cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lejno (Bukecy)
Lejno ( Lehn) je wjes we wuchodosakskim Budyskim wokrjesu a słuša wot lěta 1993 k Bukečanskej gmejnje. Leži pod tak mjenowanym Rubježnym hrodom (456 m).
Susodne wjeski su Błócany w sewjeru, Stwěšin w juhowuchodźe, Jawornik w juhu a Žornosyki w zapadźe.
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako Leyn prope Lobaw („Lejno blisko Lubija“) je z lěta 1419. Ležownostne knjejstwo wukonješe ryćerkubło we wsy samej.
We 1880tych lětach měješe wjes po Mukowej statistice cyłkownje 139 wobydlerjow, z nich 106 Serbow (76 %) a 33 Němcow. Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 w Lejnje a Jaworniku serbski podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 23,7 %. Ewangelscy Lejnjenjo přisłušachu ze starodawna Bukečanskej wosadźe.
Wulkopłodowa tymjenka
Wulkopłodowa tymjenka je rostlina z swójby wrjosowych rostlinow (Ericaceae).
Hórska syćel
Hórska syćel (Luzula sudetica) je rostlina ze swójby syćinowych rostlinow (Juncaceae).
Wulkopłodowa tymjenka
thumb|[[Płód|Płody]]
Pausa-Mühltroff
Pausa-Mühltroff je sakske městačko w Bohotskim wokrjesu. Nadeńdźe so štyrnaće kilometrow sewjerozapadnje Pławna při durinskej krajnej hranicy a ma něhdźe 5.000 wobydlerjow. Měšćanski teritorij leži w dolinje rěčki Weida a mjezuje na sewjeru, wuchodźe a zapadźe z Durinskej. Prjedawše město Pausa/Vogtl. so po zagmejnowanju susodneho městačka Mühltroff dnja 1. januara 2013 do Pausa-Mühltroff přemjenowa.
Słowjanske kmjeny so wot 7. lětstotka w tutej kónčinje zasydlichu. Sydlišćo naspomni so prěni raz we wopismje lěta 1263 jako Pussen a rěkaše wot 1393 město.
Za čas NDR słušeše Pausa k Geraskemu wobwodej a přińdźe tak po přewróće a znowazałoženju krajow najprjedy raz k Durinskej. Dnja 1. apryla 1992 bu město do Sakskeje přerjadowane.
Dagmar Neukirch
Dagmar Neukirch (* 10. awgusta 1972 w Freibergu) je sakska politikarka Socialnodemokratiskeje strony Němskeje, kotraž bě wot 2009 hač do januara 2020 přez krajnu lisćinu wolena zapósłanča sakskeho krajneho sejma a rěčnica frakcije SPD za socialne, strowotu, swójbu a seniorow. Wot decembra 2019 je wona statna sekretarka w sakskim Statnym ministerstwje za socialne a towaršnu zhromadnosć.
Diplomowana socialna hospodarka je nježenjena, mać třoch dźěći a bydli w Drježdźanach.
Dornicowa sćina
Dornicowa sćina (Scolochloa) je ród ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Zubikowany komonc
Zubikowany komonc (Melilotus dentatus) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Dornicowa sćina
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Wien
Wien (serbsce tež Wiń) je stolica a z 1,8 milionami wobydlerjow zdobom najwjetše město Awstriskeje a po Berlinje druhe najwjetše němskorěčne město. Leži we wuchodnym dźělu kraja při Dunaju a tworja swójski zwjazkowy kraj we wobłuku zwjazkoweje republiki Awstriskeje. Za čas Rakusko-Wuherskeje bě Wien politiski, hospodarski a kulturny centrum wulkeho dźěla srjedźneje Europy.
Najbliše wulkoměsto je słowakska stolica Bratisława, kotraž nadeńdźe so jenož 40 kilometrow zdalene do wuchodneho směra.
Serbske husle
Serbske husle je zhromadne pomjenjowanje dweju typow ludowych instrumentow, kotrejž Serbja wužiwachu w swojej ludowej hudźbje. Dźe wo wulke husle, kotrež maja tři truny a wužiwachu so w katolskej wokolinje Łužicy. Instrument je něhdźe 60 centimetrow dołhi. Serbja maja tež małe husle, kotrež mjenuja kwasne abo wěrowanske huslički. Tutón typ instrumenta ma tež tři truny. Małe husle wužiwachu jenož w slepjanskej wokolinje w srjedźnej Łužicy. Hercy piskachu na nich jenož na kwasach a jenož z přewodom dudow. Serbja dźensa w normalnym padźe tute tradicionalne instrumenty hižo njewužiwaja, maja pak ansamble, w kotrychž hraja hercy na kopijach serbskich husli.
Pstruhačk
Družiny
W Europje je jenož družina
Njebjomódra dopomnička
Njebjomódra dopomnička (Omphalodes verna) je rostlina ze swójby wódrakowych rostlinow (Boraginaceae).
Petr Mach
Petr Mach (* 6. meje 1975 w Praze) je čěski ekonom a politikar, předsyda strony Strana svobodných občanů.
Čerwjeny šišmanc
Čerwjeny šišmanc (Alchemilla rubristipula) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Kłóskata syćel
Kłóskata syćel (Luzula spicata) je rostlina ze swójby syćinowych rostlinow (Juncaceae).
Zəngilan
thumb|left
Zəngilan (wurjekowanje: Zangilan;  Կովսական/ Kowsakan)  je městačko na juhozapadźe Azerbajdźana, kotrež leži při rěce Wochči, při samej iranskej hranicy. Wot 1993 hač do oktobra 2020 steješe pod kontrolu mjezynarodnje njepřipóznateje republiki Nahórskeho Karabacha.
Ma wokoło 400 wobydlerjow.
Sydlišćo je so we 18. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1967 měšćanske prawa. Wot lěta 1993 słušeše de facto k njepřipóznatemu statej Nahórski Karabach. Leži něhdźe 170 kilometrow južnje Stepanakerta, stolicy republiki.
Sawa
Sawa (w juhosłowjanskich rěčach Sava abo kyrilisce Сава) je prawy a najwjetši přitok Dunaja, kotryž w Julskich Alpach ze žórlicow Velika a Mala Savica nastanje a Słowjensku, Chorwatsku a Serbisku přeběži. Nimo toho twori rěka dźěl chorwatsko-bosniskeje hranicy. Wona je z 945 kilometrami po Tysy a Pruće třeći najdlěši přitok Dunaja a najwažniša rěka Słowjenskeje a Chorwatskeje. Při njej abo w bjezposrědnjej bliskosći namakaja so stolicy Ljubljana, Zagreb a Běłohród. W Běłohrodźe so Sawa do Dunaja wuliwa.
Jeje najwažniše přitoki su Krka a Kupa w Słowjenskej a z Bosniskeje pochadźace rěki Una, Vrbas, Bosna a Drina.
Sawa je wot chorwatskeho města Sisak hač do Dunaja pławna a twori po powšitkownej definiciji hromadźe z Dunajom sewjernu mjezu Balkanskeje połkupy.
Mieszko I.
Mieszko I. (* 922-945, † 25 meje 992) běše wjerch słowjanskich Polanow wot lěta 960 a prěni wjerch Pólskeje wot lěta 966.
Narva-Jõesuu
thumb|left Narva-Jõesuu (wurjekowanje: Narwa-Jyesuu; ; do 1921 ; 1923 – 1928 Naroova-Jõesuu) je město na samym sewjerowuchodźe Estiskeje. Ma něhdźe dwaj tysac wobydlerjow, z toho někak 76 % Rusow.
Geografija
Leži něhdźe 205 kilometrow wuchodnje Tallinna při ruskej hranicy a při wuliwje pomjezneje rěki Narwy do Baltiskeho morja.
Stawizny
Sydlišćo je so w 14. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1993 měšćanske prawa.
