cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Panecy
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje jako wjes a knježe sydło Panewicz je z lěta 1240.
Bogumił
Bogumił je delnjoserbska a pólska warianta słowjanskeho muskeho předmjena Bogumil, zestajeneho ze słowow Bog (Bóh) a miłosć (lubosć).
Panecy
Stawizny
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 125 wobydlerjow, z nich 92 Serbow (74 %). Dźensa leži wjeska zwonka oficielneho serbskeho sydlenskeho ruma.
Kubołnička
Kubołnička (Trollius) je ród ze swójby maslenkowych rostlinow (Ranunculaceae).
Hohnstein (Sakska Šwica)
Prěnje naspomnjenje sydlišća jako Hoinstein pochadźa z lěta 1317.
Kubołnička
Wobsahuje sćěhowace družiny:
Koporowy muchownik
Koporowy muchownik (Amelanchier lamarckii) je kerk abo małki štom ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae).
thumb|Płody
Wopis
Koporowy muchownik je bujnje rosćacy kerk abo małki štom, kotryž docpěje wysokosć wot 6 hač do 8 (10) m.
Króna je rozšěrjena. Hałuzy su zrunane a njeprawidłownje rozhałuzowane.
Łopjena
Šěroke, ćmowozelene, eliptiske hač dołhojće-eliptiske, měnjate łopjena docpěja dołhosć wot 4 hač do 8 cm. Wone su při zazelenjenju bronzowe. Młode łopjena su na delnim boku židźane kosmate. Jich kroma je sćeńka rězana. Wone hač do časa kćěwa zwjetša hišće njejsu dospołnje wupřestrěte. Łopjenowe stołpiki su kosmate.
Nazymske barbjenje je žołta a oranžočerwjene.
Kćenja
Kćěje w meji. Běłe kćenja steja po wosmjoch hač po dźesaćoch w dele wisacych kićach. Krónowe łopješka su kosmate a docpěwaja dołhosć wot 9 hač do 14 mm.
Płody
Małke, 1 cm tołste płody su jědźne a so při zrałoće čornawja. Wuschnjeny keluch wotsteji. Aroma płodow je tróšku podobna toho holanskich jahodkow.
Płody ptački přiwabjeja.
Stejnišćo
Rosće w lěsach a kerčinach na čumpatych, na prawym měrje suchich hač čerstwych, wapnitych ale tež na kisałych pódach.
Aša
thumb|left Aša je město w Ruskej federaciji. Leži w zapadnym předkraju Uralskich horin při rěce Sim w europskim dźělu Ruskeje w Čeljabinskej oblasći něhdźe 370 kilometrow zapadnje Čeljabinska. Ma něhdźe 30 tysac wobydlerjow.
Koporowy muchownik
Rozšěrjenje
Pochadźa ze atlantiskeho regiona sewjerneje Ameriki. Rostlina je hižo z 100 lět w někotrych regionach Europy zadomjena, předewšěm w Nižozemskej a sewjerozapadnej Němskej.
Wužiće
Zrałe płody so do marmeladow a želejow předźěłuja.
Aša
Sydlišćo je so w lěće 1898 załožiło a ma wot lěta 1933 měšćanske prawa.
Lisćina kulturnych pomnikow w Błohašecach
Lisćina kulturnych pomnikow w Błohašecach wobsahuje připóznate kulturne pomniki Budyskeho měšćanskeho dźěla Błohašecy, kotrež su w pomnikowej lisćinje Sakskeho krajneho zarjada za pomnikoškit zapisane (staw: 15. apryla 2014).
Mockrehna
Mockrehna je sakska gmejna w Sewjerosakskim wokrjesu a słuša k najwjetšim gmejnam tutoho wokrjesa.
Geografija
Gmejna leži w sewjernej Sakskej, južnje Dübenskeje hole, na poł puću mjez městomaj Jiłow (15 km) a Torhow (15 km).
Stawizny
Mockrehna bu prěni raz pisomnje naspomnjena w lěće 1015 jako Mucherini. Mjeno pochadźa wot serbskeho słowa mokry a poćahuje so na geografiske wobstejnosće za čas słowjanskeho zasydlenja. Wjacore gmejnske dźěle mjenowachu so w lěće 1201 we wobsydstwowym wopismje Awgustinskeho klóštra na Pětrowej horje pola Hale.
Salaspils
thumb|left Salaspils (historiske němske mjeno – Kirchholm) je město w Letiskej. Je zarjadniske sydło Salaspilskeho wobwoda.
Mockrehna
Stawizny
Po Wienskim kongresu w lěće 1815 přidźěli so tuta kónčina pruskemu Torhowskemu wokrjesej.
Kubłanje
W Mockrehnje nadeńdźetej so zakładna a wyša šula.
Salaspils
Ma něhdźe 17 tysac wobydlerjow.
Mockrehna
Zajimawostki
mini|Ryćerkubło Mockrehna
Wobchad
Zwjazkowa dróha 87 a železniska čara Hala–Choćebuz wjedźetej přez gmejnski teritorij. Wot dwórnišća Mockrehna jězdźi mjez druhim linija S4 do Lipska.
Salaspils
Sydlišćo je so w lěće 1186 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1993 měšćanske prawa.
Bakal
Bakal je město w Ruskej federaciji. Leži w zapadnym předkraju Uralskich horin w europskim dźělu Ruskeje w Čeljabinskej oblasći něhdźe 260 kilometrow zapadnje Čeljabinska. Ma něhdźe 20 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1757 załožiło a ma wot lěta 1951 měšćanske prawa.
Neckar
Neckar je srjedźoeuropska rěka, kotraž běži přez němskej zwjazkowej krajej Badensko-Württembergsku a Hessensku. Wón je z 362 kilometrami po Aary, Maas, Moseli a Mohanje pjaty najwjetši přitok Ryna a dwanata najwjetša rěka cyłeje Němskeje.
Wužórli so blisko Villingena-Schwenningena na juhu Badensko-Württembergskeje, mjez Čornym lěsom na zapadźe a Šwabskej albu na wuchodźe. Jeho něhdźe 14.000 km² wulke přitočnišćo wobjimuje srjedźny dźěl zwjazkoweho kraja. Neckar běži mjez druhim přez Rottweil, Tübingen, Esslingen, krajnu stolicu Stuttgart, Heilbronn a Heidelberg, před tym zo so w Hornjorynskej nižinje pola Mannheima wotprawa do Ryna wuliwa. Na něhdźe 15 kilometrow dołhim wotrězku w Odenwaldźe wuchodnje Heidelberga twori hranicu mjez Badensko-Württembergskej a Hessenskej.
Neckar je wot Plochingena hač k wuliwej wutwarjeny wodowy puć a přez kanal z Dunajom zwjazany.
Krejojta pyskawa
Krejojta pyskawa (Geranium sanguineum) je rostlina ze swójby pyskowničkowych rostlinow (Geraniaceae).
Etymologija
Botaniske mjeno Geranium wotwodźuje so wot grjekskeho słowa γερνιον. Słowo je diminutiw słowa γρανος. Woznjamjenja telko kaž žoraw a poćahowa na podobu płoda.
Wopis
Pjenk so znutřka čerwjenje zbarbi, na čož mjeno rostliny wróćo dźe. Wón wobsahuje třěski a je prjedy k stajenju kreje słužił.
Stołpik je ležacy abo postupowacy, wotstejo kosmaty a so w nazymje čerwjenje přebarbi. Zwjetša so rozhałuzuje.
Łopjena
Łopjena su nimale hač bazy rukojće šěsć-dźělne hač sydom-dźělne a so w nazymje čerwjenje přebarbja. Jich wotrězki su do 2-3 linealnje-lancetojtych, cyłokromnych kónčkow šćěpjene.
