cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kerčkata čećorička
Kerčkata čećorička (Hippocrepis emerus) (Basionym Coronilla emerus L.) je rostlina ze swójby łušćinowcow.
Tirana
Stawizny
Stejišćo dźensnišeho města bě hižo za čas Romjanow wobsydlene. Pod kejžorom Justinianom natwari so tule w 6. lětstotku romska twjerdźizna. Pod dźensnišim mjenom jewi so Tirana prěni raz w lětomaj 1372 a 1418 w bjenatskich dokumentach. Kónc 16. lětstotka bydlachu we wokolinje Tirany po osmaniskich podaćach někak 20.000 ludźi. W lěće 1614 natwarichu so mošeja Sulejmana Paše, hosćenc (karawanserija abo han), pjekarnja a hamam (kupjele), štož płaći jako załoženski datum moderneje Tirany.
Wšědna brodawa
Wšědna brodawa (Bothriochloa ischaemum) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Wysoka maslenka
Wysoka maslenka (Ranunculus lingua) je rostlina ze swójby maslenkowych rostlinow (Ranunculaceae).
Žuricy
Geografija
Žuricy wobsteja zwjetša z tři- a štyristronskich statokow, nimo toho namakaja so we wjesce hišće wjacore tykowane chěže.
Hatna fijałka
Hatna fijałka (Viola stagnina, syn.: Viola persicifolia) je rostlina ze swójby Fijałkowych rostlinow (Violaceae).
Lisćina słowjanskich ludow
Dźensa eksistuja někotre słowjanske ludy w srjedźnej, južnej a wuchodnej Europje.
We wuchodnej Europje
W Běłoruskej su:
Walizišćina
Byrnjež wuznam walizišćiny wot něšto lětdźesatkow woteběrał, je so w lěće 1993 jeje oficielne wozrodźenje stało, hdyž ju Britiski parlament na samsnu runinu z jendźelšćinu za wužiwanje w běžnym zjawnym žiwjenju staji.
Jabłukowy płód
Při tym prětnotnje so nutř wočinjace měchowcy hižo za čas kćěwje w kćenjowej pódźe zapadnychu (spody stejacy płódnik). Kćenjowa wóska potom při płodowym zrawjenju k mjasnej włokninje wurosće. W znutřkownym dźělu jabłukoweho płoda nastanje z měchowcojtych płodowych łopješkow pergamentojty jadrownik. W zwonkownym płodowym mjasu sam su maksimalnje hišće hdys a hdys kamješkobańkowe hnězdaška wobsahowane.
Dulkata smjetanka
Kćenja
Někotre zahrodne warjetety njesu róžojte kćenja.
Lěsna škripina
Kćenja
Kćěje wot meje hač do julija. Kćenja steja w sylnje rozhałuzowanym, hač 20 cm šěrokim, wot wysokich łopješkow přesahowacym kwětnistwje, při čimž małke, jejkojte, načorń zelene kłóski wutworja čumpate kłosy.
Pastwišćowy česačk
Pastwišćowy česačk (Cynosurus cristatus) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Fijałkowa pihawka
Wopisanje
Stołpik je woclomódry hač mutnowioletny.
Lisćina słowjanskich kmjenow
Zapadni Słowjenjo
Zapadni Słowjenjo sydla abo sydlachu w Němskej, Čěskej, Pólskej, Słowakskej, Awstriskej a Madźarskej; zdźěla tež na Ukrainje, w Běłoruskej a Litawskej
Fijałkowa pihawka
Rozšěrjenje
Rostlina je w južnej Němskej, Awstriskej, južnej Europje rozšěrjena.
Ptačulinka
Ptačulinka (Cephalanthera) je ród ze swójby orchidejowych rostlinow (Orchidaceae). Dalše serbske mjeno je jarmjowka.
Nauru
Na kupje knježi stajnje tropiska klima z přerěznej temperaturu wokoło 27 °C. Najwyše městno kupy leži jenož 61 metrow nad mórskej hładźinu.
Čećorička
Wopis
Stołpiki su nižoležace-postupowace, na spódku wodrjewjowane, bohaće lisćate.
Berezań
Sydlišćo je so w lěće 1616 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1981 měšćanske prawa.
Wjerba
Wužiwanje
Wjele družinow prjedy buchu dla zhibujomnych hałuzow plahowane, zo by z tych koše zhotowjeć.
Systematika a rozšěrjenje
Družiny předewšěm w zymnych a měrnych conach sewjerneje hemisfery.
W Europje domjace družiny
thumb|[[Hlebjojta wjerba (Salix hastata)]] thumb|[[Štomikojta wjerba (Salix waldsteiniana)]] thumb|[[Lapska wjerba (Salix lapponum L.)]] Małke družiny hač 4 metrow:
Wysokoalpiske družiny zelojta wjerba (Salix herbacea), syćojta wjerba (Salix reticulata) a mólička wjerba (Salix retusa) so pod zapřijećom „lodowcowa wjerba“ (němsce „Gletscher-Weiden“) zhromadźuja.
W srjedźnej Europje plahowane pyšne družiny
thumb||[[Harlekin-Weide Salix integra Hakuro Nishiki]]
Babyduškojta wjerba
Łopjena
Měnjate łopjena su owalne abo eliptiske, prědku tupe abo tróšku zkromate, kožane, zwjetša nahe, na hornim boku błyšćace ćmowozelene a docpěwaja dołhosć wot hač do cm a šěrokosć wot jenož 4 mm. Pódlanske łopješka faluja.
Hiiumaa
Wona je hłowna kupa wokrjesa Hiiu, do kotrehož słuša tež kupa Kassari (19 km²) kaž tež wjele mjeńšich kupow. Južnje kupy Hiiumaa a zdźěla jenož šěsć kilometrow zdalene nadeńdźe so najwjetša estiska kupa Saaremaa (Ösel). Někak 60 % kupy je zalěsnjene. Kupa je poměrnje płona, najwyši dypk je 68 metrow wysoka hórka Tornimägi na zapadnej połkupje Kõpu. Na zapadźe kupy nadeńdu so tež wjacore jězory.
Wulka ptačulinka
Wopisanje
Kćěje wot meje hač junija. Słonowinojte kćenja nimaja wotrohu a docpěwaja dospołnje wočinjenje šěrokosć wot 2,5 hač 3,5 cm.
Jan Evangelista Purkyně
Žiwjenje
Purkyně napisa wjele nastawkow wo Słowjanach, w kotrychž je tež Serbow naspominał.
Belfast
Stawizny
W lěće 1177 natwarichu Normanojo na teritoriju dźensnišeho města hród. Město same bu hakle w lěće 1603 załožene. Hladajo na huste zběžki w přewažnje katolskej Irskej zasydlichu so tu z dowolnosću britiskeho knježerstwa protestantske Presbyterianojo ze Šotiskeje kaž tež Hugenoća z Francoskeje. We 18. lětstotku bu přistaw w Belfasće wutworjeny, kotryž bu w Druhej swětowej wójnje přez powětrowe nadpady němskich lětadłow ćežko wobškodźeny.
Seversk
<br style="clear:both;" />
Čerwjena smalnička
Čerwjena smalnička je rostlina ze swójby orchidejowych rostlinow  (łaćonsce: Nigritella rubra, Orchidaceae).
Błyšćata pyskawa
Łopjena
Łopjena su błyšćace a nimale mjasne. Jich wobrys je kulojty, při čimž wone hač k srjedźišća do šěrokich, tupozubatych wotrězkow dźěla a na delnim boku su často čerwjenje přeběžane.
Hućinjanska cyrkej
Hućinjanska cyrkej je ewangelsko-lutherska cyrkej w Hućinje w Budyskim wokrjesu. Wona słuži ewangelskej wosadźe Malešecy-Hućina w cyrkwinskim wobwodźe Budyšin-Kamjenc ewangelskeje krajneje cyrkwje w Sakskej. Hač do druheje połojcy 20. lětstotka je so tu tež serbsce prědowało.
Wosada
Do historiskeje Hućinjanskeje wosady słušeja wjeski Brězyna, Hlina, Lemišow, Nowa Wjeska a dźěl Bukojny. Teritorij słuša dźensa k wulkowosadźe „Při Lubaće“.
