cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Klin
Sydlišćo je so w lěće 1317 załožiło a ma wot lěta 1781 měšćanske prawa.
Etrek
Ma něhdźe sydom tysac wobydlerjow.
Thomas DiLorenzo
Thomas DiLorenzo (* 1954) je ameriski politiski historikar, ekonom, publicist, spisowaćel a wysokošulski wučer.
Janusz Kurtyka
Wón zemrě w aprylu 2010 při znjezboženju prezidentoweho lětadła blisko ruskeho Smolenska.
Slovio
Slovio je słowjanska planowa rěč. Wutworił je ju słowakski rěčewědnik Mark Hučko. Ma podobnje prostu gramatiku kaž esperanto (jednotne kóncowki, žanu fleksiju), ale słowa pochadźeja ze słowjanskich rěčow.
Club for Growth
Club for Growth je ameriska fiskaliski konserwatiwna organizacija. Eksistuje wot lěta 1999. Załožer je Stephen Moore a předsyda je Chris Chocola.
Debora Patta
Debora Patta (* 13. julija 1964, Zimbabwe) je němska žurnalistka, kotraž bě wot 1984 do 1990 šefredaktorka němskich nowin Radio702 , wot 1990 do 1998 šefredaktorka němskich nowin e.tv.
Pěskowy selorodźenc
Pěskowy selorodźenc je rostlina ze swójby pólšicowych rostlinow łaćonsce: Salicornia procumbens, Chenopodiaceae).
Novi Sad
Novi Sad ( Нови Сад, Újvidék,  Nový Sad) je druhe najwjetše město Serbiskeje a zdobom najwjetše město, stolica a kulturne srjedźišćo Wojwodiny.
Lihula
Ma něhdźe jedyn tysac wobydlerjow.
Syzygium luehmannii
Łopjena a wurostki
Sylnje błyšćace łopjena su owalne hač lancetojte. Jich srjedźne rjepik je wuhorbjeny.
Chemiska wjazba
Słabe wjazby
Słabe wjazby so w zasaźe mjezy molekulemi wutworja a wobwliwuja fyzikaliske kajkosće jako škrějny abo zawarjenski dypk. Pola słabych wjazbow njepřechadaja elektrony wot jednoho atoma na druhi a so tež njewutworja wjazbowe elektronowe poriki. Jedna so jow wo přesunjenje negatiwneho nabitka w molekulu. Při tym nastanje elektriski dipol, to rěka, zo ma molekul w sebje pozitiwnje nabity a negatiwnje nabity pol. Dipol móže druhe dipole přićahować a tak so wutworje słaba wjazba mjezy molekulemi. Słaba wjazba je na přikład:
Wodźikomostowa wjazba
Hdyž je wodźik na kislik, dusyk abo fluor wjazany, přesuwa so hustota wjazbowych elektronow k tutym elementam, dokelž maja wone wyšu elektronegatiwitu hač wodźik. Wutworje so potajkim dipol z pozitiwnje nabitym wodźikom a negatiwnje nabitymi atomami kislika, dusyka abo fluora. Kislik, dusyk a fluor maja nimo wjazbowych wonkownych elektronow tež swobodne elektronowe poriki na wonkownej cerje elektronoweje wobalki. Pozitiwnje polarizowany wodźik móže nětko tak pomjenjene wodźikomostowu wjazbu z tutymi swobodnymi elektronowymi porikami wutworić.
Přehlad
Zakład wšitkich wjazbow je potajkim elektrostatiske přićahowanje. Tabulka dajo přehlad sylnych a słabych wjazbow glědajo na pozitiwnje a negatiwnje nabite partnerje.
Wawkawysk
Ma něhdźe 44 tysac wobydlerjow.
Prawa monstera
Prawa monstera (Monstera deliciosa) je kerk ze swójby aronowych rostlinow (łaćonsce Araceae). Dalše serbske mjeno je woknowe łopjeno.
Seršćata robinija
Wopis
Seršćata robinija je lěćozeleny kerk, kotryž docpěje wysokosć wot hač do 2 m. Wurostki su zrunane a njesu brune seršće. Jeli so wurostki na zdónkach běłeje robinije (R. pseudoacacia) šćěpi, potom nastanje štom z kulowatej krónu.
Dzjatlawa
Leži něhdźe 110 kilometrow wuchodnje města Hrodna.
Žadny šišak
Wopis
Žadny šišak je trajne zelo.
Lezgišćina
thumb|500px|left|Lezgiski alfabet, 1911
Protecy
Prěnje historiske naspomnjenje jako Prezez je hižo z lěta 1160, potajkim přisłušeja Protecy najstaršim znatym wsam Hornjeje Łužicy. Stare Protečanske hrodźišćo pokaza, zo je sydlišćo samo hišće starše. Znajmjeńša z 13. lětstotka bě wjes tež knježe sydło.
Łučny pasnik
Wopisanje
Łučny pasnik je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 30 hač 100 cm. Rostlina wutwori čumpate kupy.
Spinat
Najbóle znata družina je jako zelenina wužiwany wšědny spinat (Spinacia oleracea).
Iwje
Iwje je městačko w Hrodnjanskej oblasći w zapadnej Běłoruskej. Je zarjadniske sydło Iwjeskeho rajona.
Letišćina
Wokale
Letišćina rozeznawa w swójskich słowach pjeć wokalowych fonemow, z kotrychž // a // so zwjetša samsnje jako e pisatej. Jenož w tak mjenowanym rozšěrjenym prawopisu so rozeznawatej, ale rozdźělnje wotwisnje wot awtorow. W požčonkach a cuzych słowach da so dalši wokal // přidać. Wšě druhe wokale so w letišćinje narunaja.
Matica srpska
Załoži so po přikładźe Madźarskeho wědomostneho towarstwa w lěće 1826 w Pesće. Po zakazanju dźěławosće zasydli so 1864 do Noveho Sada we Wojwodinje, hdźež ma hač do dźensnišeho swoje sydło. Matica srpska bě w byrgarstwje zakótwjena a podpěraše na přikład studentow ze stipendijemi. Wona skutkowaše za wot cyrkwje njewotwisne wuwiće serbiskeje narodneje kultury a kubłanja. Hłowny zaměr w dobje do Prěnjeje swětoweje wójnje bě zbudźenje narodneho wědomja pola Serbow w tehdy madźarskej Wojwodinje.
Franklin D. Roosevelt
Politika
Nutřkownopolitisce płaći tak mjenowany New Deal k wojowanju přećiwo swětowej hospodarskej krizy jako Rooseveltowa najwažniša naprawa. Z tutym zwjazane běchu prěnje kroki k etablěrowanja US-ameriskeho socialneho stata, kaž na přikład zawjedźenje socialneje zawěsćernje a minimalneje mzdy.
Indiska bahorka
Indiska bahorka (Canna indica) je rostlina ze swójby bahorkowych rostlinow (Cannaceae). Dalše serbske mjena su zbóžnikowe sylzy a chrystowe sylzy.
Wšědny spinat
Druhdy so je swójskej swójbje pólšicowych rostlinow (Chenopodiaceae) přirjadowany, kotraž nětko płaći jako podswójba (Chenopodioideae).
Slepjanska narěč
Rěčne charakteristika
Leksika Slepjanski dialekt ma tójšto leksikaliskich wosebitosćow. Někotre njech su tu naličene:
Rěčnej přikładaj ze staršeho a nowšeho časa
''We Derbnje pći Beršću jo bydlił raz jeden kněz, a ten jo měł jenogo kucharja. Ten kuchaŕ jo musał tomu knězoju wjele raz šwony pjec. Ten kuchaŕ měł jenu lubku, a tej był wón cujare dobry. A ta jo ćěła rada tež raz pjeconeg šwonu měć a jěsć. Toć ten kuchaŕ jo wótrězał jenu nogu wót tog šwonu a ju hopjekł swójej lubce. Hako jěnter ten kněz měł tog pjeconeg šwonu na blidźe, jo wón prašał togo kucharja, dlacogo da ma ten šwon blows jenu nogu. Da jo ten kuchaŕ prajił, až wšycke šwony blows jenu nogu maje. Jěnter stej šłej wen tej běžni hoglědać, jo-lik to wěrno. A glědaj, wšycke šwony su stojali na tej kupje ho tej běžni na jenej noze. Ten kněz jo wółał "ša-ša" a šakał a te šwony hušakał, až su hulećeli, a naraz su měli dwě noze. Da jo prajił ten kuchaŕ tomu knězoju, dyby tej pjeceni wółał "ša-ša", da by wóna tež krydła dwě noze.'' běžnja = wjesny hat
Prawa jatronka
Rozšěrjenje
Rostlina je w małych dźělach Europy rozšěrjena, ale faluje abo je rědka pak w regionach z bjezwapnatych pódow.
