cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wylem Janhoefer
Wylem Janhoefer ( William Janhöfer; * 1991 w Choćebuzu) je delnjoserbski Domowinjan. Wot 2013 do 2017 bě z čłonom Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny a wot 2015 zdobom čłon prezidija. Dnja 10. měrca 2017 přewza jako naslědnik Haralda Końcaka zastojnstwo župana delnjołužiskeje župy. Nimo toho je čłon braniborskeje Rady za serbske naležnosće.
Urengoj
Leži při rěce Pur w Awtonomnym wokrjesu Jamalskich Nencow něhdźe 530 kilometrow wuchodnje Salecharda. Ma něhdźe dźesać tysac wobydlerjow.
Złoty
Po 1990
Po hospodarskich reformach prěnjeje połojcy 1990tych lět woteběrachu inflaciske raty dla kruteje pjenježneje politiki pólskeje narodneje banki. Dnja 1. januara 1995 zawjedźe so Nowy złoty, kiž dósta skrótšenku PLN (prjedy PLZ). 1 PLN wotpowědowaše 10.000 PLZ. Stare bankowki a pjenjezy płaćachu hišće hač do kónca 1997.
Trolleybus we Wojerecach
Stawizny
6. oktobra 1989 bu Wojerowska syć trolleybusow swjatočnje wotewrjena, wot 8. oktobra wobchadźachu busy po planje. Z trolleybusami posłužowachu najprjedy dźěl tehdyšeje linije A (pozdźiša linija 11). Tuta linija zwjazowaše wobchadny depot z dwórnišćom, při tym wobchadźachu jenož mjez depotom a zastanišćom "Am Ehrenhain". Tam bě přestup do dieselowych busow trěbny, kotrež posłužowachu zbytk linije. Wot lěta 1990 wobchadźachu tež na liniji D (pozdźišo linija 14) trolleybusy mjez wobchadnym depotom a industrijnym wobwodom. Krótko do přewróta so město wot trolleybusoweho systema wotwobroći. 6. septembra 1990 wobzamkny měšćanska rada planowanja elektrifikacije čary k dwórnišću zastajić. W nalěće lěta 1991 so wobzamkny zo so tež čary w nowym měsće njeelektrifikować. Wosebje spadowace ličby pasažěrow a wobydlerjow zawinowachu přiběracu njerentabelnosć trolleybusoweho systema.
Mólička brěza
Łopjena
Łopjena su kruhojte a šěrše hač dołhe, tupje karbowane a docpěwaja šěrokosć wot 1 cm. Wone su tołste a mjeńše hač při druhich brězach.
Jazorki
Geografija
Wjes leži tři kilometry juhowuchodnje Drjowka při něhdyšim puću do Klěšnika. Susodnej wjesce stej Radušc na wuchodźe a Paprotna na juhu.
Wobydlerstwo a rěč
Po Mukowej Statistice Łužiskich Serbow mějachu Jazorki srjedź 1880tych lět cyłkownje 123 wobydlerjow, z kotrychž běchu 66 Serbja (54 %). Pola Černika so wjes w 1950tych lětach hižo njejewi.
Kama
Wona wužórli so w Kamskej wysočinje w Udmurtskej, jenož 120 kilometrow zapadnje milionoweho města Perm, běži pak najprjedy něhdźe 200 km do sewjerneho směra, potom wot wjeski Lojno dalšich 200 km do wuchoda, prjedy hač so pola městačka Čerdyń do juha wobroći. Tam so wotlěwa z Urala pochadźaca rěka Wišera do Kamy wuliwa. Při lěwym (wuchodnym) brjoze nadeńdźetej so industrijnej měsće Solikamsk a Bjerezniki. Za Bjereznikami započnje so 1.720 km² wulki Kamski jězor. Južnje Kamskeho jězora leži wulkoměsto Perm, najwjetše sydlišćo při rěce a zarjadniske sydło Permskeho regiona. Blisko města Čajkowskij nadeńdźe so dalša rěčna zawěra, kotraž twori Wotkinski jězor. Hnydom za nasypom leži třeći a zdobom posledni spjaty jězor při Kamje, Nižnjekamski jězor, do kotrehož so z Baškirskeje pochadźaca Bjelaja wuliwa. Za nasypom přińdźe industrijne město Nabjerežnyje Čelny, wažne stejišćo awtomobiloweje industrije. Tam produkuja LKW KAMAZ. Pola Nižnjekamska wuliwa so wotprawa rěka Wjatka.
Kaspijsk
thumb|left Kaspijsk je město w Ruskej federaciji w republice Dagestan. Leži při Kaspiskim morju něhdźe 15 kilometrow sewjernje Machačkale.
Hannover
Město je so w lěće 1150 k prěnjemu razej naspomniło a bě wot 1692 stolica Kurskeje Hannoverskeje, wot 1814 stolica Hannoverskeho kralestwa a wot 1866 a 1946 knježerstwowe sydło pruskeje prowincy Hannover.
Oblasć Kursk
Oblasć Kursk ( Курская область/Kurskaja oblast) je oblasć w juhozapadnym dźělu europskeje Ruskeje. Leži něhdźe 400 kilometrow južnje Moskwy při zapadnej kromje Srjedźoruskeje platy a mjezuje na zapadźe z Ukrainu. Jeje zarjadniske sydło a ze 415.000 wobydlerjemi zdobom jeničke wulkoměsto je Kursk, dalše wuznamne město je Železnogorsk (95.000 wobydlerjow).
Netišyn
Netišyn je město w oblasći Chmelnyckyj na Ukrainje. Leži při rěce Horyn w historiskej Podolskej něhdźe 140 kilometrow sewjernje Chmelnyckeho.
Pastawy
thumb|left
Arnošt Herman
W politiskim žiwjenju Budyšina sta so w lěće 1912 z předsydu konserwatiwneje strony. We Weimarskej republice skutkowaše wot 1925 do 1929 jako předsyda Serbskeje ludoweje rady a wobdźěli so w tutej funkciji na kongresomaj europskich mjeńšinow 1925/26 w Genfje.
Wot lěta 1892 běše z čłonom, 1923–25 z městopředsydu a 1925–34 z předsydu Maćicy Serbskeje. Organizowaše sobu wuměłske wustajeńcy Ludvíka Kuby, Měrćina Nowaka-Njechorńskeho a Anta Trstenjaka. Po přewzaću mocy přez nacionalsocialistow płaćeše jim porno młodemu Pawołej Nedźe jako poměrny zastupjer Serbow, wotpokaza pak nowowólbu za předsydu Maćicy, přez čož sej Domowina wodźacu rólu na čole serbskeho hibanja wudoby.
Kentau
Sydlišćo je so w lěće 1955 załožiło.
Němska
Němska je sobuzałožer Europskeje unije (EU) kaž tež jeje na wobydlerstwo najbohatši kraj a twori ze 17 dalšimi statami EU měnowu uniju, europasmo. Wona je čłon UNO, OECD, NATO, G7 a G20. Zwjazkowa republika Němska płaći jako politisce wliwapołny stat w Europje a je často pytany partnerski kraj na globalnej runinje.
Mozilla Firefox
Podpěrowane platformy
Po zwadźe mjenow dla mjez Debianom a Mozillu wo wuměnjenjach wužiwanja za marki wot Mozilla dósta Firefox w Debianje mjeno Iceweasel. Druhe produkty Mozilla dóstachu tohorunja nowe mjena, kotrež so wšě z Ice započinaja.
Jawora (wjes)
Stawizny
Po Mukowej statistice z lětow 1884/85 rěčachu tehdy 105 wot cyłkownje 108 Jaworčanow serbsce (97,2 %). Štyrceći lět pozdźišo běchu w lěće 1924 wot cyłkownje 154 wobydlerjow 141 Serbow (91,6 %). Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 hišće serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot 79 %.
Cölln při Sprjewi
Najstarše dotal namakane powostanki stareho Cöllna pochadźeja hakle z lěta 1150, tak zo njeje wěste, hač běše město hižo za čas Słowjanow wobsydlene.
Połobske pěskowčiny
Geografija
Typiske za krajinu Połobskich pěskowčin su taflowcy, hłuboke, wuske wudrjeńcy a wysočiny.
