cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kóng-thiet CRC-Stock EMU（C6554-07E） tshâ-hin Lie̍t-tshâ
市區綫
市區綫列車與其他行走市區綫列車相近，並參考了韓製列車及英製列車的設計，針對缺點作出改良.
南港島綫
據港鐵公佈，南港島綫（東段）將會採用無人駕駛的列車，並配置全自動駕駛系統，不會有車長駕駛，但會派職員在列車上監視列車，以確保如有故障，例如控制室未能控制列車，可以人手駕駛. 港鐵稱，此舉能夠令系統可靠率更高、列車更靈活調動，而車上的職員亦能更靈活及更直接的照顧乘客需要.
列車問題
有報章報導，港鐵密件揭露一列代號「5號」（列車編號A/C/B359/360）的國產列車，11月初在彩虹站以自動模式試行時，因訊號系統失靈，埋站時未能按路軌訊號燈指示煞停，司機即時啟動緊急煞車掣，列車最後「衝過龍」約13米，未釀嚴重事故. 港鐵證實事件，指事故後已作出修正.
列車歷史
註：「」表示有關日期不詳.
Chûng-koet mìn-chhu̍k
Hâ-poi he Chûng-koet kôn-fông sṳ̀n-ngin ke 56 ke mìn-chhu̍k:
Afghanistan
Afghanistan he Â-chû yit-ke koet-kâ.
Tûng
Tûng fe̍t-chá ham-cho tûng-fông, he nàm thùng pet chûng-kiên ke fông-hiong, thùng sî siông-fán.
Ngò-lò̤-sṳ̂-ngìn
Ngò-lò̤-sṳ̂-ngìn (Ngò-ngî: русские) fe̍t-chá ham-cho Ngò-lò̤-sṳ̂-chhu̍k, he Ngò-lò-sṳ̂ ke chú-thí mìn-chhu̍k. Kîn-kí 2002-ngièn ke ngìn-khiéu phú-chhà, Ngò-lò̤-sṳ̂-ngìn cham Ngò-lò̤-sṳ̂ chhiòn koet ngìn-khiéu ke 80%.
Alentisque
Alentisque he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 34,97 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 32.
Kinshasa
Kinshasa he Congo Mìn-chú Khiung-fò-koet ke sú-tû.
Anseong Sṳ
Anseong Sṳ (안성시/安城市) he Hòn-koet Gyeonggi Tho ke yit-chak sàng-sṳ. Chúng mien-chit 554.2 phìn-fông kûng-lî, 2013-ngièn ngìn-khiéu tha̍t-tó 190,095-ngìn.
Neu-Ulm
he yit-chho vi yî Tet-koet nàm-phu, Bayern-pâng Swabia ke sàng-sṳ. Chúng mien-chit 80.50 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu 55,689-ngìn (2014-ngièn).
Salaberry-de-Valleyfield
he Kâ-nâ-thai ke yit-ke sàng-sṳ, vi-yî Québec-sén sî-nám-phu Montérégie Hàng-chṳn-khî nui, he Québec-sén ke Thi-fông Chṳn-khî chṳ̂-yit. Chúng mien-chit 125.50 phìn-fông kûng-lî, 2011-ngièn thúng-kie, ngìn-khiéu yû 40,077-ngìn. 1874-ngièn kien-lip.
Belchite
vi-yî Sî-pân-ngà Aragon Chhṳ-chhṳ-khî Zaragoza-sén ke yit-ke sṳ-chṳ́n. Chúng mien-chit 273.7 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu yok 1,671-ngìn (2004-ngièn thúng-kie).
Olympic Yun-thung-fi
Olympic Yun-thung-fi (Olympic Games) he yit chak koet-chi-sin ke yun-thung-fi, mî 4 ngièn kí-phan 1 pái. Ngièn-pún he Kú Hî-lia̍p koet-kâ ke pí-soi, chṳ 19 sṳ-ki mî-khì yù Fap-koet-ngìn Pierre de Coubertin chhùng-sîn khôi-sṳ́. Chhiùng 1896-ngièn khôi-sṳ́, mî 4 ngièn kí-phan 1 pái, m̀-ko yû 2 pái yîn-vì Sṳ-kie Thai-chan mò khôi.
Phiàng-Chhià
Features
The Tin Hau Temple in Ping Che is a Grade II Historic Building.
Thu Phú
Thu Phú(杜甫, ) he Chûng-koet Thòng-chhèu ke yit-chiak sṳ̂-ngìn. Heu-sṳ hêm kì sṳ̂-sṳn.
Nàm-yen
Nàm-yen (南縣) he Chûng-koet Fù-nàm-sén Yit-yòng-sṳ só kón-hot ke yen.
Tûng-kui Olympic Yun-thung-fi
Tûng-kui Olympic Yun-thung-fi (Winter Olympic Games) he chhai tûng-kui kí-phan ke Olympic Yun-thung-fi, mî 4 ngièn kí-phan 1 pái.
Passau
he yit-chho vi yî Tet-koet nàm-phu, Bayern-pâng ke sàng-sṳ. Chúng mien-chit 69.58 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu 49,952-ngìn (2014-ngièn).
Thièn-chûng-chṳ́n
Thièn-chûng-tsṳ́n (田中鎮) he Thòi-vân Chông-fa-yen ke yit-ke tsṳ́n.
Almarza
Almarza he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 101,13 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 659.
Mbabane
Mbabane he Eswatini ke sú-tû.
Thâng-hâ
Thâng-hâ (廳下) ya hêm cho hak-thâng (客廳), he vuk-hâ yung-lòi chiap-thai ngìn-hak ke só-chhai.
Fu̍t-sân-sṳ
Fu̍t-sân-sṳ (佛山市) he Chûng-koet Kóng-tûng-sén chûng-nàm-phu ke yit-ke Thi-kip-sṳ, thi-chhú Chû-kông Sâm-kok-chû puk-thi, tûng-kîn 113°06', pet-vúi 23°02', Chû-kông súi-hì chûng ke sî-kông, pet-kông khi̍p khì chṳ̂-liù kon-chhôn chhiòn-kin. Tûng-vá Kóng-chiu, khî-lì Kóng-Àu lióng-khî yok yit-pak kûng-lî. Fu̍t-sân-sṳ Hì-hèu vûn-fò, yí-liòng chhûng-chiuk, chhṳ-kú chhiu-he fu-hiông. Fu̍t-sân-sṳ ke sòng-chhu ngìn-khiéu 580.03 van-ngìn (2005-ngièn su-kí).
Harare
Harare he Zimbabwe ke sú-tû.
Almazul
Chiá-moi sàng-sṳ
分類:Sok-lî-â-sén
Almenar de Soria
Almenar de Soria he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 105,99 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 288.
Ya̍p-é
Ya̍p-é (葉仔) he kô-tén chhṳ̍t-vu̍t ke yàng-yông hi-kôn, yû ya̍p-liu̍k-thí, he chôn-mùn yung-lòi kông-ha̍p chok-yung ke só-chhai.
Chhak-tho
Chhak-tho (赤道) he thi-khiù péu-mien ke tiám sùi thi-khiù chhṳ-chón sán-sâng ke kúi-chiak chûng chû-chhòng chui chhòng ke yèn-chû-sien.
柏塘鎮
行政區劃
高橋村 石崗村 矮圍村 鄒光村
柏塘經濟
據博羅縣誌記載，柏塘建墟有600幾年，柏塘鎮一直系博羅縣嘅農業大鎮. 2010年，柏塘鎮完成GDP8.75億元，同比增長15%;社會固定資產投資1.95億元，增長41%;兩稅收入近2000萬元.
民俗活動
客家山歌系用客家方言吟唱嘅山歌，山歌繼承了《詩經》中嘅傳統風格，受到唐詩律絕同竹枝詞嘅深重影響，同時其吸取了南方各地民歌嘅優秀成分，千百年來，在客家地區廣泛流傳，久唱不衰.
起義領袖陳金江
陳金江，原名陳屐四，字席四，號爛屐四，出生于惠州市博羅縣柏塘鎮洋景村，生於1781年(乾隆四十六年)，青少年時立志要拯救天下勞苦大眾，為窮人殺出一條路來. 陳金江曾于1802年領導天地會博羅洋景起義，1854年洪兵三水範湖起義. 在陳金江嘅帶領下，洪兵起義軍嘅足跡遍及粵、桂、湘42個市縣，特別系在位於粵西北嘅清遠山區，有過長期嘅活動. 1857年8月，陳金江帶領起義軍攻克肇慶市懷集縣,稱“南興王”，建立“大洪國”政權. 在起義軍失敗後，陳金江帶領天地會會眾，秘密活動在粵西北兩廣邊周繼續抗清同傳播天地會. 1863年8月，出於天京事變嘅不利局面，年逾八旬嘅陳金江將兵權交由同村一起起義嘅李福佑指揮，其人秘密撤出信宜大洪國. 同年9月，回到了連州龍潭家中以陳興財名隱居起來，於第二年病故在家中，享壽83歲，葬於小北江西岸嘅龍潭鎮.
未來展望
根據政府相關規劃，柏塘將打造成惠州生態旅遊基地、農產品加工基地. 柏塘現今建成嘅旅遊區有平安生態旅遊風景區，在建嘅有宏興休閒谷，規劃建設嘅有綠野仙蹤農林旅遊觀光園，柏塘古欖園，西溪桂花園等. 柏塘規劃同在建嘅過境高速有湖南—深圳高速，柏塘—澳頭公路.
Mén-pet-ngî
Mén-pet-ngî he Fuk-kien ke ngî-ngièn.
Ye̍t-ngî
Ye̍t-ngî he Hon-ngî-chhu̍k tú ke yit-chúng ngî-ngièn, chú-yeu fûn-pu chhai Chûng-koet ke Kóng-tûng lâu Kóng-sî, thùng Hiông-kóng lâu Au-mùn.
Ngièn-chṳ́-pit
Ngièn-chṳ́-pit he yit chúng pit.
Meu-miàng-sṳ
Meu-miàng-sṳ (茂名市) he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet Kóng-tûng-sén hâ-hot ke yit-ke Thi-kip-sṳ, mien-chit yû 11459 phìn-fông kûng-lî, sòng-chhu ngìn-khiéu 725.67 van-ngìn (2008-ngièn su-kí ).
Su (chhṳ̍t-vu̍t)
Su voi chṳ khûng-hi tú khi̍p-sû ngi-yông-fa-than. Khì chhai thú-thi chhîm-sit lâu thiàu-chṳ́n hi-heu ke fông-mien ya tông chhung-yeu.
Khakassia Khiung-fò-koet
Khakassia Khiung-fò-koet (Khakassia-ngî: Хакас Республиказы) he Ngò-lò-sṳ̂ Lièn-pâng Chú-thí chṳ̂-yit, su̍k-yî Sî-pak-li-â Lièn-pâng Kón-khî. Khakassia Khiung-fò-koet mien-chit 61,900 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 532,403 (2010-ngièn), sú-tû Abakan. Khakassia Khiung-fò-koet Khakassia-ngìn cham ngìn-khiéu 12.1%, Ngò-lò-sṳ̂-ngìn cham 81.7%.
Hien-thoi Elantra
Hien-thoi Elantra (Hôn-ngî: 현대 아반떼) he yit-khóan yù Hien-thoi Khì-chhâ sat-kie ke chûng-kip khieu-chhâ. Sán-phín yî 1990-ngièn chṳ-chok, chṳ̂-heu fûn-phe̍t chhai 1995-ngièn, 2000-ngièn, 2006-ngièn, 2011-ngièn, lâu 2012-ngièn chhùng-sîn sat-kie.
