cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zielona Góra
Stawizny
Mjez 1950 a 1998 bě Zielona Góra stolica Zielonogórskeho wojewódstwa, kotrež so potom přez zarjadnisku reformu rozpušći.
Cympl-Turjo
Cympl-Turjo ( Zimpel-Tauer) bě politiska gmejna w Hornjej Łužicy, kotraž wobsteješe pod tutym mjenom wot 8. měrca 1933 hač do zagmejnowanja do Klětnoho w lěće 1973. Wona wobsteješe z gmejnskeju dźělow Cympl a Turjo. Turjo bě hižo wot 30. septembra 1928 z wjesnym dźělom Cympla, tak zo jednaše so faktisce jenož wo přemjenowanje gmejny a nic wo nowozałoženje. Při zagmejnowanju dóstaštej wobě wsy status gmejnskeho dźěla.
Gmejna měješe w lěće 1964 265 wobydlerjow. Po Arnošće Černiku rěčachu w lěće 1955 hišće 32,4 % wobydlerstwa serbsce.
Andrej Wadimowič Makarjewič
thumb|right Andrej Wadimowič Makarjewič (* 11. decembra 1953 w Moskwje) je ruski spěwar, hudźbnik a basnik.
Ela
Ela je serbske swójbne mjeno, mjez druhim slědowaceju wosobinow:
Wanadzor
Wanadzor ( Վանաձոր; do 1935 – Karaklis/ Ղարաքիլիս; do 1993 – Kirowakan/ Կիրովական) je město w Armenskej.
Leži něhdźe 140 kilometrow sewjernje Jerjewana. Je stolica a najwjetše město Loriskeje prowincy.
Ma něhdźe 82 tysac wobydlerjow.
Šěra pliška
Šěra pliška (Motacilla alba) je ptačk ze swójby (Motacillidae). Druhe serbske mjena su Šěra spliška, čumperwopuška , čumpata wopuška.
Wopis
Šěra pliška je šwižny, čorno-běły ptak, kotryž stajnje z wopušku čumpota. Wona docpěwa wulkosć wot 18 cm. Jeje chribjet je šěry (Motacilla alba alba) abo čorny (Motacilla alba yarrellii). Šija a chochoł stej čornej, mjeztym zo wonkowne wopušowe pjera su běłe. Čoło, bokaj hłowy a brjuch su běłe.
Běži z nygacej hłowu a čini naraz skoki za čas hońtwy na insekty. Za čas lěta je hižo z dalokosće spóznajomna na dołhej wopušce ale tež ekstremnym žołmowym lěće z napadnymi serijemi pjerchotow. Woła při lěće typisce „tsi-lit“ abo „tsu-wie“.
Ptak často blisko wody wustupuje, ale tež na polach, na burskich statokach, w parkach, na sportnišćach, na nadróžnych kromach a na třěchach domow.
Atyrau
thumb|left|[[Ural (rěka)|Ural w Atyrauwje]]
Atyrau ( a ; do 1648 Яицкий городок/Jaickij gorodok; do 1865 Nižnij Jaickij gorodok, Ust-Jaickij gorodok/Нижний Яицкий городок, Усть-Яицкий городок; do 1991 Гурьев/Gurjew) je wulkoměsto z něhdźe 235.000 wobydlerjemi w zapadnym Kazachstanje.
Chěža ze stołom
mini|Saněrowana chěža ze stołom w [[Hornja Hórka|Hornjej Hórce]]
Chěža ze stołom ( Umgebindehaus) je wosebity typ domu, kotryž zwjazuje w sebi kładźite twarstwo, tykowane konstrukcije a masiwne twarstwo. Dźensniša kónčina, w kotrejž su chěže ze stołom rozšěrjene, wupřestrěwa so wot Delnjeje Šleskeje přez Hornju Łužicu a sewjernu Čěsku hač do Połobskich pěskowčinow. Dalše přikłady tutoho twarskeho wašnja namakaja so w Delnjej Łužicy, Rudnych horinach, w Bohotskej, w sewjerozapadnej a juhozapadnej Sakskej, w sewjerowuchodnej Bayerskej kaž tež we wuchodnej Durinskej.
Atyrau
Uniwersitne město je wuznamne stejišćo wolijoweje a chemiskeje industrije kaž tež rybarstwa.
Geografija
Leži něhdźe 1500 kilometrow zapadnje stolicy Astany při rěce Ural, kotraž so južnje města z deltu do Kaspiskeho morja wuliwa. Pobrjóh najwjetšeho jězora swěta je něhdźe 25 kilometrow zdaleny.
Po standardnej definiciji twori rěka Ural hranicu mjez Europu a Aziju, tak zo wobsteji Atyrau z europskeho (zapadneho) a aziskeho (wuchodneho) dźěla.
Přez Atyrau wjedźetej Europska dróha 40 (Calais–Almaty) kaž tež železniska čara Astrachań–Orsk.
Stawizny
Wjes Jaickij gorodok, předchadnik dźensnišeho města, załoži so w lěće 1640 wot ruskeju bratrow Gurjew a dósta pozdźišo tež jeju mjeno. Wot lěta 1885 ma měšćanske prawa.
Jordan (mjeno)
Jordan je serbske swójbne mjeno slědowacych wosobow:
Jan Uvena
Jan Uvena (* 29. awgusta 1950, Huntington, New York jako Jannaro Uvena) je US-ameriski bubonar a spěwar, kiž hraješe mjez druhim z Alice Cooper a skupinu Alcatrazz.
Alcatrazz
·
Bošecy
Bošecy ( Baschütz) su wjes we wuchodźe hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słušeja ke Kubšiskej gmejnje a leža mjez 190 a 195 m nad mórskej hładźinu njedaloko Budyšina. Hač do lěta 1979 běchu samostatna gmejna z wjesnymaj dźělomaj Cyžecy (ze starodawna) a Nadźanecy (wot 1936; dźensa dźěl města Budyšin).
Susodne wjeski su Konjecy we wuchodźe, Kubšicy w juhowuchodźe, Jenkecy w juhozapadźe a Cyžecy w zapadźe.
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje dróhowca jako Poswicz pochadźa z lěta 1349. Bošecy běchu hižo do 16. lětstotka sydło ryćerkubła, kotrež wukonješe ležownostne knjejstwo nad dźělom wsy. Tamny dźěl słušeše w lěće 1777 k Cyžečanskemu kubłu. Cyrkwinsce słušachu Bošečenjo znajmjeńša ze 16. lětstotka do Poršiskeje wosady.
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 246 wobydlerjow, z nich 239 Serbow (97 %). Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 serbski podźěl wot jenož hišće 40,1 %.
Kubłanje
W Bošecach wobsteji z lěta 1897 zakładna šula, na kotrejž so tež serbšćina wuwučuje.
mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Bošec (2019)
Kura
Kura (georg. მტკვარი, azerb. Kür) je rěka w Turkowskej, Georgiskej a Azerbajdźanje. Wona je 1364 kilometrow dołha a jeje přitočnišćo wobsahuje 188.000 km² južnje Kawkaza. Kura wuliwa so do Kaspiskeho morja.
Najwuznamniši přitok Kury je Aras.
Lyman
thumb|left|Prawosławna cyrkej w Lymanje
Lyman (do 1923 – Lyman; do 2016 – Красний Лиман/ Krasnyj Lyman) je město w Donjeckej oblasći na Ukrainje. Leži něhdźe 135 kilometrow sewjernje Donjecka.
Město ma něhdźe 22 tysac wobydlerjow a je wuznamny železniski suk na sewjeru Donbasa, čehoždla so tež jako „sewjerne wrota Donbasa“ mjenuje.
Sydlišćo je so w lěće 1667 załožiło a ma wot lěta 1938 měšćanske prawa. W běhu ruskeje wójny přećiwo Ukrainje bě Lyman wot meje hač do oktobra 2022 wot ruskeho wójska wobsadźeny a bu 1. oktobra wuswobodźeny.
