cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pucherkata rězna
Pucherkata rězna (Carex vesicaria) je rostlina z podroda wšelakokłóskatych rěznow ze swójby cachorowowych rostlinow (Cyperaceae).
Berlinska dróha
Prěni koncert měješe duo dnja 17. apryla 2008 we Wojerowskej Kulturnej fabrice (KuFa). Wot tutoho dnja sem běštaj Uta Šwejdźic (klawěr, spěw) a Pawoł Nagel (husle, spěw) skoro stajnje po puću na koncertach přez cyłu Němsku kaž tež we wukraju (na přikład Pólska, Šwicarska, Ukraina, Marokko). Přez prawidłowne turowanje po Pólskej móžeše duo wosebitu zwjazanosć k słowjanskim krajam a kulturam wutworić.
Teksty wopisaja wšědnje tematiki a wupraja so wosebje přećiwo někajkej klasifikaciji. Kritika na towaršnosći z anarchistiskeho wida steji na prěnim městnje. W juniju 2009 wuda duo swoju prěnju tačel jako 7inch vinyl single, mjenowana "Berlinska Dróha" (strona A: 1.Zrudny Končak /strona B: 1. Ja njewěm, 2. Njeprofesionalne).
W lěće 2010 zaběži zhromadne dźěło z berlinskim labelom Vetoria.
W septembru 2011 wuńdźe pola Vetoria prěni studijowy album "Wokoło róžka - Um die Ecke" w CD-formaće z 12 spěwami.
W juliju 2012 wuńdźe (tohorunja pola Vetoria) prěni live album 2+2=3 - Atze Wellblech & Berlinska Dróha jako kompilacija z němskej skupinu „Atze Wellblech“. Je to soburězk koncerta na Out-In-The-Gurin-Festival 2010, Sargans, Šwicarska.
W januarje 2014 wuńdźe (pola vetoria) druhi studijowy album Wočiń durje! jako CD z dwanaće spěwami.
Krušwa
thumb|right|Płody krušwinow, krušwy Krušwa je płód krušwiny. Płody móžeja rozdźělne wulkosće a barby měć. Ale tež słód wotwisuje wot družiny a sorty.
Berlinska dróha
Diskografija
Albumy
Krušwa
Krušwa někotre witaminy a balastowe maćizny wobsahuje.
Berlinska dróha
Diskografija
Singles
Pucherkata rězna
Wopis
Pucherkata rězna docpěje wysokosć wot 30 hač do 80 cm. Stwjelco je wótrohranite a hrube.
Krušwa
Wužiwanje
Krušwy bu njewarjene jědźene abo k brěčce abo kompotej předźěłane. Na rozdźěl wot jabłukow so njehodźa dołho chować.
Berlinska dróha
Diskografija
Kompilacije
Pucherkata rězna
Wopis
Swětłozelene łopjena su płone a docpěja šěrokosć wot 4 hač do 7 mm. Łopjenowe póšwy su čerwjene, sylnje syćonerwne a steja na spódku.
Kćěje wot meje hač do junija. Hadźicy su křiwo-zrunane a jejkojte a so poněčim do pyska zwuzčuje.
Berlinska dróha
Diskografija
Film
Pucherkata rězna
Stejnišćo
Rosće na brjohach, we łuhojtych hrjebjach a wólšowych tonidłowych lěsach.
Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena.
Žanaozen
Ma něhdźe 113 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1964 załožiło a ma wot lěta 1968 měšćanske prawa.
Juha Sipilä
mini|upright|Juha Sipilä (2015)
Juha Sipilä (* 25. apryla 1961 we Veteli) je finski politikar Centrumskeje strony, kotryž bě wot 29. meje 2015 hač do 6. junija 2019 z ministerskim prezidentom Finskeje.
Juha Sipilä je wot lěta 1981 woženjeny a ma pjeć dźěći.
Ćisowc
Ćisowc (Taxodium) je ród z podswójby (Taxodioideae) znutřka cypresowych rostlinow (Cupressaceae). Ćisowc je tež ludowe mjeno za wšědny ćis.
Po staršich žórłach so do swójskeje swójby ćisowcowych rostlinow (Taxodiaceae) přirjaduje.
Wobsahuje sćěhowacej družinje:
Nepal
Nepal (nepalsce नेपाल, Nepāl; hamtsce Demokratiska zwjazkowa republika Nepal, Sanghiya Loktantrik Ganatantra Nepāl) je nutřkokrajny stat w srjedźnym dźělu Himalaje, kotryž mjezuje na sewjerje z Chinu (1.236nbsp;km) a na juhu z Indiskej (1.690 km). Ma přestrjeń wot něhdźe 147.000 km² a wjace hač 31 milionow wobydlerjow.
Dźěli so administratiwnje do 14 kónčin (Bagmati, Bheri, Dhawalagiri, Gandaki, Janakpur, Karnali, Kosi, Lumbini, Mahakali, Mechi, Narayani, Rapti, Sagarmatha, Seti). Stolica a najwjetše město je Katmandu (535.000 wobydlerjow). Při hranicy k Tibetej namaka so najwyša hora swěta, 8848 metrow wysoki Mount Everest.
Hač do lěta 2008 běše Nepal z kralestwom. Po krawnej byrgarskej wójnje mjez statnym wójskom a maoistiskimi rebelemi bu dnja 28. meje 2008 republika wuwołana.
Łučna křižnička
Łučna křižnička (Polygala vulgaris) je rostlina ze swójby křižničkowych rostlinow (Polygalaceae).
Wopis
Łučna křižnička je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 5 hač 20 cm.
Kćenja
Kćěje wot meje hač awgusta. Kič je spočatnje zawalita, pozdźišo podlěšena. Kćenja su módre abo fijałkojte, rědko róžojte abo běłe. Bóčne kćenjowe křidleška docpěwaja dołhośc wot 6 hač 8 mm.
Alef
Alef, אָלֶף, fonetisce je prěni pismik hebrejskeho a feniciskeho alfabeta. Ma ličbowu hódnotu 1.
Mjena pismikow
Mjena pismikow su tróšku druhe w sćěhowacych alfabetach, kotrež kaž tež grjekski alfabet wot feniciskeho alfabeta pochadźeja. Při tym grjekski alfabet je jenož mjena pismikow wot feniciskeho alfabeta přejimał, ale nic wurjekowanje.
Nimo toho pochadźatej łaćonski a kyriliski alfabet wot grjekskeho.
100px|thumb|
Šewčik
Šewčik (němsce Schewtschik) je serbske swójbne mjeno slědowacych wosobow:
Ch
Ch abo ch (cha) je z pismikow c a h wobstejacy digraf, kotryž płaći w hornjoserbšćinje jako swójski pismik. Wón reprezentuje konsonant a wustupuje w słownikach a zapiskach zady pismika H.
Jamno
Jamno ( Jahmen) je wjes w sakskim wokrjesu Zhorjelc, kotraž słuša k Hamorej. Leži 132 m nad mórskej hładźinu a ma wobydlerjow.
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako Jamen je z lěta 1390. Mjeno pochadźa wot serbskeho słowa jama. Na 1719 natwarjenym hrodźe, tehdy we wobsydstwje dwórskeho maršala Gottloba Christiana Vitzthum z Eckstädta, přebywaše sakski kurwjerch Bjedrich Awgust I. wjacekróć po puću z Drježdźan do Pólskeje, hdźež běše z kralom.
1938 bu Jamno zagmejnowane do susodneho Klětnoho.
Wobydlerstwo
We 1880tych lětach měješe wjes po Mukowej statistice cyłkownje 291 wobydlerjow, z nich 262 Serbow (90 %) a 29 Němcow.
1728
1728 bě přestupne lěto z 366 dnjemi.
Barbjerska sywina
Barbjerska sywina (Isatis tinctoria) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae).
Nowočerkassk
thumb|left Nowočerkassk je město w juhu Ruskeje federacije. Leži w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Rostow a ma něhdźe 173 tysac wobydlerjow.
Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1805 załožiło.
Kopata křižnička
Kopata křižnička (Polygala comosa) je rostlina ze swójby křižničkowych rostlinow (Polygalaceae).
Žerowc
Žerowc (Sequoioideae) je podswójba ze swójby cypresowych rostlinow (Cupressaceae).
Wobsahuje sćěhowace družiny w monotypiskich rodach:
Edith Franke
mini|upright|Edith Franke (2013)
Dr. phil. Edith Franke (* 11. oktobra 1942 w Choćebuzu) je něhdyša sakska bjezstronska politikarka, kotraž bě wot 2009 do 2014 přez krajnu lisćinu wolena zapósłanča Lěwicy w sakskim krajnym sejmje.
Wona je bjezkonfesionelna, zwudowjena a mać dweju dźěsćow.
Steffen Flath
miniatur|Steffen Flath (2013)
Steffen Flath (* 10. februara 1957 w Bärensteinje) je sakski politikar Křesćansko-demokratiskeje unije Němskeje (CDU), kotryž bě wot 1994 do 2014 zapósłanc wólbneho wokrjesa 17 (Annaberg) w sakskim krajnym sejmje a wot junija 2008 předsyda frakcije CDU w sejmje. Wón bě wot 1999 do 2004 jako statny minister za wobswět a ratarstwo a wot 2004 do 2008 jako statny minister za kultus čłon sakskeho knježerstwa.
Flath bu 2009 jako direktny kandidat swojeje strony z 48,0 % hłosow woleny.
Wón je katolski, ženjeny a nan dweju dźěsćow.
Tručinka
Tručinka (Bunias) je ród ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:
Kožana křižnička
Kožana křižnička (Polygala chamaebuxus) je rostlina ze swójby křižničkowych rostlinow (Polygalaceae).
Ležaca maslenka
Ležaca maslenka (Ranunculus reptans) je rostlina ze swójby maslenkowych rostlinow (Ranunculaceae).
Smoler
Smoler (prjedy Smoleŕ, Schmaler) je serbske swójbne mjeno slědowacych wosobow:
Wapnowcowa křižnička
Wapnowcowa křižnička (Polygala calcarea) je rostlina ze swójby křižničkowych rostlinow (Polygalaceae).
Japanska pachysandra
Japanska pachysandra (Pachysandra terminalis) je rostlina ze swójby pušponowych rostlinow (Buxaceae).
Wšědna sćinowa jědla
thumb|Łopjena wšědneje sćinoweje jědle (Sciadopitys verticillata). Wšědna sćinowa jědla (Sciadopitys verticillata) je rostlina ze swójby (Sciadopityaceae). Wona je jenička družina roda (Sciadopitys).
Po někotrych žórłach so do swójskeje swójby ćisowcowych rostlinow (Taxodiaceae) přirjaduje.
Wopis
Wšědna sćinowa jědla je pomału rosćacy, zrunany štom, kotryž docpěje wysokosć wot 10 hač do 15 m. Króna je wuska a kehelojta. Skora je zwjetša načerwjeń bruna. Hałuzy su krótke a ćeńke a w delnim wobłuku dele wisaja.
Jehły
Łopjena dołhich wurostkow su małke. Dwójne jehły su ćmowozelene a płone a rostu w rozporach krótkich wurostkow. Wone docpěja dołhosć wot 5 hač do 15 cm a su po 20 hač po 40 w mutličkach wokoło wurostkow rjadowane.
Kćenja a hable
Zrunane hable su jejko-dołhojte a docpěja dołhosć wot 6 hač do 10 cm. Jich šupizny su šěroke a šěroko-kulojte. Hable za čas 2 lětow dozrawja.
Rozšěrjenje
Pochadźa z Japanskeje, hdźež docpěje wysokosć wot hač do 30 m.
Wužiwanje
Štom so při składnosći w parkach ale rědko w zahrodach plahuje.
Systematika
Swójba Sciadopityaceae bu w lěće 1877 wot Christian Luerssen w Grundzüge der Botanik, Leipzig nastajena. Synonym za swójbu Sciadopityaceae je Taxodiaceae subfam. Sciadopityoideae Silba, wona bu tuž jako dźěl swójby Taxodiaceae hódnoćena. Steven J. Brunsfeld et al. pokazowaše w lěće 1994, zo je samostatna swójba.
Ród Sciadopitys bu w lěće 1842 wot Philipp Franz von Siebold a Joseph Gerhard Zuccarini w Flora Japonica, 2: 1 nastajeny. Prěni wopis tuteje družiny činješe hižo w lěće 1784 jako Taxus verticillata Carl Peter Thunberg w Johan Andreas Murray: Systema Vegetabilium, 14. nakład, S. 895. Dalši synonym za Sciadopitys verticillata (Thunb.) Siebold & Zucc. je Podocarpus verticillatus(Thunb.) Wall. ex Steud..
Sabine Friedel
mini|upright|Sabine Friedel (2013)
Sabine Friedel (* 5. apryla 1974 w Drježdźanach) je sakska politikarka Socialnodemokratiskeje strony Němskeje a wot lěta 2009 přez krajnu lisćinu zapósłanča sakskeho krajneho sejma.
Wona je ženjena a bydli w Drježdźanach.
Čistjakowe
Čistjakowe (do 1840 Слобода Алексеевка/Sloboda Aleksejewka; 1840–1857 Алексеево-Леоново/Aleksejewo-Leonowo; 1857–1964 Čistjakowe; 1964–2016 Torez) je město w Donjeckej oblasći na wuchodnej Ukrainje.
Leži při rěce Sewastjanowka něhdźe 70 kilometrow wuchodnje Donjecka, njedaloko hranicy mjez Ukrainu a Ruskej federaciju. Přez Torez wjedźe awtodróha Luhansk–Donjeck.
Sydlišćo je so w lěće 1778 załožiło a ma wot lěta 1932 měšćanske prawa. Wot lěta 2014 steji Čistjakowe pod kontrolu njepřipóznateje separatistiskeje „Ludoweje republiki Donjeck“.
Oliver Fritzsche
Oliver Fritzsche (* 9. septembra 1977 w Lipsku) je sakski politikar Křesćansko-demokratiskeje Unije Němskeje a wot lěta 2009 zapósłanc wólbneho wokrjesa 24 (Lipšćanski kraj 2) w sakskim krajnym sejmje.
Fritzsche bu 2009 jako direktny kandidat swojeje strony z 34,4 % hłosow woleny.
Złoty mak
Złoty mak (Eschscholtzia californica) je rostlina ze swójby makowych rostlinow.
Wopis
Złoty mak je krótkožijne trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot hač do 30 cm.
Šěrozelene łopjena su jara rozdźělene.
Kćenja
Kćěje z přestawkami w nalěće, w lěće a nazymje. Oranžowe kćenja su likojte a docpěwaja šěrokosć wot 2,5 cm.
Wone so za čas pomróčenja začinja.
Wopon
Wón je woponowe kćenje Kaliforniskeje.
Sudak
thumb|left
Sudak ( a ; ) je město na połkupje Krim, kotrež słuša pak k Awtonomnej republice Krim na Ukrainje, pak k ruskej Republice Krim.
Leži na sewjernym brjoze Čorneho morja něhdźe 70 kilometrow wuchodnje Simferopola.
Alušta
thumb|left
Sudak
Ma něhdźe 15 tysac wobydlerjow.
Alušta
Alušta  je město na połkupje Krim, kotrež słuša pak k Awtonomnej republice Krim na Ukrainje, pak k ruskej Republice Krim.
