cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pólski sparik
Po někotrych žórłach so swójbje trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae) přirjaduje.
Běły Gózd
Běły Gózd ( Schönwald) je gmejna w braniborskim wokrjesu Dubja-Błóta. Nadeńdźe so na sewjerozapadźe Delnjeje Łužicy, něhdźe wósom kilometrow sewjerozapadnje Lubina. Gmejna słuša k hamtej Delnje Błóta a nasta w lěće 2001 z dotalneju gmejnow Běły Gózd (Schönwalde) a Waldow-Brand.
Mateusz Morawiecki
Mateusz Jakub Morawiecki (* 20. junija 1968 we Wrócławju) je pólski manager a politikar strony Prawo i Sprawiedliwość (PiS), kiž je wot 11. decembra 2017 jako naslědnik Beaty Szydło z ministerskim prezidentom Pólskeje. Do toho bě zastupowacy ministerski prezident kaž tež hospodarski a finančny minister w kabineće swojeje předchadnicy.
Slawharad
Leži něhdźe 70 kilometrow juhowuchodnje Mahiljowa a něhdźe 60 kilometrow juhozapadnje Kryčawa.
Awstralska
Geografija
Najwyši dypk je Mount Kosciuszko (2.228 m nad normalnej nulu), a najniše jězor Eyre (15 m pod normalnej nulu).
Čornecy
Susodne wjeski su Baćoń w sewjerowuchodźe, (Hornje) Sulšecy we wuchodźe, Prěčecy w juhowuchodźe, Liboń w juhozapadźe a Pozdecy w zapadźe.
Wobydlerstwo
mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Čornec
Rólna serlica
Kćenja
Kćěje wot meje hač junija. Kwětnistwo je hłowne. Króna docpěwa šěrokosć wot 4 hač 6 mm a je módra.
Powiat złotoryjski
Powiat złotoryjski je powiat (wokrjes) w pólskim Delnjošleskim wojewódstwje. Nadeńdźe so na juhozapadźe Pólskeje a mjezuje na zapadźe z Powiatom bolesławieckim, na sewjeru z Powiatom legnickim, na wuchodźe z Powiatom jaworskim kaž tež na juhu z Powiatom jeleniogórskim. Powiat ma něhdźe 45.000 wobydlerjow a přisłuša euroregionej Nysa.
Gmejny
Powiat wobsteji ze šěsć gmejnow, z nich
Thrakšćina
Getišćina
Getišćina bě rěčana we wuchodnym dźělu Thrakiskeje wot luda Getow (němsce Geten), potajkim na brjohu Čorneho morja.
Kant (Kirgiska)
Ma něhdźe 21 tysac wobydlerjow.
Hadam Zacharias Šěrach
Wón narodźi so jako syn Chrjebjanskeho fararja Pětra Šěracha w tehdy dospołnje serbskej wosadnej wsy. Wot 1707 do 1714 wopytowa Wjerchowsku šulu w Mišnje a 1714–17 studowaše w Lipsku filozofiju a teologiju. Tam załoži z pjećomi dalšimi studentami Serbske prědarske towarstwo. W lěće 1720 nastupi prěnje farske městno w Nosačanskej wosadźe, hdźež dźewjeć lět wosta. Wot 1729 hač do swojeje smjerće w lěće 1758 skutkowaše jako farar w Malešecach.
Myšyn
Myšyn (prjedy tež Mušyn; Müschen) je wjes w Hornich Błótach a gmejnski dźěl Bórkowow we wokrjesu Sprjewja-Nysa. Hač do 31. decembra 2001 běchu samostatna gmejna.
Wódra
Najwjetše města při Wódrje su Ostrava, Opole, Wrócław, Frankobrod a Šćećin.
Curaçaowa wobrotnička
Wopis
Zdónk a hałuzy su ležace.
Čěškecy
Stawizny
mini|left|Čěškecy čo. 2, ródny dom Jana Pětra Jordana Prěnje historiske naspomnjenje jako Teschcowitz pochadźa z lěta 1360. Ležownostne knjejstwo we wsy wukonješe přez lětstotki krajny bohot w Budyšinje. Cyrkwinsce słušeja přewažnje ewangelscy Čěškečenjo ze starodawna do Hodźijskeje wosady.
Dotal samostatna gmejna bu w lěće 1936 zagmejnowana do susodnych Koblic a přińdźe při gmejnskej reformje 1994 hromadźe z nimi do Hodźijskeje gmejny.
Wobydlerstwo
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 72 wobydlerjow, z kotrychž bě 69 Serbow (96 %). 1925 bě wot cyłkownje 65 wobydlerjow 46 ewangelskich a 19 katolskich.
Wosobiny
W Čěškecach narodźi so w lěće 1818 serbski slawist, publicist a wobchodnik Jan Pětr Jordan. Jeho ródny dom (čo. 2) bu wobchowany a saněrowany.
Sebastian Kurz
mini|upright|Sebastian Kurz w lěće 2016
Mytišći
thumb|left
Zubkaty sparik
Po někotrych žórłach so swójbje trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae) přirjaduje.
Usolje
thumb|left Usolje je městačko w europskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při rěce Kama w zapadnym předkraju Uralskich horin w Permskim regionje něhdźe 180 kilometrow sewjernje Perma. Ma něhdźe pjeć tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1606 załožiło a ma wot lěta 1940 měšćanske prawa.
14. decembra
1901–1950
thumb|120px|Leonardo Boff (* 1938)
Satkula
Wužórli so blisko Małeho Wosyka w Porchowskej gmejnje a ćeče přez Lejno, wokoło Kopšina a přez Chrósćicy. Na sewjer wot Chrósćic wuliwa so wotprawa do Klóšterskeje wody. Wot mjena rěčki je mjeno Radija Satkula wotwodźene.
Vis
Vis ( Lissa) je chorwatska kupa w Jadranskim morju, kotraž nadeńdźe so poměrnje zdalene wot twjerdźe wosrjedź morja. Ma něhdźe 4000 wobydlerjow na přestrjeni wot 90 km² a je tuž po wulkosći dźewjata a po wobydlerstwje jědnata najwjetša kupa Chorwatskeje. Hłowne sydlišćo na kupje je Vis.
Jěrowcowe rostliny
Systematika
Podswójba Hippocastanaceae wobsahuje pjeć rodow z něhdźe 130 družinami. Najbóle bohaty na družinach ród je klon (Acer) z něhdźe 110 družinami. Tu je lisćina rodow (po swójskim rozpowědanju „dospołna“ lisćina rodow po GRIN z dupjelnjenku)
Kemin
Leži w Čujskim dole při rěce Ču něhdźe 95 kilometrow wuchodnje Biškeka.
Washington, D.C.
Leži na sewjernym brjoze rěki Potomac. Mjezuje na sewjeru a wuchodźe z Marylandom a na juhozapadźe z Virginiju.
Čećikaty dub
Rozšěrjenje
Štom je w srjedźnej a juhowuchodnej Europje a zapadnej Aziji domjacy.
Daugavpils
Stawizny
Wulka židowska wosada (1921 – 40 %; 1935 – 24,6 % ) je so přez holocaust dospołnje zničiła.
Chilska stupjenčka
Chilska stupjenčka je rostlina ze swójby trudownikowych rostlinow (łaćonsce: Calceolaria integrifolia, Scrophulariaceae).
Brěza (wjes)
Brěza ( Birkau) je wjes w hornjołužiskim wokrjesu Budyšin. Słuša ke gmejnje Hodźij a leži 238 m nad mórskej hładźinu.
Wobydlerstwo
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 103 wobydlerjow, z kotrychž bě 85 Serbow (83 %). 1925 bě wot cyłkownje 129 wobydlerjow 124 ewangelskich, třo reformowani a dwaj katolikaj.
Baworski rupik
Baworski rupik (Saxifraga androsacea) je rostlina ze swójby rupikowych rostlinow (Saxifragaceae).
Čórlatowc
Čórlatowc (Quercus coccifera) je štom ze swójby bukowych rostlinow (Fagaceae).
Dobele
thumb|left Dobele (historiske němske mjeno – Doblen) je město w Letiskej. Je zarjadniske sydło Dobelskeho wobwoda.
