cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Łužica
Hornja Łužica
Hornjołužiska krajina wobsteji z hole a hatoweje krajiny sewjernje Kamjenca, Budyšina a Niskeje, z hórkatych a zdobom płódnych Hornjołužiskich zahon wokoło Budyšina a Lubija a z Łužiskich hor na juhu, při čěskej hranicy. Najwyše hory nadeńdu so w Žitawskich a Jizerskich horinach na samym juhowuchodźe. Najwyše městno cyłeje Łužicy je Taflowy kamjeń na Smrku při dźensnišej pólsko-čěskej hranicy (1072 m).
Podwódnica
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Görogly
Görogly (do 1993 Тахта, Тагта / Tachta, Tagta) je město w Daşoguzskej oblasći na samym sewjeru Turkmenistana, blisko uzbekskeje hranicy. Je zarjadniske sydło Göroglyskeho wobwoda.
Rakusko-Wuherska
Rakusko-Wuherska ( Österreich-Ungarn, Osztrák-Magyarország) běše historiski multietniski kraj w srjedźnej Europje, ke kotremuž słušachu teritorije dźensnišich statow Awstriska, Madźarska, Čěska, Słowakska, Słowjenska, Chorwatska a Bosniska a Hercegowina (1908–1918) kaž tež dźěle dźensnišeje Pólskeje (Krakow), Ukrainy (Lwiw), Rumunskeje (Sedmihródska), Serbiskeje (Wojwodina), Čorneje Hory (Kotor) a Italskeje (Južny Tirol).
Stawizny
Rakusko-Wuherska eksistowaše w statnoprawniskej formje dwójneje monarchije wot 21. decembra 1867 hač k wustupej Madźarskeje z unije dnja 31. oktobra 1918. Wobsteješe z historiskeju dźělow Cisleithanska (Rakuske kejžorstwo) a Transleithanska (Madźarske kralestwo). K tomu přińdźe wot lěta 1908 přez aneksiju dobyta Bosniska-Hercegowina.
Tajga (město)
thumb|left Tajga ( Тайга) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w Kemerowskej oblasći něhdźe 90 kilometrow sewjerozapadnje Kemerowa a něhdźe 70 kilometrow južnje Tomska. Ma něhdźe 24 tysac wobydlerjow.
Serbski wučerski wustaw
mini|Radworski hród Wustaw bu jenož poł lěta po kóncu Druheje swětoweje wójny dnja 6. januara 1946 wotewrjeny a běše hač do lěta 1959 na Radworskim hrodźe a w Małym Wjelkowje zaměstnjeny, prjedy hač do twarjenja něhdyšeho Katolskeho wučerskeho seminara a dźensnišeho Serbskeho gymnazija na Listowej w Budyšinje přećahny.
20. junija
20. junija abo '''20. smažnika''' je 171. dźeń gregorianiskeje protyki (172. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 194 dnjow hač do kónca lěta.
Narodniny
thumb|upright|[[Hajno Rizo]]
Dubrjenk
Stawizny
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 124 wobydlerjow, kotřiž běchu bjez wuwzaća Serbja. Rěčna změna k němčinje sta so zwjetša w prěnjej połojcy 20. lětstotka, tak zo zwěsći Arnošt Černik srjedź 1950tych lět serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 32,1 %. Ewangelscy a katolscy Dubrjenčenjo přisłušeja Kulowskej wosadźe.
Dźiwja kaledźina
Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena.
Rixdorf
Sydlišćo bu w lěće 1737 załožene wot Ochranowskich bratrow, kotřiž namakachu w Pruskej nowu domiznu. Hižo do toho běše tu wjeska Richardsdorp, kotraž bě so prěni raz w lěće 1360 naspomniła. Hač do zažneho 20. lětstotka rěčeše so tam hišće čěsce, dźensniša hasa Kirchgasse rěkaše hišće hač do lěta 1909 Mala ulicka.
Srjedźomórski ćernjowc
thumb|left|250px|Płód
Mała kitelnička
Stejnišćo
Rosće na suchich trawnikach, hórskich łukach a w dubowych lěsach.
Rozšěrjenje
Rostlina je w srjedźnej a južnej Němskej a južnej Europje rozšěrjena.
Žambow
Wopis
Jahody su módročorne.
Olbernhau
Olbernhau je sakske městačko w Rudnohórskim wokrjesu. Leži w Rudnych horinach blisko němsko-čěskeje hranicy a ma něhdźe 10.000 wobydlerjow. Měšćanski teritorij mjezuje na juhowuchodźe z Čěskej.
Chuang Sienfan
Žiwjenje
Chuang Sienfan studowaše 1926–1935 na normalnej uniwersiće Peking a 1935–1937 na uniwersiće Tokio, powšitkowny historiji, filologiji a Japanšćina. W tutym času, 1935 sčini na normalnej uniwersiće at Peking jeho magistrowy eksamen w historiji, 1937 jeho magistrowy eksamen w Japanska na uniwersiće Tokio. Wot lěta 1941 hač do lěta 1942 je Chuang Sienfan profesuru za stawizny na uniwersiće Sun Jatsen. Wot lěta 1943 hač do lěta 1953 je Chuang Sienfan profesuru za stawizny na uniwersiće Kuangsi. Wot lěta 1954 hač do lěta 1982 je Chuang Sienfan profesuru za stawizny na normalnej uniwersiće Kuangsi.
Helmut Jenč
Jeho row nadeńdźe so na Budyskim Hrodźišku.
Pišćelkata kitelnička
Pišćelkata kitelnička je rostlina ze swójby hyacintowych rostlinow (łaćonsce: Muscari tenuiflorum, Hyacinthaceae).
Taštagol
thumb|left thumb|left Taštagol ( Таштагол) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w Kemerowskej oblasći něhdźe 370 kilometrow južnje Kemerowa a něhdźe 160 kilometrow južnje Nowokuznjecka. Ma něhdźe 23 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1939 załožiło a ma wot lěta 1963 měšćanske prawa.
Angela Merkel
mini|Angela Merkel (2019) [[Dataja:Angela Merkel Signature.svg|frameless|right|Merkelowe podpismo]]
Słony munčik
Słony munčik (Odontites litoralis) je rostlina ze swójby hubinkowych rostlinow (Orobanchaceae).
Junna Pjetrowna Moric
Po zakónčenju šuli w lěće 1954 započa studij na Kijewskej uniwersiće a wot lěta 1955 wuknješe w Literarnym instituće w Moskwje, hdźež 1961 maturowaše.
Washington (stat)
Něhdźe 18 % wobydlerstwa je němskeho pochada, 11 % irskeho a 10 % maja jendźelskich prjedownikow. 12 % wobydlerjow su Hispanics.
Dnipro
thumb|left
Dnipro ( Дніпро a Днепр; do 1926 /Katerynoslaw, /Jekaterinoslaw; 1926–2016 Dnipropetrowsk) je wulkoměsto w Dnipropetrowskej oblasći na Ukrainje. Leži při Dnjeprje blisko srjedźišća kraja něhdźe 480 kilometrow juhowuchodnje Kijewa.
Běła poćel
Běła poćel (Bryonia alba) je jědojta wijata rostlina ze swójby banjowcowych rostlinow (Cucurbitaceae). Druhe serbske mjeno je wićrěpa. thumb|330px|Čorne jahody běłeje poćele thumb|Běła poćel
Wopis
Stołpik je hruby.
Přeslička
Družiny (wuběrk)
Eksistuja něhdźe 300 družinow přesličkow (Stachys):
Durinska
Geografija
Durinska mjezuje z Delnjej Sakskej a Saksko-Anhaltskej na sewjeru, ze Sakskej na wuchodźe, z Bayerskej na juhu, ze Saksko-Anhaltskej na zapadźe a z Hessenskej na sewjerozapadźe.