Sudak
Wot lěta 2014 słuša město kaž cyła połkupa faktisce k Ruskej.
Alušta
Leži na połkupje Krim na sewjernym brjoze Čorneho morja něhdźe 40 kilometrow juhowuchodnje Simferopola.
Ma něhdźe 28 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w šestym lětstotku załožiło a ma wot lěta 1902 měšćanske prawa. Wot lěta 2014 słuša město kaž cyła połkupa faktisce k Ruskej.
Yann Tiersen
Guillaume Yann Tiersen (* 23. junija 1970 w Bresće, Francoska) je francoski hudźbnik a komponist.
Amy Macdonald
Amy Macdonald (* 25. awgusta 1987 w Bishopbriggs blisko Glasgow) je šotiska spěwytwórča a spěwarka.
Single
1 inkluziwnje sćehnjenjow.
Jürgen Gansel
miniatur|Jürgen Gansel (2006)
Jürgen Gansel (* 6. julija 1974 w Opladenje, Sewjerorynsko-Westfalska) je němski prawicarski politikar Nacionalnodemokratiskeje strony Němskeje (NPD), kiž bě wot 2004 do 2014 přez krajnu lisćinu zapósłanc sakskeho krajneho sejma. Wot 2001 do 2004 bě z hłownym redaktorom stronskich nowin „Deutsche Stimme“ a płaćeše jako šefideologa sakskeje NPD.
Wón je bjezkonfesionelny, nježenjeny a bydli w Ryzawje.
Dwułopjenata kokulinda
Dwułopjenata kokulinda (Platanthera bifolia) je rostlina ze swójby orchidejowych rostlinow (Orchidaceae).
Wopisanje
Dwułopjenata kokulinda je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 15 hač 45 cm.
Łopjena su swětłozelene, njeblakate. Spódnje łopjena su jejkojte a docpěwaja dołhosć wot 5 hač 15 cm a šěrokosć wot 2 hač 5 cm, mjeztym zo stołpikowe łopješka su jenož małke a lancetojte.
Kćěje wot meje hač julija. Běłojte, cremebarbne abo słabje zelenojte kćenja docpěwaja šěrokosć wot 11 hač 18 mm, njesu hač do 30 cm dołhu, ćeńku, wótru wotrohu a steja po hač do pjećdźesaćoch w čumpatych, 5-15 cm šěrokich kićach. Hubka je pasmojta, dołha a njedźělna a docpěwa dołhosć wot 6 hač 10 mm. Zwonkowne tři kćenjowe łopješka su lancetojte, wotstejace, mjeztym zo znutřkownej kćenjowej łopješce stej krótšej, wušej a horje měrjenej. Kašćiki próšnikow steja wusko jedyn při druhim a nimale paralelnje.
Kćenja wonja wosebje po nocach kaž całtki.
Stejnišćo
Rosće w swětłych lěsach, holach, na suchich trawnikach a płonych tymjenjach. Preferuje bazowe hlinjane a běłohlinjane pódy na połchłódkojtych hač swětłych stejnišćach.
Rozšěrjenje
Rostlina je w Europje rozšěrjena.
Jodie Foster
Jodie Foster (poprawom Alicia Christian Foster; * 19. nowembra 1962, Los Angeles) je US-ameriska filmowa hrajerka, režiserka a producentka.
Estragon
Estragon (Artemisia dracunculus) je rostlina ze swójby zestajenkowych rostlinow (Asteraceae). Wón je jara wonjaca, wjelestronsce wužiwana korjeninowa rostlina, kotraž požiće podpěra.
Wopis
Estragon je wjacelětna rostlina, kotraž docpěwa wysokosć wot 1 m. W zymje so do wutrajacy pjenk wróćo ćehnje.
Łopjena
thumb|left|Łopjena Wuske, zelene łopjena maja popjerjanu anisowu aromu.
Kćenja
Kćenja su běłe.
Symjenja
Njewutwori symjenja a hodźi so tohodla jeničce přez dźělenje na spočatku nalěća rozmnožować.
Stejnišćo
Radšo ma přesakliwe, w prawym měrje suche hač čerstwe zahrodne pódy, kotrež maja srjedźny hač wysoki wutk.
Rozšěrjenje
Rostlina je srjedźnej a wuchodnej Europje rozšěrjena, ale tež w Sibirskej a sewjernej Americe wustupuje.
Wužiwanje
Kuchinske zelo so za mjasowe a zeleninowe jědźe, ale tež za poliwki, juški a solotwje wužiwa. Tež móže wobstatk zeloweho kisała a zeloweho žonopa być.
Zelenojta kokulinda
Zelenojta kokulinda (Platanthera chlorantha) je rostlina ze swójby orchidejowych rostlinow (Orchidaceae).
Wopisanje
thumb|left|[[Kćenje]] Zelenojta kokulinda je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 20 hač 60 cm.
Kćěje wot meje hač julija. Nazeleń běłe kćenja docpěwaja wulkosć wot 1,6 hač 3,3 cm a njesu hač do 36 (20-40) mm dołhu, plecojtu, tupu wotrohu. Hubka je pasmojta a docpěwa dołhosć wot 10 hač 16 mm. Kašćiki próšknikow su dele rozepěrane, při čimž wotstawk horjeka je 2-2,5 mm a deleka 4-5 mm. Kćenja wonja po wječorach a po nocach jenož słabje.
Stejnišćo
Rosće w bukowych a jehlinowy měšanych lěsach a na łuhojtych łukach. Preferuje włóžne hač změnowłóžne, bazowe, stuchłe pódy.
Staropermiske pismo
thumb|left|Abur Staropermiske pismo ) je alfabet, kotryž bu něhdy k pisanju komišćiny wužiwany.
Pismo bu w 14. lětstotku wot misionara Šćěpana z Perma wunamakany. Nimo pomjenowanja staropermiski je tež mjeno Abur (po prěnimaj woběmaj pismikomaj alfabeta) běžne. Znamjenja pisma pokazuja zdźěla sylny kyriliski wliw.
Staropermiske pismo bu w 17. lětstotku wot kyriliskeho pisma wottłóčene a so z toho časa njewužiwa.
Wšědny ćisowc
Wšědny ćisowc (Taxodium distichum) je rostlina z podswójby (Taxodioideae) znutřka cypresowych rostlinow (Cupressaceae). Dalše serbske mjeno je bahnowa cypresa.
Po staršich žórłach so do swójskeje swójby ćisowcowych rostlinow (Taxodiaceae) přirjaduje.
Wopis
Wšědny ćisowc je w lěću zeleny, spěšnje rosćacy štom, kotryž docpěje wysokosć wot 20 hač do 35 (40) m. Króna je prawidłowna a na spočatku kehelojta, pozdźišo šěrše a bóle wotewrjena. Zdónk je deleka šěroki a so skoku pomjeńšuje. Načerwjeń bruna skora je hłuboko brózdźena a nitkojta.
Korjenje wutworja tučne "kolena", jeli štom steji we wodźe. Wone najskerje słuža k přewětrjenju korjenjow.
Jehły
Płone, jasnozelene jehły su linealiske, kónčkojte a docpěja dołhosć wot 8 hač do 15 mm (2 cm). Na krótkich wurostkach steja dwulinkowje wjerškate, mjeztym zo na dołhich wurostkach steja po jednym. Jehły z krótkimi wurostkami w nazymje po čerwjenojtym barbjenju wotpadnu.
Kćenja a hable
Kćěje wot měrca hač do apryla. Štom je jednodomna. Muske kćenja su žołtojte abo purpurowe a wisaja w 5 hač 12 cm dołhich dwójnych kićach. Žónske kćenja su móličke, zelene a njenapadne. Kulowate hable docpěja wulkosć wot 2 hač do 3 cm. Při zrałosći za čas oktobra hač decembra su brune.
