cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Žerchwica
Systematika
Mjeno roda Cardamine dźe wróćo na předlinneiskich awtorow a so wróćo wjedźe wot grjekskeho słowa za zahrodnu žerchwu.
Alexander Krauß
Alexander Krauß (* 8. decembra 1975 w Erlabrunnje) je sakski politikar Křesćansko-demokratiskeje Unije Němskeje, kiž bě wot 2017 do 2021 čłon němskeho zwjazkoweho sejma. Do toho bě wot lěta 2004 zapósłanc wólbneho wokrjesa 6 (Aue-Schwarzenberg 2) w sakskim krajnym sejmje a dźěłowičnopolitiski rěčnik frakcije CDU. Nimo toho sedźi wón w dohladowanskej radźe firmy Vattenfall Europe Mining AG.
Wón je ewangelski, ženjeny a nan třoch dźěći.
Wuhlikowa kisalina
Wuhlikowa kisalina (tež wuhličnata kisalina) je słaba kisalina z chemiskej formulu H2CO3, kotraž je w přirodnych wodźiznach. Někotre žórła wobsahuja wjele wuhlikoweje kisaliny, kotraž so hodźi kóžne kapilary ćahnyć tak pomhajo krejnu cirkulaciju a dźěło wutroby.
Jeje sele rěkaja karbonaty.
thumb|left|180px|Formula wuhlikoweje kisaliny
Zwjazkowa awtodróha 72
right thumb|Karta awtodróhi 72
Zwjazkowa awtodróha 72 ( Bundesautobahn 72, skrótka BAB 72 abo jenož A 72, tež Bohotska awtodróha, „Vogtlandautobahn“) je awtodróha w zapadnej Sakskej a sewjernej Bayerskej, kotraž zwjazuje awtodróhu A 4 pola Kamjenicy z Dwórcom w bayerskim dźělu Bohotskeje, hdźež wobsteji zwisk z awtodróhu A 9 (Berlin–Mnichow). Pokročowanje z Kamjenicy do Lipska so hišće twari. Při puću nadeńdu so města Borno, Kamjenica, Šwikawa a Pławno.
Kosmata husowka
Kosmata husowka (Arabis hirsuta) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae).
Wopis
Kosmata husowka je dwulětna rostlina abo trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 10 hač do 80 cm.
Prosće zrunany, hrubokosmaty stołpik njese hač do 50 łopjenow.
Łopjena
Łopjena su mjenje bóle kosmate a zubate abo cyłokromne. Stołpikowe łopjena su jejkojće-lancetojte a z wutrobojtym spódkom sedźace abo stołpik kłokojće wobpřimuja. Spódnje łopjena su jejkojte a tworja wostajacu rozetu.
Kćenja
Kćěje wot meje hač do julija. Kćenja docpěwaja wulkosć wot 2 hač 5 mm a steja w kićach, kotraž na spočatku je wokołkojta.
Płody
Truki su zrunane abo přilěhawe. Wone docpěwaja dołhosć wot 2 hač do 6 cm.
Stejnišćo
Rosće na suchich łukach na wapnje, na pućowych mjezach, na kerčinowych kromach, w swětłych chójnowych lěsach. Preferuje skerje suche, zwjetša wapnite pódy.
Wokrjes Chomutov
Wokrjes Chomutov je wokrjes w Ústeckim kraju w Čěskej. Jeho sydło je město Chomutov. Přestrjeń wokrjesa je 935,30 km², ličba wobydlerjow je 125.231 osoba (hustosć wobydlerstwa je 134 wobydlerjow na 1 km²). We wokrjesu Chomutov je 44 gmejnow, z toho 7 městow. Wón mjezuje z ústeckimi wokrjesami Most, Louny a karlowariskim wokrjesom Karlovy Vary. Jeho sewjerozapadna hranica je statna hranica z Němskej.
Jalutorowsk
thumb|left Jalutorowsk ( Ялуторовск; 1659–1782 Jalutorowskaja sloboda/ Ялуторовская слобода) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při rěce Tobol w Tjumenskej oblasći něhdźe 85 kilometrow juhowuchodnje Tjumenja. Ma něhdźe 38 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1659 jako wjes Jalutorowskaja sloboda załožiło a ma wot lěta 1782 měšćanske prawa.
Mólička syćawka
Mólička syćawka (Eleocharis parvula) je rostlina ze swójby cachorowych rostlinow (Cyperaceae).
Nazymska wjertulka
Nazymska wjertulka (Spiranthes spiralis) je rostlina ze swójby orchidejowych rostlinow  (Orchidaceae).
Wopisanje
Łopjena steja w husto na pódźe ležacej rozeće pódla stołpika a su eliptiske.
Kćěje wot awgusta hač do oktobra. Njese 13 hač 30 waniljojće wonjacych, nazeleń běłych orchidejowych kćenjow bjez ćernja. Kćenja docpěja wulkosć wot 6 hač 10 mm a steja we wuskich, zwjetša witoschódojće wjerćanym kwětnistwje.
Stejnišćo
Rosće na suchich pastwach, wosebje wowčich pastwach. Ma radšo bazowe, zwjetša małowapnate pódy na swětłych, tróšku ćoplišich stejnišćach.
Skalna pyskawa
Skalna pyskawa (Geranium columbinum) je rostlina ze swójby pyskowničkowych rostlinow (Geraniaceae).
Frank Kupfer
miniatur|Frank Kupfer w lěće 2014
Frank Kupfer (* 10. julija 1962 w Torhowje) je něhdyši sakski politikar Křesćansko-demokratiskeje unije Němskeje, kiž bě wot 1994 do 2019 zapósłanc wólbneho wokrjesa 33 (Torhow-Woseč) w sakskim krajnym sejmje. Wón bě mjez 2002 a 2008 městopředsyda frakcije CDU a wot 2008 do 2014 jako statny minister za wobswět a ratarstwo čłon sakskeho knježerstwa. Wot septembra 2014 hač do septembra 2018 bě wón z předsydu frakcije CDU w krajnym sejmje.
Kupfer bu 2009 jako direktny kandidat swojeje strony z 45,8 % hłosow woleny. Při wólbach 2019 ze strowotniskich přičin hižo njenastupi.
Marshallowe kupy
Republika Marshallowych kupow (marshallsce Aolepān Aorōkin M̧ajeļ, Marshall Islands) je njewotwisny oceaniski kupowy stat w zapadnym Ćichim oceanje, kotryž wobjimuje do Mikronezije słušacu skupinu kupow ze samsnym mjenom. Stolica kraja je Majuro z 28.000 wobydlerjemi.
thumb|left|Hłowna dróha w stolicy Majuro Marshallowe kupy wobsteja z dweju nimale paralelneju rjećazow kupow, Ratakoweho rjećaza („kupy schadźenja słónca“) ze 14 atolemi a dwěmaj kupomaj na wuchodźe a Ralikoweho rjećaza („kupy chowanja słónca“) z 15 atolemi a třomi kupami na zapadźe. K rjećazomaj słušeja cyłkownje něhdźe 1225 wjetšich a mjeńšich kupow, rozměstnjene na mórskej přestrjeni wot 2 milionow km², při čimž wučinja přestrjeń kupow jenož 181 km². Najwyši dypk na kupach leži jenož dwaj metraj nad hładźinu morja.
Klima je włóžna a horca z dešćowym časom mjez meju a nowembrom.
Wot 1906 do 1914 běchu kupy z koloniju Němskeje, potom stejachu hač do lěta 1944 pod japanskim zarjadnistwom. Po dobywanju kupow přez US-ameriske wójsko słušachu hač do lěta 1979 jako wotwisny teritorij do Zjednoćenych statow. Američenjo wužiwachu někotre atole za testowanje atomowych bombow. W lěće 1986 docpěchu Marshallowe kupy njewotwisnosć.
