cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eurostar
Material
Ćahi so twarja wot ALSTOM na bazy francoskich TGV-ćahow. Material je na spočatku Trans-Manche Super Train (TMST) rěkał. Elektriskej systemaj železnicy w Francoskej a Jendźelskej stej rozdźělnej, tuž ćahi buchu specialnje přiměrjene tak zo móžeja jěć na woběmaj čaromaj prjedyž dotwarjenje linki Channel Tunnel Rail Link, kotraž wužiwa samsny system kaž w Francoskej. thumb|left|Eurostar na lince [[High Speed 1 pódla wsy Charing w Kent, Britiskej]]
Fidźi
Geografija
Najwyša hora je Tomanivi na kupje Viti Levu z 1324 metrami.
Eurostar
Zhromadna iniciatiwa
Eurostar je zhromadna iniciatiwa třoch firmow:
Kopičkata kitelnička
Stejnišćo
Rosće na mjezotowych, ćopłych wapnitych suchich trawnikach, skłoninach, pućowych kromach a winicach. Preferuje skerje suche, bazowe, často pěskowe hlinane pódy.
Rozšěrjenje
Rostlina je w južnej Němskej a juŽnej Europje rozšěrjena.
Łužica
Wot 11. lětstotka do Třicećilětneje wójny
Wot spočatka 11. lětstotka so w Łužicy mócne němske, pólske a čěske zajimy zetkawachu. Konflikt mjez pólskim kralom Bolesław I. Chrobły a Hendrichom II. (wot 1003) so w Budyšinje kónčeše, přez čož Budyske kónčiny buchu jako mócnarske leno k Pólskej přizamknjene. Po smjerći Bolesława I. Chrobłeho a rozpadźe centralneje mocy w Pólskej słušeše Budyski region wot 1033 zaso kejžorej. W lěće 1076 dósta wjerch a pozdźiši kral Wróćisław II. dźěl teritorija pozdźišeje Hornjeje Łužicy a dźěl Delnjeje Łužicy (Wuchodnu marku) jako leno, ale njeje so jemu poradźiło jón do 1081/1086 wobknježić. Hakle w lěće 1036 (hač do lěta 1253) za Soběsława I. bu teritorij pozdźišeje Hornjeje Łužicy znowa k Čěskemu statej přizamknjeny. Krótko po tym (w lěće 1268) dóńdźe tež prěni raz k dźělenju Zhorjelskich wot Budyskich kónčin, kotrež so potom hač do kónca 14. lětstotka samostatnje wuwiwachu. Delnja Łužica bu w 11. - 12. lětstotka wot sakskich Wettinow dobyta (bytostny dźěl - Wuchodna marka abo Ostmark w lěće 1031), wot 1303/1304 słušeše Askanjanam, kotřiž běchu so hižo prjedy w lěće 1253 z čěskej princesnu Božena Budyške a Zhorjelske kónčiny naženili. Po wotemrěću braniborskich Askanjanow dobywachu Luksemburgčenjo poněčim teritorij Łužicy: w lěće 1319 Budyske kónčiny, w lěće 1329 Zhorjelske kónčiny a w lěće 1346 Luban, kotrež prjedy z čěskimi Žitawskimi kónčinami jednotny teritorialny cyłk tworjachu, kotryž je wot lěta 1410 pod mjenom Hornja Łužica znaty. W lětach 1348 a 1364 – 1368 přikupi Korla IV. Čěskej Krónje Delnju Łužicu (wot 1378 trajnje), kotraž bu hižo w lěće 1356 do wobłuka krajow Čěskeje Króny zarjadowana a do čoła markhrabinstwa bu bohot postajeny, wot 16. lětstotka buštej dwaj bohotaj mjenowanej.
Wuznamnu poziciju we wobłuku Łužicy měješe Zwjazk šesćiměstow, kotryž wobsteješe z Budyšina, Kamjenca, Lubanja, Lubija, Zhorjelca a Žitawy.
Delnjołužiske markhrabinstwo w lětach 1445/1462 město Choćebuz ze šěršej wokolinu na přeco zhubi (teritorij dósta braniborski kurwjerch). W lětach 1471 – 1490 dźeržeše Maćij Corvinus jako krónowany čěski kral wobě Łužicy ze Šleskej a Morawu. Po jeho smjerći znowa dźěl krajow Čěskeje Króny tworjachu.
Wot Třicećilětneje wójny do Wienskeho kongresa
Za čas Třicećilětneje wójny doby sakski kurwjerch Jan Jurij wot kejžora Ferdinanda II. cyłu Łužicu (nimo teritorija wokoło Choćebuza, kotryž wot 15. lětstotka Braniborska wobknježi), najprjedy jako zastawk (1624), potom přez Praski měr z lěta 1635 jako leno Čěskeje Króny.
Wot Wienskeho kongresa do kónca Druheje swětoweje wójny
Po postajenju Wienskeho kongresa (1814–1815) cyła Delnja Łužica a sewjerowuchodny dźěl Hornjeje Łužicy Pruskej připadnještej. Znutřka Pruskeje bu Delnja Łužica do prowincy Braniborska zarjadowana, mjeztym zo so Hornja Łužica z wobstatkom prowincy Pruska Šleska sta. Zbytk Hornjeje Łužicy zwosta Sakskej a tworješe jedyn z jeje krajow („Markhrabinstwo Hornja Łužica], w lětach 1835–1932 „Budyski kraj“). Sakski dźěl Hornjeje Łužicy měješe rozsahłe samozarjadowanje, mjez druhim swójski sejm.
Po Prěnjej swětowej wójnje so zjewi ze Serbskim narodnym wuběrkom wokoło Arnošta Barta hibanje, kotrež požadowaše wutworjenje jednotneho Łužiskeho zwjazkoweho stata we wobłuku Němskeje abo samo njewotwisnosć, štož wšak realizowane njebu a tak přetraješe rozdźělenje Łužicy do Pruskeje a Sakskeje z časa Wienskeho kongresa hač do kónca Druheje swětoweje wójny. Potom w lěće 1932 dóńdźe k wotstronjenju Budyskeho kraja a jeho zjednoćenju ze sakskim krajom Drježdźany do Drježdźansko-Budyskeho kraja.
Wot kónca Druheje swětoweje wójny do přitomnosće
Na Podstupimskej konferency bu teritorij Łužicy znowa rozdźěleny. Teritorij na wuchod wot rěki Nysy bu k Pólskej přizamknjeny (dźensa je tutón dźěl Łužicy do Lubuskeho a Delnjošleskeho wojewódstwa) rozdźěleny, mjeztym zo so teritorij na zapad wot njeje z wobstatkom Sowjetskeje wobsadźeneje zony sta. W samsnym času sej Łužiscy Serbja, kotřiž běchu w Čěskosłowakskej žiwi, přizamknjenje Łužicy k Čěskosłowakskej žadachu, štož wšak njebu zwoprawdźene. Domowina (třěšna organizacija Łužiskich Serbow) pak požadowaše zarjadowanje cyłeho němskeho dźěla Łužicy do Sakskeje. W referendumach w do toho pruskim dźělu Łužicy hłosowachu wšak jenož wokrjesy na teritoriju dotalneje Hornjeje Łužicy (wobstatk dotalneje pruskeje prowincy Šleska za přizamknjenje k Sakskej), mjeztym zo wokrjesy na teritoriju Delnjeje Łužicy (wobstatk dotalneho pruskeje prowincy Braniborska) to wotpokazachu. Tohodla bu dotal pruski dźěl Hornjeje Łužicy do Sakskeje zarjadowany, mjeztym zo Delnja Łužica Braniborskej zwosta, kotrejež status bu pozdźišo na kraj změnjeny (Pruski stat bu přez rozsud zwjazkarjow 25. februara 1947 wotstronjeny).