Stejnišćo
Rosće na bahnojtych brjohowych a přepławjenskich kónčinach blisko rěkow.
Rozšěrjenje
Štom je w juhowuchodnej sewjernej Americe, wot Floridy hač do Delaware, na zapad hač do Misisipijowych stronach a wuchodneho Texasa domjacy.
Wužiwanje
W Europje jako pyšnu drjewiznu w parkach pódla hatnych brjohach plahuje.
Sewjerna Koreja
Sewjerna Koreja (hamtsce Demokratiska ludowa republika Koreja) je komunistiski stat we wuchodnej Aziji. Jeje susodne kraje su China, Južna Koreja a Ruska. Nadeńdźe so na Korejskej połkupje sewjernje 38. šěrinoweho stopjenja a twori wjace hač połojcu teritorije tuteje połkupy. Stolica a najwjetše město je Pjongjang.
W Sewjernej Koreji wot załoženja sem swójba Kim diktatorisce knježi. Tuchwilny knježićel je „wjednik“ Kim Jong-un, syn něhdyšeho wjednika Kim Jong-il a wnuk załožerja republiki Kim Il-sung.
center|thumb|upright=1.5|Stolica [[Pjongjang]]
Hejkata tručinka
Hejkata tručinka je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow łaćonsce: Bunias erucago, Brasicaceae).
Chrapow
Chrapow ( Krappe) je hornjołužiska wjeska, kotraž słuša wot lěta 2003 k Lubijej. Leži we wuchodnym dźělu Hornjołužiskich honow šěsć kilometrow sewjernje Lubijskeho stareho města a 241 m nad mórskej hładźinu při zwjazkowej dróze 178 a na sewjerowuchodnym boku Byčina (346 m).
Stawizny
Po statistice Arnošta Muki měješe Chrapow w lěće 1884 84 wobydlerjow, mjez nimi 78 Serbow (93 %) a šěsć Němcow. Rěčna změna k němčinje wotmě so hłownje w prěnjej połojcy 20. lětstotka, tak zo zwěsći Arnošt Černik srjedź 1950tych lět serbskorěčny podźěl wot jenož hišće 15 % wobydlerstwa. Dźensa so we wjesce hižo njeserbuje. Ewangelscy Chrapowčenjo přisłušeja wot lěta 1679 Nosačanskej wosadźe.
Rico Gebhardt
Rico Gebhardt (* 27. meje 1963 w Schlemje) je sakski politikar Lěwicy, wot lěta 2004 přez krajnu lisćinu zapósłanc sakskeho krajneho sejma a předsyda swojeje frakcije w sejmje. Při wólbach w Sakskej 2014 bě načolny kandidat swojeje strony.
Lothar Bisky
Lothar Bisky (* 17. awgusta 1941 w Zollbrück w Pomorskej; † 13. awgusta 2013 w Lipsku) běše němski politikar Lěwicy a čłon Europskeho sejma. Wón bě wot 1993 do 2000 a znowa wot 2003 do 2007 zwjazkowy předsyda strony PDS.
Rico Gebhardt
Wón je bjezkonfesionelny, ženjeny a nan dweju dźěsćow.
Manuel Valls
mini|upright|Manuel Valls (2015)
Manuel Valls (* 13. awgusta 1962 w Barcelonje) je francoski politikar Socialistiskeje strony (PS), kiž bě wot 31. měrca 2014 z premierministrom Francoskeje. Do toho bě wot lěta 2012 minister nutřkowneho. Wotstupi dnja 6. decembra 2016, zo by jako socialistiski kandidat za prezidentowe wólby 2017 kandidować móhł.
Manuel Valls je španisko-šwicarskeho pochada a rěči běžnje francosce, španisce, katalansce a italsce a studowaše stawizny na Pariskej Sorbonne. Wón je k druhemu razej ženjeny a ma štyri dźěći z prěnjeho mandźelstwa.
Nowak
Nowak je serbske a pólske swójbne mjeno slědowacych wosobow:
Němska forma mjena je zwjetša Noack abo Neumann.
Enda Kenny
mini|Enda Kenny (2014)
Enda Kenny (irsce tež Éanna Ó Coinnigh, * 24. apryla 1951 w Castlebarje) je irski politikar strony Fine Gael, kiž bě wot 9. měrca 2011 hač do 13. junija [[2017 z premierministrom (Taoiseach) Republiki Irskeje. Dnja 6. meje 2016 bu znowa woleny.
Enda Kenny bu hižo w lěće 1975 w starobje 24 lět k prěnjemu razej do irskeho parlamenta woleny a je z toho lěta bjez přestawki ze zapósłancom. Wot 1986 do 1987 bě ze statnym ministrom w kubłanskim ministerstwje a wot 1994 do 1997 z ministrom za turizm a wikowanje. Po poražce swojeje strony při wólbach 2002 sta so w samsnym lěće z nowym předsydu. W juniju 2017 wotstupi ze zastojnstwow předsydy a premiera. Z naslědnikom sta so Leo Varadkar.
Wón je woženjeny a ma tři dźěći.
Armjansk
thumb|left
Armjansk (do 1921 – Армянский Базар/ Armjanskij Bazar) je město na połkupje Krim, kotrež słuša pak k Awtonomnej republice Krim na Ukrainje, pak k ruskej Republice Krim.
Leži na sewjernym brjoze Čorneho morja něhdźe 130 kilometrow sewjernje Simferopola.
Ma něhdźe 22 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1736 załožiło a ma wot lěta 1993 měšćanske prawa. Wot lěta 2014 słuša město kaž cyła połkupa faktisce k Ruskej.
Ruska
Ruska ( Россия/Rossija, oficielnje Российская Федерация/Rossijskaja Federacija) je stat we wuchodnej Europje a sewjernej Aziji a zdobom po přestrjeni najwjetši kraj swěta. Stolica a najwjetše město je Moskwa. W Ruskej je – nimo Rusow – wjele mjeńšinow žiwe, kotrež maja zdźěla swójske awtonomne republiki we wobłuku federacije.
Geografija
Ruska saha wot wuchodneje Europy a brjohow Baltiskeho, Čorneho a Kaspiskeho morja přez Ural a Sibirsku hač k Ćichemu oceanej a Beringowemu přeliwej. Najwjetši dźěl kraja je jara rědko wobsydleny. W Ruskej nadeńdu so najwjetši jězor swěta (Kaspiske morjo) a najwjetšej jězoraj Europy, Ladogaski a Onjegaski jězor. Bajkalski jězor w Sibirskej je najhłubši na swěće. Wažne rěki su Wolga, Dnjepr a Don w europskim a Lena, Jenisej, Ob a Amur w aziskim dźělu Ruskeje. Najwjetša kupa Ruskeje je Sachalin před wuchodnym brjohom Sibirskeje.
Ćisowe rostliny
Ćisowe rostliny su swójba symjencowych rostlinow ( Taxaceae, Spermatophyta). Wobsahuje sćěhowacej rodaj:
Winowa róža
Winowa róža (Rosa rubiginosa, syn.: Rosa eglanteria) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae) a domjaca dźiwja družina róžow. Dokelž jeje lisćo wonja kaž zrałe jabłuka, so za čas 19. lětstotka za wuplahowanje róžow wužiwaše.
Wopis
Hałuzy njesu serpikojte, na spódku 1 cm šěroke kałače a rune seršćiki.
Płody
Šiplenki su intensiwnje čerwjene, wobchowa keluch a buchu k woliju a marmeladźe předźěłane. thumb|200px|[[Płód|Płody - šiplenki]]
Stejnišćo
Rosće w suchich łukach, skalnych žiwych płotach, na lěsnych kromach a skalnych zwisach. Preferuje w prawym měrje suche, zwjetša wapnite pódy.