Čorna dźěra
mini|Kompjuterowa simulacija čorneje dźěry w [[mlóčna dróha|mlóčnej dróze]]
Kletrowe rostliny
Rodaj
Swójba Clethraceae wobsteji jenož z dweju rodow z něhdźe 95 družinami.
Čorna dźěra
Zapřijeće je so w lěće 1967 wot fyzikarja Johna Archibalda Wheelera etablěrowało.
Hórski dźećel
Stejnišćo
Wón rosće na suchich łukach, w kerčinach, na lěsnych kromach, na suchich zwisach, na pućowych skłoninach a we swětłych lěsach. Preferuje w prawym měrje suche, małodusykate, wapnite, humusowe pódy.
Herbert Nowak
Jako jedyn z mało delnjoserbskich fararjow dyrbješe wotsaleny wot domizny w němskorěčnych wosadach skutkować. W lěće 1946 pósła jeho Berlinsko-Braniborska cyrkej do Pěśdubow pola Eisenhüttenstadta, hdźež běše 17 lět z fararjom. Wot 1963 do 1978 skutkowaše w Drjowku. W lěće 1978 poda so na wuměnk.
Mólička pyskawa
Mólička pyskawa (Geranium pusillum) je rostlina ze swójby pyskowničkowych rostlinow (Geraniaceae). Dalše serbske mjeno je pyski.
Pryšćenc
Pryšćenc (Clematis) je ród ze swójby maslenkowych rostlinow (Ranunculaceae).
Priwatiw
Němčina
Někotre prefiksy při werbach pokazuja priwatiw, a to ent-, aus-, ab- a de- (w cuzorěčnych werbach). Sćěhowace werby zwuraznja priwatiw:
Manšćina
Manšćina abo Manx (mansce Yn Ghaelg abo Yn Ghailck) je keltiska rěč, kotraž so na kupje Man rěči. Je to rěč, kotraž so je ze stareje iršćiny wuwiła, je podobna wuchodoulsterskemu a gallowayskemu dialektu.
Juhosłowjanska
W lěće 1943 – wosrjedź Druheje swětoweje wójny załožichu komunisća pod nawodnistwom Josipa Broza „Tita“ (1892–1980) tak mjenowanu druhu Juhosłowjansku a přewzachu hač do kónca 1945 móc. Wot nětka rěkaše kraj „Socialistiska zwjazkowa republika Juhosłowjanska“. Stolica kraja bě kaž dotal Běłohród (Beograd). Federacija wobsteješe z dźělowych republikow Słowjenska, Chorwatska, Bosniska a Hercegowina, Serbiska (z awtonomnymaj prowincomaj Wojwodina a Kosowo), Čorna Hora a Makedonska.
Lupinowy dźećel
Lupinowy dźećel (Trifolium lupinaster) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Čerwjena wjerba
Wužiwanje
Hałuzy so za plećenje košow wužiwaja. Jeje skora so wot antiki za zhotowanje bolosćowych a zymničnych srědkow wužiwa, při čimž pak syntetiska acetylsalicylna kisalina je dźensa wažniša.
Połobšćina
Rěčne wosebitosće
3. změna prasłowjanskeje tort-skupiny > tart
Cuza pyskawa
Kćenja
Kćěje wot meje hač oktobra. Kćenja su jasnowioletne, docpěwaja šěrokosć wot 1 hač 2 cm a přesahaja łopjena. Krónowe łopješka su hłuboko wutrobojće zarězane a docpěwaja dołhosć wot 7 hač 10 mm a su dwójce tak dołhe kaž keluškowe łopješka.
Drjewjanscy Słowjenjo
Hudźba
Staj tež přełožkaj staroserbskeju spěwow “Serbow dobyśa” a “Naše golcy z wojny jědu” z mjenomaj „Weleti do Nematz sjaschdowachong“ a „Nossi poni s wüjny jedong“ wobchowanej. Běše to wěsty, rěč rekonstruowacy pospyt a je z pjera serbskeho rěčespytnika Arnošta Muki.
Přirunowanje wurazow
Jednotliwe słowa derje rozumimy, ale w sadźe abo samo w tekstach je to zwjetša hinak, dokelž je drjewjanšćina w času jeje zběranja a składowanja hižo jara přeněmčena była. Nimo toho su ći, kiž su ju napisali, nižoněmsku narěč rěčeli a njeje dźensa wjele wo jeje fonetice znate. Jednotny prawopis wězo tež nihdźe njenadeńdźeš.
Lěsny dźećel
Wopis
Lěsny dźećel je trajne zelo, kotrež docpěje wysokosć wot 15 hač do 30 (40) cm. Rostlina wutwori dołhe wotnožki.
Łopjena
Bóčne nerwy třiličbnych, 3-5 (8) cm dołhich a 1,5 cm šěrokich, wusko-lancetojtych, ćmowozelenych łopješkow su jara huste. Pódlanske łopjena su prynkojte a docpěwaja dołhosć wot 3 cm.
Hustokwětkata žerchej
Hustokwětkata žerchej (Lepidium densiflorum) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brassicaceae).
Kito Fryco Stempel
W lětach 1810–1813 bě domjacy wučer, prjedy hač jeho 1813 za fararja w Malinju njepowołachu. W tutej wosadźe skutkowaše dźesać lět, doniž njesta so 1823 z wyšim fararjom w Lubnjowje. Wobšěrnu wosadu zastarowaše někotre lětdźesatki, prjedy hač njepoda so 1863 na wuměnk. Po nim so hižo serbski farar w Lubnjowje njepřistaji, štož rozsudnje spěšnišej asimilaciji tamnišeje wosady polěkowaše.
W běhu mnohich lět duchowneho skutkowanja za swojich wosadnych, napisa Stempel tež cyły rjad originalnych basni, mj. dr. epos „Te tśi rychłe tšubały” – najdlěša serbska baseń scyła. W njezwučenym sylabiskim systemje komponowany epos płaćeše na 80 lět jako zhubjeny. Ota Wićaz jón 1950 zaso namaka. Rudolf Jenč přistupni jón zjawnosći w seriji Pomniki serbskeho pismowstwa jako diplomatiske wudaće. Dalši epos, „Pytanje za starym mjasecom abo łužyskich Serbow potłocenje” njeje so bohužel hižo namakał a płaći dale jako zhubjeny.
Krótkołopjenaty stawač
Krótkołopjenaty stawač (Epipactis distans) je rostlina ze swójby orchidejowych rostlinow (Orchidaceae).
Kašubistika
Kašubistika – je wědomostny předmjet, kotryž zaběra so we wšelakich tematiskich wobłukach z Kašubami: rěčespyt, literatura, kulturne a socialne stawizny atd.
Dripata pyskawa
Wopis
Stołpik je wotstejo kosmate.
Bocka
Bocka je němske pomjenowanje dweju wjeskow w Hornjej Łužicy:
Ablatiw
Łaćonšćina
Łaćonšćina: Wuraz ablatiw so je stał z łaćonskeho (casus) ablativus. Po tutym wurazu, ablatiw tuž je pad, kotryž wupraji rozdźělenje resp. formovigxon abo "indirektny" pad.
Mongolšćina
Na př.: улсаас (z улс "stat"), модноос (z мод "štom, drjewo, koł"), ангиас (z анги "klasa, studijne lěto")
Prosty pryšćenc
Wopis
Prosty pryšćenc je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 50 hač 150 cm.
Chilska
mini|left|Cuernos del Paine Po statistice Zjednoćenych narodow je Chilska najbóle wuwity kraj Južneje Ameriki. Wona je mjez druhim najwažniši producent kopora na swěće.
Geografija
mini|left|Na [[Jutrowna kupa|Jutrownej kupje (Rapa Nui)]] Chilska mjezuje z Argentinskej, Boliwiskej a Peru. Najwyši wjeršk w kraju je hora Ojos del Salado (6.885 m nad mórskej hładźinu) w chilskich Andach, a najniši dypk brjóh Ćicheho oceana (0 m nad normalnej nulu). Do Chilskeje słuša tež Jutrowna kupa a dalše kupy w Ćichim oceanje.
