cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ržyšćiw
Sydlišćo je so w lěće 1121 prěni raz naspomniło, tehdy hižo jako wobtwjerdźene městno. 1506 dósta wot pólskeho krala Zygmunta Magdeburgske měšćanske prawo. Dla swojeho połoženja při Dnjeprje hraješe město hač do 19. lětstotka wažnu rólu při wikowanju mjez Ruskej a Europu.
Boryslaw
thumb|left
Boryslaw je město w Lwówskej oblasći na Ukrainje. Leži pod Karpatami w historiskej Galiciskej při rěce Tysmenica něhdźe 90 kilometrow juhozapadnje Lwowa.
Ma něhdźe 37 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1387 prěni raz naspomniło. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.
Koleantus
Koleantus (Coleanthus) je ród ze swójby słódkich trawow (Poaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:
Kosmaty žiłan
Kosmaty žiłan (Agrimonia pilosa) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Dajiwy hórkowc
Wopis
Dajiwy hórkowc je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 1 m (wot 30 hač 80 cm).
Stołpik je kosmaty a zrunany, šwižny, na chłódkojtych městnach přewisowacy hač ležacy.
Łopjena
Łopjena su přećiwostejne, (jejkojte-)lancetojte abo owalne, kónčkojte, sedźace, 5-nerwowe a docpěwaja dołhosć wot 4 hač 8 cm.
Kćenja
Kćěje wot awgusta (julija) hač do septembra. Kćenja su mnoholičbne, steja po jednym hač po třoch w łopjenowych rozporach a docpěwaja dołhosć wot 3 hač 5 cm. Króna docpěwa dołhosć wot 5 cm, je šwižnje zwonojta a ćmowomódra, nutřka najčasćišo z fijakojtymi dypkami. Wona je 5-lapata z krótkimi kónčkami. Keluch ma krótke, šwižnje lancetojte kónčki.
Stejnišćo
Dajiwy hórkowc rosće w płonych bahnach, na włóžnych łukach. Preferuje čerstwe hač włóžne, zwjetša wapnite, stuchłe-pochate pódy.
Keila
thumb|left Keila (wurjekowanje: Kejla; historiske němske mjeno – Kegel) je městačko na sewjeru Estiskeje.
Leži při rěce Keila něhdźe 25 kilometrow juhozapadnje Tallinna.
Sydlišćo je so w lěće 1241 w «Liber Census Daniæ» jako Keikal prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1938 měšćanske prawa.
Hatk
thumb|left|Karta z lěta [[1887]] thumb|left|Powětrowy wobraz z lěta 2019
Hatk ( Teicha) je wjes w hornjołužiskim Zhorjelskim wokrjesu. Leži we wuchodnej Sakskej při promjenju Běłeho Šepca we wysokosći 143 metrow nad mórskej hładźinu. Słuša wot 15. apryla 1992 k Rěčicam a ma 117 wobydlerjow.
Susodne wsy su Dubc na sewjeru, Chwalecy na wuchodźe kaž tež Rěčicy a Nowy Hamor na sewjerozapadźe.
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako sydło knjeza Angnyt vom Tyche pochadźa z lěta 1402. Ležownostne knjejstwo wukonješe přez lětstotki ryćerkubło we wsy samej. Cyrkwinsce słušachu wobydlerjo ze starodawna do Dubčanskeje wosady.
W lěće 1936 bu wjes wot nacionalsocialistow přemjenowana na Teichrode, dósta pak swoje stare mjeno w lěće 1947 wróćo.
Hač do lěta 1992 bě Hatk samostatna gmejna.
Čećikata platana
Čećikata platana (Platanus racemosa) je štom ze swójby platanowych rostlinow (Platanaceae).
Japanski žiłan
Japanski žiłan (Agrimonia japonica) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Rolf Seidel
miniatur|Rolf Seidel w lěće 2013
Rolf Seidel (* 9. januara 1953 w Falkenauje) je něhdyši sakski politikar Křesćansko-demokratiskeje unije Němskeje, kiž bě wot 1994 do 2014 zapósłanc sakskeho krajneho sejma a wot 2009 předsyda nutřkowneho wuběrka parlamenta. Nimo toho bě wón wokrjesny radźićel w Lipščanskim wokrjesu a předsyda tamnišeje frakcije CDU. Při wólbach 2014 hižo njenastupi.
Wón bu 2009 jako direktny kandidat we wólbnym wokrjesu 31 (Lipsk 7) z 39,8 % hłosow woleny.
Seidel je ewangelski, ženjeny a nan dweju dźěsćow.
Svetozar Ristovski
Svetozar Ristovski (* 26. januara 1972) je makedonski režiser, bydlacy w Kanadźe. Jeho prěni film bě Hunter („Hońtwjer“) z lěta 2000. Jeho najznaćiši film je Iluzija (jendźelsce Mirage, makedonsce Илузија).
Püssi
thumb|left
Püssi (historiske němske mjeno Neu-Isenhof) je městačko na sewjerowuchodźe Estiskeje. Leži něhdźe 130 kilometrow wuchodnje Tallinna a 65 kilometrow zapadnje Narvy.
Ma něhdźe jedyn tysac wobydlerjow.
Wokołkaty syćowc
Wokołkaty syćowc (Butomus umbellatus) je rostlina ze swójby syćowcowych rostlinow (Butomaceae). Wón je jenička družina w monotypiskim rodźe Butomus.
Pólny hróšik
Pólny hróšik (Lathyrus tuberosus) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Wokołkaty syćowc
Wopis
Wokołkaty syćowc je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 50 hač 150 cm.
Łopjena
Wšitke łopjena su na spódku stejace, trawojte, třihranite, cyle horjeka plone a docpěwaja deleka šěrokosć wot něhdźe 1 cm a dołhosć wot hač do 100 cm. Wone z wody wusahuja. Při wódnych hłubokosćow wot wjace hač 50 cm so pasmojte, we wodźe wodźace łopjena.
Kćenja
Kćěje wot junija hač awgusta. Wulke, róžojte hač běłe kćenja docpěwaja wulkosć wot 2 hač 3 cm a steja we wokołkach. Šěsć kćenjowych łopješkow je čerwjenoběłe a ćmowšo žiłate.
Stejnišćo
Rosće na brjoach płonych, stejacych abo pomału běžacych wodźiznow a hrjebjow z bazowej a wutkatej wodu.
Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena.
Nowodwinsk
thumb|left thumb|left
Nowodwinsk je město w sewjeru europskeho dźěla Ruskeje federacije. Leži na lěwym boku Sewjerneje Dwiny w Archangelskej oblasći a ma něhdźe 39 tysac wobydlerjow.
1995
1995 bě powšitkowne lěto z 365 dnjemi.
Myta
mini|upright=0.4|[[Anton Nawka, nošer Myta Ćišinskeho 1995]]
Holca (wjes)
Holca ( Golenz) je wjeska na juhu hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słuša wot lěta 1999 ke gmejnje Dobruša-Huska a leži mjez 249 a 260 m nad mórskej hładźinu w hornjołužiskej pahórčinje juhowuchodnje Budyšina. Hač do lěta 1936 bě Holca samostatna gmejna, po tym najprjedy Husčanski wjesny dźěl.
Susodne wjeski su Kočica na sewjerowuchodźe, Demjany na juhu a Huska na zapadźe.
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako wudwór Golitz pochadźa z lěta 1498. Ležownostne knjejstwo wukonješe Husčanske ryćerkubło.