Suchi pasnik
Wopisanje
Kćěje wot junija hač julija. Kłóskowa pakić je šwižna a docpěwa dołhosć wot 18 cm. Kłóski su dwukónčkowe, jednokćenjowe a maja formu podobnu zuwakej. Přikrywne pluwizny su dlěše hač kryjace pluwizne.
Paćernik
Paćernik (Melica) je ród ze swójby słódkich trawow (Poaceae). Dalše serbske mjeno je konopka.
Krěpjecy
Krěpjecy su jenički měšćanski dźěl Halštrowa, kotryž słuša oficielnje do serbskeho sydlenskeho ruma.
Koroljow (město)
Sydlišćo je so w lěće 1573 załožiło a ma wot lěta 1938 měšćanske prawa.
Ptači kwas
Ptači kwas (delnjoserbsce Ptaškowa swajźba, němsce Vogelhochzeit) je kóždolětny nałožk, kotryž je znaty we wšelakorych europskich regionach, předewšěm pak w serbskej Łužicy.
1007 Pawlowia
Wón je pomjenowany po ruskim fyzioloze Ivan Pavlow.
Biskopicy
Politika
Město słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 52 (Budyšin 1) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 156 (Budyšin I).
11. meje
Podawki
mini|upright|Konstantin Wulki
Čorna dźiwizna
Čorna dźiwizna (Verbascum nigrum) je rostlina ze swójby trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae). Dalše serbske mjeno je champ.
Hród Lemberk
Hród Lemberk steji na wyšinje nad dołom Panenskeje rěčki ( Panenský potok) pola wsy Lvová, njedaloko sewjeročěskeho města Jablonné v Podještědí ( Deutsch-Gabel).
Masty
Ma něhdźe 15 tysac wobydlerjow.
Němsko-Serbske ludowe dźiwadło
Němsko-Serbske ludowe dźiwadło
Zo byštej so wohnjoškit a klimatizacija we hłownym twarjenju na dźensniši standard přiměriłoj, so dźiwadło mjez 2004–06 hłubokosahace přetwari. W tutym času je měšćanska hala Króny interimske jewišćo dźiwadła. Spočatk lěta 2006 so ponowjene twarjenje poswjeći, kotrež nětko tež jewišćowu wěžu a železny zawěšk wobsedźi.
Malta
Geografija
Maltaska skupina kupow leži w strategiskim połoženju w Srjedźnym morju 95 km južnje Sicilskeje a 290 km wuchodnje Tuneziskeje. K njeje słušeja slědowace kupy:
Brěza
Stejnišća
W přirodźe zwjetša wutwora swójske wobrosty. Tuž, rědko w měšanych lěsach wustupuja.
Dźiwja jabłučina
Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena.
Nawahrudak
Ma něhdźe 29 tysac wobydlerjow.
Šydłow
Stawizny
Wjes naspomni so k prěnjemu razej pisomnje w lěće 1300 a bě wot 1335 do 1541 we wobsydstwje Dobrjoługskeho klóštra, kotryž wobhospodarješe tule mjez druhim winicy a winowu tołčernju.
Cyrkej swjateju Symana a Judy Tadeja
Twarske stawizny
Zwony pochadźeja z firmy Schilling w Apoldźe a buchu dnja 11. septembra 1955 poswjećene.
Dźećelkojty bałdrijan
Stejnišćo
Jako stejnišćo preferuje wapno lubowace rostlina włóžno-chłódkojte skalne zwisy, towarstwa w skalnych škałbach, skalne bloki w lěsach w montanym hač subalpiniskim wysokostnym schodźenku.
Drobny paćernik
Drobny paćernik (Melica uniflora) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Wopis
Drobny paćernik docpěje wysokosć wot 30 hač do 50 cm.
Paprika
Systematika
Něhdy k rodej Capsicum bu na př. Capsicum anomalum kompletnje z roda wurjadowany a jako Tubocapsicum anomalum rodej Tubocapsicum w druhim tribusu wrónidłowych rostlinow přirjadowany. Tutón ród bu hižo w lěće 1908 wot Tomitaro Makino namjetowany a z wobdźěłanja roda Capsicum wot Armando Hunziker z lěta 1956 powšitkownje připóznaty. Wón wobsahuje po najnowšich spóznaćach sorće Tubocapsicum anomalum a Tubocapsicum obtusum.
Drobny paćernik
Rozšěrjenje
Rostlina je w južnej Skandinawiskej, srjedźnej a južnej Europje rozšěrjena.
Maćeršćina
W Zjednoćenych statach Ameriki, ale tež w druhich dźělach swěta, hodźi so tendenca wobkedźbować, zo so kóžda wosoba, kotraž ma dobre znajomosće w cuzej rěči, jako „bilingualna“ abo „multilingualna“ woznamjenja. Rěčnopolitisce hodźi so tole wobhladować jako pospyt, woprawdźitu wjacerěčnosć wulkich wobydlerskich skupin, kotrež nimo rěče majority druhu maćeršćinu rěča, porno idealizowanej jednorěčnosći powyšić. W Němskej přitrjechi to mjez druhim migrantowe skupiny powójnskeje doby.
Po slědźenjach neurowědomostneho instituta w La Jolla špiheluje hudźba wěsteho komponista pječa rěčnu melodiju jeho maćeršćiny. Tuž by maćeršćina swój charakteristiski raz tež hudźbje kraja spožčiła. Jeli so na přikład zwuk sćěhowaceju złóžkow we wotpowědnej rěči po wysokosći sylnje rozeznawa, da pokazuje tež hudźba wurazne zwukowe skoki.
Ketličanska cyrkej
Ketličanski kěrchow, mjez druhim z rowami kantora a serbskeho komponista Korle Awgusta Kocora a fararjow Michała Domaški a Jana Renča, rozpřestrěwa so wokoło cyrkwje.
Truman
Truman móže być:
Kupa
Wobsteji-li na někotrymžkuli městnje zwisk z twjerdźu, rěči so wo połkupje.
Lěsny zabrij
Lěsny zabrij (Galeopsis bifida) je rostlina ze swójby cycawkowych rostlinow (Lamiaceae).
Mórska zolica
Stejnišćo
Rosće na jiłowych pódach pobjohow Europy a w nutřkownym kraju na selowych městnach.
Sliwin
Sliwin je městačko w braniborskim wokrjesu Łobjo-Halštrow. Ma něhdźe 2400 wobydlerjow a je z wjace hač tysaclětnymi stawiznami najstarše město tutoho wokrjesa a jedne z najstaršich w Braniborskej.
Jan Wilhelm Buk
Žiwjenje
Za SPD bě wot 1908 do 1918 čłon Drježdźanskeje měšćanskeje rady. 1913 dósta při dodatnych wólbach za 4. wólbny wokrjes (Drježdźany na prawym brjoze Łobja) sydło w Němskim mócnarstwowym sejmje, kotrehož sobustaw hač do 1924 wosta. Z tym bě tež čłon wustawu dawaceje zhromadźizny 1919 a sejma Weimarskeje republiki. Po Nowemberskej rewoluciji 1918 bě Buk hač do oktobra 1919 kultusowy minister w prěnim knježerstwje Swobodneho stata Sakskeje. Pod jeho wjednistwom wobzamkny so nowy šulski zakoń ze zasadnym prawom na serbsku maćernorěčnu wučbu za dźěći, kotrychž starši sej to žadaja.
Mohan
Wažne města nad Mohanom su stary Babin (Bamberg), Swinobrod (Schweinfurt), Würzburg, Aschaffenburg a Frankobrod. Blisko Mohuča wuliwa so Mohan do Ryna.