Mohuč
Dźensa ma Mohuč wjace hač dwěsćě tysac wobydlerjow.
Čerwjena dornica
Łopjena
Spódnje łopjena su seršćate a docpěwaja šěrokosć wot 0,5 hač do 1 mm. Stołpikowe łopjena su płone a docpěwaja šěrokosć wot 1 hač do 3 mm. Łopjenowe kóžki su krótke a přikušene.
Auerbach
Auerbach je mjeno slědowacych městow a gmejnow:
Nowa Wjes/Sprjewja
Na južnym spočatku Noweje Wsy steji papjercowa fabrika, tak mjenowany „Sprjewiny młyn“.
Stawizny
thumb|left|Měznik w holi pola Noweje Wsy Wjes naspomni so k prěnjemu razej hakle w lěće 1545 jako Klein Neundorff a słuša tuž k młódšim sydlišćam Budyskeho wokrjesa, na čož pokazuje tež wjesne mjeno. Hakle regulowanje Sprjewje zmóžni wobsydlenje tuteje prjedy chětro bahnojteje kónčiny. Spočatk 18. lětstotka bě Nowa Wjes we wobsydstwje Lichańskeho ryćerkubła.
W Nowowjesnjanskej šuli rěčeše so hač do 1930tych lět serbsce. Posledni serbski wučer woteńdźe w lěće 1935 a přistajeny bu Němc. Starši protestowachu z listami pola kultusoweho ministerstwa a žadachu sej serbskeho wučerja, njedóstachu pak ani wotmołwu.
Čerwjena dornica
Rozšěrjenje
Rostlina je w Europje rozšěrjena.
Marek Grechuta
thumb|Busta Mareka Grechuty w dróze Aleja Sław ([[Kielce)]] Marek Michał Grechuta (* 10. decembra 1945 w Zamośći; † 9. oktobra 2006 w Krakowje) bě pólski spěwar, basnik, komponist, moler kaž tež studowany architekt. Wón haješe wosebity zajim za skulptury a filozofiju. Grechuta je nimo Niemena najwažniši zastupjer „spěwaneje poezije“, žanr, w kotrymž so elementy rocka, jazz-rocka a progresiwneho rocka jewja. W lěće 1969 hraješe w filmje Polowanie na muchy Andrzeja Wajdy.
Wilejka
thumb|left
Syćinowe rostliny
Wobsahuje sćěhowace rody:
Drobna wjerba
Wopis
Drobna wjerba je bohaće rozhałuzowany kerk, kotryž docpěwa wysokosć wot 30 hač do 100 cm.
Pólna žerchej
Wopis
Pólna žerchej je jednolětna a dwulětna rostlina, kotraž docpěje wysokosć wot 20 hač do 60 cm.
Stołpik je husto łopjenaty.
Stejnišćo
Rosće na rolach wobkopankow, na pućach, na drjebiznowych městnach, w skałach, na železniskim terenje a na pustych płoninach. Ma radšo zwjetša wapnite pódy.
Bantuske rěče
Richard Lepsius
Egyptologa Richard Lepsius je w lěće 1880 we zachodźe k jeho Nubiskej Gramatice w Africe wot třoch rěčnych conow wuchadźał, při tym wón Khoisan-skupinu njewobkedźbował: (1) Bantuske rěče w južnej Africe, rěč woprawdźitych (němsce „Neger“), (2) měsane „Negerrěče“ mjez ekwatorom a Saharu, Sudan-rěče, (3) hamitiske rěče (egyptišćina, kušitiske rěče, berberske rěče) w sewjernej Africe.
August Schleicher
Indogermanista August Schleicher mějach cyle druhe předstajenje, kotrež je wón w lěće 1891 publikował. Po jeho měnjenju Afrika bě najprjedy njewobydleny a bu wot juhozapadneje Azije w štyri wulkich walach wobsydlowana: (1) Buschmänner a Hottentotten (dźensnišo Khoisan mjenowane), (2) „Neger-ludy“ Sudana, „Nigrity“, (3) Bantu a (4) Hamity.
Pradomizna a rozšěrjenje
Wšě teorije wo pochadźe Bantuskich rěčow činja eksplicitnje abo implicitnje wuprajenja wo jich pradomiznje a pozdźišim rozšěrjenju hač do dźensnišich sydlerskich teritorijow Bantuskich ludow.
Peruska měchawka
Wopis
Peruska měchawka je wjacelětna rostlina, kotrež docpěje wysokosć wot hač do 1 m.
Bantuske rěče
Rozšěrjenje Bantuskich ludow
Chronologija rozšěrjenja
Smjerdźaca
Stawizny
Hač do 1. januara 1974 bě Smjerdźaca samostatna gmejna, wot lěta 1957 z gmejnskim dźělom Łazkom. W tutym lěće bu zagmejnowana do Róžeńčanskeje gmejny.
Wobydlerstwo
mini|Dwurěčna wjesna tafla Smjerdźaceje W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 108 wobydlerjow, kiž běchu bjez wuwzaća Serbja. Arnošt Černik zwěsći 1956 serbski podźěl wobydlerstwa wot 92,4 %. Katolscy Smjerdźečenjo słušeja dźensa k Ralbičanskej wosadźe swj. Katyrny, ewangelscy chodźa do Smječkec (prjedy do Wóslinka).
Jan Hempel
Jan Hempel ( Johannes Hempel; * 20. februara 1917 w Budyšinje, † 19. junija 1998 w Drježdźanach) bě serbski režiser. Wón płaći jako „pioněr NDR-skeho klankoweho filma“.
Anna Andrejewna Achmatowa
thumb|right thumb|right|Leiden, [[Nižozemska]] Anna Andrejewna Achmatowa ( * 23. junija 1889, Odessa, Ruska, † 5. měrca 1966, Domodedowo, Sowjetski zwjazk) běše wuznamna ruska basnjerka.
Smažny dźećel
Smažny dźećel (tež smužkaty dźećel) (Trifolium campestre) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Přerosćena žerchej
Wopis
Přerosćena žerchej docpěje wysokosć wot 20 hač 40 cm.
Lěwanćikowa wjerba
Wopis
Zdónk je tołsty a prawidłowny. Hałuzy su ćeńke a na hornim boku róžkate.
Hugo Gunckel Lüer
Hugo Gunckel Lüer (* 23. awgusta 1901 we Valdivia, Chilska; † 10. julija 1997 w Santiago de Chile) běše chilski botanikar a apotekar, kotryž stwori zakłady za modernu botanisku taksonomiju.
Šwedski dźećel
Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena.
Torsten Herbst
Žiwjenje a powołanje
Po studiju skutkowaše jako redakciski asistent pola MDR a pozdźišo w nowinarni ADAC Sakskeje. Wot 1999 dźěłaše hač do swojeho zaćaha do zwjazkoweho sejma w Drježdźanskej wabjenskej a PR-agenturje Zastrow + Zastrow. Wón poradźowaše w tutej dźěławosći srjedźostawske předewzaća we wobłukomaj Strategiski marketing a zjawnostne dźěło. Tež w swojim času jako zapósłanc krajneho sejma wukonješe swoje powołanje we wobmjezowanym wobłuku dale.
Mandlowa wjerba
Mandlowa wjerba (Salix triandra) je rostlina ze swójby wjerbowych rostlinow (Salicaceae).
Wopis
Mandlowa wjerba je w lěću zeleny, połkulowaty wulki kerk, kotryž docpěwa wysokosć wot 1 hač do 4 (6) m. Wona je husto rozhałuzowana.
Matowa wjerba
Matowa wjerba (Salix breviserrata) je rostlina ze swójby wjerbowych rostlinow (Salicaceae).
Wótry dźećel
Wótry dźećel (Trifolium scabrum) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Brjohowa syć
Brjohowa syć je rostlina ze swójby cachorowych rostlinow (łaćonsce: Dichostylis micheliana, Cyperaceae).