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 212 wobydlerjow, z nich 162 Serbow (76 %). Přewažnje ewangelscy Holčenjo přisłušeja Husčanskej wosadźe.
Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Rapačica, Pastwišća, Mokřina, Šćeńca (die Iser), Haki (= w Hakach), Buchanc (der Busanz, studnja).
Hnašecy
Hnašecy ( Gnaschwitz) su wjes na juhu hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin, kotraž słuša wot lěta 1999 ke gmejnje Dobruša-Huska. Hač do lěta 1994 běchu Hnašecy samostatna gmejna ze Słónkecami, Ćěchorjecami a Běłymi Noslicami jako wjesne dźěle, po tym najprjedy dźěl gmejny Hnašecy-Dobruša. W Hnašecach namaka so dźensa gmejnski zarjad Dobruše-Huski.
Holca (wjes)
Ležownostne mjena
mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Holcy (2018)
Hnašecy
Geografija
mini|left|Hnašečanski kěrchow z kapałku Wjes leži w pahórčinje Hornjołužiskich honow juhowuchodnje Budyšina we wysokosći 235 m nad mórskej hładźinu. Susodne wjeski su Ćěchorjecy na sewjeru, Słónkecy na wuchodźe, Běłe Noslicy na juhozapadźe a Družkecy na sewjerozapadźe. Južnje wsy pozběhuje so hórka Ćeleńc (367 m).
Google Chrome
Google Chrome je webowy wobhladowak firmy Google Inc. Tuta softwara předleži prěnjotnje w beta-wersiji za wužiwarjow ze septembra 2008. Centralny koncept je dźělenje wobhladowaka do po optice a procesach jednotliwych wobhladowanskich woknješkow (Browser-Tab). Bazu tuteje softwary twori zwobraznjenska technika (Rendering-Engine) WebKit.
Hnašecy
Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Pola zeleneho puća, Pola stołpa, W Dubjach, Křemjeń, Zahon, Ronowc, Ćelenc, W łuhach, W strónjach, W Bjarownach, Na přerowach, Němšicy (tež Němćicy, mała a wulka Němćica), Hórčica = małe gmejnske, Hórki (Hnaščanske a Słónčanske), Pola Dźěchorec, Pola buka, Pola zeleneho kamjenja, Pola sraneho kamjenja, W zahrodach, W jězorach, Pola Šlejsa, Pola běłeho kamjenja, Pola kruwjacych pućow, Pola sćerbjacych pućow, W ławkach, W brodach, W lipinach, Hošćina (Hasenberg), Na dołach, Wósliča hora, Křižiki, Pod ladami, Dźěłošća, Delne łuki, Kliny, Sedłačenc, W brězynach, Pastwišća, Měrnicy, Nuhel, Wódniki, Na skałach, Pola młyna, Pola Słónkec, Wjelčica, Na hórkach, Na šěrokim, Kótlišća.
Putnikowe rostliny
Putnikowe rostliny (Plantaginaceae) su swójba symjencowych rostlinow.
Mały žiłan
mini|Kćenje
Putnikowe rostliny
Eksterne wotkazy
<br style="clear:both;" />
Hnašecy
Stawizny
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 323 wobydlerjow, z nich 288 Serbow (89 %). Ewangelscy Hnašečenjo přisłušeja wot lěta 1689 Husčanskej wosadźe. Do toho běchu do Michałskeje cyrkwje a mjez 1674 a 1689 do Hodźijskeje wosady zafarowani.
Na Hnašečanskej nawsy nastajichu składnostnje 400. narodnin Martina Luthera w lěće 1883 dwurěčny Lutherowy kamjeń.
Wosobiny
mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Hnašec (2019)
Cynk
mini|Cynk we wšelakich formach
Mały žiłan
Mały žiłan (Agrimonia eupatoria) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Cynk
Cynk je chemiski element ze symbolom Zn a rjadowej ličbu 30. Wone słuša k přechodnym metalam a steji w periodowym systemje w štwórtej periodźe a druhej pódlanskej skupinje (skupinje 12), tak mjenowanej cynkowej skupinje, ke kotrejž słušeja nimo toho tež kadmium, žiwe slěbro a kopernikium. Cynk je módrojto-běły kow a wužiwa so mjez druhim za cynkowanje železowych a woclowych elementow. Za wšěch zwěrjatow je cynk esencielny jako wobstatk wjele encymow.
Mały žiłan
Wopis
Mały žiłan je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 30 hač 100 cm.
Stolpik je kosmaty, ale nic lěpjaty.
Wšědny koleantus
Wšědny koleantus (Coleanthus subtilis) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Google Chrome
Powšitkownje
Webowy wobhladowak je dotal jenož za zakładne systemy Windows XP, Windows Vista a Windows 7 k dóstaću. Wersije za Linux a Mac OS so hišće wuwiwaja a budu po planach 2010 jich finalny status docpěć. Tuchwilu předleža za wobaj zakładnej systemaj pak hižo prěnje beta-wersije.
Dypkaty hórkowc
Dypkaty hórkowc (Gentiana punctata) je rostlina ze swójby hórkowcowych rostlinow (Gentianaceae).
Wopis
Dypkaty hórkowc docpěwa wysokosć wot 20 hač do 60 cm.
Stołpiki w hornim dźělu metalisce błyšća.
Łopjena su jejkojće-lancetojte a kónčkojte.
Kćěje wot julija hač do awgusta. Blědožołte, zwjetša ćmowowioletnje dypkate kćenja steja zwjetša po wjacorych w łopjenowych rozporach. Keluch njesu 5-8 njesamsne zubki.
Stejnišćo
Rosće na suchich trawnikach a na zasypkowych zahonach.
Rozšěrjenje
Rostlina w horinach srjedźneje a južneje Europy rozšěrjena.
Google Chrome
Chromium
Za mjenom Chrome tči open-source-projekt Chromium, kotryž so wot Google wjedźe. Žórłowy kode tutoho projekta wozjewi so pod BSD-licencu. Tak twjerdźi předewzaće Google, zo je jich webowy wobhladowak tak mjenowana open-source-softwara. Tute wuprajenje wužiwarjow pak zadźiła, dokelž so softwara jako wuwjedomny program pod wužiwarskimi wuměnjenjemi poskići, kotrež so wot rěče k rěči rozeznawaja. W jendźelskej wersiji wužiwaja so tak mjenowane closed-source-wužiwarske wuměnjenja, kotrež mjez druhim reverse engineering, kóždyžkuli přistup k žórłowym kodźe a jeho dalše wužiwanje zakazaja. BSD-licenca pak tute zapřimnjenje wuraznje dowoli.
Softwara
Mnohe ideje so wot druhich webowych wobhladowakow, kaž Firefox, Opera a Safari přewzachu. Zakład twori zwobraznjenska technika WebKit. JavaScript-implementowanje so jako open-source wozjewi. Tute podpěra wjacejadrowe procesory a dynamisku optiměrowansku techniku, přez kotruž so JavaScript-objekty skradźu wo dźělene klasy rozšěrjeja.
Dalša wosebitosć je polěpšenje registeroweje nawigacije (tabbed browsing). Porno druhim wobhladowakam, w kotryž so zwobraznjenja jednotliwych wobhladowanskich woknješkow (tež: registerow, jendź.: tabs) w jednym hłownym procesu wobliča, su tajcy w Google Chrome jednotliwe procesy, kotrež so tež we Windowsowym procesowym přehledźe jednotliwje kontrolować hodźa.
