cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Great Glen
thumb|Loch Lochy w dolinje „Great Glen“ Great Glen („wulka dolina“, wot šotisko-gelskeho gleann mhòr; jendźelsce tež Glen More) je tektoniske łamanje, kotrež běži srjedźa přez Šotisku a dźěli Šotisku wysočinu do Grampian Mountains a Northwest Highlands. Geologiske łamanje je seismisce aktiwne. W kóždym lětstotku maja tam wjacore zemjerženja ze sylnosću wot 4 na Richterowej skali.
Jakub Žur (1754)
Žur wojowaše w rozswětlerskim zmysle za reformy w katolskej cyrkwi na zakładźe idejow kejžora Józefa II. a zasadźi so za prawa serbskeje rěče.
Barbjerska žandawa
Kćenja
Kćěje w lěću wot junija hač do awgusta, tuž pozdźišo hač druhe družiny. Kćenja su złotožołte a steja w nakónčnych, 6-8 cm dołhich kićach. Króna je naha a docpěje dołhosć wot 8 hač do 16 mm. Chorhoj je tak dołhe kaž čołmik.
Runa kostrjawa
Runa kostrjawa (Bromus erectus) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Rěpik
miniatur Rěpik (Brassica napus) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae). Kulirěpa (Brassica napus subsp. rapifera) je poddružina rěpika.
Torhow
Torhow ( Torgau) je wulke wokrjesne město na sewjeru Sakskeje. Je hłowne město Sewjerosakskeho wokrjesa a leži při Łobju. Ma něhdźe dwaceći tysac wobydlerjow.
Wobchad
Přez Torhow wjedu zwjazkowe dróhi 87, 182 a 183.
Wopaka
thumb|left|Wopačanske dwórnišćo
Kapyl
thumb|left
Wjerina chěžka
Stawizny
Něhdyša rybarska chěžka je so do 1604 natwariła a přetra wulki woheń lěta 1634, kotryž zniči wjele Budyskich domow. Tež wšě slědowace wohenje a wójny njemóžachu chěžku ženje wulce wobškodźić. Hač do dźensnišeho je z drjewjanymi šindźelemi kryta a ma drjewjane lijawy.
Bozankowa škleńčica
Bozankowa škleńčica (Iris sambucina) je rostlina ze swójby škleńčicowych rostlinow (Iridaceae).
Nalětni hórkowc
Kćenja
Kćěja wot měrca hač do junija (awgusta). Kćenja docpěwaja dołhosć wot 2 hač do 3 cm. Keluch je na kromje šwižnje pjerjojty. Króna je ćmowomódra a ma chětro šěroku rołku a rozšěrjene kónčki. Kćěje druhdy w pózdnjej nazymje druhi raz. Jich póžěrk je běły.
Kallaste
Leži na zapadnym brjoze Peipuskeho jězora něhdźe 200 kilometrow juhowuchodnje Tallinna.
Ma něhdźe 900 wobydlerjow, z toho někak 85 % Rusow. Woni su zwjetša starowěriwi, kiž běchu so hižo we 18. lětstotku při brjoze jězoru zasydlili.
Žołty kokorč
Žołty kokorč (Corydalis lutea) je rostlina z podswójby kokrikowych rostlinow (Fumarioideae) znutřka makowych rostlinow (Papaveraceae).
Sindi
Ma něhdźe štyri tysac wobydlerjow.
Hranitkata wjerbinka
Wopis
Hranitkata wjerbinka je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 30 hač 100 cm.
Kałata žandawa
Wopis
Kałata žandawa je kerk, kotryž docpěje wysokosć wot 30 hač do 60 cm. Starše hałuzy su sylnje ćernjojte, při čimž ćernje su rozhałuzowane. Młode hałuzy njenjesu ćernje, ale su lisćate. Trawuzelena rostlina je hrubje kosmata.
Kosmata žandawa
Stejnišćo
Rosće na holach, lěsnych a pućowych kromach, skalnych zwisach a w lěsach. Ma radšo małowutkate, kisalne pódy w krajinach z miłymi zymami.
Swahilšćina
Konsonanty
Někotři rěčnicy njespěwny wotpowědnik wot konsonanta gh [] wužiwaja. To so jako kh [] pisa, kaž na př. khabari (město habari) "powěsć; nowinka".
Klasowy system
Tu slěduje připis po Kauderwelsch 10, 6. nakłada wot lěta 1997.
8. klasa wobsahuje wšě werby. Započina so na ku abo kw. Plural njeje.
Słowoskład
Swahilšćina wobsahuje słowa z paralelemi w druhich bantuskich rěčach, na př. baya "špatny", mtoto "dźěćo". Arabšćina je wot 10. lětstotka swahilšćinu wobwliwowała. Pochadźe nic jenož słowa z nabožneho wobwoda, kaž na př. baraka "žohnowanje", imani "wěra", ale tež wjele słowow maritimneho wikowanja na př. fedha "pjenjezy", hesabu "ličbowanka", z prawnistwa na př. kadhi "sudnik", sheria "zakoń", pisanskeje kultury na př. kitabu "kniha", nahau "gramatika" a słowa wšědneho dnja na př. sabuni "mydło", wakati "čas", mshahara "mzda".
Sakska Šwica
Sakska Šwica ( Sächsische Schweiz) je němski dźěl Połobskich pěskowčin a leži wot Drježdźan přećiwo rěce na woběmaj bokomaj Łobja. Centralny dźěl Sakskeje Šwicy je jako narodny park ze samsnym mjenom škitany.
Hórske formy
Hłownje rozeznawatej so dwě hórskej formje. Jako Steine (kamjenje) so mnoholičbne skalizny Połobskich pěskowčin w Čěskej a Sakskej Šwicy. Prominentne přikłady su Kralowc, Lilijowc, Gohrisch a Papststein. Pomjenowanje njerozpřestrěwa so na hórkate kopcy z wulkaniskeho stołpowca abo granitoweho materiala zakładnych horin kaž Waitzdorfska wyšina abo Wulki Zymnik.
Skalne krosnowanje
Krajina Sakskeje Šwicy je přez wjele pěskowcowych skaliznow charakterizowana. Přez to je so woblubowana zabawa krosnowanja w swobodnym času wuwiwała. Krosnuje so po Sakskich prawidłach nastatych na spočatku 20. lětstotka jako prěnje w swěće. Powjazy a wěstotne srědki kaž rynki smědźa so jenož za wěsćenje wužiwać, nic pak za pohibowanje. Pomocne srědki rozšěrjene w druhich krosnowanskich kónčinach kaž magnezija, spinanske kliny abo friendy njejsu dowolene. Město toho so sukowe a paskowe wlečwa wužiwaja.
Kosmičkata wjerbinka
Kćenja
Kćěje wot junija hač septembra. Ćmoworóžojte hač purpurčerwjene kćenja su štyriličbne, steja w łopjenowych rozporach a docpěja šěrokosć wot 2 hač 3 cm. Pěsta ma štyri hwěžkojće rozšěrjene hałužki.
Bahnowa škleńčica
Bahnowa škleńčica (Iris laevigata) je rostlina ze swójby škleńčicowych rostlinow (Iridaceae).
Lahojsk
Lahojsk je město w Minskowskej oblasći w Běłoruskej. Je zarjadniske sydło Lahojskowskeho rajona.
Žołty hróšik
Žołty hróšik (Lathyrus occidentalis) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Eritreja
Eritreja je njewotwisny stat w sewjerowuchodnej Africe při zapadnym pobrjoze Čerwjeneho morja. Mjezuje na zapadźe ze Sudanom (605 km), na juhu z Etiopiskej (912 km) a na juhowuchodźe z Dźibutijom (113 km).
Sněhowy hórkowc
Łopjena
Spódnje łopjena su tupe, małke. Stołpikowe łopjena su jejkojte a wótre.
Aprikozowc
Wopis
Aprikozowc je w lěću zeleny štom, kotryž docpěwa wysokosć wot 4 hač do 8 (10) m.
