cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chabařovice
Stawizny
Wot lěta 1740 hač do 1997 wudobywachu we wokolinje Chabařovic brunicu. Z wotkryćom brunicowych jamow južnje města zničichu so někotre tamniše wjeski a Chabařovice stachu so z hórniskim sydlišćom, kotrež dósta w lěće 1858 dwórnišćo při čarje z Wusćow do Teplic. Z Wusćemi bě město wot 1928 hač do 1964 přez tramwajku zwjazane.
Něhdyša brunicowa jama słuži wot lěta 2015 jako 2,5 kilometrow dołhi jězor „Milada“ wočerstwjenju.
Sowjetskaja Gawań
thumb|left Sowjetskaja Gawań ( Советская Гавань, do 1856 – Konstantinowskij post/ Константиновский пост; do 1923 – Impjeratorskaja Gawań / Императорская Гавань; do 1930 – Znamjenskoje/ Знаменское) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w Sibirskej w Chabarowskim regionje něhdźe 640 kilometrow wuchodnje Chabarowska.
Ma něhdźe 25 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1853 załožiło jako wjes Konstantinowskij pogost a ma wot lěta 1941 měšćanske prawa.
Žitawske horiny
Žitawske horiny ( Zittauer Gebirge, Žitavské hory) stworja k Sakskej słušacy dźěl Łužiskich horin w samym juhu Hornjeje Łužicy, při čěskej hranicy. Najwyši dypk k Sudetam słušacych horin je Łysa (792,6 m).
Najznaćiše wsy w Žitawskich horinach su Waltersdorf, Jonsdorf, Ojbin a Lückersdorf. Při stopje horinow leža wsy Wulki Šunow, Hainewalde, Bertsdorf-Hörnitz a Olbersdorf kaž tež Olbersdorfski jězor. Město Žitawa je něhdźe sydom kilometrow wot kromy horin zdalene. Horinske rěčki běža zwjetša do Mandawy, lěweho přitoka Łužiskeje Nysy. Přez horinski hrjebjeń běži němsko-čěska hranica a wódny rozwod mjez přitočnišćomaj Sewjerneho a Baltiskeho morja.
Wšědny pyr
Wšědny pyr je rostlina ze swójby słódkich trawow (łaćonsce: Elytrigia repens, Poaceae).
Plzeňský kraj
Plzeňský kraj (serbsce Pilzeński kraj) je jedyn ze štyrnaće krajow Čěskeje republiki. Nadeńdźe so w zapadnych Čechach a ma něhdźe 580.000 wobydlerjow. Zarjadniske sydło a z něhdźe 170.000 wobydlerjemi najwjetše město je Pilzeń.
Plzeňský kraj mjezuje z Karlowarskim krajom na sewjeru, ze Srjedźočěskim na sewjerowuchodźe, z Juhočěskim krajom na juhowuchodźe a z Bayerskej na zapadźe. Wobsteji z 501 gmejnow w sydom wokrjesach. Najwažniša rěka w Pilzeńskim kraju je Berounka, kotraž nastanje w Pilzenju. Přirodnu hranicu z Němskej twori Šumawa.
Wokrjesy
Ke krajej słušeja slědowace wokrjesy ( okres):
Wokrjesy hraja wot lěta 2003 jenož hišće statistisku rólu a nimaja wjace zarjadnisku funkciju.
Města
Najwjetše města Pilzeńskeho kraja su:
Starohród
Starohród ( Altenburg) je němske město na samym wuchodźe Durinskeje a zarjadniske sydło wokrjesa Starohródski kraj. Je z něhdźe 33.000 wobydlerjemi dźesate najwjetše město zwjazkoweho kraja a leži při južnej kromje Lipšćanskeje nižiny njedaloko sakskeje a saksko-anhaltskeje hranicy we łučinje Plesny. Nadregionalnje znate je město dla tule w lěće 1810 wunamakaneje hry škot.
Najbliše wulkoměsta we wokolinje su Lipsk (40 km do sewjera), Kamjenica (40 km do juhowuchoda) a Gera (30 km do juhozapada). Krajna stolica Jarobrod leži něhdźe sto kilometrow do zapadneho směra.
Stawizny
Po rozpadźe Durinskeho mócnarstwa w 6. lětstotku zasydlachu so w Starohródskej kónčinje z wuchoda pochadźacy Serbja, kiž natwarichu prěnje hrodźišćo na skale. Kraj wuchodnje Solawy dóńdźe w lěće 928 zaso pod němsku kontrolu a město so 976 prěni raz naspomni, hdyž dari je kejžor Ota II. Žičanskemu biskopstwu. Z tym je Starohród jedne z najstaršich městow dźensnišeje wuchodneje Němskeje. Wot 12. lětstotka bě Starohród z kejžorskej pfalcu. Połoženje při wažnej wikowanskej dróze Via Imperii, kotraž wjedźeše z Italskeje hač k Baltiskemu morju, přinošowaše k wuznamej města. W lěće 1918 sta so prjedawša rezidenca wójwodstwa Saksko-Starohródskeje z krajnej stolicu nowozałoženeho swobodneho stata Saksko-Starohródskeje, kiž přistupi 1920 Durinskej.
Hospodarstwo
Starohród leži při železniskej čarje Lipsk–Dwórc. Blisko města nadeńdźe so lětanišćo Lipsk-Starohród, jedne z najstaršich němskich lětanišćow.
Buturlinowka
thumb|left
Buturlinowka je město w juhoruskej oblasći Woronjež. Je zarjadniske sydło Buturlinowskeho rajona.
Leži při rěce Oserjed něhdźe 180 kilometrow južnje Woronježa.
Ma něhdźe 24 tysac wobydlerjow
Sydlišćo je so w lěće 1870 załožiło a ma wot lěta 1917 měšćanske prawa.
Lilija
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Bjelousowo
Bjelousowo je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Kaluga. Ma něhdźe 8 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1782 załožiło a ma wot lěta 2004 měšćanske prawa.
Sowrjecy
Sowrjecy (prjedy tež Sowricy; Soritz) su hornjołužiska wjes w sakskim wokrjesu Budyšin, kotraž słuša z lěta 1950 ke gmejnje Kubšicy. Maja wobydlerjow.
Geografija
Sowrjecy leža w Hornjołužiskich honach při Wuježčanskej wodźe. Susodne wjeski su Šekecy a Kubšicy na sewjeru, Mješicy na juhowuchodźe, Rachlow na juhu, Wysoka na juhozapadźe a Brězow na zapadźe.
Stawizny
W nalěću 1921 załoži so w Sowrjecach jednota Serbskeho Sokoła z předsydu Pawołom Hajnu.
Hač do lěta 1950 běchu Sowrjecy samostatna gmejna z wjesnymi dźělemi Brězowom, Šekecami a Wysokej.
mini|center|upright=1.8|Powětrowy wobraz Sowrjec z juha (2019)
The Beatles
The Beatles bě jendźelska rockowa hudźbna skupina z Liverpoola, kotraž eksistowaše mjez 1960 a 1970. Słuša k najsławnišim skupinam na swěće a měješe wulki wliw na wuwiće moderneje rock’n’roll- a pop-hudźby.
Pyr (Roegneria)
Pyr (Roegneria) je ród ze swójby słódkich trawow (Poaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:
Alija Izetbegović
mini|upright|Alija Izetbegović (1997)
Alija Izetbegović (* 8. awgusta 1925 w Bosanskim Šamacu, kralestwo Serbow, Chorwatow a Słowjencow; † 19. oktobra 2003 w Sarajewje) bě bosniski politikar, islamski aktiwist, załožer a předsyda Strony demokratiskeje akcije (SDA), prěni prezident njewotwisneje republiki Bosniskeje a Hercegowiny (1990–95) a čłon kolektiwneho statneho prezidija (1996–2000).
