cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Łučny rozraz
Po někotrych žórłach so swójbje trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae) přirjaduje.
Wopis
Łučny rozraz je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 15 hač 40 cm.
Jeho stołpik njese kosmy w dwěmaj rjadomaj.
Łopjena
Łopjena su přećiwostejne, krótko stołpikate abo sedźace, jejkojte, hrubje zubate, rozpjeršenje kosmate hač nimale nahe a docpěwaja dołhosć wot 3,5 cm.
Kastanija
Kastanija (Castanea) je ród ze swójby bukowych rostlinow (Fagaceae). Druhej serbskej mjenje stej jarowc a jarowka.
Łučny rozraz
Kćenja
Kćěje wot meje hač julija. Azurmódre kćenja docpěwaja wulkosć wot 10 hač 14 mm a steja po wjacorych w čumpatych kićach. Wone njesu štyri njejenake krónowe kónčki. Jich póžěrk je běły a njesu ćmowe žiłki. Keluch je štyridźělny.
Kastanija
Systematika
Po kóždym awtorje so 8-12 družinow rozeznawaja.
Łučny rozraz
Stejnišćo
Rosće w žiwych płotach, na kerčinowych a pućowych kromach, łukach, a w swětłych, suchich lěsach. Preferuje čerstwe hač skerje suche, humozne pódy w słóncu abo w połsćinje.
Rozšěrjenje
Rostlina je w Europje rozšěrjena.
Čechi
Čechi ( Čechy, Böhmen) su jedyn z historiskich krajow Čěskeje. Rozpřestrěwaja so w zapadnym dźělu Čěskeje republiki. Jako stolica Čechow płaći Praha.
Ze Čechami mjezuja na wuchodźe Morawa (344 km), na juhu awstriskej zwjazkowej krajej Delnja Awstriska a Hornja Awstriska, na juhozapadźe němski zwjazkowy kraj Bayerska, na sewjerozapadźe němski zwjazkowy kraj Sakska, na sewjerowuchodźe pólska Šleska.
Čechi su na třoch bokach wobdate wot Čěskich namjeznych horin, ke kotrymž słušeja Šumawa na juhozapadźe, Šmrěčiny na zapadźe, Rudne horiny na sewjerozapadźe, kaž tež Łužiske horiny a Kyrkonoše jako dźěl Sudetow na sewjeru. Najwažnišej rěce w Čechach stej Łobjo a jeje najwažniši přitok, Wołtawa.
Brno
Brno ( Brünn, Bruna, serbsce tež Berno) je druhe najwjetše město w Čěskej, historiske hłowne město Morawy a srjedźišćo Juhomorawskeho wobwoda. Leži mjez Čěskomorawskej wysočinu (dźěl Brnjenskich horin) a šěrokej dolinu rěki Svratki (Dyjsko-svratecký úval), při zliwje rěkow Svratka (němsce Schwartza) a Svitava, we wysokosći 192–497 m nad mórskej hładźinu. Prěnje historiske naspomnjenje je z lěta 1091 w chronice kanonika Kosmasa z Prahi. Wone ma 378.965 wobydlerjow (2012). Brno je sydło najwyšich sudnistwow Čěskeje republiki. Wot lěta 1919 měješe Najwyše sudnistwo Čěskosłowakskeje swoje sydło w morawskim měsće a wot 1991 tež Čěskosłowakske Zwjazkowe wustawowe sudnistwo. Wot lěta 1993 je Brno sydło Wustawoweho sudnistwa Čěskeje republiki, Najwyšeho sudnistwa, Najwyšeho hamtskeho sudnistwa, Najwyšeho statneho rěčnika a Ombudsmanna.
Uniwersitne město je wot lěta 1775 resp. 1849. Nimo toho je biskopske sydło romsko-katolskeje cyrkwje.
Partnerske města
<br style="clear:both;"/>
Kabinet Kohl I
Kabinet Kohl I bě po kóncu čerwjeno-žołteje koalicije pod kanclerom Helmutom Schmidtom wot 4. oktobra 1982 hač do 29. měrca 1983 amtěrowace zwjazkowe knježerstwo Němskeje w 9. legislaturnej periodźe. Kabinet čorno-žołteje koalicije stronow CDU, CSU a FDP pod zwjazkowym kanclerom Helmutom Kohlom (CDU) bě 14. kabinet zwjazkoweje republiki.
Gubin (Pólska)
Gubin ( Guben) je město a měšćanska gmejna we wuchodnym dźělu Delnjeje Łužicy, kotrež słuša dźensa k pólskemu powiatej Krosno. Leži na prawym boku Łužiskeje Nysy, napřećo němskemu městu ze samsnym mjenom. Měšćanska gmejna Gubin ma něhdźe 16.600 wobydlerjow a je wobdate wot wjesneje gmejny, kotrejež zarjadniske sydło so tež w Gubinje namaka.
Wot lěta 1945 słuša wuchodny dźěl Gubina k Pólskej, mjeztym zo zapadny dźěl w Němskej zwostawaše. Statna hranica běži wosrjedź Nysy.
Wjesna gmejna Gubin
Wjesna gmejna Gubin ma něhdźe 7.400 wobydlerjow (2011) na přestrjeni 380 km². K wjesnej gmejnje słušeja slědowace wsy:
Góry
Góry su mała delnjołužiska gmejna w Braniborskej. Leža na sewjerozapadźe wokrjesa Sprjewja-Nysa a maja někak pjeć stow wobydlerjow.
mini|left|„Měrowy dub“ na Górach Gmejna słuša do připóznateho sydlenskeho ruma Serbow w Braniborskej a je jedna ze šěsć gmejnow Bórkowskeho hamta.
Wobydlerstwo a rěč
Po statistice Arnošta Muki mějachu Góry srjedź 1880tych lět 510 wobydlerjow, kiž běchu bjez wuwzaća Serbja. Arnošt Černik zwěsći w lěće 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot hišće 74,7 %, štož bě jedyn z najwyšich podźělow wšěch delnjołužiskich gmejnow.
Linda
Linda je žónske předmjeno a nimo toho swójbne mjeno slědowacych wosobow:
Kosmikata rukej
Kosmikata rukej (Sisymbrium loeselii) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae).
Wokrjes Podstupim-Srjedźna marka
Wokrjes Podstupim-Srjedźna marka ( Landkreis Potsdam-Mittelmark) je krajny wokrjes w zapadnej Braniborskej, kiž wobsteji wot 6. decembra 1993 a ma něhdźe 205.000 wobydlerjow na přestrjeni wot 2.592 km². Sydło krajnoradneho zarjada je Bělsko (Bad Belzig), najwjetše město pak při kromje Berlina ležacy Werder.
New Jersey
je US-ameriski zwjazkowy stat, kotryž leži při Atlantiskim pobrjoze na wuchodźe kraja, juhozapadnje New Yorka. Ma něhdźe dźewjeć milionow wobydlerjow na 22.600 km², je tuž po přestrjeni štwórty najmjeńši zwjazkowy stat a ma najwyšu hustosć zasydlenja (někak 400 wobydlerjow na km²). Stolica je Trenton z 85.000 wobydlerjemi, najwjetše město pak Newark z někak 280.000 wobydlerjemi.
Stat mjezuje z New Yorkom na sewjeru, z Delaware na juhu a z Pennsylvaniju na zapadźe. Na wuchodźe twori pobrjóh Atlantiskeho oceana přirodnu hranicu. Při juhozapadnej hranicy běži Delaware River jako najwuznamniša rěka.
Na teritoriju dźensnišeho stata załožichu so w 17. lětstotku prěnje europske sydlišća wot Nižozemjanow a Šwedow. Pozdźichu zasydlichu so Jendźelčenjo a pomjenowachu teritorij po kanalowej kupje Jersey. přiwza so dnja 18. decembra 1787 jako třeći ze załoženskich statow do unije a ma přimjeno The Garden State („Zahrodny stat“).
Něhdźe 69 % wobydlerstwa ma jendźelšćinu jako maćeršćinu a 16 % španišćinu.
