cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zwjahel
Zwjahel (, 1795–2022 Новоград-Волинський, Nowohrad-Wolynskyj) je město w Žytomyrskej oblasći na Ukrainje. Leži při rěce Sluč něhdźe 90 kilometrow sewjerozapadnje Žytomyra.
Stanisław Tilich
Žiwjenje
Stanisław Tilich pochadźa ze serbskeje swójby katolskeje konfesije. Po swojim šulskim wukubłanju a abiturje na Serbskim gymnaziju w Budyšinje studowaše na Techniskej uniwersiće Drježdźany z wotzamknjenjom diplomoweho inženjera za konstrukciju a kolesynowu techniku a započa w lěće 1984 jako konstrukter w předewzaću za elektroniku w Kamjencu w Hornjej Łužicy. Wot 1987 do 1989 běše přistajeny wokrjesneho zarjadnistwa Kamjenc a wot 1989 do 1995 samostatny srjedźostawski předewzaćel.
Krawina
Krawina (Lythrum) je ród ze swójby krawinowych rostlinow (Lythraceae).
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Stanisław Tilich
Politika
Hišće před přewrótom bu Tilich w lěće 1987 čłon CDU w NDR, w lěće 1990 čłon cyłoněmskeje CDU. 18. měrca 1990 je so ze zapósłancom prěnjeje swobodnje wuzwoleneje Ludoweje komory stał. Po jeje rozpušćenju w běhu němskeho zasozjednoćenja dźěłaše hač do lěta 1994 jako wobkedźbowar w Europskim parlamenće. W 4. Europskim parlamenće (1994-1999) běše wuzwoleny čłon za Němsku a fungowaše jako zastupowacy předsyda etatoweho wuběrka a generalny roprawjer za etat Europskeje unije. Wot 1992 do 1999 běše čłon předsydstwa Europskeje ludoweje strony.
W lěće 1999 powoła jeho tehdyši ministerski prezident Sakskeje Kurt Biedenkopf do swojeho kabineta, hdźež běše hač do 2002 statny minister za zwjazkowe a europske naležnosće.
Zwjahel
Sydlišćo naspomni so w lěće 1256 prěni raz jako Woswjagel. Při třećim dźělenju Pólskeje w lěće 1793 přeńdźe město do Ruskeho carstwa. Wot lěta 1795 měješe jako Nowohrad-Wolynskyj měšćanske prawa. Po Pólsko-sowjetskej wójnje sta so 1921 z dźělom Sowjetskeho zwjazka a ležeše njedaloko noweje pólskeje hranicy. W Druhej swětowej wójnje bě wot 1941 do 1944 wot Němskeje wobsadźene.
Stanisław Tilich
Politika
W kabineće Georga Milbradta wuzwoleneho w lěće 2002 za ministerskeho prezidenta dźěłaše Tilich najprjedy hač do 2004 jako statny minister a šef statneje kenclije a wot 2004 jako Sakski statny minister za wobswět a ratarstwo. W tym času staraše so wosebje wo wutwar škita přećiwo powodźenju po Łobjowym powodźenju w awgusće 2002.
Zwjahel
Dnja 16. junija 2022 rozsudźi so měšćanska rada za wróćenje stareho měšćanskeho mjena Zwjahel, štož bu 16. nowembra tutoho lěta wot ukrainskeho sejma wobkrućene.
Ze Zwjahela pochadźeše wuznamna ukrainska basnjerka Lesja Ukrajinka (1871–1913).
Stanisław Tilich
Politika
14. apryla 2008 namjetowaše jeho Georg Milbradt w swojim wotstupnym wozjewjenju jako naslědnika za zastojnstwo ministerskeho prezidenta a jako krajneho předsydu strony. 24. meje 2008 je strona jeho na stronskim zjězdźe w Šwikawje za krajneho předsydu sakskeje CDU wuzwoliła. Wot 28. meje 2008 je wón ministerski prezident Swobodneho stata Sakskeje. Tilich je z tym prěni ministerski prezident Swobodneho stata w stawiznach po přewróće, kiž je so w Sakskej narodźił a zdobom prěni katolski Serb w zastojnstwje ministerskeho prezidenta.
Wón bu w lěće 2009 jako direktny kandidat swojeje strony we wólbnym wokrjesu 54 (Kamjenc 2) z 58,6 % hłosow znowa do krajneho sejma woleny. 2014 dósta w samsnym wokrjesu 57,2 % hłosow.
Stanisław Tilich bydli w Pančicach-Kukowje, je woženjeny a ma dwě dźěsći.
Analny wobchad
thumb|Analny wobchad w poziciji [[a tergo]]
Analny wobchad (we wobchadnej rěči tež analny seks) je warianta heteroseksualneho abo homoseksualneho splažneho wobchada, při čimž so erigowany penis do zadka seksualneho partnera zadobywa. Wokolnosć anusa je wjele čuwowych kóncow dla pola wobeju splahow erogena cona.
W někotrych statach, kaž na přikład w Guyanje, Jamaice, Sawdi-Arabskej abo Indoneskej je analny wobchad zakazany. Tež po moralnych předstajenjach někotrych nabožinow je wón hrěch, dokelž ma splažny wobchad jenož słužić rozpłodźenju.
7. julija
7. julija abo '''7. pražnika''' je 188. dźeń gregorianiskeje protyki (189. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 177 dnjow hač do kónca lěta.
Narodniny
mini|upright=0.4|Kurt Krjeńc (* 7. julija 1907)
Pěskowa smjelzyna
Pěskowa smjelzyna (Calamagrostis epigejos) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Wopisanje
Pěskowa smjelzyna docpěwa wysokosć wot 80 hač 150 cm. Rostlina ma podzemske wuběžki.
Łopjena su płone abo zakulene, twjerde, na woběmaj bokomaj hrube a docpěwaja šěrokosć wot 5 hač 10 mm.
Kćěje wot junija hač awgusta. Pakić docpěwa dołhosć wot 30 cm a je kłubičkojće lapata. Kłóski na spódku kryjacych pluwiznow njesu kosmowy wěnčk. Kryjace pluwizny su na chribjeće kochtate, při čimž kocht kryjacu pluwiznu jara daloko přesahuje a kónčk přikrywneje pluwizny nimale docpěwa, ale njewusahuje z wuška.
Stejnišćo
Rosće na lěsnych zahonach, w swětłych lěsach, na brjohach, w šćerkownjach.
Přirěčna smjelzyna
Přirěčna smjelzyna je rostlina ze swójby słódkich trawow (łaćonsce: Calamagrostis pseudophragmites, Poaceae). Dalše serbske ludowe mjeno je trósć.
Scabiosa anthemifolia
Scabiosa anthemifolia je rostlina z podswójby drapalcowych rostlinow (Dipsacoideae) znutřka swójby kozylistowych rostlinow (Caprifoliaceae).
Rozšěrjenje
Rostlina je w južnej Africe rozšěrjena.
Habrachćicy
Habrachćicy je pomjenowanje:
Tarusa
thumb|left Tarusa je městačko w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Kaluga. Ma něhdźe 9 tysac wobydlerjow.
Dub
Dub (Quercus) je ród ze swójby bukowych rostlinow (Fagaceae).
Dubowy lěs so mjenuje tež dubrawa, dubina, dubinka abo dubowina.
Porno lipje, symboliskemu štomej słowjanskich ludow, płaći dub jako „němski štom“. Z teje přićiny sadźachu so we wjele němskich městach duby při wšelakich wosebitych składnosćach.