Hłohonc
Hłohonc (Crataegus) je ród štomow ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Prawa dornicowa sćina
Prawa dornicowa sćina (Scolochloa festucacea) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Kwětkata kokorička
Kwětkata kokorička (Polygonatum multiflorum) je rostlina ze swójby całtkowych rostlinow (Convallariaceae), kotraž je nětko dźěl podswójby ruskusowych rostlinow (Nolinoideae) znutřka swójby hromakowych rostlinow (Asparagaceae). Dalše serbske mjeno je běły korjeń.
Wopis
Kwětkata kokorička je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 30 hač do 80 cm.
Pjenk ma pječatowe plěški.
Přewisowacy, kulojty stołpik njese 2-dźělnje zrjadowae łopjena.
Łopjena
Łopjena su schódne, owalne abo šěroko lancetojte, docpěwaja dołhosć wot 8 hač do 15 cm a šěrokosć wot 3 hač do 6 cm, su horjeka ćěmnozelene a deleka šěrozelene.
Kćenja
Kćěje wot meje hač do junija. Kćenja su wisace. Jich rołka docpěwa dołhosć wot 1 hač do 2 cm a je w srjedźišću tróšku hromadu sćehnjena a prědku likowa.
Płody
Jahody su ćmowomódre a zwobručowane.
Stejnišćo
Rosće w lěsach z kałowym podróstom a w łučinowych lěsach. Preferuje čerstwe, wutkate, wapnite, čumpate pódy na chłódkojty stejnišćach.
Hraničkaty kobołk
Hraničkaty kobołk (Allium angulosum) je rostlina z podswójby kobołkowych rostlinow (Allioideae) znutřka amarylisowych rostlinow (Amaryllidaceae).
Paraworjechwcowe rostliny
Paraworjechwcowe rostliny (Lecythidaceae) su swójba symjencowych rostlinow (Spermatophyta).
Wobsahuje sćěhowace rody:
Dornička
Dornička (Vulpia) je ród ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Zymski kozylist
Zymski kozylist (Lonicera × purpusii) je rostlina ze swójby kozylistowych rostlinow (Caprifoliaceae). Wón je hybrida z lubowoniteho kozylista (L. fragrantissima) a L. standishii.
Wopis
Zymski kozylist je w leće zeleny abo zdźěla přecozeleny kerk, kotryž docpěwa wysokosć a šěrokosć wot hač do 2 m.
Łopjena su owalne a srjedźnozelene hač ćmowozelene.
W zymje hač do nalěća so kremobarbne kćenja jewja. Wone steja w małkich promjenjach a maja krótke rołki. Jich próšniki su žołte.
Ladná
Ladná je gmejna w juhowuchodnej Čěskej (wokrjes Břeclav). Nadeńdźe so blisko awstriskeje hranicy na historiskej Morawje a ma něhdźe tysac wobydlerjow. Prěnje historiske naspomnjenje je z lěta 1270.
Dołhowłosaty šišmanc
Dołhowłosaty šišmanc (Alchemilla crinita) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Zadar
Zadar ( Zara) je město při Jadranskim morju w Chorwatskej a z něhdźe 75.000 wobydlerjemi pjate najwjetše město w kraju. Přistawne město nadeńdźe so w sewjernej Dalmaciskej něhdźe 270 kilometrow južnje Zagreba a 130 kilometrow sewjerozapadnje Splita při jadranskim brjoze napřećo kupje Ugljan.
Zadar je zarjadniske sydło Zadarskeje županije, sydło romsko-katolskeho arcybiskopstwa, w lěće 2003 załoženeje uniwersity a woblubowany turistiski cil.
Stawizny
Na městnje dźensnišeho Zadara běše hižo w ilyriskim času sydlišćo. Romske žórła naspomnja je jako Iader abo Iadera, pola Konstantinoas Porphyrogennetosa w 10. lětstotku rěka město Diadora.
Hižo Romjenjo natwarichu tule w druhim lětstotku do Chrystusa kapitol, měšćanske murje, kupjele a akwedukt. Po rozpadźe Zapadoromskeho mócnarstwa sta so Zadar ze stolicu bycantinskeje prowincy Dalmacija. Po nadpadach namórskich rubježnikow poda so Zadar wokoło lěta 1000 pod škit bjenatskeje republiki. W lěće 1069 přińdźe pod kralom Petrom Krešimirom IV. k prěnjemu razej ke Chorwatskej. W lěće 1202 zdobychu Bjenatčenjo město wróćo.
Jako přewzachu Osmanojo w běhu 16. lětstotka zadni kraj, wutwarichu Bjenatčenjo Zadarske wobhrodźenja. Hač do lěta 1797 wosta Zadar stolica bjenatskeje dwójneje prowincy Dalmazia e Albania. Po padźe Bjenatkow přeńdźe Zadar k Rakuskej a wosta tež po Napoleonowych wójnach hač do kónca Prěnjeje swětoweje wójny jako stolica Dalmaciskeho kralestwa w jeje wobsydstwje. W druhej połojcy 19. lětstotka bě ze srjedźišćom chorwatskeho narodneho hibanja w Dalmaciskej. Po poražce Rakusko-Wuherskeje w Prěnjej swětowej wójnje přeńdźe město hromadźe z nimale wšěmi dalmaciskimi kupami k Italskej a po Druhej swětowej wójnje k znowa załoženej Juhosłowjanskej. W Chorwatskej wójnje 1990tych lět bu město wot 1991 do 1993 wot juhosłowjanskeho wójska woblěhowane a bu přez nadběhi a bombardowanja wobškodźene.
Kerstin Nicolaus
Kerstin Nicolaus (* 8. februara 1961 w Kirchbergu) je sakska politikarka Křesćansko-demokratiskeje Unije Němskeje a wot lěta 1994 zapósłanča wólbneho wokrjesa 7 (Šwikawski kraj 1) w sakskim krajnym sejmje. Nimo toho je wona wot lěta 1990 wjesnanostka gmejny Hartmannsdorf, do 1994 hłownohamtska a wot toho čestnohamtska.
Łučna syćel
Łučna syćel (Luzula campestris) je rostlina ze swójby syćinowych rostlinow (Juncaceae). Dalše serbske ludowe mjeno je zaječi chlěb.
Kerstin Nicolaus
Wona je ewangelska, dźělena a mać dweju dźěsćow.
Etiopiska
Etiopiska ( ኢትዮጵያ Ityop̣p̣əya) je njewotwisny stat we wuchodnej Africe. Mjezuje na juhu z Keniju, na zapadźe ze Sudanom a Južnym Sudanom, na sewjerje z Eritreju a Dźibuti a na wuchodźe ze Somaliju. Stolica horateho kraja, kotryž jako jedyn z mało afriskich statow ženje kolonizowany njebu, je Addis Abeba.
W lěće 1993 wotpači sewjerny krajny dźěl a twori wot toho časa njewotwisnu republiku Eritreju.
thumb|Karta Etiopiskeje
Smolerjec kniharnja
mini|upright|Sydło LND ze Smolerjec kniharnju w přizemju
Etiopiska
Geografija
Najwyše městno je Ras Dashen Terara (4.620 m nad mórskej hładźinu) a najniše Danakilska depresija (125 m pod mórskej hładźinu).
Japanski hamamelis
Japanski hamamelis (Hamamelis japonica) je rostlina ze swójby hamamelisowych rostlinow  (Hamamelidaceae).
Smolerjec kniharnja
Nimo swójskich produktow LND su w Smolerjec kniharni tež dalše knihi ze serbskim abo regionalnym wobsahom na předań. Nimo toho wobsahuje kniharnja wobšěrny antikwariat a organizuje mjeńše zarjadowanja, předewšěm čitanja. Wot 1991 do 2006 běše kniharnja wokoło róžka w domje Pchalekowa čo. 20 zaměstnjena.