Bluń
Bluń ( Bluno, 1938–45 Blunau) je srjedźołužiska wjes w samym sewjeru Budyskeho wokrjesa, kotraž słuša wot lěta 1995 ke gmejnje Halštrowska Hola.
Geografija
Holanska wjes Bluń leži w lědma hórkatej nižinje w samym sewjeru Hornjeje Łužicy, wšak wotpowěduje sewjerna mjeza wjesnych honow zdobom hranicy k Delnjej Łužicy a Braniborskej. Łužiska wuhroda, přirodna hranica mjez Łužicomaj, běži sewjernje wsy w zapado-wuchodnym směrje. W južnej połojcy Blunjanskeho teritorija, w 20. lětstotka za brunicowu jamu Sprjewiny doł wotbagrowanej, so dźensa wulkej jězoraj namakataj, a to Južny Blunjanski jězor na zapadźe a Zabrodski jězor na wuchodźe. Bjezposrědnje za braniborskej hranicu započina so wudobywanišćo jamy Wjelcej-juh.
Susodne wsy su Zabrod na wuchodźe, Bjezdowy za Blunjanskim jězorom na juhozapadźe a Prožym na braniborskej stronje na sewjerozapadźe. Něhdy tři kilometry sewjernje Blunja ležaca industrijowa gmejna Gozdź bu w lěće 2006 w zwisku z rozšěrjenjom jamy Wjelcej-juh rozpušćena.
Stawizny
thumb|Blunjanski hosćenc Wjes naspomni so k prěnjemu razej w lěće 1401 jako Blunde. Prěnjotnje steješe drje na druhim městnje, na čož pokaza stare ležownostne mjeno Stara Wjas při zahonskej hranicy mjez Blunjom a Zabrodom.
Wobydlerstwo
Po Mukowej statistice měješe Bluń we 1880tych lětach 488 wobydlerjow, mjez nimi 481 Serbow (99 %) a jenož sydmjo Němcy. W cyłej wosadźe chodźachu tehdy 1241 wosadnych k serbskej a jenož 31 k němskej spowědźi. Arnošt Černik zwěsći 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot hišće 71,3 %.
Hač do lěta 1670 chodźachu Blunjenjo do Wojerowskeje cyrkwje. Po twarje Blunjanskeho Božeho domu słušeše tutón jako filiala dale k Wojerowskej ewangelskej wosadźe. Dźensa wobsteji samostatna Blunjanska wosada, ke kotrejž słušatej tež susodnej wjesce Zabrod a Bjezdowy.
Infrastruktura
Přez Bluń wjedźe wot časa swojeho zapołoženja dla pokročowaceje brunicoweje jamy zwjazkowa dróha 156 (Rań–Běła Woda). Wjesne dróhi do susodnych Bjezdowow, Židźinoho a na Hory kaž tež železniska čara z Wojerec do Nowych Wikow su so runje tak přez brunicowe jamy zhubili.
Žórła
mini|center|upright=1.6|Powětrowy wobraz Blunja z Čornej Pumpu w pozadku
Dolynska
thumb|left
Jamaika
mini|left|upright|Při jamaiskim pobrjoze
Renč
Renč, tež Rjenč ( Rentsch) je serbske swójbne mjeno slědowacych wosobow:
Dolynska
Dolynska je město w Kirowohradskej oblasći na srjedźnej Ukrainje. Leži něhdźe 75 kilometrow južnje Kropywnyckeho.
Jamaika
Na třećej najwjetšej kupje Karibiki knježi włóžna, tropiska klima, husto z mócnymi dešćemi abo samo hurrikanymi. Dešćowej časaj stej w meji a juniju kaž tež wot septembra do nowembra. Přerězna temperatura w Kingstonje leži cyłolětnje mjez 25 a 27 °C. Najwyše městno horateje kupy je Blue Mountain Peak (2.256 m) na wuchodźe Jamaiki.
Jiłow (Kumwałd)
Jiłow je sydlišćo w Hornjej Łužicy. Leži w sakskim wokrjesu Budyšin a słuša wot lěta 1939 ke gmejnje Kumwałd. Ma nimale sto wobydlerjow a nadeńdźe so pod Rubježnym hrodom (542 m), wuchodnym kóncom Čornobóskeho rjećaza.
Dolynska
Ma něhdźe 19 tysac wobydlerjow.
Jiłow (Kumwałd)
Susodnej wjesce stej Dažink na wuchodźe a Koča na juhu. Wobě słušatej ke gmejnje Lěwałd.
Kwadrat
thumb|Kwadrat thumb|Kwadrat z róžkami A, B, C a D, z dołhosću stronow a a z diagonalu d Kwadrat abo štwórc je płony geometriski twar, wjeleróžk ze štyrjomi stronami, kotrehož wšitke kuty su prawokuty a wšitke strony su jenak dołhe.
Jiłow (Kumwałd)
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje Jiłowa je z lěta 1567 jako Halbe.
Dolynska
Sydlišćo załoži so w lěće 1873 jako železniske zastanišćo Dolinskaja a ma wot lěta 1957 měšćanske prawa. W Druhej swětowej wójnje bě Dolynska wot 8. awgusta 1941 hač do 12. měrca 1944 wot němskeho wójska wobsadźena.
Kwadrat
Formule
Formule po kwadrat z dołhosće stronow a a dołhosće diagonale d:
Alawerdi
thumb|left
Alawerdi ( Ալավերդի;  do 1935 – Manes/ Մանես) je město na sewjeru Armenskeje, njedaloko georgiskeje hranicy.
Leži při rěce Debed w Loriskej prowincy něhdźe 170 kilometrow sewjernje Jerjewana.
Ma něhdźe 13 tysac wobydlerjow.
Wot lěta 1963 ma měšćanske prawa.
Lisćina kulturnych pomnikow w Ćichońcy
thumb|Połoženje měšćanskeho dźěla Ćichońca w Budyšinje Lisćina kulturnych pomnikow w Ćichońcy wobsahuje připóznate kulturne pomniki Budyskeho měšćanskeho dźěla Ćichońca, kotrež su w pomnikowej lisćinje Sakskeho krajneho zarjada za pomnikoškit zapisane (staw: 15. apryla 2014).
Kokla
Kokla ( Kockel) je serbske swójbne mjeno slědowacych wosobow:
Mjena pochadźa wot ptačka kokula.
Lipsk
Lipsk ( Leipzig, w sakskej narěči Leipzsch) je bjezwokrjesne město a ekonomiske srjedźišćo w sewjerozapadnej Sakskej. Z wjace hač 600.000 wobydlerjemi na 298 km² je wone před Drježdźanami na wobydlerjow najbohatše město zwjazkoweho kraja kaž tež wosme najwjetše město cyłeje Němskeje a twori zhromadnje ze susodnej Halu a dalšimi městami metropolowy region „Srjedźna Němska“. Přez Lipsk běžitej rěce Plesna a Běły Halštrow. Lipsk ma uniwersitu z něhdźe 30.000 studentow. Prěni raz naspomni so město w lěće 1015 jako "urbs Libzi".
Lipšćanskej uniwersiće přisłuša jenički institut za sorabistiku na swěće. Nawuknje tam wjele serbskich a wuchodoeuropskich studentow wědomosć serbskeje rěče.
Jako centralne město srjedźneje Němskeje je Lipsk mjez druhim sydło Němskeje narodneje biblioteki, Zwjazkoweho zarjadniskeho sudnistwa a Srjedźoněmskeho rozhłosa (MDR).
Marjinka
Marjinka je město w Donjeckej oblasći na Ukrainje. Leži něhdźe 30 kilometrow zapadnje Donjecka.
Ma něhdźe dźewjeć tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1844 załožiło a ma wot lěta 1977 měšćanske prawa.
Ludwig Ela
Ludwig Ela ( Ludwig Elle; * 1. apryla 1952 w Rakecach) je serbski wědomostnik, kiž zaběra so hłownje z rěčnej politiku we Łužicy, statistiskim wuwićom serbstwa a zastupnistwom serbskich zajimow w běhu časa.
