cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jenisej
Za Jenisejskimi horinami wuliwa so wotprawa z Bajkalskeho jězora pochadźaca Angara do Jeniseja, kotraž je dlěša a na wodu bohatša hač wón sam. Rěka twori nětko – w jeje srjedźnym a delnim běhu – přirodnu hranicu mjez Srjedźosibirskim hórskim krajom na wuchodźe a Zapadosibirskej nižinu na zapadźe. Blisko přistawa Igarka přeprěča Jenisej polarny kruh. Za přistawom Dudinku njedaloko nikeloweho města Norilsk wuliwa so Jenisej do 225 kilometrow dołheho Jenisejskeho golfa, słušaceho ke Karaskemu morju. Jenož 200 km zapadnje nadeńdźe so wuliw rěki Ob.
Jílové u Děčína
Sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 1348 w pismje kejžora Korle IV. a nasta wokoło stareho wodoweho hrodu.
Čerjepanowo
Sydlišćo je so w lěće 1912 załožiło a ma wot lěta 1925 měšćanske prawa.
Běrna
Wopis
Běrna je wjacelětna, w kulturje jenož jednolětna zelišćowa rostlina.
Dule
Kóžda dula, kotraž so za plahowanje wužiwa, dyrbi znajmjeńša jedyn pupk měć. Z pupkow rostu lisćowe wurostki. Jeli tute wurostki pódu přełamuja, potom běrny so wobkopuja, zo bychu k sylnišemu róstej wurostkow pohnuwali. Najprjedy wurostki rostu do dołhoty, prjedy hač primarne rosćenje po tołstosću a tworjenje dulow slěduje. Na kóncu wegetaciskeje periody nadzemske wurostki wotemrěju, při čimž epidermis so puknje. Potom podzemske wurostki wotemrěju a dule so wot rostlinow wotdźěluja.
Produkty
Z běrnow dadźa so wšelake produkty produkować, při čimž so po nałožowanskim zaměrje mjez jědźnymi, picnymi, hospodarskimi a wusywnymi běrnami a po času zrałosće mjez zažnymi, srjedźnymi a pózdnimi běrnami rozeznawaja.
Jitk
Susodne wjeski su Trupin na sewjeru, Niža Wjes na wuchodźe, Koslow na juhu, Nowoslicy na juhozapadźe a Ralbicy na zapadźe.
Mišnjanske markhrabinstwo
Mišnjanske markhrabinstwo ( Markgrafschaft Meißen) bě srjedźowěkowske wjerchowstwo na teritoriju dźensnišeje Sakskeje, poprawom Hornjeje Sakskeje, kotrež bě nastało z Durinskeje marki za čas němskeje kolonizacije słowjanskich kónčin při Łobju.
Mały pryskawc
Stejnišćo
Rosće w lěsach, na lěsnych kromach, lěsnych pućach, w parkach, žiwych płotach a zahrodach. Ma radšo čerstwe, wutkate, zwjetša małowapnite pódy na stejnišćach z wysokej włóžnosću powětra.
Klukšanska cyrkej
Stawizny
Wot 1832 do 1835 skutkowaše młody Handrij Zejler jako diakon w Klukšanskej wosadźe.
Čulym
thumb|left|Dwórnišćo při Transsibirskej železnicy
Čulym je městačko w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při Transsibirskej železnicy mjez Nowosibirskom a Omskom w Nowosibirskej oblasći. Ma něhdźe jednaće tysac wobydlerjow.
Draconian
Draconian je šwedska doom metalowa hudźbna skupina.
Klipphausen
Klipphausen je sakska gmejna w juhu Mišnjanskeho wokrjesa. Leži južnje Mišna na lěwej stronje Łobja a ma wokoło 10.500 wobydlerjow.
Neues Lausitzisches Magazin
mini|Neues Lausitzisches Magazin (1822) Neues Lausitzisches Magazin (skrót. NLM, serbsce Nowy łužiski magacin) je publikaciski organ Hornjołužiskeje towaršnosće wědomosćow.
Jurij Wjela
mini|upright|Jurij Wjela
Možajsk
thumb|left Možajsk je město ze 30.500 wobydlerjemi w ruskej oblasći Moskwa.
Leži něhdźe 105 kilometrow zapadnje Moskwy.
Burštyn
thumb|left
Pečora
Pečora je město ze 40.910 wobydlerjemi w ruskej republice Komi. Leži nimale 600 kilometrow sewjernje wot Syktywkara na prawym boku rěki ze samsnym mjenom.
Armeniski ćernjowc
Armeniski ćernjowc (Rubus armeniacus) je kerk ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
6. decembra
21. lětstotk
thumb|100px|Hanns Dieter Hüsch († 2005)
Wjelikij Nowgorod
Prěni raz naspomni so město w lěće 859. Słuša tuž k najstaršim ruskim městam a bě w srjedźowěku srjedźišćo mócneho wjerchowstwa.
Bronisławów (gmejna Biała Rawska)
Bronisławów je wjes w Pólskej.
Joniškėlis
Sydlišćo je so w lěće 1685 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1736 Magdeburgske měšćanske prawa. Wulka židowska wosada (1897: 22 % ) je so přez holocaust dospołnje zničiła.
Tamsalu
Sydlišćo je so w lěće 1512 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1993 měšćanske prawa.
Łučna želbija
Wopis
Łučna želbija je sylne, robustne a zymokrute trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 30 hač do 60 cm.
Zrunane stołpiki su štyrihranite.
Klincy
Sydlišćo je so w lěće 1707 załožiło a ma wot lěta 1925 měšćanske prawa.
Ruth Moschner
Ruth Moschner (Ruth Isabel Moschner; * 11. apryla 1976 w Mnichowje) je němska moderatorka.
Naro-Fominsk
Naro-Fominsk je město z 62.000 wobydlerjemi w ruskej oblasći Moskwa.
Italska česnička
W někotrych žórłach so do swójby hyacintowych rostlinow (Hyacinthaceae) přirjaduje.
Europeada 2012
Kónc Europeady
Nowy a stary europski mišter Europeady je němskorěčna mjeńšina z Južneho Tirola, kotraž doby finalnu hru 3:1 přećiwo Romam z Madźarskeje. W małym finalu − hry wo třeće městno − doby Chorwatska mjeńšina ze Serbiskeje přećiwo Korutanskim Słowjencam 1:0.
Nowoworonjež
Ma něhdźe 31 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1957 w zwisku z natwarom jadroweje milinarnje při Donje załožiło a ma wot lěta 1987 měšćanske prawa.
Kolywań
thumb|left thumb|left
Modlerski stołp wuchodnje Sernjan
Modlerski stołp wuchodnje Sernjan pochadźa z lěta 1790 a steji něhdźe 500 metrow wuchodnje Sernjan při statnej dróze S101 (Chrósćicy–Rakecy), njedaloko wotbóčki do Koslowa.
Praski měr (1635)
Tute zrěčenje pak njeje k powšitkownemu kóncej rozestajenjow w Swjatym romskim mócnarstwje wjedło. Francoska a Šwedskej wjedźeštej wójnu dale, kaž w mócnarstwowym wobłuku přećiwo kejžorej a jeho zwjazkarjam, tak tež přećiwo španiskim Habsburgam. Wójna dyrbjała hišće něhdźe 13 lět hač do Westfalskeho měra lěta 1648 trać, w kotrymž so někotre postajenja Praskeho měra skónčnje přewzachu.
Nowa Wjes (Rakecy)
Susodnej wjesce stej Jeńšecy na juhowuchodźe a Rakecy na zapadźe.
Wobydlerstwo a rěč
Po ludličenju w lěće 2011 bydlachu we wsy 1210 wobydlerjow w přerěznej starobje wot 43 lět (Sakska: 46,4).
Wšědny prostak
Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena, při čimž w Alpach we wysokosćach wot wjace hač 2000 m wustupuje.
Běły baćon
Wopis
Twari jeho hnězdo na štomje a třěše, při čimž 3-6 jejkow wusedźi.
Kupiškis
thumb|left Kupiškis je město w Panevėžyskim  wobwodźe w Litawskej. Je zarjadniske sydło Kupiškiskeho rajona.
