cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kóng-tûng-fa Pên-yîm Fông-on
Kién-kie
Kóng-tûng-fa Pên-yîm ke muk-phêu he phêu-tsún-fa tì Kóng-tûng, Hiông-kóng, Kit-lùng-pô, O-khiet-làn、Vûn-kô-fà sṳ́-yung Kóng-tûng-fa ke Lâ-tên Pên-yîm. Liá-ke Pên-yîm Fông-on he Tshṳ̀n Thu̍k-siû tì 1930-ngièn Kóng-tûng thôi-kóng ke Lâ-tên-sṳ.
Chûng-koet Khong-ngit Chan-chên
Chûng-koet Khong-ngit Chan-chên he chṳ́ Ngit-pún chhai 1937-ngièn chṳ 1945-ngièn chṳ̂-kiên chhîm-lio̍k Chûng-koet ke yit chhòng chan-chên.
Thòi-27-sien
Thòi-27-sien Kô-hiùng-yen Liuk-kuî-hiông → Phìn-tûng-yen Sîn-yèn-hiông
Thòi-27-sien khiung-yû tsṳ̂-sien 1-thiàu. phiên-vì.
Ngie̍t
Ngie̍t he sṳ̀-kiên ke Tân-vi.
Abkhazia
Abkhazia Khiung-fò-koet (Abkhaz-ngî: Аҧсны Аҳәынҭқарра), he yit-ke pit-su châng-ngi yì sṳ-sṳ̍t sông thu̍k-li̍p ke koet-kâ. Muk-chhièn yû Ngò-lò-sṳ̂, Nicaragua, Venezuela, Nauru tén koet-kâ sṳ̀n-ngin.
Hòn Chan
Hòn Chan, ya hêm cho Chêu-siên Chan-chên, he chṳ́ Chêu-siên Mìn-chú-chú-ngi Ngìn-mìn Khiung-fò-koet lâu Thai-hòn Mìn-koet chhai 1950-ngièn chṳ 1953-ngièn chṳ̂-kiên fat-sâng ke nui-chan.
Thú-phu
Thú-phu (土部) he hon-sṳ lî-tú ke yit chak sṳ-phu, chhai Không-hî Sṳ-tién lî-tú phài thi 32 vi.
Kiú-liùng-sàng-khî
Kiú-liùng-sàng-khî (九龍城區) he Hiông-kóng sṳ̍p-pat-khî ke khì-tsûng yit-khî, tshai-yî Kiú-liùng pan-tó, pet-mong Sṳ̂-é-sân, nàm-tsiap Vì-tô-li-â Kóng‎. Mien-tsit,.
Ló-tshú
Ló-tshú he yit-tsúng thung-vu̍t, khì-tsûng hàm-yû Tshông-tshú, Sâ-tshú, Thai-tshú, Séu-tshú, yî-khi̍p khì-thâ tshîn-yèn thung-vu̍t. Ló-tshú kóng-fat fûn-phu tshai-yî Nàm-khi̍t yî-ngoi ke liu̍k-thi. Muk-tshièn khiung-yû thai-yok lióng-pak pat-sṳ̍p ke Su̍k, tsṳ-séu yû yit-tshiên sâm-pak ke tsúng-lui. Ló-tshú he séu-su lâu Ngìn-lui pó-tshṳ̀ tshîn-me̍t fàn-sṳn ke thung-vu̍t lui tsṳ̂-yit.
Kau-fi Lò-mâ-sṳ
Kau-fi Lò-mâ-sṳ he A-phién tsan-tsên yî-heu ngoi-koet lòi Chûng-koet tshòn-kau-sṳ tsṳ-thin lâu thûi-hàng ke kok-tsúng Lò-mâ sṳ-mû (Lâ-tên sṳ-mû) piang-yîm fông-on, Kau-fi Lò-mâ-sṳ chui-tsó sán-sên tshai-yî Fuk-kien Hà-mùn, Hà-mùn-fa Lò-mâ-sṳ pûn-ngìn tshṳ̂n-fû  "Hà-mùn Pha̍k-fa-sṳ", tshôi 1850-ngièn tsṳ-thin. Tsṳ̂-heu liu̍k-sa tshut-hien Nèn-pô-fa, Tshèu-chû-fa, Hói-nàm-fa, Hîn-fa-fa, Sṳ̀n-chû-fa, Hak-kâ-fa, Song-hói-fa, Thòi-chû-fa, Kien-eu-fa, Vûn-chû-fa, tén-tén fông-ngièn Lò-mâ-sṳ.
Bavaria-ngî
Bavaria-ngî he yit-tsúng ngî-ngièn.
Ngièn
Ngièn he yit ke sṳ̀-kiên tân-vi.
Liu̍k-hò-yen
Liu̍k-hò-yen (陸河縣) he Chûng-koet Kóng-tûng-sén tûng-phu yèn-hói lâu Hîn-mòi-sân khî tsṳ̂-kiên. Pet-vúi 23.68′ tshṳ̍t-to 23.28′ tsṳ̂-kiên, tûng-vúi 115.24′ tshṳ̍t-to 115.49′. Tûng-pet-piên yû Ket-sî-yen，sî-piên yû Hói-Fûng, Fi-tûng,Tsṳ́-kîm-yen, nàm-piên lâu tsiap-sông Liu̍k-Fûng-sṳ, pet-piên kho-tsho̍k Ńg-fà-yen, tûng-nàm-piên lâu Phú-nèn-sṳ tsiap-yòng. 1988-ngièn Yit-ngie̍t kîn-ko Koet-vú-yen phî-tsún yì-yèn sat-li̍p. 交通发到，广汕、广深高速. 2005年，全县总人口35万余人，绝大部分使用Hak-kâ-fa，新田横隴村使用Mîn-方言. 是著名的侨乡.
Hàng-tsṳn khî-va̍k
河田、新田、河口、上护、水唇、东坑、南万、螺溪8个镇和国营吉溪林场
Li̍t-sṳ́
陸河在春秋戰國時為百越地，公元前214年（秦始皇33年）属南海郡之博羅縣. 331年（晋咸和6年）析博罗置海丰县而属海丰. 1731（雍正9年）年到1988年析海丰之吉康、坊廊、石帆三都属陆丰县. 1949年2月解放后，先后归属粤东行署、汕頭專區、惠陽專區. 1988年3月29日从陆丰县分属，现隶属汕尾市.
资源
陆河县自然资源丰富.
矿产资源
有矿泉水、花岗石、高岭土、稀土等非金属和锡、锌、铅、钛、钾长石、石英石等金属矿. 花岗岩品种达30种，储量2700万m3
土产资源
森林蓄积量11.85万m3. 松林面积3万公顷，年可产松脂7000t；土特产有柿饼、香菇、青梅、黄榄、油柑、芒果、荔菓、龙眼等.
水能资源
螺河和榕江两大水系. 螺河发源于陆河县的螺溪溪镇，故些得名. 其中在陆河境内主要支流有螺溪，南北溪，新田河，为陆河县第一大河. 榕江发源于陆河县东坑镇.
地热资源
地表温泉遍布，蕴藏量大，温度高，有“泉乡”之称.
Kîn-chi
陆河地处广东，但由于历史原因，相对广东其它地区经济发展缓慢，是广东著名国家级贫困县，劳动力、人才外流及其严重. 全县国内生产总值15-20亿元，农业总产值约8-10亿元,工业总产值约10-15亿元，县财政一般预算收入4000万元左右.
Kau-yuk
陆河大多教育观念落后，计划生育发展缓慢，劳动力外流严重影响教育发展水平. 目前有河田中学、河口中学、水唇中学、陆河中学四所高中.
相关链接
陆河在线 陆河生活信息网
Thòi-30-sien
Thòi-30-sien Fâ-lièn-yen Cho̍k-hâi-hiông → Thòi-tûng-yen Tshòng-pîn-hiông
Yaren
Yaren he Nauru ke sú-tû.
Yanagawa, Fukuoka
he vi Ngit-pún Fukuoka-yen ke yit-ke sàng-sṳ, chúng mien-chit 76.88 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 71,848 ngìn (2011-ngièn).
Bujaraloz
vi-yî Sî-pân-ngà Aragon Chhṳ-chhṳ-khî Zaragoza-sén ke yit-ke sṳ-chṳ́n. Chúng mien-chit 121 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu yok 1,002-ngìn (2004-ngièn thúng-kie).
Komi Khiung-fò-koet
Komi Khiung-fò-koet (Komi-ngî: Коми Республика ) he Ngò-lò-sṳ̂ Lièn-pâng Chú-thí chṳ̂-yit, su̍k-yî Sî-pet-phu Lièn-pâng Kón-khî. Komi Khiung-fò-koet mien-chit 415,900 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 901,189 (2010-ngièn), sú-tû Syktyvkar. Komi Khiung-fò-koet Komi-ngìn cham ngìn-khiéu 23.7%, Ngò-lò-sṳ̂-ngìn cham 65.1%.
Châteauguay
he Québec-sén Montérégie Hàng-chṳn khî ke sàng-chṳ́n, 1975-ngièn sṳ̀n-li̍p. Chúng mien-chit 46.50 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 46,264(2013-ngièn).
Yîm-ngo̍k
Yîm-ngo̍k he ngim-hò yit-chúng ngi-su̍t ke、lin-ngìn khoai-lo̍k ke fe̍t-chá khì-thâ fông-sṳt phài-lie̍t hí-lòi ke Sâng-yîm. Yîm-ngo̍k thûng-sòng khó-yî kié-sṳt vi yit ne-lie̍t yû-sâng、mò-sâng hi-khí sṳ̀-kiên-sin ke chû-chṳt. Chhai só-yû ke ngi-su̍t lui-hìn chûng, yîm-ngo̍k he chui chhû-siong ke ngi-su̍t.
Yîm-ngo̍k khó-yî thûng-ko kí-chung thù-kang lòi thí-ngiam, chui chhòn-thúng ke yit-chúng he to hien-chhòng thâng yîm-ngo̍k-kâ ke péu-yên. Hien-chhòng yîm-ngo̍k ya-he nèn chhí-yung mò-sien-thien lâu thien-sṳ lòi pô-fong, liá-chúng fông-sṳt chiap-khiun yî thâng liu̍k-yîm-tai. Sṳm-chṳ ngí-lûng ke ngìn ya-nèn thûng-ko kám-kok chhṳ-kí sṳ̂n-thí ke chṳ́n-thung lòi thí-ngiam Yîm-ngo̍k; Kok vùn-fa ya-yû khì thu̍k-thi̍t ke yîm-ngo̍k ne-thúng.
Fân-koâ
Fân-koâ (番瓜), ya cho-tet ham cho vòng-phù (黃瓠) fe̍t-chá kîm-koâ (金瓜), he Fù-lù-khô fân-koâ-su̍k ke chhṳ̍t-vu̍t. Fân-koâ chhai Chûng-koet kok-thi tû-yù châi-chung.
Fân-sù
Fân-sù (番薯) he yit chúng chhṳ̍t-vu̍t, cho-tet sṳ̍t.
Phùn-tshoi
Phùn-tshoi he Hiông-kóng Sîn-kie ke tshòn-thúng sṳ̍t-vu̍t, yí-kîn yû su-pak ngièn ke li̍t-sṳ́.
Abkhaz-ngî
Abkhaz-ngî (Аԥсуа бызшәа) su̍k-yî Kavkaz ngî-ngièn sî-pet Kavkaz Ngî-kî, sṳ́-yung ngìn-khiéu 600,000 ngìn, khì-chûng thai-phu-fûn kî chhu chhai Abkhazia Khiung-fò-koet kin nui.