Etiopiska
Administratiwne rozdźělenje
Wot lěta 1994 bu federacija wutworjena, kotraž wobsteji z dźewjeć narodnostnych zwjazkowych statow:
Smolerjec kniharnja
Nawodnica Smolerjec kniharnje je Annett Šołćic. W lěće 2000 załožene towarstwo Přećelow Smolerjec kniharnje jeje dźěławosć podpěruje.
Etiopiska
Administratiwne rozdźělenje
Kóždy zwjazkowy stat so dale dźěli do wokrjesow (wereda) a gmejnow (kebele).
Rěče w Etiopiskej
W Etiopiskej rěči so 84 rěčow. Někotre z nich su:
Stawizny
Etiopiska je jedyn z najstaršich statow swěta.
Japanski hamamelis
thumb|[[Kćenje|Kćenja]]
Kanonowc
Kanonowc (Couroupita) je ród ze swójby paraworjechowcowych rostlinow  (Lecythidaceae).
Systematika
W rodźe so jenož tři družiny rozeznawaja:
Typusowa družina je Couroupita guianensis.
Robert Iwanowič Roždestwjenskij
thumb|right
Robert Iwanowič Roždestwjenskij ( * 20. nowembra 1932, wjes Kosicha, Region Altaj, Sowjetski zwjazk, † 19. awgusta 1994 w Moskwje) bě wuznamny ruski a sowjetski basnik a přełožowar.
Reichenbach
Reichenbach je mjeno wjacorych sydlišćow w Němskej a Awstriskej, mjez druhim tuteju městow:
Mikawčkata dornička
Mikawčkata dornička (Vulpia ciliata) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Drječin
Drječin ( Dretschen) je wjes při hornim běhu Dołheje wody na juhu hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin, kotraž słuša wot lěta 1999 ke gmejnje Dobruša-Huska.
Geografija
Wjes leži něhdźe wósom kilometrow juhozapadnje Budyšina a 280 metrow nad mórskej hładźinu w sewjernym dźělu hornjołužiskich horow.
Susodne wjeski su Běłe Noslicy na sewjeru, Warnoćicy na juhowuchodźe a Demjany na zapadźe. Sewjerowuchodnje wsy pozběhuje so hórka Ćeleńc (367 m) a na juhu Wulki Pichow (499 m).
Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Sedlišća (tež: Serlišća), Smjertniki, Šustyrec prudło, Kłobuk, Strónje, Lada, Suche łuki, Husćina, Pječkec kerčki, Dołhe łuki, Pječkec hórki, Racec hórki, Sušk, Kruwjace puće, Pichow (hora), Jórdanka (žórło při Pichowje), Łožo dźiwjeje žony (skały), Mokřiny, Wólšički, Šmróčki, Delnja łuka, Łahodźic strónje, Prěčniki, Hłuboke puće, Na hornim brjoze, Wyše zahrody.
Stawizny
mini|Chěža ze stołom při Michała Rostokowej dróze čo. 10 w Drječinje (kulturny pomnik) Po sydlišćowej formje je Drječin nawsowc, kotryž so pisomnje prěni raz w lěće 1352 jako Dreschin naspomni. Drječin njeměješe ryćerkubło, ale podsteješe bjezposrědnje Stołpinskemu hamtej. Cyrkwinsce słušachu Drječinjenjo hač do reformacije do Wjazońcy a wot toho časa do Husčanskeje wosady.
Hač do lěta 1974 bě Drječin samostatna gmejna z Warnoćicami jako wjesnym dźělom a po tym hač ke gmejnskej reformje 1999 dźěl Hušćanskeje gmejny.
Wobydlerstwo
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 173 wobydlerjow, z nich 98 Serbow (57 %). Po Arnošće Černiku rěčeše w lěće 1955/56 jenož hišće 16 % Drječinjanow serbsce, mjez nimi 16 dźěći a młodostnych. 1925 bě wot cyłkownje 157 wobydlerjow 154 ewangelskich.
Wosobiny
mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Drječina z Ćeleńcom w pozadku (2018)
Kijew
Kijew ( Київ, Kyjiw) je stolica Ukrainy a leži w sewjeru kraja při Dnjeprje. Kijew bě z 9. lětstotka sydło wulkomócnarstwa (Kijewska Rus) a tuž załoženske městno stawizniskeje Ruskeje.
Fałdaty šišmanc
Fałdaty šišmanc (Alchemilla undulata) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Kijew
Kijew je wuznamne kubłanske a industrijne stejnišćo a twori nimo toho najwažniše wobchadne křižnišćo kraja. Na zakładźe swojeho historiskeho wuznama jako srjedźišćo Kijewskeje Rus nosy město často z Nestoroweje chroniki přewzate přimjeno mać wšěch ruskich městow. Dla mnohich cyrkwjow a klóštrow a swojeho wuznama za prawosławne křesćanstwo so Kijew wot srjedźowěka nimo toho jako Jeruzalem wuchoda pomjenuje. Sofijina katedrala a Kijewski prózdnjeńcowy klóšter stejitej wot 1990 na lisćinje swětoweho kulturneho herbstwa UNESCO.
Malajšćina
Gramatika
W malajšćinje su štyri słowne družiny: substantiwy, werby, adjektiwy a partikle. Substantiwy a werby móža być bazowe zdónki; časćišo su tež wotwodźene wot druhich słowow z pomocu rozeznawacych afiksow.
Słowotwórba
Malajšćina je aglutinowaca rěč, kotraž formuje nowe słowa z pomocu třoch metodow: přidaćom afiksow do zdónka, tworjenjom zestajenych słowow abo wospjetowanjom słowow abo słownych dźělow.
Afiksy
Słowa resp. zdónki móža być substantiwy abo werby, kotrež móža so z afiksami dopjelnjeć, zo bychu so nowe słowa wotwodźili, na př. ze słowa masak (warić) bywa memasak (warić), memasakkan (warić něšto za), dimasak (so warić), pemasak (kuchar), masakan (jědź, warjena jědź). Někotre spočatkowe konsonanty so změnja, přidaja-li so prefiksy: sapu (trěć) bywa penyapu (sxvabrilo); panggil (wołać) bywa memanggil, tapis (sać) bywa menapis.
Druhe přikłady za wužiwanje afiksow su:
Eksistuja štyri typy afiksow, to su prefiksy (awalan), sufiksy (akhiran), konfiksy (apitan) a infiksy (sisipan). Afiksy podrjaduja so do substantiwiskich, werbalnych a adjektiwiskich afiksow.
Substantiwiske afiksy su afiksy, kotrež wutworja substantiwy ze zakładnych słowow. Na př.:
Jebarski kobołk
Jebarski kobołk (Allium lusitanicum) je rostlina z podswójby kobołkowych rostlinow (Alliaceae) znutřka amarylisowych rostlinow (Amaryllidaceae).
Boliwiska fuchsija
Boliwiska fuchsija (Fuchsia boliviana) je rostlina ze swójby rěpnicowych rostlinow (Onagraceae).
Srjedźny hamamelis
Srjedźny hamamelis (Hamamelis x intermedia) je rostlina ze swójby hamamelisowych rostlinow (Hamamelidaceae).
Christina Aguilera
Christina Aguilera (* 18. decembra 1980 w Staten Island, New York) je US-ameriska R&B-spěwarka, song-spisarka, dźiwadźelnica a producentka.
Kisalnik
Kisalnik (Cotoneaster) je ród ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Schöneck
Schöneck je sakske městačko w Bohotskim wokrjesu. Nadeńdźe so 18 kilometrow juhowuchodnje Pławna w zapadnych Rudnych horinach a ma něhdźe 3.000 wobydlerjow. Leži 700 metrow nad mórskej hładźinu a je tuž najwyše ležace město Bohotskeje. Dla swojeho połoženja a rozšěrjenych lěsow we wokolinje je Schöneck wot lěta 1962 statnje připóznate wočerstwjenišćo a nimo toho woblubowane stejišćo zymskeho sporta. Na měšćanskim teritoriju wužórli so Šwikawska Modłej.