Liuk-si Sṳ-khien
sí-tet ke ngìn-sú
Kîn-kí liu̍k-yáng-tai thùng Chûng-koet kôn-fông ke ki-chai, kài-ngiàm phu-chhui khôi to Thiên-ôn-mùn kóng-chhòng ke sṳ̀-hèu, kóng-chhòng tî-tú yù yû kí chhiên ke ho̍k-sâng liù chhai ki-ngiam-pî ke fu-khiûn m̀ khén chéu, pûn kiûn-chhui vì-chhu, pit kì-têu kié-san. Liû Hiáu-pô pûn chhâ-ngìn là hi heu, chhai Chûng-koet tûng-ông Thien-sṳ-thòi kóng: „kien m̀ to kiûn-chhui hiong kóng-chhòng sông ke ho̍k-sâng khôi-chhiông“ (thai yi). Chṳ̂m-tui Chhèu Lâng ke kóng-fap, yit-chhṳ̍t chhai Thiên-ôn-mùn kóng-chhòng liù-sú to chui-heu yit-khat ke Thòi-vân kô-sú Hêu Tet-khien (侯德健) chhai ki-liu̍k-phién «Thiên-ôn-mùn» tî-tú kóng: „sṳ-sṳ̍t hàn-màng kèu mo̍k? Cho-mak-ke oi-yung thai-fa tui-khong thai-fa?“. Than-he Tên Chṳ́-lîm chhai chhìm-fóng sí-nàn-chá ke sṳ̀-hèu fat-hien, chhîn-chhòng ke ko-chhàng chûng, Chûng Khiung kiûn-chhui chên-kîn hiong kóng-chhòng tî-tú ke ho̍k-sâng khôi-chhiông chhùng sat-sí ke ho̍k-sâng, pí-yì kóng Chûng-koet Ngìn-mìn Thai-ho̍k ke ho̍k-sâng Chhàng Yìn hîn (程仁興), chhai kóng-chhòng chûng-sîm ke Koet-khì-kòn hâ pûn kài-ngiàm sṳ-pîn lon-chhiông tá-sí; Pet-kîn Nùng-ngia̍p Thai-ho̍k yèn-ngi-hì ke sha̍k-sṳ ngièn-kiu-sâng Tai Kîm-phìn (戴金平), chhai ki-ngiam-thòng fu-khiûn pûn sṳ-pîn chhiông-sat. M̀-ko to kîm-hâ vì-chṳ́, phàng-yû lòi-chhṳ khó-kho lòi-ngièn ke liu̍k-chhiong chṳn-sṳ̍t 6-ngie̍t 4-ngit chhai Thiên-ôn-mùn kóng-chhòng tî-tú yû thù-sat ke hàng-vì.
Wellington
Wellington he New Zealand ke sú-tû.
Fi-chû-sṳ
Fi-chiu-sṳ (惠州市) he Chûng-koet Kóng-tûng-sén hot-tsṳ ke yit-ke Thi-kip-sṳ, vi-é chhôi Kóng-tûng tûng-nàm-phu, Chû-kông Sâm-kok-chû tûng-tôn, Nàm-hói Thai-â-vân ke pet-phu. Fi-chiu he Kóng-tûng-sén ke li̍t-sṳ́ vùn-fa miàng-sàng. Fi-chiu he Chû-sâm-kok kîn-chi-khiên ke kiú-ke Thi-kip-sṳ chṳ̂-yit, he yit-ke ngoi-hiong chu-chhung Kîn-chi khuai-suk fat-chán ke Kûng-ngia̍p-fa sàng-sṳ, he Chûng-koet thai-liu̍k chhung-yeu ke thien-chṳ́ chṳ-chho-ngia̍p kî-thi. Khiun-ngièn lòi, sùi-tén chúng-thèu chṳ̂-ngiak chhit-pak sâm-sṳ̍p tô-yi ngièn chhôi Fi-chiu ke hîn-kien lâu thèu-sán.
Muk-mí
Muk-mí (木米) he yit chúng cho-tet sṳ̍t ke kû.
Chhṳ̀-hí Thai-heu
Chhṳ̀-hí Thai-heu (慈禧太后, 1835-ngièn － 1908-ngièn) he Chhîn-chhèu ke yit-chak fòng-thai-heu. Kì he Thùng-chhṳ Fòng-ti ke â-ma.
Làm-khiù
Làm-khiù he yit-ke yù lióng-chhui chhâm-kâ ke khiù-lui yun-thung, mî-chhui chhut-chhòng ńg-miàng chhui-yèn. Muk-tit he chiong khiù chin-ngi̍p tui-fông khiù-làm tet-fun, pin chú-chṳ́ tui-fông tet-fun. Hí-khó chiong khiù hiong ngim-hò fông-hiong chhòn、thèu、phat、kún fe̍t-chá yun，than pit-yeu chiap-su phêu-chún kûi-chet ke han-chṳ. Làm-khiù pí-soi ke hìn-sṳ yû tô-chúng. Kîm-ngit sṳ-kie Làm-khiù chui li-hoi ke he Mî-koet ke koet-kâ làm-khiù hia̍p-fi.
Thùng-chhṳ Fòng-ti
Thùng-chhṳ Fòng-ti (同治皇帝, 1856-ngièn － 1875-ngièn) he Chhîn-chhèu ke thi 9 thoi fòng-ti. 1861-ngièn chṳ 1875-ngièn chhai-vi. Ngièn-ho Thùng-chhṳ.
Thai-koet Koet-chi Hòng-khûng Kûng-sṳ̂
自2005年起，泰航引入空中巴士A340-500後，便於同年5月1日推出不停站往來曼谷至美國紐約甘迺迪國際機場的航班TG790/791，使用該款客機飛行，全程只需17小時，號稱東南亞不停站直達美國東岸之航班，成為泰航之「線王」，於2008年7月1日停飛. 同年12月2日起再推出用同款客機飛行，不停站往來曼谷至美國洛杉磯的航班TG794/795.
Saint-Lambert, Quebec
he Québec-sén Montérégie Hàng-chṳn khî ke sàng-chṳ́n, 1857-ngièn sṳ̀n-li̍p. Chúng mien-chit 10.10 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 21,555 (2011-ngièn).
Kiûn-chú-chṳ
Kiûn-chú-chṳ (君主制) he koet-kâ chui-kô khièn-li̍t vàn-chhiòn fe̍t péu-mien song tsi̍p-chûng yî hân-yit ke-thí ke chṳ-thu. Liá-chak ke-ngìn chhṳ̂n-cho kiûn-chú. Kiûn-chù yû vàn-chhiòn put-thùng-yì khì-thâ mìn-chung ke khièn-li̍t. Kiûn-chù sòng-sòng he chûng-sṳ̂n ke, fe̍t-chá to thui-vi vì-chṳ́. Kiûn-chú-chṳ he kú-thoi lâu Chûng-sṳ-ki sòng-kien ke chṳn-khièn hìn-sṳt. Kiûn-chú yit-pân sṳ-sì ke, thán ya yû sién-kí ke, pî-yì kau-chûng. Yû-siâ kiûn-chù m sṳ̍t-chi khièn-li̍t, pî-yì Yîn-koet ńg-vòng, liá-chúng chṳ-thu chhṳ̂n-cho kiûn-chú li̍p-hien-chṳ.
Baraona
Baraona he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 116,59 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 179.
Chiá-moi sàng-sṳ
分類:Sok-lî-â-sén
Kâ-khin Fòng-ti
Kâ-khin Fòng-ti (嘉慶皇帝, 1760-ngièn － 1820-ngièn) he Chhîn-chhèu ke thi 6 thoi fòng-ti. 1796-ngièn chṳ 1820-ngièn chhai-vi. Ngièn-ho Kâ-khin.
Avar-chhu̍k
Avar-chhu̍k (Avar-ngî: Аварал) he yit-ke chú-yeu sâng-fa̍t chhai Ngò-lò-sṳ̂ Kô-kâ-sok Dagestan Khiung-fò-koet ke mìn-chhu̍k, ngìn-khiéu 912,090 ngìn (2010-ngièn thúng-kie).
Sông
Sông (霜) he súi-hi chhai vûn-thu tông tâi ke sṳ̀-heu ke yit chúng ngièn-fà hien-siong, thùng siet chṳ̂n chhiong.
Thai-mo-sân
Thai-mo-sân (大帽山) he Hiông-kóng chui-kô ke sân-fûng, hói-pha̍t 957-mí, pí thi-ngi kô ke sân-fûng Fung-fông-sân kô 23-mí. Thai-mo-sân chhú-yî Sîn-kie chûng-phu, sân-thí kóng-fat, po-thu siông-tui phìn-fòn, khì fu-khiun fam-vì pûn va̍k-ngi̍p Thai-mo-sân kau-yâ kûng-yèn lâu sàng-mùn kau-yâ kûng-yèn chṳ̂-nui.
Barcones
Barcones he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 55,42	phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 30.
Beratón
Beratón he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 41,15	phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 36.
Thòi-28-sien
Thòi-28-sien Kô-hiùng-yen Fù-nui-hiông → Kô-hiùng-yen Liuk-kuî-hiông
Liu̍k-hò-yen
气候
陆河县属亚热带季风气候区，气候温和，四季如荫. 年均气温21.5℃，年均降雨量2187mm，无霜期350天以上.
Tûng-pet England
Tûng-pet Yîn-kak-làn (Yîn-ngî: North East England). Yîn-koet hâ-hot ke kiú-chak chhṳ-kip hàng-chṳn-khî chṳ̂-yit.
Fó-kiê
Fó-kiê he yit chúng thung-vu̍t.
Sṳ-ki
Sṳ-ki he yit ke sṳ̀-kiên tân-vi.
Sià-ok Sṳn-kîn
Sià-ok Sṳn-kîn (The Wicked Bible) he 1631 ngièn London fòng-kâ yin-tsho kûng-ngìn Robert Barker thùng Martin Lucas yin-tsṳ ke pán-pún.Kì-teu yin leu-thet sṳ̍p-kie thi-tshit-kie put-khó kiên-yìm ke put sṳ ,yîn-hí fòng-ti khi̍p tsú-kau ke put-mân.
Zambia
Zambia he chûng-phu Fî-chû yit-ke nui-liu̍k koet-kâ. Zambia ke sú-tû he Lusaka.
Koet-chi-kô
Koet-chi-kô he yit chak yû-miàng ke khiung-sán-chú-ngi kô-khiuk. Khì ke chok-chá he Fap-koet-ngìn Eugène Edine Pottier.
台中市
交通
臺中市係中台灣人口盡多、盡密个城市，同邊唇个衛星城市形成臺中都會區，市區个交通流量當大，還過該市汽車擁有率達全國頭三名，所以逐尖峰時還係放撩日， 輒常會有當多人、車在市區內還係城際間流動，導致市區肚當多重要道路出現塞車个情形. 大眾運輸方面，現下臺中有多隻營運个巴士路線. 另外，臺中捷運綠線、臺中捷運紅線（台鐵高架化）正在建造中，還有其它路線正在規劃中.
Pô-chûng-hiông
Kau-yuk
Pô-chûng-hiông tú yû si-kiên koet-séu(國小) lâu yit-kiên koet-chûng(國中).
Villar del Río
Villar del Río he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 127,03 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 180.
Tshu-theu-fú
Tshu-theu-fú (臭豆腐) he yit-hong liù-tshòn yî tshiòn Chûng-koet khi̍p sṳ-kie khì-thâ thi-fôngke Theu-fú fat-kau tsṳ-phín, than tshai kok-thi ke tsṳ-tsho fông-sṳt, sṳ̍t-yung fông-fap kiûn-yû siông-tông thai ke tshâ-phe̍t.
