cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tûng-kîn-tû
Tûng-kîn-tû (東京都) he Ngit-pún yit-ke thi-fông Hàng-chṳn-khî, lâu  tho,  fú, yen thùng su̍k  thi-yit kip Hàng-chṳn-khî va̍k. Hot-khî pâu-hàm Tûng-kîn-tû khî phu, tô mô thi-fông, yî theu Khiùn-tó, séu lip ngièn Khiùn-tó tén thi-khî; khì-chûng, Tûng-kîn-tû khî phu vì Ngit-pún  tûng-ông chṳn-fú só-chhai-thi, nái Ngit-pún ke chṳn-chhṳ, kîn-chi lâu vùn-fa chûng khi. Tûng-kîn-tû thùng-sṳ̀ ya nông koat liáu Ngit-pún chui nàm-tôn (chhûng chṳ̂ tiâu tó) lâu chui tûng tôn (nàm tiâu tó) tén kí ke thi-lî khi̍t tiám. Chhiòn-kin mien-chit yok 2188 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 1339 van, he Ngit-pún kok tû tho fú yen chûng chui-tô ke, ngìn-khiéu Me̍t-thu yi̍t vì Ngit-pún chui-kô.
Bardallur
vi-yî Sî-pân-ngà Aragon Chhṳ-chhṳ-khî Zaragoza-sén ke yit-ke sṳ-chṳ́n. Chúng mien-chit 27 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu yok 274-ngìn (2004-ngièn thúng-kie).
Ho̍k-miàng
Ho̍k-miàng yî-cheu sâng-vu̍t-ho̍k sông tui sâng-vu̍t chúng-lui ke miang-miàng kûi-chet só pûn-thin ke ho̍k-miàng chṳ̂ hìn-sṳt.
Khiâng
縮圖|Khiâng Khiâng (氫, 輕), fe̍t-chá ham-cho súi-su (水素), he yit-tsúng fa-ho̍k ngièn-su, fa-ho̍k fù-ho vì H, ngièn-tsṳ́ su-muk he 1, tshai Ngièn-su Tsû-khì péu chûng thi-yit vi. Kì ngièn-tsṳ́ he só-yû Ngièn-tsṳ́ chûng chui se-séu ke. Khiâng thûng-sòng ke tân-tsṳt hìn-thai he Khiâng-hi. Kì he mò-set mò-mi mò-tshu, khi̍t-khì yùng-yi sêu-tshiang lâu khi̍t yùng-yi pau-cha ke sûng ngièn-tsṳ́ ke Hi-thí, Khiâng-hi he chui khiâng ke Hi-thí. Kì he yî-tshiu chûng hàm-liòng tsui-kô ke vu̍t-tsṳt. Khiâng ngièn-tsṳ́ tshùn-tshai yî súi fûn-tsṳ́ khi̍p só-yû yû-kî Fa-ho̍k-vu̍t lâu fa̍t-vu̍t chûng. thô-ngie̍t nèn-li̍t thi̍t-phe̍t khiòng-sṳn, kiên Yông fa-ha̍p sṳ̀n-vì súi. Tshôi làng ngiap-thu lâu yit-ke thai hi-ap ha, mî-tsak sṳ̂n Khiâng-hi tsṳ́-yû 0.09-khiet tshûng.
Pat-kok
Pat-kok (八角) he yit chúng chhṳ̍t-vu̍t, khì ke kó-chṳ́ cho-tet cho thiàu-mi-liau.
TVXQ
TVXQ (🇯🇵) he Hòn-koet SM Entertainment yî 2003-ngièn thûi-chhut ke nàm-chṳ́ chû-ha̍p.
Yorkshire lâu Humber
Yorkshire lâu Humber (Yîn-ngî: Yorkshire and the Humber). Yîn-koet hâ-hot ke kiú-chak chhṳ-kip hàng-chṳn-khî chṳ̂-yit.
Alentisque
Chiá-moi sàng-sṳ
分類:Sok-lî-â-sén
Pet-téu-chṳ́n
Pet-téu-tsṳ́n (北斗鎮) he Thòi-vân Chông-fa-yen ke yit-ke tsṳ́n.
Buzen, Fukuoka
he vi Ngit-pún Fukuoka-yen ke yit-ke sàng-sṳ, chúng mien-chit 111.17 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 26,100 ngìn (2014-ngièn).
Siberia Fú
Siberia Fú (Ho̍k-miàng: Panthera tigris altaica) yu chhṳ̂n-cho Tûng-pet Fú (東北虎), sên-fa̍t chhai Ngò-lò-sṳ̂ Siberia lâu yén-tûng thi-khî, he hien-chhùn sṳ-kie sông chui thai-chak ke Meu-khô thung-vu̍t, khó-yî tha̍t-tó sâm mí chhòng, thí-chhùng sâm-pak kûng-kîn. Kîn-kí thúng-kie muk-chhièn yâ-sâng ke Sî-pak-li-â Fú chṳ́-yû yit-pak ńg-sṳ̍p to si-pak chak.
Fó-phu
Fó-phu (火部) he hon-sṳ lî-tú ke yit chak sṳ-phu, chhai Không-hî Sṳ-tién lî-tú phài thi 86 vi.
Ngiên-kông-sṳ
Ngiên-kông-sṳ (沅江市) he Chûng-koet Fù-nàm-sén Yit-yòng-sṳ só kón-hot ke sàng-sṳ.
Vú Chet-thiên
Vú Chet-thiên (武則天, ) he Vú-Chû ke vì-yit yit-ke fòng-ti lâu Chûng-koet li̍t-sṳ́ tú vì-yit yit-ke ńg fòng-ti. Kì ngièn-lòi he Thòng-chhèu ke fòng-heu, he Thòng Kô-chûng ke pû-ngiòng, thùng Thòng Chûng-chûng lâu Thòng Yui-chûng ke â-mê, chhai 690-ngièn kien-li̍p Vú-Chû. 690-ngièn, ngiong-vi pûn kì ke lai-é Thòng Chûng-chûng.
Aliud
Aliud he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 17,65 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 27.
Chiá-moi sàng-sṳ
分類:Sok-lî-â-sén
Lí Pha̍k
Lí Pha̍k (李白, ) péu-sṳ Thai-pha̍k, he Chûng-koet Thòng-chhèu ke yit-chiak chhut-miàng ke sṳ̂-ngìn.
São Tomé
São Tomé he São Tomé lâu Príncipe ke sú-tû.
Saterland Frisia-ngî
Saterland Frisia-ngî he yit-tsúng ngî-ngièn.
Ngi-lìm-chṳ́n
Ngi-lìm-tsṳ́n (二林鎮) he Thòi-vân Chông-fa-yen ke yit-ke tsṳ́n.
Pit
Pit he yit-chúng siá sṳ fe̍t-chá va̍k fa yung ke tûng-sî.
Thâu-kông-yen
Thâu-kông-yen (桃江縣) he Chûng-koet Fù-nàm-sén Yit-yòng-sṳ só kón-hot ke yen.