7. oktobra 1949 bu na teritoriju Sowjetskeho wobsadźenskeho pasma Němskeje nowy wot komunistow wobknježeny statny wutwor Němska demokratiska republika (NDR) wozjewjeny, kotraž bě na spočatku hač do 22. julija 1952 federacija 6 krajow (Berlin, Braniborska, Durinska, Mecklenburgska, Sakska, Saksko-Anhaltska). 23. julija 1952 buchu kraje wotstronjene a NDR so z centralistiskim statom stawaše, w kotrehož wobłuku Delnja Łužica bu do wobwoda Choćebuz zarjadowana, mjeztym zo bu Hornja Łužica do wobwoda Drježdźany (wjetšina teritorija) a wobwoda Choćebuz (sewjerny dźěl) rozdźělena. Za čas NDR bu wotbagrowane wjace hač 70 łužiskich wsow za brunicowe jamy (hlej tež lisćinu wotbagrowanych wsow).
W lěće 1989 bu po zběžkach komunistiski mócnarski monopol wotstronjeny. 3. oktobra 1990 dóńdźe k zjednoćenju NDR ze Zwjazkowej republiku Němska. Toho dnja dóńdźe tež k wobnowjenju krajneho rozrjadowanja na teritoriju bywšeje NDR; w tym času skutkowaše na teritoriju němskeho dźěla Łužicy regionalistiske hibanje „Iniciatiwa za njerozdźělenu Łužicu“ (Inititative „Für eine ungeteilte Lausitz“), kotraž wšak dosć wothłosa njenamaka. Nimale cyły němski dźěl Hornjeje Łužicy bu znowa do wobnowjeneho kraja Sakska zarjadowany a Delnja Łužica z małym dźělom Hornjeje Łužicy do Braniborskeje. Tutón staw do přitomnosće traje.
Hymna Łužicy
Njeoficielna hymna serbskeje Łužicy je spěw Rjana Łužica z pjera Handrija Zejlerja na hudźbu Korle Awgusta Kocora. W němskim dźělu Hornjeje Łužicy spjelnja spěw Oberlausitz, geliebtes Heimatland tule funkciju.
Niski jałorc
Niski jałorc (Juniperus communis var. saxatilis) je štom ze swójby cypresowych rostlinow (Cupressaceae).
Taksonomija
Juniperus communis var. saxatilis bu w lěće 1789 wot Peter Simon Pallas w Flora Rossica seu Stirpium Imperii Rossici par Europam et Asiam Indigenarum Descriptiones et Icones, zwjazk 1, S. 12, Tafel 4, Figur A najprjedy wotzjewjeny. Synonymy za Juniperus communis var. saxatilis su mjez druhim Juniperus alpina, Juniperus communis subsp. alpina, Juniperus communis subsp. nana, Juniperus communis var. jackii, Juniperus communis var. montana (Hort. Kew., Band 3, 1789, S. 414), Juniperus nana, Juniperus oblonga  und Juniperus sibirica
Józef
Józef je serbske a pólske muske předmjeno, pochadźace z hebrejšćiny. Mjeno je we wšelakorych wariantach po cyłym swěće rozšěrjene.
Christian Matthée
Christian Matthée (* 1979 we Wikowje) je němski moderator delnjoserbskeho rozhłosa a telewizijneho wusyłanja Łužyca w RBB.
Wón narosće w Choćebuzu a nawukny na tamnišej zakładnej šuli kaž tež na Delnjoserbskim gymnaziju delnjoserbsku rěč.
Nordhausen
Nordhausen je němske město na samym sewjeru Durinskeje a zarjadniske sydło Nordhausenskeho wokrjesa. Je z něhdźe 42.000 wobydlerjemi sedme najwjetše město zwjazkoweho kraja a nadeńdźe so 60 kilometrow sewjernje Jarobroda pod Smolinami blisko saksko-anhaltskeje a delnjosakskej hranicy. Přez Nordhausen běži rěčka Zorge.
Stawizny
W zažnym 8. lětstotku bydlachu we wokolinje dźensnišeho města serbske kmjeny. Město naspomni so k prěnjemu razej dnja 13. meje 927 pod mjenom Nordhuse jako stejišćo hižo we 8. lětstotku załoženeje kraloweje pfalcy. Wot 1220 do 1802 bě Nordhausen nimo Mühlhausena jedne z dweju swobodneju mócnarstwoweju městow w Durinskej. Wot 1943 do 1945 namakaše so blisko města koncentraciske lěhwo Mittelbau, w kotrymž so raketa V2 twarješe. Do kónca Druheje swětoweje wójny bu město při lětadłowych nadpadach ćežko wobškodźene.
Hospodarstwo
Město je nadregionalnje znate za Nordhausenski žitny palenc.
Nimo Nordhausena wjedźe awtodróha A 38 (Lipsk–Göttingen).
Wosobiny
Nordhausen je ródne město poslednjeho ministerskeho prezidenta Němskeje demokratiskeje republiki, Lothar de Maizière (* 1940).
Jakub Kral
mini|upright|Jakub Kral (1828–1911) Jakub Kral ( Jacob Krahl; * 23. julija 1828 w Chrósćicach, † 22. apryla 1911 w Radworju) bě serbski wučer, domiznowědnik a ludowy spisowaćel.
Žiwjenje
Jakub Kral narodźi so jako syn šewca Mikławša Krala w Chrósćicach. Po spočatnym wopyće Chróšćanskeje šule (1834–38) so swójba do Pěskec přesydli a Kral wopytowaše Róžeńčansku (1838–39), Njebjelčansku (1839–40) a 1840 hišće raz Chróšćansku šulu. Wot lěta 1840 chodźeše wón na Budysku tachantsku šulu, wot jutrow 1843 na preparandu wučerskeho wustawa a započnje w tutym času hižo wučbu zastupować. Jutry 1845 zastupi Kral do tamnišeho krajnostawskeho wučerskeho seminara na Jerjowej. Chorosće wučerja Brojerja dla bu wón swjatki 1847 za zastupjerja do Róžanta pósłany. Po jeho smjerći w oktobrje samsneho lěta so Kral na seminar nawróći. Tu załoži z pomocu Praskeho studenta Jakuba Buka serbske towarstwo Włada, z kotrehož prěnim předsydu so Kral sta. Wustupiwši 1849 ze seminara přińdźe wón 1. meje na šulskeho wikara do Chrósćic. Dokelž so jemu tu mzda njepłaćeše bu hišće w oktobrje na pomocneho wučerja do Kukowa přesadźeny. Srjedź septembra 1851 so wón jako pomoc do Radworja přesadźi, hdźež bu 1. nowembra 1855 za druheho „statneho“, 1874 na prěnjeho wučerja pomjenowany. Snadnych dochodow dla, běše nimo toho sčasami z domjacym wučerjom w Margarěćinej hěće, Křiwej Boršći a Boranecach. Po smjerći Jana Žura 1872, wučerja w Zdźěri, wobstara poł lěta tamnišu šulu sobu. W lěće 1894 so wón na wuměnk poda. Jakub Kral zemrě 1911 a bu na Radworskim kěrchowje pochowany.
Swjatki 1862 woženi so Jakub Kral z Marju rodźenej Bjaršec-Čornakec z Boranec z kotrejž měješe pjeć dźěći, mjez druhim pozdźišeho fararja Jurja a wučerja Franca. Dokelž jemu 1896 mandźelska zemrě, woženi so 1900 druhi króć z Hanu rodźenej Mišnarjec zwudowjenej Pětrancowej ze Zdźěrje (rodź. w Radworju).
Kral dopisowaše wosebje regionalne geografiske a stawizniske pojednanja do wšelakich serbskich a němskich časopisow; tak mjez druhim do Serbskich Nowin, Katolskeho Posoła abo Łužičana. Wón běše jedyn z prěnich, kotryž hrodźišća ze stawiznow Serbow wopisowaše. We „Łužicy“ wozjewi so 1911 jeho awtobiografija Z mojeho žiwjenja. Wón běše wot lěta 1848 sobustaw Maćicy Serbskeje, katolskeje bjesady w Radworju a čłon Meje.
