cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pócćiwka
Systematika
Synonymy za Anchusa L. su: Buglossum Mill., Buglossoides Moench, Hormuzakia Gusul., Lycopsis L., Phyllocara Gusul..
Družiny (wuběrk)
Eksistuje 30 hač 50 Anchusa-družinow :
Žórła
<references group="Žórło"/>
Washington, D.C.
Washington, D.C. je stolica Zjednoćenych statow Ameriki. Město bu w lěće 1791 załožene a dźensa ma šěsć stow tysac wobydlerjow.
Čećikaty dub
Čećikaty dub (Quercus petraea, Syn.: Q. sessilis, Q. sessiliflora) je štom ze swójby bukowych rostlinow (Fagaceae). Dalše serbske mjeno je chrast.
Słuša k podrodej Lepidobalanus a tohodla je ze šiškatym dubom (Quercus robur) přiwuzny.
Wopis
Čećikaty dub je w lěće zeleny štom, kotryž docpěwa wysokosć wot 35 (40) m. Wón je zmjerzkokruty.
Tołsty a sylny zdónk je chětro runy hač do króny. Skora je brózdźena a šěrojta.
Łopjena
Łopjena su tróšku kožowe a maja 4-6 (5-8) tupych lapow, na spódku bjez wuškow. Wone docpěwaja dołhosć wot 8 hač 16 cm. Jich stołpik je wjace hač 1 cm dołhi.
Kćenja
Kćěje w meju. Kćenja so z lisćom jewja. Muske kćenja steja w mickach.
Płody
Płódnistwo je zwjetša sedźace. Žołdź po jednej štwórćinje w płodowym kelušku sedźi a docpěwa dołhosć wot 2 hač 3 cm.
Stejnišćo
Rosće w lisćowych měšanych lěsach, wosebje hłubokich a srjedźnych połoženjow.
Aprjelewka
thumb|left
Aprjelewka je město z 22.917 wobydlerjemi (2014) w ruskej oblasći Moskwa.
Leži při rěce Desna něhdźe 40 kilometrow juhozapadnje Moskwy а 28 kilometrow wot Naro-Fominska.
Sydlišćo je so w lěće 1899 załožiło a ma wot lěta 1961 měšćanske prawa.
Bratisława
Bratisława (serbsce tež Brěčisław, słowaksce Bratislava, Preßburg) je hłowne město Słowakskeje. Ma něhdźe 420.000 wobydlerjow a leži w zapadźe kraja při Dunaju.
Asipowičy
thumb|left
Asipowičy su město w Mahiljowskej oblasći w srjedźnej Běłoruskej. Su zarjadniske sydło Asipowičskeho rajona.
Leža při rěce Sinjaja něhdźe 130 kilometrow juhozapadnje Mahiljowa.
Maja něhdźe 31 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1872 załožiło a ma wot lěta 1935 měšćanske prawa.
1968
1968 bě přestupne lěto z 366 dnjemi.
Wumrěće
thumb|upright|[[Michał Nawka († 16. měrca)]]
Myta
mini|upright=0.4|[[Jurij Wjela, nošer Myta Ćišinskeho 1968]]
Nowoselycja
thumb|left
Nowoselycja je městačko w oblasći Černiwci na zapadnej Ukrainje, při rumunskej hranicy. Leži při rěce Rokytna w historiskej Bukowinje něhdźe 30 kilometrow juhowuchodnje wot města Černiwci.
Ma něhdźe sydom tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1456 prěni raz naspomniło. W lěće 1940 dósta měšćanske prawa. Wot lěta 1775 słušeše Nowoselycja k rakuskemu krajej Bukowina. Po Prěnjej swětowej wójnje přeńdźe do Rumunskeje a wot kónca Druheje swětoweje wójny je dźěl Ukrainy.
Daugavpils
thumb|left Daugavpils (němsce Dünaburg; rusce do 1667 Борисоглебов/Borisoglebow, do 1893 Динабург/Dinaburg; 1893–1920 Двинск/Dwinsk) je město na juhowuchodźe Letiskeje, blisko běłoruskeje a litawskeje hranicy. Je zarjadniske sydło Daugavpilskeho wobwoda. Leži při brjoze Zapadneje Dwiny něhdźe 230 kilometrow juhowuchodnje Rigi.
Stawizny
Sydlišćo je so w lěće 1275 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1582 měšćanske prawa. Měšćanske mjeno bu wotwodźene wot letiskeju słowow Daugava (rěka Dwina) a pils (hród).
Wobydlerstwo
Z něhdźe 95 tysac wobydlerjemi – z toho někak 54 % Rusow – je historiska stolica regiona Latgalska druhe najwjetše město w Letiskej a najwjetše město Europskeje unije z ruskej wjetšinu.
Hruba wjechelca
Hruba wjechelca (Agrostis scabra) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
1696
1696 bě přestupne lěto z 366 dnjemi.
Powiat nowosolski
Powiat nowosolski je powiat (wokrjes) w pólskim Lubušskim wojewódstwje. Ma přestrjeń wot 771 km² a něhdźe 87.000 wobydlerjow.
Města a gmejny
Powiat wobsteji z wósom gmejnow, z nich jedna měšćanska gmejna, štyri měšćansko-wjesne gmejny a tři wjesne gmejny.
25. julija
25. julija abo '''25. pražnika''' je 206. dźeń gregorianiskeje protyki (207. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 159 dnjow hač do kónca lěta.
Brěza (wjes)
Geografija
Wjes nadeńdźe so něhdźe dźewjeć kilometrow zapadnje Budyšina a dwaj kilometraj juhozapadnje Hodźija, južnje statneje dróhi S 111 (Budyšin–Biskopicy).
Susodne wjeski su Zemichow na sewjeru, Žičeń na wuchodźe, Cokow na juhu a Nowe Spytecy na zapadźe.
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje nawsowca jako Berka pochadźa z lěta 1377. Spočatk 17. lětstotka podsteješe Brěza Wjazońčanskemu ryćerkubłu, kotrež wobhospodarješe tež swójski wudwór we wsy. W lěće 1777 wukonješe Darinske ryćerkubło ležownostne knjejstwo. Cyrkwinsce słuša Brěza ze starodawna do Hodźijskeje wosady.
Hač do lěta 1936 bě Brěza samostatna wjesna gmejna.
Wobydlerstwo
mini|center|upright=1.6|Powětrowy wobraz wjeski
1924
1924 bě přestupne lěto z 366 dnjemi.
Huljajpole
thumb|left|Muzej
Huljajpole je město w Zaporižskej oblasći na Ukrainje. Leži při rěce Hajčur něhdźe 100 kilometrow wuchodnje wot města Zaporižžja.
Ma něhdźe 14 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1785 załožiło a ma wot lěta 1938 měšćanske prawa.
Čórlatowc
Wopis
thumb|[[Łopjeno|Łopjena]]
Dobele
Leži při brjoze Bērze w kraterje Dobele něhdźe 60 kilometrow juhozapadnje Rigi.
Ma něhdźe dźesać tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1254 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1917 měšćanske prawa.
Nowa Wjas (Gatojce)
Nowa Wjas (prjedy tež Gólašojce; Neuendorf) je wjes w Delnjej Łužicy a gmejnski dźěl Gatojc we wokrjesu Sprjewja-Nysa. Hač do lěta 2000 bě samostatna gmejna.
Geografija
Wjes leži něhdźe dwanaće kilometrow sewjerowuchodnje Choćebuza při Picnjanskich hatach a na sewjernej kromje něhdyšeje brunicoweje jamy Choćebuz-sewjer. Susodne wsy su Barbuk na wuchodźe, Rogozno na zapadźe a Hus na sewjerozapadźe. Juhowuchodnje Noweje Wsy ležeše wjes Liškow, kotraž bu w lětomaj 1983/84 wotbagrowana a juhozapadnje Łakoma z Łakomskimi hatami.
Stawizny
Jan Arnošt Holan wopisuje wjes w 1870tych lětach takle: ''Barbuk je po napohledźe tróšku chudźiša wjes hač Nowa Wjes, ale njeje dołho hišće tak njenahladna, kaž na přikład Šćeńca a Wysoka pola Rakec. Chěže su cyle po starym serbskim wašnju, kaž je w Smolerjowych Pěsničkach woznamjenjene namakaš znatwarjene, někotre su, kaž so zda k powyšenju pychi, ze wšelakimi barbami po geometriskich figurach namazane.''
Wobydlerstwo a rěč
Po Mukowej Statistice Łužiskich Serbow měješe Nowa Wjas srjedź 1880tych lět cyłkownje 285 wobydlerjow, z kotrychž běchu 283 Serbja (99 %). Arnošt Černik zwěsći srjedź 1950tych lět hišće serbskorěčnu wjetšinu wot 65,6 % wobydlerstwa.
Jěrowc
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Semjon Michajlowič Budjonnyj
Semjon Michajlowič Budjonnyj (* 25. apryla 1883, Oblasć Wojska Donskeho, Ruske carstwo; † 26. oktobra 1973 w Moskwje) bě maršal Sowjetskeho zwjazka (1935). Wón dósta trójce wuznamjenjenje jako „Rjek Sowjetskeho zwjazka“ (1958, 1963, 1968).
Wórša
Wórša je serbske žónske předmjeno, pochadźace wot łaćonskeho mjena Ursula (wot ursus, „mjedwjedź“; „mała mjedwjedźica“). K rozšěrjenju mjena přinošowaše česćowanje swjateje Wórše w srjedźowěku.
Alpski sydrik
Alpski sydrik (Galium anisophyllon) je rostlina ze swójby čerwjenkowych rostlinow (Rubiaceae).
Islamabad
thumb|left|Faisalowa mošeja
Islamabad (, po słowje: domizna islama) je stolica Pakistana. Bu hakle w šěsćdźesatych lětach załoženy, ma někak sydom stow tysac wobydlerjow a je tuž dźesate najwjetše město stata.
Faisalowa mošeja w Islamabadźe je najsławniše twarjenje města a najwjetša mošeja na cyłym swěće.
Rab
Rab ( Arbe) je chorwatska kupa w Jadranskim morju, kotraž nadeńdźe so w Kvarnerskim zaliwje južnje města Rijeka. Ma něhdźe 10.000 wobydlerjow na přestrjeni wot 86 km². Hłowne sydlišćo na kupje je Rab.
Susodnej kupje stej Pag na juhu a kupja Sveti Gregur na sewjerje. Wobsteja přewozne zwiski z Krkom, Pagom, Rijeku a z wjesku Stinica na twjerdźi.
Sokyrjany
Ma něhdźe dźewjeć tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1666 prěni raz naspomniło a dósta 1966 měšćanske prawa. Wot lěta 1775 słušachu Sokyrjany k rakuskemu krajej Bukowina. Po Prěnjej swětowej wójnje přeńdźe do Rumunskeje a wot kónca Druheje swětoweje wójny je dźěl Ukrainy.
Kamjennogorsk
thumb|left Kamjennogorsk (, Antrea) je městačko w Ruskej federaciji. Leži něhdźe 25 kilometrow zdalene wot finskeje hranicy w sewjeru Leningradskeje oblasće a ma něhdźe šěsć tysac wobydlerjow.
Hižo wot 14. do 16. lětstotka wobsteješe na městnje dźensnišeho Kamjennogorska zepěranišćo za zarjadowanje karelskich kmjenow tuteje kónčiny, kiž rěkaše wot 17. lětstotka po lutherskej cyrkwi Sankt Andrea. Wot njewotwisnosće Finskeje w lěće 1917 hač do Zymskeje wójny mjez Finskej a Sowjetski zwjazk słušeše Antrea k finskej prowincy Viipuri. Mjez awgustom 1941 a septembrom 1944 běše w běhu Druheje swětoweje wójny hišće raz pod finskej kontrolu. W lěće 1948 – nětko pod sowjetskim knjejstwom – dósta swoje dźensniše mjeno.
Kastiliska wjechelca
Kastiliska wjechelca (Agrostis castellana) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Bóšericy
Bóšericy (prjedy tež Bóšoricy, Buscheritz) su mała wjeska ze 16 wobydlerjemi (2009) w hornjołužiskim wokrjesu Budyšin. Je zdawna wjesny dźěl Hodźija a leži 200 m nad mórskej hładźinu.
Susodne wjeski su Janecy w sewjeru, Debrikecy we wuchodźe, Hodźij w juhu a Darin w zapadźe.
Prěnje historiske naspomnjenje jako Byscheritz je z lěta 1377.
Uhyst
Uhyst je němske mjeno dweju łužiskeju wsow:
Korjenowsk
thumb|left Korjenowsk je město w Krasnodarskim regionje w južnej Ruskej. Ma něhdźe 41 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1794 załožiło a ma wot lěta 1961 měšćanske prawa.
Orlowka
Orlowka je městačko w Čujskej oblasći na sewjeru  Kirgiskeje, bjezposrědnje při  kazachskej hranicy.
Leži w Čujskim dole něhdźe 100 kilometrow wuchodnje Biškeka.
Ma něhdźe šěsć tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1910 jako ruska wjes Orlowka załožiło a ma wot lěta 2012 měšćanske prawa.
Wonjaty kropačk
Wonjaty kropačk (Primula veris, syn.: Primula officinalis) je rostlina ze swójby kropačkowych rostlinow (Primulaceae).
Čerykaw
thumb|left
Čerykaw je městačko w Mahiljowskej oblasći na wuchodźe Běłoruskeje. Je zarjadniske sydło Čerikawskeho rajona.
Leži při rěce Sož něhdźe 80 kilometrow juhowuchodnje Mahiljowa.
Ma něhdźe wósom tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1578 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1641 měšćanske prawa.
Balašicha
thumb|left
Balašicha je město z 247.057 wobydlerjemi w ruskej oblasći Moskwa. Leži 20 kilometrow wot Moskwy.
Sydlišćo je so w lěće 1830 załožiło a ma wot lěta 1939 měšćanske prawa.
Měto
Měto je delnjoserbske muske předmjeno, wotpowědowace hornjoserbskemu Měrćinej. Pochadźa wot łaćonskeho mjena Martinus, wotwodźeneho wot romskeho wójnskeho boha Mars.
Alpski mak
Alpski mak (Papaver alpinum) je rostlina ze swójby makowych rostlinow (Papaveraceae).
Wopis
Alpski mak je trajne zelo, kotrež w promjenjach rosće, docpěwa wysokosć wot 20 cm a šěrokosć wot 10 cm. Wón je połpřecozeleny a krótko žiwy a je sewjernemu makej (Papaver nudicaule) podobny.
Łopjena su šěrojte.
Kćěje w lěće. Kćenja su běłe abo žołte.
Pisana stupjenčka
Pisana stupjenčka (Calceolaria darwinii) je rostlina ze swójby trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae).
Šahbaz Bhatti
Šahbaz Bhatti (* 9. septembra 1968 w Lahore; † 2. měrca 2011 w Islamabadźe) bě pakistanski politikar a jako prěni křesćan minister za mjeńšiny. Wón bu w měrcu 2011 wot islamistow w Islamabadźe zamordowany.
Wšědna pócćiwka
Wšědna pócćiwka (Anchusa officinalis) je rostlina ze swójby wódrakowych rostlinow (Boraginaceae).
Wopis
mini|links|Kwětnistwo Wšědna pócćiwka je dwulětna rostlina abo trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 30 hač do 80 cm. Rostlina njese proste, na sukach sedźace seršćikowe kosmy.
Łopjena
Lancetojte łopjena docpěwaja dołhosć wot hač do 15 cm.
Kćenja
Kćěje wot meje hač do awgusta. Kćenja su ćmowowioletne z běłymi, somoćanymi kołbaskami na zachodźe trubjałki. Wone docpěwaja šěrokosć wot něhdźe 1 cm. Před rozkćěwom kwětnistwa su so zakulene a łopjenjowate. Króna je na spočatku karminčerwjena, pozdźišo ćmowowioletna.
Stejnišćo
Rosće w słónčnych wobrostach njerodźe, na pućnych kromach, na drjebiznowych městnach. Preferuje w prawym měrje suche pěskowe a šćerkowe pódy.
Pakistan
Na juhowuchodźe mjezuje z Indiskej, na sewjerowuchodźe z Chinskej, na sewjerozapadźe z Afghanistanom, na juhozapadźe z Iranom a na juhu z Arabskim morjom. Pakistanska stolica je w sewjeru ležacy Islamabad, najwjetše město a hospodarski centrum pak Karači při pobrjoze w juhu. Najwyši wjeršk kraja a zdobom druhi najwyši cyłeho swěta je K2 (8.611 m), kotryž so w Himalaji blisko chinskeje hranicy namaka. Najwuznamniša rěka je z Tibeta pochadźacy Indus, kotryž słuži powodźowanju wulkeho dźěla pakistanskeho ratarstwa.
Grobiņa
thumb|left Grobiņa (historiske němske mjeno – Grobin) je městačko w Kurskej na zapadźe Letiskeje. Je zarjadniske sydło Grobinskeho wobwoda.
Leži něhdźe 185 kilometrow juhozapadnje Rigi a něhdźe 10 kilometrow wuchodnje wot města Liepāja.
Pakistan
Pakistan bu w lěće 1947 hromadźe z Indiskej njewotwisny wot Zjednoćeneho kralestwa. Hač do lěta 1971 wobsteješe ze Zapadneho Pakistana, kotryž wotpowěduje dźensnišemu teritorijej, a Wuchodneho Pakistana, kotryž bu po wójnje jako Bangladeš njewotwisny.
Hus
Hus (prjedy tež Wus abo Us; Maust) je wjes w Delnjej Łužicy a z 550 wobydlerjemi najwjetši gmejnski dźěl Gatojc we wokrjesu Sprjewja-Nysa. Hač do lěta 2000 bě samostatna gmejna.
Grobiņa
Ma něhdźe štyri tysac wobydlerjow.
Hus
Geografija
Wjes leži sewjerowuchodnje Choćebuskeho měšćanskeho dźěla Rogozno a tři kilometry južnje Picnja při Picnjanskich hatach a dla brunicoweje jamy přepołoženej Goramśicy. Susodne wsy su Nowa Wjas na juhowuchodźe, Rogozno na juhozapadźe a Depsk na zapadźe.
W Husu nadeńdźe so z 50 kładźitych chěžow wobstejace sydlišćo, kotrež słuša k najwjetšim zwjazowacym w Němskej.
Stawizny
Hus naspomni so prěni raz pisomnje hakle w lěće 1577.
Po Mukowej Statistice Łužiskich Serbow měješe Hus srjedź 1880tych lět cyłkownje 370 wobydlerjow, z kotrychž běchu 364 Serbja (98 %). Arnošt Černik zwěsći srjedź 1950tych lět hišće serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot 40,9 %.
Boris Tadić
thumb|Boris Tadić, prezident Serbiskeje Boris Tadić (kyrilisce Борис Тадић; * 15. januara 1958 w Sarajewje, Juhosłowjanska) je serbiski psycholog a politikar Socialdemokratiskeje strony (SDS). Dnja 27. junija 2004 bu Tadić – tehdy hišće jako zastupjer Demokratiskeje strony (DS) za prezidenta Serbiskeje wuzwoleny a 3. februara 2008 znowawuzwoleny. Tadić płaći jako politiski naslědnik zamordowaneho premiera Zorana Đinđića, liberalny a pro-europski. Při wólbach lěta 2012 podleža přećiwo Tomislavej Nikolićej wot Srpske napredne strane (SNS).
Tadić je woženjeny a nan dweju dźěsćow.
Njebjelčicy
Njebjelčicy ( Nebelschütz) su wjes a přisłušaca gmejna w serbskej Hornjej Łužicy. Wone přisłušeja zarjadniskemu zwjazkej „Při Klóšterskej wodźe“ w Budyskim wokrjesu a maja něhdźe 1.200 wobydlerjow.
Gmejna leži w katolskim jadrje serbskeho sydlenskeho ruma.
Geografija
thumb|left|[[Miłočanska žaba]] Njebjelčanska gmejna z wjesnymi dźělemi Miłoćicy, Njebjelčicy, Pěskecy, Serbske Pazlicy a Wěteńca namaka so při wuchodnych měšćanskich mjezach Kamjenca podłu rěčki Jawora, praweho přitoka Čorneho Halštrowa. Hłowna wjes sama leži něhdźe štyri kilometry juhowuchodnje Kamjenskeho centruma a 21 kilometrow sewjerozapadnje Budyšina w serbskich Horjanach. Za zapadny wjesny dźěl na lěwym boku Jawory su wulke tři- a štyristronske burske statoki typiske, mjeztym zo přewažuja na tamnym boku mjeńše dwory něhdyšich chěžkarjow a jednoswójbne domy.
Njebjelčicy słušeja po wobydlerstwje a přestrjeni k mjeńšim gmejnam Budyskeho wokrjesa. Gmejna saha wot Němskopazličanskeho wulkeho hata a Bušenki na sewjeru hač do Miłočanskeje skały na juhu. Južna połojca gmejnskeho teritorija słuša hišće k Horjanam, mjeztym zo je zbytna połojca přewažnje płona a w samym sewjeru wokoło Pěskec tež husće z jehlinowym lěsom porosćena. Gmejna mjezuje na Wóslink w samym sewjeru, Ralbicy-Róžant na sewjerowuchodźe, Worklecy na wuchodźe, Pančicy-Kukow a Halštrow na juhu a Kamjenc na zapadźe.
Wjesne dźěle
Do Njebjelčanskeje gmejny słušeja slědowace wsy:
Stawizny
mini|Powětrowy wobraz Njebjelčic Prěnje historiske naspomnjenje jako sydło knjeza Peter de Nebelsicz sta so w lěće 1289. Wjesne mjeno pochadźa prawdźepodobnje wot staroserbskeho muskeho mjena Nebělš abo Nebělk, zestajeneho z „nje-“ a „běły“.
W běhu třicećilětneje wójny 1631 a hišće raz 1739 bě wjes wot wulkeju wohnjow potrjechena. Dźensniša cyrkej swj. Měrćina bu po druhim wohnju wot 1740 do 1743 natwarjena. Wot lěta 1765 słušeja tež Pěskecy k najmjeńšej serbsko-katolskej wosadźe. Nimo toho chodźachu katolscy wobydlerjow z hewak ewangelskich Němskich Pazlic a Čornowa do Njebjelčic kemši.
2. oktobra
2. oktobra abo '''2. winowca''' je 275. dźeń gregorianiskeje protyki (276. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 90 dnjow hač do kónca lěta.
Njebjelčicy
Stawizny
W 19. lětstotku wobsteješe hišće wosadna šula we wsy, kotruž wopytachu katolscy hólcy z wosady kaž tež z ke Chróšćanskej wosadźe słušaceje Wěteńcy. Njebjelčanske holcy chodźachu do klóšterskeje šule Marijineje hwězdy. Arnošt Muka w swojej Statistice 14 burskich kubłow naliči: Marec, Roblec, Koklic, Kralec, Hostakec, Libšec, Ródlec, Hajnišec, Grósec, Strancec, Bjenšec, Nowakec, Knjezec a Šibšec. Dale běchu we wsy štyri žiwnosće, a to Rajskec, Bryckec, Ławrjenčkec a Ledźborec. Njebjelčanska šula bu po politiskim přewróće 1992 zawrjena.
2. oktobra
Narodniny
thumb|[[Don McLean]]
Njebjelčicy
Stawizny
W lěće 1974 so susodne Miłoćicy a Serbske Pazlicy zagmejnowaštej a 1994 so Pěskecy z Róžeńčanskeje do Njebjelčanskeje gmejny přerjadowachu.
Towarstwa
W Njebjelčicach skutkowachu slědowace serbske towarstwa:
Wobydlerstwo
thumb|upright|[[Jutrowne jěchanje|Křižerjo w Njebjelčicach]] Po Arnošta Mukowej statistice mějachu Njebjelčicy we 1880tych lětach 271 wobydlerjow, mjez nimi 256 Serbow (94 %) a 15 Němcow. Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 po přićehnjenju mnohich wuhnatych z němskich wuchodnych kónčin serbskorěčny podźěl wobydlerstwa Njebjelčanskeje gmejny wot jenož hišće 55,6 %. Hižo lětstotki dołho leža Njebjelčicy při zapadnej kromje serbskeho rěčneho ruma.
W lěće 1925 bě we wsy samej mjez tehdy 353 wobydlerjemi 303 katolskich (85,8 %) a 49 ewangelskich. Po ludličenju lěta 2011 bě 84,4 % wobydlerjow Njebjelčanskeje gmejny katolskeje a 4,2 % ewangelskeje konfesije. 11,4 % njepřisłušachu žanomu nabožinskemu zhromadźenstwu. Ewangelscy wěriwi chodźa do Kamjenca.
Spočatk 2000tych lět rěčeštej dwě třećinje wobydlerstwa serbsce.
Politika
Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 53 (Budyšin 2) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 156 (Budyšin I).
Gmejnska rada
Gmejnskej radźe přisłušeja wot 2019 slědowace radźićeljo a radźićelki:
Wjesnjanosta
Čestnohamtski wjesnjanosta Njebjelčic je wot 1. awgusta 2022 André Bulank (bjezstronski). Wón bu dnja 12. junija 2022 ze 86,2 % hłosow za naslědnika dołholětneho wjesnjanosty Tomaša Čornaka (CDU) woleny.
Bahnowy sydrik
Bahnowy sydrik (Galium palustre) je rostlina ze swójby čerwjenkowych rostlinow (Rubiaceae).
Hermanecy (Rólany)
Hermanecy ( Hermsdorf, Lubušow) su wjes a přisłušaca gmejna na samym sewjerozapadźe Hornjeje Łužicy a słušeja do braniborskeho wokrjesa Hornje Błóta-Łužica. Ke gmejnje słušatej wjesny dźěl Janecy a gmejnski dźěl Lipsa. Gmejna leži na juhu Braniborskeje při hranicy ze Sakskej a je dźěl Rólanskeho hamta.
mini|left|Knježe sydło [[Lipsa]]
Wjes je so w lěće 1489 k prěnjemu razej pisomnje naspomniła.
Michał Awgust Brojer
mini|upright|Michał Awgust Brojer (1828)
Michał Awgust Brojer ( Michael August Bräuer, tež Piwarc; * 23. awgusta 1801 w Radworju, † 5. julija 1871 w Budyšinje) bě serbski wučer a kulturny stawiznar.
Narodźi so jako syn wučerja a prawnuk z Čěskeje pochadźaceho Jana Wencla Brojera w Radworju. Po ludowej šuli wopytowaše wot 1817 do 1821 Krajnostawski wučerski seminar w Budyšinje a nastupi w lěće 1821 w Chrósćicach swoje prěnje wučerske městno. 1827 bu wot patronki šule, klóšterskeje knjenje, wupowědźeny, dokelž chcyše so woženić, tak zo bě do 1829 bjez dźěła. Wot 1829 do 1831 dźěłaše jako domjacy wučer w Jaseńcy. W tym času so dwójce podarmo wo wučerske městno w Chrósćicach prócowaše. 1831–33 bě z pomocnym wučerjom na Ralbičanskej šuli a 1833–36 z wučerjom na Budyskej Tachantskej šuli. W lěće 1836 nastupi wučerske zastojnstwo we Wotrowje, hdźež hač do wuměnka w lěće 1859 wosta. Po wuměnku so do Budyšina přesydli, hdźež bě wot 1860 do 1870 z organistom Serbskeje cyrkwje.
Michał Awgust Brojer napisa 1838 nastawk Das Kirchdorf Ostro do zwjazka Die Oberlausitz als besondere Abteilung von Sachsens Kirchen-Galerie a w lětomaj 1848/49 wjacore małe přinoški do Jutnitžki.
Indiski wódny bónčk
Indiski wódny bónčk (Nymphoides indica) je rostlina ze swójby kózlikowych rostlinow (Menyanthaceae).
Dniprorudne
thumb|left
Bjezłopjenaty rupik
Bjezłopjenaty rupik (Saxifraga aphylla) je rostlina ze swójby rupikowych rostlinow (Saxifragaceae).
Dniprorudne
Dniprorudne (do 1964 – Днiпроград/ Dniprohrad) je město w Zaporižskej oblasći na Ukrainje. Leži při rěce Dnjepr něhdźe 50 kilometrow južnje wot města Zaporižžja.
Indiski wódny bónčk
Wopis
Indiski wódny bónčk je trajne zelo, kotrež njeje zmjerzkokrute.
Kulojte łopjena docpěwaja wulkosć wot 5 hač do 20 cm. Jich spódk je wutrobojty.
Běłe kćenja maja žołte srjedźišćo, mjeztym zo kromy kćenjowych łopješkow njesu charakteristiske trodle.
Rozšěrjenje
Rostlina je na wšěch kontinentach w tropiskich regionach rozšěrjena.
Herbert Cerna
Herbert Cerna ( Herbert Zerna; * 9. septembra 1905 na Górach, † 24. oktobra 1955 w Popojcach) bě delnjoserbski teologa a pedagoga. Wón je znaty jako domiznowědnik a režiser domiznowědnych filmow.
Žiwjenje
Cerna pochadźa ze serbsko-němskeje swójby. Jeho nan Měrćin Cerna bě wot lěta 1902 z wučerjom na Górach. Po wopyće Choćebuskeho gymnazija studowaše Herbert w Jenje, Tübingenje a Hali teologiju. Po studiju sta so najprjedy z wikarom při wosadnej cyrkwi w Bórkowach. Wot 1937 do 1945 skutkowaše jako farar w Jähnsdorfje we wuchodnej Delnjej Łužicy (dźensnišich Janiszowicach w Pólskej). Po Druhej swětowej wójnje přewza w lěće 1945 farske městno w Nowej Niwje a 1949 sta so z Popojčanskim fararjom.
Herbert Cerna skutkowaše jako domiznowědnik a wozjewješe wuslědki toho dźěła w Choćebuskich nowinach. Jeho ćežišća běchu serbske nałožki a tradicije kaž tež městnostne a ležownostne mjena a jich woznam. Wón bě z režiserom pola wjacorych wot lěta 1930 sem nahratych krótkofilmow, kotrež zaběrachu so ze žiwjenjom na dwurěčnych wsach Choćebuskich kónčin. Jeho w lěće 1931 napisana dźiwadłowa hra Moja domizna předstaji so w Choćebuzu a we wjacorych delnjołužiskich wjeskach.
Serbske Pazlicy
Serbske Pazlicy ( Wendischbaselitz, 1937–46 Kleinbaselitz) su wjes, kotraž ke gmejnje Njebjelčicy słuša. Serbske Pazlicy leža kilometer wuchodnje Njebjelčic w Hornjej Łužicy a maja wobydlerjow, tuž su druhi najwjetši dźěl gmejny.
Geografija
mini|left|Powětrowy wobraz Serbskich Pazlic (2017) thumb|[[Jutrowne jěchanje|Křižerjo w Serbskich Pazlicach (2004)]] Wjes leži něhdźe pjeć kilometrow wuchodnje Kamjenca při dróze wot Njebjelčic do Chrósćic, wotpowědowacej staremu wikowanskemu pućej Via regia. Wjesne hona maja přestrjeń wot 3,86 km² a wobsteja zwjetša z polow. Na 196 metrow wysokim kopcu z mjenom Spalena hórka při sewjerozapadnej kromje wsy namakachu palne rownišća Billendorfskeje kultury. Na samsnym městnje wudobywachu z małeje skały granodiorit.
Susodne wsy su Pěskecy w sewjeru, Smječkecy (gmejna Worklecy) a Wěteńca w juhowuchodźe a Njebjelčicy w zapadźe.
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje pućowca sta so w lěće 1374/82 jako Pazelicz Slavicum („słowjanske Pazlicy“). Přimjeno słužeše rozeznawanju wot njedaloko ležacych Němskich Pazlic. Wjacore wulke wrotowe wobłuki wobknježa napohlad wsy, tak na přikład při statokomaj na Njebjelčanskej čo. 9 a čo. 30.
Hač do 19. lětstotka běchu Serbske Pazlicy mjez dwěmaj ležownostnymaj knjejstwomaj rozdźělene. Mjeztym zo słušeše połojca k wobsydstwu Worklečanskeho ryćerkubła, steješe tamna połojca pod knjejstwom klóštra Marijina hwězda. Dawki płaćeše pak cyła wjes jenož klóštrej.
Wobydlerstwo
Po Mukowej statistice mějachu Serbske Pazlicy we 1880tych lětach 179 wobydlerjow, mjez nimi 174 Serbow (97 %) a jenož pjećo Němcy. Arnošt Černik zwěsći 1956 serbskorěčny podźěl gmejnskeho wobydlerstwa wot 88,6 %.
W lěće 1925 bě mjez 244 wobydlerjemi 229 katolskich (93,8 %). Katolscy wěriwi słušeja ze starodawna k Njebjelčanskej, ewangelscy wot lěta 1902 k Smječkečanskej wosadźe.
Nowa Wjas
Nowa Wjas je mjeno slědowacych wsow w Delnjej Łužicy:
Cycawka
Cycawka (Lamium) je ród ze swójby cycawkowych rostlinow  (Lamiaceae). Druhe serbske mjeno je hłuchawa.
Systematika
thumb|[[Hoberska cycawka (Lamium orvala)]]
Ród cycawkow so znutřka swójby cycawkowych rostlinow (Lamiaceae) do podswójby Lamioideae, Tribus Lamieae staja. Ród wobsahuje něhdźe 30 družinow.
Srjedźoeuropske družiny su:
Złote cycawki z něhdźe 10 družinami so wotwisnje wot Bearbeiter jako swójski ród Galeobdolon abo jako podród cycawkow (Lamium subg. Galeobdolon) zastopnjowany. W srjedźnej Europje wobsahuje sćěhowace družiny:
Pašman
Pašman ( Pasmano) je chorwatska kupa w Jadranskim morju, kotraž nadeńdźe so bjezposrědnje před chorwatskim přibrjohom pola Biograda. Ma něhdźe 3000 wobydlerjow na přestrjeni wot 60 km². Hłowne sydlišćo na kupje je Tkon.
Ze susodnym Ugljanom je Pašman přez móst zwjazany. Nimo toho wobsteji přewozny zwisk do Biograda.
Piwarc
Piwarc je:
Düben
Düben je němske mjeno slědowacych sydlišćow:
Aleksandr Michajlowič Wasilewskij
thumb|upright
Aleksandr Michajlowič Wasilewskij (* 30. septembra 1895, Wičuga, Kostromska gubernija, Ruske carstwo; † 5. decembra 1977 w Moskwje) bě šef generalneho staba Čerwjeneje armeje a maršal Sowjetskeho zwjazka (1943), kiž bě jako wyši rozkazowar III. běłoruskeje fronty hłownje wobdźěleny na dobyću nad Němskej w Druhej swětowej wójnje.
Korjakšćina
thumb|right|300px|Čukotsko-kamčatske rěče Korjakšćina (Hымылг’ын, Чав"чывав") je rěč ze skupiny Paleoaziskich rěčow. Rěči so w Korjakskim wokrjese Kamčatskeho regiona wot něhdźe 1.600 ludźi.
Aleksandr Michajlowič Wasilewskij
Wón dósta dwójce wuznamjenjenje jako „Rjek Sowjetskeho zwjazka“ (1944, 1945).
Wasilewskij bě wot 1949 do 1953 sowjetski zakitowanski minister.
1836
1836 bě přestupne lěto z 366 dnjemi.
Kingisepp
thumb|left thumb|left Kingisepp (, 1384–1703 Jam/Ям, 1703–1922 Jamburg/Ямбург) je město w Ruskej federaciji. Leži njedaloko estiskeje hranicy na zapadźe Leningradskeje oblasćea ma něhdźe 47 tysac wobydlerjow. Sydlišćo je so w lěće 1384 załožiło a ma wot lěta 1784 měšćanske prawa. W lěće 1922 bu město k česći estiskeho komunistiskeho rewolucionara Viktora Kingisseppa přemjenowane.
Francoski sydrik
Francoski sydrik (Galium parisiense) je rostlina ze swójby čerwjenkowych rostlinow (Rubiaceae).
Powiat słubicki
Powiat słubicki je powiat (wokrjes) w pólskim Lubušskim wojewódstwje. Nadeńdźe so při Wódrje, kotraž twori tule statnu hranicu mjez Pólskej a Braniborskej. Wokrjes ma přestrjeń wot 1.000 km² a něhdźe 48.000 wobydlerjow.
Něžna wjechelca
Něžna wjechelca (Agrostis agrostiflora) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae). Dalše serbske mjeno je něžna smjelzyna.
Powiat słubicki
Gmejny
Powiat wobsteji z pjeć gmejnow, z nich
štyri měšćansko-wjesne gmejny
a jedna wjesna gmejna
Burserowy rupik
Burserowy rupik (Saxifraga burseriana) je rostlina ze swójby rupikowych rostlinow (Saxifragaceae).
Bramborski Serbski Casnik
200px|right Bramborski Serbski Casnik (hornjoserbsce Braniborski serbski časopis) bě prěni serbski časopis w Braniborskej. Nowy Casnik je naslědnik Bramborskeho Serbskeho Casnika, kotryž započa 1848 wuchadźeć.
Zahrodny kropačk
Zahrodny kropačk (Primula x pubescens) je rostlina ze swójby kropačkowych rostlinow (Primulaceae).
Pjelsćowa stupjenčka
Pjelsćowa stupjenčka je rostlina ze swójby trudownikowych rostlinow (łaćonsce: Calceolaria tomentosa, Scrophulariaceae).
Evo Morales
mini|upright|Evo Morales (2011)
Juan Evo Morales Ayma  (* 26. oktobra 1959 w Isallawiju, Boliwiska) je boliwiski lěwicarski politikar, kiž bě wot 22. januara 2006 hač do nowembra 2019 prezident južnoameriskeho kraja a indigeny nawjedowar socialistiskeje boliwariskeje strony Movimiento al Socialismo (krótki MAS).
Wón přesadźi ideju bolivarizma, w kotrymž dyrbi so towaršnosć napřećo neoliberalizmej wusměrić.
Po prěnich wuspěšnych wólbach w lěće 2005 (54 %) sta so jako prěni indigeny Boliwičan ze statnym prezidentom. 2009 a 2014 bu ze 64 resp. 61 % hłosow w zastojnstwje wobkrućeny. Po trajacych protestach dla pozdatnje sfalšowanych prezidentowych wólbach w oktobrje 2019 wotstupi Morales dnja 10. nowembra ze zastojnstwa.
Gulbene
thumb|left Gulbene (historiske němske mjeno – Schwanenburg) je městačko na wuchodźe Letiskeje. Je zarjadniske sydło Gulbenskeho wobwoda.
Ma něhdźe wósom tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1224 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1928 měšćanske prawa.
Šklow
thumb|left
Šklow je město w Mahiljowskej oblasći w Běłoruskej. Je zarjadniske sydło Šklowskeho rajona.
Leži při prawym brjoze Dnjepra něhdźe 35 kilometrow sewjernje Mahiljowa.
Ma něhdźe 16 tysac wobydlerjow.
Horst Adam
Horst Adam (* 1. apryla 1939 w Jatřobje) je serbski žurnalist, spisowaćel a publicist, skutkowacy předewšěm w Delnjej Łužicy.
Hładki sydrik
Hładki sydrik (Galium schultesii) je rostlina ze swójby čerwjenkowych rostlinow (Rubiaceae).
Horst Adam
Syn zahrodnika maturowaše na Serbskej wyšej šuli w Choćebuzu a studowaše wot 1958 do 1962 žurnalistiku na Karla Marxowej uniwersiće w Lipsku. Hač do lěta 2005 bě ze šefredaktorom delnjoserbskeho tydźenika Nowy Casnik. Jeho naslědnik je Grzegorz Wieczorek. Nimo toho bě wot 1964 do 1992 z redaktorom delnjoserbskeje „pratyje“.
Za čas NDR bě z čłonom zwjazkoweho předsydstwa Domowiny a jeje sekretariata.
Iwan Christoforowič Bagramjan
thumb|upright
Iwan Christoforowič Bagramjan (armensce Հովհաննես Քրիստափորի Բաղրամյան; * 2. decembra 1897, Jelizawjetpolska gubernija, Ruske carstwo; † 21. septembra 1982 w Moskwje) bě maršal Sowjetskeho zwjazka (1955).
Wón dósta dwójce wuznamjenjenje jako „Rjek Sowjetskeho zwjazka“ (1944, 1977).
Čajkowskij (město)
thumb|left Čajkowskij je město w europskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při rěce Kama w zapadnym předkraju Uralskich horin w Permskim regionje něhdźe 270 kilometrow južnje Perma. Ma něhdźe 83 tysac wobydlerjow.
Grólmus
Grólmus ( Grollmuß) je serbske swójbne mjeno slědowaceju wosobow:
3. oktobra
3. oktobra abo '''3. winowca''' je 276. dźeń gregorianiskeje protyki (277. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 89 dnjow hač do kónca lěta. W Němskej je jako Dźeń němskeje jednoty wot lěta 1990 zakonski swjatk.
Narodniny
mini|upright=0.4|Franc Jurij Lok (* 1751)
Bad Düben
Bad Düben (serbsce tež Dźěwin; do 1948 jenož Düben) je sakske městačko w Sewjerosakskim wokrjesu. Nadeńdźe so 30 kilometrow sewjerowuchodnje Lipska a 32 kilometrow južnje Wittenberga při Modłeji a saksko-anhaltskej krajnej hranicy ma něhdźe 8.000 wobydlerjow. Düben leži při južnej kromje Dübenskeje hole, jednoho z najwjetšich lěsnych wobwodow Sakskeje.
Kamjanka-Dniprowska
thumb|left
Bad Düben
Dübenski hród naspomni so prěni raz hižo w lěće 981 pod mjenom Dibni. Mjeno je serbskeho pochada a přińdźe prawdźepodobnje wot Dźěwina a nic wot słowa dub. Wokoło 1200 załožichu flamscy kolonisća pod hrodom swoje sydlišćo, z kotrehož wuwiwaše so město. Legendarna zwada mjez kóńskim wikowarjom Kohlhase a hrodowskim knjezom ze Schnaditza wotmě so na Dübenskim hrodźe. W Třicećilětnej wójnje zetkaštaj so tu w lěće 1631 kral Gustav II. Adolf ze Šwedskeje a sakski kurwjerch Jan Jurij I., zo byštej wujednałoj zwjazkarstwo přećiwo katolskemu kejžorej Ferdinandej II. W lěće 1813 bě Düben skrótka z hłownym kwartěrom Napoleona.
Kamjanka-Dniprowska
Kamjanka-Dniprowska je město w Zaporižskej oblasći na Ukrainje. Leži při rěce Dnjepr něhdźe 70 kilometrow juhozapadnje wot města Zaporižžja.
Bad Düben
Dźensa je Düben předewšěm znaty jako kupjele.
Kamjanka-Dniprowska
Ma něhdźe 13 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1786 załožiło a ma wot lěta 1957 měšćanske prawa.
Kropotkin (město)
thumb|left Kropotkin je město w Krasnodarskim regionje w južnej Ruskej. Ma něhdźe 79 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1879 załožiło a ma wot lěta 1921 měšćanske prawa.
1928
1928 bě přestupne lěto z 366 dnjemi.
Čerwjeny jěrowc
Čerwjeny jěrowc (Aesculus x carnea, syn.: Aesculus rubicunda) je štom ze swójby mydłowcowych rostlinow (Sapindaceae). Prjedy słušeše do swójby jěrowcowych rostlinow (Hippocastanaceae), kotraž nětko je podswójba (Hippocastanoideae).
Tokmok
thumb|left Tokmok ( / Tokmak) je město w Čujskej oblasći na sewjeru Kirgiskeje, bjezposrědnje při  kazachskej hranicy.
Čerwjeny jěrowc
Rostlina je na spočatku 19. lětstotka nastata křižowanka z běłeho jěrowca (Aesculus hippocastanum) a čerwjeneje pawije (Aesculus pavia).
Tokmok
Leži w Čujskim dole při lewym brjoze rěki Ču něhdźe 75 kilometrow wuchodnje Biškeka.
Čerwjeny jěrowc
Wopisanje
Čerwjeny jěrowc je štom, kotryž docpěwa wysokosć wot 10 hač 15 m.
Tokmok
Ma něhdźe 62 tysac wobydlerjow.
Čerwjeny jěrowc
Wopisanje
Króna je šěroka, kuplojta a husto zawrjena.
Tokmok
Sydlišćo je so w lěće 1825 jako kokandska twjerdźizna Tokmok załožiło a ma wot lěta 1867 měšćanske prawa.
Čerwjeny jěrowc
Wopisanje
Łopjena su rukojće dźělene, su na hornim boku ćmowozelene a błyšćace, na delnim boku jasniše a wobsteja z 5-7 nimale sedźacych łopješkow.
Kćěje w meji, mjeztym zo hakle wot 10. lěta kćěje. Swětłočerwjene kćenja docpěwaja wulkosć wot 2 cm a wutworja napadne pakiće.
Kapslowy płód ma jenož małko kałačow abo nima kałače.
Stejnišćo
Rosće zwjetša w parkach, na dróhach, w zelenišćach a je lědma wodźiwjena.
Korkowc
Korkowc (Quercus suber) je štom ze swójby bukowych rostlinow (Fagaceae). Dalše serbske mjeno je skorowc.
Storožynec
thumb|left
Korkowc
Wopis
Korkowc je přecozeleny štom, kotryž docpěwa wysokosć wot 20 m. Štom njeje zymokruty.
Zdónk je často wity a rjepuchaty.
Storožynec
Ma něhdźe 14 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1448 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1854 wikowanske a wot 1904 tež połne měšćanske prawa. Wot lěta 1775 słušeše Storožynec k rakuskemu krajej Bukowina. Po Prěnjej swětowej wójnje přeńdźe do Rumunskeje a wot kónca Druheje swětoweje wójny je dźěl Ukrainy. Hač do holocausta měješe město wulku židowsku wosadu.
Korkowc
Wopis
Tołsta, brózdźena skora je surowizna za kork. thumb|Korkowc w portugalskej
Łopjena
Owalne łopjena docpěwaja dołhosć wot nimale 10 cm. Wone su lochko zubate a na hornim boku błyšća a su ćmowozeleny, mjeztym zo na delnim boku su slěbrojte.
Płody
Po jednym abo po porach rosćace žołdźe su w zrałoće jako šokolada brune a k třećinje čumpaće wot bónčka wobdate.
Rozšěrjenje
Štom je předewšěm w Španiskej a Portugalskej domjacy, ale pak w druhich krajach regiona Srjedźneho morja wustupuje.
Kabinet Kretschmer I
Kabinet Kretschmer bě wot 13. decembra 2017 hač do 20. decembra 2019 amtěrowace statne knježerstwo Sakskeje w šestej legislaturnej periodźe. Kabinet wulkeje koalicije stronow CDU a SPD pod ministerskim prezidentom Michaelom Kretschmerom (CDU) bě dźewjaty kabinet swobodneho stata po přewróće.
Ottendorf-Okrilla
Geografija
Ottendorf-Okrilla leži při zapadnych mjezach Budyskeho wokrjesa, jenož 20 kilometrow sewjernje wot Drježdźanskeho stareho města. W sewjeru mjezuje gmejna z Łužničanskej holu a gmejnskim teritoriju Łužnicy, w juhu z rěku Rědoru. We wuchodźe leži gmejna Wachau.
Gmejnske dźěle su Grünberg (wot 1994), Hermsdorf, Medingen (wobaj wot 1999) a Ottendorf-Okrilla. Gmejnski dźěl Ottendorf-Okrilla wobsteji z městnow Ottendorf, Großokrilla, Kleinokrilla, Moritzdorf a Cunnersdorf.
Stawizny
thumb|left|Hermsdorfski hród Gmejna Ottendorf-Okrilla załoži so w lěće 1921 z gmejnow Ottendorf-Moritzdorf a Großokrilla.
Prěnje historiske naspomnjenje Ottendorfa, kotryž je sydlerskostawiznisce lěsny łanowc, bě w lěće 1357 jako Ottindorf. Ottendorfska wosada eksistowaše hižo w 16. lětstotku. Okrilla běše poprawom jenož mjeno Ottendorfskeje korčmy, kotraž bu w lěće 1453 k prěnjemu razej jako die Okryll naspomnjena.
Infrastruktura
Zwjazkowa awtodróha 4 ma na gmejnskim teritoriju wotjězdaj Ottendorf-Okrilla a Hermsdorf. Tež B 97 (Drježdźany–Wojerecy) běži přez Ottendorf-Okrillu. Dwórnišća w gmejnje su Hermsdorf (bei Dresden), Ottendorf-Okrilla Nord, Ottendorf-Okrilla a Ottendorf-Okrilla Süd. Njedaloko městna namaka so Drježdźanske lětanišćo z mjezynarodnymi linijemi.
Politika
Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 54 (Budyšin 3) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 160 (Drježdźany II-Budyšin II).
Kamjen nad Obom
thumb|left Kamjen nad Obom je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při lěwym brjoze rěki Ob w Altajskim regionje něhdźe 170 kilometrow sewjerozapadnje Barnaula a ma něhdźe 41 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1751 załožiło a ma wot lěta 1915 měšćanske prawa.
Mali
Mali je nutřkokrajny stat w zapadnej Africe. Je njewotwisny wot Francoskeje wot lěta 1960, tak mjenowaneho Afriskeho lěta.
Krajne mjeno je so po přikładźe srjedźnowěkowskeho mócnarstwa Mali woliło.
Po wojerskim puču w stolicy Bamako a jednobóčnej deklaraciji wo njewotwisnosći sewjera kraja (Azawad) steji kraj w lěće 2013 snano před šćěpjenjom. 11. januara 2013 je so Opération Serval, zasadźenje francoskich wobrónjenych mocow za podpěranje wójska Maliskeho knježerstwa započała.
Połoženje
Mali je nutřkokrajny stat w zapadnej Africe z přestrjenju 1.240.192 kwadratnych kilometrow, z kotrychž 20.002 km² na wody přińdźe. Leži we wulkokrajinje Sudan kaž tež w Sahelu a dźěli so swoju  7243 kilometrow dołhu krajnu hranicu ze sydom susodnymi statami; na sewjerowuchodźe a na sewjer z Algeriskej (1376 kilometrow dołhosće), na sewjerozapadźe z Mawretanskej (2237 kilometrow), na wuchod z Nigerom (821 km) a na juhowuchodźe z Burkina Faso (1000 kilometrow). Z Malijom mjezuja nimo toho Senegal (419 kilometrow) na zapad, Gineja (858 kilometrow) na juhozapadźe a Słonowinowy pobrjóh (Côte d'Ivoire, 532 kilometrow) na juh. Wyše Nigeroweho koła leži pusćina Sahara, kotraž dwě třećinje krajneje přestrjenje pokrywa.
Ludnosć
Maliska ludnosć zestaja so z něhdźe 30 rozdźělnych ludstwow. Maja rozdźělne rěče a kultury a su zhromadnje žiwe do dalokeje měry woměrje.
Hłowne ludstwo su Bambara, kotřiž tworja nimale třećinu (32 %) wobydlerjow. Politisce nawodni su Malinke, hačrunje staja jenož 6 procentow ludnosće. Tohorunja kruće zasydleni rólnicy su Senufo z 12 procentami, Soninke z 9 procentami, Songhai ze 7 procentami a Dogon. Jako nomadźa abo połnomadźa su žiwi wosrjedź kraja předewšěm Fulbe, kotřiž 14 procentow ludnosće kraja tworja, nimo toho Tuareg a Mawrojo. Dalše skupiny su Minianka, Bozo, Khassonké, Bobo a Dioula. W bywšej francoskej koloniji je hišće dźensa něhdźe 6000 Francozow žiwe.
Rěče
Hišće před hamtskej rěču francošćina, kotraž so jako druha rěč wot wokoło 10 % ludnosće wužiwa, je Bambara (40 procentow rěčnikow) najbóle rozšěrjena rěč. Hačrunjež něhdźe 80 procentow wobydlerjow, inkluziwnje tych, kotřiž ju jako druhu rěč wužiwaja, Bambaru wobknježa, je francošćina jenička hamtska a wučbna rěč. Na Bambarje krajne mjeno Mali „wodosłon“ woznamjenja. Dalše rěče su dogonowe rěče, Fulfulde, Songhai-rěče, Soninke, Senufo-rěče a Tamašek. Arabšćina ma předewšěm w nabožnym konteksće wulki wuznam. Wot wjele Maličanow so wjacore z tutych rěčow rozumja.
Nabožiny
[[Dataja:Map of expansion of Caliphate.svg|miniatur|270px|Wupřestrěwanje islama hač do lěta 750:
]]
Wobydlerjo Sudanoweho pasma su so wot sewjeroafriskich muslimskich dobywarjow z najwjetšeho dźěla islamizowali. W jenakim času eksistowachu pódla toho domoródne wěrowe formy dale. Maliski islam je tež elementy tradiconelnych afriskich nabožinow přiwzał, předewšěm pola narodow Malinke a Songhai.
Sunitiski islam malikitiskeje prawniskeje šule je z něhdźe 90 procentami najbóle rozšěrjena nabožina ludnosće w Maliju. Muslimojo su předewšěm na sewjeru žiwi; sufistiske bratrowstwa wulki wliw wukonjeja.
Na juh praktikuje něhdźe jedyn procent ludnosće animistiske nabožiny. K tutym nabožinam so najwjace přisłušnikow narodow Bobo, Senufo a Dogon wuznawa. Katolikojo a protestanća maja jenož snadny podźěl dweju procentow. Bywša kolonialna móc Francoska měješe katolski raz.
Politika
miniatur|hochkant|Sejmowy prezident a dezignowany přechodny prezident Dioncounda Traoré Mali mějachu hač do wojerskeho puča w měrcu 2012 za mjenje bóle poradźeny přikład demokratizacije w Africe, je wšak jedyn z najchudźišich a najmjenje wuwitych krajow swěta. Statna forma kraja je semiprezidialna republika we formje semiprezidentoweho knježerstwoweho systema. Kóžde pjeć lět wolena narodna zhromadźizna wopřimuje 147 zapósłancow a knježi ze stolicy Bamako. Sejmowy prezident je wot lěta 2007 Dioncounda Traoré. Z přez 100 opoziciskich stronow je 14 w sejmje zastupjene.
Po wojerskim puču 2012
21. měrca 2012 so w Maliju wojerski puč wotmě. Rěčnik pučistow Amadou Konaré wopodstatni statny přewrót z njekmanosću prezidenta, wot srjedź januara 2012 trajacy zběžk Tuareg-rebelow Narodneho hibanja za wuswobodźenje Azawada (MNLA) w regionje Azawada na sewjer kraja pod kontrolu dóstać. Za nawjedowarja pučistow maja stotnika wobrónjenych mocow Malija Amadou Sanogo. Po zdobywanju prezidentoweho palasta w Bamaku deklarowachu pučisća knježerstwo za powalene. Wustawu su za njepłaćiwu deklarowali, za apryl planowanu prezidentstwowu wólbu su šmórnyli a wšě dotalne statne institucije zawrěli. Wjacorych ministrow su zajeli. Prezidenta Amadou Toumani Touré su za wotsadźeneho deklarowali; jemu poradźi so hromadźe z lojalnymi wojakami ćěkańca.
Mjeztym wobsadźichu Tuareg-zběžkarjo MNLA wšě města regiona Azawad na sewjer kraja a deklarowachu 6. apryla 2012 jednobóčnu njewotwisnosć Azawada.
Hačrunjež pučisća su knježerstwowe naležnosće přepodali, je jich dalša róla njejasna. 16. apryla zajachu wojacy prjedawšeho ministerskeho prezidenta Modibo Sidibé, 17. apryla předsydu a wuhlady mějaceho prezidentstwoweho kandidata strony Union pour la république et la démocratie (URD) Soumaila Cissé.
17. apryla zdźěli statna telewizija, Cheick Modibo Diarra budźe přechodne knježerstwo jako ministerski prezident nawjedować. Diarra dźěłaše hač do kónca 2011 za Microsoft jako předsyda za wobchodny wobwod Afrika. Měješe wotpohlad, za prezidentstwowu wólbu kandidować, kotraž poprawom bě planowany za 29. apryla 2012.
Mjez januarom a julijom 2012 ćekny přez 250.000 Maličanow dla politiskeje njestabilnosće, njewěsteje situacije a hubjeneho přistupa k žiwidłam a wodźe do susodnych krajow Burkina Faso, Mawretanska a Niger. Nimo toho bě w samsnej dobje wokoło 105.000 nutřkownych ćěkancow na sewjer a wokoło 69.000 nutřkownych ćěkancow na juh Malija.
Spočatk oktobra 2012 pomjenowa UNO něhdyšeho italskeho ministerskeho prezidenta Romano Prodi za społnomócnjenca za sahel. Rada bjezstrašnosće UN přiwza 12. oktobra 2012 rezoluciju, w kotrejž sej wobchowanje statneje jednoty Malija žada. Wojerski bój ECOWAS poča so jewić. ECOWAS chcyše 3.300 ludźi zasahnjenskich jednotkow pósłać, Europska unija planowaše zasadźenje 200 wuwučowarjow z wobdźělenjom Zwjazkoweje wobory. Po zajeću přez militerow 10. decembra 2012 deklarowaše Modibo Diarra 11. decembra rano w připowědźenju w statnej telewiziji swój wotstup a wotstup swojeho cyłkowneho kabineta. Samsny dźeń je prezident Traoré Django Sissoko za interimneho premjerneho ministra pomjenował. Rada bjezstrašnosće UN podpěra w swojej rezoluciji 20. decembra 2012 wojerski bój susodnych statow. Tutón bój njemóžeše so snadź do septembra 2013 započeć. Mjeztym postupowachu wójska sewjera k juhej.
11. januara 2013 započa wojerska operacija maliskeho wójska z mjenom Opération Serval, podpěrana wot francoskich jednotkow, přećiwo islamistiskim rebelam, kotřiž ze sewjera postupowachu.
Zarjadniske rozrjadowanje
miniatur|Wjes při [[Skała Bandiagary|skale Bandiagary]]
Stat rozrjaduje so do wósom regionow a do stolicoweho distrikta. Tute rozrjaduja so do 49 wokrjesow a 703 gmejnow. Regiony su po swojich stolicach pomjenowane.
Stawizny
Mali běše wot 11. lětstotka hač do wokoło 1600 islamske wulkomócnarstwo, kotrež je so pozdźišo wot ludow Mossi a Fulbe dobyło a rozdźěliło. 1893 sta so z dobyćom města Timbuktu pod mjenom Francoski Sudan z koloniju Francoskeje. 4. apryla 1959 zjednoćištej Francoski Sudan a Senegal znutřka Communauté française k Mali-federaciji, kotraž docpě 20. junija 1960 swoju njewotwisnosć wot Francoskeje. Dla diferencow mjez nawodnymaj politikarjomaj wobeju dźělow kraju, Modibo Keïta a Léopold Sédar Senghor, złama federacija hižo 20. awgusta samsneho lěta, a 22. septembra 1960 deklarowaše bywša kolonija Francoski Sudan pod mjenom Republika Mali formelnje swoju samostatnosć. Tutón dźeń płaći w Maliju wot toho jako narodny swjaty dźeń.
Po njewotwisnosći bě mali jednostronski stat, w lěće 1968 pučowaše so general Moussa Traoré k mocy, 1991 přińdźe po njeměrach k demokratiskim reformam a k přiwzaću wustawy. 1992 bu Alpha Oumar Konaré za prezidenta wuzwoleny.
Kraj ma wot lěta 1992 demokratisku wustawu. Hłowa stata bě wot 8. junija 2002 statny prezident Amadou Toumani Touré, ale wólbne wobdźělenje bě z wokoło 30 procentami jara małe. Statny prezident je so po wustawje najprjedy na pjeć lět direktnje wot luda wuzwolił a 29. apryla 2007 znowa wuzwolił. Po wotstupje ministerskeho prezidenta Modibo Sidibé 30. měrca 2011 sta so z bjezstronskej Cissé Mariam Kaïdama Sidibé prěni raz žona ze šefowku knježerstwa w Maliju.
Na sewjer Malija přińdźe w zańdźenosći husćišo ke konfliktam z tam domoródnymi nomadami, Tuaregami, kotrež po wobydlerskej wójnje w Libyskej znowa wudyrichu. Po puču w Maliju w měrcu 2012 dobychu wobrónjene jednotki Tuaregow hač do spočatka apryla wšě města w regionje Azawad a proklamowachu samostatny stat.
Hospodarstwo
Hišće w lěće 2003 wučini podźěl ludnosće z mjenje hač jednym US-dolarom dochodow na dźeń 73 procentow. Po druhich podaćach bě w lěće 2005 na 36 procentow ludnosće pod hranicu chudoby žiwe. Korupcija je daloko rozšěrjena.
Wikowanscy partnerojo
Najwažnišej eksportowej krajej stej Chinska, kotraž třećinu wuwozow Malija woteběra, a Pakistan (wok. 10 procentow). Najwažnišej importowej krajej stej Francoska (wok. 15 procentow) a Senegal (wok. 10 procentow). Zemski wolij je najwažiniša importowa twora. Najwažniše eksportowe twory su wudźěłki hórnistwa (wok. 75 %), bałma (10 %) a žiwe zwěrjata (5 %).
Kultura
miniatur|hochkant|Žona z luda [[Fulbe w tradicionelnej drasće]]