cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Finšćina
Prašenja
Za prašenja bjez woprawdźiteho prašaceho pronomena so sufiks -ko/-kö wužiwa. Při tym so słowo ze sufiksom do spočatka sady staja. Na př.:
Wołynska
Wažne města Wołynskeje su Žytomyr, Riwne, Luck, Kowel a Wolodymyr.
Očjor
Očjor je městačko w europskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w zapadnym předkraju Uralskich horin w Permskim regionje něhdźe 120 kilometrow zapadnje Perma. Ma něhdźe 14 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1759 załožiło a ma wot lěta 1950 měšćanske prawa.
Brocēni
thumb|left Brocēni (historiske němske mjeno – Berghof) je městačko w Kurskej na zapadźe Letiskeje. Je zarjadniske sydło Brocēnskeho wobwoda.
Leži při sewjernym brjoze jězora Cieceres něhdźe 100 kilometrow juhozapadnje Rigi.
Ma něhdźe tři tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1528 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1992 měšćanske prawa.
Die Welle
Die Welle (serbsce: žołma) je němski hrajny film. Režiser bě Dennis Gansel. Jürgen Vogel, Christiane Paul, Frederick Lau, Max Riemelt a Elyas M'Barek přewzachu hłowne róle w filmje.
Samuel Bohuwěr Ponich
Samuel Bohuwěr Ponich ( Samuel Traugott Pannach; * 13. januara 1748 w Němskich Jenkecach, † 9. apryla 1798 w Malešecach) bě serbski farar a awtor ludowědnych, přirodowědnych a popularnowědnych pojednanjow.
Wón narodźi so jako syn fararja Pětra Ponicha do němskeje ewangelskeje wosadneje wsy a wopyta po přesydlenju fararskeje swójby do Malešec wot 1761 do 1768 Budyski gymnazij. Mjez 1768 a 1771 studowaše teologiju, najprjedy w Lipsku a poslednje lěto we Wittenbergu. Tam wobnowi so pod jeho nawodom Serbske prědarske towarstwo, z kotrehož staršim sta so Ponich.
Po zakónčenju studija so do Łužicy nawróći, hdźež dźěłaše 1771–75 jako pomocny prědar we Wulkich Ždźarach a 1775–78 jako domjacy wučer w Dubcu. W lěće 1778 dósta prěnje farske městno we Wochozach, hdźež pak jenož dwě lěće wosta. 1780–86 skutkowaše jako farar w Jabłońcu pola Mužakowa a wot 1786 hač do swojeje zažneje smjerće w lěće 1798 bě z Malešanskim fararjom.
Samuel Bohuwěr Ponich běše wot lěta 1794 čłon Hornjołužiskeje towaršnosće wědomosćow w Zhorjelcu a dopisowaše do jeje časopisa Lausitzer Magazin. Pod jeho wliwom započa towarstwo so bóle ze serbskimi temami zaběrać. Wšelake spisy přełoži tež do serbšćiny, kaž na přikład Rozwučenje za baby na wsach (1782). Ponich znaješe so derje z hrabju Hermannom z Callenberga w Mužakowje, w kotrehož nadawku nastachu někotre dźěła.
SDAJ
250px|right|thumb|Logo SDAJ 250px|right|thumb|Při demonstraciji dnja 1. meje
SDAJ (němsce Sozialistische Deutsche Arbeiterjugend, serbsce Socialistiska němska dźěłaćerska młodźina) je marxistisko-leninistiski młodźinski zwjazk a tradicionelnje přećelsce zwjazana z Němskej komunistiskej stronu (DKP). Dale steji zwjazk zjednoćenstwu Zjednoćenstwo přesćěhanych nacirežima - zwjazk antifašistow a antifašistkow (VVN-BdA) a asociaciji Asociacija marksistiskich studowacych (AMS) blisko. Załoženski datum je 5. meje 1968.
Wobsahowy profil
Organizacija SDAJ zastupuje cyłkowne zajimy młodych dźěłaćerjow a šulerjow. Politiske ćežišćo je politika za dźěłaćersku młodźinu. Dalše temowe kampanje su antikapitalistiske, antifašistiske a antimilitaristiske dźěło.
Organizaciska struktura
Čłony su mjez 14 a 30 lět stare a wuznawaja so k statuće a k přichodnej papjerje SDAJ (Zukunftspapier der SDAJ) jako programatiski zakład. SDAJ ma přez 600 čłonow.
SDAJ so rozčłonkuje do městnych skupinow, wokrjesnych zwjazkow a krajnych zwjazkow.
Swójske medije
Nimo zwjazkodalokeho magacina Position (pozicija) je hišće wjele regionalnych nowinow a akcijnych nowinow, tak na přikład Basta! w Berlinje, Aufschrei (wukřik) w Rostocku abo Kontra w Bayerskej.
Jan Awgust Zoba
Žiwjenje
Wot Čornjowskeje wjesneje gmejny bu Zoba bórze na gmejnskeho předstejićerja postajeny, w lěće 1901 ze serbskeje strony jako kandidat 5. sakskeho wólbneho wokrjesa postajeny a za zapósłanca za II. komoru Sakskeho krajneho sejma wuzwoleny. Jako tajki zasadźi so wospjet za wužiwanje serbšćiny na zjawnych zhromadźiznach a w šuli.
Jan Awgust Zoba běše wot lěta 1903 čłon Maćicy Serbskeje a nawjedowaše z Michałom Koklu wot 1903 Wjesne wólbne towarstwo. Na žołdk a wutrobu schorjeny zemrě Zoba 7. februara 1911 w Čornjowje a bu 10. februara na Bukečanskim pohrjebnišću pochowany.
Gatčina
thumb|left thumb|left Gatčina (1923–1929 Trock/Троцк; 1929–1944 Krasnogwardejsk/Красногвардейск) je město w Ruskej federaciji. Leži něhdźe 40 kilometrow južnje Pětrohroda w Leningradskej oblasći a ma něhdźe 95 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1500 załožiło a ma wot lěta 1796 měšćanske prawa.
22. julija
22. julija abo '''22. pražnika''' je 203. dźeń gregorianiskeje protyki (204. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 162 dnjow hač do kónca lěta.
Wjechelca
Wjechelca (Agrostis) je ród ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Systematika
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Jaroslawl
thumb|left thumb|left Jaroslawl je wulkoměsto w europskim dźělu Ruskeje federacije. Leži 250 kilometrow na sewjerowuchod wot Moskwy, stolicy Ruskeje federacije, při rěce Wolga. Ma něhdźe šěsć stow tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1010 załožiło.
Chittagong
Chittagong (bengalsce চট্টগ্রাম) je druhe najwjetše město Bangladeša a leži na juhowuchodźe azijskeho kraja při Bengalskim golfu.
Mólički kropačk
Mólički kropačk (Primula minima) je rostlina ze swójby kropačkowych rostlinow (Primulaceae).
Naďa Konvalinková
Naďa Konvalinková (* 18. apryla 1951 w Praze, Čěskosłowakska) je čěska dźiwadźelnica.
Jan Zahradil
Jan Zahradil (* 30. měrca 1963 w Praze ) je čěski politikar konzerwatiwneje strony ODS. Wón je wot 2004 z čłonom Europskeho sejma a wot 2011 předsyda frakcije Europskich konserwatiwnych a reformistow.
Hańža
Hańža je serbske žónske předmjeno, pochadźace wot grjekskeho słowa ἁγνός/hagnos („čista, wuswjećena“) abo łaćonskeho agnus („jehnjo“). Wotwodźena forma předmjena je Hańžka.
Wjes
mini|[[Kulowc (Kulow)|Kulowc pola Kulowa, łužiska wjes]] Wjes abo wjeska je mjeńše čłowjeske sydlišćo, kotrež ma zwjetša ratarski charakter. Prěnjotnje tworješe wjes tež politisku gmejnu, prjedy hač buchu w běhu gmejnskich reformow wjacore wsy do wjetšich gmejnow zjednoćene. Předstejićel wjesneje gmejny bě wjesny šołta.