Žórła
<br style="clear:left;" />
Tupa kostrjawa
Rozšěrjenje
Rostlina je w sewjernej a srjedźnej Europje rozšěrjena, při čimž južnje hač Alpskeje južneje stopy a Balkanskeje połkupy wustupuje.
Jiwow
Geografija
Jiwow leži w južnym dźělu Hornjeje Łužicy na wysokosći 368 m nad mórskej hładźinu južnje Kotmarja. K městnu słušeja wjesnej dźělej Nowy Jiwow (Neueibau) a Lěsowa (Walddorf). Dalše sydlišćo je Kotmarske Chěže (Kottmarhäuser).
Trjebin (Braniborska)
Trjebin je městačko w braniborskim wokrjesu Teltow-Fleming. Ma něhdźe dźewjeć tysac wobydlerjow.
Prawa myšpla
Stejnišćo
Rosće w bohatych na družinach dubowych měšanych lěsach, rědko w regionach plahowanja wina a w swětłych lěsach wodźiwjena, ale so zdźěla jako wozdobne drjewa plahuje. Ma radšo w lěće ćopłe, wutkate, humusowe abo kamjentne wapnite abo hlinjane pódy.
Wužiwanje
Prawa myšpla bě woblubowany sadowy štom za čas srjedźowěka.
Harari
Harari je semitiska rěč wokoło Etiopiskeho města Harar. Rěči z njej narod Aderi.
Lěwałd
Najwyša hora na gmejnskim teritoriju je Rubježny hród (542 m) na sewjeru, kotryž słuša k Čornobóskemu rjećazej.
Võhma
Z něhdźe jedyn tysac wobydlerjemi je jedne z najmjeńšich městow w kraju.
Sydlišćo je so w lěće 1583 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1993 měšćanske prawa.
Marjina Horka
Sydlišćo je so w 16. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1955 měšćanske prawa.
Lěsna wjerbinka
Systematika
Wot Chamerion angustifolium stej najmjeńša dwě poddružinje płaćiwej :
Indiska
Klima
Wuchodny pobrjóh Andry Pradeša a Tamil Nadu kaž tež južna Kerala dožiwja mjez oktobrom a decembrom dla sewjerozapadneho monsuna hišće druhi dešćowy čas.
Administratiwne dźělenje
Indiska republika je rozdźělena do 28 zwjazkowych statow a 7 teritorijow.
Viljandi
Stawizny
Sydlišćo naspomni so prěni raz hižo w lěće 1154 přez arabskeho geografa Al-Idrisi. Estojo běchu pak prawdźepodobnje hižo do toho natwarili hród při tudyšim brjoze Viljandiskeho jězora. W lěće 1224 zahaji němski rjad twarjenje mócneho rjadneho hrodu, kotryž płaćeše sčasami jako najwjetši w cyłym Baltikumje. W lěće 1283 dósta sydlišćo wokoło hrodu měšćanske prawa. Započatk 14. lětstotka sta so ze sobustawom Hansy a wuznamnym wikowanišćom po puću do Ruskeje. 1365 podpisa so tule měrowe zrěčenje mjez Danskej a Hansu.
W Liwlandskej wójnje 1560 a znowa w Pólsko-ruskej wójnje započatk 17. lětstotka so město a hród nimale dospołnje zničištej, tak zo su jenož rozwaliny mócnych murjow hač do dźensnišeho wobchowali. Pod šwedskim knjejstwom w 17. lětstotku zhubi Fellin potom swój status jako města, dósta jón pak w Ruskim carstwje w lěće 1783 wróćo, jako sta so ze zarjadniskim sydłom Fellinskeho wokrjesa.
Syćowy wobhladowak
Syćowy wobhladowak (tež: browser, web-browser, webowy browser) je ličakowy program, kotryž słuži k wobhladowanju interneta (syće, world wide web [www]). Program zmóžnja komunikaciju z http-serwerom a předźěłanje přijateho koda (html, xhtml, xml a pod.), kotryž formatuje a zwobrazni po předpodatych standardach webowu stronku.
Picny kał
Picny kał (Brassica oleracea convar. acephala var. medullosa) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae).
Pomorcy
Wobchad
Wot lěta 1846 maja Pomorcy zastanišćo při železniskej čarje Drježdźany–Zhorjelc.
25. nowembra
19. lětstotk
thumb|120px|Carl Benz (* 1844)
Do 20. lětstotka
thumb|120px|Johann Maria Farina († 1766)
Prienai
Leži při sekli rěki Njemen něhdźe 40 kilometrow južnje Kaunasa a něhdźe 100 kilometrow zapadnje Vilniusa.
Kuressaare
mini|left|Powětrowy wobraz města Leži na južnym brjoze kupy při Baltiskim morju něhdźe 190 kilometrow juhozapadnje Tallinna.
Stawizny
Sydlišćo je so w lěće 1154 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1563 měšćanske prawa. Wot 1952 do 1988 bě město pomjenowane po estiskim bolšewiku Viktoru Kingiseppu, kotryž bu w lěće 1922 wotprawjeny.
Muchownik
Wědomostne mjeno
Wědomostne mjeno pochadźa z francoskeho słowa la mélanche přez wopačne wottorhnjenje artikla (l'amélanche) a přidaće štomoweho sufiksa -ier.
Njagań
Leži w Awtonomnym wokrjesu Chantow a Mansow něhdźe 230 kilometrow sewjerozapadnje Chanty-Mansijska. Ma něhdźe 56 tysac wobydlerjow.
Mužencowa wjerbinka
Mužencowa wjerbinka (Epilobium alsinifolium) je rostlina ze swójby rěpnicowych rostlinow (Onagraceae).
Welyki Mosty
Welyki Mosty (, Mosty Wielkie) je městačko w Lwówskej oblasći na Ukrainje, blisko pólskeje hranicy. Leži w historiskej Galiciskej něhdźe 50 kilometrow sewjernje Lwowa a něhdźe 30 kilometrow južnje Sokala.
Třěcha
Dźěle třěchi
Při swislach zwjazujetej so skap a ponošk přez ortgang (serbske słowo pytane!), kotryž twori hornju hranu (kromu) swislowych sćěnow.
Žołty hórkowc
Łopjena
Łopjena su módrozelene, přez křiž napřećostejne a maja pjeć hač sydom wobłukojte nerwy. Wone su owalne a docpěwaja dołhosć wot hač do 30 cm.
Rozšěrjenje
Tuta družina je w Alpach a druhich hórstwa wot srjedźneje a južneje Europy rozšěrjena.
Křidleškata žandawa
Křidleškata žandawa (Chamaespartium sagittale, syn.: Genista sagittalis) je kerkowa rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae). Po někotrych žórłach słuša k rodej žandawow (Genista).
Stejnišćo
Rosće na suchich trawnikach, na lěsnych a pućowych kromach a na skalnych zwisach. Ma radšo ćopłe, w prawym měrje suche, małowutkate, tróšku kisałe pódy.
Brjohowy dabrečk
Stejnišćo
Rosće na brjohach, w hrjebjach a w rohodźinje. Preferuje mokre, nachwilnje powodźene, wutkate pódy na tróšku ćoplišich stejnišćach.
Žonopowy kał
Žonopowy kał (Brassica nigra) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae). Dalše serbske mjeno je čorny žonop.
Jelenia Góra
Město naspomni so w lěće 1281 k prěnjemu razej jako Hyrzberc.
Hrodźišćo (hora)
Wjeski pod Hrodźišćom su Sobołsk w sewjeru, Załom we wuchodźe, Biskopicy w juhozapadźe a Dołhaćicy w sewjerozapadźe. Sewjernje masiwa běžitej zwjazkowa dróha 6 a železniska čara Drježdźany–Zhorjelc. Najmarkantniši a najwyši wjeršk hórskeho masiwa je Hrodźišćo (455 m). Jeho susod je Hengstberg z wysokosću wot 421 m. Zapadny wjeršk masiwa je 396 m wysoki Georgenberg, na kotrymž so zbytki małkeje kapałki z 11. lětstotka namakaja. Na juhowuchodnym kopcu Hrodźišća namaka so stare słowjanske hrodźišćo, wot kotrehož ma cyła hora swoje mjeno.