Thòi-31-sien
Thòi-31-sien Thò-yèn-yen Lù-tsuk-hiông → Thò-yèn-yen Sîn-vuk-hiông
Chí-phu (夂)
Chí-phu (夂部) he hon-sṳ lî-tú ke yit chak sṳ-phu, chhai Không-hî Sṳ-tién lî-tú phài thi 34 vi.
Chûng-fà Sû-vì-âi Khiung-fò-koet
Chûng-fà Sû-vì-âi Khiung-fò-koet he Chûng-koet Khiung-sán-tóng yî Thi-yit-chhṳ Koet-khiung Nui-chan sṳ̀-khì chhai Kông-sî, Kóng-tûng lâu Fuk-kien sâm chak sén kâu-kie ke thi-fông sṳ̀n-li̍p ke yit chak khiung-sán-chú-gi koet-kâ. Khì ke sú-tû he Kông-sî-sén ke Shuì-kîm-sṳ.
Mòi-yí
Mòi-yí (梅雨) he Â-chû tûng-phu phu-fun thi-khî chhai mông-chúng sṳ̀-heu lo̍k ke yí.
Guyana
Guyana he Nàm-mî-chû yit-ke koet-kâ.
Thòi-37-sien
Thòi-37-sien Kâ-ngi-yen Sîn-kóng-hiông → Kâ-ngi-yen Lu̍k-tshó-hiông
Valentinian 2-sṳ
Valentinian 2-sṳ (Flavius Valentinianus Augustus, 371-ngièn － 392-ngièn), he Lò-mâ Ti-koet fòng-ti (375-ngièn - 392-ngièn chhai-vi).
Chhâm-siòng
分類:Lò-mâ fòng-ti‎
Kûng-chhong
Kûng-tshong yu-he sṳ̍p-mí (十米), he yit-tsúng tshòng-thu tshet-liòng tân-vi.fù-ho vì dam.
Fú-mî-chṳ́n
Chûng-fà Mìn-koet sṳ̀-thoi(中華民國時代)
1945年，日本分人打敗，蔣中正愛陳儀來接收台灣，佢嘅統治分臺灣發生二二八事件，虎尾嘅「戰犯」在今分日嘅圓環停車場槍決.
1949年，行政院撈臺灣省分做五省轄市十六縣，虎尾屬於雲林縣. 該當時，虎尾撈斗六爭取縣治，因為「置縣暨置縣址委員會」都係斗六人，故所斗六勝利，佢等為著愛平息民怨，撈法院放在虎尾.
Valentinian 1-sṳ
Valentinian 1-sṳ (Flavius Valentinianus Augustus, 321-ngièn － 375-ngièn 11-ngie̍t 17-ngit ), he Lò-mâ Ti-koet fòng-ti (364-ngièn - 375-ngièn chhai-vi).
Chhâm-siòng
分類:Lò-mâ fòng-ti‎
Hò-mí
Hò-mí(毫米), he yit-tsúng tshòng-thu tshet-liòng tân-vi.fù-ho vì mm.
Ulm
he yit-chho vi yî Tet-koet nàm-phu, Baden-Württemberg-pâng ke sàng-sṳ. Chúng mien-chit 118.69 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu 120,714-ngìn (2014-ngièn).
Song-súi Chhàm (Hiông-kóng)
Song-Súi Tshàm（上水站；Yîn-vùn：Sheung Shui Station），位於Hiông-Kóng Sin-kie 北區的上水石湖墟以南及彩園邨以北，是港鐵Tûng-Thiet-Sien[1] tsṳ̂ 一個鐵路車站，亦是Tûng-Thiet-Sien（東鐵綫）[1]北行分叉前最後一個車站，也是Tûng-Thiet-Sien[1]北行進入邊境禁區前 tsṳ̂ 最後一個車站. 上水站於1930年5月16日啟用.
「光復上水站」 行動
20129-16
Nàm-phìn-sṳ
Nàm-phìn-sṳ (南平市) he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet Fuk-kian-sén hâ-hot ke yit-ke Thi-kip-sṳ, mien-chit yû 26,300 phìn-fông kûng-lî, sòng-chhu ngìn-khiéu 2,900,000-ngìn (2009-ngièn su-kí ).
Villasayas
Villasayas he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 61,76 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 98.
Chiá-moi sàng-sṳ
分類:Sok-lî-â-sén
Â-chû Thai-phìn-yòng Kîn-chi Ha̍p-chok Fi-ngi
Â-chû Thai-phìn-yòng Kîn-tsi Ha̍p-tsok Fi-ngi (APEC) he Â-chû lâu Thai-phìn-yòng khî-nui kok thi-khî tsṳ̂-kiên tshiuk-tsin kîn-tsi sṳ̀n-tsóng, ha̍p-tsok, mo-yi, thèu-tsṳ̂ ke lun-thàn, sat-li̍p tshai 1989-ngièn, hien-thoi yû ngi-sṳ̍p-yit ke sṳ̀n-yèn kîn-tsi-thí.
Adygea Khiung-fò-koet
Adygea Khiung-fò-koet (Adyghe-ngî: Адыгэ Республик) he Ngò-lò-sṳ̂ Lièn-pâng Chú-thí chṳ̂-yit, su̍k-yî Nàm-phu Lièn-pâng Kón-khî. Adygea Khiung-fò-koet mien-chit 7,600 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 439,996 (2010-ngièn), sú-tû Maykop. Adygea Khiung-fò-koet Adyghe-ngìn cham ngìn-khiéu 25.8%, Ngò-lò-sṳ̂-ngìn cham 63.6%.
Chông-chû-sṳ
Chông-chiu-sṳ (漳州市) he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet Fuk-kian-sén hâ-hot ke yit-ke Thi-kip-sṳ, mien-chit yû 12,607 phìn-fông kûng-lî, sòng-chhu ngìn-khiéu 4,800,000-ngìn (2009-ngièn su-kí ).
Li̍t-sṳ́
Zong-ziu heh lak-si wun-faa miang-saang, zaau yi ngit maan nen tsen ziu yu sen min zoi gaai thi-fong gi-zi. Tson tsi-wong yaa-ng nen (tsen 222 nen). lit nip Tson Zung-yong baan-thu. Hon-thoi, yi Liong-saan wai geh, fun suk Naam-yit, Man-yit. Man-naam faat-sang wan-lin, Tsan zeng, Tsan Yen-kong fu-zi fung min phing len. Li si, khi-di sut-ling tsat-tsen doh miang zong-si ni Zong-ziu, khi yu daai liaau Zung-yen wun-faa do gaai thi-fong.
Ngî-ngièn
Zong-ziu thung-hang Man-naam-ngi Zong-ziu-faa. Sai-phu gin Man-si geh thi-fong heh Haak-gaa-ngin gi-zi thi-fong. Gaai thi-fong ngin gong Haak-gaa-faa. Haak-gaa-ngi-yim baau-liu haau doh zung-gu Hong-ngi thet-sak.
Vùn-fa
Zong-ziu-si geh Zong-ziu muk-baan-faa, Zong-ziu muk-ngau-thau thiu-hat, goh-zai-hi, Zong-ziu phu-doi-hi, gam-goh, Zong-ziu Tsai Fuk-mi tsen-thung zai gu gei-ngai, Zong-ziu baat-baau yin-ni, Zong-phu-yen geh Zong-phu zim-zi, Lung-fui-si geh Baau-sang-thaai-di sin-zuk, Faa-ngun-yen geh Gaau-saan-zuk laai-sew-mu thung Dung-saan-yen geh Dung-saan-goh tsaak bi lit nip gok-gaa khip fi-wut-zat wun-faa fai-tsen miang-liuk. Tsi-ui, Zong-ziu wun-faa baau-khut yu Tsiu-khet, zim-zi, dang-mai, thaai-tsaa gu-mu-daau dang.
石岡區
石岡區 係台灣台中市个一個區.
Phau-yí
Phau-yí (暴雨) fe̍t-chá phau-fûng-yí (暴風雨), he chṳ́ chhai tông tón ke sṳ̀-kiên tú lo̍k-ha tông thai kong-yí-liong ke yí.
台中市
台中市 係 台灣中華民國个直轄市之一，位於臺灣中部，北片析接苗栗縣、新竹縣，南片析接彰化縣、南投縣、東隔中央山脈同宜蘭縣、花蓮縣相鄰，為台灣第三大都市.
台灣鐵路局
臺鐵在臺中市山線部分從南到北設有成功、新烏日、烏日、大慶、臺中、太原、潭子、后里、豐原同泰安共9隻車站；2009年起始動工个臺鐵捷運化同台中鐵路高架化工程，裡度臺中車站將在這滿位所个北片興建新个高架式車站，而且保留古蹟站房，另外將增設豐南、頭家厝、松竹、精武、五權等5隻車站. 這路線在市境內呈南北方向，因致較靠近山區也安做山線. 后里、豐原、潭子、及臺中、新烏日等站有自強號停靠， 其他車站以區間車為主要. 豐原車站則為山線地區門戶，僅少數快車通過不停. 新烏日車站則與高鐵及興建中的捷運共站.
Sû-lièn
Sû-vì-âi Sa-fi-chú-ngi Khiung-fò-koet Lièn-pâng, kién-chhṳ̂n Sû-lièn, he 1922-ngièn chṳ 1991-ngièn chṳ̂-kiên Pet-â lâu Tûng-êu ke yit-chak sa-fi-chú-ngi koet-kâ. Khì chhai 1991-ngièn kié-thí.
Thòi-39-sien
Thòi-39-sien Thòi-nàm-yen Sîn-fa-tsṳ́n → Kô-hiùng-yen Â-lièn-hiông
Bulbuente
vi-yî Sî-pân-ngà Aragon Chhṳ-chhṳ-khî Zaragoza-sén ke yit-ke sṳ-chṳ́n. Chúng mien-chit 25 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu yok 237-ngìn (2004-ngièn thúng-kie).
Sûi-phu
Sûi-phu (夊部) he hon-sṳ lî-tú ke yit chak sṳ-phu, chhai Không-hî Sṳ-tién lî-tú phài thi 35 vi.
Yông
Yông (氧, 養), fe̍t-chá ham-cho sôn-su (酸素), he yit-chúng fa-ho̍k ngièn-su, fa-ho̍k fù-ho vì O, ngièn-chṳ́ su-muk he 8, chhai ngièn-su chû-khì péu chûng thi-pat vi.
Theodosius 1-sṳ
Theodosius 1-sṳ (Flavius Theodosius Augustus, 347-ngièn － 395-ngièn), he Lò-mâ Ti-koet fòng-ti (379-ngièn - 395-ngièn chhai-vi).
Nèn-tet-sṳ
Nèn-tet-sṳ (宁德市) he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet Fuk-kian-sén hâ-hot ke yit-ke Thi-kip-sṳ, mien-chit yû 13,500 phìn-fông kûng-lî, sòng-chhu ngìn-khiéu 3,350,273-ngìn (2008-ngièn su-kí ).
Theodosius 1-sṳ
Chhâm-siòng
分類:Lò-mâ fòng-ti‎
Boucherville
he Québec-sén Montérégie Hàng-chṳn khî ke sàng-chṳ́n, 1667-ngièn sṳ̀n-li̍p. Chúng mien-chit 81.10 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 40,753(2011-ngièn).
Pô-chûng-hiông
Pô-chûng-hiông (褒忠鄉) he Thòi-vân Yùn-lìm-yen ke yit-ke hiông.