Wotwisnje wot kónčiny natwarichu so wjeski we wšelakich formach. Někotre za Łužicu typiske sydlišćowe formy su nawsowc, kulowc a łanowc.
Wobrotnička
Wobrotnička (Heliotropium) je ród ze swójby wódrakowych rostlinow (Boraginaceae). Wona wobsahuje wjace hač 250 družinow.
Wopis
Družiny su jednolětny abo wjacelětny kerki abo połkerki.
Łopjena su njerozdźělene a zwjetša měnjate.
Ust-Kamčatsk
Ust-Kamčatsk ( Усть-Камчатск; do 1890 – Ust-Primorskij/ Усть-Приморский) je sydlišćo měsćanskeho typa w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w Sibirskej na połkupje Kamčatka při brjoze Beringoweho morja w Kamčatskim regionje něhdźe 700 kilometrow sewjernje Petropawlowska-Kamčatskeho.
Wobrotnička
Wopis
Kćěje w lěću. Małke kćenja su wioletne, módre, běłe abo žołte a we wijelach abo w rozporach steja.
Ust-Kamčatsk
Ma něhdźe štyri  tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1731 załožiło.
Wobrotnička
Stejnišćo
Ma radšo włóžne, přesakliwe, w prawym měrje płódne pódy.
Rozšěrjenje
Ród je w tropach a subtropach, ale tež w ćoplišich měrnych regionach rozšěrjeny.
Běły Gózd
Přez gmejnski teritorij wjedźetej awtodróha A 13 (Drježdźany–Berlin) a železniska čara Berlin–Zhorjelc z dwórnišćom Schönwalde (Spreewald).
Mateusz Morawiecki
mini|upright|Mateusz Morawiecki 2018
Morawiecki je syn antikomunistiskeho disidenta Kornela Morawieckeho a angažowaše so w młodych lětach a jako student při Wrócławskej uniwersiće tohorunja za opoziciju w Ludowej republice Pólskej. 1992 dokónči swój studij stawiznow z magistrom. Po dalšim studiju dósta w lěće 1995 diplom Wrócławskeje hospodarskeje akademije. Wot 2007 do 2015 bě předsyda třećeje najwjetšeje banki Pólskeje, Bank Zachodni WBK.
Wot 16. nowembra 2015 bě hospodarski minister w kabineće Beaty Szydło, wot 28. septembra 2016 zdobom finančny minister. Hakle w tutym lěće přistupi stronje PiS.
Oblasć Sachalin
thumb|left|Pobrjóh na Kurilach
Oblasć Sachalin ( Сахалинская область/Sachalinskaja oblast) je oblasć w aziskim dźělu Ruskeje. Leži w dalokim wuchodźe Sibirskeje a wobsteji z kupy Sachalin a zdźěla wot Japanskeje požadanych Kurilow. Mjez Sachalinom a ruskej twjerdźu leži Tatarski přeliw, kotryž zwjazuje Ochotske z Japanskim morjom. Zarjadniske sydło a jeničke wulkoměsto oblasće je Južno-Sachalinsk ze 182.000 wobydlerjemi.
W lěće měješe Oblasć Sachalin  wobydlerjow. Z nich běchu 82,3 % Rusojo, 5 % Korejčenjo a 2,4 % Ukrainjenjo.
Sachalin słuša hakle wot 19. lětstotka k Ruskej, južny dźěl samo hakle wot lěta 1945.
Slawharad
thumb|left
Awstralska
Awstralska ( Australia) je stat na južnej połkuli zemje w Awstraliji. Leži sewjerozapadnje Nowoseelandskeje a juhowuchodnje Indoneskeje a Papuwy-Noweje Gineje a wobjimuje nimo kontinentalneje twjerdźe tež kupu Tasmansku. Jeje stolica je Canberra, kotraž leži na juhowuchodźe kraja.
Slawharad
Slawharad (do 1940 Прапойск/Prapojsk) je městačko w Mahiljowskej oblasći na wuchodźe Běłoruskeje. Je zarjadniske sydło Slawharadskeho rajona.
Awstralska
Najwažniša rěč je jendźelšćina, při čimž so hišće někotre rěče prawobydlerjow (Aborigines) wužiwaja. Hamtska rěč pak oficielnje njewobsteji.
Srjedź 19. lětstotka wupućowachu někotre sta Serbow z Łužicy do Awstralskeje a załožichu tam – zwjetša hromadźe z Němcami – nowe sydlišća, kaž na přikład Bukecy (dźensa Tarrington).
Slawharad
Ma něhdźe sydom tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1136 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1945 měšćanske prawa.
Cēsis
thumb|left Cēsis (historiske němske mjeno – Wenden) je město w Letiskej. Je zarjadniske sydło Cēsiskeho wobwoda.
Leži při rěce Gauja něhdźe 90 kilometrow sewjerowuchodnje Rigi.
Ma něhdźe 17 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1206 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1326 měšćanske prawa.
Regis-Breitingen
Regis-Breitingen je sakske městačko w Lipšćanskim wokrjesu. Nadeńdźe so 30 kilometrow južnje Lipska a 11 kilometrow sewjernje Starohroda při durinskej krajnej hranicy a ma něhdźe 4.000 wobydlerjow. Mjez měšćanskomaj dźělomaj Regis a Breitingen běži rěčka Plesna. Město nasta přez zjednoćenje Regisa a Breitingena w lěće 1920 a leži w něhdyšim Srjedźoněmskim brunicowym rewěrje.
Regis naspomni so prěni raz w lěće 929 jako hród w serbskej župje Plisni (Plesna). We wopismje bamža Hrjehorja IX. naspomništej so castrum et oppidum Riguz, potajkim hród a sydlišćo Regis.
Přez město wjedźe železnicowa čara Lipsk–Dwórc.
Niedercunnersdorf
Niedercunnersdorf je hornjołužiska wjes w juhu sakskeho wokrjesa Zhorjelc, južnje Lubija. Leži we wysokosći wot 348 m nad mórskej hładźinu a słuša wot 1. januara 2013 ke gmejnje Kotmar. Do toho bě samostatna gmejna.
Stawizny
Wjeska, kotraž je po sydlišćowej formje lěsny łanowc, naspomni so prěni raz w lěće 1221 jako Cunradisdorf prope opidum Lubaw („Cunnersdorf pola města Lubija“). Ležownostne knjejstwo měješe přez wjacore lětstotki Budyske tachantstwo. Cyrkwinsce słušeše wjes hač do lěta 1794 do Lubijskeje wosady; wot 1794 do 1845 běše tamniša cyrkej Lubijska filiala a wot 1845 do 1932 wosadna cyrkej swójskeje wosady. Wot lěta 1932 słuša wjes do Obercunnersdorfskeje wosady.
Japanska pyšowka
Japanska pyšowka (Astilbe japonica) je rostlina ze swójby rupikowych rostlinow (Saxifragaceae).
Čornecy
Čornecy ( Zscharnitz) su wjeska w hornjołužiskim wokrjesu Budyšin. Słušeja ke gmejnje Hodźij a leža 209 m nad mórskej hładźinu. Hač do lěta 1936 běchu Pozdečanski wjesny dźěl.
Jednolětna płomjenjowka
Jednolětna płomjenjowka (Phlox drummondii) je rostlina ze swójby jěrnicowych rostlinow (łaćonsce Polemoniaceae). Dalše serbske mjeno je jednolětni floks.