Wobsydlenje města a hrodu Schöneck zahaji so prawdźepodobnje mjez 1180 a 1200. W lěće 1225 naspomni so Albertus de Schoenegge jako wobsedźer hrodu a zdobom k prěnjemu razej sydlišćo same. W lěće 1370 dósta Schöneck, kotryž steješe mjeztym pod čěskim knjejstwom, wot kejžora Korle IV. měšćanske prawa. 1422 přeńdźe město do wobsydstwa Wettinow a tuž do Sakskeje.
Bahnowa smjetanka
Bahnowa smjetanka (Filipendula ulmaria) (mjedawka) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Wopis
Bahnowa smjetanka je wjacelětna, zelišćowa rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 2 m (50-150cm).
Stołpiki su lisćate a často čerwjenobrune.
Łopjena
Łopjena su měnjate a horjeka ćmowozelene, nahe, ale deleka najčasćišo běłopjelsćojće kosmate, zrědka nimale zelene; pjerite z 5-11 cunjo zubatymi, jejkojtymi łopjenami. Wone docpěwaja dołhosć wot hač do 30 cm.
Kćenja
Wona kćěje wot junija hač do awgusta. Kćenja su husto stejace, we wjacekćenskich pakićojtych dźělnych kwětnistwach (hač do 25 cm šěroki njeprawy wokołk). Keluškowe łopjena docpěwaja dołhosć wot 1mm. Kćenjowe łopješka su 5 abo 6, kulojte hač do owalne, docpěwaja dołhosć mjezy 2 a 5 mm a su žołtoběłe. Zrunane pobóčne hałužki wokołkoweje kiće su dlěše hač hłowna wóska.
Kćenja buchu wot insektow wopróšene.
Płody
Rozšěrjenje płodow so přewjedźe přez wětr a wodu.
Stejnišćo
Wona rosće na wysokotrajnowych honach, słanjowych łukach a rěčnych brjohach. Ma radšo mokre, wutkate pódy.
Rozšěrjenje
Bahnowa smjetanka je w nimale cyłej Europje (z wuwzaćom někotrych kupow w južnej mediteranej regionje), wuchodźe hač do wuchodneje Azije rozšěrjena.
Wužiwanje
Kćenja tuteje družiny móže so kaž hojenski čaj přećiwo reumatizmej a chorosćam močowych pućow wužiwać, dokelž cyła rostlina wobsahuje salicylowu kisalinu.
Gerald Otto
Gerald Otto (* 13. septembra 1964 w Šwikawje) je sakski politikar Křesćansko-demokratiskeje Unije Němskeje a wot lěta 2009 zapósłanc wólbneho wokrjesa 9 (Šwikawa) w sakskim krajnym sejmje.
Otto bu 2009 jako direktny kandidat swojeje strony z 34,1 % hłosow woleny.
Wón je přiwisnik swobodneje cyrkwje, dźěleny a nan jednoho dźěsća.
Kulojty šišmanc
Kulojty šišmanc (Alchemilla subglobosa) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Wšědny kanonowc
thumb|Couroupita guianensis
Wšědny kanonowc (Couroupita guianensis) je štom ze swójby paraworjechowcowych rostlinow (Lecythidaceae).
Přecozeleny kerkowy kozylist
Přecozeleny kerkowy kozylist (Lonicera nitida) je rostlina ze swójby kozylistowych rostlinow (Caprifoliaceae).
Wopis
Přecozeleny kerkowy kozylist je přecozeleny kerk.
Myšaca dornička
Myšaca dornička (Vulpia myuros) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Přecozeleny kerkowy kozylist
Wopis
Nic jara napadne kćenja su kremobarbne a so w nalěću jewja.
Rozšěrjenje
Rostlina je w chinskimaj prowincomaj Yünnan a Szetschuan domjaca.
Sopot
Sopot ( Zoppot) je město z něhdźe 38.000 wobydlerjemi při Gdańskim zaliwje Baltiskeho morja w Pomorskim wojewódstwje na sewjeru Pólskeje. Sopot je woblubowane baltiske kupanske městno, tak zo je turizm najwažniša hospodarska hałuza.
Hromadźe ze susodnymaj wulkoměstomaj Gdańsk a Gdynia tworja tak mjenowane Trójmiasto.
Stawizny
Sopot słušeše hižo jako rybarska wjeska w 13. lětstotku k hansowemu městu Gdańsk a dósta hakle 1902 měšćanske prawa. Wot 1793 do 1920 słušeštej wobě měsće do Pruskeje a potom hač do Druheje swětoweje wójny ke Gdańskemu swobodnemu statej. Wot 1. septembra 1939 hač do 23. měrca 1945 steješe město pod němskim wobsadźenjom.
Olbersdorf
Olbersdorf je hornjołužiska gmejna w juhu sakskeho wokrjesa Zhorjelc. Leži 273 m nad mórskej hładźinu mjez Žitawu a Žitawskimi horinami a ma něhdźe 5.500 wobydlerjow. Prěnje historiske naspomnjenje je z lěta 1319.
Sopot
Wosobiny
Najznaćišej wosobinje ze Sopota staj dźiwadźelnikaj Klaus Kinski (1926–1991) a Winfried Glatzeder (* 1945). Bywši pólski premier a prezident rady Europskeje unije Donald Tusk bydli ze swójbu w Sopoće.
Karl Nolle
miniatur|Karl Nolle
Olbersdorf
Politika
Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 60 (Zhorjelc 4) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 157 (Zhorjelc).
Martin Rázus
Martin Rázus (* 18. oktobra 1888, Liptovský Mikuláš, † 8. awgusta 1937, Brezno) bě słowakski basnik, dramatikar, prozaist, publicist, politikar a ewangelski farar.
Karl Nolle
Karl Nolle (* 9. měrca 1945 w Hattendorfu, Delnja Sakska) je němski předewzaćel a něhdyši politikar Socialnodemokratiskeje strony Němskeje, kiž bě wot 1999 do 2014 přez krajnu lisćinu woleny zapósłanc sakskeho krajneho sejma a rěčnik frakcije SPD za srjedźnostawnu politiku. Při wólbach 2014 hižo njenastupi.
Wón je ženjeny, nan jedneje dźowki a bydli w Drježdźanach.
Kiviõli
thumb|left Kiviõli (wurjekowanje: Kiwiyli) je město na sewjerowuchodźe Estiskeje.
Hłowoćisowe rostliny
Hłowoćisowe rostliny stworja swójbu symjencowych rostlinow (łaćonsce: Cephalotaxaceae, Spermatophyta).
Kiviõli
Leži něhdźe 125 kilometrow wuchodnje Tallinna.
Fuchsija
Fuchsija (Fuchsia) je ród ze swójby rěpnicowych rostlinow (Onagraceae). Dalše serbske mjeno je zwónčkaty pjenk.
Hłowoćisowe rostliny
Swójba wobsahuje sćěhowacy ród:
Fuchsija
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Kiviõli
Ma něhdźe pjeć tysac wobydlerjow, z toho někak 50 % Rusow.
Sydlišćo je so w lěće 1922 załožiło a ma wot lěta 1946 měšćanske prawa.
Linux
Linux (wurjekowanje ) je powšitkowne mjeno mnohich dźěłowych systemow, kotrež maja jadro ze samsnym mjenom.
Distribucije
Dokelž jadro sam njeje wužitne, eksistuja tak mjenowane distribucije. Distribucija wobsahuje nimo jadra wšelake programy, zwjetša tež grafiski powjerch.
Grafiske powjerchi
Eksistuja někotre grafiske powjerchi. Najwažniše su:
Ohridski jězor
Na přibrjohu Ohridskeho jězora namakaja so tři wjetše města: Ohrid a Struga, kotrejž ležitej w Sewjernej Makedonskej, a Pogradec, kotryž słuša k Albanskej.
W jězorje je 17 družinow rybow žiwych, z kotrychž namaka so 10 jeničce w tutym jězorje.