Astrawjec
Sydlišćo je so w lěće 1468 prěni raz naspomniło a wot lěta 2012 ma měšćanske prawa. Mjez 1921 a 1939 słušeše do Pόlskeje.
Mukojta dźiwizna
Wopis
Stołpik je horjeka rjepikojće hranaty, złaha přićišćany a bjezežałzowy.
Kćenja
Kćenja maja přeměr wot (10) 12 hač 18 (20) milimetrow a su w kłubičkach rjadowane, słabje dorsiwentralne a jasnožołte abo běłe barbjene. Króna ma šěrokosć wot 10 hač 16 milimetrow a je jasnožołta abo běła. Filamenty su běłojće šešerjate. Čas kćěwa je wot junija hač awgusta.
Wólša
Rozšěrjenje
Rostliny su w chłódnych a zymnych regionach sewjerneje hemisfery rozšěrjene.
Pólny wotrožnik
Płody
Płody su njekosmate.
Jan Langa
Narodźi so jako syn roboćana w tehdy hišće serbskim Palowje pola Zemic-Tumic a studowaše po wopyće Wjerchowskeje šule w Mišnje wot lěta 1691 teologiju w Lipsku. Tam běše famulus (pomocnik) pola zamóžnych komilitonow, kaž na přikład pola bratrow von Ponickau, kotrymajž swójbje słušeše knježi dom w ródnym Palowje. Po studiju skutkowaše najprjedy wot 1696 do 1704 jako farar w Budyšinku, wot 1704 do 1710 w Smělnej a wot 1710 hač do swojeje smjerće w Minakałskej wosadźe.
3. decembra
Do 19. lětstotka
thumb|100px|[[Nikolaus von Amsdorf (* 1483)]] thumb|100px|[[Samuel Crompton (* 1753)]]
Kosmačkowc
Stejnišćo
Rosće w łučinowych lěsach, w kerčinach na lěsnych kromach, na kamjentnych kupach, we wudolinowych a hórskich lěsach. Ma radšo wutkate, často wapnite a kamjentne pódy.
Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje, w sewjernej Africe a wot Prědnjeje Azije hač do sewjerowuchodneje Chiny rozšěrjena, při čimž w juhu Europy w horinach we wysokosćach hač do něhdźe 1400 m wustupuje a w sewjernej Skandinawiskej faluje.
Kulturowe sorty
Kulturowe sorty přez zakřižowanje rozdźělnych ameriskich Ribes-družinow nastawachu, při čimž tute sorty so druhdy pod swójskim wědomostnym mjenom R. grossularia wodźa.
Harry S. Truman
Politika
W nutřkownej politice planowaše Truman pod hesłom Fair Deal wutwarjenje Rooseveltoweho socialneho stata, štož so pak dla spjećowanja konserwatiwnych mocow w kongresu njeporadźi. W lěće 1948 zahaji so nimo toho wotstronjenje rasoweho dźělenja w ameriskim wójsku. Při wólbach 1952 hižo njenastupi. Z naslědnikom sta so demokratiski kandidat a bywši general Dwight D. Eisenhower.
Caspar David Friedrich
thumb|Awtoportret Caspar David Friedrich (* 5. septembra 1774 w Greifswaldźe; † 7. meje 1840 w Drježdźanach) bě němski moler.
Šěrc
Šěrc (zněmčene zwjetša Scherz abo Schierz) je hornjoserbske swójbne mjeno slědowaceju wosobow:
Łužiske hory
Topografiske wopisanje
Powjerchowe formy su jasnje rozčłonkowane. Łužiske hory zestajeja so z třoch hórskich pasmow, kotrež běža wot wuchoda do zapada. Mjez nimi ležitej dwě šěrokej dólnej wani. Najsewjerniši hórski rjećaz stupa nahle z Łužiskich honow horje. Najmarkantniše hory wot wuchoda do zapada su Rubježny hród pola Dažinka (541 m), Čornobóh (556 m), Lubin (432 m), Mnišonc (447m), Wulki Pichow (499 m), Honak (němsce: Hoher Hahn) pola Trjechowa (446 m) a Pinč (němsce Klosterberg) pola Zemic-Tumic (394 m).
thumb|Sprjewja pola [[Dobruša|Dobruše]] Hohwald, ze swojimaj wjerškomaj Sokolnik a Hoher Hahn pola Langburkersdorfa, je najwjetše zwisowace lěsnišćo (na 30 km²) we Łužiskich horach, tu pada tež najwjace spadkow a w zymje su tu najwjetše sněhowe wysokosće tuteje kónčiny. Hłowna rěka we Łužiskich horach je Sprjewja, kotraž so pod Kotmarjom wužórli a najprjedy wot wuchoda do zapada přez Habrachćicy, Nowosólc-Horni Hródk, Hołbin hač do Załomja běži. Wottud wobroća so na sewjer a twori mjez Chołmami a Weifaer Höhe pola Šěrachowa jako šumjaca horinska rěka wuski předrjeńčny doł přez srjedźny hórski rjećaz. W meandrach přeprěkuje potom sewjernu dólnu wanju pola Korzymja, Rozwodec a Jiłoc. Tu so w šěršim dole předrěw přez sewjerny hórski rjećaz započina, a naposledk docpěwa Budyšin.
Audrey Hepburn
Audrey Hepburn (* 4. meje 1929 w Brüsselu; † 20. januara 1993 w Tolochenaz blisko Lausanne w Šwicarskej; poprawom Edda Kathleen van Heemstra Hepburn-Ruston) bě dźiwadźelnica a filmowa hrajerka britisko-nižozemskeho pochada.
1014 Semphyra
Wón bu pomjenowany po figurje Semphyra z ruskeje basnje Aleksandra Puškina.
Jan Gólč
mini|Row fararja Gólča na starym kěrchowje w Rakecach Wón narodźi so jako syn Rakečanskeho fararja Juliusa Hermana Gólča a wopyta wot 1874 do 1884 gymnazij w Budyšinje. Wot 1884 do 1887 studowaše w Lipsku ewangelsku teologiju a sta so po lěće wojerskeje słužby 1889 z pomocnym duchownym w Bukecach a Budestecach. 1890 přewza 26-lětny swoje prěnje farske městno w Budyšinku. Wot 1902 hač do swojeje zažneje smjerće 1916 bě jako naslědnik swojeho nana z fararjom w Rakecach.
Jan Gólč bě wot 1884 čłon Maćicy Serbskeje a wot 1903 předsyda Serbskeho knihoweho towarstwa.
13. meje
13. meje abo '''13. róžownika''' je 133. dźeń gregorianiskeje protyki (134. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 232 dnjow hač do kónca lěta.
Lakišćina
Rěči so wot něhdźe 146.000 ludźi.
Billopillja
Sydlišćo je so w lěće 1672 załožiło.
Dźiwja róža
Stejnišćo
Rosće w žiwych płotach, na lěsnych a pućnych kromach a pustych płoninach. Preferuje ćopłe, zwjetša hłubokosahace hlinjane pódy.
1692
1692 bě přestupne lěto z 366 dnjemi.
Iršawa
Iršawa ( (wurjekowanje: Lošwa); ) je město w Zakarpatskej oblasći na zapadnej Ukrainje, při hranicy z Madźarskej a Rumunskej. Leži při rěce Iršawka něhdźe 80 kilometrow juhowuchodnje Užhoroda.
Jan Awgust Jenč
Jan Awgust Jenč ( Johann August Jentsch; * 10. měrca 1836 w Budyšinje, † 22. decembra 1918 w Niederlößnitzu) bě serbski wučer, stawiznar kaž tež ludowědnik a přirodowědnik.
Pleso
Stawizny
We wokolnych wsach rěčeše so zdźěla hišće hač do 19. lětstotka serbsce, kaž Mjertyn Moń na swojich pućowanjach w 1880tych lětach wuslědźi.
