cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zeja
Zeja ( Зея, do 1906 – Zejskij Sklad/ Зейский Склад; do 1913 – Zeja-Pristań/ Зея-Пристань) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w Sibirskej w Amurskej oblasći něhdźe 550 kilometrow sewjernje Blagowešćenska.
Ma něhdźe 23 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1879 załožiło jako wjes Zejskij Sklad ma wot lěta 1906 měšćanske prawa.
Stauchitz
Stauchitz je sakska gmejna w zapadźe Mišnjanskeho wokrjesa. Leži južnje Ryzawy a ma wokoło 3.300 wobydlerjow.
Waliziska
Waliziska je jedyn wot štyrjoch dźělow Zjednoćeneho kralestwa a leži na juhozapadźe kupy Wulkobritaniskeje při Irskim morju. Mjenuje so walizisce Cymru, jendźelsce Wales a łaćonsce Cambria. Stolica je Cardiff (Caerdydd).
Hamtskej rěči Waliziskeje stej walizišćina a jendźelšćina. Po zakonju je kraj zasadnje dwurěčny.
Mumbai
Mumbai (marathisce मुंबई Mumbaī []; hač do 1996 oficialnje Bombay) je hłowne město zwjazkoweho stata Maharaštra w Indiskej a jedne z najwjetšich městow Južneje Azije. Při Arabskim morju ležaca metropola ma přestrjeń wot 437,71 km² a něhdźe 12,5 milionow wobydlerjow.
Hojawa
Hojawa  (Sanicula) je ród ze swójby wokołkowych rostlinow (Apiaceae) a wobsteji z něhdźe 37 hač 40 družinow.
Družiny (wuběrk)
Ród Sanicula wobsteji z něhdźe 37 hač 40 družinow:
Kunratice
Kunratice je mjeno wjacorych sydlišćow w Čěskej:
Pyšna želbija
Wopis
Pyšna želbija docpěwa wysokosć a šěrokosć wot 1 hač do 1,2 m. Rostlina njeje zymokruta.
Kćěje wot lěta hač do zažneje nazymy. Čerwjene kćenja steja w hustych, nakónčnych kłosach.
Rozšěrjenje
Pochadźa z Brasilskeje.
Ocean
thumb|Powjerch [[Atlantiski ocean|Atlantiskeho oceana.]]
Jako ocean (ze starogrjekšćiny Ὠκεανὸς („Okeanos“), zemsku tačel wobćečaca wulka rěka, personifikacija jako antikskeho Boha Okeanos) pomjenuja so najwjetše morja swěta – druhdy wužiwa so tež synonym swětowe morjo.
Połoženje
Cyłkownje 71 % zemskeho powjercha su z morjemi (oceanami a pódlanskimi morjemi) pokryte. Woni koncentruja so na wódnej hemisferje, kotrejež centrum w hoberskim Pacifiku blisko Nowoseelandskeje leži. Na napřećiwnej krajnej hemisferje leža jenož Atlantiski ocean, Arktiski ocean a dźěle Južneho oceana kaž tež Indiskeho oceana.
Rozdźělenje oceanow
Cyłkownje eksistuja pjeć oceanow:
Hybridny ćernjowc
Hybridny ćernjowc (Rubus x pseudidaeus) je kerk ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Robert Kočarjan
mini|upright|Robert Kočarjan w lěće 2001
Robert Kočarjan ( Ռոբերտ Քոչարյան; * 31. awgusta 1954 w Stepanakerće, Nahórski Karabach, Azerbajdźanska SSR, Sowjetski zwjazk) je armenski politikar.
Wot 29. decembra 1994 hač do 9. apryla 1998 běše z prezidentom mjezynarodnje njepřipóznateje republiki Nahórskeho Karabacha a wot 30. měrca 1998 hač do 9. apryla 2008 běše z prezidentom Armenskeje.
Bystrica
Bystrica ( Weißeritz) je 13,7 kilometrow dołha rěka w Sakskej. Nastanje přez zjednoćenje Dźiwjeje Bystricy z Čerwjenej Bystricu we Freitalu a wuliwa so blisko Albertoweho přistawa w Drježdźanach wotlěwa do Łobja. Cyłkownje je rěka wot žórła Dźiwjeje Bystricy hač do Łobja 61 kilometrow dołha.
Wulke jězory
thumb|Wulke jězory a jich přitočnišćo (zelene)
Wulke jězory ( Great Lakes) je zapřijeće za pjeć wulkich ze sobu zwjazanych jězorow w Sewjernej Americe. Wone so nadeńdu při hranicy mjez Zjednoćenymi statami na juhu a Kanadu na sewjeru. Wšě jězory słušeja k 15 najwjetšim na swěće.
K Wulkim jězoram słušeja:
Najwjetši rozdźěl wysokosće mjez jězorami je 150 metrow, při čimž tworja Niagaraske wodopady najwjetši dźěl tutoho rozdźěla. St.-Lorencowa rěka wotwódnjuje wulke jězory do Atlantiskeho oceana. We wšěch pjeć jězorach je wokoło 35.000 kupow.
Na US-ameriskim boku maja staty Minnesota, Wisconsin, Michigan, Illinois, Indiana, Ohio, Pennsylvania a New York podźěl na Wulkich jězorach, na kanadiskim boku prowinca Ontario.
Japanski lenčk
Japanski lenčk (Linaria japonica) je rostlina ze swójby putnikowych rostlinow (Plantaginaceae).
Po někotrych žórłach so je swójbje trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae) přirjaduje.
Čany
Čany je sydlišćo měšćanskeho typa w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při Transsibirskej železnicy mjez Nowosibirskom a Omskom w Nowosibirskej oblasći a ma něhdźe wósom tysac wobydlerjow. Sydlišćo je so w lěće 1875 załožiło a ma wot lěta 1947 měšćanske prawa.
Gudźarat
thumb|Gudźarat w Indiskej
Gudźarat (Gudźarati: ગુજરાત, Gujarat) je zwjazkowy stat Indiskeje. Ma 56,8 milionow wobydlerjow na přestrjeń 196.042 km², potajkim 290 wobydlerjow na kwadratnym kilometru. Statna stolica je po indiskim swobodniku Mahatma Gandhi pomjenowany Gandhinagar, najwjetše město pak Ahmedabad. Gudźarat ma indoeuropski Gudźarati jako jeničku zarjadnisku rěč, ale tam so tež Bhili (4,8%), Hindi (4,7%) a wjele druhich rěčow rěči.
Stat mjezuje z Radźastanom na sewjeru, Madjapradešom na wuchodźe, Maharaštru na juhowuchodźe, kaž tež z Pakistanom na sewjerozapadźe. Na juhu a zapadźe je pobrjóh Arabskeho morja přirodna hranica.
Orla Góra
Orla Góra je wjes w Pólskej.
Orla Góra leži w srjedźnej Pólskej, we łódźskim wojewódstwje. Wjes ke gmejnje Biała Rawska słuša. W lěće 2006 je tam bydliło 116 ludźi.
<br style="clear:both;" />
Podstupim
Podstupim ( Potsdam) je stolica zwjazkoweho kraja Braniborskeje, něhdyša rezidenca pruskich kralow a jedne z wuznamnych wědomostnych stejišćow Němskeje. Z wjace hač 160.000 wobydlerjemi na 187 km² je před Choćebuzom na wobydlerjow najbohatše město zwjazkoweho kraja. Nimo toho płaći dla filmoweho studija Babelsberg jako jedne z wodźacych filmowych městow cyłeje Europy.
Kunnersdorf
Kunnersdorf je mjeno slědowacych městnow
w Sakskej:
Podstupim
Podstupim leži nad Habolu juhozapadnje Berlina.
Kunnersdorf
w Čěskej:
Myrowc
Myrowc (Commiphora myrrha) je kerk ze swójby balsamowych rostlinow (Burseraceae).
