cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kirnitzsch
Wona wužórli so we Łužiskich horinach w Šluknovskim wuběžku na samym sewjeru Čěskeje zapadnje wjeski Studánka na teritoriju města Warnoćicy a běži potom hłownje do zapadneho směra přez městačko Krásná Lípa. Za wjesku Kyjov zastupi do wuskeje, hłubokeje wudrjeńcy mjez skałami Połobskich pěskowčin (Čěskeje Šwicy). Tam twori rěčka na wósom kilometrach – hač do něhdyšeje hraničneje wjeski Hinterdittersbach – statnu hranicu mjez Němskej a Čěskej. Na němskim boku wjedźe statna dróha 165 (Zebnica–Žandow) přez Kirnitzschowy doł. W Žandowje běži rěka přez Kurowy park nimo kliniki a wuliwa so naposledku wosrjedź města do Łobja.
Wuska wudrjeńca rěki je na woběmaj bokomaj hranicy woblubowane wulětnišćo. Mjez Lichtenhainskim wodopadom a Žandowom jězdźi wot lěta 1898 tramwajka, kotraž słuži předewšěm turistam.
Stawizny
Wot srjedźowěka hač do 20. lětstotka wužiwachu Kirnitzsch za pławjenje drjewa z hustych lěsow Čěskeje a Sakskeje Šwicy do Žandowa. Wokolina na woběmaj brjohomaj rěčki njebě krajiny dla na nadróžnu syć přizamknjena, tak zo bě rěka jenički puć za transportowanje drjewa. Najwažniši woteběrar drjewa bě Sakski kralowski dwór w Drježdźanach, přetož měješe krajny knjez (kurwjerch a pozdźišo kral) předprawo na pławjenje w Sakskej Šwicy kaž tež na čěskej stronje mjezy. W Kirnitzschowej wudrjeńcy stwarichu wjacore přepławy, zo bychu polóžili pławjenje. Hakle pozdźišo nastachu tež puće a skónčnje dróha.
Při rěce dźěłachu w zašłosći cyłkownje 16 młynow, předewšěm rězanske, ale tež papjerniki.
Lisćina kulturnych pomnikow w Nutřkownym měsće (A–N)
thumb|Połoženje Nutřkowneho města w Budyšinje Lisćina kulturnych pomnikow w Nutřkownym měsće wobsahuje připóznate kulturne pomniki Budyskeho měšćanskeho dźěla Nutřkowne město, kotrež su w pomnikowej lisćinje Sakskeho krajneho zarjada za pomnikoškit zapisane (staw: 15. apryla 2014). Na tutej stronje namakaja so kulturne pomniki z adresami wot A do N. Pomniki z adresami wot P do Z su tam.
Lisćina kulturnych pomnikow w Nutřkownym měsće (A–N)
Dale: Lisćina kulturnych pomnikow w Nutřkownym měsće (P–Z)
Krasnoselkup
Krasnoselkup ( Красноселькуп) je wjes w aziskim dźělu Ruskeje federacije.
Běła brěza
Běła brěza (Betula pendula; syn.: B. alba, B. verrucosa) je štom ze brězowych rostlinow (Betulaceae). Dalše serbske mjeno je suchopódna brěza.
Krasnoselkup
Sydlišćo je so w lěće 1937 załožiło a ma wot lěta 2004 měšćanske prawa.
Běła brěza
Wopis
Běła brěza je zhorbjeny hač přewisowacy štom, kotryž docpěje wysokosć wot 25 (20-30) m.
Skora je běła, hładka a ma papjeroćeńke worštki. Hałuzy su zhibnjene.
Łopjena
Łopjena su njekosmate, třiróžkate abo rutojte, docpěja dołhosć wot 3 hač 7 cm.
Kćenja
Kćěje wot apryla hač meje. Muske wurlički docpěja dołhosć wot 3 hač 6 (10) cm. Žónske wurlički docpěwaja dołhosć wot 1,5 hač 3 cm.
Płody
Małke worjechowe płody maja dwě, 2 šěrokej přewidnej křidlešce, kotrež su 2- hač 3-króćne tak šěroke kaž worjech.
Stejnišćo
Rosće w swětłych, lisćowych a jehlinowych lěsach, na suchich pastwach, holach a pustych płoninach. Preferuje skerje małobazowe, zwjetša suche, kisałe pódy z niskim podźělom na wutkach.
Rozšěrjenje
Rostlina je w sewjernej Europje rozšěrjena.
Lauske
Lauske je němske mjeno slědowaceju łužiskeju wsow:
Genua
Genua ( Genova) je wulkoměsto na sewjerozapadźe Italskeje. Nadeńdźe so při Ligurskim morju, dźělu Srjedźneho morja w regionje Ligurska a je jeje stolica. W srjedźowěku bě město ze srjedźišćom mócneje republiki, kotraž měješe kolonije w cyłym srjedźomórskim rumje kaž tež při Čornym morju. Genua ma něhdźe 600.000 wobydlerjow w měsće samym a wokoło 1,5 milionow w metropolowym rumje.
W lěće 2004 bě město hromadźe z francoskim Lille kulturna stolica Europy.
Najznaćiši syn Genuwy bě wotkrywar Christoph Kolumbus (wok. 1451–1506). Nimo toho pochadźachu štyri bamžojo z města, a to Innocenc IV. (~1195–1254), Hadrian V. (~1215–1276), Innocenc VIII. (1432–1492) a Benedikt XV. (1854–1922).
Heilbronn
Heilbronn je němske wulkoměsto na sewjeru Badensko-Württembergskeje. Ze 122.000 wobydlerjemi je wone sedme najwjetše město zwjazkoweho kraja. Heilbronn nadeńdźe so nad Neckarom něhdźe połsta kilometrow sewjernje krajneje stolicy Stuttgarta a twori swójski měšćanski wokrjes a zdobom zarjadniske sydło Heilbronnskeho wokrjesa.
Arnošt Muka
thumb|upright|Dr. Arnošt Muka, 1896 Dr. Arnošt Muka (němsce Ernst Mucke; * 10. měrca 1854 we Wulkim Wosyku; † 10. oktobra 1932 w Budyšinje) bě serbski slawist, spisowaćel, ludowědnik a aktiwist za serbske nowinarstwo kaž tež kulturne žiwjenje. Bě załožer Serbskeho muzeja.
Žiwjenje
thumb|upright|Mukowy row na Michałskim kěrchowje Arnošt Muka narodźi so jako najstarši syn kublerja Jan Jurij Muka a jeho žony Marja Mitašec na ryćerkuble we Wulkim Wosyku (Wjesna dróha čo. 2), kotryž ležeše tehdy při zapadnej kromje hornjoserbskeho rěčneho ruma. Studowaše wot lěta 1874 hač do 1879 slawistiku, teologiju a filologiju w Lipsku a bu jako wučer wukubłany. Wot 1880 hač do 1883 dźěłaše Muka jako wučer na Budyskim gymnaziju, po tym najprjedy w Kamjenicy a wot 1887 w Freibergu. Wot 1901 bě wón profesor. W lěće 1916 so Muka do Budyšina wróćeše.
Nastupajo literaturu a nowinarstwo, Muka bě wudawaćel wubraneje zběrki twórby Handrija Zejlerja, redaktor časopisa Łužica a Časopisa Maćicy Serbskeje (1894–1932). Wažnej na polu slawistiki stej wosebje Mukowa Statistika Łužiskich Serbow a Słownik delnjoserbskeje rěči.
K prěnjemu razej woženi so Muka w lěće 1881, jeho mandźelska pak 1893 zemrě. W lěće 1909 so z Aloisiu Valentinu Irmelovej woženi, mjenowanej Losku. Po swojej smjerći bu Muka na swoje přeće najprjedy na Budyskim Hrodźišku pochowany, blisko Smolerjec swójbneho rowa. W nalěću 1934 da jeho wudowa Mukowe powostanki na Michałski kěrchow přewjezć, hdźež bě sej swójbny row kupiła. Loska Mukowa bu po swojej smjerći dnja 23. oktobra 1944 poboku swojeho mandźelskeho pochowana.