Thòi-63-sien
Thòi-63-sien Thòi-chûng-sṳ → Nàm-thèu-yen Chhó-thùn-tsṳ́n
Yakut-ngî
Yakut-ngî / Sakha-ngî (саха тыла) he Yakut-ngìn ke ngî-ngièn, su̍k-yî Turk Ngî-chhu̍k, he Ngò-lò-sṳ̂ chṳ̂ Sakha Khiung-fò-koet ke kôn-fông ngî-ngièn chṳ̂ yit.
Kûng-pín
Kûng-pín he yit-tsúng thí-tsit tshet-liòng tân-vi.fù-ho vì kl.
Litre
Tûng-sṳ-hiông
Tûng-sṳ-hiông (東勢鄉) he Thòi-vân Yùn-lìm-yen ke yit-ke hiông.
Leipzig
he yit-chho vi yî Tet-koet nàm-phu, Saxony-pâng ke sàng-sṳ. Chúng mien-chit 297.36 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu 544,479-ngìn (2014-ngièn).
Northumberland
, Yîn-koet Tûng-pet Yîn-kak-làn Khî-vet ke khiùn. Cham-thi 5,013 phìn-fông kûng-lî, yû 309,900 ngìn-khiéu.
Sṳ-kie Mo-yi Chû-chṳt
Sṳ-kie Mo-yi Chû-chṳt (WTO) he fu-tsit kam-tuk sṳ̀n-yèn kîn-chi-thí tsṳ̂-kiên kok-tsúng mo-yi hia̍p-ngi tet-tó tsṳp-hàng ke yit-ke Koet-chi Chû-chṳt, tshièn-sṳ̂n he 1948-ngièn khôi-sṳ́ sṳ̍t-sṳ̂ ke kûan-soi khi̍p mo-yi tsúng hia̍p-thin ke pi-sû-tshú.
Villar del Río
Chiá-moi sàng-sṳ
分類:Sok-lî-â-sén
Êu-chû Lièn-mèn
Êu-chû Lièn-mèn (EU) he kîn-kí 1992-ngièn tshiâm-yok só kien-li̍p ke koet-chi chû-chṳt, hien-tshai yû ngi-sṳ̍p-tshit ke fi-yèn koet. Kûi-fam Êu-chû Lièn-mèn ke thiàu-yok kîn-ko tô-tshṳ siû-thin, muk-tshièn Êu-chû Lièn-mèn ke yun-tsok fông-sṳt he yî-tseu "Lisboa Thiàu-yok". Êu-mèn tshai kîn-chi fông-mien sṳ̀n-vì sṳ-kie song thi-yit thai kîn-chi sṳ̍t-thí.
置中|縮圖|European Commission
Kûng-sṳ̂n
Kûng-sṳ̂n he yit-tsúng thí-tsit tshet-liòng tân-vi.fù-ho vì l.
Yí
Lo̍k yí (落雨) he yit chúng chhṳ-yèn kong-súi hien-siong. Thai-hi-chhèn tú ke súi-hi ngièn sṳ̀n séu séu ke súi-chû, tông tô ke súi-chû khiung-ha pien-sṳ̀n yùn. Yùn lî-tú ke kín lòi kín tô, ye̍t lòi ye̍t chung, chui heu tet chung lo̍k ha lòi, liá chhiu he lo̍k yí ke ngièn-lî.
Kau-yuk
Kau-yuk chṳ́ yit-chhiet chhòn-pô lâu ho̍k-si̍p Ngìn-lui Vùn-mìn sṳ̀n-kó —— kok-chúng chṳ-sṳt, kî-nèn khi̍p sa-fi sên-fa̍t kîn-ngiam, yî chhiuk-chin ke-thí sa-fi-fa lâu Sa-fi ke-sin-fa ke sa-fi sṳ̍t-chhien fa̍t-thung. Thûng-sòng yû lâu ha̍p-ngi lióng-chúng kôn-ngiam. Sán-sên chhut-yì ngìn-lui sa-fi chhû-sṳ́ kiê-ton.
Êu-chû
Chhai sî-fông, kau-yuk ke hí-ngièn su-tó Kî-tuk-kau chû-chṳt ke ki-thai yáng-hióng: sṳ̀n-fu ngin-sṳt to kau-yuk ke chhung-yeu-sin, kien-li̍p-hí ho̍k-káu thí-ne. Chhai Êu-chû, hí-tô chui-chhû ke Thai-ho̍k tû-yû thiên-chú-kau poi-kín. sû-kak-làn Chûng-kau Kói-kiet chṳ̂-heu kien-li̍p liáu sîn-ke koet-li̍p Sû-kak-làn kau-fi.
Chûng-koet
Chûng-koet kau-yuk khôi-sṳ́ chhut-yì Chûng-koet kú-tién tén-chok, yì mò he chûng-kau chû-chṳt. Chó-khì Chûng-koet ngim-yung su kau-yuk ke kôn-yèn kón-lî ti-koet, yung-lòi sién-pha̍t kôn-yèn ke khô-kí kháu-sṳ chṳ-thu kien-li̍p yî sùi-chêu.
新社區
新社區 係台灣台中市个一個區.
Sé-lî
Sé-lî（洗禮） fe̍t-tsá Tsim-súi-lî（浸水禮） he yit-ke Chûng-kau ngì-sṳt, hien-tshai phû-phiên tsṳ́-tsak Kî-tuk-kau ke tshòn-thúng ngì-sṳt. Kîn-kí Sṳn-kîn ki-tsai, Sṳ̂-sé Yok-hon tsên-sûn vi Yâ-sû sṳ̂-sé, yì-yèn liá-he Yâ-sû yi-yen-fûn-fu ke ngì-sṳt. Sé-lî ngièn-vùn yi-sṳ he tsin-ngi̍p súi-tsûng fe̍t-he tshṳ̀m-ngi̍p súi-tsûng. Hien-kîm Thiên-tsú-kau, Tûng-tsang-kau lâu thai-phu-now-so-fun Kî-tuk Sîn-kau sṳ̍t-hàng ke Yîn-hài Sé-lî tshôi Sâm-sṳ-ki tshut-hien.
蛤塘
蛤，客家話可以有幾個意思；漢語言中「蛤」大致上有弎個字義，「蛤蜊」（「蛤蠣」）－－生活在近海泥沙之體外有雙殼軟體動物（蛤蚌）；「蛤蚧」以及「蛤蟆」（等於「蝦蟆」）. 「蛤蜊」（「蛤蠣」、「蛤蚌」）、「蛤蚧」當中「蛤」讀音為khap2/kap7或者kap2/gap7. 「蛤蟆」（＝「青蛙」、「蟾蜍」）、「蝦蟆」當中「蛤」讀音為hA2. 由於蛤塘村距離位於海唇之荔枝窩村尚且較遠，蛤蠣為海濱泥沙中之小動物；因此蛤塘之蛤只有「蛤蟆」／「蛤蚧」（大壁虎／大守宮，熱帶與亞熱帶地區爬蟲類動物）／「青蛙」或者「蟾蜍」其中一或兩個字義，「塘」之客家話與今日中文字義一樣，故而可推論「蛤塘」為青蛙（甚至牛蛙）出沒之山塘（池塘），村內亦相信有類似蛤蚧之爬蟲類出沒，因為蛤塘村背有客家風水林及原生山林.
客家興寧人讀蛤塘之「蛤」為hA2（發音「哈」）；佢兜人讀「蛤塘」為hA2tong2. 客家興寧人讀蛤塘之「蛤」為hA2（發音「哈」）；佢兜人讀「蛤塘」為hA2tong2，「蛤嫲」為青蛙之意，連帶廣西省客家話（當地人稱「新民話」）也以「蛤嫲」稱之.
地理位置
蛤塘村村後有源自吊燈籠山頭（山坑）山澗，繞經蛤塘村口而注入荔枝窩.
蛤塘客家鄉民生活點滴
蛤塘村內之青磚樓房排列整齊 ，屋家內保存有較完整之木材傢俱，可與西貢北潭涌上窰民俗文物館（博物館）之展示傢俱相毗美，以及自五、六十年代以來見證香港工業歷史變遷之手工精美製成品、印刷品（包括六七十年代日曆、五六十年代之火水油燈、1981年1月之香港地方行政白皮書，以及皆為1981年之報紙、日曆，憑此可估計佢兜范氏客家鄉民於1981年遷移他方）.
蛤塘村由於沒有車輛可以駛入，因此村內沒有重大發展變化，如同邊境禁區(Frontier Closed Area)內之蓮麻坑（祖籍：廣東陸豐四縣腔）古老客家建築群，得以更好地保存下來；例如村內傳統黃坭屋家、青磚民房（包括青磚瓦頂）、金字頂等等，予人進入清末民初境地之感覺.
客家人較為重視家庭倫理與氏族團結，所以其等於農曆新年期間，不計較蛤塘村之可達度以及偏僻程度，皆願意由（從）市區、新界墟市、英國、荷蘭等地之范氏客家原居民即會返到蛤塘村慶賀新春佳節，然後才在假日過後返回佢丁人之移居地繼續事業；每逢節日蛤塘村都會有遷居他鄉或市區之村民回來掛紙〔gwa5zhi3，（客家話＝掃墓拜祭）－－寶安（新安）、香港一帶之客語gwa5當中之細圓唇半響音（半元音[w]多已失落而變為ga5之發音）ga5（[ka]55）ga5〕，2004年寒冬，曾有移居英倫之村民回來為進行整頓該山旮旯老村舊室、重立范氏宗祠.
對外遇上之阻隔
由於蛤塘、梅子林、荔枝窩、鎖羅盤（鎖腦盤）、榕樹凹、谷埔、鳳坑（風坑）、三椏、三椏涌、犁頭石、上下苗田村（Sâ-thèu-kok船灣郊野公園內之葉氏客家原居民村落）、牛屎湖、烏洲塘村／戶洲塘（Sâ-thèu-kok印洲塘以南海邊，客家荒廢村落）、九擔租（九担租）這一系列環船灣郊野公園之客家原居民村落未有馬路前往，前往墟市、九龍、新界將軍澳、香港島極度不便.
交通
由大埔墟火車站出發：乘搭約每小時一班小巴20C線到烏蛟騰村落車，然後經過三條行山路線前往蛤塘村： 由粉嶺火車站出發：可乘搭前往鹿頸（總站為鹿頸路與新娘潭路交界）之56K小巴，於總站步行約兩又二份一小時至三個鐘頭步程攀山越嶺前往（可利用降下坳燒烤場附近之烏蛟騰郊遊徑前往，經過荔枝窩村）. （另外往返上水與沙頭角之九巴78K途經香港鐵路粉嶺火車站，巴士站位於粉嶺車站路二號月台出入口旁邊、火車站往粉嶺名都天橋下面）
由上水站出發：可乘搭九巴78K前往沙頭角，於Sâ-thèu-kok（沙頭角公路）近鹿頸路路口之鹽灶下站落車，轉乘總站為鹿頸路之56K小巴（或步行大約四十分鐘到鹿頸村），再於總站步行大約兩又二份一小時至三個鐘頭步程攀山越嶺前往（可利用降下坳燒烤場附近之烏蛟騰郊遊徑前往，經過荔枝窩、Mòi-（梅子林）兩村.
由東鐵綫大學站出發：假日乘搭街渡前往荔枝窩村，然後穿過該村落後依照指示前往於山上之蛤塘村.
由Sâ-thèu-kok公眾碼頭出發：九巴78K以沙頭角墟順隆街為終點站，巴士總站左旁為長條型沙頭角公眾碼頭乘搭街渡前往荔枝窩村，然後穿過該村落後依照指示前往於山上之蛤塘村. |}
Yakut-chhu̍k
Yakut-chhu̍k / Sakha-chhu̍k (Yakut-ngî: Сахалар), he Turkic mìn-chhu̍k chṳ̂ yit, ya-he Sî-pak-li-â ngìn-khiéu chui-tô ke mìn-chhu̍k, chú-yeu fûn-pu yî  Ngò-lò-sṳ̂ Lièn-pâng Sakha Khiung-fò-koet, ya fûn-pu yî Â-mu̍k-ngì-chû lâu Mâ-kâ-tan-chû, ngìn-khiéu yok 478,085 ngìn (2010-ngièn).