Łušćinowy płód
thumb|Łušćinowy płód thumb|Łušćina hrocha Łušćinowy płód, tež łušćina je płód, kotryž z jednoho płodoweho łopješka nastanje a je typiski za łušćinowcy (Fabaceae). Wón je zwjetša suchi a so po brjušnym a zadnim boku puknje. Wobsahuje zwjetša wjele symjenjow.
Rozeznawaja so někotre warianty:
Zakázaný ovoce
thumb|Zakázaný ovoce Zakázaný ovoce je čěska punk-rockowa hudźbna skupina.
Drobnokłóskaty pyr
Drobnokłóskaty pyr (Elytrigia x oliveri) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Michał Mjeń
Michał Mjeń ( Michael Möhn; * 31. awgusta 1791 w Budyšinje, † 7. nowembra 1875 w Drježdźanach) bě serbski ewangelski farar a narodny prócowar.
Encyklopedija Brockhausa a Efrona
thumb|right thumb|right Encyklopedija Brockhausa a Efrona je encyklopedija w rušćinje.
Michał Mjeń
Narodźi so jako syn měšćana-rěznika a wopytowaše gymnazij w ródnym Budyšinje. Přetorhny gymnazialny studij, zo by so we wojowanjach přećiwo Napoleonej wobdźěleć móhł. Wot 1817 studowaše w Lipsku ewangelsku teologiju a bě tam z čłonom Serbskeho prědarskeho towarstwa. Po nawróće do Łužicy skutkowaše najprjedy wot 1823 do 1826 jako farar w Malešanskej a potom wot 1826 w Bukečanskej wosadźe. W lěće 1868 poda so na wuměnk a přesydli so najprjedy do Budyšina a potom do Drježdźan.
Michał Mjeń słušeše k wonym fararjam, kiž sej žadachu w lěće 1834 w peticiji na sakske krajne stawy runoprawne nałožowanje serbskeje rěče w šulskej wučbje a zakonsku garantiju za to. 1836/37 přihotowaše hromadźe z druhimi nowy přidawk za serbske spěwarske, za kotrež tež sam někotre kěrluše přełoži. Za čas rewolucije 1848/49 wobdźěli so na burskim hibanju a kandidowaše – namjetowany wot Serbskeho burskeho towarstwa Bukecy – w decembrje 1848 za Sakski krajny sejm. Přez dołhe lěta bě předsyda serbskeje (ewangelskeje) duchowneje konferency w Budyšinje a wot 1862 do 1868 přewjedźe serbske ewangelske kemše w Drježdźanach.
Mjeń bě wot 1847 čłon Maćicy Serbskeje.
Měchowc
thumb|Wodrjewjene płody [[Prawy hwězdny anis|praweho hwězdneho anisa (Illicium verum) su měchowcy]] thumb| Měchowc družiny Banksia grandis Měchowc je płód, kotryž wobsteji z jeničkeho płodoweho łopješka. Wón je při zrałoće zwjetša suchi a so po zarostowanskim šowje puknje. Słuša k sypacym płodam.
Wustupuje při wotrožniku (Consolida).
Často njenastanje z kćenja jenož jedyn měchowc, ale wjacore, tak zo jedna so wo kompleksny měchowc.
Srjedźohórski ćernjowc
Srjedźohórski ćernjowc (Rubus montanus) je kerk ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Podwódnica
Podwódnica (Subularia) je ród ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brassicaceae).
Poršicy
Poršicy ( Purschwitz) su hornjołužiska cyrkwinska wjes w sakskim wokrjesu Budyšin, kotraž słuša wot lěta 1994 ke Kubšicam. Leža při Albrechtowce a su z wobydlerjemi třeći najwjetši gmejnski dźěl Kubšiskeje gmejny.
Geografija
mini|left|Serbski narowny pomnik na Poršiskim kěrchowje Wjes nadeńdźe so w Hornjołužiskich honach w nižinje Albrechtowki, něhdźe wosom kilometrow sewjerowuchodnje Budyskeho stareho města. Susodne wjeski su Budyšink na sewjeru, Skanecy a Běła Hora na wuchodźe kaž tež Lětoń a Krakecy na zapadźe. Južnje Poršic rozpřestrěwa so Budyske lětanišćo, na sewjerozapadźe, za awtodróhu, su Krakečanske hórki.
Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Popec jězor, Kuchinski hat, Trawny hat, Hlinjany hat, Branskec hat, Dubowy hat, Bahna (abo: Bahina), Na zahonach, Šěroki puć, Smolic hat, Běbrachec hat, Běbrachec kuty, Móstki, Na šulach (=Schulfelder), W Koblicach, Pěskowa hórka, Husacy ladk, Pola hłubokeho přerowa, Při drózy, Budeščanska łuka, Dołha łuka, Hrodowa łuka (=Schlosswiese), Běłohorske haty, Wroblec łuka, W Zapalach, Skanečanski puć, Při złej łuži, Pola šlaga, Pola Chaplic mosćika, Srěni puć, Dźěłošća.
Stawizny
mini|left|Něhdyši knježi dom Prěnje historiske naspomnjenje nawsowca jako Porsiz bě w lěće 1222. Ležownostne knjejstwo wukonješe přez lětstotki Poršiske ryćerkubło, kotrež běše zwjetša we wobsydstwje Budyskeje měšćanskeje rady. Hač do lěta 1994 běchu Poršicy samostatna gmejna z wjesnymi dźělemi Nowymi Poršicami, Lětonjom a Krakecami.
Dnja 7. junija 1914 załožichu Serbja z Poršic a wokoliny serbske towarstwo „Swěra“ z předsydu Handrijom Pětšom z Nowych Poršic. 17. septembra 1922 załoži so Poršišanska jednota Serbskeho Sokoła ze starostu Arnoštom Holanom.
Wobydlerstwo
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 498 wobydlerjow, mjez nimi 473 Serbow (95 %). Arnošt Černik zwěsći w lěće serbski podźěl wot jenož hišće 52 %. Poršicy su ewangelska wosadna wjes.
Tule skutkowali
Za dalšich fararjow hlej zapisk wo Poršiskej cyrkwi.
Antonín Švehla
Antonín Švehla (* 15. apryla 1873, Hostivař; † 12. decembra 1933 w Praze) bě čěski a čěskosłowakski agrarny politikar a třikróćny premier Čěskosłowakskeje republiki.
Görogly
Leži na sewjeru pusćiny Karakum něhdźe 20 kilometrow južnje Türkmenabata.
Ma něhdźe 18 tysac wobydlerjow a ma wot lěta 2016 měšćanske prawa.
Rakusko-Wuherska
Wobydlerstwo
<br style="clear:both;" />
Tetjuši
Tetjuši je městačko w europskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w republice Tatarstan při Wolze něhdźe 150 kilometrow južnje Kazanja a něhdźe 90 kilometrow sewjernje Uljanowska. Ma něhdźe jednaće tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1578 załožiło a ma wot lěta 1781 měšćanske prawa.
Truk
thumb|Zrałe truki wot [[Lunaria annua; zdźeržanej stej jenož wobłuk a pozdatna dźělenska sćěna.]] Truk je płód, kotryž z dweju zrosćeneju płodoweju łopješkow nastanje. Słuša k sypacym płodam, je warianta kapslowych płodow a je typiski za křižnokwětne rostliny (Brassicaceae). Mjez woběmaj połojcomaj je pozdatna dźělenska sćěna.
Tajga (město)
Sydlišćo je so w lěće 1896 załožiło a ma wot lěta 1911 měšćanske prawa.
