cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Romania-ngî
Romania-ngî (limba română, Koet-chi Yîm-phêu: /'limba ro'mɨnə/）he Romania ke kôn-fông ngî-ngièn, kì lâu Yi-thai-li-ngî khiung-thùng su̍k-yî Roman Ngî-chhu̍k ke tûng-kî. Chhiòn-khiù Romania-ngî ke sṳ́-yung ngìn-khiéu thai-yok lióng-chhiên liuk-pak-van, thai-phu-fun si̍p-chûng chhai Êu-chû ke Balkan pan-tó. Romania-ngî chhai 1860-ngièn – 1862-ngièn chṳ̂-chhièn chhái-yung Kyril Sṳ-mû. 1920-ngièn chṳ̂-heu, Romania-ngìn kói-yung Lâ-tên Sṳ-mû sû-siá. Hien-chhai sṳ́-yung Kyril Sṳ-mû ke, chú-yeu he chhu-chhai Transnistria ke ngìn.
Ngoi-phu Lièn-kiet
分類:Romania 分類:Lò-màn Ngî-chhu̍k
Thiên-kôn
Thiên-kôn (天干) he kú-chó Chûng-koet ke yit chúng kie-su fông-fap.
Ngi̍t-pún Khûn-chhùng Ki
Ngi̍t-pún Khûn-chhùng Ki  (にっぽん昆虫記) he 1963-ngièn 11-ngie̍t 16-ngit ke Ngi̍t-pún thien-yáng, yù Kîm-tshûn Tshông-phiàng tsṳp-thô.
Ku-sṳ
Liá-ke thien-yáng yû-kûan yit-ke Ngi̍t-pún ńg-ngìn, 1918-ngièn tshut-sên tshai yit-ke Ngi̍t-pún tâi kiê-tshèn kâ-thìn. Ngi̍t-pún Khûn-chhùng Ki siòng-se mèu-siá ngi-sṳ̍p sṳ-ki chûng-ya̍p tshṳ̍t-to Thi-ngi-chhṳ Sṳ-kie Thai-chan ke Ngi̍t-pún sên-fa̍t fông-sṳt.
Yù-thai Chhṳ-chhṳ-chû
Yù-thai Chhṳ-chhṳ-chû (猶太自治州, Yiddish-ngî: ייִדישער אױטאָנאָמע געגנט) he Ngò-lò-sṳ̂ vì-yit ke Chhṳ-chhṳ-chû, su̍k-yî Yén-tûng Lièn-pâng Kón-khî. Mien-chit 36,000 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu vi 176,558-ngìn (2010-ngièn ngìn-khiéu phú-chhà). Yù-thai-ngìn chṳ́-yû 1,628-ngìn, cham chúng ngìn-khiéu ke 1.0%, khì-thâ he Ngò-lò-sṳ̂-chhu̍k, Vû-khiet-làn-chhu̍k tén mìn-chhu̍k. Sú-fú Birobidzhan. Hì-hèu su-tó kui-fûng lâu Sî-pak-li-â hòn-liù yáng-hióng.
Phi̍t-phò-è
Phi̍t-phò-è (蝙婆仔, 蝙蝠, 吊簷老鼠) he Yi̍t-sú-muk (翼手目) thung-vu̍t ke thúng-chhṳ̂n, Yi̍t-sú-muk he Phú-nen thung-vu̍t lî poi-phài chhai Ngat-chhṳ́-muk thung-vu̍t heu-mien ke thi-ngi thai lui-khiùn. Kîm-ha ke sâng-vu̍t chúng-lui khiung-yû 19-khô 185-su̍k 962-chúng, chhù nàm-pet lióng-khi̍t lâu Thai-yòng chûng ke yit-têu séu-tó chṳ̂-ngoi, fûn-phu chhai chhiòn sṳ-kie. Phi̍t-phò-è he thûng-ko hèu-lûng fat-chhut chhêu-sâng-pô yèn-heu chai yî-kho chhêu-sâng-pô fì-yin lòi fûn-chhîn fông-hiong ke. Yû-têu chúng-lui ke mien-phu chin-fa chhut thi̍t-phe̍t ke chen-kâ sâng-na̍p chiap-sû ke kiet-kèu, piáu-sut phi-ya̍p, mien-sông tô thia̍p-chiú lâu fu̍k-chha̍p ke thai ngí-kûng. Phi̍t-phò-è chhai Chûng-koet chhòn-thúng vùn-fa lî pûn siong-chṳ̂n “fuk-hi”.
加速度
加速度（Acceleration）係速度變化量與發生邇一變化所用時間嘅比值（△V/△t），係描述物體速度改變快慢嘅物理量，通常用a表示，單位係m/s^2. 加速度係向量，其嘅方向係物體速度變化（量）嘅方向，與合外力嘅方向共樣. 另有同名歌曲與專輯《加速度》.
Chông Koet-yùng
Chông Koet-yùng (張國榮，ngièn-miàng Chông Fat-chûng (張發宗), Yîn-vùn miàng: Leslie Cheung, ) he Hiông-kóng Fà-ngìn sa-fi chui yû yáng-hióng-li̍t ke yên-ngi-ngìn chṳ̂-yit, Hiông-kóng tî-miàng kô-sên, kô-sú, vú-thòi péu-yên-chá lâu chhṳ̀ -khiuk chhóng-chok-chá. Phe̍t-miàng kô-kô (gorgor), yû chhòn he phok-hi sṳ̀ Vòng Chú-hièn tui Chong Koet-yùng ke nit-chhṳ̂n, khi̍p-heu kóng-chhòn. 2008-ngièn Liû Kâ-lâng théu-lu khì-sṳ̍t kô-kô he Chong Koet-yùng chhṳ̂n-fû Thông Ho̍k-tet ke nit-chhṳ̂n, he kì káu-chho yî-vì he "kô-kô" he Chong Koet-yùng ke nit-chhṳ̂n. Chú-sit Kóng-tûng Mòi-yen, sâng yî Hiông-kóng, vì Hak-kâ-ngìn, fu-chhîn he chho̍k-miàng chhài-phung Chông Fa̍t-hói, kâ-chûng sṳ̍p-ke hài-chṳ́ chûng chui-séu, ku-yû "sṳ̍p-è" chṳ̂ nen-miàng. Khì-chûng kì ke chhṳ̍t-ńg vì chho̍k-miàng Fi-kie-sṳ̂ Liû Ma̍k-kâ-hien. Kì chên chhai Yîn-koet Lie̍t-sṳ̂ Thai-ho̍k ho̍k si̍p. 1977-ngièn chhâm-kâ thien-sṳ kí-phan ke Â-chû yîm-lo̍k kô-chhong thai-soi, tet-to thi-ngi miàng, chin-ngi̍p yên-ngi khiên. 1984-ngièn chṳ 1989-ngièn kiên, lâu Thâm Yún-lîn pin chhṳ̂n Hiông-kóng lióng-thai nàm-kô-sú, sṳ̀n-vì hiHiông-kóng lo̍k-thàn ki-sên. Chhai 1988 lâu 1989-ngièn ke sṳ̍p-thai kín-kô kîm-khiuk pân-chióng tién-lî lièn-sa lióng-kài tho̍t-tet "chui su fôn-ngiàng nàm-kô-sên", pin chhai 1988 chṳ 1989-ngièn ke tshit-tshe̍t lo̍k-thàn liù-hàng póng-pân-chióng tién-lî lièn-sa lióng-kài tho̍t-tet "tshit-tshe̍t lo̍k-thàn nàm-kô-sú kîm-chióng". Thùng yit sṳ̀ -khì yîn-vì chú- yên thien-yáng 《Yîn-hiùng Pún-set》《tshièn-ńg yù-fùn》 lâu 《Yen chṳ́ khieu》 khôi-sṳ́ chin-ngi̍p Hiông-kóng yit kûng sièn yên-yèn hàng-lie̍t. 1990-ngièn chhû thu̍t-yèn siên-pu ko-phe̍t kô-thàn, chôn-kûng yáng-thàn, kí-ngièn kiên sṳ̀n-chit fúi-yèn, khì-chûng pâu-koat Hiông-kóng Kîm-chhiong-chióng chui-kâ yáng-phién khi̍p chui-kâ nàm-chú-kok ke 《Â-fî Chang-chhòn》, 1993ngièn kiên phìn chia 《Pa-vòng Phe̍t-hi》 yit-phién chhiok-sṳ̂n koet-chi yáng-thàn, yáng-mì phiên-pu Chûng-Kóng-Thòi cháng-ke fà-ngìn sa-fi, Ngit-Hòn, Êu-Mî khi̍p Àu-Néu kok-thi. Chong Koet-yùng hó-ho̍k put-khén, hí-oi ye̍t-thu̍k, lâu chok-kâ Lí Pit-fà fò Séu-sṳ̂ (盧瑋鑾 pok-sṳ) tén sṳ̂-kâu sṳm-tuk.
Ngoi-phu lièn-kiet
Koet-yùng
Sri Jayawardenepura Kotte
Sri Jayawardenepura Kotte he Sri Lanka ke sú-tû.
Liông Chṳn-yîn
Liông Chṳn-yîn (梁振英, ) he Hiông-kóng ke yit-chak chṳn-chhṳ ngìn-vu̍t. Kì he hien-hâ Hiông-kóng Thi̍t-phe̍t Hàng-chṳn-khî ke Hàng-chṳn chóng-kôn, chhai 2012-ngièn 7-ngie̍t sông-thòi.
Tardelcuende
Tardelcuende he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 64,14 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 512.
Chiá-moi sàng-sṳ
分類:Sok-lî-â-sén
Ki-sa̍k-chhṳn
Ki-sa̍k-chhṳn (巨石陣, Yîn-ngî: Stonehenge), vi-yî Yîn-koet Wiltshire, Yîn-kak-làn ke lî-hàng ngie̍t-tiám, mî-ngièn tû-yû yit-pak-van ngìn chhiùng sṳ-kie kok-thi chhâm-kôn. Ki-sa̍k-chhṳn he Yîn-koet chui chho̍k-miàng ke sṳ́-chhièn kien-chuk vì-chiak. Ki-sa̍k-chhṳn ya hêm-cho yèn-hìn sa̍k-lìm.
Kîm-ngiù-khî
Kîm-ngiù-khî (金牛區) he Chûng-koet Si-chhôn‎-sén Sàng-tû-sṳ só kón-hot ke khî.
Theodosius 3-sṳ
Theodosius 3-sṳ he Tûng Lò-mâ Ti-koet fòng-ti (715-ngièn - 717-ngièn chhai-vi).
Tûng-yín-hiông
Tûng-yín-hiông (東引鄉)，he Mâ-tsú lie̍t-tó Lièn-kông-yen ke yit-ke hiông.
Tho-kau
Tho-kau (道教) he yit-ke Chûng-koet tshòn-thúng Chûng-kau. Kîn-kí tsó-khì tho-kâ tset-ho̍k sṳ̂-sióng chûng yû-kûan tho-sâng van-vu̍t, hi-fa yî-tshiu, thiên-ngìn ha̍p-yit ke sṳ-kie-kôn sṳ̀n-vì Tho-kau kî-tshú sin-ngióng.
Princeville, Quebec
he Québec-sén Centre-du-Québec Hàng-chṳn khî ke sàng-chṳ́n, 1846-ngièn sṳ̀n-li̍p. Chúng mien-chit 196.70 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 5,693 (2011-ngièn).