Transsilvaniski paćernik
Transsilvaniski paćernik (Melica transsilvanica) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
1019 Strackea
1019 Strackea je asteroid, kotryž ma přeměr 9 km a kotryž wotkry Karl Wilhelm Reinmuth 3. měrca 1924.
Błyšćacy kisalnik
Błyšćacy kisalnik (Cotoneaster lucidus) je kerk ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Ralbicy
Wjes leži 22 kilometrow sewjerozapadnje wot Budyšina a 13 kilometrow wuchodnje wot Kamjenca w Delanach, we łučnej nižinje Klóšterskeje wody. Wuchodnje a sewjerowuchodnje wot Ralbic namakaja so wulke lěsy na směr Rakecy. W zapadźe je přirodoškitna kónčina Łazkowski niwowy lěs.
Kubłanje
W Ralbicach nadeńdu so serbska pěstowarnja dr. Jurij Młynk w nošerstwje Serbskeho šulskeho towarstwa, serbska zakładna šula kaž tež serbska wyša šula.
Astrid Lindgren
Astrid Lindgren (* 14. nowembra 1907 na kuble Näs blisko Vimmerby jako Astrid Anna Emilia Ericsson; † 28. januara 2002 w Stockholmje) bě šwedska spisowaćelka.
Astrid Lindgren angažowaše so wosebje za prawa dźěći a zwěrjatow kaž tež za wobswětoškit. Wona bě mjez druhim nošerka Měroweho myta němskeho kniharnistwa, Myta Selmy Lagerlöf a „Alternatiwneho Nobeloweho myta“.
Wona zemrě w starobje 94 lět w swojim Stockholmskim bydlenju, hdźež bě šěsć lětdźesatkow žiwa była.
Čorny woblěd
Łopjena
Měnjate łopjena su owalne, jako zaliw zubate, dołhojće-jejkojte a na nerwach kosmate. Wone docpěja dołhosć wot 10 hač do 20 cm. Hornje łopjena stołpik wobpřimuja.
Kćenja
Kćěje wot junija hač do oktobra. Mutnje žołte, wioletnje žiłkate kćenja su zwonojte a docpěja wulkosć wot 2 hač do 3 cm. Wone su w klamje čerwjenowioletne a po wjacorych steja we rozporach srjedźnych a hornich łopjenow. Króna je likojta a docpěje dołhosć wot 2 hač do 3 cm a šěrokosć wot hač do 2 cm. Keluch njese pjeć kałacych zubkow.
Šiplenka
Wopis
Šiplenka je kompleksny płód, kotryž wobsahuje wjele małkich worjechow. Na mjasnym spódku sedźa worješki.
Buryn
Ma něhdźe wosom tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1392 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1964 měšćanske prawa.
1021 Flammario
1021 Flammario je asteroid, kotryž ma přeměr 103 km a kotryž wotkry Max Wolf 11. měrca 1924.
Wjelećin
Stawizny
Po Mukowej statistice z lětow 1884/85 rěčachu tehdy hišće 651 wot cyłkownje 2025 Wjelećanow serbsce. Poslednjej serbskaj fararjej běštaj Měrćin Renč (we Wjelećinje 1882–1911) a jeho syn Jan (1911–1945). Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 we Wjelećanskej gmejnje snadny serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 1,4 %.
Dlěje hač w samym Wjelećinje dźeržeše so serbska rěč w do samsneje wosady słušasymaj wjeskomaj Wostašecy a Zdźar.
Michał Nawka
mini|upright=0.6|Michał Nawka (wokoło 1950)
Žiwjenjoběh
mini|Row Hany a Michała Nawkec na Budyskim Mikławšku 1955 poda so na wuměnk w Budyšinje a wuznamjeni so z medalju Leibniza Němskeje akademije wědomosćow. W samsnym lěće zemrě 7. oktobra jeho mandźelska Hana. W lěće 1962 počesći so z bamžowskim rjadom „Pro Ecclesia et Pontifice“. Štyri lěta pozdźišo spožči so jemu Myto Ćišinskeho I. rjadownje.
1022 Olympiada
1022 Olympiada je asteroid, kotryž ma přeměr 31 km a kotryž wotkry Wladimir Aleksandrowič Albickij 23. junija 1924.
Lěkarski bałdrijan
Wopis
Kćěje wot meje hač awgusta. Kćenja docpěwaja dołhosć wot 3 hač 8 mm a steja we widłatych, połkulojtych hač pokrywojtych, hustych kwětnistwach. Wone su swětłoróžojte, rědko nimale běłe a ma formu lika.
Julius Herman Gólč
Wón narodźi so jako syn knježeho šosarja w Dubom pola Hućiny a wopyta wot 1846 do 1854 Budyski gymnazij, hdźež bě z čłonom towarstwa Societas Slavica Budissinensis. Wot 1854 do 1859 studowaše w Lipsku ewangelsku teologiju a bě tam čłon a podstarši Serbskeho prědarskeho towarstwa. Po studiju dźěłaše najprjedy lěto jako wučer w Lipšćanskej syrotowni a wot 1860 do 1862 na Budyskej měšćanskej šuli. Zdobom podawaše na gymnaziju serbske hodźiny. 1862 přewza farske městno w Rakečanskej wosadźe, hdźež hač do lěta 1902 skutkowaše, hdyž so na wuměnk poda. W zastojnstwje slědowaše jemu jeho syn Jan Gólč.
Věra Bartošková
Věra Bartošková (*27. septembra 1946 w Praze) je čěska publicistka a basnica.
Jan Gotthelf Běmar
Jan Gotthelf Běmar ( Johann Gotthelf Böhmer; * 11. měrca 1704 w Budestecach, † 29. apryla 1747 w Budyšinje) bě serbski ewangelski farar a spisaćel nabožinskich spisow.
Narodźi so w lěće 1704 jako syn Budestečanskeho fararja Jana Běmarja a bratr Jana Gotttraua a Jana Gottholda Běmarjec. Po wopyće Budyskeho gymnazija studowaše w Jenje a Lipsku teologiju.
Měchawka
Měchawka (Physalis) je ród ze swójby wrónidłowych rostlinow (Solanaceae). Dalšej serbskej mjenje stej měchowka a fyzalis.
Jakub Jan Józef Wóski z Baerenstamma
Skutkowanje w Serbach
Wóski wutwari, zdźěla tež z pomocu katolskeje kurwjerchowskeje swójby, dušepastyrstwo w Budyskim dekanaće a spěchuje intensiwnje česćownosć k swj. Benej. W lětach 1768 do 1772 natwari ze swojeho zamóženja farsku cyrkej we Wotrowje, kotraž so swj. Benej wuswjeći. Nimo toho da Wóski cyrkwje w Šěrachowje, Njebjelčicach, Chrósćicach, Radworju a Ralbicach, kotrehož wosadu 1754 tež załoži, natwarić abo přetwarić.
William Shakespeare
Jeho wuznam za spisownu rěč je w cyłym swěće připóznaty. Hromadźe z Homerom płaći jako najwuznamniši spisowaćel literarnych stawiznow a z 2 do 4 miliardami předatych eksemplarow najwuspěšniši awtor wšěch časow. Wjacore kruchi buchu tež hižo w serbskej rěči předstajene. Charakteristiska je mnohotosć jeho rěče, wot najnišeje wobchadneje rěče hač k najwyšej dwórnej rěči.
Nimo pisanja bě Shakespeare wuspěšny dźiwadłowy předewzaćel w Londonje a mějićel tamnišeho Globe Theatre.
Skidzel
Sydlišćo je so w 16. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1974 měšćanske prawa. Mjez 1921 a 1939 słušeše do Pólskeje.
Worožba
Worožba ( a ) je městačko w Sumskej oblasći na sewjeru Ukrainy, blisko ruskeje hranicy. Leži při rěce Wyr něhdźe 55 kilometrow sewjerozapadnje Sumow a jenož dźewjeć kilometrow wot hranicy.
Piotrowice
Piotrowice su wjes z něhdźe 350 wobydlerjemi w Mazowskim wojewódstwje w srjedźnej Pólskej. Słuša ke gmejnje Karczew w powiaće Otwock. Nadeńdźe so něhdźe 13 kilometrow južnje Otwocka a 31 kilometrow juhowuchodnje Waršawy.
Wisaty paćernik
Wopisanje
Łopjena docpěja šěrokosć wot 3 hač 8 mm. Jich kožički su jara krótke a nimaja přećiwostejne přiwiski.