Nowa Wjas (Gatojce)
Stawizny
Nowa Wjas naspomni so prěni raz pisomnje hakle w lěće 1632 jako Nawendorf. 1820 natwarichu prěnju šulu a 1954 wjesnu cyrkej. Wot 1974 do 1978 bu w sewjernym dźělu gmejny Janšojska milinarnja twarjena.
Jěrowc
Jěrowc (Aesculus) je ród ze swójby mydłowcowych rostlinow (Sapindaceae). Prjedy so do swójby jěrowcowych rostlinow (Hippocastanaceae) přirjadowaše, kotraž nětko je podswójba (Hippocastanoideae).
1. oktobra
1. oktobra abo '''1. winowca''' je 274. dźeń gregorianiskeje protyki (275. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 91 dnjow hač do kónca lěta.
Sokyrjany
Sokyrjany su městačko w oblasći Černiwci na zapadnej Ukrainje, při hranicy z Moldawskej. Leža při rěce Sokyrjanka w historiskej Bukowinje něhdźe 135 kilometrow wuchodnje města Černiwci.
Bóšericy
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 36 wobydlerjow, wot tych 33 Serbow (92 %).
Alpski mak
Stejnišćo
Preferuje lochko wapnite pódy.
Pakistan
Pakistan (oficielnje Islamska republika Pakistan) je wot lěta 1956 islamska federatiwna republika, kotraž leži w južnej Aziji. Po Indoneskej jedna so wo kraj z druhim najwjetšim islamskim wobydlerstwom na swěće.
Grobiņa
Sydlišćo je so w 13. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1695 měšćanske prawa.
Njebjelčicy
Geografija
Najwjetša wodźizna gmejny je Stary hat mjez Pěskecami a Smjerdźacej. Pěskečanska jama, kiž wužiwa so dźensa jako kupanišćo, leži hižo na Worklečanskich honach. Jenička přispomnjenja hódna rěčka je Jawora, kotraž běži přez Miłoćicy a Njebjelčicy. Najwyši dypk je Kamjentna hórka (206,6 m) mjez Serbskimi Pazlicami a Wěteńcu a najniši při Špitałskich łukach w Pěskečanskim lěsu njedaloko Bušenki (143 m). Ke geografiskim zajimawostkam słuša tak mjenowana „Miłočanska žaba“, hoberski błudźenk wupadacy kaž žabka, kiž steji njedaloko Miłoćic při Jaworje.
Stawizny
Znajmjeńša wot 15. lětstotka wobsteji Njebjelčanska wosada, ke kotrejž słušeja ze starodawna susodne Serbske Pazlicy. Drjewjana cyrkwička z kěrchowom steješe pak hižo w lěće 1346 wosrjedź wsy. Kapałka w Pěskecach płaći jako filialna cyrkej. Ležownostne knjejstwo měješe hač do 19. lětstotka klóšter Marijina hwězda, čehoždla wosta wjes tež po reformaciji katolska.
Gmejnska rada
Njebjelčanska gmejnska rada ma tuchwilu dwanaće čłonow. Komunalne wólby lěta 2014 mějachu slědowace wuslědki:
Dniprorudne
Ma něhdźe 19 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1961 załožiło a ma wot lěta 1970 měšćanske prawa.
Bramborski Serbski Casnik
Dołholětny redaktor Bramborskeho Casnika bě wučer Kito Šwjela.
Gulbene
Leži něhdźe 160 kilometrow wuchodnje Rigi.
Šklow
Sydlišćo je so w lěće 1520 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1762 měšćanske prawa.
Čajkowskij (město)
Sydlišćo je so w lěće 1955 załožiło a ma wot lěta 1962 měšćanske prawa.
Storožynec
Storožynec je město w oblasći Černiwci na zapadnej Ukrainje, při rumunskej hranicy. Leži při rěce Seret w historiskej Bukowinje něhdźe 25 kilometrow juhozapadnje města Černowic.
Ottendorf-Okrilla
Ottendorf-Okrilla je sakska gmejna, kotraž leži w zapadźe Budyskeho wokrjesa. Wona je z nimale 10.000 wobydlerjemi šesta najwjetša gmejna wokrjesa po wobydlerstwje a najwjetša, kotraž žane měšćanske prawa nima.
Mali
Po wojerskim puču 2012
Rada bjezstrašnosće UN, Afriska unija a zwonkowna spółnomócnjena EU Catherine Ashton zatamachu statny přewrót a napołožichu wojerskej junće sankcije; EU-komisija připowědźi, swoju wuwićowu pomoc za Mali na chwilu zastajić. 1. apryla 2012 připowědźi Sanogo, zo by wustawa zaso płaćiwa była a zo bychu so „swobodne, wotewrjene a demokratiske wólby“ zmóžnili. 6. apryla 2012 zwoli Sanogo do wobłukoweho dojednanja ze Zapadoafriskim hospodarskim zjednoćenstwom (ECOWAS) za přepodaće mocy ciwilnemu knježerstwu. Maliski sejmowy prezident Dioncounda Traoré měł přechodne prezidentstwo přewzać a w běhu 40 dnjow nowe wólby organizować, ECOWAS pak kónči swoje sankcije. Zo by tutón krok zmóžnił, wozjewi tež prjedawši prezident Touré 8. apryla swój wotstup.
Programěrowanske rěče
Proceduralne programěrowanske rěče
COBOL, FORTRAN, ALGOL, PASCAL a C poskića móžnosće funkcionalnej abstrakcije w formje procedurow a funkcijow. Ada pak poskića přidatnje móžnosć datoweje abstrakcije z pomocu abstraktnych datowych typow.
Pochowa wjechelca
Pochowa wjechelca (Agrostis canina) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Ludwig Nowak
Žiwjenje
Nowak běše katolski, ženjeny a měješe tři dźěći.
Hlusk
Hlusk je sydlišćo měšćanskeho typa w Mahiljowskej oblasći w Běłoruskej. Je zarjadniske sydło Hluskeho rajona.
Sydlišćo je so w lěće 1360 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1938 měšćanske prawa.
Šolta
Susodnej kupje su Brač na wuchodźe a Drvenik Veli na sewjerozapadźe. Wobstejitej přewoznej zwjazkaj z Bračom a Splitom.
Schleicherowa wjechelca
Schleicherowa wjechelca (Agrostis schleicheri) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Mjechki dub
Mjechki dub (Quercus pubescens Syn.: Q. lanuginosa) je štom ze swójby bukowych rostlinow (Fagaceae). Dalše serbske mjeno je móškojty dub.
Arnošt Ota Dučman
Arnošt Ota Dučman ( Ernst Otto Dutschmann; * 5. februara 1896 w Běłej Horje, † 31. oktobra 1945 w Budyšinje) bě serbski blidar a nowinar.
Belgern-Schildau
Gmejnski teritorij lězi mjez Łobjom na wuchodźe a sewjerozapadnym kóncom Dolanskeje hole na zapadźe.
Moločansk
thumb|left thumb|left
Ma něhdźe šěsć tysac wobydlerjow.
2. januara
2. januara abo '''2. wulkeho róžka''' je druhi dźeń gregorianiskeje protyki, tuž wostawa hišće 363 dnjow (364 w přestupnych lětach) hač do kónca lěta.
Hrjehor
Hrjehor je hornjoserbske muske předmjeno a swójbne mjeno, kotrež pochadźa wot grjekskeho słowa γρηγορέω, grēgoreō („kedźbować, stražować“).
Kibut
Kibut (Vanellus vanellus; zestarjene tež šćejca, kiwica, kibita) je ptak ze swójby pišćakow (Charadriidae).
Schminkowy dom
Konstrukcija domu je zdźěla woclowa a zdźěla woclobetonowa z płonej třěchu.
Swětlik
W někotrych žórłach so swójbje trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae) zarjaduje.
Sewjerosamiska rěč
Stopnjowa změna
Stopnjowa změna wosahuje dohromady 141 padow móžnych přeměnjenjow konsonantow a kombinacijow z nich. Tabela pokazuje jenož jedyn přikład za wšelake typy.