Elke Herrmann
Elke Herrmann (* 13. nowembra 1956 w Crimmitschauje; † 21. decembra 2017) bě bjezstronska sakska politikarka, kotraž bě wot 2004 do 2014 za Zwjazk 90/Zelenych přez krajnu lisćinu wolena zapósłanča sakskeho krajneho sejma. Wona bě rěčnica swojeje frakcije za socialnu a migracisku politiku. 2014 hižo njekandidowaše.
Frank Hirche
Frank Uwe Hirche (* 27. awgusta 1961 we Wojerecach) je sakski politikar Křesćansko-demokratiskeje Unije Němskeje, kiž bě wot 2009 do 2019 direktnje woleny zapósłanc wólbneho wokrjesa 55 (Wojerecy/Budyšin 4) w sakskim krajnym sejmje.
Barbjerska swětlica
Barbjerska swětlica (Carthamus tinctorius) je rostlina ze swójby zestajenkowych rostlinow (Asteraceae).
Smjerdźaca žerchej
Kćenja
Kćěje wot meje hač do oktobra. Kćenja su móličke a nimaja žane krónowe łopješka abo krónowe łopješka su krótše hač keluškowe łopješka. Wone steja na kóncu stołpikow a hałuzow. Štyri jejkojte keluškowe łopješka docpěja dołhosć wot 0,5 hač 1 mm.
Marion Junge
mini|upright|Marion Junge (2016)
Žołtoběły dźećel
Kćenja
Kćěje wot junija hač do julija. Kćenja steja w jeničkich, kulowatych abo jejkojtych hłójčkach, kotrež su krótko stołpikate a docpěwaja dołhosć wot 15 hač do 30 mm. 10-nerwna keluškowa rołka je kosmata. Jich zubki su njejenake. Nažołć běła abo blědožołta króna docpěwa dołhosć wot 13 hač do 18 mm.
Marion Junge
Z 21. městnom na krajnej lisćinje njeporadźi so jej při wólbach 2019 znowa do sejma zaćahnyć.
Dešno
thumb|left|upright|Pomnik Bogumiłej Šwjeli w Dešnje
Maćica Serbska
Maćica Serbska z. t. (delnjoserbsce Maśica Serbska) je wědomostne zjednoćenje Serbow a najstarše serbske towarstwo, kotrež hač do dźensnišeho eksistuje. Bu w lěće 1847 w Budyšinje załožena. Mjez 1848 a 1937 wuda towarstwo swójski Časopis Maćicy Serbskeje. W lěće 1941 sćazachu fašisća swójstwo Maćicy, mjez druhim Serbski dom z biblioteku. Do 1933 měješe towarstwo něhdźe 300 čłonow.
Alpska husowka
Alpska husowka (Arabis alpina) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae).
Zwjazk serbskich wuměłcow
Předsyda Zwjazka je wot apryla 2017 Jan Bělk. Dalši člonojo předsydstwa su Madleńka Šołćic, Jěwa-Marja Čornakec, Jan Cyž, István Kobjela a Michał Cyž.
Rólny hryst
Wopis
Łopjena su lancetojte, zwjetša cyłokromne, kłokojte.
Žerchej (Cardaria)
Žerchej (Cardaria) je ród ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae). Družina nětko słuša k rodej žerchejow (Lepidium).
Dwurězna syćina
Dwurězna syćina (Juncus anceps) je rostlina ze swójby syćinowych rostlinow (Juncaceae).
Eva Jähnigen
Studowana prawiznarka je ewangelska, ženjena a mać dweju dźěsćow.
Twjerdy dźećel
Eksterne wotkazy
GRIN (jend.)
Miro Jennerjahn
Wón je ewangelski, ženjeny a bydli w Lipsku.
Jurij Kral
Žiwjenje
Wot 1896 do 1922 bě z fararjom w Dubinje, dźensnišim měšćanskim dźělu Freitala. Po tym přesydli so do Drježdźan-Friedrichstadta, hdźež bě farar při Michałskej cyrkwi. W samsnym lěće bu za konsistorialneho radźićela (biskopske cyrkwinske sudnistwo) pomjenowany.
Tšupc
Kubłanje
Na zakładnej šuli w Tšupcu so WITAJ-wučba poskićuje.
Hbjelsk
Wosobiny
Matej Jokiš (1668–1735), jedyn z přełožerjow prěnjeho cyłkowneho wudaća biblije w serbskej rěči, skutkowaše wot 1698 hač do swojeje smjerće w lěće 1735 w Hbjelšćanskej wosadźe jako farar. Jeho restawrowana narowna plata nadeńdźe so wot lěta 2005 při zachodźe cyrkwje.
Alfons Kienzle
Kienzle bu posledni raz 2009 jako direktny kandidat swojeje strony z 32,3 % hłosow woleny. Při wólbach 2014 hižo njenastupi.
Bahnowa syćawka
Wopis
Stołpik je prosty, kruty a běłozeleny. Wón docpěwa tołstosć wot 1 hač 4 mm a je bjezłopjenaty a kulojty.
Nowogrodziec
Sydlišćo załoži so při brodźe Wysokeje dróhi přez rěku Hwizdź a dósta w lěće 1233 měšćanske prawa. Hač do lěta 1815 bě tehdyši Naumburg hranične město Šleskeje z Hornjej Łužicu.
Hustosć zasydlenja
thumb|Hustosć zasydlenja na swěće thumb|Hustosć zasydlenja po statach thumb|[[Egyptowska jako přikład]]
Dūkštas
Dūkštas je městačko z 800 wobydlerjemi w Ignakinskim rajonje Utenskeho wobwoda na wuchodźe Litawskeje, blisko letiskeje a běłoruskeje mjezy.
Anton Nawka
mini|upright=0.6|Anton Nawka
Žiwjenje
mini|upright=0.6|Row Antona a Heleny Nawkec na Budyskim Mikławšku Hižo jako redaktor dowójnskeho Serbskeho studenta pisaše Nawka powědančka a basnje. Wulke zasłužby zdoby sej Nawka z přełožkami ze swětoweje literatury, kaž na přikład Goriotec nan Balzaca abo Hrabina Kozelska Kraszewskeho kaž tež z přełožkami wjace hač dwaceći dźiwadłowych hrow. Wón je tež awtor woblubowaneje přiručki ''Mjenje zmylkow. Rady a pokiwy za dobru serbšćinu'' (1972).
Kłubkata syćina
Kłubkata syćina (Juncus conglomeratus) je rostlina ze swójby syćinowych rostlinow (Juncaceae).
Rólny hroch
Kćenja
Chorhojčka kćenja je blěda. Křidleška su ćmowowioletne.
Symjenja
Jeho symjenja su tróšku róžkate, šěrozelene a brunje dypkate.
Svend-Gunnar Kirmes
Kirmes bu 2009 jako direktny kandidat swojeje strony z 37,4 % hłosow woleny.
Asmara
Stawizny
Teritorij dźensnišeho města bu we 1880tych lětach wot etiopiskeho kejžora Jana IV. wobsadźeny a dotalne sydlišća wutwarjene k stolicy prowincy Hamasije. 1889 bu wot Italskeje wobsadźene a sta so w lěće 1900 město horceho přistawneho města Massawy při Čerwjenym morju ze stolicu italskeje kolonije Eritreja. Wot 1911 wobsteješe železniski zwisk z Massawu.
Išim
thumb|left Išim ( Ишим; 1670–1782 Korkina sloboda/ Коркина слобода) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při rěce Išim w Tjumenskej oblasći něhdźe 270 kilometrow juhowuchodnje Tjumenja. Ma něhdźe 65 tysac wobydlerjow.
Němske Pazlicy
Stawizny
Wjes naspomni so k prěnjemu razej w lěće 1225 jako Pazeliz, při čimž dospołnje jasne njeje, wo kotre Pazlicy so jedna. Přidawk „němske“ jewi so hakle w registru klóštra Marijina hwězda, hdźež bě 1374/82 sydlišćo Pazelicz Theothunico zapisane.
Milo Đukanović
mini|upright|Milo Đukanović (2010)
Šćećin
Z wjace hač 400.000 wobydlerjemi je Šćećin sedme najwjetše město w Pólskej.