Kunnersdorf
Hlej tež: Cunnersdorf Kunersdorf Cunersdorf
Podstupim
Stawizny
W 7. lětstotku załožichu słowjanscy Habolčenjo napřećo wuliwej rěčki Nuthe do Habole prěnje hrodźišćo. Prěni raz naspomni so město potom w lěće 993 pod mjenom Poztupimi we wopismje kejžora Oty III. Wot 17. lětstotka bě Podstupim z lětnej rezidencu wšelakich regentow. Hród Sanssouci z parkom, kotryž bu we 18. lětstotku w nadawku Bjedricha Wulkeho natwarjeny, je dźensa najwuznamniša zajimawostka města. Po Druhej swětnej wójnje rozsudźichu zwjazkarjo w lěće 1945 w Podstupimskim hrodźe Cäcilienhof wo přichodźe Němskeje.
Tauscha
Tauscha je wjes a dźěl sakskeje gmejny Thiendorf we wuchodźe Mišnjanskeho wokrjesa. Leži při zapadnej hranicy Budyskeho wokrjesa a ma wokoło 1.500 wobydlerjow.
Hač do 31. decembra 2015 bě Tauscha samostatna gmejna
Gogolowk
Gogolowk ( Klein Gaglow) je delnjołužiska wjes w braniborskim wokrjesu wokrjesu Sprjewja-Nysa, kotraž słuša wot lěta 1993 do gmejny Gołkojce. Leži při juhozapadnej kromje Choćebuza, njedaloko awtodróhi 15 a ma něhdźe 430 wobydlerjow.
Podsędkowice
Podsędkowice su wjes w Pólskej.
<br style="clear:both;" />
Swjetlogorsk (Oblasć Kaliningrad)
thumb|left|Přibrjóh Baltiskeho morja w Swjetlogorsku thumb|left Swjetlogorsk (, Rauschen) je městačko w Kaliningradskej oblasći Ruskeje federacije. Leži při Baltiskim morju sewjernje Kralowca. Ma něhdźe 12 tysac wobydlerjow.
Pawlowskij Posad
thumb|left Pawlowskij Posad je město ze 65.500 wobydlerjemi w ruskej oblasći Moskwa.
Leži něhdźe 65 kilometrow wuchodnje Moskwy.
Sydlišćo je so w lěće 1328 załožiło a ma wot lěta 1844 měšćanske prawa.
Jerjewan
thumb|left|Jerewan z [[Araratom]]
Jerjewan (armensce Երևան/Eriwan, serbsce tež Jerewan) je stolica a najwjetše město Armenskeje. Ma někak 1,2 milionaj wobydlerjow a je hospodarske, kulturne a wědomostne srjedźišćo kraja. Leži blisko turkowskeje hranicy pod Araratom.
Zalužany
Geografija
Wjes leži pod Karpatami nad Dnjestrom w historiskej Galiciskej něhdźe 15 kilometrow wot města Sambir a 15 kilometrow wot města Nowyj Kalyniw.
Demografija
Ma něhdźe 386 wobydlerjow.
Zińkiw
thumb|left
Zińkiw je městačko w Poltawskej oblasći na Ukrainje. Leži při rěce Tašań něhdźe 80 kilometrow sewjernje Poltawy.
Ma něhdźe dźewjeć tysac wobydlerjow.
Sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 1604, jako bě tuta kónčina dźěl Pólsko-Litawskeje. Tehdy natwari so na tutym městnje hród. Kónc 17. lětstotka přińdźe sydlišćo pod ruske knjejstwo a dósta 1781 měšćanske prawa.
Kamjentna doba
mini|Pjasćowe kliny, někak 500.000–300.000 lět stare, Přirodohistoriski muzej Toulouse
Kamjentna doba bě najzaša doba čłowjeskich stawiznow, kotraž je charakterizowana přez trajne daledawanje kamjentnych gratow. Wona započa – po dźensnišej wědźe – z najstaršimi namakanymi nastrojemi před 3,4 milionami lětami w Africe. Jako zapřijeće zawjedźe so kamjentna doba w lěće 1836 wot danskeho slědźerja Christiana Jürgensena Thomsena. Kamjentna doba so skónči ze zahajenjom zažneje bronzoweje doby, w srjedźnej Europje wokoło 2200 do Chrystusa. Tak wobjimuje wona najwjetši dźěl stawiznow čłowjestwa.
Klemens X.
Klemens X. (z byrgarskim mjenom Emilio Altieri; * 13. pražnika 1590 w Romje; † 22. pražnika 1676 runje tam) bě romski patricijski duchowny, jurist, biskop w Camerino (1627-1666), bamžowski nuncius (diplomat) w Neapelu a bu 29. jutrownika 1670 w starobje 79 lět jako naslědnik Klemensa IX. wuzwoleny za 238. bamža romsko-katolskeje cyrkwje.
Jemu slědowaše w lěće 1676 Benedetto Odescalchi jako bamž Innocenc XI.
Innocenc XI.
thumb|Bamž Innocenc XI.
Innocenc XI. (z byrgarskim mjenom Benedetto Odescalchi; * 19. róžownika 1611 w Como; † 12. žnjenca 1689 w Romje) bě italski duchowny, jurist, bamžowski legat (diplomat) w Ferrara a bu 21. požnjenca 1676 w starobje 65 lět jako naslědnik Klemensa X. wuzwoleny za 239. bamža romsko-katolskeje cyrkwje. Bě žiwy kaž asket a skutkownje podpěrowaše woborny bój přećiwo Turkam w Awstriskej a Madźarskej, čehoždla bu mjenowany „zakitowar křesćanskeho nawječora“ wot strony stawiznarjow.
Jemu slědowaše w lěće 1689 Pietro Vito Ottoboni jako bamž Aleksander VIII.
Dnja 7. winowca 1956 bu Innocenc XI. z bamža Piusa XII. zbóžnoprajeny.
Serhetabat
thumb|right|Franc Rubo, Bitwa pola Kuški Serhetabat (do 1992 – Кушка, Гушгы / Kuška, Gušgy) je město w Maryskej oblasći na samym juhu Turkmenistana, bjezposrědnje při afghanskej hranicy. Je zarjadniske sydło Serhetabatskeho wobwoda.
Leži něhdźe 310 kilometrow južnje wot města Mary.
Ma něhdźe 15 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1890 jako ruska twjerdźizna Kuška załožiło a ma wot lěta 1967 měšćanske prawa.
Fürth
Fürth je bjezwokrjesne němske wulkoměsto w knježerstwowym wobwodźe Srjedźna Frankowska na sewjeru Bayerskeje. Ma něhdźe 120.000 wobydlerjow a słuša hromadźe z Nürnbergom a Erlangenom k metropolowemu regionej Nürnberg.
Fürth je so dnja 1. nowembra 1007 k prěnjemu razej we wopismje naspomnił. W Třicećilětnej wójnje so nimale dospołnje zwotpala. W lěće 1835 pojězdźi Adler – docyła prěnja železnica w Němskej – mjez Nürnbergom a Fürthom. W Druhej swětowej wójnje su so – najebać ćežkich lětadłowych nadpadow – něhdźe 90 % historiskeje twarskeje substancy wobchowałe.
Lutyjecy
Lutyjecy ( Leutwitz) su mała wjeska w srjedźišću hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin, kotraž słuša wot lěta 1974 k Hodźijskej gmejnje. Hač do lěta 1936 běchu Lutyjecy samostatna gmejna, po tym najprjedy wjesny dźěl Spytec.
Geografija
Wjes leži 235 m nad mórskej hładźinu njedaloko Tuchorja w hornjołužiskich honach. Susodne wjeski su Njezdašecy na sewjerowuchodźe, Spytecy na juhowuchodźe, Chanecy a Počaplicy (gmejna Zemicy-Tumicy) na juhu, Stachow na juhozapadźe a Wulki Wosyk (gmejna Porchow) na sewjerozapadźe.
Stawizny
Sydlerskostawiznisce su Lutyjecy kulowc. Prěnje historiske naspomnjenje jako Luthewicz je z lěta 1292. Ležownostne knjejstwo měješe hač do 19. lětstotka Klóšter Marijina hwězda.