Drohopłun
Wužiwaja drohopłuny w fluoreskowacych, a "neonowych" lampach. Často wužiwaja argon zo by škitali wažne historiske dokumenty přećiwo kislikej.
Ćeńki jabrik
Ćeńki jabrik (Callitriche hamulata) je rostlina ze swójby putnikowych rostlinow (Plantaginaceae).
Bremen (město)
thumb|left|Bremenska katedrala
Bremerhaven
Bremerhaven ( Bremerhoben) je bjezwokrjesne město na sewjerozapadźe Němskeje, kotrež słuša jako eksklawa k Bremenej.
Železniska čara Berlin–Zhorjelc
Železniska čara Berlin–Zhorjelc je hłowna železniska čara w Berlinje, Braniborskej a Sakskej. Wjedźe z Berlina přez Łužicu do Zhorjelca.
Pózdnja lipa
Pózdnja lipa (Tilia cordata) je štom z podswójby lipowych rostlinow (Tilioideae) znutřka swójby šlězowych rostlinow (Malvacea).
Wopis
Króna je husta, šěroka a horbata. Zdónk je mócny, runy a zwjetša krótki a ma podołhostnje brózdźenu, husto rjapikatu, načorń šěru skoru.
Dialektologija
Dialektologija je dźělny wobłuk rěčespyta, kotryž so z rěčnymi warietami w geografiskim rumje zaběra. Jeho předmjet su dialekty. K nazornej prezentaciji wužiwaja so husto rěčne atlasy, w kotrychž zarysuje so wustupowanje dialektalnych leksemow, fonetiskich resp. fonologiskich kaž tež morfologiskich a syntaktiskich zjawow do geografiskich kartow.
Wonjata brěza
Wopis
Rozhałuzowanje je zrunane. Młode hałuzy njesu ćeńki, běły móšk.
Polack
Leži při Zapadnej Dwinje něhdźe 100 kilometrow sewjerozapadnje Wicebska.
Drjowk
Geografija
Drjowk nadeńdźe so juhozapadnje Choćebuza w južnym dźělu Delnjeje Łužicy. Na juhu městačka a zdźěla na měšćanskim teritoriju rozpřestrěwa so brunicowa jama Wjelcej-juh.
Sada Pythagorasa
thumb|Sada Pythagorasa: Suma přestrjenjow kwadratow při katetach je runa přestrjenjej kwadrata při hypotenuzy Sada Pythagorasa je wuznamna a zakładna matematiska sada w geometriji. Wopisuje zwisk mjezy dołhosćemi stronow prawokutneho třiróžka a bě znata juž w Babylonje. Mjenuje so po starogrjekskim matematikarju Pythagorasu.
Skalny rozraz
W někotrych žórłach je swójbje trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae) přirjadowany.
Bayerski lěs
Najwažniše sydlišćo w Bayerskim lěsu je Zwiesel při dróze wot Passaua do Pilzenja.
Łučna šmica
Łučna šmica (Deschampsia cespitosa) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
SAP
Předewzaće
Wone bu 1972 wot 5 něhdyšich sobudźěłaćerjow firmy IBM (Dietmar Hopp, Hasso Plattner, Klaus Tschira, Claus Wellenreuther a Hans-Werner Hector) załožene. Tehdy steji skrótšenka SAP při tym za słowa Systeme, Anwendungen und Produkte in der Datenverarbeitung abo Systems, Applications and Products in Data Processing. Z lěta 2005 so tute zapřijeća oficielnje wjace njewužiwaja, tak zo firma so jenož hišće SAP a.t. mjenuje. Sydło firmy je we Walldorfu. SAP wudźeržuje we wjace hač 50 dalšich krajach swěta běrowy za rozšěrjenje abo dalewuwiće jich produktow.
SAP R/2
Z lěta 1979 poskićowaše firma SAP software z mjenom SAP R/2. Tuta běše prěni šěroko zasadźeny produkt SAP. Hižo w lěće 1982 wužiwa něhdźe 200 kupcow tutón software. Koncept załožerjow firmy bazowa na wuwiću modularneho software-systema. Za kóždy nadawk zasadźi so po funkcionaliće rozdźělny modul - wšitke module hromadźe pak móža w jednym cyłku mjez sobu daty wuměnjeć, tak zo so hodźi rjad k tworjenju hódnoty předewzaća z jednym jeničkim software-systemom podpěrać. Problem hižo tehdy běše, zo dyrbjachu so procesy předewzaća we wulkim směrje na idealizowane procesy tutoho software-systema přiměrić.
SAP R/3
W lěće 1992 wuńdźe naslědnik SAP R/3. Tutón software-system bazuje tohorunja na koncepće modularity funkcijow. Rozšěrjene module su na přikład SD (Sales and Distribution), CO (Controlling), FI (Finance), MM (Materials Management), HR (Human Resources), PP (Production Planning) a dalše.Porno SAP R/2 změni pak so techniska baza tutoho systema. Hdyž w SAP R/2-systemje wužiwarjo hišće z kompjuterowymi terminalami na wulkoličaku dźěłachu, přesadźi so z SAP R/3 tak mjenowana client-serwer-architektura, kotraž so hišće dźensa zasadźi. Dalša rewolucionarna změna bě, zo so wužiwar jenož hišće na jednotnych, wot nětka tež grafiskich a k tomu přehladnych wobrazach pohibowaše. Z SAP R/3 zasadźeja so konsekwentnje jenož hišće relacijonalne datowe banki. Připódla zmóžni SAP wot nětka instalaciju jich software na ličaki najwšelakorišich poskićowarjow.
Jalta
Stawizny
Sydlišćo je so w lěće 1154 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1838 měšćanske prawa. Wot 4. do 11. februara 1945 schadźachu so tule wjednicy anti-Hitlerskeje koalicije – britiski premier Winston Churchill, US-ameriski prezident Franklin D. Roosevelt a sowjetski diktator Józef Stalin – a wuradźowachu wo rozdźělowanju Europy po dobyću nad Němskej kaž tež wo wójnje přećiwo Japanskemu kejžorstwu. Bě to druhe z třoch wjerškowych zetkanjow w běhu Druheje swětoweje wójny.
Komorow (Wulka Dubrawa)
Stawizny
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 200 wobydlerjow, mjez nimi 168 Serbow (84 %). Tež Arnošt Černik zwěsći srjedź 1950tych lět hišće serbskorěčnu wjetšinu wot 56,9 % wobydlerstwa. Rěčna změna k němčinje sta so potom w druhej połojcy 20. lětstotka. Ewangelscy Komorowčenjo přisłušeja ze 16. lětstotka Klukšanskej wosadźe.
Mařenice
Gmejna nadeńdźe so při hornim běhu rěčki Svitávka pod Łysu (793 m), najwyšim wjeršku Łužiskich horin. Jich druha najwyša hora, Pěnkavčí vrch (792 m), nadeńdźe so při gmejnskej mjezy na sewjerozapadźe. Gmejnski dźěl Horní Světlá leži 600 metrow nad mórskej hładźinu.
Powiat lwówecki
Gmejny
Powiat wobsteji z pjeć měšćansko-wjesnych gmejnow, při čimž maja wšitke hłowne městna měšćanske prawo:
Amur
Mjeno Amur pochadźa wot ewenskeho słowa Tamur, kiž woznamjenja „wulka rěka“. Chinske mjeno Hēilóng Jiāng ma woznam „rěka čorneho zmija“.
Serbske Słowo
Nowina wobsteješe ze štyrjoch stron a steješe politisce jasnje na stronje Bartoweho hibanja, tež nastupajo wot njeho žadaneje serbskeje samostatnosće. W septembrje 1919 wozjewi Božidar Dobrucky, zo bě nowinu za Serbski narodny wuběrk nakupił. Redakcija bě so hižo srjedź lěta přesydliła do Budyšina.
Błótoń
Mjeno
Madźarske mjeno pochadźa kaž němske ze słowjanskeho blato (serbsce „błóto“). W madźaršćinje mjenuje so jězor tež Magyar tenger („Madźarske morjo“) abo skrótka Balcsi.