Lěsna pyskawa
Wopisanje
Wona kćenje wot junija hač julija (wot meje hač awgusta) z 22 hač 26 mm wulkimi ćěmnomódrojtymi hač načerwjeń purpurowymi kćenjemi, kotrež běłe srjedźišćo maja a docpěwaja šěrokosć wot 1,7 hač do 3,3 cm. Kćenja často steja po dwěmaj na žałzokosmatych stołpikach. Krónowe łopješka su kulojćene.
Čim bóle sewjernje so tuta rostlinska družina w sewjerowuchodnej Europje nadeńdźe, ćim husćišo so namaka tež formy z róžojtymi abo běłymi kćenjemi.
Annekatrin Klepsch
Annekatrin Klepsch (* 30. julija 1977 w Drježdźanach) je sakska politikarka Lěwicy, kotraž bě wot 2009 do 2015 přez krajnu lisćinu wolena zapósłanča sakskeho krajneho sejma, městopředsydka a rěčnica za dźěćacu a młodźinsku politiku kaž tež sociokulturu frakcije Lěwicy. Wot 1. nowembra 2015 je Klepsch měšćanostka krajneje stolicy Drježdźany za kulturu a turizm.
Freya-Maria Klinger
Wona je bjezkonfesionelna, nježenjena a bydli w Kamjenicy.
Hanka Kliese
mini|upright|Hanka Kliese (2016)
Nižozemska
Nižozemska mjezuje z Němskej na wuchodźe, Belgiskej na juhu a Sewjernym morjom na sewjerozapadźe. K Nižozemskej słušeja tež někotre kupy w Karibiskim morju, kotrež su powostanki něhdy wulkeho kolonialneho mócnarstwa.
Šipojta žerchej
Šipojta žerchej (Lepidium draba) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brassicaceae). W někotrych žórłach so jako Cardaria draba wodźe.
Łopjena
Łopjena su dołhoće-jejkojte, njeprawidłownje zubate. Delnje łopjena su stołpikate, zubate a zahe zwjadnu. Hornje łopjena stołpik wobpřimaja.
Stejnišćo
Rosće w njerodźowych wobrostach na pućach, nadróžnych kromach, železniskich nasypach, drjebiznowych městnach a winicach. Preferuje suche, zwjetša małohumusowe, bazowe pódy.
Kałowa husowka
Kałowa husowka (Arabis pauciflora) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brassicaceae).
Nowa Niwa
Gmejnske dźěle
K Nowej Niwje słušatej gmejnskej dźělej Brjazyna nad Jazorom (Briesensee) a Kamjeńki (Caminchen) kaž tež slědowace wobsydlene městna, kotrež oficielnje gmejnske dźěle njejsu:
Wonjata fijałka
Wopisanje
Wonjata fijałka je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 5 hač 10 cm. Rostlina nima nadzemski stołpik, ale wotnožki z rozetami.
Kćenja wobsahuja eteriski wolij.
Edi Rama
mini|upright|Edi Rama (2014)
Edi Rama je woženjeny a ma dwě dźěsći, z toho jedne z prěnjeho mandźelstwa.
Dźibuti (město)
Dźibuti ( Djibouti, جيبوتي) je stolica a najwjetše město stata ze samsnym mjenom we wuchodnej Africe. Přistawne město nadeńdźe so při južnym brjoze Tadjouraskeho zaliwa, najzapadnišeho dźěla Adenskeho golfa. Přez město ćeče rěka Ambouli. Wjace hač połojca dźibutiskeho wobydlerstwa bydli w stolicy.
Alpska žerchwica
Alpska žerchwica (Cardamine alpina) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brassicaceae).
Petra Köpping
Petra Köpping (* 12. junija 1958 w Nordhausenje) je sakska politikarka Socialnodemokratiskeje strony Němskeje, wot lěta 2009 přez krajnu lisćinu zapósłanča sakskeho krajneho sejma, městopředsydka frakcije SPD a jeje rěčnica za hospodarsku a komunalnu politiku. Do toho bě wona mjez 2001 a 2008 krajna radźićelka wokrjesa Lipšćanski kraj.
Erna Solberg
Wona studowaše do 1986 sociologiju, politiske wědomosće, statistiku a socialnu ekonomiju w Bergenje. Wot 1989 je zapósłanca w norwegskim sejmje a angažowaše so předewšěm w finančnej politice a na polu gentechniki. W druhim kabineće Bondevik bě wot 2001 do 2005 komunalna a regionalna ministerka. 2004 přewza wjednistwo swojeje strony a sta so ze zastupowacej ministerskej prezidentku. Za čas opozicije wot 2005 do 2013 bě frakciska předsydka w sejmje.
Jehlinojta syćawka
Wopis
Stołpik je třihranity hač štyrihranity a docpěwa šěrokosć wot mjeńše hač 0,5 mm..
Kćenja
Kćěje wot junija hač oktobra. Kłóski su nakónčne, docpěwaja dołhosć wot 2 hač 4 mm a wobsteja z 3 hač 7 kćenjow. Pluwizny su brune, běłokromne. Pěsty su tři.
Lěsna husowka
Lěsna husowka (Arabis nemorensis) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brassicaceae).
UniRed
UniRed je wjelerěčny unicodowy tekstowy editor za Windows 9x, NT, 2000 a XP a je w programowanskej rěči Delphi programowany.
Syćojta wjerba
Rozšěrjenje
Rostlina je w Arktisy, w Skandinawiskej, w Alpach, Pyrenejach, w Jura, w Šotiskej a na Balkanje rozšěrjena.
Alexander Krauß
Krauß bu 2009 jako direktny kandidat swojeje strony z 43,8 % hłosow woleny. Při wólbach 2014 dósta 43,1 % we wólbnym wokrjesu Rudne hory 3. Při wólbach do zwjazkoweho sejma 2017 bě direktny kandidat CDU we wólbnym wokrjesu 164 (Rudne hory I). Při wólbach do zwjazkoweho sejma dnja 26. septembra 2021 zhubi direktny mandat w Rudnohórskim wólbnym wokrjesu na kandidata strony AfD.
Kosmata husowka
Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena.
Wótromudka
Wótromudka (Anacamptis) je ród ze swójby orchidejowych rostlinow  (Orchidaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:
Nazymska wjertulka
Wopisanje
Nazymska wjertulka je trajne zelo, kotrež docpěje wysokosć wot 7 hač 25 cm.
Frank Kupfer
Wón je ewangelski, ženjeny a nan dweju dźěsćow.
Jan Bartko
Jan Bartko běše wot lěta jeje załoženja 1847 čłon Maćicy Serbskeje, skutkowaše wot 1893–98 jako zarjadnik Maćičneho domu a 1894 jako předsyda twarskeho wuběrka za prěni Serbski dom. Wot 1898 běše čestny sobustaw Maćicy Serbskeje.
Hórka žerchwica
Rozšěrjenje
Rostlina je předewšěm w horinach rozšěrjena.
Jan Lajnert
Tam dirigowaše tež chór serbskeho towarstwa Zahrodka a měješe narěč składnostnje poswjećenja towarstwoweje chorhoje w lěće 1923. Pod nacionalsocialistami bu w lěće 1935 wot šulskeje wyšnosće přesadźeny do Parchwitza (dźensa Prochowice) pola Lěhnicy w Delnjej Šleskej, pozdźišo hišće dale do Bytomskeje kónčiny.
Benjamin Netanjahu
Do toho bě hižo wot 1996 do 1999 w tutym zastojnstwje. Wot 2002 do 2003 bě wonkowny minister a wot 2003 do 2005 finančny minister w knježerstwje Ariela Šarona. Wot apryla 2006 bě z nawodu opozicije w israelskim sejmje (knesset).
Wón je zwjetša w Zjednoćenych statach Ameriki narostł a studowaše architekturu při Massachusetts Institute of Technology (MIT), management při MIT Sloan School of Management a politiske wědomosće w Harvardźe. We wosomdźesatych lětach dźěłaše najprjedy jako hospodarski manager we Washingtonje a potom jako stajny zastupjer Israela pola Zjednoćenych narodow w New Yorku. W lěće 1988 so do Israela nawróći.