Jan Bartko
mini|Jan Bartko (1821–1900) Jan Bartko (pseudonym Jan Šćipalca, Johannes Bartke; * 16. nowembra 1821 w Drobach, † 18. meje 1900 w Budyšinje) běše serbski wučer, spisowaćel, basnik a zastupjer zajimow serbskich burow w času rewolucije wot 1848.
Bartko skutkowaše jako wučer w Chwaćicach (1845–57) a Nosaćicach (1857–90). Jako poda so w lěće 1890 na wuměnk, přesydli so do Budyšina. W času Němskeje rewolucije 1848/1849 angažowaše so w serbskim towarstwowym hibanju, na přikład jako pismawjedźer Radworskeho serbskeho burskeho towarstwa. Zastupowaše doprědkarske ideje mjez druhim na ludowych zhromadźiznach kaž tež w časopisu Serbski nowinkar, kotryž hromadźe z Janom Radyserbom-Wjelu redigowaše. Bě tež na serbskej Burskej peticiji sakskemu kralej wobdźěleny. Po poražce rewolucije sćahny so z politiskeho žiwjenja wróćo a wěnowaše so přełožowanju a pedagogice.
Mikawčkata husowka
Mikawčkata husowka (Arabis ciliata) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brassicaceae).
Rakuska syćawka
Rakuska syćawka (Eleocharis austriaca) je rostlina ze swójby cachorowowych rostlinow (Cyperaceae).
Klijowc
Klijowc (Palaquium) je ród ze swójby klijowcowych rostlinow (Sapotaceae).
Systematika
Ród Palaquium bu lěće 1837 wot Francisco Manuel Blanco w Flora de Filipinas, S. 403 nastajeny. 1903 bu jako Lectotypus Palaquium lanceolatum Blanco postajeny. synonymy za Palaquium Blanco su: Croixia Pierre, Dichopsis Thwaites, Galactoxylon Pierre, Treubella Pierre. Ród Palaquium słuša k tribusej Sapoteae w podswójbje Sapotoideae w swójbje Sapotaceae.
Eksistuje něhdźe 110 Palaquium-družinow (wuběrk) :
Kwěćikata žerchwica
Kwěćikata žerchwica (Cardamine parviflora) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brassicaceae).
Hórka žerchwica
Hórka žerchwica (Cardamine amara) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brassicaceae).
Wopis
Hórka žerchwica je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 10 hač 60 cm.
Stołpik je hranity, zwjetša jednory a ze žrom pjelnjeny.
Łopjena
Łopjena su mnoholičbne a wobsteja z 2 hač 5 porow pjeritych łopješkow a wjetšeho nakónčneho łopješka.
Kćenja
Kćěje wot apryla hač junija. Běłe kćenja docpěwaja wulkosć wot něhdźe 1 cm. Wone steja w čumpatych kićach, kotrež na spočatku su na wokołki podobne. Próškowe łopješka su wioletne.
Płody
Truk su zrunanje wotstejacy, kiješkojty a docpěwa 2 hač 4 cm.
Stejnišćo
Rosće w žórłach, rěčkach a hrjebjach. Preferuje mokre abo přeliwane, wutkate pódy, zwjetša w sćinje.
Kerstin Lauterbach
miniatur|Kerstin Lauterbach (2014)
Kerstin Lauterbach (* 11. meje 1959 w Hali nad Solawu) je sakska politikarka Lěwicy, kotraž bě wot 2006 do 2019 přez krajnu lisćinu wolena zapósłanča sakskeho krajneho sejma a strowotniskopolitiska rěčnica swojeje frakcije.
Při wólbach 2019 hižo njekandidowaše.
Wona je bjezkonfesionelna, ženjena a mać dźěsća.
Mólička husowka
Mólička husowka (Arabis bellidifolia) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brassicaceae).
Sukata pyskawa
Sukata pyskawa (Geranium nodosum) je rostlina ze swójby pyskowničkowych rostlinow (Geraniaceae).
Módrački
Módrački (Lycaenidae, něm. Bläulinge) su swójba mjetelow (Lepidoptera).
Lubina Hajduk-Veljkovićowa
Lubina Hajduk-Veljkovićowa, rodź. Šěnec (* 26. oktobra 1976 w Budyšinje) je serbska spisowaćelka.
Po wuchodźenju Serbskeho gymnazija w Budyšinje studowaše sorabistiku a stawizny w Lipsku, hdźež hač do dźensnišeho bydli.
W lěće 2017 spožči so jej spěchowanske myto Myta Ćišinskeho „za jeje wusahowacy přinošk k wuwiću moderneje serbskeje literatury a načasnych rěčnokubłanskich srědkow.“
Nikolajewsk (oblasć Wolgograd)
Nikolajewsk je město w juhu Ruskeje federacije. Leži při Wolze w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Wolgograd a ma něhdźe 14 tysac wobydlerjow.
Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1747 załožiło a ma wot lěta 1967 měšćanske prawa.
Štomikojta wjerba
Štomikojta wjerba (Salix waldsteiniana) je rostlina ze swójby wjerbowych rostlinow (Salicaceae).
Snadnokwětna syćawka
Snadnokwětna syćawka (Eleocharis quinqueflora) je rostlina ze swójby cachorowowych rostlinow (Cyperaceae).
Heinz Lehmann
Heinz Lehmann (* 9. januara 1951 w Nowosólcu-Hornim Hródku) je sakski politikar Křesćansko-demokratiskeje Unije Němskeje, kiž bě wot 1990 do 2019 direktnje woleny zapósłanc w sakskim krajnym sejmje a předsyda parlamentariskeho wuběrka za šulu a sport.
Lehmann bu 2009 jako direktny kandidat swojeje strony we wólbnym wokrjesu 59 (Lubij-Žitawa 1) z 41,7 % hłosow woleny. 2014 dósta we wólbnym wokrjesu 59 (Zhorjelc 3) 40,7 %. Při wólbach 2019 hižo njenastupi.
Wón je katolski, ženjeny a nan štyrjoch dźěći.
Zelena wumjenjowka
Zelena wumjenjowka je rostlina ze swójby orchidejowych rostlinow  (łaćonsce: Coeloglossum viride, Orchidaceae). Dalše serbske ludowe mjeno je zelena dutyčka.
Zahrodna pyskawa
Zahrodna pyskawa (Geranium x magnificum) je rostlina ze swójby pyskowničkowych rostlinow (Geraniaceae).
Wona je přez hybridizaciju mjez družinomaj Geranium platypetalum a Geranium ibericum nastała.
Šěra wjerba
Šěra wjerba (Salix cinerea) je rostlina ze swójby wjerbowych rostlinow (Salicaceae).
Wopis
Šěra wjerba je w lěću zeleny, husty kerk, kotryž docpěwa wysokosć wot 3 hač do 5 (6) m. Wona wotstejaca rozhałuzuje a je zwjetša połkulojće wopłonjena abo kupolojta.
Hałuzy je jara hrube. Młode hałuzy su šěropjelsćojte. Wurostki su hač do 2. lěta husto šěrpjelsćojte.
Łopjena
Łopjena steja na krótkich, mjechkokosmatych, žołtych stołpikach. Łopjeńcy su dołhojće owalne, sćeńka rězane a docpěwaja dołhosć wot 4 hač do 10 cm a šěrokosć wot hač do 4 cm. Prědku su kulojte. Na spočatku su sylnje šěropjelsćojte, ale so pozdźišo wobnažuja. Na hornim boku su šěrozelene, mjeztym zo na delnim boku su módrojte. Pódlanske łopješka su jěrchenkojte.
