cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tlumač
Sydlišćo je so w lěće 1213 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1448 měšćanske prawa. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje. Wot 1939 do 1941 bě wot Sowjetskeho zwjazka wobsadźene a wot 1941 do 1944 wot Němskeje. Wot lěta 1945 słuša do Ukrainy.
9. junija
9. junija abo '''9. smažnika''' je 160. dźeń gregorianiskeje protyki (161. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 205 dnjow hač do kónca lěta.
Narodniny
mini|upright|[[Jurij Brězan w lěće 1966]]
Amrum
Amrum ( Oomram) je jedna ze sewjerofriziskich kupow w Sewjernym morju. Nadeńdźe so južnje Sylta a zapadnje Föhra a słuša do wokrjesa Nordfriesland w Schleswigsko-Holsteinskej. Z wulkosću wot 20,46 km² je wona dźesata najwjetša kupa Němskeje.
Amrum je jedna z tych kupow, na kotrychž so hač do dźensnišeho tež frizisce rěči.
Kabinet Merkel II
Kabinet Merkel II běše wot 28. oktobra 2009 hač do 17. decembra 2013 amtěrowace zwjazkowe knježerstwo Němskeje w 17. legislaturnej periodźe. Kabinet tak mjenowaneje čorno-žołteje koalicije stronow CDU, CSU a FDP pod zwjazkowej kanclerku Angelu Merkel (CDU) bě 22. kabinet zwjazkoweje republiki.
Koaliciske zrěčenje steješe pod titulom ''Rosćenje. Kubłanje. Zhromadnosć.''
Ertil
thumb|left
Ertil je město w juhoruskej oblasći Woronjež. Je zarjadniske sydło Ertilskeho rajona.
Leži něhdźe 110 kilometrow južnje Woronježa při rěce Ertil.
Ma něhdźe dźesać tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1698 załožiło a ma wot lěta 1963 měšćanske prawa.
Piskowitz
Piskowitz (wot serbskeho słowa pěsk, „sydlišćo na pěsku“) je němske mjeno slědowacych sakskich wsow:
Karlecy
Karlecy ( Karlsdorf) su wjeska w juhu hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słušeja wot lěta 1994 ke gmejnje Zemicy-Tumicy a leža 235 m nad mórskej hładźinu na prawym boku młodeje Čornicy. Karlecy běchu z časa swojeho załoženja w 17. lětstotku wjesny dźěl Čerwjenych Noslic.
Venezuela
Venezuela je njewotwisny stat na sewjeru Južneje Ameriki. Leži mjez pobrjohom Karibiskeho morja a Amaconasowej nižinu. Hłowne a najwjetše město je Caracas.
Karlecy
Susodne wjeski su Čerwjene Noslicy na sewjeru, Mjedźojz na juhowuchodźe, Brězyšćo na juhozapadźe a Wjelkowy na zapadźe.
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 69 wobydlerjow, wot tych 50 Serbow (72 %).
Venezuela
Geografija
mini|left|Salto Ángel, najwyši wodopad na swěće Venezuela mjezuje z Guyanu na wuchodźe, z Brazilskej na juhu a z Kolumbiskej na zapadźe. Na sewjeru twori 2800 kilometrow dołhi pobrjóh Karibiskeho morja přirodnu hranicu. Před wuliwom najwjetšeje rěki Orinoco leži kupowy stat Trinidad a Tobago.
Karlecy
Křesćanscy Karlečenjo su přewažnje protestanća a přisłušeja Hodźijskej wosadźe.
Detroit
Detroit ( Détroit) je wulkoměsto na juhowuchodźe US-ameriskeho zwjazkoweho stata Michigana a z nimale 700.000 wobydlerjemi najwjetše město tohole stata. Nadeńdźe so bjezposrědnje při kanadiskej hranicy při rěce Detroit River mjez jězorom Lake St. Clair na sewjeru a Erieskim jězorom na juhu.
Sydlišćo bu dnja 24. julija 1701 wot francoskeho kapitana Antoine de la Mothe Cadillac załožene jako Ville d’Etroit („město při přeliwje“). W 19. lětstotku bě Detroit historiske wuchadźišćo a hač do 20. lětstotka tež srjedźišćo ameriskeje awtomobiloweje industrije. Dla spadowanja industrije je so ličba wobydlerstwa města samoho mjez 1950 a 2010 wot 1,85 milionow na 690.000 znižiła. W lěće 2010 wučini podźěl afroameriskeje ludnosće někak 83 %.
Gusta Hatas
Gusta Hatas (* 14. junija 1842 w Małej Dubrawje, † 12. decembra 1901 w Hornim Wujězdźe) bě serbski brunicowy dźěłaćer a ludowy basnik.
Narodźi so jako syn chěžkarja-wojnarja a dźěłaše w brunicowych jamach w Měrkowje a Wulkej Dubrawje. Po zmandźelenju w lěće 1894 so do Hornjeho Wujězda přesydli.
Hatas wozjewješe wot 1876 w Serbskich Nowinach, Pomhaj Bóh a w Misionskim Posole składnostne kěrluše a basnje, stejace w tradiciji Pětra Młónka. Wón bě iniciator a předsyda w lěće 1880 załoženeho „Tych chorych podpěraceho towarstwa“ we Wulkej Dubrawje. 1882 powoła jeho Jaroměr Hendrich Imiš jako poselnika Ewangelskeho knihoweho towarstwa. Jako tajki přepućowa kóždolětnje ewangelsku Hornju Łužicu a předawaše serbske nabožinske knihi.
W lěće 1893 załoži zhromadnje z Arnoštom Bartom „Serbske towarstwo za Chwaćicy a wokolnosć“ a pisaše za towarstwowe swjedźenje a dźiwadłowe předstajenja dołhe hrónčkowane prologi. Staraše so wosebje wo to, zo bychu Chwaćicy dóstali swoju cyrkej a zběraše za nju tež sam pjenjezy.
Wot lěta 1890 bě ze sobustawom Maćicy Serbskeje.
Dreetzsee
Dreetzsee (zdźěla tež jenož Dreetz) je jězor we wokrjesu Mecklenburgska jězorina w juhu Mecklenburgsko-Předpomorskeje.
Dreetzsee słuša k přirodnym parku Feldbergska jězorina. Jězor je wjace hač 1900 metrow dołhi a něhdźe 800 metrow w juhu kaž tež wokoło 250 metrow w sewjeru šěroki. Wuchodny pobrjóh jězora słuša k zwjazkowemu krajej Braniborska. Jězor woteda wodu podzemsce do Krüselinsee, potom do směra na Lychenske jězory a do Habole. Jězor je jara rozčłonkowany. W juhu namaka so stanowanišćo a blisko sewjerneho pobrjoha wjes Carwitz. Wulke dźěle hórkateho pobrjoha su z lěsom porosćene. Hórki wokoło jězora docpěwaja wysokosć něhdźe 100 metrow nad mórskej hładźinu.
Stawizny
Jězor bu pod „in den Dreszer Sehe“ prěni raz w lěće 1556 naspomnjeny, při čimž so wosobowe mjeno jězora prawdźepodobnje wot starosłowjenskeho słowa drêt- abo drêtiti (tróštować) wotwodźi. Hač do lěta 2011 ležeše Dreetzsee we wokrjesu Mecklenburg-Strelitz a přińdźe 4. septembra 2011 z wokrjesnej reformu k Mecklenburgskej jězorinje.
Salow
Salow ( Saalau) je delanska wjes w sewjeru hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słuša k městu Kulow a leži 133 m nad mórskej hładźinu. Běše hač do lěta 1950 samostatna gmejna; po tym najprjedy gmejnski dźěl Koćiny a z lěta 1994 měšćanski dźěl Kulowa.