蛤塘
蛤塘村（客家話拼音：khap2/kap7tong2或者kap2/gap7tong2）係沙頭角（以沙頭角海及沙頭角墟為中心計算其之Tûng-nàm部地帶）嘅范氏客家村落，位於船灣郊野公園之東北山區地帶，有逾壹佰弍拾年嘅歷史文化，鄰近荔枝窩村、Mòi-梅子林村，與荔枝窩、鎖羅盤、三椏、梅子林、小灘、牛池湖等同屬沙頭角十約中之第九約（慶春約），處於近乎荒廢狀態 ；蛤塘村內設有范氏宗祠，上有堂聯「高平世澤，長遠家聲」，每逢節日都會有遷居他鄉或市區之村民回來掛紙〔gwa5zhi3，（客家話＝掃墓拜祭）－－寶安（新安）、香港一帶之客語gwa5當中之細圓唇半響音（半元音[w]多已失落而變為ga5之發音）ga5（[ka]55）ga5〕，2004年寒冬，曾有移居英倫之村民回來為進行整頓該山旮旯老村舊室、重立范氏宗祠.
對外遇上之阻隔
蛤塘鄉民遇上緊急傷病痛之時難以前往公立醫院求診，政府飛行服務隊直昇機亦難以停靠於這系列慶春約村落之空地，導致接送傷病者相當費時費力. 行山人士及郊遊人士、原居民在上述村落及相關郊野公園地帶難以透過手提電話（俗稱手機、手機欸）聯絡外界或者進行求救（只插有香港本地電話卡者），甚至出現訊號自動轉駁到內地電訊公司情況（使用中港兩地漫遊卡者，或者插有只能在中國內地及沿深圳河、后海灣海濱（包括深圳灣口岸）、藍塘海峽及擔桿列島（擔竿列島，又名利瑪群島）地帶使用之手提電話插卡），沿小徑亦未有全天候999緊急求助通訊器被安裝.
Fûn-sṳ̂n
Fûn-sṳ̂n he yit-tsúng thí-tsit tshet-liòng tân-vi.fù-ho vì dl.
Chhì Chhòi-heu
Tshî Chhòi-heu (徐才厚, ) he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet lâu Chûng-koet Khiung-sán-tóng ke yit-chak chṳn-chhṳ ngìn-vu̍t. Kì chhai 2005-ngièn chṳ 2013-ngièn he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet Tûng-ông Kiûn-sṳ Ve-yèn-fi ke fu-chú-sit, 2013-ngièn thui-hiû. 2014-ngièn 3-ngie̍t 15-ngit, Chûng Khiung ke Tûng-ông Ki-li̍t Kiám-chhà Ve-yèn-fi siên-pu, Chhî Chhòi-heu sia̍p-hiàm ngiàm-chhùng vì-ki, yí-kîn tui kì li̍p-on sṳ́m-chhà. 2015-ngièn 3-ngie̍t 15-ngit phiang sí.
Thai-ôn-khî (Thòi-pet-sṳ)
Thai-ôn-khî (大安區) he Thòi-vân Thòi-pet-sṳ ha-hot ke yit-ke khî.
Theodosius 2-sṳ
Chhâm-siòng
分類:Lò-mâ fòng-ti‎
豐原區
豐原區（Fûng-ngièn-khî）係台灣台中市个一個區. 也係原臺中縣个縣治，係台中山線地區个發展中心. 頭擺因致在臺鐵臺中線同東勢線交會點項，成為周唇農林業个集散中心，還過臺灣經濟起飛个時，中小企業、銀行同診所林立，市況當鬧熱. 臺中縣市合併了後，臺中市政府部分單位在豐原辦公.
Villar del Ala
Chiá-moi sàng-sṳ
分類:Sok-lî-â-sén
Mân-chû-koet
Mân-chû-koet sṳ̍t-chi he Thai Ngi̍t-pún Ti-koet ke kúi-lúi chṳn-khièn, 1945-ngièn pûn Sû-lièn me̍t tet.
Chemnitz
he yit-chho vi yî Tet-koet nàm-phu, Saxony-pâng ke sàng-sṳ. Chúng mien-chit 220.85 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu 243,521-ngìn (2014-ngièn).
Nàm-kîn-sṳ
Nàm-kîn-sṳ, he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet Kông-sû-sén Sén-fi, Fu-sén-kip sàng-sṳ. Nàm-kîn thi-chhú Chhòng-kông hâ-yù yèn-ngan, Kông-sû-sén sî-nàm-phu, lìn kho Ôn-fui-sén. Chhiòn sṳ Hâ-hot 11 khî, chúng mien-chit 6582.31 phìn-fông kûng-lî, 2012-ngièn tái sòng-chhu ngìn-khiéu 816.1 van, khì-chûng Sàng-chṳ́n ngìn-khiéu 654.8 van-ngìn [7][8], on Sàng-chṳ́n ngìn-khiéu kie-son he Fà-Tûng thi-khî ke thi-ngi thai sàng-sṳ Nàm kîn he Chhòng-kông hâ-yù lâu Chhòng Sâm-kok Thi-khî chhùng-yeu sán-ngia̍p sàng-sṳ, Chhòng-kông sâm-kok pet yi̍t chûng-sîm sàng-sṳ lâu Kông-sû-sén ke chṳn-chhṳ, kîn-chi, khô-kau, vùn-fa, sin-sit chûng-sîm, ya-he chhiòn-koet chùng-ha̍p-sin kâu-thûng lâu thûng sin khi-néu sàng-sṳ yî-khi̍p khô-kau chûng-sîm sàng-sṳ chṳ̂-yit
Ǹg-chû-sṳ
Ǹg-chiu-sṳ (梧州市) he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet Kóng-sî-sén hâ-hot ke yit-ke Thi-kip-sṳ, mien-chit yû 12,554.94 phìn-fông kûng-lî, sòng-chhu ngìn-khiéu 3,101,474-ngìn (2007-ngièn su-kí ).
Mân-chû
Mân-chû (滿洲, Mân-chû-ngî: ) he yit chak thi-lî khái-ngiam, he chṳ́ kîm-ha Chûng-koet Tûng-pet (pâu-hàm Liàu-nèn, Kit-lìm lâu Het-liùng-kông 3 chak sén), Nui Mùng-kú tûng-pet ke „Tûng-si-mèn“ (東四盟, pâu-hàm Chhak-fûng-sṳ, Thûng-liàu-sṳ, Hulunbuir-sṳ, Hinggan-mèn) lâu Ngò-lò-sṳ̂ Yén-tûng ke phu-fun thi-khî. Yit-pân chiông Chûng-koet Tûng-pet ke phu-fun ham cho „Nui Mân-chû“ (內滿洲), Ngò-lò-sṳ̂ ke phu-fun ham cho „Ngoi Mân-chû“ (外滿洲).
Amhara-ngî
Amhara-ngî (አማርኛ) he Ethiopia ke kôn-fông ngî-ngièn, chú-yeu sṳ́-yung-chá he lòi-chhṳ Ethiopia thi-khî chûng-phu ke Amhara-ngìn.
William Shakespeare
1590-ngièn to 1613-ngièn he Shakespeare chhóng-chok ke kô-fûng-khì. Kî chó-khì ke ki-pùn chṳ̂-yeu he hi-ki lâu lit-sṳ́-ki, chhai 16 sṳ-ki ma̍t-khì tha̍t-to chhṳ̂m-thu lâu ngi-su̍t-sin ke kô-fûng. Chiap hâ-lòi kî chṳ̂-yeu chóng-chok pì-ki, pâu-koat Hamlet, King Lear, lâu Macbeth. Chhai kî ngìn-sâng ke chui-heu kiê-ton, kî khôi-sṳ́ chóng-chok pî-hi-ki lâu chhòn-khì-ki, pin yî khì-thâ ki-chok-kâ ha̍p-chok.
Shakespeare chhai-sṳ sṳ̀ yí-kîn su-tó chûn-kin, than to 19 sṳ-ki sṳ̀ miàng-sâng chhòi tha̍t-to kîm-ngit ke kô-thu.
Fú-mak
Fú-mak (苦蕒) he yit chúng chhṳ̍t-vu̍t.
Villaciervos
Chiá-moi sàng-sṳ
分類:Sok-lî-â-sén
Leo 1-sṳ
Leo 1-sṳ (Lâ-tên-ngî:  Flavius Valerius Leo Augustus, 401-ngièn － 474-ngièn), he Tûng Lò-mâ Ti-koet fòng-ti (457-ngièn - 474-ngièn chhai-vi).
Chhâm-siòng
分類:Lò-mâ fòng-ti‎
Kiok-kiên
Kiok-kiên he kiok ke chui heu-mien ke phu-fun.
Plauen
he yit-chho vi yî Tet-koet nàm-phu, Saxony-pâng ke sàng-sṳ. Chúng mien-chit 102.12 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu 64,077-ngìn (2014-ngièn).
Chhe̍t-phu
Chhe̍t-phu (屮部) he hon-sṳ lî-tú ke yit chak sṳ-phu, chhai Không-hî Sṳ-tién lî-tú phài thi 45 vi.
Bolivia
Bolivia he Nàm-mî-chû yit-ke koet-kâ.
Velilla de los Ajos
Velilla de los Ajos he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 19,68 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 34.
Phìn-fông kûng-lî
Phìn-fông Kûng-lî he yit-tsúng mien-tsit tshet-liòng tân-vi.fù-ho vì km2.
Kâ-suk-thu
Tu Vu̍t-lí-ho̍k, kâ-suk-thu he Suk-thu ke pien-fa-li̍t. Su-ho̍k ke kóng-fap chhiu-he suk-thu chho̍k Sṳ̀-kiên ke mì-fûn (derivative). Iá he it-chúng Chhòng-thu/sṳ̀-kiên² ke Hiong-liong, tu SI iung mî méu-chûng kit-tô mí lòi péu-sṳ, siá-cho m/s².
Li̍t
Tu Vu̍t-lí-ho̍k, li̍t he chṳ́ pûn iû Chṳt-liong ke vu̍t-thí tet-tó Kâ-suk-thu ke vu̍t-lí-liong. Chho̍k it-ke vu̍t-thí chui-heu yû chok-yung ke li̍t, sṳ̀-sòng he án-tô-ke li̍t kâ-hong--hí-lòi ke hau-kó, ôn-tó Ha̍p-li̍t.
Fún-fùng-set
Fún-fùng-set (粉紅色) he yit-chúng yù fùng-set lâu pha̍k-set fun-ha̍p ke ngân-set, thûng-sòng ya pûn mèu-su̍t sṳ̀n-vì thâm-fùng-set.
.fr
he Fap-koet Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n (ccTLD) ke vet-miàng.
Fap-koet
Fap-koet he Lièn-ha̍p-koet Ôn-chhiòn Lî-sṳ-fi ke Sòng-ngim Lî-sṳ-koet, tui ngi-on yû féu-kiet-khièn. Fap-koet he Êu-mèn lâu Pet-yok chhóng-li̍p fi-yèn-koet chṳ̂-yit, Pat-koet Si̍p-thòn lâu Êu-chû si-thai kîn-chi-thí chṳ̂-yit, yi̍t-he Schengen Kûng-yok ke sṳ̀n-yèn-koet.
Li̍p-fông kûng-fûn
Li̍p-fông kûng-fûn he yit-tsúng thí-tsit tshet-liòng tân-vi.fù-ho vì cm3.
Calatayud
vi-yî Sî-pân-ngà Aragon Chhṳ-chhṳ-khî Zaragoza-sén ke yit-ke sṳ-chṳ́n. Chúng mien-chit 154 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu yok 2,174-ngìn (2004-ngièn thúng-kie).