Kćenja
Wona kćěje wot meje (junija) hač do septembra (awgusta). Swěćo kaminočerwjene kćenja docpěwaj šěrokosć wot 3 hač 4 cm a steja po jednym w hornich łopjenowych rozporach. Krónowe łopješka su prědku skulojćene abo njeprawidłownje zkromjene  a docpěwaja dołhosć wot 15 hač 20 mm.
Stejnišćo
Wona rosće na skalnych zwisach, suchich trawnikach, w suchich lěsach, pod (suchich) kerčinami, na lěsowych kromach a na skłoninach. Preferuje w lěću ćopłe, suche, zwjetša wapnite pódy.
Republika Nahórski Karabach
Republika Nahórski Karabach abo Arcach ( Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն, Արցախի Հանրապետություն/ Lernain Garabagi Hanrapjetutjun, Arcachi Hanrapjetutjun) je mjezynarodnje njepřipóznata republika w zapadnym Azerbajdźanje.
Stawizny
Něhdyša awtonomna kónčina bě so w běhu krizy w nalěću 1991 wot Azerbajdźana wotšćěpiła. W třolětnej wójnje wobsadźi wójsko susodneje Armenskeje ze strategiskich přičin tež někotre wokolne wobwody. Tamniše zwjetša azerbajdźanske wobydlerstwo bu wuhnate.
W lěće 2015 měješe Nahórski Karabach 150.931 wobydlerjow. Z nich běchu 99,7 % Armenojo.
Stolica a najwjetše město je Stepanakert.
W druhej Karabachskej wójnje, trajacej wot kónca septembra hač do nowembra 2020, přińdźe južny dźěl teritorija po 27 lětach zaso pod azerbajdźansku kontrolu. W dojednanju zhubi armenske wójsko tež wulki dźěl w lětomaj 1993/94 wobsadźenych teritorijow kołowokoło něhdyšeje awtonomneje kónčiny Nahórski Karabach.
Burundi
thumb|left|Při brjoze Tanganjikaskeho jězora
Republika Burundi (kirundisce Republika y'Uburundi, République du Burundi) je njewotwisny, husće wobsydleny stat we wuchodnej Africe. Nadeńdźe so při Tanganjikaskim jězoru a mjezuje z Ruandu na sewjeru, z Tanzaniju na wuchodźe a z Demokratiskej republiku Kongo na zapadźe.
Burundi je jedyn z najmjenje wuwitych a najchudšich krajow na swěće.
W Burundiju knježi tropiska klima z dwěmaj dešćowymaj počasomaj. Najwyše městno Burundija je wjeršk hory Heha (2.684 m). W staće namaka so tež najjužniše žórło Nila, najdlěšeje rěki swěta.
2020
2020 bě přestupne lěto z 366 dnjemi. Po cyłym swěće bu zjawne žiwjenje přez koronapandemiju a jeje sćěhi wobmjezowane.
Saint Kitts a Nevis
mini|left|Stolica [[Basseterre]]
Saint Kitts a Nevis (tež Saint Christopher a Nevis) je njewotwisny kupowy stat z něhdźe 50.000 wobydlerjemi w Karibiskim morju, kotryž je wot 19. septembra 1983 njewotwisny.
Geografija
Geografisce słušatej kupje Saint Kitts a Nevis k Sewjernej Americe. Najwyše městno je Mount Liamuiga (1.156 m) a najniše pobrjóh Karibiskeho morja.
Lisćina městow w Lublinskim wojewódstwje
Lisćina městow w Lublinskim wojewódstwje wobsahuje wšitke sydlišća tutoho pólskeho wojewódstwa ze statusom města kaž tež powiaty (wokrjesy), kotrymž přisłušeja – wokrjesne města su z hwězdźičku markěrowane – a aktualne ličby wobydlerstwa dnja z pólskeho statistiskeho zarjada.
Hórska rězna
Hórska rězna (Carex montana) je rostlina z podroda wšelakokłóskatych rěznow ze swójby cachorowowych rostlinow (Cyperaceae).
Kilija
thumb|left|Kilija w 15. lětstotku
Leži při lěwym brjoze Dunaja w historiskej Besarabskej něhdźe 200 kilometrow juhozapadnje Odesy.
Ma něhdźe 20 tysac wobydlerjow.
Basarabeasca
Basarabeasca ( / Bessarabka; do 1957 Романовка / Romanowka) je město na juhu Moldawskeje, bjezposrědnje při ukrainskej hranicy. Je zarjadniske sydło Basarabeascaskeho rajona a dósta swoje dźensniše mjeno po krajinje Bessarabskej, w kotrejž so nadeńdźe.
Kilija
Stawizny
Město bě hižo w 11. lětstotku wuznamne bycantiniske wikowanišćo a steješe wot 1352 do 1368 pod kontrolu Genuwy. Jako wuchadźišćo wažnych wikowanskich pućow do Moldawskeje, Pólskeje a Madźarskeje je so wo Kiliju husto wojowało. Spočatk 15. lětstotka běše pod moldawskim knjejstwom, ale 1448 móžachu Madźarojo město dobyć. W lěće 1465 dobychu moldawscy wjerchojo Kiliju wróćo a 1484 přewzachu Osmanojo město. 1790 zamó Ruske carstwo město dobyć, w lěće 1856 přińdźe pak po Pariskim měrowym zrěčenju do Rumunskeje. Hižo 1878 dóstachu Rusojo Kiliju z cyłym Budźakom wróćo. Mjez 1918 a 1940 a znowa w Druhej swětowej wójnje słušeše znowa do Rumunskeje a wot 1945 je dźěl Ukrainy.
Basarabeasca
Město leži při brjoze rěki Cogâlnic něhdźe 95 kilometrow južnje Kišinjowa a ma něhdźe dwanaće tysac wobydlerjow. Tule nadeńdźe so hraničny přechod mjez Moldawskej a Ukrainu.
Stawizny
Na městnje dźensnišeho města załoži so w lěće 1846 židowska kolonija „Romanowka“, kotraž bu k česći ruskeje carskeje swójby tak pomjenowana. 1877 wotewri so blisko wsy zastanišćo při železniskej čarje Bender–Galați z mjenom Bessarabka. W lěće 1897 měješe wjes cyłkownje 1625 wobydlerjow, z kotrychž bě 70 % Židow. W lěće 1912 poswjećichu nowu synagogu. Wot kónca prěnjeje swětoweje wójny přińdźe Romanowka kaž cyła Bessarabska do Rumunskeje a dósta rumunske mjeno Românești. Wot lěta 1944 steješe pod sowjetskim knjejstwom a dósta w lěće 1957 měšćanske prawa.
Wulka židowska wosada je so přez holocaust dospołnje zničiła.
Włosaty drapalc
Włosaty drapalc (Dipsacus pilosus, syn. Virga pilosa (L.) Hill.) je rostlina ze swójby drapalcowych rostlinow (Dipsacaceae).
Wopis
Stołpiki su zrunane a njesu 1-3 mm dołhe kałače.
Přećiwostejne łopjena su krótko stołpikate, owalne a zubate. Spódnje łopjena su dołhostołpikate, mjeztym zo stołikowe łopjena su krótkostołpikate.
Kćenja
Kćěje wot julija hač do awgusta. Nažołć běłe kćenja njesu štyri kónčki a steja hustych hłójčkach, kotrež docpěwaja wulkosć wot 2 hač do 2,5 cm a su wot lancetojtych přikrywnych łopješkow wobdate. Keluch je do wjacezubkoweho zwontkowneho keluška a škličkojteho, zubateho, woprawdźiteho kelucha dźěleny. Króna je 5-7 mm dołha rołka a njese štyri kónčki.
Najprjedy wusahuja čornowioletne próšniki, mjeztym zo pěsty so pozdźišo rozwiwaja.