Valletta
Valletta (tež mjenowana Il-Belt – „město“) je stolica Malty. Leži na sewjernym brjoze wuchodneho dźěla kupy, centrum města ma přestrjeń nimale jedono kwadratneho kilometra a šěsć tysac wobydlerjow. Cyła aglomeracija ma wjace hač 368 tysac wobydlerjow.
W lěće 2018 je Valletta hromadźe z nižozemskim Leeuwardenom kulturna stolica Europy.
Serbski wučerski wustaw
Serbski wučerski wustaw ( Sorbisches Institut für Lehrerbildung) bě w lěće 1946 załožene zarjadnišćo, kotrež měješe nadawk, za nowonatwarjenu serbskorěčnu šulsku syć trěbny wučerski dorost wukubłać. Wón bě prěnja statna institucija tajkeho razu w serbskich stawiznach.
Po politiskim přewróće a znowazjednoćenju Němskeje bu wustaw w lěće 1991 rozpušćeny, za to załoži so Fachowa šula za socialnu pedagogiku w Budyšinje. Wukubłanje serbskich wučerjow přewza Institut za sorabistiku Lipšćanskeje uniwersity.
Dźěławosć
W instituće so wučerjo w běhu štyrilětneho studija na swoje skutkowanje w dwurěčnej Łužicy přihotowachu, při čimž dyrbjachu so wšitcy znajmjeńša zakładne znajomosće serbšćiny přiswojić. Wukubłanje wobsteješe z předmjetow kubłanske wědomosće, marxizm-leninizm, němčina, matematika, metodika atd. Nimo toho móžachu so zajimcy za předmjety serbšćina, hudźba a wuměłske kubłanje wukubłać dać.
Nimo wučerjow studowachu tule přichodne pěstowarki, kotrež buchu we wokolinje serbskich wyšich šulow zasadźene, zo bychu dźěći na serbske šule přihotować móhli.
Institut přewjedźeše nimo toho kursy a wosebite zarjadowanja, kotrež słužachu dalekubłanju hortowych kubłarjow, direktorow, fachowych poradźowarjow atd.
Wosobiny
Při Serbskim wučerskim wustawje skutkowachu jako docenća mjez druhim Michał Nawka (prěni direktor), Jurij Wjela, Jan Lajnert (naslědnik M. Nawki), Jurij Winar, Anton Nawka, Marja Kubašec, Jurij Měrćink, Jurij Kubaš-Worklečan, Pětš Janaš a Ludwig Ela.
Rožyšće
thumb|left
Rožyšće je město we Wołynskej oblasći na zapadźe Ukrainy. Leži w historiskej Wołynskej něhdźe 20 kilometrow sewjernje Lucka.
Ma něhdźe 13 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1377 prěni raz naspomniło. Wot lěta 1989 ma měšćanske prawa. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.
Japanska kaledźina
Japanska kaledźina (Viburnum japonicum) je kerk ze swójby pižmonkowych rostlinow (Adoxaceae).
Po někotrych žórłach rostlina je swójbje kozylistowych rostlinow (Caprifoliaceae) zarjadowana.
Dubrjenk
Dubrjenk ( Dubring; 1936–47 Eichhain) je wjes w sewjeru hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słuša k městu Kulow a leži 128 m nad mórskej hładźinu na kromje Dubrjenskeho bahna. Běše hač do lěta 1994 samostatna gmejna. Hospodarsce wažne su Dubrjenske skały.
Susodnej wjesce stej Lubhozdź na juhu a k Wóslinčanskej gmejnje słušacy Pisany Doł na zapadźe.
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje pućowca jako Dubrinc je z lěta 1308. Ležownostne knjejstwo wukonješe klóšter Marijina hwězda. Po Wienskim kongresu 1815 připadny wjes Pruskej a nowa hranica ze Sakskej běžeše wotnětka přez holu zapadnje Dubrjenka.
We wsy natwarichu wot 1983 do 1985 po planach Budyskeho architekta Józefa Bizolda prostu žurlowu kapałku, kotraž naruna starši twar při zachodźe do wsy, kiž bu w samsnym lěće wottorhany. W lěće 2000 přitwarichu wěžičku ze zwonom.
Wosobiny
mini|center|upright=1.6|Powětrowy wobraz Dubrjenka
Janów
Janów je mjeno 44 wsow w Pólskej:
Karlovarský kraj
Karlovarský kraj je jedyn ze štyrnaće krajow Čěskeje republiki. Nadeńdźe so w zapadnych Čechach a ma něhdźe 295.000 wobydlerjow. Zarjadniske sydło a z nimale 50.000 wobydlerjemi najwjetše město su Karlowe Wary (Karlovy Vary).
Karlovarský kraj mjezuje ze Sakskej na sewjeru, z Wusčanskim krajom na wuchodźe, z Plzeńskim na juhu a z Bayerskej na zapadźe. Wobsteji ze 132 gmejnow w třoch wokrjesach a je po přestrjeni druhi najmjeńši kraj w Čěskej po Libereckim. Najwažniša rěka w Karlovarskim kraju je Wohra (Ohře), kotraž ćeče ze zapada do wuchoda na směr Łobja. Sewjernu hranicu z Němskej tworja Rudohory, na zapadnej mjezy z Bayerskej leža Šmrěčiny.
W Karlovarskim kraju nadeńdźe so tak mjenowany „třiróžk kupjelow“, kiž wobsteji z Karlowych War, Mariánské Lázně a Františkovy Lázně. Dalšej wuznamnej měsće stej Cheb a Sokolov.
Wokrjesy
Ke krajej słušeja slědowace wokrjesy ( okres):
Wokrjesy hraja wot lěta 2003 jenož hišće statistisku rólu a nimaja wjace zarjadnisku funkciju.
Města
Najwjetše města Karlovarskeho kraja su:
Dźiwja kaledźina
Dźiwja kaledźina (Viburnum opulus) je kerk ze swójby pižmonkowych rostlinow (Adoxaceae).
Po někotrych žórłach rostlina je swójbje kozylistowych rostlinow (Caprifoliaceae) zarjadowana.
Wopis
Dźiwja kaledźina je kerk, kotryž docpěwa wysokosć wot 1,5 hač 3 m.
Łopjena
Na woběmaj bokomaj zelene, nahe łopjena su přećiwostejne, njeprawidłownje zubate a třilapate abo pjećlapate a docpěwaja dołhosć a šěrokosć wot 12 cm.
Kćenja
Kćěje wot meje hač junija. Běłe kćenja docpěwaja šěrokosć wot 6 hač 8 mm a steja w 5 hač 10 cm šěrokich wokołkowyach pakićach, mjeztym zo kromowe kćenja su sterilne a jara wjetšene (1-2cm).
Płody
Hač 1 cm wulke, kulojte płody su čerwjene a brěčkate a docpěwaja šěrokosć wot 8 hač 10 mm.
Stejnišćo
Rosće w łučinowych lěsach, na lěsnych kromach, rěčnych wobkromach a w žiwych płotach. Preferuje wutkate pódy.
Mikulášovice
Mikulášovice ( Nixdorf) su městačko w Šluknovskim wuběžku na samym sewjeru Čěskeje. Nadeńdu so při sakskej hranicy we wuchodnym dźělu Połobskich pěskowčin blisko Zebnicy pod horu Tanečnice (Tanzplan). Słuša k Děčínskemu wokrjesej Wusčanskeho kraja (Ústecký kraj).
Gmejna wobsteji z wjesnych dźělow Mikulášovice, Mikulášovičky (Kleinnixdorf), Salmov (Salmdorf) a Tomášov (Thomasdorf).
Přez Mikulášovice wjedźetej železniskej čarje Rumburk–Dolní Poustevna a Rumburk–Mikulášovice.