Čornecy
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako Czornewicz je z lěta 1361. Ležownostne knjejstwo wukonješe přez lětstotki kaž w susodnych Pozdecach Budyske tachantstwo, tak zo wosta wjes porno susodnym wjeskam na juhu přewažnje katolska. Hač do wotewrjenja noweje katolskeje šule pódla Baćońskeje cyrkwje běše tuta w Čornecach. Najwjetše kubło we wsy bě Rynčec z 49 hektarami. W Druheje swětoweje wójny padnychu třo Čornečenjo.
Wobydlerstwo
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 46 wobydlerjow, kotřiž běchu bjez wuwzaća Serbja.
1925 bě w Čornecach a Pozdecach wot cyłkownje 99 wobydlerjow 92 katolskich a sydom ewangelskich. Katolscy Čornečenjo přisłušeja wot lěta 1911 Baćońskej wosadźe, do toho Chróšćanskej.
Alpska wjechelca
Alpska wjechelca (Agrostis alpina) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Rólna serlica
Rólna serlica (Asperula arvensis) je rostlina ze swójby čerwjenkowych rostlinow (Rubiaceae).
Wopis
Rólna serlica docpěwa wysokosć wot 5 hač 25 cm.
Łopjena
Łopjena su linealne. Delnje łopjena su po štyrjoch mutličkostejne a hornje łopjena su po šesćoch hač po wosmjoch mutličkostejne.
Stejnišćo
Rosće na hlinjanej, wapnitej roli.
Rozšěrjenje
Rostlina je w srjedźnej a južnej Europje rozšěrjena.
Hochoza
Hochoza ( Drachhausen) je delnjołužiska wjes a gmejna w braniborskim wokrjesu Sprjewja-Nysa. Leži we wysokosći 61 metrow nad mórskej hładźinu mjez Choćebuzom w juhu a Luboraskej holu w sewjeru a ma něhdźe 800 wobydlerjow. Słuša do připóznateho sydlenskeho ruma Serbow w Braniborskej a k wonym delnjołužiskim gmejnam, w kotrychž je delnjoserbšćina hišće žiwa. Kóžde druhe lěto je Hochoza nimo Budyšina a Chrósćic zarjadowanišćo Mjezynarodneho folklorneho festiwala Łužica. Hochoza je dźěl Picnjanskeho hamta.
Geografija
Gmejna nadeńdźe so něhdźe 15 kilometrow sewjernje Choćebuskeho stareho města a dźesać kilometrow južnje Luboraza při južnej kromje Luboraskeje hole. Susodne gmejny su Luboraz na sewjeru, Turnow-Pśiłuk a Drjenow na wuchodźe, Choćebuz a Dešno-Strjažow na juhu kaž tež Smogorjow-Prjawoz na zapadźe.
Južnje wot gmejny ćečetej Sprjewja a Małksa.
Gmejnske dźěle
K Hochozy słušeja wjesne dźěle Hugon (němsce Aue, do 1937 Plonitza), Wjas (Dorf), Pěski (Sand) a Pódgóla (Heide). K tomu přińdźetej wobydlenej městnje Gólnikaŕnja na Dołku (Forsthaus Kiefernheide, do 1937 Dolk) a Gólnikaŕnja w Škrjokach (Forsthaus Tannenwald).
Wobydlerstwo a rěč
Po statistice Arnošta Muki měješe Hochoza srjedź 1880tych lět 1138 wobydlerjow, z nich 1038 Serbow (91 %) a sto Němcow. Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot hišće 73,5 %, štož bě jedyn z najwjetšich podźělow we wšěch delnjołužiskich gmejnach.
Teheran
300px|mini|links|Teheran Teheran ( Tehrān) je najwjetše město a stolica Irana. Ma něhdźe wósom a poł miliona wobydlerjow a je tuž jedyn a dwacete najwjetše město swěta.
21. septembra
21. septembra abo '''21. požnjenca''' je 264. dźeń gregorianiskeje protyki (265. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 101 dnjow hač do kónca lěta.
Wumrěće
mini|upright=0.4|Jan Cyž
1832
1832 bě přestupne lěto z 366 dnjemi.
Stasiopole
Stasiopole je wjes w Pólskej.
Stasiopole leži w srjedźnej Pólskej, w mazowskim wojewódstwje. Wjes ke gmejnje Dąbrówka słuša.
Kicman
thumb|left
Kicman je městačko w oblasći Černiwci na zapadnej Ukrainje. Leži w historiskej Bukowinje něhdźe 20 kilometrow sewjerozapadnje wot města Černiwci.
Ma něhdźe šěsć tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1413 prěni raz naspomniło. Wot lěta 1798 měšćanske prawa. Wot lěta 1775 słušeše Kicman k rakuskemu krajej Bukowina. Po Prěnjej swětowej wójnje přeńdźe do Rumunskeje a wot kónca Druheje swětoweje wójny je dźěl Ukrainy.
Krawnik
Krawnik (Chelidonium) je ród ze swójby Makowych rostlinow (Papaveraceae).
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Powiat złotoryjski
Gmejny
dwě měšćanskej gmejnje: jedna měšćansko-wjesna gmejna: a tři wjesne gmejny:
Thrakšćina
Thrakšćina, Thrakiska rěč (tež Dako-Thrakiska mjenowana) je jedna z indoeuropskich rěčow a wona bě w antice wot luda Thrakičanow rěčana w šěrokim dźělu Balkanskeje połkupy, na někotrych kupach Egejskeho morja a někotrych teritorijach sewjerozapadneje Małeje Azije, potajkim w dźensnišej Turkowskej su wobydlili (Mysiju, Bithynju, Paphlagoniju). Thrakiska rěč je měła wšelakore dialekty.
Gorjačij Ključ
thumb|left Gorjačij Ključ je město w Krasnodarskim regionje w južnej Ruskej. Ma něhdźe 34 tysac wobydlerjow.
Thrakšćina
Dakšćina
Dakšćina je zapadna narěč Thrakiskeje rěče. Rumunojo widźa so jako naslědnicy Dakičanow (němsce Daker) a je tajke měnjenje skoro z wěstosću, zo 180 słowow moderneje rumunskeje rěče jako dakiski substrat móže so identifikować. Na přikład balaur (zmij) abo brânză (twarožk).
Gorjačij Ključ
Sydlišćo je so w lěće 1868 załožiło a ma wot lěta 1965 měšćanske prawa.
Thrakšćina
Moesišćina
Moesišćina bě rěč, z kotruž je so rěčało na sewjer wot Dunaja w Moesiji a tež ale w Małej Aziji w kraju Mysia.
Iwan Stepanowič Konjew
thumb|right
Iwan Stepanowič Konjew (* 28. decembra 1897 w Lodejnje, Wologodska gubernija, Ruske carstwo; † 21. meje 1974 w Moskwje) bě maršal Sowjetskeho zwjazka, kiž bě jako wyši rozkazowar I. ukrainskeje fronty hłowny wobdźělene na dobyću nad Němskej w Druhej swětowej wójnje. Wón dósta dwójce wuznamjenjenje jako „Rjek Sowjetskeho zwjazka“ (1944, 1945).
Po nim bě za čas NDR pomjenowana Serbska polytechniska wyša šula w Ralbicach.
Wuježčanska woda
Wuježčanska woda (tež Wuježčanka abo Albrechtowka) je rěčka w Hornjej Łužicy, kotraž ćeče wot Čornoboha na směr Budyšin.
Wona so při sewjernych skłoninach Čornoboha a Rubježneho hrodu w lěsu pola Wuježka wužórli a ćeče potom do sewjerozapadneho směra přez Wuježk, Mješicy, Sowrjecy a Brězow. Pod Brězowskim hrodźišćom, hdźež běži rěčka we hłubokim dole, wobroći so na sewjer a ćeče dale do Jenkec a nimo Cyžec do Nadźanec, hdźež so pola Budyskeje wodočisćernje wotprawa do Albrechtowki (resp. Bobolčanskeje wody) wuliwa.