Wjelekćěwna abelija
Wjelekćěwna abelija (Abelia floribunda, syn. Vesalea floribunda) je rostlina ze swójby kozylistowych rostlinow (Caprifoliaceae). Wona bu wot M.Martens & Galeotti prěni raz w lěću 1844 wědomostnje wopisana.
Wopis
Wjeliekćěwna abelija je kerk, kotryž docpěje wysokosć wot hač do 1 m. Jeho zrunane hałuzy su mjechko kosmate. Rostlina je mjerzliwa.
Łopjena
Kožane łopjena su jejkokulojte hač owalne, na woběmaj kóncomaj skulojćene, rědko tupo-wótre a sedźa na krótkich mikawčkatych stołpikach. Wone su na hornim boku ćmowozelene, na delnim boku jasnozelene a docpěja dołhosć wot 2 hač do 3 cm a šěrokosć wot 1 hač do 2 cm.
Kćenja
Kćěje w lěću. Kćenja su najwjetše kćenja tutoho roda a steja po dweju hač po třoch na krótkich, w rozporach stejacych stołpikach. Jich přikrywne łopjena su małke, mjeztym zo keluch wobsteji z wulkich, dołhojtych wotrězkow. Karminróžojte kćenja sedźa w promjenjach na zhibnjenych hałuzach. Króna je likojta a njese 3-3,5 cm dołhu wobkromu, kotraž na spódku je walcojta a so horje rozšěrjuje. Při tym wobkroma wobsteji z jejkojtych wotrězkow. Wona so při přeměr wot něhdźe 1,5 cm do rołki přeměnjuje.
Štyri próškowe łopješka steja w krónowej rołce. Dwě krótkej docpějetej hač do klamy, mjeztym dwě dołhej tróšku wusahujetej. Płódniki su krótke, jejko-dołhojte a tróšku splacnjene. Pěstki su nitkojte, tak dołhe kaž abo tróšku krótše hač próškowe łopješka a njesu třidźělnu a kulowaty plěšk.
Cuzy rozraz
Cuzy rozraz (Veronica peregrina) je rostlina ze swójby putnikowych rostlinow (Plantaginaceae).
Wjelekćěwna abelija
Rozšěrjenje
Rostlina je w hornich horinach Mexika domjaca.
Cuzy rozraz
W někotrych žórłach je swójbje trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae) přirjadowany.
10. julija
10. julija abo '''10. pražnika''' je 191. dźeń gregorianiskeje protyki (192. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 174 dnjow hač do kónca lěta.
Narodniny
mini|upright=0.4|Korla Awgust Kalich (* 1844)
Bahnowa sólnica
Bahnowa sólnica je rostlina ze swójby słódkich trawow (łaćonsce: Puccinellia limosa, Poaceae).
Sobotka (wjacezmyslnosć)
Sobotka je mjeno slědowacych wosobow:
Powiat zgorzelecki
Powiat Zgorzelecki je powiat (wokrjes) wokoło pólskeho města Zgorzelec w Delnjošleskim wojewódstwje. Wobsteji z teritorija wot 838 km² a ma něhdźe 91.000 wobydlerjow. Powiat leži we wuchodnej Hornjej Łužicy a přisłuša euroregionej Nysa.
Wón mjezuje ze Žarowskim powiatom na sewjerozapadźe, ze Zahańskim na sewjeru, z Bólesławskim a Lubańskim na wuchodźe, z čěskim Libereckim wokrjesom na juhu a ze sakskim Zhorjelskim wokrjesom na zapadźe. Łužiska Nysa twori zapadnu hranicu powiata, kotraž je zdobom statna hranica mjez Pólskej a Němskej.
Gmejny
Powiat Zgorzelecki wobsteji ze sydom gmejnow:
z nich dwě měšćanskej gmejnje; tři měšćansko-wjesne gmejny; a dwě wjesnej gmejnje
Jelitów (łódźske wojewódstwo)
Jelitów je wjes w Pólskej.
Jelitów leži w srjedźnej Pólskej, we łódźskim wojewódstwje. Wjes ke gmejnje Biała Rawska słuša. W lěće 2006 je tam bydliło 110 ludźi.
Mała gingawa
Mała gingawa (Nuphar pumila) je rostlina ze swójby bónčawowych rostlinow (Nymphaeaceae).
Wopis
Mała gingawa ma 2-3 cm wulke kćenja, kotrež docpěwaja nažołć zelene.
Łopjena docpěwaja dołhosć wot 15 cm.
Kćenja docpěwaja wulkosć wot jenož 3 cm a mjenje sylnje wonjeja.
Stejnišćo
Rosće jara rědko we łuhojtych a horinskich jězorach.
Minakał
Minakał ( Milkel) je cyrkwinska wjes w sewjerowuchodźe Budyskeho wokrjesa w Sakskej. Wona słuša k Hornjej Łužicy a wot 1. januara 1999 ke gmejnje Radwor. Minakał leži w serbskim sydlenskim rumje a ma wobydlerjow. Do Minakała słuša wjesny dźěl Hat (Teicha).
Geografija
Wjeska leži 15 kilometrow sewjernje Budyšina w krajinje hornjołužiskeje hole a hatow we wysokosći 136 metrow nad normalnej nulu. Wokolina je poměrnje płona a charakteristiska přez rěki a přirodne a rybjace haty. We wsy wuliwa so rěčka Łomšćanka do Małeje Sprjewje, promjenja Sprjewje.
Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Deleńki, Rěžowač = stary hat, Milany, Bródki, Wuheńc, Łužk, Křiz-hat, Čorny łuh, Běły łuh, Ćernjanski hat.
Stawizny
mini|upright|[[Minakałska cyrkej|Ewangelska cyrkej w Minakale]] Wjeska so k prěnjemu razej 1322 jako Milekal naspomni a ryćerkubło k prěnjemu razej w lěće 1430. W lětomaj 1556 a 1752 so cyła wjes nimo cyrkwje wotpali.
Po Wienskim kongresu zwosta wjes w Sakskej.
Dnja 29. oktobra 1922 załožichu Minakałscy Serbja swoje towarstwo „Statok“, kotremuž přisłušachu šěsć lět pozdźišo na 80 čłonow z Minakała kaž tež z wokolnych wsow Lipiča, Psowjow, Wjesela, Drobow a Łomska. Wot 1925/26 měješe „Statok“ tež swójski chór pod nawodom Emila Krawca-Schneidera, bratra Bjarnata Krawca, kaž tež dźiwadłowu skupinu. Kónc 1920tych lět nawjedowaše chór wěstu chwilu tež wučer Jan Lajnert. Jako čłonske towarstwo Domowiny dyrbješe tež Minakałski cyłk swoju dźěławosć 1937 zastajić. W lěće 1958 spožči so Minakałskej Domowinskej skupinje čestne mjeno „Statok“.
Hač do kónca lěta 1998 běše Minakał samostatna gmejna, so pak 1. januara 1999 Radworjej přidruži.
Wobydlerstwo a rěč
Po ludličenju w lěće 2011 bydlachu we wsy 366 wobydlerjow w přerěznej starobje wot 47,2 lět (Sakska: 46,4).
Wosada
Do Minakałskeje ewangelskeje wosady – dźensa dźěl wosady Minakał-Łupoj – słušeja wsy Droby, Chróst, Kamjenej, Łomsk, Lipič, Psowje a Wjesel.
Žórła
mini|center|upright=1.8|Powětrowy wobraz Minakała a hatow z juha
24. awgusta
24. awgusta abo '''24. žnjenca''' je 236. dźeń gregorianiskeje protyki (237. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 129 dnjow hač do kónca lěta.
Trutnov
Trutnov ( Trautenau) je město z něhdźe 30.000 wobydlerjemi w kraju Hradec Kralové na sewjerowuchodźe Čěskeje. Nadeńdźe so w Sudetskim kraju na juhowuchodźe Kyrkonošow w dolinje rěčki Úpa a je najwažniši měšćanski centrum tutych horin.