.ar
he Argentina Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n (ccTLD) ke vet-miàng.
Thi-chṳ̂
Thi-chṳ̂ (地支) he kú-chó Chûng-koet ke yit chúng kie-su fông-fap.
數學
數學源於古希臘，係研究數量、結構、變化與空間模型等概念嘅一門科學. 透過抽象化與邏輯推理嘅使用，由計數、計算、量度撈對物體形狀與運動嘅觀察產生. 數學嘅基本要素包括：邏輯撈直觀、分析撈推理、共性撈個性.
Vû-â
Ló-â-é (老鴉仔), ya cho-tet ham-cho vû-â (烏鴉), he chṳ̂n-tô sàng-sṳ fî-sòng kien-tó ke tiâu-é. Thûng-thí het-set, hìn-thí chiap-khiun sâng-yîm tû-he "â-â-â-â-â-â-â". Tì Chûng-koet vû-â pûn-ngìn chok-vì mò-hó ke siong-chṳ̂n, khó-nèn he yîn-vi mêu-chúng vû-â pí-káu hí-fôn fú-lan sṳ̍t-ngiuk ke yèn-ku.
Lu̍k-tshài-yen
Lu̍k-tshài-yen (鹿寨縣) he Chûng-koet Kóng-sî-sén Liú-chiu-sṳ só kón-hot ke Yen.
Sû Yùng
Sû Yùng (蘇榮, 1948-ngièn 10-ngie̍t chhut-sṳ), Kit-lìm Thò-nàm ngìn, he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet lâu Chûng-koet Khiung-sán-tóng ke yit-chak chṳn-chhṳ ngìn-vu̍t. 2013-ngièn 3-ngie̍t 11-ngit chṳ 2014-ngièn 6-ngie̍t 25-ngit he Chûng-koet ngìn-mìn chṳn-chhṳ hia̍p-sông fi-ngi (中國人民政治協商會議) ke fu-chú-sit (副主席). 2014-ngièn 6-ngie̍t 25-ngit, kì sia̍p-hiàm ngiàm-chhùng vì-ki (嚴重違紀), Chûng Khiung yí-kîn khôi-sṳ́ tui kì tiau-chhà.
Castiliscar
vi-yî Sî-pân-ngà Aragon Chhṳ-chhṳ-khî Zaragoza-sén ke yit-ke sṳ-chṳ́n. Chúng mien-chit 40 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu yok 395-ngìn (2004-ngièn thúng-kie).
Sàng-fà-khî
Sàng-fà-khî (成華區) he Chûng-koet Si-chhôn‎-sén Sàng-tû-sṳ só kón-hot ke khî.
Dushanbe
Dushanbe he Tajikistan ke sú-tû.
.at
he O-thi-li Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n (ccTLD) ke vet-miàng.
Dili
Dili he Tûng Timor ke sú-tû.
Tajueco
Chiá-moi sàng-sṳ
分類:Sok-lî-â-sén
.am
he Armenia Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n (ccTLD) ke vet-miàng.
Kiûn-sṳ
Kiûn-sṳ (Military) he yit-ke koet-kâ khi̍p chṳn-khièn ke koet-fòng chṳ̂ vú-chông li̍t-liong yû-kôan ke ho̍k-mun khi̍p sṳ-vu.
Ap-è
Ap-è he Ap-khô phu-fun ke thûng-yung miàng-tshṳ̂n. Ngìn-kâ tì thâm-súi lâu hàm-súi tû-nèn khon-kien ap-è ke sṳ̂n-yáng.
日本
日本系位于亚洲东部 嘅 島国，領土由北海道、本州、四国、九州四个大島 捞 六千八百多个小島組成，西临日本海 捞 朝鮮半島隔海相望，东面就系太平洋，國土面積約37.8萬平方公里. “日本”这个词 嘅 名字 意思系“日頭升起 嘅 地方. 「日本」一詞字出自倭（抑 大和） 嘅 雅称日之本（🇯🇵），在《万叶集》及《源氏物語》中出現. 臨尾 受到漢文化，該名詞 嘅 發音 自训读改系現在 嘅 音读. ，日語中「日本」一詞有多个讀法，一般讀作「にっぽん」（）或「にほん」（）. 到今晡日，日本政府 本本 無规定标准读音，故所有两个读法. 但由於位於中國東面 嘅 海洋上，故此中文使用上抑稱其系「東瀛」 抑 「東洋」.
Yin-Êu Ngî-ne
Yin-Êu Ngî-ne (印歐語系, Indo-European languages) he sṳ-kie sông fûn-phu chui kóng-fàm ke ngî-ne chṳ̂-yit. Êu-chû, Mî-chû, Nàm-Â lâu Thai-yòng-chû ke thai-phu-fun koet-kâ tû chhái-yung Yin-Êu Ngî-ne ke ngî-ngièn chok-vì mû-ngî fe̍t-chá Kôn-fông ngî-ngièn. Â-chû Yin-Êu Ngî-ne pâu-koat yok 443 chúng (SIL thúng-kie)  ngî-ngièn lâu fông-ngièn, sṳ́-yung ngìn-su thai-yok yû ngi-sṳ̍p-yì.
Vùn-mìn
Vùn-mìn yit-pân he tsṳ́-tsak yû-ngìn kî-tshu, yû yit-thin ke Kîn-tsi Vùn-fa thi-khî. Vùn-mìn kîn-sòng lâu sàng-sṳ yû me̍t-tshiet ke lièn-kiê, vùn-mìn liá-ke tshṳ̀-ki pún-sṳ̂n tshiu-yû “Sàng-sṳ-fa”lâu “Sàng-sṳ hìn-sàng ”ke hàm-yi.
Ankara
Ankara he Thú-ngí-khì ke sú-tû.
Yùng-ôn-yen
Yùng-ôn-yen (融安縣) he Chûng-koet Kóng-sî-sén Liú-chiu-sṳ só kón-hot ke Yen.
Fu-phu (阜)
Fu-phu (阜部) he hon-sṳ lî-tú ke yit chak sṳ-phu, chhai Không-hî Sṳ-tién lî-tú phài thi 170 vi.
Sîn-pet-sṳ
Sîn-pet-sṳ (新北市) he Thòi-vân pet-phu ke yit-ke sṳ, chhai Thòi-vân tó-song chui pet-tôn, he ngìn-khiéu chui-tô ke hàng-chṳn-khî, fàn-tîn Thòi-pet-sṳ, tûng-pet lìn-sa he Kî-lùng-sṳ, tûng-nàm chiap-sông Ngì-làn-yen, sî-nàm lìn Thò-yèn-sṳ. Muk-chhièn ngìn-su chhêu-ko 350-van.
Li̍t-sṳ́
Thòi-pet-yen yî 2010 ngièn 12 ngie̍t 25 ho chṳn-sṳt sṳ̂n-vi Sîn-pet-sṳ.
Thi-lî
Pún-sṳ fàn-lau Thòi-pet-sṳ si-chû khi̍p Kî-lùng-sṳ sâm-mien, sâm-chá khiung-thùng hìn-sàng Thòi-pet tû-fi khî, su̍k-yî  khiung-thùng sên-fa̍t khiên-é, pin yáng-hióng to lìm-khiun ke Thò-yèn-sṳ khi̍p Ngì-làn-yen. Pún-yen su̍k-yî ngie̍t-tai kui-fûng hi-heu khî, chhiòn-ngièn yí-liòng tô yì phìn-kiûn, ngie̍t phìn-kiûn chui-tâi vûn he yit-ngie̍t fun ke ngiap-sṳ 12.4 thu, ngie̍t phìn-kiûn chui-kô vûn he chhit-ngie̍t fun ke ngiap-sṳ 33.6 thu.
Hàng-chṳn khî-va̍k
Sîn-pet-sṳ hot-hâ khiung 29 ke khî, he yù ngièn thòi-pet-yen só-hot ke 10 ke yen-hot-sṳ, 4 ke chṳ́n khi̍p 15 ke hiông kói-chṳ yì-lòi.
Fù-chû-sṳ
Fù-chû-sṳ (湖州市, N̂g-ngî Fù-chû-yîm: Ghẽw Cieu) he Chûng-koet Chet-kông-sén hâ-hot ke yit-ke Thi-kip-sṳ. Chúng mien-chit 5817 phìn-fông chhiên-mí, chúng ngìn-khiéu 290.5 van (2012-ngièn).
Â-mùn
Â-mùn (亞門, Subphylum) he Sâng-vu̍t Fûn-lui-fap chûng ke yit kip, kì yit-pân vi-yî Mùn lâu kong chṳ̂-kiên, than yû sṳ̀ â mùn fò kong chṳ̂-kiên fi kâ chúng kong. chhṳ̍t-vu̍t ke â mùn fûn-lui Là-tên-vùn miàng-chhṳ̂n sṳ mî vì "-phytina", chṳ̂n khiûn ke sṳ mî vì "-mycotina", thûng-vu̍t ke fûn-lui chet mò ku-thin sṳ mî.
.no
he Nò-vî Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n (ccTLD) ke vet-miàng.
Ashgabat
Ashgabat he Turkmenistan ke sú-tû.
Thûng-sêu-chṳ́n
Thûng-sêu-tsṳ́n (通霄鎮) he Thòi-vân Mèu-li̍t-yen ke yit-ke tsṳ́n.
Ngoi-phu lièn-kiet
分類:Thòi-vân Hak-kâ Vùn-fa Chhùng-tiám Fat-chán-khî
Liùng-chhièn-yi̍t-khî
Liùng-chhièn-yi̍t-khî (龍泉驛區) he Chûng-koet Si-chhôn‎-sén Sàng-tû-sṳ só kón-hot ke khî.
Kôn-chṳ̂
Kôn-chṳ̂ he thiên-kôn lâu thi-chṳ̂ ke ha̍p-chhṳ̂n.
Wiltshire
, Yîn-koet Sî-nàm Yîn-kak-làn Khî-vet ke khiùn. Cham-thi 3,485 phìn-fông kûng-lî, yû 474,300 ngìn-khiéu (2011-ngièn).
Saint-Cyrille-de-Wendover, Quebec
he Québec-sén Centre-du-Québec Hàng-chṳn khî ke sàng-chṳ́n, 1905-ngièn sṳ̀n-li̍p. Chúng mien-chit 110.40 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 4,389 (2011-ngièn).
Pó-lò
Pó-lò (保羅, 3-ngièn — 67-ngièn; Παῦλος, Paulus ), he Sṳ̀n só kién-sién, chiong fuk-yîm chhòn-pûn ngoi-pâng-ngìn ke sṳ́-thù, ya-phî Li̍t-sṳ́-ho̍k-kâ kûng-ngin he tui-yî chó-khì Kau-fi fat-chán kung-hien chui-thai ke sṳ́-thù. Kí yit-sên chûng chṳ-séu chin-hàng liáu sâm-chhṳ chhòng-khì ke siên-kau chṳ̂ lî-chhàng, chiuk chiak-phiên chṳ Séu-â-se-â, Hî-lia̍p, Yi-thai-li kok-thi，chhai ngoi-pâng-ngìn chûng kien-li̍p kau-fi, yáng-hióng chhṳ̂m-yén.