Gary Oldman
Gary Leonard Oldman (21. měrca 1958 we Londonje, Jendźelska) je britiski hrajer, režiser a filmowy producent.
Křesćan Bohuwěr Pful
Žiwjenje
Pful bě woženjeny z Jadwigu (1832–1908), druhej najstaršej dźowku Budyskeho fararja Arnošta Bohuwěra Jakuba. Mila Pfulec, kiž so pozdźišo z Jaroměrom Hendrichom Imišom woženi, bě jeho młódša sotra.
Oljokminsk
thumb|left Oljokminsk (  Өлүөхүмэ) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije w Jakutskej. Leži nad rěku Lena něhdźe 500 kilometrow zapadnje Jakutska a ma něhdźe dźewjeć tysac wobydlerjow.
Ežerėlis
thumb|left
Łučna škleńčica
Wopis
Łučna škleńčica docpěje wysokosć wot 1 m (30-90 cm). Steji w hustych kerkach. Rostlina zwjetša njese 2 kćeni.
Kćenja
Płód je kapsla, kotraž docpěje dołhosć wot 5 cm.
Wolodymyr (město)
thumb|left Wolodymyr (, do 2021 Володимир-Волинський/Wolodymyr-Wolynskyj; ) je město we Wołynskej oblasći na zapadźe Ukrainy. Leži w historiskim regionje Wołyń něhdźe 75 kilometrow zapadnje Lucka, někak pjatnaće kilometrow wuchodnje dźensnišeje hranicy mjez Pólskej a Ukrainu. Dźensa ma nimale 39 tysac wobydlerjow.
Michael Weichert
Michael Weichert (* 22. decembra 1953 w Neuenbürgu, Badensko-Württembergska) je sakski politikar Zwjazka 90/Zelenych, kiž bě wot 2004 do 2014 přez krajnu lisćinu woleny zapósłanc sakskeho krajneho sejma a městopředsyda tamnišeje zeleneje frakcije. Wot 1994 do 2009 bě měšćanski radźićel w Lipsku. Nimo toho je wón předsyda towarstwa za spěchowanje měšćanskeho partnerstwa Lipsk−Travnik, wot 2008 čestny měšćan Travnika a honorarny konsul Bosniskeje a Hercegowiny w Sakskej.
Freibergska Modłej
Freibergska Modłej ( Freiberger Mulde, Moldavský potok) je rěka w Čěskej republice a Sakskej. Wona je 124 kilometrow dołha, wužórli so w čěskim dźělu Rudnych horow blisko městna Moldavy a je prawa žórłowa rěka Modłeje.
Mizur
thumb|left Mizur je sydlišćo z 3.100 wobydlerjemi w juhoruskej republice Sewjernej Osetskej-Alanskej. Leži 65 kilometrow zapadnje Wladikawkaza při rěce Ardon.
Myšpla
Wobsahuje sćěhowacej družinje:
Iranske rěče
Iranske rěče je aziska (z wuwzaćom Osetšćiny) skupina indoeuropskich rěčow.
Wulki Šunow
Na gmejnskim teritoriju Wulkeho Šunowa namaka so Łysa, najwyša hora Łužiskich horin a k Němskej słušaceho dźěla Hornjeje Łužicy.
Rěčna wjerbinka
Kćenja
Kćěje wot junija hač septembra. Pěsta ma formu hwěžki. Kćenja sedźa we rozporach hornich łopjenow, docpěwaja šěrokosć wot 6 hač 9 mm a su blědoróžojte abo mutnoróžojte.
Wrjosowe rostliny
Systematika a rozšěrjenje
Swójba Ericaceae so do wósom podswójbow poddźěli a wobsahuje cyłkownje 24 tribusow. W swójbje je něhdźe 126 rodow z něhdźe 4000 družinami.
Łastojčnik
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Mjedowa škleńčica
Mjedowa škleńčica (Iris squalens) je rostlina ze swójby škleńčicowych rostlinow (Iridaceae).
Swjata Zdźisława
right|thumb|200px|Swjata Zdźisława a swjaty [[Jan Sarkander]] [[Dataja:St. Zdislava of Lemberk - forensic facial reconstruction.jpg|mini|Swjata Zdźisława (rekonstrukcija jeje wobliča) ]] Swjata Zdźisława (* wokoło 1220 w Křižanovje na Morawje; † 1252 w Jablonnym w Podještědí) je křesćanska swjata. Najstarše pisomne zapiski wo Zdźisławje pochadźeja ze spočatka 14. lětstotka, to rěka z doby jenož poł lětstotka po jeje wumrěću, a to w Dalimilowej chronice a w Zdźarskej chronice. Pozdźiše legendy spušćomne njejsu. Historikar Zdeněk Kalista napisa wo Zdźisławinej dobje a jeje rodźe dwě historiskej studiji (1941 a 1969). Historiske dźěło wo Zdźisławje wuda tež pater Ambrož Svatoš w lěće 1948 pod titulom "Blahoslavená Zdislava" („Zbóžnoprajena Zdźisława“, přeł.).
Altajske rěče
Altajske rěče su wulka rěčna swójba w zapadnej a sewjernej Aziji. Wone su pomjenowane po horinach Altaja w južnej Sibirskej. Altajske rěče wužiwaja so wot Ćicheho oceana na wuchodźe přez Mongolsku, Sibirsku, srjedźnu Aziju a Kaspiske morjo hač do Małeje Azije a k Bosporusej.
Hałuzy Altajskich rěčow su:
Skalna wjerbinka
Skalna wjerbinka (Epilobium collinum) je rostlina ze swójby rěpnicowych rostlinow (Onagraceae).
Świdnica
Město bě wot lěta 1291 z rezidencu wojewódstwa Świdnica. Ewangelska měrowa cyrkej w nutřkownym měsće steji wot 2001 na UNESCO-lisćinje swětoweho kulturneho herbstwa.
Maćijowa wěža
Dalše
W přejězdźe wrotow dopomina připrawjeny wopon na Zygmunta Jagiełła, hornjołužiskeho krajneho bohota wot 1504 do 1506 a pozdźišeho krala Pólskeje. Tutón bu 1925 na teritoriju hrodu namakany a je scyła jenički wobchowany monumentalny relief princowskeho wopona Zygmunta.
Njaswiž
Leži při rěce Uša něhdźe 95 kilometrow juhozapadnje Minska.
Kamjenka (Oblasć Penza)
Sydlišćo je so we 18. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1951 měšćanske prawa.
Seoul
Seoul je hłowne a najwjetše město Južneje Koreje. Ma někak dźesać milionow wobydlerjow a přestrjeń 605 km². We wokolinje stolicy bydli na 25 milionow wobydlerjow a tuž połojca južnokorejskeje ludnosće.
Ćěmna wjerbinka
Wopis
Ćěmna wjerbinka njese lisćate wotnožki.
Drobna woka
Drobna woka (Vicia tenuifolia) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Sandźak
Sandźak je historiski region na Balkanskej połkupje, na juhu dźensnišeje Serbiskeje a na sewjeru Čorneje Hory. Mjeno pochadźa wot turkowskeho słowa sancak („chorhoj“, ale tež „wobwod“). Najwažniše města regiona su Novi Pazar, Sjenica, Prijepolje a Priboj na serbiskim boku kaž tež Pljevlja, Rožaje a Bijelo Polje na čornohórskim. Sandźak ma někak 390.000 wobydlerjow, z kotrychž je połojca islamskeje wěry. Jedna so tuž wo jenički dźěl wobeju krajow z přispomnjenja hódnym podźělom muslimskeje ludnosće.
Pyskowy kokrik
Po někotrych žórłach so do swójby kokrikowych rostlinow (Fumariaceae) přirjaduje.
Prawa dubčica
Prawa dubčica (Teucrium chamaedrys) je rostlina ze swójby cycawkowych rostlinow (Lamiaceae).
Sluck
Sluck ( a ) je město w Minskowskej oblasći w Běłoruskej. Je zarjadniske sydło Sluckowskeho rajona.
Pokrowsk (Jakutska)
Sydlišćo je so w lěće 1682 załožiło a ma wot lěta 1997 měšćanske prawa.