Chûng-kau Kói-kiet
Nui-yùng si-sut kûng-ngièn 1517-ngièn ke Chûng-kau Kói-kiet poi-kín, kói-kiet thoi-péu ngìn-vu̍t Mâ-tên Lu-tet、Kâ-ngì-vùn khi̍p Chhṳ̀-yun-lî tén-ngìn fat-chán chhut-lòi ke Sîn-kau kau-phai.
Chûng-kau Kói-kiet ke poi-kín
Thiên-chú-kau fú-phai - Chhai Sṳ̍p-yit sṳ-ki, kau-fi ya-he chiap-su kói-kiet. kiet-sîn yun-thung ke kâ-khiòng kón-lî Siû-tho-yen, yêu-khiù siû-sṳ lâu siû-ńg chhùng-sîn ko kim-yu̍k sên-fa̍t, chôn-sîm Khì-tó. Than to sṳ̍p-liuk sṳ-ki chhû-khì, kau-fi nui-phu fú-phai ke chhìn-khóng yu chai-thu ngiàm-chhung. Khì-chûng chui su yit-pân-ngìn chṳ́-chit ke chhiu-he chhut-mai Su̍k-thai-sa yî sêu-koat mìn-chhòi, chṳ̂n-sû chhûng-soi yî-khi̍p mâi-mai kau-chṳt tén, sṳ́ pak-siang sin-sîm sóng-sṳt.
Chṳn-fú fun-lon - Chûng-kau Kói-kiet khì-kiên, Sṳ̀n-sṳn Lò-mâ-ti-koet chang-yû thúng-yit miàng-ho. Sî-pân-ngà he tông-sṳ̀ chui-khiòng ke koet-kâ, koet-vòng Chhà-lî yit-sṳ tên-kî lióng-ngièn heu ya-chhai 1519-ngièn phî sién-vi Sṳ̀n-sṳn Lò-mâ-ti-koet fòng-ti, kí yúng-fu Lò-mâ Thiên-chú-kau, kit-li ap-chṳ Mâ-tên Lu-tet khi̍p Sîn-kau. Than yîn-vi kí thùng-sṳ̀ mòng-yî tui-chan Fap-koet, vi-nèn chhiòn-li̍t sêu-me̍t Sîn-kau.
Thòi-vân Chhîn-chhèu sṳ̀-thoi
Chhîn-chhèu thúng-chhṳ sṳ̀-thoi he 1683-ngièn chṳ 1895-ngièn chṳ̂-kiên Thòi-vân pûn Chhîn-chhèu thúng-chhṳ ke sṳ̀-khì.
1683-ngièn, Tûng-nèn-koet pûn Chhîn-chhèu me̍t-mòng, kói sṳ̀n Fuk-kien-sén Thòi-hà-tho (臺廈道) ke Thòi-vân-fú (臺灣府).
1884-ngièn, Chhîn-chhèu chiông Thòi-vân-fú kói sṳ̀n Thòi-vân-sén.
1895-ngièn, Chhîn-chhèu chhai Kap-ńg Chan-châng (甲午戰爭) pûn Ngi̍t-pún chan-phai, kot-ngiong Thòi-vân pûn Ngi̍t-pún. Chhîn-chhèu ke Thòi-vân-sén chún-tuk (總督) Thông Kín-sûng (唐景崧) siên-pu Thòi-vân thot-lì Chhîn-chhèu thu̍k-li̍p, sṳ̀n-li̍p Thòi-vân Mìn-chú-koet. Thùng yit ngièn, Ngi̍t-pún phai pîn me̍t-mòng Thòi-vân.
Asakura, Fukuoka
he vi Ngit-pún Fukuoka-yen ke yit-ke sàng-sṳ, chúng mien-chit 246.73 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 57,488 ngìn (2011-ngièn).
Thì-tô-sû
Thì-tô-sû he Sîn-yok Sṳn-kîn chûng Pó-lò sû-sin ke khì-chûng yit-kién. Thì-tô su̍k-yî fî Yù-thai-ngìn chûng kûi-sin Kî-tuk chui chó-khì ke yit-phî. Tîn-vi kì hàn-mò su-tó kot-lî, chên-sûn tì Yâ-lu-sat-lâng-sàng pûn Pó-lò ngiâ-lòi khong-ngi. Pó-lò chṳ̂-heu pûn tai-liâng sin Yâ-sû, Thì-tô chên kiên-sùi kì fu Yâ-lu-sat-lâng fi-ngi. Tì Pó-lò thi-sâm-chhṳ lî-hàng pu-tho chûng, Thì-tô pûn-ngìn vî-phai chṳ Kô-lìm-tô kau-fi phan-lî, heu-lòi pûn phai-vông Khiet-lî-thi̍t, thoi-péu sṳ́-thù kam-tuk kau-fi. Pó-lò tì pún sû-sin chûng kú-li kì thûng-vông Nì-kô-phô-lî, Mâ-thai siông-fi. Mâ-thai khó-nèn he Thì-tô ke ku-hiông; liá-he Sṳn-kîn yû-kôan Thì-tô chui-heu yit-chhṳ ke ki-chai. Pún-sû lâ Thì-mô-thai-chhièn-sû tì siông-thùng sṳ̀-kiên siá-hâ, siá-chok sṳ̀-kiên he kûng-ngièn liuk-sṳ̍p-sâm-ngièn chṳ liuk-sṳ̍p-ńg-ngièn chṳ̂-kiên. Siá-chok thi-tiám khó-nèn ya-he tì Mâ-khì-tun, thung-kî chṳ-yi siông-thùng, muk-tit he kau-thô Pó-lò ke chhu-sú sat-li̍p chóng-ló khi̍p mu̍k-yông kau-fi.
Phiàng-Chhià
Phiàng-Chhià（坪輋） he Hiông-kóng Sîn-kie 北區粉嶺Tûng-Pet 接近 Sâ-thèu-kok 一帶，打鼓嶺以nàm、Kiûn-Tî（軍地）以Pet位置.
坪輋在昔日是輋族的居住地之一，當中的「輋」是指他們使用的Nùng-ngia̍p耕作方法. 例如：輋田（大帽山 Tûng-Pet 茶田 Nùng-ngia̍p）
Features
The Cheung Shan Monastery in Ping Che is a declared monument. Probably first constructed in 1789, the existing two-hall structure is believed to have been fully rebuilt in 1868.
Luanda
Luanda he Angola ke sú-tû.
Siberia
Siberia (Ngò-lò-sṳ̂-ngî: Сиби́рь) he Ngò-lò-sṳ̂ khi̍p Kazakhstan pet-phu ke yit-phién fî-sòng thai ke thi-vet, mien-chit yok 1,276 van phìn-fông kûng-lî.
