cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kačizna
Kačizna (Lemna) je ród z podswójby kačiznowych rostlinow (Lemnoideae) znutřka swójby aronowych rostlinow (Araceae).
Systematika
Po stronje "Flora of Pakistan" wobsahuje ród něhdźe 15 družinow, mjeztym zo strona "Flora of North America" podaja ličbu wot 13.
dalše družiny (wuběrk)  :
Šewc
Šewc (zněmčene zwjetša Schuster) je serbske swójbne mjeno, kotrež bu wot powołanskeho zapřijeća wotwodźene.
Jurij Měrćink
W lěće 1961 wozjewješe prěni serbski roman wo žiwjenju w koncentraciskim lěhwje („Hdyž čerty ćěkaja“). W ramiku dźěławosće w Instituće za serbski ludospyt běše mjez druhim na projekće „Němsko-hornjoserbskeho słownika“ wobdźěleny. Jako přełožowar zeserbšći Juliusa Fučíkowu knihu „Reportaža pod šibjencu napisana“ (Reportáž psaná na oprátce).
Jan Hórčanski
Wot lěta 1764 bě woženjeny z Johannu Christianu, rodź. Wendlerec, z kotrejž měještaj štyri dźěći, dweju synow a dwě dźowce. Jeho syn Jan Awgust Ferdinand Hórčanski (1771–1831) skutkowaše w ródnym Zhorjelcu jako rysowanski wučer na gymnaziju.
Wjetluga
Sydlišćo je so w lěće 1606 załožiło a ma wot lěta 1778 měšćanske prawa.
Brězk
thumb|left|Pomnik woporam [[Prěnja swětowa wójna|Prěnjeje swětoweje wójny]]
Romaniske rěče
Romaniske rěče su rěče, kotrež su so wuwili z łaćonšćiny. Runje tak kaž łaćonšćina přisłušeja skupinje indoeuropskich rěčow. Tute rěče su so wuwili předewšěm tam, hdźež je so něhdy wupřestrěwał (zapado) Romski imperij, w kotrymž so łaćonšćina wužiwaše jako zarjadniska rěč.
Kuldīga
Leži při rěce Alekšupīte něhdźe 130 kilometrow zapadnje Rigi.
Pripjat
Wužórli so we Wołynskej na samym sewjerozapadźe Ukrainy, blisko hranicy z Pólskej. Potom běži do wuchodneho směra přez Pripjatske bahna w južnej Běłoruskej, wróćo do Ukrainy a wuliwa so blisko Černobyla do Kijewskeho spjateho jězora.
Wiki (wjes)
Z Wikow pochadźeštaj delnjoserbski farar a rěčespytnik Jan Chojnan (1616–64) a serbski ludowědnik a archiwar Lotar Balko (1928–2008).
Wobchad
Přez Wiki wjedźe zwjazkowa dróha 169 ze Złeho Komorowa do Choćebuza.
Kostrin
Wódra je tu dźensa hranica mjez Němskej a Pólskej a historiske město Kostrin wot kónca Druheje swětoweje wójny tuž dwojene (podobnje kaž Zhorjelc a Frankobrod nad Wódru) na pólski a němski dźěl. Němski dźěl leži na lěwym, zapadnym brjoze Wódry, je mjeńši, mjenuje so Küstrin-Kietz a słuša k braniborskej gmejnje Küstriner Vorland. Wjetši pólski dźěl na prawym brjoze Wódry so mjenuje Kostrzyn nad Odrą.
Kulow
Stawizny
mini|left|upright|Kulowska wosadna cyrkej Městno naspomni so w lěće 1248 k prěnjemu razej jako Witigenow w załoženskim wopismje klóštra Marijineje hwězdy. W lěće 1286 mjenuje so Kulow prěni króć jako město (Witigenhaw). Za załožerja městačka płaći we wopismje mjenowany Witego I. z Kamjenca, na čož pokazuje tež němske městne mjeno. Serbske mjeno pochadźa wot susodneje wjeski Kulowc, na kotrychž ležownosćach so město natwari.
Kubłanje
W měsće namakatej so Krabatowa zakładna šula a wyša šula „Korla Awgust Kocor“. Na woběmaj so tež serbšćina wuwučuje. Najbliši gymnazij je we Wojerecach.
Nowomoskowsk (Ukraina)
Sydlišćo je so w lěće 1576 załožiło a ma wot lěta 1784 měšćanske prawa.
Wrjećenkojty rupik
Wrjećenkojty rupik (Saxifraga tridactylites) je rostlina ze swójby rupikowych rostlinow (Saxifragaceae).
Kćenja
Kćěje wot měrca hač meje. Kćenja docpěwaja wulkosć wot 4 hač 8 mm.
Stejnišćo
Rosće na pućach, murjowych krónach, šćerkowych třěchach, železniskim šotrje, nasypach a pěskowych polach. Preferuje wotewrjene, suche pódy.
Snadnokwětna rězna
Wopis
Kćěje wot meje hač do junija. Kłosa wobsahuja na spódku muske kćenja a horjeka žónske kćenja.
Tomáš Zdechovský
Tomáš Zdechovský (* 2. nowembra 1979, Havlíčkův Brod, Čěskosłowakska) je čěski politikar strony KDU-ČSL, manager, spisowaćel a publicist. Wot lěta 2014 je zapósłanc europskeho parlamenta. Wón je woženjeny a ma štyri dźěći.
Ketčenjery
Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1920 załožiło.
Michał Raca
Michał Raca (tež Radca; Michael Rätze; * 1. oktobra 1657 w Zemicach, † 18. nowembra 1730 w Budyšinje) bě serbski diakon a přełožer serbskich cyrkwinskich knihow.
Kotelnič
thumb|left Kotelnič je město w Ruskej federaciji. Leži při rěce Wjatka w europskim dźělu Ruskeje w Kirowskej oblasći něhdźe 80 kilometrow juhozapadnje Kirowa. Ma něhdźe 24 tysac wobydlerjow.
Jan Buk
Dźěło
Bukowe dźěło je so tež za mjezami Łužicy wjacekróć hódnoćiło. Za swoje zasłužby na polu serbskeho wuměłstwa spožči so jemu Myto Domowiny (1970), w lěće 1986 Myto Ćišinskeho II. rjadownje, medalja Hansa Grundiga (1987), Budyske wuměłstwowe myto (1994) a Wuměłstwowe myto Hornjeje Łužicy (1995). W lěće 2007 dósta jako prěni Serb a prěni moler titul čestneho wobydlerja města Budyšina.
Kurt Biedenkopf
Skutkowanje
Po dwulětnej přestawce wróći so ze znowazjednoćenjom Němskeje jako načolny kandidat sakskeje CDU za prěnje wólby krajneho sejma w znowazałoženym zwjazkowym kraju do aktiwneje politiki a dósta z 53,8 procentami hłosow absolutnu wjetšinu. Při wólbach 1994 a 1999 móžeše wjetšinu strony jako ministerski prezident hišće dale wutwarić. Wot 1. nowembra 1999 do 31. oktobra 2000 bě zdobom předsyda Zwjazkoweje rady.
Dźeń němskeje jednoty
mini|[[Němska chorhoj před Reichstagom w Berlinje w nocy wot 2. na 3. oktobra 1990]]
Powiat opolski
Geografija
Wokrjesny teritorij wobdawa wokrjesne město Opole, kotrež pak powiatej same njepřisłuša. Susodne wokrjesy su na sewjeru Powiat namysłowski a Powiat kluczborski, na wuchodźe Powiat oleski a Powiat strzelecki, na juhu Powiat krapkowicki, Powiat prudnicki a Powiat nyski kaž tež na zapadźe Powiat brzeski.
Žagarė
thumb|left
Uglegorsk (Sachalin)
Uglegorsk ( Углегорск; do 1946 恵須取 Esutoru) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w Sibirskej na kupje Sachalin w Sachalinskej oblasći něhdźe 280 kilometrow sewjernje Južno-Sachalinska.
Wjerbička
Wjerbička je ród ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Košyna
Košyna ( Kóšyna, Großkoschen) je měšćanski dźěl Złeho Komorowa w braniborskim dźělu Hornjeje Łužicy. Ma něhdźe 1500 wobydlerjow. Do Košyny słuša tež wjesny dźěl Košynka.