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje typiskeho nawsowca jako Zalowe je z lěta 1291.
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 129 wobydlerjow, kiž běchu bjez wuwzaća Serbja. Katolscy a ewangelscy Salowčenjo přisłušeja Kulowskej wosadźe.
mini|center|upright=1.6|Powětrowy wobraz Salowa
Rynar
Rynar (němsce Ringenhain) je wjes w sakskej Hornjej Łužicy. 20 chěžow ze stołom charakterizuje wobraz sydlišća. W Rynarju steji najmjeńša chěža ze stołom Hornjeje Łužicy. Wjes słuša wot lěta 1995 ke gmejnje Wołbramecy.
Geografija
left|thumb|Rěčka Wjazońca right|thumb|Pohlad na Rynar
Wjes leži při B 98 mjez Wołbramecami a Wjazońcu a wupřestrěwa so po woběmaj bokomaj rěčki Wjazońcy, kotraž so pod Sokolnikom wužórli, přez Rynar a gmejnu Wjazońca a město Biskopicy běži a so blisko města Heidenau do Łobja wuliwa. Rěka Wjazońca, nad kotrejž Rynar leži, tworješe něhdy mjezu mjez Mišnjanskim a Łužiskim bokom wsy. Hakle krótko po Prěnjej swětowej wójnje je so tute rozdźělenje wotstroniło.
Mało kilometrow na juhu wot Rynarja, za Wołbramecami, je mjeza z Čěskej, hdźež je přechod za pućowarjow do wsy Severní, kotraž je najsewjerniše sydlišćo Čěskeje. W bliskosći hosćenca Waldhaus při dróze wot Wołbramec do Neustadta in Sachsen je na čěskej stronje měznik 2/40, kotryž najsewjerniši dypk Čěskeje woznamjenja.
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako Rynginhan pochadźa z lěta 1359.
Wopon
Rynarski wopon pokazuje honač. Po starej powěsći bě honač jenički žiwoch, kotryž bě po žałostnym morje w srjedźowěki we wsy hišće žiwy.
Kulturne a sportowe zarjadnišća
We wsy stej sportnišćo z hosćencom a gmejnske srjedźišćo, kotrež z bywšeje zakładneje šule nasta. Zakładna šula bě so w lěće 2000 začiniła a 25. oktobra 2003 je so nowe gmejnske srjedźišćo Stara šula zahajiło a je wot toho za powšitkowne wužiwanje wotewrjene. Tam so swójbne swjedźenje, schadźowanja, kubłanja, přednoški a. dr. wotměwaja, je tam knihownja a młodźinski klub. Wotměwaja so tu tež nyšpory ewangelskeje wosady Wjazońca.
Křesćan Kubica
Křesćan Kubica ( Christian Kubitz; * 22. meje 1805 w Spalach; † 1. junija 1861 we Wojerecach) bě serbski ewangelski duchowny.
Žiwjenje
mini|Němskorěčny narowny kamjeń Kubicy na Spalowskim kěrchowje Wón narodźi so jako syn Spalowskeho herbskeho korčmarja a bu w Spalach a na Wojerowskej byrgarskej šuli wukubłany. Po studiju bohosłowstwa we Wrócławju dźěłaše wot lěta 1831 hač do 1835 jako farar w Lejnje a wot 1835 we Wojerecach. W lěće 1843 bu tam primarius (wyši farar) a 1846 kralowski superintendent.
Kubica bě 1847 jedyn ze załožerjow Maćicy Serbskeje a postara so wo rozkaz, z kotrymž běše wot 30. apryla 1847 tež pruskim Serbam dowolene Maćicy přistupić. W lěće 1853 wustupi Kubica z towarstwa.
Kerki
thumb|left Kerki (Atamurat (1999–2017)) je město w Lebapskej oblasći na wuchodźe Turkmenistana. Je zarjadniske sydło Kerkiskeho wobwoda.
Leži na wuchodźe pusćiny Karakum při lěwym brjoze rěki Amudarja něhdźe 210 kilometrow juhowuchodnje Türkmenabata.
Ma něhdźe 97 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w 10. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1925 měšćanske prawa.
Korla Božidar Křižan
Korla Božidar Křižan ( Karl Theodor Zieschang; * 15. awgusta 1886 w Hodźiju, † 27. měrca 1924 w Rakecach) bě serbski ewangelski farar a spisaćel nabožinskeje literatury.
Narodźi so jako šeste dźěćo kublerja Pětra Wilhelma Křižana a jeho mandźelskeje Hany Wilhelminy, rodźeneje Valtenec. Jeho starši bratr bě Jan Křižan, wuj Jan Pawoł Křižan bě w Hodźiju z fararjom. Korla Božidar wopytowaše Budyski gymnazij a pokročowaše po semestru stareje filologije ze studijom ewangelskeje teologije w Lipsku. Jedyn z najlěpšich přećelow za čas studija bě pozdźiši wučer a sobuzałožer Domowiny Franc Kral.
mini|Narowny pomnik na starym Rakečanskim kěrchowje Wot 1911 do 1913 bě Křižan wikar a wot 1913 do 1917 farar w małej Hućinjanskej wosadźe. W lěće 1917 dósta farske městno we wo wjele wjetšej Rakečanskej wosadźe, hdźež hač do swojeje zaheje smjerće na zahorjenje płucow w starobje jenož 37 lět wosta. Bu na starym Rakečanskim kěrchowje při cyrkwi pochowany.
Slavica Ćukteraš
Slavica Ćukteraš ( Славица Ћуктераш; * 28. januara 1985 w Šabacu, Juhosłowjanska) je serbiska pop-folkowa spěwarka.
Korla Božidar Křižan
W Pomhaj Bóh wozjewi někotre prědowanja a tež basnje. Wot 1914 bě z čłonom Maćicy Serbskeje a nimo toho pokładnik Serbskeho ewangelskeho knihoweho towarstwa.
Slavica Ćukteraš
Hraješe štyri lěta na wiolinu a zapisa so potom na Zakładnej hudźbnej šuli. Po absolwowanju šule zakónči Srjedźnu hudźbnu šulu. Prěni raz steješe na jewišću, jako běše šěsć lět stara. Jeje idole su Bijelo dugme, Zdravko Ćolić a Svetlana Ražnjatović („Ceca“).
Najwjetše hity Slavicy Ćukteraš su Мона Лиза (Mona Liza) Превари ме (Zjeb mje), Мргуд (Idiot), Ексклузива (Ekskluziwa), Манастир (Klóšter), Змија и жаба (Had a žaba, duet z Ognjenom Amidźićom) a Ломљива (Łamliwa).
Towarstwo Cyrila a Metoda
thumb|Mileniumowy pomnik swjateju Cyrila a Metoda blisko [[Smochćicy|Smochćic]]
'''Towarstwo swj. Cyrila a Metoda z.t.''' (TCM) je zjednoćenstwo serbskich křesćanow. TCM ma swoje sydło w Budyšinje a zastupuje w cyłku zajimy katolskich Serbow. Předsyda je wot meje 2022 Cyril Hančik.
Nadawki
We wustawkach mjenowane nadawki su mjez druhim:
Organizatoriske struktury
Towarstwo Cyrila a Metoda ma wosobinske a kooperatiwne sobustawy. Kooperacije su:
TCM je sobustaw Domowiny.
Stawizny
mini|[[Cyrkej Jězusoweje wutroby w Baćonju]] Towarstwo Cyrila a Metoda bu 13. decembra 1862 wot serbskeho měšnika Michała Hórnika w zmysle słowjanskeju japoštołow Cyrila a Metoda załožene. Hižo w januaru lěta 1863 wuńdźe prěni Katolski Posoł. W běhu lětow publikowachu so dalše knihi, kaž na př. lětopis Krajan. Najwjetši projekt w prěnich lětdźesatkach towarstwowych stawiznow bě hłownje přez dary ze serbskeje ludnosće zmóžnjeny nowotwar Baćońskeje cyrkwje Jězusoweje wutroby a załoženje tamnišeje wosady jako najmłódšeje w Serbach.