Wopytowaše Polytechnisku wyšu šulu w Rakecach a potom Serbsku rozšěrjenu wyšu šulu w Małym Wjelkowje, hdźež złoži w lěće 1971 maturu. Wot 1974 do 1979 studowaše hospodarske wědomosće při Karla Marxowej uniwersiće w Lipsku a dźěłaše potom wot 1979 do 1985 jako fachowy wučer za politisku ekonomiju při Serbskim wučerskim wustawje w Budyšinje. W lěće 1983 bu hromadźe z mandźelskej Hilžu z dźěłom k wuwiću drustwoweho ratarstwa w dwurěčnym regionje a jeho wuskutkam na kulturu a žiwjenske wašnje Serbow promowowany. Wot 1985 dźěłaše jako wědomostnik w Budyšinje, najprjedy we wotrjedźe „Kulturne a wuměłstwowe wědomosće“ Instituta za serbski ludospyt a wot 1992 jako wědomostny sobudźěłaćer we wotrjedźe „Empiriske kulturne slědźenje/ludowěda“ w Serbskim instituće. 2013 so na wuměnk poda.
Wón bydli w Rachlowje pod Čornobohom.
Blečkata wuroć
Blečkata wuroć (Persicaria maculosa, syn. Polygonum persicaria L., Persicaria maculata (Raf.) Fourr.) je rostlina ze swójby wuroćowych rostlinow (Polygonaceae).
Wopis
Je jednolětna rostlina, kotraž docpěje wysokosć wot 10 hač do 80 cm.
Stołpiki su ležace hač zrunane a rozhałuzowane.
Bozowc
Bozowc (Syringa) je ród ze swójby wolijowych rostlinow (Oleaceae).
Družiny (wuběrk)
Eksistuje něhdźe 20 hač 25 družinow w rodźe bozowc (Syringa), mjez kotrymiž su sćěhowace:
Nimo toho su někotre křižowanki:
Blečkata wuroć
Łopjena
Wobsahuje wótro słodace eteriske wolije.
Kćenja
Kćěje wot julija hač do oktobra. Róžojte, běłe abo nazeleń běłe kćenja docpěja dołhosć wot 2 hač do 3 mm a steja w 1-4 cm dołhich kłosojtych kwětnistwach. Kćenja a stołpiki kłosow su bjez žałzow. Přikrywne łopješka su róžojte hač čerwjene a docpěja dołhosć wot 2,5 hač do 3 mm.
Nikopol
Nikopol móže być:
Xiva
thumb|left|Stare město Xiva abo Chiwa  je oazowe město w Xorazimskej oblasći w Uzbekistanje, blisko turkmenskeje hranicy. Historiske žro města słuša wot lěta 1990 k swětowemu herbstwu UNESCO (№ 543).
Město leži w Chorazimskej oazje zapadnje rěki Amudarja při starej židźanej dróze, něhdźe 750 kilometrow zapadnje Taškenta a ma něhdźe 89 tysac wobydlerjow.
Bu hižo w 6. lětstotku do Chrystusa załožene a měješe přez połoženje při wikowanskich pućach mjez Indiskej a Europu wulki wuznam. W lěće 712 bu wot arabskich wójskow wobsadźene a je wot toho časa islamske. Hakle wot 1873 słušeše k Ruskemu carstwu. Po Oktoberskej rewoluciji bě wot 1920 do 1925 ze stolicu Ludoweje republiki Choresm.
Strehla
Strehla móže być:
Petra Čagalj Sejdi
mini|upright|Petra Čagalj Sejdi (2019)
Petra Čagalj Sejdi (* 12. apryla 1978 w Frankobrodźe nad Mohanom) je sakska politikarka Zelenych a wot lěta 2020 zapósłanča sakskeho krajneho sejma. Wot 2022 je wona rěčnica za serbske naležnosće w zelenej frakciji.
Po maturje 1997 studowaše při uniwersitomaj w Lipsku a Zagrebje germanistiku, wuchodo- a juhowuchodoeuropske wědomosće kaž tež komunikaciske a medijowe wědomosće.
Powołansce skutkowaše jako docentka, přełožowarka, wučerka a interkulturelna poradźowarka. Wot 2009 do 2012 nawjedowaše běrow DAAD w Skopju. Wot 2017 do 2020 běše projektowa koordinatorka při Towarstwje Sintow a Romow w Sakskej (Romano Sumnal).
Wona je katolska, wudata a mać dweju dźěsći.
Politika
Petra Čagalj Sejdi je wot 2005 čłonka Zwjazka 90/Zelenych. Wot 2014 do 2020 zastupowaše stronu w Lipšćanskej měšćanskej radźe. W krajnym sejmje je za swoju frakciju rěčnica za azyl, migraciju a integraciju, inkluziju, škit konsumentow, wuwićowu politiku a serbske naležnosće.
Lubin
Lubin je pomjenowanje:
kaž tež:
Znamjanka
thumb|left|Dwórnišćo w Znamjance
Znamjanka je město w Kirowohradskej oblasći na srjedźnej Ukrainje. Leži něhdźe 75 kilometrow južnje Kropywnyckeho.
Ma něhdźe 23  tysac wobydlerjow.
Sydlišćo załoži so w lěće 1869 wokoło dwórnišća při nowonatwarjenej železniskej čarje Charkiw–Odesa a ma wot lěta 1938 měšćanske prawa. W Druhej swětowej wójnje bě wot 5. awgusta 1941 hač do 9. decembra 1943 wot němskeho wójska wobsadźene.
Urganch
thumb|left Urganch (wurjekowanje: Urganč; / Urgenč; do 1929 – Новый Ургенч/ Nowyj Urgenč) je město w Uzbekistanje. Je stolica Xorazimskeje oblasće.
Leži w Chorazimskej oazje něhdźe 970 kilometrow zapadnje Taškenta.
Ma něhdźe 166 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1643 załožiło.
Nikopol (Ukraina)
Nikopol je město w Dnipropetrowskej oblasći na Ukrainje. Leži na prawym brjoze rěki Dnjepr něhdźe sto kilometrow na juhozapad wot Dnipra. Ma nimale 115 tysac wobydlerjow a słuša k najwjetšim městom w oblasće.
Sydlišćo je so w lěće 1639 załožiło a ma wot lěta 1915 měšćanske prawa.
Lew Nikolajewič Tolstoj
thumb|right|Lew Tolstoj (1908)
Lew Nikolajewič Tolstoj ( * 9. septembra 1828, Jasnaja Poljana blisko Tule; † 20. nowembra 1910 Astapowo, Rjazanska gubjernija, Ruska) bě wuznamny ruski spisowaćel. Jeho hłownej twórbje „Wójna a měr“ a „Anna Karjenina“ stej klasikarjej realistiskeho romana.
Čebarkul
thumb|left Čebarkul je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži we wuchodnym předkraju Uralskich horin w Čeljabinskej oblasći něhdźe 80 kilometrow zapadnje Čeljabinska. Ma něhdźe 40 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1736 załožiło a ma wot lěta 1951 měšćanske prawa.
Ptačecy
Ptačecy ( Tätzschwitz, 1937–46 Vogelhain) su srjedźołužiska wjes w samym sewjeru Budyskeho wokrjesa, kotraž słuša wot lěta 1995 ke gmejnje Halštrowska Hola.
Geografija
Susodne wsy su Lejno na sewjerowuchodźe, Lubuš na juhowuchodźe a Košyna, kiž hižo k Braniborskej słuša, na zapadźe. Sewjernje Ptačec namaka so Lejnjanski jězor.
Stawizny
thumb|Stara šula w Ptačecach Wjes naspomni so k prěnjemu razej w lěće 1401 jako Taczewicz. Ležownostne knjejstwo měješe wot 16. do 19. lětstotka Wojerowske stawowe knjejstwo.
Za čas nacionalsocializma přemjenowachu Ptačecy wot Tätzschwitz do Vogelhain, zo bychu serbski pochad wjesneho mjena zatajeli.