Tak mjenowany wobhladowanski modus („Incognito“) dowoli wopytanje webowych stronow, bjez toho zo so slědy (bjez toho zo so protokoluje) na lokalnym ličak zawostaja.
Z pomocu wotběžnej wokoliny (Laufzeitumgebung) Gears zmóžni Google Chrome wuwjedźenje webowych aplikacijow runja normalnym aplikacijam.
Architektura
Chrome wobsteji hłownje z třoch dźělow. Wobhladowak sam je zamołwity za wjedźenje softwary. Zwobraznjenski modul (Renderer) je we wobhladowaku zapřijety, ale wotběži, runja jednotliwym registeram, w samostatnym podprocesu (Subprozess). Zwobraznjenska technika WebKit tči w zwobraznjenskim modulu. Google Chrome je po komponentach (tež modulach) rjadowany natwarjeny. Komunikacija mjez procesami wotběži z pomocu powěsćow.
Mały žiłan
Łopjena
Łopjena wutworja spódnju rozetu a su schódne na stołpiku. Wone su njeporowje pjerite, na delnim boku běłopjelsćojte, wobsteja z 5-9 wulkich, hrubje zubatych pjerowych porow a docpěwaja dołhosć wot 10 hač 15 cm.
Jieznas
thumb|left|Katolska cyrkej z lěta 1670
Jieznas je městačko z něhdźe tysac wobydlerjemi w Prienaiskim rajonje Kaunaskeho wobwoda w Litawskej.
Mały žiłan
Stejnišćo
Rosće w žiwych płotach, lěsach, na skłoninach, w kerčinach a na suchich trawnikach. Preferuje wjace mjeńše wutkate a bazowe suche pódy na słónčnych stejnišćach.
Jieznas
Leži při jězorje Jieznas něhdźe 15 kilometrow wuchodnje wot města Prienai a něhdźe 35 kilometrow juhowuchodnje Kaunasa.
Mały žiłan
Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena.
Jieznas
Sydlišćo je so w lěće 1492 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1956 měšćanske prawa. Wulka židowska wosada (1897: 24 %) je so přez holocaust dospołnje zničiła.
Kuklikowy žiłan
Kuklikowy žiłan (łaćonsce: Aremonia agrimonoides) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow.
Japanski hórkowc
Japanski hórkowc (Gentiana nipponica) je rostlina ze swójby hórkowcowych rostlinow (Gentianaceae). thumb|
Cycawkowe rostliny
Cycawkowe rostliny (Lamiaceae abo Labiatae) su swójba symjencowych rostlinow. Druhej serbske mjenje stej hubičkate kwěty a hubkowcy.
Wopis
thumb|left|110px|Kćeni diagram Móže so čłony tuteje rostlinskeje swójba často na podkładźe charakteristiskich "hubičkatych kwětow" spóznawać. Wone so wuzběhuja přez "hornja huba" (často so wróćo tworjena) a "delnja huba" kćenja; zwjetša su wot 5 kćenjowych łopješkow dwě k hornjej hubje a tři k delnjej hubje zarostowane. Podobne typy kćenja tež wustupuja w druhich swójbach porjada  (Lamiales). Runje tak njeje na hubičkatych kwětach wobmjezowany štyrihranity stołpik.
Kćenjowa formula:
| = rozdźělenje přez dodatne dźělenske sćěny.
Najčasćišo lisćowe łopjena su napřećostejne. Dwusplažne kćenja su zygomorfowe a najčasćišo pjećličbne. Jenož eksistuje jed stamenski kružk. Płódnik je hornje stejacy.
Za čas zrałosće so wuwiwaja štyri tak mjenowane Klausen (płody).
Wužiwanje
Wjele rostlinskich družinow tuteje swójby so wuzběhuja přez aromatiske wolije, dla kotrychž wone bu často kaž korjeninske rostliny wužiwane. Wjace hač 60 rodow tuteje swójby so sadźeja jenož w měrnych regionach a wjele družinow - na při. mjetlički (Mentha), bazlik (Ocimum basilicum), lěwanćik (Lavandula) abo želbija (Salvia) - bu přemysłownje plahowane. Dwě Pogostemon-družinje z južneje Azije, (Indiski Patschuli a Jawaniski Patschuli), dawataj Patschuli-wolij, kotryž je hódnotny zakładna maćizna za ćežke parfimy. Někotre družinow hubičkatych kwětow maja porno tomu skerje regionalnu wažnosć. Gliedkräuter (Sideritis) słuža we wuchodnym srjedźomórskim regionje jako čajowe zelo. W Iranje so korjeni joghurt ze Ziziphora a w Indiskej a juhowuchodnej Aziji słuža boblije wot Coleus rotundifolius jako narunanje za běrny.
Systematika
Synonymy za Lamiaceae Martinov a Labiatae Juss., nom. cons. su: Aegiphilaceae Raf., Chloanthaceae Hutch., Dicrastylidaceae J.Drumm. ex Harv., nom. nud., Menthaceae Burnett, Nepetaceae Bercht. & J.Presl, Salazariaceae F.A.Barkley, Scutellariaceae Döll, Symphoremataceae Wight, Viticaceae Juss..
Swójba je rozčłonkowana do sydom podswójbow.
Podswójba Lamioideae
Z 63 rodami a 1210 družinami
Podswójba Nepetoideae
Ze 105 rodami a 3675 družinami. Tu je jenož wuběrk. Hlej Nepetoideae:
Podswójba Ajugoideae
Ze 24 rodami a 1115 družinami
Podswójba Scutellarioideae
Z pjeć rodami a 380 družinami
Podswójba Prostantheroideae
Ze 16 rodami a 317 družinami
Podswójba Symphorematoideae
Z 3 rodami a 27 družinami
Škleńčicowe rostliny
Škleńčicowe rostliny (łaćonsce Iridaceae) su swójba symjencowych rostlinow (łaćonsce Spermatophyta). Wobsahuje sćěhowace rody:
Cycawkowe rostliny
Fylogenetiska klasifikacija
Fylogenetiska klasifikacija
1920
1920 bě přestupne lěto z 366 dnjemi.
Mjegion
thumb|left Mjegion ( Мегион) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije.
Leži na prawym, sewjernym brjoze rěki Ob w Awtonomnym wokrjesu Chantow a Mansow něhdźe 500 kilometrow wuchodnje Chanty-Mansijska a 25 kilometrow zapadnje Nižnewartowska. Ma něhdźe 49 tysac wobydlerjow.
Chantiske sydlišćo wobsteji znajmjeńša wot lěta 1810 a ma wot 1980 měšćanske prawa.
Korakan
Korakan (Eleusine) je ród ze swójby słódkich trawow (Poaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:
Moršyn
thumb|left
Moršyn je městačko w Lwówskej oblasći na Ukrainje. Leži pod Karpatami w historiskej Galiciskej něhdźe 80 kilometrow južnje Lwowa.
Ma něhdźe šěsć  tysac wobydlerjow.
Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1482 załožiło. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.
Rogozno
Rogozno móže być:
Lěsny hróšik
Lěsny hróšik (Lathyrus sylvestris) je rostlina ze swójby łušćinowcow.
Wopis
miniatur Wjacelětna zelišćowa rostlina ma hač do 15 m dołhe, łažace, hałuzojte wuběžki.
Stołpik docpěwa dołhosć wot 1 hač do 2 m a ma křidleška, kotrež docpěwaja šěrokosć wot 1,5 hač do 4 mm (wot 1 hač do 3 mm). Cyłkowna šěrokosć wučini 4 hač do 9 mm. Wón je hałužkojty, štyrihranity a žłobikojty a kaž lisćowe łopjena nahi abo na róžkach wot cunich zubikow hruby.