Za čas nacionalsocializma bu TCM zakazane. Katolski Posoł so jako posledni serbskorěčny spis w lěće 1939 zakaza. Po Druhej swětowej wójnje so we wuchodnej Němskej wozrodźenje towarstwa znjemóžni. Najebać toho katolske měšnicy w zmysle towarstwa jednachu. Tak móžeše so wot 1950 Katolski Posoł znowa wudawać, w prěnich lětach jenož jónu, po tym dwójce wob měsac. Tola podležeše kóžde wudaće masiwnej statnej censury. Wot 1992 wuchadźa Katolski Posoł zaso tydźensce. Je pola Serbow přeco hišće jara woblubowany. Wón ma najwyši nakład wšěch serbskich, ćišćanych medijow (tuchwilu něhdźe 2.600 eksemplarow).
Lětdźesatki dołho běše serbska měšnikowa konferenca za wudaće tutoho a druhich nabožnych spisow zamołwita. Dnja 15. awgusta 1985 załoži so Zjednoćenstwo Cyrila a Metoda jako biskopske zjednoćenstwo Drježdźansko-Mišnjanskeho biskopstwa. Bě to hižo w NDRskim času pospyt lajkow sylnišo do pastoralneho dźěła zawjazać. Z přewrótom zasadźi znowa žiwe towarstwowe žiwjenje. Tak so 28. januar 1991 Towarstwo Cyrila a Metoda z.t. znowazałoži.
1864
1864 bě přestupne lěto z 366 dnjemi.
Innocenc X.
Innocenc X. (z byrgarskim mjenom Giovanni Battista Pamphilj; * 6. róžownika 1574 w Romje; † 7. wulkeho róžka 1655 runje tam) bě romski duchowny, bamžowski legat (diplomat) w Francoskej a Španiskej a bu 15. požnjenca 1644 w starobje 70 lět jako naslědnik Hórbana VIII. wuzwoleny za 235. bamža romsko-katolskeje cyrkwje. W času jeho pontifikata bu w lěće 1648 wujednany Westfalski měr, kotryž skónči Třicećilětnu wójnu mjez katolikami a protestantami w Europje.
Jemu slědowaše w lěće 1655 Fabio Chigi jako bamž Aleksander VII.
Wjeliž
thumb|left
Wjeliž je městačko na zapadźe Ruskeje federacije. Leži při hornim běhu Zapadneje Dwiny w Smolenskej oblasći a ma něhdźe sydom tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1536 załožiło a ma wot lěta 1776 měšćanske prawa.
Serbski muzej Budyšin
thumb|Serbski muzej w něhdyšej sólnicy na Budyskim hrodźe. Serbski muzej Budyšin wudźeržuje dźensa najwobšěrnišu muzealnu zběrku, kotraž žiwjenje a kulturu Serbow wot jich zasydlenja w 6. lětstotku hač do přitomnosće dokumentuje. Muzej namaka so w něhdyšej sólnicy Budyskeho Hrodu a liči něhdźe 35.000 pozicijow. Dźensniši muzej steji w tradiciji něhdyšeho Serbskeho muzeja, kotryž so 1904 w Serbskim domje při Lawskich hrjebjach załoži. Wot lěta 2014 je Christina Boguszowa direktorka muzeja. Nošer Serbskeho muzeja je wokrjes Budyšin, mjeztym zo je Załožba za serbski lud najwjetši pjenjezydawar. Nimo toho spěchuje Kulturny rum Hornja Łužica-Delnja Šleska prawidłownje aktiwity muzeja.
Stawizny
W zwisku z powšitkownym narodnym wuwićom w Europje wot spočatka 19. lětstotka wuwi so tež serbske narodne wozrodźenje. W Budyšinje załožena wědomostno-kulturna towaršnosć Maćica Serbska spěchowaše pódla wudaća knihow tež ludowědne a stawizniske slědźenja. Na namjet Hućinjanskeho fararja Rjedy, Wóslinčanskeho fararja Imiša a Palowskeho fararja Jenča załoži so w lěće 1856 Starožitnostny wotrjad Maćicy Serbskeje. Jedyn ze zaměrow wotrjada běše mjez druhim tež wutworjenje muzeja.
Za Wustajeńcu sakskeho rjemjesła a wuměłskeho přemysła 1896 w Drježdźanach so eksponaty zběrachu, z kotrymiž so Serbja w tamnišej Serbskej wjesce prezentowachu. Jako so 1904 Serbski dom při Lawskich hrjebjach w Budyšinje poswjeći, wotewri so pod nawodom Jakuba Šewčika runočasnje w třećim poschodźe Serbski muzej. Tež hdyž so Serbski dom 1937 přez nacionalsocialistow zawrě, zwosta Serbski muzej hač do lěta 1941 za wopytowarjow přistupny. Z doskónčnym sćazanjom wobsydstwa Maćicy Serbskeje 1941 so zběrka muzeja z 1.014 pozicijemi do Měšćanskeho muzeja Budyšina zapřija.
1957 załoži so we Wojerecach Muzej za serbske stawizny a kulturu znowa. W zwisku z wróćenjom eksponatow so tež muzej zaso do Budyšina přepołoži. 1976 bu sólnica na Ortenburg jako nowy domicil postajeny, dokelž bu stary Serbski dom w Bitwje wo Budyšin 1945 ćežko wobškodźeny. Hač do lěta 1988 słušeše muzej k 1973 załoženemu zwjazkej Muzeje města Budyšin. Po nowym wuhotowanju wustajeńcy bu wón w juniju 1989 jako samostejacy muzej znowa wotewrjeny.
Sólnica jako muzejowe twarjenje
Dźensniše muzejowe twarjenje bu 1782 jako sólnica natwarjena a 1869 na dźensnišu formu přetwarjena. Wot 1835 skutkowaše tu kralowsko-sakske powołanske sudnistwo jako najwyši justicny zarjad Hornjeje Łužicy a kralowski wokrjesny zarjad. Za čas nacionalsocializma běše tu sydło Gestapo a w NDRskim času słužeše twar spočatnje jako bydlenje. Dokelž so prěni Serbski dom 1945 zniči, so twarjenje 1976 jako nowe městno Serbskeho muzeja wuzwoli, tež hdyž njeměješe žadyn zwisk k Serbam. W lěće 2003 so twarjenje wobšěrnje restawrowaše.
Wustajeńca
Wustajeńca skići přehlad wo stawiznach a ludowej kulturje Serbow w Hornjej a Delnjej Łužicy. Ćežišća tworja mjez druhim serbska rěč, literatura a tworjace wuměłstwo. We wosebitych wustajeńcach pokazuja so twórby tworjaceho wuměłstwa abo stawizniske zarysy, často k serbskim temam. Na swjedźenskej žurli muzeja wotměja so prawidłownje kulturne zarjadowanja.
Michał Wjesela
Michał Wjesela (* 17. septembra 1863 w Kulowje, † 4. meje 1927 w Klóštrje Marijineho doła) bě serbski katolski duchowny, přełožowar a basnik.