Sadlička
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Lěsna šmica
Wopisanje
Łopjena maja formu nitki, su seršćaće zawite a nic fałdujomne. Łopjenowe kóžički docpěwaja dołhosć wot 2 hač 3 mm.
Zjednoćena socialistiska strona Němskeje
Najwjetšu móc w stronje měješe generalny sekretar – wot 1950 do 1971 Walter Ulbricht, potom hač do 1989 Erich Honecker a w poslednich měsacach Egon Krenz. Posledni předsyda SED pod starym mjenom bě w decembrje 1989 Gregor Gysi.
Maliń
Maliń (prjedy tež Maleń; Greifenhain) je wjes w Delnjej Łužicy a měšćanski dźěl Drjowka we wokrjesu Sprjewja-Nysa. K měšćanskemu dźělej słuša wjeska Radowašojce.
Krompach
Wjeska nadeńdźe so w dole rěčki Krompašský potok pod Hvozdom (Hochwald, 750 m) bjezposrědnje při sakskej hranicy, jenož 3,5 kilometrow južnje Jonsdorfa a zapadnje Ojbina. Hraničny přechod do Jonsdorfa hodźi so wot lěta 2011 tež z awtom wužiwać.
Gorki Leninskije
Leža něhdźe 13 kilometrow juhowuchodnje wot města Widnoje a maja něhdźe štyri tysac wobydlerjow. Sydlišćo je so we 18. lětstotku załožiło.
Bjerezniki
thumb|left Bjerezniki je město w europskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při rěce Kama w zapadnym předkraju Uralskich horin w Permskim regionje něhdźe 170 kilometrow sewjernje Perma. Ma něhdźe 148 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w 17. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1932 měšćanske prawa.
Guernsey (wjacezmyslnosć)
kaž tež swójbne mjeno slědowacych wosobow:
Röhrsdorf
w Čěskej
Dołhołopjenaty hłowač
Dołhołopjenaty hłowač (Knautia longifolia) je rostlina z podswójby drapalcowych rostlinow (Dipsacoideae) znutřka swójby kozylistowych rostlinow (Caprifoliaceae).
Šěroki rozraz
Wopis
Stołpik je stupacy hač zrunany a kołowokoło kosmaty.
Hóršow
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje je z lěta 1451. Ležownostne knjejstwo nad wsu měješe Hóršowske ryćerkubło.
December
Druhe pomjenowanje "hodownik" pokazuje na to, zo padnje do tutoho měsaca wažny cyrkwinski swjedźeń, hody: patoržica (24. decembra), 1. a 2. swjaty dźeń (25. a 26. decembra), zdźěla so tež 27. december jako 3. swjaty dźeń swjeći. Tež swjedźeń silwestra padnje do decembra a je zdobom posledni dźeń lěta.
W něhdyšej romskej protyce bě december poprawom dźesaty měsac (přir. łać. decem = dźesać) 304 dnjow trajaceho měsačkoweho kalendra. W lěće 153 do Krystusa wšak so spočatk lěta wo dwaj měsacaj doprědka sćahny, tak zo poćah mjez mjenom a ličenjom wotpadny.
Měsac
5. meja (róžownik)
Hórska sadlička
Hórska sadlička (Alyssum montanum) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae).
Hornjołužiska towaršnosć wědomosćow
mini|Historiska biblioteka hornjołužiskeje towaršnosće
Dietrich Šołta
Po maturje w lěće 1969 studowaše na Berlinskej Humboldtowej uniwersiće slawistiku. Wot 1974 do 1991 bě ze sobudźěłaćerjom Centralneho instituta za literarne stawizny Akademije wědomosćow NDR w Berlinje a tam w lětomaj 1990/91 nawoda slawistiskeho wotrjada. 1980 promowowaše a 1988 so habilitěrowaše wo stawiznach pólskeje literatury a dźiwadła. W 1980tych lětach zaběraše so přiběrajcy tež ze serbskimi temami.
Oblasć Magadan
thumb|left|Nagajewski zaliw [[Ochotske morjo|Ochotskeho morja blisko Magadana]]
Svor
Wjes nadeńdźe so pod Klíčom (760 m) w dole rěčki Svorský potok při křižowanišćo krajneju dróhow 9 (Rumburk–Praha) a 13 (do Libereca). Dróha čo. 9 wotpowěduje Starej Praskej dróze a wjedźe sewjernje Svora přez Stožecke sedło nimo hory Stožec (665 m). Přez Svor wjedźe nimo toho železniska čara Bakov nad Jizerou–Habrachćicy. Wot 1885 do 1986 wobsteješe tež čara ze Svora do Jablonné v Podještědí.
Rowna
Rowna (prjedy tež Rownej; Rauno) bě delnjołužiska wjes w Złokomorowskim wokrjesu.
Neukölln
Wobchad
Do 1951 přeprěkowaše Neukölln-Mittenwalderska železniska wjedu čary do Chudowinja, Sosna, Tópchina a Parska.
Rjemjenica
Rjemjenica (Loranthus) je ród ze swójby rjemjenicowych rostlinow (Loranthaceae).
Kanecy
Kanecy ( Cannewitz) su wjeska w srjedźišću wokrjesa Budyšin w Hornjej Łužicy. Wot 1994 słušeja ke gmejnje Pančicy-Kukow. Do 1974 běchu samostatna gmejna.
Tauer
Tauer je němske mjeno
Serbske nałožki
Camprowanje
Camprowanje wotměwa so před zapustom. Wjesna młodźina ćaha w pisanych kostimach přez wjes a zastawa před kóždym dworom za spěw a rejku. Za to woni dóstanu jeja, tuk a pjenjezy za wječorne rozwjeselenje. Něhdy smědźachu jenož mužojo camprować. Tradicionelne kostimy, kotrež su tehdom njesli, běchu na přikład baćon, stara baba abo dwójne wobličo.
11. decembra
11. decembra abo '''11. hodownika''' je 345. dźeń gregorianiskeje protyki (346. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 20 dnjow hač do kónca lěta.
Ćeńki rozraz
Łopjena
Łopjena docpěwaja dołhosć wot 0,5 hač 1 cm a su kulojte a sćeńka zubate.
Neißemünde
Stawizny
Gmejna Neißemünde je so dnja 31. decembra 2001 wutworiła přez zjednoćenje štyrjoch dotal samostatnych gmejnow.
Praha
Tež za Serbow bě Praha jako stejnišćo Serbskeho seminara, kubłanišćo serbskich katolskich duchownych a skutkowanišćo towarstwow Serbowka kaž tež Společnost přátel Lužice, uniwersitne město (mjez druhim sydło Karloweje uniwersity) a wot lěta 1918 jako stolica susodneje Čěskosłowakskeje resp. Čěskeje wažny kulturny a politiski centrum.
Konaškojta sadlička
Wopisanje
Konaškojta sadlička je jednolětna, rědko wjacelětna rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 7 hač 30 cm. Rostlina je přez kosmy šěra.
Sowje
Sowje (tež Sowjo; Sauo) bě delnjołužiska wjes w Złokomorowskim wokrjesu. Ležeše něhdźe štyri kilometry sewjerozapadnje Złokomorowskeho stareho města, měješe na kóncu po hamtskich ličbach 743 wobydlerjow a bu w lěće 1971 za Murjowsku brunicowu jamu wotbagrowana. Wobydlerjo buchu zwjetša přesydleni do nowotwarskich blokow w Złym Komorowje a Ranju.
Krytosymjenjak
thumb|Žiwjenski cyklus Krytosymjenjak (Magnoliopsida, prjedy Angiospermae abo Magnoliophyta) je najwjetša klasa z podwotrjada symjeńcow (Spermatophytina).
Bazalne porjady
K bazalnym porjadam so liča sćěhowace taksony:
Johann Wehle
Johann Wehle je němske mjeno slědowaceju wosobinow:
Gaeltacht
thumb|Gaeltacht w Irskej|270px
Oblasć Murmansk
thumb|left|Město [[Mončegorsk w zymje]]
Rogow (Lubnjow)
Wobchad
Hač do lěta 1994 měješe Rogow zastanišćo při železniskej čarje Berlin–Zhorjelc.