Wosebje w Brězowje wužiwaše so woda Wuježčanki prjedy za mlěće, w tutej wsy mějachu hnydom tři młyny.
Solikamsk
thumb|left Solikamsk je město w europskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při rěce Kama w zapadnym předkraju Uralskich horin w Permskim regionje něhdźe 200 kilometrow sewjernje Perma. Ma něhdźe 95 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1430 załožiło a ma wot lěta 1573 měšćanske prawa.
Kant (Kirgiska)
thumb|left Kant je město w Čujskej oblasći na sewjeru Kirgiskeje, blisko kazachskeje hranicy.
Leži w Čujskim dole něhdźe 20 kilometrow wuchodnje Biškeka.
Sydlišćo je so w lěće 1934 załožiło a ma wot lěta 1985 měšćanske prawa.
Sydney
Sydney je najwjetše město Awstralskeje (a tuž tež najwjetše město Awstralije) a hłowne město zwjazkoweho stata Nowy Južny Wales. Leži na juhowuchodnej kromje Awstralskeje při brjoze Ćicheho oceana a ma wjace hač štyri miliony wobydlerjow.
Město załoži so dnja 26. januara 1788 a je dźensa wikowanske, industrijne a finančne srjedźišćo Awstralskeje kaž tež stejišćo wjacorych uniwersitow, muzejow a galerijow. Swětoznata je Sydneyska opera.
Wasyliwka
thumb|left
Wasyliwka je město w Zaporižskej oblasći na Ukrainje. Leži při rěce Karačekrak (přitok Dnjepra) něhdźe 45 kilometrow južnje wot města Zaporižžja.
Ma něhdźe 13 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1740 załožiło a ma wot lěta 1957 měšćanske prawa.
Åland
Åland ( Åland, Ahvenanmaa) je awtonomna, demilitarizowana prowinca Finskeje, w kotrejž so hłownje šwedsce rěči. Stolica je Mariehamn na hłownej kupje.
Geografija
mini|left|Topografiska karta kupow Prowinca wobsteji ze skupiny kupow w Baltiskim morju juhozapadnje wot finskeje twjerdźe. Åland wupřestrěwa so na něhdźe 5400 km² w Botniskim zaliwje a wobsteji z wjace hač 6.500 kupow a rifow, kotrež tworja 1.527 km² twjerdźe. Najwjetša kupa je Åland (šwedsce Fasta Åland, finsce Ahvenanmanner). Z hłowneje kupy je dwójce tak daloko do k finskemu pobrjohu hač do Šwedskeje.
Hadam Zacharias Šěrach
Hadam Zacharias Šěrach ( Adam Zacharias Schirach; * 7. apryla 1693 w Chrjebi, † 28. julija 1758 w Malešecach) bě serbski ewangelski farar, sobuzałožer Serbskeho prědarskeho towarstwa w Lipsku, basnik a magister.
Šěrach basnješe grjeksce a hebrejsce, ale tež němsce a serbsce, wot čehož so pak skoro ničo zachowało njeje. Někotre nabožinske knihi do serbšćiny přełoži.
Hadam Zacharias Šěrach bě přirodny bratr Křesćana Bohuchwała Šěracha a nan Hadama Bohuchwała (* 1724) a Pětra Eliasa Šěracha (* 1742). Narownaj pomnikaj Šěracha a jeho mandźelskeje Heleny († 1756) nadeńdźetej so we wěžowej hali Malešanskeje cyrkwje.
Marja
Marja je časte serbske žónske předmjeno, pochadźace wot hebrejskeho מִרְיָם/Mirjam, mjena profetki a Mozesoweje sotry w tanachu. W grjekšćinje eksistuje mjezyforma Mariam, při čimž je Maria łaćonska wotwodźenka. W Nowym zakonju jedna so wo mjeno Božeje maćerje.
W serbšćinje wužiwaja so nimo toho warianty Marija, Marka a Majka.
Jonna Tervomaa
Jonna Marika Tervomaa (* 7. januara 1973, Forssa) je finska pop-spěwarka a spěwydźěłarka. Wona bu sławna hižo w starobje dźesać lět, hdyž dobywaše spěwanske wubědźowanje "Syksyn Sävel" ze spěwom "Minttu sekä Ville". Tervomaa započinaše swoju nowu, dorostłu karieru w lěće 1998 z po njej titulowanym albumom.
Najwjetše wuspěchi Jonny Tervomaa wopřijmu "Suljettu sydän" (1998), "Yhtä en saa" (1999), "Rakkauden haudalla" (Helmiä ja sikoja soundtrack, 2003), "Myöhemmin" (2004) a "Se ei kuulu mulle" (2004).
Myšyn
Geografija
Wjes leži južnje Bórkowow při dróze do Wětošowa. Přez wjes ćeče Strobicańska grobla a zapadnje Myšyna rěčka Kśišowka.
Susodne wsy su nimo Bórkowow Wjerbno na wuchodźe, Brama na juhowuchodźe, Bobow na juhu a Długi na zapadźe.
Nowochopjorsk
thumb|left
Myšyn
Stawizny
Wjeska naspomni so prěni raz w lěće 1412 jako Mieschen we wopismje wo předaću lěsa na gmejnu Wjerbno.
Nowochopjorsk
Nowochopjorsk je městačko w juhoruskej oblasći Woronjež. Je zarjadniske sydło Nowochopjorskeho rajona.
Myšyn
Stawizny
Po Mukowej Statistice Łužiskich Serbow měješe Myšyn srjedź 1880tych lět cyłkownje 398 wobydlerjow, z kotrychž běchu 393 Serbja (99 %). Arnošt Černik zwěsći w prěnjej połojcy 1950tych lět serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot hišće 46,1 %.
Pomniki
Škitane twarske pomniki su knježi dom (Grodowy puś 51), wodowy młyn z lěta 1850 (Wětošojska droga 26) a fasada depota wohnjoweje wobory (Wejsna).
Nowochopjorsk
Leži něhdźe 200 kilometrow južnje Woronježa.
Ma něhdźe šěsć tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1710 załožiło a ma wot lěta 1779 měšćanske prawa.
Cesvaine
thumb|left|Hród Cesvaine Cesvaine (historiske němske mjeno – Sesswegen) je městačko w Letiskej.
Leži při rěce Sulas něhdźe 130 kilometrow wuchodnje Rigi.
Ma něhdźe jedyn tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1240 prěni raz naspomniło, jako natwari so kamjentny hród na městnje drjewjaneho letgaliskeho wobtwjerdźenja, kotryž bu w lěće 1577 wot carja Iwana Hrozneho zničeny. Cesvaine ma wot lěta 1991 měšćanske prawa.
Rólny sparik
Rólny sparik (Melampyrum arvense) je rostlina ze swójby hubinkowych rostlinow (Orobanchaceae).
W někotrych žórłach so swójbje trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae) přirjaduje.
Běła wjechelca
Běła wjechelca (Agrostis stolonifera) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Mljet
Mljet ( Meleda, Melitussa) je chorwatska kupa w Jadranskim morju, kotraž nadeńdźe so zapadnje Dubrovnika w južnej Dalmaciskej. Ma něhdźe 1000 wobydlerjow na přestrjeni wot 98 km² a je tuž po wulkosći wosma najwjetša kupa Chorwatskeje. Hłowne sydlišćo na kupje je Babino Polje wosrjedź Mljeta.
Z lěsnym podźělom wot wjace hač 90 procentow słuša k najbóle zalěsnjenym kupam Srjedźneho morja.
Wobsteja přewozne zwiski z Dubrovnikom, Šipanom, Pelješacom a Korčulu.
Dubčica
Dubčica (Teucrium) je rostlina ze swójby cycawkowych rostlinow (Lamiaceae).