Łopjena
Lisćowe łopjena su jara sylne a maja šwižny hač do šěroko pjerjojty stołpik. Wón je z něhdźe 0,5 hač do 1,5 mm dołhimi křidleškami něhdźe 2 hač do 4 mm šěroki. Łopješka sedźa na wšěch lisćowych łopjenach přeco jenož w jednym porje. Wone su lancetojte hač do linealne, najčasćišo poněčim kónčkojte a něhdźe 6 hač do 20 raz tak dołhe kaž šěroke. Wone docpěwaja dołhosć wot wjace abo mjeńše 5 hač do 14 cm a šěrokosć wot něhdźe 5 hač do 15 mm. 3 abo 5 podołhostnych nerwow a dołhe wóčka tworjene syćowe nerwy su najčasćišo jasnje za spóznawać.
Pódlanske łopjena su šwižnje połšipojte, z "wušemi" něhdźe 1 hač do 2 cm dołhimi a 0,5 hač do 2,5 mm šěrokimi.
Hat (Radwor)
Hat ( Teicha) je hornjołužiska wjes w Budyskim wokrjesu a wjesny dźěl Minakała. Leži w hornjołužiskej holanskej a hatowej krajinje při Małej Sprjewi we wysokosći 136 metrow nad mórskej hładźinu. Słuša wot lěta 1999 ke gmejnje Radwor a ma wobydlerjow.
Lěsny hróšik
Kćenja
Kćěje wot julija hač do awgusta. Kćenja su 13 hač do 18 mm dołhe a sedźa w najčasćišo jenož 3 hač do 6-kćenjowych, lisćowe łopjena nic abo mało přesahowace kićojtych kwětnistwach z krótkimi nošnymi łopješkami. Keluchowe zubki su přez šěroke buchty rozdźělowane. Kćenjowe łopješka su róžojte hač do purpurowe, šěroka chorhojčka wonka nazeleń přeběžane. Jenož křidleška su čisće purpurčerwjene.
Hat (Radwor)
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako Teiche je hakle z lěta 1600. Ležownostne knjejstwo wukonješe Minakałske ryćerkubło. Tež cyrkwinsce słušachu Hatowčenjo do Minakałskeje wosady.
Lěsny hróšik
Płody a symjenja
Symjenja su 4 hač do 5,5 mm wulke, najčasćišo přez wzajomne tłóčenje něšto róžkojte, słabje horbikate a wot brunojteje hač do načerwjeń šěreje barbjenja.
Stejnišćo
Rosće při słónčnych žiwych płotach, na lěsnych kromach, swětlinach a skłoninach. Preferuje wapnite pódy.
Oblasć
Oblasć (femininum, tež oblast; a  область,  вобласць/wobłaść,  a  област; „wobwod, wokrjes“) je pomjenowanje wjetšeje zarjadniskeje jednotki w Běłoruskej, Bołharskej, Kazachstanje, Kirgiskej, Ruskej a na Ukrainje. Kazachsce mjenuje so tež oblys (Облыс).
Oblasće su wjetše hač wobwody (rajony) a wokrjesy a steja zwjetša na druhej zarjadowanskej runinje pod statom. W Ruskej maja status federaciskeho subjekta, su pak mjenje samostatne hač awtonomne republiki.
Běła frezija
Běła frezija je rostlina ze swójby škleńčicowych rostlinow (łaćonsce: Freesia lactea, Iridaceae).
Přimórski hróšik
Přimórski hróšik (Lathyrus japonicus) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Žołtušk
Žołtušk (łaćonsce: Sibbaldia procumbens) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow.
Dźiwi korakan
Dźiwi korakan je rostlina ze swójby słódkich trawow (łaćonsce: Eleusine indica, Poaceae).
Kulojty hórkowc
Kulojty hórkowc (Gentiana orbicularis) je rostlina ze swójby hórkowcowych rostlinow (Gentianaceae).
Zapadopomorske wojewódstwo
Zapadopomorske wojewódstwo ( Województwo zachodniopomorskie, Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò) je wojewódstwo při Baltiskim morju na sewjerozapadźe Pólskeje. Stolica a zdobom najwjetše město je Šćećin. Druhe wuznamne města su Koszalin, Stargard, Kołobrzeg a Świnoujście.
W lěće měješe wojewódstwo  wobydlerjow.
Zapadopomorske wojewódstwo mjezuje na zapadźe z Mecklenburgsko-Předpomorskej a Braniborskej. Tu twori rěka Wódra hranicu z Němskej.
Hač do lěta 1945 słušeše teritorij dźensnišeho wojewódstwa do Němskeje.
Powiaty
Zapadopomorske wojewódstwo wobsteji ze slědowacych 18 powiatow (wokrjesow):
Města Šćećin, Koszalin a Świnoujście su bjezwokrjesne.
Barbička
Barbička (Crocus) je ród ze swójby škleńčicowych rostlinow (Iridaceae). Dalše mejno je krokus.
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Kós
Kós (Turdus merula), čorny kós abo kosak  je družina dróznow. Sančka je brunočorna, mjeztym zo je sanc čorny ze žołtym pyskom a rjenje spěwa abo fifoli. thumb|left|200px|Sančka kosa
Wón je žiwy w Europje, poddružina Turdus merula aterrimus je žiwa mjez Waliziskej a Kawkazom, poddružina Turdus merula mauritanicus w sewjerozapadnej Africe. Někotre poddružiny so tež namakaja w Aziji, na Acorach, Kanariskich kupach a na Madeirje.
Ptačk je mjez 22 hač do 29 centimetrow dołhi a waži 75–135 gramow.
Jeho hłós při přiwabjowanju je podobny na „dukdukduk“ abo „sriii“, při alarmje „tikstikstiks“, spěwanje je podobne k fifolenju.
Kosy wotlětuja za čas zymy zdźěla do ćoplišich regionow. W poslednim času přezymuja wjele tež w městach.
Tuchoricy
Tuchoricy ( Tauchritz ) su hornjołužiske sydlišćo w sakskim wokrjesu Zhorjelc. Słušeja wot lěta 1994 k Zhorjelcej a maja 201 wobydlerjow. Přez Tuchoricy wjedźe zwjazkowa dróha 99 ze Žitawy do Zhorjelca.
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje je z lěta 1317 (Otto de Thucharaz ).
Wuskołopjenata rěpnica
Wuskołopjenata rěpnica (Oenothera angustissima) je rostlina ze swójby rěpnicowych rostlinow (Onagraceae).
Nosačanska cyrkej
mini|Nosačanska cyrkej
Nosačanska cyrkej je ewangelsko-lutherska cyrkej w Nosaćicach w Budyskim wokrjesu. Wona słuži ewangelskej wosadźe Ketlicy-Nosaćicy w cyrkwinskim wobwodźe Lubij-Žitawa ewangelskeje krajneje cyrkwje Sakskeje. Hač do 20. lětstotka je so tu tež serbsce prědowało. W cyrkwi samej namakaja so hišće wjacore serbske napisy a chorhoje.
Na južnym boku Nosačanskeje cyrkwje nadeńdźe so kěrchow z někotrymi starymi serbskimi narownymi kamjenjemi. Při cyrkwinskej muri steji tež wojerski pomnik za padnjenych Prěnjeje swětoweje wójny bjez serbskeho napisa. Dalše pohrjebnišćo leži kusk zdalene do zapadneho směra.