Chhai Yîn-vùn
Chhai Yîn-vùn (蔡英文, ) Thòi-vân ho̍k-chá khi̍p chṳn-chhṳ ngìn-vu̍t, Phìn-tûng-yen Piông-sân-hiông Fûng-kóng ngì, chên-ngim Mìn-chú Chin-phu-tóng thi sṳ̍p-ngi kài lâu thi sṳ̍p-sâm kài tóng chú-sit, Chûng-fà Mìn-koet Hàng-chṳn-yen Fu-yen-chóng, Sêu-pó-fi chú-ngim ve-yèn, Liu̍k-ve-fi chú-ngim ve-yèn, Li̍p-fap ve-yèn, Chúng-thúng-fú Koet-chhet Ku-mun, Koet-ôn-fi chṳ-sûn ve-yèn, Koet-li̍p Chṳn-chhṳ Thai-ho̍k kau-su. Chhut-sên yî Thòi-pet-sṳ Chûng-sân-khî, fu-chhîn he Hak-kâ-ngìn, mû-chhîn he Mên-nàm-ngìn, Â-phô he Phài-vân-chhu̍k ngièn-chhu-mìn.
Kì chhai 2016-ngièn 1-ngie̍t 16-ngit tông-sién Chûng-fà Mìn-koet ke chúng-thúng.
Yîn-vùn
Yi-thai-li-ngî
Yi-thai-li-ngî (italiano) su̍k-yî Yin-Êu Ngî-ne ke Roman Ngî-chhu̍k. Hien-tshai yû thai-yok tshit-tshiên van ngìn ngit-sòng kóng Yi-thai-li-ngî, thai tô-su he Yi-thai-li kî-mìn. Ngi-sṳ̍p-kiú ke khì-thâ koet-kâ kî-mìn sṳ́-yung Yi-thai-li-ngî, khì-tsûng ńg-ke koet-kâ li̍p-hâ vi kôn-fông ngî-ngièn. Tsang-kûi Yi-thai-li-ngî he Toscana ke fông-ngièn, fat-yîm tshai-yî Yi-thai-li nàm-pan phu fông-ngièn tsṳ̂-kiên. Yi-thai-li-ngî lâu Lâ-tên-ngî yit-yong, yû tshòng-phú-yîm. Khì-thâ Lâ-tên Ngî-tshu̍k ke Ngî-ngièn, yì Sî-pân-ngà-ngî khi̍p Fap-ngî yí-kîn mò tshòng-phú-yîm.
Fò-mî-chṳ́n
Fò-mî-tsṳ́n (和美鎮) he Thòi-vân Chông-fa-yen ke yit-ke tsṳ́n.
Pet Yorkshire
Pet Yorkshire (Yîn-ngî: North Yorkshire), Yîn-koet Yorkshire lâu Humber ke khiùn, tûng-lìm Pet-hói, Yîn-kak-làn yúng-yû chui-thai mien-chit ke khiùn. Cham-thi 8,038 phìn-fông kûng-lî, yû 591,600 ngìn-khiéu.
Gaborone
Gaborone he Botswana ke sú-tû.
Almajano
Almajano he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 9,90 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 216.
Chiá-moi sàng-sṳ
分類:Sok-lî-â-sén
Raffaello
Raffaello Sanzio (Yi-thai-li-vùn:Raffaello Sanzio da Urbino, 1483-ngièn 4-ngie̍t 6-ngit ~ 1520-ngièn 4-ngie̍t 6-ngit) he Yi-thai-li fa-kâ lâu kien-chuk-sṳ̂, yî Leonardo da Vinci, Michelangelo yit-chhè chhṳ̂n-cho vùn-ngi fu̍k-hîn sân khiet. Kî ke fa yî séu-mî chho̍k-chhṳ̂n. Kî vi Fan-ti-kông kau-chûng só-chok piak-fa Ngâ-tién ho̍k-yen chiông Pak-lâ-thù yî Â-lî-sṳ̂-tô-tet, Kî-tuk-kau yî yi-kau yùng-ha̍p hí-lòi, chhóng-chho chhut fò-hài ke chhòng-mien, he kî ke kîn-tién chṳ̂ chok.
Chhòng-phu (疒)
Chhòng-phu (疒部) he hon-sṳ lî-tú ke yit chak sṳ-phu, chhai Không-hî Sṳ-tién lî-tú phài thi 104 vi.
Gimpo Sṳ
Gimpo Sṳ (김포시/金浦市) he Hòn-koet Gyeonggi Tho ke yit-chak sàng-sṳ. Chúng mien-chit 276.6 phìn-fông kûng-lî, 2013-ngièn ngìn-khiéu tha̍t-tó 300,000-ngìn.
Maseru
Maseru he Lesotho ke sú-tû.
Yén-tûng
Yén -tûng (遠東, Yîn-ngî: Far East) he yit-ke Êu-chû-ngìn sṳ́-yung ke thi-lî khái-ngiam, yit-pân he chṳ́ Tûng-Â, Tûng-nàm-â khi̍p Ngò-lò-sṳ̂ ke yén-tûng thi-khî.
Sîn-kau
Kî-tuk Sîn-kau he Sṳ̍p-liuk Sṳ-ki Chûng-kau Kói-kiet yun-thung chûng thot-lì Thiên-chú-kau yì sṳ̀n-hìn ke sîn chûng-phai. Liá-ke miàng-chhṳ̀ lòi-ngièn chhṳ Tet-vùn ke Protestanten, chṳ́ 1529-ngièn Sṳ̀n-sṳn Lò-mâ ti-koet kí-hàng ke ti-koet ngi-fi chûng ke séu-su fán-tui phai. Muk-chhièn chhiòn-khiù yok yû ńg-yi kiú-chhiên-van kau-thù.
Lithium
縮圖|Lithium Lith­ium (鋰 lǐ), he yit-chúng fa-ho̍k ngièn-su, fa-ho̍k fù-ho vì Li, ngièn-chṳ́ su-muk he 3, chhai ngièn-su chû-khì-péu lî-tú phài thi 3 vi.
Thi-kip-sṳ
Thi-kip-sṳ (地級市) chṳ́ Chûng-koet Thai-liu̍k thi-khî hàng-chṳn thi-vi lâu thi-khî siông-thùng ke "sṳ", he Hàng-chṳn Khî-va̍k khái-ngiam fam-chhiû, su̍k-yî Thi-kip Hàng-chṳn-khî. Thi-kip-sṳ he thi-ngi-kip thi-fông hàng-chṳn tân-vi.
Chhìn Sṳ́-fòng
Chhìn Sṳ́-fòng(秦始皇) he Chûng-koet Chhìn-chhèu ke kien-li̍p-chá lâu Chûng-koet li̍t-sṳ́ tú ke thi yit ke fòng-ti. Kì chhai chhièn 247-ngièn to chhièn 210-ngièn chhai-vi.
Lu̍k-kóng-chṳ́n
Lu̍k-kóng-tsṳ́n (鹿港鎮) he Thòi-vân Chông-fa-yen ke yit-ke tsṳ́n.