Ekliptika
Rotaciska wóska zemje njeje zrunana k ekliptice, ale ma k jeje padorunje nuhel wot něhdźe 23° 26'. Tutón nuhel zawinuje fenomen měnjacych počasow. Wona njeje konstantna, ale wariěruje (z periodu wot něhdźe 40.000 lětow) mjez 21° 55' a 24° 18', wobwliwujo klima zemje. Wona nětko so zmjeńšuje; něhdźe w lěće 4300 budźe srjedźnu hódnotu wot 23° 06' docpěwać a něhdźe w lěće 25000 minimalnu hódnotu.
Wulka kitelnička
Wopisanje
Łopjena docpěwaja šěrokosć wot 2 hač do 5 mm, su wusko-linealne, klunkate a so najwjetša po třoch hač po šesćoch w nazymje jewja. Wone su dlěše hač stołpik.
Safonowo
Sydlišćo je so w lěće 1859 załožiło a ma wot lěta 1952 měšćanske prawa.
Wulka kitelnička
Wopisanje
Kćěje wot apryla hač do meje. Šědźiwiznojte, karančkojte kćenja su dołhojte a steja w hustej, 3-6 cm dołhej kići a docpěwaja dołhosć wot 4 hač do 7 mm. 30 hač 50 wonjacych kćenjow je ćmowomódre a njesu běłu wobkromu.
Křesćan Bohuchwał Šěrach
Křesćan Bohuchwał Šěrach ( Christian Gottlob Schirach; * 25. junija 1709 w Chrjebi, † 9. měrca 1776 w Tiefenfurće) bě serbski ewangelski farar a stronjan pietistow.
Křesćan Bohuchwał Šěrach bě dwójce zmandźeleny. Z prěnjej žonu Johannu Mariju († 1749) měješe šěsć dźěći, mjez druhim Bohuchwała Benedikta Šěracha, kiž sta so pozdźišo z prěnim zastupjerjom zemjanskeho rodu Šěrach. Šěrachowa druha mandźelska běše Johanna Theodora, dźowka fararja Andreasa Rothy w Batromjecach, kiž bě ze sobudźěłaćerjom hrabje von Zinzendorfa, załožerja Ochranowskeje bratrowskeje wosady. Tež Šěrach sam steješe pietizmej blisko.
Mała cycawka
Stejnišćo
Mała cycawka rosće kaž "njerodź" na hlinjanych, rady dusykojtych městnach kaž rólnych kromach, zahrodźe, winicach abo ruderalnych městnach.
Michele Bachmann
thumb|Michele Bachmann Michele Bachmann (* 6. apryla 1956) je US-ameriska politikarka a běše kandidatka za republikanske primarne prezidentowe wólby 2012.
Róžant
Stawizny
left|thumb|Róžeńčanska cyrkej Wjeska Róžant bu 1350 prěni raz pisomnje z mjenom villa Rosental naspomnjena. 1374 jewi so w zapisach tež serbske mjeno Roszant. Tehdy słušeše wjeska z wulkeho dźěla klóštrej Marijina hwězda. Mjeno pochadźa po wšěm zdaću wot staroserbskeho mjena róžeń, kotrež za družinu drjewna steji. Najskerje ludźo tehdy pak drjewno do zemje jako fundamenty za jich statoki pušćachu abo drohi z drjewnom wuchładźechu, wšako leži Róžant zdźěla hižo na pěskojtej zemi z wysoko stejacej dnownej wodu. Tak je předstajomne, zo běše zemja tehdy jara žumpadłojta. 1506 kupi abatisa Elisabeth von Haugwitz, hižo dwanata hnadna Marijineje hwězdy, zbywacy dźěl Róžanta wot Kaspera von Schreibersdorf nad Njeswačidłom. Wotwisnosć wsy napřećo klóštrej wobsteješe hač do lěta 1836.
Gary Davis
Žiwjenje
Hižo jako dźěćo woslepi, w tym času spěwaše w chorje domizniskeje wosady. Srjedź dwacetych lět 20. lětstotka přećahny do Durhama, w staće North Carolina. Tute město bě w tym času jedyn ze centrumow kultury čornych. Tam dźěłaše mjez druhim hromadźe ze wšelakimi wuměłcami kaž Blind Boy Fuller a Bull City Red. W lěće 1935 bu Gary přez J. B. Long (1903–1975) hudźbnej firmje American Record Company předstajeny. Tute prěnje zetkanje je woprawdźity započatk hudźbneje karjery Davisa. Mjeztym zo bydleše w Durhamje konwertuje ke křesćanstwu a sta so pozdźišo z fararjom baptistiskeje cyrkwje. Wobwliwowany wot toho zaběra so čas žiwjenje intensiwnje z gospel-hudźbu a z křesćanskej wěru. Wón sam je swoje tworjenje na polu hudźby hłownje jako wuraz swojeje wěry widźał, jenož mało spěwow mějachu swětny pozadk.
Stepan Andrijowyč Bandera
Stepan Andrijowyč Bandera ( * 1. januara 1909, wjes Staryj Uhryniw pola Kaluša, Galiciska, Rakusko-Wuherska; † 15. oktobra 1959 w Mnichowje) bě ukrainski nacionalistiski politikar a wjednik partizanow. Wón wojowaše za čas Druheje swětoweje wójny ze swojej Ukrainskej zběžkarskej armeju přewažnje na zapadźe Ukrainy přećiwo sowjetskemu knjejstwu a płaći tohodla runje w zapadnej Ukrainje jako narodny rjek, mjeztym zo widźa jeho na wuchodźe kraja kaž tež w Ruskej hłownje jako kolaboratera z fašistami.
Jabłučina
Systematika
Eksistuje něhdźe 42 hač 55 Malus-družinow; tu listowanje z informacijemi wo domiznje. W Chinskej so hodźa něhdźe 25 družinow namakać z kotrychž 15 jenož tam. Ród Malus so do šěsć hač do wósom sekcijow rozrjaduje (2006 a 2008 stej dwě k tomu přišłoj):
Eksistuje tež rodowe křižowanki znutřka podtribusa Pyrinae, na přikład Sorbus × Malus a samo trójne křižowanki: (Cydonia × Pyrus) × Malus.
Hillary Clinton
Hillary Diane Rodham Clinton (* 26. oktobra 1947 w Chicago, Illinois jako Hillary Diane Rodham) je US-ameriska politikarka Demokratiskeje strony a bě jeje kandidatka přećiwo Donaldej Trumpej w prezidentowych wólbach nowembra 2016.
Ostrogožsk
Ma něhdźe 33 tysac wobydlerjow.
Chlorantusowe rostliny
Chlorantusowe rostliny su swójba symjencowych rostlinow ( Chloranthaceae, Spermatophyta). Wobsahuje sćěhowace rody:
Kalinkawičy
thumb|left
Šćolkowo
thumb|left thumb|left|Pohrjebnišćo němskich wójnskich jatych
Boston
Boston (jendźelske wurjekowanje ) je najwjetše město a tež stolica zwjazkoweho stata Massachusetts na wuchodźe Zjednoćenych statow Ameriki. Město same ma jenož někak šěsć stow tysac wobydlerjow, ale cyły metropolny region (tak mjenowany „Wulki Boston“) ma 4,5 milionow wobydlerjow. Tuž je wone tež najwjetše město cyłeje Noweje Jendźelskeje.
Eksodus
Wobsah knihi
Je druha kniha Mójzesa. Hłowny wobsah knihi je wućah Hebrejow z Egyptowskeje.
Wućah z Egyptowskeje (1–18)
18.kap.Mójzes zetka so z Jitrom
Pućowanje přez pusćinu a hora Sinai (19–40)
35.kap. Zakoń sabatoweho měra
37.kap. Křinja
Dubrawa (Grodk)
Prěnje historiske naspomnjenje wsy jako Dratendorf pochadźa z lěta 1527.
Wšědna popróšnica
Wšědna popróšnica (Berteroa incana) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae).
Kroměříž
Wjes naspomni so k prěnjemu razej w lěće 1110, jako přińdźe do wobsydstwa Wołomuckeho biskopa Jana II. Dla přihódneho połoženja při křižowanišću wjacorych wikowanskich pućow wuwiwaše so spěšnje a měješe 1207 hižo wikowanske prawa. Wokoło 1266 dósta status města.