Hò-chhṳ̀-sṳ
Hò-chhṳ̀-sṳ (河池市) he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet Kóng-sî-sén hâ-hot ke yit-ke Thi-kip-sṳ, mien-chit yû 13,706.6 phìn-fông kûng-lî, sòng-chhu ngìn-khiéu 3,830,000-ngìn (2004-ngièn su-kí ).
Pet-khî (Hiông-kóng)
Pet-khî (北區) he Hiông-kóng sṳ̍p-pat-khî tông-tsûng chui-pet ke khî-vet. Hiông-kóng lâu Chûng-koet Thai-liu̍k ke khì-tsûng sâm-thiàu piên-kin ko-kin thûng-tho (Vùn-kím-thu, Lò-fù, Sâ-thèu-kok) tû-tshai Pet-khî kin-nui; sî-mien lâu Ngièn-lóng-khî, nàm-mien lâu Thai-pu-khî siông-lièn. Pet-khî hàn-yû pâu-hàm Thai-phên-vân ke Kit-àu, Ap-chû tén-tén lì-tó. Kîn-kí 2001-ngièn tsṳn-fú ke thúng-kie, Pet-khî ke ngìn-khiéu yû 298,657 ngìn. Mien-tsit.
Hak-kâ Thien-sṳ-thòi
Hak-kâ Thien-sṳ-thòi  (Hakka Television Station, suk-siá vì Hakka TV), kién-chhṳ̂n  Hak-kâ-thòi ,  Hak-thòi ,  Hak-sṳ , yî 2003-ngièn 7-ngie̍t 1-ngit khôi pô, he chôn su̍k Hak-kâ, chhiòn chhàng sṳ́-yung Thòi-vân Hak-kâ-ngî (Si-yen-khiông, Hói-liu̍k-khiông, Thai-pu khiông, Tsàu-ôn khiông, Ngièu-phìn khiông) fat-yîm ke Thien-sṳ phîn tho, yî chhiòn fông vi ke kok-thu 24 séu-sṳ̀ kôan chu Hak-kâ vùn-fa khi̍p ngî-ngièn, théu-ko chîn sîm chṳ-chok ke kok lui chiet muk: hi khia̍k hi khiuk, yì thùng chhiâng-séu ngièn, sâng-fa̍t chṳ̂-sín, yîm-ngo̍k tsùng ngi, Ngìn-vùn ki liu̍k lâu sîn-vùn chha̍p tsì lui, ngiong só-yû Hak-kâ khi̍p fî Hak-kâ kôn-chung tû nèn hiûn sóng lâu liáu-kié Hak-kâ vùn-fa.
Sṳn-kîn
Sṳn-kîn (Hî-pak-lói-vùn: ביבליה‎) he Kî-tuk-kau ke yit-pún kîn-tién kîn-sû. Ki-tsai Song-ti tshiùng-kú tshóng-tsho sṳ-kie, ngìn-lui fam-tshui, Yù-thai-ngìn ke li̍t-sṳ́ khi̍p yû-kûan sṳ-kie ke yi-ngièn. Kî-tuk-kau ke Sṳn-kîn fûn-tso Khiu-yok lâu Sîn-yok lióng-tsak. Sîn-yok Sṳn-kîn ki-tsai Yâ-sû kî-tuk lâu Sṳ̍p-ngi mùn-thù ke ngièn-hàng khi̍p tsó-khì Kî-tuk-kau ke sṳ-khien ki-liu̍k.
Tshit-mî-hiông
Tshit-mî-hiông (七美鄉), he Thòi-vân Phàng-fù-yen ke yit-ke hiông.
Manama
Manama he Bahrain ke sú-tû.
Chṳ̂n-fu̍t
Chṳ̂n-fu̍t Sâng-vu̍t (真核生物, Eukaryote) he khì se-pâu khí-yû se-pâu-fu̍t ke Tân-se-pâu Sâng-vu̍t lâu Tô-se-pâu Sâng-vu̍t ke chúng-chhṳ̂n, kì pâu-koat só-yû thûng-vu̍t, chhṳ̍t-vu̍t, chṳ̂n-khiûn lâu khì-thâ khí-yû yù mo̍k pâu kwó chho̍k ke fu̍k-chha̍p â-se-pâu kiet-kèu ke sâng-vu̍t. Chṳ̂n-fu̍t Sâng-vu̍t lâu Ngièn-fu̍t Sâng-vu̍t ke kîn-pún-sin khî-phe̍t he chhièn-chá ke se-pâu nui-hàm yû se-pâu-fu̍t, yîn-chhṳ́ yî Chṳ̂n-fu̍t lòi miang-miàng liá yit-lui se-pâu. Hí-tô Chṳ̂n-fu̍t se-pâu chûng hàn hàm yû khì-thâ se-pâu hi, yì lia̍p sien thí, ya̍p liu̍k thí, kô ngì kî thí tén. Yù yî khí-yû se-pâu fu̍t, yîn-chhṳ́ Chṳ̂n-fu̍t se-pâu ke se-pâu fûn-lie̍t ko-chhàng lâu mò se-pâu fu̍t ke ngièn fu̍t sâng-vu̍t ya thai put siông-thùng. Chṳ̂n-fu̍t sâng-vu̍t chhai chin fa sông he tân-ngièn sin ke, tû su̍k-yî sâm vet hì-thúng chûng ke Chṳ̂n-fu̍t sâng-vu̍t vet, nang-ngoi lióng-ke vet vì thùng su̍k-yî ngièn fu̍t sâng-vu̍t ke se khiûn lâu kú khiûn. Than yù yî Chṳ̂n-fu̍t sâng-vu̍t lâu kú khiûn chhai yit-sia sâng fa sin-chṳt fò kî yîn siông-kôan sin sông khí-yû yit-thin siông-sṳ sin, yîn-chhṳ́ yû sṳ̀ ya chiông liá lióng-chá khiung-thùng kûi yî Neomura yên-fa kî. Khô-ho̍k-kâ siông-sin, chhiùng kî yîn chṳn kí lòi-khon, Chṳ̂n-fu̍t sâng-vu̍t he se khiûn lâu kú khiûn ke kî yîn yùng-ha̍p thí, kì he mêu-chúng kú khiûn lâu se khiûn khiung sâng, yi chúng kiet-ha̍p ke sán-vu̍t.
Valdemaluque
Valdemaluque he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 62,98 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 250.
Yâ-lu-sat-lâng
Yâ-lu-sat-lâng he Yî-set-lie̍t chhṳ 1950-ngièn yî-lòi ke sú-tû, ke-koet ke chúng-thúng fú, thai-phu-fun chṳn-fú kî-kôan, chui-kô fap-yen. 2006-ngièn, Yâ-lu-sat-lâng ke mien-chit vi yit-pak ngi-sṳ̍p-liuk phiàng-fông chhiên-mí, yúng-yû ngìn-khiéu chhit-sṳ̍p-ngi-van-ngìn. Yâ-lu-sat-lâng thùng-sṳ̀ he Yù-thai-kau, Kî-tuk-kau lâu Yî-sṳ̂-làn-kau sâm-thai chûng-kau ke sṳn-thi. Chhṳ-chhiùng chú-chhièn sṳ̍p sṳ-ki, Só-lò-mùn chhai Yâ-lu-sat-lâng kien-thien, Yâ-lu-sat-lâng yit-chhṳ̍t he Yù-thai-kau sin-ngióng ke chûng-sîm khi̍p chui sṳ̀n-sṳn ke sàng-sṳ.
Chûng-sî-khî (Hiông-kóng)
Chûng-sî-khî (中西區) he Hiông-kóng sṳ̍p-pat-khî tsṳ̂-yi, vi-é tshai Hiông-kóng-tó. Mien-tsit he,.
.gr
he Hî-lia̍p Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n (ccTLD) ke vet-miàng.
真耶穌教會
沙巴地區
同時徵得陳見信長老撈溫約翰執事等人同意後前往山打根傳揚福音. 1927年沙巴第一間真耶穌教會在山打根成立. 陳、溫二人受迫離開山打根之前，按立了陳馬可、何腓利門撈江腓比三位執事，李錫齡弟兄則分委任為文書，共同負責教會事務. 當時係以南京總會為主，本身分稱為「南洋北婆支會」，以山打根教會為中心，於1932年頭一擺派田腓力執事為代表出席總會在上海舉開嘅第八屆全體代表大會.
Heraclius
Heraclius (Lâ-tên-ngî:  Flavius Heracles Augustus, 575-ngièn － 641-ngièn), he Tûng Lò-mâ Ti-koet fòng-ti (610-ngièn - 641-ngièn chhai-vi).
Valdegeña
Valdegeña he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 13,30 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 45.
Chuk-phu
Chuk-phu (竹部) he hon-sṳ lî-tú ke yit chak sṳ-phu, chhai Không-hî Sṳ-tién lî-tú phài thi 118 vi.
Tsui-heu ke Sṳ́m-phan
Tsui-heu ke Sṳ́m-phan fe̍t-tsá tshṳ̂n-tso Thai Sṳ́m-phan he yit-tsúng tsûng-kau sṳ̂-sióng, tshai sṳ-kie ma̍t-ngit tsṳ-̂sṳ̀ Sṳ̀n voi tshut-hien, tsiông sí-tsá fu̍k-sâng pin tsin-hàng tshài-kiet, fûn-khôi yún-sên-tsá lâu tá-ngi̍p thi-ngiu̍k-tsá.
Sṳn-lìn
Sṳn-lìn he tshòn-thúng Kî-tuk-kau só sin-é Sâm-vi yit-thí Song-ti chûng ke yit-ke vi-kak, khì-thâ lióng-ke vi-kak fûn-phe̍t he Sṳn-fu lâu Sṳn-tsṳ́. Tshai tsṳ̂-tshṳ̀ Yit-vi-lun ke Kî-tuk kau-phai chûng, thiên-fu Yâ-fò-fà tshòi-he "thu̍k-yit ke tsṳ̂n-sṳ̀n", Sṳn-lìn he su tshâi-khién ke. Sṳn-kîn chûng só tsṳ́-tshut ke mò-hìn, khiòng-thai, sṳ̀n-sṳn tshiâ yû tshìn-kám ke lìn.
Vong-kok Chhàm
Kiet-kèu
Chúng-khiung 4-chhèn, chhin thi-tái-hâ 2-chhèn he ngie̍t-thòi, ngie̍t-thòi ke táng-thèu he thai-thòng.
Siông-koân
分類:Kôn-thòng Sien 分類:Chhiên-vân Sien
Pak-thòng-chṳ́n
Thi-li Vi-chì 地理位置
Pak-thòng-chṳ́n (柏塘鎮, 客語拼音：būg tŏng)地處中國廣東省惠州市博羅縣東北部，北緯(N)：23°23′，東經(E)：114°21′. 柏塘鎮位於中國經濟最發達嘅珠三角地區，周邊有3座特大城市，244省道貫穿全鎮，交通便利，據省府廣州130公里,深圳特區96公里，東往河源50公里，西到東莞60公里. 柏塘鎮屬丘陵區，地勢由北向東南傾斜，鎮內有獨松河、赤水河、黃崗河，三條河流在東南部交匯流入楊村河，為東江支流.
民俗活動
舞春牛系非常富有柏塘地方特色嘅一種民間藝術. 舞春牛融音樂、舞蹈、技藝於一體，觀賞性高，場面壯觀. 舞春牛系柏塘當地老百姓為慶賀五穀豐登，祝願風調雨順，並表達同農民一起辛勤勞作嘅耕牛嘅贊許.