Liebstadt
Liebstadt je sakske městačko we wokrjesu Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory. Leži južnje Drježdźan při kromje wuchodnych Rudnych horin a je z něhdźe 1.400 wobydlerjemi najmjeńše město Sakskeje. Widźenja hódny je hród Kuckuckstein.
Prěnje naspomnjenje města jako Libenstat pochadźa z lěta 1286.
Wulki panda
Wulki panda, tež wulki pandamjedwjedź (Ailuropoda melanoleuca) je družina mjedwjedźow (Ursidae).
Włosaty drapalc
Kćenja
Nošne łopjena su tak dołhe kaž kćenje, lancetojte a seršćaće kosmičkate.
Wulki panda
Wopis
Wulki panda je spłóšiwy a docpěje wulkosć wot něhdźe 1,5 hač do 1,8 m. Jeho koža je běła hač nažołć běła, mjeztym zo wuši a nohi su čorne, ale tež wokolina wóčkow je čorna. Nimo toho ma čornu smuhu mjez prědnimaj nohomaj na chribjeće a hródźi. Hłowa je wulka a kulojta. Wón móže wažu wot wjace hač 100 kg docpěć.
Włosaty drapalc
Stejnišćo
Rosće we łučinowych lěsach a na włóžnych łukach. Preferuje jara włóžne, wutkate pódy na połsćinowe stejnišćach.
Rozšěrjenje
Rostlina je w Europje a zapadnej Azije rozšěrjena.
Wulki panda
Rozšěrjenje a žiwjenski rum
Wulki panda je žiwy w młowatych bambusowych lěsach juhowuchodnych regionach srjedźneje Chiny, we wysokosćach wot 2300 hač do 3800 m. Při tym 90 % su žiwy w prowincy Sichuan. Prjedy bě wot sewjerneje prowincy Gansu hač do sewjerneje Burmy domjacy.
Rozmnoženje
thumb|left|Młodźo w starobje jednoho tydźenja, w chinskej plahowanskej staciji Sančki porodźa po 97 hač do 163 dnjach w skalnej jamje abo bambusowej husćinje jara małke młodźata, kotrež maja wahu wot jenož sto gramow. Po dwěmaj hač do třoch lětach bywaja samostatne. Hakle w starobje pjeć do šěsć lět bywaja splažnje zrałe.
Wulke pandy so dźensa w coowach plahuja, při čimž bu prěnje młodźo w lěće 1963 w Pekingskim coowje narodźene.
Matej Bogumił Broniš
Matej Bogumił Broniš ( Mathias Gotthelf Bronisch; * 3. junija 1868 w Lutolu, † 12. januara 1937 w Berlinje-Wilmersdorfje) bě serbski farar, rěčespytnik a wodźićel delnjoserbskich Młodoserbow.
Narodźi so jako štwórty syn Lutolskeho fararja Pawoła Fryca Broniša a jeho mandźelskeje Awgusty Křćenska kniha Lutolskeje wosady, čo. 12/1868 a wopytowaše wot 1877 do 1886 gymnazij w Choćebuzu. Potom studowaše ewangelsku teologiju a slawistiku w Göttingenje, Berlinje a Lipsku. Wot 1900 do 1903 bě pomocny farar při klóšterskej (serbskej) cyrkwi w Choćebuzu, wot 1903 do 1908 z fararjom w Górjenowje a wot 1908 do 1917 w Barmenje-Elberfeldźe. Wot 1917 do 1937 skutkowaše jako wyši farar a superintendent w Čelichowje (tehdy němsce Züllichau, dźensa pólsce Sulechów) a bu 1933 po přewzaću mocy přez nacionalsocialistow na někotre měsacy zajaty.
Po zběhnjenju fakultatiwneje wučby serbšćiny na Choćebuskim gymnaziju w lěće 1888 započa Broniš swojich sobušulerjow w maćeršćinje rozwučować. Z tutoho kruha wutwori so pozdźišo pod Bogumiłom Šwjelu a Wylemom Nowym delnjołužiske młodoserbske hibanje. Broniš wobdźěleše so na zarjadowanju koncertow Młodoserbow a wustupi tež wospjet jako swjedźenski rěčnik. W lěće 1890 wudawaše za někotre tydźenje prěnju delnjoserbsku młodźinsku nowinu Serbska Wutšoba. Hromadźe z Kitom Šwjelu a Hendrichom Jordanom přełoži Robinson Crusoe do delnjoserbšćiny. Jeho wosebity zajim słušeše rěčespytnym prašenjam. Promowowaše z dźěłom wo kašubskich dialektach a dopisowaše mjez druhim rěčne powučenja do Bramborskeho Casnika.
Matej Bogumił Broniš bě sobustaw serbskeho studentskeho towarstwa Sorabicum w Berlinje. 1889 załoži serbske spěwne towarstwa w Chmjelowje, Zaspach a Škódowje.
Gargždai
thumb|left|Muzej
Gargždai je město w Klaipėdskim rajonje Klaipėdskeho wobwoda na zapadźe Litawskej.
Leži při rěce Minija, přitoku Njemena, něhdźe 20 kilometrow wuchodnje Klaipėdy. Nimo města wjedźe dalokodróha 1 z Klaipėdy přez Kaunas do Vilniusa.
Ma něhdźe 14 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1253 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1792 měšćanske prawa. Wulka židowska wosada (1897: 58%) je so přez holocaust dospołnje zničiła. Hač do Druheje swětoweje wójnje rěčeše so w měsće hłownje němsce a litawsce.
Kiržač
thumb|left thumb|left Kiržač je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje we Wladimirskej oblasći. Ma něhdźe 27 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1332 załožiło a ma wot lěta 1778 měšćanske prawa.
Saldus
thumb|left Saldus (historiske němske mjeno – Frauenburg) je město w Kurskej na zapadźe Letiskeje. Je zarjadniske sydło Salduskeho wobwoda.
Leži něhdźe 100 kilometrow juhozapadnje Rigi.
Ma něhdźe jednaće tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1253 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1917 měšćanske prawa.
Cleopatra Stratan
miniatur|Koncertowy plakat z Cleopatru a po njeje designowanej [[Merchandising-klanku, 2008]] Cleopatra Stratan (* 6. oktobra 2002 w Chișinău, Moldawska) je dźowka spěwytwórca Pavel Stratan a najmłódša spěwarka, kotraž je hdy hit čisła jedyn docpěła. Jeje najznaćiša pěseń Ghiţă bě w Moldawskej a Rumunskej ale tež mjezynarodnje hit.
Kariera
Pavel Stratan dźěłaše w lěće 2005 w Bukaresće na swojim třećim albumje. Jeho małka dźowka bě při nahraćach při tym a hraješe w studiju, mjeztym zo je jej nan swoje spěwy nahrał. Spontanje wza wona při spěwje Mama jedyn swobodnych mikrofonow a sobu spěwaše. Studijowy crew bě wot připadneho nahraća zahorjeny a woni wobzamknyli, ju hišće dalše spěwy spěwać dać. Z tych nahraćow nastawaše album La vârsta de trei ani (přełožk.: W starobje třoch lět), kotryž w lěće 2006 w Rumunskej je so wozjewjeny. Plata awansowaše z 150.000 předatymi jednotkami k wulkim překwapjenskim wuspěchu a bu z dwaj króć platinom ale tež MTV Award za najlěpši album w Rumunskej w lěće 2006 wuznamjenjeny. Wosebity hit bě při tym spěw Ghiţă, kotryž bě w Rumunskej za čas pjeć tydźenjow na prěnim městnje chartow.
Spěw so jedna wot małkeje holcy, kotraž hlada kóždy wječor zrudna před zachodom šule jeje najlěpšeho přećela. Tón pak njepřińdźe, dokelž je wjes wopušćił a je wupućowany. Wón wopisuje realnosć wjele moldawskich dźěći, přetož chudosće dla wjele wobydlerjow kraj wopušći a we wukraju dźěło namaka.