Arcadius
Arcadius (Lâ-tên-ngî: Flavius Arcadius Augustus, 377-ngièn － 408-ngièn), he Lò-mâ Ti-koet fòng-ti (395-ngièn - 408-ngièn chhai-vi).
Villar del Campo
Villar del Campo he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 25,29 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 24.
Arcadius
Chhâm-siòng
分類:Lò-mâ fòng-ti‎
Sé-kiok-lî
Sé-kiok-lî he mêu-mêu Kî-tuk-kau kau-phai só kí-hàng ke Tsûng-kau ngì-sṳt. Tsui-tshû lâu tông-sṳ̀ Yù-thai-ngìn fûng-siu̍k yû-kûan, yì-yèn tshai kau-fi li̍t-sṳ́ song ya tsên-sûn yû tsṳ̂n-tô kau-phai tsṳ̂ tsṳn-sṳt tién-lî tsûng sṳ̍t-hàng ko. Tshiùng tsú Yâ-sû vì mùn-thù sé-kiok ke ko-tshàng tsûng, péu-mìn tsú tsha̍t-tái ke oi lâu sa-miên.
Villar del Campo
Chiá-moi sàng-sṳ
分類:Sok-lî-â-sén
Chû Yún-không
Chû Yún-không (周永康, ), ngièn-lòi miàng-sṳ hêm-cho Chû Ngièn-kîn (周元根), he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet lâu Chûng-koet Khiung-sán-tóng ke yit-chak chṳn-chhṳ ngìn-vu̍t. Kì chhai 2007-ngièn chṳ 2012-ngièn he Chûng-koet Khiung-sán-tóng Tûng-ông Chṳn-chhṳ-khiu̍k Sòng-vu Ve-yèn-fi ke Ve-yèn, 2012-ngièn thui-hiû. 2014-ngièn 7-ngie̍t 29-ngit, Chûng Khiung ke Tûng-ông Ki-li̍t Kiám-chhà Ve-yèn-fi siên-pu, Chû Yún-không sia̍p-hiàm ngiàm-chhùng vì-ki, yí-kîn tui kì li̍p-on sṳ́m-chhà.
Kì chhai 2015-ngièn 6-ngie̍t 11-ngit yîn-vì su-fùi (受賄), làm-yung chṳt-khièn (濫用職權) lâu ku-yi siet-lu koet-kâ pi-me̍t (故意泄露國家秘密) ke chhui-miàng, pûn fap-yen phan vû-khì-thù-hìn (無期徒刑).
Kú-hâng-hiông
Kú-hâng-hiông (古坑鄉) he Thòi-vân Yùn-lìm-yen ke yit-ke hiông.
Nàm-nèn-sṳ
Nàm-nèn-sṳ (南寧市) he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet Kóng-sî-sén hâ-hot ke yit-ke Thi-kip-sṳ, mien-chit yû 22,293 phìn-fông kûng-lî, sòng-chhu ngìn-khiéu 6,480,000-ngìn (2006-ngièn su-kí ).
Hî-lia̍p-ngî
Hî-lia̍p-ngî fe̍t-tsá Hî-lia̍p-vùn (Ελληνική γλώσσα) he yit-chúng Ngî-ngièn, kóng-fat yung chhai-yî Hî-lia̍p, Albania, Cyprus tén koet, lâu Thú-ngí-khì pâu-koat Séu Â-se-â yit-thoi ke mêu-mêu thi-khî.
Hî-lia̍p-ngî mû-yîm fat-tha̍t, Hî-lia̍p-ngìn chen-thiâm mû-yîm sṳ-mû. Yîn-vi Hî-lia̍p-ngìn ke siá-sû kûng-khí he la̍p-pán, yû-sṳ̀ chhièn yit-hòng chhiùng yu hiong chó siá-vàn heu sun-sṳ chhiu chhiùng chó hiong yu siá, pien-sṳ̀n só-vi "kâng-thi" sṳt sû-siá.
Kú-thoi Hî-lia̍p-ngî ùn ngièn yû ngi-sṳ̍p-liuk ke sṳ-mû, Homeros sṳ̀-khì heu tak-chhiam yên-pien pin khok-thin vi ngi-sṳ̍p-si ke, yit-chhṳ̍t yèn-yung to hien-thoi Hî-lia̍p-ngî chûng.
Mièn-phu
Mièn-phu (宀部) he hon-sṳ lî-tú ke yit chak sṳ-phu, chhai Không-hî Sṳ-tién lî-tú phài thi 40 vi.
Fân-theu
Fân-theu (番豆) ya ham cho thi-theu (地豆), he yit chúng chhṳ̍t-vu̍t, ngièn-sán chhai Nàm-mî-chû lâu Chûng-mî-chû. Kì khôi-fâ kiet-kó chṳ̂-heu voi chhap-ngi̍p thi-su̍k, lo̍k-fâ yì sâng. Fân-theu cho-tet chúng lòi-sṳ̍t, só-yî sṳ-kie hó-tô thi-fông tû-yû chúng, khì-chûng Chûng-koet he chui-thai chhut-sán thi.
Bureta
vi-yî Sî-pân-ngà Aragon Chhṳ-chhṳ-khî Zaragoza-sén ke yit-ke sṳ-chṳ́n. Chúng mien-chit 11 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu yok 303-ngìn (2004-ngièn thúng-kie).
Pet-mî Chhṳ-yù Mo-yi Hia̍p-ngi
Pet-mî Chhṳ-yù Mo-yi Hia̍p-ngi he Mî-koet, Kâ-nâ-thai khi̍p Me̍t-sî-kô tshai 1992-ngièn pat-ngie̍t sṳ̍p-ngi-ngit tshiâm-shù yû-kûan sâm-koet kiên tshiòn-mien mo-yi ke hia̍p-ngi, lâu Êu-chû Lièn-mèn sin-tsṳt yû tshâ-phe̍t.
Hò-sṳ̂n
Hò-sṳ̂n he yit-tsúng thí-tsit tshet-liòng tân-vi.fù-ho vì ml.
Altai Khiung-fò-koet
Altai Khiung-fò-koet (Altai-ngî: Алтай Республика) he Ngò-lò-sṳ̂ Lièn-pâng Chú-thí chṳ̂-yit, su̍k-yî Sî-pak-li-â Lièn-pâng Kón-khî. Altai Khiung-fò-koet mien-chit 92,600 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 206,168 (2010-ngièn), sú-tû Gorno-Altaysk. Altai Khiung-fò-koet Altai-ngìn cham ngìn-khiéu 34.5%, Ngò-lò-sṳ̂-ngìn cham 56.6%.
Sṳ-kie Ngiùn-hòng Si̍p-thòn
Sṳ-kie Ngiùn-hòng Si̍p-thòn (Yîn-ngî: World Bank Group) he yit-ke Koet-chi Chû-chṳt, khôi-sṳ́ ke sṳ́-min he pông-tshu tshai Thi-ngi-chhṳ Sṳ-kie Thai-chan chûng pûn pho-fái ke koet-kâ ke tshùng-kien. Kîm-ngit ke ngim-vu he tsṳ̂-tshu koet-kâ khiet-fu̍k khiùng-khú, lièn-ha̍p hiong fat-tsán chûng koet-kâ thì-kiûng tâi-sit thòi-khúan, mò sit-sin-tâi lâu tsen-khúan, kok kî-kèu tshai kám-khiâng phìn-khun lâu thì-kô sên-fa̍t súi-phìn ke sṳ́-min chûng fat-fî thu̍k-thi̍t ke tsok-yung.
Tshòn-fì Yâ-lu-sat-lâng Yun-thung
Tshòn-fì Yâ-lu-sat-lâng Yun-thung he Chûng-koet kau-fi só yû ke yi-siong, muk-tit he yeu nú-li̍t tshòn fuk-yîm pûn Chûng-koet piên-kie tsṳ̂ Fu̍t-kau, Yin-thu-kau, lâu Islam-kau ke lìn-koet. Tshòn-fì Yâ-lu-sat-lâng Yun-thung muk-phêu he yeu tsṳ-séu tshâi-phai tshut sṳ̍p-van tshòn-kau-sṳ yèn kú-ló mo-yi thûng-tho ke Sṳ̂-tshù tsṳ̂-lu, tshiùng Chûng-koet to thi-tsûng-hói.
Tyne and Wear
, Yîn-koet Tûng-pet Yîn-kak-làn Khî-vet ke khiùn. Cham-thi 540 phìn-fông kûng-lî, yû 1,095,200 ngìn-khiéu.
Kûng-tún
Kûng-tún he yit-tsúng tsṳt-liông tshet-liòng tân-vi.fù-ho vì ton.
Theodosius 2-sṳ
Theodosius 2-sṳ (Lâ-tên-ngî: Flavius Theodosius Junior Augustus, 401-ngièn － 450-ngièn), he Tûng Lò-mâ Ti-koet fòng-ti (402-ngièn - 450-ngièn chhai-vi).
Khiéu-fù-hiông
Khiéu-fù-hiông (口湖鄉) he Thòi-vân Yùn-lìm-yen ke yit-ke hiông.
Kûng-khiet
Kûng-khiet he yit-tsúng tsṳt-liông tshet-liòng tân-vi.fù-ho vì g.
Kalmyk-chhu̍k
Kalmyk-chhu̍k (Kalmyk-ngî: Хальмгуд), he fûn-pu yî Ngò-lò-sṳ̂ Lièn-pâng Sî-pak-li-â nàm-phu Kalmykia Khiung-fò-koet lâu Mùng-kú-koet kin-nui ke yit-ke mìn-chhu̍k.
Villar del Ala
Villar del Ala he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 11,70 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 55.
和平區
和平區 係台灣台中市个一個區.
Mân-chû-koet
Mân-chû-koet (滿洲國), chang-sit koet-ho ham cho Thai Mân-chû Ti-koet (大滿洲帝國), he Thi-ngi-chhṳ Sṳ-kie Thai-chan ke sṳ̀-heu Chhîn-chhèu chui heu yit chak fòng-ti Phú-ngì chhai 1932-ngièn chhai Mân-chû kien-li̍p ke yit chak koet-kâ. Sú-tû chhai Sîn-kîn (kîm-ha ke Chhòng-chhûn-sṳ).
Yám-phu
Yám-phu (广部) he hon-sṳ lî-tú ke yit chak sṳ-phu, chhai Không-hî Sṳ-tién lî-tú phài thi 53 vi.
El Burgo de Ebro
vi-yî Sî-pân-ngà Aragon Chhṳ-chhṳ-khî Zaragoza-sén ke yit-ke sṳ-chṳ́n. Chúng mien-chit 24 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu yok 1,797-ngìn (2004-ngièn thúng-kie).
Liú-chû-sṳ
Liú-chiu-sṳ (柳州市) he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet Kóng-sî-sén hâ-hot ke yit-ke Thi-kip-sṳ, mien-chit yû 2,027 phìn-fông kûng-lî, sòng-chhu ngìn-khiéu 1,400,000-ngìn (2004-ngièn su-kí ).