Mìn-chú Chin-phu-tóng
Mìn-chú Chin-phu-tóng (民主進步黨, Yîn-vùn yi̍t-miàng "Democratic Progressive Party", DPP) he yit-ke Chûng-fà Mìn-koet chṳn-tóng, kién-chhṳ̂n Mìn-chin-tóng, yù tóng-ngoi yun-thung kok thòn-thí yî 1986-ngièn chû-sṳ̀n, nái-he Chûng-fà Mìn-koet hàng-hièn heu thi-yit ke khí chṳ̂n-chṳn yi-ngi ke thí-chṳ nui fán-tui-tóng, ya-he ki-sṳ̀n Ngit-chhṳ Sṳ̀-thoi ke Thòi-vân mìn-chung tóng-heu thi-ngi ke sṳ̍t-chi chhâm-kâ chṳn-chhṳ ke Thòi-vân chṳn-tóng, thùng-sṳ̀ he Thòi-vân chui-thai ke pún-thú phai chṳn-tóng. 2000-ngièn sú-chhṳ chṳn-tóng lùn-thoi chṳ 2008-ngièn kiên he Thòi-vân ke chṳp-chṳn-tóng, hien-kîm vi Thòi-vân chui-thai Chhai-yâ-tóng.
Kazakhstan
Kazakhstan he Chûng-Â koet-kâ tsṳ̂-yit, kîn-tsi yî Sa̍k-yù, thiên-yèn-hi, tshái-khóng, mòi-than lâu nùng-ngia̍p vi-tsú.
Ha-kui Olympic Yun-thung-fi
Ha-kui Olympic Yun-thung-fi (Summer Olympic Games) he chhai ha-kui kí-phan ke Olympic Yun-thung-fi, mî 4 ngièn kí-phan 1 pái.
Ôn-fa-yen
Ôn-fa-yen (安化縣) he Chûng-koet Fù-nàm-sén Yit-yòng-sṳ só kón-hot ke yen.
Belmonte de Gracián
vi-yî Sî-pân-ngà Aragon Chhṳ-chhṳ-khî Zaragoza-sén ke yit-ke sṳ-chṳ́n. Chúng mien-chit 43.7 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu yok 215-ngìn (2004-ngièn thúng-kie).
Antananarivo
Antananarivo he Madagascar ke sú-tû.
Vì-liùng-vuk
Vì-liùng-vuk, ya hêm cho vì-vuk lâu chón-liùng-vuk, he yit chúng Hak-kâ chhòn-thúng ke mìn-kî kien-chuk-vu̍t.
Ruthenium
Ruthenium (釕 liǎo) he yit-chúng fa-ho̍k ngièn-su, fa-ho̍k fù-ho vì Ru, ngièn-chṳ́ su-muk he 44.
Sṳ̂ Lông
Sṳ̂ Lông (施琅, 1621-ngièn － 1696-ngièn), Fuk-kien Chhièn-chiu Chìn-kông ke ngìn, he Tûn-nèn-koet lâu Mân-chhîn ke yit-chak chiông-kiûn.
Kì chṳ̂-chhièn he Tûng-nèn-koet Yèn-phìn-vòng (延平王) Chhàng Sṳ̀n-kûng ke chiông-kiûn, heu-lòi fán-phan Tûn-nèn, thò to Mân-chhîn. 1682-ngièn, kì pông-chhàng Mân-chhîn me̍t-mòng Tûn-nèn. Yì-kîm yû chhin tô ke Thòi-vân-ngìn chiông kì tông cho „mai chú khiù yùng“ (賣主求榮) ke ngìn.
Thòi-vân Mìn-chú-koet
Thòi-vân Mìn-chú-koet (臺灣民主國) he Thòi-vân li̍t-sṳ́ sông yit-chak thu̍k-li̍p ke koet-kâ, ya he Tûng-â li̍t-sṳ́ sông thèu chak mìn-chú koet-ka.
1895-ngièn, Chhîn-chhèu chhai Kap-ńg Chan-châng (甲午戰爭) pûn Ngi̍t-pún chan-phai, kot-ngiong Thòi-vân pûn Ngi̍t-pún. 5-ngie̍t 25-ngit, Chhîn-chhèu ke Thòi-vân-sén chún-tuk (總督) Thông Kín-sûng (唐景崧) chhai Thòi-pet siên-pu Thòi-vân thot-lì Chhîn-chhèu thu̍k-li̍p, sṳ̀n-li̍p Thòi-vân Mìn-chú-koet, chhṳ-chhṳ̂n thai-chúng-thúng, Ngièn-ho (年號) hêm cho „Yún-chhîn“ (永清). M̀-ko Thông Kín-sûng chhai 6-ngie̍t ke sṳ̀-hèu thò to Hà-mûn, thai-chiông-kiûn (大將軍) Liû Yún-fuk (劉永福) chhai Thòi-nàm chiap-pân cho chúng-thúng. Thùng yit ngièn, Ngi̍t-pún phai pîn chhîm-lio̍k Thòi-vân, chhai 10-ngie̍t 21-ngit tá hâ Thòi-nàm, Thòi-vân Mìn-chú-koet me̍t-mòng.
Schweinfurt
he yit-chho vi yî Tet-koet nàm-phu, Bayern-pâng ke sàng-sṳ. Chúng mien-chit 35.71 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu 51,610-ngìn (2014-ngièn).
Ukraina-chhu̍k
Vû-khiet-làn-chhu̍k (Vû-khiet-làn-ngî: українці; ukrayintsi) he Tûng Sṳ̂-là-fû-ngìn ke yit-ke fûn-kî, Vû-khiet-làn ke chú-thí mìn-chhu̍k. Vû-khiet-làn chhu̍k mû-ngî vì Vû-khiet-làn-ngî, fûn sî-nàm, tûng-nàm lâu pet-fông sâm-thai fông-ngièn.
BTS
BTS (🇯🇵) he Hòn-koet Big Hit Ngu-lo̍k yî 2013-ngièn thûi-chhut ke nàm-chṳ́ chû-ha̍p.
Chikugo, Fukuoka
he vi Ngit-pún Fukuoka-yen ke yit-ke sàng-sṳ, chúng mien-chit 41.85 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 48,808 ngìn (2011-ngièn).
Het-mien Phî-lù
Het-mien Phî-lù (黑面琵鷺, ho̍k-miàng: Platalea minor), he chûng-tén thí-ke sia̍p-khìm, su̍k-yî Fôn-hìn-muk, Lù-khô, Phî-lù-su̍k. Phî-lù-su̍k chhai chhiòn sṳ-kie khiung-yû liuk-chúng.
Almaluez
Almaluez he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 159,11 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 195.
Chiá-moi sàng-sṳ
分類:Sok-lî-â-sén
Ôn-sit-ngit-fi
Ôn-sit-ngit-fi he Kî-tuk Sîn-kau ke yit-ke kau-phai, sṳ̀n-li̍p yî 1863-ngièn. Khì chúng-phu sat-chhai Mî-koet Fà-sṳn-tun, chia-yî-liàu, kau-yuk、kóng-pô khi̍p sa-fi fu̍k-vu, chiong sin-ngióng chhòn chṳ sṳ-kie kok-thi. Chhai kî-tuk-lun, kiu-ên-lun khi̍p Chú-chai-lòi ke kau-ngi sông, pûn-ngìn kûi-ngi̍p vi chang-thúng sin-ngióng chṳ̂-lie̍t.