Kćenja
Kćěje wot měrca hač do apryla. Kćenja su dwudomnje rozšěrjene a so před łopjenami jewja. Micki su podobne tym wšědneje wjerby (Salix caprea), mjeztym zo su sedźace a zrunane. Muske micki docpěwaja dołhosć wot hač do 5 cm. Žónske micki docpěwaja dołhosć wot hač do 9 cm. Próšniki su před rozkćěwom zwjetša oranžočerwjene. Płódniki su pjelscójte.
Stejnišćo
Rosće w hrjebjach a žórłowych bahnach, na włóžnych łukach a we wólšowych tonidłach. Ma radšo kisałe hač bazowe pódy.
Rozšěrjenje
Rostlina je w Europje, w prědnjej Aziji a sewjernej Africe rozšěrjena, při čimž w nižinje hač we wysokosćach wot něhdźe 700 m w horach wustupuje.
Recep Tayyip Erdoğan
mini|upright|Recep Tayyip Erdoğan (2015)
Recep Tayyip Erdoğan (* 26. februara 1954 w Istanbulu) je turkowski politikar a wot 28. awgusta 2014 dwanaty statny prezident Turkowskeje. Do toho bě wot 1994 do 1998 wyši měšćanosta Istanbula a wot měrca 2003 do awgusta 2014 z turkowskim ministerskim prezidentom. Hač do lěta 2014 bě předsyda muslimsko-konserwatiwneje Strony za sprawnosć a pozběh (AKP).
Narodźi so w Istanbulu jako jedne z pjećich dźěći a studowaše při İstanbul İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi.
W 1970tych a 1980tych lětach bě aktiwny čłon konserwatiwnych stron, naposledk Pócćiwostneje strony. W lěće 2001 załoži hromadźe z dalšimi něhdyšimi čłonami tuteje strony nowu stronu AKP a sta so z jeje předsydu. Jeho politika chce spěchować reislamizaciju Turkowskeje republiki, kotraž je hižo wot załoženja laicistiski stat.
Erdoğan je woženjeny a ma štyri dźěći.
Wjelezdorkata syćawka
Wjelezdorkata syćawka (Eleocharis multicaulis) je rostlina ze swójby cachorowowych rostlinow (Cyperaceae).
Murjowa husowka
Murjowa husowka (Arabis collina) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brassicaceae).
Zapadoiranske rěče
Zapadoiranske rěče je podskupina iranskich rěčow. Tež słuša k indoeuropskim rěčam.
Čorna šasnja
Čorna šasnja (Schoenus nigricans) je rostlina ze swójby cachorowych rostlinow (Cyperaceae).
Pelargonija
Pelargonija (Pelargonium) je ród ze swójby pyskowničkowych rostlinow (Geraniaceae). Dalše serbske mjeno je žorawnica.
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Kurdšćina
Kurdšćina je indoeuropska rěč, kotraž k iranskim rěčam słuša (resp. dokładnišo k sewjerozapadnim iranskim rěčam). Tuchwilu so wužiwatej dwaj hłownej dialektaj: kurmandží (sewjerozapadny Kurdistan) a kurdi (južny Kurdistan).
Wšědny klijowc
Wšědny klijowc (Palaquium gutta) je štom ze swójby klijowcowych rostlinow  (Sapotaceae).
Hrańca
Hrańca ( Gränze) je wjeska w srjedźišću hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słuša ke gmejnje Ralbicy-Róžant a leži 150 m nad mórskej hładźinu při Klóšterskej wodźe w serbskich Delanach. Hač do lěta 1957 bě Hrańca samostatna gmejna, po tym najprjedy wjesny dźěl Sernjan a wot lěta 1974 Róžanta.
Geografija
Hrańca leži něhdźe dźesać kilometrow wuchodnje Kamjenca a 17 kilometrow sewjerozapadnje Budyšina w ratarsce wužiwanej łučinje Klóšterskeje wody při jeje prawym boku. We wokolinje běchu hač do 19. lětstotka rybjace haty.
Zelena dutyčka
Zelena dutyčka je rostlina ze swójby orchidejowych rostlinow  (łaćonsce: Coeloglossum viride, Orchidaceae). Dalše serbske ludowe mjeno je zelena wumjowka. Mjeno wumjenjowka je zmylk pola Lajnerta (1954), Lajnert pisa w registru wumjowka ale na stronje 34 mylnje wumjenjowka. Wšě druhe žórła pokazuja na mjeno dutyčka a wumjowka.
Hrańca
Geografija
Susodne wjeski su Sernjany na sewjeru, Hórki na juhowuchodźe, Haty a Nowa Wjeska na juhozapadźe a Horni Hajnk na zapadźe.
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako knježe sydło Grenicz sta so w lěće 1352. Młódše alternatiwne mjeno je Rainsdorf, kotrež je přełožk serbskeho, wot słowjanskeho słowa granica/hranica pochadźaceho mjena (Rain = „hranica, mjeza“). Tute poćahuje so prawdźepodobnje na połoženje wjeski při tehdyšej wuchodnej hranicy wobsydstwa Kamjenskich knjezow, kotrymž słušachu wulke dźěle zapadneje Hornjeje Łužicy. Hišće w cyrkwinskich knihach 19. lětstotka wužiwaše so němska forma Reintz.
1486 płaći Hrańca jako sydło ryćerja, nanajpozdźišo wot 1617 wukonješe pak Worklečanske ryćerkubło ležownostne knjejstwo we wjesce.
Wobydlerstwo
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 49 wobydlerjow, kiž běchu bjez wuwzaća Serbja. Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 wot 50 wobydlerjow jenož dweju Němcow. Hač do dźensnišeho so w Hrańcy serbsce rěči.
Hrańčanscy křesćenjo su přewažnje katolscy a słušeja do Chróšćanskeje wosady.
Kulturne pomniki
Jako kulturne pomniki škitane stej dwaj modlerskej stołpaj z 18. lětstotka (jedyn sewjernje wjeski a tamny wosrjedź wsy), twarjenja třoch burskich statokow (čisła 6, 9/11, 18), křižny kamjeń při Delanskej dróze a dwaj swjatej křižej.
mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Hrańcy z lěta 2018
Wutlik
Wutlik (Hammarbya) je ród ze swójby orchidejowych rostlinow (Orchidaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:
Žołtozeleny šišmanc
Žołtozeleny šišmanc (Alchemilla xanthochlora) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
thumb|left|200px|Alchemilla xanthochlora
Jan Lajnert
Jan Lajnert (* 22. meje 1892 w Rakecach; † 14. nowembra 1974 w Rozwodecach) bě serbski wučer, basnik a spisowaćel.
Lajnert narodźi so jako syn Rakečanskeho chěžkarja a knježeho dźěłaćerja. Po ludowej šuli bu lěta 1906 do wučerskeje preparandy we Wojerecach přiwzaty. 1909 přeńdźe na wučerski seminar w Rychbachu, hdźež 1912 pruwowanje złoži. Po wjacorych krótšich stacijach we a zwonka Łužicy kaž tež wojerskej słužbje w Prěnjej swětowej wójnje bě wón wot 1922 do 1935 z wučerjom w Delnim Wujězdźe.
Johannes Lichdi
miniatur|Johannes Lichdi w lěće 2014
Jan Lajnert
Po Druhej swětowej wójnje skutkowaše wot 1946 do 1950 jako docent a direktor Serbskeho wučerskeho wustawa w Radworju a wot 1951 do 1960 jako šulski nawoda a wučer w Bošecach. 1965 poda so na wuměnk do Rozwodec. Jan Lajnert bě trójce woženjeny a měješe štyri dźěći z prěnjeho mandźelstwa. Wobaj synaj padnyštaj w Druhej swětowej wójnje.