W nalěću 1992 wozjewješe po referendumje njewotwisnosć swojeho kraja wot Juhosłowjanskeje.
27. julija
27. julija abo '''27. pražnika''' je 208. dźeń gregorianiskeje protyki (209. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 157 dnjow hač do kónca lěta.
19. lětstotk
thumb|120px|Alexandre Dumas (* 1824)
1901–1950
thumb|120px|Ljudmila Rudenko (* 1904)
thumb|120px|Marlène Charell (* 1944)
1951–2000
thumb|120px|Daniel Burbank (* 1961)
Do 19. lětstotka
thumb|120px|Kliment Ochridski († 916) thumb|120px|Rudolf IV. z Rakuskeje († 1365)
19. lětstotk
thumb|120px|Michail Jurjewič Lermontow († 1841)
20. lětstotk
thumb|120px|Emil Theodor Kocher († 1917)
thumb|120px|António de Oliveira Salazar († 1970)
21. lětstotk
thumb|120px|Bob Hope († 2003)
Waldhufen
Waldhufen („lěsny łanowc“) je hornjołužiska gmejna, kotraž leži na sewjernym boku Limasa w sakskim wokrjesu Zhorjelc. Leži 163 m nad mórskej hładźinu a ma wokoło 2.700 wobydlerjow.
mini|left|Cyrkej w Dźěžach mini|left|Dźěžanska kupnica
Gmejnske rozrjadowanje
Gmejna wobsteji ze štyrjoch gmejnskich dźělow:
Politika
Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 57 (Zhorjelc 1) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 157 (Zhorjelc).
Douglasija
Douglasija (Pseudotsuga) je ród ze swójby chójnowych rostlinow (Pinaceae).
Systematika
W rodźe Douglasijow (Pseudotsuga) su sydom družinow a někotre poddružiny:
Sołun
Sołun (serbsce tež Tesaloniki; Θεσσαλονίκη/Thessaloniki abo skrótka Σαλονίκη/Saloniki,  Solun,  Selânik) je wulkoměsto na sewjeru Grjekskeje a stolica zarjadniskeho regiona Srjedźneje Makedonskeje. Z wjace hač 300.000 wobydlerjemi je po Athenje druhe najwjetše grjekske město a hospodarske kaž tež kulturne srjedźišćo cyłeje grjekskeje regiony Makedonska. Metropolowy rum ma něhdźe milion wobydlerjow.
Město leži při Thermaiskim zaliwje Egejskeho morja a ma wuznamny přistaw. W lěće 315 do Chrystusa wot makedonskeho krala Kassandrosa załožene město bu jako stolica Tesalskeje hižo w bibliji naspomnjene a bě w starowěku křižowanišćo wažnych wikowanskich pućow mjez Europu a Aziju. Zažnokřesćanske a bycantiniske cyrkwje Sołunja słušeja k swětowemu herbstwu UNESCO.
Wot 1430 hač do kónca Balkanskich wójnow w lěće 1913 bě Sołun z dźělom Osmaniskeho mócnarstwa a je na přikład ródne město prěnjeho turkowskeho prezidenta Atatürka. Hač do Druheje swětoweje wójny měješe jednu z najwjetšich židowskich wosadow w Europje.
W lěće 1997 bě město kulturna stolica Europy.
Jedne z partnerskich městow Sołuna je Lipsk (wot 1984).
Nagel
Nagel je swójbne mjeno slědowacych wosobow:
Birsk
Birsk je město w europskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w republice Baškirskej při rěce Bjelaja něhdźe 100 kilometrow sewjernje Ufy a ma něhdźe 45 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1663 załožiło a ma wot lěta 1781 měšćanske prawa.
6. awgusta
6. awgusta abo '''6. žnjenca''' je 218. dźeń gregorianiskeje protyki (219. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 147 dnjow hač do kónca lěta.
Zjednoćene staty Ameriki
thumb|left|Kapitol – ameriski sejm we [[Washington, D.C.|Washingtonje]]
Zjednoćene staty Ameriki ( United States of America) su po wobydlerstwje najwjetši stat w Sewjernej Americe a třeći najwjetši na zemi. Wone so z 50 zwjazkowych statow z cyłkownje 328 milionami wobydlerjow zestaja. Zwjazkowa stolica je Washington, D.C. blisko wuchodneho pobrjoha, najwjetše město wšak New York City. Zjednoćene staty Ameriki płaća wot kónca zymneje wójny a rozpadźe Sowjetskeho zwjazka jako jenička zwostawaca supermóc na swěće.
Geografija
Jich brjohi wobdawataj Atlantiski ocean z wuchoda a Ćichi ocean ze zapada. Stat Alaska leži w sewjernym dźělu kontinenta a je ze sewjera wot Sewjerneho polarneho morja wobdata. Alaska je wot Azije jenož přez 82 kilometrow šěroki Beringowy přeliw dźělena. K najznaćišim połkupam słuša Florida na juhu kraja, kotraž wotdźěluje Mexiski golf wot Atlantiskeho oceana. Na sewjeru mjezuja Zjednoćene staty z Kanadu a na juhu z Mexikom. Floridaski přeliw wotdźěluje kraj wot skupiny kupow Bahamow a wot Kuby. Najwyša hora je Denali (prjedy Mount McKinley, 6195 m) w Alasce, najdlěša rěka je Missouri, kotryž twori z Mississippijom štwórty najdlěši rěčny system na swěće.
Tuchwilny prezident Zjednoćenych statow je Joe Biden z Demokratiskeje strony.
Swerdlowsk
Swerdlowsk móže być:
Clinton
Clinton je jendźelske swójbne mjeno slědowacych wosobinow:
Hwizdź
Hwizdź je 127 kilometrow dołha rěka w juhozapadnej Pólskej a wotpowěduje historiskej hranicy mjez Hornjej Łužicu a Šleskej. Wuliwa so pjeć kilometrow juhowuchodnje Žahanja do Bobra a přisłuša tuž rěčinje Wódry.
Wuznamne města nad Hwizdźom su Gryfów Śląski, Lěsna, Lubań a Nowogrodziec.
Santakrucowe kupy
Santakrucowe kupy su skupina kupow, kotraž k prowincy Temotu kupoweho stata Salomonow słušeja. Wone leža w zapadnym Ćichim oceanje, liča pak k Melaneziji a su něhdźe 400 km juhowuchodnje wot hłowneje skupiny Salomonskich kupow zdalene.
Černogolowka
thumb|left
Rězanka
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Černogolowka
Černogolowka je město z 21.000 wobydlerjemi w ruskej oblasći Moskwa.
Kybartai
thumb|left
Černogolowka
Leži při rěce Černogolowka něhdźe 60 kilometrow sewjerowuchodnje Moskwy а 28 kilometrow sewjernje Noginska.
Wulki barbjenk
Wulki barbjenk (Vinca major) je rostlina ze swójby barbjenkowych rostlinow (Apocynaceae).
Černogolowka
Sydlišćo je so w lěće 1710 załožiło a ma wot lěta 2001 měšćanske prawa.
Kybartai
Kybartai je městačko w Vilkaviškiskim rajonje Marijampolskeho wobwoda w Litawskej.
Leži při rěce Liepona něhdźe 15 kilometrow zapadnje Vilkaviškisa, při hranicy z Kaliningradskej oblasću.
Ma něhdźe pjeć tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1561 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1924 Magdeburgske měšćanske prawa. Wulka židowska wosada (1897: 45 % ) je so přez holocaust dospołnje zničiła.