Ewangelska cyrkej w Nosaćicach steji jako kulturny pomnik pod škitom.
Stawizny
Na městnje wo wjele staršeje kapałki twarichu w 1670tych lětach nowu kamjentnu cyrkej, kotraž bu w lěće 1679 poswjećena. Dźensnišu formu dósta přez wobnowjenje a rozšěrjenje w lěće 1866.
Wosada
Do Nosačanskeje wosady słušeja wjeski Chrapow, Jama, Špikały, Trušecy a dźěl Walowow.
Sywny hróšik
Sywny hróšik (Lathyrus sativus) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Värmlandšćina
Värmlandšćina je sewjerogermanska rěč, kotraž so w šwedskej prowincy Värmland rěči.
J. R. R. Tolkien
John Ronald Reuel Tolkien (* 3. wulkeho róžka 1892 w Bloemfonteinje, Južna Afrika; † 2. požnjenca 1973 w Oxfordźe) bě jendźelski spisowaćel, basnik a rěčespytnik. Tolkien je jedyn ze załožerjow žanra fantasy. W swojich powědkach je wón mytologiski swět Srjedźozemska (jendźelsce Middle Earth) stworił.
Jeho bliski přećel bě spisowaćel C. S. Lewis.
Wuškata jětrowka
Wopisanje
Wuškata jětrowka je jednolětna, módrozelena rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 7 hač 20 cm.
Stołpik je kulojty.
Łopjena su cyłokromne abo słabje zubate. Hornje łopjena wutrobojće stołpik wobpřimaja.
Kćěje wot měrca hač junija. Běłe kćenja steja we wjelekćenjowych, na spočatku hłójčkojće-hustych, pozdźišo podlěšenych kićach. Štyri łopatkojte krónowe łopješka docpěwa dołhosć wot 2 hač 2,5 cm a so jenož 1 mm šěroko puknu.
Truki su wopačnje wutrobojte, prědka šěroko křidłowane a docpěwaja dołhosć wot 4 hač 8 mm.
Stejnišćo
Rosće w suchich łukach, na pućach, winicach a rolach. Preferuje słónčne stejnišćo z wapnitymi a bazowymi pódami.
Rozšěrjenje
Rostlina je w srjedźnej a južnej Europje, sewjernje hač do južnejej Skandinawiskeje rozšěrjena.
Kenija
Kenija (tež Kenia) je republika z něhdźe 46 milionami wobydlerjow we wuchodnej Africe mjez Indiskim oceanom na wuchodźe a Viktoriaskim jězorom na zapadźe kaž tež Etiopiskej na sewjeru a Tanzaniju na juhu. Na wuchodźe mjezuje nimo toho ze Somaliju, na zapadźe z Ugandu a na sewjerozapadźe z Južnym Sudanom. Stolica je Nairobi, sydło wjele mjezynarodnych organizacijow.
Geografija
Najwyše městno kraja je Mount Kenya (5 199 m nad normalnej nulu).
Achty
thumb|left thumb|left Achty (lezgince Ахцегь) je wjes w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w republice Dagestan něhdźe 250 kilometrow južnje Machačkale. Ma něhdźe 13 tysac wobydlerjow. Sydlišćo je so w lěće 1839 załožiło.
Lisćina kulturnych pomnikow w Bóšicach
Lisćina kulturnych pomnikow w Bóšicach wobsahuje připóznate pomniki Bóšičanskeje gmejny a jeje wjesnych dźělow, kotrež su w pomnikowej lisćinje Sakskeho krajneho zarjada za pomnikoškit zapisane (staw: 15. apryla 2014).
Kostrjawa
Kostrjawa (Bromus) je ród ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
1921
Wumrěće
mini|upright=0.4|Filip Rězak
Kostrjawa
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Rogozno (Choćebuz)
Rogozno (prjedy tež Puste Rogozno; Willmersdorf) je wjes a měšćanski dźěl Choćebuza w braniborskej Delnjej Łužicy. Ma něhdźe 650 wobydlerjow a nadeńdźe so mjez Choćebuzom a Picnjom na kromje brunicoweje jamy Choćebuz sewjer při zwjazkowej dróze 168 (Choćebuz–Bezkow) a železniskej čarje do Gubina a Frankobroda.
Susodne wjeski su Hus na sewjerowuchodźe, Nowa Wjas na wuchodźe, něhdyša Łakoma na juhu a Škódow na zapadźe.
Stawizny
Wjes naspomni so prěni raz w lěće 1449. Po statistice Arnošta Muki bě Rogozno we 1880tych lětach ryzy serbska wjes. Tež w lěće 1956 zwěsći Arnošt Černik hišće serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot 70,4 %.
Hunćericy
Hunćericy ( Günthersdorf) su wjes na juhu hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słušeja wot lěta 1999 ke gmejnje Dobruša-Huska a leža 253 m nad mórskej hładźinu w hornjołužiskej pahórčinje juhowuchodnje Budyšina. Hač do lěta 1935 běchu samostatna gmejna, po tym Husčanski wjesny dźěl.
Susodne wjeski su Huska na juhu a Cokow na sewjeru.
Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Zady hun, Pola ladkow, Pola mjedźanskej (?) dróhi, Pola Kosyrnja, Pola Nowej Wsy, Pola Cokowa, Na kšibjeńcy, Pola wuhona, Pola dubčka.
Stawizny
Sydlerskostawiznisce su Hunćericy nawsowc. Prěnje historiske naspomnjenje jako Guntersdorf pochadźa z lěta 1230. Ležownostne knjejstwo nad wsu wukonješe přez lětstotki Husčanske ryćerkubło. .
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 128 wobydlerjow, z nich 102 Serbaj (80 %).
Ewangelscy Hunćeričenjo přisłušeja ze starodawna Husčanskej wosadźe.
Nickelback
Nickelback je kanadiska rock-skupina. Spěwar je Chad Kroeger.
Skwyra
thumb|left
Skwyra je město w Kijewskej oblasći na srjedźnej Ukrainje. Leži něhdźe 100 kilometrow juhozapadnje Kijewa.
Ma něhdźe 16 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1390 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1616 měšćanske prawa.
Fijałkomódra barbička
Fijałkomódra barbička je rostlina ze swójby škleńčicowych rostlinow (łaćonsce: Crocus heuffelianus, Iridaceae).
Sorin Grindeanu
mini|Sorin Grindeanu w lěće 2015
Sorin Grindeanu (* 5. decembra 1973 w Caransebeș) je socialdemokratiski rumunski politikar, kiž bě wot 4. januara 2017 hač do 21. junija z ministerskim prezidentom. Jeho naslědnik je dotalny hospodarski minister Mihai Tudose.
Wón studowaše informatiku při uniwersiće w Temeswarje, hdźež skutkowaše pozdźišo tež jako docent. Wot 2008 do 2012 bě zastupowacy měšćanosta Temeswara a wot decembra 2014 do nowembra 2015 z ministrom za telekomunikaciju w kabineće ministerskeho prezidenta Victora Ponty.
Šěroki hróšik
Šěroki hróšik (Lathyrus latifolius) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
12. februara
12. februara abo '''12. małeho róžka''' je 43. dźeń gregorianiskeje protyki, tuž wostawa hišće 322 dnjow (323 w přestupnych lětach) hač do kónca lěta.
Kehra
thumb|left mini|Kehra video Kehra (historiske němske mjeno – Kedder) je městačko na sewjeru Estiskeje. Leži při rěce Jägala něhdźe 40 kilometrow juhowuchodnje Tallinna.