Alfred Krawc
Krawc kmótřeše w lěće 1971 załoženju „Koła serbskich filmowcow“ a podpěraše serbske filmowe produkcije, za kotrež pisaše zdźěla tež sam scenarije. Jedyn z jeho studentow bě młody Konrad Herrmann, kiž wozjewješe w lěće 1972 Struga – wobrazy krajiny jako prěni dlěši serbski film.
Nimo toho napisa Krawc wjacore filmowe scenarije a tež knihi, kaž na přikład wo serbskim molerju Hendrichu Božidarje Wjeli.
Hórska wólša
Kćenja
Kćěje wot februara (měrca) hač do apryla. Micki so před łopjenami jewja. Muske micki su načerwjeń brune, steja po třoch hač po pjećoch a docpěwaja dołhosć wot 7 hač 10 cm. Žónske micki su sedźace a docpěwaja wulkosć wot 3 hač 5 mm.
Płódnistwa
Płódnistwa su hablojte, jejkojte, wodrjewjace, ćmowobrune a docpěwaja dołhosć wot 13 hač do 16 mm a šěrokosć wot 10 mm. Bóčne płódnistwa su krótko stołpikate abo sedźace. Worjechi docpěwaja wulkosć wot 2 hač do 3 mm a njesu na boku wuske křidleška. Płody wot septembra hač oktobra zezrawja.
Kedrowyj
Leži při rěce Čuzik w Tomskeje oblasće něhdźe 480 kilometrow sewjerozapadnje Tomska. Ma něhdźe dwaj tysac wobydlerjow.
Wětošow
Zajimawostki
mini|upright|Serbsko-němska dwójna cyrkej z dwěmaj łódźomaj
Gubacha
thumb|left Gubacha je město w europskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w zapadnym předkraju Uralskich horin w Permskim regionje něhdźe 220 kilometrow sewjernje Perma. Ma něhdźe 21 tysac wobydlerjow.
Babrujsk
thumb|left
Rjazań
thumb|left|Rjazański krjeml
Łužiska jězorina
Lisćina jězorow
Slědowace jězory přisłušeja Łužiskej jězorinje:
Južne jězory (w Sakskej)
thumb|Nastawacy Šibojski jězor pola Wojerec
Černiwci
thumb|left
Wobydlerstwo
Město ma něhdźe 266 tysac wobydlerjow.
Mašow
Wjesne dźěle
Ke gmejnje słušeja wjesne dźěle Babin, Bónojce (Ponnsdorf), Butyń (Betten), Grobice (Gröbitz), Lindthal, Mašow (Massen) a sydlišća Buschmühle, Gröbitz Siedlung, Obermühle, Rehain, Siedlung Erika a Tanneberg.
Gólašow
Wobydlerstwo a rěč
Po Mukowej Statistice Łužiskich Serbow měješe Gólašow srjedź 1880tych lět cyłkownje 156 wobydlerjow, z kotrychž běchu 62 Serbja (40 %).
Bjedrich August Bergan
mini|upright|Narowny pomnik Berganec mandźelskeju we Wulkich Zdźarach
Bjedrich August Bergan ( Friedrich August Bergan; * 15. septembra 1824 w Dołhej Boršći, † 16. februara 1901 w Drježdźanach) bě serbski ewangelski farar a zakitowar serbstwa.
Nowomoskowsk
Nowomoskowsk je mjeno dweju městow we wuchodnej Europje:
Milan Krajniak
Milan Krajniak (* 30. januara 1973 w Bojnicach) je słowakski politikar strony SME RODINA. Wón je wot lěta 2016 čłon narodneje rady, słowakskeho parlamenta.
Łučna wólša
Łučna wólša (Alnus glutinosa) je štom ze swójby brězowych rostlinow (Betulaceae).
Wopis
Skora je ćmowošěra hač čornojta a rozpukana.
Rozšěrjenje
Rostlina je w Europje, w zapadnej Aziji a w sewjernej Africe rozšěrjena. W srjedźnej Europje wot nižiny hač do wysokosćow wot 1200 m w Alpach wustupuje.
Nadźanecy
Nadźanecy ( Nadelwitz) su hornjołužiska wjes na wuchodźe Budyšina a wot lěta 1994 z měšćanskim dźělom. Leža na lěwym brjoze Albrechtowki pod Wowčej horu (201 m) sewjernje zwjazkoweje dróhi B 6. Jadro wsy je něhdyše ryćerkubło.
Humboldtowa uniwersita
HU Berlin słuša k 20 najwjetšim wysokim šulam w Němskej a najsławnišim uniwersitam po wšěm swěće. 2019 bu we wobłuku strategije ekscelency jako zarjadnišćo Berlinskeje University Alliance (hromadźe z FU Berlin, TU a Charité) Zwjazka a krajow do druheje spěchowanskeje linije přiwzata, po tym zo bě hižo 2012 za ekscelentnu uniwersitu pomjenowana.
Dobrjanka
Dobrjanka je město w europskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při rěce Kama w zapadnym předkraju Uralskich horin w Permskim regionje něhdźe 60 kilometrow sewjernje Perma. Ma něhdźe 33 tysac wobydlerjow.
Lisćowcowy jemjel
Lisćowcowy jemjel (Viscum album) je rostlina ze swójby sandelowych rostlinow (Santalaceae). Dalše serbske mjena su ptači lěp, lěpikowe zelo, lěpa, jemlina, jemjelina a jemjelnja. Jeho płód je lěpjowka.
George Washington
Washington bě wot 1775 do 1783 wyši rozkazowar ameriskeje kontinentalneje armeje a jako tajki jedyn ze załožerjow Zjednoćenych statow. Wón bě předsyda wustawu dawaceje zhromadźizny Philadelphia Convention w lěće 1787.
Fidel Castro
mini|upright|Fidel Castro (2003)
Lew Dawidowič Trockij
Trockij, kaž so wón wot lěta 1902 mjenowaše, bě směrodajny organizator ruskeje rewolucije dnja, kotraž bolšewikow pod nawodom Wladimira Lenina na móc přinjese. W sćěhowacym knježerstwje bě wón ludowy komisar wonkowneho, za wojerstwo, zežiwjenje, transport a nakładnistwowstwo. Jako wójnski komisar załoži Trockij Čerwjenu armeju, na kotrejež organizaciji a dobyću w ruskej wobydlerskej wójnje měješe wón bytostny podźěl. Po smjerći Lenina 1924 bu Trockij wot Józefa Stalina přiběrajcy wotmócnjeny, 1929 do eksila nuzowany a 1940 wot sowjetskeho agenta w Mexiku zamordowany.
Přestupne lěto
Přestupny dźeń gregorianiskeje protyki je 29. februara. Přichodne přestupne lěta su 2016, 2020, 2024 a 2028.
19. septembra
19. septembra abo '''19. požnjenca''' je 262. dźeń gregorianiskeje protyki (263. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 103 dnjow hač do kónca lěta.
12. decembra
19. lětstotk
thumb|120px|Jan Bohuwěr Mučink (* 1821)
Rozraz (Pseudolysimachion)
Po někotrych žórłach je swójbje trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae) přirjadowany.
Mongolšćina
Wokale
/i/ bu při tym ignorowany. Jeli słowo wobsahuje jenož /i/, to so [e] pokaza.
Püttlingen
Püttlingen je město na juhu němskeho kraja Posaarskeje. Ma dwaceći tysac wobydlerjow.
Jurij Čornak
Wón bě wot 1960 čłon Demokratiskeje ratarskeje strony (DBD) a bě wot 1960 do 1990 jeje předsyda w Šešowje kaž tež čłon Njeswačanskeje gmejnskeje rady. Wot 1988 do 1990 bě nimo toho Budyski wokrjesny předsyda DBD.
Při prěnich swobodnych wólbach do Ludoweje komory NDR w měrcu 1990 bu Čornak woleny do poslednjeho parlamenta NDR. Při rozpušćenju DBD w awgusće 1990 přestupi do Swobodneje demokratiskeje strony (FDP) a bě w oktobrje jedyn ze 144 zapósłancow, kiž zaćahnychu z Ludoweje komory do Zwjazkoweho sejma. Cyłoněmskemu sejmej přisłušeše pak jenož hač do decembra 1990.