Wobydlerstwo
Po Mukowej Statistice Łužiskich Serbow měješe Košyna w lěće 1884/85 cyłkownje 441 wobydlerjow, z kotrychž rěčeše 440 serbsce. Arnošt Černik zwěsći w lěće 1954 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 8,1 %, mjez nimi žadyn jenički serbskorěčny młodostny.
Ajnušćina
Ajnski alfabet
B b (—). バ ba; ベ be; ビ bi; ボ bo; ブ bu.
Žołtoběły sydrik
Žołtoběły sydrik (Galium x pomericanum) je rostlina ze swójby čerwjenkowych rostlinow (Rubiaceae). Wón je hybrida z wulkeho sydrika (Galium album) a žołteho sydrika (Galium verum).
Ajnušćina
Ajnski alfabet
G g (—). ガ ga; ゲ ge; ギ gi; ゴ go; グ gu.
H h (ハ). ハ cha; ヘ che; ヒchi; ホ cho; フ chu.
Maslenkowe rostliny
Maslenkowe rostliny (Ranunculaceae) su swójba symjencowych rostlinow (Spermatophyta).
Publik
Wobydlerstwo
Po statistice Arnošta Muki měješe Publik we 1880tych lětach 60 wobydlerjow, kotřiž běchu bjez wuwzaća Serbja. Ewangelscy Publičenjo přisłušachu znajmjeńša wot časa reformacije Rychwałdskej wosadźe.
Cholmsk
Ma něhdźe 28 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1870 załožiło a ma wot lěta 1922 měšćanske prawa. Hač do lěta 1945 město słušeše do Japanskej.
Bimbawka
Wobsahuje sćěhowace družiny:
1976
1976 bě přestupne lěto z 366 dnjemi.
1948
1948 bě přestupne lěto z 366 dnjemi.
Žarow
Žarow ( Żary,  Sorau) je měšćanska gmejna na zapadźe Pólskeje, w Lubušskim wojewódstwje. Je to hłowne město pólskeho dźěła Delnjeje Łužicy. Dźensa ma nimale štyrceći tysac wobydlerjow a je hłowne město wokrjesa ze samsnym mjenom.
Kótłow
Stawizny
Prěni raz naspomni so wjeska w lěće 1434 jako Catlow. Wot tutoho lěta hač do 1782 běše we wobsydstwje zemjanskeje swójby von Pannwitz. W 19. lětstotku twarjachu ewangelsku kapałku w neoromaniskim stilu. Wjes słuša do ewangelskeje wosady w Kórjenju.
Hač do lěta 2004 bě Kótłow samostatna gmejna.
Pakosnica
Wobydlerstwo
Po statistice Arnošta Muki měješe Pakosnica w 1880tych lětach 48 wobydlerjow, wot kotrychž běchu 43 Serbow (90 %). Jeničce w hajniskej swójbje so serbsce njerěčeše. Po Muce nošachu holcy a žony z Pakosnicy wot wšěch wjeskow Rychwałdskeje wosady najswěrnišo swoju serbsku narodnu drastu.
Horbikaty kołp
Wopis
Dorosćene ptački njesu běłe pjerjo, maja čornu bazu a horbik na oranžočerwjenym pysku, při čimž horbik je při sancach tróšku wjetši a jasniši.
Rownjanski kěrchow
Tak zarjadowane wopomnišćo, kotrež steji hromadźe z kěrchowskej kapałku pod pomnikoškitom, wopřijima najwjetšu přistupnu zběrku historiskich serbskich narownych kamjenjow w cyłej ewangelskej Łužicy, dokelž je so wjetšina serbsce popisanych pomnikow na tamnych kěrchowach w mjezyčasu zhubiła. Wono skića tuž jónkrótny dohlad do serbskeje pochowanskeje a žarowanskeje kultury 19. a zažneho 20. lětstotka.
Cachorowa rězna
Cachorowa rězna (Carex bohemica, syn.: Carex cyperoides Murray, Vignea bohemica (Schreb.) Soják) je rostlina z podroda jenakokłóskatych rěznow ze swójby cachorowych rostlinow (Cyperaceae).
Bug
Bug ( –, – Zachidnyj Buh,  – Zachodni Buh) je 772 kilometrow dołha rěka we wuchodnym dźělu Europy. Wužórli so w historiskej Galiciskej a ćeče přez zapadnu Ukrainu a po hranicy mjez Pólskej a Běłoruskej do Pólskeje.
Najwjetše město nad Bugom je Brest w Běłoruskej.
Lěwica
W tuchwilnym 20. němskim zwjazkowym sejmje ma Lěwica 39 wot cyłkownje 736 sydłow a twori tuž najmjeńšu frakciju. Byrnjež njedocpěła 5 % při wólbach, móžeše dźakowano swojim třom direktnym mandatam znowa do parlamenta zaćahnyć.
Jaroměr Hendrich Imiš
Skutkowanje
Literarne tworjenje Imiša bě wobmjezowane na nabožnu literaturu. Redigowaše 1881 a 1893 hornjoserbskej wudaći biblije a wobstara wudaća spěwarskich a liturgiskich knihow. W lěće 1883 pak wozjewi jako wotmołwu na w němskich nowinach so přiwótřacu polemiku přećiwo pozdatnemu panslawizmej Serbow, jako kotrehož eksponentaj so wosebje Jan Arnošt Smoler a Michał Hórnik wobhladowaštaj, pamflet „Der Panslawismus unter den sächsischen Wenden”. Imiš bu tutoho pamfleta dla wobskórženy a wot sudnistwa zranjenja česće dla zasudźeny. Lipšćanske krajne sudnistwo tute zasudźenje pozdźišo zaso zběhny. Sakski kral počesći Imiša ze zasłužbowym rjadom I. klasy, Lipšćanska uniwersita spožči jemu  čestne doktorstwo. 1876–1881 bě Imiš čłon krajneje synody Ewangelsko-lutherskeje cyrkwje w sakskim kralestwje, wot 1886 bě čestny předsyda Maćicy Serbskeje.
Cyrkej swjateje Marije, kralowny róžowca
Kermuša swjeći so w Radworju srjedź nowembra.
Jakub Bartsch
thumb|Jakub Bartsch
8. nowembra
Narodniny
thumb|[[Jurij Łusčanski]]
Bielsko-Biała
Bielsko-Biała ( Bielitz-Biala, Biylsko-Biołŏ) je wulkoměsto w južnej Pólskej, kotrež leži w Šleskim wojewódstwje.
Słónčnica
Słónčnica (Helianthus annuus) je rostlina ze swójby zestajenkowych rostlinow (Asteraceae). Dalše serbske mjeno je słónčna róža.
Nahi muchownik
Wopis
Nahi muchownik je čumpaty, zrunany kerk abo štom, kotryž docpěwa wysokosć wot 3 hač do 5 m.
Kotmar (gmejna)
Geografija
Najwyši dypk je wjeršk Kotmarja (583 m). W bliskosći nadeńdźe so najznaćiše z třoch žórłow Sprjewje.
Badensko-Württembergska
Badensko-Württembergska ( Baden-Württemberg) je zwjazkowy kraj na juhozapadźe Němskeje z 11 milionami wobydlerjow. Stolica je Stuttgart. Po ličbje wobydlerjow kaž tež po přestrjeni jedna so wo třeći najwjetši kraj Němskeje.
Krajny sejm
Wone wobsadźa dohromady 154 sydłow.
Pólna krokawa
Pólna krokawa (Bufo bufo) je družina z roda krokawow (Bufo) znutřka swójby (Bufonidae).
Wopis
Wone so wot małych zwěrjatow žiwja a su dla zežerjenja wjele škódnikow wužitne.
Žabjace poslesćo so w 5 m dołhich šnórkach z 7000 jejkami wokoło zadnjeju nohow wije. Larwy su małke a čorne.