Thai-thûng-fù Kón-lî-khî
Thai-thûng-fù Kón-lî-khî (大通湖管理區) he Chûng-koet Fù-nàm-sén Yit-yòng-sṳ só kón-hot ke Kón-lî-khî.
Lilongwe
Lilongwe he Malawi ke sú-tû.
Men-chṳ́
Men-chṳ́ (孟子, chhièn 372-ngièn - chhièn 289-ngièn), miàng Khô (軻), he Chûng-koet Chhûn-chhiû Chan-koet ma̍t-khì ke Sṳ̂-sióng-kâ yî-khi̍p Kau-yuk-kâ. Kì pûn Yì-kâ ho̍k-chá hêm cho „Â-sṳn“ (亞聖).
Nottinghamshire
Nottinghamshire, Yîn-koet Tûng Midlands ke khiùn. Hàng-chṳn chúng-phu vi-yî West Bridgford. Cham-thi 2,085 phìn-fông kûng-lî, yû 769,000 ngìn-khiéu.
N̂g Chok-tùng
N̂g Chok-tùng (吳作棟, Mên-nàm-ngî: Gô͘ Chok-tòng, 1941-ngièn 5-ngie̍t 20-ngit－), Sîn-kâ-po fà-ngìn, he ki-sṳ̀n Lí Kông-yeu chṳ̂-heu ke thi-ngi ngim Sîn-kâ-po Chúng-lî, 1990-ngièn chiap-ngim Lí Kông-yeu tâm-ngim Chúng-lî, 1992-ngièn tâm-ngim Sîn-kâ-po Ngìn-mìn Hàng-thung-tóng pi-sû-chóng chṳ 2004-ngièn vì-chṳ́. 2004-ngièn chṳ 2011-ngièn kiên tâm-ngim Koet-vu Chṳ̂-chṳn.
Chóng-ló Kau-fi
Chóng-ló Kau-fi he Kî-tuk-kau Sîn-kau ke yit-phai, kîn-ngièn he chhiùng Sṳ̍p-liuk Sṳ-ki ke sî Êu-chû kói-kiet yun-thung khôi-sṳ́. Chóng-ló-fi ke hia̍p-fi hí-ngièn khó-yî tûi-chiûng to Sû-kak-làn kói-kiet, thi̍t-phe̍t he yî-cheu yù Yok-hon Nok-sṳ̂ ke tai-liâng hâ.
Chóng-ló-fi yit-pân phî fat-hien chhai Yîn-koet yî-chhièn ke chhṳ̍t-mìn-thi chhiong Mî-koet, Kâ-nâ-thai, Àu-thai-li-â tén-tén. Liá-ke kau-phai ke miàng-sṳ he ngièn-chhṳ Hî-lia̍p-vùn chhṳ̀ "πρεσβύτερος", chhiu-he "chóng-ló" ke yi-sṳ.
Fôn-hìn-muk
Fôn-hìn-muk (鸛形目, ho̍k-miàng: Ciconiiformes) chhai tiâu-lui chhòn-thúng fûn-lui ne-thúng chûng he tiâu-kong chûng ke yit-ke muk.
Met-phu (糸)
Met-phu (糸部) he hon-sṳ lî-tú ke yit chak sṳ-phu, chhai Không-hî Sṳ-tién lî-tú phài thi 120 vi.
Saint-Bruno-de-Montarville
he Québec-sén Montérégie Hàng-chṳn khî ke sàng-chṳ́n, 1842-ngièn sṳ̀n-li̍p. Chúng mien-chit 43.30 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 26,107 (2011-ngièn).
Chikushino, Fukuoka
he vi Ngit-pún Fukuoka-yen ke yit-ke sàng-sṳ, chúng mien-chit 87.78 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 100,397 ngìn (2010-ngièn).
Berdejo
vi-yî Sî-pân-ngà Aragon Chhṳ-chhṳ-khî Zaragoza-sén ke yit-ke sṳ-chṳ́n. Chúng mien-chit 19 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu yok 66-ngìn (2004-ngièn thúng-kie).
Pet-fù-khî
Pet-fù-khî (北湖區) he Chûng-koet Fù-nàm-sén Chhim-chû-sṳ só kón-hot ke khî.
Port Louis
Port Louis he Mauritius ke sú-tû.
Hwaseong Sṳ
Hwaseong Sṳ (화성시/華城市) he Hòn-koet Gyeonggi Tho ke yit-chak sàng-sṳ. Chúng mien-chit 688 phìn-fông kûng-lî, 2011-ngièn ngìn-khiéu tha̍t-tó 539,522-ngìn.
Pet-thâm-yúng
Pet-thâm-yúng he Hiông-kóng Sîn-kie Sî-kung-khî
Hon-chhèu
Hon-chhèu (漢朝, chhièn 202-ngièn ~ 220-ngièn) he chûng-koet li̍t-sṳ́ song ki Chhîn-chhèu chṳ̂-heu chhut-hien ke chhèu-thoi, fûn-cho Sî-hon lâu Tûng-hon, Sî-hon yù Liù Pâng kien-li̍p, kien-tû Chhòng-ôn, Tûng-hon yù Liù Sú kien-li̍p, kien-tû Lo̍k-yòng, chûng-kiên yû Vòng Mòng tón-chhiam kien-li̍p ke Sîn-chhèu.
Chûng-koet Khiung-sán-tóng
Chûng-koet Khiung-sán-tóng (中國共產黨), kién-chhṳ̂n Chûng Khiung (中共), chhai Chûng-koet Thai-liu̍k ya cho-tet kién-chhṳ̂n Tóng (黨), he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet hien-chhai ke chṳp-chṳn-tóng, ya he vì-yit ha̍p-fap ke chṳp-chṳn-tóng. Liá-ke chṳn-tóng sin-ngióng sa-fi-chú-gi lâu khiung-sán-chú-gi.
Bashkir-chhu̍k
Bashkir-chhu̍k (Bashkir-ngî: Башҡорттар) he yit-ke chú-yeu sâng-fa̍t chhai Ngò-lò-sṳ̂ Bashkortostan Khiung-fò-koet ke Turkic mìn-chhu̍k. Bashkir-ngìn chú-yeu si̍p-chûng chhai Vû-là-ngì sân-mak khi̍p fu-khiûn ke phìn-ngièn.
Me̍t-sî-kô
Me̍t-sî-kô (墨西哥) he Pet-mî-chû yit-ke koet-kâ.