Žiwjenje
Michał Wjesela narodźi so jako syn ratarja w Kulowje, přežiwi pak swoje dźěćace lěta w Lišej Horje pola Njeswačidła, hdźež běše jeho nan kubło kupił. Jako chowanc Serbskeho seminara w Praze 1877 do 1887 kubłaše so wón na němskim Małostronskim gymnaziju a studowaše wot lěta 1883 na Praskej uniwersiće teologiju. Jako čłon Serbowki běše Wjesela po Jurju Libšu 1885 a 1886 jeje starši a zdobom hłowny starši serbskeje studowaceje młodźiny. Wón bu 1889 na měšnika wuswjećeny a skutkowaše po tym jako kapłan w Seitendorfje a Wostrowcu. Po tym běše 1895 do 1896 farski administrator w Radworju, powoła 13. septembra 1896 za fararja do Reichenaua pola Žitawy a skutkowaše wot 1900 jako farar w Königshainje pola Wostrowca. W oktobru lěta 1926 poda so Wjesela chorowatosće dla na wuměnk do Klóštra Marijineho Doła, hdźež 1927 zemrě.
Lipová u Šluknova
Lipová u Šluknova ( Hainspach) je wjes a gmejna w Šluknovskim wuběžku na sewjeru Čěskeje. Nadeńdźe so we Łužiskich horinach při sakskej hranicy napřećo Załomej. Gmejna słuša k Děčínskemu wokrjesej Wusčanskeho kraja (Ústecký kraj) a wobsteji z wjesneju dźělow Lipová a Liščí (Röhrsdorf).
Widźenja hódne su barokna cyrkej swj. Symana a Judy kaž tež powostanki barokneho hrodu we wsy.
Přez Lipovu wjedźe železniska čara Rumburk–Zebnica.
Michał Wjesela
Žiwjenje
W jeho Praskim času poda Wjesela rjad stawizniskich a nabožnych nastawkow, powědančkow a basnjow do Kwětkow, časopisa Praskeje Serbowki. Na nalětnjej Schadźowance 1885 staji wón namjet za załoženje časopisa Łužiski Serb, do kotrehož podawaše někotre swójske basniske pospyty a přełožki powědančkow („Čerwjeny dwór“, 1885) a basnjow z čěšćiny kaž tež baseń „Próstwa“ (1885) francoskeho spisowaćela Sullya Prudhommea. Po studiju wzda so Wjesela wšeje spisowaćelskeje dźěławosće.
Wot lěta 1895 bě Michał Wjesela čłon Maćicy Serbskeje.
Łučny hwěžkan
Łučny hwěžkan (Ornithogalum umbellatum) je rostlina ze swójby hromakowych rostlinow (Asparagaceae).
Po někotrych žórłach so swójskej swójbje hyacintowych rostlinow (Hyacinthaceae) přirjaduje.
Dźarkand
Dźarkand (Hindi: झारखंड, Jharkhand) je wot lěta 2000 zwjazkowy stat Indiskeje a bě do toho dźěl Bihara. Ma 30,5 milionow wobydlerjow a přestrjeń 79.722 km², potajkim 383 wobydlerjow na kwadratnym kilometru. Statna stolica je Ranchi. Dźarkand ma Hindišćinu jako jeničku zarjadnisku rěč, ale tam so tež Santali (10,7%), Bengali (9,7%), Urdu (8,6%) a wjele druhich rěčow rěči. Wjace hač stwórć wobydlerjow su Adivasi (prawobydlerja).
Pšeńca
Pšeńca (Triticum) je ród ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Narańši dušan
Narańši dušan (Platycladus orientalis) je štom ze swójby cypresowych rostlinow (Cupressaceae). Wón je jenička družina roda Platycladus.
Synonymy su Biota orientalis, Thuja orientalis, Platycladus stricta, Thuja chengii a Thuja orientalis var. argyi.
Wopis
Narańši dušan je přeco zeleny štom, kotryž docpěje wysokosć wot hač do 30 m. Rostlina je jednodomna.
Króna je wuska a kehelojta. Jich hałuzy su nahle horje měrjene, sčerstwa zelene hač žołtozelene.
Łopjena
Šupiznowe łopjena hałuzam wusko přilěhuja a so jasnje překrywaja. Wone docpěja dołhosć wot hač do 7 mm. Při rozrybowanju słabje sadojće wonjeja.
Kćenja
Kćěje wot měrca hač do apryla. Muske kćenja su swětłožołte a steja mnoholičbnje na hałuzowych kónčkach. Žónske kwětnistwa su njenahladnje zelenojte.
Hable
Hable docpěja dołhosć wot 1,5 cm. Wone su na spočatku namódry zelene, w zrałosći ćmowobrune. 6 hablowych šupiznow njese róžkojty, dozady zakřiwjeny přiwisk.
Rozšěrjenje
Rostlina je domjaca w Chinskej.
Wužiwanje
Štom so w Europje we wjacorych, tež małoróstnych warjetetach plahuje.
Pšeńca
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Neustadt in Sachsen
Neustadt in Sachsen je małe město w sakskim krajnym wokrjesu Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory. Do 31. julija 2008 słušeše ke krajnemu wokrjesej Sakska Šwica, kotryž wot 1. awgusta 2008 hromadźe z něhdyšim krajnym wokrjesom Weißeritzkreis nowy krajny wokrjes twori.
Jan Michał Haška
Jan Michał Haška ( Johann Michael Haschke; * 13. septembra 1778 w Kulowje, † 27. januara 1854 w Budyšinje) bě serbski katolski farar a spisowaćel nabožinskich spěwow.
Narodźi so jako syn měšćanskeho žiwnosćerja a běše wot 1792 do 1802 chowanc Serbskeho seminara w Praze, hdźež wopytowaše wot do 1797 němskorěčny Małostronski gymnazij. Po tym studowaše hač do lěta 1799 filozofiju a wot 1799 do 1802 teologiju. Po nawróće do Łužicy skutkowaše 1802–24 jako kapłan a wot 1824 do 1834 jako farar w Chrósćicach. Wot 1834 do 1842 bě šolastik a potom hač do swojeje smjerće w lěće 1854 kantor při Budyskim tachantstwje.
Haška bě spřećeleny z młodym Francom Schneiderom a wuda w 1840tych lětach někotre nabožinske spisy. Měrješe so přećiwo reformam w serbskej rěči a prawopisu. Najebać toho bě sobuzałožer Maćicy Serbskeje a hač do lěta 1853 jeje wuběrkownik.
Neustadt in Sachsen
Geografija
Neustadt leži w Neustadtskim dole mjez hórskim hrjebjenjom Hohwalda a hory Unger blisko čěskeje hranicy.
thumb|left|Pohlad na město ze sewjerowuchoda Neustadtski doł leži při mjezu mjez Łužiskimi horami a Połobskimi pěskowčinami blisko Łužiskeho přesunjenja. Štóž so ze zapadneho směra z Drježdźan abo Stołpna městnu bliži, přejědźe najprjedy hórku Karrenberg (w městnej narěči Kornberg wurjekowany). Hačrunjež hórka je dźensa bjez lěsa a druhy so žito tam plahuje, nima swoje pomjenowanje wot němskeho słowa "Korn", ale wot Schubkarren, serbsce "kara", z kotrejž wikowarjo w srjedźowěku tutu horu na starej  Sólnodróze přeńdźechu. Wottud skići so rjany pohlad nad městačko a jeho wokolini, kotraž je derje z turistiskimi pućemi spřistupnjena.
Na wuchod dźe pohlad nad Langburkersdorfski doł, hdźež so rěčka Polenz wužórła. Za tym su hory sewjernych Čech.
Na sewjerowuchod je lěs Hohwald ze swojim najwyšim wuhorbjenjom, Sokolnikom (588m).