Woniwa róža
Woniwa róža (Rosa elliptica) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Skala
Skala je serbske swójbne mjeno slědowacych wosobow:
Olympia (film)
Olympia je dwudźělny dokumentarny film němskeje režiserki Leni Riefenstahl z lěta 1938, kotryž słužeše hłownje nacionalsocialistiskej propagandźe. Film wobsteji z dweju dźělow – Fest der Völker (serbsce swjedźeń ludow) a Fest der Schönheit (serbsce swjedźeń rjanosće).
Jemaine Clement
Jemaine Atea Mahana Clement (10. januara 1974 w Masterton, Wellington) je nowoseelandski hudźbnik, dźiwadźelnik, režiser, producent, komikar a awtor.
Brigitte Reimann
mini|Brigitte Reimann na čitanju
Brigitte Reimann (* 21. julija 1933 w Burgu blisko Dźěwina; † 20. februara 1973 we wuchodnym Berlinje) bě němska spisowaćelka.
Po abiturje dźěłaše Brigitte Reimann jako wučerka a w lěće 1955 započina pisać. Jako spisowaćelka zastupowaše wona tak mjenowany Bitterfeldski puć, to je socialistiski realizm. W lěće 1960 přesydli so do Wojerec, hdźež hač do lěta 1966 bydleše. We Wojerecach dźěłaše w kombinaće „Čorna Pumpa“. W tym času pisaše swój roman „Ankunft im Alltag“ (1961). W lěće 1965 dósta Brigitte Reimann Heinricha Mannowe myto. Wot 1968 do 1973 bydleše w Neubrandenburgu.
W starobje 39 lět zemrě Brigitte Reimann na nadrowy rak.
Jeje roman Franziska Linkerhand wosta njedokónčeny.
Welwićijowe rostliny
Welwićijowe rostliny su swójba symjencowych rostlinow ( Welwitschiaceae, Spermatophyta). Wobsahuje sćěhowace rody:
1988
1988 bě přestupne lěto z 366 dnjemi.
Běła kichawa
Běła kichawa (Veratrum album) je rostlina ze swójby kichawowych rostlinow (Melianthaceae).
Wopisanje
Běła kichawa je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 50 hač 150 cm. Rostlina ma wjace tołstych korjenjow.
Łopjena maja dołhe nerwy, su wjacekróć po dołhosći fałdowane, schódne a steja šrubojće wokoło stołpika. Delnje łopjena su šěroko owalne, mjeztym zo hornje łopjena su lancetojte, wjacenerwne.
Kćěje wot junija hač awgusta. Hwězdate, běłe abo žołtojte, zwonka zelenojte kćenja docpěwaja šěrokosć wot 8 hač 15 mm a steja w kićach, kotrež su k nakónčnej, maksimalnje 50 cm dołhej pakići zjednoćene. Delnjej kćeni stej dwusplažnej. Kćenjowe łopješka su ćmowšo žiłowane.
Zajědojćenje wuwoła třichanje, sylzowe ćečenje, problemy při póžěranju, hłowywjerćenje, přizajeće, spadowanje krejoweho ćišća a smjerć přez stagnaciju wutroby abo přizajeće dychanja. Alkaloidy móžeja samo intaktnu kožu předrěwaja.
Stejnišćo
Rosće často na łukach a składźišćach za zwěrjata Alpow, na łuhojtych łukach a w łučinowych lěsach blisko Alpow. Preferuje čerstwe hač mokre, wutkate, zwjetša wapnite pódy.
Rozšěrjenje
Rostlina je w horinach srjedźneje a južneje Europy rozšěrjena.
Nigerija
Nigerija ( Nigeria, igbo Naíjíríà, joruba Nàìjíríà, hausa Nijeriya) je wulki a husće wobsydleny stat při Ginejskim golfu w zapadnej Africe. Stolica je Abuja w srjedźišću kraja, mjeztym zo je při atlantiskim pobrjoze ležacy Lagos najwjetše město.
Geografija
mini|left|Wulka mošeja w nowej stolicy Abuja Kraj mjezuje z Nigerom na sewjeru, z Čadom na sewjerowuchodźe, z Kamerunom na wuchodźe a z Beninom na zapadźe.
Nigerija je po ličbje wobydlerstwa z wulkim předskokom najwjetši stat Afriki. Tam rěči so wokoło 500 rěčow.
Bjelogorsk
Bjelogorsk ( Белогорск; Бiлогорськ) je mjeno wjacorych sydlišćo w něhdyšim Sowjetskim zwjazku:
Wšědny ćis
Wšědny ćis (Taxus baccata) je rostlina ze swójby ćisowych rostlinow (Taxaceae). Dalše serbske ludowe mjena su smjerdźaty kerk, smjerdźate drjewo a ćisowc.
Prawa welwićija
Prawa welwićija (Welwitschia mirabilis) je rostlina ze swójby welwićijowych rostlinow (Welwitschiaceae).
Rozšěrjenje
Namibija, Afrika
Édith Piaf
Édith Piaf (Édith Giovanna Gassion, * 19. decembra 1915 w Parisu; † 10. oktobra 1963, Plascassier) bě francoska šansonowa spěwarka.
Rjeda
Rjeda (němsce Rehde, tež Rähde, Räde) je serbske swójbne mjeno slědowacych wosobow:
Jazyčkojta dychnička
Jazyčkojta dychnička (Armeria arenaria) je rostlina ze swójby dychničkowych rostlinow (Plumbaginaceae).
Oceanija
thumb|300px|Oceanija na satelitowym wobrazu
Oceanija je woznamjenjenje za kulturelne a hospodarske zjeće kupoweho swěta Pacifika ke kontinentej.
Tuta definicija njeje pak ani geografisce ani tektonisce prawa, dokelž teritorije pak na awstralskej, pak na pacifiskej a někotrych mjeńšich platach leža. Jako kulturelny kontinent wobhladany wón je najmjeńši na twjerdźowej masy a druhi najmjeńši štož nastupa wobydlerstwo. Wjace hač 7.500 kupow wobsahuja hromadźe twjerdźowu přestrjeń wot nimale 1,3 milionow kwadratnych kilometrow a su po mórskim teritoriju wot něhdźe 70 milionow kwadratnych kilometrow rozdźělene. Něhdźe 2.100 kupow su wobsydlene wot cyłkownje wjace hač 15 milionow ludźi.
Statistika
Přestrjeń
Wijawkowe rostliny
Wobsahuje sćěhowace rody:
Pjerojty mak
Pjerojty mak (łaćonsce Macleaya cordata, Syn. Bocconia cordata) je jědojta rostlina ze swójby makowych rostlinow. Pjerojty mak je ornamentalna rostlina.
Wopis
Pjerojty mak je hač do 250 cm wysoke trajne zelo z łopjenowej debu, kotryž ma hłuboko zarězane, kulojto-wutrobičkojte, šlipkate, módrozelene łopjena. Wulka pjerojta kćenjowa pakić wobsteji z móličkich brudno-běłych hač koralojto-róžojtych jednotliwych kćenjow.
Pjerojty mak kćěje wot julija hač do awgusta.
Korjenje tworja podzemske wotnožki. Stołpiki su sylne, módrozelenje šědźiwiznojte z brunojtym móčnym wutkom.
Stejnišćo
Rostlina rosće na trawatych blakach a na lukach.
Bilohirsk (Krim)
thumb|left
Pjerojty mak
Stejnišćo
<br style="clear:both;" />
Bilohirsk (Krim)
Bjelogorsk (do 1944 – Карасубазар/Karasubazar) je město na połkupje Krim, kotrež słuša pak k Awtonomnej republice Krim na Ukrainje, pak k ruskej Republice Krim.
Pjerojty mak
Wustupowanje
Pjerojty mak wustupowaje w Azije (Japanska, China).