柏塘教案
1862年，傳教活動滲透到柏塘，法國傳教士在柏塘圩東側設立天主教堂. 光緒年間，申神父系當時嘅教堂主持，申神父會操粵語，表面上笑容滿面，內心裏卻陰險狡詐，為了發展教堂勢力，申神父經常出面袒護教民. 為了得到庇護，大批柏塘當地嘅流氓惡棍紛紛入教，在教堂嘅庇護下，原本壞事做絕嘅惡棍們更加無法無天，恃強淩弱. 柏塘民眾看在眼裏，敢怒唔敢言. 除此之外，申神父還勾結當地貪官污吏欺壓百姓，民眾怒火中燒，對教堂恨之入骨. 恰高埔村吳姓村民與徐禾村廖、鄭姓兩姓村民涉訟，柏塘官吏不依法善處，而申神父無故插手助徐禾村，高埔村被迫上控. 1898年8月29日，省委派鄭公澤、知縣張從禹，會同汛官黃致忠，傳集訊究，適逢柏塘墟日，上千群眾圍觀，民心躁動，門衛不能制止，群眾一擁而入，鄭、張、黃等恐生事變，即將兩造交保候審，遣散市民. 較早前，柏塘富家劉萬合（曾捐資教堂）圖占良民朱同貴（屯裏村人，柏塘首飾匠）之妻，勾結申神父誣衊朱盜“聖物”十字架以奪朱妻，剛好當日縣差行事拘捕朱貴同，但此陰謀先被朱妻舅父（黃塘村楊老秀才）獲悉，串連親友及劉嘅一些佃戶相助，趁機擊斃縣差三人而救朱. 以上兩件事情造成民怨，成為群眾起義反抗教堂嘅導火索，一時間，教堂被憤怒嘅群眾用柴草包圍焚燒，期間，申神父還組織鎮壓，但系冇成功，反而更加激起群眾憤怒. 隨著天主教堂嘅燒毀，申神父及惡徒8人亦被擊斃. 由於法侵略者嘅強硬施壓，這一鬥爭被短暫鎮壓，但系隨後嘅光緒年（1907）陳純反清起義 ，辛亥（1910）張硯香（柏塘石花山人）統帥民軍起義及後來嘅抗日戰爭等都以鐵嘅事實證明了柏塘人民不畏強暴，崇尚正義嘅高尚精神不可湮滅！柏塘人民在反帝反封建歷史上留下了不可磨滅嘅貢獻！
未來展望
根據政府相關規劃，柏塘將打造成惠州生態旅遊基地、農產品加工基地. 柏塘現今建成嘅旅遊區有平安生態旅遊風景區，在建嘅有宏興休閒谷，規劃建設嘅有綠野仙蹤農林旅遊觀光園，柏塘古欖園，西溪桂花園等. 柏塘規劃同在建嘅過境高速有湖南—深圳高速，柏塘—澳頭公路.
Constantine 3-sṳ
Constantine 3-sṳ (Lâ-tên-ngî:  Heraclius Novus Constantinus Augustus, 612-ngièn － 641-ngièn), he Tûng Lò-mâ Ti-koet fòng-ti (641-ngièn - 641-ngièn chhai-vi).
Thòi-vân Ngiùn-hòng
Thòi-vân Ngiùn-hòng Kú-fun Yû-han Kûng-sṳ̂  (臺灣銀行股份有限公司), kién-chhṳ̂n Thòi-vân Ngiùn-hòng, he hien-kîm Chûng-fà Mìn-koet chú-yeu ngiùn-hòng chṳ̂-yit. ya-he Thòi-vân kîm-yùng-ngia̍p ke liùng-thèu lâu siên-khi, fu-chit tô-chúng hong ngiùn-hòng ngia̍p-vu.
Carenas
vi-yî Sî-pân-ngà Aragon Chhṳ-chhṳ-khî Zaragoza-sén ke yit-ke sṳ-chṳ́n. Chúng mien-chit 31 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu yok 238-ngìn (2004-ngièn thúng-kie).
Ludwig van Beethoven
Ludwig van Beethoven he yit-chak si̍p kú-tién chú-ngi thai-sṳ̀n, khôi long-man chú-ngi siên-hò ke Tet-koet chok-khiuk-kâ, ya-he yên-cheu-kâ thùng chṳ́-fî-kâ. Kì yit-khiung chhóng-chok liâu 9 chak kâu-hióng-khiuk, 35 chak kông-khìm	cheu-mìn-khiuk, 10 chak séu-thì-khìm cheu-mìn-khiuk, 16 chak hièn-ngo̍k si-chhùng-cheu, 1 chak kô-khia̍k, 2 chak Missa, 1 chak chhîn-chhong-khiuk, 3 chak Cantata.
Tsung Kâ-Hiûn
Tsung Kâ-Hiûn 鍾嘉欣 (Yîn-vùn miàng: Linda Chung Ka-Yan) he 2004 ngièn kuet-tsi tsûng-fà séu-tsí kin-sién kôn-kiûn. Kì tshai Kâ-nâ-thai si ngie̍t kiú ngit 1984 ngièn tshut-sâng. Kì tshai Hiông-kóng TVB tso thien-sṳ-kiak.
Nicosia
Nicosia he Cyprus ke sú-tû.
Mandiraja
Mandiraja (Yin-nì-ngî: Mandiraja)he Yin-nì ke yit-ke sén-fun.
Angelababy
Angelababy pún-miàng Yòng Yín (楊穎), chhut-sâng yî Chûng-koet Sông-hói, he chho̍k-miàng Chûng-koet khi̍p Hiông-kóng mù-thi̍t-yì, yên-yèn, muk-chhièn vì Fà-ngi Hûng-thi ngi-ngìn, Fûng-song Koet-chi (Style International Management) chṳ̂ khì-hâ Mù-thi̍t-yì.
Ngiù-è
Ngiù-è he yit-pân yung-lòi tsok-vì ngiuk fe̍t-tsá phì-kiet ke lòi-ngièn. ngìn-lui tshiùng tshièn pat-sṳ-ki tshiu-nèn khôi-sṳ́ yông-yuk ngiù-è. Kîm-sṳ sṳ-kie yû tô-tsúng ngiù-è ke tsúng-lui.
Kîm
Kîm he Ngìn-lui Li̍t-sṳ́ sông chui-chó mìn-tî ke kîm-su̍k chṳ̂-yit, chó chhai kú Âi-khi̍p tén song-kú sṳ́-ki, chhiu-hó yîn-vi chṳt-thi kha-ngiôn, yùng-yi fûn-kot, yùng-yi tú-chhùn tén-tén thi̍t-tiám yì-yèn pûn-ngìn-lui kóng-fat chok-vì fo-pi sṳ́-yung, he chhòi-fu lâu khièn-li̍t ke siong-chṳ̂n. Kîm-ngit Kîm yìn-yèn yû pó-chhùn ka-chhṳ̍t ke kûng-yung.
Sîn-kie-tûng
Sîn-kie-tûng (新界東) he Hiông-kóng Li̍p-fap-fi thi-khî tshṳ̍t-sién ke sién-khî tsṳ̂-yit, tsṳ́-tsak Hiông-kóng Sîn-kie tûng-mien ke thi-khî, fam-vì pâu-hàm Pet-khî, Thai-pu-khî, Sâ-thièn-khî khi̍p Sî-kung-khî.
Chet-ho̍k
Chet-ho̍k he chhiùng Hî-lia̍p-vùn "Φιλοσοφία" chón-pien yì lòi, yi-sṳ vi "Oi-hó chṳ-fi", fe̍t-he pí-káu séu yung ke "Chṳ-fi ke phèn-yû". Chet-ho̍k he nan yî phî thin-ngi ke, yîn-vi yû chung-tô kôn-ngiam tû phî sṳ chok-vì chet-ho̍k. Chet-ho̍k chhṳ̀-tién chûng thin-ngi chet-ho̍k vi "yû-kôan sṳ̂-sióng, hàng-vì, khi̍p sṳ̍t-chhai chûng chui kî-pún lâu phû-phiên ke kôn-ngiam.
Washington
Washington he Mî-koet ke yit-ke chû.
.au
he Au-chû Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n (ccTLD) ke vet-miàng.
2
2 (ngi) he yit-ke su-muk, he chṳ́n-su, chhai 1 ke heu-piak, 3 ke thèu-chhièn.
Ôn-kî-sôn
Ôn-kî-sôn  (氨基酸, Fap-vùn: Acide aminé, Tet-vùn: Aminosäure, Yîn-vùn: Amino acid) he sâng-vu̍t-ho̍k sông chhùng-yeu ke Yû-kî Fa-ha̍p-vu̍t, kì he yù Ot (-NH2) l Sò-sôn (-COOH) ke kôn nèn thòn chû-sṳ̀n ke, yî-khi̍p yit-ke chet lièn lièn to mî yit-ke ôn kî sôn. ôn kî sôn he kèu-sṳ̀n Thàn-pha̍k-chṳt ke kî-pún tân-vi, fù yi Thàn-pha̍k-chṳt thi̍t-thin ke Fûn-chṳ́ kiet-kèu hìn-thai, sṳ́ kì-ke Fûn-chṳ́ khí-yû sâng fa fa̍t sin. Thàn-pha̍k-chṳt he sâng-vu̍t-thí nui chhùng-yeu ke fa̍t sin Fûn-chṳ́, pâu-koat chhûi fa sîn chhṳ̀n thoi chhia ke môi (yu chhṳ̂n “ kau su ”).
Yù-thòng Chhàm
利用狀況
油塘站的啟用也使無數觀塘和藍田區市民轉用601、603、 619、671和606等巴士路綫前往港島區.
接駁交通
直至2012年7月2日，位於高超道油塘邨第四期大本型的油塘公共運輸交匯處啟用，把以前在距離油塘站較遠的欣榮街臨時巴士總站的所有巴士路線及三條小巴線遷入公共交通交匯處，A2出入口 同位於大本型港鐵層，大本型商場開放後乘客可經由A2出入口穿越大本型港鐵層轉乘其他交通工具.
註解
分類:Chiông-kiûn-o Sien
Thòi-si-sien
Thòi-si-sien sî-hí Thò-yèn-yen Thai-yèn-hiông tsuk-vì, tûng-to Thò-yèn-yen Liùng-thâm-hiông ngi-phiâng.
Bishkek
Bishkek he Kyrgyzstan ke sú-tû.
Pâ-set-fi
Chhai Chûng-koet Kóng-tûng
1847-ngièn phai-chhut Lì Li̍t-kî (Rudolph Lechler) lâu Hòn Sân-mìn (Theodore Hamberg) lióng-ke mu̍k-sṳ̂ lòi Chûng-koet, chú-yeu chhai Kóng-tûng hak-su̍k hi-khî fat-chán kau-vu. Chúng-fi sat-li̍p yî Kóng-tûng Ló-lùng. 1919-ngièn yû sâm-sṳ̍p-liuk ke pu-tho khî, chṳn-sṳt kau-thòng yit-pak sâm-sṳ̍p kiên.
Castejón de Alarba
vi-yî Sî-pân-ngà Aragon Chhṳ-chhṳ-khî Zaragoza-sén ke yit-ke sṳ-chṳ́n. Chúng mien-chit 17 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu yok 98-ngìn (2004-ngièn thúng-kie).
Cerium
Cerium (鈰 shì) he yit-chúng fa-ho̍k ngièn-su, fa-ho̍k fù-ho vì Ce, ngièn-chṳ́ su-muk he 58.
Castejón de las Armas
vi-yî Sî-pân-ngà Aragon Chhṳ-chhṳ-khî Zaragoza-sén ke yit-ke sṳ-chṳ́n. Chúng mien-chit 16 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu yok 99-ngìn (2004-ngièn thúng-kie).