Pó-lò he Â-pak-lâ-hón ke heu-yí, su̍k-yî Phien-ngâ-mén kî-phai ke Yî-set-lie̍t-ngìn, he chhut-sên chhai koet-ngoi ke Yù-thai khièu-mìn, kí-ke kâ chhai Kî-li-kâ-sén ke Thai-su-sàng, liá thi-fông he tông-sṳ̀ Lò-mâ Ti-koet ke chú-yeu ho̍k-su̍t chûng-sîm chṳ̂-yit. Pó-lò ngièn-lòi ke miàng-sṳ he chhṳ̂n-fû Só-lò, yi-sṳ chhiu-he "khiù-mun", yîn-vi chhut-sên chhai Lò-mâ Ti-koet ke chhṳ̍t-su̍k liâng-thi, kîn-kí chhut-sên-thi koet-si̍t ngièn-chet, khí-yû Lò-mâ Kûng-mìn ke sṳ̂n-fun. Pó-lò ke fu-chhîn he Fap-li-soi-ngìn, kí chóng-thai heu yu-to Yâ-lu-sat-lâng chhut-miàng ke ho̍k-chá Kâ-mâ-lie̍t mùn-hâ ho̍k-si̍p, só-yî kí chhiùng-séu su Fap-li-soi kau-mùn ke hiûn-thò, pin chiap-su-ko ngiàm-kiet ke li̍t-fap Kau-yuk. Pó-lò tui Khiu-yok Sṳn-kîn, Hî-lia̍p-vùn lâu Chet-ho̍k tû-yû chhṳ̂m-ngi̍p ke ngiên-kiu, tui kí heu-lòi sṳn-kûng lâu yû chṳ̂n-thai ke pông-chhu.
Sàng-sṳ Fûng-sû Kau-fi
Sàng-sṳ Fûng-sû Kau-fi fe̍t-tsá tshṳ̂n-tso “CHC”, he Sîn-kâ-phô ke yit-kiên Ki-hìn kau-fi, tshai kau-fi-kie su̍k-yî Mò-tsûng-phai kie sin-ngióng thòn-thí, yí-kîn sṳ̀n-vì tsú-yeu su̍k-lìn tsṳ̂-ngièn tsûng-sîm, pông-tshu Â-chû kok-thi siông-kûan kau-fi thì-kiûng hia̍p-tshu. Sàng-sṳ Fûng-sû Kau-fi he Sîn-kâ-phô chui-thai ke Mò-tsûng-phai, thu̍k-li̍p kau-fi, tsúng-kie yû tshêu-ko lióng-van si-tshiên miàng fi-yû. Tshai 2007-ngièn ke Sàng-sṳ Fûng-sû Sṳn-tan-tsiet khin-tsuk tshi-fi chûng, kien-kâ tshóng-ha ńg-van yit-tshiên tô-ngìn ke tsui-kô tshut-si̍t thúng-kie.
Chit-sok thung-vu̍t
Tsit-sok-thûng-vu̍t-mùn  (脊索動物門, Chordate) he Thûng-vu̍t-kie chui kô-tén ke mùn. Thûng-vu̍t poi chet yû yit-thiàu tsit sok, fûn-vì sâm-ke Â-mùn, khì-chûng mî sok thûng-vu̍t Â-mùn lâu thèu sok thûng-vu̍t Â-mùn cho-tet ha̍p-chhṳ̂n-vì “ ngièn sok thûng-vu̍t ”. Kì-têu khiung-thùng thi̍t-chṳ̂n pâu-koat: chhai sâng-fa̍t sṳ́ chûng ke mêu ke kiê-thon khí-yû Tsit-sok, chûng khûng ke poi sṳ̀n-kîn kón, Yen-soi-lie̍t yî-khi̍p kong heu mî. Séu-sú Ho̍k-chá thì-chhut chiông Pan-sok thûng-vu̍t-mùn ya tsì yî Tsit-sok-thûng-vu̍t-mùn hâ, pin miang-miàng vì khiéu sok thûng-vu̍t â mùn.
Pân-kap
Pân-kap he yit-tsúng kap-è‎, san-pu tì Fî-chû sat-ha̍p-lâ sâ-mo̍k ke nàm-phu. Liá-ke tsúng-lui sòng-tshai ngìn-lui tsû-vì kî-tshu thi-khî khon-kien, phû-thûng sṳ̍t-vu̍t he tshoi fe̍t-tsá sû-si̍p tông-thi liòng-sṳ̍t.
Chit-sok thung-vu̍t
Tsit-sok-thûng-vu̍t-mùn Chordata cho-tet fûn-vì sâm-ke â mùn: mî sok thûng-vu̍t â mùn, thèu sok thûng-vu̍t â mùn fò Tsit-tshûi thûng-vu̍t â mùn. Mî sok thûng-vu̍t yu-chhùng khì khí-yû tsit sok fò sṳ̀n-kîn sok, than chhai sṳ̀n thí sêu sṳt. Thèu sok thûng-vu̍t chûng sâng pó-liù tsit sok fò sṳ̀n-kîn sok, than mò tsit chhû. Chhai Tsit-tshûi thûng-vu̍t chûng, tsit sok ke chok-yung yù kut chṳt tsit chhû thoi thoi. Thûng-sòng sot ke Tsit-tshûi thûng-vu̍t-ho̍k he chṳ́ ngièn-kiu tsit sok thûng-vu̍t ke yit-ke Thûng-vu̍t-ho̍k fûn-kî, yì fî kiùn ngièn-kiu Tsit-tshûi thûng-vu̍t â mùn. Hien-chhùn ke tsit sok thûng-vu̍t chṳ̂-kiên ke kôan-he yì hâ-mien ke hì-thúng fat-sâng su só sṳ. Kì fò chhòn-thúng ke fûn-lui lui-khiùn mò chṳ̂n-hó ke vut ha̍p, só-yî tui Tsit-tshûi thûng-vu̍t ke fûn-lui hàn chhùn-chhai châng lun, chhìn-kón kì-têu kiên ke kôan-he yí-kîn káu tet hàn chhîn-chhú liáu.
.se
he Sui-tiên Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n (ccTLD) ke vet-miàng.
Moskva
Moskva (Ngò-ngî: Москва) he Ngò-lò-sṳ̂ Lièn-pâng lâu Moskva-chû ke sú-tû, he Ngò-lò-sṳ̂ chṳn-chhṳ, kîn-chi, khô-ho̍k, vùn-fa khi̍p kâu-thûng chûng-sîm. Cháng-ke Moskva sàng-khî ngìn-khiéu chhêu-ko 12,506,468 (2018-ngièn thúng-kie), he Êu-chû ngìn-khiéu chui-tô ke sàng-sṳ, cham-hi chhiòn-koet chúng ngìn-khiéu ke sṳ̍p-fûn-chṳ̂-yit. Mien-chit 2,510 phìn-fông kûng-lî, lâu Moskva-chû khi̍p Kaluga-chû chiap-yòng.
Tashkent
Tashkent he Uzbekistan ke sú-tû.
Constantine 5-sṳ
Constantine 5-sṳ (718-ngièn － 775-ngièn), he Tûng Lò-mâ Ti-koet fòng-ti (741-ngièn - 775-ngièn chhai-vi).
Chhiâng-pa̍k-kông-khî
Chhiâng-pa̍k-kông-khî (青白江區) he Chûng-koet Si-chhôn‎-sén Sàng-tû-sṳ só kón-hot ke khî.
Koi
Koi (鈣) he yit-chúng fa-ho̍k ngièn-su, fa-ho̍k fù-ho vì Ca, ngièn-chṳ́ su-muk he 20, chhai Ngièn-su chû-khì-péu chûng thi-ngi-sṳ̍p vi.
Karl Marx
Karl Marx, Hon-sṳ yîm-yi̍t Mâ-khiet-sṳ̂ (馬克思), he Tet-koet ke yi-chak chhut-miàng ke chet-ho̍k-kâ lâu sa-fi-ho̍k-kâ. Khì ke Marx chú-ngi he kîm-pû-ngit sa-fi-chú-ngi lâu khiung-sán-chú-ngi ke lî-lun kî-chhú.
Chhṳ̂m-chun-sṳ
Chhṳ̂m-chun-sṳ (深圳市) fe̍t-tsá Phên-sàng（鵬城） tshai Chûng-koet nàm-fông Chû-kông Sâm-kok-chû tûng-ngan, su̍k-yî Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet Kóng-tûng-sén, he Chûng-koet thi-yi ke kîn-chi thi̍t-khî. Chhiòn tû-sṳ thú-thi chúng mien-chit he 1,953 phìn-fông kûng-lî, khì-chûng kîn-chi thi̍t-khî mien-chit yû 395.81phìn-fông kûng-lî.
Li̍t-sṳ́
Sim-chun yeu haau gaau lit-su. Sim-chun cheui yau lit-su ge thi-fong hai Thaai-phung-saang.
物理學
物理學，英語讀做「Physics」. 這个語詞來自希臘文个「φυσικός」. 古時節歐洲人喊物理學作「自然學」，就係研究大自然現象撈規律个學問. 佇現代，物理學已經成為自然科學中最基礎个學科之一.
Yùng-súi Mèu-chhu̍k Chhṳ-chhṳ-yen
Yùng-súi Mèu-chhu̍k Chhṳ-chhṳ-yen (融水苗族自治) he Chûng-koet Kóng-sî-sén Liú-chiu-sṳ só kón-hot ke Chhṳ-chhṳ-yen.
Chéu-phu
Chéu-phu (走部) he hon-sṳ lî-tú ke yit chak sṳ-phu, chhai Không-hî Sṳ-tién lî-tú phài thi 156 vi.
Chhṳ̂m-chun-sṳ
Li̍t-sṳ́
Yi-tsen Sim-chun suk-yi 'Sin-an-yen'. Hau-leui Yang-kok phaa Heung-kong chi-hau. Sin-an-yen kui-mang kiaau 'Baau-on-yen'.
Sana'a
Sana'a he Yemen ke sú-tû.
貓熊
名字
1869年，法國宣教師Armand David頭擺在中國个四川發現貓熊以後，將邇種動物个學名喊做 Ursus melanoleucus，意思係「烏色摎白色个熊」. 後來法國國際自然歷史博物館个動物學家Alphonse Milne-Edwards研究David帶轉來个骨頭以後，認為這種物種同小熊貓當像，就將佢起學名喊做 Ailuropoda melanoleuca，意思係「像小熊貓个動物」. 這隻名字至今下還在用.
外形
貓熊个身體肥固固，頭圓滾滾，尾當短，身體面頂烏摎白兩種顏色分當清楚，身體同尾係白色，耳、目睭、手腳摎肩頭都係烏色个，肚底有个係棕色，有个係烏色.
分佈
貓熊做得當做一種動物界个活化石，因為邇種動物个樣仔同幾十萬年以前个無麼个差別. 上早在中國東部、南部至緬甸都有，至今下獨獨生活在四川部份地區了. 佢主要在海拔2000至3000公尺个竹林或者針葉林肚.