Bjeljow
thumb|left Bjeljow je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Tula. Ma něhdźe 13 tysac wobydlerjow.
Trutnov
Stawizny
Wot kónca 19. lětstotka wuwiwaše so turizm w Kyrkonošach a město słužeše jako infrastrukturelne srjedźišćo tutoho wuwića. Zdobom dóńdźe k prěnim konfliktam mjez němskej wjetšinu a čěskej mjeńšinu w měsće. Po Prěnjej swětowej wójnje přińdźe město w lěće 1918 k nowozałoženej Čěskosłowakskej. 1930 měješe cyłkownje nimale 16.000 wobydlerjow, z toho 73 % Němcow a 24 % Čechow. Wjetšina bě katolska.
Bjeljow
Sydlišćo je so w lěće 1147 załožiło.
Czesław Miłosz
mini|upright|Czesław Miłosz (1999)
Czesław Miłosz (* 30. junija 1911 w Šeteniai blisko Kėdainiai, Ruske carstwo, † 14. awgusta 2004 w Krakowje) bě pólski basnik a spisowaćel. Wón je dóstał Nobelowe myto za literaturu w lěće 1980.
Haradok
thumb|left|Muzej
Haradok je město we Wicebskej oblasći na sewjeru Běłoruskeje. Je zarjadniske sydło Haradokskeho rajona.
Leži při rěce Usysa něhdźe 35 kilometrow sewjernje Wicebska a 45 kilometrow zdalene wot ruskeje hranicy.
Sydlišćo je so w lěće 1128 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1772 měšćanske prawa.
Nordmanowa jědla
Nordmanowa jědla (Abies nordmanniana) je štom ze swójby chójnowych rostlinow (Pinaceae).
Bakar
Bakar ( Buccari) je chorwatske městačko při Kvarnerskim zaliwje Jadranskeho morja a ma něhdźe 7.700 wobydlerjow. Najbliše susodne město je Rijeka na sewjerozapadźe.
Miłočanska žaba
thumb|Miłočanska žaba Miłočanska žaba je wulki granitowy monolit w formje žaby, kotryž steji při rěčce Jaworje na sewjerozapadnej kromje Miłoćic w Hornjej Łužicy.
„Miłočanska žaba“ je tež mjeno Miłočanskeho wjesneho towarstwa.
Žarnow
Žarnow (prjedy tež Serbski Žarnow; Sorno, do 1937 Wendisch Sorno) bě delnjołužiska cyrkwinska wjes blisko Złeho Komorowa z gmejnskim dźělom Zasrjew. Wjes ležeše něhdźe sydom kilometrow sewjerowuchodnje Złokomorowskeho stareho města při prawym, sewjernym brjoze Žarnowskeho Halštrowa, rěčneho promjenja Čorneho Halštrowa. Wona měješe so w lětach 1971–73 za Sedličansku brunicowu jamu wopušćić. Po hamtskich podaćach je so wot lěta 1965 sem cyłkownje 340 wobydlerjow Žarnowa a Zasrjewa přesydliło, zwjetša do Ranja, Sedlišća a Złeho Komorowa.
Stawizny
mini|upright|Wołtar ze Žarnowskeje cyrkwje (17. lětstotk, 1993 restawrowany, dźensa w Złokomorowskim muzeju) Prěnje pisomne naspomnjenje jako Sornow pochadźa z lěta 1370. Ze serbšćiny pochadźace wjesne mjeno je wotwodźene wot słowa „žern-“ abo „žorn-“ za z ruku wjerćany młyn. Wot sydlišćoweje formy sem jednaše so wo wutwarjeny nawsowc, kiž słušeše do Złokomorowskeho knjejstwa, kotrež bu wokoło 1450 přetworjene na kursakski hamt.
Tež cyrkwinsce słušeše Žarnow hač do lěta 1574 do Złokomorowskeje ewangelskeje wosady, doniž so Žarnowskej kapałce status wosadneje cyrkwje njespožči. Tam so hač do lěta 1830 tež w serbskej rěči prědowaše. Dźěl noweje wosady běše tež Zasrjew a wot lěta 1628 Lěska z filialnej cyrkwju. Posledni farar wopušći Žarnow w lěće 1967.
Stara tykowana cyrkwička bu w lětomaj 1747/48 natwarjena, měješe so pak w lěće 1897 wottorhnyć. Nowogotiski nowotwar woswjećichu dnja 1. decembra 1898.
Wobydlerstwo
Po podaćach Arnošta Muki rěčeše we 1880tych lětach wot cyłkownje 420 wobydlerjow 320 wšědnje serbsce, dokładnišo Złokomorowsku narěč. Do němskich swójbach słušachu fararjec, wučerska swójba kaž tež swójby kowarja a dweju młynkow. Serbska drasta nošeše so hišće hač do Druheje swětoweje wójny. Poslednich pjeć serbskorěčnych wobydlerjow zwěsći Arnošt Černik w lěće 1956.
Najwyšu ličbu wobydlerstwa měješe Žarnowska gmejna ze Zasrjewom w lěće 1950 po přićahu přesydlencow z něhdyšich wuchodnych stron Němskeje. Tehdy bydleše w gmejnje 653 wosobow, 1962 jenož hišće 463 a dwě lěće pozdźišo – přesydlenje bě so zahajiło – 346.
Swjatlana Aljaksandrawna Aleksijewič
thumb|upright|Swjatlana Aljaksandrawna Aleksijewič
Swjatlana Aljaksandrawna Aleksijewič ( * 31. meje 1948 w Stanislawiwje, Ukraina) je běłoruska spisowaćelka, kotraž pisa w ruskej rěči. Wona dósta w lěće 2015 Nobelowe myto za literaturu.
Oblasć Bjelgorod
Oblasć Bjelgorod ( Белгородская область/Belgorodskaja oblast) je oblasć w europskim dźělu Ruskeje. Leži něhdźe 500 do 700 kilometrow južnje Moskwy na južnej kromje Srjedźoruskeje platy a mjezuje na juhu z Ukrainu. Jeje zarjadniske sydło a najwjetše město je Bjelgorod z 356.000 wobydlerjemi. Druhe wulkoměsto oblasće je Staryj Oskol (221.000).
mini|links|Oblasć Bjelgorod. Krajina mini|links|Oblasć Bjelgorod. Rěka Koren' W lěće měješe Oblasć Bjelgorod  wobydlerjow. Z nich běchu 92,9 % Rusojo.
Borisow (wjacezmyslnosć)
Borisow je mjeno slědowacych wosobow:
Wetzlar
Wetzlar je město w Hessenskej we wokrjesu Lahn-Dill-Kreis. Leži 148–401 m nad mórskej hładźinu a ma wjace hač połsta wobydlerjow.
Olewsk
Ma něhdźe dźesać tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 977 prěni raz naspomniło. Wot lěta 1641 ma měšćanske prawa.
Alpska dychnička
Alpska dychnička (Armeria alpina) je rostlina ze swójby dychničkowych rostlinow (Plumbaginaceae).
Bałdrijan
Bałdrijan (Valeriana) je ród ze swójby bałdrijanowych rostlinow (Valerianaceae).
Grjebjenšćikow (wjacezmyslnosć)
Grjebjenšćikow je mjeno slědowacych wosobow:
Moravskoslezský kraj
Morawsko-šleski kraj mjezuje z Opolskim wojewódstwom na sewjeru, ze Šleskim na wuchodźe, ze Słowakskej na juhowuchodźe, ze Zlínskim krajom na juhu a z Wołomuckim na zapadźe. Wobsteji z 300 gmejnow w šěsć wokrjesach. Najwjetša rěka je Wódra, kotraž ćeče tež přez Ostravu. Na sewjerozapadźe nadeńdu so horiny Hrubeho Jeseníka, na juhowuchodźe Beskidy.