Johannes Lichdi
Johannes Ekkehard Lichdi (* 9. februara 1964 w Heilbronnje, Badensko-Württembergska) je sakski politikar Zwjazka 90/Zelenych, kiž bě wot 2004 do 2014 přez krajnu lisćinu woleny zapósłanc sakskeho krajneho sejma. Do toho dźěłaše zhromadnje z Evu Jähnigen jako prawiznik.
Wón je nježenjeny a bydli w Drježdźanach.
Jan Lajnert
Lajnert bě wot lěta 1923 čłon Maćicy Serbskeje a dósta 1962 Literarne myto Domowiny. Wón płaći jako basnik serbskeje hole.
Wuchodoiranske rěče
Wuchodoiranske rěče je podskupina iranskich rěčow. Tež słuša k indoeuropskim rěčam.
Benjamin Netanjahu
mini|upright|Benjamin Netanjahu (2012)
Benjamin Netanjahu (* 21. oktobra 1949 w Tel Avivje; בנימין נתניהו) je israelski politikar konserwatiwneho bloka Likud. Wón płaći jako jedyn z najwuznamnišich politikarjow Israela w 1990tych a 2000tych lětach a je wot 31. měrca 2009 k druhemu razej z ministerskim prezidentom. Při wólbach 2013 a dočasnych wólbach 2015 bu znowa wuzwoleny. Netanjahu płaći w israelskej politice jako zastupjer bjezkompromisneje linije napřećo Palestinjanam.
Netanjahu je k třećemu razej ženjeny a ma cyłkownje tři dźěći.
Wisata wjerba
Wisata wjerba (Salix babylonica) je rostlina ze swójby wjerbowych rostlinow (Salicaceae).
Wopis
Wisata wjerba je štom, kotryž docpěwa wysokosć a šěrokosć wot hač do 15 m. Štom je małko zmjerzkokruty.
Hałuzy su oliwobrune hač čerwjenojće brune a dele wisaja.
Wuske, nahe łopjena su jasnozelene a docpěwaja dołhosć wot 8 hač do 15 cm.
Rozšěrjenje
Pochada z Chinskeje.
Wužiwanje
Wona je najbóle woblubowana z dźensa plahowanych wjerbow.
Pyramidowa wótromudka
Pyramidowa wótromudka (Anacamptis pyramidalis) je rostlina ze swójby orchidejowych rostlinow (Orchidaceae).
Chrósćicy
Chrósćicy ( Crostwitz) su wjes a gmejna w Hornjej Łužicy, kotraž leži w serbskich Horjanach něhdźe dwanaće kilometrow wuchodnje města Kamjenc w katolskim jadrje serbskeho sydlenskeho ruma. Gmejna słuša k zarjadniskemu zwjazkej „Při Klóšterskej wodźe” a ma něhdźe tysac wobydlerjow, z kotrychž wjace hač połojca we wsy samej bydli.
Pyramidowa wótromudka
Wopisanje
thumb|left|Pyramidowa wótromudka Pyramidowa wótromudka je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 25 hač do 50 cm.
Chrósćicy
Wjace hač 90 % ludnosće wobknježi serbšćinu a němčinu a wjele wobydlerjow ma serbšćinu jako maćeršćinu. Žiwe nabožne žiwjenje słuša k serbsko-katolskej tradiciji. W ludowym erće so husto praji, zo su Chrósćicy srjedźišćo serbskeje Hornjeje Łužicy.
Pyramidowa wótromudka
Wopisanje
Łopjena steja zdźěla w spódnjeje rozeće zdźěla na stołpiku.
Chrósćicy
Přez Chrósćicy běži rěčka Satkula.
Pyramidowa wótromudka
Wopisanje
Kćěje wot junija hač do julija. Kćenja steja w prjedy wótrych, třiróžkatych, hustych kłóskach, kotrež so pozdźišo stanu cylindriske. Wone su swěćo kaminočerwjene abo róžojte a na bokach běłe a docpěwaja šěrokosć wot 1 hač do 1,5 cm. Jich hubka je třidźělna bjez mustra, ma dwě lajsće a nitkojtu wotrohu. Kwětnistwo docpěwa dołhosć wot 4 hač do 8 cm.
Chrósćicy
mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Chrósćic
Pyramidowa wótromudka
Stejnišćo
Rosće na suchich trawnikach, mjezach, skłoninach a ćopłych zwisach. Preferuje w prawej měrje suche, wapnite pódy na ćoplišich stejnišćach.
Chrósćicy
Stawizny
W aprylu 1945, w druhich kónčinach běše Druha swětowa wójna hižo dokónčena, wotměwachu so w Chrósćicach wojowanja mjez wojerstwom juh, někotrymi SS-jednotkami a Čerwjenym wójskom. Pomnik na Fulkec hórce w Chrósćicach wopomina woporow, kotřiž běchu předewšěm pólscy wojacy. Dnja 10. meje 1945 (jenož pjeć dnjow po skónčenju poslednich wójnskich aktiwitow) so najwažniše serbske towarstwo Domowina znowazałoži.
Wjesne dźěle
Ke gmejnje słušeja wjeski Hórki (Horka), Chrósćicy, Kopšin (Kopschin), Kozarcy (Caseritz), Nuknica (Nucknitz) a Prawoćicy (Prautitz).
Kubłanje
Kubłanje w Chrósćicach a wokolinje započina so hižo w pěstowarni: w serbskej pěstowarni „Chróšćan kołć". Tuta pěstowarnja w nošerstwje Serbskeho šulskeho towarstwa wobdźěluje so na WITAJ-projekće k zdźerženju serbskeje rěče. Witane su tu wšitke serbske a němske dźěći w starobje wot 6 do 10 lět.
W lěće 2002 zakónči so twar starownje swj. Ludmile. Wot tutoho časa sem wita starownja wšěch pomocy potrěbnych starych ludźi.
Kultura a wobhladanja hódne
thumb|left|Chróšćanska nawjes z [[Cyrkej swjateju Symana a Judy Tadeja|farskej cyrkwju w pozadku]] Chrósćicy leža w juhozapadźe sydlišćoweje kónčiny Serbow w Hornjej Łužicy. Při kromach pućow pokazaja křiže, modlerske stołpy a serbske napisma (na přikład wjesne tafle abo mjena pućow) žiwosć serbskeje rěče a kultury, kotraž nosy husto katolski raz. Serbske tradicije so wosebje w Chrósćicach a w kónčinje dokoławokoło jara hladaja, tak zo so tu kóžde lěto chodojty pala, meje mjetaja, ptački kwasuja a swjateho Měrćina swjeći. Tež wjacezaměrowa hala „Jednota” so husto za kulturelne poskitki wužije: wotchadnička maturantow, kóžde druhe lěto mjezynarodny folklorny festiwal Łužica, nazymske koncerty, Schadźowanka, kopańcowy turněr TCM, předstajenje ptačokwasneho programa Serbskeho ludoweho ansambla za dźěći a dorosćenych so w tutej hali prawidłownje wotměwaja.
1772 natwarjena farska cyrkej je kóžde lěto centralny dypk wšěch Chróšćanskich křižerjow. Po zhromadnej mši wšitkich jěcharjow jěchaja tute do susodneje gmejny Pančicy-Kukow.
Na Chróšćanskim kěrchowje bu sławny serbski spisowaćel Jurij Brězan pohrjebany.
Dalše atrakcije:
Wobydlerstwo
mini|Serbšćina je w Chrósćicach wjetšinowa rěč Po Arnošta Mukowej statistice mějachu Chrósćicy we 1880tych lětach 538 wobydlerjow, z nich 523 Serbow (97 %) a 15 Němcow. W lěće 1956 zwěsći Arnošt Černik serbskorěčny podźěl ludnosće wot jenož hišće 73,9 %, zdźěla přez přićehnjenje wuhnatych z něhdyšeho němskeho wuchoda po Druhej swětowej wójnje.