Wisata wjerba
Wopis
Micki je njenapadne.
Chrósćicy
Stawizny
thumb|left|Pohlad wsy z wuchoda Wjes so k prěnjemu razej w lěće 1225 jako Crostiz naspomni, bě pak hižo do toho wobsydlena, kaž dopokazuja štyri narowne kamjenje z 11. abo 12. lětstotka, kotrež słušeja k najstaršim wobchowanym swědkam křesćanskeje wěry w Hornjej Łužicy.
Kubłanje
Serbska zakładna šula „Jurij Chěžka” je tohorunja do WITAJ-projekta zapřijata. Srjedźna šula „Jurij Chěžka” so w lěće 2003 po wjele demonstracijach dla małeje ličby šulerjow zawrě.
Politika
Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 53 (Budyšin 2) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 156 (Budyšin I).
Gmejnska rada
Gmejnskej radźe přisłušeja wot 2019 slědowace radźićeljo a radźićelki:
Rozpačeny šišmanc
Rozpačeny šišmanc (Alchemilla fissa) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Wužiwanje
<br style="clear:left;" />
Małe Antile
Kupy pod wětrom
a dalše
Lwów
Wotkazy
Ma wjele starych baroknych cyrkwjow a tež rjanych parkow, najwjetši je Stryjski.
Dale je zajimawe, zo Lwów dźensa praktisce žanu rěku nima, jenož jara mału pod zemju. A tohodla ma tute wulke město z wjace hač 700.000 wobydlerjemi dźensa problemy z wodu.
Browary
thumb|left
Sydlišćo je so w lěće 1630 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1956 měšćanske prawa.
Armstrongowy palmowy paproć
Armstrongowy palmowy paproć (Cycas armstrongii) je štom ze swójby palmowych paproćow (Cycadaceae).
Naha husowka
Stejnišćo
Rosće na kerčinowych kromach, na lěsnych kromach, na pućowych kromach, na skłoninach a na hólnišćach a w swětłych dubowych lěsach.
Citronowa pelargonija
Rozšěrjenje
Rostlina pochadźa z kapoweje prowincy w Južnej Africe.
Waršawa
Historiske stare město Waršawy bu w Druhej swětowej wójnje nimale dospołnje zničene a w slědowacych lětach znowa natwarjene.
Šěroka wołmica
Šěroka wołmica (Eriophorum latifolium) je rostlina ze swójby cachorowowych rostlinow (Cyperaceae).
Łopjena
Stołpikowe łopjena su wusko-lancetojte a docpěwaja šěrokosć wot 3 hač 8 mm.
Lěsna žerchwica
Lěsna žerchwica (Cardamine flexuosa) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brassicaceae).
Kćenja
Kćěje wot apryla hač oktobra. Kćenja njesu štyri łopatkojte krónowe łopješka a steja w kićach. Próšniki su žołte. Płódnik je dołhojty.
1912
1912 bě přestupne lěto z 366 dnjemi.
Indoneska rupija
Naposledku so twjerdy pjenjez wot 200 Rp. do wobběha přinjesł. Bankowki wot 20.000 Rp. a 100.000 Rp. su wot kóncu 2004 w nowym designje, předchadne wudawki wobchowaja jich płaćiwosć. Nowe 50.000-Rp.-noty su tež w wobběhu.
Šwižna wołmica
Šwižna wołmica (Eriophorum gracile) je rostlina ze swójby cachorowowych rostlinow (Cyperaceae).
Włóska worješina
Wobrazy
(Juglans cinerea):
Betelpalma
Betelpalma (Areca) je ród ze swójby palmowych rostlinow (Arecaceae).
Žołta syrotka
Žołta syrotka (Viola calaminaria) je rostlina ze swójby fijałkowych rostlinow (Violaceae).
Pryskata žerchwica
Stejnišćo
Rosće we wudolinowych a lisćowych lěsach a na lěsnych pućach. Preferuje włóžne, wutkate pódy, w sćinje.
Zarasai
Ma něhdźe šěsć tysac wobydlerjow.
Róžowa pelargonija
Róžowa pelargonija (Pelargonium graveolens) je rostlina ze swójby pyskowničkowych rostlinow (Geraniaceae).
Wočornjaca wjerba
Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena.
Serbišćina
right|thumb|300px Serbišćina (tež južnoserbšćina; српски jезик/srpski jezik) je jedna z južnosłowjanskich rěčow, kotraž je hamtska rěč w Serbiskej a jedna z hamtskich rěčow Čorneje Hory, Kosowa kaž tež Bosniskeje a Hercegowiny. Dale rěči so w susodnych krajach a w diasporje. Wona słuša k słowjanskim rěčam, do swójby indoeuropskich rěčow a do balkanskeho areala, dokelž ma zhromadne charakteristiske kajkosće z druhimi balkanskimi rěčemi. Serbišćina bazěruje runje kaž tež bosnišćina a chorwatšćina na wuchodohercegowskej štokawskej narěči a ma někak 12 milionow rěčnikow.
Wuškata wjerba
Kćenje
Kćěje wot apryla hač meje. Kćenja su dwudomnje rozdźělene a so před łopjenami jewja. Micki su sedźace, slěbrojte hač žołtojte a docpěwaja dołhosć wot 2 (wot 0,5 hač do 3) cm. Nošne łopješka kćenjow su dwubarbne. Płódniki su pjelsćojće kosmate. Próšniki su žołte.
Třiłopjenkata žerchwica
Płody
Truki docpěwaja dołhosć wot 15 hač 25 mm a šěrokosć wot 2 mm.
Rozšěrjenje
Rostlina je w horinach srjedźneje a južneje Europy rozšěrjena.
Běły žonop
Běły žonop (Sinapis alba, syn.: Brassica alba L.) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brassicaceae).
Jadrješkosadowe rostliny
Systematika
Jadrješkosadowe rostliny buchu dołho jako jednu štyri podswójbow róžowych rostlinow wobhladane. Molekulargenetiske přepytowanja su pokazali, zo skupinu znutřka Spiraeoideae wutworja. Potter et al. su skupinu tohodla jako subtribus Pyrinae definowali. Zhromadu z rodami Kageneckia, Vauquelinia a Lindleya wutworja tribus Pyreae.
1764
1764 bě přestupne lěto z 366 dnjemi.
Europska rada
Europska rada (jendźelsce Council of Europe, francosce Conseil de l’Europe) je europska mjezynarodna organizacija, kotraž bu 5. meje 1949 přez Londonske zrěčenje załožena a wopřijima dźensa 47 statow. Wona je forum za debaty wo powšitkownych europskich prašenjach. Jeje wustawki předwidźa zhromadne dźěło čłonskich statow ze zaměrom spěchowanja hospodarskeho a socialneho postupa w Europje.
Łučna žerchwica
Žerchwjawa zerjawka a pěnowka
Tohorunja liči pjeć do šěsć milimetrow dołha wšelako barbna žerchwjawa pěnowka (Philaenus spumarius) k insektam, kiž su na łučnej žerchwicy žiwe.
Jan Blahoslav
Jan Blahoslav (* 20. februara 1523 w Přerov; † 24. nowembra 1571 w Moravský Krumlov) bě čěski teologa, přełožowar, spisowaćel a biskop Bratrowskeje jednoty. Blahoslav je wosebje za jeho přełožk Noweho Zakonja z starogrjekšćiny do čěšćiny znaty.
Wołomuc
Wołomuc je město w Čěskej, na srjedźnej Morawje. Ma něhdźe 100.000 wobydlerjow a je najwjetše město kaž tež zarjadniske sydło Wołomuckeho kraja.
Bjelojarskij
Leži při rěce Kazym, prawym přitoku Oba w Awtonomnym wokrjesu Chantow a Mansow něhdźe 530 kilometrow sewjerozapadnje Chanty-Mansijska. Ma něhdźe 20 tysac wobydlerjow.