Centre-du-Québec
he Kâ-nâ-thai ke yit-ke Hàng-chṳn khî, vi-yî Québec-sén sî-nám-phu, lâu Trois-Rivières kak Saint Lawrence-hò siông-tui, he Québec-sén ke Thi-fông Chṳn-khî chṳ̂-yit. Centre-du-Québec hâ-hot 5-ke yen, 2-ke Chhṳ-chhṳ-khî, chúng-kie 89-ke sàng-chṳ́n. Chúng mien-chit 6,928.78 phìn-fông kûng-lî, 2006-ngièn thúng-kie, ngìn-khiéu yû 224,200-ngìn.
Lìm-nui-hiông
Lìm-nui-hiông (林內鄉) he Thòi-vân Yùn-lìm-yen ke yit-ke hiông.
Sin-ngi-khî (Thòi-pet-sṳ)
Sin-ngi-khî (信義區) he Thòi-vân Thòi-pet-sṳ ha-hot ke yit-ke khî.
Kûng-kîn
Kûng-kîn he yit-tsúng tsṳt-liông tshet-liòng tân-vi.fù-ho vì kg.
Sṳn-chhôn-lî
Sṳn-chhôn-lî he kî-tuk-thù ke tshung-yeu lî-ngì tsṳ̂-yit. Sṳn-kîn tsûng ki-tsai Yâ-sû kî-tuk pûn-ngìn tâng-sí tshôi sṳ̍p-sṳ-ka ke vân-song, lâu sṳ̍p-ngi mùn-thù khiung-tsin Yì-ye̍t-tsiet vân-tshôn, tông-sṳ̀ tshiu sat-li̍p sṳn-tshôn. Heu-lòi tshai Sṳ́-thù-hàng-tshon tsûng sṳn-lìn kong-lìm, kau-fi kien-li̍p hí-lòi, mùn-thù tsûn-tseu tsú ke fûn-fu sòng-sòng kí-phan Sṳn-chhôn-lî, yì-yèn siông-tông tshung-sṳ tsáng-ke ko-tshàng. Kô-lìm-tô kau-fi tshai liâng-su Sṳn-chhôn-lî ke thai-thu mò ngiàm-kiún, sṳ́-thù li̍p-tsṳ khien-miên kiu-tsṳn.
Kûng-chhàng-ho̍k
Kûng-chhàng-ho̍k he en chhái-yung Khô-ho̍k lâu Kî-su̍t ke ngièn-lî lòi kié-kiet Ngìn-lui mun-thì. Kûng-chhàng-sṳ̂ thûng-ko sióng-siong, phan-ton lâu chhûi-lî, chiong khô-ho̍k, kî-su̍t, Sṳ-ho̍k khi̍p sṳ̍t-chhien kîn-ngiam yin-yung to sat-kie, chṳ-chho, tui-siong fe̍t-he chhàng-si ke chhâu-chok chûng.
Ngiòng-theu-fú
Hak-kâ Yòng-theu-fú Hak-kâ miàng-chhoi. "Yòng" he yit-ke Hak-kâ-fa thûng-chhṳ̀, péu-sṳ "chhṳ̍t-ngi̍p hàm-liau" ke yi-sṳ.
Kûng-chhàng-ho̍k
Kûng-chhàng-sṳ̂ chui thu̍k-chhu ke ngim-vu he fat-hien, lî-kié pin kiet-ha̍p sṳ̍t-chi ke khiu̍k-han lòi tha̍t-to mân-yi ke kiet-kó. Chṳ̂n-tô chhìn-khóng hâ, sán-phín só-sî fù-ha̍p kî-su̍t yêu-khiù, khì-thá thiàu-khien ya-he pit-sî mân-chiuk. Liá-chúng thiàu-khien pâu-koat chhòi-liau lòi-ngièn, Vu̍t-lî fe̍t-he kî-su̍t ke khiu̍k-han, vi-lòi kói-chin ke khó-hàng-sin lâu khì-thâ yîn-su chhiong khó sên-sán-sin khi̍p sṳt-yung-sin.
Sèu-koân-sṳ
Shâu-kûan-sṳ (韶關市) he Chûng-koet Kóng-tûng-sén ke yit-ke thi-kip-sṳ, he Kóng-tûng chui pet-phu ke sṳ tshai Kóng-tûng, Fù-nàm lâu Kông-sî ke kâu-kie tshu. Thi-lî vi-é tûng-kîn 112°50'-114°45', pet-vúi 23°5'-25°31', khî-kîm yû lióng-tshiên tô-ngièn li̍t-sṳ́, he Kóng-tûng ke li̍t-sṳ́ vùn-fa miàng.sàng.
Ngiu̍k
Ngiu̍k he yit lui ngàn-set m̀ theu-mìn fe̍t-chá pan theu-mìn ke pó-sa̍k.
Fân-chêu
Fân-chêu (番椒) fe̍t-chá ham cho fân-chiâu, he yit chúng chhṳ̍t-vu̍t.
Kui-lìm-sṳ
Kui-lìm-sṳ (桂林市) he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet Kóng-sî-sén hâ-hot ke yit-ke Thi-kip-sṳ, mien-chit yû 27,809 phìn-fông kûng-lî, sòng-chhu ngìn-khiéu 1,340,000-ngìn (2008-ngièn su-kí ).
Peru
Peru he Nàm-mî-chû yit-ke koet-kâ.
Chechnya Khiung-fò-koet
Chechnya Khiung-fò-koet (Chechen-ngî: Нохчийн Республика) he Ngò-lò-sṳ̂ Lièn-pâng Chú-thí chṳ̂-yit, su̍k-yî Pet Kô-kâ-sok Lièn-pâng Kón-khî. Chechnya Khiung-fò-koet mien-chit 17,300 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 1,268,989 (2010-ngièn), sú-tû Grozny. Chechnya Khiung-fò-koet Chechen-ngìn cham ngìn-khiéu 95.3%, Ngò-lò-sṳ̂-ngìn cham 1.9%.
Khiu-lîn
Khiu-lîn (丘陵) he yit-tsúng kô-thu tshâ-tshai phìn-ngièn lâu sân-thi tsṳ̂-kiên.
Yín-phu
Yín-phu (廴部) he hon-sṳ lî-tú ke yit chak sṳ-phu, chhai Không-hî Sṳ-tién lî-tú phài thi 54 vi.
Chṳ̂n-chû
Chṳ̂n-chû he yit chúng yù ngiôn-thí thung-vu̍t sâng-sán ke ngang ke, yèn va̍t ke tûng-sî.
Nui-fù-khî
Nui-fù-khî (內湖區) he Thòi-vân Thòi-pet-sṳ ha-hot ke yit-ke khî.
分類:Thòi-pet-sṳ
Ngìn
Ngìn liá-ke miàng-chhṳ̀ khó-yî chhiùng Sâng-vu̍t, chîn-sṳ̀n lâu Vùn-fa kok-chhu chhèn-mien lòi thin-ngi, fe̍t-chá he liá chhèn-mien thin-ngi ke kiet-ha̍p. Tui sên-vu̍t-ho̍k ke kôn-tiám lòi kóng, ngìn-lui he 1 chak chhṳ-sên-è, ho̍k-miàng ôn-tó Homo sapiens sapiens, yi-sṳ he "yû thi-fi ke ngìn". Chhai chûng-kau chûng, lìn-fùn phî ngin-vì lâu sṳ̀n-sṳn ke li̍t-liong fe̍t-he chhùn-chhai yû-kôan. Vùn-fa ngìn-lui-ho̍k song, ngìn phî thin-ngi vi nèn sṳ́-yung Ngî-ngièn, khí-yû fu̍k-chha̍p ke sa-fi chû-chṳt lâu khô-kî fat-chán, nèn kien-li̍p thòn-thí lòi tha̍t-tó fu-siông chṳ̂-chhṳ̀ lâu hia̍p-chhu ke muk-tit.
Zimbabwe
Zimbabwe he Fî-chû nàm-phu ke nui-liu̍k koet-kâ. 1980-ngièn 4-ngie̍t 18-ngit thu̍k-li̍p kien-koet, mien-chit 39 van phiàng-fông kûng-lî, sú-tû Harare.
County Durham
, Yîn-koet Tûng-pet Yîn-kak-làn Khî-vet ke khiùn. Cham-thi 2,226 phìn-fông kûng-lî, yû 500,700 ngìn-khiéu (2009-ngièn).
Ôn-sit-ngit
Ôn-sit-ngit (Hî-pak-lói-vùn：שַׁבָּת) he Yù-thai-kau mî-tsû yit-ngit hiû-sit ngit, siong-tsṳ̂n Tshóng-sṳ-ki liuk-ngit tshóng-tsho heu ke thi-tshit ngit. Ôn-sit-ngit ke ngièn yi-ngi he "Ôn-sit tsṳ̂ ngit". Kûan-yî yù-lòi yû tsṳ̂n-tô ke kóng-fap, ngièn-pún pin mò tân-sùn he Yî-set-lie̍t mìn-tshu̍k ke tsiet-ngit, yì-yèn he yung liá-yit ngit-tsṳ́ kin-pai tsho-vu̍t tsú. Tshòn-thúng ke Ôn-sit-ngit sṳ̀-thon he tshiùng lî-pai-ńg ngit-lo̍k tsṳ lî-pai-liuk ngit-lo̍k vì-tsṳ́. Heu-lòi su-tó kú-thoi Lò-mâ ti-kuet ke yáng-hióng, Kî-tuk-kau tsiông Ôn-sit-ngit kiên-kói to lî-pai-ngit. Kîm-ngit lî-pai-ngit pûn thai-tô-su Kî-tuk-kau tsok-vì Ôn-sit-ngit, pin mò yîn-vi fap-li̍t só kûi-thin ke, yì-yèn he yîn-vi vi-liáu ki-ngiam Yâ-sû tshai lî-pai-ngit fu̍k-fa̍t, só-yî tshai lî-pai-ngit tso lî-pai. Yù-thai-ngìn lâu mêu-mêu Kî-tuk kau-phai tsú-tsông tshai Ôn-sit-ngit tsok tshùng-pai fa̍t-thung.
Fù-lù
Fù-lù (葫蘆) he yit chúng chhṳ̍t-vu̍t.
Ma̍k-liàu-hiông
Ma̍k-liàu-hiông (麥寮鄉) he Thòi-vân Yùn-lìm-yen ke yit-ke hiông.
Sa̍k-yîn
Sa̍k-yîn he yit chúng khóng-sa̍k. Chú-yeu sṳ̀n-fun he ngi-yông-fa-si̍t.
Yeoju Sṳ
Yeoju Sṳ (여주시/驪州市) he Hòn-koet Gyeonggi Tho ke yit-chak sṳ. Chúng mien-chit 608.64 phìn-fông kûng-lî, 2013-ngièn ngìn-khiéu tha̍t-tó 109,343-ngìn.
Pó-fu Chhong-khóng
Vu̍t-chúng ke Pó-fu Chhong-khóng (Conservation Status) he chṳ́ vu̍t-chúng ki-sa sâng-chhùn ke khó-nèn-sin. Hó-tô yîn-su tû khó-nèn yáng-hióng vu̍t-chúng ke pó-fu chhong-khóng: put-kiùn-kiùn he Kién-tân ke sâng-chhùn sú-liòng, yì he cháng-ke chúng khiùn sùi sṳ̀-kiên ke chen-chhòng fe̍t kám-séu, vi yông sṳ̀n-kûng sut, yí-tî ke vî-hia̍p tén-tén. Sṳ-kie sông chui tî-miàng ke vu̍t-chúng pó-fu chhong-khóng ke miàng-liu̍k he sṳ-kie chhṳ-yèn pó-fu lièn-mèn phîn-ngùi vu̍t-chúng fùng-set miàng-liu̍k, khì-chûng pâu-koat sâng-chhùn su-to vî-hia̍p fe̍t siông-sin he chhai Kûng-ngièn 1500-ngièn yî-heu chhie̍t-me̍t ke vu̍t-chúng. Chhṳ́-ngoi hàn chhùn-chhai hó-tô Chôn-ngia̍p sin ke lie̍t-péu.
