cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wokołkata łyšćica
Wokołkata łyšćica (Gypsophila fastigiata) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Lěpjenk
Lěpjenk (Silene) je ród ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Drobna łyšćica
Drobna łyšćica (Gypsophila muralis) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Wopis
Drobna łyšćica je jednolětna rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 4 hač 25cm.
Łopjena su přećiwostejne a docpěwa dołhosć wot 2cm.
Kćěje wot junija hač oktobra. Rostlina njese hač do 100 kćenjow. Kronowe łopješka su prědku tróšku zažłobjene.
Stejnišćo
Rosće na wotewrjenej, njewapnojtej podźe w rólnych brózdach, na ladach, brjohach a přirowach.
Francoski lěpjenk
Francoski lěpjenk je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow łaćonsce: Silene gallica, Caryophyllaceae).
Pjerkojta kukelička
Pjerkojta kukelička (Lychnis flos-cuculi, syn. Silene flos-cuculi) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Wopis
Pjerkojta kukelička je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 30 hač 80 cm. Rostlina je nimale naha.
Kćenja
Kćěje wot meje hač julija. Hač do 30 e|kćenjow steji w widlicatych kwětnistwach. Krónowe łopješka při póžěradłowym zachodźe njesu dwudźělnu šupiznu a su hłuboko štyridźělne a maja šwižne kónčki.
Stejnišćo
Rosće na tučnych łukach, bahnowych a łuhojtych łukach. Preferuje mokre abo włóžne, wutkate pódy.
Kretaski lěpjenk
Kretaski lěpjenk je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow łaćonsce: Silene cretica, Caryophyllaceae).
Lenowy lěpjenk
Lenowy lěpjenk je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow łaćonsce: Silene linicola, Caryophyllaceae).
Hajowy lěpjenk
Hajowy lěpjenk je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow łaćonsce: Silene nemoralis, Caryophyllaceae).
Italski lěpjenk
Italski lěpjenk je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow łaćonsce: Silene italica, Caryophyllaceae).
Kuši lěpjenk
Kuši lěpjenk je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow łaćonsce: Silene acaulis, Caryophyllaceae).
Elista
thumb|left thumb|right
Elista je město z něhdźe 100.000 wobydlerjemi w juhu Ruskeje, kotrež je zdobom stolica Kalmykskeje republiki. Leži něhdźe 1200 kilometrow južnje wot Moskwy.
Wono namaka so na zapadźe dźělneje republiki w stepje Jergenijowych hórkow mjez Wolgogradom w sewjeru a Kaspiskim morjom w juhu.
Stawizny
Dźensniše sydlišćo je so hakle w lěće 1865 załožiło a ma wot lěta 1930 měšćanske prawa.
Bołharjo
Bołharjo (bołharsce Българи) su južnosłowjanski lud, kotryž je předewšěm w Bołharskej žiwy. Přispomnjenja hódne bołharske mjeńšiny eksistuja tež w susodnych krajach, na přikład w Serbiskej a Rumunskej.
Woni su přewažnje ortodoksni křesćenjo, zdźěla (předewšěm w rumunskim Banaće) pak tež katolikojo.
Chorwaća
Chorwaća (chorwatsce Hrvati) su južnosłowjanski lud, kotryž je předewšěm w Chorwatskej, Bosniskej a Hercegowinje a Serbiskej domoródny. Přispomnjenja hódne chorwatske mjeńšiny eksistuja tež w Awstriskej (Hrodowscy Chorwaća) a Italskej (Molise). Chorwaća rěča zwjetša chorwatsce a rozumja so rěčnje bjeze wšeho ze susodnymi južnymi Serbami a Bosničanami. Wjetšina Chorwatow je katolska.
Woni su předewšěm w slědowacych krajach žiwi:
Kudźelkojty lěpjenk
Kudźelkojty lěpjenk je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow łaćonsce: Silene italica, Caryophyllaceae).
Naduty lěpjenk
Naduty lěpjenk je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow łaćonsce: Silene vulgaris, Caryophyllaceae).
Lěpjacy kobjelkač
Lěpjacy kobjelkač je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow łaćonsce: Silene viscosa, Caryophyllaceae).
Wšědna kukel
Wšědna kukel (Agrostemma githago) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Wopis
Wšědna kukel je cybaće šěropjelsćojta, spěšnje rosćaca jednolětna rostlina, kotraž docpěje wysokosć wot 30 hač do 100 cm. Wona je lědma rozhałuzowana.
Přećiwostejne łopjena su linealne-lancetojte a šěro-kosmate.
Kćenja a symjenja
Kćěje wot junija hač do julija (wot julija hač do oktobra). Kćenja maja formu lika a sedźa po jednym na dołhich, kosmatych stołpikach. Keluškowe łopješka su k zwónčkej zrosćene a njesu dołhe kónčki. Króna je purpurowa, docpěje šěrokosć wot 3 hač do 5 cm a so wot keluškowych kónčki přesahuje. Małke symjenja su brune a jědojte.
Stejnišćo
Rosće na žitnych rolach, na ladach, na pućnych kromach a wobkromach.
Tatarski lěpjenk
Tatarski lěpjenk je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow łaćonsce: Silene tatarica, Caryophyllaceae).
Zahrodny lěpjenk
Zahrodny lěpjenk je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow łaćonsce: Silene armeria, Caryophyllaceae).
Zelenojty lěpjenk
Zelenojty lěpjenk (Silene chlorantha) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae ).
Čapajew (Film)
Čapajew (rusce Чапаев) je sowjetski film pod režiju bratrow Sergej a Georgij Wasiljew. Film, wozjewjeny w Sowjetskim zwjazku 7. nowembra 1934, je rjekej Ruskeje byrgarskeje wójny Čapajew wěnowany.
Widličkaty lěpjenk
Wopisanje
Widličkaty lěpjenk ma widłate kwětnistwo, kotrež wobsahuje jedne srjedźnej kćenje a dwě bóčnej hałuzy z nutř wobroćenymi kćenjemi.
Pružnica
Pružnica je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow łaćonsce: Silene pusilla, Caryophyllaceae). Dalše serbske mjeno je pružnička.
Widličkaty lěpjenk
Wopisanje
Stołpik] njeje lěpjaty.
Čapajew (Film)
Myta
Na I. Moskowskim kinowym festiwalu w lěće 1935 wuznamjeni jury pod wjednistwom Sergeja Eisensteina tworićelow filma z prěnim mytom.
Jako "Best Foreign Film" bu wón w lěće 1935 přez US National Board of Review 1935 wuznamjenjeny. W lěće 1937 dósta Grand Prix na Pariskim swětowym wustajenju.
Recepciske stawizny
left|250px W kino "Saturn" běžeše tutón film přez dwě lěće kóždy dźeń, štož je rekord w stawiznach kinowstwa.
Do dźensnišeho je film jara popularny w Ruskej, někotre rěčne wobroty z filma su so stali z "skřidlenymi słowami". Hłowni rjekojo filma – Čapajew, jeho adjutant Petjka a třělča mašinskeje třělby Anna – su předmjet mnoholičbnych anekdotow.