ArXiv
arXiv.org (mjenowany „The Archive“) je dokumentowy serwer za preprinty z wobłukow fyziki, matematiki, informatiki a biologije.
Krasnoznamjensk
Krasnoznamjensk ( Краснознаменск) je mjeno dweju městow w Ruskej:
Delni Wunjow
Delni Wunjow (prjedy tež Delni Hunjow; Niederuhna) je hornjołužiska wjeska, kotraž twori wot lěta 2020 najmjeńši měšćanski dźěl Budyšina. Do toho słušeše k měšćanskemu dźělej Horni Wunjow.
Stawizny
Delni Wunjow tworješe hač do lěta 1936 samostatnu gmejnu, doniž njebu hromadźe z Hornim Wunjowom zagmejnowany do Smochćic. Wšě tři wjeski přińdźechu 1948 do Słonoboršćanskeje gmejny, kotraž bu 1969 přetworjena do gmejny Słona Boršć-Bolborcy. Wot lěta 1999 słušeja wšě wjeski do města Budyšina.
Wobydlerstwo
W lěće 1834 měješe Delni Wunjow 78 wobydlerjow. Po statistice Arnošta Muki běchu srjedź 1880tych lět wot cyłkownje 79 wobydlerjow 74 serbskich a jenož pjeć Němcow.
Žołtojta hubinka
Žołtojta hubinka (Orobanche flava) je rostlina ze swójby hubinkowych rostlinow (Orobanchaceae).
Wysoki paćernik
Wysoki paćernik (Melica altissima) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Pětr Šěrach
Pětr Šěrach ( Peter Schirach; * 29. junija 1656 w Křidole, † 21. oktobra 1727 w Chrjebi) bě serbski ewangelski farar, magister a zakitowar serbskeje rěče.
Slonim
thumb|left
Ruslavsk
Eksterne wotkazy
<br style="clear:both;" />
Hluchiw
thumb|left
Kubinka
Sydlišćo je so w 15. lětstotku załožiło a ma wot lěta 2004 měšćanske prawa.
Luxemburg
66 procentow wobydlerstwa su wukrajnicy bjez luxemburgskeho pasa.
Pěskač
Pěskač (Tragus) je ród ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Saparmyrat Türkmenbaşy
Leži při sewjernej kromje pusćiny Karakum něhdźe 20 kilometrow zapadnje wot města Köneürgenç.
Jan Zygmunt Bjedrich Šyndlaŕ
Skutkowanje
Přeswědči tež druhich Delnjoserbow k pisanju. Tak wukonješe wulki wliw na wučerja Dabita Boguwěra Głowana, prěnjeho wuznamnje literarnje skutkowaceho wučerja w Delnjej Łužicy. Jeho podpěrowaše a namołwješe do dalšeho literarneho tworjenja. Wotpohlady Głowana za wudawanje šulskich knihow kaž tež přełožk cyrkwinskeje agendy pak zwrěšćichu.
Wuski zabrij
Wopis
Łopjena docpěwaja šěrokosć wot 0,5 cm.
Flundra
Wotkaz
Commons: Flundra – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
1034 Mozartia
1034 Mozartia je asteroid, kotryž ma přeměr 8 km a kotryž wotkry Wladimir Alexandrowič Albickij 7. septembra 1924.
Rylsk
Ma něhdźe 16 tysac wobydlerjow.
Družba
Ma něhdźe pjeć tysac wobydlerjow.
Dolní Poustevna
Sydlišćo je so w 1280tych lětach wot němskich kolonistow załožiło.
Dažink
Stawizny
Do 1998 měješe Dažink zastanišćo při železniskej čarje Budestecy–Lubij, kotraž słuži dźensa jako kolesowarska šćežka.
Ukrainšćina
Wona pisa so ze swójskej wariantu kyriliskeho alfabeta. Charakteristiski za ukrainšćinu je pismik Г, kotryž wurjekuje so – kaž w hornjoserbšćinje – jako h a nic jako g. Dalši charakteristikum ukrainšćiny je realizacija starosłowjanskeho jat jako i (na př. місяць, měsac). Nimo toho realizujetej so tež wokalaj e a o w zawrjenych złóžkach jako i (кішка, kóčka; Львів, Lwiw). Kaž serbšćina wužiwa ukrainšćina sydom padow.
Otepää
Sydlišćo je so w lěće 1166 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1938 měšćanske prawa.
Sudźa
Sudža je městačko w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje při ukrainskej hranicy w Kurskej oblasći něhdźe 90 kilometrow juhozapadnje Kurska.
Spreenhagen
Spreenhagen je wjes a gmejna w braniborskim wokrjesu Wódra-Sprjewja a je sydło hamta ze samsnym mjenom. Spreenhagen ma něhdźe 3.200 wobydlerjow.
Wulka dźiwizna
Stejnišćo
Namaka so wulku dźiwiznu rozšěrjene w słónčnych njerodźowych honach, na wotpadkowych městnach, pućnych kromach, haćenjach, brjohach, tež w lěsach.
Wysoka
Wysoka je pomjenowanje:
Złoty januškowc
Złoty januškowc (Ribes aureum) je kerk ze swójby kosmačkowych rostlinow (Grossulariaceae).
Wopis
Złoty januškowc je w lěću zeleny, bjezćernjowy kerk, kotryž docpěje wysokosć wot 1 hač do 2 m.
Kyzylkum
mini|W pusćinje Kyzylkum
Kyzylkum ( Кызылкум; Qizilqum) je pusćina w srjedźnej Aziji, kotraž so nadeńdźe mjez rěkomaj Amudarja na juhu a Syrdarja na sewjeru. Hromadźe ze susodnymaj pusćinomaj Karakum a Aralkum pokrywa najwjetši dźěl nutřkowneje Turanskeje nižiny. Mjeno je wotwodźene wot turkskeju słowow kyzyl („čerwjeny“) a kum („pěsk“). Najwjetši dźěl pusćiny słuša k Uzbekistanej, mjeńšej dźělej ke Kazachstanej a Turkmenistanej.
Zdźar
Zdźar je pomjenowanje:
Alexandra Maria Lara
Alexandra Maria Lara (* 12. nowembra 1978 w Bukaresće jako Alexandra Plătăreanu) je němsko-rumunska filmowa hrajerka.
Pjerchowanka
Družiny
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Cybalin
Hač do lěta 1811 mějachu w Cybalinskej cyrkwi serbske Bože słužby.
Hłuška
Systematika
Hač krótkim so ród hłuška k swójbje trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae) zarjadowaše. Přez molekularbiologiske přepytowanja so je pak bliša přiwuznosć ze hubinku (Orobanche) wukopała.
Wioletna petunija
Rozšěrjenje
Pochada z Argentinskeje.
Fatež
Fatež je městačko w Ruskej federaciji. Leži při rěce Usoža w Kurskej oblasći w europskim dźělu Ruskeje něhdźe 50 kilometrow sewjerozapadnje Kurska. Ma něhdźe pjeć tysac wobydlerjow.
Krušwica
Politika
Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 57 (Zhorjelc 1) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 157 (Zhorjelc).
Mount Everest
Dnja 29. meje 1953 docpěštaj Nowoseelandźan Edmund Hillary a sherpa Tenzing Norgay jako prěnjej čłowjekaj wjeršk Everesta. Reinhold Messner a Peter Habeler běštaj w lěće 1978 prěnjej, kiž tam dóńdźeštaj bjez pomocy přidatneho kislika.
1045 Michela
1045 Michela je asteroid, kotryž ma přeměr 35 km a kotryž wotkry George Van Biesbroeck 19. nowembra 1924.
Christian Knauthe
Žiwjenje
Knauthe narodźi so 1706 w Zhorjelcu jako jedne wot dźesać dźěći Gottfrieda Knautha. Po wopyće Zhorjelskeho gymnazija studowaše wot 1728 do 1732 w Lipsku teologiju, filozofiju kaž tež cyrkwinske a politiske stawizny. Přez kontakty k serbskim studentam nawukny tam tež serbšćinu. Wot 1732 dźěłaše jako domjacy wučer we Friedersdorfje. Dźěło jako prědowar započa 1736 w Zhorjelskej cyrkwi Swjateje Trojicy.