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 112 wobydlerjow, mjez nimi 103 Serbow (92 %).
Křesćanscy Lutyječenjo přewažnje su protestanća a přisłušeja Hodźijskej wosadźe.
Wosobiny
mini|center|upright=1.6|Powětrowy wobraz Lutyjec
Kunratice u České Kamenice
Kunratice u České Kamenice ( Kunnersdorf) su wjes a gmejna w sewjernej Čěskej, při južnej kromje Połobskich pěskowčin blisko Čěskeje Kamenicy. Słuša k Děčínskemu wokrjesej Wusčanskeho kraja (Ústecký kraj). Wjeska leži w dole Bystřički mjez horami Větrny vrch (481 m) na zapadźe a Kunratický vrch (505 m) a Studenec (736 m) na wuchodźe.
Gmejna wobsteji z wjesnych dźělow Kunratice, Lipnice (Limpach) a Studený (Kaltenbach). Susodne gmejny su Jetřichovice na sewjeru, Chřibská na sewjerowuchodźe, Česká Kamenice na juhu a Janská na zapadźe.
Sydlišćo załoži so w zažnej fazy němskeje kolonizacije čěskich horin a naspomni so prěni raz w lěće 1416 jako Cunradstorf. W nocy wot 19. na 20. julija 1757 bě bliski Lipnický vrch (Himmertschberg) z bitwišćom mjez Pruskej a Rakuskej w běhu Sydomlětneje wójny.
Kaluš
Kaluš je město w Iwanofrankiwskej oblasći na zapadźe Ukrainy. Leži w historiskej Galiciskej něhdźe 40 kilometrow sewjerozapadnje Iwano-Frankiwska.
Starodub
thumb|left Starodub je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Brjansk. Ma něhdźe 18 tysac wobydlerjow. Sydlišćo je so w lěće 1080 załožiło a ma wot lěta 1620 měšćanske prawa.
Kaluš
Ma něhdźe 67 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1437 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1549 měšćanske prawa. Mjez 1918 a 1939 słušeše do Pólskeje.
Malgobjek
thumb|left Malgobjek (, ingušsce МагӀалбике, čečence Малхабек) je město w europskim dźělu Ruskeje federacije. Leži pod Kawkazom w republice Ingušetskej něhdźe 40 kilometrow sewjernje Magasa. Ma něhdźe 35 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1934 załožiło a ma wot lěta 1939 měšćanske prawa.
Čistoozjornoje
Čistoozjornoje je sydlišćo měšćanskeho typa w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w Zapadosibirskej nižinje něhdźe 30 kilometrow wot kazachskeje hranicy w Nowosibirskej oblasći. Ma něhdźe pjeć tysac wobydlerjow. Sydlišćo je so w lěće 1913 załožiło a ma wot lěta 1948 měšćanske prawa.
Tulpowc
Tulpowc (Liriodendron) je ród ze swójby lilijowcowych rostlinow (Magnoliaceae).
Systematika
Ród wobsahuje dwě jara podobnej družinje:
1. junija
1. junija abo '''1. smažnika''' je 152. dźeń gregorianiskeje protyki (153. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 213 dnjow hač do kónca lěta.
Swjetlyj (Oblasć Kaliningrad)
thumb|left Swjetlyj (,, , Zimmerbud) je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w Kaliningradskej oblasći. Ma něhdźe 21 tysac wobydlerjow. Sydlišćo je so w lěće 1640 załožiło a ma wot lěta 1955 měšćanske prawa. Hač do kónca Druheje swětoweje wójny słušeše k němskemu krajej Wuchodna Pruska.
Udmurtšćina
Udmurtšćina (swójske mjeno Удмурт кыл, udmurt kyl) je rěč w permskej hałužce finougriskich rěčow a jedna z hłownych rěčow w Udmurtskej w zapadnym Uralu, hdźež słuži tež jako hamtska rěč. Rěči so wot něhdźe 464.000 ludźi a je wusko přiwuzna z komišćinu.
Udmurtšćina ma 15 padow a njeznaje gramatiski ród.
Wodźizna
thumb|[[Fjord (Lysefjord) w Norwegskej.]]
Wodźizna (tež wody, wodźizny) wopřija cyłu w přirodźe so jewjacu běžatu a stejatu wodu. Wodźizny su do přirodneho kołoběha wody zapřijate.
Wučba nazemskich wodźiznow je hydrologija, kotraž so do wučby nutřkokrajnych wodźiznow (limnologija) a morjow (oceanografija) rozdźěli. Na druhej stronje je hydrogeologija wučba wo podzemskich wodach.
Družiny wodow
Eksistuja wšelake družiny wodźiznow, ke kotrymž słušeja mjez druhim tež bjez přirodneho wottoka (kaž Kaspiske morjo a Mortwe morjo) – husto so tež synonymnje za ocean wužiwa
Někotre geografiske zjawy, kaž wodopady a geisery njeliča so k wodźiznam.
Arnošt Bjedrich Šołta
Arnošt Bjedrich Šołta ( Ernst Friedrich Schulze; * 13. meje 1763 w Rychwałdźe, † 1. měrca 1832 we Wojerecach) bě serbski wučer, słownikar a rěčnicar.
Narodźi so jako syn fararja a studowaše wot 1783 do 1787 ewangelsku teologiju we Wittenbergu, hdźež bě z čłonom tamnišeho Serbskeho prědarskeho towarstwa. Po nawróće do Łužicy dźěłaše jako domjacy wučer na wšelakich městnach, mjez druhim w Picnju a Mokrej. Wot 1796 hač do wuměnka w lěće 1831 skutkowaše jako holči wučer we Wojerecach.
Šołta zawostaji wobšěrnu knihownju a mnohe rukopisy, mjez nimi jeho serbsko-němski a němsko-serbski słownik kaž tež serbska rěčnica.
Szwejki Małe
Szwejki Małe su wjes w Pólskej.
Szwejki Małe leža w srjedźnej Pólskej, we łódźskim wojewódstwje. Wjes ke gmejnje Biała Rawska słuša. W lěće 2006 je tam bydliło 186 ludźi.
<br style="clear:both;" />
Wódny bónčk
Wódny bónčk (Nymphoides) je ród ze swójby kózlikowych rostlinow (Menyanthaceae).
Wopis
Běłe abo žołte kćenja docpěwaja wulkosć wot 1 hač do 2,5 cm. Jich kćenjowe łopješka njesu trodle. Wone so w lěću lědma nad lisćom jewja.
Rozšěrjenje a družiny
20 družinow wupadnu kaž małke bónčawy, a je na cyłym swěće rozšěrjene.
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Großharthau
Großharthau je wjes a gmejna w zapadnej Hornjej Łužicy. Leži na južnej kromje Budyskeho wokrjesa při zwjazkowej dróze 6 mjez Drježdźanami a Budyšinom, wot wobeju je někak pjećadwaceći kilometrow daloko. Ma něhdźe 2.700 wobydlerjow. thumb|left|Mapa z lěta [[1821.]]
Stawizny
thumb|left|[[Hraničny kamjeń blisko Großharthau na historiskej hranicy mjez Hornjej Łužicu a Mišnjanskim markhrabinstwom.]] Prěnje historiske naspomnjenje jako Hart je z lěta 1241.
Politika
Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 52 (Budyšin 1) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 156 (Budyšin I).
Jan Pawoł II.
Jako bamž wowliwowaše stawizny cyrkwje a tež kónčnu fazu zymneje wójny. Po Piusu IX. bě Jan Pawoł II. bamž z najdlěšim dopokazujomnym pontifikatom. Jeho předchadnik, Jan Pawoł I. bě jenož 33 dnjow z bamžom. Jeho naslědnik běše Benedikt XVI.
Gołbin
Gołbin ( Gulben) je delnjołužiska wjes w braniborskim wokrjesu wokrjesu Sprjewja-Nysa, kotraž słuša wot lěta 1973 do gmejny Gołkojce, z přestawku mjez 1990 a 1993, hdyž běše Gołbin znowa njewotwisna gmejna. Leži sewjerozapadnje Choćebuza při dróze mjez Gołkojcami a Brjazynu a ma něhdźe 440 wobydlerjow. Prěnje historiske naspomnjenje pochadźa z lěta 1414.