Wobydlerstwo
Po Mukowej statistice mějachu Ptačecy we 1880tych lětach 432 bjez wuwzaća serbskich wobydlerjow. Arnošt Černik zwěsći 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot hišće 67,3 %.
Ptačanska cyrkej bě do reformacije samostatna wosadna cyrkej. Wot 1540 do 1926 bě z filialu Čorneho Chołmca a wot toho časa słuša k Lejnjanskej wosadźe w ewangelskej krajnej cyrkwi „Berlin-Braniborska-šleska Hornja Łužica“.
W lěće 1956 nošeše wot cyłkownje 345 Ptačanskich žonow hišće 111 serbsku narodnu drastu po Wojerowskim wašnju. Z nich bě jenož jedna nošerka niže 24 lět.
Lejna Theurigowa
Lejna Theurigowa (němsce Helene Theurich; * 11. małeho róžka 1944 w Smječkecach) běše wot 2007 do 2015 předsydka załožboweje rady Załožby za serbski lud. Studowana industrijowa inženjerka dźěłaše w zańdźenosći mjez druhim w Domje za serbsku ludowu kulturu (1968–1970), w Choćebuskim tekstilnym kombinaće (1970–1987), w Grodkowskich tekstilnych twornjach (1987–1992) a jako regionalna rěčnica Domowiny.
Wona je ženjena, ma dwě dorosćenej dźowce a je bjezstronska.
Căușeni
thumb|left Căușeni ( Kaušany) je město na juhu Moldawskeje. Je zarjadniske sydło Căuşeniskeho rajona.
Leži při brjoze rěki Botna něhdźe 90 kilometrow južnje Kišinjowa.
Ma něhdźe 20 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1470 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1965 měšćanske prawa. Wulka židowska wosada (1897: 45% ) je so přez holocaust dospołnje zničiła.
Kerč
thumb|left
Kerč ( a ; ) je město na połkupje Krim, kotrež słuša pak k Awtonomnej republice Krim na Ukrainje, pak k ruskej Republice Krim.
Leži něhdźe 190 kilometrow wuchodnje Simferopola při wuchodnym kóncu połkupy Krim na mjeńšej Kerčskej połkupje při Kerčskim přeliwje mjez Čornym a Azowskim morjom.
Ma něhdźe 144 tysac wobydlerjow.
Wot lěta 2014 słuša Kerč kaž cyła Krim de facto k Ruskej.
Achtala
thumb|left
Achtala ( Ախթալա) je městačko na sewjeru Armenskeje, njedaloko georgiskeje hranicy.
Leži při rěce Debed w Loriskej prowincy něhdźe 180 kilometrow sewjernje Jerjewana.
Ma něhdźe dwaj tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1939 załožiło.
Powiat cieszyński
Powiat cieszyński je powiat (wokrjes) w pólskim Šleskim wojewódstwje z wokrjesnym městom Cieszyn. Wokrjes ma přestrjeń wot 730 km² a něhdźe 178.000 wobydlerjow.
Geografija
Wokrjes nadeńdźe so na juhu Šleskeje, zapadnje wulkoměsta Bielsko-Biała, a mjezuje na zapadźe z Čěskej a na samym juhu ze Słowakskej. W horach na juhu wokrjesa wužórli so rěka Wisła.
Města a gmejny
Powiat wobsteji z dwanaće gmejnow, z nich tři měšćanske gmejny, dwě měšćansko-wjesnej gmejnje a sydom wjesnych gmejnow:
Priebus
Priebus je němske mjeno za:
Korla Awgust Kubica
thumb|Korla Awgust Kubica (1842–1914). Korla Awgust Kubica (* 23. meje 1842 w Spalach; † 13. apryla 1914 w Budyšinje) běše farar w Bukečanskej wosadźe a předsyda wuběrka Maćicy Serbskeje.
Žiwjenje
Korla Awgust Kubica narodźi so jako syn bura a korčmarja w Spalach. Wuchodźiwši gymnazij w Zhorjelcu a Choćebuzu, studowaše we Wrócławju a Erlangenje. Mjez 1870 a 1871 běše Kubica wikar w Glatzu (dźensa Kłodzko, Pólska) a wot 1871 do 1876 farar we Łutach. W lěće 1876 přesydli so jako farar do sakskeho Wjelećina. W nazymje 1881 přesydli so wón znowa do Bukec, hdźež hač do lěta 1910 jako farar skutkowaše. W lěće 1910 so Kubica na wuměnk podawši do Budyšina přesydli.
Spitak
Spitak ( Սպիտակ;  do 1948 – Amamlu/ Համամլու) je město w Armenskej.
Leži při rěce Pambak w Loriskej prowincy něhdźe 100 kilometrow sewjernje Jerjewana.
Ma něhdźe 13 tysac wobydlerjow.
Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1650 załožiło a ma wot lěta 1960 měšćanske prawa.
Wisła
Wisła ( Visla, Weichsel) je z 1047 kilometrami najdlěša a zdobom najwažniša rěka Pólskeje. K jeje rěčnišću słušeja tež dźěle Słowakskeje, Běłoruskeje a Ukrainy. Najdlěši wodowy běh w rěčnišću Wisły su 1213 km wot žórła Buga hač do Baltiskeho morja. Při Wisle namakaja so někotre wažne města Pólskeje, předewšěm stare kralowe sydło Krakow, dźensniša stolica Waršawa, Bydgoszcz, Toruń a hansowe město Gdańsk.
Wona wužórli so w šleskich Beskidach njedaloko městna Wisła a běži najprjedy do wuchodneho směra hač do Krakowa. Wot městačka Niepołomice hač k zjednoćenju z rěku San tworješe Wisła mjez 1815 a 1916 hranicu mjez Rakusko-Wuherskej a Ruskim carstwom. Blisko Waršawy so Bug a Narew wotprawa do Wisły wuliwatej. Pod Waršawu wobroći so rěka do zapadneho směra a přeběži města Płock, Dobrzyń nad Wisłą, Włocławek a Toruń. Wuchodnje Gdańska wuliwa so Wisła z rěčnej deltu do Baltiskeho morja, respektiwnje jeje prawe promjo Nogat do Čerstweho zaliwa.
Wisła je přez kanalowe systemy z druhimi wulkorěkami zwjazana, tak na přikład z Wódru, Njemenom a Dnjeprom.
Južnouralsk
Sydlišćo je so w lěće 1948 załožiło a ma wot lěta 1963 měšćanske prawa.
Pitnak
Pitnak (do 1976 – Шорлаук/ Šorlauk; do 1990 – Дружба/ Družba) je město w Xorazimskej oblasći w Uzbekistanje, blisko turkmenskeje hranicy. Leži něhdźe 80 kilometrow juhowuchodnje Urgancha.
Ma něhdźe dwanaće tysac wobydlerjow.
Wot lěta 1974 ma měšćanske prawa.
19. nowembra
Do 19. lětstotka
(
19. lětstotk
thumb|120px|Anna Seghers (* 1900)
1901–1950
thumb|120px|Indira Gandhi (* 1917)
1951–2000
thumb|120px|Eileen Collins (* 1956)
Do 20. lětstotka
thumb|120px|Franz Schubert († 1828)
Čěski móst
mini|Čěski móst
Čěski móst ( Böhmische Brücke) je kamjentny wobłukowy móst přez Sprjewju w Hornjej Hórce a najznaćiši twarski pomnik tuteje hornjołužiskeje gmejny. Wón bu w lěće 1724 natwarjeny a steji jako kulturny pomnik pod škitom. Móst bě dźěl tak mjenowaneje Čěskeje šćežki z Budyšina přez Łužiske hory do Prahi, zwotkelž ma tež swoje mjeno.
Stilizowany móst je tež wobstatk Hornjohórčanskeho wopona.