W ruskim kinowym wuměłstwje so aluzije a direktne pokazy na film "Čapajew" namakaja. Dźěćacy film, na přikład, jedna wo kinowym wopyće pioněrskeje skupiny, pokazuje emocije dźěći při wobhladowanju filma "Čapajew", kaž wone chcedźa mrějacemu rjekej pomhać.
Mydlica
Mydlica (Saponaria) je ród ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Družiny (wuběrk)
W srjedźnej Europje sćěhowace družiny wustupuja:
Čerwjeny kobjelkač
Čerwjeny kobjelkač (Silene dioica) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Wopisanje
Čerwjeny kobjelkač je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 30 hač do 90 cm. Rostlina je wotstejo kosmata.
Běły lěpjenk
Běły lěpjenk (Silene latifolia) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Wopisanje
Běły lěpjenk je trajne zelo, kotrež docpěje wysokosć wot 30 hač do 120 cm. Rostlina njese pak muske pak žónske kćenja.
Čerwjeny kobjelkač
Kćenja
Kćenja su wodnjo a w nocy wočinjene.
Běły lěpjenk
Wopisanje
Korjeń je rěpojty a wobsahuje saponiny.
Čerwjeny kobjelkač
Płody
Zubki płodoweje kapsle su won zawite.
Běły lěpjenk
Wopisanje
Stołpik je kosmaty.
Přećiwostejne łopjena su lancetojte.
Čerwjeny kobjelkač
Stejnišćo
Rosće na włóžnych łukach a w swětłych lěsach. Preferuje wutkate a bazowe, čumpate pódy.
Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena.
Běły lěpjenk
Kćenja
Kćěje wot meje hač awgusta (wot junija hač do septembra). Jednosplažne kćenja docpěja wulkosć wot 1,5 hač 2 cm a steja w pakićach. Žónske kćenja maja brjuchaty keluch, mjeztym zo muske kćenja maja cylindriski keluch. Krónowe łopješka su dwustołpowe a njesu na póžěrku šupiznu. Keluškowa rołka docpěwa dołhosć wot 18 hač 25 mm.
Wodnjo wupadaja kćenja zwjadłe, ale su wot pózdnjeho popołdnja hač do ranja wočinjene a intensiwnje wonjeja a so wot nócnych mjetelow wopytuja.
Płody
Zubki płodoweje kapsle zrunane steja.
Stejnišćo
Rosće na pućach a na rolach, na drjebiznowych městnach a na železniskich nasypach. Ma radšo po prawym měrje suche, wutkate a bazowe pódy.
Běły myšonc
Běły myšonc je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow łaćonsce: Minuartia hybrida, Caryophyllaceae).
Lěpjacy myšonc
Lěpjacy myšonc je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow łaćonsce: Minuartia viscosa, Caryophyllaceae).
Mólički myšonc
Mólički myšonc je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow łaćonsce: Minuartia sedoides, Caryophyllaceae).
Skalny lěpjenk
Skalny lěpjenk (Silene rupestris) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Wopisanje
thumb|left|Skalny lěpjenk Skalny lěpjenk je naha rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 10 hač 25 cm.
Łopjena su jejkojće-lancetojte, wótre, sedźace a namódreń zelene.
Kćěje wot julija hač awgusta. Běłe hač róžojtočerwjene kćenja steja w widlicojće rozhałuzowanym kwětnistwje. Krónowe łopješka su dwójce tak dołhe kaž blědozelene, tupje zubate keluškowe łopješka.
Stejnišćo
Rosće na suchich, kamjentnych, małowapnitych zwisach.
Rozšěrjenje
Rostlina je w horinach Europy rozšěrjena.
Rakuski myšonc
Rakuski myšonc je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow łaćonsce: Minuartia austriaca, Caryophyllaceae).
Runy myšonc
Runy myšonc je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow łaćonsce: Minuartia stricta, Caryophyllaceae).
Nalětni myšonc
Nalětni myšonc je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow łaćonsce: Minuartia verna, Caryophyllaceae).
Mozilla Firefox Mobile
Mozilla Firefox Mobile je swobodny webwobhladowak projekta Mozilla za mobilne kónčne graty, kaž na př. PDA, mobilne telefony abo MID. Jenički dźěłowy system, kotryž so podpěruje, je Android.
Kodowe mjeno za Firefox Mobile je Fennec, jendźelske a francoske pomjenowanje za pusćinowu lišku Fenek. Firefox Mobile za Maemo 1.0 Beta 5 je w lěće 2009 prěnja wersija wobhladowaka była, kotraž oficielne mjeno a logo Firefox měješe.
Funkcionalnosć
Firefox Mobile so na zakładźe Mozilla Firefox wuwiwa, ma wšak swójski wužiwarski powjerch. Tón je na specielne zamóžnosće (na přikład dótknjenske wobrazowki) kaž tež na wobmjezowanja (małe wobrazowki) tuteje gratoweje klasy přiměrjeny.
Puckojty myšonc
Puckojty myšonc je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow łaćonsce: Minuartia cherlerioides, Caryophyllaceae).
Mozilla Firefox Mobile
Funkcionalnosć
Firefox Mobile skići funkcije kaž rajtarki, gesty dótknjenskeje wobrazowki, blokowanje wuskakowacych woknow a zrjadowak hesłow. Wobjim programa hodźi so z přidatkami rozšěrić.
Aktualne platformy
Wersija za Android je wot 29. měrca 2011 wozjewjeneje wersije 4.0 Firefox Mobile dóstać. Z wersiju 14 je so XUL-powjerch přez powjerch Android narunał, zo byštej so potrjeba składa a nabiwanski čas pomjeńšiłoj. Z wersiju 31 je so zdobom podpěra za Android 2.2 skónčiła.
Wot wersije 37.0, kotraž je so 31. měrca 2015 wozjewiła, steji Mozilla Firefox Mobile tež z hornjoserbskim a delnjoserbskim wužiwarskim powjerchom k dispoziciji, ale jenož za graty z Android 5.0 a wyše, dokelž hakle Android 5 třipismikowe rěčne kody podpěruje.
Prjedy podpěrane platformy
Maemo / MeeGo
Na spočatku je Firefox Mobile jenož za internetne tablety Nokia N800 a N810 dóstać. W februaru 2009 je so potom prěnja alfawersija za HTC Touch Pro wozjewiła.
Prěnja stabilna wersija je so 28. januara 2010 za smartfon N900 wozjewiła. Wužiwanje na tabletomaj N800 a N810 je tež móžno było, njeje so wšak doporučiło. W MeeGo, to je naslědnik Maemo, měješe Firefox Mobile standardny wobhladowak za smartfony być.
Mozilla je mjeztym wuwiće za Maemo a MeeGo zastajił, poslednja wozjewjena wersija je Firefox Mobile 7 był.
Čećikaty myšonc
mini|Kćenje Čećikaty myšonc (Minuartia rubra) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Seršćowy myšonc
Seršćowy myšonc je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow łaćonsce: Minuartia setaceae, Caryophyllaceae).
Mozilla Firefox Mobile
Prjedy podpěrane platformy
22. februara 2010 je so štwórta alfawersija Firefox za Windows Mobile (Fennec) wozjewiła. Ale 22. měrca 2010 je so připowědźiło, zo so wuwiwanje za Windows Mobile zastaja. Tutón krok je so z tym wopodstatnił, zo Microsoft za Windows Phone 7, to je naslědnik Windows Mobile, graty za wuwiwanje natiwnych nałoženjow k dispozicji njestaja.