Přez ertnu propagandu we wukraju žiwjacych Rumunow a Moldawčanow ale tež přez YouTube so sta spěw tež mjezynarodnje znaty. Album je so na to tež w Japanskej, Taiwanje, Južnej Koreji, Španiskej a Mexiku jewił. Cleopatra spěwaše nimo rumunskeho originala hišće jendźelsku a rusku wersiju nutř.
Jeje prěni wustup měješe dnja 20. awgusta 2006, hdyž třilětna wot jeje nana na gitarje přewodźena před 400 wopytarjemi w Bukarestskim Teatrul Nottara dwuhodźinski koncert daše. W decembrje 2006 wustupi hižo štyrilětna při hodownej gala w Piatra Neamț a dóstawaše za spěwanje jeničkeho spěwa 10.000 US-dolarow. Jeje nan dawaše pozdźišo cyłu sumu w telewiznej show za karitatiwne zaměry. Runočasnje je wón wozjewił, zo by Cleopatra po enormnej medijowej kekliji tuchwilu žane wustupy wjace činiła.
W meji 2007 dóstawaše při spožčenju myta wot MTV România w Hermannstadt dwaj Music Awards, jako Best New Artist a za Best Song.
W lěće 2008 wobzamknje jeje nan z Cleopatra nowy album nahrać, kotryž je so po přikładźe prěnjeho pod titulom La vârsta de cinci ani (přełožk: W starobje pjeć lět) jewił. Wot tutoho albuma so sta wosebje spěw Zunea-Zunea hit. Dnja 13. decembra 2008 je w Chișinău jeje małki bratr porodźił, kotryž so je na jeje namjeće na mjeno Cezar křćił.
Kónc 2009 je so jeje třeći album jewił, na kotrymž wona hromadu z jeje nanom rumunske 	hodowne spěwy, tak mjenowane colinde, spěwa.
Hač do 2011 je Cleopatra z jeje staršimaj a jeje bratrom w Chișinău bydliła, stolica Moldawskeje, a je tam do šule šła. Potom so je swójba cyle do Rumunskeje přesydliła a je žiwa nětko w Bukaresće.
Rekordy
Na jeje prěnim albumje wozjewjeny spěw Ghiţă bě w lěće 2006 za čas pjeć tydźenjow na prědnim městnje rumunskich chart, na časowym dypku hdyž Cleopatra bě hakle štyri lěta stara. Po Guinesowej knize rekordow je wona tuž najmłódša spěwarka, kotraž je hdy hit čisła jedyn w kraju docpěła. Rekord zastawaše před njej francoski dźěćacy star Jordy a před tym Shirley Temple.
Cleopatra je tež jako dotal najmłódša hudźbnica MTV Award dóstała (2006 Best New Album w Rumunskej, 2007 Best Song a Best New Artist) a płaći jako najmłódša spěwarka, kotraž je  dwuhodźinski koncert wobstała.
Ludmila
Ludmila je słowjanske žónske předmjeno, kotrež je tež w Serbach rozšěrjene.
Awdijiwka
thumb|left
Ludmila
Znate nošerki mjena su:
Awdijiwka
Awdijiwka je město w Donjeckej oblasći na wuchodnej Ukrainje. Leži něhdźe 10 kilometrow sewjernje Donjecka.
Ma něhdźe 34 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1778 załožiło a ma wot lěta 1956 měšćanske prawa.
Weser
Weser je wulka rěka w sewjerozapadnej Němskej, kotraž běži přez Hessensku, Sewjerorynsko-Westfalsku, Delnju Saksku a Bremen do Sewjerneho morja. Nastawa z rěkow Werra a Fulda, kotrež so pola Hann. Mündena zjednoćitej. Za Bremenom so blisko Bremerhavena do Sewjerneho morja wuliwa.
Makijiwka
thumb|left
Makijiwka (, − Makejewka; 1920–1931 Дмитриевск/ Dmitrijewsk) je město na Ukrainje. Leži na wuchodźe Ukrainy w regionje Donbas něhdźe 20 kilometrow sewjerowuchodnje wot Donjecka. Makijiwka je wuznamny centrum dobywanja wuhla a produkcije wocla.
Sydlišćo je so w lěće 1690 załožiło a ma wot lěta 1925 měšćanske prawa.
Zarjadniske zhromadźenstwo Njeswačidło
Zarjadniske zhromadźenstwo Njeswačidło ( Verwaltungsgemeinschaft Neschwitz) je zarjadniske zhromadźenstwo w Budyskim wokrjesu, kotrež wobsteji z gmejnow Njeswačidło a Bóšicy. Sydło zarjada je Njeswačidło a předsyda zarjadnistwa je Njeswačanski wjesnjanosta Gerd Schuster.
Gmejnske dźěle čłonskeju gmejnow su
Wobě gmejnje słušatej do serbskeho sydlenskeho ruma w swobodnym staće Sakskej.
Kodyma
thumb|left
Kodyma je město w Odesaskej oblasći na Ukrainje, blisko moldawskeje hranicy. Leži při rěce Kodyma, přitoka Južneho Buga, něhdźe 270 kilometrow sewjerozapadnje Odesy.
Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1754 załožiło a ma wot lěta 1979 měšćanske prawa. Wot 1924 do 1940 bě dźěl Moldawskeje awtonomneje sowjetskeje republiki.
Biosferowy rezerwat Hornjołužiska hola a haty
[[Dataja:Karte Biosphärenreservat Oberlausitzer Heide- und Teichlandschaft.png|mini|hochkant=1.5|Połoženje biosferoweho rezerwata Hornjołužiska hola a haty (OSM)]] Biosferowy rezerwat Hornjołužiska hola a haty ( Biosphärenreservat Oberlausitzer Heide- und Teichlandschaft), w přirodnym rumje Hornjołužiska hola a hatowa krajina we wuchodnej Sakskej ležacy, je wot 1996 13. biosferowy rezerwat UNESCO w Němskej. Jónkrótneje přirody dla so wón spočatnje jako škitana krajina a wot 1994 jako biosferowy rezerwat wupokaza. Wón wopřija historisce zrosćenu kulturnu krajinu z bohatej přirodu a wosebitym woznamom za škit přirody a družinow. Zhromadnje ze sewjernym delnjołužiskim dźělom twori hornjołužiski biosferowy rezerwat najwjetšu zwisowacu hatowu krajinu srjedźneje Europy.
Srjedźišćo biosferoweho rezerwata je „Dom tysac hatow“ w Stróži pola Hućiny.
Geografija
Biosferowy rezerwat Hornjołužiska hola a haty leži we wokrjesomaj Budyšin a Zhorjelc, mjez Wojerecami, Niskej, Běłej Wodu, Wósporkom a Budyšinom. Běžitej přez njón mjez druhim Sprjewja a Čorny Šepc.
Rabenau (Sakska)
Rabenau je sakske městačko we wokrjesu Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory. Leži juhozapadnje Drježdźan pola Freitala a ma něhdźe 4.300 wobydlerjow.
Prěnje naspomnjenje jako sydło knjeza Burchardus de Rabenowe pochadźa z lěta 1235.
Ludmila Nawka
Dźowka Michała Nawki a Hany, rodź. Andrickec steješe po maturje we Wrócławju wot lěta 1949 na jewišću nowozałoženeho Serbskeho ludoweho dźiwadła a bě wot 1962 čłon ansambla zjednoćeneho Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła w Budyšinje. W lěće 1976 hraješe w Šwikawje a Erfurće, 1979 nawróći so pak do Łužicy.
Mjez jeje bratrami běštaj Anton a Błažij Nawka.
Žarkent
thumb|left Žarkent ( a ; do 1942 – Dżarkent/ Джаркент; do 1992 – Panfilow/ Панфилов) je město w južnym Kazachstanje, blisko chinskeje hranicy.