Wokrjes Zhorjelc
Wokrjes Zhorjelc ( Landkreis Görlitz) leži we wuchodnej Sakskej a ma něhdźe 255.000 wobydlerjow. Wulke wokrjesne města su Běła Woda, Lubij, Niska, Zhorjelc a Žitawa. Někotre gmejny wokoło Slepoho w sewjernym dźělu wokrjesa słušeja k oficielnemu serbskemu sydlenskemu rumej.
thumb|left|[[Łysa, najwyša hora Zhorjelskeho wokrjesa]] Wokrjes mjezuje na sewjeru z braniborskim wokrjesom Sprjewja-Nysa, na wuchodźe z Delnjošleskim wojewódstwom w Pólskej, na juhu z Libereckim krajom w Čěskej a na zapadźe z Budyskim wokrjesom.
Najwjetša rěka na wokrjesnym teritoriju je Nysa, kotraž twori hranicu k Pólskej. Najwyša hora je Łysa (793 m) w Žitawskich horach.
Zhorjelski wokrjes přisłuša euroregionej Nysa. <br style="clear:left;" />
Města a gmejny
(staw: )
Oralny wobchad
thumb|Oralny wobchad thumb|Oralny wobchad, w tym padźe fellatio
Oralny wobchad (z łaćonskeho os, oris, „huba“) je zhromadne zapřijeće za seksualne praktike, pola kotrychž stimuluje jedyn seksualny partner genitalije druheho partnera z hubu, jazykom abo zubami. Rozeznawamy zasadnje mjez dwěmaj wariantomaj oralneho wobchada:
Wobchadnorěčnje wužiwaja so za fellatio mjez druhim pomjenowanja francosce, někomu jedyn duć, comać, cycać abo tež jendźelske słowo blowjob, kotrež bu wosebje w pornografiji wužiwane.
21. awgusta
21. awgusta abo '''20. žnjenca''' je 233. dźeń gregorianiskeje protyki (234. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 132 dnjow hač do kónca lěta.
Rólna zažnička
Rólna zažnička (Gagea villosa) je rostlina ze swójby Lilijowych rostlinow (Liliaceae).
Juchnow
thumb|left
Juchnow je městačko w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Kaluga. Ma něhdźe šěsć tysac wobydlerjow.
Galiny (gmejna Biała Rawska)
Galiny leža w srjedźnej Pólskej, we łódźskim wojewódstwje. Wjes ke gmejnje Biała Rawska słuša.
Wulkołopjenata mučnica
Wulkołopjenata mučnica (Sorbus latifolia) je štom ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Galiny (gmejna Biała Rawska)
<br style="clear:both;" />
Blušćowy rozraz
Blušćowy rozraz (Veronica hederifolia) je rostlina ze swójby putnikowych rostlinow (Plantaginaceae). Dalše serbske ludowe mjeno je ćahawka.
W někotrych žórła je swójbje trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae) přirjadowany.
Wopis
Blušćowy rozraz je jednolětna rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 8 hač 30 cm.
Stołpik je ležacy abo postupacy.
Kurjenk
Kurjenk (Peplis) je ród ze swójby krawinowych rostlinow (Lythraceae).
Wšědna wjerjebina
Wšědna wjerjebina (Sorbus aucuparia) je kerk abo štom ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Kurjenk
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Wšědna wjerjebina
Wopis
Wšědna wjerjebina je kerk abo štom, kotryž docpěwa wysokosć wot 3 hač 15 m.
Blušćowy rozraz
Łopjena
Łopjena su zwjetša třilapate ze šěrokimi kónčnymi lapami, rědko pjec- hač sydomlapate, rozpjeršeny kosmate a dołho stołpikate.
Kćenja
Kćěje wot měrca hač meje. Ćěmno žiłkate, jasnomódre, dołho stołpikate kćenja steja po jednu w rozporach 3-7-lapatych łopjenow a docpěwaja wulkosć wot 6 mm. Maja štyri rozdźělne krónowe kónčki. Keluškowe kónčki su šěroko-wutrobojte a dołho mikawčkate.
Wšědna wjerjebina
Wopis
Zdónk a hałuzy hładku skoru maja.
Blušćowy rozraz
Płody
Płód je jěrchenkojty-kulowaty.
Stejnišćo
Rosće w zahrodach, na rolach, železniskich arealach, winicach, šćerknišćach, pućowach kromach a w žiwych płotach. Preferuje čerstwe, wutkate, čumpate pódy we słóncu abo w połsćinje.
Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena.
Wšědna wjerjebina
Płody
Płody docpěwaja tołstosć wot něhdźe 1 cm a su oranžočerwjene a nimale kulowate.
W zymje ptački płody žeru.
Stejnišćo
Rosće w kerčinach, swětłych lisćowych a jehlinowych lěsach na zwjetša njewutkatnych, drjebjatych podach.
Rozšěrjenje
Rostlina je w Europje rozšěrjena.
Olomoucký kraj
Olomoucký kraj je jedyn ze štyrnaće krajow Čěskeje. Nadeńdźe so na wuchodźe republiki w sewjernym dźělu Morawy a ma něhdźe 630.000 wobydlerjow. Zarjadniske sydło a z něhdźe 100.000 wobydlerjemi zdobom najwjetše město je Wołomuc (Olomouc).
Olomoucký kraj mjezuje z Delnjošleskim a Opolskim wojewódstwom na sewjeru, z Morawsko-šleskim krajom na wuchodźe, ze Zlínskim krajom na juhowuchodźe, z Juhomorawskim na juhozapadźe a z Pardubickim krajom na zapadźe. Wobsteji z 397 gmejnow w pjeć wokrjesach. Najwjetša rěka je Morawa, kotraž ćeče ze sewjera do juha přez cyły kraj. Při pólskej hranicy na sewjeru nadeńdu so horiny Hrubeho Jeseníka z Pradědom (1491 m) jako najwyšej horu Olomouckeho kraja.
Wokrjesy
Ke krajej słušeja slědowace wokrjesy ( okres):
Srjedźna Azija
Srjedźna Azija (tež Centralna Azija) je zapřijeće za wulkoregion w centrumje Azije. Wobmjezowanje regiona njeje jednotne, zwjetša liča so pak slědowace staty k srjedźnej Aziji:
Tute kraje běchu hač do lěta 1991 dźěl Sowjetskeho zwjazka a maja dohromady nimale 70 milionow wobydlerjow. Wotwisnje wot definicije liča so druhdy tež dźěle susodnych krajow Chiny (Tibet a Xinjiang), Mongolskeje, Afghanistana a Irana k srjedźnej Aziji.
Olomoucký kraj
Města
Najwjetše města Olomouckeho kraja su:
Srjedźna Azija
Geografija
Po kóždej definiciji su typiske za geografiju srjedźneje Azije předewšěm wulke pusćiny kaž na přikład Karakum a Kyzylkum, stepy kaž tež wysoke horiny, kotrež jadrowy region wobdawaja. Su to předewšěm Altaj na wuchodźe, Tienšan a Pamir na juhowuchodźe, kaž tež Hindukuš a Kopet-Dag na juhu. Jeničkej wuznamnej rěce stej Amudarja a Syrdarja, kotrejž wuliwaštej so wobě hač do druheje połojcy 20. lětstotka do Aralskeho jězora, něhdy najwjetšeje wodźizny w srjedźnej Aziji, kotryž je mjeztym nimale dospołnje wuschnył. Na zapadźe twori Kaspiske morjo přirodnu hranicu. Mjez srjedźnej Aziju a sewjernje ležacej Sibirskej njewobsteji žana přirodna hranica.
Wobydlerstwo
W srjedźnej Aziji rěča so zwjetša turkske rěče (kazachšćina, uzbekšćina, turkmenšćina, kirgišćina a ujguršćina), ale tež indoeuropske kaž persišćina a z njej wusko zwjazana tadźikišćina. K tomu přińdu rěče něhdyšich imperijow respektiwnje dźensnišich wulkich narodnych statow, potajkim předewšěm rušćina a chinšćina. Najwjetši dźěl ludnosće je islamskeje wěry.
Najwjetšej měsće srjedźneje Azije stej uzbekska stolica Taškent z něhdźe 2,5 milionami a něhdyša kazachska stolica Almaty z 1,8 milionami wobydlerjow.