習慣摎生態地位
貓熊愛自家住，逐隻貓熊都有自家活動个地方. 除忒發情个時期，佢都係自家住. 當多人認為貓熊係主要食竹葉个一種動物. 其實貓熊摎其他熊一樣係雜食動物，今下个貓熊在食肉動物向食草動物過渡个時期. 貓熊會捉竹鼠這類小動物，也會食動物个死屍，有个時候還會去掠頭牲仔食. 貓熊个下胲摎牙當有力，故所竹該樣硬个東西佢都有法度咬動. 但係佢消化食物纖維摎養分个能力毋好，故所一日需要食15至20公斤个竹營養正會罅.
Phù-thò
Phù-thò, ngìn-lui tsó-khì yî-tshièn tshiu khôi-sṳ́ tsâi-phì liá-tsúng kó-su, tsam-hi tshiòn sṳ-kie súi-kó sán-liòng ke si-fûn tsṳ̂-yit; yàng-yông ka-tshṳ̍t tsṳ̂n-kô, khó-yî tsṳ-tsho sṳ̀n-vì phù-thò-tsṳp, phù-thò-kôn yî-khi̍p phù-thò-tsiú.
Tajahuerce
Tajahuerce he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 20,87 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 32.
貓熊
保護狀況
1936年1月，頭隻貓熊分人運至美國个洛杉磯去展覽，當多美國人認為佢當生趣. 這隻貓熊後來分運至芝加哥，在1938年在該兜死忒. 在佢死忒之前Brookfield動物園用2500美金个代價買到一隻貓熊. 1972年美國總統理查·尼克森訪問中國个時候，毛澤東將2隻貓熊送分美國. 該時畜一隻貓熊需要260萬美金，若係再加一隻貓熊个徠仔，就會超過300萬銀，恁樣比其他瀕危動物使个錢較多.
Tajahuerce
Chiá-moi sàng-sṳ
分類:Sok-lî-â-sén
Sâng-sêu
Sâng-sêu he tui-yin thi-chṳ̂ ke 12 chúng thung-vu̍t.
Phìn-kó
Phìn-kó ke kó-sṳ̍t fu-yû khóng-vu̍t-tsṳt lâu vì-sâng-su, sṳ̀n-vì ngìn-lui tsui-sòng sṳ̍t-yung ke yit-tsúng súi-kó. Phìn-kó ngièn-pún sán-sên tì Êu-chû khi̍p chûng-tûng. Phìn-kó-su kô-thu khó-yî tha̍t-sṳ̀n sṳ̍p-ńg-mí.
Buckingham Kiûng
Buckingham Kiûng (Yîn-ngî: Buckingham Palace) he Yîn-koet kiûn-chú vi-yî Lùn-tûn ke chú-yeu Tshím-kiûng khi̍p phan-kûng-chhú, he koet-kâ khin-tién lâu vòng-sṳt fôn-ngiàng lî kí-hàng chhòng-só chṳ̂-yit, ya-he yit-chhú chhung-yeu ke lî-hàng kín-tiám.
Fòng-kok-sa̍k Kau-fi
Fòng-kok-sa̍k Kau-fi fe̍t-tsá tshṳ̂n-tso “CSCC”, he tshóng-li̍p tshai-yî Sîn-kâ-phô ke yit-kiên thu̍k-li̍p kau-fi.
騷靈現象
2.靜電、電磁場、次聲波、超音波、或離子化空氣，可能係誘發因素.
3.毋尋常氣流、聲懸浮引起嘅空氣振動、地下水流引發嘅震動，也可能係物體移動嘅原因.
4.球形閃電也可能係原因.
Caribe-hói
Caribe-hói he chhai Me̍t-sî-kô Yucatán Pan-tó lâu Chûng Mî-chû chṳ̂-kiên ke yit chak hói.
Yet-chhiú
Yet-chhiú he kôn-chṳ̂ ke thi 2 chak, chhai piáng-yìm ke thèu-chhièn lâu kap-chṳ́ ke heu-mî.
Lí Khiet-khiòng
Lí Khiet-khiòng (李克强, 1955-ngièn 7-ngie̍t 17-ngit－ ), Chûng-koet Ôn-fui Thin-yén ngìn, chṳn-chhṳ-kâ. Hien-chhai Chûng-koet Khiung-sán-tóng lâu Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet ke chú-yeu liâng-thô-ngìn chṳ̂-yit.
Leo 4-sṳ
Leo 4-sṳ (750-ngièn － 780-ngièn), he Tûng Lò-mâ Ti-koet fòng-ti (775-ngièn - 780-ngièn chhai-vi).
Vòng Khî-sân
Vòng Khi-sân (王岐山, 1948-ngièn 7-ngie̍t 19-ngit－ ) he Chûng-koet ke chṳn-chhṳ-kâ. Khì he hien-chhai Chûng-koet Khiung-sán-tóng lâu Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet ke chú-yeu liâng-thô-ngìn chṳ̂-yit.
.ch
he Sui-sṳ Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n (ccTLD) ke vet-miàng.
Kiên-sin Tsim-sin Kau-fi
Kiên-sin Tsim-sin Kau-fi  fe̍t-tsá tshṳ̂n-tso “FCBC”, he tshóng-li̍p tshai-yî Sîn-kâ-phô ke yit-kiên thu̍k-li̍p Ki-hìn kau-fi, sin-thù yû tsiông-khiun yit-van.
Ogōri, Fukuoka
he vi Ngit-pún Fukuoka-yen ke yit-ke sàng-sṳ, chúng mien-chit 45.50 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 59,296 ngìn (2012-ngièn).
Sâm-kông Thûng-chhu̍k Chhṳ-chhṳ-yen
Sâm-kông Thûng-chhu̍k Chhṳ-chhṳ-yen (三江侗族自治縣) he Chûng-koet Kóng-sî-sén Liú-chiu-sṳ só kón-hot ke Chhṳ-chhṳ-yen.
菲律賓
菲律賓在于亚洲东部，由太平洋嘅7100嘅群島組成.
Soliedra
Soliedra he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 19,48 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 36.
菲律賓
1521年，賣哲倫嘅探險隊曾經到達這邊. 1565年係由西班牙統治，菲律賓這个名字，就係出將西班牙國王菲利普二世而來. 1898年爆出美西戰爭，西班牙戰敗「巴黎和約」，菲律賓改由美國統治. 1935年菲律賓創建共同體. 二戰期間被日本佔領. 1946年完全獨立.
Soliedra
Chiá-moi sàng-sṳ
分類:Sok-lî-â-sén
Yen-lî-chṳ́n
Yen-lî-tsṳ́n (苑裡鎮) he Thòi-vân Mèu-li̍t-yen ke yit-ke tsṳ́n.
Ngoi-phu lièn-kiet
分類:Thòi-vân Hak-kâ Vùn-fa Chhùng-tiám Fat-chán-khî
.mx
he Me̍t-sî-kô Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n (ccTLD) ke vet-miàng.
Piáng-yìm
Piáng-yìm he kôn-chṳ̂ ke thi 3 chak, chhai tên-mâu ke thèu-chhièn lâu yet-chhiú ke heu-mî.
Constantine 6-sṳ
Constantine 6-sṳ (771-ngièn － 805-ngièn), he Tûng Lò-mâ Ti-koet fòng-ti (780-ngièn - 797-ngièn chhai-vi).
Lùn-tûn Thap-khiâu
Lùn-tûn Thap-khiâu (Tower Bridge) he vi-yî Yîn-koet Lùn-tûn yit-chho vàng-khiam Thames-hò thiet-khiâu.
Oranienburg
he yit-chho vi yî Tet-koet nàm-phu, Brandenburg-pâng ke sàng-sṳ. Chúng mien-chit 162.37 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu 42,028-ngìn (2013-ngièn).
Serbia-ngî
Serbia-ngî (српски/srpski) he Slav Ngî-chhu̍k Nàm Slav Ngî-kî ke sṳ̀n-yèn, Štokavian fông-ngièn ke khì-chûng chṳ̂-yit ke phêu-chún, chṳ̂-chhièn ke phêu-chún chhṳ̂n-cho Serbia-Croatia-ngî. Serbia-ngî chú-yeu chhai Serbia, Montenegro, Bosnia lâu khì-thâ thi-fông ke Serbia-ngìn sṳ́-yung.
Vûn-kông-khî
Vûn-kông-khî (溫江區) he Chûng-koet Si-chhôn‎-sén Sàng-tû-sṳ só kón-hot ke khî.
Tên-mâu
Tên-mâu he kôn-chṳ̂ ke thi 4 chak, chhai vú-sìn ke thèu-chhièn lâu piáng-yìm ke heu-mî.
Vù-fâ-kó
Vù-fâ-kó (無花果) he yit-tsúng tshṳ̍t-vu̍t, tsú-yeu sên-tsóng tì mêu-tsúng ngie̍t-tai lâu vûn-tai thi-fông. Vù-fâ-kó muk-tshièn yû pat-pak ke phín-tsúng, thai-phu-fun tû-he sòng-liu̍k phín-tsúng. Vù-fâ-kó ngièn-sán tshai-yî â-lâ-pak, séu â-se-â khi̍p thi-tsûng-hói yèn-ngan tén-tén thi-khî; tsâi-phì li̍t-sṳ́ yí-kîn tshêu-ko ńg-tshiên tô-ngièn.
Selena
Selena (Selena Quintanilla Pérez，1971-ngièn 4-ngie̍t 16-ngit－1995-ngièn 3-ngie̍t 31-ngit), Mî-sit Me̍t-sî-kô yí ke tî-miàng liù-hàng ńg kô-sú. Chhut-sên chhai Mî-koet Tet-chiu ke Selena, chhai yîm-ngo̍k-ngìn ke fu-chhîn châi-phì hâ, sṳ̀n-vì Lâ-tên Mî-chû chui su fôn-ngiàng ke ńg kô-sú, ya sṳ̀n-vì chhiòn Sî-pân-ngà-ngî ngî-ne yì-mìn ke chui-oi.
Mâ-lî-sûn
Mâ-lî-sûn (馬禮遜, Yîn-ngî: Robert Morrison 1782-ngièn 1-ngie̍t 5-ngit — 1834-ngièn 8-ngie̍t 1-ngit), Sû-kak-làn Chhòn-kau-sṳ, chûng-fà Kî-tuk-kau-fi ke chho-phan-ngìn, 1807-ngièn to-tha̍t Kóng-chû, chhai Yîn-koet Tûng-Yin-thu-kûng-sṳ̂ ngin-chṳt 25-ngièn. Chên kien-ngi Yîn-koet chṳn-fú chhai Chûng-koet chhṳ-sat fap-thìn.
Santa María de las Hoyas
Santa María de las Hoyas he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 45,41 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 156.
Sa̍k-liù
Sa̍k-liù (石榴) ngièn-sán tshai-yî yî-làn khi̍p khì-thâ tsû-vì thi-khî; ha-thiên khôi-fâ, yû vòng-set lâu pha̍k-set tsúng-lui. Siông-tshòn sa̍k-liù he tì Sî-hon sṳ̀-khì pûn-ngìn yín-ngi̍p chûng-koet.
Serón de Nágima
Serón de Nágima he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 60,16 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 191.
Chiá-moi sàng-sṳ
分類:Sok-lî-â-sén
Lìm Piâu
Lìm Piau (林彪, 1907-ngièn 12-ngie̍t 5-ngit － 1971-ngièn 9-ngie̍t 13-ngit), Fù-pet Vòng-kông ngìn, he Chûng-koet chhut-miàng ke kiûn-sṳ-kâ. Khì he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet 10-thai ngièn-soi chṳ̂-yit.