Druhe platformy
Hačrunjež Firefox Mobile je na mobilne kónčne graty wusměrjeny, su so na spočatku prawidłownje wersije za desktopowe dźěłowe systemy Linux, OS X a Windows wozjewili, zo bychu wuwiwarjam a přełožowarjam bjez podpěraneho mobilneho grata wuwiwanje přidatkow atd. zmóžnili. Nowše wersije dyrbja so za tute systemy samostatnje kompilować.
Skalny myšonc
Skalny myšonc je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow łaćonsce: Minuartia rupestris, Caryophyllaceae).
Cančkata nalika
Cančkata nalika (Dianthus plumarius) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae). Dalše serbske mjeno je pjerjanka.
Chinska nalika
Chinska nalika (Dianthus chinensis) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Myšonc
Systematika
Rodowe mjeno Minuartia bu w lěće 1753 wot Carl von Linné w Species Plantarum, 1, S. 89-90 najprjedy wotzjewjene. Typusowa družina je Minuartia dichotoma L.. Synonymy za Minuartia L. su Alsinanthe (Fenzl) Rchb., Alsine Gaertn., Alsinopsis Small, Greniera J.Gay, Hymenella Moc. & Sessé, Lidia Á.Löve & D.Löve, Minuopsis W.A.Weber, Porsildia Á.Löve & D.Löve, Queria L., Rhodalsine J.Gay, Selleola Urb., Tryphane Rchb., Wierzbickia Rchb.. Ród Minuartia słuŝa k tribusej Alsineae w podswójbje Alsinoideae znutřka swójbje Caryophyllaceae. Rodowe mjeno Minuartia česći španiskeho lěkarja a botanikarja Juan Minuart (1693–1768).
Nalika
Nalika (Dianthus) je ród ze swójby  nalikowych rostlinow  (Caryophyllaceae).
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Jednodomna rostlina
Jednodomna rostlina je rostlina z muskimi a žónskimi kćenjemi na samsnej rostlinje.
Japanska nalika
Japanska nalika (Dianthus japonicus) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Lěsna nalika
Lěsna nalika (Dianthus seguieri) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Dwudomna rostlina
Přikłady za dwudomne rostliny su:
Wisaty lěpjenk
Wisaty lěpjenk (Silene nutans) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Wopisanje
Wisaty lěpjenk je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 30 hač 50 cm. Rostlina ma njekćějacu łopjenowu rozetu.
Stołpik je horjeka lěpjaty.
Łopjena su přećiwostejne, mjechko kosmate, při čimž delnje su łopatkojte a hornje su lancetojte.
Kćěje wot meje hač awgusta. Nygace kćenja steja w štyri hač pjeć skupinach w kwětnistwje. Pjeć běłych krónowych łopješkow je hłuboko dwustołpowe a wodnjo zawite, tak zo kćenja wupadaja kaž zwjadłe. Ale w nocy krónowe łopješka su rozšěrjene a kćenja hyacintojće wonjeja. Keluch docpěwa dołhosć wot 9 hač 12 mm a je žałzojće kosmaty. Keluškowe zubki su jednu třećinu tak dołhe kaž keluškowa rołka.
Kćenja so wot nócnych mjetelow wopytaja.
Stejnišćo
Rosće na skałach, wapnowych suchich trawnikach, lěsnych kromach a w swětłych kerčinach. Preferuje kamjentne a pěskojte pódy.
Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena.
David Irving
David John Cawdell Irving (* 24. měrca 1938 w Brentwoodźe) je kontrowersny jendźelski historikar, kotryž zaprěwa holocaust. Znaty je tež přez knihu wo lětarskich nadpadach na Drježdźany. Irving bu we wšelakorych statach wotsudźeny.
Serbske rěčne pomniki
Za serbšćinu je poměrnje mało rěčnych pomnikow dokładźenych, štož ma wšelake, wosebje socialne přičiny. Nimo drobnych glosow z 12. lětstotka (Magdeburgske glosy) namakamy zachowane serbske rěčne pomniki hłownje wot 16. lětstotka.
Čerwjenožołty šćedrjenc
Čerwjenožołty šćedrjenc (Cytisus scoparius forma andreanus) je rostlina ze swójby łušćinowcow.
Arabska šlinčina
Arabska šlinčina (Medicago arabica) je rostlina ze swójby łušćinowcow.
Smužkaty šćedrjenc
Smužkaty šćedrjenc (Cytisus striatus) je rostlina ze swójby łušćinowcow.
Národní myšlenka
Národní myšlenka je čěski nacionalnokonserwatiwny časopis, online-magacin a zwjazk. Časopis wuchadźa wot lěta 1994. Šefredaktor je Milan Špinka a předsyda zwjazka Jan Maloušek.
Woka
thumb|left|200px|wulkokwětna woka thumb|200px|Žołta woka a wuherska woka, ilustracija, Jacob Sturm (1796)
Mnohokwětkaty šćedrjenc
Mnohokwětkaty šćedrjenc (Cytisus multiflorus) je rostlina ze swójby łušćinowcow.
Kosmata šlinčina
Kosmata šlinčina (Medicago polymorpha) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Awtorske skrótšenki biologow a mykologow
= A =
= B =
= C =
= D =
= E =
= F =
= G =
= H =
= I =
= J =
= M =
= N =
= O =
= Q =
= R =
= S =
= T =
= U =
= V =
= W =
Čerwjena mydlica
Čerwjena mydlica (Saponaria ocymoides) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Awtorske skrótšenki biologow a mykologow
= Y =
Čerwjena mydlica
Wopis
Čerwjena mydlica docpěje wysokosć wot 10 hač 30 cm.
Awtorske skrótšenki biologow a mykologow
= Z =
Čerwjena mydlica
Wopis
Stołpiki su ležace abo wustupowace. Wone njesu krótke žałzowe kosmy.
Awtorske skrótšenki biologow a mykologow
= Eksterne wotkazy =
Čerwjena mydlica
Wopis
Łopjena su łopatkojte a docpěja dołhosć wot 1 hač do 3 cm.
Kćenja
Kćěje wot meje hač do junija. Kćenja su krótko stołpikate a steja na kóncach hałuzow w promjenjach. Keluch je husto žałzokosmaty. Krónowe łopješka su čerwjene a docpěja dołhosć wot 12 hač 18 mm.
Stejnišćo
Rosće na wapnowej drjebiznje a w swětłych chójnowych lěsach.
Rozšěrjenje
Rostlina je w horinach srjedźneje a južneje Europy rozšěrjena.
Systematika
Družina ma dwě poddružinje
Měrćin Renč
Korla Měrćin Renč (tež Marćin Renč, Karl Martin Rentsch, * 11. nowembra 1853 w Ketlicach; † 28. oktobra 1911 we Wjelećinje) bě farar, dr. phil., serbski stawizniski slědźer a kulturny prócowar.