Česćowanja
Muka bě lawreat serbiskeho Rjada Swj. Save, ruskeho Rjada Swj. Stanisława, čornohórskeho Rjada Danila, ruskeho Rjada Swj. Hany III. rjadownje a sakskeho Albrechtoweho Rjada. W Budyšinje kaž tež w Choćebuzu je dróha po nim pomjenowana.
1293
1293 bě normalne lěto z 365 dnjemi.
Korla Awgust Kalich
mini|upright|Korla Awgust Kalich
Korla Awgust Kalich ( Karl August Kalich; * 10. julija 1844 w Lutyjecach, † 12. septembra 1900 we Woseču) bě serbski ewangelski farar a doktor filologije kaž tež z předsydu Maćicy Serbskeje w lětomaj 1894/95.
Narodźi so jako syn žiwnosćerja w Lutyjecach pola Hodźija a wopytowaše wot 1858 do 1865 Budyski gymnazij. Po tym studowaše w Lipsku ewangelsku teologiju. Po studiju skutkowaše najprjedy jako farar w Hornim Wujězdźe (1872–81) a wot 1881 při Michałskej cyrkwi w Budyšinje. Wot 1895 hač do swojeje smjerće 1900 běše z fararjom a superintendentom we Wošecu.
W serbskim ewangelskim cyrkwinskim žiwjenju zastawaše wšelake zastojnstwa, tak nawjedowaše na přikład Serbske kandidatske towarstwo. W lěće 1865 zastupi do Maćicy Serbskeje a běše wot 1882 do 1894 jeje městopředsyda, 1894/95 tež předsyda.
10. decembra
10. decembra abo '''10. hodownika''' je 344. dźeń gregorianiskeje protyki (345. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 21 dnjow hač do kónca lěta.
19. lětstotk
thumb|120px|Ada Lovelace (* 1815) thumb|120px|Wilhelm Bode (* 1845)
thumb|120px|Nelly Sachs (* 1891)
Do 19. lětstotka
thumb|120px|William Gilbert († 1603) thumb|120px|Karl Drais († 1851) thumb|120px|Alfred Nobel († 1896)
20. lětstotk
thumb|120px|Karl Barth († 1968)
Józefów (gmejna Czerniewice)
Józefów je wjes w Pólskej.
Józefów leži w srjedźnej Pólskej, we łódźskim wojewódstwje. Wjes ke gmejnje Czerniewice słuša.
<br style="clear:both;" />
Chusej
Chusej ( Kausche) je wjes w Delnjej Łužicy a měšćanski dźěl Drjowka we wokrjesu Sprjewja-Nysa.
Prěnjotna wjeska naspomni so prěni raz pisomnje w lěće 1527 jako Klausche a bu w lěće 1995 za brunicowu jamu Wjelcej-juh přesydlena.
Wobydlerstwo a rěč
Po Mukowej Statistice Łužiskich Serbow měješe Chusej srjedź 1880tych lět cyłkownje 220 wobydlerjow, z kotrychž běchu 150 Serbja (68 %). Arnošt Černik zliči w 1950tych lětach jenož hišće dweju (wot 936) wobydlerjow, kiž serbsce rěčeštaj.
Wokrjes Habolski kraj
Wokrjes Habolski kraj ( Landkreis Havelland) je braniborski krajny wokrjes mjez Berlinom a Łobjom, kiž wobsteji wot 6. decembra 1993 a ma něhdźe 153.000 wobydlerjow na přestrjeni wot 1.727 km². Sydło krajnoradneho zarjada je Rathenow.
Geografija
Habolski kraj mjezuje z wokrjesomaj Ostprignitz-Ruppin na sewjeru a Hornja Habola na sewjerowuchodźe, z Berlinom w samym wuchodźe, z bjezwokrjesnymaj městomaj Podstupim a Branibor kaž tež z wokrjesom Podstupim-Srjedźna marka. na zapadźe ležitej saksko-anhaltskej wokrjesaj Jerichowski kraj a Stendal.
Města a gmejny
(staw wobydlerstwa: )
Waliziska šěrawka
Waliziska šěrawka (Koeleria vallesiana) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Lawska wěža
thumb|Lawska wěža (naprawo) a Mniša bašta
Lawska wěža ( Lauenturm) je dźěl historiskeho měšćanskeho wobtwjerdźenja Budyšina. Steji při južnej kromje stareho města na zapadnej stronje Nutřkowneje Lawskeje hasy, wjedźaceje wot Mosta měra k radnicy. 53 metrow wysoka wěža dósta swoje mjeno wot lawa, woponoweho zwěrjeća Čěskeho kralestwa, dokelž pućowar z Budyšina do směra na Čěsku město přez Lawske wrota wopušćeše.
Stawizny
Staroba wěže hodźi so mjez druhim na jeje klocatej, štyriróžkatej podobje spóznawać. Młódše wěže natwarichu so zwjetša w kulowatej formje, zo bychu so třělwa lěpje wobsuwali. Jenički přistup do wěže běše prěnjotnje wot woborneje chódby sem, durčka při hasy hakle pozdźišo nasta. Hač do dźensnišeho dawa zwjazk mjez druhim poschodom susodneho domu a wěžu přez 3 metry sylnu murju. Wot srjedź 16. lětstotka wužiwaše so wěža jako jastwo wysokeje wěstoty a mjenowaše so we wobchadnej rěči jako "Prusa". Kamjentny podtwar wěže měješe wot lěta 1615 drjewjany nadtwar, kotryž so při wulkim wohenju lěta 1720 zniči. Nowa hawba so hakle po 20 lětach dotwari. Mjez 1615 a 1865 zwonješe we wěži připrawjeny hodźinski zwón pola kóždeho wotprawjenja.
thumb|Lawske hrjebje a Lawska wěža wokoło lěta 1905 Runje kaž tamne wrotowe wěže Budyšina měješe tež Lawska wobtwjerdźenski předtwar, kotryž tworješe ze štyrjoch jednotliwych wrotow wobstejacy južny přistup do města. Před wobtwjerdźenjom namakachu so měšćanske hrjebje (Lawske hrjebje), přez kotrež wjedźeše najprjedy ćahawy móst a nanajpozdźišo wot lěta 1700 kruty móst. Wotrězk w bliskosći Lawskeje wěže bě wosebje sylnje wobtwjerdźeny, dokelž so tam hrjebje započachu, kotrež wobjimachu cyłu wuchodnu stronu města hač k Šulerskej wěži. Porno tomu zakitowaše so zapadna strona Budyšina přez nahły skały Sprjewineho doła. Přechodźišćo mjez woběmaj zakitowanskimaj wotrězkomaj bě w padźe woblěhowanja města wosebje wohrožene, čehoždla bě Lawska wěža jedne wot najwažnišich wobornych twarjenjow města.
Mjez 1827 a 1858 so Lawske wrota krok po kroku wottorhachu, zo by so wobchad mjez nutřkownym a wonkownym městom wolóžił. Při južnej stronje wěže připrawi so w lěće 1913 wot Walthera Hauschilda stworjena šěsć metrow wysoka jěcharska postawa sakskeho krala Alberta I. Kónc Druheje swětoweje wójny zniči so hawba Lawskeje wěže w běhu Bitwy wo Budyšin k druhemu razej dospołnje a bě hač do lěta 1956 zaso rekonstruowana. W lětomaj 1990/91 so wěža k dotal poslednim razej saněrowaše.