Wokrjesy
Ke krajej słušeja slědowace wokrjesy ( okres):
Seiffen
Městnosć nasta něhdźe w 13. lětstotku po wotkrywanju bohatych łožišćow cyna při rěčce Seiffenbach. Sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 1451 jako czyn Syffen. W 19. lětstotku wuwi so produkcija drjewjanych hrajkow w Seiffenje na wuznamnu hospodarsku hałuzu.
Moravskoslezský kraj
Wokrjesy
Wokrjesy hraja wot lěta 2003 jenož hišće statistisku rólu a nimaja wjace zarjadnisku funkciju.
Města
Najwjetše města Morawsko-šleskeho kraja su:
Seiffen
Geografija
Gmejna leži w Rudnych horinach we wysokosćach mjez 650 a 823 metrow nad mórskej hładźinu. Najwyša hora w gmejnje je Ahornberg (823 metrow). Přez Seiffen běži rěčka Seiffenbach abo Seiffener Bach.
Susodne gmejny su Neuhausen/Erzgeb. w srjedźosakskim wokrjesu na sewjeru, Deutschneudorf na wuchodźe a na juhu, Olbernhau na zapadźe a Heidersdorf na sewjerozapadźe.
Politika
Seiffen słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 17 (Rudne hory 5) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 164 (Rudne hory I).
Powiat bolesławiecki
Powiat bolesławiecki je powiat (wokrjes) wokoło města Bólesława (Bolesławiec) w zapadopólskim Delnjošleskim wojewódstwje. Wokrjes ma přestrjeń wot 1303,26 km² a wokoło 90.000 wobydlerjow.
Přisłuša euroregionej Nysa.
Města a gmejny
Powiat wobsteji ze šěsć gmejnow (gmina), z nich jedna měšćanska, jedna měšćansko-wjesna a štyri wjesne gmejny.
11. julija
11. julija abo '''11. pražnika''' je 192. dźeń gregorianiskeje protyki (193. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 173 dnjow hač do kónca lěta.
Ćeńka sólnica
Ćeńka sólnica je rostlina ze swójby słódkich trawow (łaćonsce: Puccinellia capillaris, Poaceae).
Čerwjeny rozraz
Čerwjeny rozraz (Veronica catenata) je rostlina ze swójby putnikowych rostlinow (Plantaginaceae).
Benjamin Běgaŕ
Benjamin Běgaŕ ( Benjamin Bieger; * 20. februara 1873 w Janšojcach, † 26. septembra 1945 we Wětošowje) bě serbski farar, spisowaćel a kulturny prócowar z Delnjeje Łužicy.
Narodźi so w Janšojcach jako syn wučerja, wopyta gymnazij w Schleswigsko-Holsteinskej a studowaše ewangelsku teologiju w Greifswaldźe a Kielu. Wot 1902 do 1910 skutkowaše jako diakon w Picnju a wudawaše wot 1904 hromadźe z Janšojskim fararjom Hajnom Rizom serbski cyrkwinski časopis Wósadnik. Mjez 1910 a 1929 běše z fararjom zwonka Łužicy, najprjedy hač do lěta 1917 w Krummendeichu a potom hač do 1929 w Hennestedće (Schleswigsko-Holsteinska). Hakle 1929 nawróći so 56-lětny do Łužicy a běše hač do lěta 1941 archidiakon a zdobom posledni serbskorěčny farar we Wětošowje. Jako tajki bě jedyn z hłownych organizatorow wulkeho serbskeho swjedźenja lěta 1930 w měsće składnostnje 50-lětneho wobstaća delnjoserbskeho wotrjada Maćicy Serbskeje. 1941 poda so na wuměnk a bu po swojej smjerći na tyfusu nazymu 1945 na Wětošowskim cyrkwinskim kěrchowje pochowany. Row Běgarjec mandźelskeju ma wot lěta 2014 status čestneho rowa města Wětošowa.
Benjamin Běgaŕ bě wot lěta 1908 čłon Maśicy Serbskeje a wot 1919 jeje městopředsyda.
Salechard
thumb|left thumb|left Salechard ( Салехард, Сăля' харăд; 1595–1933 Obdorsk/ Обдорск ) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Je stolica Awtonomneho wokrjesu Jamalskich Nencow.
Geografija
Leži při rěce Poluj blisko wuliwa do Oba něhdźe 2400 kilometrow sewjerowuchodnje Moskwy a něhdźe 600 kilometrow sewjernje Chanty-Mansijska na sewjeru Zapadosibirskeje nižiny wuchodnje polarneho Urala.
Ma něhdźe 48 tysac wobydlerjow.
Stawizny
Sydlišćo je so w lěće 1595 jako ruska twjerdźizna Obdorsk załožiło a ma wot lěta 1938 měšćanske prawa.
Narańša rukej
Narańša rukej (Sisymbrium orientale) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae).
Njemcow
Njemcow je mjeno slědowacych wosobow:
Narty
Narty je mjeno 7 wsy w Pólskej:
Złota zažnička
Złota zažnička (Gagea lutea) je rostlina ze swójby lilijowych rostlinow (Liliaceae). Dalšej serbskej mjenje stej wulka snědka a złota hwěžka.
Synonymy
Za Gagea lutea eksistuja sćěhowace synonymy:
Wopis
Złota zažnička je trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 10 hač 30 cm. Rostlina ma jenož jednu pozemsku cyblu.
Łopjena
Spódnje łopjeno docpěwa dołhosć wot 30 cm a šěrokosć wot 6 hač 15 cm a přesaha přez kwětnistwo.
Kćenja
Kćěje wot apryla hač meje. Hwěžkojte kćenja docpěwa wysokosć wot 2 hač 3 cm a maja šěsć kćenjowych łopješkow. Wone steja po jednu hač po dźesaćoch we wokołkojtym kwětnistwje na nahim stołpiku.
Stejnišćo
Rosće we łučinowych lěsach, lěsnych wobkromach, sadowcowych łukach blisko lěsow a žiwych płotach. Preferuje wot sakanja włóžne, wutkate pódy w sćinach.
Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cylej Europje rozšěrjena.
Bogorodick
thumb|left thumb|left Bogorodick je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Tula. Ma něhdźe 31 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1663 załožiło a ma wot lěta 1777 měšćanske prawa.
Perm
thumb|left
Perm je wulkoměsto w europskim dźělu Ruskeje federacije a zarjadniske sydło Permskeho regiona. Leži w zapadnym předkraju Uralskich horin při Kamje něhdźe 1300 kilometrow wuchodnje Moskwy. Ma wjace hač milion wobydlerjow a je z tym najbóle na wuchodźe ležace milionowe město Europy.
Sydlišćo je so w lěće 1723 załožiło a ma wot lěta 1781 měšćanske prawa.
Wobwody
thumb|left
Hnězdo
thumb|[[Šwiškowe hnězdo]]
Hnězdo je twar zwěrjatow kaž na přikład ptačkow, překasancow a tež někotrych cycakow, kotryž słuži jim jako bydlišćo, městno k spanju a lehnišćo. Hnězda wužiwaja so jako škitane městna wosebje za lehnidło, sydanje a za škit młodźatkow w času woćehnjenja.
Pasternak (wjacezmyslnosć)
Pasternak je mjeno slědowacych wosobow:
25. awgusta
25. awgusta abo '''25. žnjenca''' je 237. dźeń gregorianiskeje protyki (238. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 128 dnjow hač do kónca lěta.
Narodniny
mini|upright=0.4|Jurij Brósk wokoło 1900
Hajowy rozraz
Hajowy rozraz (Veronica sublobata) je rostlina ze swójby putnikowych rostlinow (Plantaginaceae).
W někotrych žórłach je swójbje trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae) přirjadowany.
Vodice
Vodice ( Vodizze) je městačko při Jadranskim morju w Chorwatskej a ma něhdźe 6.700 wobydlerjow. Najbliše susodne město je Šibenik něhdźe dźesać kilometrow sewjerozapadnje. Vodice su woblubowany turistiski cil.
Aktiwnej koparskej towarstwje w měsće stej NK Vodice a NK Oluja.