Prunus × blireana
(Prunus × blireana, syn. Prunus × blireiana) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae). Rostlina je hybrida z japanskeho aprikozowca (Prunus mume) a bombawki (Prunus cerasifera 'Pissardii').
Wopis
Zymnokruty, kulojty kerk docpěwa wysokosć wot hač do něhdźe 3,5 m.
Hałuzy su šwižne, zhibnjenje.
Łopjena su relatiwnje ćeńke a purpurčerwjene. Jich nazymske barbjenje je złotobrune.
Kćěje na spočatku nalěta. Kćenja su wupjelnjene a blědoróžojte a docpěwaja šěrokosć wot 3 cm.
Hybrida
Kerk je w lěće 1895 we Francoskej nastał.
Tujmazy
thumb|left Tujmazy je město w europskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w republice Baškirskej něhdźe 180 kilometrow zapadnje Ufy a ma něhdźe 68 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1912 załožiło a ma wot lěta 1960 měšćanske prawa.
Toktogul
Toktogul ( je město w Dźalal-Abadskej oblasći w Kirgiskeje. Je zarjadniske sydło Toktogulskeho wobwoda.
Leži při sewjernym brjoze Toktogulskeho spjateho jězora něhdźe 295 kilometrow sewjernje Dźalal-Abada.
Dósta mjeno kirgiziskeho basnika Toktogula Satylganowa.
Purpurowa smjelzyna
Purpurowa smjelzyna (Calamagrostis phragmitoides) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Wopisanje
Purpurowa smjelzyna docpěwa wysokosć wot 80 hač do 150 cm.
Kćěje wot julija hač do awgusta.
Zamylena mučnica
Zamylena mučnica (Sorbus decipiens) je štom ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Owruč
thumb|left
Owruč (do 1569 – Wručyj/ Вручий) je město w Žytomyrskej oblasći na Ukrainje, blisko běłoruskeje hranicy. Leži při rěce Noryn něhdźe 135 kilometrow sewjernje Žytomyra.
Ma něhdźe 16 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 946 prěni raz naspomniło. Wot lěta 1641 ma měšćanske prawa.
Indus
Indus ( सिन्धु Sindhu; سندھ Sindh) je z 3180 kilometrami najdlěša rěka na indiskim subkontinenće, jedna z najdlěšich w cyłej Aziji a najwuznamniša rěka Pakistana.
Wón nastanje w horinach Transhimalaje w Tibeće z wjacorych lodowcowych rěčkow a běži přez rjećaz Himalaje w indiskej prowincy Ladakh a dale přez Kašmir do pakistanskeje prowincy Punjab. Podłu Indusa rozpřestrěwaja so hospodarsce najsylniše kónčiny Pakistana. Rěka słuži tam z pomocu wjele nasypow a kanalow powodźowanju najwjetšeje powodźowanskeje kónčiny na zemi. Za Hyderabadom twori Indus 7500 km² wulki rěčny delta a wuliwa so naposledk něhdźe 150 kilometrow južnje Karačija do Arabskeho morja.
Mjeno Indus pochadźa ze sanskrita, hdźež woznamjenja słowo सिन्धु (sindhu) prosće „rěka“. Tež Indiska jako kraj za Indusom dósta swoje mjeno w europskich rěčach wot rěki.
Kónčina při Indusu bě srjedźišćo jedneje ze zažnych wysokich kulturow, tak mjenowaneje Indusoweje kultury. Pozdźišo tworješe rěka wuchodnu hranicu mócnarstwa Aleksandra Wulkeho.
upright=2.5|thumb|Indus blisko městačka [[Leh, stolicy Ladakha|center]]
Rukej
Rukej (Sisymbrium) je ród ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae).
Powiat gorzowski
Powiat gorzowski je powiat (wokrjes) w pólskim Lubušskim wojewódstwje z wokrjesnym městom Gorzów Wielkopolski, kotrež pak same k wokrjesej njesłuša. Powiat ma přestrjeń wot 1.213,32 km² a něhdźe 65.000 wobydlerjow.
Města a gmejny
Powiat gorzowski wobsteji ze sydom gmejnow, z nich jedna měšćanska gmejna, jedna měšćansko-wjesna gmejna a pjeć wjesnych gmejnow.
měšćanska gmejna:
měšćanska a wjesna gmejna:
wjesne gmejny:
Skalna zažnička
Skalna zažnička (Gagea bohemica) je rostlina ze swójby lilijowych rostlinow (Liliaceae).
Dobry rozraz
Dobry rozraz (Veronica officinalis) je rostlina ze swójby putnikowych rostlinow (Plantaginaceae). Dalše serbske ludowe mjeno je dźewjećer.
W někotrych žórłach je swójbje trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae) přirjaduje.
Wopis
Dobry rozraz je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 5 hač 20 cm. Rostlina je tróšku módrozelena.
Łažace, korjenjace, wotestejo kosmate stołpiki njesu huste, zrunane kiće.
Łopjena su kosmate, jejkojte, krótko stołpikate a tupje karbowane.
Kćěje wot junija hač awgusta. Kćenja docpěwaja wulkosć wot 6 hač 7 mm a su blědźe lila.
Stejnišćo
Rosće na suchich trawnikach, holach, w lěsach a na lěsnych a pućnych kromach. Preferuje w prawej měrje małowutkate a kisałe pódy.
Kósk
Kósk je serbske swójbne mjeno, pochadźace wot ptačeho mjena kós. Delnjoserbska warianta je Kósyk.
Znaty nošer mjena běše serbski wučer, awtor a kulturny prócowar Jan Kósk (1930–1997).
22. awgusta
22. awgusta abo '''22. žnjenca''' je 234. dźeń gregorianiskeje protyki (235. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 131 dnjow hač do kónca lěta.
Mělník
Mělník ( Melnik) je město w srjedźočěskim kraju, 30 kilometrow sewjernje čěskeje stolicy Prahi. Wone leži při wuliwje Wołtawy do Łobja a ma něhdźe 20.000 wobydlerjow. Wokoło města nadeńdźe so najwažniše plahowanišćo wina w Čěskej.
Stawizny
Na městnje dźensnišeho Mělnika steješe w srjedźowěku hrodźišćo słowjanskich Pšowjanow. Kónc 10. lětstotka přesadźi so město stareho mjena Pšov nowe Myelnik. 1274 pomjenowa čěski kral Otakar II. Přemysl Mělnik za kralowske město a spožči jemu Magdeburgske měšćanske prawa. Pozdźišo słužeše město mnohim čěskim kralownam-wudowam jako wuměnk.
Druhe
Mjez Ralbičanskej wyšej šulu a zakładnej šulu w Mělniku wobsteji šulske partnerstwo.
Jawor
Jawor je pomjenowanje:
Veselé pod Rabštejnem
Veselé pod Rabštejnem ( Freudenberg) su wjes a gmejna při južnej kromje Połobskich pěskowčin w sewjernej Čěskej, blisko města Česká Kamenice. Leža pod horu Veselka (460 m), na kotrejž nadeńdu so powostanki stareho hrodźišća. Gmejna słuša k Děčínskemu wokrjesej Wusčanskeho kraja (Ústecký kraj).
Wjerchnjadzwinsk
thumb|left
Veselé pod Rabštejnem
Susodne gmejny su Česká Kamenice na wuchodźe, Markvartice na zapadźe a Huntířov na sewjerozapadźe.
Wjerchnjadzwinsk
Wjerchnjadzwinsk (do 1962 – Дрыса/ Drysa) je městačko we Wicebskej oblasći na sewjeru Běłoruskeje, blisko letiskeje hranicy. Je zarjadniske sydło Wjerchnjadzwinskeho rajona.
Veselé pod Rabštejnem
Přez Veselé wjedźe železniska čara Děčín–Jedlová, kotraž bu 1869 zahajena.