Baja
W starej Budyskej baji rěka, zo bě w dawnych časach na městnje Lawskeje hasy a wěže dźiwizna, w kotrejž stejachu hoberske štomy a běchu dźiwje zwěrjata žiwe, mjez druhim lawy, kotrež so tehdy němsce hišće Leuen mjenowachu. Z toho je so mjeno Leuengasse a pozdźišo Lauengasse wuwiło.
Płonopłodowy jabrik
Płonopłodowy jabrik (Callitriche platycarpa) je rostlina ze swójby putnikowych rostlinow (Plantaginaceae).
Po někotrych žórłach so do swójby jabrikowych rostlinow (Callitrichaceae) přirjaduje.
Tazowskij
Tazowskij ( Тазовский) je sydlišćo w aziskim dźělu Ruskeje federacije.
Leži při rěce Taz w Awtonomnym wokrjesu Jamalskich Nencow něhdźe 530 kilometrow wuchodnje Salecharda.
Ma něhdźe sydom tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1883 jako wjes Chalmer-Sede załožiło.
Suworow
Suworow je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Tula. Ma něhdźe 18 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1949 załožiło a ma wot lěta 1954 měšćanske prawa.
Malećicy
Malećicy ( Maltitz) su hornjołužiska wjes we wuchodźe Budyskeho wokrjesa, kotraž słuša z lěta 1993 k městu Wóspork.
Leža w hornjołužiskich honach na lěwym boku Lubaty něhdźe dźesać kilometrow sewjernje Lubija a 18 kilometrow wuchodnje Budyšina při hranicy mjez Budyskim a Zhorjelskim wokrjesom. Susodne wsy su Křišow na sewjerowuchodźe, Łuwoćicy a Nosaćicy na juhu kaž tež Žarki za Wósmužowej horu na zapadźe. Na sewjerozapadźe namaka so Wósporske stare město.
Stawizny
Wjes naspomni so k prěnjemu razej w lěće 1245 jako sydło knjeza Fridericus de Maltiz. W lěće 1364 bu wodowy hród naspomnjeny. Ležownostne knjejstwo měješe tamniše ryćerkubło. Ewangelscy wěriwi přisłušeja hižo ze 16. lětstotka Křišowskej wosadźe, tak zo dyrbjachu mjez 1815 a 1945 přeco ducy kemši prusko-saksku hranicu přeprěkować. Wot lěta 1895 mějachu Malećicy zastanišćo při železniskej čarje Lubij–Wóspork, kotraž so 1903 hač do Barta a 1906 hač do Radworja podlěši, hdźež bě z čaru Budyšin–Wojerecy zwjazana. W lěće 1972 bu wosobowy wobchad zastajeny a 1973 so čara mjez Lubijom a Bartom zawrě.
Po Mukowej statistice mějachu Malećicy we 1880tych lětach 373 wobydlerjow, mjez nimi 188 Serbow (50 %) a 185 Němcow. Arnošt Černik zwěsći 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa Malečanskeje gmejny wot jenož hišće 7,1 %.
mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Malećic (2018)
British National Party
British National Party je nacionalistiska strona w Zjednoćenym kralestwje, kotraž bu 1982 załožena. Předsyda je Nick Griffin.
Wona ma jednoho zapósłanca w europskim sejmje.
Kaliforniska
Kaliforniska ( a California, jendźelsce ) je zwjazkowy stat Zjednoćenych statow Ameriki. Je to na ludnosć najwjetši a na přestrjeń po Alasce a Texasu třeći najwjetši zwjazkowy stat. Leži na juhozapadźe Zjednoćenych statow Ameriki při brjoze Ćicheho oceana.
Mjezuje na sewjeru z Oregonom, na sewjerowuchodźe z Nevadu, na wuchodźe z Arizonu a na juhu z mexiskim statom Baja California („Delnja Kaliforniska“). Štyri najwjetše města su Los Angeles (3,8 mio. wobydlerjow), San Diego (1,3 mio.), San José (950.000) a San Francisco (805.000), hłowne město je pak Sacramento. Najwyši dypk je Mount Whitney (4418 m) w horinach Sierra Nevada. Death Valley słuša k najhorcišim městnam na swěće.
přiwza so dnja 9. septembra 1850 jako 31. stat do unije a ma přimjeno „The Golden State“ („złoty stat“).
W lěće 2007 měješe 57,4 % wobydlerstwa jendźelšćinu za maćeršćinu a 28,5 % španišćinu.
Donin
Donin je město w Sakskej. Leži při rěce Mohilnicy we wokrjesu Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory a ma něhdźe šěsć tysac wobydlerjow.
Małe B při Sprjewi
thumb|Filmowe logo Małe B při Sprjewi (němsce Kleines B an der Spree) je image-film wo Budyšinje, kotryž je w lěće 2009 pod nawodnistwom Budyskeho Kamjentneho doma a z pomocom Sakskeho wukubłanskeho a wupruwowanskeho kanala (SAEK) nastał. W filmje wjedźe Budyšan Franz (Paul H. Fischer) jeho znatu Paulu (Hanna Pansec) přez město a pokaza jej wšelakore zajimawosći. Na tute wašnje předstaji film město Budyšin, jeho wobydlerjow, młodźinsku kulturu a Serbow, jich mytiske bytosći Wódny muž (Julijan Nyča) a Připołdnicu (Anne Albinus) kaž tež serbšćinu.
Nimale wšitcy předstajerja a sobudźěłaćerja běchu Budyscy młodostni; režiser bě Michael Linke. „Małe B při Sprjewi“ je dobyło sakske krajne myto Srjedźnoněmskeho rozhłosoweho myta.
Mallorca
Hłowne město kupy je Palma, kotraž ma někak štyri sta tysac wobydlerjow. Hamtskej rěči stej katalanšćina a španišćina; domoródny Mallorcaski dialekt je warianta prěnjeje.
Kropačk
Kropačk (Primula) je ród ze swójby kropačkowych rostlinow (Primulaceae).
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Susuman
thumb|left Susuman ( Сусуман) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w Sibirskej w Magadanskej oblasći něhdźe 400 kilometrow sewjerozapadnje Magadana.
Ma něhdźe štyri tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1934 załožiło a ma wot lěta 1964 měšćanske prawa.
Delnja Sakska
Delnja Sakska ( Niedersachsen, Neddersassen) je zwjazkowy kraj z něhdźe wósom milionami wobydlerjow, kotryž leži mjez Smolinami a Sewjernym morjom na sewjerozapadźe Němskeje. Po přestrjeni je po Bayerskej druhi najwjetši kraj Zwjazkoweje republiki Němska. Jeho hłowne město je Hannover.
Orša
thumb|left
Orša ( a ) je wulkoměsto we Wicebskej oblasći na wuchodźe Běłoruskeje. Je zarjadniske sydło Oršanskeho rajona.
Delnja Sakska
Geografija
Delnja Sakska mjezuje ze Schleswigsko-Holsteinskej, Hamburgom a Mecklenburgsko-Předpomorskej na sewjerowuchodźe, z Braniborskej a Saksko-Anhaltskej na wuchodźe, z Durinskej a Hessenskej na samym juhowuchodźe, ze Sewjerorynsko-Westfalskej na juhu a z Nižozemskej na zapadźe. Na sewjeru twori pobrjóh Sewjerneho morja přirodnu mjezu. Tež Wuchodofriziske kupy słušeja k Delnjej Sakskej.
Přez Delnju Saksku běži rěka Łobjo, kotraž tworja hranicu ze Schleswigsko-Holsteinskej, Hamburgom, Mecklenburgsko-Předpomorskej a Braniborskej, kaž tež rěki Weser, Aller a Ems.
Orša
Leži při rěce Dnjepr něhdźe 80 kilometrow južnje Wicebska a je wažne wobchadne křižowanišćo.
Delnja Sakska
Města
Najwjetše města Delnjeje Sakskeje su:
Orša
Ma něhdźe 116 tysac wobydlerjow.
Delnja Sakska
Stawizny
Delnja Sakska je so w lěće 1946 załožiła.