Wulka krawina
miniatur| Wulka krawina (Lythrum salicaria) je rostlina ze swójby krawinowych rostlinow (Lythraceae). Dalše serbske mjeno je zelenina.
Łopjena
Łopjena su přećiwostejne abo w mutličkach po třoch a lancetojte. Wone docpěwaja dołhosć wot 10 cm.
Wołbramecy
Wołbramecy ( Steinigtwolmsdorf) su hornjołužiska wjes a gmejna w Budyskim wokrjesu na juhowuchodźe Sakskeje, při samej mjez z Čěskej.
Wulka krawina
Kćenja
Kćěje wot julija hač septembra. Fijałkočerwjene kćenja docpěwaja šěrokosć wot 1,5 hač 2,5 cm a maja 6 šwižnych krónowych łopješkow. Wone steja w dołhim kłóskojtym kwětnistwje. Šěsć krónowych łopješkow docpěwa dołhosć wot 8 hač 12 mm. 12 próškowych łopješkow ma rozdźělne dołhosće.
Wołbramecy
Němske mjeno lěsneho łanowca woznamjenja něšto podobne kaž „sydlišćo Wołbrama na kamjentnej pódźe“.
Geografija a wobchad
Wołbramecy leža na juhu Budyskeho wokrjesa wosrjedź Łužiskich horow. Su něhdźe 12 kilometrow sewjerowuchodnje Neustadta, sydom kilometrow sewjernje čěskeje Lobendavy, 16 kilometrow juhowuchodnje Biskopic a něhdźe 19 kilometrow juhozapadnje wokrjesneho města Budyšina. Gmejna leži při B 98 Biskopicy–Wopaka; najbliše dwórnišćo je Wjazońca-wuchod při železniskej čarje Drježdźany–Žitawa.
Wulka krawina
Kćenja
Kóžda rostlina ma 3 rozdźělne typy kćenjow, kotrež so w dołhosći pěstkow a próškowych łopješkow rozeznawaja.
Wołbramecy
Stawizny
Hłowne sydlišćo Wołbramecy je so wokoło lěta 1250 załožiło; prěnje historiske naspomnjenje jako knježe sydło Stenycht Wolfersdorff běše pak hakle w lěće 1442.
Oblasć Brjansk
Oblasć Brjansk ( Брянская область/Brjanskaja oblast) je oblasć w europskim dźělu Ruskeje. Leži we Wuchodoeuropskej runinje w přitočnišću Dnjepra a mjezuje z Ukrainu na juhu a z Běłoruskej na zapadźe. Jeje zarjadniske sydło a zdobom jeničke wulkoměsto je Brjansk.
Wulka krawina
Stejnišćo
Rosće na mokrych łukach, we łukowych přirowach a na hatnych přibrjohach. Preferuje wutkate, tež wapnite hlinjane a běłohlinowe pódy.
Bolochowo
Bolochowo je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Tula. Ma něhdźe 9 tysac wobydlerjow.
Zelenina
Zelenina so w zahrodach abo na wulkich zahonach plahuje.
Oblasć Brjansk
W lěće měješe Oblasć Brjansk  wobydlerjow. Z nich běchu 94,7 % Rusojo.
Wulka krawina
Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjena.
Józef Piłsudski
mini|upright|Józef Piłsudski
Přimórska sólnica
Přimórska sólnica je rostlina ze swójby słódkich trawow (łaćonsce: Puccinellia maritima, Poaceae).
Kšušwica-Wódowy Grod
Kšušwica-Wódowy Grod je gmejna w Delnjej Łužicy. Leži w braniborskim wokrjesu Dubja-Błóta we wysokosći 50 metrow nad mórskej hładźinu a někak šěsćdźesat kilometrow na juhowuchod wot Berlina. Gmejna ma wokoło šěsć stow wobydlerjow.
Józef Piłsudski
Józef Klemens Piłsudski (* 5. decembra 1867 w Zalavas; † 12. meje 1935 we Waršawje) bě pólski militar a politikar.
Wón běše wot lěta 1918 hač do lěta 1920 statny šef Pólskeje, a wot lěta 1926 hač do lěta 1928 kaž tež w lěće 1930 pólski premierminister.
Wołbramecy
Gmejnske dźěle
K Wołbramečanskej gmejnje słušeja wjesne dźěle Wołbramecy, Rynar (wot 1995) a Motydło (wot 1999).
Politika
Gmejna słuša k sakskemu wólbnemu wokrjesej 52 (Budyšin 1) a k zwjazkowemu wólbnemu wokrjesej 156 (Budyšin I).
Bolochowo
Sydlišćo je so w 16. lětstotku a ma wot lěta 1943 měšćanske prawa.
12. julija
12. julija abo '''12. pražnika''' je 193. dźeń gregorianiskeje protyki (194. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 172 dnjow hač do kónca lěta.
Šěra jědla
Šěra jědla (Abies concolor) je štom ze swójby chójnowych rostlinow (Pinaceae).
Dzisna
thumb|left
Dzisna je městačko we Wicebskej oblasći na sewjeru Běłoruskeje.
Leži při wuliwje rěki Dzisny do Zapadneje Dwiny něhdźe 130 kilometrow sewjerozapadnje Wicebska a 45 kilometrow zdalene wot letiskeje hranicy.
Ma něhdźe dwaj tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1461 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1569 měšćanske prawa.
Niska rukej
Niska rukej (Sisymbrium supinum) je rostlina ze swójby křižnokwětnych rostlinow (Brasicaceae). Dalše serbske mjeno je braja.
Radomyšl
thumb|left|„Hród“ w Radomyšlu, natwarjeny 2007–11
Ma něhdźe 14 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 1150 jako Mičesk a dósta hakle 1927 měšćanske prawa. Wot 1746 do 1795 bě Radomyšl sydło metropolita Uniěrowaneje cyrkwje. W lěće 1919 zemrěchu při pogromach přećiwo židowskim wobydlerjam wjacore sta ludźi.
Łusk
Łusk ( Lauske) je hornjołužiska wjes z něhdźe 160 wobydlerjemi na wuchodźe Budyskeho wokrjesa, kotraž słuša z lěta 1994 k městu Wóspork.
Geografija
mini|left|We Łušćanskej skali Wjes leži w hornjołužiskich honach w 20 do 40 metrow hłubokej wužłobinje na kóncu Łušćanskeje skale, wudrjeńcy rěčki Kotołki, něhdźe 13 kilometrow wuchodnje Budyšina. Susodne wsy su Kotecy na sewjeru, Žarki za Słónčnej horu na sewjerowuchodźe, k Bukecam słušacy Čornjow na juhu a Rodecy na zapadźe.
Ležownostne mjena
Michał Rostok naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Rjekwej (?), Nětošća, Harta, Klamerca, Słónca (=Schlunzenberg), Hrodźiško, Husaŕka, Wužłobje, Hłuboćicy, Stare krjo, Sypošće, Podleńca (=Pestilenzwiese), Róžowa, Młynowy, Rynawka (=doł ze žórłom), Sćeŕbowka.
Korjeńk
Korjeńk je serbske swójbne mjeno, mjez druhim slědowacych wosobow:
Łusk
Stawizny
mini|left|Łušćanske ryćerkubło w 19. lětstotku Južnje wsy, nad Kotołku, namakatej so starej serbskej hrodźišći, Łušćanske na zapadnych skałach a Čornjowske na wuchodnych. Łusk samón so k prěnjemu razej w lěće 1445 jako Lußk naspomni. Wjesne mjeno pochadźa wot serbskeho słowa łuh. Ležownostne knjejstwo měješe we wsy so namakace ryćerkubło, kotrež so 1455 prěni raz naspomni. Dnja 8. septembra 1707 přenocowaše šwedski kral Korla XII. na Łušćanskim hrodźe. Wot lěta 1776 přetworjachu Łušćansku skalu w nadawku kublerja Gottlieba Wilhelma von Bresslera do hrodoweho parka.
Wot lěta 1921 mějachu Łušćenjo swoje serbske towarstwo z mjenom „Skała“.