Žiwjenje
Po tym zo Ketličansku wjesnu šulu wopytowaše, a zdobom šuler kantora Korle Awgusta Kocora běše, poda so wón jutry 1866 na gymnazij do Budyšina a jutry 1869 na wjerchowsku šulu swj. Afry do Mišna. Hižo tu bu Renč, přewažnje wot historikarja Heinricha Theodora Flathea (1827–1900), profesora při gymnaziju, za stawizniske studije zahorjeny. Jako gymnaziast dopisowaše hižo literarne pospyty (přełožki) do Łužičana. Wot lěta 1874 studowaše Renč teologiju w Lipsku a wopytowaše tež stawizniske a slawistiske čitanja pola Leskiena. W Lipsku běše z čłonom Łužiskeho prědarskeho towarstwa a dlěši čas podstarši jeje serbskeho wotrjada.
Po wobstaću teologiskeho pruwowanju w awgusće 1877 wobdźěli so wón na wot Imiša nawjedowanym serbskim prědarskim seminarje w Hodźiju. Po tym bu Renč krótki čas pomocnik swojeho nana w Ketlicach, doniž powołanje za fararja do Klětnoho njedósta. Za tute zastojnstwo w Pruskej měješe wón pak najprjedy wědomostne statne pruwowanje za teologow w filozofiji, stawiznach a literaturje wotpołožić, štož so 26. februara 1878 we Wrócławju sta. 27. měrca přińdźe wón za farskeho wikara do Klětnoho a sta so po wuswjećenju na duchowneho 15. decembra 1878 z tamnišim fararjom. W lěće 1881, dnja 3. awgusta, bu Renč w Jenje z disertaciju Pedagogika Augusta Hermanna Francki we swojich zasadach wědomostnje rozpisana promowowany. Po něhdźe štyrjoch lětach sta so Měrćin Renč 23. apryla 1882 jako naslědnik Korle Awgusta Kubicy z fararjom we Wjelećinje, hdźež postara so zdobom wo nowotwar cyrkwje 1901/02 a polěpšenje šulow a šulskeje wučby.
mini|Narowny pomnik Měrćina Renča při Wjelečanskej cyrkwi. Na zadnjej stronje nadeńdźe so serbske hrónčko. Dnja 5. septembra 1882 so wón z Theklu Domškec z Klětnoho woženi. Jenička dźowka Renča wobdźěli so 1906 při hołdowanju Serbow sakskemu kralej před Budyskim Serbskim domom w Klětnjanskej narodnej drasće. K tomu běše Renč nan třoch synow. Měrćin Renč je z awtorom nastawka Volkssitte, Brauch und Aberglaube bei den Wenden w knize Sächsische Volkskunde, kotruž Robert Wuttke 1901 w wuda, pisaše tež za Brockhausowy konwersaciski leksikon a časopis Neues Lausitzisches Magazin. Na wutrobu schorjeny Renč zemrě 28. oktobra 1911 we Wjelećinje a bu 31. oktobra z wulkim wobdźělenjom wosadnych a duchownstwa (mjez druhimi Jan Křižan z Hodźija a monsignore Skala z Budyšina) blisko cyrkwje pochowany. Narowny pomnik ze serbskim hrónčkom je wobchowany. Jeho farske městno přewza syn Jan (* 1884), kiž skutkowaše tule jako posledni serbski farar hač do swojeje smjerće w lěće 1945. Druhi syn Gerhard (1897–1982) sta so z poslednim serbskim fararjom w Bartskej wosadźe.
Wot lěta 1877 bě Měrćin Renč čłon Maćicy Serbskeje a bě dołhi čas zdobom jeje wuběrkownik. Sakski kral wuznamjeni jeho jako ryćer sakskeho Albrechtskeho rjadu prěnjeje rjadownje.
Wšědna mjechčeńca
Wšědna mjechčeńca (Stellaria aquatica, syn.: Myosoton aquaticum) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Wopisanje
Wšědna mjechčeńca je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 15 hač do 120 cm.
Štyrihranity stołpik je nižoležacy abo stupacy.
Łopjena
Přećiwostejne łopjena su wutrobojto-jejkojte, wótre a docpěwaja dołhosć wot 3 hač do 8 cm. Delnje łopjena su jenož krótko stołpikate.
Kćenja
Kćěje wot junija hač do septembra. Běłe kćenja maja pjeć pěstkow a docpěwaja wulkosć wot 12 hač do 15 mm. Krónowe łopješka su nimale hač do spódka dwustołpowe a ze 7-10 mm něhdźe tak dołhe kaž keluškowe łopješka.
Płody
Płodowa kapsla so z pjeć zapadakami puknje.
Stejnišćo
Rosće w njerodźowych wobrostach na brjohach, w hrjebjach, łučinach, wjerbowych kerčinach a włóžnych lěsnych pućach. Preferuje mokre, jara wutkate pódy.
Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena.
Roman Dmowski
mini|upright|Roman Dmowski
Roman Stanisław Dmowski (* 9. awgusta 1864 we Waršawje; † 2. januara 1939, Drozdowo) bě pólski nacionalnokonserwatiwny politikar a jedyn z hłownych akterow Nacionalno-Demokratiskeje strony. Wón podpěrowaše – porno Józefej Piłsudskemu – panslawistisku ideju zhromadneho stata Polakow a Rusow a chcyše něhdy słowjanske kónčiny wuchodneje Němskeje, mjez druhim tež Łužicu, za Pólsku wróćo zdobyć.
Dźiwja nalika
Dźiwja nalika (Dianthus deltoides) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae). Dalše serbske mjeno je swědračk.
Wopisanje
Dźiwja nalika je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 15 hač 40 cm. Rostlina njese njekčějace wubitki.
Stołpik je husto, krótko kosmaty a njese 1-3 kćenja.
Łopjena su linealiske.
Kćěje wot junija hač septembra. Kćenja su ćmowopurpurne, docpěwaja šěrokosć wot 1,2 hač 1,8 cm a steja zwjetša na kóncach rozhałuzowanych stołpikow. Krónowe łopješka maja ćěmnu prěčnu liniju a běłe dypki. Na spódku kćenjow stej dwě owalnej, krótko kochtatej keluškowej šupiznje.
Stejnišćo
Rosće na suchich łukach a pastwach nad silikatowej kamjeniznu, skłoninach, pěskowych trawnikach. Preferuje suche, małowapnite pódy.
Rozšěrjenje
Rostlina je w sewjernej a srjedźnej Europje rozšěrjena.
Soja
Soja (Glycine max) je rostlina ze swójby łušćinowcow. Dalše serbske mjeno je sojabob.
Wšědna mydlica
Wšědna mydlica (Saponaria officinalis) je rostlina ze swójby nalikowych rostlinow (Caryophyllaceae).
Wopisanje
Wšědna mydlica je trajne zelo, kotrež docpěje wysokosć wot 30 hač do 80 cm.
Stołpiki su nahe abo rozpjeršene krótkokosmate.
Łopjena su přećiwostejne, lancetojte hač jejkojte. Wone njesu tři podołhostne nerwy a docpěwaja dołhosć wot 5 hač do 10 cm.
Kćenja
Kćěje wot junija hač do septembra. Kćenja docpěja šěrokosć wot 2,5 cm a steja w nakónčnych pozdatnych wokołkach. Krónowe łopješka su swětłoróžojte abo ćmoworóžojte, druhdy běłe, zarězane. Keluch je cylindriski, nahi, čerwjenojty abo róžojty a docpěje dołhosć wot 20 hač do 25 mm.