Kosmaty kozync
Wopis
Kosmaty kozync je wotstejo kosmata rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 10 hač 30 cm.
Karibiske morjo
Mjezuje na juhu z Venezuelu, Kolumbiskej a Panamu, na zapadźe z Kosta Riku, Nikaraguwu, Hondurasom, Guatemalu, Belize a mexiskej połkupu Yucatán, na sewjeru z Wulkimi Antilemi (Kuba, Hispaniola, Jamaika a Puerto Rico) a na wuchodźe z Małymi Antilemi.
Kurt Krjeńc
Kurt Krjeńc wosta 22 lět předsyda Domowiny, hač do jeho wotstupjenja 1973 dla strowotniskich přičin. Po tym bu zastojnstwo předsydy wotstronjeny a hakle 1990 w času demokratizacije Domowiny znowa wobsadźeny.
Plećawy kokrik
Plećawy kokrik (Fumaria capreolata) je rostlina ze swójby makowych rostlinow (Papaveraceae).
Wopis
Stołpik je klunkotaty a łazy z pomocu wobwitkowych łopješkow.
Lěsna dubčica
Wopis
Stołpik je štyrihranity.
Smaljawičy
Ma něhdźe 16 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1448 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1968 měšćanske prawa.
Konjaca mrowja
Systematika
Sćěhowace družiny su w srjedźnej Europje domjace (wuběrk):
Holger Zastrow
Holger Zastrow (* 12. januara 1969 w Drježdźanach) je sakski politikar Swobodneje demokratiskeje strony (FDP), kiž bě wot 2004 do 2014 přez krajnu lisćinu woleny zapósłanc sakskeho krajneho sejma a předsyda frakcije FDP.
Słowacy
Rěč Słowakow je słowakšćina, zapadosłowjanska rěč, kotraž je wusko přiwuzna předewšěm z čěšćinu, ale tež ze serbšćinu a pólšćinu.
Češa
Rěč Čechow je čěšćina, zapadosłowjanska rěč, kotraž je wusko přiwuzna předewšěm ze słowakšćinu, ale tež ze serbšćinu a pólšćinu.
Salihorsk
Leži při rěce Sluč něhdźe 120 kilometrow južnje Minska.
Běły łastojčnik
Łopjena
Přećiwostejnje rjadowane Łisćowe łopjena su dołhojte a na bazy wutrobojte. Wone su hładkokromowe a horjeka ćěmnje namódreń zelene, deleka nadpadnje swětliše. Docpěwaja dołhosć wot 8 hač 12 cm.
Nikolsk (Oblasć Penza)
Nikolsk je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Penza. Ma něhdźe 21 tysac wobydlerjow.
Włosojta kowjel
Włosojta kowjel (Stipa capillata) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Anžero-Sudžensk
Sydlišćo je so w lěće 1897 załožiło a ma wot lěta 1931 měšćanske prawa.
Dubljany
thumb|left
Lentvaris
Lentvaris je město w Trakaiskim rajonje Vilniuskeho wobwoda w Litawskej.
Hlebjojta łoboda
Hlebjojta łoboda (Atriplex prostrata) je rostlina ze swójby pólšicowych rostlinow (Chenopodiaceae).
26. nowembra
1901–1950
thumb|120px|Charles M. Schulz (* 1922)
Hlebjojta łoboda
Stejnišćo
Rosće w njerodźowych wobrostach na hrjebjach, na smjećowy a drjebiznowych městnach, nadróžnych kromach, brjohach a mórskich přibrjohach. Preferuje włóžne, jara wutkate, čumpate běłohlinowe a hlinjane pódy.
Beryslaw
Sydlišćo je so w lěće 1784 załožiło a ma wot lěta 1938 měšćanske prawa.
Sjerdobsk
thumb|left Sjerdobsk je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Penza. Ma něhdźe 33 tysac wobydlerjow.
Kowjel (Achnatherum)
Kowjel (Achnatherum) je ród ze swójby słódkich trawow (Poaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:
Drapaty rohačk
Drapaty rohačk (Ceratophyllum demersum) je rostlina ze swójby rohačkowych rostlinow (Ceratophyllaceae).
Wóskowka
Wóskowka (Hoya) je ród z podswójby łastojčnikowych rostlinow (Asclepiadoideae) znutřka swójby (Apocynaceae).
Mochowc
Geografija
Mochowc ležeše na lěwym boku stareho běha Běłeho Šepca sewjernje Stareho Lubolnja a zapadnje Štyrjoch Dubow, něhdźe pjeć kilometrow zdaleny wot Rěčic.
Gera
Gera je bjezwokrjesne město z nimale sto tysac wobydlerjemi we wuchodźe Durinskeje. Je po krajowym hłownym měsće Jarobrodźe a Jenje třeće najwjetše město zwjazkoweho kraja a něhdyše wulkoměsto. Gera leži při Běłym Halštrowje we wuchododurinskej pahórčinje we wysokosći wot něhdźe 200 metrow. Lipsk so něhdźe 60 kilometrow do sewjerneho směra namaka, Erfurt 80 kilometrow zapadnje a Kamjenica něhdźe 70 kilometrow wuchodnje.
Pawjaca lilija
Pawjaca lilija je rostlina ze swójby škleńčicowych rostlinow (łaćonsce: Tigridia pavonia, Iridaceae).
Mjetelica
Wopis
Ród wobsteji z třoch družinow wjacelětnych rostlinow z ricomom, kotrež w měrnych a subarktiskich regionach sewjerneje hemisfery wustupuja.
Łopjena
Na spódku stejace łopjena su wjacekróć pjerite abo wjacekróć třiličbnje pjerite a docpěja dołhosć wot hač do 1 m. Jich wotrězki su rězane.
Štapaty rohačk
Štapaty rohačk (Ceratophyllum platyacanthum) je rostlina ze swójby rohačkowych rostlinow (Ceratophyllaceae).
Serbski dom
Serbski dom je twarjenje na Budyskim Póstowym naměsće (čo. 2) a sydło mnohich serbskich institucijow a towarstwow, na přikład Domowiny, Załožby za serbski lud kaž tež Serbskeho rozhłosa a Serbskeje kulturneje informacije.
Předstawizny
Hladajo na wobšěrnu knihownju a zběrku ludowědnych eksponatow, kotraž bě so pod nawodnistwom Arnošta Muki składnostnje Drježdźanskeje „Wustajeńcy sakskeho rjemjesła a wuměłskeho přemysła“ w lěće 1896 hišće přidatnje rozšěriła, njedosahaše městno w starym domje hižo za serbske potrjeby. Muka wužiwaše swoje styki k Drježdźanskemu architektej Augustej Grothe a staraše so wo financowanje, tak zo móžachu dnja 21. apryla 1897 składnostnje 50. załoženskeho jubileja Maćicy zakładny kamjeń za nowotwar w stilu zažneje renesansy połožić. Wulki dźěl potrěbnych srědkow zběrachu přez dary ze serbskeje ludnosće.
Nowozapočatk po wójnje
Finančne srědki w cyłkownej wysokosći 1,5 milionow hriwnow zběrachu so zaso přez dary z Łužicy, ale tež ze słowjanskich krajow, wosebje Čěskosłowakskeje, Pólskeje a Juhosłowjanskeje, zwotkelž přińdźechu tež 26 tonow betona. Při twarskich dźěłach so nimo toho w ramiku akcije „Natwarjamy Serbski dom“ pod třěchu Serbskeje młodźiny wjele serbskich młodźinskich brigadow přistajachu. Dla nowych politiskich wuměnjenjow měješe so Maćica Serbska Domowinje přizamknyć a tuž přeńdźe ležownosć do jeje wobsydstwa. Při měnowej reformje 1948 zhubi Zwjazk Łužiskich Serbow nimale swoje dospołne zamóženje, čehoždla mějachu twarske dźěła přetorhnyć. 1949 dóstachu ze strony stata trěbnych 500.000 hriwnow a móžachu pokročować. Twarjenje poswjeći so skónčnje dnja 8. julija 1956 w ramiku druheho „Zjězda Serbow“.