Substantiwy
Sewjerosamišćina ma šěsć padow: nominatiw, genitiw, ilatiw, lokatiw, komitatiw a esiw. Dokelž stary akuzatiw (kóncowka *-m) je spadnył ze starym genitiwom (kóncowka -n) słuži genitiw dźensa tež jako pad njeposrědneho objekta. Esiw ma jenož jednu formu za singular a plural.
Werby
Sewjerosamiski werb ma tři numerusy, tři wosoby, štyri časy a štyri modusy. Na rozdźěl wot substantiwow a adjektiwow maja werby w sewjerosamišćinje tež formy duala. Kaž pola substantiwow eksistuje tež pola werbow rozeznawanje mjezy runozłóžkowym, njerunozłóžkowym a kontrahowacym typami.
Zestajane formy eksistuja za perfekt a pluskwamperfekt (Mun lean boahtán ‘Ja sym přišoł’), za progresiw (Son lea borramin ‘Wón jě’, posłownje „wón je jědźacy“).
Syntaks
Normalny słowoslěd w sewjerosamišćinje je subjekt – werb – objekt, na př. Mun jugan gáfe ‘Ja piju kofej’. W prašacych sadach sćěhuje werbej partikla go, a werb steji na spočatku sady: Jugan go mun gáfe? ‘Piju ja kofej?’.
Słowoskład
Sewjerosamišćina je zhromadnje z druhimi rěčemi samiskeje hałuzy w běhu časa přewzała jara mnoho słowow z baltofinskich rěčow. K tym słušeja na př. addit ‘dać’ (fi. antaa), girji ‘kniha’ (fi. kirja), loahppa ‘kónc’ (fi. loppu), haddi ‘płaćizna’ (fi. hinta), šaldi (fi. silta), oahppat ‘wuknyć’ (fi. oppia) abo bánnogáhkku ‘pampuch' (fi. pannukakku, to zaspět z skandinawiskich rěčow).
Prawopisy
Nielsenowy prawopis je stawizniski a pokazuje formy słowow, kiž w dźensnišej rěče bóle njeeksistuja. Za wšědne nałožowanje běše ta ortografija njewužijomna.
Ugljan
Susodne kupy su Pašman na juhowuchodźe, Iž na juhozapadźe a Sestrunj na sewjerozapadźe. Z Pašmanom je Ugljan přez móst zwjazany. Nimo toho wobsteji prawidłowny přewozny zwisk do Zadara (4 km).
Janka Kupala
mini|upright|Janka Kupala Janka Kupala ( Янка Купала, poprawom Iwan Daminikawič Lucewič/Іван Дамінікавіч Луцэвіч; * 7. julija 1882 we Wjasynce pola Minska; † 28. junija 1942 w Moskwje) bě běłoruski narodny basnik, dramatikar, publicist a přełožowar. Hromadźe z Jakubom Kolasom a Maksimom Bahdanowičom słušeše k hłownym figuram běłoruskeho wozrodźenja (Адраджэнне) spočatk 20. lětstotka.
3. januara
3. januara abo '''3. wulkeho róžka''' je třeći dźeń gregorianiskeje protyki, tuž wostawa hišće 362 dnjow (363 w přestupnych lětach) hač do kónca lěta.
Nowe lěto
Nowe lěto je hłowny kalendrowy swjatk, moment přechada wot poslednjeho dnja lěta k prějnemu dnju přihodneho lěta. Nowe lěto je swjećene w mnohich kulturach wotpowědnje wužiwanemu kalendrej.
Prawa kastanija
Prawa kastanija (Castanea sativa) je štom ze roda kastanija (Castanea) znutřka swójby bukowych rostlinow (Fagaceae). Dalšej serbskej mjenje stej włóski jěrowc a jědźna kastanija.
Płody
Worjechowe płody su jědźne.
Dolan
Dolan ( Dahlen) je sakske městačko w Sewjerosakskim wokrjesu. Nadeńdźe so 22 kilometrow južnje Torhowa a 45 kilometrow wuchodnje Lipska při Dolanskej holi a ma něhdźe 4.000 wobydlerjow. Přez měšćanski teritorij wjedźe železniska čara Lipsk—Drježdźany.
Sewjerny mak
Wopis
Na spódku stejace łopjena su blědozelene abo namódreń zelene.
Polohy
thumb|left
Ma něhdźe 19 tysac wobydlerjow.
Jaškul
Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1885 załožiło.
Mykolajiw
thumb|left Mykolajiw (, – Nikolajew) je město na južnej Ukrainje. Zarjadniske sydło Mykolajiwskeje oblasće leži při Južnym Bugu něhdźe 480 kilometrow wuchodnje Kijewa.
Markojska Góla
Markojska góla ( Märkische Heide) je wulka gmejna w braniborskim wokrjesu Dubja-Błóta. Nadeńdźe so při wuchodnej kromje Delnich Błótow a sewjerowuchodnje Lubina. Přez gmejnu běži Sprjewja. Sydło gmejnskeho zarjada je Lutol při Lutolskim jězoru.
Dypkaty swětlik
Dypkaty swětlik (Euphrasia picta) je rostlina ze swójby hubinkowych rostlinow (Orobanchaceae).
Karpatowe zwónčki
Wopis
Kćěje w pózdnjej nalěću a lěću. Módre, lawendlowe abo běłe kćenja su keluškojte, docpěwaja šěrokosć wot 2,5 hač do 5 cm. Wone steja na 20-30 cm wysokich stołpikach.
Dušanbe
Dušanbe (, po słowje póndźela; w lětach 1929–1961 – Stalinabad) je najwjetše město a stolica Tadźikistana. Ma někak sydom stow tysac wobydlerjow a nadeńdźe so na zapadźe kraja.
Lesny sydrik
Wopis
Lesny sydrik trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 15 hač 30 cm.
Módry kurymór
Wopis
Stołpik je ležace hač postupowacy.
Wysokowsk
thumb|left
Leži při rěce Wjaz něhdźe 70 kilometrow sewjerozapadnje Moskwy a něhdźe 10 kilometrow zapadnje Klina.
Lastovo
Lastovo ( Lagosta) je chorwatska kupa w Jadranskim morju, kotraž nadeńdźe so poměrnje zdalene wot twjerdźe wosrjedź morja. Ma mjenje hač 1000 wobydlerjow na přestrjeni wot 41 km². Hłowne sydlišćo na kupje je Lastovo. Na Lastovu so hłownje wino, oliwy a sad plahuja.
Faberowy włosanc
Faberowy włosanc (Setaria faberi) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Serbski sydlenski rum
thumb|upright=1.7|Karta serbskeho sydlenskeho rumu
Delnjošleske wojewódstwo
mini|Jelenia Góra – cyrkej mini|[[Cyrkej Wang]]
W lěće měješe wojewódstwo  wobydlerjow.
Města
Najwjetše města w Delnjošleskim wojewódstwje su:
Kruhlaje
Leži při rěce Drut něhdźe 60 kilometrow sewjerozapadnje Mahiljowa.
Tokmak
Ma něhdźe 32 tysac wobydlerjow.
Taškent
thumb|left Taškent ( – Toshkent) je stolica a zdobom najwjetše město Uzbekistana. Ma někak 2,4 milionaj wobydlerjow a leži na wuchodźe stata blisko hranicy mjez Uzbekistanom a Kazachstanom při zapadnych wuběžkach horin Tien-Šan.
Uralske rěče
Přiznamjenja
Někotre přiznamjenja tutych rěčow su:
Uralske rěče a jich klasifikacija
Stawizny a aktualna diskusija genetiskeje přiwuznosće uralskich rěčow so deleka nadrobnje wopisuje. Dokelž aktualna wědomostna diskusija diwergěrowace přistupy za nutřkowne rozčłonkowanje uralskich rěčow poskićuje – wosebje za finougrisku hałuzu –, złožuje so tam do dalokeje měry na „tradicionalnu“ klasifikaciju, kotraž so wot najwjace slědźerjow faworizuje.