Chhiâng-yòng-khî
Chhiâng-yòng-khî (青羊區) he Chûng-koet Si-chhôn‎-sén Sàng-tû-sṳ só kón-hot ke khî.
10
10 (sṳ̍p) he yit-ke su-muk, he chṳ́n-su, chhai 9 ke heu-piak, 11 ke thèu-chhièn.
Ên-tiâu
Ên-tiâu鷹鷲 he sṳ̍t-ngiuk ke mâng-khìm-lui. Sṳ̍t-vu̍t pâu-hàm phà-hàng thung-vu̍t, khì-thâ tiâu-lui yî-khi̍p ǹg-lui. Ên-tiâu he ngit-sṳ̀ fa̍t-thung.
Liú-nàm-khî
Liú-nàm-khî (柳南區) he Chûng-koet Kóng-sî-sén Liú-chiu-sṳ só kón-hot ke khî.
12
12 (sṳ̍p-ngi) he yit-ke su-muk, he chṳ́n-su, chhai 11 ke heu-piak, 13 ke thèu-chhièn.
Khiu-yok Sṳn-kîn
Khiu-yok Sṳn-kîn he Kî-tuk-kau tui 《Sṳn-kîn chhiòn-sû》chhièn phu-fun ke chhṳ̂n-fû. Khiu-yok Sṳn-kîn ngièn he Yù-thai-kau chú-yeu Kîn-si̍t Thap-na̍p-het, phû-phiên ngin-vì he yù-chhai Pâ-pí-lùn chṳ̂ siù sṳ̀-khì khôi-sṳ́ chhṳ̍t-to Kûng-ngièn-chhièn yit-sṳ-ki, chhai chhṳ́ thon thai-yok 240-ngièn ke sṳ̀-kiên siá-cho, heu-lòi phî kî-tuk-thù chhiòn-phàn sû-na̍p vì 《Sṳn-kîn》ke chhièn phu-fun. Kî-tuk-kau pán-pún chet yû 39 kién.
Anastasios 2-sṳ
Anastasios 2-sṳ ( － 715-ngièn), he Tûng Lò-mâ Ti-koet fòng-ti (713-ngièn - 715-ngièn chhai-vi).
Liú-sàng-yen
Liú-sàng-yen (柳城縣) he Chûng-koet Kóng-sî-sén Liú-chiu-sṳ só kón-hot ke Yen.
Damascus
Damascus he Si-li-â ke sú-tû.
Tajueco
Tajueco he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 18,07 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 89.
Leo 3-sṳ
Leo 3-sṳ (695-ngièn － 741-ngièn), he Tûng Lò-mâ Ti-koet fòng-ti (695-ngièn - 717-ngièn chhai-vi).
Main-Kinzig-Kreis
he yit-chho vi yî Tet-koet nàm-phu, Hesse-pâng ke Yen. Chúng mien-chit 1,397.57 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu 407,619-ngìn (2014-ngièn).
Sîn-pet-sṳ
Ngoi-phu lièn-kiet
*
Friedrich Engels
Friedrich Engels (Tet-ngî: Friedrich von Engels, 1820-ngièn 11-ngie̍t 28-ngit —— 1895-ngièn 8-ngie̍t 5-ngit), Hon-sṳ yîm-yi̍t Ên-kak-sṳ̂ (恩格斯), he Tet-koet ke yi-chak chhut-miàng ke chet-ho̍k-kâ, li̍t-sṳ́-ho̍k-kâ lâu sông-ngìn. Khì lâu Karl Marx he Marx chú-ngi ke chhóng-sṳ́-ngìn.
Sîn Tshóng-tsho Kau-fi
Sîn Tshóng-tsho Kau-fi fe̍t-tsá tshṳ̂n-tso “NCC”, he tshóng-li̍p tshai-yî Sîn-kâ-phô ke yit-kiên thu̍k-li̍p Ki-hìn kau-fi, sin-thù yû yit-van tshit-tshiên.
Chhṳ̂m-chun-sṳ
Li̍t-sṳ́
Theng Siaau-pheng tsoi 1979 nen fui-fong Tsung-kok. Tsong-phaan 'gui-kaap fui-fong' ge chai-daau. Sim-chun seng-wai kang-chai thak-ki. Goh choh ngie-sip nen ge gui-gaap. Yen-tsoi Sim-chun pen seng thaai seng-si.
貓熊
貓熊一般分喊做熊貓、大熊貓或者大貓熊，係一種野生个哺乳動物. 佢摎熊同貓仔一樣都是食肉目个. 雖然講科學家當多將佢分至熊科下頭去，還有人認為佢毋係熊个一種.
外形
貓熊个身體一般有120至180公分該樣長，尾差毋多有10至20公分該樣長，身體大概有60至150公斤該樣重. 一般來講雄性个比雌性个大頭一滴仔.
貓熊原來係生活在暗摸摸仔个竹林裏肚，故所目睭毋好使，毋過佢在暗晡个時候一樣遽板.
習慣摎生態地位
貓熊个徠仔係花豹同豺狗个主要食物.
騷靈現象
騷靈現象，又喊做鬧鬼現象，係一種超自然現象. 指代所有暴力而且具有破壞性嘅靈異事件，畀人認為係吵鬧鬼（或喊做騷靈，Poltergeist）所造成. 陶比胡波執導嘅電影《鬼哭神號》就係以邇種現象為題材拍攝嘅電影. 跟尾，所謂嘅「吵鬧鬼」在德文裡背意思係「吵喧巴閉嘅靈魂」.
目前物理上嘅解釋有以下幾種：
1.人為作怪：一般來講係屋下裡背哪隻青年仔在其他人毋注意嘅時節，撇東西定定，理由可能係想引起大人嘅關心，或淨係為矣好搞.
Sîn-tû-khî
Sîn-tû-khî (新都區) he Chûng-koet Si-chhôn‎-sén Sàng-tû-sṳ só kón-hot ke khî.
Mariana Hói-kiêu
Mariana Hói-kiêu he Thai-phìn-yòng ke yit-chak hói-kiêu.
Saint-Germain-de-Grantham
he Québec-sén Centre-du-Québec Hàng-chṳn khî ke sàng-chṳ́n, 1995-ngièn sṳ̀n-li̍p. Chúng mien-chit 87.70 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 4,551 (2011-ngièn).
Santa María de las Hoyas
Chiá-moi sàng-sṳ
分類:Sok-lî-â-sén
Yàm
Yàm khó-yî he mìn-khok fe̍t-tsá theu-mìn ke, tshùn-tshai mò-thùng hìn-siong, yì vòng-set, fùng-set, làm-set, liu̍k-set, pha̍k-set khi̍p het-set.
Thòi-pet Lìn-liòng-thòng
Lìn-liòng-thòng he 1943-ngièn yù Chûng-koet Sông-hói mu̍k-sṳ̂  tshóng-phan ke Kî-tuk-kau thu̍k-li̍p kau-fi. Yit-pân lòi-kóng, muk-tshièn Lìn-liòng-thòng ke tsṳ̂n-tsṳn fat-tsán yin-kôi he 1954-ngièn tshai Thòi-pet sṳ̀n-li̍p Lìn-liòng-thòng tsṳ̂-heu. Tsṳ-kîm, Thòi-pet Lìn-liòng-thòng tshai tshiòn sṳ-kie sat-li̍p fûn-tshut yit-pak liuk-sṳ̍p pat-tsak fûn-thòng.
Kûng-kón-hiông
Kûng-kón-hiông (公館鄉) he Thòi-vân Mèu-li̍t-yen ke yit-ke hiông.
Vong Ti
Vong Ti hai Chung-koet sin-fa ngin-vut, Chung-koet lak-si vong-ti to wui Vòng Ti tsit miu chai ling tang leu thong-chi chang-tong sang, hai Chung-koet chung-chuk vun-fa ke chung-yaau ngin-vut. Pi chang wui hon-chuk ke kung tung chu-sen, yaau hok-chaa yi vun-hin ching-kui ying-wui hai tsi-yi man-tsang chi-sak-fun-chi ke tui-tung ha, tsung Chung-koet yin ku tsin sit ke Sam-vong M-ti chung saang-wui hon-chuk "Yim vong chi sin" ke chu-sen.
Thai-song-ló-kiûn
Ló-kiûn sen-chiu
太上老君　普在萬芳　道無不應 三界之內　六合之中　順之者吉　逆之者兇 敕命一到　雷霆隨行　弟子有難　幸願汝偕 逢凶化吉　化殃為祥　急急如律令
Tai Tet-sâng
Tai Tet-sâng (戴德生, Yîn-ngî: James Hudson Taylor, 1832-ngièn 5-ngie̍t 21-ngit －1905-ngièn 6-ngie̍t 3-ngit), Yîn-koet Kî-tuk-kau chhòn-kau-sṳ, Chûng-koet Nui-thi Fi (中國內地會) chhóng-phan-ngìn. Tai Tet-sâng chhai Chûng-koet ńg-sṳ̍p-yit ngièn. Kì chhóng-li̍p ke chhâ-fi chhâi-phai chhêu-ko pat-pak miàng chhòn-kau-sṳ khi̍p kien-li̍p yit-pak ngi-sṳ̍p-ńg kiên ho̍k-káu, pin chhai Chûng-koet tai-liâng yit-van pat-chhiên ngìn kûi-sin Kî-tuk-kau, chhai sṳ̍p-pat sén sṳ̀n-li̍p ńg-pak tô vi pún-thi chhu-lî ke chhòn-kau-chhàm (stations of work).
Khiûng-lôi-sṳ
Khiûng-lôi-sṳ (邛崍市) he Chûng-koet Si-chhôn‎-sén Sàng-tû-sṳ só kón-hot ke Sàng-sṳ.
Fo Liùng
Fo Liùng (賀龍, 1896-ngièn 3-ngie̍t 22-ngit － 1969-ngièn 6-ngie̍t 9-ngit) he Chûng-koet chhut-miàng ke kiûn-sṳ-kâ. Khì he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet 10-thai ngièn-soi chṳ̂-yit.
Thia̍p-chhái-khî
Thia̍p-chhái-khî (疊彩區) he Chûng-koet Kóng-sî-sén Kui-lìm-sṳ só kón-hot ke khî.
Piáng-chṳ́
Piáng-chṳ́ he kôn-chṳ̂ ke thi 13 chak, chhai tên-chhiú ke thèu-chhièn lâu yet-hoi ke heu-mî.
Tarragona
Tarragona vi-yî Sî-pân-ngà Catalunya Chhṳ-chhṳ-khî tûng-nàm-phu thi-chûng-hói yèn-ngan, Tarragona-sén ke sú-fú, mien-chit 64.6 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 260,152-ngìn (2005-ngièn).
San Pedro Manrique
San Pedro Manrique he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 176,20 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 639.
Nàm-chông-hiông
Nàm-chông-hiông (南庄鄉) he Thòi-vân Mèu-li̍t-yen ke yit-ke hiông.
Chhṳ̀n Ngi
Chhṳ̀n Ngi (陳毅, 1901-ngièn 8-ngie̍t 26-ngit － 1972-ngièn 1-ngie̍t 6-ngit), he Chûng-koet chhut-miàng ke kiûn-sṳ-kâ. Khì he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet 10-thai ngièn-soi chṳ̂-yit.