Bilohirsk (Krim)
Leži při rěce Bijuk-Karasu něhdźe 45 kilometrow wuchodnje Simferopola.
Pjerojty mak
Wosebitosće
Pjerojty mak twori ricomy a so druhdy tróšku wobćežnje rozšěrja.
Claudia Roth
Claudia Roth (* 15. meje 1955 w Ulmje) je němska politikarka strony Zwjazk 90/Zeleni a běše w lětomaj 2001/02 kaž tež wot 2004 do 2013 jedna ze stronskeju předsydow. Wot oktobra 2013 do decembra 2021 skutkowaše jako wiceprezidentka zwjazkoweho sejma. Roth je wot 8. decembra 2021 statna ministerka za kulturu a medije w kabineće Scholz.
Bilohirsk (Krim)
Ma něhdźe 18 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w 13. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1926 měšćanske prawa. Wot lěta 2014 słuša město kaž cyła połkupa faktisce k Ruskej.
Q
Q abo q je 16. pismik klasiskeho a 17. moderneho łaćonskeho alfabeta. W serbšćinje wón jenož w cuzorěčnych swójskich mjenach wustupuje. Wón reprezentuje konsonant a je w němčinje scyła najrědši pismik. W Morsowym alfabeće zwoprawdźi so Q přez − − · −.
Pjerojty mak
Žórła
<br style="clear:both;" />
Claudia Roth
Wot 1989 do 1998 bě zapósłanča Zelenych w Europskim parlamenće, wot 1998 do 2001 a znowa wot 2002 čłonka zwjazkoweho sejma. Wona bě direktna kandidatka swojeje strony we wólbnym wokrjesu Augsburg-město a dósta w tutym při wólbach 2021 20,6 % wotedatych hłosow.
Narańša tručinka
Narańša tručinka je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow łaćonsce: Bunias orientalis, Brasicaceae).
Šleske wojewódstwo
thumb|[[Katowice - stolica wojewódstwa]] thumb|[[Będzin]]
Šleske wojewódstwo ( województwo śląskie) je wojewódstwo w južnej Pólskej. Stolica je město Katowice.
W lěće měješe wojewódstwo  wobydlerjow.
Města
W Šleskim wojewódstwje su slědowace města:
Wokrjesy (powiaty)
right|250px
Simarubowe rostliny
Simarubowe rostliny (Simaroubaceae) su swójba symjencowych rostlinow (Spermatophyta).
Šleske wojewódstwo
Měšćanske wokrjesy
We wojewódstwje Šleska su slědowace měšćanske wokrjesy (pol. powiaty grodzkie):
Simarubowe rostliny
Systematika
W swójbje eksistuje 19 hač 20 rodow z něhdźe 95 družinami :
Šleske wojewódstwo
Krajne wokrjesy
We wojewódstwje Šleska su slědowace krajne wokrjesy (pol. powiaty ziemskie):
Simarubowe rostliny
Systematika
Taksony něhdyšich swójbow Ailanthaceae, Castelaceae , Holacanthaceae , Leitneriaceae , Quassiaceae , Simabaceae , Soulameaceae so dźensa tu zarjaduja.
Federalistiska unija europskich narodnych mjeńšin
Federalistiska unija europskich narodnych mjeńšin ( Federal Union of European Nationalities - FUEN,  Föderalistische Union Europäischer Volksgruppen) je třěšna organizacija europskich organizacijow narodnych mjeńšinow. Serbow zastupuje w njej Domowina.
Simarubowe rostliny
Systematika
Tu so wjace njezarjaduja :
Šleske wojewódstwo
Krajne wokrjesy
{|
Federalistiska unija europskich narodnych mjeńšin
Bu załožena w lěće 1949 a ma dźensa něhdźe 90 čłonskich organizacijow z 33 krajow.
Anakardijum
Anakardijum (Anacardium) je ród ze swójby sumakowych rostlinow (Anacardiaceae).
Papłód
thumb Jeli při wutworjenju płoda so wobdźěla tež druhe dźěle kćenja nimo płódnika (na př. kćenjowa baza, keluch, krónowe łopješko), rěčimy wo papłodźe, kotryž je w nominatiwje papłód (na př. jabłukowy płód, šiplenka ). Druhi serbski terminus je pozdatny płód.
Wjelsk
Sydlišćo je so w lěće 1137 załožiło a ma wot lěta 1780 měšćanske prawa.
Pyskata rězna
Pyskata rězna (Carex rostrata) je rostlina z podroda wšelakokłóskatych rěznow ze swójby cachorowowych rostlinow (Cyperaceae).
Wopis
Pyskata rězna docpěje wysokosć wot 30 hač do 80 cm. Stwjelco je tupje třihranite.
Na spódku stejace póšwy su brunočerwjene a słabje syćonerwne. Rynojte łopjena su šěrozelene a docpěja šěrokosć wot 3 hač do 5 mm.
Kćěje wot meje hač do junija. Kłosy docpěja dołhosć wot 2 hač do 8 cm. Hadźicy wotsteja nimale wodorunje a su kulowate-jejkojte. Wone so nadobo do dwuzubneho pyska zwužuja.
Stejnišćo
Rosćena brjohach, na hatach, w hrjebjach, w tymjenjach.
Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena.
Singapur
Mjeno Singapur pochadźa ze Sanskrita a woznamjenja „Lawjace město“.
Geografija
Singapur je najmjeńši stat juhowuchodneje Azije a leži na južnym kóncu Malajskeje połkupy. Najwyši wjeršk je hora Bukit Timah (166 m nad normalnej nulu).
thumb|center|upright=1.3|Napohlad Singapura
Zapadny anakardijum
Zapadny anakardijum (Anacardium occidentale) je rostlina ze swójby sumakowych rostlinow (Anacardiaceae). Dalše serbske mjeno je kašuworješina.
Plinc
Plincej móžeja so dalše přičinki dodawać, a to:
Elena Risteska
Elena Risteska ( Елена Ристеска; * 27. apryla 1986 w Skopju, Socialistiskej Republice Makedonskej) je makedonska spěwarka a spisaćelka tekstow za popularnu hudźbu.
Ronny Wähner
Ronny Wähner (* 30. junija 1975 w Annaberg-Buchholzu) je sakski politikar Křesćansko-demokratiskeje unije (CDU) a wot lěta 2014 direktnje woleny zapósłanc w sakskim krajnym sejmje. Tam přisłuša wuběrkej za wobswět a ratarstwo kaž tež peticiskemu wuběrkej.
Elena Risteska
2006 reprezentowaše wona Makedonsku ze spěwom znateju komponistow Darko Dimitrov a Rade Vrčakovski „Ninanajna“ na Eurowiziji.
Ronny Wähner
Při wólbach dnja 31. awgusta 2014 dósta we wólbnym wokrjesu Rudne hory 4 46,9 % wotedatych hłosow a zdoby direktny mandat.
Wähner je diplomowany zarjadniski a zawodny hospodar a wot lěta 2001 čłon CDU. Wot lěta 2004 bě čłon Annabergskeho wokrjesneho sejmika a wot 2008 je wokrjesny radźićel w Rudnohórskim wokrjesu.
Hoberski žerowc
Hoberski žerowc (Sequoiadendron giganteum) je štom ze swójby cypresowych rostlinow (Cupressaceae). Dalše serbske mjeno je mamutowy štom.
Po někotrych žórłach so do swójby ćisowcowych rostlinow (Taxodiaceae) přirjaduje.
Wědomostne mjeno
Botaniske mjeno roda bazuje na mjenje Indiana Se-quo-Yah (rodź. 1770, zemr. 1843), kotryž wuwiwaše prěni indianski alfabet.