Milan Hrabal
mini|upright|Milan Hrabal w lěće 2015
Gołbin
Wobydlerstwo
Po statistice Arnošta Muki měješe wjes w lěće 1884 cyłkownje 292 wobydlerjow, z nich 290 Serbow (99 %) a dwaj Němcaj. Arnošt Černik zwěsći 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot hišće 38,4 %.
Milan Hrabal
Milan Hrabal (* 10. januara 1954 we Warnoćicach) je čěski awtor a basnik kaž tež přełožer ze serbšćiny.
Po maturje při šuli za ekonomiju w Čěskej Lipje dźěłaše najprjedy jako ekonom a pozdźišo jako nawoda wotrjada za šulu a kulturu we Warnočanskim měšćanskim zarjadnistwje. Wot lěta 2007 skutkuje w hudźbnym wotrjedźe měšćanskeje biblioteki. Wot 1990 do 2003 běše z redaktorom literarneho časopisa „Psí víno“. Nimo toho organizuje we Warnoćicach literarne wubědźowanja za dźěći a dorosćenych. Milan Hrabal je čłon wjacorych literariskich zjednoćenstwow, mjez druhim čěskeho P.E.N.-centruma a Čěskeho zwjazka spisowaćelow.
Nogajšćina
thumb|left|250px Nogajšćina (ногай тили, ногайша; nogaj tili, nogajša) je rěč ze skupiny turkskich rěčow a jedna z hamtskich rěčow do Ruskeje słušaceje republiki Dagestan.
Ochranowska bratrowska wosada
mini|upright|Znamjo wosady při cyrkwi w [[North Carolina]]
Ochranowska bratrowska wosada (tež bratrowska jednota; Herrnhuter Brüdergemeine, husto tež  Unitas Fratrum) je z čěskeje reformacije pochadźace a oficielnje nadkonfesionelne křesćanske nabožinske hibanje, kotraž bu wot protestantizma a pozdźišeho pietizma wobwliwowana. Srjedźišćo swětadaloko rozšěrjeneho zhromadźenstwa je Ochranow (Herrnhut) w Hornjej Łužicy.
Z jara aktiwneho misionskeho dźěła Ochranowskich bratrow a sotrow kaž tež jich sydlišćow na cyłym swěće nastachu w zašłych lětstotkach wosady we wjele krajach. Dźensa ma bratrowska wosada cyłkownje wjace hač milion sobustawow. Najwjetša jednotliwa wosada nadeńdźe so w Tansaniji.
Stawizny
mini|Sydlišćo Herrnhaag w Hessenskej W běhu napřećiwneje reformacije w Čechach spočatk 18. lětstotka přińdźechu wot lěta 1722 Čěscy bratřa – přewažnje z Morawy – na kubło Nikolausa von Zinzendorfa w hornjołužiskich Batromjecach mjez Lubijom a Žitawu. Zwonka wjeski załožichu swoje nowe sydlišćo Ochranow. W lěće 1736 bu Zinzendorf ze Sakskeho kurwjerchowstwa wuhnaty a zasydli so w Hessenskej, hdźež załoži wjacore nowe wosady. Lěto pozdźišo wopušćichu někotři bratřa Ochranow a zasydlichu so blisko Berlina w nowej wjesce Rixdorf. 1738 slědowaše załoženje misionskeje stacije Genadental w Južnej Africe. W lěće 1742 załoži so Niska jako dalše Ochranowske sydlišćo w Hornjej Łužicy.
mini|Modlernja w Małym Wjelkowje Ochranow sta so z wuchadźišćom intensiwneho misionskeho dźěła w starym němskim mócnarstwje, Nižozemskej, Šwicarskej a Skandinawiskej. W běhu někotrych lět wuwiwaše so syć ze sobu zwjazanych bratrowskich wosadow. Hižo Zinzendorf sam běše jako prědar w Baltikumje, Jendźelskej, Sewjernej Americe kaž tež w Karibice po puću. K ćežišća pozdźišeje misiony słušachu na přikład Grönlandska, Surinamska, Južna Afrika a kónc 19. lětstotka tehdy pod němskim knjejstwom stejaca Tansanija.
Wot 1751 zetkawachu so serbscy přiwisnicy bratrowskeje wosady najprjedy w Ćichońcy na ryćerkuble hrabje z Gersdorffa. Krótko po tym staji Matej Dołhi swoje kubło a ležownosće w Małym Wjelkowje bratrowskej wosadźe k dispoziciji. W slědowacych lětdźesatkach natwarichu Ochranowčenjo tuž wosrjedź serbskich wjeskow nowu koloniju, kotraž sta so tež z wažnym centrumom serbskeho pismowstwa. 1757/58 natwari so modlernja, 1764 bratrownja, 1770 sotrownja, 1778 dom diaspory kaž tež holči a hólči wustaw. Wjetšina tutych twarjenjow je so hač do dźensnišeho w originalnym stawje zachowała. Na Małowjelkowskimaj wustawomaj dóstawaše tež wjele dźěći serbskeje wjesneje chudoby swoje wukubłanje. Někotři z nich, kaž na přikład Jan Awgust Měrćink, běchu pozdźišo jako misionarojo po puću.
Po smjerći Zinzendorfa přewza bratrowska wosada w lěće 1764 jeho Ochranowske kubło, kotrež słuži tež dźensa hišće jako hłowne stejišćo zjednoćenstwa. Ochranow je wot 1895 samostatna gmejna, kotrejž so w lěće 1929 měšćanske prawo spožči.
Organizacija
Ochranowska bratrowska wosada wobsteji ze 24 samostatnych cyrkwjow w štyrjoch prowincach (Afrika, Europa, Karibika a Łaćonska Amerika kaž tež Sewjerna Amerika). Tři běrtlki čłonow přisłuša afriskemu regionej, jenož 20.000 europskemu (2 %). Zastupjerjo wšěch prowincow so kóžde sydom lět na zhromadnej synodźe zetkawaja.
Klemens IX.
thumb|Bamž Klemens IX.
Klemens IX. (z byrgarskim mjenom Giulio Rospigliosi; * 28. wulkeho róžka 1600 w Pistoia; † 9. hodownika 1669 w Romje) bě italski duchowny, bamžowski nuncius (diplomat) w Španiskej wot lěta 1644, pod bamžom Aleksandrom VII. kardinalny statny sekretar a bu 20. smažnika 1667 w starobje 67 lět jako jeho naslědnik wuzwoleny za 237. bamža romsko-katolskeje cyrkwje. Wón bě wurjadnje woblubowany w romskej ludnosće.
Jemu slědowaše po jenož dwulětnym pontifikaće w lěće 1670 Emilio Altieri jako bamž Klemens X.
Rijeka
Rijeka [] (italsce a madźarsce Fiume; słowjensce Reka; němsce (zestarjene) St. Veit am Flaum (tež Pflaum); madźarsce něhdy tež Szentvit) je přistawne město při Kvarnerskim zaliwje w Chorwatskej. Mjeno město wotwodźuje so wot twjerdźizny a cyrkwje při rěce Rječina w dźensnišim měšćanskim dźělu Trsat (łaćonsce Flumen Sancti Viti) Chorwatsce, słowjenske a italske pomjenowanje woznamjeni serbsce rěka. Pomjenowanje Flaum w němskim mjenje wotwodźuje so wot łaćonskeho flumen (serbsce rěka).
W lěće 2020 je Rijeka hromadźe z irskim Galwayjom kulturna stolica Europy.
Bitola
Bitola je město w južnej Makedonskej a ma wokoło 80.000 wobydlerjow. Leži w Pelagoniji. Bitola je znata jako město konsulow, dokelž su tam jara husto w starych časach konsulojo z Francoskeje a druhich zapadnych statow byli. W bliskosći Bitoly so namaka stara rimska lokalita, Heraklea.