Mjena sydlišćow
W Delnjej Sakskej eksistuja někotre mjena sydlišćow (Lüchow, Wustrow, Bardowiek), kotrež pochadźa ze słowjanskeje rěče. Tuta słowjanska rěč hižo njeeksistuje, ale bě přiwuzna z kašubšćinu, pólšćinu, ale tež ze hornjoserbšćinu, delnjoserbšćinu, čěšćinu a słowakšćinu. Słuša k lechiskej skupinje zapadosłowjanskich rěčow. Ale su tam tež mjena němskeho pochada.
Čajowc
Čajowc (Thea) je podród ze swójby čajowcowych rostlinow (Theaceae).
Izjum
thumb|left
Izjum je město w Charkiwskej oblasći na Ukrainje. Leži při rěce Sewerski Donec něhdźe 115 kilometrow juhowuchodnje Charkiwa.
Ma něhdźe 50 tysac wobydlerjow.
Šiškaty jabrik
Po někotrych žórłach so do swójby jabrikowych rostlinow (Callitrichaceae) přirjaduje.
Oblasć Kurgan
Oblasć Kurgan ( Курганская область/Kurganskaja oblast) je oblasć w aziskim dźělu Ruskeje. Leži w płonej stepowej krajinje w samym juhozapadźe Sibirskeje, při kromje Zapadosibirskeje nižiny a mjezuje w juhu z Kazachstanom. Jeje zarjadniske sydło a z 328.000 wobydlerjemi jeničke wulkoměsto je Kurgan. Dalšej wjetšej měsće stej Šadrinsk (77.000 wobydlerjow) a Šumicha (17.000).
W lěće měješe Oblasć Kurgan  wobydlerjow. Z nich běchu 90,4 % Rusojo, 1,9 % Tatarojo, 1,4 % Baškirojo a 1,3 % Kazachojo.
Gogolow
Gogolow ( Groß Gaglow) je wjes w Delnjej Łužicy a wot 19. septembra 2004 měšćanski dźěl Choćebuza. Ma někak 1400 wobydlerjow a nadeńdźe so na juhu měšćanskeho teritorija při awtodróze 15. Susodne wjeski su Gołynk na wuchodźe a Gogolowk na zapadźe. Na Gogolowskich zahonach nadeńdźe so wulki nakupowanski centrum „Lausitz-Park“.
Stawizny
Wjes naspomni so k prěnjemu razej w lěće 1389. We 1880tych lětach měješe Gogolow po statistice Arnošta Muki cyłkownje 462 wobydlerjow, z nich 412 Serbow (89 %) a połsta Němcow. Arnošt Černik namaka tam w lěće 1956 jenož hišće jednoho jeničkeho rěčnika delnjoserbšćiny.
Dźensniša ewangelska wosadna cyrkej bu w lěće 1891 poswjećena.
Bremen
Swobodne Hansowe město Bremen je zwjazkowy kraj na sewjeru Němskeje z nimale 700.000 wobydlerjemi. Jeho hłowne město je Bremen.
Šmica
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Bremen
Geografija
Přez Swobodne Hansowe město Bremen běža wulka rěka Weser, a tež rěki Wümme, Lesum, Geeste.
Kraj wobsteji z městow Bremen a Bremerhaven.
Krasyliw
thumb|left
Józefów (gmejna Czastary)
Józefów leži w srjedźnej Pólskej, we łódźskim wojewódstwje. Wjes ke gmejnje Czastary słuša.
<br style="clear:both;" />
Krasyliw
Krasyliw je město w oblasći Chmelnyckyj na Ukrainje. Leži při rěce Sluč w historiskej Podolskej něhdźe 40 kilometrow sewjernje Chmelnyckeho.
Ma něhdźe 19 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1444 prěni raz naspomniło. Wot lěta 1964 měšćanske prawa.
Göttingen
Göttingen je němske uniwersitne město na juhu Delnjeje Sakskeje. Wot něhdźe 120.000 wobydlerjow su 20 % studenća, tak zo je měšćanske žiwjenje sylnje wobwliwowane wot uniwersity Georga Augusta, najstaršeje a najwjetšeje delnjosakskeje uniwersity.
Wjes Gutingi při rěce Leine naspomni so prěni raz w lěće 953 we wopismje kejžora Oty I. a dósta wokoło 1230 měšćanske prawa. Wot lěta 1964 ma Göttingen wjace hač 100.000 wobydlerjow.
Swětoznaty matematikar Carl Friedrich Gauß (1777–1855) skutkowaše jako profesor na Göttingenskej uniwersiće.
Zarinsk
thumb|left Zarinsk je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při rěce Čumyš w Altajskim regionje něhdźe 90 kilometrow wuchodnje Barnaula a ma něhdźe 47 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1748 załožiło a ma wot lěta 1979 měšćanske prawa.
Słódki dźećel
Słódki dźećel (Hedysarum) je ród ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Družiny (wuběrk)
K něhdźe 100 družinam roda liči někotre hódnotne picne rostliny, ale tež někotre pyšne rostliny.
Helium
Helium je chemiski element, kotryž ma w jadrje dwaj protonaj. Ličba neutronow wotwisuje wot izotopa. Je najlóši drohopłun. Chemiske wjazby njejsu znate dla jeho inertnosće.
180px|left|thumb|Zjednorjeny model heliuma: [[elektronaj (žołtej) wobkružejetej jadro, kotrež wobsteji z neutronow (zelenej) a protonow (čerwjenej).]]
Liberal Democrats
Liberal Democrats je liberalna strona w Zjednoćenym kralestwje, kotraž bu 3. měrca 1988 ze stronow Liberal Party a Social Democratic Party załožena. Předsyda je Nick Clegg.
Wona ma wjace hač 55.000 sobustawow a wósom wot 650 sydłow w britiskim parlamenće.
Izberbaš
thumb|left Izberbaš (, lezginsce Изберг) je město w Ruskej federaciji w republice Dagestan. Leži při Kaspiskim morju něhdźe 50 kilometrow južnje Machačkale.
Rakuski rozraz
Rakuski rozraz (Veronica austriaca) je rostlina ze swójby putnikowych rostlinow (Plantaginaceae).
Izberbaš
Ma něhdźe 56 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1932 załožiło a ma wot lěta 1949 měšćanske prawa.
Rakuski rozraz
Po někotrych žórłach so swójbje trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae) přirjaduje.
Wopis
Rakuski rozraz je zrunana rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 10 hač 50 cm. Rostlina je zymokruta.
Stołpik je kosmaty, dołhi a šwižny.
Łopjena su lancetojte, zubate hač cyłokromne.
Kćěje wot meje hač junija. Talerjojte kćenja steja w přećiwostejnych, wjelekćenjowych, dołho stołpikatych kićach. Keluch ma pjeć kónčkow. Króna je ćmowomódra a docpěwa šěrokosć wot 11 hač 15 mm. Jich łopješka móže šěroko-owalne abo wuske być.
Stejnišćo
Rosće na wapnitych suchich trawnikach, kamjentnych zwisach a nawěwach.
Rozšěrjenje
Rostlina je w srjedźnej a wuchodnej Europje rozšěrjena.
Bachmač
thumb|left|Muzej
Bachmač je město w  Černihiwskej oblasći na sewjeru Ukrainy. Leži při rěce Borzenka něhdźe 160 kilometrow wuchodnje Černihiwa.
Ma něhdźe 18 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1147 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1938 měšćanske prawa.
Wylem Janhoefer
Janhoefer pochadźa z Prjawoza a bydli w Brjazynje. Wón je absolwent Delnjoserbskeho gymnazija a studowaše wot lěta 2011 prawnistwo w Lipsku.
Urengoj
Urengoj ( Уренгой) je sydlišćo měšćanskeho typa w aziskim dźělu Ruskeje federacije.