Wjerchnjadzwinsk
Leži při wuliwje rěki Drysy do Zapadneje Dwiny (Dzwiny) něhdźe 160 kilometrow sewjerozapadnje Wicebska a 20 kilometrow wot letiskeje hranicy.
Veselé pod Rabštejnem
Stawizny
Wjes naspomni so prěni raz w lěće 1381 w měšćanskej knize Kamenicy. W lěće 1930 měješe 1041 wobydlerjow, kiž běchu bjez wuwzaća Němcy. Po Druhej swětowej wójnje bu němske wobydlerstwo wusydlene.
Wjerchnjadzwinsk
Ma něhdźe sydom tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1386 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1938 měšćanske prawa.
8. decembra
Do 19. lětstotka
thumb|130px|Marja Stuart (* 1542) 130px|thumb|right|Johann Maria Farina (* 1685) thumb|130px|Björnstjerne Björnson (* 1832) thumb|130px|Johann Albrecht (* 1857) thumb|130px|Aristide Maillol (* 1861)
1901–1950
thumb|130px|Sammy Davis Jr. (* 1925) thumb|130px|Joachim Fest (* 1926)
Do 20. lětstotka
thumb|130px|Liselotte z Pfalcy († 1722)
20. lětstotk
thumb|130px|Yamamoto Gonnohyōe († 1933) thumb|130px|Golda Meir († 1978) thumb|130px|John Lennon († 1980)
Hrodźišćo
Hrodźišćo je pomjenowanje:
Wětr
thumb|Pasanća we wětrje Wětr je trajny horicontalny powětrowy prud.
Wětr wariěruje po směrje, spěšnosći.
Wopróšenje rostlinow a roznošowanje płodow abo symjenjow
Wjele rostlinow wužiwa wětr za wopróšenje kćenjow (na př. buki) abo za roznošowanje płodow abo symjenjow.
Abazinšćina
thumb|right|300px Abazinšćina (Абаза бызшва) je rěč ze skupiny Kawkaskich rěčow a jedna z hłownych rěčow w Karačajsko-Čerkeskej, hdźež słuži tež jako hamtska rěč nimo rušćiny, nogajšćiny, karačajšćiny a kabardinšćiny. Rěči so wot něhdźe 47.000 ludźi.
Japanska gingawa
Japanska gingawa (Nuphar japonicum) je rostlina ze swójby bónčawowych rostlinow (Nymphaeaceae).
Donald Tusk
Donald Franciszek Tusk (* 22. apryla 1957 w Gdańsku) je pólski konserwatiwny politikar Platformy obywatelskeje, kotryž bě wot 1. decembra 2014 hač do 30. nowembra 2019 jako naslědnik Hermana van Rompuya předsyda Rady Europskeje unije a z tym prěni politikar z nowšich čłonskich statow na načolnej poziciji w EU. Do toho bě wot 2007 do 2014 z premierom Pólskeje.
Tusk je kašubskeho pochada a rěči pólsce a němsce. Wón je ženjeny a ma syna a dźowku. Swójba bydli w Sopoće blisko Gdańska.
Eisenhüttenstadt
Eisenhüttenstadt, hač do lěta 1961 Fürstenberg (delnjoserbsce Pśibrjog), je bjezhamtske braniborske město při Wódrje, bjezposrědnje při pólskej mjezy. Tule wotbočuje Wódrino-Sprjewiny kanal wot Wódry a zwjazuje ju ze Sprjewju pola Přibora.
Politika
thumb|350px|Radnica w Eisenhüttenstadće
Měšćanska rada
Měšćanska rada w Eisenhüttenstadće wobsteji ze 36 wosobow. (Staw: Komunalna wólba, 26. Oktobra 2003)
Učaly
thumb|left Učaly je město w europskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w republice Baškirskej něhdźe 180 kilometrow wuchodnje Ufy a ma něhdźe 37 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1955 załožiło a ma wot lěta 1963 měšćanske prawa.
8. julija
8. julija abo '''8. pražnika''' je 189. dźeń gregorianiskeje protyki (190. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 176 dnjow hač do kónca lěta.
Sakska smjelzyna
Sakska smjelzyna (Calamagrostis pseudopurpurea) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Tula
thumb|left
Tula je wulkoměsto w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje něhdźe 200 kilometrow južnje Moskwy a je z poł milionom wobydlerjow najwjetše město a stolica Tulskeje oblasće. Tula je wuznamne industrialne srjedźišćo a wažne stejišćo ruskeje brónjoweje industrije. Z wjele twarskimi pomnikami a krjemlom ze 16. lětstotka je město tež woblubowany turistiski cil.
Sydlišćo je so w lěće 1146 załožiło.
Saparmurat Nijazow
thumb|right|250px|Saparmurat Nijazow Saparmurat Nijazow (/ Saparmyrat Atajewič Nijazow); 19. februara 1940, wjes Kipčak, Turkmenistan, Sowjetski zwjazk; † 21. decembra 2006, Ašgabat, Turkmenistan) běše sowjetski a turkmenski politikar.
Wot 27. oktobra 1991 hač do 21. decembra 2006 běše prěni prezident Turkmenistana.
Oblasć Archangelsk
thumb|left|Klóšter na kupje Solowecki
Oblasć Archangelsk ( Архангельская область/Archangelskaja oblast) je oblasć w sewjernym dźělu europskeje Ruskeje. Leži zwjetša we Wuchodoeuropskej runinje při Sewjernej Dwinje a pobrjohach Běłeho morja a wobjimuje tež kupy Noweje Zemlje a Franca Józefoweho kraja w Sewjernym polarnym oceanje kaž tež Awtonomny wokrjes Nencow. Jeje zarjadniske sydło a najwjetše město je Archangelsk (348.000 wobydlerjow). Druhe wulke města su Sewjerodwinsk (192.000), Kotlas (60.000) a Nowodwinsk (40.000).
W lěće měješe Oblasć Archangelsk  wobydlerjow. Z nich běchu 94,2 % Rusojo.
Nadregionalnje znaty su klóštry na kupje Solowecki w Běłym morju, kiž słušeja k swětowemu kulturnemu herbstwu.
Józefów (gmejna Biała Rawska)
Józefów je wjes w Pólskej.
Józefów leži w srjedźnej Pólskej, we łódźskim wojewódstwje. Wjes ke gmejnje Biała Rawska słuša. W lěće 2006 je tam bydliło 103 ludźi.
<br style="clear:both;" />
Ulm
Město je znate za gotisku katedralu (Ulmer Münster), kotraž ma z 161,53 metrami najwyšu cyrkwinsku wěžu na swěće. Přispomnjenja hódna je tež dołha byrgarska tradicija w Ulmje z najstaršej wustawu jednoho němskeho města a jednym z najstaršich měšćanskich dźiwadłow, kiž bu w lěće 1641 załožene.
Mário Soares
mini|upright|Mário Soares w lěće 2008
Mário Alberto Nobre Lopes Soares (* 7. decembra 1924 w Lisabonje; † 7. januara 2017 runje tam) bě portugalski politikar třećeje republiki. Dnja 19. apryla 1973 załoži w eksilu w němskim Bad Münstereifel Socialistisku stronu Portugalskeje a bu 1974 wonkowny minister. Po nalikowej rewoluciji sta so 1976 z prěnim demokratisce wolenym ministerskim prezidentom Portugalskeje.
Nawjedowaše w třoch periodach portugalske knježerstwo, a to 1976/77, 1978 a wot 1983 do 1985. Potom bě w dwěmaj periodomaj z portugalskim prezidentom, wot 1986 do 1991 a wot 1991 do 1996. Wot 1999 do 2004 bě zapósłanc w Europskim parlamenće.