Wšědna popróšnica
Stejnišćo
Rosće w njerodźowych wobrostach, na pućach, drjebiznowych městnach, železniskim arealu, přistawach, prózdnych rolach a pustych płoninach. Preferuje suche, šćerkowe a pěskowe pódy na swětłych, ćopłych stejnišćach.
Bajmak
thumb|left Bajmak je město w europskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w republice Baškirskej něhdźe 400 kilometrow južnje Ufy a ma něhdźe 17 tysac wobydlerjow.
Bärenstein (Rudne horiny)
Wobchad
W Bärensteinje je wot lěta 1872 dwórnišćo železniskeje čary Vejprty – Annaberg-Buchholz – Kamjenica.
Čerwjena poćel
Čerwjena poćel (Bryonia dioica, syn. Bryonia cretica subsp. dioica (Jacq.) Tutin) je rostlina ze swójby banjowcowych rostlinow (Cucurbitaceae).
Płody
Zrałe jahody su šarlachčerwjene.
Irkutsk
Sydlišćo je so w lěće 1661 jako kozakske zepěranišćo Jandašskij ostrog załožiło a ma wot lěta 1686 měšćanske prawa.
Bill Clinton
William Jefferson „Bill“ Clinton (* 19. awgusta 1946 w Hope, Arkansas jako William Jefferson Blythe III.) je bywši US-ameriski politikar Demokratiskeje strony a prawiznik, kotryž bě wot 1993 do 2001 jako naslědnik Georgea H. W. Busha 42. prezident Zjednoćenych statow. Do toho bě wot 1982 do 1992 guwerner zwjazkoweho stata Arkansas.
1. awgusta
1. awgusta abo '''1. žnjenca''' je 213. dźeń gregorianiskeje protyki (214. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 152 dnjow hač do kónca lěta.
Narodniny
mini|upright|Zoran Đinđić (1952–2003)
Berezne
thumb|left
Jitro
Jitro ( Milstrich) je wjes na sewjeru hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słuša ke gmejnje Wóslink a leži 141 m nad mórskej hładźinu na woběmaj stronomaj Čorneho Halštrowa. Běše hač do lěta 1994 samostatna gmejna a je jenički Wóslinčanski gmejnski dźěl, kotryž oficialnje serbskemu sydlenskemu teritorijej přisłuša.
Gelgaudiškis
thumb|left Gelgaudiškis je městačko w Šakiaiskim rajonje Marijampolskeho wobwoda w Litawskej.
Kurski zaliw
thumb|upright|Satelitowy wobraz Kurskeho zaliwa
Kaluga
Sydlišćo je so w lěće 1371 załožiło.
Sewastopol
Město je so po ruskim wobsadźenju Krima w lěće 1783 na městnje staršeho tatarskeho sydlišća załožiło a leži w juhozapadźe połkupy při kromje Krimowych horin. Sewastopol je domjacy přistaw a hłowne zepěranišćo ruskeje Čornomórskeje floty a hač do lěta 2014 tež ukrainskeje mariny.
Hardwara
Tajke komponenty móža być:
Syćinowa mječica
Syćinowa mječica (Cladium mariscus) je rostlina ze swójby cachorowych rostlinow (Cyperaceae). Dalšej serbskej mjenje stej wić a marica.
Jablonné v Podještědí
Zajimawostki
thumb|280px|Dom Swjateho Ławrjenca W měsće su kapałka Swjateho Wolfganga a dominikanski klóšter kaž tež dom Swjateho Ławrjenca natwarjene wot Johanna Lucasa von Hildebrandta z kosćemi Swjateje Zdźisławy z Lemberka. Na torhošću steji barokny morowy stołp z lěta 1686.
Rozrjadowanje města
K městu Jablonné v Podještědí słušeja měšćanske dźěle Česká Ves (Böhmischdorf), Heřmanice (Hermsdorf), Jablonné (Deutsch Gabel), Kněžice (Großherrndorf), Lada (Laaden, tež Laden), Lvová (Lämberg) z Kněžičky (Kleinherrndorf), Židovice (Jüdendorf) a Zpěvná (Vogelgesang), Markvartice (Markersdorf), Petrovice (Petersdorf), Pole (Felden), Postřelná (Postrum), Valdov (Waldau) a Zámecká (Neufalkenburg)
Balabanowo
Sydlišćo je so w lěće 1584 załožiło a ma wot lěta 1972 měšćanske prawa.
Kito Lorenc
Žiwjenje
Lorenc běše wot lěta 1973 do 2014 wudawaćel rjadu Serbska poezija, w kotrymž so hornjo- a delnjoserbske basnje spisowaćelow w jednotliwej abo we wobsahowej zběrce wozjewja. Rjad wuńdźe w Ludowym nakładnistwje Domowina.
Drebach
Geografija
Ke gmejnje słušeja wjeski Drebach, Grießbach, Im Grund, Scharfenstein, Spinnerei, Venusberg, Wilischthal a Wiltzsch.
Politika
Drebach słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 17 (Rudne hory 5) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 164 (Rudne hory I).
Melanie Safka
Pozdźiša kariera
W lěće 1976 wozjewi Melanie album „Photograph“, kotryž bu wot New York Times chwaleny, přiwšěm pak njebu wot zjawnosće w samsnej měrje hódnoćeny. Wot lěta 1969 je Melanie skoro kóžde lěto nowy album wozjewiła a tworješe sej tak swěrnu skupinu přiwisnikow. W lěće 1989 zdoby sej Emmy Award za tekst spěwa „The first time I loved forever“, kotryž bě melodija telewizijneje serije „Beauty and the Beast“. W lěće 2004 je najaktualniši album „Paled by the dimmer light“ wušoł. W lěće 2007 přeprosy Jarvis Cocker ju na Meltdown festiwal w Londonje. Jeje wustup bu připóznaty wot nowiny The Independent, kotryž pisa zo je wona sej runohódne městno pódla druhich spěwarkow kaž Joni Mitchel abo Joan Baez zasłužiła. Koncert na festiwalu bu nahrawany, DVD z titulom „Melanie: One night only“ je w oktobrje lěta 2007 wušła. Hač do dźensnišeho hraje Melanie na turnejach hłownje w Europje a Americe. Při tym přewodźuje ju hudźbnje jeje syn Beau Jarred.
Kurska kosa
Kosa wobsteji jeničce z pěska, tworjaceho hoberske nawěwy, pod kotrymž su so w zašłych lětstotkach wjacore sydlišća zhubili. Hakle w druhej połojcy 19. lětstotka je so kosa přez planowane zalěsnjenje stabilizowała. Přez cyłu kosu wjedźe dróha, na sewjernym kóncu kosy wobsteji přewoz do přistawneho města Klaipėda.
Kalvarija
Sydlišćo je so w lěće 1640 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1791 měšćanske prawa.
Lěska (Wóslink)
Susodne wjeski su Ćisow na sewjeru, Wóslink na wuchodźe, Debricy na juhowuchodźe a Wysoka na juhozapadźe.
Pidźin
Pidźin (tež pidźinowa rěč, Pidginsprache) je rěč z redukowanej gramatiku a wobmjezowanym słowoskładom, kotraž nastanje přez rěčny kontakt. Tež tohodla wustupuje tendenca k wopisowanjam a metafram. Pidźiny maja tež zjednorjeny fonologiski system.
Chójnowe rostliny
Systematika
Wobsahuje sćěhowace rody w štyrjoch podswójbach.
Azerbajdźanska demokratiska republika
Stolica republiki bě w prěnich měsacach Gandźa (Gəncə) na zapadźe a wot septembra 1918 hač do rozpušćenja stata dnja 28. apryla 1920 Baku.
Thymus camphoratus
Rozšěrjenje
Pochadźa z Portugalskeje.
Wšědna kłósknička
Wšědna kłósknička (Narthecium ossifragum) je rostlina ze swójby kłóskničkowych rostlinow (Nartheciaceae).
Wopis
Wšědna kłósknička docpěwa wysokosć wot 10 hač 30 cm.
Surinamska
Geografija
Kraj je jara rědko wobsydleny a ma wobydlersku ličbu Lipska na přestrjeni wotpowědowacej połojcy Němskeje.