Podnurjena kačizna
Podnurjena kačizna (Lemna trisulca) je rostlina z podswójby kačiznowych rostlinow (Lemnoideae) znutřka swójby aronowych rostlinow (Aronaceae). thumb|Jednotliwe wubitkowe čłonki z bliskosće
Wunšow
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje kulowca jako Vnissche pochadźa z lěta 1426. Wjesne mjeno pochadźa najskerje wot staroserbskeho wosoboweho mjena Wuniš. Hač do lěta 1799 słušeše wjeska k Rychwałdskemu ryćerkubłu.
W běhu nacionalsocialistiskeho přemjenowanja łužiskich wsow dósta Wunšow w lěće 1936 nowe, bóle němsce klinčace mjeno Wunschhausen. Tutón rozsud bu po wójnje zaso cofnjeny.
Wobydlerstwo
Ewangelscy Wunšowčenjo přisłušachu Rychwałdskej wosadźe.
Opole
Město je srjedźišćo němskeje mjeńšiny w Šleskej a sydło mnohich mjeńšinowych institucijow kaž tež romsko-katolske biskopske sydło a stejišćo uniwersity.
Budjonnowsk
thumb|left Budjonnowsk (do 1921 – Swjatoj Krest/ Святой Крест; do 1935 – Prikumsk/ Прикумск; do 1957 – Budjonnowsk/ Будённовск; do 1973 – Prikumsk/ Прикумск) je město w juhu Ruskeje federacije.
Francoska rězna
Francoska rězna (Carex ligerica) je rostlina z podroda jenakokłóskatych rěznow ze swójby cachorowowych rostlinow (Cyperaceae).
Jan Pjech
Jan Pjech ( Johann Pech; * 5. nowembra 1707 we Wjelećinje, † 8. junija 1741 w Budyšinje) bě serbski ewangelski farar, spisowaćel a nabožinski prócowar.
Michał Šewčik
Michał Šewčik (* 7. měrca 1870 w Baćonju; † 26. februara 1903 w Klóštrje Marijineho doła) bě serbski farar, stawiznar a publicist.
Žiwjenje
Michał Šewčik – młódši bratr Jurja a Jakuba Šewčika – narodźi so jako syn kublerja w Baćonju. Wot lěta 1885 do 1894 běše wón chowanc Serbskeho seminara w Praze, hdźež wopyta spočatnje němski Małostronski gymnazij a hdźež studowaše wot 1890 teologiju, ale tež filozofiju, sociologiju, stawizny a słowjanske rěče. Wot 1894 skutkowaše Šewčik lěto jako kapłan w Ralbicach a wot 1895 do 1902 jako kapłan a 1902 tež jako farar w Lubiju. Chorosće dla dyrbješe so wón časćišo w Karlowych Warach lěkować a poda so hižo na smjerć chory w februaru 1903 do Klóštra Marijineho doła, hdźež krótko po tym zemrě.
Lubina Holanec-Rawpowa
Žiwjenje
Wona běše mandźelska serbskeho komponista Jana Rawpa, z kotrymž měješe zhromadneho syna.
Nowe Koporcy
Geografija
Leža we wysokosći wot 265 metrow nad mórskej hładźinu něhdźe kilometer juhowuchodnje Bukec při B 6. Niže wjeski ćeče Koporska woda, kotraž zastaruje Nowokoporski hat z wodu.
Pokrow
Pokrow ( Покров; Покров) je mjeno wjacorych sydlišćo w něhdyšim Sowjetskim zwjazku:
Pokrow (Ukraina)
Ma něhdźe 246 tysac wobydlerjow.
Staroorientalistika
Dźělne pola staroorientalistiki
Staroorientalistika rozdźěluje so do slědowacych po rěčach definowanych dźělnych polow:
Hurritiska rěč a urartejska rěč, dwě ze sobu přiwuznej rěči, kotrejž wšak nimatej genetisku přiwuznosć z druhimi rěčemi, prěnja je so w 3. a předewšěm w 2. lěttysacu př. Chr. w Mezopotamiskej (Irak, Syrien) a Małej Aziji (Turkowska) rěčała, druha w 1. lěttysacu př. Chr. w juhowuchodnej Turkowskej a Armenskej.
Na zakładźe wuslědźenja rěčow a pismow wobjednawa staroorientalistika wšě aspekty staroorientaliskich kulturow, dalokož w prěnim rjedźe materielne žórła njetrjebaja: politiske stawizny, stawizny wšědneho dnja, stawizny nabožiny, stawizny prawa, stawizny literatury, stawizny wědomosće, stawizny hospodarstwa, socialne stawizny atd.
Chronologija a periodizacija
Spočatki periody, kotruž staroorientalistika wuslědźa, su jednore: dźe wo spočatk produkcije spisownych dokumentow, tuž jewjenje pisma wokoło 3400 - 3300. To wostawa teoretiske, přetož studije tuteje periody wobroćeja so skerje na archeologiju, a móža dale w času wróćo sahać. Stawizny, kotrež na podawkach bazuja, móže so hakle w druhej połojcy 3. lěttysaca zopočeć, njedostatka prjedawšich dokumentow dla, kotrež nas wo tutym polu informuja.
Periodizacija stawiznow Stareho orienta wariěruje po městnach a periodach. Wěste nastupaja wulki dźěl Bliskeho wuchoda: Urukowa perioda, nowoassyriske mócnarstwo, nowobabylonske mócnarstwo. Su sej přiwučili, chronologiju Mezopotamiskeje na zbytk Stareho orienta w 2. lěttysacu nałožić, wosebje za starobabylonsku periodu (2004-1595), njepřihódna terminologija, přetož Babylon bě hakle wokoło srjedźizny tuteje periody politiska wulkomóc, ale je přez konwenciju wostała. We woprwdźitosći je dale a dale tendenca, stawizny regionow Stareho orienta po jich swójskej chronologiji rozdźělić, kotraž móže na tu druhich regionow jara podobna być. Na přikład:
Powiat białogardzki
Města a gmejny
Powiat wobsteji ze štyrjoch gmejnow:
Kuršėnai
Ma něhdźe jednaće tysac wobydlerjow.
Thimphu
Thimphu je hłowne město Bhutana a jedna z najmjeńšich stolicow swěta, je pak z nimale wosomdźesat tysac wobydlerjemi najwjetše město himalajaskeho kraja. Leži na zapadźe Bhutana we wysokosći 2320 m nad mórskej hładźinu.
Lejnjanski jězor
Lejnjanski jězor ( Geierswalder See) je kumštny jězor we Łužiskej jězorinje, sewjerozapadnje wot Wojerec. Wjetši dźěl jězora leži w Sakskej a mjeńša časć w Braniborskej. Jězor nasta z něhdyšeje brunicoweje jamy Košyna, kotraž bu pjelnjena z wodu Čorneho Halštrowa. Ma přestrjeń wot 6,2nbsp;km² a maksimalnu hłubokosć wot 34 metrow.
Pjatychatky
thumb|left
Beate Klarsfeld
Beate Klarsfeld (* 13. februara 1939 w Berlinje) je kandidatka za prezidentske wólby w Němskej za stronu Lěwica.
1952
1952 bě přestupne lěto z 366 dnjemi.
Wolodymyr Zelenskyj
Zelenskyj pochadźa z ruskorěčneje židowskeje swójby a wotrosće w industrijnym měsće Krywyj Rih.
Hektar
Jedyn hektar wotpowěduje:
Hněwsecy
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje kulowca jako Gneutiz pochadźa z lěta 1301. Wjesne mjeno pochadźa wot staroserbskeho wosoboweho mjena Gněvota („tón hněwny“). W lěće 1777 bě wjeska rozdźělena mjez Budyskim tachantstwom, Budyskej měšćanskej radu a Małsečanskim ryćerkubłom. Cyrkwinsce słušachu ewangelscy kaž tež katolscy wobydlerjow do Budyskeju wosadow.
Wot lěta 1936 běchu Hněwsecy gmejnski dźěl Bórka.
Wobydlerstwo
Po statistice Arnošta Muki mějachu Hněwsecy w 1880tych lětach 150 wobydlerjow, wot kotrychž běchu 134 Serbow (89 %). Wot šěsnaće Němcow rozumjachu wjace hač dźesać serbsce. Ewangelscy a katolscy Hněwsečenjo přisłušachu Budyskimaj wosadomaj.
