoženja herbicidow sylnje wróćo tłóčena.
Widličkaty lěpjenk
Widličkaty lěpjenk (Silene dichotoma) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Čapajew (Film)
Jednanje
Film bazěruje na materialu Dmitrija a Anny Furmanoweje a powěda wo rjeku byrgarskeje wójny Čapajew (1887–1919). W Ruskej zahaji so byrgarska wójna. 25. kawalerijowa diwizija wojuje při srjedźnej Wolze a w Ural (horiny)Uralu přećiwo běłogardistam. Wojowarjo diwizije su njedawno wolili noweho komandanta – Čapajewa. Sława jeho bojowych wuspěchow jemu doprědka chwata. Hdyž słyšeja Kozakojo a Běłogardisća, zo Čapajew jich přesćěhuje, dóstawaja so do paniki. Wšako njebě Čapajew hišće žanu bitwu přěhrał.
Recepciske stawizny
Spěw "Čorny rapak" ("Чёрный ворон") z filma "Čapajew" bywaše po kinowym wuspěchu w cyłym ZSSR znaty, we filmach Aleksandra Rogoškina «Особенности национальной охоты» (1995), «Особенности национальной рыбалки» (1998), «Особенности национальной охоты в зимний период» (2000) bu tón spěw jako filmowa hudźba wužity.
Čerwjeny kobjelkač
Wopisanje
Přećiwostejne łopjena su sćenka jejkojte, wótre a sedźace.
Kćenja
Kćěje wot apryla hač do septembra. Kćenja docpěwaja šěrokosć wot 1,5 hač do 2,5 cm a steja w čumpatych pakićach. Muske a žónske kćenja su na rozdźělnych rostlinach, při čimž žónske kćenja maja brjuchaty keluch a muske kćenja maja cylindriski keluch. Pjeć krónowych łopješkow je dwustołpowe, ćmoworóžojte, jara rědko běłe a njesu na póžěrku 1-2 m wysoku šupiznu. Keluch je dźesaćnerwny a sylnje kosmaty.
Běły lěpjenk
Rozšěrjenje
Rostlina je w Europje rozšěrjena.
Mozilla Firefox Mobile
Prjedy podpěrane platformy
Windows Mobile
Brodojta nalika
Brodojta nalika (Dianthus barbatus) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Myšonc
Myšonc (Minuartia) je ród ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Dwudomna rostlina
Dwudomne rostliny su rostliny z muskimi a žónskimi kćenjemi na wšelakich indiwiduumach samsneje družiny.
Serbske rěčne pomniki
Rěčne pomniki su teksty ze staršich etapow rěče, w kotrychž je so starši rěčny staw zachował. Z jich pomocu je husto móžno, staršu podobu konkretneje rěče rekonstruować a tak wuwiće rěče sćěhować.
Čerwjeny štyrjownik
Čerwjeny štyrjownik (łaćonsce: Tetragonolobus purpureus) je rostlina ze swójby łušćinowcow.
Woka
Woka (Vicia) je ród ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Awtorske skrótšenki biologow a mykologow
= K =
= L =
= P =
= X =
Měrćin Renč
Žiwjenje
Měrćin Renč, bratr Jana Renča, narodźi so 11. nowembra 1853 jako syn tehdyšeho Ketličanskeho diakona a pozdźišeho fararja Jana Korle Renča a jeho mandźelskeje Hany Thusneldy rodź. Fuhrmanec a bu 1. decembra samsneho lěta wukřćeny.
Prosta šlinčina
Wopis
Kćěje wot junija hač do septembra. Kćenja steja we hłowkatych, hustych kićach a docpěwaja dołhosć wot 7 hač 11 mm.
Niska šlinčina
Wopis
Niska šlinčina je jednolětna abo dwulětna rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 15 hač 60 cm.
Kćenja
Kćěje wot meje hač oktobra. Žołte kćenja docpěwaja wulkosć wot 2 hač 3,5 mm a steja po dźesaćoch hač po pjećdźesaćoch w něhdźe 5 mm wulkich hłójčkach. Kwětnistwo so za čas wukćěnju podlěša. Krónowe łopješko zahe wotpadnu.