Nikolajewsk nad Amurom
thumb|left Nikolajewsk nad Amurom ( Николаевск-на-Амуре, do 1926 – Nikolajewsk/ Николаевск) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w Sibirskej při Amurje blisko jeho wuliwa do Pacifiskeho oceana. Město słuša do Chabarowskeho regiona a nadeńdźe so něhdźe 580 kilometrow sewjernje Chabarowska.
Ma něhdźe 19 tysac wobydlerjow.
Cedra
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Jöhstadt
Wobchad
Wot lěta 1892 měješe wjes dwórnišćo při železniskej čarje Wolkenstein–Jöhstadt.
Narowlja
thumb|left
Lilija
Lilija (Lilium) je ród ze swójby Lilijowych rostlinow (Liliaceae).
Sowrjecy
Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Na ladkach, Wroblec cwisla, W hatku, Hajk, Hłuboke puće, Žrišća, Žlobišća, Na Žiwotnej, Na Pječicach, Dźěłošća (tež Dźiwošća), Na dalokej, W pućišćach, Ručicy, W jězorach, Na Trybach, Po Wroblec krušwiny.
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako Sawritz bě w lěće 1466. Ležownostne knjejstwo wukonješe w lěće 1777 Budyska rada. Po Arnošće Muce mějachu Sowrjecy we 1880tych lětach cyłkownje 128 wobydlerjow, z nich 113 Serbow (88 %) a 15 Němcow. Ewangelscy wobydlerjo přisłušachu hižo w 16. lětstotku Bukečanskej wosadźe.
Waldhufen
Gmejnske rozrjadowanje
Nimo toho słušeja do Waldhufenskeje gmejny wjeski Bartecy ( Baarsdorf), Oćicy ( Attendorf), Schäferei, Wilhelminenthal a Wułdrichecy ( Ullersdorf), kiž žane oficielne gmejnske dźěle njejsu.
Rězanka
Rězanka  (Blysmus) je ród ze swójby cachorowych rostlinow (Cyperaceae).
Dulowa begonija
thumb|250px| Dulowa begonija (Begonia × tuberhybrida) (syn.: Begonia tuberosa hort., B. gigantea, B. multiflora a B. grandiflora, Begonia-Tuberhybrida je rostlina ze swójby begonijowych rostlinow (Begoniaceae).
Jekaterinburg
Wobwody
thumb|left
Gerald Ford
Ford bě hižo wot lěta 1965 frakciski předsyda Republikanskeje strony w Domje reprezentantow, kotremuž přisłušeše wot 1949 do 1973.
Uppsala
Uppsala [] je wulkoměsto w Šwedskej a leži při sewjernym kóncu jězora Mälaren sewjernje Stockholma. W srjedźowěku bě město ze stolicu Šwedskeje.
Chójna
Chójna (Pinus) je ród ze swójby chójnowych rostlinow.
Žołty ćernjowc
Kćenja
Kćěje wot meje hač do junija. Běłe kćenja su nakónčne, steja po jednym a docpěja šěrokosć wot 2 cm. Pjeć abo wjace krónowych łopješkow je dlěše hač krótke, žałzokosmate keluškowe łopješka.
Gerhard Schröder
Politiska karjera
Po třećim wólbnym dobyću dnja 1. měrca 1998 bu wot zwjazkoweho jednaćela SPD Franza Münteferinga za kanclerskeho kandidata za wólby k 14. zwjazkowemu sejmej w septembru samsneho lěta deklarowany. We wólbach bu k prěnjemu razej w stawiznach zwjazkoweje republiki knježerstwo kompletnje wotsadźene a prěni raz dóstachu strony na lěwej stronje politiskeho spektruma wjace hač 50 procentow. Jako wuslědk wólbow sta so Schröder dnja 27. oktobra 1998 z kanclerom prěnjeje čerwjeno-zeleneje koalicije na zwjazkowej runinje a z naslědnikom kanclera Helmuta Kohla, kotryž bě do toho šěsnaće lět z nawodu čorno-žołteje koalicije.
Po wotchadźe předsydy SPD a financneho ministra Oskara Lafontaina w měrcu 1999 bu tež za zwjazkoweho předsydu swojeje strony woleny. Čerwjeno-zelena koalicija realizowaše w slědowacych štyrjoch lětach dźěle wólbneho programa „Inowacija a sprawnosć“, mjez druhim modernizaciju staćanstwoweho prawa, dawkowu reformu, rentowu reformu, spušćenje atoma a zawjedźenje ekodawka. Diferency mjez koaliciskimaj partneromaj wobstejachu pola temow požadarjow wo azyl, brónjowych eksportow a Kosowskeje wójny. Nimo toho njemóžachu zwjazkowy etat konsolidować, tak zo přiběraše cyłkowne zadołženje w Němskej mjez 1998 a 2005 kóžde lěto wo přerěznje 3,6 %.
Stólc
mini|Stólc Stólc (tež stoł) je mebl, na kotrymž jedna wosoba móže sedźeć. Za zhotowjenje stólca so móžeja rozdźělne materiale wužiwać, kaž na př. drjewo, kow a druhe.
Měrćin Kasper
Žiwjenje
W lěće 1956 zastupi Měrćin Kasper do Budyskeho Instituta za serbski ludospyt, spočatnje jako praktikant a asistent, pozdźišo jako wědomostny sobudźěłaćer a naměstnik wotrjadnika a wot 1977 do 1990 jako direktor. Po nachwatanej maturje wón dalokostudij stawiznow 1961 na Berlinskej Humboldtowej uniwersiće absolwowaše. Při Lipšćanskej uniwersiće zakitowaše wón 1965 swoju disertaciju k antiimperialistiskim hibanju němskich a serbskich dźěławych ratarjow w sakskej Hornjej Łužicy 1924–1932. Swoje wědomostne slědźenja k mjezywójnskemu časej wozjewi wón 1976 w ediciji třećeho zwjazka Stawizny Serbow, z čimž zdobom na Akademiji wědomosćow w Berlinje habilitowaše. Po tym zo so 1977 jako naslědnik Pawoła Nowotneho z direktorom Budyskeho instituta sta, so wón 1978 wot Berlinskeje akademije na profesora powoła. Wón wěnowaše so nětko sylnišo temam serbskeho kulturneho wuwića, prócowaše so wo kooperaciju ze slawistiskimi institucijemi we wukraju, zasadźi so za přesahowace zhromadne dźěło fachowych polow instituta a wo samostatnosć sorabistiki w NDRskeje akademije, ke kotrejž institut wot lěta 1952 přisłušeše. Kasper poda so 1. oktobra 1990 na dočasny wuměnk, zwosta pak wědomostnje aktiwny. Měrćin Kasper zemrě w lěće 2011 w Budyšinje a pochowa so 25. nowembra 2011 na Tuchorskim kěrchowje.
Elektrogorsk
thumb|left
Lěsna
Lěsna je městačko w Delnjošleskim wojewódstwu w Pólskej. Leži při rěce Hwizdź něhdźe jědnaće kilometrow južnje Lubanja na samym juhowuchodźe Hornjeje Łužicy a słuša k Lubańskemu wokrjesej.
Dźensa ma nimale pjeć tysac wobydlerjow.
Region Altaj
Region Altaj ( Алтайский край) je zarjadniska jednotka w aziskim dźělu Ruskeje. Leži w južnej Sibirskej při hornim běhu rěki Ob a mjezuje na juhu z Kazachstanom. Jeho zarjadniske sydło je Barnaul ze 635.000 wobydlerjemi. Dalše wulkoměsta su Bijsk (203.000), Rubcowsk (146.000) a Nowoaltajsk (73.000).
Jermolino
Jermolino je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Kaluga. Ma něhdźe 10 tysac wobydlerjow.
Haslow
Towarstwa
Wot meje 1929 měješe Haslow tež swójsku Sokołsku jednotu z něhdźe 20 čłonami.