Slawsk
thumb|left Slawsk (,, , Heinrichswalde) je městačko w samym zapadźe Ruskeje federacije. Leži w europskim dźělu Ruskeje w Kaliningradskej oblasći a ma něhdźe štyri tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1292 załožiło a ma wot lěta 1946 měšćanske prawa. Hač do kónca Druheje swětoweje wójny słušeše k němskemu krajej Wuchodna Pruska.
Krydaty ćernjowc
Krydaty ćernjowc (Rubus spinacurva) je kerk ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Republika Karelska
thumb|left|Při [[Onjegaski jězor|Onjegaskim jězoru]] Republika Karelska ( a karelsce Karjala; Карелия) je awtonomna republika w sewjerozapadnej Ruskej. Leži při finskej hranicy mjez Pětrohrodom w juhu a Běłym morjom w sewjeru. W Karelskej namakatej so najwjetšej jězoraj Europy, Ladogaski a Onjegaski jězor. Stolica republiki je Pjetrozawodsk.
W lěće měješe Republika Karelska 0 wobydlerjow. 79 % wobydlerstwa su Rusojo.
Hamt Bórkowy
Hamt Bórkowy je braniborski hamt we wokrjesu Sprjewja-Nysa, kotryž je so w lěće 1992 wutworiło. Sydło zarjadnistwa su Bórkowy.
Wobsteji ze slědowacych šěsć gmejnow:
Hamt nadeńdźe so na sewjerozapadźe wokrjesa w Hornich Błótach.
Stepowa želbija
Stepowa želbija (Salvia nemorosa) je rostlina ze swójby cycawkowych rostlinow (Lamiaceae).
Wuherska želbija
Wuherska želbija (Salvia aethiopis) je rostlina ze swójby cycawkowych rostlinow (Lamiaceae).
Stepowa želbija
thumb|250px|[[Kwětnistwo]]
Wopis
Stepowa želbija je trajne zelo, kotrež docpěje wysokosć wot 30 hač 70 cm (1 m) a šěrokosć wot něhdźe 50 cm. Rostlina wonja rozrybowane aromatisce. Wutwori kupy.
Łopjena
Łopjena su na spódku wutrobojte. Delnje su za čas kćěwa zwjetša wotemrěte.
Kćenja
Kćěje wot junija hač julija. Módrolila, rědko róžojte abo běłe kćenja docpěja dołhosć wot 0,7 hač 1,5 cm a steja po dwěmaj hač po štyrjoch w hač do 20 mutličkach. Hornja hubka je šěroko serpikojta.
Stejnišćo
Rosće na połsuchich trawnikach, pućach, nasypach, drjebiznowych městnach a kromach kerčinow.
Rozšěrjenje
Rosće w Europje a centralnej Aziji rozšěrjena.
Wužiwanje
Rozdźělne plahowanske sorty so jako zahrodowe rostliny wužiwaja.
Ainaži
thumb|left|Muzej wohnjoweje wobory Ainaži (tradicionalne němske mjeno Haynasch, estisce tež Heinaste) je městačko na sewjeru Letiskeje, bjezposrědnje při estiskej hranicy.
Leži při Baltiskim morju něhdźe 120 kilometrow sewjernje Rigi.
Ma něhdźe tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1564 prěni raz naspomniło jako Haynasch a ma wot lěta 1926 měšćanske prawa.
Ýolöten
Ýolöten je oazowe město w Maryskej oblasći na juhu Turkmenistana. Je zarjadniske sydło Ýolötenskeho wobwoda.
Prutowy lenčk
Prutowy lenčk (Linaria spartea) je rostlina ze swójby putnikowych rostlinow (Plantaginaceae).
Ýolöten
Leži w Iolatanskej oazje pusćiny Karakum při rěce Murgab něhdźe 55 kilometrow juhowuchodnje wot města Mary.
Ma něhdźe 37 tysac wobydlerjow a ma wot lěta 1937 měšćanske prawa.
Prutowy lenčk
Po někotrych žórłach so je swójbje trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae) přirjaduje.
Čorny baćon
thumb|Jejko čorneho baćona (Ciconia nigra)
Čorny baćon (Ciconia nigra) je ptak ze swójby baćony (Ciconiidae).
Wopis
Čorny baćon je na hornim boku nabruń čorny a na delnim boku běły. Wón docpěwa wulkosć wot něhdźe 1 m. Jeho pysk je čerwjeny a noze stej čerwjenej. Wón je spłóšiwy.
Twari jeho hnězdo na wysokim štomje.
Žiwjenski rum a rozšěrjenje
Wustupuje w lěsach, we łučinach a w bahnach Eurazije a južneje Afriki. W Němskej předewšěm w Schleswigsko-Holsteinskej a Delnjej Sakskej wustupuje.
Apenninska połkupa
thumb|Appeninska połkupa ma formu [[škórnja|škórnje a potajkim je tež italsce mjenowana Lo Stivale – po słowje škórnja]] Appeninska połkupa je europska połkupa w Srjedźnym morju, jedna z třoch najwjetšich južnych europskich połkupow (druhej dwě stej Balkanska połkupa na wuchodźe a Pyrenejska połkupa na zapadźe).
Thiendorf
Thiendorf je sakska gmejna w sewjerowuchodźe Mišnjanskeho wokrjesa. Leži při Zwjazkowej awtodróze 13 a ma wokoło 3.700 wobydlerjow.
Dnja 1. januara 2016 bu susodna gmejna Tauscha zagmejnowana.
Apenninska połkupa
Na połkupje leža tři staty: Italska, San Marino a Vatikan. Połkupa mjezuje na wuchodźe z Jadranskim morjom, na juhu z Ioniskim morjom a na zapadźe z Tyrrenskim morjom.
Zwónčkata česnička
Zwónčkata česnička (Hyacinthoides hispanica) je rostlina ze swójby hyacintowych rostlinow (Hyacinthaceae).
Kolcowo (Oblasć Nowosibirsk)
thumb|left Kolcowo je sydlišćo měšćanskeho typa w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při juhowuchodnej kromje wulkoměsta Nowosibirsk w Nowosibirskej oblasći a ma něhdźe 14 tysac wobydlerjow.
Weinböhla
Weinböhla je sakska gmejna a statnje připóznate wočerstwjenišćo na juhu Mišnjanskeho wokrjesa. Leži wuchodnje Mišna a ma wokoło 10.000 wobydlerjow.
Kolcowo (Oblasć Nowosibirsk)
Sydlišćo je so w lěće 1979 załožiło a ma wot lěta 2003 měšćanske prawa.
Tuniki
Tuniki su wjes w Pólskej.
<br style="clear:both;" />
Kumanovo
Kumanovo je druhe najwjetše město w Makedonskej a leži blisko hłowneho města Skopje. Namaka so na sewjerje wot Skopje, w bliskosći hranicy ze Serbiskej. W Kumanovo bydli wokoło 100.000 wobydlerjow.
3. junija
3. junija abo '''3. smažnika''' je 154. dźeń gregorianiskeje protyki (155. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 211 dnjow hač do kónca lěta.
Narodniny
mini|upright=0.5|[[Jakub Nowak-Horjanski]]
Pjerjeswjet
thumb|left Pjerjeswjet je město ze 14.000 wobydlerjemi w ruskej oblasći Moskwa.
Leži při rěce Kunja něhdźe 80 kilometrow sewjerowuchodnje Moskwy.
Sydlišćo je so w lěće 1948 załožiło.
Rajčichinsk
Rajčichinsk ( Райчихинск) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w Sibirskej w Amurskej oblasći něhdźe 150 kilometrow wuchodnje Blagowešćenska.
Ma něhdźe 17 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1932 załožiło jako wjes Rajčicha ma wot lěta 1944 měšćanske prawa.
Kimjelčka
Kimjelčka (Carum carvi) je družina ze swójby wokołkowych rostlinow (Apiaceae). Druhe serbske mjena su kimjelca, kumjelca a korwejda.
Wopis
Kimjelčka je dwulětna rostlina, kotraž docpěje wysokosć wot 30 hač 80 cm.