Wot 1741 běše z fararjom Friedersdorfskeje wosady a wukubła tež tamnišich dźěći. W lěće 1765 wozjewješe prěnju wjesnu chroniku Friedersdorfa. Ze swojej knihu Derer Oberlausitzer Sorberwenden Umständliche Kirchengeschichte wot 1767 přinošowaše tež k sorabistiskemu slědźenju. Cyłkownje wozjewješe wjace hač 65 ćišćanych spisow. Nimo toho zestaješe wosobinsku knihownju z něhdźe 4600 spisami kaž tež pjenježny kabinet. Zběrka bu pak w lěće 1754 přez woheń zničena.
22. meje
Narodniny
mini|upright=0.4|Jurij Pilk
Klóšter Marijina hwězda
Wot 13. lětstotka měješe klóšter ležownostne knjejstwo w 52 wsach a dwěmaj městomaj Hornjeje Łužicy. Wulki dźěl něhdyšeho klóšterskeho teritorija je – najebać reformacije – hač do přitomnosće katolski wostał a twori dźensa jadrowu kónčinu serbskeho rěčneho ruma.
4. decembra
Do 19. lětstotka
thumb|120px|Jane Griffins (* 1791)
19. lětstotk
thumb|120px|Erwin von Witzleben (* 1881)
Swaljawa
thumb|left
Běły žrawc
Napohlad
Běły žrawc ma přerěznu dołhosć wot 3-6 metrow a docpěje někak wahu wot maksimalnje 2000 kilogramow, při čimž su žonki husćišo wjetše hač mužiki. Najwjetši eksemplar, kiž bu hdy popadnjeny, bě 3,2 tonow ćežki a 6,40 metrow dołhi. Běły žrawc ma postawu kaž normalny žrawc. Jeho ćěło je w formje torpeda, tak zo je perfektny płuwar. Wón móže samo spěšnosć wot 60 kilometrow w hodźinje docpěć. Jeho ćěło wobsedźi serpoformowane wopušowe pjerico, třiróžkate chribjetne pjerico a dołhe hrudźne pjerica, kiž su deleka na špickach ćmowobarbne. Huba žrawca je šěroka a kusk kulojta, zuby wobsedźi třiróžkate. Jara nadpadnu jeho wulkej woči, kaž tež wulke žabrowe špalty.
23. meje
Narodniny
mini|upright=0.4|[[Korla Awgust Kubica]] mini|upright=0.4|[[Lubina Holanec]]
Bohuchwał
Znaći nošerjo tutoho mjena běchu:
Jurij Wićaz
Žiwjenje
Dla wójnskich wobstejnosćow wopušći w lěće 1941 Europu, zo by w Bliskim wuchodźe dale jako korespondent za ČTK dźěłał. W Jeruzalemje wudawaše sobu čěskorěčny tydźenik Naše osvobození („Naše wuswobodźenje“). Tež po kóncu Druheje swětoweje wójny wostanje wukraj jeho skutkowanišćo, tak bě wot 1946 hač do spočatka połstatych lět z korespondentom ČTK w Parisu, Londonje, Moskwje a při sydle Zjednoćenych narodow w New Yorku. W přestawkach mjez wukrajnymi zasadźenjemi dźěłaše w nutřkoredakciskej słužbje ČTK w Praze. Na konferencomaj wonkownych ministrow lěta 1947 w Londonje a Moskwje so za serbske zajimy zasadźi. Wo swojich dožiwjenjach rozprawješe w zwjazkomaj pod titlom Z Kamjenskim nosom. Třeći zwjazk zwosta njedokónčeny.
Jurij Wićaz bydleše hač do swojeje smjerće w twarjenju Serbskeho seminara na Małej stronje. Tam zemrě dnja 22. januara 1974 a bu na Praskim Olšanskim pohrjebnišću pochowany. Při rowje porěči jeho přećel Jan Cyž.
Sibirska
Najwjetše město Sibirskeje je Nowosibirsk, dalšej wulkej měsće stej na přikład Krasnojarsk a Irkutsk.
Nowosibirsk
Nowosibirsk je milionowe město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Ma něhdźe połdra miliona wobydlerjow a je po Moskwje a Pětrohrodźe třeće najwjetše město Ruskeje, zdobom najwjetše město Sibirskeje a stolica Sibirskeho federatiwneho distrikta kaž tež Nowosibirskeje oblasće.
Nowosibirsk bu w lěće 1893 załoženy na městnje planowaneho mosta Transsibirskeje železnicy přez rěku Ob.
Wódrino-Sprjewiny kanal
Wódrino-Sprjewiny kanal je kanal w Braniborskej, kotryž wobsteji z dweju dźělow. 24 kilometrow dołhi zapadny wotrězk zwjazuje Dubju přez Seddinski jězor na juhowuchodźe Berlina ze Sprjewju pola Přibora. Něhdźe 41 kilometrow dołhi wuchodny wotrězk wotbočuje 20 kilometrow dale na wuchodźe a zwjazuje Sprjewju z Wódru w Eisenhüttenstadće.
Wobaj wotrězkaj a wutwarjeny dźěl Přiborskeje Sprjewje mjez nimaj tworja cyłkownje 84 kilometrow dołhi dźěl 129 kilometrow dołheje zwjazkoweje wodoweje čary Sprjewja-Wódra. Kanal přeprěkuje wódny rozwod mjez Łobjom a Wódru a tuž tež mjez Sewjernym a Baltiskim morjom.
Stawizny
Za čas industrializacije w 19. lětstotku stary kanal hižo njedosahaše. Tuž wobzamkny pruske knježerstwo w lěće 1886 twar noweho kanala, kotryž bu po pjeć lětach 1891 poswjećeny. Hižo mjez 1895 a 1897 dyrbjachu kanal rozšěrić, zo bychu zetkanja łódźow zmóžnili.
Nulowy meridian
Mjezynarodna meridianowa konferenca, Washington 1884
Jako móžny mjezynarodny nulowy meridian je so na Washingtonskej konferency wosebje pjeć móžnosćow diskutowało:
Gusew
thumb|left thumb|left Gusew (, Gumbinnen,, ) je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w Kaliningradskej oblasći. Ma něhdźe 28 tysac wobydlerjow. Sydlišćo je so w lěće 1525 załožiło a ma wot lěta 1724 měšćanske prawa. Hač do kónca Druheje swětoweje wójny słušeše k němskemu krajej Wuchodna Pruska.
Maltašćina
Alfabet a wurěkowanje
Jako jenička semitiska rěč pisa so maltašćina z łaćonskimi pismikami, wobsedźi pak wosebite znamješka Ċ/ċ, Ġ/ġ, Ħ/ħ a Ż/ż a digraf Għ/għ, kotryž so tež kaž swójski pismik wobjednawa. Pismikaj c a y falujetej.
Słowoskład
Přikłady za słowa arabskeho (abo feniciskeho) pochada:
Hybridiska porčizna
Hybridiska porčizna (Glyceria x pedicellata) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Bajkal
Bajkal (tež Bajkalski jězor, – Bajkal,  – Bajgal) je najhłubši jězor na Zemi. Leži w sibirskej republice Burjatskej na wuchodźe Ruskeje federacije a ma maksimalnu hłubokosć wot 1642 metrow.
Hupak
Hupak (Upupa epops) je ptačk ze swójby (Upupidae).
Bolotnoje
Sydlišćo je so w lěće 1805 załožiło a ma wot lěta 1943 měšćanske prawa.
Baćoń
Baćoń ( Storcha) je hornjołužiska wjeska w srjedźišću sakskeho wokrjesa Budyšin. Leži 202 metraj nad mórskej hładźinu wyše doliny Čornicy a słuša z lěta 1994 ke gmejnje Hodźij. Baćoń je najmłódša katolska wosadna wjes w Serbach a stejišćo cyrkwje Jězusoweje wutroby.
1053 Vigdis
1053 Vigdis je asteroid, kotryž ma přeměr 44 km a kotryž wotkry Max Wolf 16. nowembra 1925.
Dešć
Dešć je najčasćiša forma zliwkow z mróčelow. Wón wobsteji z wody, kotraž po kondensaciji pary přez swoju wahu (ćežitosć) na zemju pada.