Jiříkov
Jiříkov ( Georgswalde) je městačko na samym sewjeru Čěskeje, sewjernje Rumburka a wuchodnje Šluknova. Leži w Šluknovskim wuběžku napřećo Habrachćicam při sakskej hranicy a słuša k Děčínskemu wokrjesej Wusčanskeho kraja (Ústecký kraj). Přez městačko běži Jiříkovský potok, lěwy přitok młodeje Sprjewje.
Wšědny psyči zubik
Wšědny psyči zubik je rostlina ze swójby słódkich trawow (łaćonsce: Cynodon dactylon, Poaceae).
Krasna česnička
Krasna česnička (Scilla amoena) je rostlina ze swójby hromakowych rostlinow (Asparagaceae).
Delnjoserbski dźěćacy ansambl
Žórło
Łužyca (rbb) – 21.07.2007
Wokołkowe rostliny
Wokołkowe rostliny (Apiaceae, prjedy Umbelliferae) su swójba symjencowych rostlinow (Spermatophytina).
Cazow
Cazow ( Zahsow) je delnjołužiska wjes w braniborskim wokrjesu wokrjesu Sprjewja-Nysa, kotraž słuša wot lěta 1950 do gmejny Gołkojce. Leži sewjernje Gołkojc blisko něhdyšeho lětanišća Choćebuz-sewjer a ma něhdźe 300 wobydlerjow.
Spytecy
Geografija
Susodne wjeski su Mała Praha na sewjerowuchodźe, Zemichow na wuchodźe, Nowe Spytecy na juhu, Čerwjene Noslicy (gmejna Zemicy-Tumicy) na juhozapadźe, Chanecy na zapadźe a Lutyjecy na sewjerozapadźe.
Kótwica
Po někotrych žórłach so swójbje kótwicowych rostlinow (Trapaceae) přirjaduje.
Wysoki pryskawc
Wysoki pryskawc (Impatiens glandulifera) je rostlina ze swójby balsaminowych rostlinow (Balsaminaceae).
Moritzburg
thumb|left|Barokowy hród Moritzburg Moritzburg je sławneho barokoweho hroda dla nadregionalnje znate.
Politika
Moritzburg słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 40 (Mišno 4) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 155 (Mišno).
Bobrow
thumb|left
Louisiana
Stat mjezuje z Arkansasom na sewjeru, Mississippijom na wuchodźe a z Texasom na zapadźe. Na juhu nadeńdźe so pobrjóh Mexiskeho golfa. Dla swojeho geografiskeho połoženja je Louisiana husto potrjechena wot hurrikanow z Karibiki.
Lěsna želbija
Lěsna želbija (Salvia x  silvestris) je rostlina ze swójby cycawkowych rostlinow (Lamiaceae). Družina je křižowanka z łučneje želbije (Salvia pratensis) a stepoweje želbije (Salvia nemorosa).
Šćučyn
Sydlišćo je so w lěće 1537 załožiło a ma wot lěta 1962 měšćanske prawa. Mjez 1921 a 1939 słušeše do Pólskeje.
Uraj
Sydlišćo je so w lěće 1922 załožiło a ma wot lěta 1965 měšćanske prawa.
Nünchritz
Gmejna słuša k zarjadniskemu zwjazkej Nünchritz.
Nazymska česnička
Nazymska česnička (Scilla autumnalis, syn.: Prospero autumnale (L.) Speta) je rostlina ze swójby hromakowych rostlinow (Asparagaceae).
Dańków (łódźske wojewódstwo)
<br style="clear:both;" />
Gołyń (Pólska)
Gołyń je wjes w Pólskej.
Bogučar
Sydlišćo je so w lěće 1701 w běhu zasydlenja Kozakow załožiło.
Jošt Morawski
miniatur|Jošt Morawski w [[Kodeks z Gelnhausen|kodeksu z Gelnhausena, 15. lětstotk.]]
Angers
Angers // je město w zapadźe Francoskeje.
Jurij Hajna
Zo budźe lěto 1933 prawe za jeho přesydlenje do Budyšina, za to steji samostatna wustajeńca w Měšćanskim muzeju w samsnym lěće a zawěsće tež jeho nastawk, „Wobrazki z Italskeje”, jenički w serbskej rěči wozjewjeny. Zo je Jurij Hajna serbował a tež italsce rěčał, to wobkrućatej jeho sotrowči.
Jurij Hajna je pochowany na ewangelskim Tuchorskim kěrchowje w swójbnym rowje.
Kumykšćina
thumb|left|250px Kumykšćina (къумукъ тил; kumuk til) je rěč ze skupiny turkskich rěčow a jedna z hamtskich rěčow do Ruskeje słušaceje republiki Dagestan.
Orbea
Orbea (syn. Stultitia (Phillips) Phillips, Orbeanthus, Orbeopsis, Pachycymbium, Angolluma) je ród ze swójby łastojčnikowych rostlinow (Asclepiadoideae) znutřka swójby (Apocynaceae).
Systematika
Po rewiziji roda z lěta Jahr 2002 wot juhoafriskeho botanikarja P.V. Bruyns bu prjedy samostatne rody Orbeanthus, Orbeopsis, Pachycymbium a Angolluma do Orbea zarjadowane. Za družinu Orbea prognatha so nowy monotypiski ród, Ballyanthus, nominuje a družina do toho zakombinuje.
Hórkosłódke wrónidło
Płody
Płody su jejkojte, čerwjene, wisace jahody. Wone wobsahuja jědojte saponiny a alkaloidy.
Borisoglebsk
Leži 200 kilometrow wuchodnje Woronježa při železniskej čarje Moskwa–Wolgograd.
Psowje
Stawizny
thumb|left|Saksko-pruski měznik čo. 103 pola Psowjow Prěnje historiske naspomnjenje jako Obczow je z lěta 1353.
Pismikowa keklija
W juliju 2021 wotměchu so prěnje „swětowe mišterstwa“ w Pismikowej kekliji w Budyskej Sundowner-barje. Z prěnim swětowym mištrom sta so Filip Budar z Budyšina.
Baýramaly
thumb|left|Bajramaly, 1880 Baýramaly (do 1993 Байрам-Али / Bajram-Ali) je oazowe město w Maryskej oblasći na juhu Turkmenistana.
Njeswačidło
Wobydlerstwo
Po Mukowej statistice měješe Njeswačidło we 1880tych lětach 531 wobydlerjow, mjez nimi 441 Serbow (83 %) a 90 Němcow. Arnošt Černik zwěsći 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa Njeswačanskeje gmejny wot jenož hišće 32,1 %.
Ordynskoje
Ordynskoje je sydlišćo měšćanskeho typa w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při lěwym brjoze rěki Ob juhozapadnje Nowosibirska w Nowosibirskej oblasći. Ma něhdźe dźewjeć tysac wobydlerjow. Sydlišćo je so w lěće 1721 załožiło a ma wot lěta 1962 měšćanske prawa.
Wulki bělan
Wopis
thumb|Wobraz wulkeho bělana w [[Otto Wilhelm Thomé "Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz" (Gera 1885)]]
Kćenja
Kćěje wot junija hač awgusta. Běłojte kćenja su jara małke a steja we wjetšej ličbje w hustym, hłójčkojtym, jednorym wokołku. Kóždy wokołk so wot wjele hrubych přikrywnych łopješkow wobda, kotrež móžeja zelenojće-běłe hač čerwjenojće barbne być. Na spódku zrosćene, kónči wótro z derje spóznajomnymi prěčnymi nerwami. We wokołkach steja muske, žónske a dwusplažne kćenja.
Rozšěrjenje a stejnišćo
Jako stejnišćo so włóžne, wapnite hlinjane pódy, hórske łuki, hórske lěsy preferuje.
Wšědna kótwica
Wopis
Wšědna kótwica je jednolětna rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 60 hač 300 cm.
Dolyna
thumb|left
Radwor
Geografija
mini|left|Powětrowy wobraz Radworja (2017) mini|left|[[Mała Sprjewja a rybjacy hat pola Lipiča]]
Radworski gmejnski teritorij rozpřestrěwa so wot Budyskeje měšćanskeje hranicy na juhu hač do krajinje hornjołužiskeje hole a hatow na sewjeru.
19. lětstotk
Hižo 1650 měješe Radwor swójsku šulu, na kotrejž wučeše hač do 1850 jenički wučer. Mikławš Brojer wuwučowaše w lěće 1836 na přikład cyłkownje 120 šulerjow w třoch rjadownjach. W lěće 1848 so mjeztym hižo wjace hač 200 šulerjow na Radworskej šuli wuwučowachu, z kotrychž rěčachu 98 % serbsce. Wjetša šula natwari so w lěće 1874 za hatkom w zapadźe wsy.