Stołpik je rozrosćenje rozhałuzowany a hranity.
Łopjena
Łopjena su jednory hač dwójce pjerite ze šwižnymi pjeritymi łopješkami, kotrež docpěja šěrokosć wot 1 mm. Delnje bóčne pjera łopjena křiž wutworja.
Kćenja
Kćěje wot meje hač julija, ale často kćěje druhi raz wot awgusta hač septembra. Wokołki wobsteja z 8 hač 16 rozdźělnje dołho stołpikatych wokołkikow. Krónowe łopješka su wutrobojte, běłe abo róžojte a docpěja šěrokosć wot 2 hač 3 mm. Kćenja docpěja wulkosć wot 3 mm. Wokołki zwjetša nimaja přikrywne łopješka a su wósompruhojte hač šěsnaćepruhojte.
Peste Noire
thumb|Peste Noire Peste Noire je francoska alternatiwna black-metalowa hudźbna skupina, kotraž bu w lěće 2000 załožena.
Kimjelčka
Płody
Hižo njezrałe płody rozrybowane sylnje a aromatisce wonja. Rozpačny płód wobsteji ze zhibnjenych rjepikatych dźělnych płodow, je jejkojty a docpěje dołhosć wot 3 hač 4 mm.
Stejnišćo
Rosće na tučnych łukach, tučnych pastwach wosebite w horinach a pućnych kromach. Ma radšo hlinjane a běłohlinowe pódy.
Prawy tulpowc
Prawy tulpowc (Liriodendron tulipifera) je štom ze swójby lilijowcowych rostlinow (Magnoliaceae).
Kimjelčka
Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena.
Wužiće
Płody polěpša jako korjenina znjesliwosć wot kała a chlěba.
Pětrohród
Pětrohród (/Sankt-Peterburg, 1924–1991 /Leningrad) je milionowe město a samostatny federaciski subjekt Ruskeje. Z něhdźe 4,9 milionami wobydlerjow na 1431 km² je wone po wobydlerstwje druhe najwjetše město Ruskeje a štwórte najwjetše Europy. Pětrohród je kulturelne a ekonomiske srjedźišćo kraja a zarjadniske sydło Leningradskeje oblasće, ke kotrejž pak sam njesłuša.
Město leži w sewjerozapadźe Ruskeje při rěce Njewa, njedaloko jeje wuliwa do Finskeho zaliwa, něhdźe 650 kilometrow sewjerozapadnje Moskwy a 140 km zdalene wot estiskeje resp. 160 km wot finskeje hranicy.
Stawizny
Pětrohród załoži so w lěće 1703 wot carja Pětra I. a bě mjez 1712 a 1918 stolica ruskeho carstwa.
Twarske pomniki
Pětrohrod bě sydło ruskich carow. Město ma twarjenja baroka, klasicizma a historizma. Wažny twarski pomnik w Pětrohrodźe je zběrka wuměłstwa Eremitaža. left|thumb|Eremitaža w nocy
Suraž
thumb|left Suraž je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Brjansk. Ma něhdźe 11 tysac wobydlerjow.
Minnesota
je US-ameriski zwjazkowy stat, kotryž leži na sewjeru kraja při kanadiskej hranicy, wuchodnje Wulkich jězorow. Ma něhdźe 5,3 miliony wobydlerjow na 225.000 km² a je tuž jara rědko wobsydleny. Stolica je Saint Paul z 285.000 wobydlerjemi, najwjetše město pak Minneapolis (382.000 wob.). Něhdźe dwě třećinje wobydlerstwa stej w metropolowym teritoriju wokoło tuteju městow žiwej. Mjeno Minnesota pochadźa wot słowa Mnísota w rěči Dakota, kotrež ma woznam „jasna woda“.
Stat mjezuje z kanadiskimaj prowincomaj Manitoba a Ontario na sewjeru, z Wisconsinom na wuchodźe, z Iowu na juhu kaž tež z Južnej a Sewjernej Dakotu na zapadźe. Na juhowuchodźe twori Horni jězor přirodnu hranicu. Při jeho brjohach nadeńdźe so přistawne město Duluth.
přiwza so dnja 11. meje 1858 jako 32. stat do unije a ma přimjeno Land of 10.000 Lakes („Kraj 10.000 jězorow“).
Něhdźe 38 % wobydlerstwa je němskeho pochada, 32 % z nordiskich krajow (Norwegska, Šwedska, Danska), 12 % z Irskeje a jenož 6 % z Jendźelskeje.
Přimórski lenčk
Přimórski lenčk (Linaria odora) je rostlina ze swójby putnikowych rostlinow (Plantaginaceae).
Po někotrych žórłach so je swójbje trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae) přirjaduje.
Şatlyk
Şatlyk je oazowe městačko w Maryskej oblasći na juhu Turkmenistana.
Ma něhdźe sydom tysac wobydlerjow.
Mnichow
Mnichow ( München) je stolica zwjazkoweho kraja Bayerskeje a kulturelne kaž tež ekonomiske srjedźišćo južneje Němskeje. Z nimale 1,5 milionami wobydlerjow na 310 km² je wone po wobydlerjach najwjetše město zwjazkoweho kraja, třeće najwjetše Němskeje a dwanate najwjetše cyłeje Europskeje unije. Přez Mnichow běži rěka Isar.
Republika Komi
thumb|left|Rěka Telpos při kromje Urala Republika Komi (komisce Коми Республика; Республика Коми) je najwjetša awtonomna republika w europskim dźělu Ruskeje. Leži w samym sewjerowuchodźe kontinenta w zapadnym předkraju Urala. Jeje stolica je Syktywkar; dalše města su Workuta, Pečora, Sosnogorsk a Inta. Teritorij republiki je wjetši hač Němska a rědko wobsydleny. Komiske pralěsy su najwjetša pralěsna krajina cyłeje Europy.
W lěće měješe Republika Komi 0 wobydlerjow. Z nich běchu 62 % Rusojo a 22,5 % Komi.
Jasna česnička
Jasna česnička (Hyacinthoides non-scripta) je rostlina ze swójby hyacintowych rostlinow (Hyacinthaceae).
Wopisanje
Jasna česnička docpěwa wysokosć wot 15 hač 30 cm.
Kćěje wot apryla hač meje. Kćenja su módre a steja po štyrjoch hač po dwacećoch w kići. Zwónčkoja kćenjowa wobalka je na spódku zrosćena. Kćenjowe stołpiki su krótše hač nošne łopješka a před-łopješka.
Stejnišćo
Rosće w lisćowych lěsach a kerčinach.
Rozšěrjenje
Rostlina je w zapadnej a sewerozapadnej Němskej a zapadnej Europje rozšěrjena.
Taksonomija
Synonymy za Hyacinthoides non-scripta su: Endymion non-scriptus (L.) Garcke, Hyacinthus non-scriptus L. a Scilla non-scripta (L.) Hoffmanns. et Link
Jasna česnička wutwori z Zwónčkatej česničku (Hyacinthoides hispanica) morfologisce ćěžko wotmjezowamny a bjezwonjowy bastard Hyacinthoides hispanica × Hyacinthoides non-scripta = Hyacinthoides × massartiana Geerinck (Synonym: Hyacinthoides × variabilis P.D.Sell). Tutón hybrid je jara wariabelny w jeho přiznamjenjach, steji pak w jeho wutworjenju přiznamjenjow zwónčkatej česničce bliže. Kultiwowane a wodźiwjene rostliny často na tutym bastardźe bazuja.
Měrnica
Měrnica (Ballota) je ród ze swójby cycawkowych rostlinow (Lamiaceae).
Družiny
Eksistuje něhdźe 35 Ballota-družinow (wuběrk) :
Peter Tschentscher
mini|upright|Peter Tschentscher (2018)
Peter Tschentscher (* 20. januara 1966 w Bremenje) je němski lěkar a politikar (SPD). Wón je wot 28. měrca 2018 Prěni měšćanosta Swobodneho a hansoweho města Hamburga a bě do toho wot 2011 do 2018 finančny senator w kabinetomaj Olafa Scholza.