Lěpjaca robinija
Lěpjaca robinija (Robinia viscosa) je rostlina ze swójby łušćinowcow.
Žołty štyrjownik
thumb|Tetragonolobus maritimus
Płody
Łušćinowy płód ma štyri křidłate hrany a docpěje dołhosć wot 4 hač 5 cm a šěrokosć wot 3 mm.
Kozyradka
Wopis
Cyła rostlina ma sylnu wóń.
Lodowcowy kozync
Lodowcowy kozync (Astragalus frigidus) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Sywny turkowski dźećel
Stejnišćo
Rosće na wapnowych suchich trawnikach a pućach. Rostlina je často kultiwowana.
Kawaty tryčk
Kawaty tryčk (Ononis spinosa) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Babsk
Babsk je wjes z něhdźe 600 wobydlerjemi w srjedźnej Pólskej. Leži we łódźskim wojewódstwje mjez městomaj Mszczonów a Rawa Mazowiecka. Wjes słuša ke gmejnje Biała Rawska.
Sydlišćo naspomni so k prěnjemu razej w lěće 1411.
Sok
Płody a symjenja
Płone symjenja sedźa zwjetša po jednym hač po dwěmaj we łušćinach. Wone su tačelojte, zelenojće-brune hač čorne abo čerwjenojte a přinjesu na bělkowinach a wuhlowych hydratach bohatu zeleninu.
Skierniewice
Wotkazaj
250px|thumb|left|Cyrkej sw. Jakuba Japoštoła, natwarjena w lěće 1781 250px|left|thumb|[[dwórnišćo]]
Žołtojty kozync
Łopjena
Łopjena su njeporowje pjerite ze 17 do 31 lancetojtymi, krótko přilěhawje kosmatymi, 1-3 cm dołhimi łopješkami.
Stejnišćo
Rosće na lěsnych a kerčinowych kromach, lěsnych pućach, swětlinach, wininach a železniskich nasypach. Ma radšo w lěće ćopłe, wapnite pódy.
Posaarska
Jako politiska jednota bu Posaarska (tehdy Saarbeckengebiet) w lěće 1920 dla Versailloweho zrěčenja tworjena. Po tym zo bě přez pjatnaće lět Ludowemu zwjazkej podstajena, wróćiła so w lěće 1935 po ludowym wothłosowanju do Němskeho reicha. Po Druhej swětowej wójnje bě najprjedy francoski protektorat, doniž w lěće 1957 na kóncu Zwjazkowej republice přistupi.
Pomorske wojewódstwo
Krajne wokrjesy
ličby wobydlerstwa dnja
Strzemeszna
Strzemeszna leži w srjedźnej Pólskej, we łódźskim wojewódstwje, mjezy městomaj Tomaszów Mazowiecki a Rawa Mazowiecka. Wjes ke gmejnje Czerniewice słuša.
1. serbska kulturna brigada
1. serbska kulturna brigada je kulturny cyłk serbskich gymnaziastow, kotryž so dnja 25. januara 1949 załoži. Wona wuńdźe ze serbskeho młodźinskeho hibanja po Druhej swětowej wójnje a je zwjazana z wuwićom prěnjeje gymnazialneje šule serbskeho ludu. Natwarjejo na kulturne tradicije šulskeje młodźiny wobsteji brigada dźensa z měšaneho chóra, rejowanskeje skupiny a orchestra. Někak 90 młodostnych w starobje 15 do 20 lět su sobustawojo kulturneho ćělesa, kiž so kóždu srjedu a někotryžkuli kónc tydźenja a w lětnych zwučowanskich lěhwach w mjenowanych spartach schadźuja.
Anis
Kćenja
Małe běłe kćenja z přeměrom wot 3 mm su w bjezwobalkowych, najčasćišo dwanaćepruhojće hromadźe stajenych wokołkach (tak mjenowany dwójny wokołk) rjadowane a kćěja wot julija hač septembra.