Uralske zwukowe wotpowědniki
Date etymologije dadźa někotre uralske zwukowe wotpowědniki spóznawać, na př. při přirunowanju finskich a madźarskich słowow słowneje runicy:
Jěželnja
Družiny
Ród wobsahuje 21 družinow:
Oldenburg
Susodne wulkoměsta su Bremen (45 km na wuchod), Osnabrück (100 km na juh) a Groningen w Nižozemskej (110 km na zapad).
Kosmaty włosanc
Kosmaty włosanc (Setaria verticilliformis) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae). Dalše serbske ludowe mjeno je seršć.
Čukčišćina
Najbliša přiwuzna rěč je korjakšćina.
Worklecy
Geografija a wobchad
mini|left|Powětrowy wobraz Worklec (2017) Gmejna leži něhdźe wósom kilometrow na wuchod wot wokrjesneho města Kamjenc a wokoło 15 kilometrow sewjerozapadnje wot Budyšina w serbskich Horjanach. A 4 je přez najězd na awtodróhu Horni Wujězd (wokoło 6 km) docpějomna. Gmejna leži w zapadnej Hornjej Łužicy na kromje Zapadołužiskeje pahórčiny, w přechodźe mjez płonymi hatnišćemi na sewjer a Łužiskich hór na juhu. Přez Worklecy běži Klóšterska woda, prawy přitok Čorneho Halštrowa.
Stawizny
Worklecy buchu w lěće 1280 jako Rokolewicz prěni raz přez wopismo naspomnjene. Wot lěta 1304 běše tu ryćerkubło. Poslednja wobsedźerka kubła, hrabina Monika von Stollberg, wotkaza knježi dom Malteskemu rjadej. W dobje wot 1903 do 2000 běše potom w něhdyšim knježim domje katolska chorownja tutoho rjada. Wulki dźěl wobydlerjow wokoliny je so we Worklecach narodźił.
Politika
Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 53 (Budyšin 2) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 156 (Budyšin I).
6. januara
6. januara abo '''6. wulkeho róžka''' je šesty dźeń gregorianiskeje protyki, tuž wostawa hišće 359 dnjow (360 w přestupnych lětach) hač do kónca lěta.
Jan Jurij Prokop Hančka
Jan Jurij Prokop Hančka ( Johann Georg Hantschke, tež Prokopius; * 7. meje 1731 w Radworju, † 4. junija 1789 w klóštrje Marijina hwězda) bě serbski rjadnik, rěčespytnik a spisaćel nabožinskich spisow.
Brodate zwónčki
Wopis
Brodate zwónčki docpěwaja wysokosć wot 10 hač do 40 cm a njesu proste kosmy.
Drybin
Sydlišćo je so w lěće 1569 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1997 měšćanske prawa.
Narodny park
Znate narodne parki
Narodny park Durmitor (Čorna Hora) – załoženy 1952, škita jedne z najdźiwišich horow Europy.
Jutrowne jěchanje
Křižerjo we Łužicy
Dalše jutrownje jěchanje přewjedźe so we Wostrowcu, hdźež wobsteji wot lěta 1628 sem nałožk wusywneho jěchanja mjez Wostrowcom a klóštrom Marijiny doł. Kónc 1990tych lět je so stary nałožk tež w ewangelskej Delnjej Łužicy mjez Cerkwicu a Radyńcom pola Lubnjowa zaso wožiwił.
10. oktobra
10. oktobra abo '''10. winowca''' je 283. dźeń gregorianiskeje protyki (284. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 82 dnjow hač do kónca lěta.
Kitkaty rupik
Stejnišćo
Rosće w skalnych škałbach, skalnych hłowach a skalnych trawnikach srjedźnych horinow a Alpow hač do wysokosćow wot 1300-3400 m. Preferuje suche, bazojte, zwjetša wapnite skalne pódy we słóncu abo w połsćinje.
Pag
Pag ( Pago) je chorwatska kupa w Jadranskim morju, kotraž nadeńdźe so před chorwatskim přibrjóhom sewjernje Zadara w sewjernej Dalmaciskej. Ma něhdźe 8.000 wobydlerjow na přestrjeni wot 284 km² a je tuž po wulkosći pjata a po wobydlerstwje šesta najwjetša kupa Chorwatskeje. Hłowne sydlišćo na kupje je Pag. Wosebje znaty je tak mjenowany „partyjowy přibrjóh“ Zrće.
Buston (Tadźikistan)
Sydlišćo je so w lěće 1946 załožiło a ma wot lěta 1956 měšćanske prawa.
Hajsyn
Ma něhdźe 26 tysac wobydlerjow.
Zornjaty włosanc
Wopis
Zornjaty włosanc je kulturne žito, kotrež kwětnistwa su 3 cm tołste a deleka lapate. Wón je z picy za papagajiki wodźiwjeny.
Krasnapolle
Sydlišćo je so w lěće 1707 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1938 měšćanske prawa.
Europski sedmačk
Europski sedmačk (Trientalis europaea) je rostlina ze swójby kropačkowych rostlinow (Primulaceae).
Rozšěrjenje
Rostlina je w Europje, w sewjerje Azije, w Kanadźe a Alaskej rozšěrjena.
Guliston (Tadźikistan)
Ma něhdźe 17 tysac wobydlerjow a wot lěta 1963 měšćanske prawa.
Gatojce
Geografija
Gmejna leži w Delnjej Łužicy a mjezuje na wuchodźe z Mostom, na sewjeru z Janšojcemi a Picnjom a na juhu a zapadźe z Choćebuzom. Leži we wysokosći 62 metrow nad mórskej hładźinu.
Ludowa republika Luhansk
Wona je so kaž susodna Ludowa republika Donjeck w běhu krizy w nalěću 2014 wot Ukrainy wotšćěpiła a njeje mjezynarodnje připóznata.
Hniwań
thumb|left
Ľudovít Štúr
Štúr a Serbja
Štúr da wažny nastork za wuwiće serbskeho narodneho hibanja. Jako student w Hali wopyta wón w aprylu a meji 1839 Łužicu. Přez Handrija Lubjenskeho a Bjedricha Adolfa Klina zezna so wón z Budyskimi studentami nowozałoženeho gymnazialneho towarstwa. Wón zetka so z nimi w hotelu k „Złotemu lawej“ w Budyšinje, rozprawi jim wo nowym narodnym žiwjenju mjez Čechami a Słowakami a zahori jich za narodne skutkowanje. Woni powědachu jemu wo Smolerju, kotryž bě hižo 1832 nastork k wutworjenju serbskeho cyłka dał. Słowjanski entuziast Štúr wosta někotre dny w Budyšinje, wopyta ze studentami Wownjowsku dolinu, Hrodźiško, Čornobóh, Prašicu a serbske kemše w Michałskej cyrkwi. Po tym poda so wón do Zhorjelca, hdźež jemu Leopold Haupt dohlad do archiwa Hornjołužiskeje towaršnosće wědomosćow zmóžni. Přez Limas dojědźe sej k fararjej Łahodźe do Chołma a k Zejlerjej a Smolerjecom, staršimaj Jana Arnošta Smolerja, do Łaza. Přez katolski dźěl serbskeje Łužicy wróći so Štúr přez Kamjenc a Drježdźany do Lipska, hdźež zetka so z Jurjom Arnoštom Wanakom, předsydu Serbskeho prědarskeho towarstwa. Jězbu wopisa we 1839 wozjewjenym nastawku Cesta do Lužic w Časopisu Českého museuma, kotryž so do serbskochorwatšćiny, pólšćiny a rušćiny přełoži.
12. oktobra
12. oktobra abo '''12. winowca''' je 285. dźeń gregorianiskeje protyki (286. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 80 dnjow hač do kónca lěta.
Pawoł Kurjo
Narodźi so jako syn žiwnosćerja w Radworju a bě wot 1910 do 1912 chowanc Serbskeho seminara w Praze, hdźež wopytowaše němski Małostronski gymnazij. Wot 1912 do 1919 chodźeše do Budyskeho gymnazija. Wot 1919 do 1924 studowaše w Lipsku prawnistwo. Po studiju nazběra hač do lěta 1927 nazhonjenja jako referendar w Žitawje, Grymje a Nowosólcu-Hornim Hródku. Wot 1927 hač do swojeje zažneje smjerće w lěće 1935 dźěłaše jako adwokat w Stołpinje.