Maćizny
Podzemske dźěle rostliny wobsahuja 2-5 procentow saponinow. Tute su prjedy jako narunanje za mydło słužili, dokelž hromadu z wodu tworja pěnu a wuwiwaja myjnu móc.
Stejnišćo
Rosće w njerodźowych wobrostach na rěčnych brjohach, na pućach, na drjebiznowych městnach, na nasypach a na ladźe. Ma radšo wutkate, kamjentne abo pěskowe pódy.
Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena.
Ameriski słódnik
Ameriski słódnik (Glycyrrhiza lepidota) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Hórski turkowski dźećel
Hórski turkowski dźećel (Onobrychis montana) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Přeměnita šlinčina
mini Přeměnita šlinčina (Medicago x varia) je rostlina ze swójby łušćinowcow. Dalše serbske mjeno je pěskowa lucerna.
Wopis
Ma kćenja ze žołtym a zelenym barbnym podźělom.
Słódnik
Słódnik (Glycyrrhiza glabra) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae). Dalše mjeno je słódke drjewo.
thumb|Glycyrrhiza glabra
Pěskowy turkowski dźećel
Pěskowy turkowski dźećel (Onobrychis arenaria) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Žołty tryčk
Žołty tryčk (Ononis natrix) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Smjerdźacy tryčk
Smjerdźacy tryčk (Ononis arvensis) je rostlina ze swójby łušćinowcow  (Fabaceae).
Bronjo
Bronjo (prjedy tež Broń; Brohna) je wjes w hornjołužiskim wokrjesu Budyšin. Leži sewjernje Budyšina a słuša k Radworskej gmejnje. Ma wobydlerjow.
Prosta šlinčina
mini Prosta šlinčina (Medicago falcata) je rostlina ze swójby łušćinowcow.
Bronjo
Něhdźe 300 metrow južnje Bronja so stare hrodźišćo namaka.
Prosta šlinčina
Wopis
Prosta šlinčina je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 15 hač 60cm.
Bronjo
Stawizny
Wjes naspomni so k prěnjemu razej w lěće 1290 jako sydło knjeza Nicolaus de Bronowe. W lěće 1522 wukonješe Radworske ryćerkubło ležownostne knjejstwo, 1777 pak Małsečanske. Cyrkwinsce słušachu katolscy wobydlerjo ze starodawna do Radworskeje wosady, ewangelska mjeńšina najprjedy do Minakałskeje a wot 1879 do nowozałoženeje Łupjanskeje.
Prosta šlinčina
Wopis
Łopjena su 3ličbne. Łopješka docpěwaja dołhosć wot 5 hač 20 mm a šěrokosć wot 2 hač 10 mm.
Bronjo
Wobydlerstwo a rěč
Po statistice Arnošta Muki měješe wjes w lěće 1884 cyłkownje 114 wobydlerjow, z nich 111 Serbow (97 %) a tři Němcy.
Po ludličenju w lěće 2011 bydlachu we wsy 71 wobydlerjow w přerěznej starobje wot 42,9 lět (Sakska: 46,4).
Wosobiny
mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Bronja
Prosta šlinčina
Wopis
Płody su zrunane abo pódkowoformowe.
Stejnišćo
Rosće w słónčnych kerčinach, na lěsowych a pućowych kromach, skłoninach a suchich trawnikach. Preferuje ćopłe, w prawej měrje suchich, zjetša wapnite pódy.
Dachau
Dachau je bayerske město sewjerozapadnje Mnichowa, stolica Hornjeje Bayerskeje a předewšěm znaty jako městno prěnjeho nacionalsocialistiskeho koncentraciskeho lěhwa. Dźensa ma město něhdźe 43.000 wobydlerjow.
Kapłan Alojs Andricki bu w lěće 1943 w Dachauskim lěhwje zamordowany.
Niska šlinčina
Niska šlinčina (Medicago lupulina) je rostlina ze swójby łušćinowcow.
Łopjena
Łopjena su delnim boku přilěhawje kosmate a třiličbne, při čimž srjedźne łopješka su dlěje stołpikate. Łopješka su jejkojte hač eliptiske, docpěwaja dołhosć wot 11 hač 14 mm a šěrokosć wot 6 hač 11 mm a njesu sadźny kónčk.
Płody
Łušćina je jěrchenkojta, njenjese kałače a docpěwa dołhosć wot 2 hač 3 mm.
Stejnišćo
Rosće na wapnitych suchich trawnikach, łukach, rolach, pućach a nasypach. Preferuje w lěću ćopłe, w prawym měrje suche, bazowe pódy.
Rozšěrjenje
Rostlina je w Europje rozšěrjena.
Słódniki
Słódniki (Glycyrrhiza) su ród ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Běła lupina
Běła lupina (Lupinus albus) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Drobna šlinčina
Drobna šlinčina (Medicago minima) je rostlina ze swójby łušćinowcow.
Wopis
Drobna šlinčina je ležaca hač wustupowaca rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 5 hač 25 cm.
Łopjena
Łopjena su třiličbne, židźanje kosmate. Pódlanske łopješka su cyłokromne abo maja krótke zubki.
Kćenja
Kćěje wot meje hač junija. Žołte kćenja docpěwaja dołhosć wot 3 hač 5 mm a steja po třoch hač po wosmjoch w hłójčkach.
Płody
Łušćiny su šnakojće zawite, njesu ćernje, maja dwě hač šěsć wuskich seklow a docpěwaja šěrokosć wot 3 hač 5 mm (bjez ćernjow).
Stejnišćo
Rosće na wapnitych suchich trawnikach, pěskowych nawěwach, wowčich pastwach a pućach.
Ptača nóžka
Ptača nóžka (łaćonsce Ornithopus perpusillus) je rostlina ze swójby łušćinowcow.
Drobna šlinčina
Rozšěrjenje
Rostlina je w srjedźnej a južnej Europje rozšěrjena.
Seradela
Seradela (łaćonsce: Ornithopus sativus) je rostlina ze swójby łušćinowcow.
Wulkołopjenata lupina
Wulkołopjenata lupina (Lupinus angustifolius) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae). Dalše serbske mjeno je módry škrěkawnik.
Žołta lupina
Žołta lupina (Lupinus luteus) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Žołty štyrjownik
Žołty štyrjownik (Lotus maritimus) (syn.: Tetragonolobus maritimus (L.) Roth) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Wopis
Žołty štyrjownik je trajne zelo, kotrež docpěje wysokosć wot 10 hač 30 cm.
Stołpik je ležacy hač wustupowace.
Łopjena
Łopjena su namódreń zelene a pjećličbnje pjerite. Delnje łopjena na stołpiku sedźa.
Kćenja
Kćěje wot meje hač junija. Swětłožołte kćenja su dołho stołpikate, steja po jednym abo po dwěmaj w rozporach a docpěja dołhosć wot 2,5 hač 3 cm. Pod kóždym kćenjom je třiličbne łopješko. Chorhojčka je jara wulka.
Stejnišćo
Rosće na suchich trawnikach nad wapnom, žórłowych městnach na zwisach a łuhojtych łukach. Ma radšo ćopłe, bazowe pódy.
Rozšěrjenje
Rostlina je w srjedźnej a južnej Europje rozšěrjena, při čimž sewjernje hač južneje Skandinawiskeje wustupuje.