Stawizny
Wokolina bu w 10. a 11. lětstotku wobsydlena a wjes sama prěni raz w lěće 1346 naspomnjena, hdyž měješe hižo cyrkwju. Typiski lěsny łanowc bu wot Frankow a Durinčanow w běhu němskeje kolonizacije załoženy. Spočatk 19. lětstotka sta so wjeska z industrijnym srjedźišćom, wosebje dla kowarstwa a tule produkowanych nožow. W lěće 1910 bě ze 7.000 wobydlerjemi oficielnje najwjetša wjes w cyłej Rakusko-Wuherskej a dósta w lěće 1916 wot kejžora Franca Józefa I. měšćanske prawa.
W lěće 2011 je so w Mikulášovicach tradicija Jutrowneho jěchanja wobnowiła.
Maksimilian Aleksandrowič Wološin
thumb|right thumb|right Maksimilian Aleksandrowič Wološin ( * 28. meje 1877 w Kijewje, † 11. awgusta 1932, Koktebel na Krimje) bě wuznamny ruski basnik, přełožowar a moler.
Oberwiesenthal
Oberwiesenthal (wot 29. meje 1935 hamtsce Kurort Oberwiesenthal) je město w sakskim Rudnohórskim wokrjesu při hranicy Čěskeje a Němskeje a najwuznamniši zymskosportowy teren w Sakskej. Najwyše połožene město cyłeje Němskeje leži w Rudnych horinach we wysokosći 915 metrow nad mórskej hładźinu pod Šmrěčnikom (1215 m), najwyšej horu Sakskeje. Ma něhdźe dwaj tysac wobydlerjow.
Geografija
Městačko leži při hrjebjenju srjedźnych Rudnych horin bjezposrědnje při čěskej hranicy a při rěčce Pöhlbach. Wone wobsteji z třoch měšćanskich dźělow Oberwiesenthal, Unterwiesenthal a Hammerunterwiesenthal. Prěnjej dwaj buštej w lěće 1921 zjednoćenej, mjeztym zo Hammerunterwiesenthal hakle wot lěta 1997 k městu słuša.
Na čěskim boku leža gmejny Loučná pod Klínovcem a dale na zapad Jáchymov a Boží Dar. Susodne gmejny w Sakskej su Bärenstein, Crottendorf, Sehmatal, Breitenbrunn/Erzgeb. a Raschau-Markersbach.
Politika
Oberwiesenthal słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 16 (Rudne hory 4) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 164 (Rudne hory I).
Taldom
thumb|left
Taldom je městačko z 13.000 wobydlerjemi w ruskej oblasći Moskwa.
Leži něhdźe 110 kilometrow sewjernje Moskwy.
Sydlišćo je so w lěće 1617 załožiło a ma wot lěta 1929 měšćanske prawa.
Rixdorf
mini|upright|Betlehemska cyrkej w Rixdorfje
Rixdorf (tež Ricksdorf) je dźěl Berlinskeho wobwoda Neukölln. Leži něhdźe pjeć kilometrow juhowuchodnje Berlinskeho centruma. Něhdyša nawjes Rixdorfa nadeńdźe so wuchodnje Karla Marxoweje dróhi wokoło Richardoweho naměsta, něhdźe kilometer sewjerozapadnje dwórnišća Sonnenallee.
Stare jadro Rixdorfa wobsteji z Čěskeho Rixdorfa (Böhmisch-Rixdorf) a Němskeho Rixdorfa (Deutsch-Rixdorf). Wobaj dźělej so w lěće 1874 zjednoćištej ke gmejnje Rixdorf. Wot lěta 1899 bě Rixdorf z městom a 1912 bu přemjenowany do Neukölln.
Srjedźomórski ćernjowc
Srjedźohórski ćernjowc (Rubus ulmifolius) je kerk ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Omega (hudźbna skupina)
thumb|Omega Omega je madźarska rockowa hudźbna skupina.
Hłowna beskidska šćežka
thumb|right|Woznamjenjenje šćežki Hłowna beskidska šćežka Kazimierza Sosnowskeho ( Główny Szlak Beskidzki imienia Kazimierza Sosnowskiego, "GSB") je z čerwjenej barbu woznamjenjena pućowanska hórska šćežka w pólskim dźělu Karpatow, kotraž wjedźe z Ustronja w šleskich Beskidach do Wołosateho w Bieszczadach.
Najdlěša šćežka w pólskich horach je něhdźe 496 km dołha a wjedźe přez Šleski Beskid, Żywiecki Beskid, Gorce, Sądecki Beskid, Niski Beskid a Bieszczady. Přechod přez najwyše dźěle pólskich Beskdow wjedźe na: Wielki Stożek (čes. Velký Stožek), Baraniu Góru, Policu, Turbacz, Przehybu, Radziejowu, Jaworzynu Krynicku, Rotundu, Cergowu, Chreszczatu, Smerek a Halicz a tež do sydlišćow kaž kaž Ustroń, Węgierska Górka, Jordanów, Rabka-Zdrój, Krościenko nad Dunajcem, Rytro, Krynica-Zdrój, iwonicz-Zdrój, Rymanów-Zdrój, Komańcza, Cisna, Ustrzyki Górne atd.
Hłowna beskidska šćežka běše mjezy swětowymaj wójnomaj zatwarjowana. Ruta zapadneho dźěla (Ustroń - Krynica) běše přez Kazimierza Sosnowskeho sprojektowana a w 1929 skónčena. Wuchodny dźěl, po projektě Mieczysława orłowicza běše w 1935 skónčena a wjedźeše do Čornohory w ukrainskich Karpatach, tehdy do Pólskeje słušaceje. Mjezy 1935 a 1939 nosyła mjeno pólskeho prezidenta Józefa Piłsudskeho.
Rekordy
Nětk najkrótši čas přechodźenja cyłeje šćežki přisłuša do Macieja Więceka (inov-8 team-PL) - 114 hodźin a 50 minut (20. - 24. junija 2013). Něhdy 7 lět tónle rekord přisłušeše do Piotra Kłosowicza, kotryž w septembrje 2006 šćežku w 168 hodźin dobyše. Wobaj běhara stej GSB z zapadu na wuchod přešłoj. Piotr Kłosowicz zdźěłaše to bjez teama podpěry, mjeztym zo Maciej Więcek z podpěru.
Charkiw
Charkiw je druhe najwjetše město Ukrainy. Leži w Charkiwskej oblasći něhdźe 400 kilometrow wuchodnje Kijewa a něhdźe 70 kilometrow juhozapadnje Bjelgoroda, blisko sewjerowuchodneje kromy stata, njedaloko hranicy mjez Ukrainu a Ruskej federaciju.
Ma nimale jedyn a poł miliona wobydlerjow a přestrjeń někak tři sta kwadratnych kilometrow.
Sydlišćo je so w lěće 1552 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1669 měšćanske prawa.
Čerwjeny munčik
Čerwjeny munčik (Odontites vulgaris, Syn.: Euphrasia odontites L., E. serotina Lam., Odontites serotina (Lam.) Dum., O. rubra) je rostlina ze swójby hubinkowych rostlinow (Orobanchaceae).
Po někotrych žórłach so je trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae) přirjaduje.
Wopisanje
Čerwjeny munčik je jednolětna rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 10 hač do 45 cm. Rostlina často je čerwjenobrunje přebězana a kosmata.
Łopjena su lancetojte, zwjetša zubate a krótko kosmate.
Kćěje wot meje hač do oktobra. Lisćate kłóski njesu róžojte abo mjasočerwjene kćenja, kotrež docpěwaja dołhosć wot 8 hač do 12 mm. Hornja hubka je helmojta, delnja hubka ma ćmowe blečki.
Połpřižiwnik pušća jeho kornjenje do korjenjow trawiznow a wodu a wutki wućehnje.
Rostlina přećiwo zubybolenjam njepomha, ale jeho mjeno so na zubaty keluch poćahuje.
Stejnišćo
Rosće na pućnych kromach, lěsowych kromach a pastwach. Preferuje čerwste, ćežke pódy a znjese sól.