Składnostnje 150. narodnin Jana Arnošta Smolerja naćisnyštaj Jan Hanski a Gerhard Stauf dwě listowej znamce za Němski póst NDR, kiž so dnja 1. měrca 1966 wudaštej a pokazatej Smolerja (20 f.) kaž tež Serbski dom (25 f.).
Neris
Neris ( Вілія (Wilija), Wilia) je 510 kilometrow dołha rěka w sewjernej Běłoruskej a wuchodnej Litawskej. Wón je prawy přitok Njemena a běži pod mjenom Wilija 276 kilometrow na běłoruskim a jako Neris dalšich 234 kilometrow na litawskim teritoriju.
Čećikata wišnja
Płody
Płody su jejkojte a docpěwaja wulkosć wot 6 hač 8 mm. Wone su na spočatku žołtočerwjene, pozdźišo čorne a najěr a zwjetša hórko słodźa.
Rozšěrjenje
Rostlina je w južnej Němskej, Awstriskej a južnej Europje rozšěrjena.
Fanipal
thumb|left
Rohodźowe rostliny
Systematika a rozšěrjenje
Typhaceae wustupuja w tropiskich hač měrnych kónčinach swěta. W Chinskej wustupujetej wobaj rodaj z něhdźe 23 družinami, šěsć z tych jenož tam.
Swójba Typhaceae wobsahuje jenož dwaj rodaj z něhdźe (25 hač) 35 družinami:
Zugspitze
Zugspitze je hora w Alpach při hranicy Awstriskeje a Němskeje. Je wysoka 2962 metrow nad mórskej hładźinu a tak najwyša hora Němskeje.
Kočica
Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Zahroda, Na ladach, Pola družčanskeho młyna, Pola Huski, Pola duba, Pola mosćika, Kočanski haj, Pola haja, Při wowčernjach.
Skandinawiska
thumb|Zymski satelitowy wobraz Skandinawiskeje
Wulki jězončik
Stejnišćo
Rosće na połsuchich a suchich trawnikach, na słónčnych lěsnych kromach a na suchich łukach. Preferuje skerje suche, małowutkate pódy.
Sassnitz
Sassnitz (do 1993 Saßnitz; Sośnica) je město při Baltiskim morju w sewjerowuchodnej Němskej, w Mecklenburgsko-Předpomorskej. Leži na sewjerowuchodźe kupy Rujan we wokrjesu Předpomorska-Rujany a je druhe najwjetše město kupy.
Wšelakosymjenjowa łoboda
Po někotrych žórłach so swójbje pólšicowych rostlinow (Chenopodiaceae) přirjaduje.
Ameriska gledičija
Ameriska gledičija (Gleditsia triacanthos) je štom ze swójby łušćinowcow (Fabaceae). Dalše serbske mjeno je trukownik.
Kiseljowsk
thumb|left Kiseljowsk ( Киселёвск) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w Kemerowskej oblasći něhdźe 170 kilometrow južnje Kemerowa, něhdźe 60 kilometrow sewjerozapadnje Nowokuznecka a něhdźe 10 kilometrow sewjernje Prokopjewska.
Něžna rohodź
Něžna rohodź (Typha gracilis) je rostlina ze swójby rohodźowych rostlinow (Typhaceae).
Bjelaazjorsk
Leži něhdźe 110 kilometrow sewjerowuchodnje Bresta.
Mała rohodź
Wopis
Mała rohodź docpěje wysokosć wot 30 hač do 70 cm. Na spódku stejace łopjena su trawojte a docpěja šěrokosć wot 1 hač do 2 mm. Krótke potače su jejkojte a docpěja dołhosć wot 2 hač do 4 cm. Muske potače su tróšku wuše.
Kisała wišnja
Stejnišćo
Rosće we swětłych lěsach a žiwych płotach a so často plahuje.
Dorničel
Stejnišćo
Rosće w słónčnych kerčinach resp. žiwych płotach, na lěsnych a pućnych kromach, kamjentnych hromadach. Ma radšo wutkate, často wapnite pódy.
Zahrodna łoboda
Po někotrych žórłach so swójbje pólšicowych rostlinow (Chenopodiaceae) přirjaduje.
Lěsna njezapomnička
Płody
Dźělopłody je kónčkojte. Płodowy stołpik docpěje dołhosć wot 5 mm.
Kerčna woka
Wopis
Kerčna woka docpěwa wysokosć wot 60 hač 200 cm.
Primowa ličba
Primowa ličba je tajka přirodna ličba, kotraž ma w mnóstwje přirodnych ličbow runje dwaj dźělakaj: 1 a sebje samu. Najmjeńši primowe ličby su:
Persiski dźećel
thumb|right
Andrej Andrejewič Woznjesenskij
thumb|right
Alfabet guaranišćiny
Alfabet guaranišćiny ( achegety) je do dalokeje měry fonetiski alfabet, kotryž so za pisanje guaranišćiny wužiwa, kotraž so předewšěm w Paraguayju a jeho susodnych krajach rěči.
Kitkata wišnja
Kitkata wišnja (Prunus padus) je štom abo kerk ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Druhe mjena
Dalše ludowe mjena su: počepina, šmergula, smoržowe zelo, pórpoćina, purpoćizna, pórčoplina, počaplina, počeplina, počipina, póćipina, póćipizna, počapla, počepica, poćerpin, purpućina , purpoćina.
Tawrijsk
Ma něhdźe jednaće tysac wobydlerjow.
Cordula Stratmann
Cordula Stratmann (* 1963, Düsseldorf) je němska komediantka.
Lehn
Lehn je němske mjeno dweju łužiskeju wjeskow:
Rostliny
Polysporangiofyty
K zastupjerjam polysporangiofytow słušeja jako najbóle bazalna skupina Horneophytopsidy z Horneophyton. Jedna izolowana stejaca družina je Aglaophyton major. Wostatni zastupjerjo (klada 2) słušeja k žiłkowym rostlinam (Tracheobionta), kotrychž bazalna skupina su Rhyniopsida.
Carl Maria von Weber
mini|upright|Carl Maria von Weber
Józef Stalin
Józef Wissarionowič Stalin (poprawom Józef Wissarionowič Dźugašwili; Ио́сиф Виссарио́нович Ста́лин Iosif Vissarionovič Stalin, * , Gori, Tifliski guwernement, Ruske carstwo; † 5. měrca 1953, wjes Wolynskoje, Kuncewski wobwod, Oblasć Moskwa, Ruska SFSR, Sowjetski zwjazk) bě sowjetski politikar georgiskeho pochada a diktator Sowjetskeho zwjazka wot 1927 hač do swojeje smjerće 1953.
Za čas swojeho knježerstwa natwarješe Stalin totalitarnu diktaturu, w kotrejž buchu w ramiku politiskich „čisćenjow“ wjacore miliony ludźi zajate a do dźěłowych lěhwow tak mjenowaneho Gulaga deportowane, při čimž wulki dźěl zemrě. Z pomoću nuzowanych dźěłaćerjow natwari Sowjetski zwjazk za tutón čas tež hoberske projekty kaž Běłomórski kanal abo železniske čary a dróhi w Sibirskej.
Ameriska agawa
Ameriska agawa (Agave americana) je rostlina z podswójby agawowych rostlinow (Agavoideae) znutřka hromakowych rostlinow (Asparagaceae).
Dźiwja wišnja
Dźiwja wišnja (łaćonsce: Prunus avium subsp. avium) je štom ze swójby róžowych rostlinow. Dalše ludowe serbske mjena su: lěsna wišnja, ptača wišeń a ptačnica.
Tradeskantija
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Wšědna tradeskantija
Wšědna tradeskantija (Tradescantia reflexa) je rostlina ze swójby komelinowych rostlinow (Commelinaceae).
HTML5
Nastaće
We wothłosowanju w meji 2007 su čłonojo HTML-dźěłoweje skupiny rozsudźili, zo so budźe specifikacija Web Applications 1.0 WHATWG jako startowy dypk k diskusiji a dalewuwiću wot HTML wužiwać.