Po zwrěšćenym pospyće Christopha von Minckwitza křižerski procesion 1632 zakazać, so nałožk tola zhubi. Hakle 1882 so jutrowne jěchanje, po wjace hač dwě sćě lětach, znowa wožiwi, spočatnje do Zdźěrje a wot 1892 do noweje Baćońskeje wosady. Jenož we wójnskim lěće 1945 so njejěchaše.
Wobydlerstwo
mini|upright|Radworska [[Cyrkej swjateje Marije, kralowny róžowca|cyrkej swj. Marije, kralowny róžowca]] Po Arnošta Mukowej statistice měješe Radwor we 1880tych lětach 571 wobydlerjow, mjez nimi 548 Serbow (96 %) a 23 Němcow. W lěće 1956 zwěsći Arnošt Černik serbskorěčny podźěl ludnosće wot 73,2 %, zdźěla přez přićehnjenje wuhnatych z něhdyšeho němskeho wuchoda po Druhej swětowej wójnje.
Daniel Landa
Daniel Landa (* 4. nowembra 1968 w Praze) je čěski spěwar a spěwydźěłar.
Sewsk
thumb|left
Baćony
Wopis
Ptaki su často čorne a běłe, maja dołhej noze a dołhu šiju. Wone docpěwaja wulkosć wot něhdźe 1,4 m. Jich pysk je dołhi.
Billy Talent
Billy Talent je kanadiska hudźbna skupina.
Krásná Lípa
Stawizny
Wjes załoži so njedaloko 1339 zničeneho hrodu Krásný Buk při starym wikowanskim puću mjez Čechami a Hornjej Łužicu a naspomni so k prěnjemu razej w lěće 1361. Bě tehdom hižo jedna z mało wosadnych wsow na teritoriju knjejstwa Tolštejn, ke kotremuž słušeše hač do lěta 1573. W druhej połojcy 19. lětstotka wuwiwaše so Schönlinde do jednoho ze srjedźišćow tekstilneje industrije w Sewjernych Čechach a dósta jako tajke w lěće 1870 měšćanske prawa. 1910 měješe nimale 7000 wobydlerjow. Po kóncu Druheje swětoweje wójny bu němskorěčne wobydlerstwo wusydlene, tak zo je ličba wobydlerstwa dźensa wo wjele niša.
Weimarska republika
thumb|Mapa Weimarskeje republiki Weimarska republika rěka historiska epocha Němskeho reicha po prěnjej swětowej wójnje mjez lětami 1918 a 1933. Započa so z wotstupjenjom němskeho kejžora dnja 9. nowembra 1918 resp. ze schwalenjom noweje wustawy přez narodnu zhromadźiznu we Weimarje dnja 11. awgusta 1919 a skónči so 30. januara 1933 z přewzaćom mocy přez nacionalsocialistow pod Adolfom Hitlerom.
Grzymkowice
Grzymkowice leža w srjedźnej Pólskej, we łódźskim wojewódstwje. Wjes ke gmejnje Biała Rawska słuša. W lěće 2006 je tam bydliło 269 ludźi.
Kózlikowe rostliny
Systematika
W tutej swójbje je pjeć rodow a něhdźe 40 (hač 60) družinow :
Chošćowcojty lenčk
Po někotrych žórłach so je swójbje trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae) přirjaduje.
Čorne wrónidło
Kćenja
Kćěje wot junija hač oktobra. Kćenja steja po pjećoch hač po dźesaćoch we krótkostołpikatych, wokołkojtych wijelach hornich łopjenowych rozporow. Króna je běła, płonje rozšěrjena a docpěje wulkosć wot 10 hač 15 mm a šěrokosć wot 6 hač 10 mm. Keluškowe kónčku su přez wótre zaliwy rozdźělene. Próšniki su dlěše hač próškowe nitki. Próškowe łopješka su złotožołte a centralnu kehel wutworja.
Trupin
Wobydlerstwo a rěč
Po ludličenju w lěće 2011 bydlachu we wsy 80 wobydlerjow w přerěznej starobje wot 39,9 lět (Sakska: 46,4). Z tym je Trupinske wobydlerstwo najmłódše w Rakečanskej gmejnje.
Pyšna želbija
Pyšna želbija (Salvia splendens) je rostlina ze swójby cycawkowych rostlinow (Lamiaceae).
Wopis
Łopjena su eliptiske a zubate.
Gogolowk
Wobydlerstwo
Po statistice Arnošta Muki měješe wjes w lěće 1884 cyłkownje 243 wobydlerjow, z nich 233 Serbow (96 %) a 10 Němcow. Arnošt Černik zwěsći 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot hišće 1,2 %.
Podsędkowice
Podsędkowice leža w srjedźnej Pólskej, we łódźskim wojewódstwje. Wjes ke gmejnje Biała Rawska słuša. W lěće 2006 je tam bydliło 90 ludźi.
Swjetlogorsk (Oblasć Kaliningrad)
Sydlišćo je so w lěće 1258 załožiło a ma wot lěta 1946 měšćanske prawa. Hač do kónca Druheje swětoweje wójny słušeše k němskemu krajej Wuchodna Pruska.
Zalužany
Zalužany (do 1946 — Tatary ) su wjes w Lwówskej oblasći w Ukrainje.
Klemens X.
thumb|Bamž Klemens X.
Fürth
Historiske jadro města nadeńdźe so wuchodnje a južnje rěčkow Rednitz a Pegnitz, kotrejž zjednoćitej so sewjerozapadnje stareho města do rěki Regnitz. Zapadnje město – za Mohano-Dunajowym kanalom zběha so Fürthski měšćanski lěs. Wuchodnje leži město Nürnberg a na sewjeru Erlangen.
Wódny bónčk
Wopis
Jich ricomy su na spódku hata, mjeztym zo dołho stołpikate, owalne, kulojte abo jěrchenkojte łopjena na wódnym powjerchu płuwaja, docpěwaja přeměr wot 2,5 hač do 15 cm, su oliwozelene a zwjetša błyšćace, druhdy wioletnje pokrjepjene.
Jan Pawoł II.
right|thumb|Jan Pawoł II. (1991) Jan Pawoł II. (łaćonsce Ioannes Paulus PP. II, byrgarske mjeno Karol Józef Wojtyła; * 18. meje 1920 we Wadowicach, Pólska; † 2. apryla 2005 we Watikanje) běše wot 16. oktobra 1978 hač do jeho zemrěća 26 lět a 5 měsacow bamž romsko-katolskeje cyrkwje.
Milan Hrabal
Hrabal pisa lyriku a prozu, přebasni pak tež ze serbšćiny do čěšćiny. Nimo toho wudawaše wjacore antologije kaž „Jazyk, jímž porozumíš větru“ (Rěč, kotruž z wětrom rozumiš) z přebasnjenej serbskej lyriku. Jako wudawaćel wozjewi dotal na 60 publikacijow a napisa jednaće lyriskich zwjazkow, zběrnik z powědančkami kaž tež dźěćacu knihu. Jeho poetiski cyklus „Cestou víry a bolesti“ je so nimo serbšćiny tež do němčiny a jendźelšćiny přełožił.
Nogajšćina
Rěči so wot něhdźe 87.000 ludźi.
Tuniki
Tuniki leža w srjedźnej Pólskej, we łódźskim wojewódstwje. Wjes ke gmejnje Biała Rawska słuša. W lěće 2006 je tam bydliło 195 ludźi.
Suraž
Sydlišćo je so w 17. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1781 měšćanske prawa.
Şatlyk
Leži w Murgabskej oazje pusćiny Karakum při rěce Murgab něhdźe 20 kilometrow zapadnje wot města Mary.
Jasna česnička
Wopisanje
Łopjena su linealne, błyšćace a docpěwaja šěrokosć wot 5 hač 10 mm.
Mała Boršć
Stawizny
Při puću do Praskowa dopomina prosty wopomnjenski kamjeń na ludoweho basnika Pětra Młónka, kotrehož na tutym městnje w februarje 1887 Boža ručka zaja.
Hilžbjeta II.