Stawizny
W lěće 1333 je so Neustadt prěni raz jako złotohórnistwowe město přez wopismo naspomnił. Załožerjo běchu Freibergscy hórnicy a mjenowachu město Nuwenstad resp. Niwenstad. Spočatnje słušeše město ke kralestwu Čechi pod knjejstwom zemjanskeho rodu Berka z Duby. Hačrunjež bě zaso a zaso pospyty k złotohórnistwu w tutych kónčinach do njedawneje doby a tež přewodne minerale eksistencu złotych žiłow pola Neustadt a w Hohwaldźe wočakować, njeje so ženje ničo namakało.
Zo město najebać toho njezhubi na wuznamje, leži na tym, zo bě tu tehdy wažne křižowanišćo dweju wikowanskeju dróhow, Sólnodróhi wot Hale nad Solawu do Prahi a putniskeje dróhi wot Budyšina do čěskeho putniskeho městna Mariaschein (dźensa: Bohosudov w Čěskej, dźěl města Krupka). Při tehdyšej putniskej dróze steješe najskerje hižo před załoženjom města prěnja cyrkej, Hospitalna cyrkej, při nětčišej Hospitalnej hasy. Bórze po załoženju města je so Jakobowa cyrkej natwariła, kotraž bu kaž Jakobowa cyrkej we Freibergu po wučobniku Jakobus pomjenowana. Je tež móžno, zo srjedźowěkowski Jakobowy puć tu nimo wjedźeše a cyrkej tohodla swoje mjeno po Jakobje dósta.
thumb|left|Kursakski póstowy milowy stołp W lěće 1451 so město přez kup do wobsydstwa sakskeho kurwjercha Bjedricha Ćichomyslneho dósta a wostawaše wot toho w sakskim wobsydstwje. W lěće 1768 wjetowachu mištrojo zjednoćenstwow kowarjow, zamkarjow a wojnarjow w Neustadće, štó da by w najkrótšim času drjewjane wózne koło zhotowić móhł. Koło je so potom za sydom hodźin zhotowiło a tež hišće do chowanja słónca do rezidencneho města Drježdźan kuliło. Kopija je dźensa w domizniskim muzeju widźeć. Original je na hrodźe Moritzburg. Wot 1938 hač do 1945 buchu w najwjetšim industrijny zawod w měsće - Heringwerke - flakowe kanony kalibra 8,8 za wójnu zhotowjene. Produkcija podlěžeše striktnemu zatajenju.
W lěće 1945 rozsudźichu měšćenjo, město, w kotrymž njeběchu němske wojerske jednotki zaměstnjene, bjez boja přićahowacej ruskej Čerwjenej armiji a pólskim jednotkam přepodać a to přez wupowěšenje běłych chorhojow, na př. na twarjenje dźensnišeje Schilleroweje šule pokazać. Tón plan je fanatiski nawjedowar Hitleroweje młodźiny zničił, kiž so z někotrymi hitlerowymi hólcami w šuli schowa a třělenje na přićahowacych rusow wotewri, štož na woběmaj stronomaj, mało dnjow před kóncom wójny, wjedźeše k njetrjebawšim woporam. Rusojo a Polacy započachu po tym, wobydlerjow, dalokož njeběchu ćeknyl, z jich domow wuhnawać, w domach bencin wukidować a tute zapaleć. Połojca twarjenjow wokoło torhošća so na tute wašnje wotpali. Jenož přez zasadźenje katolskeho a ewangelskeho fararjow so zbytne twarjenja zachowachu. Dźěštej pod smjertnym strachom k sowjetskemu komandantej a prošachu jeho naležnje, zo by zbytk města přelutował. Spomóžnje při tym bě, zo katolski farar bě Serb a tuž maćeršćinu rěčeše, kotraž je rušćinje a pólšćinje přiwuzna.
Po tym zo hižo spočatk 90ych lět prjedy samostatne gmejny Polenz a Krumhermsdorf so jako měsćanske dźěle zagmejnowaštej, sta so 1. awgusta 2007 po měšćanskim rozsudźe zarjadowanje wsow Berthelsdorf, Oberottendorf, Niederottendorf, Rückersdorf, Langburkersdorf a Rugiswalde, kotrež prjedy gmejnu Hohwald tworjachu.
Dźarkand
Zwjazkowy stat mjezuje z Biharom na sewjeru, Zapadnej Bengalskej na wuchodźe, Orisu na juhu, kaž tež z Čatisgarom a Utarpradešom na zapadźe.
Neustadt in Sachsen
Stawizny
mini|Dźěłowe zjednoćenstwo Nowych městow w Europje mini|Do pódy zasadźene kamjentne platy Nowych městow w Europje (staw 2005)
Měšćanske partnerstwa
Město hlada poćahi partnerstwa z městami Günzburg, Titisee-Neustadt a Weilheim an der Teck kaž tež z gmejnami Meckenbeuren, Frittlingen w Němskej a Kehlen w Luxemburgskej.
Nimo toho je město čłon w najwjetšim přećelstwje Europy. 36 městow a gmejnow z Němskeje, Awstriskeje, Madźarskeje, Słowakskeje, Čěskeje a Pólskeje, kotrež maja mjeno Nowe Město (Neustadt, Nové Město abo date druhe narodnorěčne mjeno), je so w dźěłowym zjednoćenstwje Nowe Města Europy zwjazało. Kóžde lěto so w druhim Nowym Měsće zetkanje wšěch Nowych Městow wotměwa, w Neustadće in Sachsen je so tute zetkanje hižo dwójce wotměło. Je tu tež naměsto, hdźež su kamjentne plečicy z mjenami Nowych Městow, kotrež su čłony dźěłoweho zjednoćenstwa, zasadźene.
Zajimawosće
thumb|Neustadtska koza Zajimawosće wosebiteje družiny je z bronzy zlěta koza, kotraž před muzejom steji. Bu w lěće 1969 za pěstowarnju na Götzingerskej wutworjena a tam w zahrodźe nastajena, hdźež bu wot dźěći jako woblubowany łaženski grat wužita. Pozdźišo wšak bu stracha zranjenja dla wotstronjena a steješe potom něšto lět na wyšinje Götzinger Höhe, prjedy hač w 90ych lětach zańdźeneho lětstotka we słodowej hasy swoje nětčiše městno namaka. Mjeztym koza zaso na wyšinje Götzinger Höhe steji.
Widźenja hódna je tež pěskowcowa figura, kotraž na róžku Böhmische Straße/Markt 5 we wysokosći 4,50 m zwobraznja kwětkowu holcu, kotruž w lěće 1956 Drježdźanski sochar Albert Braun wutwori. Ma na něhdy florěrowacu industriju kumštnych kwětkow dopominać. Tuta jenož mało zdrasćena figura zawinowa tójšto rozhorjenja při swojim nastajenju. thumb|Róžkowy dom z kwětkowej holcu. Pódla torhošćowa lěkarnja.
Na torhošću dominuja nowe twary z 1950ych lět. Jenož zbyty stareho wobtwarjenja su so zachowali.
Muzeje
Domizniski muzej w starej słodownicy bywšeje piwarnje Schmole informuje wo wokolnych ryćerkubłach, wuwiću industrije kumštnych kwětkow a wo stawiznach města. Před domizniskim muzeju steji dźensa Neustadtska koza.
Wot 19. oktobra 2007 je w měšćanskim dźělu Berthelsdorf Dožiwjenske městno "Hohwald – Złoto – mineralije a kamjenje". Tutón muzej nasta we wobłuku turizmoweho projekta "Złoto w Hornjej Łužicy – turizmowy poskitk". Je informaciski centrum wo geologiji, stawiznach a wudobywanju złota, mineralijow a kamjenizny w regionje a zwonka njeho.