Wopis
Hoberski žerowc je štom, kotryž docpěje wysokosć wot 30 hač do 50 m (wjace hač 80 m). Króna je kehelojta, ale w starobje je šěroko čumpata. Zdónk je tołsty a zrunany. Tołsta skora je čerwjenobruna hač šěrobruna, hubicojta-nitkojta, při čimž w podołhostnych smužkach njese hłuboke rozpukliny. Z tołstosću wot hač do 50 cm je dobry škit přećiwo lěsnemu wohnjej.
Štom ma najwjetši drjewowy wolumen wšěch štomowych družinow. Wón móže starobu wot něhdźe 3000 lět docpěć, hačrunjež w Sequioa-narodnym parku Kaliforniskeje pječa samo steji štom z starobu wot 3800 lět.
Jehły
Šupiznojte jehły su ćmowozelene hač módrozelene, prědku kónčkojte a docpěja dołhosć wot něhdźe 5 mm a na hłownych wurostkach hač do 12 mm. Wone na hałuzach dele běžace rostu a su w třoch rjadach šrubikojće rjadowane. Wone při rozrybowanju po anisu wonjeja.
Kćenja a hable
Kćěje wot měrca hač do apryla (w meji). Rostlina je jednodomna. Kwětnistwa su njenapadne. Muske kćenja steja po jednym na kónčkach wurostkow. Žónske kćenja steja po jednym abo po dwěmaj.
Hable docpěja šěrokosć wot hač do 4 cm a dołhosć wot 6 cm. Zrałe hable su čerwjenobrune, jejkojte a docpěja dołhosć wot 5 hač do 8 cm. Jich šupizny njesu wurazny ćernjojty wurostk. Wone wot julija hač do awgusta dozrawja.
Stejnišćo
Rosće na włóžnych, wutkatych rozprochnjenskich pódach we wysokosćach wot 1500 hač do 2500 m. Ma radšo hłubokosahace, přesakliwe pódy na swobodnym, słónčnym městnje. Młode štomy potrjebuja wjele wody.
Rozšěrjenje
Štom je pacifiskich dźělach sewjerneje Ameriki domjaca, a to zapadne zwisy Sierra Newada w Kaliforniskej. Tam móže samo wysokosće wot hač do 100 m docpěć. Jeho zdónk móže přeměr wot hač do 8 m docpěć, na bazy samo wot hač do 12 m. Při tym móže starobu wot něhdźe 3000 lět docpěć.
Wužiwanje
Štom so w srjedźnej Europje při składnosći jako lěsny štom plahuje, hewak w parkach a arboretach.
Taksonomija
Tuta družina bu w lěće 1853 pod mjenom (Basionym) Wellingtonia gigantea wot John Lindley in The Gardeners' Chronicle & Agricultural Gazette, zwjazk 10, S. 823 najprjedy wopisana. John Theodore Buchholz nastaješe w lěće 1939 w American Journal of Botany, Volume 26, Issue7, S. 536 za tutu družinu ród Sequoiadendron. Dalše synonymy za Sequoiadendron giganteum (Lindl.) J.Buchholz su: Americus gigantea Anon. 1854, Sequoia gigantea Decne. 1854, Taxodium washingtonianum Winsl. 1855, Washingtonia californica Winsl. 1854 abo 1855, Sequoia wellingtonia Seem. 1855, Taxodium giganteum Kellog et Behr 1855, Americus giganteus Anon. 1858, Washingtonia americana Hort. A. ex Gord. 1862, Gigantabies wellingtonia J.Nels. 1866, Sequoia washingtoniana Sudw. 1897, Steinhauera gigantea Kuntze 1909.
Turkistan
thumb|left Turkistan je město w južnym Kazachstanje.
Leži při rěce Syrdarja něhdźe 160 kilometrow sewjerozapadnje Šymkenta.
Sydlišćo je so w 5. lětstotku załožiło a ma wot lěta 500 měšćanske prawa.
Māris Kučinskis
mini|upright|Māris Kučinskis (2010)
Māris Kučinskis (* 28. nowembra 1961 we wobwodźe Limbaži) je letiski politikar, kiž bě wot 11. februara 2016 hač do 23. januara 2019 jako naslědnik Laimdoty Straujumy ministerski prezident Letiskeje. Do toho bě wot 1996 do 2003 předsyda rady města Valmiera a wot 2004 do 2006 z letiskim ministrom za regionalne wuwiće a komunalne samozarjadnistwo. Wón je z čłonom kurskeje regionalneje strony Liepājās Partija.
Wón studowaše wot 1983 do 1988 hospodarske wědomosće na Letiskej uniwersiće w Rize. Wot 2011 dźěłaše jako za „Zjednoćenstwo wulkich městow Letiskeje“ (Latvijas Lielo Pilsētu asociācija, LLPA).
Māris Kučinskis je woženjeny a ma dweju synow z prěnjeho mandźelstwa.
Algirdas Butkevičius
mini|upright|Algirdas Butkevičius (2013)
Algirdas Butkevičius (* 19. nowembra 1958 w Paežeriai pola Šeduvy) je litawski socialdemokratiski politikar a bě wot decembra 2012 hač do nowembra 2016 z ministerskim prezidentom Litawskeje. Wot 7. měrca 2009 je předsyda Litawskeje socialdemokratskeje strony a bě jeje kandidat při prezidentowych wólbach w meji samsneho lěta. Do toho bě wot nowembra 2004 do meje 2005 minister financow a wot 2006 do 2008 wobchadny minister. Wot 1996 je bjez přestawki zapósłanc litawskeho sejma.
Wijawka
Wijawka (Convolvulus) je ród ze swójby wijawkowych rostlinow (Convolvulaceae).
Algirdas Butkevičius
Wón je studowany hospodarski inženjer za twarstwo a dźěłaše hač do lěta 1990 jako twarski nawoda a měšćanski architekt. 1991 zastupi do nowozałoženeje Socialdemokratiskeje strony, po tym zo bě wot 1985 do 1988 skrótka z čłonom Komunistiskeje strony. Wot 1997 do 1999 a znowa wot 2001 je čłon stronskeho předsydstwa.
Wijawka
Wopis
Wijawki su zwjetša wijace lězuce rostliny a małke zela. Jednore łopjena su mustrowane a zwjetša wuske. Kćenja su podobne tym pyšneje wijawki. Wone wobsteja z fałdowaneje rołki, kotraž so likojće wočini.
Algirdas Butkevičius
Algirdas Butkevičius je woženjeny a ma jednu dźowku. Jeho syn wumrě 2008 při wobchadnym njezbožu.
Wijawka
Družiny
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Indoneska
Indoneska (serbsce tež Indoneziska; indonesce Indonesia) je njewotwisny kupowy stat w juhowuchodnej Aziji, při čimž słuša dźěl geografisce k Awstraliji. Susodne kraje su Malajzija, Papuwa-Nowa Gineja a Wuchodny Timor. Stolica je milionowe město Jakarta na kupje Java.
Indoneska je po wobydlerstwje štwórty najwjetši stat na swěće a po přestrjeni najwjetši kupowy stat. Nimo toho jedna so wo najwjetši přewažnje islamiski kraj swěta. Hač do Druheje swětoweje wójny bě z nižozemskej koloniju.
Indoneskej kupje Borneo a Sumatra słušatej k najwjetšim na swěće. Z cyłkownje 17.508 kupami je Indoneska najwjetši archipelowy stat na swěće.
Laos
Laos (oficielnje Demokratiska ludowa republika Laos) je njewotwisny stat w juhowuchodnej Aziji a jenički nutřkokrajny stat w tymle regionje. Mjezuje z Chinskej na sewjeru, z Vietnamom na zapadźe, z Kambodźu na juhu, Thailandskej na zapadźe a z Myanmarom na samym sewjerozapadźe. Wjetšina wobydlerjow Laosa słuša k etniskej skupinje Lao. Stolica a najwjetše město je Vientiane při Mekongu.