Jeje dospołny titul bě Elizabeth the Second, by the Grace of God, of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland and of her other realms and territories Queen, Head of the Commonwealth, Defender of the Faith.
Protwino
thumb|left Protwino je město ze 37.000 wobydlerjemi w ruskej oblasći Moskwa.
Mała Praha
Susodne wjeski su Njezdašecy na sewjeru, Hodźij na wuchodźe, Zemichow na juhowuchodźe a Spytecy na juhozapadźe.
Hórki
Stawizny
Dnja 26. apryla 1945 zamordowachu němscy esesowcy w běhu bitwy wo Budyšin w Hórkach zranjenych pólskich wojakow.
Wobydlerstwo
Po Mukowej statistice mějachu Hórki we 1880tych lětach 230 wobydlerjow, mjez nimi 226 Serbow (98 %) a jenož štyrjo Němcy. Arnošt Černik zwěsći 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa Hórčanskeje gmejny wot 89,2 %.
Měšćanske dźěle Budyšina
Lisćina měšćanskich dźělow
Zagmejnowane wsy, mjeztym jako měšćanske dźěle płaćace, su:
Wisconsin
je US-ameriski zwjazkowy stat, kotryž leži na sewjeru kraja při Wulkich jězorach. Ma něhdźe 5,7 milionow wobydlerjow na 170.000 km² a je tuž rědko wobsydleny. Stolica je Madison z 233.000 wobydlerjemi, najwjetše město pak Milwaukee z nimale 600.000 wobydlerjemi.
Trubčewsk
Sydlišćo je so w lěće 975 załožiło jako wjes Trubjež a ma wot lěta 1778 měšćanske prawa.
Daški
Wobydlerstwo
W lěće 1825 měješe wjeska po hamtskej statistice jenož 25 wobydlerjow, 1880 pak hižo 110. Po statistice Arnošta Muki běchu srjedź 1880tych lět wot cyłkownje 111 wobydlerjow 108 serbskich a jenož tři němscy. Rěčeše so sylnje wot delnjoserbšćiny wobwliwowana holanska narěč.
Kobeljaky
Kobeljaky je město w Poltawskej oblasći na Ukrainje. Leži při rěce Worskla něhdźe 70 kilometrow juhozpadnje Poltawy.
Ma něhdźe dźewjeć tysac wobydlerjow.
Hamt Derbno-kraj
Hamt nadeńdźe so na juhowuchodźe wokrjesa a mjezuje ze Sakskej na juhu a z Pólskej na wuchodźe.
Unječa
Sydlišćo je so w lěće 1887 załožiło a ma wot lěta 1940 měšćanske prawa.
Mari El
W lěće měješe Mari El 0 wobydlerjow. Z nich běchu 45 % Rusojo a něhdźe 42 % Mari, přisłušnicy.
Rohatyn
Rohatyn je město w Iwanofrankiwskej oblasći na zapadźe Ukrainy. Leži při rěce Hnyla Lypa w historiskej Galiciskej něhdźe 60 kilometrow sewjernje Iwano-Frankiwska.
Prěnja swětowa wójna
Přehlad podawkow
Prěnja swětowa wójna tworješe zakład za fašizm w Italskej kaž tež nacionalsocializm w Němskej, bu z tym pak tež k předchadnikej Druheje swětoweje wójnje. Zasudźenjow, kotrež Prěnja swětowa wójna budźeše, a sćěhow hač do najmłódšeje zašłosće dla płaći wona jako „prakatastrofa 20. lětstotka“. Z njej skónči so doba (wysokeho) imperializma a započinaše so hač do dźensnišeho trajace rozestajenje prašenja wójnskeje winy. Tež na kulturnym polu twori Prěnja swětowa wójna cezuru. Remarqueowe wjelekróć wuznamjenjene frontowe dožiwjenja w zakopach, mrěće masow a nuzowy přewrót wšědneho dnja tež ciwilneho wobydlerstwa změni měritka a perspektiwy wuměłcow a spisowaćelow nic jenož w porewolucionarnych towaršnosćach Sowjetskeho zwjazka a Weimarskeje republiki.
Lěćo
thumb|Polo w lěću Lěćo je najćopliši ze štyrjoch počasow w měrnej a arktiskej klimowej conje. Za tym hač wono na sewjernej abo južnej połkuli knježi, rozeznawaja mjez sewjernym a južnym lěćom. Sewjerne lěćo so runočasnje z južnej zymu wotměwa. Dla pućowaceho cenitoweho stawa słónca mjez južnym a sewjernym wobrotnikom wospjetuje so lěćo w kóždej hemisferje w lětnym turnusu.
Türkmenabat
Leži na sewjerowuchodźe pusćiny Karakum při lěwym brjoze rěki Amudarja něhdźe 470 kilometrow sewjerowuchodnje Ašgabata. Přez město wjedźe Transkaspiska železnica.
Drogojce
Geografija
thumb|left|Knježi dwór w Krosnom wokoło 1860 (ze zběrki [[Alexander Duncker|Alexandera Dunckera)]] Drogojce mjezuja na sewjeru z Gólišynom, na wuchodźe z gmejnu Kózle-Gólsk, na juhu z Łukowom a na zapadźe z gmejnu Dahmetal we wokrjesu Teltow-Fleming. Přez gmejnski teritorij ćeče rěka Dubja.
Horst Seehofer
thumb|upright|Horst Seehofer w lěće 2012
Horst Seehofer (* 4. julija 1949 w Ingolstadće) je němski politikar Křesćansko-socialneje unije w Bayerskej (CSU), kiž bě wot 27. oktobra 2008 hač do 13. měrca 2018 jako naslědnik Günthera Becksteina z ministerskim prezidentom Bayerskeje. Wot 14. měrca 2018 hač do 8. decembra 2021 bě nutřkowny a domizniski minister w kabineće Merkel IV.
Stachow
Stawizny
Křesćanscy Stachowčenjo přewažnje su protestanća a přisłušeja z lěta 1811 Palowskej wosadźe.
Sulšecy (Kulow)
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje typiskeho nawsowca jako Zhulisdorph je z lěta 1291. Ležownostne knjejstwo wukonješe přez lětstotki klóšter Marijina hwězda. Po Wienskim kongresu 1815 připadny wjes Pruskej a nowa hranica ze Sakskej běžeše wotnětka mjez Tradowom a Sulšecami.
Snjatyn
Ma něhdźe dźesać tysac wobydlerjow.
Würzburg
Würzburg je bjezwokrjesne němske wulkoměsto na samym sewjerozapadźe Bayerskeje. Je z něhdźe 125.000 wobydlerjemi šeste najwjetše město w Bayerskej a nadeńdźe so nad Mohanom w knježerstwowym wobwodźe Delnja Frankowska, 220 kilometrow sewjerozapadnje Mnichowa a 100 kilometrow wuchodnje Frankobroda. Würzburg je zarjadniske sydło knježerstwoweho wobwoda a hižo wot lěta 741 sydło romsko-katolskeho biskopstwa.
Ramjenskoje
thumb|left
Detlef Kobjela
mini|Kobjela w lěće 2010
W lěće 1980 přewza městno šefdramaturga při SLA a přećahny ze swójbu do Budyšina. Wot 1990 do 1995 bě skónčnje z intendantom ansambla. Wot toho časa skutkowaše jako swobodny komponist w Budyšinje, měješe pak husćišo wojować ze strowotniskimi problemami. Dnja 18. meje 2018 zemrě w starobje 74 lět w Budyšinje.
Awtonomny wokrjes Jamalskich Nencow
Awtonomny wokrjes Jamalskich Nencow je jedne z najmjenje wobsydlenych regionow w Ruskej. Hustosć wobydlerstwa wučinja jenož 0,7 na km². W lěće měješe cyłkownje  wobydlerjow. Z nich běchu 59,7 % Rusojo. Najwjetšej mjeńšinje su Ukrainjenjo (9,4 %) a mjeno dawacy Nencojo (5,7 %). Jich podźěl je w zašłymaj lětdźesatkomaj rostł. Dalše domoródne mjeńšiny su Chantojo, Komi a Selkupojo.
Ernst Busch
Filmografija
njedokónčene filmowe projekty:
Tlumač
Tlumač (, Tłumacz) je město w Iwanofrankiwskej oblasći na zapadźe Ukrainy. Leži při rěce Tlumač w historiskej Galiciskej něhdźe 30 kilometrow jihowuchodnje Iwano-Frankiwska.