Zwenkau
Zwenkau je sakske město w Lipšćanskim wokrjesu. Nadeńdźe so 13 kilometrow južnje Lipska mjez Běłym Halštrowom a Plesnu při Zwenkauskim jězorje a ma něhdźe 9.000 wobydlerjow.
Oblasć Nowosibirsk
Oblasć Nowosibirsk ( Новосибирская область/Nowosibirskaja oblast) je oblasć w aziskim dźělu Ruskeje. Leži w zwjetša płonej krajinje južneje Sibirskeje mjez rěkomaj Irtyš a Ob a mjezuje w juhu z Kazachstanom. Jeje zarjadniske sydło a jeničke milionowe město je Nowosibirsk (1.473.000 wobydlerjow), hdźež přeprěkuje Transsibirska železnica rěku Ob.
Michajlow
thumb|left Michajlow je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w Rjazanskej oblasći. Ma něhdźe 11 tysac wobydlerjow.
Tajawka
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Horni Wunjow
Stawizny
Po Mukowej statistisce měješe Horni Wunjow we 1880tych lětach 97 wobydlerjow, z nich 93 Serbow (96 %) a štyrjoch Němcow. Ewangelscy wobydlerjo słušeja k Hodźijskej wosadźe.
Hlej tež
mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz ze zapada
Frauke Petry
Po wólbach do zwjazkoweho sejma w septembrje 2017 a swojim zaćehnjenju do němskeho parlamenta jako direktnje wolena zapósłanča wólbneho wokrjesa Sakska Šwica wustupi amtěrowaca předsydka Petry hromadźe z dalšimi zastupjerjemi ze strony.
20. septembra
20. septembra abo '''20. požnjenca''' je 263. dźeń gregorianiskeje protyki (264. w přestupnych lětach), tuž wostawatej hišće 102 dnjej hač do kónca lěta.
Klimawičy
Klimawičy su město w Mahiljowskej oblasći na wuchodźe Běłoruskeje, blisko ruskeje hranicy. Město je zarjadniske sydło Klimawičskeho rajona.
Sydlišćo je so w lěće 1581 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1777 měšćanske prawa.
Mozilla Thunderbird
Prawopis
Hač do njedawna njeběše hornjoserbska prawopisna kontrola za wšě programy Mozilla, tohodla njeběše móžno ani rozšěrjenje za to instalować. Nětko wšak w předchadnym wotrězku naspomjene rozšěrjenje k dispoziciji steji. Je planowane tute rozšěrjenje z hornjoserbskim pakćikom resp. hornjoserbskej archiwnej wersiju zip sobu dodać, tak zo budźe njetrěbne tutee rozšěrjenje ekstra sćahnyć.
Kózły (wjes)
Ležownostne mjena
mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Kózłow (2019)
Powiat strzeliński
Powiat strzeliński je powiat (wokrjes) w pólskim Delnjošleskim wojewódstwje. Wokrjes ma přestrjeń wot 622,27 km² a něhdźe 44.000 wobydlerjow.
Gmejny
Powiat wobsteji z pjeć gmejnow, z nich
Kamjenica
Wobchad
Kamjenica je jedne z centralnych wobchadnych křižnišćow w Sakskej. Zwjazkowe awtodróhi wjedu wottam do Drježdźan a Zhorjelca (A 4), Frankobroda (A 4), Lipska (A 72) a Dwórca (A 72). Železniske čary zwjazuja Kamjenicu z Lipskom, Drježdźanami a přez Wikow z Berlinom.
Hórka seklička
Kćenja
Kćěje wot meje hač awgusta. Kćenja steja we wokołojtej, pozdźišo podlěšenej kići. Krónowe łopješka su běłe, rědko swětłowioletne. Won měrjene krónowe łopješka docpěwaja dołhosć wot 6 hač 8 mm a su dwójce tak dołhe kaž znutřkowne.
Rólny drobnušk
Rólny drobnušk je rostlina ze swójby kropačkowych rostlinow łaćonsce: Centunculus minimus, Primulaceae).
Ústecký kraj
Města
Najwjetše města Wusčanskeho kraja su:
Kairo
Leži na sewjerowuchodźe Egyptowskeje na prawym brjoze rěki Nil a ma přestrjeń wot 214 km². Stare město Kaira je jako pomnik islamskeho twarstwa zapisane do lisćiny swětoweho herbstwa. Nimo toho je Kairo sydło najsławnišeje uniwersity arabskeho swěta, Al Aksa.
Ajdarken
Ajdarken (do 2006 – Хайдаркан/ Chajdarkan) je město w Batkenskej oblasći na samym zapadźe Kirgiskeje.
Ma něhdźe jednaće tysac wobydlerjow.
Šardara
Leži při rěce Syrdarja blisko Šardarskeho spjateho jězora něhdźe 240 kilometrow juhozapadnje Šymkenta.
Egyptowska
Egyptowska ( مصر / Misr) je arabska republika z nimale 90 milionami wobydlerjow w sewjerowuchodnej Africe, při čimž słuša połkupa Sinai hižo do Azije. Stolica a najwjetše město je Kairo.
Debrikecy
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje wsy jako Debreckwitz pochadźa z lěta 1466. Wot 17. lětstotka měješe tamniše ryćerkubło ležownostne knjejstwo. Politisce słušachu Debrikecy ze starodawna k Bolborcam.
Njeprawy rozraz
Wopis
Kćěje w lěće. Módre kćenja steja we wulkich, nakónčnych pakićach.
Kłóskaty rozraz
Rozšěrjenje
Rostlina je w srjedźnej a južnej Europje, sewjernje hač do Jendźelskeje a Šwedskeje rozšěrjena.
Suojarwi
Suojarwi (, Suojärvi) je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w republice Karelskej. Ma něhdźe dźewjeć tysac wobydlerjow. Sydlišćo je so w 16. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1940 měšćanske prawa.
Łobjo
Łobjo hraje wulku rólu jako wodowy puć, předewšěm jako zwisk Čěskeje ze swětowym morjom.
Albert
Mjeno je moderna forma muskeho mjena Adalbert (drohi+sławny) a přiwuzne z Albrechtom.
Oblasć Orenburg
thumb|left|Stepowa krajina w Orenburgskej oblasći
Paris
thumb|left|[[Eiffelowa wěža]] thumb|left|[[Triumfowy wobłuk w Parisu|Triumfowy wobłuk]]
Athen
Athen (serbsce tež Atheny;, ) je stolica Grjekskeje. Město bu před něhdźe 5000 lětami wobsydlene. Athen je na wobydlerjow a płoninu najwjetše město kraja, přiwšěm pak je gmejna Athen w centrumje kopjenišća Athen-Piraeus poměrnje mała. W rozšěrjenym zmysle wopřija Athen regionalne wobwody w centrumje, sewjeru, juhu, zapadźe a někotre wokolne předměsta z cyłkownje 3,753 mio. wobydlerjemi.
Maćična peticija
Jako Maćična peticija woznamjenja so wot čłonow Maćicy Serbskeje organizowana peticija na sakske knježerstwo w rewoluciskim lěće 1848, kotraž měješe oficialny titul „Wulka próstwa Serbow“ a z kotrejž prošachu Serbja wo wjace prawow za swoju rěč w šulskej wučbje. Wona bu wot wjace hač 5000 předstejićerjow serbskich domjacnosćow podpisana a dnja 25. julija 1848 wot serbskeje deputacije přepodata.
Nowomičurinsk
thumb|left Nowomičurinsk je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w Rjazanskej oblasći. Ma něhdźe 17 tysac wobydlerjow.
Nowe Městačko
Stawizny
Sydlišćo naspomni so k prěnjemu razej pisomnje w lěće 1508 pod mjenom Newstetil. Ležownostne knjejstwo měješe ryćerkubło, kotrež bě z jadrom sydlišća.
Wulki rozraz
Po někotrych žórłach je swójbje trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae) přirjadowany.
Jěrnicowe rostliny
Jěrnicowe rostliny (Polemoniaceae) su swójba symjencowych rostlinow (, Spermatophyta).