Specifikacija sam na tym wobkedźbuje, zo wěste wotrězki su bóle dozrawjene hač druhe. Wot bóle zrałych nowowuwićow so někotre hižo w aktualnych wersijach wobhladowakow wobsahuja a so směja wuraznje wužiwać.
Natwar
Aktualna HTML-wersija (4.01) bu w lěću 1997 k W3C-poručenju wuzwolena a definuje jenož rěč jako SGML-nałoženje. K HTML 4.01 so přidružli w poslednich lětach dalše poručenja, na př. XML a DOM.
Jako wuslědk tutych mnoholičbnych wozjewjenjow su tři specifikacije, kotrež so z HTML, XHTML a DOM zaběraja.
Rěčny wobjim
Specifikacija chce pak přichodnje tež definować, kak so maja starše elementy a atributy předźěłać. Přetož HTML-5-wobhladowak ma tež bjezproblemowy z hižo eksistowacymi websydłami trjebać móc, kotrež njebuchu z prawidłami tuteje rěče pisane.
Formulary
WHATWG a W3C dźěłaja hromadźe na dalšej specifikaciji, mjenowana Web Forms 2.0, kotraž ma z HTML znate formulary rozšěrić. Tuta specifikacija je hižo jara dozrawjena a so ma do HTML-5-specifikacije zasadźić, jeli tuta tež je bóle zrała. Web Forms 2.0 přinjese na př. tute nowe features:
Wotstronjene elementy a atributy
Tež někotre atributy buchu wotstronjene. Sylnje bu kritizowane w tutym nastupanju falowanje atributow   -elementa a , kotrež maja tabele bóle přistupne činić. Dokelž specifikacija pak hišće je naćisk, je njejasnje, hač so tute atributy hišće přidawaja.
Čerwjena liška
Cyroba
Wona zwjetša swišće ćěrje, ale tež móže wurubki hač do wulkosće sorny přewzać. K najbóle wažnym wurubkam słušeja myše, bruki, ptački, zajacy, nukle, sornjeća. Ale wona tež sad a hriby jě.
Rozšěrjenje a žiwjenski rum
Wona je žiwa w suchej krajinu, kotraž je bohata na krytwje. Při tym wustupuje w cyłej Europje, we wuchodnej Aziji, sewjernej Africe a sewjernej Americe. Nimo toho je w Awstraliji zdomjacnjena.
Žornosyki
Stawizny
Wjeska naspomni so prěni raz pisomnje w lěće 1225 jako sydło wěsteho knjeza Wernerus de Surnzic.
Łučna woka
Łučna woka (Vicia sepium) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Kasija
Wopis
Rostliny su štomy, kerki, połkerki abo zela. Jich kćenja su zwjetša žołte, tróšku cygomorfne a steja w kićach abo pakićach. Próškowe łopješka su zdźěla sterilne abo maja rozdźělnu dołhosć.
Chkem
thumb|left Chkem (, lezginsce Хкем) je wjes w europskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w sewjernym Kawkazu w republice Dagestan něhdźe 240 kilometrow južnje Machačkale. Ma něhdźe 400 wobydlerjow.
Pólny hórkowc
Wopis
Kćěje wot junija hač do septembra. Króna je wioletna, rědko běła, w póžěrku brodata a ma jenož štyri kónčki. Keluškowe łopješka su štyri, při čimž njejsu kónčki samsne: zwonkownej stej šěroko-lencetojtej a znutřkownej stej wusko-lancetojtej.
Rozšěrjenje
Rostlina je w Skandinawiskej, srjedźoeuropskich srěnich horinach, we wuchodnych Alpach, w Pyrenejach a Abruzzach rozšěrjena.
Chmjel
Chmjel (Humulus) je ród ze swójby konopowych rostlinow (Cannabaceae).
Apatity
thumb|left thumb|left Apatity je město w Ruskej federaciji.
Mandlowc
thumb|right|200px|Ilustracija, Otto Wilhelm Thomé (1885)
Uniwersita Niccolò Cusano
Uniwersita Niccolò Cusano ( Università degli Studi Niccolò Cusano - UNICUSANO) je uniwersita w italskej stolicy Rom. Wona bu załožena w lěće 2006.
Wšědna štwórica
Wšědna štwórica (Paris quadrifolia) je rostlina ze swójby kichawowych rostlinow (Melianthaceae).
Stejnišćo
Rosće we łučinowych lěsach, dubowych, bukowych a jehlinowych měšanych lěsach. Mam radšo wutkate, humusowe pódy.
Čornohóršćina
Čornohóršćina (we łaćonskim pismje: Crnogorski jezik, w kyriliskim pismje: Црногорски језик) je oficielne mjeno ijekavsko-štokawskeje rěče, kotraž słuži w Čornej Horje jako hamtska rěč. Wona bazěruje runje tak kaž bosnišćina, chorwatšćina a serbišćina na nowoštokawskim dialekće a je najmjenje wutwarjena z mjenowanych standardnych rěčow.
Langowa lipnica
Langowa lipnica (Poa langiana) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Hłowata wjelezłotowka
Hłowata wjelezłotowka (Centaurium capitatum; syn.: Erythraea capitata je rostlina ze swójby hórkowcowych rostlinow (Gentianaceae).
Slowčina
Systematika
thumb|Plahowanje mirabelow w Rynowej Hessenskej Slowčina bu w lěće 1753 wot Carl von Linné najprjedy wopisana. Wona so do 7 poddružinow rozdźěli:
Oblasć Tula
thumb|left|Krjeml w Tulje
W lěće měješe Oblasć Tula  wobydlerjow. Z nich běchu 94,1 % Rusojo.
9. apryla
9. apryla abo '''9. jutrownika''' je 99. dźeń gregorianiskeje protyki (100. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 266 dnjow hač do kónca lěta.
Trjebjeńca
Geografija
Susodne wjeski su Pomorcy na sewjerowuchodźe, Bukecy na juhowuchodźe, Mješicy na juhu, Sowrjecy a Šekecy na zapadźe a Wadecy na sewjerozapadźe. Nimo zwjazkoweje dróhi wjedźetej pólny puć z Trjebjeńcy do Pomorc a mjeńša gmejnska dróha do južneho směra do Wuježka.
Stawizny
Po statistice Arnošta Muki mějachu Mješicy we 1880tych lětach cyłkownje 186 wobydlerjow, z nich 177 Serbow (95 %) a dźewjeć Němcow. Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 serbski podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 40,3 %. Ewangelscy wobydlerjo přisłušachu ze starodawna Bukečanskej wosadźe.
Gadžijewo
Ma něhdźe 11 tysac wobydlerjow.
Pomórska šćětka
Pomórska šćětka (Centaurium littorale, synonym Erythraea littoralis) je rostlina ze swójby hórkowcowych rostlinow (Gentianaceae).
Trjebin
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako Trebindorf pochadźa z lěta 1382. Druhdy mjenowaše so po serbskim přikładźe tež jenož Dreben resp. Treben abo tež Dorff Treben. Ležownostne knjejstwo měješe přez lětstotki Mužakowske stawowe knjejstwo.
Indoariske rěče
Rěče maja nimale miliardu rěčnikow w Indiskej, Pakistanje, Bangladešu, Afghanistanje, Nepalu, Sri Lance a Europje.
Kosta Lewanowič Chetagurow
thumb|right Kosta Lewanowič Chetagurow (, ; * 15. oktobra 1859, wjes Nar, Ruska, † 1. apryla 1906, Georgijewsko-Osetinskoje, Ruska) bě wuznamny osetiski basnik, spisowaćel a moler. Załožer osetiskeje literatury.
Želm
Wuchodnje Želma běži awtodróha A 13 (Berlin–Drježdźany). Přez město wjedźetej nimo toho zwjazkowej dróze B 96 (Žitawa–Berlin) a B 115 (Lubin–Jutrobóh).
Damna
Městno je so prěni raz w lěće 1182 jako srjedźišćo hrodowskeho wobwoda naspomniło a słušeše do wobsydstwa Dźěwinskeho arcybiskopa Wichmann. Mjez 1150 a 1300 zasydlichu so Flamojo w tutej kónčinje a załožichu wjeski a města. Wopis z lěta 1265 mjenuje Dahme jako město.