Ma něhdźe tři tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1241 w «Liber Census Daniæ» jako Hanaegus prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1994 měšćanske prawa.
Nazarowo
Sydlišćo je so w lěće 1700 jako wjes Nazarowskoje załožiło a ma wot lěta 1961 měšćanske prawa.
Bernard Cazeneuve
mini|upright|Bernard Cazeneuve (2015)
Bernard Cazeneuve (* 2. junija 1963 w Senlis) je francoski politikar Socialistiskeje strony (PS), kiž bě wot 6. decembra 2016 hač do 15. meje 2017 jako naslědnik Manuela Vallsa z premierministrom Francoskeje pod prezidentom Hollandom. Do toho bě wot apryla 2014 minister nutřkowneho. Jeho předchadnik Valls bě wotstupił, zo by za prezidentowe wólby 2017 kandidować móhł.
Andska kostrjawa
Andska kostrjawa (Bromus catharticus) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Kokorč (Ceratocapnos)
Kokorč (Ceratocapnos) je ród ze swójby kokrikowych rostlinow (Fumariaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:
Wulkokwětna rěpnica
Wulkokwětna rěpnica (Oenothera biennis) je rostlina ze swójby rěpnicowych rostlinow (Onagraceae).
Wopis
Wulkokwětna rěpnica je zrunana dwulětna rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 50 hač do 200 cm.
Čopojty korjeń je čerwjenojty.
Stołpiki su dołhe.
Łopjena
Dołhojte łopjena su wótre, cyłokromne abo rězane a jejkojće-lancetojte. Wone docpěwaja dołhosć wot 8 hač do 15 cm.
Kćenja
Kćěje wot junija hač do septembra. Talerjojte kćenja steja we łopjenowych rozporach, so za čas směrkow puknu a docpěwaja wulkosć wot 3 hač do 8 cm. Štyri krónowe łopješka su z dołhosću wot 3 hač do 6 cm jasnje dlěše hač próškowe łopješka.
Płody a symjenja
Symjenja wobsahuja strowy, hojaty wolij z wjacekróć njenasyćenymi tukowymi kisalinami.
Rozšěrjenje
Pochadźa ze sewjerneje Ameriki, ale dźensa je w nimale cyłej Europje rozšěrjena.
Aziski muchownik
Aziski muchownik (Amelanchier asiatica) je kerk ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Zwjazkowa dróha 99
rahmenlos|rechts| thumb|Čara dróhi B 99. Zwjazkowa dróha 99 (němsce Bundesstraße 99, skrótšenka B 99) je zwjazkowa dróha w Němskej, kotraž wjedźe wot Žitawy při zwjazkowej dróze 96 do Zhorjelca při zwjazkowej dróze 6. Dróha je něhdźe 36 km dołha.
Aziski muchownik
Wužiwanje
<br style="clear:left;" />
Rólna jětrowka
Rólna jětrowka (Thlaspi arvense) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae). Dalše serbske mjeno je pjenježki.
Aziski muchownik
Žórła
<br style="clear:both;" />
Rólna jětrowka
Wopisanje
Rólna jětrowka je jednolětna, naha rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 10 hač 50 cm a při rozrybowanju kobołkojće woni.
Stołpik je zrunany, zwjetša rozhałuzowany a hranity.
Łopjena su wusko-owalne, cyłokromne abo zubate. Delnje łopjena su stołpikate.
Kćěje wot apryla hač awgusta. Běłe kćenja steja we wjelekćenjowych, horjeka na spočatku hłójčkojće-wokołkojtych, pozdźišo sylnje podlěšenych, nakónčnych kićach a docpěwaja šěrokosć wot 4 hač 6 mm. Krónowe łopješka docpěwaja dołhosć wot 3 do 4 mm.
Truki su nimale kruhokulojte, płone, horjeka u-formowje wukromate, docpěwaja dołhosć wot 5 hač 15 mm a njesu šěroke křidleški.
Stejnišćo
Rosće w njerodźowych wobrostach na wobkopankowych a žitnych rolach, winicach, drjebiznowych městnach a pustym kraju. Preferuje wutkate a bazowe pódy.
Módra barbička
Módra barbička je rostlina ze swójby škleńčicowych rostlinow (łaćonsce: Crocus napolitanus, Iridaceae).
Nowyj Rozdil
thumb|left
Nowyj Rozdil je město w Lwówskej oblasći na Ukrainje. Leži pod Karpatami w historiskej Galiciskej něhdźe 80 kilometrow južnje Lwowa.
Ma něhdźe 28  tysac wobydlerjow.
Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1952 załožiło a ma wot lěta 1963 měšćanske prawa.
Kał
Kał (Brassica) je ród ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae).
Wobsahuje sćěhowace družiny a poddružiny:
Japanska kerija
Japanska kerija (Kerria japonica syn.: Rubus japonicus L., Corchorus japonicus Thunberg.; jap. 山 吹 Yamabuki) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Eilean Donan
Eilean Donan je mała kupa z hrodom na jězorje Loch Duich w sewjerozapadźe Šotiskeje. Leži w Šotiskej wysočinje nimale kilometer daloko wote wsy Dornie.
Wólšowy muchownik
Wólšowy muchownik (Amelanchier alnifolia) je kerk ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
thumb|left|200px|Kćějacy wólšowy muchownik thumb|left|200px|Jadrješka wólšoweho muchownika <br style="clear:left;" />
Wladikawkaz
thumb|left thumb|left
Wladikawkaz je z něhdźe 307.000 wobydlerjemi najwjetše město a zdobom stolica juhoruskeje republiki Sewjerneje Osetskeje-Alanskeje. Leži něhdźe 1500 kilometrow južnje wot Moskwy při rěce Terek njedaloko hranicy z Georgiskej.
Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1784 jako ruska twjerdźizna załožiło.
Sosnowoborsk
thumb|left Sosnowoborsk je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije w Krasnojarskim regionje. Leži při rěce Jenisej něhdźe 14 kilometrow wuchodnje Krasnojarska a ma něhdźe 38 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1971 załožiło a ma wot lěta 1985 měšćanske prawa.
Wjerchnij Fiagdon
Sydlišćo je so w 20. lětstotku załožiło.
Trawowy hróšik
Trawowy hróšik (Lathyrus nissolia) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Kokorč (Pseudofumaria)
Kokorč (Pseudofumaria) je ród z podswójby kokrikowych rostlinow (Fumarioideae) znutřka makowych rostlinow (Papaveraceae).
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Zaspy
Zaspy ( Saspow) je měšćanski dźěl Choćebuza w braniborskej Delnjej Łužicy. Ma něhdźe 700 wobydlerjow a nadeńdźe so sewjernje Choćebuskeho stareho města při lěwym brjoze Sprjewje. Sydlišćo Zaspicke wutwarki nadeńdźe so na prawym, wuchodnym brjoze.
Susodnej wjesce stej Škódow na sewjeru a Chmjelow na zapadźe.
Stawizny
Wjes naspomni so k prěnjemu razej w lěće 1455. 1774 spopjeli wulki woheń cyłu wjes. Na tutón podawk poćahuje so Pomgajboga Frycowa baseń ''Zaspy! Ty luba wjas, lažyš w popjele zas.'' Farar Matej Bogumił Broniš załoži w lěće 1889 serbske spěwne towarstwo w Zaspach.
Wobydlerstwo
Po Mukowej Statistice Łužiskich Serbow rěčachu srjedź 1880tych lět wšitcy 364 wobydlerjow delnjoserbsce.