Nowa Łuka
Stawizny
mini|left|Wopomnjenski kamjeń na nawsy składnostnje 600-lětneho wobstaća wsy Nowa Łuka je po sydlišćowej formje typiski holanski nawsowc z cyhelowymi chěžemi a naspomni so prěni raz pisomnje w lěće 1401 jako Weze. Přez lětstotki wukonješe Wojerowske stawowe knjejstwo ležownostne knjejstwo we wsy. W prěnjej połojcy 18. lětstotka nasta sewjerowuchodnje Noweje Łuki jako wutwar nowa wjeska Hory, kotrež mjenowaše so w lěće 1744 tež Ober-Neuwiese. W lěće 1938 buchu Hory do Noweje Łuki zagmejnowane.
Křižny sydrik
Stejnišćo
Rosće w žiwych płotach, na lěsnych kromach, w hrjebjach a w łučinowych lěsach. Preferuje čerstwe, wutkate pódy na tróšku ćoplišich stejnišćach.
Frohburg
Frohburg je sakske městačko w Lipšćanskim wokrjesu. Nadeńdźe so 35 kilometrow južnje Lipska a 11 kilometrow sewjerowuchodnje Starohroda při durinskej hranicy a ma něhdźe 10.000 wobydlerjow. Přez město běži rěčka Wyhra.
Kyzyl-Kija
Kyzyl-Kija (/ Kyzyl-Kija) je město w Batkenskej oblasći na zapadźe Kirgiskeje, blisko uzbekskeje hranicy.
Michael Kretschmer
mini|Michael Kretschmer w lěće 2022 Michael Kretschmer (* 7. meje 1975 w Zhorjelcu) je sakski politikar Křesćansko-demokratiskeje unije (CDU) a wot 13. decembra 2017 jako naslědnik Stanisława Tilicha ministerski prezident swobodneho stata kaž tež wot 9. decembra předsyda krajneho zwjazka CDU. Po wólbach do krajneho sejma a wutworjenju noweje koalicije z CDU, Zelenych a SPD bu dnja 20. decembra 2019 w zastojnstwje wobkrućeny.
Politikar
Dnja 18. oktobra 2017 bu wot Stanisława Tilicha namjetowany jako naslědnik w zastojnstwje ministerskeho prezidenta.
Powiat trzebnicki
Gmejny
a dwě wjesnej gmejnje:
Arnošt Černik
Arnošt Černik bě nan dźowki a dweju synow.
Baloži
thumb|left Baloži je městačko w Letiskej.
Jakub Wjacsławk
Wjacsławk narodźi so jako syn Hórčanskeho skałarja-chěžkarja Michała Wjacsławka a złoži 1899 gymnazialnu preparandu Katolskeho wučerskeho seminara w Budyšinje. Wot 1900 do 1910 běše chowanc Praskeho Serbskeho seminara a wopytowaše 1900–07 tamniši němskorěčny Małostronski gymnazij. Wot 1907 do 1910 studowaše w Praze teologiju, filozofiju a slawistiku. Na złoženje teologiskich eksaminow sćěhowaše dalši studij stawiznow a germanistiki w Lipsku. Za swoju promociju přepytowaše zamóženske poměry w Budyšinje na spočatku 15. lětstotka a zahaji z tym serbske socialnostawizniske slědźenje.
DigiSerb.de
Digiserb.de je serbska webstrona, na kotrejž prezentuja so nimo wuslědkow serbskeje digitalizaciskeje konferency a serbskeho digitalneho koncepta předewšěm wšelake wideja w kotrychž zo rozjasni, kak so serbska rěč na wšelakich digitalnych nastrojach wužiwać da. Přidatnje so wo digitalnych projektach rozprawja, kotrež su so wot lěta 2015 sem w nadawku Załožby za serbski lud přez přidatne spěchowanje zwoprawdźili.
Gerhard Schöne
Schöne je druhi raz woženjeny a ma šěsć dźěći. Wón bydli w Mišnje.
Apioideae
Systematika
Kladogram wot Apiaceae z Apioideae a druhimi podswójbami wokołkowych rostlinow (Apiaceae):
Systematika krytosymjenjakow po APG II
Systematika krytosymjenjakow po APG II (APG II system z lěta 2003) je w lěće 2003 wuńdźena klasifikacija krytosymjenjakow wot Angiosperm Phylogeny Group. Wona je kompletnje předźěłany a wobnowjeny naslědnik APG-systema z lěta 1998, bu pak w lěće 2009 (Systematika krytosymjenjakow po APG III) aktualizowana, tak zo tuta druha wersija ma wjace jenož historisku hódnotu.
Serbski rozhłós
Stawizny
mini|Logo Serbskeho rozhłosa MDR do 2017 Kónc lěta 1956 so serbske studijo rozpušći a wjedźeše so wotnětka jako serbska redakcija Radija NDR, sćelak Choćebuz, dale. Wusyłaše so nětko přez wulkosćelak w Ćisku pola Wojerec. Wot 1966 hač do 1980tych lět produkowachu wot póndźelu do soboty kóždy dźeń połhodźinski dopołdniši program a 110-mjeńšinski njedźelniski (290 mjeńšin/tydźeń). Wot lěta 1987 staraše so nawoda Helmut Rychtar wo wutwar Budyskeho studija, tak zo móžachu najprjedy njedźelniske wusyłanje na tři hodźiny rozšěrić a w nazymje 1989, hišće do politiskeho přewróta, połdrahodźinske rańše wusyłanja zahajić a tydźenski wusyłanski čas tak na 720 mjeńšin/tydźeń zwyšić. Wot februara 1990 trajachu rańše wusyłanja dwě a poł hodźinje (5:30–8:00) a wot meje samsneho lěta skónčnje tři hodźiny (5–8 hodź.). Wot 1. januara 1992 słuša Serbski rozhłós w Budyšinje k zjawnoprawniskemu sćelakej MDR. W lěće 1999 přidruži so hišće młodźinske wusyłanje Radijo Satkula, kotrež bu wosebje dla swojeho skutkowanja za medialne kubłanje serbskeje młodźiny w dwacetym lěće swojeho wobstaća 2019 ze spěchowanskim mytom Myta Ćišinskeho česćene. Nimo toho je Budyske studijo za produkowanje jeničkeho hornjoserbskeho telewizneho magacina Wuhladko přisłušne.
Rjažsk
thumb|left Rjažsk je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w Rjazanskej oblasći. Ma něhdźe 21 tysac wobydlerjow.
Archangelsk
Archangelsk ma někak tři sta pjećdźesat tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1584 załožiło.
Kabinet Kohl V
Kabinet Kohl V bě wot 17. nowembra 1994 hač do 26. oktobra 1998 amtěrowace zwjazkowe knježerstwo Němskeje w 13. legislaturnej periodźe. Kabinet čorno-žołteje koalicije stronow CDU, CSU a FDP pod zwjazkowym kanclerom Helmutom Kohlom (CDU) bě 18. kabinet zwjazkoweje republiki.
Škódow (Halštrowska Hola)
Geografija
Susodne sydlišća běchu Košynka na zapadźe, Parcow (†) na wuchodźe, Lěska a Zasrjew (†) na sewjeru kaž tež Lejno, Ptačecy a Lubuš na juhu. Na městnje něhdyšeje wsy nadeńdźe so dźensa Lejnjanski jězor.
Apollo Musin-Puškin
thumb|Apollo Musin-Puškin. Hrabja Apollo Apollowič Musin-Puškin (rusce Аполло́с Аполло́сович Му́син-Пу́шкин; * 17. februara 1760 w Tobolsku (Ruska); † 18. apryla 1805 w Tiflisu (Georgiska)) běše ruski chemikar, fyzikar, botanikar a mineraloga.
Sławomir Mrożek
mini|upright|Sławomir Mrożek
Windows
Dźěłowe systemy firmy Micorsoft su na př.:
Galicija
Galicija (galicisce Galiza, španisce Galicia) je jedyn ze 17 autonomnych regionow a historiski teritorij w sewjerozapadźe Španiskeje, sewjernje wot Portugalskeje. Zarjadniskej rěči stej galicišćina a španišćina. Hłowne město je Santiago de Compostela, kotrež je wot srjedźowěka wuznamne putniske městno. Najwjetše město regiona je Vigo.