Bolborcy
Wobydlerstwo
Wobydlerska ličba Bolborčanskeje gmejny přiběraše w prěnjej połojcy 20. lětstotka pomałku wot 360 (1910) na 406 (1939). Krótko po Druhej swětowej wójnje měješe gmejna samo 494 wobydlerjow, štož wotpowěduje podźělej přesydlencow wot něhdźe 20 procentow. Tute wuwiće měješe přidatny negatiwny wliw na situaciju serbskeje rěče w Bolborcach. Tak zwěsći Arnošt Černik srjedź 1950tych lět serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 26,5 %.
Čorna Hora
Geografija
Čorna Hora mjezuje ze Serbiskej w sewjeru, Kosowom na wuchodźe, Albanskej w juhu a z Chorwatskej a Bosniskej a Hercegowinu w zapadźe. Najwyši wjeršk kraja je Zla Kolata (2.534 m nad normalnej nulu), kotraž so namaka w horinach Prokletije při albanskej hranicy. Durmitor je druhe wysoke horiny w kraju a sławny turistiski cil. Njedaloko Durmitora namaka so žłobina rěki Tara, kotraž płaći jako najhłubša w cyłej Europje.
Nikolaj Rimski-Korsakow
Rimski-Korsakow rozwiwaše ruski nacionalny stil klasiskeje hudźby a kombinowaše jón z orientaliskimi harmoniskimi, melodiskimi a rytmiskimi elementami.
Tatarka
Tatarka ( a ) je sydlišćo měšćanskeho typa w Mahiljowskej oblasći w srjedźnej Běłoruskej.
Łučne zwónčki
Stejnišćo
Rosće na tučnych łukach, na pastwach, na pućowych kromach a na prózdnych płoninach. Preferuje čerstwe, wutkate, zwjetša wapnite pódy, na słónčnych stejnišćach.
Kuši swětlik
W někotrych žórłach so swójbje trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae) zarjaduje.
Rudolf Jenč
Žiwjenje
Jako nawoda wotrjada za rěč a literaturu w Instituće za serbski ludospyt zahaji tam slědźerske dźěło na polu literarnych stawiznow a serbskeho rěčespyta. W tym zwisku napisa standardne dźěło Stawizny serbskeho pismowstwa, kotrež so w dwěmaj zwjazkomaj 1954 a 1960 wozjewi a so zaběra ze serbskej literaturu do Prěnjeje swětoweje wójny. Nimo toho Jenč dźěło na němsko-hornjoserbskim słowniku a na gramatice hornjoserbskeje spisowneje rěče zahaji. Jako nawoda hornjoserbskeje rěčneje komisije přinošowaše k stabilizaciji prawopisneje normy serbšćiny a k wuwiću serbskeje fachoweje terminologije.
Žiguljowsk
Žiguljowsk je město w europskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při prawym brjoze Wolgi njedaloko Kujbyšewskeje rěčneje zawěry, napřećo wulkoměstu Toljatti w Samarskej oblasći. Ma něhdźe 55 tysac wobydlerjow.
Koordinowany swětowy čas
Aikajärjestelmä
Wšelakołopjenata jěželnja
Wšelakołopjenata jěželnja (Sparganium diversifolium) je rostlina ze swójby jěželnjowych rostlinow (Sparganiaceae).
Zwjazkowa awtodróha 9
Zwjazkowa awtodróha 9 ( Bundesautobahn 9, skrótka BAB 9 abo jenož A 9) je awtodróha w Němskej, kotraž zwjazuje wot lěta 1941 stolicu Berlin z Lipskom, Nürnbergom a Mnichowom. Wona je z cyłkownje 530 kilometrami jedna z najdlěšich awtodróhow Němskeje a wjedźe wot Berlinskeho wobkruha (A 10) přez Braniborsku, Saksko-Anhaltsku, Saksku, Durinsku a Bayersku do Mnichowa.
Golicyno
Golicyno je město ze 17.361 wobydlerjemi w ruskej oblasći Moskwa.
Astana
Město je so 1830 jako ruska twjerdźizna załožiła. Prjedawše mjena běchu Akmolinsk (do 1961), Celinograd (1961–1991), Akmola (1991–1998) a Astana (1998–2019). Wot 2019 do 2022 rěkaše stolica po bywšim kazachskim prezidenće Nursultanje Nazarbajewu oficialnje Nur-Sultan.
Apostolowe
Ma něhdźe 14 tysac wobydlerjow.
1848
1848 bě přestupne lěto z 366 dnjemi.
Jurij Sergejewič Rytcheu
Jurij Sergejewič Rytcheu (* 8. měrca 1930, wjes Uelen, Awtonomny wokrjes Čukčow, Sowjetski zwjazk; † 14. meje 2008 w Pětrohrodźe) bě wuznamny čukčiski spisowaćel, kiž pisaše w čukčiskej a ruskej rěči.
Powiat zielonogórski
Geografija
Wokrjesny teritorij wobdawa wokrjesne město Zielonu Góru, kotrež wokrjesej pak same njepřisłuša. Susodne wokrjesy su na sewjeru Powiat świebodziński, na wuchodźe Powiat wolsztyński, na juhu Powiat nowosolski a Powiat żagański kaž tež na zapadźe Powiat krośnieński a Powiat żarski.
Malu Dreyer
Maria Luise Anna „Malu“ Dreyer (* 6. februara 1961 w Neustadće) je němska politikarka SPD a wot 16. januara 2013 ministerska prezidentka Porynsko-Pfalcy. Wona je prěnja žona w tutym zastojnstwje a nawjeduje wot 18. meje 2016 prěnju čerwjeno-žołto-zelenu koaliciju w tymle kraju – tak mjenowanu „amplu“ ze SPD, Zelenych a FDP. Wona je městopředsydka swojeje strony a předsydka rozhłosoweje komisije krajow. Wot 1. nowembra 2016 hač do 31. oktobra 2017 bě zdobom předsydka Zwjazkoweje rady.
Měrana Cušcyna
Měrana Cušcyna rodźena Rajšec (* 22. decembra 1961 w Budyšinje) je serbska wučerka a spisowaćelka.
Spassk-Rjazanskij
Sydlišćo je so w lěće 1629 załožiło a ma wot lěta 1778 měšćanske prawa.
Nahuatl (rěč)
Gramatika, syntaksa
Wažny charakteristikum rěče Nahuatl je rozeznawanje mjez „pohibliwymi“ a „njepohibliwymi“ substantiwami. „Pohibliwe“ substantiwy woznamjenja ludźi, zwěrjata a někotre druhe zapřijeća. Wšě druhe substantiwy su „njepohibliwe“ a nimaja žadyn gramatiski plural. Mnohota so móže tu jenož přez doprědka sadźenje wot ličbnikow resp. słowa huel („wjele“) wupraji, na př. huel mitl („kłoki, šipy“ ab po słowje „wjele kłok“).
tipilli – Sy princ („ty princ“)
Dedowsk
Dedowsk je město z 29.534 wobydlerjemi w ruskej oblasći Moskwa.
Božidar Šěca
Za swoje zasłužby dósta złotu medalju Johannesa R. Bechera a w lěće 1968 Leibnizowu medalju Akademije wědomosćow NDR.
Kozync
Kozync (Astragalus) je ród ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Wopis
Łopjena su zwjetša pjerite, při čimž móže hač do 45 pjera wustupować. Někotre družiny su třiłopjenate.
Mjetelowe kćenja steja w pakićach abo kićach w łopjenowych rozporach blisko kónčkow wurostkow.
Rozšěrjenje
Wustupuja w měrnych conach sewjerneje połkule.
Družiny
Ród wobsahuje něhdźe 2000 družinow.
Zeleny włosanc
Kćenja
Kćěje wot julija hač oktobra. Kćenja steja w hustym a kłosojtym kwětnistwje, kotrež docpěwa dołhosć wot 2 hač 10 cm a šěrokosć wot 12 mm. Wóska je lědma widźomna. Seršćički docpěwaja dołhosć wot wjace hač 5 mm a su zelene, pozdźišo tež wioletne.