Lěsna syćel
Lěsna syćel (Luzula sylvatica) je rostlina ze swójby syćinowych rostlinow (Juncaceae).
Wopis
Lěsna syćel je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 30 hač 100 cm. Rostlina ma krótke, tołste wuběžki.
Łopjena
Delnje łopjena su běle kosmičkate a docpěwaja šěrokosć wot wjace hač 1 cm.
Kćenja
Kćěje wot meje hač junija. Kćenja steja w sylnje rozhałuzowanym kwětnistwje. Wysoke łopješka su krótše hač kwětnistwo. Kćenjowe łopješka su brune abo čerwjenobrune ze zelenym srjedźnej smužku. Znutřkowne su dlěše hač zwonkowne.
Stejnišćo
Rosće w lěsach z mało družinami a na holach z wysokej włóžnotu powětra. Preferuje kisałe, humusowe pódy.
Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena.
Rěpnicowe rostliny
Rěpnicowe rostliny (Onagraceae) su swójba symjencowych rostlinow (Spermatophyta).
Prespanski jězor
Prespanski jězor ( Liqeni i Prespës, Μεγάλη Πρέσπα/Limni Megali Prespa,  Преспанско Езеро/Prespansko Ezero) je mjeno dweju jězorow na Balkanskej połkupje w juhowuchodnej Europje, kotrejž stej přez bahno wot so dźělenej. Wulki Prespanski jězor na sewjeru dźěli so do wjetšeho makedonskeho dźěla a mjeńšeju dźělow w Grjekskej a Albanskej. Wot jeho přestrjenje słuša 190 km² k Sewjernej Makedonskej, 84,8 km² k Grjekskej a 38,8 km² k Albanskej. Mały Prespanski jězor leži dospołnje na grjekskim teritoriju.
Alojs Andricki
Alojs Andricki (němsce Alois Andritzki, tež Aloys Andritzki; * 2. julija 1914 w Radworju; † 3. februara 1943 w koncentraciskim lěhwje Dachau) bě serbski katolski duchowny a martrar Mišnjanskeho biskopstwa. Wón běše wurazny přećiwnik nacionalsocializma a bu w Dachauskim koncentraciskim lěhwje zamordowany. Andricki bu 2011 jako prěni Serb zbóžnoprajeny. Jeho wopomnjenski dźeń je 3. februar.
Rěpnicowe rostliny
Systematika
Tuta swójba bu w lěće 1789 wot Antoine Laurent de Jussieu z mjenom „Onagrae“ w Genera Plantarum, S. 317–318 najprjedy wozjewjena. Typusowy ród je Onagra Mill. dźensa synonym wot Oenothera L.. Botaniske mjeno Onagra so wotwodźuje wot grjekskeju słowow onos za wosoła a agra za hóntwu. Synonymy za Onagraceae Juss. su: Circaeaceae Bercht. & J.Presl, Epilobiaceae Vent., Jussiaeaceae Martinov, Oenotheraceae C.C.Robin.
Swójba rěpnicowych rostlinow (Onagraceae) so do dweju podswójbow a šěsć tribus ze cyłkownje 17 hač 24 rodami a 650 družinami rozrjaduje:
Markoćicy
Gmejnske dźěle
K Markoćicam słušeja wjeski Friedersdorf, Gersdorf, Holećin, Jawernik, Nechow, Němske Pawlicy a Popojcy.
Politika
Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 58 (Zhorjelc 2) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 157 (Zhorjelc).
Łušćinowcy
Łušćinowcy (Fabaceae abo Leguminosae) su swójba symjencowych rostlinow. Wone wopřijimaja tři podswójby, kotrež so často jako swójske swójby wobjednaja.
Běła Góra
Běła Góra ( Byhleguhre) je wjes w braniborskim wokrjesu Dubja-Błóta, kotraž słuša ke gmejnje Běła Góra-Bělin. Leži wosrjedź Błótow něhdźe šěsć kilometrow sewjernje Bórkowow. K wjesce słušeja hišće wjesne dźěle Nowa Běła Góra (Neubyhleguhre), Kupy (Kaupen), Groby (Grobba), Kokańc (Kokainz) a Rězaki (Mühlendorf). W bliskosći leži něhdźe 100 hektarow wulki Běłogórjanski jězor, kotryž so za plahowanje karpow wužiwa.
Łušćinowcy
Systematika
Swójba wobsahuje něhdźe 730 rodow a nimale 20.000 družinow. Wone so do třoch podswójbow a něhdźe 35 tribusow dźěla (rody hlej podswójby a tribusy)::
Běła Góra
Do zjednoćenja ze susodnym Bělinom dnja 26. oktobra 2003 tworješe Běła Góra samostatnu gmejnu.
Prespanski jězor
Prespanski jězor nima nadzemski wuběžk, wobsteji pak podzemski zwisk ze susodnym Ohridskim jězorom.
Běła Góra
Stawizny
Mjeno wjeski wopisa běłu, swětło-swěćatu horu. Sydlišćo so prěni raz w lěće 1315 jako Belgar pisomnje naspomni. Po powědkach ležeše wjeska prjedy na pěskowych nawěwach dźensnišeje Welcyceje (wuchodnje dźensnišeho sydlišća). Markhrabja Gero měješe tam najskerje spočatk 10. lětstotka lóštny hród, něhdźe na tym městnje, hdźež dźensa hajnkownja steji.
Běła Hora słušeše k stawnemu knjejstwu Tšupc (Straupitz), kotrež w lěće 1770 sydlišća Nowa Běła Hora a Mühlendorf załožić da. Tute wuwichu so k samostatnym gmejnam a buchu 1937 do Běłeje Hory zagmejnowane.
Po Mukowej statistice z lětow 1884/85 rěčachu tehdy 450 wot cyłkownje 850 wobydlerjow delnjoserbsce (53 %). Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 jenož hišće snadny serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot 6,8 %.
Nacionalsocialisća přemjenowachu Běłu Góru dla přejara słowjansce klinčaceho mjena w lěće 1937 do Geroburg. Po Druhej swětowej wójnje dósta wjes swoje prěnjotne mjeno wróćo.
Alojs Andricki
Pochad a studijne lěta
Alojs Andricki, syn wučerja Jana Andrickeho a Madleny (rodź. Cyžec) a bratrowc Mikławša Andrickeho, narodźi so 1914 jako štwórte ze šěsć dźěći w Radworju. Třo bratřa (Jan, Gerard a Alfons) studowachu tohorunja teologiju. Sotra Marta (1922–2016) bydleše hač do swojeje smjerće w ródnym Radworju.
Andricki wopytowaše wot lěta 1921 ludowu šulu w Radworju, hdźež běše jeho nan šulski nawoda. Po štyrjoch lětach změni wón na Budysku Katolsku wyšu a natwarjacu šulu, hdźež maturu z wuznamjenjenjom złoži. Wot 1934 do 1937 studowaše na filozofisko-teologiskej akademiji w Paderbornje a zastupi po tym do měšniskeho seminara w Smochćicach. Dnja 30. julija 1939 wuswjeći biskop Petrus Legge Alojsa Andrickeho w Tachantskej cyrkwi w Budyšinje na měšnika. Swoju primicu woswjeći wón 6. awgusta 1939 w domjacej wosadźe w Radworju.
Jako šuler běše Andricki sobustaw a mjez 1931 do 1933 starši gymnazialneho towarstwa Włada. W Radworju wutwori so 1933, po tym zo sportowe zjednoćenstwo Sokoł swoju dźěławosć zastaji „Radworska katolska hólčina“. Mjez 1933 a 1934 běše Alojs Andricki prěni nawoda hólčiny, kotraž měješe młodostnych nabožnje a narodnostnje kubłać a sportowsce hromadźe zwjesć. Za čas swojeho studija wuzwoli so wón 1936 na redaktora a staršeho serbskeho studentskeho časopisa Serbski student.