Leži při rěce Ili, přitoku Urala, něhdźe 300 kilometrow sewjerowuchodnje města Almaty.
Ma něhdźe 44 tysac wobydlerjow.
Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1882 załožiło a ma wot lěta 1891 měšćanske prawa.
Priština
Priština (albansce Prishtinë/Prishtina, kyrilisce Приштина) je stolica a sydło knježerstwa Kosowa. Je ze 150.000 wobydlerjemi we wulkogmejnje najwjetše město kraja a jeho politiski, kulturny a hospodarski centrum. Měšćanosta je Isa Mustafa (KDL). thumb|left|Panorama města (2005)
Stawizny
Priština bě jedne wot srjedźišćow srjedźowěkowskeho serbiskeho stata a rezidenca pod kralom Milutinom (1282-1321). Sewjerozapadnje města so 15. smažnika 1389 Bitwa na Kosowym polu wotmě. Po osmaniskim dobyću serbiskeje stolicy Smederevo w lěće 1459 započnje turkowske knjejstwo.
Wjerchnjeuralsk
Sydlišćo je so w lěće 1734 załožiło a ma wot lěta 1781 měšćanske prawa.
Chłódkowa rězna
Chłódkowa rězna (Carex umbrosa) je rostlina z podroda wšelakokłóskatych rěznow ze swójby cachorowowych rostlinow (Cyperaceae).
Trinidad a Tobago
Trinidad a Tobago je njewotwisny kupowy stat na juhu Karibiskeho morja před venezuelskim přibrjohom, kotryž wobsteji z hłowneju kupow Trinidad a Tobago, najjužnišich kupow Małych Antilow.
Geografija
Geografisce słušatej kupje Trinidad a Tobago – hinak hač druhe kupy Antilow – k Južnej Americe. Najwyše městno je El Cerro del Aripo (940 m) a najniše pobrjóh Atlantiskeho oceana.
Stawizny
Kupje běštej hač do lěta 1962 z britiskej koloniju.
Kowrow
thumb|left thumb|left Kowrow je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje we Wladimirskej oblasći. Ma něhdźe 140 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1157 załožiło a ma wot lěta 1778 měšćanske prawa.
Cyril
Cyril je słowjanske muske předmjeno, kotrež je tež w Serbach rozšěrjene. Wone poćahuje so na swjateho Cyrila, japoštoła Słowjanow.
Znaći nošerjo mjena su:
Alowejowe rostliny
Alowejowe rostliny (Asphodeloideae) je podswójba znutřka swójby (Xanthorrhoeaceae).
Systematika
Wobsahuje jědnaće sćěhowacych rodow:
Łučna pyskawa
Łučna pyskawa (Geranium pratense) je rostlina ze swójby pyskowničkowych rostlinow (Geraniaceae).
Etymologija
Botaniske mjeno Geranium wotwodźuje so wot grjekskeho słowa γερνιον. Słowo je diminutiw słowa γρανος. Woznamjenja telko kaž žoraw a poćahowa na podobu płoda.
Wopis
Łučna pyskawa je trajne zelo, kotrež docpěje wysokosć wot 1 m (20-60cm) a ma seršćaće kosmate, wobšěrne stołpiki.
Łopjena
Łopjena docpěja šěrokosć wot 20 cm. Spódnje łopjena a najniše stołpikowe łopjena su 5- hač do 7-dźělene a škropawje kosmate. Wone wobsteja z wuskich, našćěpanych wotrězkow.
Kćenja
Wona kćěje wot junija hač do awgusta. Kćenja su fijałkomódre hač do jasnofijałkojte ze ćěmnišimi žiłkami a přesahuja łopjena. Kćenjowe łopješka docpěja dołhosć wot 2 cm (wot 2,5 hač do 4 cm). Krónowe łopješka su prědku skulojćene a docpěja dołhosć wot 12 hač 20 cm. Próškowe nitki su na spódku třiróžkaće wušěrjene. Kćenjowe stołpiki su po kćěwje dele zhibnjene, so pak za čas wuzrawjenosće płoda zaso horje měrja.
Płody
Płód ma pysčičk a docpěje dołhosć wot 2,5 hač do 3,5 cm.
ISO 3166-1
Lisćina skrótšenkow za kraje po ISO 3166-1:
Łučna pyskawa
Stejnišćo
Łučna pyskawa rosće na włóžnych syčołukach, na brjohach rěčkow.
Rozšěrjenje
Wona je wot Pyrenejow hač do Japanskeje rozšěrjena, ale w srjedźnej Europje zdźěla faluje abo je rědka.
Jesik
Jesik (do 1923 – Nadeždinskaja/ Надеждинская; do 1968 – Issykskaja/ Иссыкская; do 1993 – Issyk/ Иссык) je město w južnym Kazachstanje. Je zarjadniske sydło Jenbekšikazachskeho rajona.
Leži při rěce Issyk něhdźe 70 kilometrow wuchodnje města Almaty.
Ma něhdźe 44 tysac wobydlerjow.
Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1854 jako ruska wjes Nadeždinskaja załožiło a ma wot lěta 1968 měšćanske prawa.
Cà Mau
thumb|240px|Vung Tau
Tunbergija
thumb|Ilustracija wot [[Thunbergia grandiflora.]] Tunbergija (Thunbergia) je ród ze swójby akantusowych rostlinow (Acanthaceae).
Rozšěrjenje a systematika
Thunbergia-družiny su wot tropiskich hač do subtropiskich regionow w Africe, Madagaskarje, Aziji a Awstraliji domjace.
Ród Thunbergia słuša k podswójbje Thunbergioideae.
thumb|[[Thunbergia erecta]] thumb|[[Thunbergia fragrans]] thumb|[[Thunbergia mysorensis]]
Wuběrane družiny
Wjace k rodej njesłušeja:
Elsnig
Elsnig je sakska gmejna na sewjerowuchodźe Sewjerosakskeho wokrjesa.
Geografija
mini|left|Powětrowy wobraz Elsniga z lěta 2015 Elsnig nadeńdźe so wosrjedź Łobjowych łučinow při zapadnym (lěwym) brjoze Łobja a starych promjenjach rěki. Zwjazkowa dróha 182 a něhdyša železniska čara Pretzsch–Torhow přeprěkujetej Elsnig kaž tež gmejnske dźěle Neiden, Waldsiedlung a Vogelgesang. Susodnej měsće stej Torhow něhdźe wósom kilometrow do juhowuchoda a Domič něhdźe pjeć kilometrow sewjerozapadnje. Gmejna leži při wuchodnej kromje přirodneho parka Dübenska hola.
Karl Gottlob von Anton
thumb|Karl Gottlob von Anton (1751–1818). Karl Gottlob von Anton (* 23. julija 1751 w Lubanju; † 17. nowembra 1818 w Zhorjelcu) běše jurist, filolog, historikar a załožer Hornjołužiskeje towaršnosće wědomosćow w Zhorjelcu.
Žiwjenje
Karl Gottlob Anton narodźi so 1751 jako syn překupca Gottloba Antona (1705–1758) w Lubanju. Wuchodźiwši tamniši gymnazij studowaše Anton mjez 1770 do 1774 filozofiju, filologiju, stawizny a prawnistwo w Lipsku, hdźež běše wot 1772 wurjadny čłon Serbskeho prědarskeho towarstwa. Po studiju běše Anton adwokat při wyšim hamće w Zhorjelcu a wot 1797 tamniši senator. W lěće 1782 kupi wón namrěwske ryćerkubło w Oberneundorf blisko Zhorjelca. Wón běše sobustaw ložy swobodnych murjerjow „Zur gekrönten Schlange“. W lěće 1802 bu Anton do zemjanstwa pozběhnjeny. Wědomostne dźěło Antona koncentrowaše so wosebje na filologiju, stawiznopis a agrarne prašenja.