Njezapomnička
Wopis
Próšk je jenož 0,003 mm wulki a je z tym najmjeńši domoródneje flory.
Rakecy
Stawizny
Wot lěta 1890 měješe wjes dwórnišćo při železniskej čarje Budyšin–Rakecy, kotraž wjedźeše wot 1908 hač do Wojerec. W lěće 1999 bu wosobowy wobchad zastajeny a 2001 so čara zawrě.
Wobydlerstwo a rěč
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 1119 wobydlerjow, z nich 969 Serbow (87 %). W prěnjej połojcy 20. lětstotka so wjes zwjetša přeněmči. Arnošt Černik zwěsći 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot hišće 30,3 %. Wěriwa ludnosć je z wjetšeho dźěla ewangelska; za katolsku mjeńšinu wobsteji we wsy cyrkej Jězusoweje wutroby, kotraž přisłuša Ralbičanskej wosadźe.
Tule skutkowali
Za dalšich fararjow hlej zapisk wo Rakečanskej cyrkwi.
Mikławš Andricki
Tworjenje
Za serbske dźiwadło spisa a wobdźěła wjele krótkich hrow. Najwjetše jeho dźěło bě přełožk Jirásekoweje hry „Gero“, kiž wuńdźe 1906 w Budyšinje lěto po prapremjerje w Praskim Narodnym dźiwadle. Zasłužby ma Mikławš Andricki tež na polu twara Serbskeho doma. Na jeho iniciatiwu zezběra so něšto tysac hriwnow na serbskich wsach.
Czerniewice
Ke gmejnje Czerniewice słušeja wjeski: Annopol Duży, Annopol Mały, Annów, Chociw, Chociwek, Czerniewice, Dzielnica, Dąbrówka, Gaj, Helenów, Józefów, Krzemienica, Lechów, Lipie, Mała Wola, Nowa Strzemeszna, Nowe Studzianki, Paulinów, Podkonice Duże, Podkonice Małe, Podkonice Miejskie, Podkońska Wola, Stanisławów Lipski, Stanisławów Studziński, Strzemeszna, Strzemeszna Pierwsza, Studzianki, Teodozjów, Turobów, Wale, Wielka Wola, Wólka Jagielczyńska, Zagóry, Zubki Duże a Zubki Małe.
Brjazyna
Brjazyna (wot delnjoserbskeho słowa brjaza, „brěza“) je mjeno slědowacych městnow:
Wšědna šipica
Wopis
Wšědna šipica je naha rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 1 m. Rostlina ma dołhe wuběžki.
Stołpiki a łopjenowe šiški su třihranite.
Łopjena
Łopjena su na spódku stejace. Prěnje su trawojte, dosahuja dołhosć wot 1 m. Slědowace su owalne hač do šipojte a płuwace. Za čas kćeća eksistuja z wody sahace, třidźělne, šipojte łopjena.
Kćenja
Kćěje wot junija hač do awgusta. Kćenja su jednosplažne, steja w jedyn na druhi stejacych mutličkach, při čimž su deleka žónske a muske kćenja a horjeka su jenož muske. Kćenja docpěwaja šěrokosć wot 1,5 hač do 2 cm. Wonkowne kćenjowe łopješka su zelene a keluchojte. Nutřkowne łopješka su dwójce tak wulke, běłe z čerwjenym spódkom. Stameny su mnoholičbne.
Šipica
Systematika
Eksistuja w rodźe šipica (Sagittaria) něhdźe 20 družinow:
Asimilacija (fonetika)
Jeli so slědowacy zwuk po předchadźacem zwuku změni, powědamy wo progresiwnej asimilaciji, jeli so předchadźacy zwuk po slědowacym zwuku změni, mamy regresiwnu asimilaciju. Za němčinu je progresiwna asimilacija typiska, za serbsku rěč regresiwna.
Patrik Köbele
Žiwjenje
Powołansce je Patrik Köbele EDV-poradźowar.