Venezuela
Hač do lěta 1811 bě Venezuela ze španiskej koloniju. Wotkrywar Amerigo Vespucci pomjenowa kraj po Bjenatkach (Venezia) jako Venezuela („małe Bjenatki“).
Geografija
Najwyše hory Venezuele leža we wuběžkach Andow na sewjerozapadźe (Pico Bolívar, 4981 m). W kónčinje taflowcow na juhu nadeńdźe so najwyši wodopad na swěće, Salto Ángel.
Salow
Susodne městna su Kulow na sewjeru, Hózk na wuchodźe, Koćina na juhowuchodźe, Sulšecy na juhozapadźe a k Wóslinkej słušacy Lubhozdź na zapadźe.
Rynar
Geografija
We wokolinje Rynarja je wjele wulětnych cilow, na př. Sokolnik w Hohwaldźe, Weifaer Höhe pola Motydła, Wulki Pichow pola Tućic, wuhladnišćo Sydom lipow pola Wołbramec a druhe. Je tež 7,8 km dołha kołowa pućowanska šćežka z rjanymi rozhladami. Wokolina Rynarja je z pućowanskimi šćežkami derje spřistupnjena.
Korla Božidar Křižan
W lěće 1919 zmandźeli so z Marju Wirthec ze Stróže (1892–1955), sotru Pawoła a Gerharda Wirtha. Zawostaji ju a dźowce Marju (1920–2007, pozdź. Herrmannowa) a Martu (1922–2002, pozdź. Cyžowa).
Innocenc X.
mini|upright|Bamž Innocenc X.
Dźarkand
thumb|Dźarkand w Indiskej
Neustadt in Sachsen
Geografija
Na juhozapadźe leži měšćanski dźěl Polenz. Rěčka z jenakim mjenom předobywa so přez zornowc a potom tež přez pěskowc hač k zliwej ze Zebnicu, zo by so potom po něšto kilometrach jako Lachsbach blisko Žandowa do Łobja wuliwała. Polencny doł je sławny za najwjetše přirodne wustupowanje samoróstnych běłych zwónčkow znutřka Němskeje. 130px|thumb|Hora Unger 130px|thumb|Pohlad z wyšiny Götzinger Höhe na Neustadt Bóle južnje stupa hórski hrjebjeń hory Unger (538m) z telewizijnej wěžu a z rozhladnej wěžu. Předhora Ungera je Götzinger Höhe - rozhladnišćo z wěžu a hosćencom we wysokosći 425 m na juh wot Neustadta. Tuta je woblubowane wulětny cil Neustadćanow. Dóńdźe so ju z nowotwarskeho štwórća „Bruno-Dietze-Ring“ přez „Promenadenweg“, hdźež je piknikowe městno z małej knaippowa připrawa (woduteptanje). Z wěže, kotraž ze železneje konstrukcije wobsteji, maće rjany rozhlad hač do wokolnych horin Połobske pěskowčiny, Rudne hory, Łužiske hory a při dobrym rozhledźe tež hač do Izerskich horin a Kyrkonošow. W zymje je zjězd z Götzinger Höhe jako sankowanišćo woblubowany.
thumb|center|500px|Pohlad na lěs Hohwald
Měšćanske dźěle
Nimo hłowneho měšćanskeho dźěla Neustadt in Sachsen su měšćanske dźěle Berthelsdorf, Krumhermsdorf, Langburkersdorf, Niederottendorf, Oberottendorf, Polenz, Rückersdorf a Rugiswalde.
Zajimawosće
Na fasadźe twarjenja Dresdner Straße 3 - šokoladowy wobchod - dopomina relief na „Pfeng-Pauline“, wikowansku žonu, kotraž bě wokoło 1900 po cyłym měsće znata wosobina. We swojim korbiku měješe přeco słódčizny, kotrež za pjenježki, za fenki, (tohodla jeje mjeno) na ludowych swjedźenjach wokoliny předawaše. Bě stajnje chudobnje zdrasćena, z drjewjancami a nahłownym rubiškom, zawostaji wšak po legendźe při swojej smjerći nahladne zamóženje.
Zwjazkowa awtodróha 15
Zwjazkowa awtodróha 15 ( Bundesautobahn 15, skrótka BAB 15 abo A 15, tež Błótowska awtodróha) je awtodróha we wuchodnej Němskej a dźěl europskeje dróhi 36. Běži wot blisko Lubnjowa ležaceho Błótowskeho třiróžka z awtodróhu 13 (Berlin–Drježdźany) přez juhowuchodnu Braniborsku hač k pólskej hranicy pola Baršća, hdźež je z pólskej do Wrócławja wjedźacej awtodróhu 18 zwjazana. Cyłkowna dołhota na němskej stronje je 64 kilometrow.
Regnitz
Regnitz (serbsce tež Regnica) je něhdźe 59 kilometrow dołha rěka w sewjernej Bayerskej a lěwy přitok Mohana. Wona nastanje při zliwje rěčkow Pegnitz a Rednitz w frankowskim Fürthu a běži hłownje do sewjerneho směra přez Erlangen, prjedy hač so za Babinom do Mohana wuliwa, při čimž ma wjace wody hač Mohan sam. Hromadźe z přitokom Rednitz a jeje žórlicu Frankowski Rezat je 162 kilometrow dołha.
Awtonomny wokrjes Nencow
W lěće měješe Awtonomny wokrjes Nencow  wobydlerjow. Z nich běchu 63 % Rusojo. Najwjetšej mjeńšinje su mjeno dawacy Nencojo (18 %) a Komi (9 %).
Tysmenycja
Sydlišćo je so w lěće 1143 prěni raz naspomniło. Wot lěta 1448 měšćanske prawa. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.
Wieluń
Wieluń (ˈvʲɛluɲ) je město a gmejna w srjedźnej Pólskej, we łódźskim wojewódstwje, při rěce Pyszna. W lěće 2006 je tam bydliło 27 251 ludźi.
Maine
Stat mjezuje z kanadiskimaj prowincomaj Québec a New Brunswick na sewjeru a na wuchodźe kaž tež z US-ameriskim zwjazkowym statom New Hampshire na zapadźe. Na juhu twori pobrjóh Atlantika přirodnu hranicu. Najwyši dypk je Mount Katahdin (1606 m).
Kavadarci
Kavadarci je město w regionu Tikves, wažny winarski region w Makedonskej.
Pjekar
Pjekar je:
Njemen
Stawizny
W juliju 1807 podpisa so Tilsitski měr mjez francoskim kejžorom Napoléonom I., ruskim carjom Aleksandrom I. a pruskim kralom Bjedrichom Wylemom III. na spławje wosrjedź rěki. Wot lěta 1920 je delni běh Njemena statna hranica, najprjedy mjez Wuchodnej Pruskej a pod mjezynarodnym zarjadnistwom stejacym Memelskim krajom, wot 1945 do 1991 mjez sowjetskimaj republikomaj Litawskej a Ruskej a wot 1991 mjez njewotwisnej Litawskej a Ruskej federaciju.
Kaledźina
Kaledźina (Viburnum) je ród ze swójby pižmonkowych rostlinow (Adoxaceae). Dalše serbske mjeno je kalinka.
Hwězdne njebjo
Hwězdowe njebjo wobsteji we wjacerazowym zmysle z dweju połojcow abo hemisferow: Za astrometriju a sferisku astronomiju je hwězdne njebjo baza za definiciju poćahowanskich systemow za krute koordinaty w hwězdnym systemje, sideriske periody a za městny čas abo swětowy čas (UT). Hlej k tomu tež na časowe systemy.
Lobendava
Gmejna wobsteji z wjesneju dźělow Lobendava a Severní (Hilgersdorf), najsewjernišeje čěskeje wjeski.
Pyrjatyn
Pyrjatyn je město w Poltawskej oblasći na Ukrainje. Leži při rěce Udaj něhdźe 160 kilometrow sewjerozapadnje Poltawy.
Portłak
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Mjedźojz
Mjedźojz ( Medewitz) je wjes na juhu hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słuša wot lěta 1968 ke gmejnje Zemicy-Tumicy a leži mjez 240 a 250 m nad mórskej hładźinu w hornjołužiskej pahórčinje. Hač do lěta 1968 bě Mjedźojz samostatna gmejna z wjesnym dźělom Brězyšćom.