Bonn
Bonn je wulkoměsto na juhu Sewjerorynsko-Westfalskeje. Leži při Rynje we wysokosći wot 60 m nad mórskej hładźinu a ma něhdźe 330.000 wobydlerjow. thumb|left|Katedrala thumb|left|Uniwersita
Bonn bě wot 1949 hač do 1999 knježerstwowe sydło Zwjazkoweje republiki Němskeje, čehoždla so politiska doba mjez 1949 a znowazjednoćenjom w lěće 1990 tež Bonnska republika mjenuje.
Marin Čilić
mini|thumb|upright|Marin Čilić Marin Čilić (* 28. septembra 1988 w Međugorje, Bosniska a Hercegowina, SFR Juhosłowjanska) je chorwatski tenisowy hrajer.
W septembrje 2014 zdoby US Open.
Mnichowske zrěčenje
Mnichowske zrěčenje ( Münchner Abkommen) bě zrěčenje mjez nacionalsocialistiskej Němskej, Zjednoćenym kralestwom, Francoskej a Italskej, w kotrymž dojednachu so tute wulkomocy na přizamknjenje dotal k Čěskosłowakskej słušaceho a zwjetša wot Němcow wobydleneho Sudetskeho kraja k Němskemu mócnarstwu. Zrěčenje bu w nocy wot 29. na 30. septembra 1938 w Mnichowje podpisane. Při jednanjach njeběchu zastupjerjo potrjecheneje Čěskosłowakskeje přitomni. Wulkomocy chcychu ze zrěčenjom měrliwje rozrisać tak mjenowanu Sudetsku krizu a spokojić Němske mócnarstwo pod Adolfom Hitlerom.
Na jednanjach wobdźěleni běchu Neville Chamberlain za wulkobritanisku, Édouard Daladier za francosku, Benito Mussolini za italsku a Hitler za němsku stronu.
Jako wotrunanje měještej Zjednoćene kralestwo a Francoska teritorialnu integritu zbytneje Čěskosłowakskeje garantować. Njehladajo na to buchu tute kónčiny (němsce Rest-Tschechei) dnja 15. měrca 1939 – jenož poł lěta po potpisanju Mnichowskeho zrěčenja – wot němskeho wójska wobsadźene.
Gubkinskij
mini|left Gubkinskij ( Губкинский) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži při rěce Pjakupur w Awtonomnym wokrjesu Jamalskich Nencow něhdźe 500 kilometrow juhowuchodnje Salecharda.
Ma něhdźe 27 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1986 załožiło a ma wot lěta 1996 měšćanske prawa.
Powiat dzierżoniowski
Powiat dzierżoniowski je powiat (wokrjes) w pólskim Delnjošleskim wojewódstwje z wokrjesnym městom Dzierżoniów. Wokrjes ma přestrjeń wot 478,72 km² a něhdźe 105.000 wobydlerjow.
Města a gmejny
Powiat wobsteji ze sydom gmejnow (gmina), z nich štyri měšćanske gmejny, jedna měšćansko-wjesna gmejna a dwě wjesnej gmejnje:
měšćanske gmejny:
měšćansko-wjesna gmejna:
wjesne gmejny:
Kabardinšćina
thumb|right|300px Kabardinšćina (Къэбэрдеибзэ) je rěč ze skupiny Kawkaskich rěčow a jedna z hłownych rěčow w Karačajsko-Čerkeskej a Kabardino-Balkarskej, hdźež słuži tež jako hamtska rěč nimo rušćiny. Rěči so wot něhdźe 590.000 ludźi.
Šach
Šach je klasiska deskowa hra za dweju hrajerjow. Hraje so na šachowej desce (šachownicy), kotraž so do 8 × 8 běłych a čornych polow dźěli. Wobaj hrajerjej (běły a čorny) mataj na spočatku 16 figurow – dwě wěži, dwaj konikaj, dwaj běharjej, jednu damu, jednoho krala a wósom burow.
Hru započina běły, hrajerjej so potom prawidłownje wotměnjujetej. Žadyn hrajer njesmě hrać dwaj razaj abo wupuščić ćah. Jedyn ćah woznamjenja přeco pohib z jednej figuru, wuwzaće je rošada, hdźež so ćehnje z kralom a wěžu. Zaměr hry je popadnyć krala přećiwnika (šachmat).
26. awgusta
26. awgusta abo '''26. žnjenca''' je 238. dźeń gregorianiskeje protyki (239. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 127 dnjow hač do kónca lěta.
Narodniny
mini|upright=0.4|Korla Bohuwěr Šěca (* 1858)
Aleksandrowsk (Region Perm)
thumb|left Alersandrowsk je město w europskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w zapadnym předkraju Uralskich horin w Permskim regionje při rěce Lytwa něhdźe 180 kilometrow wuchodnje Perma. Ma něhdźe 13 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1783 załožiło a ma wot lěta 1951 měšćanske prawa.
Tadić
Tadić je swójbne mjeno slědowacych wosobow:
Sri Lanka
Sri Lanka (singhalsce ශ්‍රී ලංකා, tamilsce இலங்கை; hamtsce Demokratiska socialistiska republika Sri Lanka, hač do lěta 1972 Ceylon) je kupowy stat w južnej Aziji. Nadeńdźe so w Indiskim oceanje před juhowuchodnym pobrjohom Indiskeje, něhdźe 240 wuchodnje južneho kónca indiskeho subkontinenta. Stolica a najwjetše město je Colombo. Sri Lanka ma wokoło 21 milionow wobydlerjow.
Najwjetšej etniskej skupinje stej Singalezojo a Tamilojo. Nimo buddhizma su hinduizm, křesćanstwo a islam wažne nabožiny na kupje.
Sri Lanka je wosebje znate za plahowanje čaja a kofeja kaž tež jako turistiski cil.
Ploučnice
Ploučnice ( Polzen, prjedy tež Pulsnitz) je prawy přitok Łobja w sewjernej Čěskej.
Wona wužórli so při juhozapadnej skłoninje Jěšćeda pola Libereca a běži potom hłownje do zapadneho směra nimo hory Ralsko přez Stráž pod Ralskem. Za Čěskej Lipu běži přez sewjerny dźěl Čěskich srjedźnych horin, mjez druhim přez Starý Šachov a Františkov nad Ploučnicí do městačka Benešov nad Ploučnicí a dale do Děčína. Po 106 kilometrach so južnje Děčínskeho hrodu do Łobja wuliwa.
Přez Ploučnicowy doł wjedźetej železniskej čarje Děčín–Jedlová a Benešov nad Ploučnicí–Česká Lípa.
13. julija
13. julija abo '''13. pražnika''' je 194. dźeń gregorianiskeje protyki (195. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 171 dnjow hač do kónca lěta.
Wotstejaca sólnica
Wotstejaca sólnica je rostlina ze swójby słódkich trawow (łaćonsce: Puccinellia distans, Poaceae).
Jarosław Kaczyński
mini|upright|Jarosław Kaczyński
Jarosław Aleksander Kaczyński  (* 18. junija 1949 we Waršawje) je pólski politikar.
Wot lěta 2001 je Kaczyński předsyda strony Prawo i Sprawiedliwość. Wot lěta 2006 hač do lěta 2007 bě z ministerskim prezidentom Pólskeje. Jeho dwójnik Lech bě wot lěta 2005 hač do jeho smjerće dla spadnjenja lětadła w aprylu 2010 statny prezident Pólskeje.
Při wólbach za pólski sejm lěta 2015 dósta jeho strona 37,7 % hłosow a dobudźe z tym wjetšinu sydłow w parlamenće. Hačrunjež Kaczyński sam zastojnstwo ministerskeho prezidenta znowa njepřewza, płaći jako „šěra eminenca“ za knježerstwom.
Wšědny kurjenk
Wšědny kurjenk (Peplis portula) je rostlina ze swójby krawinowych rostlinow (Lythraceae). Dalše serbske mjeno je zelenina.
Wjenjow
thumb|left thumb|left Wjenjow je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Tula. Ma něhdźe 14 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1371 załožiło a ma wot lěta 1777 měšćanske prawa.