Sydlišćo je so w lěće 1966 załožiło a ma wot lěta 1979 měšćanske prawa.
Uzlowaja
thumb|left Uzlowaja je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Tula. Ma něhdźe 52 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1873 załožiło a ma wot lěta 1938 měšćanske prawa.
Złoty
Złoty (, skrótšenka w Pólskej zł, ISO-kod PLN) je měna republiki Pólskeje. Jedyn złoty wobsteji z 100 najgrošow (grosz). Mjeno poćahuje so na prěnjotnu maćiznu, z kotrejež buchu produkowane złote a wotpowěduje němskemu zapřijeću Gulden.
Do 1945
mini|Bankowka 100 złotych z lěta 1934 Złoty Polski bě měna w pólskim kralestwje wot 14. hač do 19. lětstotka. W lěće 1841 je so přez rubl narunał. 1924 zawjedźe so złoty po inflaciji a chaosu Prěnjeje swětoweje wójny znowa, narunajo pólsku hriwnu pólskeho regentoweho kralestwa, kotraž kursěrowaše wot 1916 a płaćeše tež po załoženju druheje pólskeje republiki w lěće 1918 najprjedy dale. Tehdyši přeličowanski kurs bě 1 złoty = 0,1687 gramow złota = 1,8 milionow pólskich hriwnow. Mějachu bankowki w hódnoće 5, 10, 20, 50, 100 a 500 złotow. Slěborne pjenjezy mějachu hódnoty 2, 5 a 10 złotow. 1 złoty, 50, 20 a 10 najgrošow běchu z nikloweje legěrunki, jedyn, dwaj a pjeć najgrošow z bronzy. Tež po zwrěšćenju pólskeje republiki přez němski pochod w septembrje 1939 bě złoty w generalnym guwernemenće dale jenički płaćenski srědk.
Ludowa republika
Po kóncu Druheje swětoweje wójny dóńdźe zaso k wulkej inflaciji, tak zo płaćachu jenož hišće bankowki, nic pak twjerde pjenjezy (přerězna płaćizna: 20.000 złotow). Přez měnowu reformu 1949 powjetši so nominalna hódnota, tak zo ležeše přerězna płaćizna potom pola něhdźe 1000 złotow. Zawjedźechu zaso twjerde pjenjezy w hódnoće 1, 2, 5 a 10 złotow kaž tež 1, 2, 5, 10, 20 a 50 najgrošow. Bankowki dawaše hač k hódnoće wot 500 złotow. Najprjedy běchu wšě pjenjezy z nikloweje legěrunki, bórze pak z aluminija.
W hospodarskej a politiskej krizy 1980tych lět měješe pólska měna wysoke inflaciske raty. Bankowka z najwyšej hódnotu bě za tón čas 2 milionaj złotow. Wokoło 1990 płaćeše chlěb někak 100 złotow.
Trolleybus we Wojerecach
Trolleybus Wojerecy bě wobchadny zawod z trolleybusami w sakskim měsće Wojerecy. Připrawy eksistowachu w lětach 1989 - 1994. Wojerowski zawod bě hač dotal posledni nowy zawod w Němskej. Nimo městow Greiza, Kralowca a Ludwigsburga su Wojerecy jedne z mało městow, kotrež wobsedźachu trolleybusowy system bjez toho, zo bychu do toho tramwajku měli. Spočatnje słušeše Wojerowski trolleybus ludowemu wozydłownistwu Čorna Pumpa, dźěl wobchadneho kombinata Choćebuz. Po přewróće přewza wozydłownistwo Carna Plumpa t.z.w.r. trolleybus we Wojerecach. Z tutoho zawoda nasta dźensniša wobchadna towaršnosć Sprjewja-Halštrow (VSE).
Stawizny
We wosomdźesatych lětach 20. lětstotka spytaše NDR, pod wliwom stupacych płaćiznow za zemski wolij, importowanje wolija wobmjezować a za to brunicu z NDR wužiwać. Pódla městow Neubrandenburg, Stralsund, Suhl a Wismar bu tež we Wojerecach zawjedźenje trolleybusoweho systema wobzamknjene. Jenož we Wojerecach wobchadźachu trolleybusy, w Suhlu buchu twarske dźěła krótko do dotwara přetorhnjene, w druhich městach eksistowachu jenož planowanja.
Powiat lubański
Powiat lubański je powiat (wokrjes) w pólskim Delnjošleskim wojewódstwje, z wokrjesnym městom Lubanjom. Powiat ma něhdźe 55.000 Einwohner a přisłuša euroregionej Nysa.
Města a gmejny
Powiat wobsteji ze sydom gmejnow, z nich dwě měšćanskej gmejnje, jedna měšćansko-wjesna gmejna a štyri wjesne gmejny.
Złoty
Po 1990
Z přistupom do Europskeje unije w lěće 2004 ma Pólska winowatosć, srěnjodobnje euro zawjesć. Hač dotal pak jasne njeje, hdy so to stanje.
Trolleybus we Wojerecach
Stawizny
W lěće 1992 so hišće čara linije B do Kinajchta elektrifikuje, při železniskim zastanišću Wojerecy-Nowe město so druhe zawrótnišćo natwari. Wobě čarje so pak nihdy za planowany wobchad njewužiwaštej. Z tym bě Wojerowska syć najwjetšu wulkosć docpěła: 10,83 km. Hižo wot lěta 1993 wobchadźowachu na liniji 11 jenož hišće dieselowe busy, tak zo njebě přestup wjace trěbny. 26. apryla 1994 wobzamkny město zbytne trolleybusowe linije zastajić. 30. decembra 1994 jědźeše posledni trolleybus we Wojerecach. Zdźěla so horni milinowód do Eberswaldy předachu, hdźež so dźensa hišće wužiwaja. Při něhdyšim zastanišću "Am Ehrenhain" dopomni pomnik z napismom "Hoyerswerda - Obus 1989" hišće na trolleybus we Wojerecach.
Złoty
Twjerde pjenjezy
Wšě pjenjezy maja na jednej stronje pólski wopon jako motiw. Strona z hódnotu pokazuje łopjena a wěncy, jich ličba wotpowědujo hódnoće.
Trolleybus we Wojerecach
Jězdźidła
We Wojerecach wužiwachu so jenož dwudźělne trolleybusy madźarskeho fabrikata Ikarus z mjenom typa 280.93. Cyłkownje wobsedźeše Wojerowski system 12 wozow, 6 z nich buchu hižo 1993 wotzjewjene a pozdźišo do Tallinna předate. Zbytne 6 busy buchu po zastajenju trolleybusoweho systema do ruskeho Čeljabinska předate, tam so wone hišće dźensa zasadźeja.
Złoty
Bankowki
Na tuchwilnych bankowkach su zemjenjo a kralojo ze stawiznow Pólskeje zwobraznjeni.
Betlehem
thumb|Mapa wokoliny Betlehema Betlehem ( بيت لحم, Bajt lahm ­— po słowje dom mjasa, בֵּית לֶחֶם, Bejt lechem, často tež Bet lechem — po słowje dom chlěba,  Βηθλεέμ) je město na Zapadnym brjohu Jordana. Leži něhdźe dźesać kilometrow na juh wot Jeruzalema we wysokosći 760 metrow nad mórskej hładźinu a ma někak třiceći tysac wobydlerjow.
W křesćanstwje je Betlehem wuznamny jako městno poroda Jezusa.
Kobjelń
Kobjelń ( Göbeln) je wjeska we wuchodźe hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słuša ke gmejnje Wulka Dubrawa a leži 142 m nad mórskej hładźinu při Małej Sprjewi na južnej kromje Kobjelnjanskeje hole. Běše hač do lěta 1936 samostatna gmejna, potom najprjedy wjesny dźěl Komorowa a je wot 1994 dźěl Wulkodubrawskeje gmejny.