Stamford Raffles
Sir Thomas Stamford Bingley Raffles (1781-ngièn 7-ngie̍t 6-ngit－1826-ngièn 7-ngie̍t 5-ngit) he Yîn-koet chhṳ̍t-mìn sṳ̀-khì chhung-yeu ke chṳn-chhṳ-kâ. Sîn-kâ-po hói-kóng sàng-sṳ ke chhóng-kien-chá (1819-ngièn), Yîn-koet yén-tûng chhṳ̍t-mìn ti-koet ke thien-kî ngìn chṳ̂-yit. Kì ke chú-yeu kung-hien pâu-koat kien-li̍p Sîn-kâ-po sṳ̀n-vì Êu-chû lâu Â-chû chṳ̂-kiên ke koet-chi kóng-héu.
Maputo
Maputo he Mozambique ke sú-tû.
Fî-li-mùn-sû
Fî-li-mùn-sû chú-yeu he siá-pûn Fî-li-mùn ke sṳ̂-ngìn ke sin-kién, sû-sin pún-sṳ̂n pin-mò thì-tó Fî-li-mùn ke ngìn-kiet, than chhiùng Kô-lò-sî-sû chhiu-tî kì ke nù-phu̍k Â-nì-sî-mèu he Kô-lò-sî-ngìn. Fî-li-mùn khó-nèn he Pó-lò tì Yî-fut-só chhòn-tho sṳ̀ sin-chú ke, heu-lòi sṳ̀n-vì Kô-lò-sî kau-fi ke yit-vi liâng-siu-chá, tì kâ-chûng yû thin-khì ke chhi-fi.
Pún-sû lâu Kô-lò-sî-sû he thùng-sṳ̀ siá-hâ ke, Pó-lò thi-yit-chhṳ pûn kâm-kim tì Lò-mâ sṳ̀, muk-tit he vi-liáu Fî-li-mùn thò-chéu ke nù-li Â-nì-sî-mèu chhiáng-khiù. Â-nì-sî-mèu khó-nèn thêu-chéu chú-ngìn ke chhièn-chhòi thò-to Lò-mâ, heu-lòi tet-tó Pó-lò ke chiap-chhiuk yì-yèn kûi-su̍k Kî-tuk. Pó-lò kám-kok Â-nì-sî-mèu yin-kôi mien-tui li̍t-fap ke kûi-thin, fì-chón to chú-ngìn ke kâ-hiông. Kì fûn-fu Thûi-kî-kú tai-sin to Kô-lò-sî kau-fi sṳ̀, chang-hó phì Â-nì-sî-mèu yit-thùng fì-kâ. Pó-lò tì Fî-li-mùn sû-sin khén-khiù Fî-li-mùn ngièn-liong Â-nì-sî-mèu.
Hak-kâ-ngî Wikipedia
Hak-kâ-ngî Wikipedia, ya hêm cho Hakkâpedia (= Hak-kâ + Wikipedia), he Wikipedia ke Hak-kâ-ngî pán-pún, 2006-ngièn 7-ngie̍t 28-ngit khôi-sṳ́ chhai Wikimedia Incubator siá, chhai 2007-ngièn 5-ngie̍t 27-ngit chṳn-sṳt sṳ̀n-li̍p.
Hakkâpedia chui-chhû thu̍k-thu̍k yung Pha̍k-fa-sṳ siá, chhai 2013-ngièn 4-ngie̍t 28-ngit khôi-sṳ́ ya yung Hon-sṳ siá. Kîm-ha Hakkâpedia yû  phiên vùn-chông.
Mên-nàm-ngî Wikipedia
Mên-nàm-ngî Wikipedia, ya hêm cho Holopedia (= Holo + Wikipedia), he Wikipedia ke Mên-nàm-ngî pán-pún.
Mên-tûng-ngî Wikipedia
Mên-tûng-ngî Wikipedia, ya hêm cho Bànguâpedia (= Bàng-uâ + Wikipedia), he Wikipedia ke Mên-tûng-ngî pán-pún.
Chhûn-kui
Chhûn-kui he yit ngièn tú ke thi yit chak kui-chiet. Chhai yî-chhièn ke Tûng-Â, li̍p-chhûn phî ngin-vì he khì ke khôi-sṳ́, li̍p-ha he khì ke kiet-suk.
Chim-sin-fi
Chim-sin-fi he Kî-tuk Sîn-kau chú-yeu chûng-phai chṳ̂-yit. Sṳ̍p-chhit sṳ-ki song-pan ya̍p sán-sên yî Yîn-koet yî-khi̍p chhai Hò-làn ke Yîn-koet liù-mòng-chá chûng. Tông-sṳ̀ he su̍k chhîn-kau-thù ke thu̍k-li̍p phai. Fán-tui pûn chṳ́-yì hàng Sé-lî, chú-chông kau-thù sṳ̀n-ngièn heu-fông chhòi hí-khó su-sé, chhiá su-sé-chá pit-sî chhiòn-sṳ̂n chim-ngi̍p súi-chûng, chhṳ̂n-cho "Chim-lî". Chông thu̍k-li̍p chhṳ-chú, fán-tui Yîn-koet koet-kau lâu chṳn-fú tui thi-fông kau-fi ke kôn-sa̍p.
Gwangju Sṳ (Gyeonggi)
Gwangju Sṳ (광주시/廣州市) he Hòn-koet Gyeonggi Tho ke yit-chak sàng-sṳ. Chúng mien-chit 430.96 phìn-fông kûng-lî, 2012-ngièn ngìn-khiéu tha̍t-tó 267,207-ngìn.
Almarza
Chiá-moi sàng-sṳ
分類:Sok-lî-â-sén
Sû-sien-khî
Sû-sien-khî (蘇仙區) he Chûng-koet Fù-nàm-sén Chhim-chû-sṳ só kón-hot ke khî.
Dazaifu, Fukuoka
he vi Ngit-pún Fukuoka-yen ke yit-ke sàng-sṳ, chúng mien-chit 29.58 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 70,587 ngìn (2011-ngièn).
Tûng Midlands
Tûng Midlands (Yîn-ngî: East Midlands). Yîn-koet hâ-hot ke kiú-chak chhṳ-kip hàng-chṳn-khî chṳ̂-yit, vi-yî chûng-phu.
Windhoek
Windhoek he Namibia ke sú-tû.
Ha-kui
Ha-kui he yit ngièn tú ke thi ngi chak kui-chiet.
Hebe Camargo
Hebe Maria Camargo (1929-ngièn 3-ngie̍t 8-ngit chhut-se) he Pâ-sî ke yit ke yên-yèn lâu kô-sên.
Uzbekistan
Uzbekistan he yit-ke Chûng-Â koet-kâ, 1991-ngièn tshiùng Sû-lièn thu̍k-li̍p. Uzbekistan he sṳ-song lióng-ke sûng-tshùng nui-liu̍k koet-kâ tsṳ̂-yit.
Kara-hói
Kara-hói (Ngò-ngî: Карское море) vi yî Ngò-lò-sṳ̂ Sî-pak-li-â yî pet, he Pet Pên-yòng ke yit phu-fûn. Chhai sî-piên, Sîn-thi-tó lâu Kara hói-hia̍p. Kara-hói chhòng-thu yok 1,450 kûng-lî, khôn-thu yok 970 kûng-lî, súi-vet mien-chit 880,000 phìn-fông kûng-lî, phìn-kiûn súi chhṳ̂m-thu 110 mí.