Hò-ngièn-sṳ
Hò-ngièn-sṳ he Kóng-tûng-sén tûng-pet-tôn Khiu-lîn Hak-kâ-ngìn thi-tai, nàm-tôn lim Fi-tsû-sṳ, tûng-tôn lim Mòi-chû-sṳ, pet-tôn he Kông-sî-sén. West he Shâu-kûan-sṳ. Hò-ngièn-sṳ pûn Kîn-Kiú-Thiet-lu (Pet-kîn lòi-vông Kiú-liùng) lau Kóng-Mòi-Sân-Thiet-lu (Kóng-chû kîn-ko Mòi-chû hi Sân-Thèu) só kon-tshôn.
N̂g-hîn-khî
(吳興區) he Chûng-koet Chet-kông-sén Fù-chû-sṳ só kón-hot ke yit-ke khî. Chúng mien-chit 871.9 phìn-fông chhiên-mí, 2013-ngièn ngìn-khiéu 590,000-ngìn.
.hr
he Croatia Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n (ccTLD) ke vet-miàng.
Cottbus
he yit-chho vi yî Tet-koet nàm-phu, Brandenburg-pâng ke sàng-sṳ. Chúng mien-chit 164.28 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu 99,595-ngìn (2013-ngièn).
Vú-sìn
Vú-sìn he kôn-chṳ̂ ke thi 5 chak, chhai kí-sṳ ke thèu-chhièn lâu tên-mâu ke heu-mî.
Chiuk-phu
Chiuk-phu (足部) he hon-sṳ lî-tú ke yit chak sṳ-phu, chhai Không-hî Sṳ-tién lî-tú phài thi 157 vi.
Au-mùn
Au-mùn (澳門, Phù-thò-ngà-ngî: Macau), chhiòn-chhṳ̂n Au-mùn Thi̍t-phe̍t Hàng-chṳn-khî, he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet hot-hâ ke lióng-ke Thi̍t-phe̍t Hàng-chṳn-khî tsṳ̂-yit, khì-tsûng Au-mùn Pan-tó pet-mien lâu Chûng-koet nui-thi lièn-chiap, yì-yèn Thún-chái lâu Lu-fàn pún-sṳ̂n he lióng-ke fûn-lì ke lì-tó, than-he heu-khì thiàm-hói kûng-chhàng-sṳ̂ vàn-chhiòn lièn-chiap lióng-ke lì-tó chhṳ̂n-cho Lu-thún-sàng ke thi-thon. Tûng-mien lâu Hiông-kóng khî-lì 30 kûng-lî.
Kí-sṳ
Kí-sṳ he kôn-chṳ̂ ke thi 6 chak, chhai kâng-ńg ke thèu-chhièn lâu vú-sìn ke heu-mî.
加拿大
加拿大／迦拿泰（英文：Canada）系北美洲最北部嘅一個國家，西抵太平洋，東至大西洋，北到北冰洋，領土主張直到北極. 加拿大東北方捞丹麥領地格陵蘭相望，南方及西北方捞美國接，邊界長達8892公里，為全世界最長唔設防疆界. 加拿大由十個省捞三個地區組成，首都為渥太華.
面積上來讲，加拿大系世界上嘅第二大國，人口總共只有3,200萬居民. 加拿大系有現代化工業及科技水準嘅發達國家.
Séu Vòng-chṳ́
《Séu Vòng-chṳ́ 》 (Fap-ngî: Le Petit Prince), he Fap-koet kui-chhu̍k chok-kâ, sṳ̂-ngìn, fî-hàng-yèn siên-khi Antoine de Saint-Exupéry chhóng-chok ke chui chho̍k-miàng ke séu-sot, fat-péu yî 1943-ngièn. Chok-vi Fap-ngî sû-sit chûng yúng-yû chui-tô thu̍k-chá lâu yi̍t-pún ke séu-sot, 《Séu-Vòng-Chṳ́ 》 chên tong-sién Ngi-sṳ̍p Sṳ-ki Fap-koet chui-kâ thù-sû. Kì he sṳ-kie chui thiong-siau ke thù-sû chṳ̂-yit, phî fân-yi̍t sṳ̀n lióng-pak ńg-sṳ̍p tô-chúng ngî-ngièn lâu fông-ngièn. Chhiòn sṳ-kie yí-kîn tshiû-chhut lióng-yi tô tshak.
Ngoi-phu lièn-chiap
.
Kingsey Falls, Quebec
he Québec-sén Centre-du-Québec Hàng-chṳn khî ke sàng-chṳ́n, 1997-ngièn sṳ̀n-li̍p. Chúng mien-chit 70.50 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 2,000 (2011-ngièn).
Tû-kông-yén-sṳ
Tû-kông-yén-sṳ (都江堰市) he Chûng-koet Si-chhôn‎-sén Sàng-tû-sṳ só kón-hot ke Sàng-sṳ.
Chû Tet
Chû Tet (朱德, ) he Chûng-koet chhut-miàng ke kiûn-sṳ-kâ. Khì he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet 10-thai ngièn-soi chṳ̂-yit.
Cho̍k-làn-chṳ́n
Cho̍k-làn-tsṳ́n (卓蘭鎮) he Thòi-vân Mèu-li̍t-yen ke yit-ke tsṳ́n.
Ngoi-phu lièn-kiet
分類:Thòi-vân Hak-kâ Vùn-fa Chhùng-tiám Fat-chán-khî
Ōmuta, Fukuoka
he vi Ngit-pún Fukuoka-yen ke yit-ke sàng-sṳ, chúng mien-chit 81.55 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 127,126 ngìn (2010-ngièn).
Irene
Irene (752-ngièn － 803-ngièn), he Tûng Lò-mâ Ti-koet fòng-ti (797-ngièn - 802-ngièn chhai-vi).
Sî-pet England
(Yîn-ngî: North West England) Yîn-koet hâ-hot ke kiú-chak chhṳ-kip hàng-chṳn-khî chṳ̂-yit.
Thòi-pet Lìn-liòng-thòng
Tshâm-siòng
Hiông-kóng thi-khî:
Kâng-ńg
Kâng-ńg he kôn-chṳ̂ ke thi 7 chak, chhai sîn-vi ke thèu-chhièn lâu kí-sṳ ke heu-mî.
Sui-tiên
Sui-tiên (瑞顛 ) fe̍t-chá Sui-tién (瑞典), chhiòn-miàng ham cho Sui-tiên Vòng-koet (Sui-tiên-ngî: Konungariket Sverige), he yit-ke Scandinavia Pan-tó ke Pet-Êu koet-kâ, sú-tû he Stockholm. Kì sî-lìn Nò-vî, tûng-pet lâu Fûn-làn chiap-yòng. Sui-tiên lâu Tân-ma̍k, Tet-koet, Pô-làn, Ngò-lò-sṳ̂, Lithuania, Latvia lâu Estonia kak-hói siông-mong.
.fi
he Fûn-làn Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n (ccTLD) ke vet-miàng.
Lech Wałęsa
Lech Wałęsa, Pô-làn Chṳn-chhṳ fa̍t-thung-kâ, Thòn-kiet Kûng-fi liâng-thô-ngìn, Pô-làn Khiung-fò-koet Chúng-thúng (1990—1995). 1981-ngièn "Sṳ̀-thoi Chha̍p-chì" ngièn-thu fûng-yùn ngìn-vu̍t, 1983-ngièn tet-to Nobel Fò-phìn Chióng.
.fj
he Fiji Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n (ccTLD) ke vet-miàng.
Santa María de Huerta
Santa María de Huerta he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 49,15 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 378.
Chiá-moi sàng-sṳ
分類:Sok-lî-â-sén
Sîn-vi
Sîn-vi he kôn-chṳ̂ ke thi 8 chak, chhai ngìm-sṳ̂n ke thèu-chhièn lâu kâng-ńg ke heu-mî.
Thien-nó Khô-ho̍k
Kie-son kî Khô-ho̍k yung-yî kié-kiet sin-sit lâu kie-son ke lî-lun kî-chhú. Thien-nó Khô-ho̍k (Yîn-ngî: Computer Science) he hì-thúng-sin ngièn-kiu chṳ̂-sín lâu kie-son ke lî-lun kî-chhú yî-khi̍p kì-têu chhai thien-nó hì-thúng chûng yì-hò sṳ̍t-hien lâu yin-yung ke sṳ̍t-yung kî-su̍t ke ho̍k-khô. Kì thûng-sòng pûn hìn-yùng vì tui nâ-sia chhóng-chho, mèu-shu̍t yî-khi̍p Chón-von chṳ̂-sín ke Yên-son-fap chhú-lî ke hì-thúng ngièn-kiu. Thien-nó Khô-ho̍k pâu-hàm hó-tô fûn-kî liâng-vet; khiòng-thiàu thi̍t-thin kiet-kó ke kie-son, pí-yì thien-nó thù-hìn-ho̍k; yì yû sia he thâm-thó kie-son mun-thì ke sin-chṳt, pí-yì kie-son fu̍k-chha̍p sin lî-lun; hàn-yû yit-sia liâng-vet chôn-chu yî ngióng-pân sṳ̍t-hien kie-son, pí-yì chhàng-sṳt ngî-ngièn lî-lun he ngièn-kiu mèu-shu̍t kie-son ke fông-fap, yì chhàng-sṳt sat-kie he yin-yung thi̍t-thin ke chhàng-sṳt ngî-ngièn kié-kiet thi̍t-thin ke kie-son mun-thì, Ngìn-kî fu-thûng chet he chôn-chu yî ngióng-pân sṳ́ thien-nó lâu kie-son pien tet yû-yung, hó-yung, yî-khi̍p sùi-sṳ̀ sùi-thi vì ngìn só yung.
Phàng-chû-sṳ
Phàng-chû-sṳ (彭州市) he Chûng-koet Si-chhôn‎-sén Sàng-tû-sṳ só kón-hot ke Sàng-sṳ.
Ngò-lò-sṳ̂ Lièn-pâng Chhṳ̍t-hot-sṳ
Ngò-lò-sṳ̂ Lièn-pâng fûn-cho 83-ke Lièn-pâng Chú-thí, khì-chûng lióng-chak he Lièn-pâng Chhṳ̍t-hot-sṳ.
Hiông-kóng Lìn-liòng-thòng
Hiông-kóng Lìn-liòng-thòng, yù Chûng-koet Sông-hói mu̍k-sṳ̂ 趙世光牧師  tshai-yî 1959-ngièn 5-ngie̍t 31-ngit sṳ̀n-li̍p.
Tui Lìn-ên-phai tsṳ̂ li̍p-tshòng 對靈恩派之立場
Lìn-ên-phai
Phàng Tet-fài
Phâng Tet-fài (彭德懷, 1898-ngièn 10-ngie̍t 24-ngit － 1974-ngièn 11-ngie̍t 29-ngit), Fù-nàm Siong-thâm ngìn, he Chûng-koet chhut-miàng ke kiûn-sṳ-kâ. Khì he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet 10-thai ngièn-soi chṳ̂-yit.
Titanium
Titanium (鈦 tài) he yit-chúng fa-ho̍k ngièn-su, fa-ho̍k fù-ho vì Ti, ngièn-chṳ́ su-muk he 22.