Susodne wjeski su Lichań na juhowuchodźe, Zdźar na juhozapadźe a Komorow na sewjerozapadźe.
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako Cobelen je z lěta 1419.
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 133 wobydlerjow, mjez nimi 125 Serbow (94 %). Ewangelscy Kobjelnjenjo přisłušeja Klukšanskej wosadźe.
Mólička brěza
Mólička brěza (Betula nana) je štom ze swójby brězowych rostlinow (Betulaceae).
Wopis
Mólička brěza je štom, kotryž docpěwa wysokosć wot 20 hač 70 cm (wot 0,5 hač do 1,5 m).
Kćenja
Kćěje wot apryla hač junija. Wurlički su zrunane a docpěwaja dołhosć wot 1 cm.
Stejnišćo
Rosće we wysokich bahnach. Preferuje kisałe pochowy pódy.
Rozšěrjenje
Rostlina je w sewjernej Europje, sewjeroněmskej nižinje, Smolinach, Rudnych horach, Jurje, Alpach a předkraju, Čěskim lěsu a Karpatach.
Józefów (gmejna Przedbórz)
Józefów je wjes w Pólskej.
Józefów leži w srjedźnej Pólskej, we łódźskim wojewódstwje. Wjes ke gmejnje Przedbórz słuša.
<br style="clear:both;" />
Jazorki
Jazorki (prjedy tež Jazork; Jehserig) su wjes w Delnjej Łužicy a měšćanski dźěl Drjowka we wokrjesu Sprjewja-Nysa. K měšćanskemu dźělej słušeja tež sydlišća Merkur, Paprotna a Radušc.
Ludowe nakładnistwo Domowina
mini|Sydło Ludoweho nakładnistwa Domowina na Sukelnskej w Budyšinje
Ludowe nakładnistwo Domowina, krótko LND, je jedne z dweju serbskeju nakładnistwow w Budyšinje, kotrež wobsteji wot lěta 1958. Nakładnistwo bu w lěće 1992 spriwatizowane. Jenički towaršnik LND tzwr je Załožba za serbski lud, kotraž dźěławosć nakładnistwa zdobom spěchuje.
Knihi nakładnistwa su přewažnje serbskorěčne. Ale tež němske knihi, kotrež maja serbski pozadk, słušeja do repertoira LND. Nimo toho je LND wudawar Serbskich Nowin, Rozhlada, Noweho Casnika a dalšich medijow. Nakładnistwo wobhospodarja Smolerjec kniharnju, kotraž cyłkowny sortiment serbskeje literatury kaž tež zynkonošaki a filmy poskićuje, knižne premjery a čitanja přewjeduje a druhe zarjadowanja organizuje.
Jednaćel LND je wot 1. junija 2020 Syman Pětr Cyž (* 1977). Jeho předchadnica Marka Maćijowa nawjedowaše serbske nakładnistwo 17 lět.
United Kingdom Independence Party
United Kingdom Independence Party je prawicarska strona w Zjednoćenym kralestwje, kotrejež politiski cil je wustup Wulkeje Britaniskeje z Europskeje unije. Předsyda je Nigel Farage.
Wona bu w lěće 1993 załožena, ma wokoło 27.000 čłonow a dźewjeć zapósłancow w europskim sejmje.
Rěčny rozraz
Rěčny rozraz (Veronica beccabunga) je rostlina ze swójby putnikowych rostlinow (Plantaginaceae). Dalše serbske ludowe mjeno je bobrownik.
W někotrych žórłach je swójbje trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae) přirjadowany.
Bahnowa šmica
Bahnowa šmica je rostlina ze swójby słódkich trawow (łaćonsce: Deschampsia wibeliana, Poaceae).
Kama
Kama ( Кама, Кам) je wuchodoeuropska rěka, kotraž běži přez zapadny předkraj Uralskich horin. Wona je z dołhosću wot 1805 kilometrow najdlěši přitok Wolgi a zdobom sedma najdlěša rěka cyłeje Europy. Jeje přitočnišćo wobjimuje 507.000 km².
Blisko Čistopola wuliwa so Kama do Kujbyšewskeho jězora, najwjetšeho spjateho jězora Europy, kotryž přeběži woda Wolgi.
Kurymór
Kurymór (Anagallis) je ród z podswójby myrsinowych rostlinow (Myrsinoideae) znutřka swójby kropačkowych rostlinow (Primulaceae).
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Kaspijsk
Ma něhdźe 107 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1932 załožiło a ma wot lěta 1947 měšćanske prawa.
Hannover
Hannover je wulkoměsto w sewjernym dźělu Němskeje a krajna stolica Delnjeje Sakskeje. Leži we wuchodnej połojcy zwjazkoweho kraja při rěce Leine a je z nimale 540.000 wobydlerjemi třinate najwjetše město Němskeje.
6. septembra
6. septembra abo '''6. požnjenca''' je 249. dźeń gregorianiskeje protyki (250. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 116 dnjow hač do kónca lěta.
Narodniny
thumb|[[Jakub Šewčik w młodych lětach]]
1888
1888 bě přestupne lěto z 366 dnjemi.
Zapadny brjóh Jordana
thumb|Mapa Zapadny brjóh Jordana ( الضفة الغربية, יהודה ושומרון, oficialne israelske mjeno  יהודה ושומרון – Judeja a Samarija) je teritorij na Bliskim wuchodźe. Leži mjez Israelom a Jordaniskej, na zapadnym brjoze rěki Jordan. Ma přestrjeń 5800 kwadratnych kilometrow.
Wot lěta 1947 do lěta 1967 bě z dźělom Jordaniskeje, wot lěta 1967 je wobsadźeny wot Israela.
Kamelija
Kamelija (Camellia) je ród ze swójby čajowcowych rostlinow (Theaceae).
Systematika
Ród wobsteji z 100 hač 300 družinow a so do štyrjoch podrodow a 20 sekcijow rozrjaduje:
Wot wosebiteje hospodarskeje wažnosće su mjez druhim:
Lille
Lille ( Rijsel) je wulkoměsto na sewjeru Francoskeje. Nadeńdźe so při belgiskej hranicy, něhdźe 80 kilometrow wot pobrjoha Sewjerneho morja a je stolica regiony Hauts-de-France. Město same ma něhdźe 230.000 wobydlerjow, z 83 gmejnow wobstejacy gmejnski zwjazk Métropole Européenne de Lille někak 1,1 milionu. W lěće 2004 bě Lille hromadźe z italskim městom Genua kulturna stolica Europy.
Mjeno pochadźa wot starofrancoskeho L’Isle a woznamjenja „kupa“. Sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 1054.
Najznaćiši syn města bě francoski general a statny prezident Charles de Gaulle (1890–1970).
Oblasć Kursk
W lěće měješe Oblasć Kursk  wobydlerjow. Z nich běchu 92 % Rusojo.
W Kurskej oblasći namakaja so najwjetše znate łožišća železoweje rudy na swěće.
Netišyn
thumb|left
Ma něhdźe 37 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1542 prěni raz naspomniło. Wot lěta 1984 měšćanske prawa.
Pastawy
Pastawy su město we Wicebskej oblasći na sewjeru Běłoruskeje, blisko litawskeje hranicy. Město je zarjadniske sydło Pastawskeho rajona.
Leži při rěce Mjadzelka něhdźe 190 kilometrow zapadnje Wicebska a jědnaće kilometrow zdalene wot hranicy Litawskeje.
Ma něhdźe 20 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1409 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1620 měšćanske prawa.
Gerat
Gerat je serbske muske předmjeno a serbska warianta němskeho mjena Gerhard.
Awtonomny wokrjes Čukčow
thumb|left Awtonomny wokrjes Čukčow (skrótka tež Čukotka; Чукотский автономный округ/ Čukotskij awtonomnyj okrug,  Чукоткакэн автономныкэн округ/ Čukotkaken awtonomnyken okrug) je awtonomny federaciski subjekt na samym wuchodźe Ruskeje při Beringowym přeliwje. Nadeńdźe so sewjernje polarneho kruha při sewjernym kóncu Pacifiskeho oceana a napřećo Alasce.