Elsnig
Stawizny
Wjeska podsteješe wot 1551 zarjadnistwu Torhowskeho hamta, wot 1816 Torhowskeho wokrjesa, wot 1994 wokrjesa Torhow-Woseč a wot lěta 2008 Sewjerosakskeho wokrjesa.
Karl Gottlob von Anton
Žiwjenje
Karl Gottlob Anton pěstowaše zwiski k wuznamnym słowjanskim, ale tež serbskim wučencam. Tak steješe na přikład we wuskim kontakće z Janom Hórčanskim a přiswoji sej dobre znajomosće serbšćiny. Hromadźe z nim poda wón 1797 sorabistiski zarys hornjoserbskich dialektow (Etwas über die Oberlausizische Wendische Sprache). Nimo toho jeho pak tež delnjoserbšćina zajimowaše a kupi zawostajenstwo Georga Körnera.
Hornjołužiska towaršnosć wědomosćow
Dnja 21. apryla 1779 załožištaj Karl Gottlob Anton a přirodowědnik Adolph Traugott von Gersdorf (1744–1807) w Zhorjelcu Hornjołužisku towaršnosć wědomosćow. Sobustawojo tuteje towaršnosće běchu wot idejow rozswětlerstwa, kotrež čłowjeski rozum do srjedźišća staješe, pohonjowani a slědźachu we wšěch wědomostnych disciplinach. Jako sekretar tuteje, za němsku kaž tež słowjansku kulturu a wědomosć wuznamneje towaršosće přepoda jej Anton 1801 swoje wědomostne dźěła a něhdźe 10.000 knihow. W lěće 1804 kupi wón dom w Zhorjelskej Neißstraße 30, kotryž 1807 towaršnosći dari a hišće dźensa sydło towaršnosće je.
Europska kubołnička
Europska kubołnička (Trollius europaeus) je rostlina ze swójby maslenkowych rostlinow (Ranunculaceae).
Wopis
mini Europska kubołnička docpěwa wysokosć wot 30 hač do 60 (70) cm.
Łopjena
Łopjena su rukojće rozdźělene. Jich wotrězki su třidźělne. Spódnje łopjena su stołpikate. Stołpikowe łopjena su sedźace a třiličbne. Horni bok łopjenow je ćmowozeleny a błyšćacy.
Kćenja
Kćěje wot meje hač do julija. Kulowate kćenja docpěwaja šěrokosć wot 3 hač 5 cm a steja po jednym, druhdy po dwěmaj hač po třoch. Jich přikrywne łopješka su žołte. Dźesać hač pjatnaće kćenjowych łopješkow je kolowaće hromadu nygace.
Druhdy kćěje zaso w nazymje.
Jenož małke muchi a bruki kćenja wopróšuja.
Płody
Płody su pyskate a docpěwaja dołhosć wot 1,5 cm.
Stejnišćo
Rosće na bahnowych, na płonych tymjenjach, na přirěčnych kromach a na hórskich łukach, při čimž w Alpach we wysokosćach wot hač do 2400 m wustupuje.
Preferuje schódne, włóžne hlinjane a běłohlinjane pódy.
Rozšěrjenje
Rostlina w sewjernej a srjedźnej Europje, ale tež w horinach južneje Europy rozšěrjena.
Wichor
thumb|Wichorowa fronta na wobrazowce [[Doppler-Radara]] Wichor je sylne mylenje atmosfera, zwjetša přewodźene wot šwihela abo sněha. Ma wětrowu sylnosć wot 7 hač do 10 po skali Beauforta. Wot sylnosće 12 je orkan, mjeztym zo při sylnosći wot 11 je orkanojty wichor.
Jiřetín pod Jedlovou
Jiřetín pod Jedlovou ( Sankt Georgenthal) je gmejna w Čěskej republice we wokrjesu Děčín, na sewjeru Łužiskich horin. Leži we wysokosći 458 metrow nad mórskej hładźinu a ma něhdźe šěsć stow wobydlerjow.
Blisko Jiřetína nadeńdźe so markantny Tolštejn z hrodowskej ruinu a hora Jedlová z rozhladnej wěžu.
thumb|left|Cyrkej w Jiřetínje
Alowej
Alowej (Aloe) je ród ze swójby alowejowych rostlinow (Asphodelaceae).
Stevie Wright
Stephen Carlton „Stevie“ Wright (* 20. decembra 1947 w Leeds, Jendźelska; † 27. decembra 2015 w Moruya, Awstralska) bě awstralski hudźbnik a komponist rock and rolloweje skupiny The Easybeats.
Małki panda
Małki panda, tež čerwjeny panda (Ailurus fulgens) je družina ze swójby (Ailuridae).
Wopis
Małki panda je šwižny a docpěje dołhosć wot něhdźe 50 hač do 65 cm. Jeho wopuš je hustokosmaty a dołhi. Koža je husta, dołhokosmata a mjechka, při čimž horni bok je błyšćacy liškočerwjeny hač žołtočerwjeny a brjuchowy bok a ruce a noze su čorne. Wobličo njese běły muster. Hłowa je kulojta. Ruce a noze su krótke.
Žerje předewšěm bambusowe wurostki a łopjena, ale tež płody, małke rjapniki a insekty.
Sančka po 125 hač 132 dnjach porodźi 1 hač 4 młodźata, kotrež w starobje wot 2 hač 3 lět bywaja ródnje zrałe.
Rozšěrjenje a žiwjenski rum
Małki panda je žiwy w hórskich a bambusowych lěsach na juhowuchodnym zwisu Himalaje, při čimž we wysokosćach wot něhdźe 1800 hač do 4000 m wustupuje.
Delnja Kina
Delnja Kina ( Niederkaina) je wjes při Albrechtowce w Hornjej Łužicy a wot lěta 1994 měšćanski dźěl Budyšina.
Geografija
thumb|Kublerski dom Delnja Kina leži na wuchodźe wulkeho wokrjesneho města, na juhowuchod wot Bórka a na sewjerowuchod wot Nadźanec we wysokosći 165 metrow nad mórskej hładźinu. Sewjernje Delnjeje Kiny běži zwjazkowa awtodróha 4.
Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Pola Bórku, Haje = w hajach (polo), Čerwjene, Trawowa łuka, Wulka łuka, Bozančanska łuka, W kutach, W kulojtych łukach, W chěžkach.
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje Delnjeje Kiny jako China je z lěta 1261. Hač do 20. lětstotka měješe Delnjokinjanske ryćerkubło we wjetšim dźělu wsy ležownostne knjejstwo.
Hlej tež: Kulturne pomniki w Delnjej Kinje
Kretinga
thumb|left|Muzej
Kretinga je město w Klaipėdskim wobwodźe na zapadźe Litawskeje. Je zarjadniske sydło rajona ze samsnym mjenom.
Leži při rěce Akmena něhdźe 25 kilometrow sewjernje Klaipėdy a něhdźe 10 kilometrow wuchodnje přibrjóžneho města Palanga.
Ma něhdźe 17 tysac wobydlerjow.
Stawizny
mini|left|Rusko-němska hranica w Kretinze Sydlišćo je so w lěće 1253 prěni raz jako Cretyn naspomniło a dósta w lěće 1609 Magdeburgske měšćanske prawa. Přez dźensniše město wjedźeše hač do Prěnjeje swětoweje wójny mjezynarodna hranica mjez Němskim mócnarstwom a Ruskim carstwom. Južny měšćanski dźěl Bajohren słušeše k Němskej a po 1919 k Memelskemu krajej.
Wulka židowska wosada (1897 – 35 % ) je so w nazymje 1941 přez holocaust dospołnje zničiła.