Kopjenik
Kopjenik ( Köpenick, do 1931 hamtsce Cöpenick) je měšćanski dźěl Berlinskeho wobwoda Treptow-Köpenick na juhowuchodźe němskeje stolicy. Leži při zjednoćenju Sprjewje a Dubje a nasta w lěće 1920 ze samostatneho města Kopjenik. Hač do lěta 2001 předstaješe Kopjenik swójski měšćanski wobwod.
Krosandra
thumb|right
Serbja
thumb|Chorhoj Serbow thumb|[[Serbski sydlenski rum]] Serbja (tež Serbjo, delnjoserbsce Serby, łaćonsce Surbi, Surabi resp. Sorabi, němsce Sorben) su zapadosłowjanski lud, kotryž je w Němskej žiwy. Tradicionelna domizna Serbow stej Delnja a Hornja Łužica w zwjazkowymaj krajomaj Braniborska a Sakska, tak mjenowany serbski sydlenski rum.
Prawa křižowka
Wužiwanje
Prawa křižowka bě stara lěkarska rostlina.
Zaozjorsk
thumb|left Zaozjorsk (, 1958 – 1981 Zaozjornyj/ Заозёрный, 1981 – 1994 Sewjeromorsk-7, Murmansk-150, Zapadnaja Lica/ Североморск-7, Мурманск-150, Западная Лица) je město w Ruskej federaciji.
Ma něhdźe 9 tysac wobydlerjow.
Sjenica
W lěće 2011 běchu 74 % wobydlerstwa Bosnjacy, 20 % Južni Serbja a někak 5 % etniscy Muslimojo.
Čerwjena tunbergija
Čerwjena tunbergija (Thunbergia vogeliana) je rostlina ze swójby akantusowych rostlinow (Acanthaceae).
Łužica (časopis)
K awtoram časopisa słušachu nimale wšitcy serbscy spisowaćeljo a basnicy za čas Němskeho kejžorstwa a Weimarskeje republiki kaž tež přećeljo Serbow kaž Adolf Černý, Ludvík Kuba a Juro Surowin.
Bissau
Stawizny
Wot 1852 bě Bissau hłowne město portugalskeho distrikta Gineja, 1879 pak bu stolica přepołožena do města Bolama, kotrež sta so ze srjedźišćom nowozałoženeje kolonije Portugalskeje Gineje. Tež spočatk 20. lětstotka bě Bissau jenož małe sydlišćo, kotrež wobsteješe z twjerdźiznu, překupskeho sydlišća, přistawa a někotrych zarjadniskich twarjenjow.
Nar
thumb|left Nar je wjes z 10 wobydlerjemi w juhoruskej republice Sewjernej Osetskej-Alanskej. Leži 90 kilometrow južnje Wladikawkaza.
Kamzyčka (Hornungia)
Kamzyčka (Hornungia) je ród ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:
Běła Góra-Bělin
Běła Góra-Bělin je gmejna w Delnjej Łužicy. Leži při sewjernej kromje Błótow a na juhu braniborskeho wokrjesa Dubja-Błóta. Gmejna, kotraž słuša k oficielnemu Serbskemu sydlenskemu rumej, wobsteji z dweju wjesneju dźěłow: Běłeje Góry a Bělina. Wobě gmejnje so dnja 26. oktobra 2003 dobrowólnje zjednoćištej.
Moršansk
Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1623 jako wjes Morša załožiło a ma wot lěta 1779 měšćanske prawa.
Miłoraz (Wódra-Sprjewja)
Přez městačko wjedźetej Wódrino-Sprjewiny kanal a zwjazkowa dróha 87 (Frankobrod–Lipsk).
Zoločiw
Sydlišćo je so w lěće 1424 prěni raz naspomniło. Wot lěta 1523 měšćanske prawa. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.
Majoran
Majoran (Origanum majorana L., syn. Majorana majorana (L.) H. Karst., Majorana hortensis Moench) je rostlina ze swójby cycawkowych rostlinow (Lamiaceae). Dalšej mjenje stej majron a kołbasnik.
Prunus
Wopis
Často łopjena su rězane.
Rozšěrjenje
Družiny su předewšěm na sewjernej połkuli zemje rozšěrjene.
Kandalakša
Sydlišćo je so w 16. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1938 měšćanske prawa.
Šlězowe rostliny
Šlězowe rostliny abo malwowe rostliny (Malvaceae) su swójba symjencowych rostlinow.
Ród Bałmowc (Gossypium)
40 družinow
Ród Theobroma
20 družinow
Prawa wjelezłotowka
Łopjena
Łopjena wutworja rozetu a su přećiwostejne. Spódnja rozeta wobsteji z jejkojtych, 5 mm šěrokich łopjenow. Wone su tróšku mjasne a maja tři hač pjeć podołhostnych nerwow. Hornje łopjena su jejkojće-lancetojte hač dołhojće-jejkojte.
Łoboda (Halimione)
Łoboda (Halimione) je ród ze swójby pólšicowych rostlinow (Chenopodiaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:
Čěšćina
Čěšćina a słowakšćina stej mjez sobu derje zrozumliwej. Pisomnje datej so wobě rěči najjednorišo přez pismiki ř, ě a ů rozeznawać, kotrež jeničce w čěšćinje eksistuja, nic pak w słowakšćinje. Porno tomu ma tuta pismiki ä, ô, ľ, ĺ a ŕ, kotrež čěšćina njeznaje.
Mjena
Kaž w serbšćinje a druhich słowjanskich rěčach eksistuje wot wšěch swójbnych mjenow wosebita žónska forma, markěrowana najčasćišo přez sufiks -ová. W Čěskej so wona tež za mjena druheho pochada wužiwa, na př. Zdeňka Müllerová.
Tak mjenowane mjechke konsonanty
9 mjechkich konsonantow su:
Křiwa Boršć
Stawizny
Po Mukowej statistice z lětow 1884/85 rěčachu tehdy 118 wot cyłkownje 128 Křiwoboršćanow serbsce.
Poršiska cyrkej
mini|Poršiska cyrkej
Poršiska cyrkej je ewangelsko-lutherska cyrkej w Poršicach w Budyskim wokrjesu. Wona słuži ewangelskej wosadźe Poršicy-Budyšink w cyrkwinskim wobwodźe Budyšin-Kamjenc ewangelskeje krajneje cyrkwje w Sakskej. Hač do 20. lětstotka je so tu tež serbsce prědowało.
Ewangelska cyrkej w Poršicach steji jako kulturny pomnik pod škitom.
Fararjo
Farar Handrik bě posledni, kiž tež serbsce prědowaše. Za čas nacionalsocializma bě wón přiwisnik „Němskich křesćanow“ (DC) a čłon NSDAP, móžeše pak po wójnje jako „jednory sobuběhar“ dale skutkować.
13. apryla
13. apryla abo '''13. jutrownika''' je 103. dźeń gregorianiskeje protyki (104. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 262 dnjow hač do kónca lěta.
Saksko-hornjołužiska železniska towaršnosć zwr.
SOEG bu 28. julija 1994 wot tehdyšeho wokrjesa Žitawy a gmejnow pódłu čarow załožena. 15. nowembra 1996 dósta dowolnosć za železniske předewzaća (EVU) a za infrastrukturne předewzaća (EIU) za čarje do Oybina a Jonsdorfa. W lětomaj 2002 a 2003 bě SOEG sobustaw Saksko-čěskeje železniskeje towaršnosće zwr. we Wodowych Hendrichecach.
link
Husacy porstnik
Wopis
Husacy porstnik je wjacelětna rostlina z dołhimi, róžojtymi, powjerchowymi wotnožkami a njekćějacymi lisćowymi wurostkami, kotraž docpěwa wysokosć wot 15 cm.
Róznokłosata lipnica
Róznokłosata lipnica (Poa remota) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Husacy porstnik
Kćenja
Wón kćěje wot meje hač do awgusta. Kćenja su žołte, pjećłopjenowe a dołho stołpikate a docpěwaja šěrokosć mjezy 2 a 3 cm. Pjeć krónowych łopješkow je kulojte.