Lěkarska rutowka
Lěkarska rutowka (Galega officinalis) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Wopis
Lěkarska rutowka je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 60 hač do 120 cm. Rostlina je naha.
Łopjena su njeporowje pjerite a wobsteja ze 7 hač do 19 lancetojtych hač jejkojtych łopješkow.
Kćěje wot junija hač do awgusta. Swětolila hač běłe kćenja docpěwaja dołhosć wot něhdźe 1 cm a steja w dołho stołpikatych, čumpatych, zrunanych kićach.
Stejnišćo
Rosće na prózdnych płoninach, na mjezach, w skałach, na nadróžnych kromach a na dwórnišćach. Preferuje tróšku ćopliše stejnišća.
Rozšěrjenje
Pochadźa z wuchodneho regiona Srjedźneho morja.
Awstralski kozync
Awstralski kozync (Astragalus australis) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Žórła
<br style="clear:both;" />
Wuski ledźbjenc
Wuski ledźbjenc (Lotus tenuis) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
thumb|[[Symjo|Symjenja wuskeho ledźbjenca (Lotus tenuis)]]
Chorhojčkaty kozync
Chorhojčkaty kozync (Astragalus onobrychis) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Alpski ledźbjenc
Alpski ledźbjenc (Lotus alpinus) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Žórła
<br style="clear:both;" />
Łučny kozync
Łučny kozync (Astragalus danicus) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Łažawy tryčk
Łažawy tryčk (Ononis repens) je rostlina ze swójby łušćinowcow.
Wopisanje
Łažawy tryčk je trajne zelo abo kerk, kotryž docpěwa wysokosć wot 30 hač 60cm.
Stołpiki su ležace abo stupace.
Delnje łopjena su 3-ličbne a hornje su jednore. Łopješka su 1 hač 3-króć tak dołhe kaž šěroke, zubate a sylnje žałzokosmate.
Kćěje wot junija hač julija. Kćenja su róžojte, rědko nimale běłe.
Stejnišćo
Rosće na suchich trawnikach a pastwach, pućach a skłoninach. Preferuje ćopłe, w prawej měrje suche, často ćežkich pódach.
Pěskowy kozync
Pěskowy kozync (Astragalus arenarius) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Wisaty kozync
Wisaty kozync (Astragalus penduliflorus) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Kozyradka
Kozyradka (Trigonella foenum-graecum) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Horst Köhler
Horst Köhler (* 22. februara 1943, Skierbieszów) je němski politikar a hospodarski wědomostnik, kiž bě wot 1. julija 2004 hač do 31. meje 2010 prezident Zwjazkoweje republiki Němska.
Kozyradka
Wo mjenje
Łaćonske mjeno foenum-graecum woznamjenja „grjekske syno“.
Horst Köhler
Narodźi so do swójby bessarabskich Němcow z města Rîșcani w dźensnišej Moldawskej.
Kozyradka
Wopis
Rostlina ma kulojte, rozhałužkowane wurostki a dołhi čopojty korjeń.
Łopjena
Dźećelojte łopjena su 3-ličbne, stołpikowe, docpěje dołhosć wot něhdźe 2 cm, su podołhojće owalne a na kóncach něšto rězane.
Kćenja a płody
Wona kćěje wot meje hač do junija. Kćenja su małe, nažółč běłe a na spódku jasnofijałkojte a steja na krótkim stołpiku we łopjenskich rozporach. Z jich so wuwiwaja hač do 10 cm dołhe, wuske, róžkoformowe łušćiny. W jich su twjerde, praworóžkate symjenja.
Stejnišćo
Wona ma radšo stejnišćo z wjele słónčneho swětła a radšo hlinjanu pódu.
Mimoza
thumb| Mimosa pudica
Mimoza (Mimosa pudica) je rostlina ze swójby łušćinowcow  (Fabaceae). Dalše serbske ludowe mjena su čujawka, hańbićiwka, struchła holčka a pócćiwa knježnička.
Wopis
Mimoza je połkerkowa rostlina. Łopjenowe pjerja su kaž porsty rjadowane. Kćenja su čerwjenojte abo róžojto-běłe.
Rozšěrjenje
Rostlina dźensa je we wjele tropiskich regionach wodźiwjena.
Wjelełopjenkata lupina
Wjelełopjenkata lupina (Lupinus polyphyllus) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
thumb|Zrałe łušćiny a symjenja wjelełopjenkateje lupiny (Lupinus polyphyllus)
Wopis
Wjelełopjenkata lupina je trajne zelo, kotrež docpěje wysokosć wot 100 hač 150 cm.
Łopjena su pjerite a wobsteja z 9-17 dźělnych łopješkow.
Kćenja
Kćěje wot junija hač awgusta. Zwjetša módre, rědko purpurowe, rójžojte abo běłe kćenja docpěja dołhosć wot 12 hač 16 mm. Wone steja w zrunanej, hustej, maksimalnje 60 dołhej kići a maja zrosćeny čołmik.
Korjentne boblije
Wobsedźi za łušćinowcy typiske korjentne boblije z bakterijemi, kotrež dusyk z powětra zwjazuja.
Stejnišćo
Rosće často na skłoninach a lěsnych pućach jako picu za dźiwiny a so za polěpšenje pódy a skrućenje pódy wosyja. Wona je zdźěla wodźiwjena a zdomjacnjena. Pochadźa originalnje ze Sewjerneje Ameriki.
Lodowcowy kozync
Wopis
Lodowcowy kozync je wjacelětna, zelišćowa rostlina, kotraž dosahuje wysokosć mjezy 15 a 40 cm.
Łopjena
Lisćowe łopjena su njeporowje pjerjojte ze 7 hač do 15 šěroko eliptiskimi dźělołopješkemi.
Kćenja
W krótkich kićoformowych kwětnistwach, kotrež lědma łopjena přesahaja, sedźa 5 hač do 20 nygacych kćenjow. Nažołć běła kćenjowa króna ma fałdowanu chorhojčku.
Lodowcowy kozync kćěje wot junija hač do awgusta.
Stejnišćo
Lodowcowy kozync rosće na čerstwych wapnitych pódach,  trawnikach z Carex ferruginea a preferuje wysokosć mjezy 1700 a 2800 m NN.
Alpski kozync
Alpski kozync (Astragalus alpinus) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
thumb|Ilustracija
Wopis
Alpski kozync je ležaca abo postupowaca rostlina, kotraž docpěje wysokosć wot 7 hač 25 cm.
Łopjena
Łopjena su njeporowje pjerite z 15-25 eliptiskimi, tupymi, na spočatku na woběmaj bokomaj kosmatymi łopješkami.
Kćenja
Kćěje wot julija hač awgusta. Kćenja docpěja dołhosć wot 10 hač 15 mm a steja po pjećoch hač po pjatnaćoch w nimale kulowatej kići. Chorhoj je módrojta abo wioletna, mjeztym zo křidleška su běłojte a čołmik ma wioletny kónčk.
Płody
Łušćina je ćmowo cybaće kosmata.
Stejnišćo
Rosće na kamjentnych trawnikach, wětrej eksponowanych hranach hač do wysokosćow wot 1500-2800 m.
Rozšěrjenje
Rostlina je w sewjernej Europje, Alpach, Pyrenejach, Karpatach a Kawkazu rozšěrjena.