Jeho zarjadniske sydło je městačko Anadyr z něhdźe 13.000 wobydlerjemi.
W lěće 2017 měješe Awtonomny wokrjes Čukčow 49.822 wobydlerjow. Z nich běchu 51,9 % Rusojo, 23,5 % Čukčоjo, 9,22 % Ukrainjenjo, 2,85% Eskimowcy a 2,61 % Ewenojo.
Wobwody
thumb|left
Tupohranity jabrik
Tupohranity jabrik (Callitriche cophocarpa, Syn.: C. polymorpha) je rostlina ze swójby putnikowych rostlinow (Plantaginaceae).
Po někotrych žórłach so do swójby jabrikowych rostlinow (Callitrichaceae) přirjaduje.
Arnošt Herman
mini|upright|Arnošt Herman
Arnošt Herman ( Ernst Hermann; * 28. januara 1871 we Wuricach, † 13. januara 1940 w Budyšinje) bě serbski prawiznik a domiznowědnik a wot 1925 do 1934 z předsydu Maćicy Serbskeje.
Narodźi so jako syn Wuričanskeho kublerja a studowaše po Budyskim gymnaziju w Berlinje a Lipsku prawnistwo. Wot 1896 hač do swojeje smjerće skutkowaše jako rěčnik a notar w Budyšinje.
Hižo na gymnaziju bě předsyda tamnišeho serbskeho towarstwa Societas Slavica Budissinensis. W Lipsku wubudźi znowa serbski wotrjad towarstwa Sorabicum a wudawaše rukopisne nowiny, do kotrychž podawaše tež basnje a powědančka. W lěće 1893 organizowaše jězbu hornjoserbskich studentow do Błótow a 1894 bu za hłowneho staršeho serbskich studentow wuzwoleny a jako tajki zamołwity za schadźowanku w Bukecach.
Wot 1906 běše nimo toho sobustaw Hornjołužiskeje towaršnosće wědomosćow w Zhorjelcu. Na domiznowědnym polu wozjewjowaše předewšěm we Łužicy a w Časopisu Maćicy Serbskeje nastawki k regionalnym stawiznam, mjenowědźe a k biografiskim temam.
Kentau
thumb|left
Kentau je město w Kazachstanje, kotrež słuša k Juhokazachskemu wobwodej. Leži něhdźe 190 kilometrow sewjerozapadnje Šymkenta.
Ma něhdźe 67 tysac wobydlerjow.
Flensburg
Flensburg ( a Flensborg,  Flansborj, Flensborag) je němske město na sewjeru Schleswigsko-Holsteinskeje a z 85.000 wobydlerjemi po Kielu a Lubicy třeće najwjetše město tutoho zwjazkoweho kraja a najwjetše krajneho dźěla Schleswigska. Nadeńdźe so při zapadnym kóncu Flensburgskeho zaliwa Baltiskeho morja a bjezposrědnje při danskej hranicy.
Město je srjedźišćo danskeje mjeńšiny w Němskej a sydło wjele danskich institucijow kaž tež FUEN, třěšneje organizacije europskich mjeńšin.
Flensburg je nimo toho znaty jako sydło zwjazkoweho zarjada za nadróžny wobchad, Europskeje uniwersity Flensburg, firmy Beate Uhse a za Flensburgske piwo.
Němska
Němska ( Deutschland, hamtsce Bundesrepublik Deutschland, Zwjazkowa republika Němska) je w Zakładnym zakonju konstituowany federalny srjedźoeuropski stat z 83 milionami wobydlerjow, kotryž wobsteji ze 16 Zwjazkowych krajow. Zwjazkowa republika je swobodniski-demokratiski a socialny prawny stat a woznamjeni najmłódšu formu němskeho narodneho stata. Stolica Němskeje je Berlin.
Lubošc
Lubošc ( Laubst) je wjes w Delnjej Łužicy a měšćanski dźěl Drjowka we wokrjesu Sprjewja-Nysa. K měšćanskemu dźělej słušeja tež wjeska Lěźiny a sydlišći Lubošcańske wutwarki a Lěźinske budki.
Němska
Po nominalnym nutřkokrajnym bruttoprodukće je Němska najwjetše ludowe hospodarstwo Europy a štwórte najwjetše swěta. W lěće 2012 běše wona třeći najwjetši ekstportowy a importowy stat. Indeks za čłowjeske wuwiće liči Němsku k jara wysoko wuwitym krajam.
Lubošc
Geografija
Cyrkwinska wjes leži dwaj kilometraj sewjernje Drjowka a zapadnje železniskeje čary do Choćebuza. Susodnej wjesce stej Lěźiny na juhowuchodźe a Źiwize na sewjerozapadźe.
Němska
Geografija
Němska mjezuje na dźewjeć susodne kraje (Danska w sewjeru; Nižozemska, Belgiska a Luxemburgska w zapadźe; Francoska w juhozapadźe; Šwicarska a Awstriska w juhu; Čěska a Pólska we wuchodźe), na Sewjerne a Baltiske morjo w sewjeru a w juhu na hory Alpy. Němska leži w měrnym klimowym pasmje, liči z 83 milionami wobydlerjow k husće wobsydlenym statam a płaći mjezynarodnje jako kraj z třećej najwyšej ličbu připućowarjow.
Lubošc
Wobydlerstwo a rěč
Po Mukowej Statistice Łužiskich Serbow měješe Lubošc srjedź 1880tych lět cyłkownje 257 wobydlerjow, z kotrychž běchu 172 Serbja (67 %). Arnošt Černik zwěsći w 1950tych lětach jenož hišće jeničkeho wobydlerja, kiž serbsce rěčeše.
Němska
Geografija
Z něhdźe 3,6 milionami wobydlerjow na 892 km² je Berlin najwjetše město kaž tež kulturelne a medijowe srjedźišćo kraja. Dalše wulkoměsta su Hamburg (1,9 mil. wobydlerjow), Mnichow (1,5 mil. wobydlerjow), Köln (1,1 mil. wobydlerjow) a Frankobrod nad Mohanom (0,75 mil. wobydlerjow).
Lubošc
Wobydlerstwo a rěč
Hač do lěta 1886 wotměwachu so w Lubošcu Bože słužby w delnjoserbskej rěči.
Němska
Geografija
Najwažniše rěki Němskeje su Ryn na zapadźe, Dunaj na juhu kaž tež Łobjo a Wódra na wuchodźe. Najwjetše jězory su Bodamski jězor, kotryž pak jenož zdźěla k Němskej słuša, Morica a Chiemski jězor.
Stawizny
Wot 7. oktobra 1949 do 3. oktobra 1990 wobsteještej dwaj němskej stataj: Němska zwjazkowa republika a Němska demokratiska republika.
Politika
Wustawa a tuž prawizniski a politiski fundament Zwjazkoweje republiki je Zakładny zakoń, kotryž bu dnja 23. meje 1949 přiwzaty. Najwyše wustawowe organy Němskeje su Zwjazkowy sejm a Zwjazkowa rada (legislatiwa), Zwjazkowe knježerstwo z kanclerom (eksekutiwa) a Zwjazkowe wustawowe sudnistwo (judikatiwa). Hłowa stata je Zwjazkowy prezident, kotryž w poprawnym zmysle njeje čłon eksekutiwy.
Wot decembra 2021 knježi na zwjazkowej runinje tak mjenowana amplowa koalicija ze SPD, Zelenych a FDP pod kanclerom Olafom Scholzom.
Zwjazkowe kraje Němskeje
Hač k znowazjednoćenju němskeju statow wobsteješe Zwjazkowa republika Němskeje z 11 zwjazkowych krajow. W lěće 1990 so pjeć nowych krajow, Braniborska, Durinska, Mecklenburgsko-Předpomorska, Sakska a Saksko-Anhaltska, přidruži.