Bangalore
Bangalore abo Bengaluru (hindiski: बंगलूर, Bangalur; kannadaski: ಬೆಂಗಳೂರು, Baṁgalūr ) je hłowne město zwjazkoweho stata Karnataka w Indiskej. Ma přestrjeń wot 741 km² a něhdźe 8,4 miliony wobydlerjow.
Maja
Maja je žónske předmjeno.
Jekaterinburg
thumb|left Jekaterinburg (w lětach 1924–1991 Swerdlowsk, ) je milionowe město w Ruskej federaciji. Leži na wuchodnej kromje Urala blisko hranicy mjez Europu a Aziju. Jekaterinburg ma něhdźe 1,5 milionow wobydlerjow a je potajkim po Moskwje, Pětrohrodźe a Nowosibirsku štwórte najwjetše město Ruskeje federacije.
Stawizny
Sydlišćo je so w lěće 1723 załožiło a ma wot lěta 1781 měšćanske prawa.
Man
Man je kupa w Irskim morju mjez Jendźelskej, Šotiskej, Irskej a Waliziskej.
Wona njeje dźěl Wulkeje Britaniskeje, ale je awtonomna krónowa dependenca, kotraž je direktnje britiskej krónje podstajena. Kupa je wulka něhdźe 48 króć 16 km. Přestrjeń je 572 km2. Zarjadniske a hospodarske srjedźišćo kupy je městačko Douglas.
Anna-Maria Ravnopolska-Dean
thumb Anna-Maria Ravnopolska-Dean (* 3. awgusta 1960 w Sofiji) je bołharska harfistka, komponistka a wysokošulska wučerka.
Vuk Drašković
mini|upright|Vuk Drašković
Vuk Drašković (* 29. nowembra 1946, Međa w Banaće) je serbiski spisowaćel a demokratisko-nacionalistiski politikar, kotryž běše tež wonkowny minister Serbiskeje.
Pisany Doł
Pisany Doł ( Scheckthal) je wjeska w sewjeru hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słuša ke gmejnje Wóslink a leži 128 m nad mórskej hładźinu na južnej kromje Dubrjenskeho bahna.
Susodne wjeski su Dubrjenk na wuchodźe, Wóslink na juhu a k Njedźichowej słušacy Ćisow na zapadźe.
Borowsk
thumb|left Borowsk je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Kaluga. Ma něhdźe 11 tysac wobydlerjow.
Pisany Doł
Hospodarsce wažne je wudobywanje šěrawca we wokolinje wsy.
Borowsk
Sydlišćo je so w lěće 1358 załožiło.
Gerald Ford
mini|upright|Gerald Ford (1974) [[Dataja:Gerald Ford Signature.svg|right|upright|frameless|Podpis Geralda Forda]]
Gerald Rudolph Ford, Jr. (* 14. julija 1913 w Omaha, Nebraska jako Leslie Lynch King, Jr. [po adopciji přemjenowany]; † 26. decembra 2006 w Rancho Mirage, Kaliforniska) bě US-ameriski politikar Republikanskeje strony, kotryž bě wot 1974 do 1977 jako naslědnik wotstupjeneho Richarda Nixona 38. prezident Zjednoćenych statow. Do toho běše hižo wot 10. oktobra 1973 z wiceprezidentom pod Nixonom. W prezidentowych wólbach lěta 1976 podleža demokratiskemu kandidatej Jimmyjej Carterej.
Rěčny pyr
Rěčny pyr je rostlina ze swójby słódkich trawow (łaćonsce: Roegneria canina, Poaceae).
Uppsala
Uniwersita bu w lěće 1477 załožena. Znatej studentaj 18. lětstotka běštaj Anders Celsius (1701–1744) a Carl von Linné (1707–1778). Při uniwersiće wuwučowachu a studowachu pak tež mnoho pozdźišich šwedskich nošerjow Nobeloweho myta:
Maja Nagelowa
Maja Nagelowa (* 15. měrca 1959 w Budyšinje) je serbska tworjaca wuměłča a filmowča.
Nikolajewsk
Nikolajewsk je mjeno wjacorych sydlišćow w Ruskej:
Rjetkej
Rjetkej (Raphanus) je ród ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae). Dalše serbske mjeno je rěpuška. Wobsahuje sćěhowace družiny a poddružiny:
Maja Nagelowa
Wona wotrosće jako dźowka Hinca Nagela a jeho mandźelskeje Hanki, dźowki Arnošta Holana, w Budyšinje a Berlinje. Studowaše molerstwo a grafiku na Wysokej šuli za tworjace wuměłstwa w Drježdźanach. Hač do lěta 1987 bydleše a tworješe w Drježdźanach, potom w Strehli nad Łobjom a wot 1991 do 2007 w Berlinje a Euli pola Nosyna. Wot toho časa bydli trajnje w Euli.
Nimo jeje grafiskich twórbow je so Nagelowa w zašłych lětach tež dokumentariskim filmam přiwobroćiła, kotrež zaběraja so ze serbskej holu wokoło Slepoho a jeje wobydlerjemi. W swojim wuměłstwje tematizuje Nagelowa prawidłownje zničenje přirody a žiwjenskeho ruma ludźi.
Wona ma dźowku a syna.
Chójna
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Žołty ćernjowc
Žołty ćernjowc (Rubus chamaemorus) je kerk ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Wopis
Žołty ćernjowc je dwudomna rostlina, kotraž docpěje wysokosć wot 5 hač 20 cm a ma podzemske wurostki.
Birobidźan
thumb|left Birobidźan ( Биробиджан; ביראָבידזשאַן; do 1931 – Tichońkaja/ Тихонькая) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w Sibirskej a je najwjetše město a stolica Židowskeje awtonomneje oblasće. Nadeńdźe so při rěce Bira, přitoku Amura. Město ma dwórnišćo při Transsibirskej železnicy.
Žołty ćernjowc
Wopis
Stołpik njenjese kałače.
Birobidźan
Ma něhdźe 74 tysac wobydlerjow.
Žołty ćernjowc
Łopjena
Łopjena su wutrobojće-jěrchenkojte a maja pjeć hač sydom kulowate, zubate lapy. Pódlanske łopješka su jejkojte a papjerojte.
Birobidźan
Sydlišćo je so w lěće 1912 załožiło a ma wot lěta 1937 měšćanske prawa.
Žołty ćernjowc
Płody
Płód je swětłočerwjeny hač oranžowy a je jědźny.
Stejnišćo
Rosće we wysokich a přechodnych tymjenjach.
Rozšěrjenje
Rostlina je w sewjerozapadnej Němskej a sewjernej Europje rozšěrjena.
Dubno
thumb|left|Twjerdźizna w Dubnom
Dubno je město w oblasći Riwne na zapadźe Ukrainy. Leži při rěce Ikwa w historiskej Wołyńskej něhdźe 50 kilometrow juhozapadnje Riwneho.
Ma něhdźe 38 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1100 prěni raz naspomniło. Wot lěta 1498 ma měšćanske prawa. Mjez 1921 a 1939 słušeše do Pólskeje.
Znate bu město přez Nikolaja Gogolowy roman Taras Bulba, w kotrymž wopisa woblěhowanje Dubnoho přez Kozakow.
Gerhard Schröder
mini|Gerhard Schröder w lěće 2008
Gerhard Fritz Kurt Schröder (* 7. apryla 1944 w Mossenbergu) je něhdyši němski politikar Socialnodemokratiskeje strony Němskeje. Wón bě wot 1990 do 1998 ministerski prezident Delnjeje Sakskeje a wot oktobra 1998 do nowembra 2005 jako nawoda prěnjeje čerwjeno-zeleneje koalicije na zwjazkowej runinje sedmy kancler zwjazkoweje republiki. Nimo toho bě mjez 1999 a 2004 z předsydu SPD.