Zarěznjena mučnica
Zarěznjena mučnica (Sorbus multicrenata) je štom ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Oblasć Astrachań
thumb|left|Pěskowe nawěwy w stepje blisko Astrachana
Oblasć Astrachań ( Астраханская область/Astrachanskaja oblast) je oblasć w južnym dźělu europskeje Ruskeje. Leži podłu delnjeho běha Wolgi w Kaspiskej nurinje a wobjimuje tež delta Wolgi při Kaspiskim morju. Na wuchodźe mjezuje z Kazachstanom. Jeje zarjadniske sydło a jeničke wulkoměsto je Astrachań z 500.000 wobydlerjemi.
W lěće měješe Oblasć Astrachań  wobydlerjow. Z nich běchu 69,7 % Rusojo, 14,2 % Kazachojo a 7 % Tatarojo. Hłownej nabožinje stej rusko-ortodoksne křesćanstwo a islam.
Bronisław Komorowski
mini|Bronisław Komorowski
Bronisław Maria Komorowski (* 4. junija 1952 w Obornikach Śląskich) je pólski politikar strony Platforma Obywatelska.
Wot 6. awgusta 2010 bě Komorowski pjeć lět z prezidentom Pólskeje.
Visu Latvijai
Visu Latvijai („Wšo za Letisku“) běše nacionalistiska a konserwatiwna strona w Letiskej. Bu w lěće 2000 jako młodźinska organizacija załožena a běše wot lěta 2006 oficialna strona.
Vilémov
Vilémov je mjeno wjacorych sydlišćow w Čěskej:
Drěmotka
Drěmotka ma wšelakore woznamy.
Hlej
Pandemija koronawirusa
mini|Koronawirus SARS-CoV-2 Pandemija koronawirusa (tež koronapandemija abo koronowa pandemija) je swětodaloka pandemija wot wudyrjenja epidemije koronawirusa COVID-19 w lětomaj 2020 a 2021. Prěnje pady zwěsćichu w decembrje 2019 w chinskej prowincy Wuhan. Koronapandemija je hač dotal najwjetša pandemija 21. lětstotka na swěće a ma ze swojimi sćěhami dramatiske wuskutki za ludnosć cyłeho swěta.
W běhu so rozšěrjaceje pandemije coronawirusa zawjedźachu Němska a wjele dalšich krajow krok po kroku krućiše naprawy, kotrež so na to měrja, kontaktam mjez ludźimi zadźěwać. Tak zawrěja šule, zarjadnišća, sportnišća a dalše městnosće a zakazaja zarjadowanja, mjez nimi tež Bože słužby.
Jeničce w Němskej je wot spočatka pandemije wjace hač 106.000 ludźi w zwisku z infekciju zemrěło.
Rowno
Rowno ( Rowne, Rohne) je wjes w srjedźnej Łužicy, kotraž słuša k Slepjanskej wosadźe a do teritorija Slepjanskeje narěče. Wona ma něhdźe 400 wobydlerjow a leži w serbskim sydlenskim rumje.
Rowno leži na wysokosći wot 123 metrow při Struze a bě přez lěta wot planowaneho rozšěrjenja Wochožanskeje jamy wohrožene. W měrcu 2017 rozsudźi LEAG, nowy mějićel łužiskich jamow, zo so jama hač do Rownoho wjace njerozšěrja.
Stawizny
mini|left|Historiski narowny kamjeń ze stareho [[Rownjanski kěrchow|Rownjanskeho pohrjebnišća]] Serbska ratarska wjeska – po sydlišćowej formje dróhowc – naspomni so k prěnjemu razej w lěće 1531 jako Rone a podsteješe přez lětstotki Mužakowskemu stawowemu knjejstwu.
Po Mukowej statistice měješe Rowno we 1880tych lětach 380 bjez wuwzaća serbskich wobydlerjow. Arnošt Černik zwěsći 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot hišće 72,9 %.
Kónc 1980tych lět namakachu so wokoło 60 narownych kamjenjow stareho Rownjanskeho pohrjebnišća, zwjetša ze serbskimi napisami. Wědomostnica Trudla Malinkowa je kamjenje přepytowała a katalogizěrowała. Mjeztym su so wšitke wobchowane kamjenje na nowym pohrjebnišću znowa postajili.
Wot lěta 1974 słušachu Mułkecy jako wjesny dźěl do Rownjanskeje gmejny.
Rotterdam
Rotterdam je po Amsterdamje druhe najwjetše město Nižozemskeje a ma dla swojeho zamórskeho přistawa – najwjetšeho w Europje a třećeho najwjetšeho na swěće – tež wulki hospodarski wuznam za cyłu zapadnu Europu. Rotterdam ma něhdźe 630.000 wobydlerjow w měsće samym a 1,3 miliony w metropolowym rumje. Je wodźace industrijne a wikowanske město Nižozemskeje.
Nadeńdźe so na zapadźe Nižozemskeje w prowincy Južna Hollandska při wuliwje Ryna do Sewjerneho morja a słuša k metropolowemu rumej Randstad. Město leži w Rynowej delće zwjetša pod mórskej hładźinu a je wot nasypow škitane. Najhłubši wobsydleny dypk Nižozemskeje (6 metrow pod m. hł.) nadeńdźe so na měšćanskim teritoriju Rotterdama.
Nimo Amsterdama a Haaga je Rotterdam jedne z kulturnych srjedźišćow Nižozemskeje, sydło uniwersity, wjacorych fachowych wysokošulow, hudźbneje wysokošule a wuměłstwoweje akademije. W lěće 2001 bě hromadźe z portugalskim městom Porto kulturna stolica Europy.
Jedne z tak mjenowanych sotřinych městow Rotterdama su Drježdźany.
Iridium
Iridium (z - Iris - bohowka tučele) je chemiski element ze symbolom Ir a rjadowym ličbnikom 77.
Běła jědla
Běła jědla (Abies alba) je štom ze swójby chójnowych rostlinow (Pinaceae).
Wopisanje
Běła jědla je štom, kotryž docpěwa wysokosć wot 50 m.
Króna je wusko kehelojta. Wjeršk je při młodych štomach wótry, pozdźišo kulowaty.
Skora je hładka a swětłošěra.
Jěhły
Jěhły su přecozelene, płone, zhibujomne, na hornim boku błyšćace ćmowozelene, sedźa zwjetša w dwěmaj rjadomaj a docpěwaja dołhosć wot 1,2 hač 3 cm. Jich delni bok njese dwaj běłej paskaj. Nimo toho su prědku tupe abo zarěznjene.
Kwětnistwo
Kćěje wot meje hač do junija. Žónske kwětnistwo je zrunane. Muske kwětnistwo steji na kóncu hałuzow. Kćěw započina w starosći wot 60-70 lět.
Hable
Hable su zrunane a docpěwaja dołhosć wot 10 hač 16 cm. Při zrałosći na štomje rozpadnu.
Stejnišćo
Rosće w lěsach we wysokosćach mjez 400 a 1000 m. Preferuje čerstwe, chłódne, małowapnite abo wapnite pódy. Rostlina je čućiwa napřećo mjerznjenju.
Rozšěrjenje
Rostlina je w horinach srjedźneje a južneje Europy rozšěrjena.
Hubertus Heil
Heil je wot 1998 čłon zwjazkoweho sejma. Wot 2009 do 2017 bě Heil městopředsyda frakcije SPD w němskim zwjazkowym sejmje a rěčnik za hospodarstwo a energiju, kubłanje, slědźenje a turizm.
Wón bě wot nowembra 2005 hač do nowembra 2009 a znowa wot junija 2017 hač do decembra 2017 generalny sekretar zwjazkoweje SPD. Wot decembra 2019 je wón jedyn ze zastupowacych zwjazkowych předsydow SPD.
Při wólbach do zwjazkoweho sejma dnja 26. septembra 2021 bu Hubertus Heil jako direktny kandidat swojeje strony we wólbnym wokrjesu 45 (Gifhorn – Peine) z 43,7 % hłosow woleny.
Heil je ewangelski, woženjeny a ma dwě dźěsći.