Łušćinowcy
Systematika
Synonymy swójby su: Acaciaceae E.Mey., Aspalathaceae Martinov, Astragalaceae Bercht. & J.Presl, Caesalpiniaceae R.Br., nom. cons., Cassiaceae Vest, Ceratoniaceae Link, Detariaceae (DC.) Hess, Hedysaraceae Oken, Inocarpaceae Zoll., Leguminosae Adans., nom. cons., Mimosaceae R.Br., nom. cons., Papilionaceae Giseke, nom. cons., Phaseolaceae Schnitzl., Swartziaceae (DC.) Bartl., Viciaceae Bercht. & J.Presl..
Rodewisch
Rodewisch je sakske městačko na wuchodźe Bohotskeho wokrjesa. Nadeńdźe so sewjernje Auerbacha a něhdźe 20 kilometrow wuchodnje Pławna při rěce Göltzsch a ma něhdźe 6.500 wobydlerjow.
Reichenbach (Bohotska)
Reichenbach je sakske město w Bohotskim wokrjesu. Nadeńdźe so 19 kilometrow sewjerowuchodnje Pławna a 16 kilometrow juhozapadnje Šwikawy při durinskej hranicy ma něhdźe 21.000 wobydlerjow.
Filip Rězak
thumb|upright|Filip Rězak (1859–1921)
Rodewisch
W lěće 1893 załoži so krajna chorownja za duchachorych, kotraž rěka wot 1990 Sakska chorownja za psychiatriju a neurologiju.
Alojs Andricki
Kapłanstwo w Drježdźanach
W lěće 1939 nastupi Andricki kapłanstwo při Drježdźanskej Dwórskej cyrkwi, hdźež wukonješe předewšěm nadawki dušepastyrja za młodostnych, prefekta Drježdźanskich kapałnikow a prezesa Drježdźanskeje Kolpingoweje swójby. Swojeje sprawnosće, wotpokazowaceho wustupowanja napřećo nacionalsocialistiskej ideologiji w zjawnosći a serbskeho pochada dla, běše dušepastyr Andricki NSDAP a statnym organam njepřijomny. Ze swojim prezesom A. Andrickim předstajichu kapałnicy dnja 5. januara 1941 Oberufersku hru wo Jězusowym narodźe („Oberuferer Weihnachtsspiele“) w Drježdźanskej Dwórskej cyrkwi. Při dalšim předstajenju 12. januara 1941 w Pirnje wobčušleše Gestapo předstajenje, na čož sćěhowachu wótre rozestajenja.
Zajeće
Alojs Andricki dyrbješe so spočatnje z přesłyšowanjemi zatrašić, zaja pak so 21. januara 1941 wot Gestapo. Po dalšich přesłyšowanjach dowjedźechu jeho 7. februara 1941 do Drježdźanskeho přepytowanskeho jastwa na George Bährowej. Před Drježdźanskim wosebitym sudnistwom bu 15. julija 1941 dla „zachribjetnych nadpadow na stat a stronu“ (t. mj. „Zakoń wo zachribjetnosći“) wobskorženy a k šěsć měsacam kłódy zasudźeny. Dokelž so jemu přepytowanska jatba přiliči, měješe so Andricki hižo w awgusće 1941 do swobody pušćić, přewjezechu jeho pak dnja 27. awgusta hnydom zaso do škitneje jatby. Andricki so wobstajnje spjećowaše, z nacionalsocialistami dźěłać, a bu dnja 2. oktobra 1941 z Drježdźan do Dachauskeho koncentraciskeho lěhwa transportowany. Tam bě z druhimi duchownymi w „fararskim bloku“ zaměstnjeny. Nawod lěhwa připokaza jemu čisło jateho 27829.
Filip Rězak
Narodźi so jako syn Wuričanskeho žiwnosćerja a bratr Jana Rězaka a Hany Rězakec. Wot 1874 do 1880 a znowa wot 1882 do 1884 bě chowanc Serbskeho seminara w Praze, hdźež wopytowaše najprjedy hač do 1880 němskorěčny Małostronski gymnazij. Wot 1881 do 1884 studowaše teologiju. Po nawróće do Łužicy skutkowaše wot 1884 do 1889 jako kapłan w Chrósćicach a wot 1889 do 1894 jako farski administrator w Špitlu pola Kamjenca. W lětomaj 1894/95 bě z prezesom Serbskeho seminara. Wot 1895 hač do swojeje smjerće w lěće 1921 bě dwórski kapłan w Drježdźanach. W lěće 1904 bu w Praze promowowany.
Alojs Andricki
Zajeće
Wotpowědnje swojemu měšnistwu prócowaše so kapłan Andricki najebać njepřihódnych wuměnjenjow za čas přebywanja w lěhwje wo wědomje křesćanske zmyslenje a žiwjenje. Hromadźe z druhimi duchownymi studowaše prawidłownje Swjate pismo a wutwori z nimi liturgiski kruh. Andricki přizamknje so skupinje měšnikow Schönstattskeho duchowneho hibanja a zezna załožerja hibanja Josefa Kentenicha, kotryž so 13. měrca 1942 do Dachauskeho měšniskeho bloka zapokaza. W decembru 1942 wudyri hubjenych hygieniskich wuměnjenjow dla tyfus pola njedozežiwjenych w lěhwje. Krótko po hodźoch lěta 1942 schori tež Alojs Andricki, přizjewi so pak hakle 19. januara w rewěrje chorych. W tutym času ležeše hromadźe z Hermannom Scheipersom w barace za chorych na brjušny tyfus. Próstwu wo spožčenju swjateho woprawjenja na smjerć choremu Andrickemu wotpokaza hladar jatych a jeho na to z injekciju zajědojći. Andricki zahiny w starobje 29 lět.
Filip Rězak
Rězak płaći jako jedyn z najwuznamnišich serbskich słownikarjow; jeho Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče wozjewi so w lěće 1920. Do toho přełoži na přikład dźěło Boženy Němcoveje Naša wowka (Babička) do serbšćiny a spisa sam wjacore nabožinske knihi za lud. Wot 1885 do 1895 a znowa wot 1897 do 1919 běše redaktor protyki Krajan.
Filip Rězak bě sobustaw Praskeje Serbowki a w lětomaj 1883/84 jeje starši. Wot 1875 bě tež z čłonom Maćicy Serbskeje.
Reichenbach (Bohotska)
Jadro pozdźišeho města bě serbska wjeska při rěčce Raumbach. W lěće 1085 woswjeći Naumburgski biskop Günther I. z Wettina tu w běhu němskeje kolonizacije drjewjanu cyrkej, kotraž bu pak po 1100 wot pohanskich Serbow zničena a hakle 1140 znowa natwarjena. Městno w dolinje pod hrodom Mylau wuwiwaše so z dalšim přićahom frankowskich sydlerjow spěšnje k małemu městu, kotrež so w lěće 1212 k prěnjemu razej jako Richenbach naspomni. Wokoło 1240 dósta měšćanske prawa. W nalěću 1430 zničichu Husitojo městačko nimale dospołnje. Po Třicećilětnej wójnje wuwiwaše so sukelnistwo w Reichenbachu. 1846 bu železniski wobchad do Lipska zahajeny.
Alojs Andricki
Zajeće
miniatur|Zbóžnoprajenje Alojsa Andrickeho před katedralu w Drježdźanach
Filip Rězak
Jeho sotrowcaj běštaj Józef a Filip Jakubaš.
Reichenbach (Bohotska)
Při gmejnskej hranicy mjez Reichenbachom a Netzschkauwom steji znaty železniski móst přez Göltzsch (Göltzschtalbrücke), najwjetši cyhelowy móst na swěće.