Jakub Kućank
Česćowanja
Sakski kral Albert spožči Jakubej Kućankej ryćerski křiž prěnjeje rjadownje sakskeho zasłužbneho rjada a bamž Leo XIII. křiž „Pro Ecclesia et Pontifice“. Při składnosći pjećdźesatlětneho měšniskeho jubileja pomjenowa jeho bamž Leo XIII. za swojeho čestneho komornika, z čimž so Kućankej tež titul Monsignore přizwoli.
Grönlandšćina
Fonologija
Dwójne wokale so wurěkuja jako dwě złóžce, tak wonej stej fonologisce wokalowy slěd ale nic dołhi wokal, wonej so tež pisatej jako dwaj wokalej w ortografiji.
Gramatika
Wobsahowe słowa (němsce Inhaltswörter) hodźa so w grönlandšćinje (Kalaallisut) (z dokładnymi wobmjezowanjemi) do słowodružinskich klasow nomina a werby rozrjadować. Kóžda tutych kategorijow so do intransitiwnych a transitiwnych słowow rozdźěla. Su rozdźěle: štyri wosoby (1., 2., 3., 3. refleksiwna), dwaj numerusaj (singular, plural; dual kaž w Inuktituće njeeksistuje), wosom modusow (indikatiw, participial, imperatiw, optatiw, subjunktiw zańdźenosće, subjunktiw přichoda, habituatiwny subjunktiw), dźesać padow (absolutiw, relatiw, ekwatiw, instrumental, lokatiw, alatiw, ablatiw, prosekutiw ale tež za dokładne nomina: nominatiw a akuzatiw). Na werbje so tež subjekt tež objekt we formje wot wosoby a numerusy markěrujetej. Transitiwne nomina maja posesiwne afiksy.
Pismo
Na rozdźělu wot kanadiskich Eskimo-rěčow so Kalaallisut njepisa z Inuktitut-sylabarom, ale z łaćonskim alfabetom. Pismik Kra „ĸ“, kotryž najprjedy uwularny plosiw [q] reprezentowa, bu w běhu ortografiskeje reformy přez pismik q narunany.
Strumica (rěka)
Žórło Strumicy leži na zwisach horiny Plačkovica, pola sydlišća Radowiš na wuchodźe Makedonskeje. W tutej kónčinje ma wona mjeno Stara reka a běži we hłubokej wudrjeńcy do juha. Potom přeběži runinu Radowiš a město ze samsnym mjenom. Měnja potom směr, zo by so na wuchod wobroćiła a so do runiny Strumicy zadobyła; běži njedaloko wot města Strumica a přijima jeho mjeno. Wot Noveho Sela so běh rěki na wuchod wobroća a wona běži přez bołharsku hranicu.
Zadonsk
Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1615 załožiło a ma wot lěta 1779 měšćanske prawa.
Guaranišćina
Pismo a alfabet
Hłowne diakritiske znamješko je tilda, kotraž so při 6 nazalnych wokalach ã, ẽ, ĩ, õ, ũ, ỹ a ñ wužiwa. Nimo toho wokale á, é, í, ó, ú, ý so wužiwaja, jeli přizwuk słowa so na poslednjej złóžce njenamaka.
Fonologija
Nimo toho eksistuja za wšě 6 wokalow tež nazalne warianty (ã, ẽ, ĩ, õ, ũ, ỹ). Nazalne wokale su jenož w akcentowanej złóžce distinktiwne. Předpřizwukowe wokale budu nazalne dla nazalneje asimilacije před slědowacymi nazalnymi wokalemi abo nazalnymi konsonantami, njewurjekuja so wšak w druhich padach njenazalnje.
Nazalny sandhi
Při tym so /j,k,nd,mb/ do /ñ,ng,n,m/ změna, na př. nde póra „twoje šerjenje“, ne porã „Sy rjana“.
Přizwuk a eklipsa
Ale tež eksistuja někotre njeregularne substantiwy z dwěmaj formomaj, na př.
Gramatika
Nomina a werby so tak jasnje kaž w němčinje a serbšćinje njerozeznawaja.
Storkow
Storkow (hamtsce Storkow (Mark)) je městačko z něhdźe 9.000 wobydlerjemi na zapadźe braniborskeho wokrjesa Wódra-Sprjewja. Nadeńdźe so při Storkowskim jězoru sewjernje Błótow a juhowuchodnje Berlina a je přez Storkowski kanal zwjazany z Dubju na zapadźe a z Tšemušnicu na wuchodźe.
Stawizny
Město ležeše na sewjernej mjezy Łužicy při wikowanskej dróze z Barnima do Lubina a Lipska. Hišće hač do 17. lětstotka rěčeše so w Storkowje tež serbsce, při čimž bě wobydlerstwo po Pirnaskim mnichu hižo w lěće 1530 dwurěčne.
Guaranišćina
Negacija
Postwerbalny dźěl je -ri za zdónki, kotrež so na -i kónča, a -i za wšě druhe.
Tež negacija přejaceje formy so z tutym sufiksu wutwori.
Modusowe morfemy a werby
Nimo toho eksistuja někotre njeprawidłowne formy, a to terehe „dźi“, ere „praji“, he'u „jědź“, hey'u „pij“.
Dawyd-Haradok
thumb|left
Tupc
Wuchodnje města běži awtodróha A 13 (Berlin–Drježdźany).
Guaranišćina
Morfologija
W guaranišćinje nowe słowne woznamy so přez zestajenje słowow abo słownych dźělow wutworja: na př. słowo "alfabet" w guaranišćinje je achegety - z toho a, che a ge su prěnje tři pismiki alfabeta guaranišćiny, a ty woznamjenja skupinu abo zestajenku. Dalše přikłady ze sufiksom -ty (nazalnje -ndy) su sćěhowace słowa : Polysemny morfem -ha da so za wutworjenje tak mjenowanych nomen agentis abo nomen loci wužiwać. Ale za nomen agentis da so tež sufiks -hára wužiwać.
Toponymy a druhe mjena
W Argentinskej, Uruguayju, Paraguayju a Brazilskej eksistuja wjele toponymow a někotre mjena, kotrež z guaranišćiny pochadźa. Tute buchu hdy po kraju po španiskim abo portugalskim prawopisu pisane a su so často zwukowje hišće dalšo přeměnjowałe, w někotrych padach samo tak jara, zo wone buchu wot rěčnikow guaranišćiny wjace njerozumjene.
Selowa łoboda
Selowa łoboda je rostlina ze swójby pólšicowych rostlinow łaćonsce: Halimione pedunculata, Chenopodiaceae).
Mólička woka
Wopis
Stołpiki su ćeńke, klunkate.
Łopjena
Pjerite łopješka su šwižne, prědku přikušene abo třizubate a docpěwaja dołhosć wot 5 hač 10 (12) mm.
Mikławš Joachim Wićaz
Česćowanje
Po nim pomjenowany je Lehmannowy centrum za „Integrated Engineering“, jedne z centralnych wědomostnych zarjadnišćow TU Drježdźany.
Kuloryba
Zadźerženje napřećo čłowjekej
Tak dołho kaž čłowjek rybje ničo nječini, nječini Kuloryba čłowjekej ničo. Jeli chce čłowjek ju popadnyć, jeho kusnje.
Petropawlowsk-Kamčatskij
mini|left|Napohlad města ze zaliwom Město je so w lěće 1740 załožiło a je wažne stejišćo ruskeho namórnistwa.
27. oktobra
27. oktobra abo '''27. winowca''' je 300. dźeń gregorianiskeje protyki (301. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 65 dnjow hač do kónca lěta.
28. nowembra
21. lětstotk
thumb|120px|Leslie Nielsen († 2010)
Kejžorska pawlownija
Rozšěrjenje
Pochadźa z srjedźneje a sewjerneje Chiny. Hižo je we wuchodnej sewjernej Ameriki zadomjeny.
Beslan
thumb|left|Wopomnišćo na wzaće zastajencow w Beslanskej šuli
Ioniske morjo
Ioniske morjo ma přestrjeń 169 000 kwadratnych kilometrow a maksimalnu hłubokosć 5121 metrow.