Wot lěta 1975 knježi Laoska rewolucionarna ludowa strona w jednostronskim systemje.
Dychničkowe rostliny
Dychničkowe rostliny (Plumbaginaceae) su swójba symjencowych rostlinow (Spermatophytina).
Systematika
W swójbe eksistujetej dwě podswójbje ze cyłkownje 27 rodami a 836 družinami :
Wysoka róža
Wysoka róža (Rosa stylosa) je rostlina ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
Carolina Eyckec
Carolina Eyckec (* 26. decembra 1987 blisko Berlina) je serbska hudźbnica a jedna z mało wirtuozow na instrumenće theremin.
Pjećlětna Carolina dósta wučbu na klawěrje, lěto pozdźišo tež na huslach. Wopyta Specialnu šulu za hudźbu w Berlinje a měješe wučbu na huslach w rjadowni Prof. Ulla Scholz. Pozdźišo wuměni husle na wiolu (braču) a dósta swoje wukubłanje pola Prof. Ditte Leser. Jako bračerka je wot lěta 2002 čłon Němskeje smyčkoweje filharmonije (Deutsche Streicherphilharmonie).
W starobje 7 lět započa pola Lydije Kaviny, pranichty Leona Theremina, theremin hrać.
Při wubědźowanju "Jugend komponiert" w lěće 2005 doby prěnje městno z kompoziciju "Physikalische Formeln". 2006 doby Myto komponistow RBB z kompoziciju „Sciciani – Am wendischen Burgwall” za akordeon a smyčkowy orchester.
Carolina Eyckec hraje na Thereminje ze serije „Big Briar” wot Roberta Mooga.
Spisa prěnju wučbnicu za hraće na thereminje w němskej rěči „Die Kunst des Thereminspiels/Ein Lehrbuch zum Erlernen des Thereminspiels”.
Jako solistka na thereminje je była na wuznamnych hudźbnych festiwalach z hosćom, tak w Baselu, Davosu, Łódźi a Budapesće. W oktobrje 2015 dósta Eyckec připóznate hudźbne myto ECHO Klassik.
Carolina Eyckec je dźowka serbskeho hudźbnika a nakładnika Jana Bělka.
Přimórski žerowc
thumb|Sequoia sempervirens
Přimórski žerowc (Sequoia sempervirens) je rostlina ze swójby cypresowych rostlinow (Cupressaceae). Wona je jenička družina w rodźe (Sequoia).
Po někotrych žórłach so do swójby ćisowcowych rostlinow (Taxodiaceae) přirjaduje.
Wopis
Přimórski žerowc je přeco zeleny štom, kotryž docpěje wysokosć wot 20 hač do 30 m, druhdy wjace hač 100 m. Rostlina je jara dołho žiwa, při čimž móže starobu wot hač do 3500 lět docpěć. Kehelojta króna je šwižna. Zdónk je dołhi. Skora je ćmowobruna hač čerwjenobruna, hłuboko brózdźena a kaž hubica mjechka. Wona ma hłuboke, paralelne a wertikalne rozpukliny. Krótke wurostki často kaž promješki steja na dołhich wurostkach. Hałuzy steja w njeprawidłownych mutličkach.
Jehły
Mjechke, kónčkojte jehły su wopłonjene, ćmowozelene hač namódreń zelene docpěja dołhosć wot 0,5 hač 2 (2,5) cm. Wone su njejenak dołhe a na dołhich wurostkach šrubikojće steja, ale na krótkich wurostkach dwulinkojće wjerškaće.
Kćenja a hable
Kćěje wot februara hač do měrca. Rostlina je jednodomna. Kwětnistwa su njenapadne. Muske kćenja su žołte a steja po wjacorych na młodych wurostkowych kónčkach. Žónske kćenja zwjetša steja na staršich hałuzach.
Hable su jejkojte a docpěja dołhosć wot 2 hač do 2,5 (3) cm. Wone zruna steja abo přewisuja. Hable wot septembra hač do nowembra dozrawja. Při dozrawjenych hablach so šupizny rózno rozdźěraja.
Stejnišćo
Rosće jenož regionach z miłych zymach. Ma radšo wutkate, włóžne, hłuboke, přesakliwe pódy. Spěšnje rosćace młode štomy potrjebuja wjele wody.
Rozšěrjenje
Pochadźa ze sewjerneje Ameriki, při čimž tam jenož w mjezowanym arealu wot južneho Oregona hač do srjedźneje Kaliforniskeje dźiwje wustupuje.
Wužiwanje
Štom so w Europje w arboretach a parkach plahuje. Čerwjenobrune drjewo bu jako twarske drjewo a za zhotowjenje meblow wužiwane. Tohodla přirodne wustupowanja buchu dla pušćenja drjewa jara deciměrowane. Dźensa zbytkowe wustupowanja steja w přirodnych rezerwatach.
Mangowc
Mangowc (Mangifera) je ród ze swójby sumakowych rostlinow (Anacardiaceae).
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Koralička
Koralička (Corallorrhiza) je ród ze swójby  orchidejowych rostlinow  (Orchidaceae).
Družiny
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Křižnokwětne rostliny
Křižnokwětne rostliny (Brassicaceae) su swójba symjencowych rostlinow (Spermatophyta).
Rody
Wobsahuje sćěhowace rody:
Dychnička
Dychnička (Armeria) je ród ze swójby dychničkowych rostlinow (Plumbaginaceae).
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Kurtamyš
thumb|left Kurtamyš ( Куртамыш) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při rěce Kurtamyš w Kurganskej oblasći něhdźe 80 kilometrow juhozapadnje Kurgana. Ma něhdźe 16 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1745 załožiło a ma wot lěta 1956 měšćanske prawa.
Indiski mangowc
Indiski mangowc (Mangifera indica) je rostlina ze swójby sumakowych rostlinow (Anacardiaceae).
Gimel
Gimel, גימל, fonetisce je třeći pismik hebrejskeho a feniciskeho alfabeta. Ma ličbowu hódnotu 3.
Mjena pismikow
Nimo toho pochadźatej łaćonski a kyriliski alfabet wot grjekskeho.
Xavier Bettel
mini|upright|Xavier Bettel (2016)
Xavier Bettel (* 3. měrca 1973 w Luxemburgu) je luxemburgski politikar strony Demokratesch Partei a wot 4. decembra 2013 jako naslědnik Jean-Claudea Junckera z premierministrom Wulkowjerchowstwa Luxemburgskeje. Do toho bě wot 2011 do 2013 měšćanosta stolicy Luxemburg.
Wón studowaše prawnistwo na uniwersiće Nancy we Francoskej a dźěłaše potom jako prawiznik. Wot 1994 do 2002 bě předsyda Luxemburgskich młodych liberalnych (JDL). W lěće 1999 bu do parlamenta woleny a bě tehdy ze 26 lětami najmłódši zapósłanc.
Xavier Bettel je wot meje 2015 zmandźeleny z belgiskim architektom.
Korosteń
thumb|left
Korosteń je město w Žytomyrskej oblasći na sewjernej Ukrainje. Leži při rěce Už něhdźe 90 kilometrow sewjernje Žytomyra.
Vietnam
Vietnam (hamtsce Socialistiska republika Vietnam) je njewotwisny stat w juhowuchodnej Aziji na wuchodźe połkupy Zadnja Indiska při pobrjohu Juhochinskeho morja z wjace hač dwaj tysac lět starej historiju. Jeho susodźa su Ludowa republika China na sewjeru, Kambodźa na juhozapadźe a Laos na zapadźe. Stolica je Hanoi na sewjeru, najwjetše město a hospodarske srjedźišćo pak Ho Chi Minh město (prjedy Saigon) w delće rěki Mekong na juhu.