Počinok
thumb|left Počinok je městačko w Ruskej federaciji. Leži w zapadźe europskeho dźěla Ruskeje w Smolenskej oblasći. Ma něhdźe 8 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1868 załožiło a ma wot lěta 1926 měšćanske prawa.
Ape
thumb|left Ape (historiske němske mjeno – Hoppenhof) je městačko na sewjeru Letiskeje, bjezposrědnje při estiskej hranicy. Je zarjadniske sydło Apskeho wobwoda.
Leži něhdźe 170 kilometrow sewjerowuchodnje Rigi.
Ma něhdźe jedyn tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1449 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1928 měšćanske prawa.
Kałačkojty pyr
Kałačkojty pyr je rostlina ze swójby słódkich trawow (łaćonsce: Elytrigia x mucronata, Poaceae).
Kralowc
thumb|left Kralowc (wot 1946 /Kaliningrad, do 1946 němsce Königsberg,  Královec,  Królewiec) je město w Kaliningradskej oblasći, eksklawje Ruskeje federacije, ležacej při brjoze Baltiskeho morja mjez Pólskej a Litawskej. Wulkoměsto z něhdźe 420 tysac wobydlerjemi leži nad rěku Pregoła (Pregel).
Stawizny
Sydlišćo je so w lěće 1255 wot čěskeho krala Přemysła Otakara II. załožiło, zwotkelž ma tež swoje tradicionelne mjeno.
Mjeno Kaliningrad je nowe, runje tak kaž najwjetši dźěl města sameho: Historiske pruske město, stolica Wuchodneje Pruskeje, bu w Druhej swětowej wójnje do wulkeje měry zničene. Wobchowali a zdźěla wobnowili su so mjez druhim tachantska cyrkej z rownišćom Immanuela Kanta, někotre měšćanske wrota a bydlenske twarjenja předewšěm w předměstach.
Město nosy wot 4. julija 1946 oficielnje mjeno komunistiskeho statnika Michaila Kalinina, kiž žanežkuli zwiski z městom njeměješe.
Mała kitelnička
Mała kitelnička (Muscari botryoides) je rostlina ze swójby hyacintowych rostlinow (Hyacinthaceae).
Wopisanje
Mała kitelnička
Łopjena docpěwaja šěrokosć wot 3 hač 8 mm a su zwjetša zrunane, šěroko-lancetojte a nimale tak dołhe kaž stołpik.
Kćěje wot apryla hač meje. Kćenja su kulowate-jejkojte a njewonjate.
Gubadag
Gubadag (do 1938 – Таза-Кала/ Taza-Kala; do 1949 – Посёлок имени Тельмана/ Posjolok imjeni Telmana; do 1990 – Тельмановск/ Telmanowsk) je oazowe město w Daşoguzskej oblasći na samym sewjeru Turkmenistana. Je zarjadniske sydło Gubadagskeho wobwoda.
Leži w Chorazimskej oazje na sewjeru pusćiny Karakum při lěwym brjoze rěki Amudarja něhdźe 35 kilometrow sewjernje Daşoguza, bjezposrědnje při uzbekskej hranicy. Na tamnym boku hranicy nadeńdźe so uzbekske město Mang‘it.
Ma něhdźe 17 tysac wobydlerjow a ma wot lěta 2016 měšćanske prawa.
Wódna podwódnica
Wódna podwódnica (Subularia aquatica) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brassicaceae).
Kodrecy
Kodrecy ( Kodersdorf) su gmejna a wjeska we wuchodosakskim Zhorjelskim wokrjesu. Leža sewjernje Limasa při Běłym Šepcu we wysokosći 328 m nad mórskej hładźinu a maja wokoło 2.600 wobydlerjow. Prěnje historiske naspomnjenje je z lěta 1404.
Wobchad
Přez centrum Kodrec wjedźe zwjazkowa dróha 115 a přez wuchodny dźěl Kodrec wjedźe železniska čara Berlin-Zhorjelc. Něhdyše dwórnišćo Kodrecy je dźensa wužiwane jenož jako zastanišćo.
Politika
Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 57 (Zhorjelc 1) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 157 (Zhorjelc).
Bodo
Bodo je muske předmjeno, kotrež so hłownje w němskorěčnym rumje wužiwa. Pódlanskej formje stej Botho a Boto. Mjeno pochadźa ze starosakskeje rěče a woznamjenja rozkazowar abo poručnik. Mjeniny su 2. februara.
Někotři znaći nošerjo mjena su:
Nowochopjorskij
thumb|left
Nowochopjorskij je sydlišćo měsćanskeho typa w juhoruskej oblasći Woronjež.
Leži něhdźe tři kilometra wot Nowochopjorska.
Ma něhdźe sydom tysac wobydlerjow.
Wot lěta 1928 ma měšćanske prawa.
Zwjazkowa dróha 6
Zwjazkowa dróha 6 (němsce Bundesstraße 6, skrótšenka B 6) je zwjazkowa dróha w Němskej, kotraž wjedźe wot Bremerhavena přez zwjazkowe kraje Delnja Sakska, Bremen, Saksko-Anhaltska a Sakska, hdźež kónči w Zhorjelcu blisko pólsko-němskeje hranicy. Dróha je něhdźe 550 km dołha.
Dalše wuznamne města při zwjazkowej dróze B 6 su Hannover, Syke, Goslar, Lipsk, Mišno, Drježdźany, Biskopicy, Budyšin a Lubij.
B 6 w Hornjej Łužicy
Na łužiskim teritoriju započnje so B 6 w Budyšinje a wjedźe přez Wuricy, Jenkecy, Kubšicy, Trjebjeńcu, Bukecy a Błócany hač na Popicu (334 m), hdźež běži hranica mjez Budyskim a Zhorjelskim wokrjesom. Prěnja wjes na Zhorjelskim boku su Njeznarowy z něhdyšim hosćencom „Buenos Aires“. Zwjazkowa dróha wjedźe dale přez Njechań do Lubija. Tule wobsteji zwisk z B 178, kotraž wjedźe jako spěšnodróha do směra na Žitawu a Liberec.
Za Lubijom wjedźe B 6 najprjedy do sewjerowuchodneho směra do Rychbacha a potom dale do wuchoda přez Markoćicy do Zhorjelca.
Čura
Čura je ród ze swójby kałatych kuntworow (Culicidae).
Žambow
Žambow (Juniperus sabina) je kerk ze swójby cypresowych rostlinow (Cupressaceae). Dalšej serbskej mjenje stej žandow a žandaw.
Wopis
thumb|left|Ilustracija Žambow je wusahowacy kerk, kotryž docpěwa wysokosć a šěrokosć wot 3 hač do 4,5 m.
Čerwjenojće bruna skora so drjebi.
Łopjena su ćmowozelene.
Stejnišćo
Ma radšo wapnite pódy.
Rozšěrjenje
Rostlina je w chłódnych regionach Europy a Azije rozšěrjena.
Olbernhau
Sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 1434 jako Albernaw a dósta w lěće 1902 měšćanske prawa.
Nalětni munčik
Nalětni munčik (Odontites vernus) je rostlina ze swójby hubinkowych rostlinow (Orobanchaceae).
Olbernhau
Politika
Olbernhau słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 17 (Rudne hory 5) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 164 (Rudne hory I).
Nalětni munčik
Po někotrych žórłach so je swójbje trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae) přirjaduje.
Janów (gmejna Biała Rawska)
Janów je wjes w Pólskej.
Janów leži w srjedźnej Pólskej, we łódźskim wojewódstwje. Wjes ke gmejnje Biała Rawska słuša. W lěće 2006 je tam bydliło 40 ludźi.
<br style="clear:both;" />
Udmurtska
thumb|left|Spěwarki skupiny Buranowskije Babuški w tradicionelnej udmurtskej drasće Udmurtska (udmurtsce a Удмуртия) je awtonomna republika we wuchodźe europskeje Ruskeje. Leži zapadnje Uralskich horin při rěkomaj Kama a Wjatka. Jeje stolica je Ižewsk.