Kawkaski rupač
Kawkaski rupač (Scabiosa caucasica) je rostlina z podswójby drapalcowych rostlinow (Dipsacoideae) znutřka swójby kozylistowych rostlinow (Caprifoliaceae).
thumb|Kćenje wot běle kćějaceje sorty
Wopis
Kawkaski rupač je wutrajna družina, kotraž docpěje wysokosć wot 40 hač do 60 cm a něhdźe samsnu šěrokosć. Lapate łopjena su srjedźnozelene. Kćěje w lěću. Wulke, kudźerjene kćenja su róžojte, čerwjene, čerwjenowioletne abo módre a steja w hłójčkach.
Queen
Queen bě jendźelska rockowa hudźbna skupina z Londona, kotraž eksistowaše mjez 1970 a 1995.
Gurbanguly Berdymuchamedow
thumb|right|Gurbanguly Berdymuchamedow Gurbanguly Berdymuchamedow (/ Gurbanguly Malikgulyjewič Berdymuchmedow); 29. junija 1957, wjes Babarap, Turkmenistan, Sowjetski zwjazk) je turkmenski politikar.
Wot 14. februara 2007 je z prezidentom Turkmenistana.
9. julija
9. julija abo '''9. pražnika''' je 190. dźeń gregorianiskeje protyki (191. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 175 dnjow hač do kónca lěta.
Wumrěće
mini|upright=0.4|[[Frido Mětšk († 9. julija 1990)]]
Hawaii
je US-ameriski zwjazkowy stat, kotryž wobsteji z 2400 kilometrow dołheho rjećaza kupow wosrjedź Ćicheho oceana, něhdźe 6000 kilometrow wot kaliforniskeho pobrjoha. Ma něhdźe 1,4 miliony wobydlerjow na přestrjeni wot 28.000 kwadratnych kilometrow. Stolica a z 337.000 wobydlerjemi zdobom najwjetše město je Honolulu na třećej najwjetšej kupje Oʻahu. Hawaii słuša do kulturneho ruma Polyneziskeje a hawaiišćina je polyneziska rěč a jako tajka přiwuzna na přikład z maorišćinu.
Stat Hawaii wobsteji z wósom wjetšich a mnoho mjeńšich kupow wulkaniskeho pochada. Najwyši dypk je wulkan Mauna Kea („Běła hora“) na najwjetšej kupje Hawai'i (4.205 m), kotraž je zdobom najwyša hora na zemi, wot podmorja ličene (něhdźe 10.000 m).
W lěće 2008 rěčeše 75 % wobydlerstwa doma jenož jendźelsce. Najwjetše mjeńšinowe rěče běchu Tagalog (5,4 %, japanšćina (5 %) a Ilokano (4 %). Jenož 1,7 % – wokoło 24.000 ludźi – rěčeše hawaiisce; hawaiišćina je pak nimo jendźelšćiny z druhej hamtskej rěču.
Hlybokaje
thumb|left
Hlybokaje je město we Wicebskej oblasći na sewjeru Běłoruskeje. Je zarjadniske sydło Hlybokskeho rajona.
Leži při jězorje Kahalnaje něhdźe 180 kilometrow zapadnje Wicebska a 140 kilometrow sewjernje Minska.
Ma něhdźe 19 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1414 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1940 měšćanske prawa.
Běła Hora (Wóspork)
Běła Hora ( Belgern) je hornjołužiska wjeska we wuchodźe Budyskeho wokrjesa, kotraž słuša z lěta 1994 k městu Wóspork.
Geografija
Leži we łučinje Kotołki a Lubaty na lěwym boku rěčki něhdźe dźesać kilometrow wuchodnje Budyšina a šěsć kilometrow zapadnje Wósporka. Při zapadnej kromje wjeski namaka so na přirodnej hórce stare serbske hrodźišćo Běła Hora, po kotrymž bu najskerje pozdźišo załožene městačko Wóspork (němsce Weißenberg) pomjenowane a ke kotremuž słušeše tež stražnicu za wikowansku dróhu Via regia. Susodnej wsy stej Worcyn na juhowuchodźe a k Malešanskej gmejnje słušace Skanecy w sewjerozapadźe. Na juhu Běłeje Hory namaka so wulki Běłohórski hat. Hišće spočatk 19. lětstotka běchu tež w nižinje wuchodnje Běłeje Hory wjacore haty.
Stawizny
Wjes naspomni so prěni raz w lěće 1360 jako Belligern a słušeše prěnjotnje najskerje k Budyšinskej wosadźe, ze 16. lětstotka pak k Hrodźišćanskej. Runje tak ze 16. lětstotka ma Běła Hora swójske ryćerkubło. Barokny knježi dom je so w 19. lětstotku wottorhał. W samsnym lětstotku je so tež prěnja šula we wsy natwariła.
Po Mukowej statistice měješe Běła Hora we 1880tych lětach 122 wobydlerjow, mjez nimi 112 Serbow (92 %) a 10 Němcow. W lěće 1925 rěčeše po hamtskej statistice hišće 96 wot 111 wobydlerjow serbsce. Běłohórske dźěći chodźachu do Worcynskeje šule.
W lěće 1925 bě mjez 111 wobydlerjemi 108 ewangelskich a tři katolscy.
Słowjanske mjena
thumb|300px|[[Słowjanske rěče]] Słowjanske mjena su (před)mjena, kotrež su typiske za słowjanske rěče. Prěnjotne serbske předmjena běchu nimale bjezwuwzaćnje zapadosłowjanskeho a wuchodosłowjanskeho pochada; tójšto z nich su so hač do dźensnišeho časa wobchowali. Někotre su originarnje serbske. Najznaćiši přikład je „Lubina“. Druhe mjena, kaž „Božena“, su daloko rozšěrjene a namakaja so tež w druhich zapadosłowjanskich kulturach.
Franopol (łódźske wojewódstwo)
Franopol je wjes w Pólskej.
Franopol leži w srjedźnej Pólskej, we łódźskim wojewódstwje. Wjes ke gmejnje Biała Rawska słuša. W lěće 2006 je tam bydliło 179 ludźi.
<br style="clear:both;" />
Barentsowe morjo
Barentsowe morjo ( Barentshavet, Баренцево море/Barencewo morje) je nakromne morjo Arktiskeho oceana sewjernje europskeje twjerdźe. Leži mjez ruskim Franca Józefowym krajom na sewjeru, Nowej Zemlju na wuchodźe, ruskim a norwegskim brjohom na juhu a norwegskim Svalbardom na sewjerozapadźe a bu po nižozemskim namórniku Willemje Barentsu pomjenowane.
Geografija
mini|left|[[Franca Józefowy kraj na sewjeru Barentsoweho morja]] Z přerěznej hłubokosću wot něhdźe 230 metrow słuša k hłubšim šelfowym morjam. Dla Sewjeroatlantiskeho pruda, wotnožki Golfoweho pruda, je wjele přistawow při Barentsowym morju tež w zymje bjez lodu, hačrunjež leža daloko na sewjeru.
Jako hranica mjez Barentsowym a Europskim sewjernym morjom płaći linija wot Svalbarda přez Mjedwjedźowu kupu hač k Sewjernemu kapej. W juhu je Běłe morjo za połkupu Kolu jeničke nakromne morjo Barentsoweho morja. Za Nowej Zemlju na wuchodźe leži Karaske morjo.
Hospodarstwo
mini|left|Mórski přistaw w [[Murmansku]] Najwjetše město při brjohach Barentsoweho morja je Murmansk w Ruskej, hdźež so namaka – runje kaž w něhdy finskej Pječenze – stejišćo ruskeje polarneje floty. W Barentsowym morju nadeńdźe so tež najwjetši wobstatk zešrótowanych atomowych podnurjakow na swěće, štož předstaji riziko za přirodu a přimórske kónčiny.