Thì-mô-thai
Tông Pó-lò chhiùng Lò-mâ kâm-ngiu̍k théu-piong, chhûng-fán Séu-â-se-â, Mâ-khì-tun sṳ̀, chên fûn-fu Thì-mô-thai liù-hâ chhai Yî-fut-só fu-chit sién-pha̍t Kau-fi liâng-siu khi̍p mu̍k-yông sin-thù ke kûng-chok. Thì-mô-thai sâng-sin ngio̍k, chhiâ khien-không mò-kâ, mien-tui Yi-tôn ke ngùi-kî. Pó-lò pai-fóng Yî-fut-só chṳ̂-chhièn, siên siá Thì-mô-thai-chhièn-sû pûn ngièn-khiâng ke Thì-mô-thai, tui kí kú-li.
Sîn-sṳ
Sîn-sṳ he kôn-chṳ̂ ke thi 18 chak, chhai ngìm-ńg ke thèu-chhièn lâu kâng-sìn ke heu-mî.
Lìm-ha Fì-chhu̍k Chhṳ-chhṳ-chû
Lìm-ha Fì-chhu̍k Chhṳ-chhṳ-chû (臨夏回族自治州) tshai Chûng-koet Kâm-suk-sén ke chûng-phu, he Kâm-suk-sén hot-tsṳ ke yit-ke chhṳ-chhṳ-chû.
Sotillo del Rincón
Chiá-moi sàng-sṳ
分類:Sok-lî-â-sén
Cerveruela
vi-yî Sî-pân-ngà Aragon Chhṳ-chhṳ-khî Zaragoza-sén ke yit-ke sṳ-chṳ́n. Chúng mien-chit 23 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu yok 29-ngìn (2004-ngièn thúng-kie).
Lìm Tân
Lìm Tân (林丹, ), Fuk-kien-sén Liùng-ngâm-sṳ Sông-hông-yen Lìm-kông-chṳ́n Hak-kâ-ngìn, Chûng-koet chho̍k-miàng Yí-mô-khiù nàm-chṳ́ tân-tá yun-thung-yèn. Chui-kô sṳ-kie phài-miàng thi-yit vi. Kié-fong-kiûn thoi-péu chhui yun-thung-yèn. Lìm Tan pûn kûng-ngin vì thùng sṳ̀-thoi sṳ̍t-li̍t chui-khiòng ke Yí-mô-khiù yun-thung-yèn, sṳm-chṳ he Yí-mô-khiù li̍t-sṳ́ sông chui ví-thai ke khiù-yèn. Lìm Tân he 2008-ngièn lâu 2012-ngièn O-yun-fi yí-mô-khiù ke nàm-chṳ́ tân-tá kôn-kiûn, ya-he yí-mô-khiù li̍t-sṳ́ sông vì-thu̍k yit-ke si-thu tho̍t-tet Sṳ-kie Yí-mô-khiù Kím-phêu-soi nàm-chṳ́ tân-tá kôn-kiûn ke sién-sú (2006-ngièn, 2007-ngièn, 2009-ngièn lâu 2011-ngièn), lâu thi-yit vi shâm-lièn O-yun-fi yí-mô-khiù nàm-chṳ́ tân-tá kôn-kiûn ke sién-sú. Kì hàn-yû ńg-chhṳ tho̍t-tet Chhiòn-Yîn Yí-mô-khiù Kûng-khôi Kím-phêu-soi kôn-kiûn (2004-ngièn, 2006-ngièn, 2007-ngièn, 2009-ngièn lâu 2012-ngièn), pông-chhu Chûng-koet koet-kâ yí-mô-khiù chhui lièn-siu̍k ńg-chhṳ tho̍t-chhí Thomas Pî (2004-ngièn, 2006-ngièn, 2008-ngièn, 2010-ngièn, lâu 2012-ngièn), lièn-siu̍k si-kài tho̍t-tet Sudirman Pî (2005-ngièn, 2007-ngièn, 2009-ngièn lâu 2011-ngièn. Nang-ngoi, Lìm Tân hàn-he Fà-khièu Thai-ho̍k kûng-khiung kón-lî ho̍k-yen 2006-kip ho̍k-sâng, Lìm Tân ke chhî-chṳ́ Chhia Hen-fông (謝杏芳) ya-he chhièn Yí-mô-khiù sṳ-kie kôn-kiûn.
Ngoi-phu lièn-kiet
T
.bd
he Bangladesh Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n (ccTLD) ke vet-miàng.
Ôn-kit-yen
(安吉縣) he Chûng-koet Chet-kông-sén Fù-chû-sṳ só kón-hot ke yit-ke Yen. Chúng mien-chit 1,882 phìn-fông chhiên-mí, 2013-ngièn ngìn-khiéu yok 460,000-ngìn.
Thai-ôn-khî (Chhṳ-kung)
Thai-ôn-khî (大安區) he Chûng-koet Si-chhôn‎-sén Chhṳ-kung-sṳ só kón-hot ke khî.
Chhṳ-liù-chiáng-khî
Chhṳ-liù-chiáng-khî (自流井區) he Chûng-koet Si-chhôn‎-sén Chhṳ-kung-sṳ só kón-hot ke khî.
Cetina, Aragon
vi-yî Sî-pân-ngà Aragon Chhṳ-chhṳ-khî Zaragoza-sén ke yit-ke sṳ-chṳ́n. Chúng mien-chit 78.76phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu yok 687-ngìn (2004-ngièn thúng-kie).
Kon-yòng-yen
Kon-yòng-yen (灌陽縣) he Chûng-koet Kóng-sî-sén Kui-lìm-sṳ só kón-hot ke Yen.
Piáng-sṳ̂n
Piáng-sṳ̂n he kôn-chṳ̂ ke thi 33 chak, chhai tên-yû ke thèu-chhièn lâu yet-vi ke heu-mî.
Rello
Chiá-moi sàng-sṳ
分類:Sok-lî-â-sén
Lui-sui-hiông
Ngoi-phu lièn-kiet
分類:Thòi-vân Hak-kâ Vùn-fa Chhùng-tiám Fat-chán-khî
Mò Chhiang-li ke Thung-vu̍t
Yù-thai-kau
“Yit-chhiet tet-ngìn-nâu ke tûng-sî, ngì-têu cho-m̀-tet sṳ̍t” (Sṳ̂n-min-ki 14-Chông:3-chiet).
Kâ-hîn-sṳ
Kâ-hîn-sṳ (嘉興市, N̂g-ngî piâng-yîm: Kā shīng), he Chûng-koet Chet-kông-sén hâ-hot ke yit-ke Thi-kip-sṳ. Vi-yî Chet-kông pet-phu, Sông-hói, Hông-chû, Sû-chû sâm chho kông-nàm miàng-sàng ke chûng-kiên vi-chì, su̍k-yî Chhòng-sâm-kok thi-khî fu̍t-sîm thi-tai. Kâ-hîn-sṳ he koet-kâ yèn-lìm sàng-sṳ, ví-sâng sàng-sṳ, koet-kâ-kip li̍t-sṳ́ vùn-fa miàng-sàng, chhiòn-koet vùn-mìn sàng-sṳ, sûng-yúng mù-fam sàng, Chûng-koet lî-yû sàng-sṳ.
Vú-sut
Vú-sut he kôn-chṳ̂ ke thi 35 chak, chhai kí-hoi ke thèu-chhièn lâu tên-yû ke heu-mî.
Quintillus
Chhâm-siòng
分類:Lò-mâ fòng-ti‎
客家微電影
客家微電影係以客家語為對白語言或者客家為題材嘅微電影. 現代生活節奏嘅加快，產生微電影第種藝術作品形式. 客家微電影就係在第種環境下發展起來嘅. 在臺灣地區，像《客家好愛你》第類微電影，因立意深刻而受到大家嘅好評；臺灣嘅作品通過網絡傳播到大陸後，也對大陸客家地區嘅觀眾帶來沖擊撈影響. 梅州方面還舉辦全球客家微電影大賽，借第種方式傳播客家微電影.
Chodes
vi-yî Sî-pân-ngà Aragon Chhṳ-chhṳ-khî Zaragoza-sén ke yit-ke sṳ-chṳ́n. Chúng mien-chit 16 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu yok 152-ngìn (2004-ngièn thúng-kie).
Kâng-chṳ́
Kâng-chṳ́ he kôn-chṳ̂ ke thi 37 chak, chhai sîn-chhiú ke thèu-chhièn lâu kí-hoi ke heu-mî.
Cho̍k-hâi-hiông
Cho̍k-hâi-hiông (卓溪鄉) he Thòi-vân Fâ-lièn-yen ke yit-ke hiông.
.ir
he Iran Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n (ccTLD) ke vet-miàng.
Mèu-chhu̍k
Mèu-tshu̍k (苗族) he Chûng-koet yit-ke Séu-su mìn-tshu̍k. Tsú-yeu fûn-phu tshai Kui-chû-sén Chhiùng-thò Mèu-chhu̍k Chhṳ-chhṳ-yen. Ngìn-khiéu yok 894 van-ngìn.
Ngìm-yìm
Ngìm-yìm he kôn-chṳ̂ ke thi 39 chak, chhai kui-mâu ke thèu-chhièn lâu sîn-chhiú ke heu-mî.
Cyprus
Cyprus (Hî-lia̍p-ngî: Κύπρος) he Êu-chû yit-ke koet-kâ.
Kui-mâu
Kui-mâu he kôn-chṳ̂ ke thi 40 chak, chhai kap-sìn ke thèu-chhièn lâu ngìm-yìm ke heu-mî.
Kiûng-sàng Yâu-chhu̍k Chhṳ-chhṳ-yen
Kiûng-sàng Yâu-chhu̍k Chhṳ-chhṳ-yen (恭城瑤族自治縣) he Chûng-koet Kóng-sî-sén Kui-lìm-sṳ só kón-hot ke Chhṳ-chhṳ-yen.
.iq
he Iraq Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n (ccTLD) ke vet-miàng.
Quintana Redonda
Chiá-moi sàng-sṳ
分類:Sok-lî-â-sén
Chû-su̍k
Chû-su̍k (豬屬, Ho̍k-miàng: Sus), Phú-nen-kong Ngiéu-thài-muk Chû-khô ke yit-su̍k, Chha̍p-sṳ̍t-lui thûng-vu̍t, pâu-koat 10 chúng chó-yu, sán yî Êu-Â Thai-liu̍k. Khì-chûng yâ-chû ke fûn-pu chui vì kóng-fàm, Kâ-chû he khì Â-chúng. Tông tân-thu̍k sṳ́-yung "chû-é" liá-ke sṳ sṳ̀, yit-pân tô chṳ́ Kâ-chû.
.io
he Yîn-koet Hói-ngoi Liâng-thi Yîn-koet liâng Yin-thu-yòng Liâng-thi Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n (ccTLD) ke vet-miàng.
Evenk-chhu̍k Chhṳ-chhṳ-khî
Ngo̍k-vûn-khiet-tshu̍k Tshṳ-tshṳ-khî (鄂溫克族自治旗) he Nui-mùng-kú Tshṳ-tshṳ-khî Fû-lùn-pi-ngì-sṳ ha-su̍k ke yit-ke Tshṳ-tshṳ-khì, mien-tsit 18,750 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu yok sṳ̍p-si van-ngìn.
Sâ-thièn Chhàm
大堂
沙田站設有一個車站大堂，收費區大堂設於月台之上，非收費區則位於一條橫跨大埔公路—沙田段（9號幹線）的大型行人天橋上，以連接新城市廣場等地.