W lěće měješe Udmurtska 0 wobydlerjow. Udmurća su w swójskej republice mjeńšina wot něhdźe 27 %. 60 % wobydlerstwa staja Rusojo. Dalša wuznamna mjeńšina su Tatarojo (6,5 %).
Bodo Ramelow
mini|Bodo Ramelow w lěće 2019
Bodo Ramelow (* 16. februara 1956 w Osterholz-Scharmbeck, Delnja Sakska) je němski politikar Lěwicy, kiž bě wot 5. decembra 2014 hač do 5. februara 2020 a je wot 4. měrca 2020 znowa ministerski prezident Durinskeje. Wón je prěni politikar swojeje strony w tutym zastojnstwje a nawjedowaše prěnju čerwjeno-čerwjeno-zelenu koaliciju (Lěwica, SPD, Zwjazk 90/Zeleni) na runinje němskich zwjazkowych krajow.
Bě wot 2001 do 2005 a znowa wot 2009 do 2014 jako frakciski předsyda Lěwicy nawoda opozicije w durinskim krajnym sejmje. Wot 2005 do 2009 bě čłon zwjazkoweho sejma. Wón pochadźa z dźěłarnistwoweho hibanja a bě wot 1990 do 1999 krajny předsyda dźěłarnistwa HBV (dźensa ver.di) w Durinskej. W aprylu 1999 zastupi do tehdyšeje PDS.
Psyči hrymzyčnik
Psyči hrymzyčnik (Erythronium dens-canis) je rostlina ze swójby lilijowych rostlinow (Liliaceae).
Bodo Ramelow
Při wólbach do durinskeho krajneho sejma w oktobrje 2019 zhubi čerwjeno-čerwjeno-zelena koalicija swoju wjetšinu w parlamenće, dojedna pak so na wutworjenje mjeńšinoweho knježerstwa. Při wólbach ministerskeho prezidenta dnja 5. februara 2020 njedósta Ramelow w prěnimaj wólbnymaj kołomaj žanu wjetšinu. W třećim kole bu njejapcy frakciski předsyda durinskeje FDP, Thomas Kemmerich, z hłosami zapósłancow swójskeje strony kaž tež CDU a AfD (dohromady 45) za noweho ministerskeho prezidenta woleny. Ramelow dósta 44 hłosow. Při nowowólbach ministerskeho prezidenta měsac po tym dósta Ramelow w třećim wólbnym kole najwjace hłosow.
Ramelow je ewangelski, k druhemu razej woženjeny a ma dweju synow z prěnjeho mandźelstwa.
Psyči hrymzyčnik
Wopisanje
Psyči hrymzyčnik docpěwa wysokosć wot 10 hač 25 cm.
Łopjena
Stołpik njese dwě jejkojtej hač jejkojće-lancetojtej, přećiwostejnej łopjeni, kotrejž stej brunozelenje, ćmowozelenje hač šěrozelenje šakatej a docpěwatej dołhosć wot 6 hač 10 cm.
Kćenja
Kćěje wot měrca hač meje. Kćenja su nygace. Kćenjowe łopješka su šěsć, swobodne, wróćo zhibane, rózojte hač čerwjenowioletne a docpěwaja dołhosć wot 3 cm.
Stejnišćo
Rosće na lěsnych kromach, w kerčinach a na hórskich łukach.
Rozšěrjenje
Rostlina je w horinach južneje Europy, w južnych Alpach a Kawkazu rozšěrjena.
Brěžki
Brěžki ( Brischko; 1936–47 Birkenheim) su wjes na sewjeru hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słušeja k městu Kulow a leža 126 m nad mórskej hładźinu. Běchu hač do lěta 1957 samostatna gmejna.
Susodne wjeski su Spale na sewjeru, Mučow na wuchodźe, Hózk na juhu a Kulow na zapadźe.
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako Bresken je z lěta 1374.
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 74 wobydlerjow, kiž běchu bjez wuwzaća Serbja. Tež srjedź 1950tych lět měješe wjes po zwěsćenju Arnošta Černika hišće sylnu serbskorěčnu wjetšinu wot 80,7 %. Katolscy Brěžčenjo přisłušeja Kulowskej wosadźe, ewangelscy Kulowskej protestantiskej wosadźe.
mini|center|upright=1.6|Powětrowy wobraz Brěžkow
Šćedriwy ćernjowc
Šćedriwy ćernjowc (Rubus vigorosus) je kerk ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Mirabela
Mirabela (Prunus domestica subsp. syriaca) je sadowy štom ze swójba róžowych rostlinow (Rosaceae).
Wopis
Mirabela je štom, kotrehož płody su kulowate, žołte, čerwjene abo zelene. Wone so lochko wot póčki pušća. Płodowe mjaso je jara słódke.
Helmut Jenč
Helmut Jenč ( Helmut Jentsch; * 13. meje 1936 w Budyšinje, † 22. meje 2020 runje tam) bě serbski slawist, rěčespytnik a słownikar. Wón bě na dalewuwiću hornjoserbskeje spisowneje rěče w druhej połojcy 20. lětstotka rozsudnje wobdźěleny.
Chuang Sienfan
Chuang Sienfan (chinsce 黄現璠/黄现璠; * 13. nowembra 1899 w Fusuej; † 18. januara 1982 w Kuejlin) bě chinski historikar, folklorist a jedyn z najwažnišich spěchowarjow Chinskeje Antropologije 20. lětstotka.
Helmut Jenč
Wón narodźi so jako syn tehdyšeho Budestečanskeho wučerja a pozdźišeho literarneho historikarja Rudolfa Jenča a wopyta wot 1942 do 1948 zakładnu šulu, 1948/49 Serbski gymnazij we Warnoćicach a wot 1949 do 1954 Serbsku wyšu šulu w Budyšinje, hdźež złoži maturu. Wot 1954 do 1959 studowaše při Karla Marxowej uniwersiće w Lipsku slawistiku. 1972 bu z dźěłom wo mjeztym wotemrětej serbskej narěči w Rozwodecach promowowany.
Jenč dźěłaše jako wědomostny sobudźěłaćer Instituta za serbski ludospyt w rěčespytnym wotrjedźe a bě hłownje wobdźěleny na projekće Serbskeho rěčneho atlasa kaž tež na wot Helmuta Faski wudateho rjada wo serbskich dialektowych tekstach (Sorbische Dialekttexte). Wón bě čłon komisijow Mjezynarodneho slawistiskeho komiteja a předsyda Hornjoserbskeje rěčneje komisije.
Tež jako wuměnkar zaběraše so w mnohich nowinskich přinoškach z rěčnymi prašenjemi, předewšěm we wobłuku swojeho rjada Minuta serbšćiny, kotryž bu wot 1972 w Nowej dobje a po přewróće dale w Serbskich Nowinach wozjewjeny. Nimo toho pisaše domiznowědne pućowanske reportaže wosebje wo ewangelskich serbskich kónčinach.
Čistopol
thumb|left Čistopol je město w europskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w republice Tatarstan při Kamje něhdźe 130 kilometrow wuchodnje Kazanja a ma něhdźe 61 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so we 18. lětstotku a ma wot lěta 1781 měšćanske prawa.
Rumburk
Rumburk ( Rumburg) je město při Mandawje na samym sewjeru Čěskeje při sakskej hranicy. Ma něhdźe 11.000 wobydlerjow a słuša k Děčínskemu wokrjesej Wusčanskeho kraja (Ústecký kraj).
Susodne městačka su Jiříkov na sewjeru, Habrachćicy-Nowe Jěžercy za němskej hranicu na sewjerowuchodźe, Wodowe Hendrichecy na wuchodźe a Krásná Lípa na juhozapadźe.