Pjetrozawodsk
Pjetrozawodsk (, Petroskoi; 1703/04 Šujskij Zawod/Шуйский Завод, 1704–77 Pjetrozawodskaja Sloboda/Петрозаводская Слобода, wot 1777 rusce Pjetrozawodsk/ Петрозаводск, 1941–44  Äänislinna) je město w Ruskej federaciji. Leži w sewjerozapadźe europskeje Ruskeje při pobrjoze Onjegaskeho jězora a je najwjetše město a stolica Karelskeje. Ma něhdźe 275 tysac wobydlerjow.
Wasilewičy
Wasilewičy su městačko w Homelskej oblasći na juhu Běłoruskeje.
Ruza
Leži při rěce Ruza něhdźe 80 kilometrow zapadnje Moskwy.
Sydlišćo je so w lěće 1328 załožiło a ma wot lěta 1781 měšćanske prawa.
Niemen
Niemen je:
Górnej
Wobydlerstwo
Po statistice Arnošta Muki měješe wjes w lěće 1884 cyłkownje 263 wobydlerjow, z nich 259 Serbow (98 %) a štyrjo Němcy. Arnošt Černik zwěsći 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot hišće 57,8 %.
Abelija
Stejnišćo
Někotre družiny su zymokrute, mjeztym zo druhe su přećiwo mrózej nachilne. Wone maja radšo pak słónčne pak lochko chłódkojte stejnišća. Ale potrjebuja dreněrowane pódy a prawidłownje wodu.
Jaremče
Ma něhdźe wosom tysac wobydlerjow.
Koblenz
Koblenz je sydło kampusa uniwersity Koblenz-Landau, zarjadnistwa wokrjesa Mayen-Koblenz, zwjazkoweho archiwa a wustawoweho sudnistwa Porynsko-Pfalcy.
Nazywajewsk
Sydlišćo je so w lěće 1910 jako wjes Sibirskij posad załožiło a ma wot lěta 1956 měšćanske prawa.
Ramygala
thumb|left
Niemirowice
Niemirowice leža w srjedźnej Pólskej, we łódźskim wojewódstwje. Wjes ke gmejnje Biała Rawska słuša. W lěće 2006 je tam bydliło 154 ludźi.
Albanšćina
Klasifikacija
Zo słuša albanšćina do indoeuropskich rěčow, bu dopokazane w lěće 1854 wot němskeho rěčespytnika Franz Bopp. Wona předstaji pak swójsku njewotwisnu hałuzu indoeuropskeje rěčneje swójby bjez bliskich přiwuznych. Wjetšina rěčespytnikow wuchadźa z toho, zo pochadźa albanšćina z iliršćiny, mjeztym zo widźa druzy jeje pochad w Dako-thrakšćinje-.
Dwurěčne znamješka
mini|Serbsko-němskej znamješce w [[Chrósćicy|Chrósćicach]]
W Europje jewja so dwurěčne znamješka we wjele wjacerěčnych kónčinach, w Němskej nimo Łužicy tež w dźělach Schleswigsko-Holsteinskeje (němsce-dansce abo němsce-frizisce) a we wjacorych sewjernych zwjazkowych krajach we wysokoněmčinje a delnjoněmčinje. Zwonka Němskeje maja dwurěčne znamješka mjez druhim we Waliziskej, Šotiskej, Irskej, Baskiskej, w Južnym Tirolu, Korutanskej a dźělach Słowjenskeje, Serbiskeje, Finskeje, Šwicarskeje a Pólskeje.
Pućniki
Kolesowarske pućniki so w serbskim sydlenskim rumje w Sakskej wot 2019 zasadnje dwurěčnje wuhotuja. Tež za pućowanske šćežki płaći w Budyskim wokrjesu wotpowědny předpis, kotryž so pak husto njedodźerži.
Zjawny wobchad
W serbskim sydlenskim rumje maja wšě železniske zastanišća a dwórnišća dwurěčne tafle, na kotrychž je mjeno zastanišća w němčinje a serbšćinje widźeć. Busowe zastanišća su tuchwilu (2020) jeničce w zarjadniskim zwjazku „Při Klóšterskej wodźe“ a na jednotliwych druhich městnach dwurěčnje wuhotowane. Po planach wobchadneju zwjazkow VVO a ZVON maja so pak po cyłym serbskim sydlenskim rumje w přichodnych lětach dwurěčne taflički při zastanišćach nastajić.
Guatemala
Geografija
Najwyša hora je Tajumulco (4 220 m nad normalnej nulu).
Wjetka
Ma něhdźe wósom tysac wobydlerjow.
Radźastan
Radźastan (Hindi: राजस्थान, Rajasthan) je zwjazkowy stat Indiskeje. Ma 65,5 milionow wobydlerjow a přestrjeń 342.239 km², potajkim 191 wobydlerjow na kwadratnym kilometru. Statna stolica je Jaipur. Radźastan ma Hindi jako jeničku zarjadnisku rěč, ale tam so tež Bhili (4,6%), Pandźabi (2%) a wjele dalšich rěčow rěči.
Pyrenejski hwěžkan
Pyrenejski hwěžkan je rostlina ze swójby hyacintowych rostlinow (łaćonsce: Ornithogalum pyrenaicum, Hyacinthaceae).
Jědźny portłak
Wopis
Kćěje wot junija hač do septembra. Kćenja docpěwaja wulkosć wot něhdźe 8 mm. Kóžde kćenje so jenož jednoho dopołdnja puknje a so sam wopróši.
Myto Zejlerja
Lawreaća
Knjeni dr. Irenje Šěrakowej (* 1942) spožči so myto za serbsku rěč 2016 za „spušćomne, wutrajne a wobšěrne skutkowanje na dobro praweho nałožowanja serbskeje rěče w najwšelakorišich wobłukach pismowstwa.“ Lawreata počesći dr. Eva-Maria Stange 16. septembra 2016 w Kamjencu.
Ćernjojty ćernjowc
Ćernjojty ćernjowc (Rubus senticosus) je kerk ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Friedrich Ebert
Friedrich Ebert (* 4. februara 1871 w Heidelbergu; † 28. februara 1925 w Berlinje) bě němski politikar strony SPD a prěni Němskostatny prezident wot 1919 hač do swojeje smjerće 1925.
Mjez 1919 a 1923 da wjacore zběžki z lěwicarskeje a prawicarskeje strony porazyć.
Peter Pellegrini
mini|upright|Pellegrini w lěće 2015
Wjazońca (gmejna)
Wuwiće wobydlerjow
Ličby wobydlerjow (staw 31. decembra):
13. junija
13. junija abo '''13. smažnika''' je 164. dźeń gregorianiskeje protyki (165. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 201 dnjow hač do kónca lěta.
Błohašecy
Geografija
mini|left|Karta Błohašec spočatk 20. lětstotka Wjeska leži zapadnje Budyskeho centruma w hornjołužiskich honach a mjezuje na sewjeru ze zwjazkowej awtodróhu 4. Južnje wot Błohašec wjedźe statna dróha S 111 (Budyšin–Biskopicy) a přez wjes S 100 do Kamjenca. Mjez wjesku a awtodróhu nadeńdźe so přemysłowa přestrjeń Słona Boršć.
Stawizny
Błohašecy słušachu hač do lěta 1969 do Bolborčanskeje gmejny a běchu potom dźěl gmejny Słona Boršć-Bolborcy, kotraž bu w lěće 1994 zagmejnowana do Małeho Wjelkowa. 1999 přińdźe hromadźe z Małym Wjelkowom do Budyšina.
Wobydlerstwo
Hlej tež: Kulturne pomniki w Błohašecach
Berestečko
thumb|left
Balaklija
Ma něhdźe 29 tysac wobydlerjow.
Rokiškis
Ma něhdźe dwanaće tysac wobydlerjow.
Nawječorny dušan
Stejnišćo a rozšěrjenje
Ma radšo hłubokosahace pódy w hórskich městnach we wysokosćach wot hač do něhdźe 900 m.
Sjerpuchow
Leži při rěce Nara něhdźe 100 kilometrow juhowuchodnje Moskwy.
Čerwjena cycawka
Łopjena
Łopjena sedźa přez křiž přećiwostejne na stołpiku, su na spódku wutrobojte a tupje zubate a docpěwaja dołhosć wot 1 hač do 1,5 cm.