Złota šleznička
Stołpik a łopjena
Stołpik je třihranity. a njese po kwětnistwje 1-3 schódne, dołho seršćaće kosmate, jěrchenkojte, hłuboko karbowane łopjena.
Žórłowka
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Wšědne zelenčko
Wopis
Wubitkowe čłonki su kulowate abo jejkojte a docpěwaja dołhosć wot 0,5 hač do 1,5 mm.
Powiat choszczeński
Geografija
Susodne wokrjesy su Powiat stargardzki na sewjerozapadźe, Powiat drawski na sewjerowuchodźe, Powiat wałecki na wuchodźe, Powiat strzelecko-drezdenecki na juhu a Powiat myśliborski na juhozapadźe.
Līvāni
Sydlišćo je so w lěće 1553 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1926 měšćanske prawa.
Jurij Kislink
Technisce zajimowany a wobdarjeny Kislink spasli sej po modelu z Čorneho lěsa časnik z drjewa. Pozdźišo so w Budyšinje pola časnikarja Seppiga wukmani a zhotowi přez 50 wěžowych časnikow za cyrkwje a hrody we Łužicy, w Zebnicy, w Mišnjanskim a Lipšćanskim kraju, mjez druhim wone w klóštrje Marijinej hwězdźe (1819), při Chróšćan cyrkwi (1836) a we Wotrowje. Nimo toho twarješe po Drježdźanskim modelu wot 1822 sykawy za wohnjowe wobory a liješe w Chrósćicach zwony.
Brigitte Bierlein
Do toho bě Bierlein wot 1990 do 2003 generalna rěčnica při generalnej prokuraturje Wyšeho sudnistwa, wot 2003 do 2018 wiceprezidentka Wustawoweho sudnistwa republiki Awstriskeje a wot 23. februara 2018 hač do 2. junija 2019 jeho prezidentka. We woběmaj funkcijomaj skutkowaše wona jako prěnja žona.
Liz Truss
mini|upright| Elizabeth „Liz“ Truss w lěće 2022
Šěra wróna
Wopis
Ptak docpěje dołhosć wot 47 cm. Jeho pjerina je na hłowje, wopušu a křidłomaj čorna, mjeztym zo na delnim boku šěra.
Bobošojce
Stawizny
Hač do lěta 2002 běchu Bobošojce samostatna gmejna a zjednoćichu so potom z Lindowom, Lubochowom a Rašynom do noweje gmejny „Nowa Jazorina“.
Jaseńca
Jaseńca je serbske pomjenowanje:
Južno-Kurilsk
thumb|left Južno-Kurilsk ( Южно-Курильск; do 1947  古釜布 Furukamappu) je  sydlišćo měsćanskeho typa w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w Sibirskej na Kuriliskej kupje Kunašir w Sachalinskej oblasći něhdźe 400 kilometrow juhowuchodnje Južno-Sachalinska a 36 kilometrow sewjernje Japanskej.
16. nowembra
16. nowembra abo '''16. nazymnika''' je 320. dźeń gregorianiskeje protyki (321. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 45 dnjow hač do kónca lěta.
Zamosty
mini|upright=1.5|Zamosty na karće z lěta 1929
15. nowembra
15. nowembra abo '''15. nazymnika''' je 319. dźeń gregorianiskeje protyki (320. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 46 dnjow hač do kónca lěta.
Malyje Djerbjety
Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1803 załožiło.
Južnosamiska rěč
Substantiwy
Južnosamišćina ma dwaj numerusaj (singular a plural) a wosom padow: nominatiw, akuzatiw, genitiw, ilatiw, inesiw, elatiw, komitatiw a esiw. Esiw ma jenož jednu formu za singular a plural.
Syntaks
Normalny słowoslěd w južnosamišćinje je subjekt – objekt – werb, na př. Dam baakoem im åajaldehtieh ‘To słowo ja njezabudu’.
Lukojanow
Sydlišćo je so w 16. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1779 měšćanske prawa. Serbski spisowaćel Jan Arnošt Holan (1853–1921) bě wot 1917 do 1919 předsyda šulskeje rady do Lukojanowa přesydleneho Tallinnskeho gymnazija a zemrě w měsće.
Sebastian Krumbiegel
mini|upright|Krumbiegel we [[Wojerecy|Wojerowskej „Kulturnej fabrice“ (2012)]]
Carpathian Forest
thumb|@ Party.San Metal Open Air 2018 Carpathian Forest je norwegska metalowa hudźbna skupina.
Nowaja Ladoga
Nowaja Ladoga je městačko w Ruskej federaciji. Leži w Leningradskej oblasći při wuliwje rěki Wolchow do Ladogaskeho jězora a při wobjězdnym kanalu, wjedźacym wokoło jězora. Ma něhdźe wósom tysac wobydlerjow.
Abchaziska
Stawizny
Hamtskej rěči stej abchazišćina a rušćina, při čimž so w zjawnosći hłownje rušćina wužiwa. W samopostajenej republice Abchaziskej nima georgišćina žanoho oficielneho statusa.
Ebenowe drjewo
thumb|Makassar-ebenowe drjewo Ebenowe drjewo je jara twjerde drjewo, kotrež pochadźa wot rozdźělnych družinow štomow.
Wladislaw Ardzinba
thumb|right|250px|Wladislaw Ardzinba thumb|right|250px Wladislaw Ardzinba (abchazicse Владислав Григорий-иҧа А́рӡынба; rucse Владислав Григорьевич Ардзинба; 14. meje 1945, wjes Ešera, Abchaziska; † 4. měrca 2010, w Moskwje, Ruska) běše abchaziski stawiznar, politikar a wot 26. nowembra 1994 hač do 12. februara 2005 běše prěni prezident mjezynarodnje njepřipóznateje republiki Abchaziskeje.
Boršćiw
Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1456 załožiło a ma wot lěta 1623 měšćanske prawa. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.
Nawašino
thumb|left Nawašino je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Nižny Nowgorod. Ma něhdźe 15 tysac wobydlerjow.
Žołta cycawka
Wopis
Stołpik je na spódku jenož na hranach kosmaty a ležacy abo postupacy.
Mutličkata wšowica
Łopjena
Łopjena su fajn zubate fiederschnittig a steja w tři- hač štyriličbnych mutličkach na stołpiku.
Hórnikečanski jězor
Jězor nasta přez njewotpohladne powodźenje brunicoweje jamy Werminghoff z wodu Čornicy w lěće 1945. Hač do lěta 1932 namakaše so tule serbska holanska wjeska Bukojna.
Petr Eben
Jeho tři syny Kryštof, Marek a David su tež hudźbnicy a čłonojo hudźbneje skupiny Bratři Ebenové.
Hwězdne zwónčki
Wužiwanje
Někotre sorty so jako stwine rostliny plahuja.
Zapadoarmenšćina
Jako rěč diaspory a rěč bjez oficialneho statusa w žanym kraju płaći zapadoarmenšcina jako wohrožena.
Wšědna pěskowa lubka
Wopisanje
thumb|
Bergamota
Bergamota (botanisce korektnje Citrus × limon, syn. Citrus bergamia) je skupina sortow ze swójby rutowych rostlinow (Rutaceae).
Franc Šěn
Narodźi so jako najstarše z pjeć dźěći serbskej katolskej swójbje w Šunowje a wopytowaše najprjedy zakładnu šulu w Konjecach, wot 1961 PWŠ w Ralbicach a wot 1965 SRWŠ w Małym Wjelkowje. Wot 1970 do 1974 studowaše w Instituće za sorabistiku při Lipšćanskej uniwersiće a zabsolwowa diplomowy studij sorabistiki. W diplomowym dźěle zaběraše so z literarnym dźěłom Marje Młynkoweje.
Wot lěta 1973 je zmandźeleny z wučerku a pozdźišej wjednicu Serbskeho gymnazija, Rejzu Šěnowej, rodźenej Lebzec, z kotrejž ma tři dźěći, mjez druhim spisowaćelku Lubinu Hajduk-Veljkovićowu. Bydli w Budyšinje.