九廣鐵路英段時期
沙田站於1910年10月1日啟用，並運作至今，而且車站位置並沒有被改變過. 沙田站是九廣鐵路（英段）的一個中途站，為南行列車進入畢架山隧道前的最後一個車站及北行列車駛出畢架山隧道後的第一個車站. 同時車站也是南行列車進後一個駛經的新界車站及北行列車駛進的第一個新界車站. 車站於1910年至九廣鐵路（英段）現代化及電氣化工程前只有2條路軌及2個月台，其中一條位於沙田站旁邊的避車軌（即現時1號月台的路軌）早在1950年代已經存在. 由於沙田當時有很多風景名勝如萬佛寺等及不同種類的馳名食肆，均吸引到不同的遊客，曾令沙田站的兩個票窗口曾於幾分鐘內售賣1000多張車票. 1976年，沙田大圍11號石橋的橋墩曾被大雨沖毀、路軌下陷. 令到當時的鐵路服務僅為紅磡站至大圍臨時月台及沙田站至羅湖站的分段服務. 於該段時期，沙田站曾為北行列車的總站.
車站大堂翻新
港鐵公司為迎接東鐵綫（前稱九廣東鐵）營運百周年，決定為各個東鐵綫車站進行翻新工程，翻新各個車站. 當中沙田站翻新工程包括更換月台指示牌、興建新的客務中心、在收費區增建商店、重置洗手間工程以及翻新車站大堂的地台、天花、外牆、興建連城廣場新扶手電梯及拆卸連城廣場舊有扶手電梯等. 舊客務中心亦隨2010年1月15日新客務中心的啟用關閉，翻新工程與上蓋連城廣場同步進行. 工程於2010年8月開始，在2013年1月底落成. 新洗手間、連城廣場新扶手電梯及部份增建商店現已啟用，連城廣場舊有扶手電梯已於2011年拆除.
行人天橋
為方便於政府合署及新城市中央廣場上班的人士，同時方便遊客到新城市中央廣場購物，港鐵正為沙田站計劃興建一條行人天橋連接沙田政府合署，由此工程對排頭村將造成永久性負面影響，令到當地村民反對天橋的興建.
Yet (thiên-kôn)
Yet (乙) he thiên-kôn ke thi 2 vi, ńg-hàng su̍k muk, yîm-yòng su̍k yîm.
Meu-yùng
Ngoi-hìn
Meu-yùng ngièn-lòi he sên-fa̍t chhai am-mô-mô-é ke chuk-lìm tî-tú, ku-só mu̍k-chû m̀-hó sṳ́, m̀-ko khì chhai am-pû ke sṳ̀-heu yit-yong kiat-pán.
Si̍p-koan lâu sâng-thai thi-vi
Meu-yùng ke lai-é he fâ-pau thùng sài-kiéu (豺狗) ke chú-yeu sṳ̍t-vu̍t.
Decius
Decius (Lâ-tên-ngî:  Caesar Gaius Messius Quintus Trajanus Decius Augustus, 201-ngièn － 251-ngièn), he Lò-mâ Ti-koet fòng-ti (249-ngièn - 251-ngièn chhai-vi).
Ngiet-láu-chhu̍k
Ngiet-láu-chhu̍k (仡佬族) he Chûng-koet yit-ke Séu-su mìn-chhu̍k.
Sṳ̂-é
Sṳ̂-é (獅仔) he yit-chúng sên-chhùn chhai Fî-chû lâu Â-chû ke thai-hìn Meu-khô thung-vu̍t, hiùng-sin ke chûng-mô he khì thi̍t-chṳ̂n chṳ̂-yit. Sṳ̂-é he thai-hìn meu-khô thung-vu̍t chûng chui sṳ̀n-kûng ke yit-chúng thung-vu̍t, ko-hi kí fûn-phu chhai tô-ke chû, kîm-ngit kí ke sên-chhùn fàn-kín yí-kîn siông-tông séu.
සිංහයන් වැඩි කාලයක් විවේකීව ගතකරයි.ඔවුන්ගෙ සතුරෝ හයිරාවො වෙති. දවසෙන් පැය විසි හතරෙන්ම පැය විස්සක් අක්‍රියව පවති.පැය දඑකක් සක්‍රිය ය්ා.
Botswana
Botswana he Fî-chû nàm-phu ke nui-liu̍k koet-kâ, tshiòn-koet koet-kin he kôn-tsâu ke thòi-thi thi-hìn, nàm-lìn Nàm-fî, sî-piên he Namibia. 1966-ngièn thot-lì Yîn-koet thu̍k-li̍p heu tsṳn-sṳt kói-miàng sṳ̀n-vì Botswana, sṳ̍t-hàng mìn-tsú tsṳn-tshṳ, tsit-khi̍t ke sa-fi tsṳn-tshet lâu fûng-fu ke Tson-sa̍k khóng.
Si̍t
Si̍t  (矽), fe̍t-chá ham-cho kûi-su (珪素), he yit-tsúng Fa-ho̍k Ngièn-su, fa-ho̍k fù-ho vì Si, ngièn-tsṳ́ su-muk he 14, tshai Ngièn-su Tsû-khì péu chûng thi sṳ̍p-si vi.
Na̍p-hâi-khî
Na̍p-hâi-khî (納溪區) he Chûng-koet Si-chhôn‎-sén Lû-chû-sṳ só kón-hot ke khî.
Thoi-chhú
②Tûng-phu Fôi-thai-thoi-chhú (Macropus giganteus) sûi-yèn mò-yû Fùng-thai-thoi-chhú tén-miàng, than-he tûng-phu Fôi-thai-thoi-chhú he chui-sòng khon-kien ke. Sên-fa̍t chhai pí-káu phì-mî ke thi-khî.
Croatia-ngî
Croatia-ngî (hrvatski jezik) he Slav Ngî-chhu̍k Nàm Slav Ngî-kî ke sṳ̀n-yèn, Štokavian fông-ngièn ke khì-chûng chṳ̂-yit ke phêu-chún, chṳ̂-chhièn ke phêu-chún chhṳ̂n-cho Serbia-Croatia-ngî. Croatia-ngî chú-yeu chhai Croatia sṳ́-yung.
Pat-pat suí-châi
颱風莫拉克 (2009年)
Thiet-sân-kóng-khî
Thiet-sân-kóng-khî (鐵山港區) he Chûng-koet Kóng-sî-sén Pet-hói-sṳ só kón-hot ke khî.
Navaleno
Navaleno he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 25,03 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 900.
.nz
he New Zealand Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n (ccTLD) ke vet-miàng.
Dalmatia
Tha̍t-mâ-thai (Yîn-ngî: Dalmatia, Khiet-lò-thi-â-ngî: Dalmacija) chhai Khiet-lò-thi-â nàm-phu, Â-tet-lî-â Hói tûng-ngan ke thi-khî, tûng chiap Pô-sṳ-nì-â lâu Het-set-kô-vì-ná.
Chhòng-kiáng-lu̍k
Chhòng-kiáng-lu̍k長頸鹿 he yit-chúng sên-chóng chhai Fî-chû ke thung-vu̍t, he sṳ-kie song chui-kô ke liu̍k-sên thung-vu̍t. Hiùng-sin ke-thí kô-tha̍t 4.8 chṳ 5.5 mí kô, chhûng-liông tha̍t kiú-pak kûng-kîn. Chhòng-kiáng-lu̍k he Fî-chû thi̍t-yû ke thung-vu̍t, lâu Lu̍k-é lâu Ngiù yû chhîn-yèn kôan-he, than su̍k-yî mò-thùng ke khô, chit Chhòng-kiáng-lu̍k-khô.
Nafría de Ucero
Nafría de Ucero he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 36,56 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 53.
Mièn-yòng
Kîn-chi yung-thù
Mièn-yòng yû hí-tô kîn-chi yung-thù, chhiong-he Yòng-nen, yòng-mô, Mièn-yòng-yù khi̍p Yòng-ngiuk. Yòng-phì-chṳ́ chhai tûng-fông ke chṳ́ chhòn-ngi̍p chṳ̂-chhièn, yit-chhṳ̍t chhòng sṳ̀-kiên pan-yên chhung-yeu ke kok-set. Mu̍k-yòng chhai mêu-yit koet-kâ chhiong Àu-thai-li-â, Néu Sî-làn, Vû-lâ-khui, Â-kîn-thìn tén siông-tông chhung-yeu ke kîn-chi thi-vi.
Nigeria
Nigeria he Fî-chû sî-phu ke chui tshung-yeu koet-kâ tsṳ̂-yit, vi-é he Fî-chû sî-ngan Guinea-vân táng-tiám. 1960-ngièn thot-lì Yîn-koet thu̍k-li̍p. Nigeria ke sú-tû he sî-nàm yèn-hói ke hói-kóng sàng-sṳ Lagos, than-he tsṳ-kîm yí-kîn tshiên-sái to Abuja.
Tô-se-pâu sâng-vu̍t
Tô-se-pâu sâng-vu̍t (Multicellular organism) he chṳ́ yù tô-ke, fûn-fa ke se-pâu chû-sṳ̀n ke sâng-vu̍t-thí, khì fûn-fa ke se-pâu kok yû m̀-thùng ke, chôn-mùn ke kûng-nèn. Thai-tô-sú cho-tet sṳ́-yung ngiuk-ngién khon-to ke sâng-vu̍t he Tô-se-pâu sâng-vu̍t. Só-yû Tô-se-pâu sâng-vu̍t tû su̍k-yî Chṳ̂n-fu̍t sâng-vu̍t.
Fòng-sàng-khî
Fòng-sàng-khî (防城區) he Chûng-koet Kóng-sî-sén Fòng-sàng-kóng-sṳ só kón-hot ke khî.
Fidel Valdez Ramos
Fidel Valdez Ramos, Fî-li̍t-pîn cen-tsúng-thúng, sin Kî-tuk-kau.
阿基米德立體
阿基米德立體係一種高度對稱嘅半正多面體，並使用兩種或以上嘅正多邊形為面嘅凸多面體，並且都係做得從正多面體經過截角、截半、截邊等操作構造. 阿基米德立體嘅每隻頂點嘅情況相同，共有13種. 阿基米德曾研究半正多面體（雖然厥嘅研究紀錄已佚），故所有人將半正多面體喊作做阿基米德立體. 因為厥嘅面係由正多邊形組成嘅，每隻相鄰嘅正多邊形嘅邊長相等，故所阿基米德立體嘅邊都有相同嘅長度. 阿基米德立體嘅对偶多面体係卡塔蘭立體.
Muriel Viejo
Chiá-moi sàng-sṳ
分類:Sok-lî-â-sén
Kōfu, Tottori
he Ngit-pún Tottori-yen ke yit-ke sàng-sṳ, chúng mien-chit 124.66 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 3,390 ngìn (2012-ngièn).
Ginkakuji
Ginkakuji (銀閣寺, Ngiùn-kok-sṳ̂), kôn-fông-miàng：Jishōji (慈照寺, Chhṳ̀-cheu-sṳ̂ ), he Ngit-pún, Kyoto-sṳ yit-chho Sàm-sṳ̂ (禪寺). Ginkakuji he thoi-peú Muromachi-sṳ̀-thoi ke Higashiyama-vùn-fa.
Cubel
vi-yî Sî-pân-ngà Aragon Chhṳ-chhṳ-khî Zaragoza-sén ke yit-ke sṳ-chṳ́n. Chúng mien-chit 58 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu yok 198-ngìn (2004-ngièn thúng-kie).
.lb
he Lì-pâ-nun Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n (ccTLD) ke vet-miàng.
Montenegro de Cameros
Montenegro de Cameros he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 55,32 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 92.
Kôn-thòng Chhàm
大堂
此外，觀塘站也有不少自助服務設施供乘客享用，包括自動櫃員機和自動售賣機. 大堂內亦設有香港郵政郵箱 方便乘客在車站內投寄郵件，以及「e分鐘著數」機供乘客登記為港鐵友禮會會員、查閱獎分、換領獎賞及購買互聯網用代幣和點數卡.