W lěće 1925 bě we wsy samej mjez 563 wobydlerjemi 540 katolskich (95,9 %) a 23 ewangelskich. Po ludličenju lěta 2011 bě 93,4 % wobydlerjow Chróšćanskeje gmejny katolskeje a 1,9 % ewangelskeje konfesije. Z tym běchu Chrósćicy gmejna z najwyšim podźělom katolikow w Budyskim wokrjesu.
Gmejnska rada
Chróšćanska gmejnska rada ma tuchwilu dwanaće čłonow. Komunalne wólby poslednich lět mějachu slědowace wuslědki:
Wjesnjanosta
Čestnohamtski wjesnjanosta Chrósćic je Marko Kliman (CDU). Wón bu dnja 7. junija 2015 z 87,2 % hłosow za naslědnika dołholětneho wjesnjanosty Maćija Brycki wuzwoleny. Wolerske wobdźělenje wučini 46,8 %. Při komunalnych wólbach 2022 bu z 92,3 % w zastojnstwje wobkrućeny (wobdźělenje: 52,9 %).
Wobchad
Přez Chrósćicy wjedźe statna dróha S 101 (Biskopicy–Rakecy), kotraž je sewjernje wsy jako „serbski highway“ znata. Z wuchoda přińdźe S 98 (Njeswačidło–Chrósćicy), kotraž so tule skónči. Wokrjesne dróhi zwjazuja wjes z Pančicami, Njebjelčicami a Haslowom.
Při busowym zastanišću na nawsy zastawaju regionalne busy linijow 186 (do Kamjenca a Ralbic), 195 (do Worklec, Róžanta, Hórkow) a 196 (do Njebjelčic, Róžanta, Sernjan).
Swaziska
Kralestwo Swaziska (wot 2018 oficielnje eSwatini; saSwati Umbuso we Swatini, Kingdom of Eswatini abo Swaziland) je mały nutřkokrajny stat w južnej Africe, kotryž mjezuje z Mosambikom a Južnej Afriku. Stat je faktisce jenička absolutna monarchija w Africe z kralom na čole. Z přestrjenju wot 17.363 km² je Swaziska po Gambiji druhi najmjeńši stat na afriskim kontinenće a mjeńša hač Sakska. Stolica kraja je Mbabane z 90.000 wobydlerjemi.
Hač do lěta 1968 bě Swaziska z koloniju Zjednoćeneho kralestwa.
Klima je powšitkownje subtropiska a wotwisna wot wysokosće nad mórskej hładźinu. We wyše ležacych kónčinach wokoło stolicy Mbabane (1200 m) na zapadźe kraja knježi měrna klima z ćopłym lěćom a miłej zymu.
Přirězne žiwjenske wočakowanje leži pola něhdźe 50 lět a słuša tuž do najnišich na cyłym swěće. Přičina za to je předewšěm wulki podźěl ludnosće, inficěrowany z HI-wirusom.
Rupija
Rupija móže być:
Kosmata žerchwica
Kosmata žerchwica (Cardamine hirsuta) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brassicaceae).
Wopis
Kosmata žerchwica je jednolětna rostlina, kotraž docpěwa 7 hač 30 cm. Rostlina je často wioletnje přeběžana a ma rozetu a wjacore, nahe abo rozpjeršenje kosmate stołpiki.
Stołpikowe łopjena njesu jednotliwe kosmy.
Zerzawojta šasnja
Zerzawojta šasnja (Schoenus ferrugineus) je rostlina ze swójby cachorowych rostlinow (Cyperaceae).
Kosmata žerchwica
Kćenja
Kćěje wot měrca hač junija. Kćenja ma štyri wuske, běłe krónowe łopješka, kotrež hdys a hdys faluja. Krónowe łopješka su něhdźe dwójce tak dołhe kaž keluškowe łopješka. Kiče na spočatku su wokołkojte a pozdźišo podlěšene. Zwjetša štyri próškowe łopješka njesu žołte próšniki.
Płody
Truki docpěwaja dołhosć wot něhdźe 20 mm a tołstosć wot 1 mm.
Stejnišćo
Rosće w njerodźnych wobrostach, zahrodach, na winicach, w parkach, w štomownjach, zahrodnistwach, kwětkowcach, na pućach a rolach. Rostlina preferuje wutkatu, małowapnatu, pěskojtu pódu.
Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena, předewšěm w zapadźe.
Rozpačeny šišmanc
Žórła
<br style="clear:both;" />
Klonowe rostliny
Klonowe rostliny (Aceraceae) bě swójba symjencowych rostlinow (Spermatophyta).
Bakterije
W biologiji bakterije su prokariotiske organismy. Kaž wšě prokarioty wone su jednobańkowe mikroby a nimaja bańkowe jadra.
Klonowe rostliny
Po nowych žórłach družiny nětko słušeja k mydłowcowym rostlinam (Sapindaceae).
Najwažniše družiny znutřka jeničkim rodźe su:
Bakterije
Bakterije su předewšěm mikroorganizmy. Mjezy najmjeńšimi su čłonjo roda Mycoplasma, kotrež su jenož 0.3 mikrometry, tak wulki kaž najwjetše wirusy.
Wunamakar mikroskopa, Antoni van Leeuwenhoek, je bakterije w 17. lětstotku wotkrył, tola wone so su zwjetša hač do pózdnjeho 19. lětstotka ignorowali, hdyž wědomostnicy kaž Louis Pasteur su won namakali, zo bakterije su přičina wjacorych chorosćow.
Bakterije pak nic jenož zawinuja choroby. Wone tež zawinuja wjacore dobre wěcy. Na př. njebyšmy naša jědź bjez pomocy bakterijow spožiwać móhli.
Mjezy tyipami bakterijow su bacile.
Před lětom 1977 wědomostnicy su wěrili, zo wšě prokarioty su bakterije. Ale nětko wědźa, zo eksistujetej dwě skupinje, a to bakterije a archeje.
Hórska wołmica
thumb|right
Hórska wołmica je rostlina ze swójby cachorowych rostlinow.
Małe Antile
thumb|Karta Małych Antilow thumb|Kupy nad wětrom – wotwětrna strona thumb|Kupy nad wětrom – nawětrna strona thumb|Kupy pod wětrom
Małe Antile (jendźelsce Lesser Antilles) su rjećaz kupow we wuchodnym Karibiskim morju, kotryž so wot venezuelskeho pobrjoha w juhu hač ke Knježniskim kupam w sewjeru rozpřestrěwa. Wone stworja hromadźe z Bahamami a Wulkimi Antilami Zapadoindiske kupy.
Małe Antile rozdźěleja so do tak mjenowanych Kupow nad wětrom a Kupow pod wětrom. Mjenje pochadźataj wot w tutych kónčinach knježacych pasatowych wětrow.
Kupy nad wětrom
Wotwětrna strona: a dalše
Nawětrna strona: a dalše
Palmowe paproće
Palmowe paproće (Cycadaceae) su swójba symjencowych rostlinow (Spermatophyta).
Wobsahuje sćěhowace rody:
Puckata wołmica
Puckata wołmica (Eriophorum vaginatum) je rostlina ze swójby cachorowych rostlinow (Cyperaceae).
Lwów
Lwów ( [Ľwiw]; [Lwow];  [Lwow]; ;  ; ;  [Lemberg]; ) je jedne z najstaršich a najwjetšich městow Ukrainy, kotrež so w zapadźe kraja blisko pólskeje hranicy namaka. Prěnje historiske naspomnjenje Lwowa je z lěta 1256. W chronikach so praji, zo bu wot wjercha Danila załoženy. Je po jeho synje Lew (lew = law) pomjenowany. Lwów je hłowne město historiskeje Galiciskeje.