Rumburk je wažne železniske křižowanišćo Šluknovskeho wuběžka a leži při čarach Bakov nad Jizerou–Habrachćicy (wot 1869), Rumburk–Zebnica (wot 1905) a Rumburk–Mikulášovice.
Stawizny
Sydlišćo je so prawdźepodobnje hižo do lěta 1298 při starym wikowanskim puću podłu Mandawy załožiło. Prěnje pisomne naspomnjenje małeje wosady pochadźa pak z lěta 1346. Lěto pozdźišo dósta Ronberg měšćanske prawa. W běhu Třicećilětneje wójny zniči so w lěće 1627 wulki dźěl města.
Po Druhej swětowej wójnje bě Rumburk nimo Warnoćic a Čěskeje Lipy jedne ze srjedźišćow Serbow w Čěskej.
Módrozeleny pyr
Módrozeleny pyr je rostlina ze swójby słódkich trawow (łaćonsce: Elytrigia intermedium, Poaceae).
Auce
thumb|left Auce (historiske němske mjeno – Alt-Autz) je městačko w Kurskej na zapadźe Letiskeje, bjezposrědnje při litawskej hranicy. Je zarjadniske sydło Aucskeho wobwoda.
Leži něhdźe 100 kilometrow juhozapadnje Rigi.
Ma něhdźe tři tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1426 prěni raz naspomniło jako Owcze a ma wot lěta 1924 měšćanske prawa.
Talowaja
thumb|left
Talowaja je sydlišćo měsćanskeho typa w juhoruskej oblasći Woronjež. Je zarjadniske sydło Talowskeho rajona.
Leži při rěce Suchaja Čigla něhdźe 160 kilometrow juhowuchodnje Woronježa.
Ma něhdźe jednaće tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1892 załožiło a ma wot lěta 1957 měšćanske prawa.
Roslawl
thumb|left Roslawl je město w Ruskej federaciji. Leži w samym zapadźe europskeho dźěla Ruskeje w oblasći Smolensk, něhdźe 40 kilometrow wot běłoruskeje hranicy. Ma něhdźe 51 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1137 załožiło a ma wot lěta 1755 měšćanske prawa.
Ustyluh
thumb|left
Ustyluh je městačko we Wołynskej oblasći na zapadźe Ukrainy, při samej pólskej hranicy. Leži w historiskej Wołynskej něhdźe 90 kilometrow zapadnje Lucka.
Ma něhdźe dwaj tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1150 prěni raz naspomniło. Wot lěta 1663 ma měšćanske prawa. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.
Angela Merkel
Angela Dorothea Merkel (* 17. julija 1954 w Hamburgu jako Angela Dorothea Kasner) je němska politikarka strony CDU, kiž bě wot 22. nowembra 2005 hač do 8. decembra 2021 zwjazkowa kanclerka Zwjazkoweje republiki Němska. Wona bě naslědnica Gerharda Schrödera (SPD) a prěnja žona w tej poziciji. Knježerstwowe koalicije pod jeje wjednistwom wobstejachu z CDU/CSU a SPD (2005–09 a 2013–21) respektiwnje z CDU/CSU a FDP (2009–13).
Wona bu wot zwjazkoweho sejma štyri króć za kanclerku wolena, posledni raz w januarje 2018. Merkel nawjedowaše zwjazkowe kabinety Merkel I, II, III, a IV.
Angela Merkel běše po wotstupje Helmuta Kohla wot 10. apryla 2000 zwjazkowa předsydka swojeje strony. Dźeń po wólbach do krajneho sejma Hessenskeje wozjewi wona 29. oktobra 2018, zo za wólby zwjazkoweho předsydy CDU w decembrje toho lěta hižo njekandiduje, runje tak kaž při přichodnych wólbach do zwjazkoweho sejma. Za jeje naslědnicu wolachu delegowani dnja 7. decembra generalnu sekretarku Annegret Kramp-Karrenbauer.
Čechow (Oblasć Moskwa)
thumb|left
Čechow je město ze 67.000 wobydlerjemi w ruskej oblasći Moskwa.
Leži při rěce Lopasnja něhdźe 50 kilometrow wuchodnje Moskwy.
Sydlišćo je so w 14. lětstotku jako wjes Lopasnja załožiło a ma wot lěta 1954 měšćanske prawa.
Zawjerćany hrymzyčnik
Zawjerćany hrymzyčnik (Erythronium revoluta) je rostlina ze swójby Lilijowych rostlinow (Liliaceae).
Worjechowy płód
thumb|Płód [[Wšědna lěšćina|wšědneje lěšćiny (Corylus avellana), lěsny worješk]] Worjechowy płód je zawěracy płód, kotrehož perikarp je cyłkownje wodrjewjeny.
Wustupuja tež křidłate warianty, na př. při brězach a jasnjach, a kompleksna forma, na př. při truskalcach.
Słony munčik
Po někotrych žórłach so je swójbje trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae) přirjaduje.
Popróšnica
Popróšnica (Berteroa) je ród ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae).
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Tataršćina
thumb|right Tataršćina je rěč ze skupiny Turkskich rěčow a jedna z hłowneju rěčow w Tatarskej, hdźež słuži tež jako hamtska rěč. Rěči so wot něhdźe wokoło 5 milionow ludźi. Do tataršćiny słuša tež rěč Krimskich Tatarow.
Wotstejacy ćernjowc
Wotstejacy ćernjowc (Rubus divaricatus) je kerk ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
21. junija
21. junija abo '''21. smažnika''' je 172. dźeń gregorianiskeje protyki (173. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 193 dnjow hač do kónca lěta. Na tutym dnju steji słónco připołdnju při sewjernym wobrotniku w ceniće. Z tym je 21. junija w sewjernej hemisferje najdlěši dźeń lěta a zdobom spočatk lěća.
Junna Pjetrowna Moric
thumb|right Junna Pjetrowna Moric ( * 2. junija 1937 w Kijewje, Sowjetski zwjazk) je ruska basnjerka a přełožowarka.
Washington (stat)
Washington je US-ameriski zwjazkowy stat, kotryž leži na sewjerozapadźe kraja při brjohach Ćicheho oceana. Ma něhdźe 7,2 milionaj wobydlerjow na 185.000 km² a ma tuž 39 wobydlerjow na km². Stolica je Olympia ze 46.000 wobydlerjemi, najwjetše město a kulturne kaž tež hospodarske srjedźišćo pak Seattle z nimale 700.000 wobydlerjemi. Někak połojca wobydlerstwa bydli we wokolinje tutoho města. Mjeno „Washington“ pochadźa wot prěnjeho US-ameriskeho prezidenta George Washington.
Stat mjezuje z kanadiskej prowincu British Columbia na sewjeru, z Idahom na wuchodźe a z Oregonom na juhu. Na zapadźe twori pacifiski pobrjóh přirodnu hranicu. Najwyša hora Washingtona je Mount Rainier (4392 m), kiž je zdobom najwyši wjeršk Kaskadiskeho rjećaza. Najwjetša rěka je Columbia River při južnej hranicy z Oregonom. We Washingtonje su někotre aktiwne wulkany kaž na přikład Mount St. Helens, kiž wubuchny dotal posledni raz w lěće 1980.
přiwza so dnja 11. nowembra 1889 jako 42. stat do unije a ma přimjeno Evergreen State („přecozeleny stat“). Hižo wot 1846 bě w US-ameriskim wobsydstwje.
Los Angeles
Los Angeles (skrótka L.A.; ze španiskeho Los Ángeles, „jandźeljo“) je wulkoměsto w Kaliforniskej na zapadźe Zjednoćenych statach Ameriki při pobrjoze Ćicheho oceana. Wone ma štyri miliony wobydlerjow a je tuž druhe najwjetše město Zjednoćenych statow Ameriki po New Yorku a najwjetše město Kaliforniskeje. W metropolowym rumje bydli samo nimale 13 milionow ludźi.