Tschentscher je doktor mediciny a dźěłaše wot 1994 do 2006 jako asistencny lěkar we wobłukach laboratorijoweje mediciny, nutřkowneje mediciny, transfuziskeje mediciny a mediciniskeje mikrobiologije. 2008 spožči jemu mediciniska fakulta Hamburgskeje uniwersity habilitaciju.
Wón je ewangelski, woženjeny a ma dorosćeneho syna. W lěće 1989 zastupi do SPD a wot 2008 je čłon Hamburgskeho měšćanskeho parlamenta.
Wšědny bananowc
Wšědny bananowc (Musa paradisiaca, Musa x paradisiaca var. sapientum) je štom ze swójby bananowych rostlinow (Musaceae). Dalšej serbskej mjenje stej rajska figa, mučna banana. Płód je banana.
Karliwka
thumb|left
Mała Boršć
Mała Boršć ( Kleinförstchen) je wjes w srjedźišću hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słuša wot lěta 1974 ke gmejnje Hodźij a leži w hornjołužiskich honach 213 m nad mórskej hładźinu zapadnje Budyšina. Hač do lěta 1974 bě samostatna gmejna z Dźiwoćicami, Praskowom a Třomi Hwězdami jako wjesne dźěle. Wot lěta 1934 přisłušeše tež Hornja Boršć Małoboršćanskej gmejnje.
Karliwka
Karliwka je město w Poltawskej oblasći na Ukrainje. Leži při rěce Orčyk něhdźe 60 kilometrow juhowuchodnje Poltawy.
Mała Boršć
Susodne wjeski su Nowe Błohašecy a Tři Hwězdy na sewjeru, Hornja Boršć na sewjerowuchodźe, Dźiwoćicy na juhu a Praskow na sewjerozapadźe.
Stawizny
mini|left|Něhdyši knježi dom w Małej Boršći Prěnje historiske naspomnjenje jako Parvum Forschin (parvum = „małe“) je z lěta 1374 abo 1382. Znajmjeńša z 15. lětstotka bě wjes tež knježe sydło.
Karliwka
Ma něhdźe 15 tysac wobydlerjow.
Mała Boršć
Stawizny
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 135 wobydlerjow, mjez nimi 115 Serbow (85 %). Křesćanscy Małoboršćenjo su přewažnje protestanća, kiž přisłušeja Hodźijskej wosadźe.
Karliwka
Sydlišćo je so w lěće 1731 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1957 měšćanske prawa.
Mała Boršć
Wosobiny
mini|center|upright=1.6|Powětrowy wobraz Małeje Boršće
Justin Raimondo
Justin Raimondo (* 18. nowembra 1951) je ameriski konserwatiwny a pacifistiski politiski aktiwist, politikar a publicist.
1648
1648 bě přestupne lěto z 366 dnjemi.
Wülknitz
Wülknitz je sakska gmejna w sewjeru Mišnjanskeho wokrjesa. Leži sewjerowuchodnje Ryzawy a ma wokoło 1.700 wobydlerjow.
Gmejna słuša k zarjadniskemu zwjazkej Röderaue-Wülknitz. Městnostne mjeno pochadźa wot serbskeho słowa „wjelk“.
2. junija
2. junija abo '''2. smažnika''' je 153. dźeń gregorianiskeje protyki (154. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 212 dnjow hač do kónca lěta.
Hilžbjeta II.
thumb|Kralowna Hilžbjeta II. w lěće 2015
Sofia Rotaru
Sofia Rotaru (* 7. awgusta 1947 w Maršincy, Novoselickij Rajon, Oblast Černovicy, Ukraina - jako Sofia Michailovna Jevdokimenko-Rotaru) je ruska, ukrainska, moldawska a (bywša) sowjetska spěwarka, dźiwadźelnica a rejwarka.
Hilžbjeta II.
Hilžbjeta II. (jendźelsce Elizabeth II.; * 21. apryla 1926 w Mayfair, London jako HRH (Her Royal Highness) Princess Elizabeth Alexandra Mary of York, † 8. septembra 2022 na Balmoral Castle w Šotiskej) bě wot 1952 hač do swojeje smjerće kralowna Zjednoćeneho kralestwa Wulkobritaniskeje a Sewjerneje Irskeje, hłowa Commonwealtha a tuž tež oficielny statny hłowa Antiguwy a Barbudy, Awstralskeje, Bahamow, Barbadosa, Beliza, Grenady, Jamaiki, Kanady, Nowoseelandskeje, Papuwa-Noweje Gineje, Salomonow, St. Kittsa a Nevisa, St. Lucije, St. Vincenta a Grenadinow a Tuvaluwa. Wona bě hłowa Anglikanskeje cyrkwje a „zakitowarka wěry“. Wona pochadźeše z rodu Windsor a bě najstarša dźowka krala Jurja VI. a Elizabeth Bowes-Lyon.
Sofia Rotaru
Singles
1976: Twoja lubosć
Himačal Pradeš
thumb|Himačal Pradeš w Indiskej
2004
2004 bě přestupne lěto z 366 dnjemi.
Hilžbjeta II.
Dnja 6. februara 1952, na smjertnym dnju swojeho nana Jurja VI., bu proklamowana za kralownu. Oficialnje krónowana bu dnja 2. junija 1953 w Londonskej Westminster Abbey.
Himačal Pradeš
Himačal Pradeš (Hindi: हिमाचल प्रदेश, Himachal Pradesh, po słowje: „Kraj Himalaje“) je zwjazkowy stat Indiskeje. Ma 6,7 milionow wobydlerjow a přestrjeń 55.673 km², potajkim 120 wobydlerjow na kwadratnym kilometru. Statna stolica je Shimla. Himačal Pradeš ma Hindišćinu jako jeničku zarjadnisku rěč, ale tam so tež Pandźabi (6,0%) rěči.
Hilžbjeta II.
Hilžbjeta II. měješe z mandźelskim Princom Philipom Mountbattenom třoch synow – Charlesa (* 1948), Andrewa (* 1960) a Edwarda (* 1964) – a dźowku Anne (* 1950).
Himačal Pradeš
Stat leži w Himalaji a mjezuje z Dźamu a Kašmirom na sewjeru, Chinu na wuchodźe, Utarančalom na juhowuchodźe, Harjanu na juhu a Pandźabom na zapadźe. W zwjazkowym staće so tež McLeodGanj, sydło Dalai Lama, namaka.
Protwino
Leži při rěce Protwa něhdźe 100 kilometrow juhowuchodnje Moskwy.
Sydlišćo je so w lěće 1960 załožiło a ma wot lěta 1989 měšćanske prawa.
Pyšny lenčk
Pyšny lenčk (Linaria bipartia) je rostlina ze swójby putnikowych rostlinow (Plantaginaceae).
Kaponica
Kaponica ( Hahnenberg) je jeničke naspomnjenja hódne wuhorjenje w hornjołužiskej nižinje mjez Budyšinom a Wojerecami. Leži na teritoriju Radworskeje gmejny mjez Psowjemi a Łupoju a je 200 metrow wysoka, to rěka 40 metrow wyša hač ju wobdawaca nižina. Wokoło Kaponicy namaka so jedyn z najwjetšich zwisowacych lěsow Hornjeje Łužicy (15 km²). Wokoło lěsa nadeńdu so wjeski Jeńšecy, Psowje, Droby, Łomsk, Łupjanska Dubrawka, Holešowska Dubrawka a Nowa Wjes.
Pyšny lenčk
Po někotrych žórłach so je swójbje trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae) přirjaduje.
Ingolstadt
Ingolstadt je bjezwokrjesne němske wulkoměsto při Dunaju wosrjedź Bayerskeje. Ma něhdźe 130.000 wobydlerjow a nadeńdźe so 70 kilometrow sewjernje Mnichowa a 80 kilometrow južnje Nürnberga w Hornjej Bayerskej. Jedna so wo druhe najwjetše město Hornjeje Bayerskeje a pjate najwjetše cyłeho zwjazkoweho kraja. Je hakle wot lěta 1989 z wulkoměstom, płaći jako jedne z najspěšnišo rosćacych němskich městow a je znaty předewšěm jako sydło awtoweho koncerna BMW.