Wotkazy
Sydlišćo je so w lěće 1256 prěni raz naspomniło. Lwów bě w času srjedźowěka mnohonarodne město. Bydlachu tu Polacy, Židźa, (Južni) Serbja, Armenjenjo, Grjekojo, Ukrainjenjo a druzy. Měšćanska radnica bu něšto króć z drjewa natwarjena, ale potom so wotpali a natwarichu ju z kamjenja. Jara zajimawe je centralne naměsto, wot kotrehož wósom dróhow wuchadźa.
Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pόlskeje.
thumb|left|Lwowska opera. thumb|145px|Stary wopon Lwowa
Žołmičkaty šišmanc
Žołmičkaty šišmanc (Alchemilla cymatophylla) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Bahnowy wutlik
Bahnowy wutlik (Hammarbya paludosa) je rostlina ze swójby orchidejowych rostlinow (Orchidaceae).
Wopisanje
Bahnowy wutlik je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 5 hač 20 cm.
Rostlina njese 2 hač 3 owalne łopjena, kotrež rozdźělnu wysokosć maja. Na kónčku hornjeho łopjena so małe lehnjenske pupki wuwiwaja, kotrež wotpadaja a k nowym rostlinam dorostu.
Kćěje wot julija hač awgusta. Huba je mała a łžičkojće pohłubšena, dele pokaza a wotrohu nima. Dalše kćenjowe łopješka su třiróžkate. Delnje łopješko jako huba wupada.
Stejnišćo
Rosće na wysokich bahnach a mjeztymny bahnach. Preferuje mokre, po prawej měrje wutkate, po prawej měrje kisałe, pochate pódy.
Židźany šišmanc
Židźany šišmanc (Alchemilla sericoneura) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Najmjeńša syćina
Najmjeńša syćina (Juncus minutulus) je rostlina ze swójby syćinowych rostlinow (Juncaceae).
Lěskej
Lěskej ( Lieske) je hornjołužiska holanska wjes w samym wuchodźe Budyskeho wokrjesa, kotraž słuša wot lěta 2013 k Malešanskej gmejnje.
Geografija
thumb|left|Stary saksko-pruski měznik, w pozadku je Lěskej widźeć Wjeska leži 18 kilometrow sewjerowuchodnje Budyšina a tři kilometry južnje Bjerwałdskeho jězora w hornjołužiskej holi na lěwym boku Sprjewje. Zwjazkowa dróha 156 tule rěku přeprěkuje. Zapadnje Lěskeje namakaja so Komorowske rybjace haty. Wjesne hona maja přestrjeń wot 5,09 km² a su zwjetša zalěsnjene, na čož pokazuje tež wjesne mjeno.
Susodne wsy su lěsne sydlišćo Wotpočink we wuchodźe, Nowa Wjes w juhowuchodźe, Komorow (gmejna Wulka Dubrawa) w juhu a Manjow (gmejna Hamor) w sewjerozapadźe.
Stawizny
Wjes naspomni so k prěnjemu razej w lěće 1360 jako Lesyk, Lesk(e). W holi sewjernje wjeski su so pak wo wjele starše rownišća z bronzoweje doby namakali.
Po Wienskim kongresu lěta 1815 přińdźe wjeska kaž cyły sewjer Hornjeje Łužicy k Pruskej. Hranica ze Sakskej běžeše hač do lěta 1945 njedaloko wot Lěskeje přez holu.
Wobydlerstwo
Po Arnošta Mukowej statistice měješe Lěskej we 1880tych lětach 77 wobydlerjow, mjez nimi 66 Serbow (86 %) a 11 Němcow. Arnošt Černik zwěsći 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot hišće 60 %.
W lěće 1925 bě mjez 92 wobydlerjemi 88 ewangelskich a štyri katolscy. Ewangelscy wěriwi přisłušeja znajmjeńša ze 17. lětstotka ke Klukšanskej wosadźe, byrnjež Klukšanska cyrkej nimale wósom kilometrow zdalena była.
Pola censusa lěta 2011 mějachu Lěšćenjo z 55,7 lětami najwyšu přerěznu starobu w gmejnje Malešecy. Njebě žanoho wobydlerja młódšeho hač 18 lět.
Franc Kral
mini|Portret Franca Krala (1886–1915). Franc Kral ( Franz Krahl; * 26. nowembra 1886 w Radworju, † 25. septembra 1915 pola Loos w Francoskej) bě wučer w Kamjencu, podwyšk w sakskim wójsku a serbski spisowaćel a redaktor. Swoje spisy wudawaše pod pseudonymom Rachlowc, kotryž dopomina na wěsty poćah do Rachlowa pod Čornobohom.
Žiwjenje
Franc Kral narodźi so jako syn wučerja Jakuba Krala a jeho mandźelskeje Marje, rodź. Bjaršec w Radworju. Wuchodźiwši Budysku Tachantsku šulu so wón na Katolski wučerski seminar poda. Po jednolětnej wojerskej słužbje mjez lětomaj 1907 a 1908, bu za pomocneho wučerja do Chrósćic powołany. Mjez 1911 do 1914 běše Franc Kral wučer w Kamjencu a wot 1914 wojak w prěnjej swětowej wójnje. Jako podwyšk so pola Loos w Francoskej smjertnje zrani.
Franc Kral spěchowaše serbske towarstwowe žiwjenje a podpěrowaše wjesne towarstwa, kaž na přikład towarstwa w Jaseńcy, Chrósćicach, Pančicach, Njeswačidle, Wulkich Ždźarach, Łazu a Rakecach. W lěće 1912 załoži wón hromadźe z Arnoštom Bartom a Bogumiłom Šwjelu Domowinu, kotrejež sekretar wón běše. Składnostnje pjećdźesatlětneho jubileja serbskeho dźiwadźelenja 1913 spisa wón prěnju přiručku Naše dźiwadło za nawod za dźiwadłowe skupiny. Hižo jako seminarist załoži 1906 dźěćacej časopisaj Raj a Zahrodka jako přiłoze Katolskeho Posoła a Serbskich Nowin. W lětomaj 1911 do 1912 běše wudawaćel knižneje protyki za dźěći Nadźija a w lětach 1911 do 1914 redaktor kulturneho časopisa Łužica.
Wot lěta 1908 bě Franc Kral čłon Maćicy Serbskeje.
Palmowy paproć
Palmowy paproć (Cycas) je ród ze swójby palmowych paproćow  (Cycadaceae).
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Namódra husowka
Namódra husowka (Arabis caerulea) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae).
Browary
Browary su město w Kijewskej oblasći na sewjeru Ukrainy. Leža na sewjerowuchodźe Kijewa, něhdźe 20 kilometrow zdalene wot nutřkowneho města.
Maja něhdźe sto tysac wobydlerjow.
Martakert
thumb|left
Martakert ( Մարտակերտ, Ağdərə) je městačko w mjezynarodnje njepřipóznatej republice Nahórski Karabach, kotrež słuša ludoprawnisce k Azerbajdźanej.
Ma wokoło štyri tysac wobydlerjow.
Stawizny
Sydlišćo ma wot lěta 1923 měšćanske prawa. Wot lěta 1993 słuša de facto k njepřipóznatemu statej Nahórski Karabach. Leži něhdźe 60 kilometrow sewjernje Stepanakerta, stolicy republiki.
Albrechtowka
Albrechtowka (tež Holborka abo Hołborka ; staroserbsce Wurica ; Albrechtsbach abo tež Boblitzer Wasser) je mała rěčka w Hornjej Łužicy, kotraž přez Bobolcy, Hornju Kinu, Třělany, Nadźanecy, Delnju Kinu, Krakecy, Budyšink a Přiwćicy ke Kotołce běži.
Na někotrych kartach je horni běh Albrechtowki mjez Bobolcami a Nadźanecami jako Boblitzer Wasser mjenowany. Za to rěka z juhowuchoda pola Nadźanec přiběžaca Wuježčanska woda tam Albrechtowka.