Wopis
Móst, kiž steji njedaloko moderneho mosta statneje dróhi S 114, ma dwaj njerunaj wobłukaj. Cyłkownje je něhdźe 35 metrow dołhi, při čimž je wjetši wobłuk 11,22 metrow šěroki a mjeńši 7,18 metrow. Srjedźna zepěra je 3,58 metrow šěroka a zesylnjena napřećo rěce. Móst je 4,5 metrow šěroki, z toho 3,5 metrow za jězdnju. Jako material wužiwachu zornowc resp. granodiorit, typisku kamjeniznu hornjołužiskich horow z lokalnych skałow.
Čěski móst steji wosrjedź Hornjeje Hórki na Małodebsečanskich honach blisko Wjelečanskeje dróhi. Přez móst wjedźe turistiska čara „Łužiski had - Hornja Łužica (zapad)“. Nimo njeho wjedźe na sewjernym brjoze rěki Sprjewina kolesowarska šćežka.
Myrnohrad
thumb|left
Myrnohrad je město w Donjeckej oblasći na Ukrainje. Leži něhdźe 70 kilometrow sewjerozapadnje Donjecka.
Ma něhdźe 49 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1911 załožiło a ma wot lěta 1965 měšćanske prawa.
Lisćina kulturnych pomnikow w Sćijecach
thumb|Połoženje měšćanskeho dźěla Sćijecy w Budyšinje Lisćina kulturnych pomnikow w Sćijecach wobsahuje připóznate kulturne pomniki Budyskeho měšćanskeho dźěla Sćijecy, kotrež su w pomnikowej lisćinje Sakskeho krajneho zarjada za pomnikoškit zapisane (staw: 15. apryla 2014).
Šlisselburg
thumb|left thumb|left Šlisselburg ( z němskeho Schlüsselburg, 1323–1611 Orješek/Орешек, 1611–1702 Noteburg/Нотебург z šwedskeho Nöteborg, 1702–1944 Šlisselburg, 1944–1992 Pjetrokrjepost/Петрокрепость) je město w Ruskej federaciji. Leži w Leningradskej oblasći před wuliwom Njewy do Ladogaskeho jězora. Město leži 50 kilometrow wuchodnje Pětrohróda. Ma něhdźe 14 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1323 jako ruska twjerdźizna Orješek załožiło a ma wot lěta 1780 měšćanske prawa.
Codru
thumb|left Codru (do 1991 – Костюжаны/ Kostjužany) je město w srjedźnej Moldawskej.
Leži něhdźe 10 kilometrow zapadnje Kišinjowa.
Ma něhdźe 13 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1977 załožiło a ma wot lěta 1991 měšćanske prawa.
Puškin
Puškin je:
Brěšća
Brěšća ( Berste) je lěwy přitok Sprjewje, kotryž běži juhowuchodnje Berlina w Braniborskej.
Wužórli so z wjacorych žórłow na sewjerowuchodnej kromje Łužiskeje wuhrody a běži potom přez Łukow sewjernje do Baruthskeho prarěčnišća a dale do wuchodneho směra k Sprjewi sewjernje Lubina.
W srjedźowěku běchu kónčiny podłu Brěšće dźěl kmjenoweho kraja serbskich Łužičanow.
Přibuz
Přibuz  je wjes a wjesna gmejna w juhozapadnej Pólskej. Słuša k Žarowskemu wokrjesej w Lubušskim wojewódstwje a leži na prawym brjoze Łužiskeje Nysy, kotraž twori tule hranicu ze Sakskej. Wjetši dźěl gmejny leži w Šleskej, mjeńši słuša historisce k Hornjej Łužicy.
Geografija
Centrum gmejny leži někak dwajadwaceći kilometrow na juhozapad wot Žarowa a 64 kilometrow na juhozapad wot Zeleneje Hory.
Cyła gmejna ma přestrjeń 178,32 km² a leži na prawym brjohu Łužiskeje Nysy při hranicy z Němskej. Susodne němske wsy su Přibuzk, Podroždź, Wjertko a Pěchč.
Gmejnske dźěle
Ke gmejnje słušeja wsy Bucze, Dubrawa (Dąbrowa Łużycka), Dobrochów, Lipna - Jamno, Mielno, Piotrów, Sanice - Dobrzyń, Sobolkecy (Sobolice), Straszów a Włochów.
Jurjuzań
Jurjuzań je město w Ruskej federaciji. Leži při rěce Jurjuzań w zapadnym předkraju Uralskich horin w europskim dźělu Ruskeje w Čeljabinskej oblasći něhdźe 250 kilometrow zapadnje  Čeljabinska. Ma něhdźe dwanaće tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1758 jako Jurjuzań-Iwanowskij zawod załožiło a ma wot lěta 1943 měšćanske prawa.
Katalanšćina
Katalanšćina (katalansce català) je romaniska rěč, kotraž so předewšěm na sewjerowuchodźe Iberiskeje połkupy rěči. Mjez rěčespytnikami je zwadne, hač słuša ke galloromaniskim abo k iberoromaniskim rěčam. Najbóle přiwuzna rěč je okcitanšćina na francoskim boku hranicy.
Katalanšćina je hamtska rěč w Andorrje a, nimo španišćiny, regionalna rěč w Katalanskej, na Balearach a w regionje Valencia. Nimo toho płaći tež w francoskej regionje Roussillon jako regionalna rěč.
Rěčny rum wobsteji z dweju hłowneju dialektoweju teritorijow – wuchodo- a zapadokatalanskeho. Katalanšćina so z łaćonskimi pismikami pisa.
Swjatki
mini|upright|Předstajenje wulinjenja swjateho Ducha w ewangeliaru z lěta 586
Swjatki su křesćanski swjedźeń, kotryž wotměwa so kóždolětnje na 50. dnju jutrowneho časa, potajkim 49 dnjow po jutrowničce. Wěriwi swjeća pósłanje swjateho Ducha (tež wulinjenje). Swjatki su zdobom kónc jutrowneho časa. Prěni móžny termin swjatkownički (swjatkowneje njedźele) je 10. meje, posledni 13. junija.
W Nowym zakonju so rozprawi, zo přińdźe swjaty duch nad japoštołow a wučomnikow, jako so składnostnje židowskeho swjedźenja Šawuot w Jeruzalemje schadźachu. Tutón podawk płaći po křesćanskej tradiciji jako załoženski dźeń cyrkwje. Jako křesćanski swjedźeń naspomnichu so swjatki k prěnjemu razej w lěće 130.
Swjatkowna póndźela je zakonski swjaty dźeń w Němskej, Awstriskej a wjele druhich europskich krajach.
Dla toho płaća swjatki tež jako wuraz wjacerěčnosće a cyrkwinskeho naroka, wšěch ludźi njewotwisnje wot narodnosće a maćeršćiny narěčeć.
Powiat będziński
Powiat będziński je powiat (wokrjes) w pólskim Šleskim wojewódstwje. Wokrjes nadeńdźe so w hornjošleskim wuhlowym rewěrje, ma přestrjeń wot 367 km² a něhdźe 150.000 wobydlerjow.
Dźensniši wokrjes wobsteji wot 1. januara 1999 sem.
Města a gmejny
Powiat wobsteji z pjeć měšćanskich gmejnow (gmina miejska) a třoch wjesnych gmejnow (gmina wiejska):
Dubrawa
Dubrawa abo Dubrawka je pomjenowanje duboweho lěsa a slědowacych sydlišćow:
Čěski přełožk słowa je doubrava, pólsce dąbrowa.
Stepanawan
thumb|left
Stepanawan ( Ստեփանավան; do 1924 – Džalal-Ogly/  Ջալալօղլի) je město na sewjeru Armenskeje.
Leži při rěce Dzoraget w Loriskej prowincy něhdźe 140 kilometrow sewjernje Jerjewana.
Ma něhdźe dwanaće tysac wobydlerjow.
Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1810 załožiło a ma wot lěta 1938 měšćanske prawa. Dósta mjeno armenckeho komunistiskeho statnika Stepana Šaumjana.
Wujezd
Wujezd je hornjołužiska wjes na wuchodźe Budyskeho wokrjesa a wot lěta 1994 gmejnski dźěl Bukec. Jedna so wo jenički gmejnski dźěl, kotryž do oficielneho serbskeho sydlenskeho ruma njesłuša. Ma wobydlerjow.