Žiwjenje
Gerhard Schröder narodźi so jako druhe dźěćo mandźelskeju Eriki a Fritza Schrödera na burskim statoku w Mossenbergu we wuchodźe dźensnišeje Sewjerorynsko-Westfalskeje. Tam bě jeho mać před bombowymi nadpadami zwjazkarjow ćeknyła. Jeho nan běše w tutym času jako wyši gefrajter při wuchodnej fronće a padny 4. oktobra 1944 w Sedmihródskej, tak zo swojeho syna ženje njezezna.
Wot 1951 do 1958 wopytowaše Schröder ludowu šulu w Bad Salzuflen a w Talle. Po tym absolwowaše w Lemgo wukubłanje k drobnowikowanskemu překupcej. Wot 1962 do 1964 wopytowaše wječornu šulu a nachwata srjedźnu zrałosć. W lěće 1966 złoži na Westfalskim kolegu w Bielefeldźe maturu. W samsnym lěće započa studować prawnistwo w Göttingenje, štož 1976 po druhim statnym eksamenje absolwowaše. Wot 1978 do 1990 dźěłaše jako socius prawizniskeje kenclije w Hannoverje a zastupowaše mjez druhim pozdatneho terorista RAF Horsta Mahlera.
Gerhard Schröder bě štyri króć woženjeny, nima pak swójske dźěći. Wot 1997 do 2015 bě zmandźeleny z 19 lět młódšej žurnalistku Doris Schröder-Köpf.
Politiska karjera
Gerhard Schröder je wot 1963 z čłonom SPD. Mjez 1978 a 1980 běše ze zwjazkowym předsydu młodych socialistow w SPD (Jusos) a wot 1980 do 1986 z čłonom zwjazkoweho sejma. Pola wólbow k delnjosakskemu krajnemu sejmej nastupi w lěće 1986 jako načolny kandidat swojeje strony. We wólbach zhubi CDU absolutnu wjetšinu, móžeše pak z pomocu FDP dale knježić. Schröder złoži mandat w zwjazkowym sejmje a skutkowaše wotnětka jako nawoda opozicije a frakciski předsyda SPD w krajnym sejmje.
thumb|Schröder hromadźe z [[Max Streibl|Maxom Streiblom (Bayerska) a Manfredom Stolpu (Braniborska) na konferency ministerskich prezidentow w lěće 1990]] Pola wólbow 1990 běše znowa z načolnym kandidatom a bu po wólbnym wuspěchu dnja 21. junija wot čerwjeno-zeleneje wjetšiny k nowemu ministerskemu prezidentej woleny. Tež wólby w lětomaj 1994 a 1998 móžeše dobyć. Nimo toho bě wot 1994 do 1998 krajny předsyda socialdemokratow.
→ hlej tež: Kabinet Schröder I
thumb|Gerhard Schröder we wólbnym boju 2005 We wólbnym boju 2002 wupadaše spočatnje tak, jako by čerwjeno-zelena koalicija wólby zhubiła. Při wólbach dnja 22. septembra dósta pak snadnu wjetšinu mandatow, tak zo móžeše dale knježić. Po wobkedźbowarjach běchu předewšěm dwaj faktoraj na kóncu rozsudźacaj: dobry a w medijach skutkowacy krizowy management při wulkej wodźe Łobja w lěću 2002 a wotpokazanje němskeho wobdźělenja při wot Zjednoćenych statow planowanej Irakskej wójnje. Wonkownopolitisce haješe wosebje dobre poćahi k Francoskej pod prezidentom Jacques Chirac a k Ruskej pod Wladimirom Putinom.
Po znowawuzwolenju nastorči Schröder dalše reformowe projekty, kaž na přikład strowotnisku reformu. Z tak mjenowanej Agendu 2010 prezentowaše 14. měrca 2003 najwjetši a najwažniši projekt swojeho kanclerstwa. W běhu realizacije reformow přiběraše kritika přećiwo čerwjeno-zelenemu knježerstwu a tež nutřkownostronska kritika přećiwo Schröderej. W měrcu 2004 złoži zastojnstwo zwjazkoweho předsydy SPD.
→ hlej tež: Kabinet Schröder II
Po poražce socialdemokratow pola wólbow w najwjetšim zwjazkowym kraju Sewjerorynsko-Westfalskej, hdźež bě SPD do toho 39 lět knježiła, staji Schröder dnja 1. julija 2005 prašenje dowěry w parlamenće a zhubi – kaž bě to wotpohladał – kanclersku wjetšinu, po čimž prosy zwjazkoweho prezidenta Horsta Köhlera wo rozpušćenje zwjazkoweho sejma. Köhler postaji dočasne wólby za 18. septembra 2005.
9. julija wuzwoli so Schröder na stronskim zjězdźe delnjosakskeje SPD z 99,5 % hłosow za načolneho kandidata krajneje lisćiny. Pola wólbow dóstachu socialdemokraća 34,5 % hłosow, štož wotpowědowaše 222 sydłam (wot 614) w parlamenće. Hačrunjež běchu najsylniša strona, móžeštej CDU a CSU zhromadnje najwjetšu frakciju stworić. Po wólbnych wuslědkach njeměješe ani čerwjeno-zelena ani čorno-žołta koalicija wjetšinu w sejmje. Jenička móžnosć bě wulka koalicija, kotraž bě pak po Schröderowych słowach jenož pod jeho wjednistwom móžna. Po internych jednanjach deklarowaše Schröder naposledku wotchad z politiki, tak zo móžeštej frakciji CDU/CSU a SPD dnja 22. nowembra Angelu Merkel za prěnju kanclerku Němskeje wolić. 24. nowembra 2005 złoži Schröder mandat w zwjazkowym sejmje.
Po kóncu swojeje politiskeje karjery dźěłaše Schröder zaso jako prawiznik, ale tež jako poradźowar w hospodarstwje, mjez druhim za ruski płunowy koncern Gazprom.
Rajs
Rajs (Oryza) je ród ze swójby słódkich trawow (Poaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:
Arizona
( navajo: Hoozdo Hahoodzo; O'odham: Alĭ ṣonakje) je zwjazkowy stat Zjednoćenych statow Ameriki, kotryž leži na juhozapadźe kraja. Ma něhdźe 6,8 milionow wobydlerjow na přestrjeni wot 295.234 km². Stolica je Phoenix.
Stat mjezuje z Utah na sewjeru, New Mexico na wuchodźe, z Mexikom na juhu, Kaliforniskej na zapadźe a Nevadu na sewjerozapadźe.
přiwza so dnja 14. februara 1912 jako 48. stat do unije a ma přimjeno „Grand Canyon State“. Najwjetša rěka je Colorado River, kotryž tworja zapadnu hranicu Arizony a zdobom najwjetšu wudrjeńcu na swěće, Grand Canyon.
Najwjetše města w Arizonje su Phoenix (1,4 mio. wobydlerjow), Tucson (520.000) a Mesa (440.000). W lěće 2000 měješe 74,1 % wobydlerstwa jendźelšćinu za maćeršćinu, 19,5 % španišćinu a 1,9 % navajo. Wot 2006 je jendźelšćina oficielna statna rěč.
Měrćin Kasper
Měrćin Kasper (němsce Martin Kasper; * 26. julija 1929 w Brězynce; † 12. nowembra 2011 w Budyšinje) bě historikar, direktor Instituta za serbski ludospyt a šefredaktor sorabistiskeho wědomostneho časopisa Lětopis.