Twary
thumb|left|Radnica Radnica w srjedźiznje torhošća bu wokoło lěta 1700 natwarjena. Nad portalom radnicy stej Mišnjanski a Neustadtski woponaj. Zajimawa je radnicowa wěža wupažena z koporom z časnikom. Njedaloko wot radnicy je póstowy milowy stołp z lěta 1729 kurwjerchno-sakskseho pósta z podaćemi wo zdalenosćach. thumb|Jakobowa cyrkej - w prědku ćišćernja „Julius Mißbach“ Najwyše twarjenje je wěža ewangelskeje cyrkwje Sankt Jacobi přetwarjeneje w lěće 1884 w neogotiskim stilu. Cyrkej Sankt Jacobi bu w lěće 1346 prěni raz naspomnjena. Najstarši dźěl cyrkwje je wołtarnišćo. We wjelbiku z łamanych kamjenjow so tři kónčne kamjenje, kotrež so hižo w jara starych dokumentach naspomnjeja. Wobrazy na kónčymaj kamjenjomaj: Hołb, Chrystusowa hłowa, swětowa kula. Rjany, rězbarjeny wołtar měł so sej za wopyt w Neustadće na kóždy pad wobhladać. Tež epitafy we wołtarnišću, kotrež su jara stare. Wěža z časnikom je zdaloka widźomna z wokolnych hórkow a štóž měješe dobre woči, móžeše tohodla tež za časy, hdyž ručne časniki hišće samozrozumliwe njeběchu, na přikład při dźěle na polach přeco dokładny čas wotčitać.
W lěću je cyrkej Sankt Jacobi zwjetša na wutorach za wobhladanja wočinjena, po dorěčenju z faru su tež druhe časy móžno. Nimo bohosłužbow so kóžde lěto mnoholičbne koncerty w cyrkwi "Sankt Jacobi" wotměwaja.
Najstarši bydlenski dom Neustadta je farski dom natwarjeny w lěće 1616 w renesansnym stilu. Tu bydleše tež znaty wuslědźer Sakskeje Šwicy, Wilhelm Leberecht Götzinger.
Katolska cyrkej Sankt Gertraudis w bliskosći měšćanskeho parka bu w lětomaj 1927-1928 natwarjena.
Metalowa industrija
Do lěta 1989 bě Neustadt srjedźišćo ratarskeho mašinotwara. Kombinat Fortschritt Landmaschinen, załoženy po Druhej swětowej wójnje, přinošowaše bytostnje k róstej města. Ličba wobydlerjow so wot 1948 do 1984 podwojowaše.
Zawod „Fortschrittwerk“ – nastaty z bywšich "Heringwerke" (wotnožkowy zawod wot Hering AG Nürnberg) – bě tehdy najwjetši dźěłodawar regiona. W zawodźe Neustadt buchu wałowe prasy a hrjadowe syčawy zhotowjene. Ke kombinatej słušachu tež druhe zawody, kaž na př. w Dźěžnikecach, hdźež buchu syčomłóčawy serijow E 512 a pozdźišo E 516 zhotowjene abo w Korzymju (zhotowjenje kolesynow). Ale wotrjadaj wuwiće a mustrowy twar za wšě tute mašiny, kotrež buchu we firmowymaj barbomaj módry a běły do cyłeho swěta eksportowane, bě w Neustadće. Wot 60ych lět buchu mjeńše zawody w měsće, kaž na pr. nožowa fabrika abo emaljowanski zawod zawrjene a do zawoda "Fortschrittwerk" zarjadowane.
Industrija kumštnych kwětkow
Bě wjele małych kwětkowych fabrikow, kotrež je so pozdźišo zestatniło a jako zawod „VEB Kunstblume Sebnitz“ kumštne kwětki zhotowiło. Zhotowjenje kwětkow bě často dźěło žonow. Při "činjenju kwětkow" abo "napołoženju lisća" buchu wustancowane listy na stołpiki nalěpjene abo kwěty z dostancowanych dźělow zwjazane. Tute dźěła stawachu so často w domjacym dźěle. Wotličenje stawaše so po starym ličenskim wašnju z grosom a dwanatkom. Dokelž dźěło so doma wotměwaše a zdźěla so ze strašnymi substancami kaž lěpkami abo škleńčanym grisom dźěłaše, nastachu při tym tež strachi wosebje za přitomne dźěći. Wustancowanje a druhe dźěła, kotrež njemóžachu so doma přewjesć, buchu wot "kwětkowych holcow" we fabrikach činjachu. Po "wobroće" tuta industrijna hałuza tunjej konkurency zrosćena hižo njebě.
Dźensniša situacija
Hospodarska situacija w Neustadće so dźensa předewšěm přez wysoku bjezdźěłnosć postaja. Zdźěla buchu njewobydlene bydlenja z wusydlencami ze ZNS wobsadźene, štož socialna situacija ani njewotputuje.
W bywšim kombinaće VEB Fortschritt Landmaschinen, hdźež do znowazjednoćenja 6500 ludźi dźěłaše, zahaji twarc bydlenskich wozow "Capron" w nowembrje 2006 produkciju a wutwori něhdźe 150 dźěłowych městnow. Nimo toho je hišće přemysłowy wobwod na sewjer. Tam su so nimo někotrych posłužbowych předewzaćow (na př. awtowe wobchody) tež někotre industrijne zawody zasydlili, na př. fabrika za zhotowjenje rołow z kumštneje maćizny a zawod za měšćanske meblowanje, tohorunja firma, kotraž dodawa wuhotowanja za wuznamne producenty ratarskich mašinow.
Wobchad
Neustadt wobsedźi derje wutwarjene a wothladane wobjězdne dróhi. W měšćanskim žrje so wjele hasow sanuje a sanowaše. Bydlenske wobwody su zwjetša přez wobkruhowe hasy zwjazane.
Železniski wobchad
240px|thumb| Dwórnišćo Neustadt Neustadt leži na železniskej čarje Pěrno–Neustadt–Zebnica–Žandow. Hač do 12. decembra 2004 bě čara hišće do dweju dźělneju čarow rozdźělena, čara Pěrno–Neustadt a čara Žandow–Zebnica–Neustadt–Budyšin. Tehdy bu na čarowymaj wotrězkomaj Neustadt–Wjazońca-zapad a Wjelećin–Budyšin wobchad zastajeny, mjez Neustadtom a Oberottendorfom je čara tež přetorhnjena. Wotrězk mjez Zebnicu a Žandowom rěka tež Sebnitztalbahn, dokelž čara přez doł rěčki Zebnica wjedźe. Tradicionelne mjeno Sächsische Semmeringbahn hižo njesmě so wužiwać, dokelž mjeno bu čarje Windbergbahn na juhu wot Drježdźan přez sudnistwo přisudźene.
Wosobiny
thumb|120px|Napismo na měšćanskej lěkarni k spominanju na Friedricha Adolpha Struve
Korla Ernst Pjekar
Korla Ernst Pjekar ( Carl Ernst Becker; * 9. měrca 1822 na Židowje, † 22. junija 1902 w Budyšinje) bě serbski doprědkarski wučer w dobje narodneho wozrodźenja a prócowar w serbskim hudźbnym žiwjenju.
Narodźi so jako syn chěžkarja a wopytowaše wot 1838 do 1842 Krajnostawski wučerski seminar w Budyšinje. Wot 1842 do 1846 dźěłaše jako pomocny wučer a wot 1846 do 1850 jako druhi wučer na Židowje. Wot 1850 hač do wuměnka 1884 bě z wučerjom-kantorom při Michałskej cyrkwi.