Kaponica
Na „wjeršku“ hory steji wobkedźbowanska wěža, kotraž njeje zjawnosći přistupna a słuži wohnjoškitej. Wulke łožišća šćerka wučinja hospodarski faktor za wokolinu.
Ingolstadt
Měšćanski teritorij leži na woběmaj brjohomaj Dunaja w šěrokej žłobinje. Dunajski łućinowy lěs saha na wuchodźe hač do města.
Stawizny
Město je so hižo w lěće 806 k prěnjemu razej naspomniło we wopismje Korle Wulkeho, dósta pak hakle wokoło 1250 měšćanske prawa. W lěće 1472 bu ze sydłom prěnjeje bayerskeje uniwersity, kiž sta so pozdźišo ze srjedźišćom katolskeje přećiworeformacije. 1776 załoži so tu swětadaloko znaty rjad Illuminatow.
Wosobiny
K najznaćišim wosobinam z Ingolstadta słušataj Adam Weishaupt (załožer rjada Illuminatow; 1748–1830) a bayerski ministerski prezident Horst Seehofer (* 1949).
Swjaty Naum
Swjaty Naum je:
Świnoujście
Świnoujście (do 1945 Swinemünde) je město na samym sewjerozapadźe Pólskeje, blisko wuliwa Wódry do Baltiskeho morja. Leži w zapadopomorskim wojewódstwje.
Tetovo
Tetovo ( Тетово, Tetova/Tetovë,  Kalkandelen) je město z něhdźe 90.000 wobydlerjemi na sewjerozapadźe Sewjerneje Makedonskeje blisko horin Šar Planina a je přez rěku Pena rozdźělene. Tetovo ma přestrjeń wot 1.080 km².
Město je stejišćo dweju uniwersitow, Statneje uniwersity Tetovo a mjezynarodneje Juhowuchodneje uniwersity. Tetovo je najwjetše makedonske město ze zwjetša albanskim wobydlerstwom a sydło wjele albanskich institucijow, čehoždla płaći jako stolica makedonskich Albanjanow.
Mała Praha
Mała Praha ( Kleinpraga) je małe sydlišćo w srjedźišću hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słuša wot lěta 1994 ke gmejnje Hodźij a leži 221 m nad mórskej hładźinu njedaloko statneje dróhi 111 (Biskopicy–Budyšin). Bě ze starodawna wjesny dźěl Njezdašec a přisłušeše z lěta 1936 Koblicam.
Björk
Björk (* 21. nowembra 1965 w Reykjavíku jako Björk Guðmundsdóttir) je islandska spěwarka.
Mała Praha
Prěnje historiske naspomnjenje jako Podmaklicz je z lěta 1377. Mjeno Prage so prěni raz w lěće 1566 w zapisach pokazuje. Njedaloko wsy so zbytki stareje dróhi wot Hodźija do Mišna namakaja.
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 37 wobydlerjow, kiž běchu bjez wuwzaća serbscy.
mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Małeje Prahi
Semiluki
thumb|left
Kosiw
thumb|left
Kosiw (, Kosów, Kosów Pokucki abo Kosów Huculski) je město w Iwanofrankiwskej oblasći na zapadźe Ukrainy. Leži w historiskej Huculskej něhdźe 90 kilometrow južnje Iwano-Frankiwska.
Semiluki
Semiluki je město w juhoruskej oblasći Woronjež. Je zarjadniske sydło Semilukskeho rajona.
Kosiw
Ma něhdźe wósom tysac wobydlerjow.
Semiluki
Leži dźesać kilometrow zapadnje Woronježa při prawym boku rěki Dona.
Kosiw
Sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 1424 a bě tehdy wobsydlene wot Huculow. 1654 dósta měšćanske prawa a wot 1775 słušeše do rakusko-wuherskeho kraja Galiciskeje. Po Prěnjej swětowej wójnje přeńdźe do Pólskeje, hdźež bě dźěl Stanisławskeho wójwodstwa. W Druhej swětowej wójnje bě najprjedy wot Sowjetskeho zwjazka a wot 1941 wot Němskeje wobsadźene.
W Kosiwje nadeńdźe so jedne z najhorcyšich termalnych žórłow Europy.
Semiluki
Ma něhdźe 26 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1615 załožiło a ma wot lěta 1954 měšćanske prawa.
Hórki
Hórki ( Horka) su hornjołužiska wjes w srjedźišću Budyskeho wokrjesa. Z lěta 1974 słušeja ke gmejnje Chrósćicy. Wjetšina wobydlerjow ma serbšćinu jako maćeršćinu.
Swobodnyj
thumb|left Swobodnyj ( Свободный, do 1917 – Aleksejewsk/ Алексеевск) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w Sibirskej w Amurskej oblasći něhdźe 140 kilometrow sewjernje Blagowešćenska.
Hórki
Geografija
Wjes namaka so tři kilometry sewjernje Chrósćic na wuchodnym boku něhdźe 200 metrow wysokeho hórskeho hrjebjenja, wuběžka Chróšćanskeje Šibjeńcy, zwotkelž pochadźa tež wjesne mjeno. W mokrej Hórčanskej wužłobinje wužórli so Dobroščanska rěčka, kotraž běži do sewjerneho směra a wuliwa so pola Kulowa do Čorneho Halštrowa. Wjesne hona maja přestrjeń wot 2,51 km².
Swobodnyj
Ma něhdźe 54 tysac wobydlerjow.
Hórki
Geografija
Susodne wjeski su Dobrošicy na sewjerowuchodźe, Jaseńca na juhowuchodźe, Chrósćicy na juhu a Worklecy kaž tež Nowa Wjeska na zapadźe.
Swobodnyj
Sydlišćo je so w lěće 1912 załožiło.
Hórki
Geografija
mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Hórkow
Stawizny
Sydlišćo naspomni so prěni raz najskerje w klóštrowym registru lětow 1374/82 jako Hannos Harke. W blišej wokolinje namakaja so wjacore skały, z kotrychž wudobywachu wot 1812 łužiski granodiorit. Poslednja skała zawrě so w lěće 1983 a je dźensa nurjenski rewěr.
Wot 1931 do 1993 mějachu w Hórkach swójsku zakładnu šulu. W 1960tych lětach nastachu sewjernje wsy koparski stadion, hosćenc a kehelnja. Wojerski pomnik wosrjedź wsy bu w lěće 1933 postajeny a 1993 wobnowjeny.
Wobydlerstwo
W lěće 1925 bě mjez 209 wobydlerjemi 195 katolskich. Katolscy wěriwi słušeja ze starodawna ke Chróšćanskej wosadźe, ewangelscy chodźa do Smječkec.
4. junija
4. junija abo '''4. smažnika''' je 155. dźeń gregorianiskeje protyki (156. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 210 dnjow hač do kónca lěta.
Sowjetsk
thumb|left thumb|left
1872
1872 bě přestupne lěto z 366 dnjemi.
Narodniny
thumb|Roald Amundsen
Sowjetsk
Sowjetsk (,, , Tilsit) je město w europskim dźělu Ruskeje. Leži na sewjeru Kaliningradskeje oblasće při lěwym brjoze Njemena, kotryž tworja tule hranicu z Litawskej. Ma něhdźe 41 tysac wobydlerjow. Sydlišćo je so w lěće 1385 załožiło a ma wot lěta 1552 měšćanske prawa. Hač do kónca Druheje swětoweje wójny słušeše jako Tilsit k Wuchodnej Pruskej.
Třiłopješkaty kózlik
Třiłopješkaty kózlik (Menyanthes trifoliata) je rostlina ze swójby kózlikowych rostlinow (Menyanthaceae). Dalše serbske mjeno je hórki dźećel.
Wopis
Třiłopješkaty kózlik je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 15 hač 30 cm.