Žiwjenje
Měrćin Kasper narodźi so 1929 jako syn pórclinoweho tružerja w Brězynce, wjesce sewjerowuchodnje Budyšina w kotrejž běše tež Arnošt Bart žiwy. Bart, sobuzałožer Domowiny wutwori w młodym hólcu serbske narodne wědomje. Měrćin Kasper wopyta šulu w Delnjej Kinje a jako 15-lětny najprjedy wučerski wustaw w Lubiju. Po Druhej swětowej wójnje wón ze šulskim wukubłanjom na gymnazijomaj w Českej Lipje a we Varnsdorfje pokroči. Nawróćiwši so 1948 do Hornjeje Łužicy, wón na namjet Pawoła Neda do strony SED zastupi. Wot toho časa přisłušeše Kasper zwjazkowemu předsydstwu Domowiny (hač do 1989), wot lěta 1951 do 1956 běše wón čłon jeje sekretariata a sobudźěłaćer młodźinskeho wotrjada. Dokelž schori wón ćežko na płuca, dyrbješe swoju politisku karjeru přetorhnyć a rozsudźi so zdobom za wědomostne skutkowanje.
5. awgusta
5. awgusta abo '''5. žnjenca''' je 217. dźeń gregorianiskeje protyki (218. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 148 dnjow hač do kónca lěta.
Zamoršćeny rěpisk
Zamoršćeny rěpisk (Rapistrum rugosum) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae).
Wopisanje
Zamoršćeny rěpisk je jednolětna rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 25 hač 60 cm.
Čopojty korjeń je mały.
Delnje łopjena su huslojće pjerolapate a njesu zubate, kulojte kónčne lapy. Hornjo łopjena su njedźělene.
Kćěje wot junija hač oktobra. Kćenja su citronužołte.
Truki su dwučłónčne, na spočatku seršćaće kosmate a docpěwaja dołhosć wot 5 hač 10 mm, při čimž horni čłonk je kulowaty.
Stejnišćo
Rosće na hlinjanych rolach.
Rozšěrjenje
Rostlina je w južnej Němskej a južnej Europje rozšěrjena.
Arnstadtska mučnica
Arnstadtska mučnica (Sorbus subcordata) je štom ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Elektrogorsk
Elektrogorsk (, do 1946 Электропередача/ Elektroperedača) je město z 23.000 wobydlerjemi w ruskej oblasći Moskwa. Leži něhdźe 75 kilometrow wuchodnje Moskwy.
Sydlišćo je so w lěće 1912 załožiło a ma wot lěta 1946 měšćanske prawa.
Aarhus
Aarhus abo Århus je wulkoměsto w Danskej. Leži při wuchodnym brjoze połkupy Jütlandskeje při Kattegaće a je z wjace hač 260.000 wobydlerjemi po Kopenhagenje druhe najwjetše danske město.
Aarhus je hospodarske srjedźišćo Jütlandskeje a wažne industrijne stejišćo. Zamórski přistaw Aarhus Havn ma najwjetši containerowy terminal Danskeje. Wot lěta 1928 je Aarhus tež uniwersitne město.
W lěće 2017 bě Aarhus hromadźe z Pafosom kulturna stolica Europy.
Běła lilija
Běła lilija (Lilium candidum) je rostlina ze swójby lilijowych rostlinow (Liliaceae).
thumb|Kćenje thumb|Lilium candidum
Kudirkos Naumiestis
thumb|left
Kudirkos Naumiestis (1643 – 1917 Wladislawow/ Nowe Miasto) je městačko w Šakiaiskim rajonje Marijampolskeho wobwoda w Litawskej.
Leži při rěce Šešupė něhdźe 20 kilometrow juhozapadnje wot města Šakiai, při hranicy z Kaliningradskej oblasću.
Ma něhdźe dwaj tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1560 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1643 Magdeburgske měšćanske prawa. Wulka židowska wosada (1897: 45 % ) je so přez holocaust dospołnje zničiła.
Region Altaj
W lěće měješe Region Altaj  wobydlerjow. Z toho běchu 92 % Rusojo.
Taiwanska wišnja
Taiwanska wišnja (Prunus campanulata) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Wopis
thumb|left|[[Łopjeno|Łopjena]] thumb|left|[[Kćenje|Kćenja]] Taiwanska wišnja je štom, kotryž docpěje wysokosć wot hač do 9 m.
Łopjena
Łopjena so w nazymje bronzojće-čerwjenje přebarbjuja.
Kćenja
Kćěje w ćopłych regionach w druhej połojcy zymy, ale w chłódnych regionach na spočatku nalěta. Karminčerwjene, zwonojte kćenja steja w promjenjach.
Stejnišćo
Preferuje ćopło-měrny klimat a je mjerzliwa.
Rozšěrjenje
Rostlina je na Taiwanje, w južnej Chinskej a na Ryukyu-kupach rozšěrjena.
Blagowješćensk (Baškirska)
thumb|left Blagowješćensk je město w europskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w republice Baškirskej při rěce Bjelaja něhdźe 40 kilometrow sewjernje Ufy a ma něhdźe 35 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1756 załožiło a ma wot lěta 1941 měšćanske prawa.
Werra
Werra je rěka w srjedźnej Němskej, kotraž běži přez Durinsku, Hessensku a Delnju Saksku. Wona je prawa a z nimale 300 kilometrami tež dlěša žórlica Wesera, dokelž je zapadna žórlica Fulda jenož 220 kilometrow dołha.
Rěka wužórli so w Durinskich šćěpjelowych horinach při južnej skłoninje Durinskeho lěsa blisko bayerskeje hranicy a běži potom najprjedy přez samón juhozapad Durinskeje a měsće Meiningen a Bad Salzungen. Za Salzungenom běži pak na zapadnej pak na wuchodnej stronje durinsko-hessenskeje mjezy, něhdyšeje hranicy mjez wuchodnej a zapadnej Němskej. Na juhowuchodźe Delnjeje Sakskeje so Werra w měsće Hann. Münden z Fuldu do Wesera zjednoća.
Dla lětdźesatki dołho trajaceho wottwarjenja kalija při srjedźnym běhu Werry bu wona z najsólnišej rěku w srjedźnej Europje, tak zo bě fawna w rěce podobniša morju hač słódkowódnym rěkam.
Turaw
thumb|left
Turaw je městačko w Homelskej oblasći na juhu Běłoruskeje.
Leži při prawym brjoze Pripjata něhdźe 230 kilometrow juhozapadnje Homela.
Ma něhdźe dwaj tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 980 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 2004 měšćanske prawa.
Lěsny kozylist
Lěsny kozylist (Lonicera periclymenum) je rostlina ze swójby kozylistowych rostlinow (Caprifoliaceae).
Wopis
Lěsny kozylist je łaženski kerk, kotryž docpěwa wysokosć wot 2 hač 3 m.
Stołpik je wijaty.
Łopjena
Łopjena su šěroko lancetojte abo owalne, na hornim boku zelene, na delnim boku šěromódrozelene a přećiwostejne. Wone docpěwaja dołhosć wot 4 hač 10 cm a maja krótki stołpik.
Kćenja
Kćěje wot junija hač awgusta. Kćenja sylnje wonja a docpěwaja dołhosć wot 4 hač 5 cm a steja w hłójčkojtych kwětnistwach. Króna je nažołć běła hač čerwjenje přeběžane. Kćenja so wječor pukaja a potom wosebite intensiwnje wonja.
Płody
Jahody su ćmowočerwjene, nic zrosćene a słabje jědojte.
Stejnišćo
Rosće w lisćowych lěsach, na swětlinach, lěsnych kromach a w kerčinach. Preferuje małowapnate pódy na stejnišćach z wyšej włóžnosć powětra.