Skutkowanje
Pjekar słušeše do rjada demokratisce zmyslenych wučerjow, kiž so za čas rewolucije 1848/49 za wjetše prawa za Serbow zasadźowachu. Tak wudźěła na přikład sobu tak mjenowanu „Wulku próstwu Serbow“. Podpěrowaše Korle Awgusta Kocora při organizowanju a přewjedźenju serbskich spěwnych swjedźenjow a skutkowaše tež sam jako solist. Nimo toho přełoži wjacore tekstowe knižki spěwnych koncertow, mjez druhim ''Liederkranz. Übersetzungen wendischer Originallieder, gesungen am 7. August 1846 in Bautzen'' (Budyšin, 1846). Po jeho měnjenju mějachu so němske spěwy w serbskej rěči spěwać runje tak kaž serbske w němskej. Wuda tež serbski spěwnik a zdoby sej zasłužbu na polu serbskeje hymnologije.
Korla Ernst Pjekar bě wot 1847 do 1859 z čłonom Maćicy Serbskeje, wot 1847 do 1851 čłon jeje wuběrka, 1852–54 pokładnik a hač do lěta 1859 knihiskładnik.
Zwjazkowa awtodróha 15
mini mini|Karta awtodróhi 15
Wona ma sydom wotjězdow: Bobolce (2), Wětošow (3), Choćebuz-zapad (4), Choćebuz-juh (5), Rogozno (6), Baršć (7) a Božemysle (8). Hač do 1990tych lět běše dróha jenož jednostronsce wutwarjena.
Wilcze Piętki
Wilcze Piętki su wjes w Pólskej.
Wilcze Piętki leža w srjedźnej Pólskej, we łódźskim wojewódstwje. Wjes ke gmejnje Biała Rawska słuša. W lěće 2006 je tam bydliło 219 ludźi.
<br style="clear:both;" />
Regnitz
Je njewěste, hač pochadźa mjeno rěki wot słowa „rěka“ ze słowjanskich rěčow. Přitočnišćo Mohana słušeše pak we 8. lětstotku do słowjanskeho sydlenskeho teritorija.
Přez Regnitzowy doł wjedźe wot 1960 do 1972 natwarjeny Mohano-Dunajowy kanal, kotryž zmóžnja zwisk mjez Sewjernym a Čornym morjom. Dalšej wobchadnej pućej w dolinje stej awtodróha A 73 (Suhl–Nürnberg) a železniska čara Nürnberg–Babin.
10. junija
10. junija abo '''10. smažnika''' je 161. dźeń gregorianiskeje protyki (162. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 204 dnjow hač do kónca lěta.
Awtonomny wokrjes Nencow
mini|left|Soby w stolicy [[Narjan-Mar]] mini|left|Nency Awtonomny wokrjes Nencow ( Ненецкий автономный округ/Neneckij awtonomnyj okrug, Ненёцие автономной ӈокрук/Nenjocije awtonomnoj ŋokruk) je awtonomny federaciski subjekt na samym sewjeru europskeho dźěla Ruskeje. Leži na sewjeru Wuchodoeuropskeje nižiny zapadnje polarneho Urala při pobrjoze Barentsoweho morja. W morju sewjernje pobrjoha nadeńdźe so dwójna kupa Nowaja Zemlja, kotraž pak do awtonomneho wokrjesa njesłuša. Na juhu mjezuje nenciski wokrjes z republiku Komi.
Awtonomny wokrjes je wjetši hač wuchodna Němska, ma pak jenož telko wobydlerjow kaž Budyšin a tohodla hustosć wobydlerstwa wot jenož 0,2 na km². Jeho zarjadniske sydło je městačko Narjan-Mar při Pečorje z něhdźe 22.000 wobydlerjemi
Tysmenycja
Tysmenycja je město w Iwanofrankiwskej oblasći na zapadźe Ukrainy. Leži při rěce Tlumač w historiskej Galiciskej něhdźe dźewjeć  kilometrow wuchodnje Iwano-Frankiwska.
Ma něhdźe dźewjeć tysac wobydlerjow.
1652
1652 bě přestupne lěto z 366 dnjemi.
Lubny
thumb|left
Lubny je město w Poltawskej oblasći na Ukrainje. Leži při rěce Sula něhdźe 140 kilometrow sewjerozapadnje Poltawy.
Ma něhdźe 46 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1107 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1591 měšćanske prawa.
Wolga-němska republika
Awtonomna socialistiska sowjetska republika wolzynych Němcow (rus. АССР Немцев Поволжья/ ASSR Njemcew Powolžja; něm. Wolgadeutsche Republik) wobsteješe wot 19. oktobra 1918 (najprjedy jako sowjetska dźěłowa komuna) hač 28. awgusta 1941.
Wobydlerstwo
Staw 1939
Wieluń
Prěni raz naspomni naspomni so w 13. lětstotku (1283).
Maine
je US-ameriski zwjazkowy stat, kotryž leži na samym sewjerowuchodźe kraja w Nowej Jendźelskej při Atlantiskim oceanje. Ma něhdźe 1,3 miliony wobydlerjow na 92.000 km² a je tuž jara rědko wobsydleny. Stolica je Augusta z 19.000 wobydlerjemi, najwjetše město pak Portland z něhdźe 66.000 wobydlerjemi.
Prěnje europske sydlišćo na teritoriju dźensnišeho stata bu w lěće 1604 załožene wot Francozow na kupje Saint Croix Island. přiwza so dnja 15. měrca 1820 jako 23. stat do unije a ma přimjeno The Pine Tree State („Stat chójnow“).
Něhdźe 22 % wobydlerstwa je jendźelskeho pochada, 18 % irskeho a 16 % francoskeho. 8,5 % ma němskich prjedownikow.
Gevgelija
Gevgelija (makedonšćina: Гевгелија, Greek: Γευγελή, Yevyelí) je najjužniše město w Makedonskej. W Gevgeliji su 20.362 wobydlerjow žiwi.
Wólka Lesiewska
Wólka Lesiewska je wjes w Pólskej.
Wólka Lesiewska leži w srjedźnej Pólskej, we łódźskim wojewódstwje. Wjes ke gmejnje Biała Rawska słuša. W lěće 2006 je tam bydliło 148 ludźi.
<br style="clear:both;" />
Hamt Picnjo
Hamt Picnjo je braniborski hamt we wokrjesu Sprjewja-Nysa, kotryž je so w lěće 1992 wutworiło. Sydło zarjadnistwa je městačko Picnjo.
Wobsteji ze slědowacych wosom gmejnow:
Hamt nadeńdźe so w Delnjej Łužicy sewjernje Choćebuza. Wšě gmejny słušeja do serbskeho sydlenskeho ruma.
Ota Wićaz
miniatur|Pomnik Oće Wićazej a [[Handrij Zahrodnik|Handrijej Zahrodnikej w Chwaćicach]]
Ota Wićaz ( Otto Lehmann; * 14. junija 1874 w Chwaćicach, † 28. nowembra 1952 w Stollbergu) bě serbski literarny a kulturny stawiznar, spisowaćel a redaktor kulturneho časopisa Łužica (1926–37) kaž tež prěni šefredaktor jeho naslědnika Rozhlad (1950–52).
Po studiju w Lipsku skutkowaše Wićaz wot lěta 1900 jako wučer w Rötha, Lipsku, Bukecach, Drježdźanach a Sapawje. W lěće 1902 dźěłaše krótko na wučerskimaj seminaromaj we Waldenburgu a Budyšinje a wot 1903 na wučerskim seminarje w Stollbergu, hdźež běše wot lěta 1926 studijny direktor. Po krótkim wuměnku mjez 1936 a 1941 dźěłaše mjez 1941 a 1943 znowa na seminarje a po wuswobodźenju hišće raz wot 1945 do 1949.
Wićaz běše wudawaćel Časopisa Maćicy Serbskeje a wot 1947 Dr. h. c. Lipšćanskeje uniwersity dla swojeho přinoška k serbskej literaturowědźe a kulturnym stawiznam.