Słónčnička
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Agawowe rostliny
Systematika a rozšěrjenje
Podswójba Agavoideae ma nimale swětodaloke rozšěrjenje. Ćežišćo wšelakorosće na družinach leži w neotropisu. Přirodny areale dosahnu wot juha USA, wo srjedźnej Americe, hač do sewjerneje južneje Ameriki a Azije. Molekulargenetiske přepytowanja su w zachodnych nimale dźesać lětach k tomu wodźili, zo su hranicy swójbow znutřka roda hromakojtych rostlinow (Asparagales) so sylnje přesunyli. Tak su agawowe rostliny dźensa jenož podswójba (Agavoideae) w swójbje hromakowych rostlinow (Asparagaceae). Do toho bě samostatna swójba Agavaceae. Rody buchu prjedy tež do Liliaceae Juss. zarjadowane. Swójba Agavaceae bu jako Agavineae w lěcé 1829 wot Barthélemy Charles Joseph Dumortier w Analyse des Familles de Plantes 57, 58 prěni raz wopisana. Typusowy ród je Agave L.. Wobjim někotrych rodow bu dla nowowobdźěłanjow w zachodnych něhdźe dźesać lětach sylnje změnjeny.
Agawa
Družiny
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Cyrkej swjateho Měrćina
Twar a wuhotowanje
thumb|Napohlad cyrkwje ze sewjera Prěnja drjewjana Njebjelčanska cyrkej steješe wosrjedź wsy na kěrchowje a bu w lěće 1739 přez woheń zničena.
Andrej Babiš
Po časopisu Týden je Babiš ze 4 do 5 miliardami eurow druhi najbohatši wobydler Čěskeje a załožer holdingoweje towaršnosće Agrofert. Z politiskej protestowej stronu ANO 2011 zastupi wón do politiki a sta so w lěće 2014 z finančnym ministrom w kabineće premiera Bohuslava Sobotki. Po wotwołanju Babiša dla tukanja na dawkowe wobšudstwo a wobwliwowanje medijow doby ANO parlamentowe wólby w oktobrje 2017 jasnje. Po dołhich koaliciskich jednanjach dósta druhi kabinet Babiša dnja 12. julija 2018 dowěru parlamenta.
Miliardarej so porokuje, zo je za swoju firmu Agrofert w lěće 2007 njewoprawnjenje dóstał subwencije Europskeje unije we wysokosći wjacorych milionow eurow. W nalěću 2019 žadachu sej prawidłowne demonstracije w Praze Babišowy wotstup. Dnja 4. junija demonstrowachu wjacore dźesaćitysacy ludźi na Praskim Wjacławskim naměsće přećiwo Babišej.
Akelaja
Kajkosće
Akelajowe družiny so zwjetša swojeho nektara dla wot čmjełow wopytuja, rědšo wot dnjownikow. Nektarowe łopjena su nutřkowne kćenjowe přikrywne łopjena. Nektarowe łopjena su jenož tak wočinjene, zo čmjeła móže swoju hłowu nutř tyknyć.
Hajnicy
Wobydlerstwo
mini|Serbske hrónčko při wojerskim pomniku Za čas industrializacije rozrosće ličba wobydlerstwa spěšnje wot prěnjotnje 83 w lěće 1834 přez 185 w lěće 1871 a 395 w lěće 1890 na 768 w lěće 1910. Krótko do zagmejnowanja do Budestec mějachu Hajnicy 1925 825 wobydlerjow a tuž dźesać króć wjace hač sto lět do toho. 60 % wobydlerstwa bě tehdy katolskeho wěrywuznaća.
Japanska smjetanka
Wopis
Dźělene łopjena su zubate.
Brunokyrkowy lěniwc
Cyroba
Brunokyrkowy lěniwc je čisty rostlinožračk. Nimo łopjenow a młodych wurostkow žerje tež płody a korjenje. Ćěło je so na niski podźěl na žiwnych wutkow cyroby přiměrił, přez to zo je přeměnu maćiznow na minimum pomjeńšił. Wón ma wjacekomorowy žołdk, w kotrymž bakterije pomhaja, cyrobu nimale dospołnje zwužitkować.
Rozmnoženje
Sančki bywaja z třomi hač pjeć lětami splažnje zrałe, mjeztym zo sancy potrjebuja zwjetša jedne hač dwě lěće dlěje. Porowanski čas je cyłolětny, ale pak so stanje wjetši dźěl narodźenjow za čas sucheho počasa. Sančka pospytuje sanca přez jara harowate a drišćate wołanje přiwabjować. Po porowanju so splahaj zaso rózno dźetej. Po traću nošnosće wot něhdźe šěsć měsacow sančka porodźi jedne młodźo. Porodna waha wučinja něhdźe 300 hač 350 gramow. Prěnje šěsć hač sydom žiwjenskich měsacow wostanje młodźo na brjuchu abo chribjeće maćerje. Po dweju hač třoch měsacach hižo wotwučenje započina. Na spočatku dóstawa młodźo hišće předžewjenu cyrobu, prjedy hač započina, samostatnje łopjena žrać. Z dwěmaj hač třomi lětami su młodźeća wurosćene. Brunokyrkowe lěniwcy móžeja starobu wot wjace hač 30 lět docpěć.
Tokpisinšćina
Nimo toho je druhim kreolskim rěčam podobna, kaž na př. Bislamje na Vanuatu, Pijinje na Salomonach a Torres Creole na Torres Strait (Awstralska), kotrež su z melaneziskeho pidźina nastali.
Gramatika
Kaž druhe kreolske rěče tokpisinšćina ma relatiwnje jednoru gramatiku. Njeeksistuje konjugacija ani deklinacija.
Werby
Druhdy zmóžnja kóncowka -im mjez słowami rozeznawać, kotrež bychu hewak homonymy byli.
Adwerbowe sufiksy
Někotre werby ze sufiksom -ap, -aut abo -ewe móžeja tež -im wobsahować.
Pronomeny
Při dalokosći so wužiwa:
Njeje woprawdźity refleksiwny pronomen. Město toho so yet po wosobowym pronomenje wužiwa.
Prašace słowa
W tokpisinšćinje su jenož někotre prašace słowa, z kotrychž někotre su pronomeny, někotre su adjektiwy abo adwerby.
Pjerjewoz (oblasć Nižny Nowgorod)
thumb|left Pjerjewoz je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Nižny Nowgorod. Ma něhdźe 8 tysac wobydlerjow.
2018
We Łužicy
mini|Pomnik za Stanisława Błażejczuka pola Łomska
Sachalin
Stawizny
Hač k Pětrohródskemu zrěčenju w lěće 1875 bě administratiwny status kupy njejasny. Tehdy wujednaštej Japanske kejžorstwo a Ruske carstwo, zo je Sachalin ruski teritorij, mjeztym zo słušeja Kurile do Japanskeje. W Rusko-japanskej wójnje 1904/05 wobsadźichu Japančenjo južny dźěl Sachalina, kiž přeńdźe po ruskej poražce pod japanske knjejstwo. Hranicu mjez japanskim a ruskim dźělom kupy tworješe wot 1905 do 1945 50. šěrokostnik. W awgusće 1945 wobsadźi Čerwjena armeja južny dźěl Sachalina kaž tež Kuriliske kupy. W lěće 1951 so Japanska Sachalina wzda.
Handrij Dučman
thumb|Handrij Dučman Handrij Dučman (němsce Andreas Deutschmann; * 27. februara 1836 w Bozankecach; † 7. apryla 1909 w Drježdźanach) bě farar, serbski spisowaćel a basnik.
Žiwjenje
Handrij Dučman, bratr Pětra Dučmana, narodźi so 1836 jako wosme dźěćo Bozančanskeho bura Jana Dučmana a jeho mandźelskeje Madleńki, rodź. Wjerabec z Chelna. Wón wopytowaše Tachantsku šulu w Budyšinje, zastupi 1849 do gymnazija a 1850 do załoženeho Katolskeho wučerskeho seminara w Budyšinje. Wot 1851 do 1860 běše Dučman chowanc Serbskeho seminara w Praze, hdźež wopytowaše Małostronski gymnazij a běše wot 1858 do 1860 starši tamnišeho towarstwa Serbowka. Wot 1857 studowaše wón teologiju, štož wot 1860 do 1861 na arcybiskopskim seminarje w Kölnje dokónči. Nawróćiwši so jutry 1861 do domizny, bu wón na nachwilneho wučerja katolskich preparandow do Budyšina powołany a dósta 16. awgusta 1861 měšnisku swjećiznu. Wot 21. oktobra 1861 běše wón z kapłanom w Radworju, wot měrca do septembra 1865 z kapłanom a administratorom we Wotrowje a po tym zaso z kapłanom w Radworju. W lěće 1875 bu Dučman naslědnik fararja Jakuba Nowaka. Wot lěta 1884 skutkowaše wón jako farar na wšelakich městnach w sewjernej Čěskej, kaž na přikład w Litoměricach. Po krótkim přebytku w Drježdźanach běše Dučman wot 1886 farar w Lipsku. Po tym, zo so wón chorosće dla 1903 na wuměnk poda, so wón zaso do Drježdźan přesydli.