Rozšěrjenje
Rostlina je w zapadnej a srjedźnej Europje, sewjernje hač do južneje skandinawiskeje, južnje hač do srjedźneje Italskeje a Korsiki rozšěrjena.
Dźiwja rjetkej
Dźiwja rjetkej je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow łaćonsce: Raphanus raphanistrum, Brasicaceae). Dalše serbske mjeno je wohnik.
Jermolino
Sydlišćo je so w lěće 1880 załožiło a ma wot lěta 2004 měšćanske prawa.
Guyana
Guyana je njewotwisny stat při atlantiskim pobrjoze Južneje Ameriki a čłon Commonwealtha. Stolica je Georgetown.
Ludnosć Guyany je zwjetša indiskeho a afriskeho pochada.
Geografija
Guyana mjezuje ze Surinamskej na wuchodźe, z Brazilskej w Amaconasowej nižinje na juhu a z Venezuelu na zapadźe. Najwyše městno je taflowc Roraima w třiróžku mjez Guyanu, Venezuelu a Brazilskej, kotrehož wjeršk leži 1230 metrow nad normalnej nulu.
Kraj je jara rědko wobsydleny, 85 % krajneho přestrjenje su tropiski dešćowy lěs. Přihódne za ratarstwo je jenož přimórske pasmo, kotrež je wšak tež wosebje wohrožene přez stupanje mórskeje hładźiny.
Stawizny
Do spočatka 16. lětstotka bě dźensniša Guyana wot indianskeho luda Awarakow wobsydlena. Wot lěta 1831 hač do 26. meje 1966 bě Guyana z wotwisnym teritorijom Zjednoćeneho kralestwa a rěkaše Britiska Guyana.
Simferopol
thumb|left
Simferopol je město na połkupje Krim.
Leži w južnym dźělu połkupy a je stolica Awtonomneje republiki Krim Ukrainy resp. Republiki Krim Ruskeje.
Ma něhdźe 338 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1784 załožiło. Wot lěta 2014 słuša město kaž cyła połkupa faktisce k Ruskej.
Jědla
Jědla (Abies) je ród ze swójby chójnowych rostlinow.
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Richard Nixon
mini|upright|Richard Nixon [[Dataja:Richard Nixon Signature.svg|right|frameless|upright|Podpis Richarda Nixona]]
Richard Milhous Nixon (* 9. januara 1913 w Yorba Linda, Kaliforniska; † 22. apryla 1994 w New York City, New York) bě US-ameriski politikar Republikanskeje strony, kotryž bě wot 1969 do 1974 jako naslědnik Lyndona B. Johnsona 37. prezident Zjednoćenych statow. Wón bě hač do dźensnišeho jenički prezident, kiž ze zastojnstwa wotstupi, a to dla afery Watergate.
Nixon bě hižo wot 1953 do 1961 z wiceprezidentom pod Dwightom D. Eisenhowerom a bě w prezidentowych wólbach 1960 republikanski kandidat přećiwo Johnej F. Kennedyjej.
Łojow
Łojow ( Groß Luja) je delnjołužiska wjes w braniborskim wokrjesu Wokrjes Sprjewja-Nysa, kotraž słuša wot lěta 2002 do Grodka. Leži při Baršćanskej krajnej dróze šěsć kilometrow sewjerowuchodnje Grodkowskeho centruma a ma něhdźe 280 wobydlerjow.
Wjes so w lěće 1346 k prěnjemu razej jako Loyow naspomni.
Wobydlerstwo
Po statistice Arnošta Muki měješe wjes w lěće 1884 cyłkownje 266 wobydlerjow, z nich 246 Serbow (92 %) a 20 Němcow. Arnošt Černik zwěsći 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot hišće 0,8 %.
Hač do lěta 1879 swjećachu we Łojowskej ewangelskej cyrkwi prawidłownje serbske kemše. W susodnym Zakrjowje rodźeny Jan Boguchwał Markus zběraše w lětomaj 1837/78 we woběmaj wsomaj cyłkownje 75 serbskich ludowych pěsnjow. Hišće w lěće 1924 zdźěli gmejnski předstajer na naprašowanje wokrjesneho šulskeho rady, zo rěča Łojowske dźěći serbsce.
Wosobiny
mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Łojowa (2019)
Prawy rajs
Prawy rajs je rostlina ze swójby słódkich trawow (łaćonsce: Oryza sativa, Poaceae).
Velimir Ilić
Velimir Ilić (* 28. meje 1951 w Čačaku, Juhosłowjanska) je serbiski politikar a předsyda strony Nova Srbija („Nowa Serbiska“).
Göteborg
[] je wulkoměsto w Šwedskej, kotrež leži při Kattegaće, mórskim přeliwje mjez Sewjernym a Baltiskim morjom. Hačrunjež běše městnosć hižo přez lěttysacami wobsydlena, załoži so dźensniše město Göteborg hakle w lěće 1619.
Techniska uniwersita Chalmers załoži so 1829. Mjez jeje studentami běštaj tež norwegski železniski inženjer Carl Abraham Pihl (1825–1897) a šwedski nošer Nobeloweho myta za fyziku Gustaf Dalén (1869–1937). Statna Göteborgska uniwersita so w lěće 1891 załoži.
Wadecy
Wadecy ( Waditz) su hornjołužiska wjeska w sakskim wokrjesu Budyšin a přisłušeja gmejnje Kubšicy. Maja wobydlerjow.
Geografija
Wjeska nadeńdźe so w Hornjołužiskich honach něhdźe wósom kilometrow wuchodnje Budyšina, dwaj kilometraj wuchodnje Kubšic a tři kilometry sewjerozapadnje Bukec. Južnje Wadec běži zwjazkowa dróha 6 a sewjernje železniska čara Drježdźany–Zhorjelc. Najbliše dwórnišćo je w Kubšicach.
Susodne wsy su Konjecy na sewjeru, Droždźij na sewjerowuchodźe, Pomorcy na wuchodźe, Trjebjeńca na juhowuchodźe, Šekecy na juhozapadźe a Kubšicy na zapadźe.
Stawizny
Kulowc Wadecy naspomni so prěni raz w lěće 1250 jako sydło knjeza Heinricus de Wadewicz. Ležownostne knjejstwo wukonješe přez lětstotki Budyska rada (1547 a 1777), kotraž měješe tule wićežne kubło.
Po statistice Arnošta Muki mějachu Wadecy we 1880tych lětach cyłkownje 130 wobydlerjow, z nich 116 Serbow (89 %) a 14 Němcow. Přewažnje ewangelske wobydlerstwo přisłušeše ze starodawna Bukečanskej wosadźe.
7. awgusta
7. awgusta abo '''1. žnjenca''' je 219. dźeń gregorianiskeje protyki (220. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 146 dnjow hač do kónca lěta.
Wadecy
Stawizny
Hač do lěta 1936 běchu Wadecy samostatna gmejna a potom hač do lěta 1974 gmejnski dźěl Trjebjeńcy. Hromadźe z tutej buchu w tym lěće zagmejnowane do Bukec a pozdźišo do Kubšiskeje gmejny přerjadowane.
mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Wadec z juhozapada (2019)
Kostomukša
thumb|left thumb|left
Kostomukša (, Koštamuš) je město w Ruskej federaciji. Leži na sewjeru republiki Karelskeje jenož 40 kilometrow wot finskeje hranicy. Ma něhdźe 29 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1977 załožiło a ma wot lěta 1983 měšćanske prawa.
Južna Amerika
thumb|Južna Amerika thumb|Karta južneje Ameriki Južna Amerika je kontinent. Mjezuje ze Sewjernej Ameriku na sewjeru, z Ćichim oceanom na zapadźe a z Atlantiskim oceanom na wuchodźe. Při zapadnym pobrjoze kontinenta so namakaja Andy, kiž su najdlěše horiny na swěće.