Geografija
Wjes leži we wuchodnym dźělu Hornjołužiskich honow w dolinje Kotołki mjez Byčinom (347 m) a Popicu (334 m). Nimo wsy wjedźe železniska čara Drježdźany–Zhorjelc ze zastanišćom we Wujezdźe. Na wuchodnej kromje wsy běži hranica mjez Budyskim a Zhorjelskim wokrjesom. Susodne wjeski su Čornjow na sewjeru, Špikały na sewjerowuchodźe, Walowy na wuchodźe, Njeznarowy a Stwěšin na juhu, Lejno na juhozapadźe a Kołwaz na sewjerozapadźe.
Přez Wujezd wjedźe wokrjesna dróha K7230 wot bliskeje zwjazkoweje dróhi B6 do Hrodźišća, wot kotrejež wotbočuje tu wokrjesna dróha K7207/K8607 do Ketlic.
Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Rakojdy, Sowiny, Bana (drje Bahna), Popica, Byčin, Jězor, Šibjeńca, Lěskowy, Pěstowy, W Šijach, W Haskach, Pěskowe jamy, Lišawa.
Stawizny
mini|left|Wujezd na starej karće (wokoło 1900) Prěnje historiske naspomnjenje wjeski pod swojim serbskim mjenom jako Wgest pochadźa z lěta 1252. Němske mjeno wužiwaše so prěni raz w lěće 1390.
Ležownostne knjejstwo wukonješe w lěće 1777 Ketličanska fara. Tež cyrkwinsce słušeše přewažnje ewangelske wobydlerstwo do Ketličanskeje wosady. Hač do lěta 1994 bě Wujezd samostatna, k Lubijskemu wokrjesej słušaca gmejna.
Wobydlerstwo
Po Mukowej statistice z lětow 1884/85 rěčachu tehdy 261 wot cyłkownje 281 Wujezdźanow serbsce (93 %). Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 20 %.
Wobchad
Južnje Wujezda wjedźe zwjazkowa dróha 6 (Budyšin–Zhorjelc).
Kamerun
thumb|left|W kamerunskej stolicy Yaoundé
Kamerun ( Cameroun, Cameroon) je njewotwisny stat w srjedźnej Africe. Leži při ginejskim golfu Atlantiskeho oceana a mjezuje z Čadom w sewjerowuchodźe, z Centralnoafriskej republiki we wuchodźe, z republiki Kongo, Gabunom a Ekwatorialnej Gineju w juhu kaž tež z Nigeriju w zapadźe. Stolica je Yaoundé w južnym dźělu kraja.
W juhu Kameruna knježi włóžna, tropiska klima z cyłolětnej přerěznej temperaturu wot 25 °C. Klima w sewjernym Kamerunje je sucha a horcyša, z dešćowym časom wot meje do septembra. Najwyše městno kraja je aktiwny wulkan Mont Cameroun (4.095 m) blisko atlantiskeho pobrjoha, kotryž je tež najwyša hora cyłeje zapadneje Afriki.
Kamerun běše wot 1884 do 1916 němska kolonija a potom do 1960 resp. 1961 pod britiskim a francoskim zarjadnistwom. Přisłuša hač do dźensnišeho Commonwealthej.
Kosowiki
Kosowiki (němsce Coswig) su sakske wulke wokrjesne město w Mišnjanskim wokrjesu. Leža při Łobju, něhdźe 15 kilometrow sewjerozapadnje Drježdźan a maja něhdźe 20.500 wobydlerjow.
Geografija
Susodne města a gmejny su Weinböhla na sewjeru, Moritzburg na sewjerowuchodźe, Radobyle na wuchodźe, Klipphausen na juhu a Mišno na zapadźe.
Stawizny
Městnostne mjeno je so k prěnjemu razej w lěće 1350 jako Koczwicz přispomniło. Hač do natwarjenja železniskeje čary w 19. lětstotku a z tym zwjazaneho spěšneho wuwiwanja wostachu Kosowiki wjes, potom dóstachu w lěće 1939 status města. Do dźensnišeho leži město při železniskimaj čaromaj Drježdźany-Lipsk a Drježdźany-Berlin.
Politika
Kosowiki słušeja k sakskemu wólbnemu wokrjesej 40 (Mišno 4) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 155 (Mišno).
Albrecht Dürer
thumb|Samowobraz z krajinu'' (Madridski samowobraz), wolij na drjewje (1498), Museo Nacional del Prado, [[Madrid.]] Albrecht Dürer (* 21. meje 1471 w Nürnbergu; † 6. apryla 1528 tunje tam) běše němski moler, grafikar a matematikar.
Zelenogorsk (Pětrohród)
thumb|left
Zelenogorsk (, do 1948 ) je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje při brjoze Finskeho zaliwa. Je wobwod Pětrohróda. Ma něhdźe 14 tysac wobydlerjow.
Stawizny
Sydlišćo je so w lěće 1548 jako finska wjes Terijoki załožiło a ma wot lěta 1946 měšćanske prawa. Wot njewotwisnosće Finskeje 1917 hač do kónca Zymskeje wójny mjez Sowjetskim zwjazkom a Finskej słušeše k Finskej. W lětomaj 1939/1940 Terijoki běše znaty jako sydło wot Sowjetskeho zwjazka wutworjeneho marionetoweho knježerstwa Finskeje (t. mj. Terijokijowe knježerstwo, tež Finska demokratiska republika/Suomen kansanvaltainen tasavalta).
Bjezunčenjo
thumb|Na [[Sedło (hora)|Sedle njedaloko Zhorjelca běše prawdźepodobnje hłowne hrodźišćo Bjezunčanow]]
Bjezunčenjo (Besunzane) běchu poměrnje mały zapadosłowjanski (serbski) kmjen, kotryž bydleše podłu Łužiskeje Nysy wokoło Zhorjelca a Pjeńska. Woni naspomnichu so w chronice Bayerskeho geografa, pochadźacej z druheje połojcy 9. lětstotka.
Nižnij Kisljaj
Ma něhdźe tři tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1744 załožiło a ma wot lěta 1958 měšćanske prawa.
Lindroz
Lindroz je wjes a wjesna gmejna w pólskim dźělu Delnjeje Łužicy. Słuša k Žarowskemu wokrjesej w Lubušskim wojewódstwje.
Slowjansk
thumb|left
Slowjansk (, – Slawjansk) je město w Donjeckej oblasći we wuchodnej Ukrainje. Leži při rěce Kazennyj Torec něhdźe 110 kilometrow sewjernje Donjecka.
Ma něhdźe 114 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1676 załožiło a ma wot lěta 1794 měšćanske prawa.
Loituma
Loituma je finski kwartet, kotryž finsku spěwansku tradiciju ze zynkom kantele kombinuje. Loituma bu w lěće 1997 při „Kaustinen Folkmusic Festival“ k „Band of the Year“ wuzwolena.
Loituma bu w nazymje lěta 1989 jako septet Jäykkä Leipä (‘prosty chlěb’) na Sibelius Academy Folk Music Department załožena. K originalnym čłonam stej słušałej tež spěwarce Sanna Kurki-Suonio a Tellu Paulasto; wobě stej šłoj pozdźišo pak do Šwedskeje a stej Hedningarna přistupiłej. Anita Lehtola bě hač do lěta 2000 tež čłon wot Hedningarna. Za čas někotrych lětow sćěhowaše band kontinuowana jeje swójski muzikaliski puć a rozšěrjowaše jeje hudźbu wo rozdźělne muzikaliske wliwy wšelakeho wuchadźišća. Jedyn róžkowych kamjenjow finskeje folkoweje hudźby je spěwanje. Stawizny a začuća buchu najlěpje přez tutón instrument transportowane. Spěwy wot Loituma, podpěrane w pozadku wot Martti Pokela a Toivo Alaspää, posrědkuja finsku tradiciju. Druhi njesacy element hudźby wot Loituma je kantela.