Alojs Andricki
Kanonizacija
Zbóžnoprajenje Alojsa Andrickeho zahaji biskop Joachim Reinelt z informatiwnym procesom 2. julija 1998 na putniskej Božej mši w Róžeńće. Po tym zo so proces na płoninje biskopstwa 2001 zakónči, přepoda vatikanski postulator jurist Andrea Ambrosi 6. meje 2003 w Drježdźanach biskopej poziciju wo martrarstwje, „Positio super martyrium“. Dnja 10. decembra 2010 zdźěli kongregacija za zbóžno- a swjatoprajenje w Romje, zo je proces zbóžnoprajenja wotzamknjeny. Hižo 5. februara 2011 běchu so w swjedźenskim procesionje smjertne powostanki duchownych Alojsa Andrickeho, Bernharda Wenscha a Aloysa Scholzy wot Stareho katolskeho kěrchowa do Katedrale swjateje Trojicy (katolska Dwórska cyrkej) přenjesli, hdźež so popjelnicy na martrarskim wołtarju namakaja. Swjatkownu póndźelu 13. junija 2011 bu Alojs Andricki w pontifikalnej Božej mši, kotrejž slěduja wjace hač 2000 wěriwych, před katedralu zbóžnoprajeny. Z tym je Andricki prěni zbóžny Serb a zdobom prěni zbóžny rodźeny Saksa.
Wopomnišća
thumb|Wopomnjenska tafla při Radworskej Křižnej cyrkwi thumb|[[Kopolak dopomni wot junija 2011 na Hrodowym naměsće w Drježdźanach na Alojsa Andrickeho.]] Na prěnjej Schadźowance po Druhej swětowej wójnje, kotraž wotmě so jutry 1946 w Radworju, počesćichu serbscy studenća swojeho něhdyšeho staršeho z wopomnjenskej taflu při Křižnej cyrkwi. Při Kukowskim hrodźišću připrawichu 1984 serbscy młodostni křiž, kotrehož napismo złoži so na primicny wobraz Alojsa Andrickeho. Wot tutoho časa je hrodźišćo zdobom zetkanišćo katolskeje młodźiny. W samsnym lěće připrawi so tež při ródnym domje Andrickeho w Radworju koporowy relief grafikarja Wernera Juzy jako wopomnjenska tafla. W zwisku z přihotowanjemi jeničkeho zjězda katolikow w NDR, so w februaru 1987 w Drježdźanach dróha po Andrickim pomjenowa, ale tež w Budyšinje a Radworju stej dróze po nim pomjenowanej. W Drježdźanskej Katedrali swjateje Trojicy a wot lěta 1993 tež w Dachauskim muzeju stej tafli k wopominanju Alojsa Andrickeho připrawjenej.
Radworska katolska pěstowarnja nosy mjeno „Dom Alojsa Andrickeho“ a w delnjošleskim Rząsiny je zakładna šula wot lěta 2005 po Alojsu Andrickim pomjenowana. K wopominanju Alojsa Andrickeho dari Radworska wosada zwón, kotryž so 4. februara 1990 wuswjeći a jako šesty zwón na cyrkwinej wěži připrawi. Dokelž měješe wona brach w materialu, je so wona zwonkownje identisce znowa zlała. W Radworskej kapałce, hdźež namaka so tež Njeswačanska madona, je wot lěta 2010 wokno z jeho podobiznu. Při wołtarju je popjeł třoch martrarjow Alojsa Andrickeho, Bernharda Wenscha a Aloysa Scholzy zaměstnjeny, kotryž so ze Stareho katolskeho kěrchowa w Drježdźanach wuwza. Lipšćanska Katolska studentska wosada woli 2013 Alojsa Andrickeho jako patrona za nowu kapałku na tamnišej Harkortowej dróze.
Wopomnjenski dźeń
Zhromadnje z towarstwom „Münchner-Platz-Komitee e. V.“ wěnowaše Drježdźanska załožba „Stiftung Sächsische Gedenkstätten zur Erinnerung an die Opfer politischer Gewaltherrschaft“ wopomnjenski dźeń Spomnjenja woporow nacionalsocializma 27. januara 1998 Alojsej Andrickemu a čěskej žurnalistce Milenje Jesenskej.
W zwisku ze zbóžnoprajenjom postaja so 3. februar jako katolski wopomnjenski dźeń Alojsa Andrickeho.
Recepcija
We wuměłskej widejowej instalaciji ''Andricki. Wuznaće'' rozestaji so Sonja Toepfer na eksperimentelne wašnje ze žiwjenjom Alojsa Andrickeho. Prapředstajenje filma, kotryž so w nadawku biskopstwa Drježdźany-Mišno zdźěła, běše dnja 18. januara 2011 w Drježdźanach.
Składnostnje stotych posmjertnych narodnin Alojsa Andrickeho předstajištej Němsko-Serbske ludowe dźiwadło a Serbski ludowy ansambl 12. apryla 2014 prapremjeru serbskeje hudźbneje dramy Chodźić po rukomaj Jěwy-Marje Čornakec a Ulricha Pogody.
Krušwina
Krušwina (Pyrus) je ród ze swójby róžowych rostlinow  (Rosaceae).
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Kožany šišmanc
Kožany šišmanc (Alchemilla coriacea) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Bukarest
Po tym, zo bě w lěće 1659 doskónčnje narunał Târgoviște jako krajnu stolicu, wuwi so k politiskemu, hospodarskemu a kulturnemu srjedźišću Walachiskeje a pozdźišo Rumunskeje. Město je sydło wjacorych uniwersitow a druhich wysokich šulow, dźiwadłow, muzejow a dalšich kulturnych institucijow kaž tež parlamenta a knježerstwa Rumunskeje.
Měšćanska wysoka kultura a dominowacy francoski wliw w architekturje wunjeseštej městu přimjeno Micul Paris („Mały Paris“ abo tež „Paris wuchoda“). Pod knjejstwom komunistiskeho diktatora Nicolae Ceaușescu buchu pak na dobro monumentalnych twarjenjow historiske štwórće we wulkej měrje zničene.
Hłowoćis
Hłowoćis (Cephalotaxus) je ród ze swójby hłowoćisowych rostlinow (Cephalotaxaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:
Dirk Panter
Dirk Matthias Panter (* 7. februara 1974 w Achernje, Badensko-Württembergska) je sakski politikar Socialnodemokratiskeje strony Němskeje, wot lěta 2009 přez krajnu lisćinu zapósłanc sakskeho krajneho sejma a rěčnik frakcije SPD za medijowu politiku. Nimo toho je wón wot 2007 generalny sekretar sakskeje SPD a bě mjez 2006 a 2009 tež jeje jednaćel.
Diplomowany zarjadniski wědomostnik Panter je nan dweju synow a bydli w Lipsku.
Wulki paraworjechowc
Wulki paraworjechowc (Bertholletia excelsa) je štom ze swójby paraworjechowcowych rostlinow (Lecythidaceae).
Naha syćel
Naha syćel (Luzula glabrata) je rostlina ze swójby syćinowych rostlinow (Juncaceae).
Cyła ličba
thumb|350px|Cyłe ličby thumb|Symbol za cyłe ličby Cyłe ličby su ličby kaž.
Tuž su na přikład 587 a -13 cyłe ličby, mjeztym zo a \sqrt{3} njejsu.
Symbol mnóstwa cyłych ličbow je \mathbb{Z} abo \mathbf{Z}.
Dąbrowa Górnicza
thumb|left Dąbrowa Górnicza (šlsk. Důmbrowa Gůrńičo, Dombrowa) je bjezwokrjesne wulkoměsto na juhu Pólskeje, kotrež leži w Šleskim wojewódstwje něhdźe 16 kilometrow sewjerowuchodnje Katowic.
Hybridna fuchsija
Hybridna fuchsija (Fuchsia x hybrida) je rostlina ze swójby rěpnicowych rostlinow (Onagraceae).
Kolomyja
thumb|left Kolomyja je město w Iwanofrankiwskej oblasći na zapadźe Ukrainy. Leži nad Prutom w historiskej Galiciskej něhdźe 50 kilometrow juhowuchodnje Iwano-Frankiwska.