Wódra
Wódra ( a Odra,  Oder) je rěka w srjedźnej Europje. Wona je 886 kilometrow dołha a jeje rěčina wobsahuje 118.861 kwadratnych kilometrow.
Wužórli so we Wódranskich horinach na wuchodźe Čěskeje republiki a ćeče přez Čěsku, Pólsku a po němsko-pólskej hranicy hač k Šćećinsemu zaliwej, hdźež so do Baltiskeho morja wuliwa. Wódrino-Sprjewiny kanal zwjazuje Wódru w Eisenhüttenstadće ze Sprjewju blisko Přibora.
Na krótkim wotrězku pola města Krosno tworješe rěka hač do 17. lětstotka rěčnu hranicu mjez pólšćinu a serbšćinu.
thumb|left|Zliw Wódry a [[Łužiska Nysa|Nysy]] thumb|left|Wódra pola [[Gubina]]
Wšědna zwonica
Wšědna zwonica je rostlina ze swójby jěrnicowych rostlinow (łaćonsce: Cobea candens, Polemoniaceae).
Palana
thumb|left Palana ( Палана; Камэран) je sydlišćo měsćanskeho typa w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w Sibirskej na połkupje Kamčatka při brjoze Ochotskeho morja w Korjakskim wokrjese Kamčatskeho regiona něhdźe 950 kilometrow sewjernje Petropawlowska-Kamčatskeho.
Ma něhdźe tři  tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1867 załožiło.
Zahrodna pyšowka
Zahrodna pyšowka (Astilbe x arendsii) je rostlina ze swójby rupikowych rostlinow (Saxifragaceae).
Skalna serlica
Skalna serlica (Asperula neilreichii) je rostlina ze swójby čerwjenkowych rostlinow (Rubiaceae).
Nowodnistrowsk
Nowodnistrowsk je město w oblasći Černiwci na zapadnej Ukrainje, při hranicy z Moldawskej. Leži při rěce Dnjestr w historiskej Bukowinje něhdźe 140 kilometrow wuchodnje wot města Černiwci.
Ma něhdźe jednaće tysac wobydlerjow.
Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1973 załožiło a ma wot lěta 1982 měšćanske prawa.
Curaçaowa wobrotnička
Curaçaowa wobrotnička (Heliotropium curassavicum) je rostlina ze swójby wódrakowych rostlinow (Boraginaceae).
Wopis
Curaçaowa wobrotnička je nahe trajne zelo, kotrež docpěje wysokosć wot hač do 45 cm.
Nahe łopjena su lancetojte abo linear-lancetojte a tupe.
Kćenja
Jeje kwětnistwo je wijel, kotryž docpěje dołhosć wot 3 hač do 6 cm. Keluch wobsteji z pjeć jejkojće-lancetojtych lapow a docpěje dołhosć wot hač do 1,5 mm. Króna je běła. Rołka je krótka a docpěje dołhosć wot něhdźe 1,7 cm. Próšniki su sedźace, na bazy šěrše a docpěja dołhosć wot 0,7-0,8 mm.
Płody
Płody su brune worješki z dołhosću wot 2 mm.
Gulkjewiči
Gulkjewiči je město w Krasnodarskim regionje w južnej Ruskej. Ma něhdźe 34 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1875 załožiło a ma wot lěta 1961 měšćanske prawa.
Iwangorod
thumb|left|Namjezny móst mjez Estiskej a Ruskej thumb|left|Iwangorodska twjerdźizna
Iwangorod (, Jaanilinn) je město w Ruskej federaciji. Leži jako hranične město při rusko-estiskej namjeznej rěce Narwje a napřećo estiskemu městu Narva na zapadźe Leningradskej oblasći. Ma něhdźe 10 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1492 załožiło a ma wot lěta 1954 měšćanske prawa. Město słušeše mjez 1920 a 1945 k Estiskej.
Jordaniska
thumb|left|Křižerska twjerdźizna Kerak w zapadźe Jordaniskeje
Jordaniska, oficielnje Jordaniske hašemitiske kralestwo, je njewotwisny stat na Bliskim wuchodźe. Jeje susodźa su Irak, Israel, Sawdi-Arabska a Syriska. W staršej literaturje mjenuje so tutón teritorij Zajordaniska (na wuchod wot rěki Jordan). Stolica je Amman.
W sewjerozapadźe pusćinoweho kraja knježi srjedźomórska klima z horcym, suchim lěćom a chłódnej, włóžnej zymu. We wuchodźe a juhu knježi sucha pušćinowa klima. Přerězna temperatura w Ammanje leži mjez 31 a 38 °C w lěću a mjez 13 a 19 °C w zymje. Najwyše městno teritorija je Dźabal Ram (1.754 m); mjeztym namaka so pobrjóh Mortweho morja 395 m pod mórskej hładźinu.
Kostroma
thumb|left thumb|left Kostroma je stare město w europskim dźělu Ruskej federaciji. Leži při Wolze něhdźe 300 kilometrow sewjerowuchodnje Moskwy a je zarjadniske sydło Kostromskeje oblasće.
Kostroma ma něhdźe 270 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1152 załožiło.
Rötha
Rötha je sakske městačko w Lipšćanskim wokrjesu. Nadeńdźe so 17 kilometrow južnje Lipska w něhdyšim Srjedźoněmskim brunicowym rewěrje a ma něhdźe 6.000 wobydlerjow.
Sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 1127. Dnja 31. měrca 1292 mjenuje so Rötha k prěnjemu razej jako město.
Powiat krośnieński (Lubuš)
Powiat krośnieński je powiat (wokrjes) w pólskim Lubušskim wojewódstwje z wokrjesnym městom Krosnom. Leži při hranicy z Němskej a při rěkach Bobr, Łužiska Nysa a Wódra. Wokrjes ma přestrjeń wot 1.390 km² a něhdźe 55.000 wobydlerjow.
Města a gmejny
Powiat wobsteji z měšćanskeje gmejny, měšćansko-wjesneje gmejny a pjeć wjesnych gmejnow:
Čěškecy
Čěškecy ( Zischkowitz) su wjeska w hornjołužiskim wokrjesu Budyšin. Słušeja ke gmejnje Hodźij a leža 205 m nad mórskej hładźinu. Hač do lěta 1936 běchu samostatna gmejna.
Geografija
Čěškecy nadeńdu so něhdźe dźesać kilometrow zapadnje Budyšina a štyri kilometry sewjerozapadnje Hodźija, jenož 250 metrow zdalene wot awtodróhi A4. Susodne wjeski su Liboń na sewjeru, Prěčecy na wuchodźe, Běčicy na juhowuchodźe, Koblicy na juhu a Wučkecy na zapadźe.
23. julija
23. julija abo '''23. pražnika''' je 204. dźeń gregorianiskeje protyki (205. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 161 dnjow hač do kónca lěta.
Započatk „psyčich dnjow“.
Narodniny
mini|upright=0.4|[[Jakub Kral (* 1828)]] mini|upright=0.4|[[Jan Meškank (* 1905)]]
1672
1672 bě přestupne lěto z 366 dnjemi.
Čawusy
thumb|left
Čawusy je město w Mahiljowskej oblasći na wuchodźe Běłoruskeje. Je zarjadniske sydło Čawuskeho rajona.
Leži při rěce Basja něhdźe 40 kilometrow juhowuchodnje Mahiljowa.
Ma něhdźe dźesać tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1581 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1604 měšćanske prawa.
Haiti
Haiti ( Haïti, haitisce Ayiti) je njewotwisny stat na kupje Hispaniola w Karibice.
Geografija
Haiti leži na zapadnym dźělu kupy Hispaniola a słuša geografisce k Sewjernej Americe. Mjezuje na wuchodźe z Dominikanskej republiku. Najwyši dypk horjateho kraja je hora Chaine de la Selle (2.680 m nad normalnej nulu) a najniši pobrjóh Atlantiskeho oceana.