Małe Sundaske kupy
Zarjadowanje
Małe Sundaske kupy wobsteja z wjele kupow, hłownje zdźěl Indoneskeje. Někotre z kupow, hłownje dźěl Timora, su teritorij stata Wuchodneho Timora z teje wotwisnosće w kónc 1970. lět. Indoneske kupy tworja prowincy Bali, Zapadny Nusa Tenggara (Nusa Tenggara Barat) a Wuchodny Nusa Tenggara (Nusa Tenggara Timur).
Begonijowe rostliny
Begonijowe rostliny (Begoniaceae) su swójba znutřka (Cucurbitales).
Systematika
W swójbje Begoniaceae stej jenož hišće dwaj rodaj. Cyłkownje so 1400 hač 1500 družinow tutej swójbje přirjaduje, jenož hišće jedna družina słuša k druhemu rodej hač Begonia: Znajmjeńša 1400 družinow so do 63 hač 66 sekcijow rjaduje. Wón je z tym jedyn na družiny bohatych rostlinskich rodow.
Skaskow
Stawizny
mini|center|upright=1.7|Haty mjez Skaskowom a Tradowom
Herta Wićazec
miniatur|Herta Wićazec miniatur|Podpismo Herty Wićazec Herta Wićazec (němsce Johanne Henriette Lehmann; * 4. februara 1819 w Budyšinje; † 24. měrca 1885 w Budyšinje) bě prěnja serbska basnjerka.
Oblučje
Město ma dwórnišćo při Transsibirskej železnicy.
Čerwjena lilija
Stejnišćo
Rosće na lěsnych łukach, lěsnych kromach, w kerčinach a na hórskich łukach.
Sigmar Gabriel
Politiska karjera
Gabriel je wot 1977 ze sobustawom SPD. Wot 1976 do 1989 bě w Socialistiskej młodźinje (SJD) aktiwny, mjez druhim jako předsyda Goslarskeje městneje skupiny, předsyda Brunšwikskeho wobwodneho zwjazka a naposledku jako čłon zwjazkoweho předsydstwa. Na komunalnej runinje bě wot 1987 do 1998 ze čłonom Goslarskeho wokrjesneho sejmika a wot 1991 do 1999 ze čłonom měšćanskeje rady. 1990 bu k prěnjemu razej do delnjosakskeho krajneho sejma woleny, kotrehož zapósłanc wosta do 2005. Wot 1998 do 1999 a znowa mjez 2003 a 2005 bě frakciski předsyda SPD w krajnym sejmje.
Pozicije
Jako wobswětowy minister wjedźeše politiku swojeho předchadnika Jürgena Trittina dale a zasadźeše so za spušćenje wužiwanja atomoweje energije. Pola dalewuwiwanja Kyotoskeho zrěčenja za škit klimy prócowaše so wo wodźacu rólu Europskeje unije.
Duchcov
Stawizny
Dwě lěće po spočatku jeho regentstwa, 10. awgusta 1709, so wulki dźěl města wotpaleše, inkluziwnje stareje radnicy. W samsnym času dožiwješe město swój najwjetši rozmach pod nowym wobsedźerjom. Hród bu wo dwě bóčnej křidle rozšěrjeny, w lěće 1721 bu cyrkej swj. Marije dotwarjena a 12. septembra 1722 wot Litomjeričanskeho biskopa Jan Adam Wróćisław z Mitrowic poswjećena. W lěće 1723 so twar cyrkwje swj. Borbory zakónči a w lěće 1728 tón hrodowskeho hospitala z cyrkwju Marije donjebjeswzaće. Ale tež za hospodarski rozmach so Jan Józef staraše. W lěće 1713 załoži manufakturu za zhotowjenje bronjow. W hrodźe zahaji Waldštajnowu galeriju. W lěće 1731, po jeho smjerći, přewza jeho nefa Franc Józef z Waldštajna namrěwstwo.
Dźensa je Duchcov přez swoju bliskosć k přirodoškitnym kónčinam wuchadźišćo za aktiwity w swobodnym času.
Hinterhermsdorf
Hinterhermsdorf ma něhdźe 700 wobydlerjow a je so w lěće 1997 do Zebnicy zagmejnował.
Zahrodna rjetkej
Zahrodna rjetkej (Raphanus sativus) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae).
Jiří Pernes
Jiří Pernes (* 4. julija 1948) je morawski historikar a wysokošulski wučer.
Fulda (rěka)
Rěka wužórli so w hessenskim dźělu Rhönskich horin při horje Wasserkuppe, najwyšim wjeršku Hessenskeje. Běži zwjetša do sewjerneho směra přez města Fulda, Bad Hersfeld a Kassel, prjedy hač so w delnjosakskim měsće Hann. Münden z Werru do Wesera zjednoća.
Žałzata wišnja
Kćenja
Kćěje w pózdnim nalěće. Mnoholičbne kćenja su běłe hač blědoróžojte a so z łopjenami jewja. Wone docpěja přeměr wot 1 hač do 2,5 cm a steja po jednym hač po dwěmaj.
Miłoćicy
Wo wjesnu zhromadnosć stara so 1995 załožene wjesne towarstwo Miłočanska žaba z.t. z něhdźe 60 čłonami.
Prašyjca
Wobydlerstwo
Po statistice Arnošta Muki měješe wjes w lěće 1884 cyłkownje 131 wobydlerjow, z nich 127 Serbow (97 %) a štyrjo Němcy. Arnošt Černik zwěsći 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot hišće 4 %.
Francoska Guayana
Stawizny
Wot lěta 1946 je Francoska Guayana zamórski departement Francoskeje (fr. département d'outre-mer).
Středočeský kraj
Wokrjesy
Wokrjesy hraja wot lěta 2003 jenož hišće statistisku rólu a nimaja wjace zarjadnisku funkciju.
Haló noviny
Haló noviny su komunistiske nowiny w Čěskej. Šefredaktor je Pavel Šafránek.
Hojambaz
Hojambaz (wurjekowanje: Chodźambaz) je městačko w Lebapskej oblasći na samym wuchodźe Turkmenistana. Je zarjadniske sydło Hojambazskeho wobwoda.
Tradow
Stawizny
Po Wienskim kongresu lěta 1815 přińdźechu susodne Sulšecy kaž cyły sewjer Hornjeje Łužicy k Pruskej, Tradow pak wosta sakski. Hranica běžeše hač do lěta 1945 přez łuku wuchodnje Tradowa.
Bernau
Bernau (hamtsce wot 1999 Bernau bei Berlin) je němske město w srjedźnej Braniborskej. Je z něhdźe 37.000 wobydlerjemi wosme najwjetše město zwjazkoweho kraja a nadeńdźe so při hornim běhu rěčki Panke něhdźe 20 kilometrow sewjernje Berlina.
Aruba
Geografija
Kupa leži w južnej Karibice, něhdźe 25 kilometrow před pobrjohom Venezuele. Geografisce słuša Aruba k Małym Antilam. Najwyši dypk na kupje je Mount Jamanota (188 m nad mórskej hładźinu), a najniše pobrjóh Karibiskeho morja. Kupa je něhdźe 30 kilometrow dołha a dźewjeć kilometrow šěroka.
Dusyk
Dusyk (tež nitrogenij, z łać. Nitrogenium) je chemiski element z periodoweho systema elementow ze symbolom N a rjadowej ličbu 7. Atomarnje dusyk w přirodźe lědma wustupuje, dokelž so hnydom přez sylnje eksotermnu reakciju k molekularnym dusykej N2 zwjaza. Elementarnje dusyk jenož w formje kowalentneho homodimera wustupuje, chemisku wjazbu z dweju dusykoweju atomow, (→ molekularny dusyk, tež Distickstoff (přir. Disauerstoff), sumariska formula N2). thumb|left|Lewis-formula dusyka
Marko Šiman
Studowany měrjenski inženjer bu 2014 jako direktny kandidat swojeje strony we wólbnym wokrjesu 56 (Budyšin 5) z 42 % hłosow woleny. Při wólbach 2019 móžeše wólbny wokrjes z 38 % přećiwo šefej sakskeje AfD Jörgej Urbanej (36,4 %) zakitować.