Dublin
Dublin ( Baile Átha Cliath; po słowje: „Město při płótkowym brodźe“) je stolica a najwjetše město Irskeje. Namaka so při irskim wuchodnym brjoze, blisko wuliwa rěki Liffey do Dublinskeho zaliwa, a ma 506.000 wobydlerjow, tuž dźewjećina irskeho wobydlerstwa. Měšćanostka je Críona Ní Dhálaigh (Sinn Féin).
Stawizny
Prěnja historiska naspomnjenka jako keltiske sydlišćo Eblana bě hižo w lěće 140 w spisach Ptolemeja. 842 załožichu Wikingojo pódla stareje wsy jich swójsku wjesku pod mjenom Duibhlinn („Čornołuža“). Wot lěta 1170 běštej Irska a jeje stolica pod jendźelskim knjejstwom.
W lěće 1916 rebelěrowachu Dublinčenjo z Jutrownym zběžkom přećiwo Jendźelčanam. 1919 bu irski sejm – Dáil Éireann – wot irskich zapósłancow załoženy. Sćěhowaštej Irska wójna wo njewotwisnosći a wobydlerska wójna. Wot 1922 bě Dublin nachwilnje hłowne město swobodneho stata Irska (hač do lěta 1937) a po tym stolica Irskeje.
Podilsk
thumb|left
Podilsk (do 1935 – Birzula/ Бiрзула; do 2016 – Kotowsk/ Котовськ) je město w Odesaskej oblasći na Ukrainje, blisko moldawskeje hranicy. Leži něhdźe 270 kilometrow sewjerozapadnje Odesy.
Ma něhdźe 40 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1779 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1938 měšćanske prawa. Wot 1924 do 1940 bě město dźěl Moldawskeje awtonomneje sowjetskeje republiki. W lěće 1935 dósta mjeno Kotowsk po sowjetskim wojaku Grigoriju Kotowskim, kiž bě tu w lěće 1925 zemrěł. Dnja 12. meje 2016 dósta w ramiku wotstronjenja sowjetskich mjenow na Ukrainje nowe mjeno Podilsk.
Kito Mudra
Kito Mudra ( Christian Mudra; * 28. nowembra 1799 w Běłej, † 7. junija 1883 w Picnju) bě serbski farar, přełožowar a zakitowar delnjoserbskeje rěče.
Narodźi so jako syn sudniskeho šołty a wopytowaše wot 1816 do 1822 Choćebuski gymnazij. Wot 1822 do 1825 studowaše ewangelsku teologiju w Hali. Po nawróće do Łužicy bě najprjedy z wučerjom na Hólčej wyšej šuli w Choćebuzu a wot 1829 do 1839 wyši wučer a třeći farar w Picnju. Wot 1839 do 1873 skutkowaše při tamnišej cyrkwi jako wyši farar. W lěće 1873 poda so na wuměnk.
Mudra zastupowaše prawo za šulske zdźěłowanje w delnjoserbskej rěči a wojowaše wo zachowanje serbstwa w Delnjej Łužicy. Přełoži knihu Pój k Jězusej (Barmen 1860), někotre spěwy a kěrluše a pomhaše při wudawanju serbskich prědarskich knihow. W lěće 1865 dósta wot pruskeho knježerstwa nadawk, nawjedować komisiju za wudawanje serbskich wučbnicow za delnjołužiske šule a spisać serbske šulske knihi. Nimo njeho słušachu tež Fryco Bojt, Pawoł Fryco Broniš a Karl Eduard Haußig do tuteje komisije. Na zakładźe spěšnje změnjenych politiskich wobstejnosćow w Pruskej hodźachu so tute plany pak jenož zdźěla zwoprawdźeć.
Łuknadź
Łuknadź (Caltha) je ród ze swójby maslenkowych rostlinow (Ranunculaceae).
Systematika
Ród so na zakładźe morfologiskich a geografiskich rozdźělow do dweju sekcijow poddźěli ze cyłkownje dźesać družinami. Sekcija Psychrophyla je ze šěsć družinami na južnej połkuli rozšěrjena a wobsedźi zhibnjene přiwiski na łopjenach; sekcija Caltha ze štyrjomi družinami je na sewjernej połkuli rozšěrjena a njetwori žane přiwiski na łopjenach. Tute rozdźělenje roda bu přez molekularbiologiske přepytowanja wobkrućene.
Zlatoust
thumb|left Zlatoust je město w Ruskej federaciji. Leži při rěce Aj w aziskim dźělu Ruskeje w Čeljabinskej oblasći něhdźe 110 kilometrow wuchodnje Čeljabinska. Ma něhdźe 169 tysac wobydlerjow.
Amwrosijiwka
Amwrosijiwka je město w Donjeckej oblasći na wuchodnej Ukrainje, blisko ruskeje hranicy. Leži něhdźe 70 kilometrow juhowuchodnje Donjecka.
Ma něhdźe 18 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1869 załožiło a ma wot lěta 1938 měšćanske prawa. Wot lěta 2014 steji Amwrosijiwka pod kontrolu njepřipóznateje separatistiskeje „Ludoweje republiki Donjeck“.
Tekeli
thumb|left Tekeli je město w južnym Kazachstanje.
Leži při rěce Karatal něhdźe 300 kilometrow sewjerowuchodnje města Almaty.
Ma něhdźe 30 tysac wobydlerjow.
Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1937 załožiło a ma wot lěta 1952 měšćanske prawa.
Chudokwětna rězna
Chudokwětna rězna (Carex vaginata) je rostlina z podroda wšelakokłóskatych rěznow ze swójby cachorowowych rostlinow (Cyperaceae).
Kolčugino
thumb|left Kolčugino je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje we Wladimirskej oblasći. Ma něhdźe 44 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1871 załožiło a ma wot lěta 1931 měšćanske prawa.
Stevie Young
Stevie Young (* 12. nowembra 1956 w Glasgow, Šotiska) je šotiski rockowy gitarist skupiny AC/DC.
Hlučín
Hlučín je město w Čěskej republice we wokrjesu Opava, dźesać kilometrow na sewjerozapad wot Ostravy. Ma někak 14.000 wobydlerjow.
Stawizny
Město bu załožene w lěće 1256 wot čěskeho krala Přemysla Otakara II.
Stadt Wehlen
Stadt Wehlen (serbsce tež Wjelin) je sakske městačko we wokrjesu Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory. Leži při Łobju juhowuchodnje Drježdźan a słuša z něhdźe 1.600 wobydlerjemi k najmjeńšim městam Sakskeje. Dla połoženja w Sakskej Šwicy je městačko woblubowane wuchadźišćo za wulěty. Železniska čara Drježdźany–Praha wjedźe přez Wehlen.
Prěnje naspomnjenje města jako sydło knjeza Theodoricus de Wilin pochadźa z lěta 1255.
mini|center|upright=1.7|Wjelin (nalěwo) při Łobju, w pozadku Bastei
Frankobrod
Frankobrod, tež Frankfurt je pomjenowanje:
Jutry
mini|Zrowastaće (Dieric Bouts, wokoło 1455) Jutry ( pascha, wot hebrejskeho פסח pessach) je w křesćanstwje lětny wopomnjenski swjedźeń zrowastaća Jězusa Chrystusa, kotryž je po Nowym zakonju jako syn Boži smjerć přewinył.
Dokelž běštej Jězusowa smjerć a zrowastaće po Nowym zakonju runje za čas tydźenja pesach, postaji termin tutoho wulkeho židowskeho swjedźenja tež datum jutrow. Datum postaji so po lunisolarnym kalendru a padnje w zapadnej cyrkwi stajnje na njedźelu po prěnim połnym měsačku w nalěću; w gregorianskim kalendru potajkim najzašo na 22. měrc a najpozdźišo na 25. apryl. Po tym maja so tež daty swjedźenjow w jutrownym róčnym času.