Kông Chhe̍t-mìn
Kông Chhe̍t-mìn (江澤民, ), Kông-sû Yòng-chû ngìn, he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet lâu Chûng-koet Khiung-sán-tóng ke chṳn-chhṳ-kâ. Kì chhai 1989-ngièn tông-sién Chûng-koet Khiung-sán-tóng Tûng-ông Ve-yèn-fi Chúng-sû-ki lâu Tûng-ông Kiûn-sṳ Ve-yèn-fi Chú-sit. 1993-ngièn tông-sién Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet ke Koet-kâ Chú-sit. 2004-ngièn thui-hiû.
Chechen-chhu̍k
Chechen-chhu̍k (Chechen-ngî: Нохчий), he Pet Kô-kâ-sok thi-khî chung-tô mìn-chhu̍k chûng ngìn-khiéu chui-tô ke mìn-chhu̍k. 1991-ngièn 1-ngie̍t chin-hàng ke ngìn-khiéu thúng-kie péu-mìn Chechen kin-nui ngìn-khiéu chúng-khiung 1,270,429-ngìn.
Kông Chhe̍t-mìn
C
Àu-choi Fôn
Àu-choi Fôn (凹嘴鸛, ho̍k-miàng: Ephippiorhynchus senegalensis), he yit-chúng thai-hîn ke Fôn, fûn-phu chhai Sat-ha̍p-lâ yî-khi̍p Nàm Fî-chû ke Sû-tan, Âi-set-ngò-pí-â, Khén-ngâ lâu Nàm-fî.
靁公
靁公（Luì-Kûng）係自界現象，在氣象學肚指因為閃電通過時釋放高能量，將周圍嘅空氣急劇膨脹産生衝擊，從而形成嘅聲波，一般會表現成爲：隨等閃電現象發生嘅隆隆聲響. 因為聲音同光在大氣中嘅傳播速度毋同，人們可以通過計算兩者之間嘅時間間隔來確定閃電發生嘅距離. 在空氣肚，聲速大約係340米/秒，所以閃電發生嘅地方大概係每間隔3秒一公裏（或5秒一英裏）. 至於閃電嘅詳細成因，請參見閃電.
雷擊其實就係閃電電擊，毋過由於電位差十分大，通過嘅電能同電量就比較大，有兜建築物甚至會倒塌，樹木可能會被劈斷，人畜可能死傷. 通過使用避雷針將雷電導向地線，原則上可以避免或減輕雷擊造成嘅損害.
中國古代認為雷擊同天譴有關，比如做矣不孝嘅事，天公震怒，就會將犯人電死以示懲戒. 而歐洲撈美洲也曾經有類似嘅觀點，認為雷電係「上帝之火」.
Berrueco
vi-yî Sî-pân-ngà Aragon Chhṳ-chhṳ-khî Zaragoza-sén ke yit-ke sṳ-chṳ́n. Chúng mien-chit 19.48 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu yok 42-ngìn (2004-ngièn thúng-kie).
Freising
he yit-chho vi yî Tet-koet nàm-phu, Bayern-pâng ke sàng-sṳ. Chúng mien-chit 88.45 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu 45,857-ngìn (2014-ngièn).
Chṳ̂-hîn-sṳ
Chṳ̂-hîn-sṳ (資興市) he Chûng-koet Fù-nàm-sén Chhim-chû-sṳ só kón-hot ke sàng-sṳ.
Muk-phu (目)
Muk-phu (目部) he hon-sṳ lî-tú ke yit chak sṳ-phu, chhai Không-hî Sṳ-tién lî-tú phài thi 109 vi.
Saint-Basile-le-Grand, Quebec
he Québec-sén Montérégie Hàng-chṳn khî ke sàng-chṳ́n, 1871-ngièn sṳ̀n-li̍p. Chúng mien-chit 36.90 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 16,736 (2011-ngièn).
Hâi-fù-chṳ́n
Hâi-fù-tsṳ́n (溪湖鎮) he Thòi-vân Chông-fa-yen ke yit-ke tsṳ́n.
Pak-su
Pak-su he yit chúng su.
Lusaka
Lusaka he Zambia ke sú-tû.
Fukutsu, Fukuoka
he vi Ngit-pún Fukuoka-yen ke yit-ke sàng-sṳ, chúng mien-chit 52.71 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 56,500 ngìn (2005-ngièn).
Su
Su khó-nèn he:
Chhiû-kui
Chhiû-kui he yit ngièn tú ke thi sâm chak kui-chiet. Su chhai chhiû-kui voi lo̍k-ya̍p. Chhiû-kui ya he ńg-kuk sû-sṳ̀n ke kui-chiet.
Nî-chông-yen
Nî-chông-yen (宜章縣) he Chûng-koet Fù-nàm-sén Chhim-chû-sṳ só kón-hot ke yen.
Beryllium
Beryllium (鈹 pí) he yit-chúng fa-ho̍k ngièn-su, fa-ho̍k fù-ho vì Be, ngièn-chṳ́ su-muk he 4, chhai ngièn-su chû-khì-péu lî-tú phài thi 4 vi.
Almazul
Almazul he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 67,86 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 102.
Ní-sàng-yen
Ní-sàng-yen (汝城縣) he Chûng-koet Fù-nàm-sén Chhim-chû-sṳ só kón-hot ke yen.
Kông-mùn-sṳ
Kông-mùn-sṳ (江門市) he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet Kóng-tûng-sén chûng-nàm-phu ke yit-ke Thi-kip-sṳ, thi-chhú Chû-kông Sâm-kok-chû sî-phu. Kông-mùn-sṳ mien-chit 9541 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 412.64 van-ngìn.
Yangju Sṳ
Yangju Sṳ (양주시/楊州市) he Hòn-koet Gyeonggi Tho ke yit-chak sàng-sṳ. Chúng mien-chit 310.1 phìn-fông kûng-lî, 2009-ngièn ngìn-khiéu tha̍t-tó 189,492-ngìn.
Tatarstan Khiung-fò-koet
Tatarstan Khiung-fò-koet (韃靼斯坦共和國, Tatar-ngî: Tatarstan Respublikası/Татарстан Республикасы) he yit-ke Ngò-lò-sṳ̂ Chhṳ-chhṳ Khiung-fò-koet, su̍k-yî Volga Lièn-pâng Kón-khî. Mien-chit 6.8-van phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 3,779,800 (2002-ngièn su-kí), sú-tû Kazan. Tat-tat-sṳ̂-thán Khiung-fò-koet Tatar-ngìn cham ngìn-khiéu 53.2%, Ngò-lò-sṳ̂-ngìn cham 39.7%.
Moroni (Comoros)
Moroni he Comoros ke sú-tû.
Iizuka, Fukuoka
he vi Ngit-pún Fukuoka-yen ke yit-ke sàng-sṳ, chúng mien-chit 214.13 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 132,208 ngìn (2008-ngièn).