Ievan Polkka
Spěw Ievan Polkka (Polka Ewy) bu prěnjotnje w lěće 1937 wot Eino Kettunen pisany. Znata bu Loituma z jeje wersiju Ievan Polkka, we wuchodofinskej narěču spěwana, kotraž wone přez intermezzo dopjelnjeli, kotraž w cyłku ze zwukow bjez zmysła wobsteji a hłós jeničce jako dalši hudźbny instrument nałožuje. Intermezzo so při kóždym předstajenju swobodnje improwizuje. Z tutej interpretaciju bě Loituma tohorunja w finskich chartach a pozdźišo, w aprylu 2007, samo w němskich top-50-charts reprezentowana.
Ke kultej awansowaše Ievan Polkka předewšěm w internetowych forumach a weblogach přez flashvideo. W tutym wjerćeše Orihime Inoue, charakter z anime-realizacije wot Bleach, porejowu žerdku w krótkej a so stajnje wospjetowacej sekwency. W samsnym času je zaklinčała w bjezkónčnej sekli intermezzo Ievan Polkka.
Cornești
thumb|left Cornești ( Kornješty) je městačko w srjedźnej Moldawskej.
Leži něhdźe 70 kilometrow sewjerozapadnje Kišinjowa.
Ma něhdźe tři tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1436 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1994 měšćanske prawa.
Wulka židowska wosada (1897: 20% ) je so přez holocaust dospołnje zničiła.
Chirchiq
Leži při rěce Čirčik něhdźe 30 kilometrow sewjerowuchodnje Taškenta.
Ma něhdźe 149 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1934 załožiło a ma wot lěta 1935 měšćanske prawa.
Wšědny bozowc
Wšědny bozowc (Syringa vulgaris) je družina ze swójby wolijowych rostlinow (Oleaceae).
Kćenja
Kćěje wot apryla hač do meje. Intensiwnje wonjace kćenja so z łopjenami jewja a steja w hustych, kehelojtych, 10-20 cm dołhich, runych pakićach. Króna je blědolila, wioletna abo běła a wobsteji z wuskeje rołki a rozšěrjenych, 5-7 mm dołhich kónčkow.
Někotre sorty maja čerwjene, lila, róžojte, módre, běle abo žołte.
Płody
Kapslowy płód njese dwě klapce.
Stejnišćo
Rostlina je často w zahrodach a parkach kultěrowana, ale hdys a hdys jako kulturowy relikt něhdyšich sydlišćow wustupuje, rědko wodźiwja. Preferuje přesakliwe, pěskojte-hlinjane, humusowe, wapnite, w prawym měrje suche hač čerstwe zahrodne pódy. Znjese połsćin.
Rozšěrjenje
W srjedźnej Europje hdys a hdys na kamjentnej drjebiznje, na skałach a murjach wodźiwjene wustupuje. Hewak často w zahrodach a parkach plahuje.
Dubrawka
Dubrawka (k rozeznawanju wot tamnych Dubrawkow tež Bartska Dubrawka; Dubrauke) je hornjołužiska wjes we wuchodosakskim Budyskim wokrjesu, šěsnaće kilometrow sewjerowuchodnje Budyšina, blisko hranicy ze Zhorjelskim wokrjesom. Słuša wot lěta 1994 k Malešecam.
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako Dubrawca je z lěta 1472. Wjesne mjeno pochadźa wot serbskeho słowa dubrawa – dubowy lěs.
Wobydlerstwo a rěč
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 261 wobydlerjow, z nich 239 Serbow (92 %). Arnošt Černik zwěsći 1956 w Bartskej gmejnje, ke kotrejž Dubrawka tehdy słušeše, serbski podźěl wobydlerstwa wot hišće 55 %. Ewangelscy wobydlerjo słušeja do Bartskeje wosady.
Po ludličenju w lěće 2011 bydlachu we wsy 181 wobydlerjow w přerěznej starobje wot 43,5 lět (Sakska: 46,4).
mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Dubrawki (2019)
Alapajewsk
thumb|left Alapajewsk je město w Ruskej federaciji. Leži při rěce Njejwa we wuchodnym předkraju Uralskich horin w aziskim dźělu Ruskeje w Swjerdlowskej oblasći něhdźe 140 kilometrow sewjerowuchodnje Jekaterinburga. Ma něhdźe 37 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1639 załožiło a ma wot lěta 1781 měšćanske prawa.
Tašir
thumb|left
Oqqo‘rg‘on
thumb|right|Mapa Taškentskej oblasći Oqqo‘rg‘on ( / Akkurgan) je město w Taškentskej oblasći w Uzbekistanje, blisko kirgiziskeje hranicy. Je zarjadniske sydło Oqqo‘rg‘onskeho wobwoda.
Tašir
Tašir ( Տաշիր;  do 1937 – Woroncowka/  Воронцовка;  do 1991 – Kalinino/ Калинино) je městačko na sewjeru Armenskeje, njedaloko georgiskeje hranicy.
Oqqo‘rg‘on
Ma něhdźe dwanaće tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1935 załožiło a ma wot lěta 1980 měšćanske prawa.
Tašir
Ma něhdźe sydom tysac wobydlerjow.
Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1834 jako ruska wjes Woroncowka załožiło a ma wot lěta 1983 měšćanske prawa.
Cricova
thumb|left Cricova (/ Krikowo) je městačko w srjedźnej Moldawskej. Leži něhdźe 15 kilometrow sewjernje Kišinjowa.
Sydlišćo je so w lěće 1431 prěni raz naspomniło.
Hebe Camargo
Hebe Camargo (Hebe Maria Camargo, * 8. měrca 1929, Taubaté, São Paulo, Brazilska) je brazilska telewizna moderatorka, spěwarka a dźiwadźelnica.
Wojerske zwučowanišćo Hornja Łužica
Wojerske zwučowanišćo Hornja Łužica je jeničke wojerske zwučowanišćo w Sakskej. Ma přestrjeń 163 km² a je potajkim štwórte najwjetše wojerske zwučowanišćo w Němskej.
Leži w Hornjej Łužicy, někak dźesać kilometrow južnje Běłeje Wody a sto kilometrow sewjerowuchodnje Drježdźan.
Dubrawa (Pólska)
Dubrawa ( Dąbrowa Łużycka, Dubrau, 1936–45 Eichenwald) je wjes w Pólskej w Lubušskim wojewódstwje. Leži jenož pjeć kilometrow wot pólsko-němskeje hranicy a słuša do gmejny Přibuz (Przewóz) w Žarowskim wokrjesu.
Kap Verde
Na kapverdiskich kupach knježi ćopła, sucha klima ze słabym dešćowym časom wot awgusta do nowembra. Najwyše městno wulkaniskich kupow je Pico do Fogo (2.829 m) na kupje Fogo, kotryž je tež druha najwyša hora cyłeho Atlantika.
Kap Verde běše wot 1461 hač do 1975 portugalska kolonija.
Wólbny wokrjes Budyšin 3
Wólbny wokrjes Budyšin 3 (wólbny wokrjes 54, do 2014 Kamjenc 2) je wólbny wokrjes za Sakski krajny sejm. Wón wobjimuje wulke wokrjesne město Radeberg, města Kinspork, Kulow, Łuty a Njedźichow kaž tež gmejny Łužnica, Neukirch pola Kinsporka, Ottendorf-Okrilla, Sepicy, Wachow a Wóslink w Budyskim wokrjesu. Wólbokmani běchu za zašłe wólby krajneho sejma (w lěće 2014) 55.677 wobydlerjow.
Wólby 2004
Wólby za krajny sejm lěta 2004 mějachu slědowacy wuslědk :
Lisćina kulturnych pomnikow w Zajdowje
thumb|Połoženje měšćanskeho dźěla Zajdow w Budyšinje Lisćina kulturnych pomnikow w Zajdowje wobsahuje připóznate kulturne pomniki Budyskeho měšćanskeho dźěla Zajdow, kotrež su w pomnikowej lisćinje Sakskeho krajneho zarjada za pomnikoškit zapisane (staw: 15. apryla 2014).