Słowjanske mjena
Přikłady w pólšćinje
Bogna, Bogdana, Bogumiła, Bogusława, Bolesława, Bożena, Bronisława, Czesława, Dąbrówka, Dobroniega, Dobrosława, Gniewomira, Godzimira, Godzisława, Gorzysława, Grzymisława, Kazimiera, Ludmiła, Mieczysława, Milena, Miła, Mira, Mirosława, Radosława, Sławomira, Sobiesława, Stanisława, Sulisława, Wacława, Wiesława, Władysława,Zdzisława...
Barentsowe morjo
Hospodarstwo
Dalša wuznamna hospodarska hałuza je rybarstwo, předewšěm kabeljawa.
Słowjanske mjena
Přikłady w pólšćinje
Bogdan, Bogumił, Bogusław, Bogusz, Bolesław, Bożydar, Bronisław, Chwalibóg, Chwalisław, Czcibor, Czesław, Dobiegniew, Dobiesław, Dobrogost, Dobromir, Dobromił, Dobrosław, Domard, Domasław, Dzierżysław, Gniewomir, Godzimir, Godzisław, Gorzysław, Jarosław, Krzesimir, Kazimierz, Lech, Lechosław, Lesław, Leszek, Lubomir, Ludomił,Mieszko, Mieczysław,Miłosław, Miłosz, Mścisław,Mściwój, Przemysław,Przybysław,Radosław, Rościsław, Sambor,Sędziwoj, Sławoj,Sławomir, Sobiesław, Stanisław,Sulisław, Świętosław,Wacław,Wiesław,Wińczysław, Władysław,Włodzimierz,Wojciech, Wszebor, Zawisza,Zbigniew, Zbyszko, Zdzisław, Ziemowit...
Lech Wałęsa
Lech Wałęsa (* 29. septembra 1943 w Popowom) je pólski politikar.
Słowjanske mjena
Přikłady w pólšćinje
• pl:Kategoria:Męskie imiona słowiańskie (Pólska Wikipedija)
Lech Wałęsa
Wón běše wot lěta 1980 hač do lěta 1990 jako šef dźěłarnistwa Solidarność wjednik pólskeje opozicije a po politiskim přewróće wot lěta 1990 hač do lěta 1995 prezident Pólskeje.
Słowjanske mjena
Přikłady w słowakšćinje, čěšćinje
Blahoslava, Blahuse,	Bojana, Bojka, Boleslava, Bolena, Bolerka, Bohumira, Bohuslava, Bozidara, Boza, Bozena, Bozka,Bratislava, Bretislava, Bretka, Breticka,Bronislava, Branislava, Brana, Branka, Brona, Bronicka, Bronka, Dobrali, Dobromila, Dobromira, Dobroslava, Drahomira, Draha, Drahuse, Drahuska, Draza, Dusana, Dusa, Sudanka, Dusicka, Duska,Jarka, Kvetoslava, Kveta, Kvetka, Kvetuse, Kvetuska, Libera, Liba, Libenka, Libuse, Libuska, Lidmila, Ludmilla, Ludmila, Lida, Lidka, Liduna, Lidunka, Liduse, Lizuska, Lubomira, Luba, Lubena, Lubina, Lubka, Lubuska, Mecislava, Melina, Mecka, Mila, Milena, Milady, Miladena, Milana, Mlada, Mladena, Miladka, Milanka, Milenka ,Milka, Miluse, Miluska, Mlaska, Mladuska, Miloslava,Miroslava, Mira, Mirka, Miruska, Nadezda/Nadezhda, Nadeja, Neda/Nedda, Pribislava, Pribena, Próbka, Pribuska, Radomia, Rada, Radlinka, Radoslava, Rada, Rostislava, Rosta, Rostina, Rostinka, Rostuska, Sobeslava, Sobena, Sobeska, Stanislava, Stana, Stanicka, Stanuska, Svetlana, Svetla, Svetlanka, Svetluse, Svetluska, Veleslava, Vela, Velina, Velinka, Velka, Veluska, Venceslava, Vaclava, Vena, Venka, Venuska, Vera, Vierka, Verka, Veruska]], Vladimíra, Vladmira, Vladislava, Ladislava, Valeska, Vlasta, Zbyhneva, Zbyna, Zbysa, Zbyhneka, Zbyhneuska, |Zdenka, Zdeslava, Zdislava, Desa, Zdeska, Zwisa, Zdiska, Zelislava, Zitomira, Zitka, Zituse, Zivanka, Zivka, Zivuse, Zivuska, Zlata, Zlatina, Zlatinka, Zlatka, Zlatuje, Zlatuska, Zlatana, Zlatunka,	 Zoila,	Zora, Zorah…
Blahoslav, Blahos, Blahosek,Bohdan, Bohumil, Bohumír, Bohuslav, Bojan, Bujanek, Bojek, Boleslav, Bolek, Borivoj, Bora, Borik, Borek, Borzivoi, Božidar, Bratislav, Bretislav, Bretik, Bronislav, Branislav, Branek, Branik, Budislav, Budek, Ceslav, Ctislav, Ctibor, Dalibor, Dobromil, Dobromir, Dobroslav, Drahomir, Draha, Drahos, Drahosek, Durko, Sudan, Sudanek, Dusek, Jarek, Jarousek, Jaromil, Jaromir, Jarek, Jaropluk,	Jaroslav, Jur, Karda,Kvetoslav,	 Lubomir, Lubor, Lumir, Luba, Lubek, Luborek, Luboš, Lubosek,Ludomir, Ludoslav, Mecislav, Mecek, Mecik, Mecislavek, Milan, Milic, Miloslav, Milda, Milon, Miloš, Miroslav, Mirek, Mstislav, Nepomuk, Pomuk, Nepomucek, Premysl, Myslik, Premek, Pribislav, Priba, Pribik, Pribisek, Radek/Radik, Radacek, Radan, Radko, Rados, Radousek, Radomir, Radimir, Radim, Radoslav, Rostislav, Rosta, Rostek, Rosticek, Rostik, Slavomir, Slava, Slavoj, Sobeslav, Sobek, Sobik, Stanislav, Stana, Standa, Stanek, Stanko, Stanicek, Stanik, Svatomir,	Svatopluk, Svatoslav,Techomir, Techoslav, Veleslav, Vela, Velek, Velousek, Venceslav, Vaclav, Vacek, Vasek, Vena, Venousek, Vladimír, Vladislav, Ladislav, Vlad, Vlastimil,	 Vojtech, Vojta, Wojtek, Vojtik, Vojtisek,Zbyhnev, Zbyna, Zbytek, Zbytek, Zelislav, Zelek, Zelicek, Zelik, Zelousek, Zdeslav, Zdislav, Zdik Zdisek, Zitomir, Zitek, Zitousek, Zivan, Zivanek, Zivek, Zivko, Zlatan, Zlatek, Zlaticek, Zlatik, Klatko, Zlatousek…
Bjelušja Guba
mini|left
Bjelušja Guba je sydlišćo měšćanskeho typa w Archangelskej oblasći Ruskeje federacije. Leži při zaliwje na zapadnym pobrjoze južneje kupy Noweje Zemlje. Ma něhdźe dwaj tysac wobydlerjow. Je srjedźišćo hłowneho testnišća atomowych brónjow Ruskeje.
Sydlišćo je so w lěće 1897 załožiło a płaći wot lěta 2005 jako sydlišćo měšćanskeho typa.
Reagon
Reagon je mjeno slědowacych wosobow:
Połch
Połch, tež drěmotka (Glis glis) je jenički hrymzak w swójbje spancow (Gliridae), kotryž słuša k rodej Glis. Wón je najwjetša Europska družina tuteje swójby.
Wopis
Połch ma na hornim boku swětošěrobrunojtu, šěru abo brunošěru kožu. Jeho delni bok a jeho licy stej běłej. Wopuš njese dołhe kosmy, je hustokosmaty a docpěje dołhosć wot hač do 15 cm. Cyłkowna dołhosć hłowy a tyłowa docpěje 13 hač 19 cm. Wokoło wóčkow ćmowa rynčka je widźomne.