Swinjarnja
Stawizny
Wjes naspomni so k prěnjemu razej pisomnje w lěće 1296 pod mjenom Zwinern. W srjedźowěku bě Swinjarnja z wažnym wotpočnišćom za na Via regiji pućowacych wikowarjow a słušeše ke klóštrej Marijina hwězda.
Kansas
Stat mjezuje z Nebrasku na sewjeru, z Missourijom na wuchodźe, z Oklahomu na juhu a z Coloradom na zapadźe. Najwyši dypk je hora Mount Sunflower (1231 m). Najwjetše rěki su Kansas River, Arkansas River a Missouri River, kotryž twori sewjerowuchodnu hranicu stata. Kansas ma kontinentalnu klimu z horcym lěćom a krutej zymu.
Kić
Wobškitarska kić
thumb Jeli hłowna wóska je zwinjena a kćenja njesacy pódlanske wóski su podlěšene, tak so wokołkojta forma sćěhuje, kotrež rěka wokołkowa kić abo wobškitarska kić.
Talas
Talas je město na sewjeru  Kirgiskeje. Je stolica Talaskeje oblasće.
Mecklenburgsko-Předpomorska
Geografija
W Mecklenburgsko-Předpomorskej ležitej z Moricu a Rujanami najwjetši jězor a najwjetša kupa Němskeje.
Města
Najwjetše města Mecklenburgsko-Předpomorskeje su:
Stawizny
Wot lěta 1945 běži němsko-pólska hranica přez wuchodny dźěl Předpomorskeje.
Barbjerska serlica
Wopis
Barbjerska serlica docpěwa wysokosć wot 30 hač 50 cm.
Radušc
Geografija
Wjes leži pjeć kilometrow juhowuchodnje Drjowka při krajnej dróze L52 do Grodka. Južnje Radušca rozpřestrěwa so Wjelčanska jama. Susodne wsy su Huraz na sewjeru, Wjelike Dobrynje na sewjerowuchodźe, Paprotna na juhozapadźe a Jazorki na zapadźe.
Powiat wałbrzyski
Geografija
Susodne powiaty su na sewjeru Powiat świdnicki a Powiat jaworski, na wuchodźe Powiat dzierżoniowski a Powiat kłodzki, na juhu mjezuje Powiat wałbrzyski z Čěskej a na zapadźe z Powiatom kamiennogórskim.
Handrij Kerk
Handrij Kerk angažowaše so w zjawnym žiwjenju a wosebje w towarstwowym hibanju. Wón běše gmejnski předstejićer, sobustaw šulskeho a cyrkwinskeho předsydstwa w Bukecach, předsyda w lěće 1876 załoženeho Bukečanskeho serbskeho towarstwa a zapósłanc Hornjołužiskeho prowincialneho sejma. Přez 20 lět běše sobustaw Ratarskeho kreditneho towarstwa w Sakskej.
Lampedusa
Lampedusa bě hižo w antice wobsydlena a słužeše grjekskim, romskim, byzantiniskim a arabskim namórnikam jako zepěranišćo. Wot 11. lětstotka hač do lěta 1843, hdyž zasydlachu so pod nawodu kapitana Bernardo Marina Sanvisente zaso ludźo na kupje, bě wona pak njewobydlena.
Zwjazkowy sejm
W politiskim systemje Němskeje je zwjazkowy sejm jenički wustawowy organ, kotryž bu direktnje z ludu wuzwoleny. Legislaturna perioda sejma zasadnje traje štyri lět. W tuchwilnej 20. legislaturnej periodźe sedźi 736 zapósłancow w sejmje, mjez nimi 206 za SPD, 197 za CDU a CSU, 118 za Zelenych, 92 za FDP, 82 za AfD a 39 za Lěwicu. Dwaj zapósłancaj staj bjez frakcije, mjez nimaj čłon SSW.
27. septembra
27. septembra abo '''27. požnjenca''' je 270. dźeń gregorianiskeje protyki (271. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 95 dnjow hač do kónca lěta.
Powiat wołowski
Gmejny
Powiat wobsteji z třoch gmejnow, z nich
Lěsny buk
Łopjena
Schódnje zarjadowane jednore lisćowe łopjena su jejkojte z lochko žołmatej abo słabje zubatej kromu. Jich dołhosć docpěwa 5-10 cm, šěrokosć 3-7 cm, dołhosć stołpika 0,3-1,5 cm.
Płody
Jako płody so něhdźe 2 cm dołhe worjechi tworja, kotrež bukwicy. Tute zezrawja w septembrje hač oktobrje. Sedźa zwjetša po dwěmaj w płodowym hornčku hromadźe, přez čož typiska třihranita forma nastanje. Płody so wot zwěrjatow rozšěrjuja (coochorija).
Stejnišćo
Lěsny buk preferuje włóžno-ćopłi (atlantiski) klima z relatiwnje miłymi zymami a wysokimi spadkami a je předewšěm jako młody štom přećiwo sylnym zymskim mrózam, pózdnim mrózami, horcoće a suchoće čućiwy. Najlěpše rosćenje pokazuje lěsny buk na derje z wodu zastaranych ale njehaćenskomokrotowych stejnišćach z wutkatymi pódami; rosće wot płoneho kraja hač k wysokosći wot 1200 m, zdźěla 1600 m (Alpy), hdźež so předewšěm w hórskim měšanym lěsu w zhromadnosću wot šmrěka a jědli namaka. W južnych kónčinach rozšěrjenja lěsny buk rosće jenož we wysokich połoženjach horinow. Tam twori we wysokosći wot 1800 m hromadźe z čornej chójnu lěsnu hranicu.
Serbska młodźina
Brigadowanje Serbskeje młodźiny
Brigadowanje wobsteješe z kulturneje a dźěłoweje wzajomnosće. Mějachu so to po zasadźe Benediktinarjow ora et labora, „spěwaj a dźěłaj“. Tak nastawachu nowe brigadne spěwy, na přikład 1947 Jurja Brězanowy a Jurja Winarjowy spěw Do noweho časa. Někotre spěwy hišće sćěhowachu z pjera Jurja Brězana – za tutón čas młodźinski referent Domowiny. Ale tež dźiwadło hraješe wažnu rolu. Dźiwadłowu hru Njezacpěj swojeho bratra předstajichu Worklečenjo w Radworju, Pančicach a Njeswačidle. Pančičenjo hrajachu hrě Čestny bóńčk a Prěni palencar wot Tolstoja. Róžeńčenjo wustupichu z Dawk nježenjencow w Pančicach, Wulkim Ćisku a Małej Nydej. Młodźina Konjec-Šunow předstaji swoju prěnju hru Hdyž kocor kamor ćazaše dnja 25. nowembra 1945, ke kermuši. Na to slědowaštej hrě Wón je hłuchi a We wudawarni Kukečanskich nowin. Brigadne dźěło bě tuž přiwšěm po NS-času ludowe kubłanje w serbskim narodnym duchu.
Hdyž běchu pózdni wječor dodźěłali, zastachu na dompuću hišće w hosćencu Kača Korčma a zwjeselachu ze serbskimi spěwami a recitowanjom serbskich hrónčkow přichwatanych ludźi. Zastup, kotryž so za kulturny program žadaše, dari so Koslowčanam za nowonatwar.
1676
1676 bě přestupne lěto z 366 dnjemi.
Zejicy
Stawizny
Po Mukowej statistice z lětow 1884/85 rěčachu tehdy wšitcy 63 Zejičenjo serbsce. Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot hišće 61,1 %.
Bauska
Sydlišćo je so w lěće 1443 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1511 měšćanske prawa.
Kryčaw
Leži při rěce Sož (přitok Dnjepra) něhdźe 90 kilometrow juhowuchodnje Mahiljowa.
Kentucky
Najsławniši syn Kentuckyja bě předsyda Zjednoćenych statow Abraham Lincoln.
Bahnowy dub
Wopis
Ma płone korjenje.
Pančicy-Kukow
Gmejnska rada
Gmejnska rada ma tuchwilu dwanaće čłonow. Komunalne wólby lěta 2019 mějachu slědowace wuslědki:
Herca
Ma něhdźe dwaj tysac wobydlerjow. Z nich su 95 % Rumunojo.