Stejnišćo
Rosće na rolach, předewšěm mjez majsom a běrnami, w zahrodach, na winicach, na železniskim šotrje, na nadróžnych kromach a w plestrowych fugach.
Dobranecy
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako Dobranewiz pochadźa z lěta 1222. Pjeć lět po tym běchu Dobranecy sydło wěsteho knjeza Harthungus de Dobranewiz. Přez lětstotki podstejachu jako hamtska wjes bjezposrědnje Stołpinskemu hamtej. Tež Darinske ryćerkubło měješe podźěl wjeski we swojim wobsydstwje. Cyrkwinsce słušeja Dobranecy ze starodawna do Hodźijskeje wosady.
New York City
New York (wurjekowanje, oficialnje New York City) je z wjace hač wósom milionami wobydlerjow najwjetše město w Zjednoćenych statach Ameriki. Leži na sewjerowuchodźe Zjednoćenych statow při brjoze Atlantiskeho oceana.
Werchiwcewe
Werchiwcewe je město w Dnipropetrowskej oblasći na Ukrainje. Leži při rěce Mokra Sura (přitok Dnjepra) něhdźe 60 kilometrow zapadnje Dnipra.
Kopšinjanske hrodźišćo
Stawizny
Hakle w zažnym 20. lětstotku so Kopšinjanske hrodźišćo zaso wužiwaše, a to jako dźiwadłowe jewišćo. Prěnje předstajenje wotmě so hižo 1921 w hornim dźělu hrodźišća, hdźež so předstaješe dźiwadłowy kruch Na hrodźišću z pjera Jakuba Barta-Ćišinskeho, kotryž jedna wot zhubjenja serbskeje njewotwisnosće přećiwo frankowskim dobyćerjam.
Wohenčk
Wohenčk (Sanguisorba) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow.
Isfara
thumb|left Isfara je město w Sogdijskeje oblasći na sewjeru  Tadźikistana, blisko uzbekskeje a kirgiziskeje hranicy. Je zarjadniske sydło Isfarskeho wobwoda.
Krk
Na kupje su dwaj jězoraj a wjacore mjeńše rěčki.
Ronald Golias
Ronald Golias (José Ronald Golias, * 4. meja 1929, São Carlos, São Paulo, Brazilska; † 27. septembra 2005, São Paulo) bě brazilski dźiwadźelnik.
Narew
Wužórli so w přirodnym parku Białowiežskeje hole njedaloko města Pružany w Brestskej oblasći a běži potom hłownje do zapadneho směra, přez běłorusko-pólsku hranicu. Zapadnje Białystoka w Narewskim narodnym parku (Narwiański Park Narodowy) kaž tež podłu rěki Biebrza, přitoka Narewa, namakaja so hišće přirodne bahnojte łučiny. Dale běžaca do juhozapadneho směra přeprěkuje rěka měsće Łomża a Ostrołęka. Na poslednich kilometrach zastaruje Narew spjaty jězor pola Serocka, do kotrehož wuliwa so wot lěweje strony najwažniši přitok Narewa, z Ukrainy pochadźacy Bug, kotryž je wo wjele dlěši hač Narew. Najebać toho wobchowuje Narew swoje mjeno a wuliwa so pola města Nowy Dwór Mazowiecki, něhdźe 30 kilometrow sewjerozapadnje Waršawy, do Wisły.
Maks Rječka
Z mandźelskej Marju, rodźenej Andrickec, dźowku Jana a sotru Alojsa Andrickeho, měješe štyri dźěći, mjez nimi Chrystu Meškankowu (* 1938).
Irina Wladimirowna Odojewcewa
mini|Irina Odojewcewa Irina Wladimirowna Odojewcewa (poprawom Iraīda Heinike, ; * 27. julija 1895 w Rize, Ruske carstwo; † 14. oktobra 1990 w Leningradźe) bě ruska basnjerka a spisowaćelka, kotraž pochadźeše z němskeje swójby.
Alfons Frencl
Alfons Frencl (* 14. decembra 1946 w Róžeńće; † 27. oktobra 2015 runje tam) bě serbski wučer, chronikar a spisowaćel literarnych reportažow a wěcownych knihow.
Dźiwoćicy
Susodne wjeski su Mała Boršć w sewjerowuchodźe, Družkecy w juhu a Žičeń ze Žičenkom w zapadźe.
Kóchtata wonjanka
Kóchtata wonjanka (Anthoxanthum aristatum) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Glazow
thumb|left Glazow (, udmurtsce Глазкар) je město w Ruskej federaciji. Leži w republice Udmurtskej při rěce Čepca něhdźe 180 kilometrow sewjernje Ižewska a ma něhdźe 94 tysac wobydlerjow.
Ralbicy-Róžant
Gmejnska rada
Posedźenja rady wotměwaja so zasadnje w serbskej rěči; jenički radźićel serbsce njerěči.
Jan Hejduška
Narodźi so jako syn Njebjelčanskeho dźěłaćerja a wopytowaše po ludowej šuli wot 1930 do 1937 gymnazij w sewjeročěskim Bohosudovje. Wot 1933 do 1937 bě z čłonom Praskeje Serbowki a dopisowaše stajnje do jeje ilegalneho studentskeho časopisa Gmejska heja. Wot lěta 1937 dyrbješe w dźěłowej słužbje dźěłać a pozdźišo jako wojak na frontu, hdźež w lěće 1944 w starobje jenož 28 lět padny.
Z jeho literarneho dźěła su so zachowali tři basnje, w kotrychž so jeho žedźba za skutkowanjom w domiznje zwuraznje, kaž tež zajimawe listowanje.
Konibodom
Leži w Ferganskim dole blisko wuchodneho brjoza Kajrakkumskeho spjateho jězora něhdźe 80 kilometrow wuchodnje Chudźanda a něhdźe 50 kilometrow juhozapadnje uzbekskeho Kokanda.
Dzeržinskij (Oblasć Moskwa)
thumb|left
Dzeržinskij je město z 51.393 wobydlerjemi w ruskej oblasći Moskwa. Leži wuchodnje Moskwy.
Jaseńca (Kubšicy)
Geografija
mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Jaseńcy z Budyšinom w pozadku (2019)
Połčnica
Połčnica je pomjenowanje
Přibysław
Městnostne mjeno je słowjanskeho pochada a bu w němskich zapiskach mjez 15. a 19. lětstotkom pisane pak jako Prentzlau/Prenzlau, pak Prentzlow/Prenzlow. Serbske městne mjeno je najskerje rekonstruowane.
16. decembra
20. lětstotk
thumb|120px|William Somerset Maugham († 1965)
Kozjatyn
Sydlišćo je so w lěće 1734 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1874 měšćanske prawa.
Hranica
Hranica abo mjeza je po dźensnišim zrozumjenju fiktiwna linija, kotraž wotmjezuje geografiske rumy abo administratiwne jednotki kaž na přikład staty (hlej: statna hranica), kraje, wokrjesy, gmejny abo tež jednotliwe ležownosće wot susodneje jednotki. Tuž definuje hranica wěsty teritorij, w kotrymž płaća samsne zakonje. Wona je zwjetša markěrowana, na přikład z pomocu měznikow.
Hornja Boršć
Stawizny
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 89 wobydlerjow, wot tych 71 Serbow (80 %).
Dmitrow
Sydlišćo je so w lěće 1154 załožiło.
Nahi škitlik
Stejnišćo
Rosće na wapnoskałnych pasmach a na kamjentnych hórskich łukach, hač do wysokosćow wot 1600-2200 m.
18. oktobra
18. oktobra abo '''18. winowca''' je 291. dźeń gregorianiskeje protyki (292. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 74 dnjow hač do kónca lěta.
Łučna wonjanka
Wopisanje
Kćěje wot apryla hač julija. Kćenja steja we krótkim, wuskim, jejkojtym hač walcojtym nažołć błyšćacym kwětnistwje z dołhosću wot 2 hač 4 cm. Kłóski su jednokćenjowe a docpěwaja dołhosć wot 8 mm a su jara wuske, prjedy swětłozelene, pozdźišo swětłobrune a maja štyri přikrywne pluwizny.