W porowanskim času, kotryž so stanje po wotućenju w nalěću, wón čini fifolace a kwičace zwuki. Sančki porodźeja po 4,5 tydźenjach tři hač sydom młodźatow, druhdy samo dwójce w lěće. Młodźata so něhdźe jedyn měsac ćěša.
Jědź
Połch jě štomowe symjenja, hłownje žołdźe a bukwicy, płody, worjechi, štomowe wurostki, insekty, ptače młodźata a jejka. Zwjetša pyta swoje žranje na štomach.
Přirodne njepřećele
Přirodne njepřećele płocha su lěsne kuny (Martes martes) a lěsne wiwki (Strix aluco).
Žiwjenski rum
Połch je domjacy wot sewjerneje Španiskeje, Grjekskeje a Italskeje, přez srjedźnu Europu hač do Uralskich horinow a Małeje Azije. W Irskej, Skandinawiskej a Jendźelskej njewustupuje, z wuwzaćom wokolina Londona. Wón tam je žiwy hłownje w dubowych a bukowych lěsach, parkach a sadowych zahrodach. Druhdy so tež we winicach namaka. Wón so pohibuje jenož wokoło 100 m wokoło swojeje hnězda, kotrež wón twari w štomowych a podzemskich jamach. Wodnjo wón spi, a to w prózdnicach, skalnych škałbach a často tež w ptačich hnězdźenskich kašćikach.
Wot oktobra połchi po wjacorych so namakaja w sam hrjebanych podzemskich jamach, hdźež wone zaspja zymu za čas něhdźe sydom měsacow. Druhdy wone samo spja w domach. Zymski spar traje hač do kónca apryla, často hač do meje, při njepřihódnym wjedrje samo hač do spočatka junija.
Aleksin
thumb|left Aleksin je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Tula. Ma něhdźe 58 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 123 załožiło a ma wot lěta 1777 měšćanske prawa.
23. awgusta
23. awgusta abo '''23. žnjenca''' je 235. dźeń gregorianiskeje protyki (236. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 130 dnjow hač do kónca lěta.
Narodniny
mini|upright=0.4|Michał Awgust Brojer
Sólnica
Sólnica (Puccinellia) je ród ze swójby słódkich trawow (Poaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:
Powiat krośnieński
Powiat krośnieński je mjeno dweju powiatow (wokrjesow) w Pólskej:
Janaul
Sydlišćo je so w lěće 1914 załožiło a ma wot lěta 1991 měšćanske prawa.
Sanders
Sanders je mjeno slědowacych wosobow:
Hoberska jědla
Hoberska jědla (Abies grandis, syn.: A. excelsior) je štom ze swójby chójnowych rostlinow.
Vilémov u Šluknova
Vilémov u Šluknova ( Wölmsdorf) je wjes a gmejna w Šluknovskim wuběžku na sewjeru Čěskeje, blisko města Zebnicy při sakskej hranicy. Přez wjes běži Vilémovský potok, jedyn z přitokow Zebnicy. Słuša k Děčínskemu wokrjesej Wusčanskeho kraja (Ústecký kraj).
Gmejna wobsteji z wjesneju dźělow Dolina (Franzthal) a Vilémov. Susodne gmejny su Velký Šenov na wuchodźe, Mikulášovice a Zebnica na juhu kaž tež Horní a Dolní Poustevna na zapadźe.
Přez Vilémov wjedźe železniska čara Rumburk–Zebnica.
Stawizny
Sydlišćo nasta prawdźepodobnje w 13. lětstotku a naspomni so prěni raz pisomnje w lěće 1410. Za čas Třicećilětneje wójny bu wot šwedskeho wójska wurubjene. Wot 1728 do 1731 natwari so barokna cyrkej Marije donjebjeswzaća, kotraž sta so z hnadownym městnom za wokolinu a tež za serbske katolske wosady Hornjeje Łužicy.
Wodźik
Wodźik (tež hydrogen abo hydrogenium) je chemiski element ze symbolom H (za łaćonski hydrogenium „wodozhotowjer“; wot starogrjekskeho słowa hydōr „woda“ a  gignomai „bywać, nastać“) a rjadowym ličbnikom 1. Ma najmjeńše atomy wšěch elementow. Je jenički element, kotrehož jadro při najčasćišim izotopje jenož proton ma, ale žadyn neutron nima. Nimo toho eksistujetej dwaj dalšej izotopaj, a to deuterium a tritium, kotrejž matej nimo protona tež jedyn neutron resp. dwaj neutronaj. mini|Hydrogen Spectrum Test Na zemi wodźik je najčasćišo chemisce zwjazany, dokelž je jara reaktiwny.
W kosmje
Nimo toho wón je najčasćiši element w kosmje. Zjednoći so we hwězdach k heliumej.
Kajkosće
Wodźik so na powětrje a kisliku k wodźe spali. Płomjo je módre. Při wěstym měšenskim poměrje so to kaž eksplozija stanje.
Oksidaj
Wodźik wustupuje w dwěmaj oksidomaj, při tym wodźik přeco je jednohódnotny.
Magtymguly Pyragy
thumb|right thumb|right|10 turkmenskich manatow Magtymguly Pyragy abo Machtumkuli (/ Machtumkuli); * 1724; † 1807) bě wuznamny turkmenski basnik. Wón płaći jako klasikar turkmenskeje literatury.
Kurbinovo
thumb|Cyrkej swj. Georgija w Kurbinovje
Kurbinovo je sydlišćo w južnej Makedonskej, kotrež leži w bliskosći Prespanskeho jězora. We wsy namaka so klóšter Swjateho Georgija. Freski w jeho cyrkwi, kotraž je na makedonskich bankowkach zwobraznjena, pochadźeja z dwanateho lětstotka.
Handrij Brósk
Handrij Brósk (tež Bróska; Andreas Broske; * 12. junija 1802 w Rakojdach, † 2. nowembra 1877 w Budestecach) bě serbski ewangelski farar.
Žiwjenje
Narodźi so jako syn Rakojdźanskeho młynka a wopytowaše gymnazij w Budyšinje. Wot 1824 do 1826 studowaše w Lipsku ewangelsku teologiju a bě tam z čłonom Serbskeho prědarskeho towarstwa kaž tež w lětomaj 1825/26 jeho podstarši.
Swoje prěnje farske městno nastupi w starobje jenož 24 lět w lěće 1826 w Malešanskej wosadźe a skutkowaše tam wósom lět. Při wopyće Bróskoweho přećela Handrija Zejlerja na Malešanskej farje nazymu 1827 nasta tekst spěwa „Lubka lilija“, kiž wopisuje zbožo fararjec mandźelskeju Handrija a Amalije Bróskec (rodź. Šołćic ze Židowa, * 1807). Na Malešanskej farje narodźi so tež jeju syn Jurij Brósk (* 1833), pozdźiši farar w Křišowje. 1834 přewza Brósk městno prěnjeho fararja w Budestečanskej wosadźe, hdźež wosta přez štyri lětdźesatki z hłownym duchownym.
Skutkowanje
Handrij Brósk wustupowaše za prawa serbskeje rěče w šuli a zjawnosći. W lěće 1834 bě jedyn z tych ewangelskich duchownych, kiž sej šulsku wučbu tež w serbskej rěči žadachu a 1848 słušeše do kruha iniciatorow Maćičneje peticije („Wulke próstwy Serbow“). 1867 zasadźi so za postajenje pomnika Jana Michała Budarja při Budestečanskej cyrkwi.
K serbskej literaturje přinošowaše hižo w młodych lětach serbske spěwy, pozdźišo pak předewšěm nabožinske teksty.
Łučny rozraz
Łučny rozraz (Veronica chamaedrys) je rostlina ze swójby putnikowych rostlinow (Plantaginaceae). Dalše serbske ludowe mjeno je rězačk.