Wot 4. lětstotka sem so najwyši swjaty dźeń w cyrkwinskim lěće jako třidnjowski swjedźeń, t.mj. triduum sacrum, swjeći. Bože mšě wotměwaja so wot toho časa we wjetšinje liturgijow wot poslednjeje wječerje na zelenym štwórtku – t.j. předwječor wulkeho pjatka – přez ćichu sobotu dnja rowoweho měra Knjeza, hač k spočatkej noweho tydźenja na jutrownej njedźeli.
Z jutrownej njedźelu zahaji so jutrowny čas, kotryž ze swjatkami pjećdźesat dnjow traje. W srjedźowěku wuwiwaše so z poprawneho triduuma swójski jutrowny triduum, kotryž prěnje tři dny w jutrownej oktawje wot tamnych dnjow wotzběhny. Pozdźišo buchu tute dźěła swobodne dny skrótšene, doniž jenož hišće jutrowna póndźela jako zakonski swjaty dźeń zwosta.
Jutrownu njedźelu hromadźa so we Łužicy křižerjo při wósom katolskich farskich cyrkwjach a w klóštrje Marijina hwězda, zo bychu w formje procesiona a ze žohnowanjom fararja spěwajo poselstwo „Chrystus z mortwych stanył je“ do susodneje wosady donjesli. Dalše serbske, jutrowne nałožki su debjenje jejkow, jutrowne spěwanje, jutrowna woda, klepotanje a walkowanje.
Winnycja
thumb|left
Winnycja (, po słowje winica) je wulkoměsto na Ukrainje a najwjetše město kaž tež zarjadniske sydło oblasće Winnycja. Leži při Južnym Bugu w historiskej Podolskej něhdźe 200 kilometrow juhozapadnje Kijewa.
Ma něhdźe 373 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1355 prěni raz naspomniło. Wot lěta 1795 ma měšćanske prawa.
Lisćina kulturnych pomnikow w Bolborcach
thumb|Połoženje Bolborc w Budyšinje Lisćina kulturnych pomnikow w Bolborcach wobsahuje připóznate kulturne pomniki Budyskeho měšćanskeho dźěla Bolborcy, kotrež su w pomnikowej lisćinje Sakskeho krajneho zarjada za pomnikoškit zapisane (staw: 15. apryla 2014).
Uštobe
Uštobe je město w južnym Kazachstanje.
Leži něhdźe 300 kilometrow sewjernje města Almaty.
Ma něhdźe 24 tysac wobydlerjow.
Dźensniše sydlišćo je so w lěće 1937 załožiło a ma wot lěta 1961 měšćanske prawa.
Amarylisowe rostliny
Amarylisowe rostliny (Amaryllidaceae) su swójba symjencowych rostlinow (Spermatophyta).
Wobsahuje sćěhowace rody:
Rob Bailey
Rob Bailey je awstralski basist, kotryž hraješe mjez 1974 a 1975 pola skupiny AC/DC. Piskaše tež pola Wayna Greena abo Bretta Keysera.
Mato Kosyk
Mato Kosyk (* 18. junija 1853 we Wjerbnje; † 22. nowembra 1940 w Albionje, Oklahoma) bě delnjoserbski basnik.
Dźěłaše wot lěta 1873 při železnicy w Lipsku a započinaše tam basnje spisać. W lěće 1877 wróćeše so jako swobodny spisowaćel do Wjerbna a běše wot 1880 tež redaktor delnjoserbskich Bramborskich nowin. Kosyk wopušći Łužicu w lěće 1883 niskich dochodow dla a přesydli so do Zjednoćenych statow. Tam studowaše wón ewangelsku teologiju a dźěłaše jako farar, najprjedy we Wellsburgu (Iowa) a hač do lěta 1913 we wšelakorych druhich němskorěčnych wosadach.
Basnje Mata Kosyka so wot lěta 1929 we Łužicy wudawachu, mjez druhim w Serbskim Casniku.
7. měrca
7. měrca abo '''7. nalětnika''' je 66. dźeń gregorianiskeje protyki (67. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 299 dnjow hač do kónca lěta.
Narodniny
thumb|upright=0.4|Tomáš Garrigue Masaryk (1850–1937) thumb|upright=0.4|Rachel Weisz (* 1970)
Wumrěće
mini|upright=0.4|Božidar Dobrucky († 1957)
Picunda
thumb|left Picunda (, '', ) je městačko w mjezynarodnje njepřipóznatym staće Abchaziska, kiž słuša po ludowym prawje do Georgiskeje. Leži při brjoze Čorneho morja 80 kilometrow sewjerozapadnje Sochumija.
Ma wjace hač štyri tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w štwórtym lětstotku załožiło.
Centralnoafriska republika
mini|upright|left|Wodopad blisko města Boali w zapadźe kraja
Centralnoafriska republika (sango Ködörösêse tî Bêafrîka, République Centrafricaine) je njewotwisny a rědko wobsydleny nutřkokrajny stat w srjedźnej Africe. Namaka so mjez rěkomaj Šari a Ubangi a mjezuje z Čadom w sewjeru, ze Sudanom a Južnym Sudanom we wuchodźe, z Demokratiskej republiku Kongo a republiku Kongo w juhu a z Kamerunom w zapadźe. Stolica je Bangui při rěce Ubangi w juhu.
Centralnoafriska republika je jedyn z najmjenje wuwitych krajow na swěće.
W republice knježi tropiska klima z krótkim dešćowym časom w sewjernym dźělu kraja a dołhim w južnym dźělu. Najwyše městno Burundija je hora Ngaoui (1.420 m) blisko kamerunskeje hranicy.
Očamčira
thumb|left Očamčira (, '', ) je město w mjezynarodnje njepřipóznatym staće Abchaziska, kiž słuša po ludowym prawje do Georgiskeje. Leži při brjoze Čorneho morja 50 kilometrow juhowuchodnje Sochumija.
Sydlišćo je so w 6. lětstotku załožiło.
Sorokyne
thumb|left
Sorokyne (1938 – 2016 Kраснодон/ Krasnodon; w Luhanskej republice – Krasnodon) je město w Luhanskej oblasći na Ukrainje. Leži při rěce Welika Kamjanka něhdźe 75 kilometrow juhowuchodnje Luhanska při wuchodnej kromje oblasći njedaloko hranicy mjez Ukrainu a Ruskej federaciju w regionje Donbas.
Ma něhdźe 43 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1914 załožiło a ma wot lěta 1938 měšćanske prawa. Wot lěta 2014 słuša město de facto k tak mjenowanej separatistiskej Ludowej republice Luhansk.
Kosterjowo
thumb|left Kosterjowo je městačko w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje we Wladimirskej oblasći. Ma něhdźe 8 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1890 załožiło a ma wot lěta 1981 měšćanske prawa.
Měrćin Wałda
Měrćin Wałda ( Martin Walde; * 14. januara 1951) je serbski kulturny wědomostnik, kiž zaběra so předewšěm z prašenjemi serbskeje identity a jeje přeměnjenja. Wón skutkowaše wjace hač 30 lět při Instituće za serbski ludospyt resp. Serbskim instituće.
W lěće 2011 słušeše Wałda k iniciatoram skupiny „Serbski sejmik“, kotraž zasadźuje so za wutworjenje demokratisce woleneho ludoweho zastupnistwa w Serbach. Do toho běše wón wěsty čas čłon zwjazkoweho předsydstwa Domowiny. Swoje mysle k tuchwilnej situaciji serbskeje towaršnosće podawaše tež w mnohich nastawkach w Serbskich Nowinach a Rozhledźe.
Měrćin Wałda je woženjeny a bydli w Njeswačidle.
Realisté
Realisté je prawicarska strona w Čěskej. Załožer je Petr Robejšek.
Šćedrjenc
Šćedrjenc (Cytisus) je rostlina ze swójby łušćinowcow (Fabaceae).