Sebastian Kurz
Sebastian Kurz (* 27. awgusta 1986 we Wienje) je awstriski politikar Awstriskeje ludoweje strony (ÖVP), kiž bě wot 7. januara 2020 hač do 11. oktobra 2021 k druhemu razej zwjazkowy kancler republiki Awstriskeje. Hižo wot 18. decembra 2017 hač do 28. meje 2019 bě jako naslědnik Christiana Kerna (SPÖ) w tutym zastojnstwje skutkował. Do toho bě hižo wot meje 2017 stronski předsyda ÖVP. Wón nawjedowaše knježerstwowu koaliciju z ÖVP a prawicarskeje FPÖ a běše najmłódši šef knježerstwa w Europje. Do toho bě wot 2013 do 2017 wonkowny minister Awstriskeje w kabineće kanclera Kerna.
Po tym, zo zdoby ze swojej „Lisćinu Sebastian Kurz – nowa ludowa strona“ při wólbach do nacionalneje rady najwjace hłosow, dósta wot zwjazkoweho prezidenta Van der Bellena nadawk, knježerstwo wutworić. Dnja 15. decembra wozjewištaj Kurz a předsyda FPÖ, Heinz-Christian Strache, program zhromadneho knježerstwa. Jedna so wo druhe zwjazkowe knježerstwo z wobdźělenjom FPÖ. Tute rozłama po wozjewjenju w lěće 2017 tajnje sfilmowaneho wideja, pokazowaceho Strache a frakciskeho předsydu FPÖ w rozmołwje z pozdatnej sotrowču ruskeho oligarchu, při čimž jednaštaj wonaj z njej wo přidźělenju statnych nadawkow po wólbach a móžnym nakupje popularnych nowin Kronen Zeitung za wólbny bój.
W běhu přepytowanjow dla móžneho překřiwjenja złoži w oktobrje 2021 swoje zastojnstwo jako zwjazkowy kancler. Z jeho naslědnikom sta so Alexander Schellenberg.
Mytišći
Mytišći su město ze 183.224 wobydlerjemi w ruskej oblasći Moskwa.
Cłownja na městnje dźensnišeho sydlišća je so w lěće 1460 k prěnjemu razej naspomniła. Wot lěta 1925 maja Mytišći měšćanske prawa.
Bosnjacy
Bosnjacy (bosnisce Bošnjaci) su južnosłowjanska etniska skupina z něhdźe tři milionami přisłušnikow, kiž su žiwi předewšěm w Bosniskej a Hercegowinje, Serbiskej a Čornej Horje. Bosnjacy su hłownje južnosłowjanscy muslimojo, resp. Južni Słowjenjo z muslimskim kulturnym pozadkom. Woni su nimo Chorwatow a Južnych Serbow jedyn z třoch konstitutiwnych ludow w Bosniskej a Hercegowinje.
W rozdźělu k wurazej „Bosnjak“ je „Bosničan“ słowo za kóždeho wobydlerja Bosniskeje, njehladajcy na narodnosć.
Zubkaty sparik
Zubkaty sparik (Melampyrum cristatum) je rostlina ze swójby hubinkowych rostlinow (Orobanchaceae).
Tokio
Tokio je stolica a najwjetše město Japanskeje. Ma třinaće milionow wobydlerjow a nadeńdźe so při wuchodnym přibrjoze japanskeje hłowneje kupy Honshu.
Oficialny štom Tokija je rozdwojeny ginkgo.
Kara-Balta
Kara-Balta (do 1975 – Калининское/ Kalininskoje) je město w Čujskej oblasći na sewjeru Kirgiskeje. Je zarjadniske sydło Žajylskeho wobwoda.
Leži w Čujskim dole něhdźe 60 kilometrow zapadnje Biškeka.
Ma něhdźe 43 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1825 jako ruska wjes Kaliniskoje załožiło a ma wot lěta 1975 měšćanske prawa.
Dagda
thumb|left Dagda (historiske němske mjeno – Dageten, Dagden) je městačko na juhowuchodźe Letiskeje, blisko běłoruskeje hranicy. Je zarjadniske sydło Dagdskeho wobwoda.
Leži při brjoze jězora Dagda něhdźe 230 kilometrow juhowuchodnje Rigi.
Ma něhdźe dwaj tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w 17. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1992 měšćanske prawa.
Wulka židowska wosada (1920 – 63 %; 1935 – 53 % ) je so přez holocaust dospołnje zničiła.
Wilnjansk
thumb|left
Wilnjansk je město w Zaporižskej oblasći na Ukrainje. Leži při rěce Wilnjanka něhdźe 25 kilometrow sewjerowuchodnje wot města Zaporižžja.
Ma něhdźe 15 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1840 załožiło a ma wot lěta 1966 měšćanske prawa.
Powiat międzyrzecki
Powiat międzyrzecki je powiat (wokrjes) w pólskim Lubušskim wojewódstwje. Ma přestrjeń wot 1387,83 km² a něhdźe 58.000 wobydlerjow.
Města a gmejny
Powiat wobsteji ze šěsć gmejnow.
měšćansko-wjesne gmejny:
wjesne gmejny:
města:
Bruno Kreisky
mini|Bruno Kreisky w lěće 1983
Bruno Kreisky (* 22. januara 1911 we Wienje, † 29. julija 1990 runje tam) bě awstriski politikar Socialdemokratiskeje strony (SPÖ) a zwjazkowy kancler republiki Awstriskeje wot 1970 do 1983. W Socialistiskej internacionali dźěłaše wusko hromadźe z Willyjom Brandtom a Olofom Palmu, knježerstwowymaj šefomaj Němskeje a Šwedskeje.
Krótko po přizamknjenju Awstriskeje k Němskemu mócnarstwu Adolfa Hitlera emigrowaše do Šwedskeje. Po wuswobodźenju dźěłaše najprjedy jako diplomat w Šwedskej, wot 1953 jako statny sekretar we Wienje a wot 1959 do 1966 jako wonkowny minister Awstriskeje. 1967 přewza předsydstwo SPÖ, kotraž bě wot 1966 w opoziciji. Při wólbach 1. měrca 1970 dósta Socialdemokratiska strona 48,5 % hłosow a Kreisky sta so ze zwjazkowym kanclerom. W lětach 1971, 1975 a 1979 dósta ze swojej stronu absolutnu wjetšinu. Po zhubjenju tuteje wjetšiny wotstupi Kreisky ze zastojnstwa a stronski kolega Fred Sinowatz wutwori koaliciju ze SPÖ a FPÖ.
Heliotropium arborescens
Heliotropium arborescens (němsce Vanilleblume) je rostlina ze swójby wódrakowych rostlinow (Boraginaceae).
Wopis
Přecozeleny kerk docpěje wysokosć wot 80 cm a šěrokosć wot 1 m.
Łopjena su ćmowozelene a zmoršćene. Pri sorće 'Aurea' su złote hač citronžołte a při sorće 'Lord Robert' su ćmowje wioletnozelene.
Kćěje wot pózdnjeho nalěta hač do nazymy. Kćenja su wioletne hač lawendelomódre.
Rozšěrjenje
Pochadźa z peruskich Andow.
Włóska serlica
Włóska serlica (Asperula taurina) je rostlina ze swójby čerwjenkowych rostlinow (Rubiaceae).
Łobje
Łobje ( Halbe) je wjes a gmejna w braniborskim wokrjesu Dubja-Błóta. Nadeńdźe so při rěce Dubi, něhdźe 15 kilometrow sewjerowuchodnje Gólišyna a 60 kilometrow južnje Berlina. Gmejna słuša k hamtej Schenkenländchen.
14. decembra
14. decembra abo '''14. hodownika''' je 348. dźeń gregorianiskeje protyki (349. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 17 dnjow hač do kónca lěta.