Bohosudov
Stawizny putnikowanja a putniskeje cyrkwje
K wuwiću putnikowanja rozprawja legenda, zo rjadniske sotry z klóštra w Světecu, kotryž bu wot husitow wotpaleny, do Krupkowych lěsow ćeknychu. Při ćěkańcy wzachu Marijinu postawu z běłeje hliny sobu a schowachu ju w lipje. Po druhej podawiznje bu tu w lěće 1424 pječa na 300 wojowarjow, kotřiž běchu z bitwišća pola Aussig ćeknyli, wot husitow morjeni.
Chuderov
Chuderov ( Groß Kaudern, tež Großkaudern) je gmejna na sewjeru Čěskeje. Nadeńdźe so štyri kilometry sewjernje měšćanskeho centruma Wusćow a słuša k Wusćanskemu wokrjesej.
Kirow (Oblasć Kaluga)
thumb|left Kirow je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Kaluga. Ma něhdźe 31 tysac wobydlerjow.
Bělsko
thumb|center|upright=1.5|Napohlad města z hrodu
Krasnojarsk
thumb|left Krasnojarsk je milionowe město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži na juhu Sibirskeje nad rěku Jenisej, něhdźe 4 100 kilometrow wuchodnje Moskwy. Krasnojarsk ma nimale 1,2 milionaj wobydlerjow a je po Nowosibirsku a Omsku třeće najwjetše město Sibirskeje kaž tež wosme najwjetše cyłeje Ruskeje.
Rybniště
Stawizny
Sydlišćo załoži so hakle w lěće 1715 wot wobsedźerjow knjejstwa Kamenice na městnje něhdyšeho rybnika. Do Druheje swětoweje wójny měješe wjes Teichstatt tekstilnu industriju a škleńčernju.
Artjom
thumb|left Artjom ( Артём; do 1938 – Zybunnyj/ Зыбунный) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w Sibirskej w Primorskim regionje něhdźe 40 kilometrow sewjernje Wladiwostoka.
Himalajaska cedra
Rozšěrjenje
Rostlina je w zapadnej Himalaje, hdźež we wysokosćach wot 1000 hač do 4000 m wustupuje. Ale bu tam nimale wutupjena.
Žołty naporst
Rozšěrjenje
Rostlina je w Europje rozšěrjena.
Płótny kozylist
Płody
Porowe, ale nic zrosćene jahody su čerwjene a njejědomne a docpěwaja tołstosć wot něhdźe 5 mm. Za ptačkow su njejědojte.
Terpje
Wjes leži při sakskej hranicy, sydom kilometrow juhozapadnje stareho města a ma něhdźe 280 wobydlerjow.
Terpje so prěni raz w lěće 1569 naspomni.
Hornjoserbšćina
Gramatika
Charakteristiska za hornjoserbšćinu přirunajo z druhimi zapadosłowjanskimi rěčemi je nimo toho wobchowanje słowjanskeho syntetiskeho preterituma (wón wobwliwowaše) nimo analytiskeho perfekta (wón je wobwliwował), kotryž wustupuje w dwěmaj formomaj (aorist, imperfekt) wotpowědnje aspektej.
Mjedwježjegorsk
Mjedwježjegorsk je město w Ruskej federaciji. Leži při sewjernym kóncu Onjegaskeho jězora w republice Karelskej, 150 kilometrow sewjernje Pjetrozawodska. Ma něhdźe 14 tysac wobydlerjow.
Čorna rjetkej
Čorna rjetkej (Raphanus sativus var. niger) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae).
Argun (město)
thumb|left|Mošeja w Argunje
Dwojołopjenaty pstruhačk
Stołpik a łopjena
Stołpik je horjeka cunje seršćikaće kosmaty a ma nad stołpikowym srjedźišćom najčasćišo dwě krótkošiškatej, wutrobojtej łopjenje, kotrejž docpěwatej dołhosć wot 10 cm a šěrokosć wot 5 cm a stej na delnim boku kiwkaće kosmatej.
Bayerska
Geografija
Bayerska mjezuje z Durinskej na sewjeru, ze sakskim Bohotskim wokrjesom na samym sewjerowuchodźe, z Čěskej na wuchodźe, z Awstriskej w Alpach na juhu, na juhowuchodźe přez Bodamski jězor ze Šwicarskej, na zapadźe z Badensko-Württembergskej a na sewjerozapadźe z Hessenskej.
Nižozemske Antile
Geografija
Geografisce słuša teritorij něhdyšich Nižozemskich Antilow k Sewjernej Americe. Najwyše městno na kupach je Mount Scenery (862 m nad normalnej nulu), a najniše pobrjóh Karibiskeho morja (0 m nad normalnej nulu).
Cypernska
Cypernska (tež Cypern, Κύπρος/Kýpros;  Kıbrıs), oficielne pomjenowanje Republika Cypernska (Κυπριακή Δημοκρατία/Kypriakī́ Dīmokratía; Kıbrıs Cumhuriyeti) je stat na kupje ze samsnym mjenom we wuchodnym dźělu Srjedźozemskeho morja, na juh wot Turkowskeje. Sewjerna połojca kupy je wot turkowskeho wójska wobsadźena a twori republiku Sewjerneje Cypernskeje, kotraž pak mjezynarodnje připóznata njeje.
Myto Miny Witkojc
Myto Miny Witkojc je braniborske wuznamjenjenje, kotrež so wot lěta 2018 kóžde druhe lěto wosobje, skupinje abo instituciji spožči za angažement na polu serbskeje rěče. Kriterije su nałožowanje, wužiwanje, posrědkowanje abo dalewuwiwanje serbšćiny, wosebje delnjoserbšćiny. Myto je dotěrowane z 2.500 eurami. Myto je wěnowane wopomnjeću delnjoserbskeje basnjerki a nowinarki Miny Witkojc.
Bolšije Dwory
Bolšije Dwory su sydlišćo měšćanskeho typa w Moskowskej oblasći w Pawlowo-Posadskim rajonje.
Korec
thumb|left|Cyrkej swj. Antonije
Ma něhdźe sydom tysac wobydlerjow.
Tirolska rězna
Kćenja
Kćěje wot junija hač do julija. Muske a žónske kłosy maja samsny róst a su wot dołhich nošnych łopješkow přesahowane. Kwětnistwo je běłe. Běłe hač žołtobrune hadźicy su kulowate-jejkojte a njenjesu pysčičk.
Tibetska wišnja
Tibetska wišnja (Prunus serrula) je štom ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Stejnišćo
Rosće najlěpje w chłódnych regionach.
Avignon
Avignon ( Avinhon abo Avignoun) je město a gmejna w regionje Provence na juhu Francoskeje. Leži při wuchodnym brjoze rěki Rhone a ma něhdźe 90.000 wobydlerjow, z kotrychž bydli 15.000 znutřka měšćanskich murjow. Avignon je najwjetše město a zarjadniske sydło departmenta Vaucluse.
Libanonska cedra
Rozšěrjenje
Hižo w 17. lětstotku bu w Europje zawjedźena.
Tatarski kozylist
Wopis
Jejkojte hač jejkojće-lancetojte łopjena su ćmowozelene a docpěwaja dołhosć wot 3 hač do 6 cm. Jich stołpik docpěwa dołhosć wot 2 hač do 6 mm.
Coritiba Foot Ball Club
Coritiba Foot Ball Club je brasilske koparske mustwo w Curitibje.
28. julija
28. julija abo '''28. pražnika''' je 209. dźeń gregorianiskeje protyki (210. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 156 dnjow hač do kónca lěta.
Olaf Scholz
Olaf Scholz (* 14. junija 1958 w Osnabrücku) je němski politikar (SPD) a wot 8. decembra 2021 dźewjaty zwjazkowy kancler Němskeje. Wón nawjeduje koaliciju ze Zelenymi a FDP.
Liškow
Stawizny
Wjeska naspomni so prěni raz w lěće 1351 jako Grozßen Lisekow a bě hižo w 15. lětstotku wosadna wjes. Wjesne mjeno pochadźeše prěnjotnje najskerje wot słowa „lěsk“ abo „lěska“ a nic wot liški. Liškow bě dróhowc a podsteješe hač do lěta 1574 Choćebuskemu hamtej a po tym hač do lěta 1832 Picnjanskemu.