Mario Ančić
Mario Ančić (* 30. měrca 1984 w Spliće) je chorwatski tenisowy hrajer.
W oktobrje 2006 zdoby St. Petersburg Open.
Módry šmrěk
Módry šmrěk (Picea pungens, syn.: Picea parryana Sargent) je štom ze swójby chójnowych rostlinow (Pinaceae).
Kłóčow
mini|Połoženje měšćanskeho dźěla w Drježdźanach
Kłóčow ( Klotzsche) je měšćanski dźěl sakskeje krajneje stolicy Drježdźan, kotryž słuša do měšćanskeho wobwoda ze samsnym mjenom. Leži něhdźe sydom kilometrow sewjernje stareho města na kromje Drježdźanskeje hole.
Stawizny
Wot serbskich sydlerjow załožene městno naspomni so prěni raz pisomnje w lěće 1309 jako villa kloiczowe, dósta 1935 měšćanske prawa a bu dnja 1. julija 1950 do Drježdźan zagmejnowane. Kłóčowska cyrkej bě hač do lěta 1321 Drježdźanska filiala a wot toho lěta srjedźišćo samostatneje wosady.
Městne mjeno bu prawdźepodobnje wotwodźene wot staroserbskeho wosoboweho mjena Kłok abo Kłoč a tute wot słowa kłokać („klukotać“, přir. tež čěsce klokat).
Infrastruktura
W Kłóčowje nadeńdu so mjez druhim Drježdźanske lětanišćo z přizamknjenjom na awtodróze A 4 a A 13 kaž tež wulke industrijowe stejnišća firmow Infineon, ZMD a lětadłowy zawod Elbe Flugzeugwerke při lětanišću.
Při Kłóčowskim dwórnišću zastawaja ćahi Drježdźanskeje měšćanskeje železnicy kaž tež te na relaciji Drježdźany–Zhorjelc.
Wosobiny
W Kłóčowje bydleše serbski moler Conrad Felixmüller (1897–1977; w domje Gartenstr. 10 / Königsbrücker Landstr. 61).
Sukač
Sukač (Dactylis) je ród ze swójby słódkich trawow (Poaceae). Wobsahuje sćěhowace družiny:
Zabrij
Zabrij (Galeopsis ) je ród ze swójby cycawkowych rostlinow (Lamiaceae).
Lisćina kulturnych pomnikow w Njebjelčicach
Lisćina kulturnych pomnikow w Njebjelčicach wobsahuje připóznate pomniki Njebjelčanskeje gmejny a jeje wjesnych dźělow, kotrež su w pomnikowej lisćinje Sakskeho krajneho zarjada za pomnikoškit zapisane (staw: 15. apryla 2014).
Žarki
Leži w hornjołužiskich honach na zapadnym boku Wósmužoweje hory při Žarkowskej wodźe, přitoku Kotołki, něhdźe dwaj a poł kilometra juhozapadnje Wósporskeho stareho města. Najblišej susodnej wsy stej Łusk za Słónčnej horu na juhozapadźe a Kotecy na sewjerozapadźe.
Stawizny
Wjes, kotraž wobsteji z dweju kulowcow, naspomni so prěni raz w lěće 1365 jako Zarg a steješe pod ležownostnym knjejstwom Kotečanskeho ryćerkubła. Wot lěta 1659 měješe swójske kubło. Dźensniši knježi dom natwari so w 19. lětstotku. Srjedź toho lětstotka wupućowaše 13 Žarkowskich Serbow do Awstralskeje.
Komorowski
Komorowski je mjeno slědowacych wosobow:
Žarki
Wobydlerstwo a rěč
Po Mukowej statistice mějachu Žarki we 1880tych lětach 217 wobydlerjow, mjez nimi 201 Serbow (93 %) a 16 Němcow. Arnošt Černik zwěsći 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa Droždźijskeje gmejny wot jenož hišće 14,4 %.
W lěće 1925 bě mjez 185 wobydlerjemi 176 ewangelskich a wósom katolskich. Ewangelscy wěriwi přisłušeja znajmjeńša ze 16. lětstotka Kotečanskej wosadźe.
Jemjelica-Źěwink
Jemjelica-Źěwink je mała gmejna w juhowuchodnom kuće wokrjesa Sprjewja-Nysa w Braniborskej. Ma nimale pjeć stow wobydlerjow a słuša hromadźe ze šěsć dalšimi gmejnami k Derbnjanskemu hamtej.
Geografija
Jemjelica-Źěwink leži při hranicy mjez Braniborskej a Sakskej a tež njedaloko hranicy mjez Němskej a Pólskej. Na juhu mjezuje ze Sakskej, na zapadźe z Cerskom a z Derbnom a na sewjeru z gmejnu Dolina Nysy a Małksy.
Gmejnskej dźělej stej Jemjelica a Źěwink (němsce Klein Düben).
Kišinjow
thumb|W centrumje moldawskeje stolicy|left Kišinjow (, / Keshenev,  / Kišinjow) je stolica a najwjetše město Moldawskeje. Ma přestrjeń wot 123 km² něhdźe 690.000 wobydlerjow, tuž bydli tam pjećina moldawskeho wobydlerstwa.
Město leži wosrjedź płódnych kónčin při rěce Bâc w srjedźišću kraja a ma wjele wulkich zelenišćow.
Sydlišćo je so w lěće 1436 prěni raz naspomniło.
BZ
Skrótšenka BZ steji za:
BZ jako skrótšenka na awtowych značka:
bz steji za:
Móst (gmejna)
Móst je delnjołužiska gmejna w Braniborskej. Ma někak šěsć stow wobydlerjow a słuša do připóznateho sydlenskeho ruma Serbow w Braniborskej. Móst je dźěl Picnjanskeho hamta.
Geografija
mini|left|Ewangelska cyrkej w Mosće Móst leži we wokrjesu Sprjewja-Nysa njedaloko wot hranicy mjez Němskej a Pólskej we wysokosći 62 metrow nad mórskej hładźinu. Mjezuje na juhowuchodźe z Baršćom, na juhozapadźe z Choćebuzom, na zapadźe z Gatojcami a na sewjerowuchodźe z Janšojcami. We wuchodnej połojcy gmejny nadeńdźe so Janšojska brunicowa jama.
Přez Móst ćeče rěčka Małksa.
Do gmejny słuša wjesny dźěl Groźišćo (wot 2003) kaž tež wobydlene městna Wutwarki, Radowiza (wot 1950) a Zawóda.
Stawizny
Wjeska naspomni so k prěnjemu razej pisomnje w lěće 1411 jako Henrichsbrugk („Henrichowy móst“). Mjeno poćahowaše so na přez Małksu wjedźacy móst. Po sydlišćowej formje je Móst dołhi dróhowc. Wot lěta 1462 słušeše wjes jako dźěl Picnjanskeho knjejstwa do Braniborskeho kurwjerchowstwa.
Wobydlerstwo
Přez lětstotki běše wobydlerstwo Mosta nimale bjez wuwzaća serbskorěčne. Po Mukowej statistice z 1880tych lět běchu tehdy wot cyłkownje 632 wobydlerjow 624 Serbow a jenož wósom Němcow. Tež po Druhej swětowej wójnje rěčeše hišće wjetšina Mósćanarjow serbsce – 74,5 % w lěće 1956. Móst bě tehdy jedna z najwjetšich zwostawacych serbskich wsow w Delnjej Łužicy.
Dokšycy
thumb|left
Dokšycy je městačko we Wicebskej oblasći na sewjeru Běłoruskeje. Je zarjadniske sydło Dokšyčanskeho rajona.
Ma něhdźe šěsć tysac wobydlerjow.
Oblasć Čeljabinsk
Oblasć Čeljabinsk ( Челябинская область/Čeljabinskaja oblast) je oblasć w aziskim dźělu Ruskeje. Leži w samym zapadźe Sibirskeje w južnym Uralu a mjezuje na juhowuchodźe z Kazachstanom. Jeje zarjadniske sydło a zdobom jeničke milionowe město je Čeljabinsk z 1.130.000 wobydlerjemi. Dalše wuznamne města su Magnitogorsk (407.000), Zlatoust (175.000), Miass (151.000) a Kopejsk (137.000).