10. januara
Podawki
thumb|Natwarjenje Londonskeje podzemskeje železnicy
Dolinsk
Dolinsk ( Долинск; do 1905 Galkino-Wrasskoje/Галкино-Врасское; do 1946 落合 Ochiai) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w Sibirskej na kupje Sachalin w Sachalinskej oblasći něhdźe 40 kilometrow sewjernje Južno-Sachalinska.
Ma něhdźe jednaće tysac wobydlerjow.
Jemen
Geografija
mini|left|Jemenska stolica [[Sanaa]] Susodnej krajej stej Sawdi-Arabska na sewjerje a Oman na wuchodźe. Na juhu je Jemen wot Arabskeho morja wobdaty, na juhozapadźe leži Adenski golf a na zapadźe Čerwjene morjo. K Jemenej słuša tež kupa Sokotra w Arabskim morju. Přibrjóh afriskeju krajow Eritreja a Dźibuti je něhdźe 20 do 30 kilometrow wot Jemena zdaleny.
Skjarbošc
Geografija
Wjes leži na poł puća mjez Drjowkom a Choćebuzom na wuchodnym boku zwjazkoweje dróhi 169. Susodne wjeski su Wóseńck na sewjeru, Huraz na juhu a Lutol z dwórnišćom při čarje Choćebuz–Zły Komorow na sewjerozapadźe.
11. januara
11. januara abo '''11. wulkeho róžka''' je jědnaty dźeń gregorianiskeje protyki, tuž wostawa hišće 354 dnjow (355 w přestupnych lětach) hač do kónca lěta.
Korsakow (město)
Sydlišćo je so w lěće 1853 załožiło jako wjes Murawjowskij post a ma wot lěta 1946 měšćanske prawa. Do Druheje swětoweje wójny słušeše wone k Japanskej.
Labinsk
Labinsk je město w Krasnodarskim regionje w južnej Ruskej. Ma něhdźe 60 tysac wobydlerjow.
Kinspork
Kinspork ( Königsbrück ) je město w zapadźe Budyskeho wokrjesa. Namaka so na zapadnej hranicy Łužicy při rěce Połčnicy. Ma wokoło 4500 wobydlerjow.
Politika
mini|center|upright=1.8|Powětrowy panorama města
Lypowec
Ma něhdźe wosom tysac wobydlerjow.
Powiat kluczborski
Města a gmejny
Powiat wobsteji ze štyrjoch gmejnow, z nich tři měšćansko-wjesne a jedna wjesna gmejna.
Jaunjelgava
thumb|left Jaunjelgava (historiske němske mjeno – Friedrichstadt) je městačko w Letiskej. Je zarjadniske sydło Jaunjelgavskeho wobwoda.
Kurilsk
Kurilsk ( Курильск; do 1947 紗那 Shana) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w Sibirskej na Kuriliskej kupje Iturup w Sachalinskej oblasći něhdźe 450 kilometrow wuchodnje Južno-Sachalinska.
Smuhaty wows
Smuhaty wows (Avena nuda subsp. strigosa) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Wodopad
Wodopad je městno abo wotrězk w běhu rěki abo rěčki, na kotrymž pada jeje woda přez topografiski próh wertikalnje deleka do hłubiny. Wodopady, kotrež wobsteja z wjacorych schodźenkow, mjenuja so tež kaskady.
Hrodźišćo (twarjenje)
Jako městno za twarjenje hrodźišćow wuzwolichu so zwjetša hižo strategisce přihódnje połožene dypki kaž na přikład přirodne hórki, skały abo – w bahnojtych kónčinach kaž na přikład w Radušu – suche kupy. Tam natwarichu so potom zemjowy nasypy, kiž buchu husto z drjewjanymi płotami zesylnjene.
Kandava
Ma něhdźe štyri tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1230 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1917 měšćanske prawa.
Nacionalnodemokratiska strona Němskeje
Nacionalnodemokratiska strona Němskeje ( Nationaldemokratische Partei Deutschlands, skrótka NPD) je nacionalistiska strona w Němskej, kotraž bu dnja 28. nowembra 1964 załožena. Komisariski předsyda je wot 19. decembra 2013 Udo Pastörs. NPD so namaka na prawej kromje němskeho politiskeho spektruma, reprezentuje ekstremne prawicarske pozicije a haji kontakty k namócnym zeskupjenjam. NPD běše mjez 2004 a 2014 w sakskim krajnym sejmje zastupjena a měješe hač do lěta 2016 zapósłancow w mecklenburgsko-předpomorskim parlamenće, nic pak w zwjazkowym sejmje.
Stłóčena rězanka
Wopis
Łopjena su płone, błyšćace a na kromje hrube. Wone docpěwaja šěrokosć wot 1 hač do 3 mm.
Wulki škitlik
Kćenja
Kwětnistwo je wokołkojte. Přikrywne łopješka su lisćojte a docpěja dołhosć wot 6 hač do 12 mm, znajmjeńša tak dołhe kaž kćenjowe stołpiki. Keluch docpěje dołhosć wot 5 hač do 6 mm, so za čas płodowanja podlěši. Króna je běła abo róžojta a kaž płód krótše hač keluch.
JaŠERTZ
Při tutej tastaturje wšě kyriliske pismiki leža na tych tastach, kotrež su ze samsnymi pismikami łaćonskeho alfabeta popisane. Jeli tajke pismiki njejsu, potom so podobnje wupadace pismiki wužiwaja. Nimo toho někotre wosebite znamješka leža na druhich tastach hač při němskej QWERTZ-tastaturje.
Wilnohirsk
Sydlišćo je so w lěće 1956 załožiło a ma wot lěta 1964 měšćanske prawa.
Wšědny swětlik
Łopjena
Łopjena su snadny jedyn centimeter dołhe, přez křiž přećiwostejne, njestołpikate, jejoformowje-dołhojte a karbikowje zubate.
Dwójna rězna
Dwójna rězna (Carex dioica) je rostlina z podroda jednokłóskatych rěznow ze swójby cachorowych rostlinow (Cyperaceae).
Hošic hasa
Hošic hasa je nutřkoměšćanska hasa w Budyšinje, kotraž wjedźe wot Wonkowneje Lawskeje na zapadźe hač na Póstowe naměsto na wuchodźe. Něhdźe 350 metrow dołha hasa je pomjenowana po něhdyšej wjesce Hošicy, kotraž ležeše před Budyskej měšćanskej murju. Z wjeski nasta pozdźišo južne předměsto Budyšina, při čimž so wjesny charakter wokoliny hač do 19. lětstotka wobchowa.
Dźensniše wobtwarjenje pochadźa zwjetša z druheje połojcy 19. lětstotka abo z 1900tych lět, při čimž je najstarše wobchowane twarjenje, Stara póštownja (Hošic hasa čo. 9) wo wjele starše, mjenujcy z lěta 1759.
13. januara
Wumrěće
mini|upright=0.4|Arnošt Herman
Šupica
W někotrych žórłach je swójbje trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae) přirjadowana.
Mikławš Kopernik
Mikławš Kopernik ( Nikolaus Kopernikus, Mikołaj Kopernik; * 19. februara 1473 w Torunju; † do 21. meje 1543 w Fromborku) bě tachantski knjez we wjerchbiskopstwje Ermland, astronom, matematikar, lěkar, ekonom, zarjadniski zastojnik a doktor cyrkwinskeho prawa. Studowaše w Krakowje, Bologni, Paduwje, a złoži swój doktorat na uniwersiće we Ferari. Je znaty za zestajenje heliocentriskeje teorije, po kotrejž so zemja wokoło słónca wjerći.
Serbska wubranka
mini|Serbska chorhoj
Powiat krapkowicki
Powiat krapkowicki je powiat (wokrjes) w pólskim Opolskim wojewódstwje z wokrjesnym městom Krapkowice. Wokrjes ma přestrjeń wot 442,35 km² a něhdźe 67.000 wobydlerjow.
Rólny wows
Rólny wows (Avena sativa) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Serbska cyrkej
Stawizny
W běhu bitwy wo Budyšin ke kóncej Druheje swětoweje wójny bu cyrkej znowa ćežko wobškodźena, potom pak spěšnje zaso reparowana. Wosada našeje lubeje knjenje so po jenož 58 lětach 1984 zaso rozpušći a do tachantskeje wosady integrowaše.