Skalny klon
Kćenja
Kćěje wot apryla hač do meje. Žołtozelene, njenahladne kćenja so z łopjenami jewja, su na nektar bohate a sedźa w wotstejacych, krótkostołpikatych wokołkojtych, wisacych pakićach. Jich stołpiki docpěwaja dołhosć wot 1 hač do 4 cm. Přikryw je dwójny. Žołtozelenej keluch a króna stej nimale jenakej a docpěwatej dołhosć wot 4 hač do 6 mm. W kwětnistwje steja dwusplažne ale tež jednosplažne kćenja. Próškowe łopješka su wósom. Płódnik je hornostejny.
Rólny žonop
Kćenja
Kćěje wot junija hač oktobra. Kćenja docpěwaja wulkosć wot něhdźe 1,5 cm a steja w kićach, kotrež na spočatku su połkulowate. Krónowe łopješka su syrikožołte a docpěwaja dołhosć wot 8 hač 12 mm. Keluškowe łopjena docpěwaja dołhosć wot 5 hač 6 mm a wodorunje wotsteja.
Stejnišćo
Rosće na rolach, pućach, pustych płoninach a nadróžnych skłoninach.
Jaseńca (Bóšicy)
Pomnik
Na kóncu wjeski při dróze do Horjanskeho směra namaka so na prawym boku wojerski pomnik za Jasčanskich padnjenych wobeju swětoweju wójnow.
Achimenes
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Žonop (Coincya)
Žonop (Coincya) je ród ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae).
Něžna syćina
Rozšěrjenje
Rostlina je často w Europje, ale bu z sewjerneje Ameriki zanjesena.
Sakski krajny sejm
Krajny sejm ( Landtag) je wot oktobra 1990 krajny parlament swobodneho stata Sakska. Jeho sydło namaka so při Łobju w Drježdźanach. W tuchwilnej 7. wólbnej periodźe ma Sakski krajny sejm 119 zapósłancow. Poslednje wólby ke krajnemu sejmej so dnja 1. septembra 2019 wotměchu. Po tutych wólbach knježi koalicija z Křesćansko-demokratiskeje unije Němskeje (CDU), Zwjazka 90/Zelenych a Socialdemokratiskeje strony Němskeje (SPD) pod ministerskim prezidentom Michaelom Kretschmerom.
Serbiskochorwatšćina
Přikład
Na přikład zastojnstwowy komunikat z Bosniskej a Hercegowiny:
Michał Frencel
Žiwjenje
Jako prěni (znaty) Serb wuzna so Frencel k zhromadnosći słowjanskich narodow, štož njezwurazni jenož w lisće ruskemu carjej z lěta 1697, ale tež w předsłowach k swojim spisam.
Sven Liebhauser
Sven Liebhauser (* 12. oktobra 1981 w Lěsniku) je sakski politikar Křesćansko-demokratiskeje Unije Němskeje, kiž bě wot 2009 do 2019 zapósłanc wólbneho wokrjesa 36 (Doblin) w sakskim krajnym sejmje. Wot 2019 je wón wyši měšćanosta Doblina.
Wukubłany bankowy překupc je nježenjeny, nan jednoho dźěsća a bydli w Doblinje.
Mario Löffler
Mario Löffler (* 26. meje 1963 w Stollbergu) je něhdyši sakski prawicarski politikar Nacionaldemokratiskeje strony Němskeje, kiž bě wot januara 2012 hač do awgusta 2014 jako naslědnik Winfrieda Petzolda zapósłanc sakskeho krajneho sejma. Nimo toho bě wot 2012 do 2013 krajny předsyda NPD w Sakskej. Z njewuspěchom NPD při wólbach 2014 zhubi swój mandat.
Kamjentny worjech
Kamjentny worjech ('Phytelephas) je ród ze swójby palmowych rostlinow (Arecaceae'').
Jan Löffler
Wukubłany bankowy překupc je nježenjeny a bydli w Neukirchenje/Plesna.
Bydgoszcz
Najblišej wulkoměsće stej Poznań (140 km do juhozapada) a Gdańsk (180 km do sewjera). Přez město běži rěka Brda, kotraž so na wuchodźe města do Wisły wuliwa. Přez Bydgoszczanski kanal (Kanał bydgoski) a rěku Noteć je Bydgoszcz zwjazany z Wartu a Wódru.
Nowy zakoń
Nowy zakoń (tež Nowy testament) je woznamjenje druheho dźěla Biblije. Wobsteji ze 27 knihow, kotrež so wšitke direktnje abo njedirektnje poćahuja na wosobu Jězusa Chrysta.
Wódnjanka
Wódnjanka (Hydrocharis) je ród ze swójby wódnjankowych rostlinow (Hydrocharitaceae).
Estiska
mini|Powětrowe widejo Estiskeje 2021 Estiska ( Eesti) je njewotwisny stat w sewjerowuchodnej Europje, kotryž słuša k baltiskim krajam. Stolica a najwjetše město je Tallinn, ležacy na sewjeru kraja při Baltiskim morju.
Módrozelena dornica
Módrozelena dornica (Festuca glaucina) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Tatarski klon
Tatarski klon (Acer tataricum) je kerk abo štom ze swójby mydłowcowych rostlin (Sapindaceae).
Poddružina
Družina ma štyri poddružiny.
Wilhelm Pieck
mini|upright|Wilhelm Pieck
Běły mjedwjedź
Běły mjedwjedź (tež polarny mjedwjedź, Ursus maritimus) je najwjetša družina mjedwjedźow. W někotrych žórłach je swójskemu rodej (Thalarctos) zarjadowany a tam ma wědomostne mjeno Thalarctos maritimus.
Rozšěrjenje a žiwjenski rum
Tuta družina mjedwjedźa je typiska za sewjerne polarne kónčiny. Wón je žiwy w Grönlandskej, na sewjernym pobrjoze Sewjernej Ameriki a Aziji. Na wšitkich tutych teritorijach je škitany a jeho hońtwa so kontroluje. Ma so za to, zo je žiwych něhdźe 40 000 tutych mjedwjedźow.
Sosnogorsk
thumb|left|250px Sosnogorsk je město w Ruskej federaciji. Leži w samym sewjerowuchodźe europskeho dźěla Ruskeje w republice Komi něhdźe 340 kilometrow sewjerowuchodnje Syktywkara.
Wasylkiw
thumb|left
Spiraeoideae
Přiznamjenja
Łopjena su wosebje jednore a měnjate a wobsedźa pódlanske łopjena.
Konjecy (Ralbicy-Róžant)
Susodne wjeski su ke Kulowej słušaca Koćina na sewjeru, Trupin (gmejna Rakecy) na wuchodźe, Ralbicy na juhu a Šunow na zapadźe.
Časowe pasma w Europje w lěću
Zapadoeuropski lětni čas (WEST, UTC+1) je lětne časowe pasmo Färöskich kupow, sewjerowuchodneje Grönlandskeje, Irskeje, Kanariskich kupow, Madejry, Manksoweje kupy, Manikowych kupow, Portugalskeje a Zjednoćeneho kralestwa. Jendźelsce rěka Western European Summer Time (WEST).
Spiraeoideae
Systematika
Podswójba wobsteji ze sydom tribusow a dweju rodow, kotrejž so žanomu tribusej njepřirjadujetej.
Časowe pasma w Europje w lěću
Moskowski lětni čas (MSD, UTC+4) (Моско́вское ле́тнее вре́мя) je w europskim dźělu Ruskeje płaćiwy lětni čas. Wón so po cyłym kraju za jězdne abo lětanske plany ćahow, lětadłow, łódźow atd. wužiwa a so tež w telegramach, mejlkach atd. pokazuje. Tež radijowe wusyłanja so husto na Moskowski čas wusměrja. thumb|left|180px|Moskowski MSK-čas na karće Ruskeje
Stłóčena syćina
Stłóčena syćina (Juncus compressus) je rostlina ze swójby syćinowych rostlinow (Juncaceae).
Wulki wódny mór
Wulki wódny mór (Lagarosiphon major) je rostlina ze swójby wódnjankowych rostlinow (Hydrocharitaceae).
Słona syćina
Łopjena
Łopjena su linealne a docpěwaja šěrokosć wot 1 mm.
Rozšěrjenje
Rostlina je w Europje rozšěrjena.