Wažne indigene rěče
W južnej Americe někotre indigene rěče eksistuja:
Wažne hamtske rěče
W statach Južneje Ameriki so slědowace hamtske rěče wužiwaja.
Malmö
Malmö je wulkoměsto w južnej Šwedskej, kotrež leži při mórskim přeliwje Öresund. Móst přez Öresund wot Kopenhagena do Malmöa so w lěće 2000 poswjeći. Wysoka šula Malmö so w lěće 1998 załoži.
Haslow
Haslow ( Dreikretscham) je wjes we wuchodosakskim Budyskim wokrjesu a słuša ke gmejnje Hodźij. Wjes leži 173 m nad mórskej hładźinu při rěce Čornicy.
Geografija
Wjeska leži we łučinje Čornicy na woběmaj bokomaj rěčki při městnje hač do 16. lětstotka najwažnišeho broda wikowanskeje dróhi Via regia. Susodne wsy su Wutołčicy w sewjeru, Łahow w sewjerowuchodźe, Sulšecy w juhu a 40 metrow wyše ležacy Baćoń w zapadźe.
Ležownostne mjena
Arnošt Muka je slědowace ležownostne mjena w swojej Statistice zapisał: Bródkowy, Sławčiny, Šibjeńca, na Skałkach.
Stawizny
thumb|left|Haslow na karće z lěta 1884 Prěnje historiske naspomnjenje jako Dryekreczim villa je z lěta 1390. Němske wjesne mjeno poćahuje so na eksistencu třoch korčmow při wažnym brodźe přez Čornicu, w kotrychž móžachu wikowarjo při wulkej wodźe wotpočować. Ležownostne knjejstwo w Haslowje mějachu drje tři ryćerkubła, kiž chcychu wobhospodarjeć kóžde swójski hosćenc. Serbske mjeno pochadźa wot němskeho słowa hasel („lěska“) a přiwěška -lō („kerki, lěsk“) respektiwnje -lā („łuža“) a woznamjenja potajkim „sydlišćo při lěskowej rěčce“ (Čornicy).
Wjetši dźěl wjeski bě Sulšečanskemu ryćerkubłu podstajeny, w lěće 1777 nimo toho tež ryćerkubła z Bolborc, Łahowa a Wutołčic kaž tež Budyske krajne bohotstwo a rada města Budyšina podźěle Haslowa wobsedźachu. Swójske ryćerkubło Haslow ženje njeměješe.
mini|left|Bizoldec hosćenc w Haslowje Wot něhdyšich třoch korčmow je Bizoldec (něhdy Měrćinkec) jako jenička we wsy wostała. Nad durjemi pokaza lětoličba 1702 na kup korčmy přez Bolborčanske ryćerkubło.
Hač do lěta 1936 bě Haslow samostatna gmejna, potom so do Baćonja zagmejnowa, z kotrymž w lěće 1962 do Prěčec přińdźe.
Towarstwa
W lětomaj 1848/49 wobsteješe w Haslowje Serbske burske towarstwo, kotrež měješe kónc lěta 1849 wjace hač sto čłonow. Předsyda bě ratar Jan Wróbl ze Zarěča. Po zakazu Zjednoćenych serbskich towarstwow ze strony wyšnosće zhubi 1850 zakład swojeje dźěławosće.
W lěće 1922 załoži so w Haslowje kolesowarske towarstwo „Błysk“, kotrež bu w septembrje 1923 přemjenowane na Serbske kołojězdne towarstwo Błysk. W lěće 1938 so jeho dźěławosć zakaza. Jeho chorhoj so zhubi a bu hakle w lěće 1994 zaso namakana. Dźensa nadeńdźe so w Budyskim Serbskim muzeju.
1924 załoži Pawoł Wirth ze Stróže (znaty tež jako „Kanalowy Wirth“) w Haslowje Čołmowarske towarstwo Žołma, kotrež wobsteješe jenož krótki čas a měješe spěchować čołmikowanje na Čornicy mjez Sulšecami a Haslowom.
1934 wotmě so schadźowanka serbskich studentow we wsy při Čornicy a w lěće 2015 hłowna zhromadźizna Domowiny.
Wobydlerstwo
Po Mukowej statistice měješe Haslow we 1880tych lětach 72 wobydlerjow, mjez nimi 71 Serbow a jenož jedyn Němc. Hač do dźensnišeho so we wjesce serbuje.
W lěće 1925 bě mjez 87 Haslowčanami 78 katolskich a dźewjeć ewangelskich. Katolscy wěriwi słušachu ze starodawna ke Chróšćanskej wosadźe a chodźa wot lěta 1887 do Baćońskeje cyrkwje. Ewangelscy wobydlerjo přisłušeja z lěta 1809 Njeswačanskej wosadźe, do toho Hodźijskej.
Zajimawostki
We wuchodnym wjesnym dźělu so njedaloko mosta kamjentny křiž ze zaškrabanym mječom namaka. Po powědkach spomina na tule padnjeneho francoskeho oficěra, je pak prawdźepodobnje starši.
Wosobiny
mini|center|upright=1.6|Powětrowy wobraz Haslowa z wuchodneho směra
Róžowy barbjenk
Róžowy barbjenk (Catharanthus roseus, syn.: Vinca rosea L.) je rostlina ze swójby barbjenkowych rostlinow (Apocynaceae).
Rjapuška
Rjapuška (Sclerochloa) je ród ze swójby słódkich trawow (Poaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:
Maureen Tucker
thumb|Maureen Tucker (1992) Maureen Tucker (* 26. awgusta 1944) je US-ameriska rockowa hudźbnica, kotraž běše mjez 1965 a 1972 bubonarka skupiny The Velvet Underground.
Horni Wujězd
thumb|left|Stara karta
Horni Wujězd (tež Wujezd abo Wujězd pola Tuchorja, Uhyst am Taucher) je hornjołužiska wjes  w sakskim wokrjesu Budyšin. Słuša z lěta 1994 ke gmejnje Porchow a leži pjatnaće kilometrow zapadnje Budyšina při zwjazkowej awtodróze 4.
Geografija
Wjes nadeńdźe so w zapadnym dźělu hornjołužiskich honow něhdźe wosom kilometrow sewjernje Biskopic. Susodne wjeski su Jědlica a Mały Wosyk za awtodróhu na sewjeru, Panecy a Wulki Wosyk na wuchodźe kaž tež Ledźborecy na juhu. Juhowuchodnje Wujězda rozpřestrěwa so Tuchorski lěs.
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako Vgez je z lěta 1336. We 1880tych lětach měješe wjes po Mukowej statistice cyłkownje 315 wobydlerjow, z nich 211 Serbow (67 %) a 104 Němcow. Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 serbski podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 2,6 %. Posledni farar, kiž we Wujězdźanskej cyrkwi serbsce prědowaše, bě Pawoł Božidar Kapler (1887–1942), kotryž wosadu w lěće 1927 wopušći.
W 20. lětstotku zagmejnowaštej so susodnej wjesce Ledźborecy (1936) a Wulki Wosyk (1973).
Wosobiny
mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Wujězda
Lincoln
Lincoln móže być:
Čornica (rěka)
Čornica ( Schwarzwasser) je rěčka w Hornjej Łužicy, kotraž so pola Trjechowa a Noweje Wsy pola Huski wužórli a potom přez Njezdašansku skału, Sulšecy a Haslow do Njeswačidła běži, hdźež so Bóščanska woda wot zapada do Čornicy wuliwa. Zady Njeswačidła běži Čornica přez Šešow a Rakecy. W tej kónčinje so wjele hatow namaka. Pola Wulkich Zdźarow so dźěl wody do Hórnikečanskeho jězora lije.