Ma něhdźe 61 tysac wobydlerjow.
Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1241 k prěnjemu razej naspomniło a ma wot lěta 1405 měšćanske prawa.
Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.
Sakska
Sakska ( Sachsen) je zwjazkowy kraj na wuchodźe Němskeje. Hłowne město su Drježdźany, po ličbje wobydlerjow najwjetše pak Lipsk. Kaž hižo za čas Weimarskeje republiki mjenuje so Sakska oficielnje „swobodny stat“.
Z něhdźe štyrjomi milionami wobydlerjow a přestrjenju wot 18.400 km² steji Sakska mjez 16 němskimi zwjazkowymi krajemi na srjedźnym městnje.
Ležacy šišmanc
Ležacy šišmanc (Alchemilla decumbens) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Šleske pěsnje
Šleske pěsnje je zběrka basnjow Pětra Bezruča. Josef Páta přełoži w lěće 1933 wuběr z nich do hornjoserbšćiny a delnjoserbšćiny.
Zběrka basnjow zwobrazuje potłóčowanje čěskeje narodnosće w prjedawšej rakuskej Šlezskej. wot Němcow, Židow a Polakow. W dobach Třećeho reicha bu zběrka zakazana.
Mina Witkojc a Józef Nowak widźeštaj podobnosć situacije Čechow w rakuskej Šleskej a Serbow w Němskej.
Kəlbəcər
thumb|left|Klóšter Dadiwank pola Kelbadźara
Kəlbəcər (wurjekowanje: Kelbadźar;    Քարվաճառ/ Karwačar) je městačko na zapadźe Azerbajdźana, kotrež steji pod kontrolu Nahórskeho Karabacha. Leži při rěce Terter, njedaloko armenskeje hranicy.
Ma wokoło 600 wobydlerjow.
Wot lěta 1970 ma měšćanske prawa. Do wójny wo Karabach měješe město něhdźe pjeć tysac wobydlerjow, bu pak w běhu bitwy wopušćene. Wot lěta 1993 słuša de facto k njepřipóznatemu statej Nahórski Karabach. Leži něhdźe 120 kilometrow sewjerozapadnje Stepanakerta, stolicy republiki.
Sakska
Stawizniske jadro Sakskeho kurwjerchowstwa (wot 1806: kralestwa) bě w 10. lětstotku we wot Serbow wobsydlenym kraju załožene Mišnjanske markhrabinstwo.
Jako jedyn z pjeć krajow na teritoriju Němskeje demokratiskeje republiki bu Sakska w lěće 1952 do wobwodow rozdźěleny. Po znowazjednoćenju lěta 1990 stwori so z něhdyšeju wobwodow Kamjenica a Drježdźany, najwjetšeho dźěla Lipšćanskeho a južneho dźěla Choćebuskeho wobwoda znowa kraj Sakska, kotryž so wot wokrjesneje reformy lěta 2008 do 10 wokrjesow a třoch bjezwokrjesnych městow rozrjaduje.
Geografija
thumb|left|Wokrjesy a bjezwokrjesne města Sakskeje Sakska leži na juhowuchodźe Němskeje w srjedźnej Europje. Mjezuje z Braniborskej na sewjeru, z Pólskej na wuchodźe, z Čěskej na juhu, z Bayerskej na juhozapadźe, z Durinskej na zapadźe a ze Saksko-Anhaltskej na sewjerozapadźe. Najwyša hora Sakskeje je Šmrěčnik, kotryž so w Rudnych horach blisko čěskeje hranicy namaka. Tež zwonka sakskich mjezow je Sakska Šwica při Łobju znata jako woblubowane wulětnišćo.
Wuchodny dźěl Sakskeje słuša k Hornjej Łužicy.
Rěki
Slědowace rěki so ze Sakskeje dótkaja abo přez Saksku běža:
Města
Tři najwjetše města Sakskeje a zdobom jeničke wulkoměsta su Lipsk, Drježdźany a Kamjenica. Dalše města z wjace hač 50.000 wobydlerjemi su Šwikawa, Pławno a Zhorjelc.
Najwjetše města Sakskeje su:
Dalše přispomnjenja hódne města w Sakskej su:
Politika
mini|[[Kurt Biedenkopf (* 1930), prěni ministerski prezident po znowazałoženju]] Wot znowazałoženja Sakskeje lěta 1990 knježi w zwjazkowym kraju CDU we wšelakorych konstelacijach. Hač do lěta 2004 móžeše sama knježerstwo tworić, 2004–09 knježeše we „wulkej koaliciji“ ze SPD, 2009–14 hromadźe z FDP a wot nazymy 2014 znowa ze SPD. Dotalni ministerscy prezidenća Sakskeje běchu Kurt Biedenkopf (1990–2002), Georg Milbradt (2002–08), Stanisław Tilich (2008–17) a Michael Kretschmer (wot 2017). Tuchwilne knježerstwo Sakskeje je kabinet Kretschmer II.
Krajny sejm
W sedmym sakskim krajnym sejmje je pjeć stronow zastupjene: CDU, AfD, Lěwica, Zwjazk 90/Zeleni a SPD. Wone wobsadźa cyłkownje 119 sydłow w parlamenće. Poslednje wólby běchu dnja 1. septembra 2019; přichodne budu w lěće 2024.
Wot 2009 do 2014 knježeše koalicija z CDU a FDP pod ministerskim prezidentom Stanisławom Tilichom. Po wotchada FDP z krajneho sejma stej CDU a SPD koaliciske zrěčenje podpisałoj. Hižo mjez 2004 a 2009 knježeše w Sakskej tak mjenowana wulka koalicija. Po wólbach 2019 tworichu CDU, Zwjazk 90/Zeleni a SPD prěni raz w Sakskej tak mjenowanu kenijasku koaliciju (po barbach chorhoje).
Dwěnka
Dwěnka (Listera) je ród ze swójby orchidejowych rostlinow (Orchidaceae).
W Europje stej dwě družinje:
Dalše družiny su:
Dwěnka je zdobom tež jedne z ludowych mjenow za Dwojołopjenaty pstruhačk.
Ješćerći kobołk
Ješćerći kobołk (Allium scorodoprasum) je rostlina z podswójby kobołkowych rostlinow (Allioideae) znutřka amarylisowych rostlinow (Amaryllidaceae).
Wopis
Ješćerći kobołk je trajne zelo, kotrež docpěje wysokosć 60 hač do 100 cm. Rostlina wonje rozrybowanje kobołkojće.
Łopjena su linealne.
Kćenja
mini|left|[[Kwětnistwo]] Kćěje wot junija hač do julija. Kwětnistwo wobsahuje wjele lehnjenskich cyblow a mało kćenjow. Kćenja docpěja dołhosć wot 4 hač do 5 mm a steja na stołpikach, kotrež su 2 hač 3-raz tak dołhe. Kćenjowe łopješka su něhdźe tak dołhe kaž stameny.
Stejnišćo
Rosće w łučinowych lěsach, włóžnych kerčinach, na mokrych łukach a kromach rowow. Ma radšo wutkate a bazowe pódy na ćoplišich stejnišćach.
Nažołta syćel
Nažołta syćel (Luzula luzulina) je rostlina ze swójby syćinowych rostlinow (Juncaceae).
Minusinsk
thumb|left Minusinsk je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije w Krasnojarskim regionje. Leži při rěce Jenisej něhdźe 420 kilometrow južnje Krasnojarska a 25 kilometrow wuchodnje Abakana. Ma něhdźe 68 tysac wobydlerjow.
Peter Patt
Peter Wilhelm Patt (* 4. meje 1963 w Düsseldorfu) je sakski politikar Křesćansko-demokratiskeje Unije Němskeje a wot lěta 2004 zapósłanc wólbneho wokrjesa 12 (Kamjenica 1) w sakskim krajnym sejmje. Do toho běše mjez 1999 a 2004 měšćanski radźićel w Kamjenicy.