Ngìm-sṳ̂n
Ngìm-sṳ̂n he kôn-chṳ̂ ke thi 9 chak, chhai kui-yû ke thèu-chhièn lâu sîn-vi ke heu-mî.
Kûng-kón-hiông
Ngoi-phu lièn-kiet
分類:Thòi-vân Hak-kâ Vùn-fa Chhùng-tiám Fat-chán-khî
Siong-sân-khî
Siong-sân-khî (象山區) he Chûng-koet Kóng-sî-sén Kui-lìm-sṳ só kón-hot ke khî.
.dk
he Tân-ma̍k Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n (ccTLD) ke vet-miàng.
Victoriaville
he Québec-sén Centre-du-Québec Hàng-chṳn khî ke sàng-chṳ́n, 1993-ngièn sṳ̀n-li̍p. Chúng mien-chit 86.20 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 43,462 (2011-ngièn).
Ngièn-phu
Ngièn-phu (言部) he hon-sṳ lî-tú ke yit chak sṳ-phu, chhai Không-hî Sṳ-tién lî-tú phài thi 149 vi.
Louis Pasteur
Pâ-sṳ-tet (Fap-vùn：Louis Pasteur，1822－1895) he Fap-kok mì-sâng-vu̍t-ho̍k-kâ, fa-ho̍k-kâ, mì-sâng-vu̍t-ho̍k ke chhóng-li̍p-chak chi-yit. Kî féu-ngin chhṳ-yèn fat-sên sot, thì-chhong chhi̍t-phiang se-kiún ho̍k-sot, fat-chán chhut yi-fòng chiap-chung fông-fap.
Pâ-sṳ-tet sâng chhai Fap-kok Chû-lò-sén Dollar, fu-chhîn he Nâ-pho-lùn kiûn khì-pîn-chhui ke thui-yi̍t kiûn-ngìn, heu sṳ̀n-vì hài-sióng. 1847-ngièn, Pâ-lì kô-kip sṳ̂-fam ho̍k-káu pit-ngia̍p. 1848-ngièn sṳ̀n-vì vu̍t-lí-ho̍k kau-su. 1881-ngièn khôi-sṳ́ ngiên-kiu fûng-kiéu-chṳn, 1885-ngièn ngiên-kiu 	chhut kám-thu̍k fûng-kiéu-chṳn yi̍t-mèu. 1887-ngièn thi-ngi-chhṳ chung-fûng. 1887-ngièn 9-ngie̍t 28-ngit sí chhai Pâ-lì.
Tarragona-sén
Tarragona-sén he Sî-pân-ngà ke Catalunya Chhṳ-chhṳ-khî hâ-hot ke yit-ke sén, vi-yî Sî-pân-ngà tûng-pet, phîn-lìm thi-chûng-hói. Tarragona-sén chúng mien-chit vi 6,283 phìn-fông chhiên-mí, 2008-ngièn thúng-kie ngìn-khiéu he 888 895-ngìn, khì-chûng 17.4% ke ngìn-khiéu kî-chhu chhai sú-fú Tarragona sṳ-nui, sén-nui chui-ô tiám vi hói-pha̍t 1,442-mí ke Caro-sân.
Chûng-koet 2010-ngièn Sông-hói Sṳ-kie Pok-lám-fi
Chûng-koet 2010-ngièn Sông-hói Sṳ-kie Pok-lám-fi (Expo 2010 Shanghai China)，he thi si-sṳ̍p-yit kài Sṳ-kie Pok-lám-fi, 2010-ngièn ńg-ngie̍t yit-ngit tsṳ sṳ̍p-ngie̍t sâm-sṳ̍p-yit-ngit tshai Chûng-koet chui-thai ke sàng-sṳ, kîn-chi chûng-sîm Sông-hói kí-hàng. Pún-kài Sṳ-kie Pok-lám-fi he Chûng-koet sú-tshṳ kí-phan ke tsùng-ha̍p-sin Sṳ-kie Pok-lám-fi, ya-he sú-tshṳ yù fat-tsán-chûng koet-kâ tsú-phan tsùng-ha̍p-sin sṳ-kie pok-lám-fi. Pún-kài sṳ-kie pok-lám-fi ke tsú-thì he "Sàng-sṳ, Ngiong sên-fa̍t kien-kâ mî-hó". Tsú-phan kî-kèu yi-son khip-yîn sṳ-kie kok-thi tshit-tshiên van-ngìn tshṳ-su tshâm-kôn-tsá tshièn-vông, tsúng thèu-tsṳ̂ ngièn kie-va̍k he sâm-pak yi Mî-kîm, than-he yîn-vi tshiòn-khiù kîn-chi ngùi-kî, muk-tshièn chui-sîn tsṳ̂-liau hién-sṳ, Chûng-koet tûng-ông tsṳn-fú tshai Sông-hói Sṳ-kie Pok-lám-fi ke tsúng-khiung thèu-tsṳ̂ ngiak tha̍t-tó si-pak ńg-sṳ̍p yi Mî-kîm, he Sṳ-kie Pok-lám-fi li̍t-sṳ́ song chui-thai kûi-mù, thùng-sṳ̀ ya tshêu-ko 2008-ngièn tshai Pet-kîn kí-phan ke Thi Ngi-sṳ̍p-kiú kài Àu-yun-fi.
Thai-song-ló-kiûn
Thai-song-ló-kiûn hai Tho-kau yit ko chung-yiu sen-sin. Thai-song-ló-kiûn tung liong ko sen-sin kiaau chu "Saam Tsang". Thai-song-ló-kiûn heung nong-lak tsat yit tso tsat saang-ngiet.
Tiau-ǹg-thòi Lie̍t-yí
Tiau-ǹg-thòi Lie̍t-yí he tshai-yî Tûng-hói nàm-phu, Thòi-vân-tó tûng-pet, tsúng-khiung liu̍k-thi mien-tsit yok 6.344 phìn-fông kûng-lî.
Frankfurt (Oder)
he yit-chho vi yî Tet-koet nàm-phu, Brandenburg-pâng ke sàng-sṳ. Chúng mien-chit 147.61 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu 58,018-ngìn (2013-ngièn).
Kui-yû
Kui-yû he kôn-chṳ̂ ke thi 10 chak, chhai kap-sut ke thèu-chhièn lâu ngìm-sṳ̂n ke heu-mî.
Tai Tet-sâng
Seu-ngièn sṳ̀-thoi
Tai Tet-sâng chhut-sên yî Yîn-koet Yorkshire Barnsley-chṳ́n yit-ke Ví-lî-chûng ke phìn-mìn sin-thù siên-kau-sṳ̂ (lay preacher) kâ-thìn, fu-chhîn he James Taylor, mû-chhîn he Amelia Hudson.
Chûng-koet Nui-thi Fi
1865-ngièn 6-ngie̍t 5-ngit Chûng-koet Nui-thi Fi sṳ̀n-li̍p. Chûng-koet Nui-thi Fi he thi̍t-phe̍t vi-liáu Chûng-koet sat-li̍p ke, ngièn-chet he fû-seu ngien-yi to Chûng-koet nui-thi ke siên-kau-sṳ, yîn-vi tông-sṳ̀ sṳ̍p-yit ke sén-fun hàn-m̀ siên-kau-sṳ tha̍p-chiuk. Kì-teu chui-chhû ke muk-phêu he hî-mong Chûng-koet mî-yit ke sén-fun chṳ-séu yû yit-tui siên-kau-sṳ thin-kî. Tông-sṳ̀ sûi-yèn chhiâm-thin Pet-kîn thiàu-yok, chhòn-kau-sṳ hí-khó chhṳ-yù to nui-thi chhòn-kau, than-he thai-phu-fun lòi Chûng-koet ke sî-fông siên-kau-sṳ yìn-yèn si̍p-chûng chhai Chûng-koet yèn-hói thi-khî.
Tagawa, Fukuoka
he vi Ngit-pún Fukuoka-yen ke yit-ke sàng-sṳ, chúng mien-chit 54.52 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 51,128 ngìn (2011-ngièn).
Liû Pak-sṳ̀n
Liû Pak-sṳ̀n (劉伯承, 1892-ngièn 12-ngie̍t 4-ngit － 1986-ngièn 10-ngie̍t 7-ngit) he Chûng-koet chhut-miàng ke kiûn-sṳ-kâ. Khì he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet 10-thai ngièn-soi chṳ̂-yit.
.hu
he Hiûng-ngà-li Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n (ccTLD) ke vet-miàng.
Siù-fûng-khî
Siù-fûng-khî (秀峰區) he Chûng-koet Kóng-sî-sén Kui-lìm-sṳ só kón-hot ke khî.
蒙古
蒙古，全名喊做蒙古國，係在中國 嘅北边、俄羅斯聯邦以南嘅亞洲內陸國家. 烏蘭巴托係其嘅首都.
蒙古帝國係曾統治過歐亞大陸嘅強大嘅帝國.
蒙古在20世紀初獨立. 1961年，蒙古成為聯合國成員國. 蘇聯解體以後，蒙古失去資助. 1992年放棄社會主義，推行多黨制捞總統制民主，實行議會制.
Jovian
Jovian (Lâ-tên-ngî:  Flavius Jovianus Augustus, 331-ngièn － 364-ngièn), he Lò-mâ Ti-koet fòng-ti (363-ngièn - 364-ngièn chhai-vi).
Chhâm-siòng
分類:Lò-mâ fòng-ti‎
Kap-sut
Kap-sut he kôn-chṳ̂ ke thi 11 chak, chhai yet-hoi ke thèu-chhièn lâu kui-yû ke heu-mî.
Yet-hoi
Yet-hoi he kôn-chṳ̂ ke thi 12 chak, chhai piáng-chṳ́ ke thèu-chhièn lâu kap-sut ke heu-mî.
.is
he Pên-tó Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n (ccTLD) ke vet-miàng.
Sàng-sṳ
Sàng-sṳ tsṳ́-tsak ngìn-khiéu pí-káu tshiû-me̍t, kûng-ngia̍p khi̍p sông-ngia̍p pí-káu fat-tha̍t ke thi-khî, yit-pân pau-kwat tshu-tshe̍t-khî, kûng-ngia̍p-khî lâu sông-ngia̍p-khî tén-tén kî-nèn fûn-khî, yì-yèn khí-phi hàng-tsṳn kón-hot kûng-nèn. Sàng-sṳ chûng yû lèu-fòng, kiê-tho, lâu kûng-yèn tén-tén kûng-khiung sat-sṳ̂.
Nàm-chhîm-khî
(南潯區) he Chûng-koet Chet-kông-sén Fù-chû-sṳ só kón-hot ke yit-ke khî. Chúng mien-chit 716 phìn-fông chhiên-mí, ngìn-khiéu yok 514,000-ngìn.
Yâ-sû Kâ-thìn
Yâ-sû Kâ-thìn he Ngi-sṳ̍p sṳ-ki song-pan ya̍p tshai Chûng-koet tshut-hien ke yit-kiên tshung-yeu ke Kî-tuk-kau Lìn-ên-phai Chûng-kau thòn-thí, thi̍t-phe̍t tshái-tshí Kî-tuk-kau Khiung-sán tsú-ngi ke Vû-thok-pâng thòn-thí sên-fa̍t mù-yong. Yâ-sû Kâ-thìn he Chûng-koet li̍t-sṳ song vì-thu̍k ke yit-tshṳ Kî-tuk-kau Vû-thok-pâng yun-thung. Tshiùng 1921-ngièn tshai Sân-tûng-sén Thai-ôn tshóng-phan, to-liáu 1952-ngièn pûn Chûng-koet tsṳn-fú kié-san ，tshièn-heu khiung-yû tshṳ̀-siu̍k sâm-sṳ̍p ngièn sṳ̀-kiên, fûn-phu thi-khî tha̍t-tó kiú-ke sén-fun.