Łobje
Łobje su znate za wulke wojerske pohrjebnišćo z Druheje swětoweje wójny, hdyž wumrě w Bitwje pola Łobja krótko do kónca wójny něhdźe 60.000 wojakow.
14. decembra
Do 19. lětstotka
thumb|120px|Tycho Brahe (* 1546)
Łobje
Přez gmejnski teritorij wjedźetej awtodróha A 13 (Drježdźany–Berlin) z wujězdom Teupitz a železniska čara Berlin–Zhorjelc z dwórnišćomaj Halbe a Oderin. Při južnej kromje gmejny nadeńdźe so wólnočasny areal Tropical Islands.
14. decembra
19. lětstotk
thumb|120px|Paul Löbe (* 1875)
1901–1950
thumb|120px| Karl Carstens (* 1914)
Do 20. lětstotka
thumb|120px|George Washington († 1799) thumb|120px|Heinrich Christian Burckhardt († 1879)
20. lětstotk
thumb|120px|Andrej Sacharow († 1989) thumb|120px|Friedrich Dürrenmatt († 1990)
Hermanecy
Hermanecy je pomjenowanje:
Makowe rostliny
Makowe rostliny (Papaveraceae) su swójba symjencowych rostlinow (Spermatophyta).
Systematika
Makowe rostliny so do třoch podswójbow rozdźěla. Cyłkownje słuša 41 rodow z 761 družinami do swójby.
Iwan Aleksejewič Bunin
thumb|right Iwan Aleksejewič Bunin ( * 22. oktobra 1869 we Woronježu, Ruska; † 8. nowembra 1953 w Parisu) bě ruski basnik a spisowaćel, kotryž dósta w lěće 1933 Nobelowe myto za literaturu.
Konstantin Konstantinowič Rokossowskij
thumb|right
Konstantin Konstantinowič Rokossowskij (* 21. decembra 1896 we Wjelikich Lukach, Nowgorodska gubernija, Ruske carstwo; † 3. awgusta 1968 w Moskwje) bě maršal Sowjetskeho zwjazka (1944) a Pólskeje (1949), kiž bě jako wyši rozkazowar II. běłoruskeje fronty hłownje wobdźěleny na dobyću nad Němskej w Druhej swětowej wójnje. Wón dósta dwójce wuznamjenjenje jako „Rjek Sowjetskeho zwjazka“ (1944, 1945).
Bě wot 1949 do 1956 pólski zakitowanski minister.
Čerwjena wjechelca
Čerwjena wjechelca (Agrostis capillaris) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Wopis
Čerwjena wjechelca docpěwa wysokosć wot 20 hač do 40 cm.
Łopjena
Płone łopjena su hrube a docpěwaja šěrokosć wot 2 hač do 4 mm. Łopjenowe kóžki su přikušene a docpěwaja dołhosć wot 1 mm.
Kćenja
Kćěje wot junija hač do julija. Kćenja steja w 5-12 cm dołhich pakićach. Kłóski su čerwjenowioletne, wobsahuje jedne kćenje a docpěwaja dołhosć wot 3 hač do 4 mm.
Stejnišćo
Rosće na kisałych suchich trawnikach a w swětłych chójnowych a dubowych lěsach.
Rozšěrjenje
Rostlina je w Europje rozšěrjena.
Awgust (mjeno)
Awgust je serbske muske předmjeno, wotwodźene wot němskeho mjena August, pochadźaceho z łaćonskeho Augustus („powyšeny, pozběhnjeny“). W Serbach jewješe so husto w 19. lětstotku, předewšěm jako druhe předmjeno.
Serbska warianta je mjeno Hawštyn, kotrež wotpowěduje łaćonskemu Augustin.
Stupjenčka
Stupjenčka (Calceolaria) je ród ze swójby trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:
24. julija
24. julija abo '''24. pražnika''' je 205. dźeń gregorianiskeje protyki (206. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 160 dnjow hač do kónca lěta.
Rupik
Rupik (Saxifraga) je ród ze swójby rupikowych rostlinow (Saxifragaceae).
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Polyantiski kropačk
Polyantiski kropačk (Primula x polyantha) je rostlina ze swójby kropačkowych rostlinow (Primulaceae).
2014
2014 bě powšitkowne lěto z 365 dnjemi.
Satkula
Satkula (němsce Kleinhänchener Wasser) je mała hornjołužiska rěčka w Budyskim wokrjesu, kotraž běži přez katolske jadro Serbskeho sydlenskeho ruma.
Serbski spisowaćel Jurij Brězan napisa w lěće 1976 wo Satkuli:
„''Dokładnje wosrjedź našeho kontinenta – potajkim tež swěta, kaž mnozy tule mylnje wěrja – žórli so Satkula, rěčka, kotraž sydom wjeskow poji a potom na rěku trjechi, kiž ju srěbnje. Kaž atlasy tak tež morjo rěčku njeznaje, ale wono by było hinaše morjo, hdy by njepřiwzało tež wodu rěčki Satkule.''“
Hanka Fascyna
Hanka Fascyna (rodźena Elic; * 16. nowembra 1935 w Komorowje pola Rakec; † 15. apryla 2002 runje tam) bě serbska slawistka a direktorka Budyskeho Serbskeho muzeja.
Dźowka blidarja wopyta wot 1945 do 1949 serbski gymnazij w Čěskej Lipje resp. Warnoćicach a do 1953 serbsku wyšu šulu w Budyšinje, hdźež absolwowaše maturu. Wot 1953 do 1957 studowaše slawistiku w Lipsku; diplom bu wědomostnje poradźowany wot dr. Pawoła Neda. Dźěłaše jako wědomostna sobudźěłarka Domu serbskeho ludoweho wuměłstwa (1959-64) a po tym jako eksterna a pozdźišo wědomostna sobudźěłarka Instituta za serbski ludospyt. Wot 1982 do 1992 skutkowaše jako direktorka Serbskeho muzeja.
Wjerjeja
thumb|left thumb|left
Wjerjeja je městačko z 5.297 wobydlerjemi w ruskej oblasći Moskwa. Najmjeńše město Moskowskeje oblasće leži něhdźe 95 kilometrow juhozapadnje Moskwy při rěce Protwa.
Sydlišćo je so w lěće 1371 załožiło.
Hoberska wjechelca
Hoberska wjechelca (Agrostis gigantea) je rostlina ze swójby słódkich trawow (Poaceae).
Nowa Sól
Nowa Sól ( Neusalz an der Oder) je město w pólskim dźělu historiskeje Šleskeje. Leži na lěwym brjoze Wódry w južnym dźělu Lubušskeho wojewódstwa a ma něhdźe 40.000 wobydlerjow.
Jakub Buk
thumb|upright|Row Jakuba Buka při [[Cyrkej Jězusoweje wutroby|Baćońskej cyrkwi]]
Nowa Sól
Město je zarjadniske sydło Nowosolskeho powiata. thumb|left|Něhdyša radnica thumb|left|Něhdyša [[twornja Odra]]
Jakub Buk
Jakub Buk ( Jacob Buck; * 6. měrca 1825 w Zejicach, † 15. awgusta 1895 w Bad Wildungen) bě serbski katolski duchowny, redaktor a rěčespytnik. Syn małoburja běše wot 1838 do 1850 wukubłanc Serbskeho seminara w Praze; runočasnje wopyta tam němski Małostronski gymnazij (1838–46) a studowaše filozofiju (1846/47) a teologiju (1847–50).
Po nawróće do Łužicy dźěłaše Buk do 1854 jako wučer a naměstnik direktora na nowozałoženym Katolskim wučerskim seminarje w Budyšinje, wot 1854 do 1859 skutkowaše jako kapłan při Drježdźanskej Dwórskej cyrkwi a wučer na tamnišim progymnaziju, kotrehož direktor wot lěta 1859 bě. W lěće 1876 sta so z fararjom při Dwórskej cyrkwi, a w lěće 1886 z prezesom katolskeho konsistorstwa a prěnim kralowskim dwórskim kapłanom w Drježdźanach.