Villanueva de Gormaz
Villanueva de Gormaz he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 21,43 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 10.
Chiá-moi sàng-sṳ
分類:Sok-lî-â-sén
Varennes, Quebec
he Québec-sén Montérégie Hàng-chṳn khî ke sàng-chṳ́n, 1672-ngièn sṳ̀n-li̍p. Chúng mien-chit 114.40 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 20,994(2011-ngièn).
Kyril Sṳ-mû
Kyril Sṳ-mû (--字母, Ngò-ngî: кирилли́ческий алфави́т) he thûng-hàng yî Slav Ngî-chhu̍k thai-tô-su mìn-chhu̍k chûng ke sṳ-mû sû-siá ne-thúng. Sî-lî-ngì Sṳ-mû ngièn-thèu yî Hî-lia̍p sṳ-mû ke Glagolitic Sṳ-mû, phû-phiên ngin-vì he yù Hî-lia̍p chhòn-kau-sṳ Sṳn Kyrillos lâu Methodios (827-ngièn – 869-ngièn) lâu Sṳn Methodius chhai 9 Sṳ-ki vi-liáu chhai Slav Mìn-chhu̍k chhòn-pô Kî-tuk-kau fông-phien só chhóng-li̍p ke, pûn Slav Mìn-chhu̍k kóng-fàm chhái-yung. Chó-khì ke Kyril Sṳ-mû yu chhṳ̂n-cho Kú Slav-ngî Sṳ-mû.
Ngièn-lun Chhṳ-yù
Ngièn-lun Chhṳ-yù he on-tseu tshṳ-kí ke yi-ngien fat-péu ngièn-lun yî-khi̍p thâng khì-thâ ngìn yi-kien ke khièn-li. Ngièn-lun Chhṳ-yù thûng-sòng pûn ngin-vì he hien-thoi mìn-tsú chûng yit-ke put-khó khiet-séu ke kôn-ngiam. Yì-yèn koet-kâ khó-nèn yìn-yèn tshú-fa̍t mêu-tsúng khí-yû pho-fái-sin ke péu-tha̍t ke lui-hìn.
Tûng Lò-mâ Ti-koet
Tûng Lò-mâ Ti-koet he yit-ke li̍t-sṳ́ sông tî-miàng ke Ti-koet. Ti-koet vi-yî Êu-chû tûng-phu, liâng-thú chên pâu-koat Êu-Â-Fî sâm-thai chû ke Â-chû sî-phu lâu Fî-chû Pet-phu, he kú-thoi lâu Chûng Sṳ-ki Êu-chû li̍t-sṳ́ sông chui yû-kiú ke Kiûn-chú chṳ koet-kâ.
Mân-chû
Mân-chû he Mân-chû-chhu̍k ke fat-ngièn-thi, só-yî ham cho liá miàng-sṳ. Chhai Thi-ngi-chhṳ Sṳ-kie Thai-chan chṳ̂-heu, Chûng-koet-ngìn yîn-vì Mân-chû-koet ke li̍t-sṳ́ ngièn-yîn, phit-miên yung to liá miàng, m̀-ko kîm-ha sṳ-kie tông tô ngìn hàn yung „Mân-chû“ ke miàng-sṳ.
El Buste
vi-yî Sî-pân-ngà Aragon Chhṳ-chhṳ-khî Zaragoza-sén ke yit-ke sṳ-chṳ́n. Chúng mien-chit 7 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu yok 98-ngìn (2004-ngièn thúng-kie).
Chuvash Khiung-fò-koet
Chuvash Khiung-fò-koet (Chuvash-ngî: Чăваш Республики) he Ngò-lò-sṳ̂ Lièn-pâng Chú-thí chṳ̂-yit, su̍k-yî Volga Lièn-pâng Kón-khî. Chuvash Khiung-fò-koet mien-chit 18,300 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 1,251,619 (2010-ngièn), sú-tû Cheboksary. Chuvash Khiung-fò-koet Chuvash-ngìn cham ngìn-khiéu 67.7%, Ngò-lò-sṳ̂-ngìn cham 26.9%.
Zwickau
he yit-chho vi yî Tet-koet nàm-phu, Saxony-pâng ke sàng-sṳ. Chúng mien-chit 102.54 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu 91,066-ngìn (2014-ngièn).
Pho̍k Hi-lòi
Pho̍k Hi-lòi (薄熙來, ), he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet lâu Chûng-koet Khiung-sán-tóng ke yit-chak chṳn-chhṳ ngìn-vu̍t. Kì he Chûng Khiung kôn-liâu Pho̍k Yit-pô (薄一波) ke lai-é.
Kì cho ko sông-vu-phu (商務部) ke phu-chóng, chhiùng 2007-ngièn khôi-sṳ́ cho Chûng Khiung ke Tshùng-khin-sṳ sṳ-ve sû-ki (市委書記) lâu Chûng-koet Khiung-sán-tóng Tûng-ông Chṳn-chhṳ-khiu̍k Sòng-vu Ve-yèn-fi ke Ve-yèn. 2012-ngièn, kì ke phu-hâ Vòng Li̍p-kiûn (王立軍) thò-mòng to Mî-koet ke liâng-sṳ-kwón, yîn-vì liá chak sṳ-yù hâ-thôi, pûn Khiung-sán-tóng khôi-chhù tóng-sit. 2013-ngièn, yu yîn-vì thâm-vû (貪污), su-fùi (受賄) lâu làm-yung chṳt-khièn (濫用職權) ke chhui-miàng, pûn fap-yen phan vû-khì-thù-hìn (無期徒刑), koân chhai Chhîn-sàng kâm-ngiu̍k (秦城監獄) tî-tú.
Mî-kîm
Mî-kîm (美金, Yîn-ngî: United States dollar) fe̍t-chá Mî-yèn (美圓), Mî-ngièn (美元), he Mî-koet chok-vi chhùn-khóan chai-vu ke kôn-fông fo-pì. Kì ke chhut-hien he yù 《1792-ngièn Chu-pì Fap-on》ke thûng-ko. Kì thùng-sṳ̀ ya chok-vi tú-phi fo-pì chhai Mî-koet yî-ngoi ke koet-kâ kóng-fàm sṳ́-yung. Muk-chhièn Mî-kîm ke fat-hàng he yù Mî-koet Lièn-pâng Chún-phi Ne-thúng khúng-chṳ. Mî-kîm thûng-sòng cho-tet sṳ́-yung fù-ho "$" lòi péu-sṳ, yì yung-lòi péu-sṳ Mî-fûn ke phêu-chì he "¢". Koet-chi Phêu-chún-fa Chû-chṳt vi Mî-kîm chhí-hâ ke ISO 4217 phêu-chún thoi-ho vi USD.
Marcian
Marcian (Lâ-tên-ngî: Flavius Marcianus Augustus, 392-ngièn － 457-ngièn), he Tûng Lò-mâ Ti-koet fòng-ti (450-ngièn - 457-ngièn chhai-vi).
Chhâm-siòng
分類:Lò-mâ fòng-ti‎
Mî-kîm
Li̍t-sṳ́ sông ke thi-vi
1792-ngièn, Mî-kîm chhai Pet-Mî sṳ̍p-sâm-chû hìn-sàng fo-pì-khî, Mî-koet chhai tông-sṳ̀ chṳ́-he yit-ke yúng-yû 400-van ngìn-khiéu ke koet-kâ. Sṳ̍p-kiú Sṳ-ki ma̍t, kì yí-kîn pien-sṳ̀n sṳ-kie sông chui kûng-ngia̍p-fa koet-kâ. 1914-ngièn Thi-yit-chhṳ Sṳ-kie Thai-chan pau-fat sṳ̀, Mî-koet ke kîn-chi chúng-liòng chhêu-ko tông-sṳ̀ sâm-ke kîn-chi chui-thai ke kûng-ngia̍p koet-kâ: Yîn-koet, Tet-koet, Fap-koet. Thi-yit-chhṳ Sṳ-kie Thai-chan chûng, Êu-chû koet-kâ ke vòng-kîm liù-ngi̍p Mî-koet kèu-mâi chan-chên yung-phín. Mî-koet Lièn-pâng Tú-phi Ngiùn-hòng chiông liá-chak vòng-kîm chok-vi fap-thin fo-pì.
Súi-lìm-hiông
Súi-lìm-hiông (水林鄉) he Thòi-vân Yùn-lìm-yen ke yit-ke hiông.
Fuk
Fuk (氟), fe̍t-chá ham-cho fuk-su (弗素), he yit-tsúng Fa-ho̍k Ngièn-su, fa-ho̍k fù-ho vì F, ngièn-tsṳ́ su-muk he 9, tshai Ngièn-su Tsû-khì péu chûng thi-kiú vi.
Chhit-phu
Chhit-phu (彳部) he hon-sṳ lî-tú ke yit chak sṳ-phu, chhai Không-hî Sṳ-tién lî-tú phài thi 60 vi.
Sân-thèu-sṳ
Sân-thèu-sṳ (汕頭市) he Chûng-koet ke Kîn-chi thi̍t-khî tsṳ̂-yit, tshai Kóng-tûng-sén tûng-phu, tsúng mien-tsit 2064 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 484.64 van-ngìn, hói-ngoi khièu-mìn 300 tô-van, he Chûng-koet tsho̍k-miàng ke Fà-khièu tsṳ̂ hiông. Tsú-yeu ngî-ngièn he Tshèu-chû-fa lâu phû-thûng-fa.
Hon Vú-ti
Hon Vú-ti Liù Chha̍t he Hon-chhèu thi-chhit ke fòng-ti. Kì yung yì-ka ho̍k-sot thúng-yit sṳ̂-sióng, chhóng-li̍p thai-ho̍k, khôi-phit kiông-thú, tá-thûng sî-vet.
Ngi-yông-fa-than
Ngi-yông-fa-than (二氧化碳) he khûng-hi lî-tú ke yit chúng hi-thí, fa-ho̍k-sit he CO2.
Fà-khièu
Fà-khièu fe̍t-tsá Hói-ngoi Fà-ngìn tsṳ́-tsak Chûng-koet yì-sái koet-ngoi ke Fà-ngìn.
Sṳ̂-chhù-chṳ̂-lu
Sṳ̂-chhù-chṳ̂-lu, chṳ́ chhiùng song-kú khôi-sṳ́ liu̍k-siu̍k hìn-sàng ke, phiên khi̍p Êu-Â thai-liu̍k ke chhòng-thù sông-ngia̍p mo-yi lâu Vùn-fa kâu-liù sien-lu ke chúng-chhṳn.
Sṳ̂-chhù chṳ̂ lu he yèn-sien kok-koet khiung-thùng chhiuk-chin kîn-mo fat-chán ke sán-vu̍tm, pin sṳ̀n-kûng chiong tûng-sî fông chṳ̂-kiên chui-heu ke chû-liàm hiên-khôi. Chhiùng-chhṳ́, liá-thiàu lu-sien phî chok-vì kok-koet sṳ́-chá、sông-ngìn yèn-tén tho-lu. Liá-thiàu tûng-sî thûng-lu, chiong Chûng-koet、Sî-chhòng lâu Â-lâ-pak、Pô-sṳ̂-vân kín-me̍t lièn-kiê chhai yit-hí. Kîn-ko kí-ke sṳ-ki ke put-thon nú-li̍t, Sṳ̂-chhù chṳ̂ lu hiong sî chhûn-chán to-liáu Thi-chûng-hói. Kóng-ngi sông Sṳ̂-lu ke tûng-thon yí-kîn to-tha̍t Hân-koet、Ngit-pún, sî-thon chṳ Fap-koet、Hò-làn. Thûng-ko hói-lu hàn khó tha̍t Italy、Âi-khi̍p, sṳ̀n-vì Â-chû lâu Êu-chû、Fî-chû kok-koet Kîn-chi Vùn-fa kâu-liù keyû-ngì chṳ̂ lu.