Mospyne
Mospyne je město w Donjeckej oblasći na Ukrainje. Leži něhdźe 20 kilometrow juhowuchodnje Donjecka.
Ma něhdźe dźesać tysac wobydlerjow.
Truskalcowy tykanc
Truskalcowy tykanc resp. truskalcowa torta je jedna z klasiskich sadowych tortow, kotryž so we wjele wariantach přihotuje a kotrehož pokładźenje wosebje z truskalcow wobsteji. Wón wustupuje nimo w němskorěčnych krajach mjez druhim w Wulkobritaniskej, Pólskej a Ruskej.
Zwučenej stej dwě rozdźělnej warianće.
Přeco so čerstwe truskalcy wužiwaja, kotrež so z tortowej glazuru izoluja. Wšě móžne wašnja konserwowanja su za truskalcy jenož zdźěla nałožujomne a žadyn wužitny produkt přinjesu. Truskalcowa torta so často z šwihanej smjetanu k kofeju serwěruje.
Tumanjan (město)
thumb|left
Tumanjan ( Թումանյան;  do 1951 – Dzagidzor/ Ձագիձոր) je městačko w Armenskej.
Leži při rěce Debed w Loriskej prowincy něhdźe 150 kilometrow sewjernje Jerjewana.
Ma něhdźe dwaj tysac wobydlerjow.
Aramil
thumb|left Aramil je město w Ruskej federaciji. Leži při rěce Iset we wuchodnym předkraju Uralskich horin w aziskim dźělu Ruskeje w Swjerdlowskej oblasći něhdźe 15 kilometrow juhowuchodnje Jekaterinburga. Ma něhdźe 14 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1675 załožiło a ma wot lěta 1966 měšćanske prawa.
Wenus
miniatur|Wenus Wenus (symbol: ) je planet słóncu druha najbliši. Ma radius 6051.8 km a wolumen 9.38×1011 km3. Temperatura so tu 464 °C a tłok je 9.3 MPa.
Powiat bielski
Powiat bielski je mjeno dweju krajneju wokrjesow (powiatow) w Pólskej:
Mittweida
Mittweida je wulke wokrjesne město w srjedźosakskim wokrjesu. Leži 18 kilometrow sewjernje Kamjenicy při Sapawje a ma něhdźe 15.000 wobydlerjow.
Sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 1209 jako Mideweide a woznamjeni so w lěće 1286 k prěnjemu razej jako oppidum („město“).
Geografija
Susodne gmejny su Kriebstein w sewjerowuchodźe, Rossau we wuchodźe, Lichtenau w juhu, Altmittweida w juhozapadźe, Königshain-Wiederau w zapadźe a Erlau w sewjerozapadźe.
Hórski klon
Hórski klon (Acer pseudoplatanus) je štom ze swójby mydłowcowych rostlinow (Sapindaceae).
Po druhich žórłach zarjaduje so do swójskeje swójby klonowych rostlinow (Aceraceae).
Criuleni
Ma něhdźe wósom tysac wobydlerjow.
Hórski klon
Wopis
Hórski klon je za čas lěća zeleny štom, kotryž docpěje wysokosć wot 25 hač do 30 (40) m. Ma šěroku, hustu krónu. Štom docpěje starobu 500 lět a je zmjerzkokruty.
Criuleni
Sydlišćo je so w lěće 1607 prěni raz naspomniło.
Hórski klon
Wopis
Króna je šěroka a zhorbjena.
Kmjen najčasćišo je krótki, skerje přechadźe do tołstych hałuzow. Móže tołstosć wot 3 metrow dosahować.
Skora je slěbrojta hač do šěrobruna.
Młode hałuzy su oliwnozelene, pozdźišo ćmowobrune abo čerwjenobrune.
Łopjena
Zymske pupki su owalne a dosahuja wulkosć wot 10 mm.
thumb|left|Łopjena Łopjena su napřećostejne, stołpikate a docpěja dołhosć wot 3 hač do 15 cm. Łopjency su pjećlapate, docpěwa dołhosć a šěrokosć wot 20 cm. Su do połojcy nutř rězane, na hornim boku ćmowozelene, na delnim boku jasniše, šěro kosmate a maja brunojće-wołmojte pažowe brody.
Kćenja
thumb|[[Kwětnistwo]] Kćěje wot apryla hač do meje. Kćenja so pokazaja runočasnje z łopjenami a steja w kićojtych wisacych pakićach, kotrež docpěja dołhosć wot 5 hač do 15 cm. We kwětnistwje su a dwusplažne a dwusplažne kćenja. Kćenja su pjećličbne a njenahladne. Kćenjowy přikryw je dwójny, swobodnołopjenowy. Keluch a króna su jara podobne, docpěja dołhosć wot 2,5 hač do 5 mm a su žołtozelene. Stameny su wosom. Płódnik je hornje stejacy a běłošešerjaty.
Kćenja so wot insektow wopróša.
Płody
Płody su nahe, na kónčkach šěroko křidłate worješki a steja we wisacych promjenjach. Wonkowne křidłate kromy wobeju dźělpłodow tworja prawy abo wótry kut. Dźělpłód docpěje dołhosć wot 3,5 a 4,5 cm a šěrokosć wot 15 mm. thumb|left|[[Płód|Płody]] Płody zrawja wot septembra hač do oktobra. W pózdnjej nazymje so wobě dźělpłodaj rozdźělitej a so najwjetša wot powětra wottorhnjetej. Dla symetriskeho natwara so při lětanju wjerću.
Wone w nalěće kochory pušćeja a na pućowych kromach abo na parkowych trawnikach často huste wobrosty wutworja. Při tym wobě jednorej, hładkokromnej schadźikowej łopješce hišće cyle hinak wupadatej hač rukojte sćěhowace łopjena.
Stejnišćo
Hórski klon rosće we wudolinowych a hórskich lěsach z wysokej powětrowej włóžnosu na hłubokosahacych, humusowych abo wutkatych hlinjanych pódach.
Rozšěrjenje
Hórski klon je w Europje rozšěrjeny, při čimž wot Portugalskeje hač do Kaspiskeho morja wustupuje. thumb|Ilustracija
Wužiwanje
Krute, trajnje swětło wostajace drjewo so za rězbiny, za parket a za twar hudźbnych instrumentow wužiwa.
Olmaliq
thumb|right|Mapa Taškentskej oblasći Olmaliq ( / Almalyk) je město w Taškentskej oblasći w Uzbekistanje, blisko kirgiziskeje hranicy.
Ma něhdźe 121 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1947 załožiło a ma wot lěta 1951 měšćanske prawa.
Sobolkecy
Sobolkecy su wjes na wuchodźe Hornjeje Łužicy. Leža w Žarowskim wokrjesu w pólskim Lubušskim wojewódstwje a słušeja ke gmejnje Přibuz. Maja sto wobydlerjow.
Wjes leži napřećo Łodnjowej při prawym brjoze Łužiskeje Nysy, kotraž twori tule hranicu z Němskej.
Hač do lěta 1945 běchu Sobolkecy dźěl Němskeje, wot toho časa słušeja k Pólskej
Lunzenau
Lunzenau je sakske městačko w srjedźosakskim wokrjesu. Leži při Šwikawskej Modłeji, něhdźe 25 kilometrow wot Mittweidy, 25 km wot Kamjenicy a 65 km wot Lipska. Ma 4.500 wobydlerjow.
Sydlišćo nasta jako serbska wjes a naspomni so prěni raz w lěće 1333 jako Luncznaw, jako dósta měšćanske prawo.
Trjebiša
Trjebiša wužórli so w Tharandtskim lěsu w sakskim wokrjesu Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory a so w Mišnje do Łobja wuliwa.
Mykolajiwka
thumb|left
Mykolajiwka je město w Donjeckej oblasći na Ukrainje. Leži při rěce Siwerskyj Donec něhdźe 20 kilometrow wuchodnje Slowjanska.
Ma něhdźe 15 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1730 załožiło a ma wot lěta 2003 měšćanske prawa.