Jakub Buk bě w lěće 1847 załoženski čłon Maćicy Serbskeje a wot 1853 do 1867 redaktor jeje časopisa. Wón zemrě w starobje 70 lět w hessenskim lěkowanišću Bad Wildungen a bu po swojej poslednjej woli na Baćońskim kěrchowje pohrjebany.
Kukačko
Kukačko (Hypecoum) je ród ze swójby makowych rostlinow (Papaveraceae).
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Serlica
Serlica (Asperula) je ród ze swójby čerwjenkowych rostlinow (Rubiaceae).
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Vis
Jenička wjetša kupa w bliskosći je Biševo. Wobsteji prawidłowny přiwozny zwisk ze Splitom.
Za čas Druheje swětoweje wójny bě Vis dla swojeje wotležanosće z hłownym kwartěrom juhosłowjanskich partizanow pod Titom. Hišće hač do lěta 1995 bě Vis ze zawrjenym pasmom wójska.
Jěrowcowe rostliny
Jěrowcowe rostliny (Hippocastanoideae) je podswójba znutřka mydłowcowych rostlinow (Sapindaceae). Prjedy su jako swójsku swójbu wobhladali, kotrež jenož wobsahowaše ród jěrowc (Aesculus).
Systematika
Prjedy so swójbomaj Aceraceae a Hippocastanaceae přirjadowaštej.
Jejsk
thumb|left Jejsk je město w Krasnodarskim regionje w južnej Ruskej. Ma něhdźe 85 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo při sewjerowuchodnym pobrjoze Azowskeho morja je so w lěće 1848 załožiło.
Mukojty kropačk
Mukojty kropačk (Primula farinosa) je rostlina ze swójby kropačkowych rostlinow (Primulaceae).
Wopisanje
Mukojty kropačk je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 10 hač 30 cm.
Łopjena steja w na spódku stejacej rozeće, su na hornim boku ćmowozelene a zwjetša njeprawidłownje zubate.
Kćěje wot meje hač julija. Lědma wonjacych 3 hač 15 kćenjow steji we zrunanych wokołkach a docpěwaja šěrokosć wot 0,8 hač 1,5 cm. Kćenja su čerwjenolila abo blědźe róžojte, njesu hłuboko zažłobjene kónčki a maja žółtu rynčku při póžěradłowym zachodźe.
Łopjenowy delni bok, horni stołpikowy dźěl, kćenjowy stołpik a keluchi mučnje wopróšene wupadaja.
Stejnišćo
Rosće w žórłojtych bahnach, bahnojtych łukach alpskeho předkraja a na kamjenjatych alpskich trawnikach. Preferuje mokre, wapnite, pochate abo bahnojte, často mochowe pódy.
Rozšěrjenje
Rostlina je w sewjernej Europje, hornjej Bayerskej, Jurje, Alpach a předkraju, Pyrenejach a Karpatach rozšěrjena.
Južno-Sachalinsk
thumb|left Južno-Sachalinsk ( Южно-Сахалинск; do 1905 Wladimirowka/Владимировка; do 1947 豊原 Toyohara) je wulkoměsto w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w Sibirskej na kupje Sachalin nad rěku Susuja. Je zarjadniske sydło a stolica Sachalinskeje oblasće.
Ma něhdźe 193 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1882 jako wjes Wladimirowka załožiło a ma wot lěta 1905 měšćanske prawa. Do Druheje swětoweje wójny słušeše wone k Japanskej.
Trebsen/Mulde
Trebsen/Mulde je sakske městačko w Lipšćanskim wokrjesu. Nadeńdźe so 28 kilometrow wuchodnje Lipska a šěsć kilometrow sewjernje Grimy na zapadnym pobrjoze Modłeje w Srjedźosakskej pahórčinje a ma něhdźe 4.000 wobydlerjow.
Sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 1161 jako sydło knjeza Heinricus de Trebecin, hród Trebizin pak hižo w lěće 991. Mjeno je serbskeho pochada a přińdźe wot słowa trjebić.
Kemin
Kemin (do 1975 – Быстрорецкое, Быстровка/ Bystroreckoje, Bystrowka) je město w Čujskej oblasći na sewjeru Kirgiskeje, bjezposrědnje při  kazachskej hranicy. Je zarjadniske sydło Keminskeho wobwoda.
Ma něhdźe dźewjeć tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1912 jako ruska wjes Bystroreckoje załožiło a ma wot lěta 2012 měšćanske prawa.
Kemjel
Kemjel ( Münchehofe) je wjes a gmejna w braniborskim wokrjesu Dubja-Błóta. Nadeńdźe so sewjernje Delnich Błótow blisko městačka Serbski Bukojc, něhdźe 25 kilometrow sewjernje Lubina a 20 kilometrow juhowuchodnje Parska. Gmejna słuša k hamtej Schenkenländchen.
Z mjenje hač 500 wobydlerjemi na přestrjeni wot 62 kwadratnych kilometrow słuša gmejnski teritorij Kemjela k jara rědko wobsydlenym kónčinam Němskeje.
Gmejnske dźěle
Gmejna wobsteji z gmejnskich dźělow:
Hanka
Hanka je serbske žónske předmjeno, pochadźace wot prěnjotnje hebrejskeho mjena Hannah („luboznosć, powabnosć“). Słuša k najčasćišim žónskim mjenam w hornjoserbšćinje, wužiwa so pak tež w druhich rěčach. Mjeno jewi so we wjele serbskich ludowych spěwow, kaž na přikład Hanka, budź wjesoła abo W jednej ruce Hanku.
Dźěłowy system
Dźěłowy system je nuzne wojmidło mjez hardwary a softwary komputeroweho systema na jednym boku, wójmidło mjez wužiwarjom a jeho programami, kotrež su na tutym komputeru instalowani na tamnym boku. Z druhimi słowami wopisa so dźěłowy system jako zwjazk wšitkich programow, kotrež wuwjedźenje wužiwarskich programow a rozdźělenje hardwarowych (na př. składowak) a softwarowch resorsow (na př. dataja) zmóžnja, podpěraja a kotroluja.
Pócćiwka
Pócćiwka (Anchusa) je ród ze swójby wódrakowych rostlinow (Boraginaceae).
Dźěłowy system
Wotwisnje wot zaměra wužiwanja a požadanjemi wužiwarja spjelnja dźěłowe systemy wšelake nadawki z rozdźělnymi metodami:
Pócćiwka
Systematika
Eksistuja štyri podrody, kotrež buchu dotal jako samostatne rody posudźene :
Dźěłowy system
Wužiwarski powjerch systema (User interface) twori bazu za wužiwarja, zo by móhł ze systemom interaktiwnje dźěłać. W powšitkownym poskićeja so wužiwarjej wšelake komandy, z kotrymi so nadawki w dźěłowym systemje spjelnja (na př. kopěrowanje datajy). Moderne dźěłowe systemy zasadźa grafiske wužiwarske powjerchi (Graphical User Interface, GUI). Z pomocu softwarowych interfejsow (Application Programming Interface, API) a k tomu předležacymi, w programěrowanskich bibliotekach zhromadźenymi funkcijami zmóžnja so druhim, wuwiwanym softwaram, słužby dźěłoweho systema wužić. K tomu wobsahuja tute biblioteki dźěłoweho systema hižo mnoho hotowe funkcije.
Zo bychu so wužiwarjej a druhim programam tute móžnosće poskićili, je nuzne, zo so dźěłowy system jako prěni po zaswjećenju komputera wuwjedźe. Přez tak mjenowany boot-proces so z pomocu specielnymi technikami dźěłowy system krok po kroku wuwjedźe a aktiwěruje.