Blisko Wojerec wuběži Čornica do Čorneho Halštrowa.
Hlej tež: Nastawki wo při Čornicy ležacych sydlišćach
thumb|left|[[Čornica (rěka)|Čornica w Haslowje (1978)]]
Małe Sundaske kupy
Nusa Tenggara (po słowach Juhowuchodne kupy), abo Małe Sundaske kupy, su skupina kupow w juhowochodnej Mórskej Juhowuchodnej Aziji, na sewjer Awstralije a na juhowuchod Indoneskeje. Z Wulkimi Sundaskimi kupami na zapad wone tworja skupinu kupow Sundaskich kupow. Kupy su dźěl wulkanoweho wobłuka, a to Sundaski wobłuk.
Badiska mučnica
Badiska mučnica (Sorbus badensis) je štom ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Elektrostal
thumb|left
Elektrostal (, do 1928 Затишье/Zatišje) je město ze 158.000 wobydlerjemi w ruskej oblasći Moskwa. Leži něhdźe 50 kilometrow wuchodnje Moskwy.
Sydlišćo je so w lěće 1916 załožiło a ma wot lěta 1938 měšćanske prawa.
Rom
Rom ( a Roma, italske wurěkowanje /ˈroːma/) je wot 1871 hłowne město Italskeje. Wosrjedź Roma namaka so tež njewotwisny stat Vatikanske město, hdźež je sydło bamža. Rom leži w prowincy Roma na rěce Tiber. Ma přestrjeń 1285 km² a někak 2,7 milionow wobydlerjow. thumb|left|[[Satelitowy wobraz Roma]] thumb|left|[[Kolosseum w Romje]]
Skaskow
Skaskow ( Skaska) je wjes na sewjeru hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słuša ke gmejnje Wóslink a leži mjez 137 a 147 m nad mórskej hładźinu na lěwej stronje Čorneho Halštrowa. Běše hač do lěta 1969 samostatna gmejna, po tym najprjedy wjesny dźěl gmejny Skaskow-Debricy a wot lěta 1994 dźěl Wóslinčanskeje gmejny.
Susodne wjeski su Lubhozdź na sewjerowuchodźe, Sulšecy na wuchodźe, Tradow na juhowuchodźe, Debricy na juhozapadźe a Wóslink na sewjerozapadźe.
Begonijowe rostliny
Systematika
Swójba Begoniaceae bu w lěće 1820 pod mjenom Begoniae Friedrich Graf von Berchtold a Jan Svatopluk Presl w Přirozenosti Rostlin, 1: 270 a potom w lěće 1824 z mjenomo Begoniaceae wot Carl Adolph Agardh w Aphorismi Botanici, 200 wozjewjena.
Skaskow
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje nawsowca jako Skasskaw je z lěta 1383. Po Wienskim kongresu 1815 běžeše hranica mjez kralestwomaj Pruska a Sakska wuchodnje Skaskow. Mjeztym zo wosta Skaskow dźěl Sakskeje, přidźělichu so susodne Sulšecy Pruskej.
Begonijowe rostliny
Systematika
Něhdyši ród Symbegonia Warb.: Z něhdźe dwaceći na Nowej Gineji endemiskimi družinami, je dźensa (Swensen et al. 1998; Forrest & Hollingsworth 2003) jenož hišće sekcija roda Begonia. Wot druchich Begonia-taksony so rozeznawa přez dospłonje k rołce zrosćene (mjeno!) kćenjowe přikrywne łopješka při žónskich kćenjach. To je přiměrjenje na jich wopróšowakow, Nektarowe ptački.
Skaskow
Stawizny
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 233 wobydlerjow, mjez nimi 191 Serbow (82 %). Arnošt Černik zwěsći 1956 serbski podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 6,2 %. Ewangelscy Skaskowčenjo přisłušeja Wóslinčanskej wosadźe, katolscy Ralbičanskej.
Begonijowe rostliny
Systematika
Znutřka porjada Cucurbitales su Begoniaceae najbliže z Datiscaceae přiwuzne.
Šakiai
thumb|left
Šakiai je městačko w Marijampolskim wobwodźe w Litawskej. Je zarjadniske sydło Šakiaiskeho rajona.
Leži něhdźe 60 kilometrow sewjernje wot města Marijampolė.
Ma něhdźe pjeć tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1599 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1776 Magdeburgske měšćanske prawa. Wulka židowska wosada (1897: 75 % ) je so přez holocaust dospołnje zničiła.
Bangladeš
Bangladeš (oficielnje Ludowa republika Bangladeš, বাংলাদেশ) je stat w južnej Aziji. Leži při Bengalskim golfu mjez Indiskej a Myanmarom. Wot lěta 1971 je Bangladeš wot Pakistana njewotwisny, prjedy bě jako Wuchodny Pakistan dźěl tutoho stata.
Stolica a najwjetše město Bangladeša je Dhaka. Dla niskeho połoženja w delće Gangesa je Bangladeš husto wot powodźenjow potrjecheny.
Geografija
Najwyše městno je Keokradong (1 230 m nad normalnej nulu).
Łuh (wjacezmyslnosć)
Łuh je pomjenowanje:
Herta Wićazec
Žiwjenje
Hačrunjež bě jeje serbske mjeno „Jetka“, wona „Herta“ pisaše. Herćiny nan bě Jan Korla Gusta Wićaz, krawc a wobsedźer hosćenca, a jeje mać rěkaše Marja, rodźena Mučerjec. Herta je swoje dźěćatstwo na Budyskej Kamjentnej hasy přežiwiła, hdźež stej staršej krawcownju měłoj, ale tež sadowu zahrodu, wo kotrejž pisaše basnjerka znowa a znowa na wšelakich městnach swojeho dźěła. Swoje cyłe žiwjenje je w Budyšinje bydliła a dźěłaše jako šwalča. Herta je jako jara wotewrjena duša wotrostła, štož je so pozdźišo změniło. Jara zahe je literarnje dźěłać započała – je hižo pisała, hdyž bě 13 lět stara. Herta je pozdźišo tež w chórje spěwała.
Tehdyši Budyšin
Budyšin bě centrum duchowneho žiwjenja Serbow; wosebje wožiwjenje serbskeje kultury přez spěwanje serbskich spěwow w cyrkwi a załoženje Maćicy Serbskeje stej dobre wuměnjenja za serbsku kulturu tworiłoj. Tehdy Zejlerjowa zběrka ludowych spěwow hišće wušła njebě a eksistowaše jenož jako rukopis. W lěće 1856 bě so artikl Boženy Němcoveje w Serbskich Nowinach wozjewił, w kotrymž wona wo čěskich spisowaćelkach pisaše; Smoler je artikl tak komentował, zo móže so wón jenož na Hertu Wićazec jako serbska spisowaćelka dopomnić a zo su hač do lěta 1900 jenož dwě abo tři druhe serbske spisowaćelki wothladajo wot Herty znate, kotrež pak tajki wuznam kaž wona nimaja. Dokelž njemějachu w tym času Serbowki móžnosće dobreho šulskeho kubłanja abo dalekubłanja po Smolerju žana z nich ani w cyrkwi serbske spěwy spěwała njeje ani bibliju abo Serbske Nowiny čitała abo čitać móhła. Smoler je wo jednym podawku rozprawił: Bě so z jednej Serbowku w někajkej wsy zetkał, kotraž jemu při tutej přiležnosći mału serbsku knihownju přepoda, byrnjež serbsce ani rěčeć ani čitać njemóhła.