Skutkowanje
Hłowna twórba Handrija Dučmana bu 1869 wozjewjene wosebite wudaće „Pismowstwo katolskich Serbow“. W tutej zběrce poda wón přehlad spisow, kotrež su wot katolskich Serbow a za nich w serbskej rěči pisane a rozšěri zapisk z biografiskimi dodawkami. Zakład k tomu połoži wón 1867 w Časopisu Towarstwa Maćicy Serbskeje, hdźež hižo „Přehlad pismowstwa katolskich Serbow“ poda. Na zakładźe zapiskow duchowneho Hauptmanna z lěta 1768 a biskopa Loka a z lěta 1816 je Dučman 1867 přehlad serbskeho katolskeho duchownstwa „Repertorium Cleri Lusatici“ zestajił.
Handrij Dučman běše wot lěta 1853 čłon Maćicy Serbskeje.
Sotra.app
W septembrje 2022 bu „sotra“ wo rěčnej porikaj delnjoserbsce–němsce a hornjoserbsce–delnjoserbsce kaž tež wo delnjoserbski wužiwarski powjerch rozšěrjena.
Akantusowe rostliny
Akantusowe rostliny (Acanthaceae) su swójba symjencowych rostlinow (Spermatophyta).
Skarbišecy
Stawizny
Po Mukowej statistice z lětow 1884/85 rěčachu tehdy 209 wot cyłkownje 236 Skarbišečanow serbsce (89 %). Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot hišće 19,2 %.
Korla Awgust Fiedler
Na polu basnistwa započa z přełoženjom němskich pěsnjow, na přikład wot Goethy, Uhlanda, Heineho a Fallerslebena. Wot 1861 wozjewješe we Łužičanje erotiske pěsnje, wěnowane spěwarce Mathildźe Stangec, z kotrejž bě potom wot 1869 hač do jeje zažneje smjerće 1871 ženjeny. Po smjerći mandźelskeje přesta basnić.
Brasilia
Brasilia (serbsce tež Brazilija, Brasília) je stolica Brazilskeje. Ma tři a poł miliona wobydlerjow a potajkim je štwórte najwjetše město Brazilskeje (wjetše su São Paulo, Rio de Janeiro a Salvador da Bahia).
Nadeńdźe so porno druhim metropolam w nutřkownym kraju a bu hakle w druhej połojcy 20. lětstotka jako planowane město natwarjena, hłownje pod nawodom architekta Oscara Niemeyera. Wot 1987 słuša centrum planowaneje stolicy k swětowemu herbstwu UNESCO.
Zbaraž
Zbaraž je město w Ternopilskej oblasći na Ukrainje. Leži w historiskej Galiciskej něhdźe 20 kilometrow sewjerowuchodnje Ternopila.
Margaret Thatcher
mini|upright| Margaret Thatcher (1995/96)
Otradnoje (oblasć Leningrad)
Sydlišćo je so w lěće 1708 załožiło a ma wot lěta 1970 měšćanske prawa.
Kakijowc
Łopjena
W nazymje žołte abo ćmowooranžowe bywaja.
Grapefruit
Grapefruit (Citrus × aurantium, Syn. C. paradisi) je štom ze swójby rutowych rostlinow (Rutaceae). Je hybrid z oranže (Citrus × aurantium) a pamplmuzy (Citrus maxima).
Stolica
Stolica abo hłowne město je politiski, husto tež stawizniski centrum kraja abo stata a tuž zwjetša sydło najwyšich politiskich institucijow, kaž n. př. knježerstwa, sejma abo monarcha. W někotrych krajach na zemi njeje stolica runočasnje tež sydło knježerstwa, n. př. w Nižozemskej (stolica: Amsterdam, sydło knježerstwa: Den Haag), Boliwiskej (La Paz/Sucre) a Tansaniji (Dodoma/Daressalam). W zwjazkowych statach kaž w Němskej su wažne institucije často we wšelakorych městach zasydlene. Stolica njeje přeco najwažniši hospodarski, kulturny abo wobchadny centrum kraja.
Simon Brězan
Žiwjenje
Simon Brězan narodźi so 31. januara 1958 w Budyšinje jako jeničke dźěćo Jurja a Ludmile Brězanec. W lětach 1972–1976 wopyta Serbsku rozšěrjenu wyšu šulu w Małym Wjelkowje resp. Budyšinje, hdźež tež maturowaše. W lětach 1978–1983 studowaše germanistiku na Karla Marxowej uniwersiće w Lipsku, mj. dr. pola profesorow Clausa Trägera a Walfrieda Hartingera.
Jan Wjelan
Jan Wjelan ( Johann Wehlam abo tež Jan Welan; * 10. februara 1773 w Brunojcach pola Mužakowa, † 18. julija 1852) bě serbski ewangelski farar a wučer w Slepom.
Wusće
Stawizny
mini|left|Wusće na pohladnicy z lěta 1902 mini|left|Měšćanske dźiwadło Sydlišćo je so k prěnjemu razej naspomniło w lěće 993 jako wikowanišćo při Łobju. W prěnjej połojcy 13. lětstotka dósta pod kralom Přemyslom Otakarom II. status kralowskeho města. Kralej Jan Luxemburgski a Korla IV. potwjerdźištaj tute prawa.
Wukecy
Stawizny
Wukecy běchu hač do lěta 1994 samostatna krajna gmejna a potom wot 1994 do 2018 gmejnski dźěl Schönteichena.
Powiat kołobrzeski
Geografija
Susodne wokrjesy su Powiat koszaliński na wuchodźe, Powiat białogardzki na juhowuchodźe, Powiat świdwiński na juhu, Powiat łobeski na juhozapadźe a Powiat gryficki na zapadźe. Sewjerna hranica powiata je baltiski pobrjóh. Najwažniša rěka we wokrjesu je Parsęta, kotraž so w Kołobrzegu do morja wuliwa.
Baksan
Sydlišćo je so w 16. lětstotku załožiło jako kabardinska wjes Kučmakuzino a ma wot lěta 1967 měšćanske prawa.
Bukowc (Łuchow)
Bukowc ( Bockwitz) bě delnjołužiska wjeska w něhdyšim Rukowskim wokrjesu a něhdyšim hamće Hojn w Sakskej. Wona bu za čas NDR w lěće 1950 ze susodnymi gmejnami do noweje wulkogmejny Łuchow zjednoćena a je wot toho časa jako Lauchhammer-Mitte měšćanski dźěl a centrum města. Tehdy w Złokomorowskim wokrjesu Choćebuskeho wobwoda ležacy, přińdźe Bukowc po přewróće z wokrjesnej reformu w lěće 1993 do wokrjesa Hornje Błóta-Łužica.
Powiat kołobrzeski
Města a gmejny
pjeć wjesnych gmejnow:
Brunica
thumb|Brunicowy [[briket]] Brunica abo brune wuhlo je brunočorna sedimentna kamjenizna. Wužiwa so předewšěm jako paliwo. We Łužicy namaka so najwjetši brunicowy rewěr w dźensnišej Němskej. Wot 1930tych lět sem bu wotbagrowane wjace hač 70 łužiskich wsow dla brunicy.
Beloperona
Beloperona (Beloperone) je ród ze swójby akantusowych rostlinow (Acanthaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:
Naujoji Akmenė
Sydlišćo je so w lěće 1949 załožiło jako industrijowe stejišćo wokoło cementownje a ma wot lěta 1965 měšćanske prawa.