Santa Cruz de Yanguas
Santa Cruz de Yanguas he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 33,52 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 68.
Chiá-moi sàng-sṳ
分類:Sok-lî-â-sén
Súi-chhu̍k
Súi-tshu̍k (水族) he Chûng-koet yit-ke Séu-su mìn-tshu̍k. Tsú-yeu fûn-phu tshai Kui-chû-sén Sâm-tû Súi-tshu̍k Tshṳ-tshṳ-yen. Ngìn-khiéu yok 40.7 van-ngìn.
Â-chhông-chhu̍k
Â-chhông-chhu̍k (阿昌族) he Chûng-koet yit-ke Séu-su mìn-chhu̍k. Chú-yeu fûn-phu chhai Yùn-nàm. Ngìn-khiéu yok 33,936 ngìn.
Chhit-sên-khî
Chhit-sên-khî (七星區) he Chûng-koet Kóng-sî-sén Kui-lìm-sṳ só kón-hot ke khî.
San Pedro Manrique
Chiá-moi sàng-sṳ
分類:Sok-lî-â-sén
Lithuania
Lithuania (Lithuania-ngî: Lietuvos Respublika) he Êu-chû yit-ke koet-kâ.
化學
化學係一門研究物質个性質, 組成撈變化个科學. 化學个早期歷史主要係撈金屬个採撈取處理有關. 兩千年前,人類已經廣益使用金銀銅以及鐵.
中國古代个煉丹述,西方古代个連金屬,就係部份喊化學,並對近代化學个形成,發展有重大个意義.
Nàm-chông-hiông
Ngoi-phu lièn-kiet
分類:Thòi-vân Hak-kâ Vùn-fa Chhùng-tiám Fat-chán-khî
.ht
he Haiti Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n (ccTLD) ke vet-miàng.
Slovakia-ngî
Slovakia-ngî (slovenský jazyk / slovenčina) su̍k-yî Yin-Êu Ngî-ne Slav Ngî-chhu̍k Sî Slav Ngî-kî, thùng Pô-làn-ngî lâu Chhia̍p-khiet-ngî yî-khi̍p Sò-pu-ngî siông-khiun, thi̍t-phe̍t he lâu Chhia̍p-khiet-ngî ke sṳ́-yung-chá cho-tet mò chong-ngoi ke kâu-liù. Slovakia-ngî chú-yeu sṳ́-yung chhai Slovakia.
Brandenburg an der Havel
he yit-chho vi yî Tet-koet nàm-phu, Brandenburg-pâng ke sàng-sṳ. Chúng mien-chit 228.80 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu 71,032-ngìn (2013-ngièn).
Yame, Fukuoka
he vi Ngit-pún Fukuoka-yen ke yit-ke sàng-sṳ, chúng mien-chit 482.53 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 69,907 ngìn (2011-ngièn).
Julian
Julian (Lâ-tên-ngî:  Flavius Claudius Julianus Augustus, 331-ngièn － 363-ngièn), he Lò-mâ Ti-koet fòng-ti (361-ngièn - 363-ngièn chhai-vi).
蜘蛛
蜘蛛係一類節肢動物. 一般來講，蝲蜞會分人誤會認為係昆蟲嘅一類，實際上蝲蜞毋屬於昆蟲. 世界上目前發現嘅大約有三萬五千多種，其中中國將近兩千種，台灣至少也有大約兩百六十九種蜘蛛. 蜘蛛主要特徵係結網行為，也有部分毋結網.
Julian
Chhâm-siòng
分類:Lò-mâ fòng-ti‎
Tên-chhiú
Tên-chhiú he kôn-chṳ̂ ke thi 14 chak, chhai vú-yìm ke thèu-chhièn lâu piáng-chṳ́ ke heu-mî.
Ngiuk-phu
Ngiuk-phu (肉部) he hon-sṳ lî-tú ke yit chak sṳ-phu, chhai Không-hî Sṳ-tién lî-tú phài thi 130 vi.
Nicolet, Quebec
he Québec-sén Centre-du-Québec Hàng-chṳn khî ke sàng-chṳ́n, 2000-ngièn sṳ̀n-li̍p. Chúng mien-chit 129.20 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 7,828 (2011-ngièn).
Chhùng-chû-sṳ
Chhùng-chû-sṳ (崇州市) he Chûng-koet Si-chhôn‎-sén Sàng-tû-sṳ só kón-hot ke Sàng-sṳ.
Pha̍k-chhu̍k
Pha̍k-chhu̍k (白族, Pha̍k-ngî: Baipho) he Chûng-koet yit-ke Séu-su mìn-chhu̍k. Chú-yeu fûn-phu chhai Yùn-nàm-sén Thai-lî Pha̍k-chhu̍k Chhṳ-chhṳ-chû. Ngìn-khiéu yok 185.8 van-ngìn.
.in
he Yin-thu Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n (ccTLD) ke vet-miàng.
Vú-yìm
Vú-yìm he kôn-chṳ̂ ke thi 15 chak, chhai kí-mâu ke thèu-chhièn lâu tên-chhiú ke heu-mî.
Kîm-thòng-yen
Kîm-thòng-yen (金堂縣) he Chûng-koet Si-chhôn‎-sén Sàng-tû-sṳ só kón-hot ke Yen.
Genghis Khan
Genghis Khan (Mùng-kú-ngî: Činggis Qayan, Чингис Хаан，1162-ngièn — 1227-ngièn 8-ngie̍t 25-ngit)，he Mùng-kú Ti-koet thien-kî-chá、sṳ-kie li̍t-sṳ́ sông khiet-chhut ke Kiûn-sṳ thúng-soi. Miàng Temujin.
Sên-phìn生平
Chhai Temujin nú-li̍t chṳ̂-ha, kí ke phu-chhu̍k chai-chhṳ khiòng-sṳn hí-lòi. Temujin chú-yeu he thûng-ko kói-pien kiûn-chhui thí-chṳ tha̍t-tó khiòng-sṳn ke, kiûn-sṳ phî ngiàm-kiet thiâu-sién, pin chin yit-phu ngiên-kiu kiûng-chien ke sṳ́-yung. Temujin heu-lòi tá-phai kí thi̍t-tui ke Thap-thap phu-chhu̍k, chhai kûng-ngièn 1206-ngièn, Temujin thúng-yit Mùng-kú chhó-ngièn ke chung phu-chhu̍k. Liá-he Mùng-kú Ti-koet ke khôi-sṳ́. Mùng-kú-ngìn hiong-ngoi khok-chông, liu̍k-siu̍k sêu-me̍t liáu hí-tô koet-kâ, pin sâm-chhṳ chin-kûng sî-ha, hàn lau-ko Van-lî Chhòng-sàng kûng-ham Pet-kîn.
分類:Mùng-kú
鱷魚
鱷魚屬於爬蟲類. 分佈地熱帶个河床、湖邊（湖畔）及海洋中.
San Felices
San Felices he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 60,58 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 2.293.
Chiá-moi sàng-sṳ
分類:Sok-lî-â-sén
Sî-pân-ngà-ngî
Sî-pân-ngà-ngî he sṳ-kie thi-sâm thai Ngî-ngièn, Lièn-ha̍p-koet liuk-thai ngî-ngièn chṳ̂-yit, he hí-ngièn yî Sî-pân-ngà Castilla ke yit-chúng Roman Ngî-chhu̍k ngî-ngièn. Chhai ńg-thai chû tông-chûng thai-yok yû 352,000,000 ngìn-mìn sṳ́-yung, thi̍t-phe̍t he Lâ-tên Mî-chû koet-kâ. Sî-pân-ngà-ngî pûn khì-thâ ngî-ngièn ke Sî-pân-ngà-ngìn chhṳ̂n-cho Castellano.
Nyèn-sân-khî
Nyèn-sân-khî (雁山區) he Chûng-koet Kóng-sî-sén Kui-lìm-sṳ só kón-hot ke khî.
Sî-pân-ngà-ngî
Ngoi-phu Lièn-kiet
分類:Lò-màn Ngî-chhu̍k
Constantius 2-sṳ
Constantius 2-sṳ (317-ngièn － 361-ngièn), he Lò-mâ Ti-koet fòng-ti (337-ngièn - 361-ngièn chhai-vi).
Chhâm-siòng
分類:Lò-mâ fòng-ti‎
Pó-ôn-chhu̍k
Pó-ôn-chhu̍k (保安族) he Chûng-koet yit-ke Séu-su mìn-chhu̍k. Chú-yeu fûn-phu chhai Kâm-suk-sén Chit-sa̍k-sân Pó-ôn-chhu̍k Tûng-hiông-chhu̍k Sat-lâ-chhu̍k Chhṳ-chhṳ-yen.
Ya̍p Kiam-yîn
Ya̍p Kiam-yîn (葉劍英, ), Hak-kâ-ngìn, chhai Kóng-tûng Mòi-yen chhut-sṳ, he Chûng-koet chhut-miàng ke kiûn-sṳ-kâ. Khì he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet 10-thai ngièn-soi chṳ̂-yit.
.cz
he Chhia̍p-khiet Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n (ccTLD) ke vet-miàng.
Kí-mâu
Kí-mâu he kôn-chṳ̂ ke thi 16 chak, chhai kâng-sìn ke thèu-chhièn lâu vú-yìm ke heu-mî.
Sṳ̂-thàn-hiông
Sṳ̂-thàn-hiông (獅潭鄉) he Thòi-vân Mèu-li̍t-yen ke yit-ke hiông.
Ngoi-phu lièn-kiet
分類:Thòi-vân Hak-kâ Vùn-fa Chhùng-tiám Fat-chán-khî
Thì-mô-thai
Thì-mô-thai sên-chóng yî Lu-sṳ̂-tet, fu-chhîn he Hî-lia̍p-ngìn, mû-chhîn vi Yù-thai-ngìn. Kí chhṳ-yu su chú-mû khi̍p mû-chhîn yáng-hióng, su̍k-si̍p Khiu-yok Sṳn-kîn. Thì-mô-thai sṳ̍p-fûn chóng-chin, vì-ngìn khó-kho, Pó-lò phien tai kí chhâm-kâ thi-ngi chhṳ pu-tho lî-chhàng ke kûng-chok. Heu-lòi Thì-mô-thai lâu Pó-lò to-chhu siên-kau, sṳ̀n-vì chhîn-me̍t ke thùng-kûng.
Phî-yen
Phî-yen (郫縣) he Chûng-koet Si-chhôn‎-sén Sàng-tû-sṳ só kón-hot ke Yen.
Vanadium
Vanadium (釩 fán) he yit-chúng fa-ho̍k ngièn-su, fa-ho̍k fù-ho vì V, ngièn-chṳ́ su-muk he 23.
Albania
Albania (Albania-ngî: Shqipëria) he Êu-chû yit-ke koet-kâ.