Carlo Allioni
Carlo Allioni (* 23. septembra 1728 w Turinje; † 30. julija 1804 runje tam) běše italski lěkar a botanikar.
Wón bě botaniku w uniwersiće w Berlinje wučił a nawjedowaše Turinsku botanisku zahrodu.
Skutkowanje
Jeho najwažniše dźěło běše Flora Pedemontana, sive enumeratio methodica stirpium indigenarum Pedemontii, přepytowanje rostlinstwa w Piemonće, w kotrymž wón 2813 rostlinskich družinow zapisowaše, z toho 237 hač dotal njeznatych. W lěće 1766 je Manipulus Insectorum Tauriniensium wudał. Wuběr jeho dźěłow:
Naha husowka
Naha husowka (Arabis glabra) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae). Dalše serbske mjeno je wěžowka.
Wopis
Naha husowka je jednolětna rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 60 hač do 120 cm.
Stołpiki su zrunane a husto łopjenowane.
Łopjena
Spódnje łopjena su kosmate a zahe wjadnu. Stołpikowe łopjena kłokojće stołpik wobpřimuja. Wone su cyłokromne, módrozelenje zwobručowane a nahe.
Kćenja
Kćěje wot meje hač do julija. Kćenja docpěwa wulkosć wot 3 hač 7 (8) mm a steja w nakónčnych, hustych, wjace hač 40 cm dołhich kićach. Krónowe łopješka su nažołć abo nazeleń běłe.
Płody
Truki su štyrihranite a docpěwaja dołhosć wot 5 hač do 7,5 cm.
Rozšěrjenje
Rostlina je w Europje rozšěrjena.
Systematika
Turritis glabra bu w lěće 1753 wot Carl von Linné w Species Plantarum, 2, 666 wozjewjena. Synonymy za Turritis glabra L. su: Arabis glabra (L.) Bernh., A. perfoliata Lam., A. pseudoturritis Boissier & Heldreich, Turritis glabra var. lilacina O.E.Schulz, T. pseudoturritis (Boissier & Heldreich) Velenovsky.
Taldykorgan
Taldykorgan (, ; do 1923 – Gawrilowka/ Гавриловка; do 1993 – Taldy-Kurgan/ Талды-Курган) je wulkoměsto w Kazachstanje.
Leži při rěce Karatal na kromje płódneje doliny něhdźe 230 kilometrow sewjerowuchodnje Almatyja a 850 kilometrow juhowuchodnje stolicy Astana.
Ma něhdźe 173 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1868 jako ruska wjes Gawrilowka załožiło a ma wot lěta 1944 měšćanske prawa.
Bónčawa
Bónčawa (Nymphaea) je ród ze swójby bónčawow (Nymphaeaceae).
Stejnišćo
Rosće na hatach, jězorach a pomału běžacych wodźiznach.
Systematika a rozšěrjenje
Na cyłym swěće rozšěrjeny ród wobsteji z něhdźe štyrceći družinow. Ród bónčawow so do dweju skupinow rozdźěli, kotrež cyłkownje pjeć podrodow wobsahuje.
Nimo toho so wulka ličba sortow plahuje.
Citronowa pelargonija
Citronowa pelargonija (Pelargonium crispum) je rostlina ze swójby pyskowničkowych rostlinow (Geraniaceae).
Wopis
Citronowa pelargonija je zrunany, małko rozhałuzowany kerk, kotryž docpěwa wysokosć wot 1 m.
Stołpiki su zrunane.
Łopjena su małke a lapate. Jich kromy su zmoršćene kudźerjate. Při rybowanju jako citrona wonjeja.
Rozpjeršene róžojte kćenja docpěwaja přeměr wot hač do 2,5 cm.
Mała syrotka
Mała syrotka je rostlina ze swójby Fijałkowych rostlinow (łaćonsce: Viola kitaibeliana, Violaceae).
Fijałkowa syrotka
Fijałkowa syrotka je rostlina ze swójby Fijałkowych rostlinow (łaćonsce: Viola guestphalica, Violaceae).
Waršawa
Waršawa (hamtsce Hłowne město Waršawa; Miasto stołeczne Warszawa) je najwjetše město a wot 1569 zdobom stolica Pólskeje. Leži w srjedźišću kraja při Wisle a je z nimale 1,75 milionami wobydlerjow na 517 km² po wobydlerjach najwjetše město a kulturelne kaž tež ekonomiske srjedźišćo kraja.
Dźiwja syrotka
Dźiwja syrotka je rostlina ze swójby Fijałkowych rostlinow (łaćonsce: Viola tricolor, Violaceae).
Witkowa wjerba
Witkowa wjerba (Salix viminalis) je rostlina ze swójby wjerbowych rostlinow (Salicaceae). Dalše serbske ludowe mjeno je konopina.
Wopis
Witkowa wjerba je w lěću zeleny małki štom abo wulki kerk, kotryž docpěwa wysokosć wot 4 hač do 10 m.
Zrunane hałuzy su jara zhibujomne a brunojće zelene. Na spočatku su šěrje pjelsćojće kosmate, ale pozdźišo su nahe. Wone su witkojte a šwižne.
Łopjena
Wuske łopjena su lancetojte, nimale cyłokromne, na hornim boku ćmowozelene, na delnim boku husto slěbrojće kosmate, na kromje žołmate a zakulene. Wone docpěwaja dołhosć wot hač do 12 (wot 8 hač do 15) cm.
Kćenja
Kćěje wot měrca hač do meje. Kćenja su dwudomnje rozšěrjene a so před łopjenami jewja. Micki su cylindriske a docpěwaja dołhosć wot něhdźe 3 cm. Nošne łopješka kćenja su dwubarbne. Płódnik je nimale sedźacy a kosmaty.
Stejnišćo
Rosće we łučinowych kerčinach a lěsach při stejacych a běžacych wodźiznach. Ma radšo běłohlinowe hač pěskowe, wutkate pódy.
Rozšěrjenje
Rostlina je wot Pyrenejow, přez cyłu srjedźnu Europu hač do Sibirskeje rozšěrjena.
Wužiwanje
Hałuzy so za plećenje košow wužiwaja.
Šěroka wołmica
Wopis
Šěroka wołmica docpěwa wysokosć wot 30 hač 60 cm. Rostlina nima wotnohi.
Stołpik je tupy, třihranity.
Kćenja
Kćěje wot apryla hač junija. Kłosy steja po štyrjoch hač po dźesaćoch na hrubych stołpikach. Kćenjowa wobalka njese mjechke seršćiki a kosmy.
Stejnišćo
Rosće w płonych tymjenjach a žórłowych bahnach.
Rozšěrjenje
Rostlina je w Europje rozšěrjena.
Japanski palmowy paproć
Japanski palmowy paproć (Cycas revoluta) je štom ze swójby palmowych paproćow (Cycadaceae).
Wopisanje
thumb|left|SANČKA: žónska hłójčka
Chanty-Mansijsk
thumb|left thumb|left Chanty-Mansijsk ( Ханты-Мансийск, chantisce Ёмвош, Ёмвоҷ/Jomwoš, mansisce Абга/Abga) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži něhdźe 1900 kilometrow wuchodnje Moskwy w Zapadosibirskej nižinje při rěce Irtyš blisko wuliwa do Oba a je najwjetše město a stolica Awtonomneho wokrjesa Chantow a Mansow.
Chanty-Mansijsk ma něhdźe 95 tysac wobydlerjow a je wažne městno ruskich a mjezynarodnych zymskosportowych zarjadowanjow.
Sydlišćo je so w lěće 1582 jako wjes Samarowskij jam załožiło a ma wot lěta 1950 měšćanske prawa.