České Budějovice
České Budějovice (serbsce tež Budźejowicy, ) su město w južnej Čěskej a stolica Jihočeskeho kraja. Leža při zliwje rěkomaj Wołtawy a Malše. Maja něhdźe 93.000 wobydlerjow.
Turnow-Pśiłuk
Turnow-Pśiłuk ( Turnow-Preilack) je gmejna w braniborskej Delnjej Łužicy. Leži blisko městačka Picnjo a při kromje Luboraskeje hole w sewjernym dźělu Sprjewjansko-Nysoweho wokrjesa. Gmejna přisłuša Serbskemu sydlenskemu rumej a je dźěl Picnjanskeho hamta.
Geografija
Gmejna nadeńdźe so něhdźe 15 kilometrow sewjernje Choćebuza a 13 kilometrow juhowuchodnje Luboraza při južnej kromje Luboraskeje hole.
Susodne gmejny su Luboraz w sewjeru, Derbno w sewjerowuchodźe, Turjej we wuchodźe, město Picnjo w juhu a Drjenow kaž tež Hochoza w zapadźe. Přez gmejnu wjedźe zwjazkowa dróha 168 (Choćebuz–Bezkow).
Korzym
Wjesne dźěle
Ke Korzymjej słušeja wjeski Bjedrusk (Bederwitz), Bójswecy (Kleinpostwitz), Rozwodecy (Rodewitz/Spree) a Słónčna Hora (Sonnenberg).
Poprica
Systematika
Sewjeroameriske družiny (wuběrk): W Ekwadorje wustupowace družiny su:
Helmut Rychtar
W Ludowym nakładnistwje Domowina wuda Rychtar dźiwadłowe hry Marje Kubašec (Chodojta, 1979) a skutkowaše wosebje we 80-tych lětach jako recensent serbskich dźiwadłowvch inscenacijow. Za serbske powołanske dźiwadło napisa jednoaktowu hru Njezbožo (1987).
Biškek
Geografija
Biškek leži w Čujskim dole we wysokosći 800 metrow nad mórskim niwowom při sewjernym dźělu hač do 4800 metrow wysokeho Ala-Too-hórskeho hrjebjenja, podlěšk Tian Shan-horiny. Sewjernje města so rozpřesćěra žołmojta stepa hač do nimale Kazachstana. Blisko města běži rěka Čuj.
Stawizny
Město so je z karawanskeho wotpočowišća při židźaneje dróhi wuwiwało, kotraž wjedźe přez Tian-Shan-horinu. Sydlišćo je so w lěće 1760 prěni raz naspomniło. W lětu 1825 daše uzbekski Chanpo z Kokanda twarić tam cyhelowu twjerdźiznu, kotruž ruske wojacy su w lětu 1862 okupowali a rozbiwali. Rusy su tam garnizonu załožowali a přiwabjowane ruscy burja su produktiwne čornozemjowe dno zwužitkowali a městno wuwiwaše so spěšnje. W lěće 1878 su tam załožili město Pišpek.
Wylem Nowy
Žiwjenje
Jeho row z wopomnjenskej taflu nadeńdźe so na Choćebuskim Sewjernym kěrchowje.
Skutkowanje
Bě wot 1894 čłon Maćicy Serbskeje a mjez 1913–1933 předsyda delnjoserbskeje Maśicy Serbskeje.
Michał Čoch
Po wuwučowanju na gymnaziju w Budyšinje běše Michał Čoch w lětomaj 1867 a 1868 chowanc Serbskeho seminara w Praze, hdźež wopyta Małostronski gymnazij. W lětach 1868 do 1873 běše znowa na Budyskim a po tym hač do 1874 na gymnaziju w Čěskej Lipje. Michał Čoch běše čłon gymnazialneho towarstwa Lubin a wozjewi pod pseudonymom Lubinski basniske pospyty do jeje časopisa a tež do časopisa Łužičan. W lětach 1874 do 1878 studowaše w Lipsku matematiku a zastupi tam, pohnuty wot Smolerja a Hórnika do ruskeho filologiskeho seminara. 1878 woženi so z Ludmilu Smolerjec, dźowku Jana Arnošta Smolerja a přesydli so do Ruskeje. W Nižnim Nowgorodźe běše gymnazialny profesor matematiki, so na statneho radu powyši a do zemjanstwa pozběhny.