Gubin
Politika
(wólbne wobdźělenje: 38,62 %)
Zgierz
Prěni raz bu Zgierz w lěće 1244 naspomnjeny.
Phlomis
Phlomis je ród ze swójby cycawkowych rostlinow (Lamiaceae).
Jan Arnošt Smoler
thumb|Portret Jana Arnošta Smolerja, kotryž je pólski grawer [[Aleksander Tadeusz Regulski (1839–1884) zhotowił.]] Jan Arnošt Smoler ( Johann Ernst Schmaler; * 3. měrca 1816 we Łuću; † 13. junija 1884 w Budyšinje) bě serbski filolog, spisowaćel a nakładnik. Wón běše jedyn z wusahowacych prócowarjow serbskeho narodneho wozrodźenja w 19. lětstotku.
Studijne lěta
Přez prózdninske pućowanja po Łužicy, kaž mjez druhim tež w lěće 1840 z ruskim slawistom a ludowědnikom Srjeznjewskim swoju zběrku ludowych pěsni stajnje wudospołnješe. Ze znošenjenymi pěsničkami požada so Smoler w lěće 1838 na myto wo najlěpšu zběrku hornjo- a delnjołužiskich narodnych pěsni Hornjołužiskeje towaršnosće wědomosćow w Zhorjelcu. Dokelž nochcyše, zo towarstwo zběrku wuda, pozdźišo myto njepřiwza. Hromadźe z němskim sekretarom towarstwa Leopoldom Hauptom, kotryž běše so tohorunja wo myto prócował, wuńdźe w 1841/43 w Grimmje sławna dwuzwjazkowa zběrka Pjesnički hornych a delnych Łužiskich Serbow. Pěsnički zwostachu pak hłownje dźěło Smolerja, za kotrejež wudaće so wot pruskeho krala Bjedricha Wylema IV. ze złotej medalju počesći.
Po studiju, kotryž zakónči w lěće 1840, pytaše Smoler za přistajenjom jako domjacy wučer prjedy hač so z duchownym stać chcyše. Dokelž pak we Łužicy ničo njenamaka, přiwzaše hižo městno w Hornjej Šleziskej. W samsnym času pak přebywaše we Wrócławju pruski kral z jeho wyšim ceremonijowym mištrom Stillfriedom (potomnik čěskeho rodu Stojměrow-Stillfriedow a pozdźišo hrabja Alkantara), kotryž sebi wot Smolerja někotre němske přełožki zhotowić daše. Wón namjetowaše jemu, dokelž běše so na Wrócławskej uniwersiće runje profesura za słowjanske rěče załožiła, zo by so pola krala za stipendij zasadźił jeli by słowjanske rěče studował. Nawróćiwši so do Wrócławja, hdźež běše domjacy wučer pola Purkynja, studowaše Smoler jako stipendiat pruskeho krala wot 1841 do 1844 słowjansku filologiju pola Čelakovskeho.
Česćowanja a zasłužby
Dźensa nosy Budyska domowinska župa mjeno Jana Arnošta Smolerja. We Łazu pěstuje so namrěwstwo Jana Arnošta Smolerja a Handrija Zejlerja w Domje Zejlerja a Smolerja, kotryž je wot 1994 w něhdyšej wjesnej šuli, hdźež běše Smoler za čas swojeho dźěćatstwa žiwy. We Wojerecach je dróha po Smolerju pomjenowana.
Swinajca syćina
Rozšěrjenje
Rostlina je w Europje rozšěrjena.
Hory pola Wojerec
Wobydlerstwo
W lěće 1955 nošachu hišće 113 žonow na Horach a w Nowej Łuce Wojerowsku serbsku drastu, 1969 běchu to jenož hišće 48. Poslednjej drastynošerce, Hana Popowa a Awgusta Knothowa, zemrěštej 2005 resp. 2014.
Kogalym
Sydlišćo je so w lěće 1975 załožiło a ma wot lěta 1985 měšćanske prawa.
Bołharšćina
Fonetika
Palatalizacije wustupuja nic tak často kaž na př. w rušćinje. Sylne rozdźěle mjez palatalizowanymi a njepalatalizowanymi wurjekowanjemi su jenož při małych pismikami jasnje słyšomne, na př. při n a l:
Deklinacija, artikl
W bołharšćinje eksistuja nimo toho jenož jara słabje wuwite pady; chiba při pronomenach ale tež při artiklowych formach maskulinow wone njewustupuja. W mało padach, hdźež wostanu wone widźomne, so nominatiw, datiw a akuzatiw rozeznawaja; genitiw so přez prepoziciju на+datiw narunuje (přirunajomny k narunanju genitiwa we wobchadnej němčinje přez von+datiw).
Při komunikaciji w přećelskim a swójbnym kruhu so wokatiw wužiwa.
Časowe formy, werbalne aspekty
Kaž druhe słowjanske rěče wužiwa tež bołharšćina tak mjenowany werbalny aspekt w (nimale?) wšěch časowych formach. Potajkim eksistuja matematisce 18 wšelakich kombinacijow z aspekta a tempusa. Wězo su někotre aspektowe tempusowe kombinacije jenož jara rědke (na př. imperfekt perfektiwnych werbow).
Dalše werbowe formy
Tohorunja typisce za słowjanske rěče je mnohosć na participy: particip prezens, particip imperfekta, particip aorista, pasiwny particip prezens, pasiwny particip preterituma, adwerbialny particip, ale tež jenož rědko wužiwany tak mjenowany „zbytny infinitiw“.
Umberto Eco
Eco studowaše wot 1948 do 1954 w Turinje filozofiju a literarne stawizny a dźěłaše potom najprjedy tři lěta pola italskeje telewizije RAI a wot 1957 jako lektor w Mailandskim nakładnistwje Bompiani. W lěće 1963 zahaji swoju akademisku karjeru w Mailandźe jako docent za estetiku a wizualnu komunikaciju. Jeho 1968 wozjewjeny Zawod do semiotiki płaći hač do dźensnišeho jako standardne dźěło. Wot 1975 do 2007 měješe na uniwersiće w Bolognje profesuru za semiotiku. Eco bě na cyłkownje 39 uniwersitach w cyłym swěće z čestnym doktorom.
Direkciski wobwod Drježdźany
thumb|Direkciski wobwod w Sakskej Direkciski wobwod Drježdźany běše wot 1. awgusta 2008 hač do 29. februara 2012 naslědnik knježerstwoweho wobwoda Drježdźany w Swobodnym staće Sakska. Jeho zarjadnistwo rěkaše „Krajna direkcija“.
Marlene Dietrich
Marlene Dietrich je započała swoju karjeru jako dźiwadłownica a w němych filmach w tak mjenowanych złotych dwacetych w Berlinje. Jeje postup k mjezynarodnej sławje započa w lěće 1930 z hłownej rolu w filmje Der blaue Engel režisera Josefa von Sternberga. Hromadźe ze Sternbergom wjerćeše 1930 w Zjednoćenych statach dramu Marokko z Garyjom Cooperom, za kotruž běše za Oscara nominowana. Z filmami kaž Shanghai-Express (1932) a Der große Bluff (1939) etablěrowaše so jako prěnja němska filmowa hwězda w Hollywoodźe.
Za čas nacionalsocializma nochcyše ze swojim skutkowanjom propagandźe knježerstwa pomhać. Město toho podpěrowaše za čas Druheje swětoweje wójny ameriske wójsko z wustupami. W lěće 1947 spožči jej ameriski prezident Harry S. Truman medalju swobody.
Lepy křižomnik
Lepy křižomnik (Hypericum elegans) je rostlina ze swójby křižomnikowych rostlinow (Hypericaceae).
Wódna njerodź
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Hranity křižomnik
mini Hranity křižomnik (Hypericum maculatum) je rostlina ze swójby křižomnikowych rostlinow (Hypericaceae).
Stejnišćo
Rosće na suchich mokrych a włóžnych łukach, pastwach, holach, lěsnych kromach a łuhojtych łukach. Preferuje włóžne, małowapnite, suche pódy.
Bergen
Bergen je městnostne mjeno slědowacych sydlišćow: