cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Windows 7
Windows 7 je nowy dźěłowy system softwareoweje firmy Microsoft, kotryž přistupni so šěršej zjawnosći spočatk lěta 2010. Za běžneho wužiwarja je zajimawe, kak je grafiski system sčinjeny, dokelž je so cyły design porno Windows Vista dale wuwił.
Paćerki
Paćerki (Illecebrum) je ród ze swójby nalikowych rostlinow  (Caryophyllaceae).
Popla
Popla (łaćonsce: Althaea) je ród ze swójby šlězowych rostlinow.
Paćerki
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Mikawčkata pěskownička
Mikawčkata pěskownička (łaćonsce: Arenaria ciliata) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow.
Popla
<br style="clear:left;" />
Alpska plesawka
Alpska plesawka (Moehringia polygonoides) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Pěskownička
Pěskownička (Arenaria) je ród ze swójby nalikowych rostlinow  (Caryophyllaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:
Mólička dróstnica
Mólička dróstnica je rostlina ze swójby dróstnicowych rostlinow (łaćonsce: Potamogeton pusillus, Potamogetonaceae).
Popla
Etymologija
Botaniske mjeno „althaea“ wotwodźuje so wot grjekskeho słowa „άλδανω“. Woznjamjenja telko kaž hojić. Słowo malwa pochadźa wot grjekskeho słowa „μαλαχς“, kotrež mjechki a změrowacy woznjamjenja.
Družiny
12 družinow:
Dźowka powětra
„Dźowka powětra“ (němsce Die Tochter der Luft) je dźiwadłowa twórba němskeho spisowaćela, přełožowarja a wudawaćela Hansa Magnusa Enzensbergera po španiskej předłoze Calderóna de la Barci z lěta 1650.
Kwěćikata róža
Kwěćikata róža (Rosa micrantha) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Banćikata pěskownička
Banćikata pěskownička je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow łaćonsce: Arenaria graminifolia, Caryophyllaceae).
Dźowka powětra
Wobsah
Twórba wobpřija 130 stron a je dwudźělna. W předehrě so čitarjej, respektiwnje přihladowarjej pochad hłowneje wosoby Semiramis rysuje. Jeje mjeno woznamjeni „dźowka powětra“. Wona běše płód wumocowanja. Po smjerći jeje maćerje zaja ju jedyn hońtwjer a tykny ju do prózdnjency.
Bojachu so ju pušćić, dokelž bě so wěšćiło, zo wona jako wuswobodźena wulke horjo načini. Tuž bě Semiramis jako dorosćena přeco hišće w prózdnjency zawrjena, doniž ju Menon, Niniveski kral, njewuswobodźi. Jako jeho bjez wobmyslenjow přeradźi, stanje so Ninus, předchadnik Menona, z kralom a wza sebi ju za žonu. Jimaj so narodźi syn Ninyas, kotrehož wona dołhe lěta w jastwje zawrjeneho dźeržeše.
W prěnim dźělu, dwaceći lět pozdźišo, je Semiramis kralowna Babylona a Ninivy. Wukopa so, zo je swojeho muža zajědojćiła. Wěšćenje je so zwoprawdźiło: Semiramis je nadměru brutalna a lačni za mocu. Wona wjedźe wójny a mori bjez skruplow.
Šlěz
Šlěz (malwa , regionalnje šlez ) je ród ze swójby šlězowych rostlinow.
Skalna nalika
Skalna nalika (Dianthus sylvestris) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Gesine Lötzsch
Gesine Lötzsch (* 7. awgusta 1961 w Berlinje) je němska politikarka Lěwicy. Wona je wot lěta 2005 zastupowaca předsydka lěwicarskeje frakcije w zwjazkowym sejmje a běše mjez 2010 a 2012 tež stronska předsydka.
Žołtuški
Žołtuški (Coliadinae, něm. Gelblinge) su podswójba běłonkow (Pieridae).
Šlěz
Družiny (wuběr)
25 rodow
Howjado
Howjado je cycakowa družina ze swójby howjedźinow.
Skalna nalika
Wopisanje
Skalna nalika docpěwa wysokosć wot 10 hač 40 cm. Rostlina je naha a rosće w čumpatych trawnikach.
Howjado
Dźensniše howjada (taurine abo woprawdźite howjada) pochadźeja prěnjotnje z Anatoliskeje a Bliskeho wuchoda. Domestikacija k howjadu so hižo stała w 9. lěttysacu př. Chr. Jako dokład płaći, zo wot 8300 př. Chr. so su howjada hromadu z rólnymi burami na hač do teje doby bjezhowjadowu Cyperna dóstali.
Dźowka powětra
Wobsah
Po zběžku luda dyrbi Semiramis wotstupić a jeje syn ju naslěduje. Byrnjež po wonkownym na nju jara podobny był, je wón we wšěm druhim to napřećiwne. Prěni raz wot časa jeje knježenja je zaso měr. W druhim dźělu so pak wustaji, zo bě jeje wotstup jenož zachribjetny plan. Wona da swojeho syna zaso zajeć a knježeše w jeho róli.
Skalna nalika
Wopisanje
Stołpik njese zwjetša jedne kćenje.
Łopjena su ćmowozelene, rynojte a docpěwaja šěrokosć wot 1 hač 2 mm.
Korutanska skalinka
Korutanska skalinka (Draba siliquosa) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae).
Ćeńkostołpikata pěskownička
Ćeńkostołpikata pěskownička je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow łaćonsce: Arenaria leptoclados, Caryophyllaceae).
Krjózkata dróstnica
Krjózkata dróstnica (Potamogeton crispus) je rostlina ze swójby dróstnicowych rostlinow (Potamogetonaceae).
Skalna nalika
Wopisanje
Kćěje wot junija hač julija. Keluškowe šupizny su owalne a nadobo do krótkeho kónčka hromadu ćehnjene. Krónowe łopješka su róžojte, na spódku njekosmate, prědku zubate a docpěwaja dołhosć wot 8 hač 15 mm.
Dźowka powětra
Wobsah
Lud je zastróženy a zamyleny. Zapřisahańcy so započnu plesć přećiwo Semiramisy. We wulkej bitwje ju skónčnje pobija a morja.
Katja Kipping
Katja Kipping (* 18. januara 1978 w Drježdźanach) je němska politikarka Lěwicy, zwjazkowa předsydka strony a čłonka zwjazkoweho sejma.
Kłubkate zwónčki
Kłubkate zwónčki (Campanula glomerata) su rostlina ze swójby zwónčkatych (Campanulaceae).
Wšědna róžatka
Wšědna róžatka je rostlina ze swójby tučnołopjenakowych rostlinow (łaćonsce: Rhodiola rosea, Crassulaceae). Dalše serbske ludowe mjeno je róžowe mydleško.
Krjózkata dróstnica
Wopisanje
Krjózkata dróstnica je traje zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 30 hač 200 cm.
Dźowka powětra
Wobdźěłanje
W komentarach k swojemu dźěłu pisa Enzensberger, zo je rezultat jeho wobdźěłanja originala „rücksichtslose Reduktion“ a dospołnje nowy tekst. Jeho zaměr bě, tutón klasikar aktualizować. Po jeho měnjenju bě Calderónowy kruch za swój čas jónkrótny, na přikład dla swojeje wotewrjeneje seksuelneje problematiki.
Kašubšćina
Kašubšćina je zapadosłowjanska rěč podobna pólšćinje a mortwej połobšćinje. Rěči so w Pólskej wokoło Gdańska (kašubsce Gduńsk, pólsce Gdańsk). Wona słuša k lechiskej skupinje zapadosłowjanskich rěčow.
Kožana róža
Kožana róža (Rosa caesia) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Skalna nalika
Stejnišćo
Rosće na kamjetnych zwisach.
Twjerdźenkowe rostliny
Twjerdźenkowe rostliny (Verbenaceae) su swójba symjencowych rostlinow (Spermatophytina).
Wobsahuje sćěhowace rody:
Swjatkowna nalika
Swjatkowna nalika (Dianthus gratianopolitanus) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Dwukwětna pěskownička
Dwukwětna pěskownička je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow łaćonsce: Arenaria biflora, Caryophyllaceae).
Nochćowc
Nochćowc (Polycarpon) je ród ze swójby nalikowych rostlinow  (Caryophyllaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:
Zapadosłowjanske rěče
right|thumb|200px|Zapadosłowjanske rěče Zapadosłowjanske rěče su jedna z třoch wulkich skupin słowjanskich rěčow. Rěči so z nimi hłownje we wuchodnym dźělu srjedźneje Europy.
Mutličkate paćerki
Mutličkate paćerki (Illecebrum verticillatum) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Šćětkojta nalika
Šćětkojta nalika (Dianthus carthusianorum) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Uzbekistan
Uzbekistan ( Oʻzbekiston) je nutřkokrajny stat w centralnej Aziji, kotryž bě hač do lěta 1991 z dźělom Sowjetskeho zwjazka. Jeho stolica je Taškent.
Šćětkojta nalika
Wopisanje
Šćětkojta nalika je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 15 hač 50 cm. Rostlina je naha.
Kłubkate zwónčki
Wopis
Kłubkate zwónčki su trajne zelo, kotrež docpěwaja wysokosć wot 30 hač do 60 (80) cm. Rostlina je mjechko kosmata.
Wosebna nalika
Wosebna nalika (Dianthus superbus) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae). Dalše serbske mjeno je wosebnička. thumb| Dianthus superbus
Gabriele Zimmer
Gabriele Zimmer (abo Gabi Zimmer, * 7. meje 1955 w Berlinje) je němska a europska politikarka Lěwicy.
Coologija
Coologija je wědomosć, kotraž analyzuje zwěrjata, kaž na přikład bjezrjapowkowe zwěrjata, paryby, ryby, łažaki, ptaki a cycaki.
Ćećikata nalika
Ćećikata nalika (Dianthus armeria) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Jehličkowa tołsćinka
Jehličkowa tołsćinka (Crassula helmsii) je rostlina ze swójby tučnołopjenakowych rostlinow (Crassulaceae).
Ćećikata nalika
Wopisanje
Wšě stołpiki njesu kćenja, při čimž stołpikowe suki su tróšku stołstnjene.
Hoberski teakowc
Hoberski teakowc (Tectona grandis) je rostlina ze swójby Cycawkowe rostliny (Lamiaceae).
Šćětkojta nalika
Wopisanje
Stołpik je nahi a prosty.
Krušwičkowe rostliny
Krušwičkowe rostliny su swójba symjencowych rostlinow ( Pyrolaceae, Spermatophyta). Wobsahuje sćěhowace rody:
Mikawčkata plesawka
Mikawčkata plesawka (Moehringia ciliata) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Twjerdźenka
Twjerdźenka (Verbena) je ród ze swójby twjerdźenkowych rostlinow (Verbenaceae). Dalše serbske mjeno je železka.
Uzbekistan
Geografija
mini|left|Satelitowy wobraz Uzbekistana z [[Aralski jězor|Aralskim jězorom nalěwo horjeka]] Kraj mjezuje z Kazachstanom na sewjeru, Kirgiskej na sewjerowuchodźe, Tadźikistanom na wuchodźe, Afghanistanom blisko Termesa na samym juhowuchodźe a Turkmenistanom na juhu. Najwjetša wodźizna w Uzbekistanje je Aralski jězor, kotryž je so pak w zašłych lětstotkach stajnje pomjeńšował. Najwjetšej rěce stej Amudarja a Syrdarja, přitokaj jězora.
Krjózkata dróstnica
Wopisanje
Stołpik je štyrihranity a docpěwa tołstosć wot 1 hač 2 mm.
Wšědny slěbrowc
Wšědny slěbrowc je rostlina ze swójby slěbrowcowych rostlinow (łaćonsce: Leucadendron argentum, Proteaceae).
Jězus Sirach
Kniha Jězus Sirach je kniha mudreje literatury, kotruž je 180 do Chr. Jeruzalemski Žid Jězus ben Eleazar ben Sira w hebrejskej rěči spisał. Jeho wnuk je ju pozdźišo w Egyptowskej do grjekšćiny přenjesł. Grjekski přełožk wobsahuje předsłowo wnuka. Najskerje je kniha wot wučby Chetija (stara egyptowska wučba mudrosće, někak 1800 do Chrystusa) wobwliwowana.
Kanon a wužiwanje
Hačrunjež so kniha do židowskeho kanona njepřiwza, cituje so wona w Talmudźe, štož swědči wo tym, zo su sej Rabbinerjo knihu česćili. Kniha je dźěl septuaginty, starogrjekskeho přełožka biblije, a so tuž wot katolikow a ortodoksnych křesćanow na rozdźěl wot protestantow a wjetšiny swobodnych křesćanskich cyrkwjow jako dźěl biblije wobhladuje.
Krjózkata dróstnica
Wopisanje
Transparentne, třinerwne, zwjetša sylnje žołmojte łopjena su sedźace abo stołpik wobpřimuja.
Jězus Sirach
Žórła
Jenož grjekski přełožk je w dwěmaj tekstowymaj formomaj (Gr. I 	a dlěša Gr. II) we wšelakorymaj rukopisomaj zdźeržany. Tekstowej formje hodźitej so wróćo wjesć na jenički rukopis (Hyparchetyp). Wot hebrejskeho originala su so nadešli fragmenty w jednej synagoze (Geniza) w starym Kairo a w Qumranje. Wone wobsahuja tróšku mjenje hač połojcu cyłkowneje knihi. Jedyn starši grjekski přełožk tekstoweje formy Gr. II bu hižo zahe do łaćiny přestajeny a wot Hieronymusa do wulgaty přiwzaty.
Krjózkata dróstnica
Wopisanje
Kćěje wot meje hač septembra. Njenahladne kćenja steja w čumpatej kłósce z dołhosću wot 1 hač 3 cm a ze stołpikom z dołhosć wot hač do 10 cm.
Jězus Sirach
Wobsah
Kniha wobsteji z dweju dźělow. Prěni dźěl je rjadowana zběrka mudrych hronow, w kotrychž awtor swojeho – jako młodeho muža předstajeneho – čitarja k tomu namołwja, bohabojazne a Bohu so spodobace žiwjenje wjesć (wšě citaty ze Swjateho pisma, Budyšin 2006):
Nicolas Sarkozy
mini|upright|Nicolas Sarkozy (2010)
Jězus Sirach
Wobsah
''1, 14: Spočatk mudrosće je bojosć před Knjezom, / swěrnym je wona w maćernym žiwoće přistworjena.''
Nicolas Sarkozy
Nicolas Sarkozy (* 28. januara 1955, Paris) je francoski politikar a bě wot 16. meje 2007 hač do 15. meje 2012 statny prezident Francoskeje. Jeho naslědnik je François Hollande.
Krjózkata dróstnica
Wopisanje
Płody su na spódku sobu zrosćene, docpěwaja dołhosć wot 5 hač 6 mm a njesu hóčkojće zhibany pysčičk.
Jězus Sirach
Wobsah
Napominanje k bohabojaznemu žiwjenju wupřestrěje awtor w dalšim na wjele wšelakore žiwjenske połoženja a w poćahu na wšelakore skupiny sobučłowjekow:
4, 1: Mój syno, njezapowěduj bědnemu, štož trjeba wón k žiwjenju, / a wočomaj potrěbneho	njedaj dołho čakać.
Krjózkata dróstnica
Wopisanje
Rostlina wutwori w zymje 6 cm dołhe zymske pupki.
Jězus Sirach
Wobsah
Zasunjene su zdźěla pasaže, w kotrychž so mudrosć wuchwaluje a jeje pochad rozkładźe. Jako klimaks chwalbny spěw mudrosće na sebje samu:
24, 1-3: Mudrosć sama sebje chwali / a wosrjedź ludu sławi sebje. We wosadźe Najwyšeho wotwěra swój ert / a chwali so před jeho mocu: Wušła sym z erta Najwyšeho / a kaž mła sym zemju pokryła.
Krjózkata dróstnica
Rozšěrjenje
Rostlina w nimale cyłej Europje rozšěrjena.
Jězus Sirach
Wobsah
Na to sćěhuje wotrězk, w kotrymž so rozpisuje, kak hodźi so mudrosć zdobyć a złe wot dobreho rozeznawać:
37, 17-18: Kedźbuj tež na radu swědomja, / ničo njeje spušćomnišeho hač wone. Čłowjeće swědomje ći lěpje radźi / hač sydom stražnikow na straži.
Druhi dźěl započina so z chwalbu na stworićela přirody, na kotruž sćěhuje chwalba na wótcow Israela – wot Henocha hač k rowniku awtora, wyšemu měšnikej Simonej:
42, 15: Wopominać budu skutki Knjezowe; / powědać chcu wo tym, štož sym widźał. Přez Knjezowe słowa su jeho skutki stworjene, / stwórba posłucha jeho woli.
44, 1: Wuchwalujmy sławnych muži, / našich wótcow porjadu.
Druhi dźěl twori na tute wašnje hymniski wobrys cyłkownych stawiznow israelskeje nabožiny hač do časa awtora. Po prěnim kónčnym słowje sćěhujetej dwaj dodawkaj a na to druhe kónčne słowo.
Ćećikata nalika
Wopisanje
Łopjena docpěwaja dolhosć wot 10 cm a steja w spódnjej rozetu a přećiwostejnje na stołpiku. Wone su wusko lancetojte.
Nitkojta dróstnica
Nitkojta dróstnica (Potamogeton filiformis) je rostlina ze swójby dróstnicowych rostlinow (Potamogetonaceae).
Wopisanje
Łopjena su tupe.
Petra Pau
Petra Pau (* 9. awgusta 1963 w Berlinje) je němska politikarka Lěwicy. Wona je wot lěta 2006 wiceprezidentka zwjazkoweho sejma.
Srěnja krušwička
Srěnja krušwička je rostlina ze swójby krušwičkowych rostlinow łaćonsce: Pyrola media, Pyrolaceae).
Hoberski teakowc
Po někotrych žórłach do swójby twjerdźenkowych rostlinow (Verbenaceae) zarjaduje.
Mutličkate paćerki
Wopis
Mutličkate paćerki docpěwaja wysokosć wot 5 hač 25 cm.
Wóstowy kadźenc
Wóstowy kadźenc (Vanessa cardui; syn.: Cynthia cardui) je mjetel ze swójby kadźencow.
Mutličkate paćerki
Wopis
Stołpik je ležacy a na sukach korjeni.
Łopjena
Łopjena su wopak jejkojte a docpěwaja dołhosć wot 2 hač 5 mm.
Kćenja
Kćěje wot julija hač septembra. Kćenja steja w rozporostejnych kłubičkach. Krónowe łopješka su běłe a nitkojte. Keluškowe łopješka su běłe, kaž chrymst stołstnjene, docpěwaja dołhosć wot 2 mm a maja kochtowy kónčk.
Płónćikojta pěskownička
Płónćikojta pěskownička je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow łaćonsce: Arenaria serpyllifolia, Caryophyllaceae).
Krušwička
Krušwička (Pyrola) je ród ze swójby krušwičkowych rostlinow (Pyrolaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:
Dźowka powětra
Wobdźěłanje
Goethe, kotryž je pječa był njepřećel wšeho ekstremneho, je so tohorunja jara pozitiwnje wo twórbje Calderóna wuprajił: „Mir ist es das herrlichste von Calderóns Stücken.“
Oskar Lafontaine
thumb|upright|Oskar Lafontaine (2017)
Oskar Lafontaine (* 16. septembra 1943 w Saarlouis) je němski politikar Lěwicy. Wot oktobra 1998 do měrca 1999 bě tehdyši čłon SPD zwjazkowy minister financow w kabineće Schröder I. Do toho bě wot 1985 hač do 9. nowembra 1998 ministerski prezident Posaarskeje.
Zahrodna nalika
Zahrodna nalika (Dianthus caryophyllus) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Sonja Lang
Wona je planowu rěč Toki Pona wunamakała, kotraž je jednora rěč, po myslach Taoizma. Wona tež je dźěl Daudedźing do esperanta a jendźelšćiny přełožiła.
Zahrodna nalika
Wopisanje
thumb|[[Kćenje|Kćenja]]
Madźarska
Madźarska ( Magyarország; do lěta 2012 hamtsce Republika Madźarska, Magyar Köztársaság) je nutřkokrajny stat w srjedźnej Europje. Stolica a najwjetše město je Budapest při Dunaju.
Geografija
Madźarska mjezuje ze Słowakskej na sewjeru, z Awstriskej na zapadźe, ze Słowjenskej na juhozapadźe, z Chorwatskej a ze Serbiskej na juhu, z Rumunskej na juhowuchodźe a na wuchodźe kaž tež z Ukrainu na sewjerowuchodźe.
Načerwjeń dróstnica
Načerwjeń dróstnica (Potamogeton rutilus) je rostlina ze swójby dróstnicowych rostlinow (Potamogetonaceae).
Jonsdorf
Jonsdorf je hornjołužiska wjes a gmejna w juhu sakskeho wokrjesa Zhorjelc. Leži 549 m nad mórskej hładźinu a ma wokoło 1700 wobydlerjow. Prěnje historiske naspomnjenje je z lěta 1539.
Lěsna skalinka
Lěsna skalinka (Draba nemorosa) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae).
Jonsdorf
Politika
Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 60 (Zhorjelc 4) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 157 (Zhorjelc).
Lěsna skalinka
thumb|Ilustracija
Mjechka róža
Mjechka róža (Rosa tomentosa) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Krušwička (Moneses)
Krušwička (Moneses) je ród ze swójby krušwičkowych rostlinow (Pyroleae).
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Bungowy kapralc
Bungowy kapralc (Euonymus bungeanus) je rostlina ze swójby kapralcowych rostlinow (Celastraceae).
Kazachstan
Kazachstan ( Қазақстан, Казахстан) je wulki nutřkokrajny stat w srjedźnej Aziji, mały dźěl jeho teritorija zapadnje rěki Ural słuša tež k Europje. Stolica je Astana, při čimž je Almaty blisko južneje hranicy kraja po wobydlerstwje najwjetše město.
Hač do lěta 1991 běše Kazachstan z dźělowej republiku Sowjetskeho zwjazka.
Geografija
Po přestrjeni je Kazachstan dźewjaty najwjetši stat na swěće. Na sewjerozapadźe a sewjerje mjezuje z Ruskej, na wuchodźe z Ludowej republiku China, na juhu su jeho susodźa Kirgizistan, Uzbekistan a Turkmenistan, na juhozapadźe jón wody Kaspiskeho morja wobdawaja. Kaspiski pobrjóh ma cyłkownu dołhotu wot 1894 kilometrow.
Stawizny
Wot 1936 do 1991 bě Kazachstan jako socialistiska sowjetska republika dźěl Sowjetskeho zwjazka. Wot njewotwisnosće hač do lěta 2019 steješe prezident Nursultan Nazarbajew na čole stata. W lěće 1997 je so sydło knježerstwa a parlamenta z Almaty do Aqmola w srjedźišću Kazachstana přepołožiło. Lěto pozdźišo přemjenowa so Aqmola do Astana („stolica“).
Wobydlerstwo a rěče
Statnej rěči stej do turkskich rěčow słušaca kazachšćina a rušćina, při čimž so rušćina wot 85 % wobydlerjow wobknježi, kazachšćina pak jenož wot 62 %.
Něhdźe 70 % ludnosće su muslimskeje wěry.
Twjerdźenka
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Wulka krušwička
Wulka krušwička je rostlina ze swójby krušwičkowych rostlinow łaćonsce: Pyrola rotundifolia, Pyrolaceae).
Kazachstan
Města
Najwjetše město Kazachstana je něhdyša stolica Almaty z połdra milionom wobydlerjow. Dźensniša stolica Astana je z 800.000 wobydlerjemi druhe najwjetše sydlišćo w kraju. Slěduja Šymkent w južnym Kazachstanje (683.000), Karaganda (484.000), Aktobe (377.000), Taraz (351.000), Pawlodar (330.000), Oskemen (314.000), Semej (312.000) a Temirtau (296.000).
Uzbekistan
Geografija
Wjetšina uzbekskeho teritorija wobsteji z pusćiny. Najwyša hora je Hazrat Sulton při tadźikiskej hranicy.
Murjowa skalinka
Murjowa skalinka (Draba muralis) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae).
Wowči jazyčk
Wowči jazyčk (Plantago media) je rostlina ze swójby putnikowych rostlinow (Plantaginaceae), z roda putnikow (Plantago). Serbske botaniske mjeno je pyšny putnik.
Kosmičkata skalinka
Kosmičkata skalinka (Draba tomentosa) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae).
Kłubkate zwónčki
Łopjena
Łopjena su owalne hač lancetojte a tupje zubate. Delnje łopjena su stołpikate, maja wutrobojty abo skulojćeny spódk a hornje łopjena su sedźace.
Wowči jazyčk
Etymologija
Botaniske mjeno „Plantago“ wotwodźuje so wot łaćonskeho słowa planta. Woznjamjenja telko kaž póduš.
Wopis
Wowči jazyčk dosahuje wysokosć wot 20 cm (wot 10 hač do 45 cm).
Kłubkate zwónčki
Kćenja
Wone kćěja wot apryla (wot junija) hač do septembra. Likojte hač wusko zwónčkojte kćenja su hermafroditiske (z muskimi a žónskimi organami), docpěwaja dołhosć wot 1,5 hač do 2,5 cm. Kćenja su módrofijałkojte, rědko běłe a steja w hłójčkojtych promjenjach. Často so dalše kćenja w hornich łopjenowych rozporach jewja. Keluškowe kónčki su wusko-lancetojte a wótre. Kćenjowe stołpiki docpěwaja dołhosć wot 2,5 hač do 4 cm.
Wowči jazyčk
Wopis
Stołpik je hromadźe ćehnjeny.
Kisałowa róža
Kisałowa róža (Rosa gallica) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Skalny rozkólnik
Skalny rozkólnik je rostlina ze swójby tučnołopjenakowych rostlinow (łaćonsce: Sempervivum soboliferum, Crassulaceae).
Skalna nalika
Rozšěrjenje
Rostlina je w horinach srjedźneje a južneje Europy rozšěrjena.
Systematika
Sćěhowace poddružiny so rozeznawaja :
Němska demokratiska republika
Němska demokratiska republika ( Deutsche Demokratische Republik) běše socialistiski stat w srjedźnej Europje, na teritoriju dźensnišich němskich zwjazkowych krajow Sakskeje, Braniborskeje, Durinskeje, Mecklenburgsko-Předpomorskeje a Saksko-Anhaltskeje kaž tež we wuchodnym dźělu Berlina.
Štyriłopjenaty nochćowc
Štyriłopjenaty nochćowc je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow łaćonsce: Polycarpon tertaphyllum, Caryophyllaceae).
Módračk
Módračk (Polyommatus icarus, něm. Hauhechelbläuling) je mjetel ze swójby módračkow (Lycaenidae).
Němska demokratiska republika
Najwažniša knježaca strona bě Zjednoćena socialistiska strona Němskeje (SED), kotraž je w Narodnej Fronće ze slědowacymi stronami knježiła:
Stawizny
thumb|left|40. róčnica załoženja NDR w lěće 1989, poslednja swjećena Němska demokratiska republika wobsteješe wot 7. oktobra 1949 hač do 2. oktobra 1990. Dnja 3. oktobra 1990 přistupi Zwjazkowej republice Němskej.
Wot lěta 1949 hač do 1952 su kraje wobstali, mjeztym zo bě NDR wot 1952 do 1990 do slědowacych 15 wobwodow rozdźělena. thumb|left|upright=1.3|Wobwody NDR wot lěta 1952
Šćětkojta nalika
Wopisanje
Łopjena su linealne abo wusko lancetojte a docpěwaja šěrokosć wot 2 hač 4 mm.
Zelenka
Zelenka (Chimaphila) je ród ze swójby krušwičkowych rostlinow (Pyrolaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:
Plěwjel
Plěwjel (Holosteum) je ród ze swójby nalikowych rostlinow  (Caryophyllaceae).
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Wosebna nalika
Wopis
thumb|Kćenje Wosebna nalika je trajne zelo, kotrež docpěje wysokosć wot 30 hač 60 cm. Rostlina je naha.
Coologija
Discipliny coologije
Specializowane coologiske discipliny:
Wosebna nalika
Łopjena
Łopjena su přećiwostejne, linealno-lancetojte a docpěja dołhosć wot 12 cm a šěrokosć wot 3 hač 5 mm. Delnje su tupe, mjeztym zo hornje su wótre. Wone su trawuzelene.
Podołhojta dróstnica
Podołhojta dróstnica je rostlina ze swójby dróstnicowych rostlinow (łaćonsce: Potamogeton polygonifolius, Potamogetonaceae).
Wosebna nalika
Kćenja
Kćěje wot junija hač septembra. Lila hač swětłopurpurowe Kćenja docpěja wulkosć wot 3 hač 4,5 cm. Krónowe łopješka docpěja dołhosć wot 15 hač 35 mm a su hač do srjedźišća trodlaće škałobate, tak zo wupada kaž bychu brodu měli. Keluch docpěje dołhosć wot 2 hač 3 cm. Keluškowe šupizny su owalne, nadobo kónčkojte a 1/4-1-3 tak dołhe kaž keluch.
Mochowa tołsćinka
Mochowa tołsćinka (Crassula tillaea) je rostlina ze swójby tučnołopjenakowych rostlinow (Crassulaceae).
Tołsćinka
Tołsćinka (Crassula) je ród ze swójby tučnołopjenakowych rostlinow (Crassulaceae).
Tadźikistan
Tadźikistan (serbsce tež Tadźikiska abo Tadźikska; Тоҷикистон/Todźikiston,  Таджикистан) je nutřkokrajny stat w srjedźnej Aziji, kotryž bě hač do lěta 1991 z dźělom Sowjetskeho zwjazka. Jeho stolica je Dušanbe.
Plesawka
Plesawka (Moehringia) je ród ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Tołsćinka
Družiny
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Nažołty pucherjak
Nažołty pucherjak (Utricularia ochroleuca) je rostlina ze swójby pucherjakowych rostlinow (Lentibulariaceae).
Tadźikistan
Geografija
mini|left|Satelitowy wobraz Tadźikstana Susodne kraje su Kirgiska na sewjeru, Chinska na wuchodźe, Afghanistan na juhu a Uzbekistan na zapadźe. We wuchodźe kraja namakaja so wysoke horiny Pamira. Tadźikistan leži we wysokich horinach Pamira, nimale połojca přestrjenje leži wyše hač 3.000 metrow. Na wuchodźe nadeńdźe so Pik Ismoil Somoni (prjedy Pik Komunizma), ze 7495 metrami najwyši wjeršk w Tadźikistanje. Na sewjeru rozpřestrěwa so hórski rjećaz Alaj. Jenož na samym sewjerozapadźe ma kraj w Ferganskej dolinje mały podźěl nižiny, kotryž hodźi so dla zastaranja z wodu přez rěku Syrdarja za intensiwne ratarstwo wužiwać. Druha wažna rěka je Pandź, přitok Amudarje, kotryž twori južnu hranicu z Afghanistanom. Najwjetši jězor je Karakul (380 km²), kotryž leži we wysokosći wot 4000 metrow na Pamirskej wysočinje njedaloko chinskeje hranicy.
Wódna tołsćinka
Wódna tołsćinka (Crassula aquatica) je rostlina ze swójby tučnołopjenakowych rostlinow (Crassulaceae).
Tadźikistan
Wobydlerstwo a rěč
Prěnja hamtska rěč je tadźikišćina, persišćinje podobna indoeuropska rěč. Nimo toho je ze sowjetskich časow tež rušćina jako hamtska rěč připóznata. Wosebje we Ferganskej dolinje je wulka uzbekska mjeńšina žiwa, kotraž wučinja cyłkownje něhdźe 25 % wobydlerstwa.
Pěskowa nalika
Pěskowa nalika (Dianthus arenarius) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Róžatka
Róžatka (Rhodiola) je ród ze swójby tučnołopjenakowych rostlinow (Crassulaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:
Kašubšćina
Alfabet
aA ąĄ  ãÃ  bB  cC  dD  eE  éÉ  ëË  fF  gG  hH  iI  jJ  kK  lL  łŁ mM nN  ńŃ  oO  òÒ  óÓ  ôÔ  pP  rR  sS  tT  uU  ùÙ  wW  yY  zZ  żŻ
Sólnohródska skalinka
Sólnohródska skalinka (Draba sauteri) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae).
Třěšny rozkólnik
Třěšny rozkólnik (Sempervivum tectorum) je rostlina ze swójby tučnołopjenakowych rostlinow (Crassulaceae).
Mutličkate paćerki
Stejnišćo
Rosće na włóžnych kromach pućow a na pěskowych pódach.
Rozšěrjenje
Rostlina je w srjedźnej a južnej Europje rozšěrjena.
Třěšny rozkólnik
Wopis
Třěšny rozkólnik je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 15 hač 50 cm. Rostlina wutwori 3-12 cm šěroke rozety, mjeztym zo hłowna rozeta wotemrěwa po płodźenju.
Oskar Lafontaine
Lafontaine bě kanclerski kandidat SPD při wólbach dnja 2. decembra 1990 a wot 1995 do 1999 zwjazkowy předsyda SPD. W Lěwicy bě wón wot 2005 do 2009 hromadźe z Gregorom Gysijom frakciski předsyda w zwjazkowym sejmje a wot 2007 do 2010 hromadźe z Lotharom Biskyjom předsyda strony.
Třěšny rozkólnik
Łopjena
Łopjena su mjasne, na wótro kónčkojte, módrozelene a předku zwjetša čerwjene. Wone su na płoninach nahe, ale su na kromje kosmičkate.
Kćenja
Kćěje wot julija hač septembra. Kćenja su swětłočerwjene a docpěwaja wulkosć wot 2 hač 3 cm a maja 12 (10) hač 16, zwjetša 13 keluškowych a krónowych łopješkow. Kwětnistwo wobsteji z wjacorych promjenjow.
Stejnišćo
Rosće často jako pyšna rostlina na murjach a třěchach. Preferuje zwjetša małowapnite, ćopłe a suche kamjentne pódy na słónčnych stejnišćach.
Rozšěrjenje
Rostlina je w srjedźnej a južnej Europje rozšěrjena.
Oskar Lafontaine
Oskar Lafontaine je k štwórtemu razej zmandźeleny a ma dweju synow. Jeho tuchwilna mandźelska je lěwicarska politikarka Sahra Wagenknecht.
Madźarska
Geografija
Najwjetšej wodźiznje Madźarskeje stej rěka Dunaj, kotraž běži ze Słowakskeje přez Madźarsku dale do Serbiskeje a jězor Błótoń ( Balaton), woblubowane dowolnišćo tež za wukrajnych turistow.
Kralowski haj
Kralowski haj ( Königshain) je gmejna a wjeska ze samsnym mjenom, kotraž leži pod Limasom w sakskim wokrjesu Zhorjelc. Leži 233 m nad mórskej hładźinu a ma wokoło 1.200 wobydlerjow. Najwyši dypk gmejnskeho teritorija su Wysočiny (406 m).
Madźarska
Rěče
Hamtska rěč Madźarskeje je madźaršćina. Připóznate mjeńšinowe rěče su mjez druhim słowakšćina na sewjeru, chorwatšćina na zapadźe kaž tež němčina a serbišćina.
Mnohokałačkata róža
Mnohokałačkata róža (Rosa spinosissima, stare mjeno: Rosa pimpinellifolia) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Kralowski haj
Prěnje historiske naspomnjenje je z lěta 1298.
Pisana dróstnica
Pisana dróstnica (Potamogeton coloratus) je rostlina ze swójby dróstnicowych rostlinow (Potamogetonaceae).
Kralowski haj
Politika
Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 58 (Zhorjelc 2) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 157 (Zhorjelc).
Teakowc
Teakowc (Tectona) je ród ze swójby cycawkowych rostlinow (Lamiaceae).
Wowči jazyčk
Łopjena
Łopjena steja na spódku w rozeće, su eliptiske abo šěroko owalne, kónčkojte, na woběmaj bokomaj krótko kosmate, słabje zubate.
Kłubkate zwónčki
Kćenja
Někotre sorty maja pjelnjene a běłe kćenja.
Kakawowc
Kakawowc (Theobroma) je ród ze swójby šlězowych rostlinow (Malvaceae)
Teakowc
Po někotrych žórłach do swójby twjerdźenkowych rostlinow (Verbenaceae) zarjaduje.
Kłubkate zwónčki
Stejnišćo
Wone rostu na suchich syčołukach, suchich trawnikach a lěsowych kromach. Preferuje w prawym měrje bazowe pódy.
Wowči jazyčk
Kćenja
Stołpik je bjezłopjenowy, wobłukaće postupowacy, na kóncu z hustej cylindriskej kćenjowej kłósku. Wón kćěje wot meja hač do septembra. Kćenja ma 4 keluchowe łopješka, kotrež steja nimale hač do spódku swobodne. Króna docpěwa dołhosć wot 4 mm a su rołkoformowe ze štyrjomi wótrymi, běłymi kónčkami. Próšniki su blědźe lila abo běłe.
Płuwaca dróstnica
Płuwaca dróstnica je rostlina ze swójby dróstnicowych rostlinow (łaćonsce: Potamogeton natans, Potamogetonaceae).
Teakowc
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Kłubkate zwónčki
Rozšěrjenje
Kłubkate zwónčki su w nimale cyłej Europje a w měrnych conach Azije rozšěrjene. Rozšěrjenje saha na juhu hač do srjedźneje Italskeje a na sewjerje hač do južneje Šwedskeje.
Šćětkojta nalika
Wopisanje
Kćěje wot junija hač septembra. Kćenja docpěwaja šěrokosć wot 20 hač 25 mm a steja po štyrjoch hač po dźesaćoch (maksimalnje po třicećoch) w hłójčkojtych promjenjach, kotrež su wot brunokožowych wysokich łopješkow wobdate. Krónowe łopješka su prědku zubate, ćmowopurpurowe. Keluškowa rołka je brunočerwjena. Keluškowe šupizny su nahe, suchokožowe a krótše hač keluch. Zwjetša so 1-3 kćenja runočasnje puknu.
Wowči jazyčk
Płody
Płód je 3- hač do 8-symjentna tobołka z wěčkom.
Kłubkate zwónčki
W kuchinje
Kćenja a łopjenka hodźa so jěsć. Łopjenka wužiwaja so w solotejach.
Wowči jazyčk
Stejnišćo
Wón rosće na suchich łukach, pastwach, trawnikowych płoninach, pućach a dróhowych kromach. Preferuje słónčne, regularnje stupjene stejnišća.
Tadźikistan
Wobydlerstwo a rěč
Wjace hač 90 % ludnosće su muslimskeje wěry.
Wowči jazyčk
Rozšěrjenje
Wowči jazyčk je w Europje a sewjernej Aziji rozšěrjeny.
Krušwička (Orthilia)
Krušwička (Orthilia) je ród ze swójby krušwičkowych rostlinow (Pyrolaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:
Wowči jazyčk
Wotkazy
<br style="clear:both;" />
Kašubšćina
Alfabet
W tym njewustupjace w pólskej rěči: Pismik u wšak so nimale kaž ü [u/i] wurjekuje.
Neues Deutschland
Neues Deutschland je socialistiski němski dźenik. Nakładnistwo je Neues Deutschland Druckerei und Verlags GmbH a prěnje wudaće bě 23. apryla 1946. Dźenik ma nakładowu sylnosć wot něhdźe 45.000 eksemplarow. Šefredaktor je Jürgen Reents a wudawar je Lothar Bisky.
Kašubšćina
Alfabet
Samsne kaž w pólšćinje su:
Wosebitosće kašubskeje rěče
Dźělne zdźerženje formy tart z prasłowjanskeho tărt: Zmjechčeny konsonant přez ar: Pobrachowanje "pohibliweho" e: Pobrachowanje zmjechčenjow konsonantow s,z,c,dz:
Přikład (Wótče naš)
thumb|Òjcze nasz pò kaszëbskù '' Òjcze nasz, jaczi jes w niebie, niech sã swiãcy Twòje miono, niech przińdze Twòje królestwò, niech mdze Twòja wòlô jakno w niebie tak téż na zemi. Chleba najégò pòwszednégò dôj nóm dzysô i òdpùscë nóm naje winë, jak i më òdpùszcziwómë naszim winowajcóm. A nie dopùscë na nas pòkùszeniô, ale nas zbawi òde złégò. Amen ''
Někotre města a wsy
W slědowacych městnach so Kašubšćinu rěča.
Windows Internet Explorer
Microsoft Internet Explorer (tež Internet Explorer, skrótšowany jako IE abo MSIE) je proprietarny grafiski webowy wobhladowak firmy Microsoft.
Hriby
Hriby su swět z domeny Eukaryotow. Nimaja chlorofyl, su žiwe heterotrofnje (z druheje organiskeje maćizny), a rozmnožuja so přez spory. Maja – podobnje kaž zwěrjata – chitinowu bańkowu sćěnu, glikogen jako energiski skład.
Hriby su žiwe přez wottwar žiwych a nježiwych rostlinow, w symbiozu z rostlinami (mykorica) abo jako parazity.
Windows Internet Explorer
Aktualna a poslednja wersija je 11.0 za dźěłowe systemy Windows XP a Windows Vista z lěta 2013. Wot lěta 2015 so Internet Explorer dale njewuwiwa.
Sterkulijowe rostliny
Sterkulijowe rostliny (Sterculioideae) je podswójba symjencowych rostlinow (Spermatophytina) znutřka šlězowych rostlinow (Malvaceae).
Hriby
Hriby maja 80 000 - 100 000 družinow.
Sterkulijowe rostliny
Systematika
Podswójba Sterculioideae wobsahuje po aktualnym stawku dwanaće rodow. Wona wobsahowaše prjedy wjace rodow, kotrež buchu pak hewak zarjadowane.
Prjedy měješe tutón takson rang swójby Sterculiaceae (němsce Sterkuliazeen abo Sterculiaceen). Tuta swójba wobsahowaše wjace rodow a někak 1000 družinow.
Hriby
thumb|300px|Fylogenija hribow
Panchen Lama
thumb|right|300px|Khedrup Je, prěni Panchen Lama Panchen Lama, poprawom Panchen Ringpoche, je po Dalai Lamje druha najwyša awtorita rjada Gelugpa. To je rjad, kotryž knježeše nad Tibetom wot 16. lětstotka hač do 1951. Panchen Lama hraje wosebitu rólu při připóznaću reinkarnacije Dalai Lamy a je zdobom jeho wučer. Mjeno woznamjenja „wulki juwel wučenych“ a je tibetska kontrakcija z pandita (sanskrit: wučeny) a tibetskeho chenpo (wulki).
Naha skalinka
Naha skalinka (Draba dubia) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae).
Kakawowc
W staršich žórłach so swójbje sterkulijowych rostlinow (Sterculiaceae) zarjaduje.
Wosebna nalika
Stejnišćo
Rosće na łuhojtych łukach a na hrjebjowych kromach. Ma radšo mokre, wapnite, stuchło-humosowe pódy.
Kakawowc
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Šćětkojta nalika
Stejnišćo
Rosće na suchich trawnikach, słónčnych zwisach, skłoninach a lěsnych kromach. Preferuje ćopłe, suche, zwjetša wapnite pódy.
Jejkojta tołsćinka
Jejkojta tołsćinka (Crassula ovata) je rostlina ze swójby tučnołopjenakowych rostlinow (Crassulaceae).
Plesawka
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Móškowa róža
Móškowa róža (Rosa tomentella) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Prawa twjerdźenka
Prawa twjerdźenka (Verbena officinalis) je rostlina ze swójby twjerdźenkowych rostlinow (Verbenaceae).
Wopis
Prawa twjerdźenka je jednolětna rostlina abo trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 30 hač 100 cm.
Stołpik je štyrihranity, prosto zrunany a wotstejacy rozhałuzowany.
Łopjena su zubate hač našćěpane a přećiwostejne.
Panchen Lama
Stawizny
Panchen Lama płaći jako reinkarnacija Buddhy Amitabha, Buddhy njepřeměrneho swětła a je z tym jedyn Tulku. To su po buddhistiskej tradiciji w Tibeće bytosće, kotrež buchu wědomje zaso narodźene, zo bychu čućiwym kreaturam pomhali.
Hłowna strona
<templatestyles src="Main Page/minerva.css" />
Prawa twjerdźenka
Stejnišćo
Rosće na drjebiznowych městnach, pućowych kromach, murjach, hrjebjach a mylenych pastwach. Preferuje w prawej měrje suche hač włóžne pódy.
Njenapadny pucherjak
Njenapadny pucherjak (Utricularia australis) je rostlina ze swójby pucherjakowych rostlinow (Lentibulariaceae).
Prawa twjerdźenka
Rozšěrjenje
Rostlina je w Europje rozšěrjena.
Ćećikata nalika
Wopisanje
Kćěje wot junija hač awgusta. Purpurowe abo čerwjene, běle blakate kćenja docpěwaja šěrokosć wot něhdźe 1 cm a steja po dwěmaj hač po dźesaćoch (dwacećoch) w promjenjach. Wone su wot zelenych wysokich łopješkow wobdate. Keluškowe šupizny su kosmate, zelene a nimale tak dołhe kaž keluch. Krónowe łopješka su prědku zubate.
Dagmar Enkelmann
Dagmar Enkelmann (* 5. apryla 1956 w Altlandsbergu) je němska politikarka Lěwicy, kotraž běše wot 2005 do 2013 parlamentariska jednaćelka lěwicarskeje frakcije w zwjazkowym sejmje a je wot 2012 předsydka załožby Rosy Luxemburg.
Njenapadny pucherjak
Wopis
Njenapadny pucherjak ma 12-18 mm dołhu krónu, kotrejež delnja hubka je nimale kruhojta, płono rozšěrjena, zdźěla časćiša.
Prawa twjerdźenka
Wužiwanje
Prjedy so rostlina při železowym předźěłanju do škrěwa daše.
Šwicarska skalinka
Šwicarska skalinka (Draba thomasii) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brassicaceae).
Ćerpjenkowe rostliny
Ćerpjenkowe rostliny (Passifloraceae) su swójba symjencowych rostlinow (Spermatophyta).
Rody
Swójba je do 19 rodow rjadowana z něhdźe 650 družinami:
Ćećikata nalika
Stejnišćo
Rosće na suchich trawnikach, w kerčinach, na lěsnych kromach, pućach, pěskowcowych skłoninach a nadróžnych kromach. Preferuje zwjetša małowapnite pódy.
Njenapadny pucherjak
Systematika
Njenapadny pucherjak bu w lěću 1810 wot Robert Brown prěni raz wopisany, družinowy epitheton australis woznamjenja telko kaž „južny“ a tež je w němskim triwialnym mjenje „Südlicher Wasserschlauch“. Wažne synonymy su Utricularia major a Utricularia neglecta, na kotrymajž bazujetej němskej mjenje Großer Wasserschlauch (major) resp. Verkannter Wasserschlauch (neglecta). Kaž wšě w srjedźnej europje wustupowace družiny, wona słuša znutřka roda k sekciji Utricularia podroda ze samsnym mjenom.
Ćećikata nalika
Rozšěrjenje
Rostlina je w srjedźnej a južnej Europje rozšěrjena.
Hłowna strona
frr:            rue:    szl:
Dagmar Enkelmann
Wotkazaj
[[Kategorija:Politikar (21. lětstotk)
Friedrich Engels
Friedrich Engels (* 28. nowembra 1820 w tehdom pruskim Barmenje (dźensa měšćanski dźěl Wuppertala); † 5. awgusta 1895 w Londonje) bě němski politikar, předewzaćel, filozof a historikar. Je zhromadnje z Karlom Marxom rewolucionarnu socialnu towaršnostnu teoriju wuwił, kotraž so dźensa marxizm mjenuje.
Panchen Lama
Stawizny
Institucija Panchen Lamy bu w 17. lětstotku w Tibeće załožena. Titul steji w zwisku z wuznamnym a připóznatym buddhistiskim wučerjom Lobsang Choekyi Gyaltsen, předstejićerjom klóštra Tashi Lhunpo a wučerjom 4. a 5. Dalai Lamy. Po jeho smjerći w starobje 92 lět spózna 5. Dalai Lama (Ngawang Lobsang Choegyen) wulki wuznam swojeho wučerja a wozjewi, zo budźe tutón přez reinkarnaciju jako Panchen Lama swoje spirituelne dźěło dale wjesć.
Wosebna nalika
Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena.
Zelenojta krušwička
Zelenojta krušwička je rostlina ze swójby krušwičkowych rostlinow łaćonsce: Pyrola chlorantha, Pyrolaceae).
Panchen Lama
Stawizny
Choekyi Gyaltsen bu 4. Panchen Lama mjenowany, dokelž so třo dalši tibetscy wučency jako starše reinkarnacije spóznachu.
Aktualna kontrowersa
Aktualny nošer titula 11. Panchen Lamy je po měnjenju wjetšiny Tibećanow Gedhun Choekyi Hyima (*25. apryla 1989). Připóznaty bu wón 14. meje 1995 w starobje 6 lět přez tučasneho 14. Dalai Lamu. Tři dny po tym wotwjedźe chinska policija jeho a swójbu. Hakle lěto po tym twjerdźeše chinske wjednistwo, zo je hólc „na próstwu jeho swójby“ pod chinskim dohladom, dokelž „bě jeho wěstota wohrožena. Wobsteješe strach, zo bychu jeho separatisća zawlekli.“
Hač dotal zadźěwaše China wšěm pospytam internacionalnych organizacijow z nim kontakt nawjazać. Tuž njeje jasnje, hdźe a w kajkich wobstejnosćach wón a jeho swójba tučasnje su. Choekyi Nyima płaći jako najmłódši politiski jaty swěta.
Wosmeho decembra 1995 pomjenowa chinske knježerstwo z wunućenym přihłosowanjom dźěla tibetskeho klerusa po jednym ritusu z 18. lětstotka druheho hólca z mjenom Gyiancain Norbu jako Panchen Lamu, hačrunjež China sama nabožinske pozicije wotpokazuje. Nimo toho je Dalai Lama jenička awtorita, kotraž móže reinkarnaciju Panchen Lamy připóznać.
Tuka so, zo chinscy knježićeljo titul za stronskopolitiske zaměry wužiwaja a zo chcedźa sebi wliw na wuzwolenje přichodneje reinkarnacije Dalai Lamy zawěsćić.
Blěda maslenka
Blěda maslenka (Ranunculus sardous) je rostlina ze swójby maslenkowych rostlinow (Ranunculaceae).
Panchen Lama
Aktualna kontrowersa
Tutón zasadźeny Panchen Lama, kotryž njebydli w Tashilhunpo-klóštrje w Xigazê, ale w Pekingu, so skoro wot žanych Tibećanow njepřipóznaje.
Friedrich Engels
Friedrich Engels napisa zažnu skicu ke kritice politiskeje ekonomije, kotraž je Marx sobu wobwliwował. W lěće 1848 publikowaštaj Komunistiski manifest.
Zawodne edicije
thumb|Młody Friedrich Engels
Rjapkata plesawka
Rjapkata plesawka (Moehringia trinervia) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Wopisanje
Rjapkata plesawka je jednolětna rostlina abo trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 10 hač 30 cm.
Stołpik je postupowacy a krótko kosmaty.
Łopjena su přećiwostejne a docpěwaja dołhosć wot 6 hač 30 cm. Wone maja tři, rědko pjeć bóčnych nerwow. Delnje łopjena su dołho stołpikate, mjeztym zo hornje łopješka su krótko stołpikate, jejkojte a kónčkojte. Wone so w přez-swětle punktowane zdaja.
Kćěje wot meje hač julija. Běłe kćenja su njenahladne, docpěwaja šěrokosć wot 5 hač 6 mm a steja w rozporach abo po wjacorych na kóncu hałuzy. Keluškowe łopješka su třinerwne, krótko kosmate a dwójce tak dołhe kaž njerozdźělene krónowe łopješka.
Stejnišćo
Rosće w lisćowych a jehlinowych lěsach z podrostom, na lěsnych wosykach a na lěsnych pućach. Preferuje zwjetša bjezwapnowe, čumpate hlinjane pódy.
Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena, při čimž w juhu jenož w horinach wustupuje.
Merkur
Merkur (symbol: ) je słóncu najbliši planet. Ma radius 2439.7 km a wolumen 6.08272×1010 km3. Temperatura so tu pohibuje wot −180 °C do 500 °C.
Alpha
Alpha (starogrjekski ἄλφα, dźensniši Grjekski Άλφα; majuskla Α, minuskla α) je prěni pismik grjekskeho alfabeta a ma numerisku hódnosć wot 1.
Pochad
Znamješko pochadźa wot fenicikeho pismika -alef, kotryž je zaso originalnje byču hłowu zwobraznjował. Jeli so wulki alfa na hłowu staji abo małki wokoło 90 stopnja přećiwo směrej časnika wjerće, móže so hišće jara derje byču hłowu spóznać.
Wotpowědniki
Z njeho je łaćonski a pochadźał.
Běła maslenka
Běła maslenka (Ranunculus aconitifolius) je rostlina ze swójby maslenkowych rostlinow (Ranunculaceae).
Wopis
Běła maslenka je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 20 hač 50 cm.
Stołpik je zrunany a hałuzojty.
Łopjena
Łopjena su rukojte a pjećdźělne hač sydomdźělne. Spódnje łopjena su dołho stołpikate, mjeztym zo stołpikowe łopjena sedźace su. Jich wotrězki su šěroko jejkojte a nimale hač do kónca zubate. Srjedźny wotrězk je krótko stołpikaty.
Kćenja
Kćěje wot meje hač julija. Běłe kćenja docpěwa wulkosć wot 1 hač 2,5 cm a steja w pakići. Jich stołpiki su kosmate. Keluškowe łopjena su zwonka často čerwjenje přeběžane a zahe wotpadnu.
Stejnišćo
Rosće na rěčnych brjohach, žórłowych městnach, hnojenych włóžnych łukach a w swětłych włóžnych lěsach. Preferuje silikatne pódy.
Rozšěrjenje
Rostlina je w horinach srjedźneje a južneje Europy, w Alpach hač do wysokosćow wot 2600 m, rozšěrjena.
Přetoržnička
Přetoržnička (Herniaria) je ród ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Niska rězna
Niska rězna (Carex supina) je rostlina z podroda wšelakokłóskatych rěznow ze swójby cachorowowych rostlinow (Cyperaceae).
Jednokwětkata krušwička
Jednokwětkata krušwička (Moneses uniflora) je rostlina ze swójby krušwičkowych rostlinow (Pyrolaceae).
Płótna róža
Płótna róža (Rosa corymbifera) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae) a domjaca róžowa družina.
Wopis
Kćenja su často běłojte.
Ćerpjenka
Ćerpjenka (Passiflora) je ród ze swójby ćerpjenkowych rostlinow (Passifloraceae). Dalše serbske ludowe mjeno je matrownica.
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Blušćojta maslenka
Blušćojta maslenka (Ranunculus hederaceus) je rostlina ze swójby maslenkowych rostlinow (Ranunculaceae).
Rutownikowe rostliny
Wobsahuje sćěhowace rody:
Namódra rězna
Namódra rězna (Carex flacca, syn. Carex glauca Scop.) je rostlina z podroda wšelakokłóskatych rěznow ze swójby cachorowowych rostlinow (Cyperaceae).
Prawy kakawowc
W staršich žórłach so swójbje sterkulijowych rostlinow (Sterculiaceae) zarjaduje.
Namódra rězna
Wopis
Namódra rězna docpěwa wysokosć wot 20 hač do 60 cm.
Łopjena
Proste, rynojte, namódry zelene łopjena docpěwaja šěrokosć wot 2 hač do 5 mm.
Kćenja
Kćěje wot meje hač do julija. Kłosy su wšelako formowane. Muske kłosy su šwižne a steja po dwěmaj hač po štyrjoch a su nakónčne, mjeztym zo žónske kłosy su walcojte a docpěwaja dołhosć wot 2 hač do 3 cm a steja na 3-8 dołhich stołpikach. Nošne łopjena su lisćojte, při čimž delnje nošne łopješko kónčk kwětnistwa docpěwa.
Płody
Płodowe hadźicy su brune hač čorne, na woběmaj bokomaj zhorbjene a njesu jasny pysčičk.
Rozšěrjenje
Rostlina je w Europje rozšěrjena.
Črijki
Črijki (Aconitum) su ród ze swójby maslenkowych rostlinow (Ranunculaceae).
Družiny
Ród wobsahuje něhdźe 400 družinow, mjez kotrymiž su sćěhowace:
ARTE
thumb|250px|ARTE w Straßburgu
ARTE (skrótšenka za Association Relative à la Télévision Européenne) je rozhłosowy wustaw ze sydle w Strasbourgu (hłowne sydło), w Baden-Badenje a Issy-les-Moulineaux blisko Parisa. Dźěła w němsko-francosku kooperaciju.
Wusyłanski spočatk bě 30. meje 1992. Na rozhłosowym wustawje su sćelaki ARD, ZDF a ARTE FRANCE wobdźělene. ARTE je zjawno-prawniski a spartowy sćelak.
Programowe ćežišća su kultura a europski temy.
Kirgiska
Kirgiska (serbsce tež Kirgizistan, Kirgistan abo Kirgiziska; Кыргыз Республикасы/Kyrgys Respublikasy,  Киргизская Республика/Kirgizskaja Respublika) je nutřkokrajny stat w srjedźnej Aziji, kotryž bě hač do lěta 1991 z dźělom Sowjetskeho zwjazka. Hłowne a zdobom najwjetše město je Biškek, prjedy Frunze.
Geografija
mini|left|Satelitowy wobraz Kirgiskeje Susodne kraje su Kazachstan na sewjeru, Chinska na juhowuchodźe, Tadźikistan na juhozapadźe a Uzbekistan na zapadźe. Kirgiska leži we wysokich horinach Tien Šan, kotrychž najwyši wjeršk je Dźengiš Čokusu (prjedy Pik Pobjedy; ). Při tadźikiskej hranicy na juhu přeńdźe kirgiske horiny do Pamira. Ratarstwo je jenož na 20% krajneho teritoriju docyła móžne. Ludnosć bydli předewšěm w dole rěki Čuj na sewjeru a we Ferganskej dolinje při hornim běhu Syrdarje na zapadźe kaž tež wokoło wulkeho jězora Ysyk-kol na sewjerowuchodźe Kirgiskeje. Přeco zaso je Kirgiska wot ćežkich zemjerženjow potrjechena.
Rěče
Statna rěč Kirgiskeje je kirgišćina, kazachšćinje a uzbekšćinje podobna turkska rěč. Jako druha hamtska rěč je rušćina připóznata, kotraž hraje wosebje wot sowjetskeje doby wulku rólu.
Fonem
Fonemy su předmjety rěčewědneje discipliny fonologija. Wone su najmjeńše woznam rozeznawace, nic pak woznam nošace jednotki rěčneho systema. To rěka, zaměnimy-li w słowje jedyn fonem na druhi, změni so woznam słowa, na př. boł – poł abo hraj – hrał, abo so woznam dospołnje zhubi, na př. bramaty – pramaty.
Fonemy njesměmy pak zaměnić ze zwukami (grj. fonami). W słowomaj Hana [hana] – Hanka [haŋka] njejedna so w padźe ŋ wo samostatny fonem, ale wo zwukowu wariantu fonema n. Zwukowe warianty jednoho fonema, tak mjenowane alofony, su wotwisne wot fonetiskeje wokoliny, to rěka wot předchadźaceho a/abo sćěhowaceho zwuka, a wot indiwidualneho abo regionalneho wurěkowanja. Fonem je potajkim abstraktna jednotka skupiny přiwuznych zwukow (alofonow).
Jeli chcemy zwěsćić, hač stej dwaj zwukaj pak alofonaj samsneho fonema pak rozdźělnej fonemaj, dyrbimy namakać tak mjenowany minimalny porik: słowje, kotrejž so jenož w tutymaj zwukomaj rozeznawatej, na př. kutlić – wutlić.
Rozeznawamy fonemy wot grafemow, kotrež pismikam wotpowěduja. W padźe „w“ a „ł“ jedna so wo jedyn fonem, ale wo dwaj grafemaj.
Rutownik
Rutownik (Peganum) je ród ze swójby Nitrariaceae.
Po někotrych žórłach so do swójby rutownikowych rostlinow (Zygophyllaceae) zarjaduje.
Wowča rutwica
Wowča rutwica (Achillea millefolium) je rostlina ze swójby zestajenkow, z roda rutwicow.
150px|right|thumb|Kćenja 150px|right|thumb|Kćenja |150px|right|thumb|[[Symjo|Symjenja]] thumb|300px|Ilustracija (Otto Wilhelm Thomé, 1885)
Etymologija
Botaniske mjeno „Achillea“ wotwodźuje so wot grjekskeho rjeka Achilles.
Wopis
Wowča rutwica je wjacelětna, zelišćowa rostlina. Rostlina dosahuje wysokosć wot 60 cm. Rostlina je zymokruta.
Pjerita łopjena su ćmowozelene.