Lin Kie-va̍k
Lin Kie-va̍k (令計劃, ), Sân-sî-sén Yun-sàng-sṳ Phìn-liu̍k-yen ngìn, he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet lâu Chûng-koet Khiung-sán-tóng ke yit-chak chṳn-chhṳ ngìn-vu̍t. Khì ngièn-lòi siang „Lin-fù“ (令狐), chṳ̂ heu kói cho „Lin“ (令).
Kì ke â-pâ Lin-fù Yâ (令狐野) he Chûng Khiung ke yit-chak kòn-phu (幹部), yung tông-sṳ̀ chui liù-hàng ke 5 chak chhṳ̀ „fông-chṳ̂m“ (方針), „chṳn-chhet“ (政策), „lu-sien“ (路線), „kie-va̍k“ (計劃) lâu „vàn-sṳ̀n“ (完成) lòi pûn chhṳ-kâ ke lái-è hí-miàng, Lin Kie-va̍k he thi 4 chak lái-è.
Lin Kie-va̍k chhai 2007-ngièn 9-ngie̍t chṳ 2012-ngièn 9-ngie̍t he Chûng-koet Khiung-sán-tóng Tûng-ông Phan-kûng-thâng (中國共產黨中央辦公廳) ke chú-ngim, m̀-ko to 2012-ngièn 6-ngie̍t, kì ke lái-è fat-sâng chhâ-fo, yîn-vì liá-chak sṳ-yù, kì mò-fat-thu sṳ̂n-kôn (升官), tiau hi cho Chûng Khiung ke Thúng-yit Chan-sien Kûng-chok-phu (統一戰線工作部) ke phu-chóng.
2014-ngièn 12-ngie̍t 22-ngit, Chûng Khiung ke Tûng-ông Ki-li̍t Kiám-chhà Ve-yèn-fi siên-pu, Lin Kie-va̍k sia̍p-hiàm ngiàm-chhùng vì-ki (嚴重違紀), Chûng Khiung yí-kîn khôi-sṳ́ tui kì tiau-chhà. 31-ngit, kì ke phu-chóng kôn-chṳt pûn miên-chhù.
Ho̍k-ló-hak
Ho̍k-ló-hak he chṳ́ pûn Ho̍k-ló-ngìn thùng-fa ke Thòi-vân Hak-kâ-ngìn. Kì-tén m̀ hiáu-tet kóng Hak-kâ-ngî, ngin-thùng chhṳ-kâ he Ho̍k-ló-ngìn. Lí Tên-Fî chhiu he yit-chak yû-miàng ke Ho̍k-ló-hak.
William Shakespeare
William Shakespeare (Yîn-vùn:William Shakespeare; 1564-ngièn 4-‎ngie̍t - yì-lio̍k-li̍t 1616-ngièn 4-‎ngie̍t 23-ngit) phî hó-tô ngìn ngin-vì he Yîn-koet vùn-ho̍k-sṳ́ lâu hi-ki-sṳ́ song chui ví-thai ke sṳ̂-ngìn lâu ki-chok-kâ, ya he sî-fông vùn-ngi-sṳ́ song chui khiet-chhut ke chok-kâ chṳ̂-yit, chhiòn sṳ-kie chok-yê ke ki-chok-kâ chṳ̂-yit. Kî phî yi-vì Yîn-koet ke mìn-chhu̍k sṳ̂-ngìn lâu Ngie-fûn-hò ke ngìm-yù sṳ̂-ngìn. Kî liù-chhòn hâ-lòi ke chok-phín pâu-koat 38 phu ki-pún, 154 chak sṳ̍p-si hàng sṳ̂, 2 chak chhòng si-sṳ-sṳ̂. Kî ke ki-pùn phî yi̍t sàng só-yû chú-yeu ngî-ngièn, pin-chhiâ péu-yên chhṳ-su yén-yén chhêu-ko kih-thâ ki-chok-kâ.
Cleveland (Yîn-koet)
, Tûng-pet Yîn-kak-làn Khî-vet ke khiùn. Cham-thi 583 phìn-fông kûng-lî, yû 567,600 ngìn-khiéu (2000-ngièn).
William Shakespeare
Shakespeare chhai Ngie-fûn-hò phan Stratford chóng-thai, 18-se sṳ̀ yî Anne Hathaway kiet-fûn, thâ-mùn sâng yû 3 ke hài-yì: Susanna, sûng-pâu-thôi Hamnet lâu Judith. 1585-ngièn to 1592-ngièn khì-kiên Shakespeare chhai Lùn-tûn khôi-sṳ́ liâu sṳ̀n-kûng ke yên-yi sâng-yà, kî put-kiûn he yên-ngièn, ki-chok-kâ, hàn-he koet-òng ki-thòn ke ha̍p-fó-ngìn. 1613-ngièn chó-yu, Shakespeare fi-to Stratford, 3-ngièn heu si-sṳ.
Transnistria
Pridnestrovian Moldavia Khiung-fò-koet (Moldova-ngî: Република Молдовеняскэ Нистрянэ), koet-chi sông phú-phiên ngin-vì liá-he Moldova liâng-thú ke yit phu-fûn. Than-he sṳ-sṳ̍t sông Transnistria chhai Sû-lièn kié-thí sṳ̀ chhiu chhṳ-hàng siên-pu thu̍k-li̍p, pin sṳ̀n-li̍p Pridnestrovian Moldavian Khiung-fò-koet, thin-tû Tiraspol.
Pet-hói-sṳ
Pet-hói-sṳ (北海市) he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet Kóng-sî-sén hâ-hot ke yit-ke Thi-kip-sṳ, mien-chit yû 1,288.4 phìn-fông kûng-lî, sòng-chhu ngìn-khiéu 145,000-ngìn (2001-ngièn su-kí ).
Siong-ngà
Siong-ngà he siong ke ngà, ya he yit chúng chû-pó.
Kiok-khwá
Kiok-khwá he ngìn-lui tsiuk-phu lâu thúi siông-lièn ke phu-vi, tsû-sṳ̀n pâu-hàm chhit-khwài Fû-kut kâ-song tsiuk-phu ke Tsak-kut lâu séu-thúi ke ku-ket.
Wolfgang Amadeus Mozart
Wolfgang Amadeus Mozart he yit-chak si̍p kú-tién chú-ngi thai-sṳ̀n, khôi long-man chú-ngi siên-hò ke O-thi-li chok-khiuk-kâ, ya-he yên-cheu-kâ thùng chṳ́-fî-kâ. Kì yit-khiung chhóng-chok liâu 41 chak kâu-hióng-khiuk, 35 chak kông-khìm	cheu-mìn-khiuk, 50 chak séu-thì-khìm cheu-mìn-khiuk, 16 chak hièn-ngo̍k si-chhùng-cheu, 1 chak kô-khia̍k, 2 chak Missa, ~20 chak chhîn-chhong-khiuk, ~5 chak Cantata.
Villaciervos
Villaciervos he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 81,34	phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 103.
Â-sân-é
Â-sân-é (阿山仔), ya hêm cho ngoi-sén-é (外省仔), he chṳ́ chhai 1945-ngièn 8-ngie̍t Chûng-fà Mìn-koet chhiùng Ngi̍t-pún chiap-sû Thòi-vân chṳ̂ heu yì-mìn lòi Thòi-vân ke Chûng-koet Thai-liu̍k-ngìn thùng kì-tén ke chṳ́-sûn. Kì-tén tông-tô he yî Chûng-fà Mìn-koet chṳn-fú khiung-hâ lòi Thòi-vân ke.
Si-fù-hiông
Si-fù-hiông (四湖鄉) he Thòi-vân Yùn-lìm-yen ke yit-ke hiông.
Khûng-hi
Khûng-hi he tui thi-khiù thai-hi-chhèn lî-tú só-yû hi-thí fun-ha̍p ke thúng-chhṳ̂n. Kîm-ha thi-khiù thai-hi-chhèn lî-tú yû 78% ke tham-hi, 21% ke yông-hi, lâu 1% ke hî-yù hi-thí thùng fun-ha̍p-vu̍t. Khûng-hi chhai chhṳ-yèn chhong-thai chṳ̂ ha he mò set mò mi ke.
Malawi
Malawi he Fî-chû tûng-nàm-phu ke nui-liu̍k koet-kâ. 1964-ngièn 7-ngie̍t 6-ngit thu̍k-li̍p kien-koet.
Fòng-sàng-kóng-sṳ
Fòng-sàng-kóng-sṳ (防城港市) he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet Kóng-sî-sén hâ-hot ke yit-ke Thi-kip-sṳ, mien-chit yû 2,386.5 phìn-fông kûng-lî, sòng-chhu ngìn-khiéu 717,966-ngìn (2004-ngièn su-kí ).
Cabañas de Ebro
vi-yî Sî-pân-ngà Aragon Chhṳ-chhṳ-khî Zaragoza-sén ke yit-ke sṳ-chṳ́n. Chúng mien-chit 8 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu yok 522-ngìn (2004-ngièn thúng-kie).
Fa-ho̍k
Fa-ho̍k he yit-mùn ngiên-kiu vu̍t-chṳt ke sin-chṳt、chû-sṳ̀n lâu pien-fa ke Khô-ho̍k. Fa-ho̍k ke chó-khì Li̍t-sṳ́ chú-yeu he lâu Kîm-su̍k ke chhái-chhí lâu chhú-lî yû-kôan. Lióng-chhiên ngièn chhièn, Ngìn-lui yí-kîn kóng-yit sṳ́-yung Kîm, Ngiùn, Thùng yî-khi̍p Thiet.
Chûng-koet kú-thoi ke Lien-tân-su̍t, sî-fông kú-thoi ke Lien-kîm-su̍t, chhiu-he phu-fun hàm Fa-ho̍k, pin tui khiûn-thoi fa-ho̍k ke hìn-sàng, fat-chán yû chhûng-thai ke yi-ngi.
Pincourt, Quebec
he Québec-sén Montérégie Hàng-chṳn khî ke sàng-chṳ́n, 1950-ngièn sṳ̀n-li̍p. Chúng mien-chit 7.10 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 14,305 (2011-ngièn).
Ingushetia Khiung-fò-koet
Ingushetia Khiung-fò-koet (Ingush-ngî: ГӀалгӀай Мохк) he Ngò-lò-sṳ̂ Lièn-pâng Chú-thí chṳ̂-yit, su̍k-yî Pet Kô-kâ-sok Lièn-pâng Kón-khî. Ingushetia Khiung-fò-koet mien-chit 3,600 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 412,529 (2010-ngièn), sú-tû Magas. Ingushetia Khiung-fò-koet Ingush-ngìn cham ngìn-khiéu 94.1%, Ngò-lò-sṳ̂-ngìn cham 0.8%.
Moldova-ngî
Moldova-ngî (limba moldovenească) he Moldova ke kôn-fông ngî-ngièn.
Kiok
Kiok he ngìn-thí phu-vi tsṳ̂-yit, tshai-yî mî-yit thiàu thúi ke ha-phu, hàng-tséu sṳ̀-khiet lâu thi-mien tsiap-tshiuk.