Kâng-sìn
Kâng-sìn he kôn-chṳ̂ ke thi 17 chak, chhai sîn-sṳ ke thèu-chhièn lâu kí-mâu ke heu-mî.
Warwick, Quebec
he Québec-sén Centre-du-Québec Hàng-chṳn khî ke sàng-chṳ́n, 2000-ngièn sṳ̀n-li̍p. Chúng mien-chit 110.40 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 4,766 (2011-ngièn).
.az
he Azerbaijan Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n (ccTLD) ke vet-miàng.
Salduero
Salduero he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 2,69 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 184.
Chiá-moi sàng-sṳ
分類:Sok-lî-â-sén
Tet-ngî
Tet-ngî fe̍t-tsá Tet-vùn he Yin-Êu Ngî-ne German ngî-tshu̍k Sî German ngî-tsṳ̂ ha ke yit-tsúng Ngî-ngièn. Tet-ngî khiung-thùng phêu-tsún-ngî ke hìn-sàng khó-yî tûi-suk to Martin Luther ke Sṳn-kîn fân-yi̍t-pún. Tet-ngî he yit-yi tô-ngìn sṳ́-yung ke mû-ngî; tsui-tshû tshai Tet-koet, O-thi-li, Liechtenstein, Luxembourg tén-tén thi-khî sṳ́-yung.
Chhṳ̀n Súi-pién
Chhṳ̀n Súi-pién he Thòi-vàn chṳn-chhṳ thai-ngìn-vu̍t chṳ̂-yit, chhut-sṳ̂n Thòi-nàm Kôn-thièn-hiông, chú-si̍t Fuk-kien seu-ôn, phu-fun ho̍k-chá kháu-kí. Chhṳ̀n Súi-pién chhai 2000-ngièn tông-sién Chûng-fà Mìn-koet thi-sṳ̍p ngim Chúng-thúng, 2004-ngièn lièn-ngim sṳ̀n-kûng, chṳ-kîm chhai ngim. Kí chên ngim Thòi-pet-sṳ ngi-yèn、li̍p-fap ve-yèn、Thòi-pet-sṳ sṳ-chóng、mìn-chú chin-phu tóng chú-si̍t tén chṳt-vi.
Chhâm-siòng
分類:Thòi-pet-sṳ Sṳ-chóng
Yukuhashi, Fukuoka
he vi Ngit-pún Fukuoka-yen ke yit-ke sàng-sṳ, chúng mien-chit 69.83 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 72,005 ngìn (2005-ngièn).
Tsit-sa̍k-sân Pó-ôn-tshu̍k Tûng-hiông-tshu̍k Sat-lâ-tshu̍k Tshṳ-tshṳ-yen
Tsit-sa̍k-sân Pó-ôn-tshu̍k Tûng-hiông-tshu̍k Sat-lâ-tshu̍k Tshṳ-tshṳ-yen (積石山保安族東鄉族撒拉族自治縣) he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet Kâm-suk-sén Lìm-ha Fì-tshu̍k Tshṳ-tshṳ-chû su̍k-hâ ke yit-ke Tshṳ-tshṳ-yen. Mien-tsit 910 phìn-fông -kûng-lî, 2004-ngièn Ngìn-khiéu 22 van-ngìn.
Chhòng-hîn-yen
(長興縣) he Chûng-koet Chet-kông-sén Fù-chû-sṳ só kón-hot ke yit-ke Yen. Chúng mien-chit 1,430 phìn-fông chhiên-mí, 2010-ngièn ngìn-khiéu yok 642,000-ngìn.
Thùng-lò-hiông
Thùng-lò-hiông (銅鑼鄉) he Thòi-vân Mèu-li̍t-yen ke yit-ke hiông.
Ngoi-phu lièn-kiet
分類:Thòi-vân Hak-kâ Vùn-fa Chhùng-tiám Fat-chán-khî
Constantius 1-sṳ
Constantius 1-sṳ (Lâ-tên-ngî: Marcus Flavius Valerius Constantius Herculius Augustus, 250-ngièn － 306-ngièn), he Lò-mâ Ti-koet fòng-ti (293-ngièn - 306-ngièn chhai-vi).
Chhâm-siòng
分類:Lò-mâ fòng-ti‎
Barnim
he yit-chho vi yî Tet-koet tûng-pet-phu, Brandenburg-pâng ke Yen. Chúng mien-chit 1,494 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu 173,754-ngìn (2013-ngièn).
Sankt-Peterburg
Sankt-Peterburg (Ngò-ngî: Са́нкт-Петербу́рг) vi-yî Ngò-lò-sṳ̂ sî-pet-phu, Baltic-hói yèn-ngan, he Ngò-lò-sṳ̂ Lièn-pâng Chhṳ̍t-hot-sṳ. Thùng-sṳ̀ Leningrad-chû ke sú-fú ya sat-chhai liá-chak sàng-sṳ. Sankt-Peterburg he Ngò-lò-sṳ̂ thi-ngi thai sàng-sṳ. 1703-ngièn yù Ngò-koet sâ-fòng Pyotr 1-sṳ (Pyotr Thai-ti) ha-lin kien-chho. 1713-ngièn Pyotr 1-sṳ chiông sú-tû chhiùng Mo̍k-sṳ̂-khô pân-to Sankt-Peterburg, sṳ̀n-vì kiûn-chú-chṳ Ngò-lò-sṳ̂ Ti-koet sú-tû.
Fùng Siù-chhiòn
Fùng Siù-chhiòn (洪秀全, ) sâng-yî Kóng-tûng. Fùng Siù-chhiòn he Thai-phìn-thiên-koet nùng-mìn hí-ngi liâng-siu, kien-li̍p Thai-phìn-thiên-koet, chhṳ̂n-fû "Thiên-vòng", 1853-ngièn yî Nàm-kîn chok-vì sú-tû, kói-miàng Thiên-kîn, 1864-ngièn chhai Thiên-kîn phiang, Thai-phìn-thiên-koet chhai kí sí heu put-kiú me̍t-mòng.
Chhì Hiong-chhièn
Tshî Hiong-chhièn (徐向前, 1901-ngièn 11-ngie̍t 8-ngit － 1990-ngièn 9-ngie̍t 21-ngit), he Chûng-koet chhut-miàng ke kiûn-sṳ-kâ. Khì he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet 10-thai ngièn-soi chṳ̂-yit.
Pu-lóng-chhu̍k
Pu-lóng-chhu̍k  (布朗族) he Chûng-koet yit-ke Séu-su mìn-chhu̍k. Chú-yeu fûn-phu chhai Yùn-nàm-sén Sî-sûng-pán-na̍p Thài-chhu̍k Chhṳ-chhṳ-yen. Ngìn-khiéu yok 9.2 van-ngìn.
Sṳ̍p-thiàu Kie-min
Sṳ̍p-thiàu Kie-min he Sṳn-kîn ki-chai ke Song-ti Yâ-fò-fà chia-khiéu Yî-set-lie̍t ke siên-tî lâu chung-phu chhu̍k liâng-siu Mô-sî hiong Yî-set-lie̍t mìn-chhu̍k pân-pu ke Sṳ̍p-thiàu kûi-thin. Kîn-kí Sṳn-kîn ki-chai liá-he Song-ti chhîn-chhṳ yung chṳ́-thèu siá-chhai sa̍k-pán song, yèn-heu pûn-ngìn piong-hâ Yok-khui nui. Sṳ̍p-thiàu Kie-min tui Yî-set-lie̍t-ngìn ke sên-fa̍t yû kóng-fat ke yáng-hióng, than-he Yâ-sû ya chên-sûn djwkevqbeoq93crkq
Talveila
Talveila he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 52,97 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 146.
Chiá-moi sàng-sṳ
分類:Sok-lî-â-sén
Esperanto
Esperanto, yu chhṳ̂n-cho Sṳ-kie-ngî (世界語), he chui kóng-yit sṳ́-yung ke ngìn-kûng ngî-ngièn. Pô-làn Ngién-khô Yî-sên L. L. Zamenhof chin-hàng sṳ̍p-ngièn ke chhóng-chok heu chhai 1887-ngièn chhóng-li̍p liá-ke ngî-ngièn ke kî-chhú. Esperanto ke miang-miàng lòi-chhṳ Doktoro Esperanto. Liá-he Zamenhof thi-yit-chhṳ chhut-pán sṳ̀ só sṳ́-yung ke pit-miàng. Chui-chó, Zamenhof pûn liá-mùn ngî-ngièn chhí-miàng chṳ́-he "La Lingvo Internacia" (koet-chi ngî-ngièn). Esperanto ke thin-vi he koet-chi phú-chhu ngî-ngièn, m̀-he yung-lòi thoi-thi sṳ-kie sông yí-kîn chhùn-chhai ke ngî-ngièn. Zamenhof ke muk-phêu he chhóng-li̍p yit-chúng kién-tân yùng-yi ho̍k-voi yì-yèn lìn-fa̍t ke ngî-ngièn, yit-chúng phû-sṳ ke thi-ngi ngî-ngièn, yung-lòi chhiuk-chin sṳ-kie fò-phìn khi̍p koet-chi liáu-kié. Kîn-kí kû-kie, nèn liù-li sṳ́-yung Esperanto chá yok sṳ̍p-van chṳ lióng-pak-van ngìn.
.ge
he Gruzia Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n (ccTLD) ke vet-miàng.
Ngìm-ńg
Ngìm-ńg he kôn-chṳ̂ ke thi 19 chak, chhai kui-vi ke thèu-chhièn lâu sîn-sṳ ke heu-mî.
Sîn-chîn-yen
Sîn-chîn-yen (新津縣) he Chûng-koet Si-chhôn‎-sén Sàng-tû-sṳ só kón-hot ke Yen.
Reus
Reus he Sî-pân-ngà Tarragona-sén Catalonia Chhṳ-chhṳ-khî ke yit-ke sṳ-chṳ́n, yit-chhṳ̍t he Tarragona-sén thi-ngi thai sàng-sṳ. Chúng mien-chit 53 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu yok 89,006-ngièn (2001-ngièn thúng-kie), ngìn-khiéu me̍t-thu 1679-ngìn/phìn-fông kûng-lî.
Liû Séu-khì
Liû Séu-khì (劉少奇, 1898-ngièn 11-ngie̍t 24-ngit － 1969-ngièn 11-ngie̍t 12-ngit), Fù-nàm Nèn-hiông-yen ngìn, he Chûng-koet ke chṳn-chhṳ-kâ. Khì chhai 1959-ngièn chṳ 1968-ngièn he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet ke koet-kâ chú-sit.
.eu
he Êu-chû Lièn-mèn Koet-ma Táng-kip Mióng-vet Miàng-chhṳ̂n (ccTLD) ke vet-miàng.
Kui-vi
Kui-vi he kôn-chṳ̂ ke thi 20 chak, chhai kap-sṳ̂n ke thèu-chhièn lâu ngìm-ńg ke heu-mî.
Sî-sûng-pán-na̍p Tái-chhu̍k Chhṳ-chhṳ-chû
Sî-sûng-pán-na̍p Tái-chhu̍k Chhṳ-chhṳ-chû (西雙版納傣族自治州) chhai Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet Yùn-nàm-sén sî-nàm tôn, he Yùn-nàm-sén ha-hot ke yit-ke chhṳ-chhṳ-chû.