Bjarnat Wawrik
Po wójnje běše wot 1920–26 zwjetša w němskej diplomatiskej słužbje w Moskwje a přewjedźe wjele pućowanjow po Aziji hač do Japanskeje. Wot 1927 do 1941 běše hospodarski poradźowar chinskeho wulkopósłanstwa w Berlinje; po tym přesydli so do Traunsteina.
Michałska cyrkej
mini|Napohlad z juhozapada
Sosny
Stawizny
Mjeno města je słowjanskeho pochada: sosna ma woznam chójna. Pisomnje so sydlišćo k prěnjemu razej w lěće 1320 naspomni jako Sossen, Suzozne abo Zozne. Němski hród na sewjerozapadźe města měješe prawdźepodobnje słowjanski předchadnik w formje hrodźišća při brodźe přez rěku Notte.
Stołpowy kaktus
Stołpowy kaktus (Cerceus) je ród ze swójby kaktusowych rostlinow (Cactaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:
Wšědna słónčnička
Wšědna słónčnička (Helianthemum nummularium) je rostlina ze swójby słónčničkowych rostlinow (Cistaceae). Dalšej serbskej ludowej mjenje stej słónčna lubka a hilžička.
Pakruojis
Sydlišćo je so w lěće 1531 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1950 měšćanske prawa. W lěće 1801 natwarjena synagoga bu wot 2014 do 2016 renowěrowana.
Majskij (Kabardino-Balkarska)
Ma něhdźe 26 tysac wobydlerjow.
Zboriw
Ma něhdźe šěsć tysac wobydlerjow.
Sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 1166 a ma wot lěta 1639 měšćanske prawa. 1772 přeńdźe z pólskeho pod rakuske knjejstwo. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje. Hač do Druheje swětoweje wójny měješe Zborów wuznamny židowski podźěl wobydlerstwa, kiž bu po wobsadźenju města přez němske wójsko zwjetša zničeny.
Brunow
Leži někotre kilometry zapadnje Kamjenca při puću do Kinsporka.
Zahor
Stawizny
Za swoju statistiku naliči Arnošt Muka 1883/84 145 wobydlerjow, mjez kotrymiž běchu 112 Serbja (77%) a 33 Němcy. Tehdy ležeše Zahor na južnej kromje serbskorěčneho teritorija w Hornjej Łužicy. Ewangelscy wobydlerjo přisłušeja Budestečanskej wosadźe.
Jill-Francis Ketlicojc
Wona studowaše přirunowacu literaturu a interdisciplinarne pólske studija na Martina Lutherowej uniwersiće Halle-Wittenberg.
Kwětanecy při jězoru
Gmejna přisłuša hromadźe z Mikowom, Waldhufenom a Wysokej Dubrawu zarjadniskemu zwjazkej Dźěže.
Słónčnica (ród)
Wopis
Kćenja wutworja wulke złotožołte kćenjowe hłójčki. Wone steja po jednym abo w čumpatych wokołkojtych kićach.
Radviliškis
Radviliškis je město w Šiauliaiskim wobwodźe w Litawskej. Je zarjadniske sydło Radviliškiskeho rajona.
Lisćina rěkow w Europje
Tuta lisćina wobsahuje rěki w Europje.
Akkol
Ma něhdźe 17 tysac wobydlerjow.
Kopyčynci
Maja něhdźe šěsć tysac wobydlerjow.
Jurij Kubaš-Worklečan
Kubašej spožči so Literarne myto Domowiny lěta 1966 kaž tež Myto Ćišinskeho II. rjadownje w kolektiwje z Pawołom Kmjećom, Jurjom Wowčerjom a Janom Hemplom.
Jeho row nadeńdźe so na Budyskim Mikławšku.
Dźiwi drapalc
Dźiwi drapalc (Dipsacus fullonum, Syn. Dipsacus sylvestris) je rostlina ze swójby drapalcowych rostlinow (Dipsacaceae). Dalše serbske mjeno je drapałka.
Michał
Michał je serbske a pólske muske předmjeno, kotrež pochadźa z hebrejšćiny (‏מיכאל‎ Mikha'el) a woznamjenja „Štó je kaž Bóh?“. Dźeń swjateho Michała je 29. septembra.
Šachunja
thumb|left Šachunja je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Nižny Nowgorod. Ma něhdźe 20 tysac wobydlerjow.
Tytuvėnai
Tytuvėnai je městačko w Kelmeskim rajonje Šiauliaiskeho wobwoda w Litawskej.
Wulka židowska wosada (1897 – 25 % ) je so přez holocaust dospołnje zničiła.
Jurij Wuješ
W lěće 1966 spožči so jemu Myto Ćišinskeho. Wuješowy row nadeńdźe so na Budyskim Mikławšku.
Drapalcowe rostliny
Wobsahuje sćěhowace rody:
Podlěšena rězna
Podlěšena rězna (Carex elongata) je rostlina z podroda jenakokłóskatych rěznow ze swójby cachorowowych rostlinow (Cyperaceae).
23. měrca
23. měrca abo '''23. nalětnika''' je 82. dźeń gregorianiskeje protyki (83. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 283 dnjow hač do kónca lěta.
Bjedrich II. (Pruska)
Bjedrich II. ( Friedrich II.), mjenowany Bjedrich Wulki abo Stary Fryca, (* 24. januara 1712 w Berlinje, † 17. awgusta 1786 w Podstupimje) bě kral Pruskeje kaž tež kurwjerch Braniborskeje wot 1740 do 1786.
Pjatigorsk
thumb|left Pjatigorsk je město w juhu Ruskeje federacije. Leži w europskim dźělu Ruskeje w Stawropolskim regionje a ma něhdźe 145 tysac wobydlerjow. Je zarjadniske sydło federaciskeho wokrjesa Sewjerny Kawkaz.
Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1780 załožiło a ma wot lěta 1830 měšćanske prawa.
Joachim Gauck
Joachim Gauck (* 24. januara 1940 w Roztoku) je bywši němski ewangelski farar a bjezstronski politikar. Wot 23. měrca 2012 hač do 18. měrca 2017 bě wón jako naslědnik Christiana Wulffa jědnaty zwjazkowy prezident Němskeje. Do toho bě wón předewšěm znaty jako nawoda zarjada za wobdźěłanje podłóžkow něhdyšeje statneje bjezstrašnosće NDR, tak mjenowaneho Gauckoweho zarjada.
Wólby do sakskeho krajneho sejma 2014
Wólby do sakskeho krajneho sejma 2014 wotměchu so dnja 31. awgusta 2014 a běchu šeste wólby po znowazałoženju swobodneho stata Sakskeje w lěće 1990. Wólby termin bě posledni dźeń lětnych prózdnin, dwě njedźeli pozdźišo wotměchu so tež wólby w Braniborskej a Durinskej. Wólbne wobdźělenje wučinješe jenož 49,1 %, štož bě dotal najniši wuslědk w Sakskej.
Jan Karlo Fryco Swora
Jan Karlo Fryco Swora ( Johann Carl Friedrich Zwahr; * 14. awgusta 1818 w Tšadowje, † 15. junija 1884 w Ranju) bě delnjoserbski farar, kěrlušer a wudaćel słownika.
W lěće 1847 wuda ze zawostajenstwa swojeho nana delnjoserbsko-němski słownik z předsłowom, dodawkom a němskim registrom ze swójskeho pjera. Nimo toho pomhaše fararjej Robertej Bergerjej w Choćebuzu při wudaću němskorěčneho časopisa Der Spreewälder Bote. Do Bramborskeho Serbskeho Casnika dopisowaše wjele kulturnostawizniskich a nabožinskich nastawkow. Z jeho pjera su tež někotre serbske spěwy a kěrluše kaž tež přełožki w zběrkomaj 20 bibliskich bildkow ze serbskimi nowymi kjarlušami (Barmen 1860) a Serbske arije za našu lubu młoźinu (Chośebuz 1867).
Rafael Orozco Maestre
Rafael Orozco Maestre (poprawom Rafael José Orozco Maestre; 24. měrca 1954, Becerril, Kolumbiska, † 11. junija 1992 w Barranquilla) bě kolumbiski spěwar a hudźbnik žanra Vallenato.