Paltoga
Sydlišćo je so w lěće 2001 załožiło.
Naunhof
Naunhof je sakske městačko w Lipšćanskim wokrjesu. Nadeńdźe so 17 kilometrow juhowuchodnje Lipska a dźesać kilometrow sewjerozapadnje Grimy při awtodróze A 14 w Lipšćanskej nižinowej wužłobinje a ma něhdźe 8.500 wobydlerjow. Přez Naunhof běži rěčka Parthe.
Hórska serlica
Wopis
Stołpik je štyrihranity.
Johnny Cash
Johnny Cash (* 26. februara 1932, Kingsland, Arkansas; † 12. septembra 2003, Nashville, Tennessee) bě US-ameriski countryjowy hudźbnik a spěwar.
Balykčy
Leži při zapadnym brjoze Issyk-Kulskeho ježora něhdźe 180 kilometrow zapadnje Karakola a něhdźe 175 kilometrow juhowuchodnje Biškeka.
Gabriela Šmajdźina
Wona narosće w Budyšinje a přińdźe po šuli přez dźěło jako sufleza při Němsko-Serbskim ludowym dźiwadle k dźiwadźelenju. Wot 1987 do 1991 studowaše činohru při wysokej šuli „Ernst Busch“ w Berlinje, po zakónčenju studija dósta angažement při Berlinskim ansamblu (BE). Wot 1994 do 2009 bě čłonka w ansamblu Bremenskeho dźiwadła a wot 2009 je kruta čłonka ansambla dźiwadła Thalia w Hamburgu. Wot 2000 wobdźěleše so nimo toho husćišo při filmowych a telewizijnych produkcijach.
Módra jěrnica
Rozšěrjenje
Rostlina je w srjedźnej a sewjernej Europje rozšěrjena, při čimž druhdy ze zahrodow wodźiwi.
Kosowo
Kosowo ( Kosova/Kosovë, Косово Kosovo) je – wotwisnje wot perspektiwy – autonomny teritorij w južnej Serbiskej (južnoserbsce Аутономна покрајина Косово и Метохија Autonomna pokrajina Kosovo i Metohija, Космет Kosmet; albansce Krahina Autonome e Kosovës dhe Metohisë) abo stat na Balkanskej połkupje w juhowuchodnej Europje. Stolica a najwjetše město je Priština. Faktisce steja 90 % teritorija pod kontrolu kosowskeho knježerstwa w Prištinje, mjeztym zo so někotre gmejny na sewjeru, w kotrychž su hłownje Serbja žiwi, dale k Serbiskej liča.
Wulkokwětna kolomija
Wulkokwětna kolomija je rostlina ze swójby jěrnicowych rostlinow (łaćonsce: Collomia grandiflora, Polemoniaceae).
Čuhujiw
thumb|left
Pyšowka
Pyšowka (Astilbe) je ród ze swójby rupikowych rostlinow (Saxifragaceae).
Montsoreau
Wobydlerstwo diagram
Wobydlerstwo (Montsoreau) Sources: 1793-1999, 2006-2016
Burgundski dub
Płody
Žołdźe sedźa w šupiznatych bónčkach a dozrawja po dwěmaj lětomaj.
Mscislaw
Sydlišćo je so w lěće 1136 prěni raz naspomniło.
Georgij Konstantinowič Žukow
thumb|right
Jelizowo
Leži w Sibirskej na połkupje Kamčatka w Kamčatskim regionje něhdźe 30 kilometrow zapadnje Petropawlowska-Kamčatskeho.
Thrakičenjo
Stawizny
Mjez wjele thrakiskimi kmjenami mějachu najwjetši wuznam Odrysojo (němsce Odrysen), Bessojo (němsce Bessen), Thynojo (němsce Thynen), Getojo (němsce Geten), Dakičenjo (němsce Daker), Serdojo (němsce Serden), Moesirojo (němsce Moesier) a Astojo (němsce Asten).
Literatura
3-8053-2974-1
Wšědna třepjetawka
Wopis
Stwjelco je žołtozelene.
Měrćin
Měrćin je serbske muske předmjeno kaž tež swójbne mjeno, kotrež pochadźa wot łaćonskeho mjena Martinus, wotwodźeneho wot romskeho wójnskeho boha Mars. Swjedźeń swjateho Měrćina je dnja 11. nowembra.
Čolpon-Ata
Ma něhdźe 13 tysac wobydlerjow.
Andrzej Duda
Studowany zarjadniski jurist bě wot 2011 do 2014 zapósłanc w pólskim sejmje a wot 2014 do 2015 čłon Europskeho parlamenta, po tym zo bě prjedy dźěłał za Jarosława a Lecha Kaczyńskeho. Hač do meje 2015 bě čłon strony Prawo i Sprawiedliwość (PiS), z kotrejež wustupi za prezidentowy wólbny bój.
Lětnja płomjenjowka
Lětnja płomjenjowka (Phlox paniculata) je rostlina ze swójby jěrnicowych rostlinow (łaćonsce:, Polemoniaceae). Dalše serbske mjeno je lětni floks.
Walter Womacka
Walter Womacka (* 22. decembra 1925 w Obergeorgenthalje, Čěska; † 18. septembra 2010 w Berlinje) bě němski moler, wuznamny wuměłc NDR a wažny přiwisowar socialistiskeho realizma. Wón bě 20 lět z rektorom wot Wysokeje šule za wuměłstwo Berlin-Weißensee. Nimo taflowych wobrazow, grafikow a akwarelow naćisny w połstatych lětach tež škleńčane wokna.
Wódna lubolinka
Wódna lubolinka (Lobelia dortmanna) je rostlina z podswójby lubolinkowych rostlinow (Lobelioideae) znutřka swójby zwónčkatych rostlinow (Campanulaceae).
Finšćina
Alfabet a wurjekowanje
Přizwuk leži w finšćinje přeco na prěnjej złóžce. Wot wjace hač třoch złóžkow wustupuje tež pódlanske přizwuk na kóždej druhej złóžce. Ale poslednja złóžka wostanje njepřizwučna.
Stopnjowa změna
Při wjetšinje słowow steji zakładna forma (nominatiw při nomenach, infinitiw při słowjesach) w sylnym stopjenju. Někotre słowa podleža napřećiwnej stopnjowej změnje, při kotrejž zakładna forma w słabym stopjenju steji a flektowane formy přewažnje sylny stopjeń přijimaja (na př. tuote „produkt“ – tuotteen „produkta“).
Wołynska
thumb|Wołynska na karće Ukrainy Wołynska (serbsce tež Wołyń, , ) je historiski region we wuchodnej Europje mjez rěkomaj Pripjat a Bug. Nimale cyła Wołynska słuša dźensa do Ukrainy (wosebje do Wołynskeje oblasće, oblasće Riwne a Žytomyrskeje oblasće) a jenož mały dźěl wokoło města Chełma słuša do Pólskeje. Historisce bě Wołynska dołho dźěl Pólskeje resp. Pólsko-Litawskeje, posledni raz mjez swětowymaj wójnomaj (1920–1939).
SDAJ
Wobsahowy profil
SDAJ žada sej cyłkownu šulu, klasowu sylnosć wot maks. 20 šulerjow kaž tež wotstronjenje hłowowych censurow.
Jan Awgust Zoba
mini|Jan Awgust Zoba (1869–1911) Jan Awgust Zoba ( Johann August Sobe, * 29. oktobra 1869 w Čornjowje, † 7. januara 1911 runje tam) bě serbski bur a wot 1901 do 1911 zapósłanc Sakskeho krajneho sejma.
Žiwjenje
Jan Awgust Zoba narodźi so jako syn serbskeju burskeju staršeju 29. oktobra 1869 w Čornjowje pola Pomorc. Wón wopytowaše wjesnu šulu we Wujezdźe a přińdźe 1884 na gymnazij do Budyšina. Chorosće dla dyrbješe gymnazialne wukubłanje přetorhnyć a so w staršiskim domje wulěkować. Na to wzda so Zoba wotmysleneho studija teologije a přewza pozdźišo nanowe burske kubło.
Pólski sparik
Pólski sparik (Melampyrum polonicum) je rostlina ze swójby hubinkowych rostlinow (Orobanchaceae).