Slowčinowa aronija
Slowčinowa aronija (Aronia x prunifolia) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow.
Je hybrid z pjelsćojteje aronije (A. arbutifolia) a čorneje aronije (A. melanocarpa).
Wopis
Slowčinowa aronija je zrunany kerk, kotryž docpěje wysokosć wot hač do 4 m.
Měnjate łopjena su wopak jejkojte hač wusko-eliptiske a docpěja dołhosć wot 6 hač do 10 cm. Jich kroma je rězane. Wone su na delnim boku husto kosmate.
Kćěje w meji. Běłe kćenja su dwusplažne a steja w čumpatych njeprawych wokołkach.
Jabłukowe płody su purpurowe abo purpurčorne. Wone docpěja přeměr wot 8 hač do 10 mm a dołho na štomje wostanu.
Ines Springer
Ines Springer (* 25. nowembra 1956 we Hłuchowje) je sakska politikarka Křesćansko-demokratiskeje unije Němskeje, wot lěta 2009 zapósłanča sakskeho krajneho sejma a wobchadnopolitiska rěčnica frakcije CDU kaž tež městopředsydka dźěłoweho kruha za hospodarstwo, dźěło a wobchad.
Plural
Plural w serbšćinje
Při substantiwach a adjektiwach su kóncowki za plural z kóncowkami za pad zjednoćene, mjeztym zo su při werbach z kóncowkami za wosobu, čas a modus zjednoćene. Při pronomenach samo často zdónk měnja.
Ines Springer
Wona bu 2009 jako direktna kandidatka we wólbnym wokrjesu 10 (Kamjeničanski kraj 1) z 39,3 % hłosow wolena.
Žiežmariai
thumb|left
Ines Springer
Springer je ewangelska, ženjena a mać jednoho dźěsća.
Kuši hórkowc
Kuši hórkowc (Gentiana acaulis, syn. Gentiana kochiana) je rostlina ze swójby hórkowcowych rostlinow (Gentianaceae). thumb|Typiski keluch kušeho hórkowca
Wopis
Kuši hórkowc je trajne zelo], kotrež docpěwa wysokosć wot 5 hač do 10 cm.
Stołpiki su zwjetša jara krótke.
Łopjena
Spódnje łopjena su lědma kožane, wopak jejkojte a docpěwaja dołhosć wot 3 hač do 10 cm. Stołpikowe łopjena su mjeńše.
Kćenja
Kćěje wot junija hač do awgusta. Zwónčkate kćenja docpěwaja dołhosć wot 4 hač do 6 cm. Wone su nutřka mustrowane a jasniše. Króna je ćmowozelena.
Stejnišćo
Rosće w suchich trawnikach, na kamjentnych trawnikach, na suchich łukach w Alpach a w předalpskim kraju we wysokosćach mjez 1200 a 2800 m. Preferuje małowapnite a kisałe hlinjane pódy.
Žiežmariai
Žiežmariai je městačko w Kaišiadoryskim rajonje Kaunaskeho wobwoda w srjedźnej Litawskej.
Leži při rěce Strėva něhdźe šěsć kilometrow wot města Kaišiadorys a něhdźe 40 kilometrow wuchodnje Kaunasa při awtodróze A 1 mjez litawskej stolicu Vilniusom a Kaunasom.
Ma něhdźe tři tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1348 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1522 (1567) Magdeburgske měšćanske prawa.
Plural
Plural w serbšćinje
Někotre substantiwy jenož w pluralu wustupuja, kaž na př. durje, wrota, ludźo, hody, nožicy. Někotre městnostne mjena jenož w pluralu eksistuja, předewšěm z kóncowku -cy, kaž na př. Chrósćicy, Ralbicy.
Baškiršćina
W baškiršćinje steji kóncowka za plural před kóncowku za pad. Wariěruje jenož po wokalnej harmonije a konsonantowej harmoniji.
Kóncowki za plural so wot kóncowkow za singular rozeznawaja, při čimž rozdźělne skupiny kóncowkow eksistuja.
Turkowšćina
W turkowšćinje kóncowka za plural steji před kóncowku za pad. Wariěruje jenož po wokalnej harmonije a konsonantowej harmoniji.
Užur
thumb|left Užur je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije w Krasnojarskim regionje. Leži něhdźe 300 kilometrow zapadnje Krasnojarska a ma něhdźe 15 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1760 załožiło jako wjes Usul a ma wot lěta 1953 měšćanske prawa.
Myrhorod
thumb|left
Myrhorod je město w Poltawskej oblasći na Ukrainje. Leži při rěce Chorol něhdźe 80 kilometrow sewjerozapadnje Poltawy.
Ma něhdźe 40 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1575 załožiło.
Kokrikowe rostliny
Kokrikowe rostliny (Fumarioideae) je podswójba znutřka rostlinoweje swójby makowych rostlinow (Papaveraceae).
Systematika a rozšěrjenje
Swójba je rozrjadowany do dweju tribusow a 15 hač 19 rodow. Wona wobsahuje něhdźe 530 družinow před druhim w měrnych a subtropiskich kónčinach sewjerneje połkule a w Južnej Africe jako sekundarny wupřestrěwanski centrum. W Europje su štyri rody z 20 družinami zastupowane. 250px|miniatur|Ilustracija sewjeroameriskeje družiny [[Adlumia fungosa.]]
Podswójba so wot někotrych awtorow tež jako swójba Fumariaceae wjedźe. Wo bliskim přiwuznistwje wobsteji lědma dwěl. Porno druhich (Ranunculales) wobsteji sylny wotwodźeny twar kćenjow a wone wobsahuja podobne alkaloidy. Samostatna pozicija kokrikowych rostlinow njeje po APWebsite njedočinjene załožena.
Přisłušnosć roda kukačko (Hypecoum) so rozdźělnje praktikuje. Wot wjele awtorow so tež do podswójby Hypecooideae do makowych rostlinow (Papaveraceae) abo jako swójski Tribus Hypecoeae do Fumarioideae staji.
Warminsko-mazurske wojewódstwo
Warminsko-mazurske wojewódstwo ( Województwo warmińsko-mazurskie) je wojewódstwo na sewjerowuchodźe Pólskeje. Stolica a zdobom najwjetše město je Olsztyn. Druhej wuznamnej měsće stej Elbląg a Ełk.
W lěće měješe wojewódstwo  wobydlerjow.
Warminsko-mazurske wojewódstwo wobjimuje južny dźěl něhdyšeje Wuchodneje Pruskeje, kotraž bě hač do lěta 1945 z dźělom Němskeje. Wone mjezuje na sewjeru z ruskej oblasću Kaliningrad. Mazurska jězorina a stare město Olsztyn stej wuznamnej turistiskej cilej.
Dzjaržynsk
thumb|left
Dzjaržynsk (do 1932 Койданава/Kojdanawa) je město w Minskowskej oblasći w Běłoruskej. Je zarjadniske sydło Dzjaržynskeho rajona.
Leži něhdźe 40 kilometrow juhozapadnje Minska.
Ma něhdźe 27 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w 12. lětstotku załožiło. Hač do holocausta bě wjetšina ludnosće židowska. W lěće 1932 dósta Kojdanawa mjeno komunistiskeho rewolucionara a wjednika sowjetskeje tajneje słužby Feliksa Dzeržinskeho (1877–1926).
Nalětnja barbička
Nalětnja barbička (Crocus vernus) je rostlina ze swójby škleńčicowych rostlinow (Iridaceae).