Dobruš
Ma něhdźe 18 tysac wobydlerjow.
Demidow (město)
thumb|left
Demidow je městačko w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w Smolenskej oblasći a ma něhdźe šěsć tysac wobydlerjow.
Karl Dönitz
Dönitz bě jedyn ze 24 wobskorženych w Nürnbergskim procesu přećiwo wójnskim złóstnikam a bu zasudźeny k 10 lětam jastwa.
Grjekska
Geografija
Mjezuje z Albanskej na sewjerozapad, ze Sewjernej Makedonskej na sewjer, z Bołharskej a Turkowskej na sewjerowuchod a ze Srjedźnym morjom na zapad, juhu a wuchod.
Helgoland
Nimo jězdźidłow policije, wohnjoweje wobory, cła a ambulancy njejsu awta na kupje dowolene.
Gazojak
Leži na sewjeru pusćiny Karakum při lěwym brjoze rěki Amudarja něhdźe 330 kilometrow sewjerozapadnje Türkmenabata.
Podnjesterska
Podnjesterska (moldawsce Нистрене/Nistrene, Приднестровье/Pridnjestrowje,  Придністров'є/Pridnistrowje) je mjezynarodnje njepřipóznaty, faktisce pak njewotwisny stat we wuchodnej Europje, kotryž bě so po rozpadźe Sowjetskeho zwjazka w Podnjesterskim konflikće wot Moldawskeje wotšćěpił. Nadeńdźe so zwjetša na lěwym (wuchodnym) brjoze Dnjestra, po kotrymž je tež pomjenowana. Stolica je Tiraspol.
Čerwjene Noslicy
Susodne wjeski su Chanecy na sewjeru, k Hodźijej słušace Nowe Spytecy na wuchodźe, Karlecy na juhu, Wjelkowy na juhozapadźe a Počaplicy na sewjerozapadźe.
Bojan Jovanovski
Karjera
Někotre z jeho spiwow su:
Tatarstan
Tatarstan płaći jako awtonomna republika z wosebje wjetšej samostatnosću a je bohaty na zemskich pokładach, na přikład na nafće.
Aizpute
Geografija
Leži při rěce Tebra něhdźe 150 kilometrow zapadnje Rigi a něhdźe 50 kilometrow sewjerowuchodnje wot města Liepāja.
Stawizny
Sydlišćo je so w lěće 1248 prěni raz naspomniło, jako da Dietrich Grüningenski, zastupjer Němskeho rjada w Liwlandskej, na tutym městnje natwarić hród. Hižo w lěće 1378 dósta Hasenpoth měšćanske prawa a běše jako wikowanske srjedźišćo samo čłon Hansy. Wot 1795 słušeše k Ruskemu carstwu a běše z wokrjesnym městom w Kurskim guwernemenće.
Rachlow pod Čornobohom
Towarstwa
Wot 1849 do 1866 skutkowaše w Rachlowje Serbske ewangelsko-lutherske towarstwo, kotremuž přisłušachu čłonojo z Rachlowa, Sowrjec, Brězowa a dalšich pod Čornobohom ležacych wsow. Zetkanišćo towarstwa bě chěža městopředsydy Handrija Ponicha w Rachlowje. Towarstwa steješe pod wliwom předsydy Jana Swory a Jana Stoša z Droždźija, kotrajž zastupowaštaj jara konzerwatiwny ewangelski směr, kotryž měrješe so přećiwo politiskim cilam serbskeho narodneho hibanja kaž tež přećiwo wobnowjenju serbskeje rěče. Nabožina a misionstwo stejištej w srjedźišću aktiwitow.
Tara (město)
thumb|left Tara ( Тара) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije.
Niagaraske wodopady
Niagaraske wodopady wobsteja z dweju wodopadow, jednoho na US-ameriskim boku (American Falls) a jednoho na samej hranicy mjez USA a Kanadu (Horseshoe Falls = „Pódkowowy wodopad“). Ameriski wodopad je 260 metrow dołhi a mjez 21 a 34 metrami wysoki, Pódkowowy wodopad je 670 metrow dołhi a ma wysokosć wot 57 metrow. Wulki dźěl wody rěki Niagara wužiwa so dźensa za dobywanje energije. Za łódźe wobsteji móžnosć, wodopady přez 43 km dołhi Wellandski kanal wobjězdźić.
Wóčko
Funkciski mechanizm płodźenje wobraza
thumb|Wóčne muskle Při wobhladowanju objekta wotpočowacy a wótry wobraz přez to nastanje, zo wóčne muskle, nas zwjetša w njewědomju, za sobu rozdźělne wurězki objekta před žolty blak suwaja. Wóčko njewotpočuje tuž při wobhladowanje ženje, wono je přeco w najmjeńšich pohibanjach. Dypk so za sekundowe snadne dźěle fiksuje, potom skakaja muskle z torhatym pohibanjom (sakkada) k sćěhowacemu dypkej. Z tutoho wottasowanja so skónčnje jasny cyły wobraz płodźi. Při wotpočowacym wobhladowanju traja jednotliwe fiksacije 0,2 hač 0,6 sekundow, tak zo so za čas sekundy 2 hač 5 sakkadow wotměwaja, při směšnišim hladanju nastanu sakkady časćiše a fiksaciske časy krótše.
Schorjenja wóčka
Při někotrych schorjenjach brónicy (na. př. při pokročowanej Retinopathia pigmentosa) so nadźija přichodnje wobnowjenje widźenskeje funkcije přez implantat retiny docpěć.
Połoženje pola ćěła
Při wjele zwěrjatach wóčce stej na hłowje.
Arnošt Holan
Narodźi so jako syn žiwnosćerja w Janecach pola Hodźija a wopytowaše wot 1898 do 1904 Krajnostawski wučerski seminar w Budyšinje. Wot 1904 do 1907 skutkowaše jako wučer w Myšecach a wot 1907 hač do lěta 1934 w Budyšinku. W tutym lěće pušćichu fašisća jeho jako „njepolěpšujomneho“ ze šulskeje słužby. Holan přesydli so do města a dźěłaše wot 1934 do 1937 jako pomocnik Jana Symanka w archiwje Maćicy Serbskeje. Po zawrjenju Serbskeho domu bě wot 1937 do 1945 z kantorom w Poršicach, Budyšinku a naposledk w Malešecach. W jeho Budyskim domje na Kleistowej so tajnje načolne wosoby Domowiny schadźowachu. Po kóncu Druheje swětoweje wójny sta so ze šulskim nawodu w Poršicach.
Porady Górne
Porady Górne su wjes w Pólskej.
Hórka
Geografija
Něhdźe pjeć kilometrow dołhi dróhowc Hórka nadeńdźe so podłu Běłeho Šepca we wuchodnym dźělu Hornjeje Łužicy na poł puću mjez Niskej na zapadźe a Rózborkom na sewjerowuchodźe. Susodne wsy su Husmanecy na sewjeru, Geheege na sewjerowuchodźe, kaž tež Hórčanskej gmejnskej dźělej Běhany na wuchodźe a Mückenhain na juhu.
Kósobuz
Kósobuz ( Kunersdorf) je delnjołužiska wjes w braniborskim wokrjesu Sprjewja-Nysa, kotraž słuša wot lěta 1993 do gmejny Gołkojce. Do toho bě wot lěta 1950 dźěl gmejny Popojce. Leži něhdźe dźesać kilometrow zapadnje Choćebuza při železniskej čarje do Berlina a ma wokoło 450 wobydlerjow.
Wjes so w lěće 1464 k prěnjemu razej naspomni a bu w Třicećilětnej wójnje zničena.
Zofiów
<br style="clear:both;" />
Seýdi
Ma něhdźe 21 tysac wobydlerjow.
Sewjerorynsko-Westfalska
Města
Wot 20 najwjetšich němskich městow nadeńdu so dźesać w Sewjerorynsko-Westfalskej.
Politika
<br style="clear:both;" />
Bamž
hlej tež: Nastawki wo bamžach w serbskej Wikipediji
Serbske towarstwo Zernička
thumb|Klukš w 1920tych lětach
Njepoměrny ćernjowc
Njepoměrny ćernjowc (Rubus immodicus) je kerk ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Chanecy
Susodne wjeski su k Hodźijej słušace Lutyjecy a Spytecy na sewjeru a wuchodźe, Čerwjene Noslicy na juhu a Počaplicy na zapadźe.