Do wulkeje Liškowskeje wosady słušachu wokolne wsy Liškowk, Šlichow, Tšawnica, Klinka, Groźišćo, Móst a Barbuk.
W lěće 2013 woswjećichu składnostnje 16. dnja wotbagrowanych wsow wopomnjenski kamjeń na městnje něhdyšeho Liškowa.
Domjaca wjerjebina
Stejnišćo
Rosće w dubowych suchich lěsach a dubowych hrabowych lěsach. Preferuje ćopłe, zwjetša wapnite, kamjenite hlinjane a běłohlinjane pódy.
Nowy Casnik
Nowy Casnik je delnjoserbski tydźenik, kotryž Ludowe nakładnistwo Domowina wudawa. Nastawki publikuja so přewažnje delnjoserbsce, ale tež němsce. Tuchwilna šefredaktorka je Stefanie Krawcojc.
Gmina
Hłowa wjetšich měšćanskich gmejnow rěka prezydent miasta („prezident města“), pola mjeńšich měšćanskich gmejnow a měšćansko-wjesnych gmejnow je to burmistrz („měšćanosta“ abo „wjesnjanosta“) a pola wjesnych gmejnow zwjetša wójt (wot „bohot/Vogt“).
Mažeikiai
Mažeikiai je město w Telšiaiskim wobwodźe na sewjeru Litawskeje, blisko letiskeje hranicy. Je zarjadniske sydło Mažeikiaiskeho rajona.
Ulrich Pogoda
Wot swójskich twórbow Pogody wuda Ludowe nakładnistwo Domowina w lěće 2003 jeho Sinfoniske twórby (1. Concerto saxofonia; 2. Zymski lěs; 3. Serbska reja; 4. Sinfonisches Poem; 5. Stufen).
Institut za sorabistiku
Sorabistika w Lipsku po přewróće
Po lěće 1990 buchu uniwersitne struktury znowa z hłubokosahacymi konsekwencami zreformowane. To potrjechi tohorunja system studowanja a zdźěłowanja. Dźensa wobsteji Institut za sorabistiku poruno dalšim znowazałoženym institutam we wobłuku Filologiskeje fakulty, wukubłuje magistrow sorabistiki kaž tež wučerjow serbšćiny za wšitke šulske typy (wot lěta 2006 pak bachelorow a masterow po jednotnym studijnym systemje w Europskej uniji) a poskića wšelake fakultatiwne rěčne kursy. Wučbne zarjadowanja wotměwaja so w serbskej rěči.
Japanska wišnja
Rozšěrjenje
Pochadźa z wuchodnej Azije.
Lěšće
Stawizny
Pódla cyrkwje steji 700 lět stary dub, kotryž płaći jako najstarši štom w něhdyšim Grodkowskim wokrjesu.
Tučnička
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Bergen (Norwegska)
Stare město bě wot 12. lětstotka městno krónowanja norwegskich kralow. Wot lěta 1360 měješe Hansa swójski kontor w Bergenje, město same pak z čłonom Hansy njebě. Hač do 19. lětstotka bě Bergen najwjetše norwegske město. W Druhej swětowej wójnje bě wot němskeho wójska wobsadźene.
Abakan
thumb|left Abakan (, chakasce Ағбан; 1675–1780 Abakanskij ostrog/ Абаканский острог, 1780–1931 Ust-Abakanskoje/ Усть-Абаканское) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Je najwjetše město a zdobom stolica republiki Chakaskeje. Leži při rěce Abakan něhdźe 3400 kilometrow wuchodnje Moskwy a něhdźe 400 kilometrow južnje Krasnojarska. Ma něhdźe 176 tysac wobydlerjow.
Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1675 jako ruska twjerdźizna Abakanskij ostrog załožiło a ma wot lěta 1931 měšćanske prawa.
Connecticut
W lěće 2000 měješe 81,7 % wobydlerstwa jendźelšćinu za wobchadnu rěč a 8,4 % španišćinu.
Pětr Dučman
Skutkowanje
W lěće 1867 přizamknyštaj so Pětr Dučman a Jan Arnošt Smoler na Słowjanskim zjězdźe w Moskwje, na kotrymž so tež čěskej politikarjej Palacký a Rieger wobdźělištaj. W Carskojim Sele, lětnej rezidency ruskeho kejžora, běštaj tež Serbaj w delegaciji, kotrejž kejžor Aleksander II. awdiencu skićeše. W Moskwje wopytachu wobdźělnicy zjězda potom Wšorusku etnografisku wustajeńcu.
Wšědna douglasija
Drjewo
Włokninowe tracheidy docpěja sćěnowu tołstosć wot 4,3 hač do 8,1 µm. Jich přeměr móže 19 hač 25 µm docpěć. W starobje wot 25 hač do 45 lět so maksimum włokninoweje dołhosće a přeměra docpěje.
Wladimir Putin
Wladimir Wladimirowič Putin ( Владимир Владимирович Путин; * 7. oktobra 1952 w Leningradźe (nětko Pětrohród) je ruski politikar.
Liškowk
mini|Wopomnišćo za wotbagrowanu wjesku při kromje brunicoweje jamy Choćebuz-sewjer mini|Liškowk, Tšawnica a Liškow na hamtskej karće z lěta 1921
Geografija
Liškowk namakaše so sewjerowuchodnje Choćebuza, južnje Liškowa a zapadnje Tšawnicy. Na městnje wsy namaka so dźensa wuhlowa jama Choćebuz-sewjer.
Radywyliw
Radywyliw (do 1940 – Radzywyliw/ Радзивилiв; do 1993 – Čerwonoarmijsk/ Червоноармiйськ) je město w oblasći Riwne na zapadźe Ukrainy. Leži w historiskej Wołyńskej něhdźe 100 kilometrow juhozapadnje Riwneho.
Bórk (Sprjewiny Doł)
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje dróhowca jako Borg pochadźa z lěta 1401. Ležownostne knjejstwo wukonješe přez lětstotki Wojerowske stawowe knjejstwo. Tež cyrkwinsce słuša Bórk ze starodawna do Wojerec.
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 284 wobydlerjow, kiž běchu bjez wuwzaća Serbja. Arnošt Černik zwěsći 1956 serbski podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 57 %.
Jürgen Maćij
Wón pochadźa z němsko-serbskeje swójby z Lichanja a wuknješe po šuli najprjedy powołanje gratytwarca, po čimž studowaše inženjerstwo. Po tym bě w Zhorjelcu jako technologa přistajeny, prjedy hač skutkowaše wot 1979 do 1987 w Budyšinje na polu serbskeho kulturneho dźěła. W tutym času absolwowaše třilětny dalokostudij fotografije při Wysokej šuli za grafiku a fotografiju w Lipsku. Maćij je čłon němskeho Zwjazka tworjacych wuměłcow a wuměłčow.
Amman (wjacezmyslnosć)
Amman móže być:
Přezdrěnk
Přezdrěnk ( Kleinbrösern) je małe sydlišćo w hornjołužiskej gmejnje Radwor. Słuša ke gmejnskemu dźělej Přezdrěń a měješe w lěće 2016 sydom wobydlerjow.
Geografija
Wjeska wobsteji z jenož třoch burskich statokow a leži něhdźe 200 metrow sewjerowuchodnje Přezdrěnja w rěčnej łučinje. Na sewjeru ćeče Miłkečanska rěčka a na zapadźe Bolborčanska. Jenički dojězdny puć wjedźe z Miłkec do Přezdrěnka.
Rogow (Janšojce)
Nowy Rogow bu na teritoriju města Baršć natwarjeny. 220 Rogowčanow so tam zasydlichu; zbytk přećahny zwjetša do Picnja a druhich gmejnow we wokolinje.
Skupi
Skupi je starožitne romske sydlišćo w Makedonskej, w městnje dźensnišeho Skopje.