Słodeńk
Słodeńk (zněmčene zwjetša Melzer) je serbske swójbne mjeno, mjez druhim slědowaceju wosobinow:
Pjeršćeń
thumb|[[Mandźelski pjeršćeń|Mandźelske pjeršćenje]] Pjeršćeń je jednora zdoba, kružk kotryž so nosy na porsće. Je najbóle wudźělana z drohotnych materialow, na přikład złota abo slěbra.
Pjeršćenje buchu wužiwane hižo w dawne historiji čłowjestwa, najstarše znate pjeršćenje su tysacy lět stare.
thumb|Magiski pjeršćeń z romana [[Knjez pjeršćenjow J. R. R. Tolkiena]]
Šwikawa
Šwikawa ( Zwickau) je wulke wokrjesne město w juhozapadnej Sakskej. Je zarjadniske sydło Šwikawskeho wokrjesa a ma něhdźe 93.000 wobydlerjow. Leži při kromje Rudnych horow při Šwikawskej Modłeji we wysokosći 241 metrow nad mórskej hładźinu.
thumb|left|Šwikawska [[radnica]] thumb|left|[[Šwikawska Modłej]] Njedaloko Šwikawy běžitej zwjazkowej awtodróze 4 (z Jarobroda do Drježdźan) a 72 (Dwórc–Kamjenica).
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako Zwicowe je z lěta 1112.
Slawutyč
thumb|left
Slawutyč je město w Kijewskej oblasći na sewjeru Ukrainy, blisko běłoruskeje hranicy. Leži něhdźe 120 kilometrow sewjernje Kijewa a twori enklawu Kijewskeje oblasće, wobdatu wot Černihiwskeje oblasće.
Ma něhdźe 25 tysac wobydlerjow.
Stawizny
Sydlišćo załoži so w lěće 1986 po nuklearnej katastrofje w Čornobylu jako narunanje za někak połsta kilometrow zdalene město Prypjat, kotrež měješe so dla swojeje bliskosće k reaktorej wopušćić. W lěće 1988 dósta měšćanske prawa.
Slawutyč dósta swoje mjeno wot staršeho pomjenowanja bliskeje rěki Dnjepr.
Gunib
thumb|left
Gunib je wjes w europskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w sewjernym Kawkazu w republice Dagestan něhdźe 170 kilometrow zapadnje Machačkale. Ma něhdźe dwaj tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1862 załožiło.
Prawy muchownik
Prawy muchownik (Amelanchier ovalis) je kerk ze swójby róžowych rostlinow.
Wopis
Prawy muchownik je w lěće zeleny, sylnje rozhałuzowany, kulowaty kerk, kotryž docpěwa wysokosć wot 1 hač 3 m. Wutwori wuběžki.
Króna je husta.
Kerk so z jeho korjenjemi hłuboko do skalnych škałobow předobywaja.
Skora je oliwozelena hač bruna. Młode hałuzy su na spočatku běłowołmojće kosmate, ale so pozdźišo wobnaža. Zymske pupki su jejkojte, husto pjelsćojće kosmate a docpěwaja dołhosć wot 5 hač do 7 mm. Zdónk docpěwa tołstosć wot 6 cm.
Libš
Libš je swójbne mjeno slědowaceju wosobinow:
Prawy muchownik
Łopjena
Pódlanske łopjena su małke, třiróžkaće prynkojte a z łopjenowym stołpikom zrosćene.
Kćenja
Kćěje wot apryla hač meje (junija). Kćenja su pjećličbne, so před łopjenami jewja a steja po třoch hač po sedmjoch w zrunanych kićach. Krónowe łopješka su linealne, běłe abo nažołć běle, zwonka cybate, docpěwaja dołhosć wot 1,5 hač 2 cm a wostanu hač do zrałoty płodow. Keluch je pjelsćojće kosmaty. Keluškowe łopješka su wusko-třiróžkate a krótše hač wuske krónowe łopješka. Próškowe łopješka su dwaceći. Pjeć płodowych łopješkow je zdźěla ze sobu zrosćene, při čimž kóžde płodowe łopješko wobsahuje jedne symjo.
Płody
Jabłukowe płody su dołho stołpikate, kulowate, kaž hróšatko wulke, zrałe čorne, namódreń zwobručowane a jědźne. Docpěwaja wulkosć wot 8 hač do 10 mm. Wone wot awgusta hač do septembra dozrawja. Jich wuschnjeny keluch je zwjetša wobroćeny.
Płody su prjedy z městnami jako narunanje za rózynki a rózynčki słužili. Wone so wot ptačkow, předewšěm wot dróznow žeru.
Rozšěrjenje
Rostlina je w horinach srjedźneje a južneje Europy, w Alpach hač do wysokosćow wot 1800 (2000) m, w Małej Aziji a w sewjernej Africe rozšěrjena, při čimž na wuchod hač do Luxemburgskeje a sewjerowuchodnje hač do Pólskeje wustupuje.
Čerwjeny žanowc
Čerwjeny žanowc (Colutea orientalis) je kerkowa rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Dołhokitkaty kał
Dołhokitkaty kał (Brassica elongata) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae).
Chwalynsk
thumb|left Chwalynsk je město w juhu Ruskeje federacije. Leži při Wolze w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Saratow a ma něhdźe 13 tysac wobydlerjow.
Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1556 jako wjes Sosnowka załožiło a ma wot lěta 1780 měšćanske prawa.
Hłucha kostrjawa
Hłucha kostrjawa (Bromus sterilis) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Wopis
Hłucha kostrjawa je jednolětna rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 30 hač do 80 cm.
Łopjena su móškaće kosmate.
Kćenja
Kćěje wot meje hač do septembra. Kwětnistwo je jara čumpata pakić z dołhimi kochtojtymi kłóskach. Kłóski su zelene abo brunfijałkojte, docpěwaja dołhosć wot 3 cm. Maja hač do 3 cm dołhe kochty.
Naduty hórkowc
Naduty hórkowc (Gentiana urticulosa) je rostlina ze swójby hórkowcowych rostlinow (Gentianaceae).
Japanska kostrjawa
Japanska kostrjawa (Bromus japonicus) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Sambir
thumb|left
Sambir (do 1389 Pohonicza; ) je město w Lwówskej oblasći na Ukrainje. Leži pod Karpatami při rěce Dnjestr w historiskej Galiciskej něhdźe 70 kilometrow juhozapadnje Lwowa a 40 kilometrow wot pólskeje hranicy.
Ma něhdźe 35  tysac wobydlerjow.
Sydlišćo Stary Sambir naspomni so prěni raz w lěće 1199 jako dźěl wójwodstwa Halyč-Wołyńska. Po nadpadźe Mongolow w lěće 1241 bu njedaloko wot stareho města nowe sydlišćo Nowy Sambir załožene, kotrež dósta pod pólskim kralom w lěće 1390 Magdeburgske měšćanske prawo. Wot 1569 do 1772 słušeše město do Lwówskeho kraja w Pólsko-Litawskej a wot 1772 hač do Prěnjeje swětoweje wójny bě dźěl rakuskeho kraja Galiciska. Mjez 1918 a 1939 słušeše znowa do Pólskeje.
Kokrik
Kokrik (Fumaria) je ród ze makowych rostlinow (Papaveraceae)
Po někotrych žórłach so do swójby kokrikowych rostlinow (Fumariaceae) přirjaduje.
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Brunicowa jama Wjelcej-juh
mini|Napohlad Wjelčanskeje jamy mini|Powětrowy wobraz z lěta 2016 z městom [[Wjelcej při delnjej kromje wobraza]]