Wysokosć nad mórskej hładźinu
Mórska hładźina jako poćahowa wysokosć
Za poćahowe wysokosće krajoweho wuměrnistwa so husto definowany přerězk pobrjožneho pegela abo dypk geodetiskeho datuma w nutru kraja jako nulowy dypk wobkedźbuje. Wažny přikład za tajku wysokostnu definiciju w Europje je wysokosć Amsterdamskeho pegela, kotryž so 1684 zawjedźe. Z postajenjom nuloweho dypka systema poćahoweje wysokosće su daty wysokosćow wot chabłanja mórskeje hładźinje njewotwisne. Na wotwisnosć wot stawa wody dopomni jenož hišće słowo pegel w pomjenowanju. Přikład za referencowy dypk w nutru kraja je něhdyši němski normalny wysokostny dypk z lěta 1879 w Berlinje.
Žytkawičy
Žytkawičy su město w Homelskej oblasći na juhu Běłoruskeje. Město je zarjadniske sydło Žytkawičskeho rajona.
Aknīste
Geografija
Leži při rěce Dienvidsusēja něhdźe 130 kilometrow juhowuchodnje Rigi a něhdźe 70 kilometrow sewjerozapadnje wot města Daugavpils.
Edward Wornar
Wot lěta 1993 běše Wornar ze sobudźełaćerjom Serbskeho instituta w Budyšinje. Wot lěta 2003 je Wornar profesor za sorabistiku a tuž direktor Instituta za sorabistiku Lipšćanskeje uniwersity.
Šleska
Pólska Šleska
Wjetšina wobydlerjow pólskeje Šleskeje su Polacy, ale je tež mała němska mjeńšina.
Bohoduchiw
Bohoduchiw je město w Charkiwskej oblasći na Ukrainje, blisko ruskeje hranicy. Leži při rěce Merla něhdźe 50 kilometrow sewjerozapadnje Charkiwa.
Wódny žórlenk
Wódny žórlenk (Montia fontana) je rostlina ze swójby portłakowych rostlinow (Portulacaceae).
Pěskowy ćernjowc
Pěskowy ćernjowc (Rubus ammobius) je kerk ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Kitelnička
Kitelnička (Muscari) je ród ze swójby hyacintowych rostlinow (Hyacinthaceae).
Saterfrizišćina
Stawizny
Sydlerjo z Wuchodneje Friziskeje, kotřiž běchu swoje prěnjotne sydła pod ćišćom přirodnych katastrofow wopušćili, su spočatki saterfrizišćiny w kónčinach dźensnišich sydlišćow Ramsloh (saterfriz. Roomelse), Scharrel (Schäddel), Sedelsberg (Sedelsbierich) a Strücklingen (Strukelje) etablěrowali.
Wuskidź
Wobchad
Při wuchodnej kromje gmejny leži při železniskej čarje Berlin-Zhorjelc dwórnišćo Wuskidź, kotrež so hižo za wosobowy wobchad njewužiwa; najbliše wosobowe dwórnišćo namaka so w Běłej Wodźe.
Počaplicy
Wobydlerstwo a rěč
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 114 wobydlerjow, mjez nimi 100 Serbow (88 %). Dźensa leži wjeska zwonka oficielneho serbskeho sydlenskeho ruma.
Holanski jałorc
Wopis
Holanski jałorc je štom, kotryž docpěwa wysokosć wot hač do 6 m, abo wutrajny kerk, kotryž docpěwa wysokosć a šěrokosć wot 3 hač do 4,5 m.
Maximilian Krah
mini|upright|Maximilian Krah w lěće 2016
Splažny wobchad
Splažny wobchad (tež splažny akt, koitus, přilěhwo, wulg. tež zlěhanje) je we wuskim zmysle seksualne zjednoćenje cycakow, při kotrymž so erigowany muski penis zadobywa do žónskeje waginy, potajkim waginalny wobchad. Dźensa wužiwa so zapřijeće dźeń a bóle tež za druhe seksualne praktiki, kotrychž zaměr njeje jenož rozpłodźowanje. Wobchadnorěčnje mjenuje so splažny wobchad tež krótko jako seks, štož pak eksaktne njeje, dokelž ma tute zapřijeće šěrši woznam.
W tradicionalnym moralnym systemje mnohich kulturow a nabožinow je splažny wobchad jenož w mandźelstwje mjez mužom a žonu dowoleny.
Ciolkowskij (město)
Sydlišćo je so w lěće 1961 załožiło.
Zwjazkowa awtodróha 4
W serbskej kónčinje ma awtodróha šěsć wotjězdow: Porchow (87), Horni Wujezd (88a), Słona Boršć (88b), Budyšin-zapad (89), Budyšin-wuchod (90) a Wóspork (91).
Vilkaviškis
thumb|left Vilkaviškis je město w Marijampolskim wobwodźe w Litawskej. Je zarjadniske sydło Vilkaviškiskeho rajona.
Leži něhdźe 20 kilometrow sewjerozapadnje wot města Marijampolė.
Sydlišćo je so w 13. lětstotku załožiło. Wulka židowska wosada (1897: 60 % ) je so přez holocaust dospołnje zničiła.
Quảng Bình
Połoženje
Quảng Bình leži 486 km na juh wot hłowneho města Vietnama Hà Nội a 1292 km na sewjer wot Ho Chi Minh City.
Němješk
Wobydlerstwo
Po Mukowej Statistice Łužiskich Serbow běše srjedź 1880tych lět wot cyłkownje 320 wobydlerjow hišće 210 serbskorěčnych (66 %).
Catherine Zeta-Jones
Catherine Zeta-Jones (* 25. septembra 1969 w Swansea) je britiska filmowa hrajerka.
Bjarnat Krawc
We wobłuku serbskeje hudźby je wosebje wuznamny jako nawoda serbskeho chóroweho hibanja w 1920tych a 1930tych lětach. Wobdźěłowaše ludowe spěwy. Ale tež jeho originarne kompozicije su hišće dźensa často spěwane, na př. Boža mša w serbskich kěrlušach (1938, na teksty Michała Nawki).
Slade
thumb|Slade Slade je jendźelska glam-rockowa a hard-rockowa hudźbna skupina.
Dmitrij Sergejewič Mjerežkowskij
thumb|right Dmitrij Sergejewič Mjerežkowskij (* 14. awgusta 1865 w Pětrohrodźe, † 9. decembra 1941 w Parisu) bě wuznamny ruski basnik a spisowaćel.
Nowowolynsk
Ma něhdźe 52 tysac wobydlerjow.
Alūksne
Ma něhdźe wósom tysac wobydlerjow.
Połćežka woda
Dokelž w přirodźe kóždy atom wodźika z něhdźe 6000 je deuterium, molekule połćežka woda je 1/3000 ze wšěch molekulow wody.
Kabinet Schröder I
Kabinet Schröder I bě wot 27. oktobra 1998 hač do 22. oktobra 2002 amtěrowace zwjazkowe knježerstwo Němskeje w 14. legislaturnej periodźe. Prěni kabinet tak mjenowaneje čerwjeno-zeleneje koalicije stronow SPD a Zwjazk 90/Zeleni pod zwjazkowym kanclerom Gerhardom Schröderom (SPD) bě 19. kabinet zwjazkoweje republiki.
Habrovany u Řehlovic
Geografija
mini|left|upright|Marijina kapałka Habrovany leža zapadnje Łobja w Čěskich srjedźnych horinach při wuliwje rěčki Záhořský potok do Radejčínskeho potoka. Sewjernje pozběhuje so Volská hora (309 m), na sewjerowuchodźe hora Na Kamenech (451 m), wuchodnje Smrčník (368 m) a Dubický kopec (358 m), na juhowuchodźe Výsluní (364 m) a Debus (395 m), južnje Radejčín (329 m) a Kletečná (710 m). Zapadnje wsy běži awtodróha D 8.
Walter Wenzel
kwalifikacije
Habilitowaše (promocija B) dóńdźe 04.07.1979 za Dr. sc. Phil. Tema bě "Studien zur sorbischen Anthroponymie nach Quellen des 14. bis 18. Jahrhunderts aus dem deutsch-slawischen Sprachkontaktraum an der Schwarzen Elster".