Vòng_Hien-fàm
Sên-phìn
Vòng Hien-fàm pún-tán ke miàng-è ôn-to Kâm Kín-yîn, tu Chûng-koet Kóng-sî ke fù-sûi-yen tshut-se.Tu kì hàn-he se-ngìn-è ke-yông-sṳ̀, kiâ-mê tshiu yí-kîn mò-tshôi lè. he kiâ-pâ Kâm Sîn-tshông thùng-ngìn tá-kûng hàn-ko mai-tshèu ,fù-yông kì sṳ̀n-ngìn tsóng-thai ke. kì tsui-tshû tshiu-he thu̍k fù-sûi-yen Séu-ho̍k, tsṳ́-yung ngi-ngièn ke sṳ̀-kiên tshiu vàn-sṳ̀n lè séu-ho̍k ke ho̍k-ngia̍p.1917-ngièn tu fù-nàm-yen tsṳn-sṳ Chûng-ho̍k thu̍k tshû-chûng.1922-ngièn yî tông-hó ke fûn-su kháu-tén Kóng-sî sén-li̍p thi-sâm sṳ-fam ho̍k-káu, tshai-ke-vi ho̍k-si̍p si-ngièn. 1926-ngièn kháu-tó Pet-kîn Sṳ-fam Thai-ho̍k yi-khô, láu Thò Hî-sṳn(陶希圣),Sêu Yit-sân(蕭一山) tén-tén sîn-sâng ho̍k-si̍p Chûng-koet li̍t-sṳ́.1932-ngièn pit-ngia̍p ke sṳ̀-tsiet, tet-tén li̍t-sṳ́ho̍k ke ho̍k-sṳ ho̍k-vi. To khiung-ngièn 10-ngie̍t, yîn-vi kì sṳ̀n-tsit yí yû-siu,miên kháu ngi̍p-hi khiung-kiên Thai-ho̍k ke ngiên-kiu-só,tshiùng Tshièn Hièn-thùng(钱玄同)、Tshṳ̀n Ngièn(陳垣) ki-siu̍k thu̍k suk-sṳ ho̍k-vi. 1935-ngièn pit-ngia̍p liáu-heu,kì hi-to Ngi̍t-pún liù-ho̍k, tó Tûng-kîn Ti-koet Thai-ho̍k(hien-ha ke Tûng-kîn Thai-ho̍k) ke thai-ho̍k-yen,thèn-tshiùn Wada Sei (和田清)、Shigeshi Katō (加藤繁) 、 Harada Yoshito (原田淑人) liá-têu tûng-yòng-sṳ́ ho̍k-kâ ho̍k-si̍p tûng-fông-sṳ́ thùng Ngi̍t-pún-sṳ́. Vòng Hien-fàm ke ho̍k-sâng sṳ̀-khì, yîn-vi vuk-hâ khiùng-khú,ku-só thu̍k-sû yit-liu-è tshin-miang-kú. kì tsia̍p-tsia̍p kóng："ngài vuk-hâ phìn-hòn, ngâ-pâ sung ngài thu̍k-sû tông-kiên-nàn,ngài tui thu̍k-sû hàn-he kau-sû, khiùn-lò miên-li, tsṳ̂n-he kám-kit ngài â-pâ ên-oi ke tshîn-tshìn".) 1937-ngièn Chûng-koet thùng Ngi̍t-pún ke tsan-tsên pau-fat, kì mò-nai-hò fong-hi ho̍k-vi kûng-thu̍k,tshiu Ngi̍t-pún fì-tsón Chûng-koet. siên-heu tu Kóng-sî Thai-ho̍k、Chûng-sân Thai-ho̍k thùng Kui-lìm Sṳ-fam ho̍k-yen tso li̍t-sṳ́ ke kau-su. Khì-kiên,kì sṳt tu Kóng-sî Thai-ho̍k kiâm-yin ko tsûng-vùn-ne tsú-ngim kau-su thùng thù-sû-kón kón-tsong.1949-ngièn liáu-heu,Chûng-khiung tsin-hàng tshiòn-kuet thai-ho̍k ke yen-ne thiàu-tsṳ́n, Vòng Hien-fàm fûn tiau-to sîn tsû-sṳ̀n ke Kóng-sî Sṳ-fam ho̍k-yen(liá-ha ke Kóng-sî Sṳ-fam Thai-ho̍k) ke li̍t-sṳ́-ne tso kau-su,thùng-sṳ̀ kiâm-yin thù-sû-kón kón-tsong. kì tu thai-ho̍k kâu-sû thùng ngiên-kiu ke sṳ̀-tsiet, ya tông ngia̍t-sîm sa-fi ke thiàu-tshà thùng tshâm-kâ kok-yong sa-fi ke fa̍t-thung, yu-yû kiâm-yin tông-tô tsṳn-fú ke thèu-lu. 1949-ngièn tsṳ 1957-ngièn, kì kiâm-yin ko Kui-sî Chhòng-chhu̍k Tshṳ-tshṳ-khî(桂西壯族自治區) ngìn-mìn tsṳn-fú ke ve-ngièn, Kóng-sî Chhòng-chhu̍k Tshṳ-tshṳ-khî ngìn-mìn ve-ngièn-fi ke ve-ngièn, thi-yit-kie Tshiòn-koet Ngìn-thai ke thoi-péu, thi-yit-kie Tshiòn-koet Ngìn-thai Mìn-tshu̍k Ve-ngièn-fi ke ve-ngièn thùng Chûng-yông Tui-ngoi Vùn-fa Lièn-lok Ve-ngièn-fi ke ve-ngièn. Tó 1957-ngièn mò-thì-fòng Chûng-khiung tsán-khôi lè fán-yu yun-thung, kì fûn tá-tso Chûng-koet li̍t-sṳ́ ho̍k-kie tshin-thai ke yu-phai. 1958-ngièn 2-ngie̍t 1-ngit, thi-yit-kie Tshiòn-koet Ngìn-mìn Thoi-péu Thai-fi thi-ńg-tshṳ ke fi-ngi tsok-tshut kiet-ngi:“pa-miên Fi Hau-thûng(费孝通), Vòng Hien-fàm，Eu Pak-tshôn(欧百川) ke Tshiòn-koet Ngìn-mìn Thoi-péu Thai-fi Mìn-tshu̍k Ve-ngièn-fi ve-ngièn ke tsṳt-vu." Ko-mò-kí-kiú, Vòng Hien-fàm tshiùng Chûng-yông sṳ thi-fông ke kiú-hong ngin-tsṳt fûn pa-miên, tân-tshiang liù-yin Kóng-sî tsṳn-hia̍p ve-ngièn ke tsṳt-vu.1979-ngièn kì fûn phiàng-fán liáu-heu,kì kiâm-yin thi-ńg-kie tshiòn-koet tsṳn-hia̍p ve-ngièn, thi-yit-kie Chûng-koet pak-yê mìn-tshu̍k-sṳ́ ngiên-kiu-fi ke fu-fi-tsóng thùng Chûng-koet thai pak-khô tshiòn-sû mìn-tshu̍k phiên-siá ve-ngièn-fi ke ve-ngièn.Tó kì vân-ngièn ke sṳ̀-tsiet, sṳt tshóng-phan lè "Lì-kông Ngia̍p-yì Thai-ho̍k",thùng-sṳ̀ tshai-ke-vi kiâm-yin káu-tsóng. 1982-ngièn yit-ngie̍t sṳ̍p-pat ngit tu kui-lìm pak-ngièn kûi-su. Tu kì ko-sṳ̂n liáu-heu, tông-sṳ̀ ke Kóng-sî Chhòng-chhu̍k Tshṳ-tshṳ-khî ngìn-mìn tsṳn-fú vi-tsho̍k péu-tsông Vòng Hien-fàm yit-sên-ngìn tui sa-fi tso-tshut tông-thai ke kung-hien, tu khiung-ngièn ke 2-ngie̍t 3-ngit tsok-tshut lè kiet-ngi: "tsiông Vòng Hien-fàm ke kut-fôi-ha̍p piong-lo̍k Kóng-sî Chhòng-chhu̍k Tshṳ-tshṳ-khî kiet-min lìn-yèn." nang-ko tu 1999-ngièn 11-ngie̍t , [[Kóng-sî Sṳ-fam Thai-ho̍k sṳt kí-phan lè "Vòng Hien-fàm kau-su tan-sṳ̀n pak-ngièn ki-ngiam ke tshô-liau-fi". sùi-heu, Kóng-sî Sṳ-fam Thai-ho̍k phiên-si̍p tshut-pán lè "Vòng Hien-fàm kau-su tan-sṳ̀n pak-ngièn ki-ngiam ke vùn-si̍p" thùng " Vòng Hien-fàm ke ho̍k-su̍t lun-vùn-si̍p". kîm-liá-ha tu kui-lìm chûng-ho̍k thùng Kóng-sî Sṳ-fam Thai-ho̍k ke-vi fûn-phe̍t sat-yû "Vòng Hien-fàm ke tsióng-ho̍k-kîm" thùng "Vòng Hien-fàm ke séu-su mìn-tshu̍k ke tsióng-ho̍k-kîm".