Dillingen/Saar
Dillingen/Saar je město w Posaarskej. Leži při prawym brjoze rěki Saar sewjerozapadnje Saarbrückena.
Sywny turkowski dźećel
Sywny turkowski dźećel (Onobrychis viciifolia) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Wopis
Sywny turkowski dźećel je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 30 hač 60 cm.
Stołpik je zrunany.
Łopjena
Łopjena wobsteja z 15 hač do 29 owalnych, krótko stołpikatych, pjeritych, 3-8 mm šěrokich łopješkow.
Kćenja
Kćěje wot meje hač do julija. Kćenja docpěwaja dołhosć wot 1 hač do 1,5 cm a tworja hustu, zrunanu kić, kotraž před rozkćěwom je jejkojće-dołhojta. Wone su róžojte, ćěmnje smužkate. Křidleška su jara małke. Kćenjowe stołpiki docpěwaja dołhosć wot 1 mm. Keluch docpěwa dołhosć wot 5 hač 8 mm, při čimž jeho zubki su dwójce hač štyri króc tak dołhe kaž keluškowa rołka. Króna je čerwjena a docpěwa dołhosć wot 10 hač 14 mm. Čołmik je nimale tak dołhi kaž chorhoj.
Płody
Łušćinowy płód je jejojty, docpěwa dołhosć wot 6 hač do 8 (10) mm a njese tołste kałače.
Rozšěrjenje
Rostlina pochadźa originalnje z juhowuchodneje Europy a dźensa w nimale cyłej Europje wustupuje.
Huittinen
Huittinen ( Vittis) je městačko na juhozapadźe Finskeje. Leži něhdźe na połojcy puća mjez wulkimaj městomaj Tampere a Turku w krajinje Satakunta. Huitinnen je bjezwuwzaćnje finskorěčny.
Módry komonc
Módry komonc (Trigonella caerulea (L.) Ser., Syn.: Melilotus coerulea (L.) Desr., Melilotus coeruleus (L.) Desr., Trifolium caerulea L., Trifolium caeruleum L., Trigonella coerulea (Desr.) Ser., Trigonella melilotus-coerulea (L.) Asch. & Graebn., Trigonella melilotus-coeruleus (L.) Asch. & Graebn.) je rostlina ze swójby łušćinowcow  (Fabaceae).
Wopis
Módry komonc je jednolětna hórska rostlina a dźiwje docpěje wysokosć wot 20 hač do 60 centimetrow, w kulturje hač do jednoho metra. Tež w srjedźnej Europje hodźi so z městnami we wodźiwjenej formje namakać. Jeho wjele módrych a sylnje wonjatych kćenjow su pčołkam dobra pastwa.
Wužiwanje
Módry komonc słuži bjezwuwzaćnje sušene korjenjenju. W Šwicarskej bu módry komonc, kotryž je po słodźe curryjej podobny, wužiwany při produkciji Zigerja, jara aromatiskeho twarožka. W južnej Tirolskej wužiwa so pod mjenom Zigainerkraut jako typiska chlěbowa korjenina za Vinschgauer Fladenbrot, Schüttelbrot a ržane chlěby.
Dale je wosebje přihódny za pikantne całty, jejkowe plincy abo wafle a tež za druhe pikantne pječwa. Wón korjeni soloteje, dipsy a chlěbowy maz ze čerstweho twarožka abo twaroha a wužiwa so za naběžeńcy z twarožka, jejkow a běrnow. Poskića so w sušenej formje w překupstwu za žiwidła a w reformowych domach, najhusćišo z němskeho bioplahowanja.
Skutkowanje
Aromatisce a jěrje słodźacy módry komonc pohonjuje apetit a požiwanje.
Łódź
Łódź ( Lodsch) je wulkoměsto w srjedźnej Pólskej a zarjadniske sydło Łódźskeho wojewódstwa. Třeće najwjetše město kraja ma něhdźe 700.000 wobydlerjow a nadeńdźe so 130 kilometrow juhozapadnje Waršawy.
Łódź je wuznamne industrijne stejišćo a sydło uniwersity kaž tež statneje wysokošule za film, telewiziju a dźiwadło.
Partnerske města
thumb|800px|left|dróha Piotrkowska w Łodz
Kawaty tryčk
thumb|left|200px|Kawaty tryčk thumb|left|200px|Symjenja thumb|Ilustracija
Wopis
Kawaty tryčk je ćernjata rostlina, kotraž dosahuje wysokosć wot 50 cm (30-60cm).
Stołpiki su najčasćišo zrunane, wobšěrne, wobsadźene z 1-2 rjadaj žałzowych kosmow, hewak nahe. Na bazu wone su drjewjane.
Delnje łopjena su 3-dźělene. Hornje łopjena su njedźělene. Łopješka su šwižnje eliptiske a sćeńka zubate.
Kawaty tryčk kćěje wot julija hač do oktobra (wot junija hač julija). Kćenja su krótkostołpikowe, jednory w łopješkowych pažach. Króna docpěwa dołhosć mjezy 1 a 2,5 cm. Kćenja su róžojte abo swětle fijałkojtočerwjene, rědko běłe.
Łušćina je owalna, tak dołha kaž keluch abo dlěša.
Stejnišćo
Kawaty tryčk rosće na suchich trawnikach, pustym kraju a pućowych kromach; najčasćišo na wapnu.
Rozšěrjenje
Kawaty tryčk je w srjedźnej Europje rozšěrjeny.
Žahań
Žahań je město z něhdźe 27.000 wobydlerjemi w Lubušskim wojewódstwje na zapadźe Pólskeje. Leži na wuchodnych mjezach Delnjeje Łužicy při Bobrje, něhdźe wosrjedź městow Choćebuz a Wrócław.
Žahań płaći jako stolica pólskeho dźěla Delnjeje Łužicy a je zarjadniske sydło Žahańskeho wokrjesa.
Bahnowy ledźbjenc
Bahnowy ledźbjenc (Lotus pedunculatus, synonym: Lotus uliginosus) je rostlina ze swójby łušćinowcow  (Fabaceae).
Wopis
Bahnowy ledźbjenc je wjacelětna zelišćowa rostlina, kotraž docpěje wysokosć wot 20 hač do 90 centimetrow a ma słabje pjelsćojće kosmate stołpiki a łopjena. Rostlina je słabje jědojta.
Bjezstołpikaty kozync
Bjezstołpikaty kozync (Astragalus exscapus) je rostlina ze swójby łušćinowcow  (Fabaceae).
Bahnowy ledźbjenc
Wopis
Stołpiki su kulojte a dudławe.
Łopjena
Łopjena su pjećličbnje pjerite, tołstojte, při kromach kosmičkate a deleka módrozelene. Delnje łopjena sedźa direktnje na stołpiku.
Bjezstołpikaty kozync
Wopis
Bjezstołpikaty kozync docpěwa wysokosć wot 3 hač 8 cm. Rostlina je cybaće kosmata.
Bahnowy ledźbjenc
Kćenja
Wón kćěje wot junija hač do julija ze žołtymi kćenjowymi hłójčkami. Kwětnistwo wobsteji z hač do 12 jednotliwych kćenjow a je hłójčkojty wokołk. Kćenja docpěja dołhosć wot 1,2 hač do 1,5 centimetrow.