2012
2012 bě přestupne lěto z 366 dnjemi.
Android
Disponibelnosć aktualnych wersijow za eksistowace graty
Mjenje potrjechene wot pózdnjeje resp. njeeksistowaceje aktualizacije su graty serije Google Nexus (na př. Google Nexus 5, Nexus 4, Galaxy Nexus, Nexus 7 (2012), Nexus 7 (2013) a Nexus 10). Tute dostawaja aktualne Androidowe wersije z krótšimi zadźerženjemi a wostawaja tak dołho na najnowšim stawje, doniž so 18-měsačny časowy wotrězk  „aktualizaciskeje podpěry“ njekónči.
Kubšicy
Wjes sama ma wobydlerjow, gmejna wokoło 2.500.
Stawizny
Wjes naspomni so prěni raz wokoło lěta 1088 jako Cupcici a słušeše w srjedźowěku k Stołpinskemu hamtej. Z tym njebě z dźělom Hornjeje Łužicy. Zafarowani běchu Kubšičenjo najprjedy raz do Budyšina, pozdźišo pak do Poršiskeje wosady.
Hornja Hórka
Stawizny
thumb|left|Tak mjenowany „[[Čěski móst“ nad Sprjewju]] Prěnje naspomnjenje wsy jako Goric sta so w lěće 1272. Sydlišćo ležeše tehdy při starej Čěskej šćežce mjez Budyšinom a Prahu, kotraž wjedźeše wot 1724 přez kamjentny Čěski móst.
Solawski wokrjes
Najwjetše město a zarjadniske sydło je Mjezybor.
Kralowa pfalca
miniatur|Rysowarska rekonstrukcija Aachenskeje pfalcy [[Korla Wulki|Korle Wulkeho]]
Pfalca (łaćonsce villa regia [kralowske město] abo curtis regia [kralowy dwór]) bě w zažnym a wysokim srjedźowěku twjerdźizna abo hród, kiž skutkowaše pućowacemu kralej abo kejžorej jako zepěranišćo a nachwilna rezidenca. Zapřijeće wotwodźuje so wot romskeje hórki Palatina, na kotrejž rezidowachu romscy kejžorjo.
Holger Apfel
Apfel je bjezkonfesionelny, ženjeny a nan třoch dźěći.
Słona Boršć
Geografija
mini|left|Powětrowy wobraz ze zapada Wjeska nadeńdźe so něhdźe štyri kilometry sewjerozapadnje Budyskeho centruma w Hornjołužiskich honach při skłoninje hory Tchór, kotryž je z 268 metrami najwyše wuhorbjenje w blišej wokolinje Budyšina. Wjeska leži we wysokosći wot 239 do 266 metrow nad mórskej hładźinu a je tuž najwyše ležacy měšćanski dźěl Budyšina.
Mjezybor
Stawizny
Po Wienskim kongresu sta so Mjezybor z hłownym městom pruskeho knježerstwoweho wobwoda Mjezybor w prowincy Sakska.
Malešecy
We wsy skutkowali
Za dalšich fararjow hlej zapisk wo Malešanskej cyrkwi.
Wobchad
Statna dróha 109 wjedźe přez gmejnske hona a zwjazuje Malešecy a Hućinu z Budyšinom a Niskej. W zapadźe gmejny prěkuje zwjazkowa dróha 156 Delnju Hórku a Lěskej. Mjez Skanecami a Rakojdami běži awtodróha 4 přez gmejnske hona. Na železniskej čarje Lubij–Radwor z dwórnišćomaj w Hućinje a Barće jězdźachu wot 1. meje 1906 hač do nazymy 1972 wosobowe ćahi. W 1990tych lětach so čara tež za nakładny wobchad zawrě a so w lěće 2004 doskónčnje wottwari.