Kārsava
Wulka židowska wosada (1914 – 60 %; 1935 – 42 % ) je so přez holocaust dospołnje zničiła.
Lothringska
Lothringska (, wurjekowanje, ) je jedyn ze 27 francoskich regionow. Najwjetšej měsće Lothringskeje stej Metz a Nancy, při čimž płaći Metz jako stolica regiona, přetož je ze sydłom regionalneho parlamenta. Dźensniši region leži přibližnje na městnje něhdyšeho Lothringskeho wojewódstwa.
Rogozno (Kopańce)
Stawizny
Hač do lěta 2004 bě Rogozno samostatna gmejna.
Seršćikaty rupik
Stejnišćo
Rosće w žórłowych honach, na pluskotanych skałach a na drjebiznje, w Alpach hač do wysokosćow wot 3000 m.
Ocha
thumb|left Ocha ( Оха) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w Sibirskej na kupje Sachalin w Sachalinskej oblasći něhdźe 850 kilometrow sewjernje Južno-Sachalinska.
Johann Gottfried Schmutz
Hižo w Hali a Žarowje zbudźi so Schmutzowy zajim za serbsku rěč, njeměješe pak při jeje nawuknjenju ani słownika ani rěčnicu k ruce. Tuž spisa sebi woboje w štyrjoch lětach skutkowanja we Wujězdźe sam. Probe eines Oberlausitzisch-wendischen Wörterbuches a tež rěčnica wostaštej njećišćanej, stej so pak wjacekróć wotpisałoj a dale wužiwałoj. W lěće 1846 w Lipsku w ćišću wudaty wotpisk Schmutzoweho słownika je połny ćišćerskich a druhich zmylkow.
Figowc
Stwine rostliny
Někotre Ficus-družiny a jich sorty su woblubowane stwine rostliny (wuběrk):
Slawjansk-na-Kubani
thumb|left Slawjansk-na-Kubani je město w Krasnodarskim regionje w južnej Ruskej. Ma něhdźe 65 tysac wobydlerjow.
Nemyriw
Nemyriw je město w oblasći Winnycja na Ukrainje. Leži w historiskej Podolskej něhdźe 50 kilometrow juhowuchodnje města Winnycje.
Zelenodolsk
Zelenodolsk ( Зеленодольск; Зеленодольськ)  je mjeno wjacorych sydlišćo w něhdyšim Sowjetskim zwjazku:
Měrjow
Geografija
Nadeńdźe so při lěwym brjoze Čorneho Šepca něhdźe šěsć kilometrow wuchodnje Wósporka.
August Bebel
mini|upright|August Bebel w lěće 1898
Balachna
Sydlišćo je so w lěće 1474 jako wjes Sol-na-Gorodce załožiło a ma wot lěta 1536 měšćanske prawa.
Pohrebyšće
Pohrebyšće je město w oblasći Winnycja na Ukrainje. Leži při rěce Ros w historiskej Podolskej něhdźe 70 kilometrow sewjerowuchodnje města Winnycje.
Sydlišćo je so w lěće 1148 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1559 měšćanske prawa.
Radnica
Jako najstarša radnica w Němskej płaći Kölnska, kotraž bu w lěće 1135 prěni raz pisomnje naspomnjena. Najwyša je Nowa radnica w Lipsku ze 114,5 metrow wysokej wěžu. Wjace hač 110 metrow šěroki twar ze 600 stwami słuša zdobom do najwjetšich radnicow na swěće.
Aleksander Wulki
Aleksander rozšěri hranicy mócnarstwa, kotryž bě jeho nan Filip II. z do toho skerje njewuznamneho małostata Makedonskeje kaž tež z wjacorych grjekskich měšćanskich statow wutworił, přez tak mjenowany „Aleksandrowy ćah“ a zdobywanje mócnarstwa Achemenidow hač na indiski subkontinent. Po swojim zaćahu do Egyptowskeje witachu jeho tam jako farao. Tež na zakładźe jeho wulkich wojerskich wuspěchow sta so žiwjenje Aleksandra z woblubowanym motiwom w literaturje a wuměłstwje, mjeztym zo je hódnoćenje Aleksandra w modernym slědźenju, kaž tež hižo w antice, rozdwojene.
Z jeho nastupom knježerstwa započa so doba helenizma, w kotrejž so grjekska kultura po dalokich dźělach tehdy znateho swěta rozpřestrěwaše. Kulturne herbstwo přez helenizaciju přetrachu politiski rozpad Aleksandroweho mócnarstwa a jeho naslědnych statow a skutkowaše hišće lětstotki dołho w Romje a Bycancu dale.
Sněhowy rupik
Kćenja
Kćěje wot julija hač awgusta. Kwětnistwo je huste, nimale hłowojte. Kćenja docpěwaja šěrokosć wot 5 hač 10 mm. Krónowe łopješka su běłe, rědko róžojte a tróšku dlěše hač keluškowe łopješka.
Kuwait
Stawizny
Kuwait bu dnja 19. junija 1961 njewotwisny wot Zjednoćeneho kralestwa. Okupacija přez irakske wójsko dnja 2. awgusta 1990 wjedźeše k druhej Golfowej wójnje.
Februar
Februar započina ze samsnym dnjom tydźenja kaž měrc a nowember, nimo w přestupnych lětach, hdyž započina ze samsnym dnjom kaž awgust.
Budyska radnica
Budyska radnica je sydło měšćanskeho zarjadnistwa Budyšina a nadeńdźe so w nutřkownym měsće mjez Hłownym torhošćom a Mjasowymi wikami. Twar prěnjeho kruteho sydła Budyskeje rady na tutym městnje bu dowoleny wot čěskeho krala Otakara I. Přemysla, kiž městu dowoli, tamle twarić „wosebje nahladny kamjentny dom“. Radnicowa wěža je z wysokosću 54 metrow wobstatk měšćanskeje siluety.
Gumijowc
Gumijowc (Ficus elastica) je štom ze swójby marušnjowych rostlinow (Moraceae).
Połkupa
mini|Połkupa při [[Chorwatska|chorwatskim brjoze Jadranskeho morja]]
Bogorodsk
Sydlišćo je so w lěće 1570 załožiło a ma wot lěta 1923 měšćanske prawa.
Łažawa žołtnica
Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale Europje rozšěrjena, ale faluje w regionje Srjedźneho morja.
Požčonka
Požčonki w serbšćinje
Na tamnym boku ma tež němčina, wosebje jeje regionalne warianty, někotre požčonki ze serbšćiny abo přiwuznych zapadosłowjanskich rěčow. K tomu słušeja Quark, Plins, Mauke (muka) a Plauze (płuca).
Francošćina
Konsonanty
³ Wotwisnje wot rěčnika móže so [ʁ] narunować přez [ʀ] abo [r]. Tajke zwuki su alofony.
Wokale
Francošćina wobsahuje tři abo štyri nazalne wokale, po dialektach.
¹ Při nětčišim wurjekowanju regionalnych wariantach francošćiny, /ə/ přibližuje k /ø/, a /œ̃/ přibližuje  al /ɛ̃/.
Raj
Susodne sydlišća běchu Wórlica-wjes na juhu, Wórlica (do 1990 Senftenberg-West) na wuchodźe, Šejkow na zapadźe, Murjow a Sowjo na sewjeru a město Zły Komorow same na juhowuchodźe.
Wětnica
Stawizny
Hač do 31. decembra 2011 bě Wětnica samostatna gmejna.
Wšědna šupica
Wšědna šupica (Lathraea squamaria) je rostlina ze swójby hubinkowych rostlinow (Orobanchaceae).
Prawy figowc
Wopis
Prawy figowc je mały, w lěću zeleny štom, kotraž docpěwa wysokosć wot hač do 9 cm.
Bor (oblasć Nižny Nowgorod)
thumb|left thumb|left Bor je město w Ruskej federaciji. Leži při Wolze w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Nižny Nowgorod. Ma něhdźe 78 tysac wobydlerjow.
Krāslava
Leži při brjoze Dwiny něhdźe 220 kilometrow juhowuchodnje Rigi.