Yâ-kiông-fâ chung
Yâ-kiông-fâ chung (野薑花糭) he Thòi-vân Sîn-tsuk Nui-vân-tshûn tshòn-thúng fûng-mi sṳ̍t-phín.
Chong-chhu̍k
Chong-chhu̍k (Hon-ngî:壮族/壯族; Chong-ngî: Bouxcuengh) ) he Chûng-koet yit-ke Séu-su mìn-chhu̍k. Chú-yeu fûn-phu chhai Kóng-sî Chong-chhu̍k Chhṳ-chhṳ-khî. Ngìn-khiéu yok 18,540,000 ngìn.
Lí Hién-liùng
Lí Hién-liùng (李顯龍, ）, Sîn-kâ-po fà-ngìn, Lí Kông-yeu tsóng-tsṳ́, hien-ngim Sîn-kâ-po tsṳn-fú tsúng-lî, hien-ngim Ngìn-mìn Hàng-thung-tóng pi-sû-tsóng, yî-khi̍p Fen-meu-khiâu si̍p-sién-khî koet-fi ngi-yèn.
Pan-sân-é
Pan-sân-é (半山仔), sṳ-mien yi-sṳ̂ he „pan-chak â-sân-é“, he Thòi-vân-ngìn tui Ngi̍t-pún thúng-tshṳ sṳ̀-thoi hi Chûng-koet sên-fa̍t, chhai Chûng-fà Mìn-koet chiap-sû Thòi-vân yî-heu chón Thòi-vân ke Thòi-vân-ngìn ke chhṳ̂n-fû.
Fung-fòng-su
Fung-fòng-su (鳳凰樹) he yit chúng su.
Thòi-sî-hiông
Thòi-sî-hiông (臺西鄉) he Thòi-vân Yùn-lìm-yen ke yit-ke hiông.
Leo 2-sṳ
Leo 2-sṳ (Lâ-tên-ngî:  Flavius Leo Augustus, 468-ngièn － 474-ngièn), he Tûng Lò-mâ Ti-koet fòng-ti (473-ngièn - 474-ngièn chhai-vi).
Chhâm-siòng
分類:Lò-mâ fòng-ti‎
Viana de Duero
Viana de Duero he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 56,16 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 64.
Vu̍t-lî-ho̍k
Vu̍t-lî-ho̍k, Yîn-ngî ôn-tó "Physics". Yá-ke Ngî-chhṳ̀ lòi-chhṳ Hî-lia̍p-vùn ke "φυσικός". Kú-sṳ̀-chiet Êu-chiû-ngìn hém vu̍t-lî-ho̍k cho "chhṳ-yèn Chat-ho̍k", chiu-he ngièn-kiu Thai-chhṳ-yèn hien-siong lâu kùi-lu̍t ke ho̍k-mun. Chhòi hien-thoi, vu̍t-lî-ho̍k yí-kîn sṳ̀n-vì Chhṳ-yèn khò-ho̍k chûng chui kî-chhú ke ho̍k-khò chṳ̂-yit.
Viana de Duero
Chiá-moi sàng-sṳ
分類:Sok-lî-â-sén
Lùi-chhà
Lùi-chhà (擂茶) he yit-chúng Hak-kâ mìn-chhu̍k fûng-mi ke thi̍t-set sṳ̍t-phín, he Kóng-tûng, Kóng-sî Hak-kâ-ngìn ke tshòn-thúng mî-sṳ̍t chṳ̂-yit. Lûi-tshâ put sṳ́-yung chhà-ya̍p, lâu chhà mò kûan-he. Yit-pân yung séu-mí, fâ-sâng, tsṳ-mâ, kiong-mâ, vòng-theu tén-tén yím-sṳ̍t tshòi-liau kîn-ko fu̍k-tsha̍p sú-sa kâ-kûng, tshṳ̀n-fún ma̍t-tshong. Sṳ̍t-yung sṳ̀-kiên tshûng-ngi̍p khôi-súi thiàu yùn-yùn sṳ̀n-vì fù tshong-é, fe̍t-tsá kâ-ngi̍p liòng-súi tshai thiet-kho chûng tsú-hó thiàu-yùn.
分類:Chhà‎ 分類:Hak-kâ chhoi‎
Chhie̍t-chúng
Chhie̍t-chúng (絕種) fe̍t chhṳ̂n  Me̍t-chúng (滅種， Yîn-ngî: Extinction) chhai Sâng-vu̍t-ho̍k lâu Sâng-thai-ho̍k chûng he chṳ́ yit-chak fe̍t yit-chhu̍k vu̍t-chúng ke sêu-sṳt. Chhie̍t-chúng ke shùn-kiên thûng-sòng pûn ngin-vì he kâi vu̍t-chúng chui-heu yit-ke ke-thí ke sí-mòng, mò chṳ́ -sûn heu-thoi. Chhai yû-sin fàn-chhṳ̍t ke vu̍t-chúng chûng, tông yit-ke vu̍t-chúng chṳ́-yû yit-ke-thí, fe̍t-chá chṳ́-yû yit-ke sin-phe̍t ke ke-thí, nâ mak liá-ke vu̍t-chúng ke me̍t-chúng he put-khó phit-miên ke. Chhai thi-chṳt sṳ̀-thoi, chhie̍t-chúng he yit-ke sṳ̂ khûng kien koan ke sṳ-khien, vu̍t-chúng thûng-ko vu̍t-chúng ke hìn-sṳ̀n yì chhut-hien, thûng-ko me̍t-chúng yì sêu sṳt. Vu̍t-chúng me̍t-chhie̍t chhai chó-khì pin m̀-he yit-ke pûn phú-phiên chiap-su ke khói-ngiam. Muk-chhièn, hí-tô fàn-kin chû-chṳt lâu chṳn-fú tâm sîm yù ngìn-lui ke kòn sia̍p thô-chṳ ke vu̍t-chúng ke chhie̍t-chúng. Khó-nèn ke me̍t-chúng ke ngièn-yîn pâu-koat vû ngiam, tshi-sit-thi ke pho-fái, sîn ke pú-sṳ̍t-chá ke yín ngi̍p. Phîn lìm chhie̍t-chúng ke vu̍t-chúng he chṳ́ chhùn-chhai me̍t chhie̍t ngùi hiám ke vu̍t-chúng. Yâ ngoi Me̍t-chúng he yung-yî mèu-shu̍t yí-kîn mò yâ-sâng chhong-thai ke ke-thí, chṳ́-yû ngìn-lui khiên yông ke-thí ke vu̍t-chúng ke su̍t-ngî. Chhie̍t-chúng
Billingham
, Tûng-pet Yîn-kak-làn Khî-vet County Durham ke sàng-chṳ́n, yû 35,765 ngìn-khiéu (2006-ngièn).
Hak-kâ thú-lèu
Fuk-kien thú-lèu (福建土樓), ya hêm cho Hak-kâ thú-lèu (客家土樓), he chhai Chûng-koet Fuk-kien-sén sî-nàm ke yit chúng thai-hîn kien-chuk-vu̍t.
Nizhny Novgorod
Nizhny Novgorod he Ngò-lò-sṳ̂ ke thai sàng-sṳ, vi yî Volga hò-pán, he Nizhny Novgorod-chû ke sú-fú. Chúng mien-chit 4,665 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu yok 1,267,760 ngìn (2010-ngièn).
Ngiâ ke Miàng-é.
Ngiâ ke Miàng-é. (君の名は. Kimi no Na wa.) he Ngi̍t-pún to-yén Shinkai Makoto (新海誠) chhai 2016 ngièn chhut ke thung-fa thien-yáng, kóng-tó yit sà tai Tûng-kîn ke kô-chûng seu-ngièn-lòng làu chông-ha ke kô-chûng se-moi-ngìn mung-tó kì-têu pien-cho tui-fông ke ku-sṳ.
Khwon-kûan-tsiet
Khwon-kûan-tsiet he kú-kut lâu yêu-tai chhai Thûn-phu lièn-tsiap tshu hìn-sàng ke.
Khîm-chû-sṳ
Khîm-chiu-sṳ (欽州市) he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet Kóng-sî-sén hâ-hot ke yit-ke Thi-kip-sṳ, mien-chit yû 2,027 phìn-fông kûng-lî, sòng-chhu ngìn-khiéu 3,440,000-ngìn (2004-ngièn su-kí ).
廣東省
廣東省係中華人民共和國嘅一隻省級行政區，省會係廣州，管轄21隻省轄市，其中副省級城市2隻（廣州、深圳），地級市19隻. 廣東係中國大陸南端沿海嘅一隻省份，位于南嶺以南，南海之濱，同香港、澳門、廣西、湖南、江西撈福建接壤，與海南隔海相望.
Cabolafuente
vi-yî Sî-pân-ngà Aragon Chhṳ-chhṳ-khî Zaragoza-sén ke yit-ke sṳ-chṳ́n. Chúng mien-chit 39 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu yok 67-ngìn (2004-ngièn thúng-kie).
Meu-khô
Meu-khô (貓科) pâu-koat sṳ̂-é, lo-fú lâu pau-é tén thung-vu̍t, he sṳ̍t-ngiuk-muk ke kiú-ke khô-chûng chui vi ngiuk-sṳ̍t-sin ke Phú-nen thung-vu̍t.
Zeno
Zeno (Lâ-tên-ngî:  Flavius Zeno Augustus, 425-ngièn － 491-ngièn), he Tûng Lò-mâ Ti-koet fòng-ti (476-ngièn - 491-ngièn chhai-vi).
Fûn-làn-ngî
Fûn-làn-ngî (suomi ) he Fûn-làn thai-phu-fun (92%) koet-mìn ke ngî-ngièn, ya-he pûn kin-ngoi Fûn-làn-yí khièu-mìn só-yung. Kì he Fûn-làn ke lióng-chúng kôn-fông ngî-ngièn chṳ̂-yit. Fûn-làn-ngî su̍k-yî Ural Ngî-ne ke Fûn-làn-Ugria Ngî-chhu̍k, he yit-chúng kâu-chho̍k-ngî.
Zeno
Chhâm-siòng
分類:Lò-mâ fòng-ti‎
Phài-vân-chhu̍k
Paiwan-chhu̍k he Thòi-vàn Ngièn-chhu-mìn‎. Muk-chhièn kî-chhu chhai hói-pha̍t 1,000 kûng-chhak yî-hâ ke sân-khî. Yî Thòi-vân nàm-phu vì fa̍t-thûng khî-vet, fûn-pu pet-hí Sâm-thi-mùn-hiông, nàm tha̍t Phîn-tûng-yen Hèn-chhûn-chṳ́n, tûng-to Thòi-tûng-yen Thai-mà-lî-hiông yî nàm hói-ngan. Pâu-koat Phîn-tûng-yen, Thòi-tûng-yen kin-nui, 2016-ngièn 5-ngie̍t ngìn-khiéu vì 98,155-ngìn, vì Thòi-vân thi-ngi thai Ngièn-chhu-mìn chhu̍k.
Lí Kông-yeu
Lí Kông-yeu (李光耀, Sîn-kâ-po-ngî: Lee Kuan Yew, ), Sîn-kâ-po fà-ngìn, Sîn-kâ-po tshièn-ngim tsúng-lî, tshièn-ngim koet-vú tsṳ̂-tsṳn, yî-khi̍p hien-ngim nui-kok tsṳ̂-tsṳn. Lí Kông-yeu ya-he hien-kîm Sîn-kâ-po tsṳn-thàn khi̍t-khí yáng-hióng-li̍t ke ngìn-vu̍t tsṳ̂-yit.
Phài-vân-chhu̍k
Kién kie
==Fûn-pu
Lí Kông-yeu
Lí Hién-liùng