Forma dešća hodźi so po nastaću, času, intensity, skutkowanju a geografiskim jewjenju rozeznawać. Krute spadki, kaž na přikład krupy, krupički abo sněh, wobsteja ze zmjerznjeneje wody a kondensaciskich spočatkow a jewja so tež hromadźe z dešćom.
Lilijankowe rostliny
Družiny swójby nětko słuša k druhim swójbam.
Iskitim
Sydlišćo je so w lěće 1717 załožiło a ma wot lěta 1938 měšćanske prawa.
Křesćanski zwjazk młodych mužow
thumb|left|[[Prózdninske lěhwo CVJM w lěće 1949 na kupje Borkum]] thumb|Twarjenje YMCA w [[Hong Kongu]]
1060 Magnolia
1060 Magnolia je asteroid, kotryž ma přeměr 38 km a kotryž wotkry Karl Wilhelm Reinmuth 13. awgusta 1925.
Pariski meridian
thumb|Salle méridienne, tež Salle Cassini w [[Pariski obserwatorij|Pariskim obserwatoriju: Meridian jako woznamjenjenje na pódźe.]]
Trojany
Trojany leža w srjedźnej Pólskej, w mazowskim wojewódstwje. Wjes słuša ke gmejnje Dąbrówka. W lěće 2014 mějachu Trojany 490 wobydlerjow.
1061 Paeonia
1061 Paeonia je asteroid, kotryž ma přeměr 51 km a kotryž wotkry Karl Wilhelm Reinmuth 10. oktobra 1925.
Rěčka
Rěčki su małe a přirodne běžate wodźizny. Wjetše běžate wodźizny pomjenuja so jako rěki. Konkretne wotmjezowanje pak je ćežko a wot konteksta wotwisnje. Tak móža so na přikład pławnosć, wotliw (mjenje hač 20 m³/s ) abo šěrokosć (mjenje hač 5 m ) jako kriterij wobkedźbować. Tež přerěznje niska hłubokosć wody a mały přerěz wodźiznow, kaž tež přez to wobmjezowane direktne wzajomnosće mjez wodu, spódkom, brjohom a přibrjóžnej wegetaciju wotmjezuja charakter rěčkow wot charaktera rěkow.
Lilijanka
Lilijanka (Anthericum) je ród z podswójby agawowych rostlinow znutřka swójby hromakowych rostlinow (Asparagaceae).
Stara Nowgorodska narěč
Rěčne přiznamjenja
Morfologiske přiznamjenja
Zarow
Zarow je gmejna w braniborskim wokrjesu Wódra-Sprjewja. Wona je sydło hamta Tšemušnica, ke kotremuž słušeja hišće štyri dalše gmejny. Z pjeć tysac wobydlerjemi je Zarow najwjetše sydlišćo při brjoze Tšemušnicy.
Geografija
mini|left|Při Tšemušnicy w Zarowje Gmejna leži při sewjernym dźělu Tšemušnicy něhdźe 70 kilometrow juhowuchodnje Berlina, 20 kilometrow sewjerozapadnje Bezkowa a wosom kilometrow južnje Přibora.
Mała hłuška
Po někotrych žórłach so je swójbje trudownikowym rostlinam (Scrophulariaceae) přirjaduje.
Wopis
Mała hłuška je jednolětna rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 10 hač do 60 cm. Rostlina je nimale naha.
Dagestan
thumb|left|Hórska krajina w Kawkazu Dagestan ( Дагестан) je awtonomna republika w južnym dźělu europskeje Ruskeje. Leži w sewjernym Kawkazu při zapadnym pobrjoze Kaspiskeho morja a mjezuje na juhu z Azerbajdźanom a Georgiskej. Jeje stolica je Machačkala.
Federaciski wokrjes
Federaciski wokrjes je wulka administratiwna jednotka w Ruskej federaciji, kotraž wobjimuje wjacore federaciske subjekty (oblasće, awtonomne republiki abo awtonomne wokrjesy). Cyłkownje je w Ruskej dźewjeć federaciskich wokrjesow. Na čole federaciskeho wokrjesa steji społnomócnjeny ruskeho prezidenta, kotryž kontroluje w jeho nadawku hłowy federaciskich subjektow.
Jězor
Definicija
Druha móžnosć definicije hodźi so přez wulkosć zawjesć, po kotrejž dyrbi jězor znajmjeńša jedyn hektar wulki być.
Neukirch pola Kinsporka
Politika
Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 54 (Budyšin 3) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 156 (Budyšin I).
Dźěwin (wjes)
Politika
Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 57 (Zhorjelc 1) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 157 (Zhorjelc).
Łažawy kuklik
Rozšěrjenje
Rostlina je w horinach srjedźnej a južnej Europje rozšěrjena.
Čorna aronija
Wopis
Rostlina je kerk, kotryž docpěje wysokosć wot 1 hač do 2 m a je pjelsćojtej aronoji Aronia arbutifolia nastupajo lisćo a kćenja jara podobna, při čimž so spočatne kosmy skoro zhubja. Lisćo so mjenje błyšća.
Płody a symjenja
Zrałe jahody su čorne a błyšćace. Wone skoro po zrałoće w nazymje wotpadnu. Płody najěr słódkojće słodźa. Symjenja wot oktobra hač do decembra zrawja.
Tysa
Rěka nastanje blisko městačka Rachiw w ukrainskich Lěsnych Karpatach z Čorneje a Běłeje Tysy. Běła Tysa wužórli so pod najwyšej horu Ukrainy, Howerlu. Za Rachiwom předstaji za někotre kilometry statnu hranicu mjez Ukrainu a Rumunskej. Potom běži hłownje do juhozapadneho a južneho směra do Panonskeje nižiny a Pusztu, kotruž wona přeprěkuje. W sewjeroserbiskej Wojwodinje twori najprjedy hranicu mjez historiskimaj regionomaj Bačka a Banat a wuliwa so mjez wulkoměstomaj Novi Sad a Běłohród wotlěwa do Dunaja. Najwjetše město při Tysy je Szeged na juhu Madźarskeje.
1070 Tunica
1070 Tunica je asteroid, kotryž ma přeměr 39 km a kotryž wotkry Karl Wilhelm Reinmuth 1. septembra 1926.
5. decembra
19. lětstotk
mini|upright=0.4|George A. Custer (* 1839)
Łažawy zběhowc
Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena.
Gyula Horn
Gyula Horn (* 5. julija 1932 w Budapesće; † 19. junija 2013 runje tam) bě madźarski politikar. Skutkowaše w lětomaj 1989/90 jako wonkowny minister a mjez 1994 a 1998 jako předsyda Socialistiskeje strony (MSZP) a ministerski prezident Madźarskeje.
Europeada 2008
Organizacija
Wubědźowanske městna bě sydom sydlišćow we wobwodźe Surselva (Sedrun, Disentis/Mustér, Trun, Danis-Tavanasa, Ilanz, Schluein, Laax a Vella), nimo toho Trin a Domat/Ems we wobwodźe Imboden kaž tež Chur we wobwodźe Plessur. We wobłukowym programje wotmě nimo toho dnjowe zarjadowanje z hudźbu a folkloru, kotrež ma kulturelnej wuměnje narodow słužić.
Skupina E
! width="200"|Mustwo ! width="20"|Dypki ! width="40"|Wrota ! width="20"|Difer.
Chakaska
thumb|left|Sajanske sedło při hranicy mjez Chakaskej a [[Tuwa|Tuwu]] thumb|left|Chakasojo Chakaska (chakasce Хакас Республиказы; Хакасия) je awtonomna republika w aziskim dźělu Ruskeje. Leži hłownje w Sajanskich horinach při hornim běhu Jeniseja.
Jeje stolica je Abakan ze 176.000 wobydlerjemi, najwjetše město pak Černogorsk z 73.000 wobydlerjemi a Sajanogorsk z 48.000 wobydlerjemi.