Čegem (město)
Leži pod Kawkazom při rěce Čegem něhdźe tři kilometra sewjernje Nalčika.
Drapalc
Systematika
Ród wobsteji z 15 družinow. Prjedy do samostatneho roda (Virga) wodźene družiny so dźensa k Dipsacus zarjaduja.
24. měrca
24. měrca abo '''24. nalětnika''' je 83. dźeń gregorianiskeje protyki (84. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 282 dnjow hač do kónca lěta.
Peipuski jězor
Geografija
thumb|left|Přitočnišćo Peipuskeho jězora Peipuski jězor je sydom króć wjetši hač Bodamski jězor a steji po Ladogaskim, Onjegaskim, Vänerskim a Saimaaskim jězorje na pjatym městnje najwjetšich europskich jězorow.
Wšědna tučnokorjenjawka
Łopjena
Łopjena su wutrobojte, přećiwostejne, dołho stołpikate a błyšćace. Jich nerwy su wobłukate wot dypka na bazy. Wone docpěja dołhosć wot 20 cm.
Malešanska cyrkej
Stawizny
Dokelž bě podstaw zwonow prochniwy, so spočatk 20. lětstotka drjewjana wěža z kamjentnej naruna. Zakładny kamjeń za wot Drježdźanskeho architekta Woldemara Kandlera planowany nowotwar połoži so 2. meje 1913.
Twar a interjer cyrkwje
Zwony z lěta 1949 běchu po poł lětstotku pod dźěratej třěchu cyrkwineje wěže tak wobškodźene, zo hodźeštej so jenož hišće dwaj wužiwać. Tuž załoži so w nowembrje 2010 towarstwo k zběranju darow za wobstaranje nowych zwonow. Zhotowjenje, transport a montaža płaćachu cyłkownje 145.000 eurow. Dnja 3. nowembra 2013 zwonjachu nowe zwony z němsko-serbskimi napismami k prěnjemu razej.
Płótna čemjerca
Płótna čemjerca (Helleborus dumetorum) je rostlina ze swójby maslenkowych rostlinow (Ranunculaceae).
Tšadow
Tšadow ( Stradow) je mjeno dweju delnjołužiskeju wsow:
Laniwci
thumb|left
Laniwci su město w Ternopilskej oblasći na Ukrainje. Leža při rěce Goryn w historiskej Galiciskej něhdźe 60 kilometrow sewjerowuchodnje Ternopila.
Izolda Gardošowa
Izolda Gardošowa (rodź. Scharfec, Isolde Gardoš; * 5. septembra 1938 w Žitawje, † 20. septembra 1979 w Budyšinje) bě serbska wědomostnica a bibliografka.
Šeduva
Ma něhdźe dwaj tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1539 prěni raz naspomniło a dósta w lěće 1654 Magdeburgske měšćanske prawa. Wulka židowska wosada (1897: 56 % ) je so přez holocaust dospołnje zničiła.
Großnaundorf
Wjesnej dźělej stej Großnaundorf a Mittelbach.
Třižonjanski jězor
thumb|Při Třižonjanskim jězorje
Richard Needon
Žiwjenje
Po studiju dźěłaše najprjedy na Lipšćanskim gymnaziju a potom jako wikar we Worcynje a Šwikawje, hdźež sta so 1890 z gymnazialnym wučerjom. 1894 přińdźe wróćo do Budyskeho gymnazija, hdźež skutkowaše potom třiceći lět jako wučer. 1906 spožči so jemu titul profesora.
Topinambur
Wopis
Topinambur je trajne zelo, kotrež docpěje wysokosć wot 100 hač do 250 cm.
Dark Tranquillity
thumb|Dark Tranquillity Dark Tranquillity je šwedska metalowa hudźbna skupina.
Sobołsk
Wobchad
Blisko Sobołska je zastanišćo železniskeje čary Drježdźany–Zhorjelc a južnje Sobołska běži zwjazkowa dróha 6.
Stepnjak
Leži něhdźe 35 kilometrow sewjerowuchodnje Makinska a něhdźe 130 kilometrow juhowuchodnje města Kokšetau.
Piltene
Ma něhdźe jedyn tysac wobydlerjow.
Sukelny drapalc
Wopis
Sukelny drapalc je dwulětna rostlina kotrež ma proste, wróćo zekřiwjene nošne łopješka, kotrež su krótše a šěrše hač tute dźiwjeho drapalca.
Wužiće
Suchnjene hłójčki buchu prjedy k česanju wołmjanych płatow wužiwane. Elastiske hóčki při ćehnjenu přez płat kosmy zrunaja.
Nowouljanowsk
Sydlišćo je so w lěće 1957 jako wjes Krjemjonki załožiło a ma wot lěta 1967 měšćanske prawa.
Jurij Handrik
Žiwjenje
Narodźi so jako syn Jasčanskeho korčmarja a běše wot 1911 do 1922 chowanc Serbskeho seminara w Praze, hdźež wopytowaše wot 1911 do 1917 a po wojerskej słužbje w Prěnjej swětowej wójnje znowa 1918/19 němskorěčny gymnazij na Małej stronje. Wot 1919 do 1922 studowaše katolsku teologiju w Praze a wo rozpušćenju Serbskeho seminara zakónči swój studij 1922/23 w Fuldźe. Dnja 11. nowembra 1923 bu w Budyšinje na měšnika swjećeny.
Hroch
Hroch (Pisum) je ród ze swójby łušćinowcow  (Fabaceae).
Zimohorja
Ma něhdźe dźesać tysac wobydlerjow.
Dawid Statnik
mini|Dawid Statnik (2017)
Z Ralbic pochadźacy Statnik bu wot 15. hłowneje zhromadźizny Domowiny w Delnim Wujězdźe wuzwoleny a je – po Pawole Nedźe – druhi najmłódši předsyda w stawiznach organizacije. Statnik je naslědnik Jana Nuka, kotryž po jědnaće lětach hižo njebě nastupił. Na hłownych zhromadźiznach w lětach 2013, 2017 a 2021 bu z wulkej wjetšinu w zastojnstwje wobkrućeny.
Wot lěta 2016 bě Statnik jako naslědnik Stefana Rjedy z čłonom Budyskeje wokrjesneje rady za Serbske wolerske zjednoćenstwo. W decembrje 2018 zastupi do CDU a bu w meji 2019 znowa do wokrjesneje rady woleny. Wot 2015 je tež z čłonom Rady za serbske naležnosće w Sakskej.
Doberschütz (Lipsk)
Geografija
Gmejna nadeńdźe so něhdźe dźesać kilometrow wuchodnje Jiłowa. Zwjazkowa dróha 87 a železniska čara Hala–Choćebuz wjedźetej přez gmejnu, kotraž leži při južnej kromje Dübenskeje hole při rěčce Schwarzbach.
Křižna cyrkej (Radwor)
Křižna cyrkej (poprawom Cyrkej swjateho křiža) je najstarša wot třoch katolskich cyrkwjow w Radworju, słuži pak dźensa jenož hišće jako kěrchowska kapałka. Wona steji we wuchodźe wsy při rozpuću dróhow do Kamjeneje a Lutobča.
Kito
Kito je serbske muske předmjeno a skrótšena forma mjena Křesćan, kotraž je předewšěm w Delnjej a Srjedźnej Łužicy rozšěrjena.
Mikławš Bjedrich-Radlubin
Tworjenje
Swoje prěnje basnje a nastawki, ludowe bajki a humoreski podawaše do Kwětkow Praskeje Serbowki. Pozdźišo wozjewješe we wšěch wažnych serbskich nowinach a časopisach, tak w Lipje Serbskej, Łužicy, Łužiskim Serbje, Serbskich Nowinach, Katolskim Posole a Krajanje. Za čas přebywanja w sanatoriju dopisa anonymnje. Mjez něhdźe 150 wjetšimi a mjeńšimi prozowymi dźěłami su humoristiske powědančka, powěsće po ludowych motiwach a legendy ze žiwjenja swjatych. Druhdy złožuje so Bjedrich-Radlubin na motiwy Petera Roseggera, Selmy Lagerlöfoweje a druhich, zwjetša pak su jeho dźěła originalne.