Bjezstołpikaty kozync
Łopjena
Łopjena su na spódku stejace a wobsteja z 25 hač 39 jejkojtych, kulojćenych, husto kosmatymi łopješkami.
Bahnowy ledźbjenc
Płody
Płody su rune a docpěja dołhosć wot połdra hač do třoch centimetrow.
Bjezstołpikaty kozync
Kćenja
Kćěje wot junija hač julija. Kćenja steja po třoch hač po dźewjećoch w na spódku stejacym kwětnistwje. Króna je žolta a docpěwa dołhosć wot 20 hač 25 mm.
Bahnowy ledźbjenc
Stejnišćo
Bahnowy ledźbjenc rosće w bahnach a łučinach, na włóžnych łukach, na rěkach a jězorach hač do wysokosć wot něhdźe 1200 metrow. Rosće preferujo na połchłódkojtych, słabje kisałych pódach z pH-hódnosćom mjezy 4,5 a 7,5.
Rozšěrjenje
Bahnowy ledźbjenc je w Europje, Aziji a sewjernej Africe daloko rozšěrjeny.
Wostatne
Bahnowy ledźbjenc je wužitna rostlina za mjetele, pčoły a druhe insekty. Wón bu tež kaž picowa rostlina wužiwany a při składnosći samo wusyty.
Bjezstołpikaty kozync
Płody
Łušćina je jejkojta.
Stejnišćo
Rosće na suchich trawnikach, skalnych stepach na wapnje abo gipsu.
Rozšěrjenje
Rostlina je w Durinskej, centralnych a južnych Alpach, wuchodnej a južnej Europje rozšěrjena.
Žórła
<br style="clear:both;" />
Łuh (Njeswačidło)
Łuh ( Luga) je hornjołužiska wjes, kotraž ke gmejnje Njeswačidło słuša. Je druhi najwjetši dźěl tuteje gmejny a běše hač do lěta 1994 samostatna gmejna z wjesnym dźělom Chasow (wot 1936).
Geografija
Łuh leži w nižinje Čornicy na prawym brjoze rěčki. Susodne wsy su Chasow na wuchodźe, Miłkecy na juhowuchodźe (wobě w Radworskej gmejnje), Króńca a Zarěč na juhozapadźe kaž tež Wbohow na sewjerozapadźe.
Na hórce Łóžko mjez Łuhom a Chasowom steji wot lěta 1976 něhdyši Zarěčanski wětrnik. Pódla njeho bu w lěće 2021 něhdyši dom kata z Lišeje Hory znowa natwarjeny.
Ležownostne mjena
Arnošt Muka je slědowace Łuhowske ležownostne mjena w swojej Statistice zapisał: Wińca, Křemjeń (hórka sewjernje Łuha, dźensa Křemenja), Łóžko (hórka wuchodnje Łuha, hdźež steji dźensa wětrnik), Sróčidło, Kudźeŕki, Šitki, Klipk, na Dołach.
Stawizny
mini|left|Powětrowy wobraz Łuha Wjes naspomni so k prěnjemu razej w lěće 1415 jako Lugk.
Wobydlerstwo a rěč
Po Mukowej statistice měješe Łuh we 1880tych lětach cyłkownje 344 wobydlerjow, z nich 303 Serbow (88 %) a 41 Němcow. Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 serbski podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 51,9 %. Ewangelscy Łuhowčenjo přisłušeja ze 17. lětstotka Njeswačanskej wosadźe.
Po ludličenju w lěće 2011 bydlachu we wsy 297 wobydlerjow w přerěznej starobje wot 43,4 lět (Sakska: 46,4).
Lubań
Lubań ( Lauban) je wokrjesne město w pólskim dźělu Hornjeje Łužicy a jeje šeste najwjetše město kaž tež zarjadniske sydło Lubańskeho wokrjesa.
Hromadźe z Budyšinom, Kamjencom, Lubijom, Zhorjelcom a Žitawu bě Lubań wot 1346 do 1815 sobustaw Zwjazka šesćiměstow.
Lěsny kozync
Lěsny kozync (Astragalus glycyphyllus) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).
Wopis
Lěsny kozync je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 50 hač 150 cm.
Stołpik je lězucy, kwaklojće rosćacy.
Łopjena
Łopjena su njeporowje pjerite ze 7-13 jejkotymi, čerstwozelenymi, 2 cm dołhimi łopješkami.
Kćenja
Kćěje wot junija hač julija. Žołtozelene kćenja docpěwaja dołhosć wot něhdźe 1,5 cm a steja po wosmoch hač po třicećoch w zawalitej, hustych kići. Króna docpěwa dołhosć wot 13 hač 15 mm.
Płody
Płody su křiwjene, dołhojte, nimale nahe a docpěwaja dołhosć wot 3 hač 4 cm.
Stejnišćo
Rosće na lěsnych kromach, lěsnych pućach, skłoninach, drjebiznowych nasypach a pućowych mjezach.
Rozšěrjenje
Rostlina w južnej Skandinawiskej, srjedźnej Europje a rědko w južnej Europje rozšěrjena.
Sok
Sok (Lens culinaris) je rostlina ze swójby łušćinowcow. Druhe serbske mjena su čok, čóčka , čóčk , sóčk a sočk. Wón je stara kulturna rostlina z orienta.
thumb|Soki w rozdźělnych barbach
Wopis
Sok je jednolětna rostlina, kotraž docpěje wysokosć wot 30 hač do 50 cm.
Łopjena su w porach pjerite a so zwjetša w zawiječkach kónča.
Małke, namódry běłe kćenja steja po jednym hač po třoch w kićach w rozporach.
Stejnišćo
Rosće w suchim a ćopłym klimje.
Rozšěrjenje
Rostlina je jako kulturnu rostlinu w Europje wot młodokamjentneje doby dopokazana.
Wužiwanje
Symjenja so zwjetša njebělene warjene jědźa.
Ze symjenjow so tež muka zhotowja, kotraž móže jako přidawk při chlěbpječenju słužić.
Zelo a słoma stej na bělkowinach bohatu skótnu žratwu.
Stawizny
W starych kulturach w Mezopotamiskej, Egyptowskej, Persiskej a Israelu bě ludowy cyrobowy srědk.
Wot bronzoweje doby su znate kulturne formy z wjetšimi symjenjemi.
Pintlašk
Pintlašk je serbska bajkowa postawa.
W bajce jewi so tute hrónčko: "Činće linće huslički, štyri w jamje liščički, pjaty mój synk Pintlašk."
Žorło
"Hólčik mjez liškami" str. 9-11 w: Jan Meškank (wud.), Serbske ludowe bajki, Volk und Wissen Ludowy nakład Berlin 1955
Stara Rawa
Stara Rawa je wjes w srjedźnej Pólskej. Leži při rěce Rawka we łódźskim wójwódstwje, mjez městomaj Skierniewicami a Rawu Mazowieckej. Wjes słuša ke gmejnje Nowy Kawęczyn.
Sydlišćo naspomni so k prěnjemu razej w 14. lětstotku.
Pabianice
Pabianice je industrijne město z něhdźe 67.000 wobydlerjemi w srjedźnej Pólskej. Leži we łódźskim wojewódstwje, 17 kilometrow juhozapadnje wulkoměsta Łódź.