Schwedt
W 7. lětstotku zasydlichu so Słowjenjo při delnjej Wódrje. Sydlišćo same so pak hakle dnja 22. awgusta 1265 prěni raz we wopismnje naspomni. Při ćežkim wojowanju do kónca Druheje swětoweje wójny so 85 % twarskeje substany zniči. Po wójnje přetwarješe so Schwedt jako kónčny dypk 1963 zahajeneho naftowoda Družba do srjedźišća naftoweje industrije w Němskej demokratiskej republice.
Smjelzyna
Smjelzyna (Calamagrostis) je ród ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Wobsahuje sćěhowace družiny:
7. decembra
20. lětstotk
thumb|120px|[[Thornton Wilder (1897–1975) ]]
Sarny
thumb|left|Katolska cyrkej
Bologna
Stawizny
Sydlišćo je so prawdźepodobnje w 6. lětstotku do Chrystusa wot Etruskow załožiło. W lěće 191 do Chr. dobychu Romjenjo Bolognu a přetwarichu ju do romskeje kolonije Bononia. W lěće 1088 załoži so Studio, předchadnik dźensnišeje uniwersity. W 13. lětstotku bě Bologna šeste abo sedme najwjetše město cyłeje Europy, po Konstantinoplu, Córdobje, Parisu, Bjenatkach, Florencu a snadź tež Mailandźe. Za tutón čas wojowaštej Bjenatki a Bologna wo nadknjejstwo při italskim brjoze Jadranskeho morja. Wot 1506 hač do 18. lětstotka a znowa po Wienskim kongresu 1815 słušeše město k Cyrkwinskemu statej. Dnja 2. awgusta 1980 zemrěchu při fašistisko-teroristiskim nadpadźe 85 ludźi.
Bujnaksk
thumb|left Bujnaksk je město w Ruskej federaciji w republice Dagestan.
Jihomoravský kraj
Jihomoravský kraj (serbsce Juhomorawski kraj) je jedyn ze štyrnaće krajow Čěskeje. Nadeńdźe so w juhowuchodnym dźělu republiki na južnej Morawje a ma něhdźe 1,2 milionaj wobydlerjow. Zarjadniske sydło a z něhdźe 380.000 wobydlerjemi zdobom najwjetše město je Brno.
Jihomoravský kraj mjezuje z Pardubickim a Olomouckim krajom na sewjeru, Zlinskim na wuchodźe, ze Słowakskej na juhowuchodźe, z Delnjej Rakuskej na juhu a z Vysočinu na zapadźe. Wobsteji ze 672 gmejnow w sydom wokrjesach. Najwažnišej rěce w kraju stej Morawa, lěwy přitok Dunaja a Dyje ( Thaya) při hranicy z Awstriskej.
Nowe Boranecy
Nowe Boranecy ( Neu-Bornitz) su hornjołužiska wjeska w Budyskim wokrjesu, kotraž słuša z lěta 1998 k Radworskej gmejnje.
Geografija
Sydlišćo nadeńdźe so při statnej dróze 106, kotraž wjedźe z Małeho Wjelkowa do Minakała, něhdźe 800 metrow južnje Boranec. Na wuchodźe leži wjeska Křiwa Boršć, na juhu Lubochow.
Běły sněženc
Běły sněženc (Symphoricarpos albus) je kerk ze swójby kozylistowych rostlinow (Caprifoliaceae).
Stejnišćo
Rosće w parkach, zahrodach, za přikrućenje na skłoninach a brjohach, hdys a hdys wodrjewjene w chłódkojtych wudolinach, lěsach, na rěčnych brjohach. Pochadźa ze sewjerneje Ameriki.
30. junija
30. junija abo '''30. smažnika''' je 181. dźeń gregorianiskeje protyki (182. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 184 dnjow hač do kónca lěta.
Syriska
Wot lěta 2011 knježi w Syriskej krawna byrgarska wójna, w kotrejž je hač dotal najskerje wokoło poł miliona ludźi swoje žiwjenje přisadźiło. Něhdźe sydom milionow Syričanow su jako ćěkancy we wukraju.
Prilep
Prilep je město w centralnej Makedonskej na juhu wot Skopje a wot Velesa. Ma 73,925 wobydlerjow a wobsedźi płoninu 1.675 km².
Dźiwja tulpa
Wopis
Dźiwja tulpa je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 20 hač do 45 cm.
Bobrowa Góra
Bobrowa Góra (pólsce Bobrowice, němsce Bobersberg) je wjes a wjesna gmejna we wuchodnej Delnjej Łužicy. Gmejna słuša k pólskemu powiatej Krosno w Lubušskim wojewódstwje a ma něhdźe 3.100 wobydlerjow, wjes sama wokoło 950. Bobrowa Góra leži wokoło dwanaće kilometrow južnje wot Krosnoho na lěwym boku rěki Bobr.
Prožym
Stawizny
Prožym běše hač do 26. oktobra 2003 samostatna gmejna Wjelčanskeho zarjada. Z nabyćom płaćiwosće braniborskeje gmejnskeje reformy so Prožym jako wjesny dźěl městu Wjelcej přidruži. Po planach energijoweju koncernow Vattenfall a LEAG měješe so Prožym poprawom w 2020tych lětach za rozšěrjenu Wjelčansku brunicowu jamu wotbagrować. W swojim koaliciskim zrěčenju dojednachu so pak SPD, CDU a Zeleni po wólbach 2019 na to, zo so žane dalše wjeski njewotbagruja. W januarje 2021 wopodstatni LEAG wobnowjeny rewěrowy koncept, po kotrymž wotbagrowanje wsy hižo předwidźane njeje.
Babyduškowy rozraz
W někotrych žórłach je swójbje trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae) přirjadowany.
Łužiski brunicowy rewěr
Łužiski brunicowy rewěr je hórnistwowy rewěr na juhowuchodźe Braniborskeje a sewjerowuchodźe Sakskeje. K brunicownišću słušeja wotkryte jamy Wochozy, Rychwałd, Wjelcej-juh, Janšojce, Choćebuz-sewjer. Z wudobywanej brunicu so milinarnje w Janšojcach, Čornej Pumpje a Hamorje kaž tež tepjenska milinarnja w Berlinje (Klingenbergowa milinarnja) a w Kamjenicy zastaraja. Z tym nadźěła so w cyłej kónčinje direktnje wokoło 8000 megawatt.
Těchlovice nad Labem
Gmejna wobsteji ze wsow Babětín (Babutin), Přední Lhota (Nieder Wellhotten), Přerov (Pschüra), Těchlovice a Zadní Lhota (Ober Wellhotten). Susodne gmejny su Děčín na sewjeru, Heřmanov a Verneřice na wuchodźe, Malé Březno na juhu a Dobkovice za Łobjom na zapadźe.
Łužiski brunicowy rewěr
Łužiski brunicowy rewěr wobsteji z wudobywanišćow w Delnjej Łužicy a sewjernej Hornjej Łužicy (Braniborska a sewjerna Sakska). Nimo toho eksistuje Hornjołužiski hórnistwowy rewěr wokoło Žitawy (w Sakskej a Pólskej).
Započatki brunicoweje industrije
W lěće 1894 so prěnje statne milinarnje w Hornjej Łužicy zawjedu, kotrež spočatnje zawody a chěže we Wódrjeńcy a Jiwowje zastarowachu. Dale sewjerozapadnje (wokoło Łuchowa a Dobrjoługa-Góstkowa) so brunica najprjedy jenož w małych kónčinach wotkryje, kaž w dźensnišej małej lěsnej kupjeli Erna. 1882 so tu prěnja briketarnja w Europje wotewri (briketownja Louise pola Domsdorfa we wokrjesu Łobjo-Halštrow). W lěće 1958 nasta we Łuchowje připrawa, z kotrejž so za wuškrěwanje kmany koks z brunicy zhotowić hodźeše.
Drobny próšk a wobćežowanje přez haru
Měrjenja krajneho wobswětoweho zarjada při kromje wotkrytych jamow pokazachu wot lěta 2004, zo leži poćeženje přez drobne próški, kotrež při wotnošenju nastanu, jasnje nad hraničnej hódnoty EU.