W lěće měješe Oblasć Čeljabinsk  wobydlerjow. Z nich běchu 81,4 % Rusojo, 5,2 % Tatarojo a 4,7 % Baškirojo.
Zadźěl
Stawizny
Prěnje historiske naspomnjenje kulowca jako Zcodel pochadźa z lěta 1325. Ležownostne knjejstwo wukonješe přez lětstotki ryćerkubłu w Zadźělu samym. Wjes bě hižo do lěta 1500 stejišćo wosadneje cyrkwje.
Guernsey
Geografija
Guernsey so namaka w Saint-Maloskim zaliwje při francoskim brjohu. K bohotstwu słušeja hłowna kupa Guernsey a kupy Alderney, Sark, Herm, Jethou, Brecqhou, Burhou a dalše. Na kupje maš pahórčinu a, wosebje w juhu, nahłe pobrjohi. Guernsey ma miłu, nimale mediteranu klimu.
Tajo
Tajo (, []) abo Tejo (, []) je z dołhosću wot 1.007 kilometrow najdlěša rěka Iberiskeje połkupy a běži přez Španisku a Portugalsku. W starowěku njeseše rěka łaćonske mjeno Tagus.
Rěčina rěki wobjimuje 80.600 km², wot toho słuša 55.810 km² k španiskim regionam Extremadura, Madrid, Aragoniska a Kastilska-La Mancha a 24.790 km² k Portugalskej. Cyłkownje je na tej přestrjeni něhdźe 9,5 mio. ludźi žiwe.
Najwjetši móst přez Tajo je Ponte Vasco da Gama w Lissabonje, kotryž je z cyłkownej dołhosću wot 17,2 km najdlěši móst w cyłej Europje. K najstaršim mostam přez rěku słušatej romski Puente de Alcántara a srjedźowěkowski Puente de San Martín w Toledo.
Čudniw
thumb|left
Čudniw je městačko w Žytomyrskej oblasći na Ukrainje. Leži při rěce Teteriw něhdźe 50 kilometrow juhozapadnje Žytomyra.
Ma něhdźe pjeć tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1150 prěni raz naspomniło. Wot lěta 1927 ma měšćanske prawa.
Powiat głogowski
Powiat Głogowski je powiat (wokrjes) z wokrjesnym městom Głogów w pólskim Delnjošleskim wojewódstwje. Wokrjes ma přestrjeń wot 443,06 km² a něhdźe 88.000 wobydlerjow.
Rozrjadowanje
mini|left|Sydło starosty w Głogowje (ul. Sikorskiego 21) Powiat wobsteji ze šěsć gmejnow, z nich
jedna měšćanska gmejna
a pjeć wjesnych gmejnow
Brěmjo
Brěmjo ( Brehmen) je wjes na wuchodźe hornjołužiskeho wokrjesa Budyšin. Słuša ke gmejnje Wulka Dubrawa a leži mjez 165 a 180 m nad mórskej hładźinu. Běše hač do 1. apryla 1936 samostatna gmejna.
Geografija
mini|upright|left|Swjaty křiž ze serbskim napisom při Zejlerjowej Wjes leži něhdźe 15 kilometrow sewjernje Budyšina w hornjołužiskej holanskej a hatowej krajinje. Přez Brěmjo wjedźe wokrjesna dróha 7210, kotraž zwjazuje wjesku z dwaj kilometraj zdalenej zwjazkowej dróhu 156 w Zdźěri.
Wobydlerstwo
W lěće 1884 měješe wjes po Mukowej statistice 129 wobydlerjow, mjez nimi 127 Serbow.
1834 bě wot cyłkownje 111 wobydlerjow 62 katolikow, w lěće 1925 wučinichu woni 81 wot 165 wobydlerjow, mjeztym zo bě 82 ewangelskich Brěmjenjanow.
Pomniki
Jako kulturne pomniki připóznate stej swjataj křižej ze serbskimi napisami při Serbskej a při Zejlerjowej dróze kaž tež chěža ze stołom při křižowanišću wobeju dróhow.
Žórła
mini|upright=1.9|center|Powětrowy wobraz Brěmjenja
Žołta gingawa
Žołta gingawa (Nuphar lutea) je rostlina ze swójby bónčawowych rostlinow (Nymphaeaceae).
Wopis
Žołta bónčawa je wódna rostlina a trajne zelo, kotrež docpěwa wysokosć wot 50 hač do 20 cm.
Ricomy su tołste a rozhałuzowane a wobsahuja alkaloidy.
Łopjena
Płuwanske łopjena su šěroko-jejkojte a docpěwaja dołhosć wot 10 hač 30 cm. Jich stołpiki docpěwaja dołhosć wot hač do 3 m. W hłubokim wodźe faluja płuwanske łopjena. Podnurjene łopjena su solotwjowołopjenojte, jasnozelene.
Kćenja
Kćěje wot junija hač do awgusta. Kćenja su kulowate a jara sylnje woni. Wone docpěwaja wulkosć wot 3 hač do 5 cm a často nad wódny powjerch sahaja. Pjeć keluškowych łopješkow su žołte a nutř nygane. Krónowe łopješka su mnoholičbne, małe a šupiznojte. 7-24 łopatkojtych nektarowych łopješkow je žołte. Pěstowe tačałki su 15- hač 20-pruhojte a w srjedźišću likojće pohłubšene.
Kćenja so wot brukow wopróšuja.
Płody a symjenja
Płody su kulowate, krušwojte kapsle a pod wodu zezrawja a do wjelesymjenjowych, płuwanjakmanych dźělow rozpadnu.
Symjenja arilus nimaja.
Stejnišćo
Rosće w stejacych abo pomału běžacych, maksimalnje 6 m hłubokich wodźiznach.
Rozšěrjenje
Rostlina je w nimale cyłej Europje rozšěrjene.
Donskoj
thumb|left Donskoj je město w Ruskej federaciji. Leži w europskim dźělu Ruskeje w oblasći Tula. Ma něhdźe 64 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1773 załožiło a ma wot lěta 1939 měšćanske prawa.
Hładki rozraz
Hładki rozraz (Veronica polita) je rostlina ze swójby putnikowych rostlinow (Plantaginaceae).
W někotrych žórłach je swójbje trudownikowych rostlinow (Scrophulariaceae) přirjadowany.
Wopis
Hładki rozraz ma ćmowozelene, błyšćace łopjena.
14. julija
14. julija abo '''14. pražnika''' je 195. dźeń gregorianiskeje protyki (196. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 170 dnjow hač do kónca lěta.
Marjorie Estiano
250px|right|thumb|Marjorie Estiano Marjorie Dias de Oliveira (* 8. měrca 1982, Curitiba, Brazilska) je brazilska dźiwadźelnica a spěwarka.
Dalnjegorsk
thumb|left Dalnjegorsk ( Дальнегорск; do 1972 – Tetjuche/ Тетюхе) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije. Leži w Sibirskej w Primorskim regionje něhdźe 500 kilometrow sewjerowuchodnje Wladiwostoka, njedaloko wot brjoha Pacifiskeho oceana.
Ma něhdźe 35 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1897 załožiło jako wjes Tetjuche a ma wot lěta 1989 měšćanske prawa.
Labytnangi
mini|left mini|left|Dwórnišćo Labytnangi ( Лабытнанги, Лабытнаӈгыт',  Лапыт нангк) je město w aziskim dźělu Ruskeje federacije.
Leži při Obje w Awtonomnym wokrjesu Jamalskich Nencow blisko Salecharda na sewjeru Zapadosibirskeje nižiny wuchodnje polarneho Urala.
Ma něhdźe 26 tysac wobydlerjow.
Sydlišćo je so w lěće 1890 załožiło a ma wot lěta 1975 měšćanske prawa.