Zwjazkowe kraje Němskeje zwjazkoweje republiki su dźensa:
Mozilla Firefox
Mozilla Firefox [], krótko tež jenož Firefox mjenowany, je swobodny webowy wobhladowak Mozilla-projekta. Wón so w septembru 2002 wozjewi a słušeše w septembru 2013 ze swětowym wičnym podźělom wot něhdźe 18 procentow k třom najčasćišo wužiwanym webowym wobhladowakam. Wot wersije 31.0 wuńdźe Firefox tež oficielnje w hornjoserbšćinje.
Stawizny
W lěće 2004 rozsudźichu so wuwiwarjo programoweje zběrki Mozilla Application Suite, zo swoju strategiju změnja. Přičina běše mj. dr. rozsud firmy Apple swój wobhladowak Safari na druhim techniskim zakładźe wuwiwać.
Mjeztym zo běchu wuwiwarjo suity Mozilla najprjedy wotpohladali, po móžnosći wšě wažne internetne funkcije kaž webowy wobhladowak, e-mejlowy program, adresnik a HTML-Editor w jednym programowym pakćiku (Mozilla Application Suite) zjednoćić, so tola wšitke programowe komponenty k samostatnym programam wuwichu. Tute měli so přez spěšniše startowanje, snadniše wućeženje składowaka a krótši ličenski čas wuznamjenić.
Funkciju weboweho wobhladowaka přewza Mozilla Firefox. Z e-mejloweje komponenty nasta program z mjenom Mozilla Thunderbird, HTML-editor bu k programej Nvu dale wuwity a skónčnje nasta kalendrowy program Mozilla Sunbird, kotryž jako jenička mjez tutymi nětčišimi samostatnymi programami standardny wobstatk suity Mozilla njeběše, ale jenož programowe rozšěrjenje, kotrež dyrbješe so přidatnje instalować.Wot 2005 so nowa suita programow pod mjenom SeaMonkey dale wuwiwa.
Funkcije a kajkosće
Kaž Mozilla Application Suite wužiwa Firefox tak mjenowanu Gecko Rendering Engine, modul za zwobraznjenje HTML-stronow a na XML bazěrowanu rěč XUL za wuhotowanje grafiskeho powjercha.
Herman
Herman je mjeno slědowacych wosobow:
Mozilla Firefox
Funkcije a kajkosće
Tuchwilu so Firefox we wjace hač 80 rěčach poskići, mjez druhim tež w hornjoserbšćinje. Hornjoserbski Firefox wobsahuje nimo toho hornjoserbsku prawopisnu kontrolu.
Firefox skići móžnosć, zo by so přez šaty (jendźelsce themes) optisce přiměrił a přez rozšěrjenja (jendźelsce extensions) z dalšimi funkcijemi wudospołnił. Z rozšěrjenjemi móža so na přikład wabjenja blokować, phishing wotwobarać, myšowe gesty abo nastroje za webowych wuwiwarjow dodać. Někotre z rozšěrjenjow eksistuja oficielnje abo njeoficielnje z hornjoserbskim přełožkom. Firefox podpěruje Tabbed Browsing, štož woznamjeni zwobraznjenje wjacorych webowych stronow na registrowych rajtarkach (jendźelsce tabs) jednoho wokna. Nimo toho je RSS we formje dynamiskich zapołožkow móžno. Tute zapołožki aktualizuja so při startowanju wobhladowaka a hodźa so kaž rjadowaki wužiwać. Wužiwar widźi tuž stajnje aktualne zapiski powěsćoweje strony abo webloga na jedyn pohlad.
Herman
swójbne mjeno
předmjeno
Mozilla Firefox
Podpěrowane platformy
Firefox steji za dźěłowe systemy Microsoft Windows (wot Windows XP), Linux, OS/2 (tež eComStation) a Mac OS X k dispoziciji. Po podaćach zhotowjerja poruči so za Windows/Linux Intel Pentium 4, kotryž SSE2 podpěra, 512 MB RAM a 200 MB składa na krutej tačeli. Werzije za Mac sej Intel x86-procesor a tohorunja 512 MB RAM a 200 MB składa na krutej tačeli žadaja.
Hlej tež
Syćowy wobhladowak
Husmanecy
Husmanecy su wjes w Hornjej Łužicy. Wjes je wot 1999 najzapadniši měšćanski dźěl Rózborka w sakskim wokrjesu Zhorjelc.
Přez wjes wjedźe železniska čara Berlin-Zhorjelc a ćeče Běły Šepc.
Stawizny
Husmanecy su prawdźepodobnje němske sydlišćo a naspomnichu so prěni raz w lěće 1388 jako Osansdorf. Hač do lěta 1999 běchu samostatna gmejna.
Jawora (wjes)
Jawora ( Jauer) je wjes w srjedźišću wokrjesa Budyšin w Hornjej Łužicy. Słuša wot lěta 1971 ke gmejnje Pančicy-Kukow. Do toho běše samostatna gmejna.
Zmjeinogorsk
thumb|left Zmjeinogorsk je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w Altajskim regionje při kazachskej hranicy, něhdźe 360 kilometrow juhozapadnje Barnaula a ma něhdźe dźesać tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1736 załožiło a ma wot lěta 1952 měšćanske prawa.
Jawora (wjes)
Wjes leži pola Pančic, něhdźe 20 km sewjerozapadnje Budyšina.
Stawizny
Wjeska naspomni so k prěnjemu razej pisomnje w lěće 1304 pod mjenom Jauwer.
mini|center|upright=1.6|Powětrowy wobraz Jawory
Barbjerska čerwjenka
Barbjerska čerwjenka (Rubia tinctorum) je rostlina ze swójby čerwjenkowych rostlinow (Rubiaceae).
Pózdnja kitkata wišnja
Pózdnja kitkata wišnja (Prunus serotina) je kerk abo štom ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Wopis
Pózdnja kitkata wišnja je kerk abo štom, kotryž docpěwa wysokosć wot 5 hač do 12 m. Rostlina rosće spěšnje a je zmjerzkokruta.
Skora je ćmowobruna.
Hłowne hałuzy steja nahle zrunanje.
Łopjena
Łopjena su wopak jejkojte, kožojće hrube, na hornim boku jasnje błyšćace a docpěwaja dołhosć wot 8 hač do 15 cm. Wone njesu dwě žałzy na stołpiku. Jich nazymske barbjenje je žołte a swětłošarlachčerwjene.
Novak Djoković
thumb|Novak Djoković Novak Djoković (* 22. meje 1987 w Běłohrodźe) je serbiski tenisowy hrajer. Wot 4. julija 2011 bě wón přez 223 tydźenjow na prěnim městnje lisćiny najlěpšich hrajerjow swěta.
Pózdnja kitkata wišnja
Kćenja
Kćěje wot meje hač do junija. Małe, běłe, wonjace kćenja docpěwaja šěrokosć wot 1 cm a steja po něhdźe třicećoch w wisacych, maksimalnje 15 cm dołhich kićach.
Płody
Płody su hróšatko wulke, ćmowočerwjene hač čorne. Wone su jenož předźěłane jědźne. Póčka nima jamku a je absolutnje hładka. Na kónčku stołpika njese zbytk kelucha.
Stejnišćo
Rostlina so jako škit přećiwo wětrej a pioněrske drjewa plahuje, po tym zo je hižo w lěće 1623 k Europje dóšła. W někotrych regionach tež wodźiwjene wustupuje.
One London
One London běše mała prawicarska strona w Zjednoćenym kralestwje, kotraž eksistowaše jenož wot 2005 do 2008. Wona wobsteješe z něhdyšich zapósłancow strony United Kingdom Independence Party. Předsyda běše Damian Hockney.