Roubaix
Roubaix ( Robaais) je stare industrijne město na sewjeru Francoskeje blisko hranicy z Belgiskej. Je z něhdźe 96 tysac wobydlerjemi po Lillu a Amiensu třeće najwjetše město regiona Hauts-de-France a nadeńdźe so 210 kilometrow sewjerozapadnje Parisa.
1644
1644 bě přestupne lěto z 366 dnjemi.
Běła cycawka
Běła cycawka (Lamium album) je rostlina z roda cycawkow a swójby cycawkowych rostlinow.
Wopis
Běła cycawka je wjacelětna, zelišćowa, zymokruta rostlina. Wona docpěje wysokosć wot 20 hač do 50 cm. Rostlina ma podzemske wuběžki.
Stołpiki su najčasćišo jednore a štyrihranite.
Łopjena
Łopjena su napřećostejne, stołpikate, třiróžkate-owalne, na spódku słabje wutrobojte, na kromje hrubje rězate, dołho kónčkojte a docpěja dołhosć mjezy 3 a 7 cm.
Kćenja
Rostlina kćěje wot apryla hač do awgusta (oktobra). Kćenja su běłe, sedźace w mutličkojtych, 6- hač do 16-kćenjowych dźělokwětnistwach w rozporach hornich stołpikate łopjenow a docpěja dołhosć mjezy 20 a 25 mm (2-3cm). Keluch je likojty z njerunymi wótrymi zubkami. Króna docpěje dołhosć mjezy 2 a 2,5 cm a ma horje zhibowanu rołku, je 2-hubowa z wjelbowanej hornjej hubu a 3-lapatej dele fałdowanej delnjej hubu a je dlěša hač keluch. Hornja huba ma dołhe kosmy. Bóčne wotrězki delnjeje huby maja po 1 šwižnolancetojtym zubje. Srjedźne lapy su nutř rězane a 2-kónčkate. 4 stameny maja brune, běłošešerjaće brodate, husto pod hornjej hubu ležace próšniki.
Dalše informacije
Kćenja ze jara cokorowym nektarom buchu wosebje wot čmjełow wopróšene. Čmjeły z dołhim rypačkom nektar wotprědka docpěja, mjeztym zo čmjeły z krótkim rypačkom kćenja deleka nakusnju.
Běła cycawka je picowanska rostlina za pčoły a za čmjeły.
Stejnišćo
Běła cycawka rosće pod kerčinami, (žiwymi) płotami, na pućowych kromach, na smjećišćach, lěsnych kromach, w přirowach, na murjach, hnójnych hromadach, w juchowych jamach. Preferuje čerstwe, wutkate pódy.
Rozšěrjenje
Běła cycawka je we wulkich dźělach Europy, sewjernej a wuchodnej Aziji rozšěrjeny.
Wužiwanje
Kćenja hižo za čas srjedźowěka bu k hojenskim zaměram wužiwane, kaž na při. přećiwo tuberkulozy, infekcijam dychanskich pućow atd.
Haška
Haška (zněmčene zwjetša Haschke) je serbske swójbne mjeno slědowaceju wosobinow:
Rošal
thumb|left Rošal je město z 21.000 wobydlerjemi w ruskej oblasći Moskwa.
Leži při rěce Wojmjega něhdźe 145 kilometrow wuchodnje Moskwy.
Sydlišćo je so w lěće 1916 załožiło a ma wot lěta 1940 měšćanske prawa.
Serbski informator
Serbski informator je jedyn wot julija 2021 eksistowacy medij w hornjo- a delnjoserbskej rěči, při čimž někotre přinoški so tež w němskej a jendźelskej rěči wozjewjeja.
Serbski informator je jedyn z wobłukow skutkowanja zapisaneho drustwa Swobodneho społka.
Přinoški Serbskeho informatora wuchadźeja njeprawidłownje. Sobustawojo Swobodneho społka maja swobodny přistup k přinoškam. Redakcija wobsteji z třoch wosobow.
Nazeleń hwěžkan
Nazeleń hwěžkan je rostlina ze swójby hyacintowych rostlinow (łaćonsce: Ornithogalum boucheanum, Hyacinthaceae).
Annett Louisan
Annett Louisan (Annett Päge, * 2. apryla 1977 w Havelbergu) je němska spěwarka.
Dänew
Dänew (do 2001 Дейнау / Dejnau; do 2017 Галкыныш / Galkynyš ) je městačko w Lebapskej oblasći na wuchodźe Turkmenistana, blisko uzbekskeje hranicy. Je zarjadniske sydło Dänewskeho wobwoda.
Leži na wuchodźe pusćiny Karakum při lěwym brjoze rěki Amudarja něhdźe 40 kilometrow sewjerozapadnje Türkmenabata.
Ma něhdźe wósom tysac wobydlerjow a ma wot lěta 2016 měšćanske prawa.
Njemen
Njemen ( Memel, Nemunas,  Нёман (Njoman),  Неман (Njeman),  Niemen) je 937 kilometrow dołha rěka w zapadnej Běłoruskej a w južnym Baltikumje.
Běh
Třeći najdlěši přitok Baltiskeho morja wužórli so na Běłoruskich wyšinach blisko městačka Uzda něhdźe połsta kilometrow juhozapadnje běłoruskeje stolicy Minsk a běži přez zapadnu Běłorusku a wulkoměsto Hrodno do Litawskeje. Tam namaka so druhe najwjetše město kraja, Kaunas, při jeje brjoze. Dale na zapadźe twori Njemen z lěta 1945 hranicu mjez Litawskej a Kaliningradskej oblasću Ruskeje federacije. Na ruskim boku leži městačko Sowjetsk, něhdyši Tilsit. Tuta kónčina słušeše jako Memelland hač do kónca Druheje swětoweje wójny k Němskej. Z małej rěčnej deltu wuliwa so Njemen do Kurskeho zaliwa, dźěla Baltiskeho morja, z nim zwjazaneho přez wuski přeliw pola wulkeho litawskeho přistawa Klaipėda.
Za łódźnistwo, kotrež je principielnje wot Kurskeho zaliwa hač do Kaunasa móžne, so Njemen dźensa lědma hišće wužiwa.
11. junija
11. junija abo '''11. smažnika''' je 162. dźeń gregorianiskeje protyki (163. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 203 dnjow hač do kónca lěta.
Karabulak
thumb|left Karabulak (, ingušsce Карабулак, čečence Карабулак) je město w europskim dźělu Ruskeje federacije. Leži pod Kawkazom při rěce Sunža w republice Ingušetskej něhdźe 26 kilometrow sewjerowuchodnje Magasa. Ma něhdźe 38 tysac wobydlerjow.
Hłowna sudetska šćežka
thumb|right|Woznamjenjenje šćežki Hłowna sudetska šćežka Mieczysława Orłowicza ( Główny Szlak Sudecki imienia Mieczysława Orłowicza, skrótka GSS) je z čerwjenej barbu woznamjenjena pućowanska hórska šćežka, kotraž wjedźe ze Świeradowa-Zdroja do Prudnika přez najzajimawše dźěle Sudetow.
Karabulak
Sydlišćo je so w lěće 1859 załožiło a ma wot lěta 1995 měšćanske prawa.
Hłowna sudetska šćežka
Stawizny
Ideja šćežki zjewi so prěni raz na zetkanju Sudetskeje komisije Pólskeho tatranskeho towarstwa dnja 24. oktobra 1947. Lěto podźišo so dźěła při woznamjenjenju šćežki započachu. Składnostnje jubileja 100 lět turizma w Pólskej w lěće 1973 spožči Komisija hórskeho turizma Hłowneho zarjadnistwa PTTK Hłownej sudetskej šćežce mjeno Mieczysława Orłowicza w připóznaću jeho přinoška za turizm a domiznowědu.