Chodnów
<br style="clear:both;" />
Gudrun Ensslin
Žiwjenje
7. junija 1972 bu Gudrun Ensslin w hamburgskej modowej boutice zajata. Sćěhowachu dołholětne sudnistwowe procesy. Gudrun Ensslin je, runja Andreasej Baaderej a Jan-Carlom Raspej sej 18. oktobra 1977 w Stuttgartowej jatbje žiwjenje wzała. Tutón podawk bu znaty jako "Smjertna nóc wot Stammheima".
Běłoruska
Geografija
Wokoło 70 % kraja wotwódnjuje do rěkow Prypjat a Dnjepr, kotrejuž posledni běži dale přez Ukrainu do Čorneho morja. Dalše wažne rěki su Berezina, kotraž so do Dnjepra wuliwa, Njemen (Memel) na zapadźe, Dwina na sewjeru a Bug, kotryž stwori zapadnu hranicu z Pólskej a Europskej uniju. Podłu Pripjata namakaja so na juhu Běłoruskeje hoberske bahnišća, kotrež su jenož zrědka wobsydlene. Třećina přestrjenje je z lěsom porosćena.
Brüssel
Brüssel ( Brussel –, Bruxelles – ) je stolica Belgiskeje, hłowne zarjadniske sydło Europskeje unije a hłowne město Flandernskeje. Ma wjace hač milion wobydlerjow a je potajkim tež najwjetše město Belgiskeje.
Runa lilijanka
Płody
Płody su kónčkojte a docpěwaja dołhosć wot 1 hač do 1,5 cm.
Ludwik Lejzer Zamenhof
Jeho row nadeńdźe so na Waršawskim židowskim pohrjebnišću.
Mamonowo
Mamonowo (,, , Heiligenbeil) je městačko w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w Kaliningradskej oblasći. Ma něhdźe wósom tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1301 załožiło a ma wot lěta 1946 měšćanske prawa. Hač do kónca Druheje swětoweje wójny słušeše k němskemu krajej Wuchodna Pruska.
Wenedyk
Gramatika
Wenedyk nima ródniki, słowa jako němske "ein" a "der", "die", "das". To je wažny rozdźěl k druhim romaniskim rěčam a tež k planowym rěčam kaž na př. Esperanto a Ido. Přičina je zo pólšćina a wjetšina tamnych słowjanskich rěčow tajke słowa nimaja, a runje we wulgarnej łaćonšćinje wone hišće njeběchu.
Słowa we Wenedyku móžeja wjacore formy měć. Jendźelske słowa maja jenož mało formow (cat, cat's, cats; work, working, works, worked), ale we Wenedyku eksistuje wjele formow, hdźež by jendźelšćina druhe słowa wužiwała, kaž prepozicije abo modalne werby. W padźe nomenow, pronomenow a adjektiwow mjenuja so tute formy "pady". Wenedyk ma tři pady: Wenedyk tež ma wokatiw (wužiwany zo něchtó wołał). Často ma samsnu formu jako direktny pad, ale nic přeco: O potrze! "nano!"
Werby
Werby tež maja wjele formow. Kóždy pronomen ma swójsku formu:
Britiske kupy
mini|upright|Staty na Britiskich kupach
Bolechiw
Bolechiw je město w Iwanofrankiwskej oblasći na juhozapadźe Ukrainy. Leži w Karpatach w historiskej Galiciskej něhdźe 75 kilometrow zapadnje Iwano-Frankiwska.
Žołty zběhowc
Kćenja
Kćěje wot meje hač septembra. Kćenja su krótko stołpikate, docpěwaja dołhosć wot 0,7 hač 1,5 cm a steja po jednym w łopjenowych rozporach. Hornja hubka je jara krótka, tak zo po zdaću faluje. Delnja hubka je třidźělna a ma čerwjenojty abo brunojty muster, kotryž wopróšacym pčołam puć do kćenjoweje rołki pokazuje. Króna je kaž citrona žołta a docpěwa dołhosć wot 7 hač 15 mm.
Stejnišćo
Rosće na rolach, winicach, suchich trawnikach, rěčnych a šotrowych płoninach. Preferuje suche, wapnite, často kamjentne pódy.
Kabinet Tilich I
Kabinet Tilich I bě wot 18. junija 2008 hač do 30. septembra 2009 amtěrowace statne knježerstwo Sakskeje w štwórtej legislaturnej periodźe. Kabinet wulkeje koalicije stronow CDU a SPD pod ministerskim prezidentom Stanisławom Tilichom (CDU) bě šesty kabinet swobodneho stata po přewróće.
Lawica
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Jiří Dienstbier
Žiwjenjoběh
W meji 2012 je so jako kandidat Čěskeje strony socialnych demokratow za prezidenta Čěskeje republiki (ČR) wuzwolił. Wón płaći jako wažny prócowar přećiwo korupciji a podpěrowar transparency.
Jupiter
Jupiter (symbol: ) je pjaty a z přeměrom wot něhdźe 143.000 kilometrow tež najwjetši planet našeho słónčneho systema a słuša k najswětlišim objektam nócneho njebja. Jeho masa wotpowěduje 318 zemjam.
Komorow (Rakecy)
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako Comerow pochadźa z lěta 1374. W 16. lětstotku podsteješe wjes Njeswačanskemu ryćerkubłu, kotrež měješe tež swójski wudwór w Komorowje. W lěće 1665 wukonješe Rakečanske ryćerkubło ležownostne knjejstwo a 1777 wobsteješe potom knjejstwo we wsy samej. Tež cyrkwinsce słušachu ewangelscy Komorowčenjo najprjedy do Njeswačanskeje a hakle wot 1872 do Rakečanskeje wosady.
mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Komorowa
Njesterow
thumb|left thumb|left Njesterow (,, , Stallupönen, 1938–1946 Ebenrode) je městačko w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w Kaliningradskej oblasći. Ma něhdźe štyri tysac wobydlerjow.
Tišnov
Zajimawostki
Dalša sostra tutoho konwenta běše Serbowka. Tež poslednja abatisa Annuntiata Bělkenc bě serbskeho pochada, wumrě w lěće 2003. Konwent založi 1915 klóštersku šulu za domjacnosć, kotra bě jenička w Rakusko-Wuherskej, tež serbskim dźowkam – kubłarkam přistupna.
Zlynka
Zlynka je městačko w Ruskej federaciji. Leži w samym zapadźe europskeho dźěla Ruskeje w Brjanskej oblasći, jenož pjeć kilometrow wot běłoruskeje hranicy. Ma něhdźe pjeć tysac wobydlerjow.
Nelson Mandela
Nelson Rolihlahla Mandela (* 18. julija 1918 we Mvezo, Južna Afrika; † 5. decembra 2013 w Johannesburgu; w Južnej Africe tež z tradicionelnym mjenom Madiba pomjenowany) bě něhdyši južnoafriski wjednik boja přećiwo apartheidźe a politikar Afriskeho narodneho kongresa (ANC). Wón bě 27 lět jako politiski chłostanc w južnoafriskich jastwach zajaty a skutkowaše po tym mjez 1994 a 1999 jako prěni čorny prezident swojeho kraja. Mandela płaći hromadźe z Martinom Lutherom Kingom jako najwuznamniši prócowar přećiwo swětodalokemu potłóčowanju čornych kaž tež jako pućrubar měrliweho přechoda wot apartheidoweje politiki k demokratiskej Južnej Africe. W lěće 1993 dósta Měrowe Nobelowe myto.
Glagolica (rěč)
Glagolica je planowa słowjanska rěč.
Franc Jurij Lok
Lokowy row nadeńdźe so na Budyskim Mikławšku.
Ohrid
Ohrid je jara wažne turistiske srjedźišćo w Sewjernej Makedonskej, kotrež kóžde lěto wjace hač 20.000 turistow wopytuje. W Ohridźe je wjele cyrkwjow, čehoždla mjenuje so zdźěla tež hišće „bołharski Jerusalem”. Najwažniše cyrkwje su mjez druhim Swj. Sofija, Swj. Naum, Swj. Jovan Kaneo a Swj. Kliment Ohridski (klóšter).
Awstralski wopiči chlěbowc
Wopis
Awstralski wopiči chlěbowc je afriskemu wopičemu clěbowej jara podobny. Ale wón toho wysokosć njedocpěje.