Pólna syrotka
Pólna syrotka je rostlina ze swójby Fijałkowych rostlinow (łaćonsce: Viola arvensis, Violaceae).
Swjatokřižske wojewódstwo
thumb|250px|[[Ostrowiec Świętokrzyski - cyrkej sw. Michala]] 250px|thumb|[[Kielce (stolica wojewódstwa) - katedrala]] 250px|thumb|krajina wojewódstwa right|300px
Swjatokřižske wojewódstwo ( województwo świętokrzyskie) je wojewódstwo w južnej Pólskej. Stolica je město Kielce.
W lěće měješe wojewódstwo  wobydlerjow.
Města
W Swjatokřižskim wojewódstwje su slědowace města:
Měšćanske wokrjesy
W Swjatokřižskim wojewódstwje je 1 měšćanski wokrjes (pol. powiat grodzki) - Kielce
Krajne wokrjesy
W Swjatokřižskim wojewódstwje su slědowace krajne wokrjesy (pol. powiaty ziemskie):
Lěsna žerchwica
Wopis
Lěsna žerchwica je jednolětna abo dwulětna rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 10 hač 50 cm. Rostlina ma wostawacu spódnju rozetu.
Stołpik je deleka kosmaty, často tróšku zrychtowane a často horje rozhałuzowany, zwjetša jednotliwy. Njese pjeć hač sydom stołpikowych łopjenow.
Genetika
Slědźerjo mysla, zo lěsna žerchwica je jako hybrida z pryskateje žerchwicy (Cardamine impatiens) a kosmateje žerchwicy (Cardamine hirsuta) nastał. Wona ma 32 chromozomow, mjeztym zo matej wobě wuchadnej družinje jenož po 16.
Stejnišćo
Rosće w žórłach, na pućach a w hrjebjach w lěsach, rědko w parkach.
Zakuleny palmowy paproć
Zakuleny palmowy paproć (Cycas circinalis) je štom ze swójby palmowych paproćow (Cycadaceae).
Wotrožna syrotka
Wotrožna syrotka je rostlina ze swójby Fijałkowych rostlinow (łaćonsce: Viola calcarata, Violaceae).
Indoneska rupija
Indoneska rupija je měna stata Indoneskeje. Mjezynarodnje zwučena skrótšenka je IDR.
Aktuelna Rupiah so su w decembrje 1965 k hódnoće wot 1000 starych Rupiah zawjedowali. Wona je na měnowych wikach swobodnje konwertibelna.
Indoneske Rupiah su w slědowacych bankowkach a pjenjezach:
Bankowy wot 100 a 500 Rp. so njehóda wjace namakać, runje tak mało kaž twjerde pjenjezy wot 25, 50 a 1000 Rp.
Poddźělenje wot 1 Rupiah do 100 Sen ma jenož hišće historiski wuznam a njeje dźenišo praktisce wjace eksistentne.
Saterland
Saterland je gmejna w sewjerozapadnej Němskej. Namaka so w wobwodźe Cloppenburg zwjazkoweho kraja Delnja Sakska. Historisce słuša k regionje Oldenburgska. Gmejna ma něhdźe 13.000 wobydlerjow.
thumb|left|Dwurěčna wjesna tafla gmejny Scharrel (němsce) - Schäddel ([[Saterfrizišćina|saterfrizisce)]]
Jendźelska pelargonija
Jendźelska pelargonija (Pelargonium grandiflorum) je rostlina ze swójby pyskowničkowych rostlinow (Geraniaceae).
Saterland
Saterland je srjedźišćo najmjeńšeje mjeńšinoweje rěče Němskeje, saterfrizišćiny. Dla stawiznow wobsydlenja Saterland je rěčna kupa kompletnje wobdata wot njefriziskeho (delnjoněmsce) sydlenskeho areala.
Zahrodna syrotka
Zahrodna syrotka je rostlina ze swójby Fijałkowych rostlinow (łaćonsce: Viola wittrockiana, Violaceae).
Włóska worješina
Włóska worješina (Juglands) je ród ze swójby (Juglandaceae).
Systematika
Ród so do štyrjoch sekcijow rozrjaduje:
K rodej włóskeje worješiny (Juglans) słuša wyše 20 družinow:
Róžatowa žerchwica
Róžatowa žerchwica (Cardamine resedifolia) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brassicaceae).
Palmowe rostliny
Palmowe rostliny (Arecaceae, zestarnje: Palmae abo Palmaceae) su swójba symjencowych rostlinow (Spermatophyta).
Wobsahuje sćěhowace rody:
Frido Michałk
Frido Michałk ( Siegfried Michalk; * 6. oktobra 1927 w Rachlowje pod Čornobohom, † 6. junija 1992) bě serbski slawist a sorabist. Wón bě z wažnym sobudźěłaćerjom Serbskeho rěčneho atlasa.
Po studiju bě ze sobudźěłaćerjom Serbskeho instituta Lipšćanskeje uniwersity a pozdźišo wědomostny sobudźěłaćer Instituta za serbski ludospyt w Budyšinje.
mini|Michałkowy row na Budyskim Mikławšku Z mandźelskej Hańžu (rodź. Smolic; 1931–2010) měješe Frido Michałk tři dźowki, mjez nimi slawistka Sonja Wölkowa. Wón zemrě w starobje 64 lět a bu na Budyskim Mikławšku pochowany.
Mjechka pelargonija
Mjechka pelargonija (Pelargonium tomentosum) je rostlina ze swójby pyskowničkowych rostlinow (Geraniaceae).
Abinsk
thumb|left Abinsk je město w Krasnodarskim regionje w južnej Ruskej něhdźe 80 kilometrow zapadnje Krasnodara.
Ma něhdźe 37 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1863 załožiło jako Stanica Abinskaja a ma wot lěta 1963 měšćanske prawa.
Šipojta husowka
Šipojta husowka (Arabis sagittata) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brassicaceae).
Pyšna pelargonija
Pyšna pelargonija (Pelargonium zonale) je rostlina ze swójby pyskowničkowych rostlinow (Geraniaceae).
Čerwjeny klon
Čerwjeny klon (Acer rubrum) je štom ze swójby mydłowcowych rostlin (Sapindaceae).
Po druhich žórłach zarjaduje so do swójskeje swójby klonowych rostlinow (Aceraceae).
Wopisanje
Čerwjeny klon je štom, kotryž docpěwa wysokosć wot 7 hač 15 (30) m. Rostlina je zmjerzkokruta.
Króna je kehelojta hač kulojta.
Łopjena
Łopjena su třilapate hač pjećlapate a sćeńka rězane. Wone su na delnim boku módrozelene a docpěwaja dołhosć wot 6 hač do 10 cm. Wobě delnjej lapje so jenož słabje jewitej. Nazymske barbjenje je intensiwnje čerwjene.
Kćenja
Kćěje wot měrca hač do apryla. Błyšćace čerwjene kćenja so před zazelenjenju lisća jewja. Wone steja na krótkich stołpikach w promjenjach.
Betelpalma
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Čerwjeny klon
Płody
Płody so hižo zahe wuwiwaja. Jich křidleška su čerwjene, wuske a tupokućikaće jednym k druhemu steja.
Stejnišćo a rozšěrjenje
Pochadźa z wuchodneje sewjerneje Ameriki. Preferuje słónčne stejnišća a swětłe sćiny. Potrjebuje čerstwe hač włóžne, bjezwapnowe pódy.
Sorty
Wažne sorty su 'Bowhall', 'Red Sunset', 'Schlesingeri', 'Scanlon' a 'October Glory'.
Nowoanninskij
thumb|left Nowoanninskij je město w juhu Ruskeje federacije. Leži w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Wolgograd a ma něhdźe 17 tysac wobydlerjow.
Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1872 załožiło a ma wot lěta 1956 měšćanske prawa.