Almenar de Soria
Chiá-moi sàng-sṳ
分類:Sok-lî-â-sén
Kóng-chû Thi-thiet 9-ho Sien
Kóng-chû Thi-thiet 9-ho Sien (ya hêm-cho: Fâ-tû Sien , 花都線) he chhiùng Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet Kóng-chû-sṳ Kô-chen chṳ Fî-ngò-liâng chṳ-kiên, tui Kóng-chû Thi-thiet kîn-yàng ke thiet-lu.
Siông-khiàu-khî
Siong-khiâu-khî (湘橋區) he Chûng-koet Kóng-tûng-sén Chhèu-chiu-sṳ só kón-hot ke khî.
Lincolnshire
Lincolnshire, Yîn-koet Tûng Midlands ke khiùn. Cham-thi 5,921 phìn-fông kûng-lî, yû 686,300 ngìn-khiéu.
Kavkaz sân-mak
Kavkaz Sân-mak (Ngò-ngî: Кавказские горы), chhai Het-hói lâu Lî-hói chṳ̂ kiên, he Ngò-lò-sṳ̂ lâu Gruzia, Azerbaijan ke kie-sien. Khì chui-kô fûng vì Elbrus-fûng, khì hói-pha̍t vì 5642 mí, thùng-sṳ̀ ya-he Êu-chû thi-yit kô-fûng.
Yèn-lìm-chṳ́n
Yèn-lìm-tsṳ́n (員林鎮) he Thòi-vân Chông-fa-yen ke yit-ke tsṳ́n.
Biel, Zaragoza
vi-yî Sî-pân-ngà Aragon Chhṳ-chhṳ-khî Zaragoza-sén ke yit-ke sṳ-chṳ́n. Chúng mien-chit 130.7 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu yok 168-ngìn (2004-ngièn thúng-kie).
Kô-lì-chhoi
Kô-lì-chhoi ya cho-tet ham cho pâu-sîm-chhoi fe̍t-chá pâu-sîm-pa̍k, he yit chúng sṳ̂-chhoi.
Straubing
he yit-chho vi yî Tet-koet nàm-phu, Bayern-pâng ke sàng-sṳ. Chúng mien-chit 67.58 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu 46,027-ngìn (2014-ngièn).
Vuk
Vuk (屋) ya hêm cho vuk-è (屋仔), he chhu ngìn ke só-chhai.
Pet Kavkaz
Pet Kavkaz he Kavkaz sân-mak yî pet ke Êu-Â kâu-kie khî-vet. Pâu-koat Gruzia lâu Azerbaijan ke phu-fûn thi-khî, khi̍p Ngò-lò-sṳ̂ ke Krasnodar Piên-kiông-khî, Stavropol Piên-kiông-khî, Adygea Khiung-fò-koet, Karachay-Cherkessia Khiung-fò-koet, Kabardino-Balkaria Khiung-fò-koet, Pet Ossetia–Alania Khiung-fò-koet, Ingushetia Khiung-fò-koet, Chechnya Khiung-fò-koet lâu Dagestan Khiung-fò-koet.
Mont-Saint-Hilaire, Quebec
he Québec-sén Montérégie Hàng-chṳn khî ke sàng-chṳ́n, 1966-ngièn sṳ̀n-li̍p. Chúng mien-chit 45.50 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 18,200 (2011-ngièn).
Tajikistan
Tajikistan he Chûng-Â koet-kâ tsṳ̂-yit, tshai-yî Afghanistan‎ khi̍p Uzbekistan‎ tsṳ̂-kiên, he Chûng-Â tsû-koet tsṳ̂-tsûng koet-thú mien-tsit tsui-séu ke koet-kâ. 1991-ngièn Sû-lièn kié-thí yî-heu thu̍k-li̍p.
Elbrus-sân
Elbrus-sân (Ngò-ngî: Эльбрус) vi yî Ngò-lò-sṳ̂ sî-nàm-phu Kô-kâ-sok sân-mak, he Ngò-lò-sṳ̂ ke chui-kô tiám, thai-tô-sú kôn-tiám ngin-vì ya-he Êu-chû thi-yit kô fûng. Sî-fûng chui-kô hói-pha̍t 5,642 kûng-chhak, tûng-fûng hói-pha̍t 5,621 kûng-chhak.
Thai-sàng-hiông
Thai-sàng-hiông (大城鄉) he Thòi-vân Chông-fa-yen ke yit-ke hiông.
Buryatia Khiung-fò-koet
Buryatia Khiung-fò-koet  (Buryat-ngî: Буряад Республика) he Ngò-lò-sṳ̂ ke yit-ke Chhṳ-chhṳ Khiung-fò-koet, khì kôn-fông ngî-ngièn vi Buryat-ngî lâu Ngò-lò-sṳ̂-ngî. Mien-chit 351,300 phìn-fông kûng-lî, sú-tû vi Vû-làn Vû-tet, chhung-yeu sàng-sṳ yû Khap-khiet-thù tén.
Cho-hâ
Cho-hâ (灶下) he chú-sṳ̍t ke só-chhai.
Ôn-yìn-yen
Ôn-yìn-yen (安仁縣) he Chûng-koet Fù-nàm-sén Chhim-chû-sṳ só kón-hot ke yen.
Pocheon Sṳ
Pocheon Sṳ (포천시/抱川市) he Hòn-koet Gyeonggi Tho ke yit-chak sàng-sṳ. Chúng mien-chit 826.38 phìn-fông kûng-lî, 2004-ngièn ngìn-khiéu tha̍t-tó 158,487-ngìn.
Itoshima, Fukuoka
he vi Ngit-pún Fukuoka-yen ke yit-ke sàng-sṳ, chúng mien-chit 216.12 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 100,304 ngìn (2011-ngièn).
Pîn-lòng
Pîn-lòng he yit chúng chhṳ̍t-vu̍t.
Ńg-sùn-chiet Yun-thung
Ńg-sùn-chiet Yun-thung he Ngi-sṳ̍p Sṳ-ki chhut-thèu hîn-hí ke Kî-tuk Sîn-kau chhai-nui ke yun-thung. Thi̍t-phe̍t khiòng-thiau kóng-fông-ngièn he sî-yeu liâng-su Sṳn-lìn ke vì-yit phìn-kí, chhiu-he yî-cheu chhai Sṳn-kîn só hién-sṳ ke ńg-sùn-chiet Sṳn-lìn kong-lìm. Ńg-sùn-chiet Yun-thung lâu heu-lòi 1950 ngièn-thoi fat-chhut ke Lìn-ên Yun-thung he chṳ̂n lui-sṳ.
Li̍t-sṳ́
Ńg-sùn-chiet Yun-thung chó-chhôi 1867-ngièn ke sṳn-kiet yun-thung chhiu-yû ngìn khôi-sṳ́ thì-chhut liá-ke miàng-chhṳ̂n. Hien-thoi ke Ńg-sùn-chiet Yun-thung he khôi-sṳ́ chhai-yî thai-yok 1901-ngièn. Thai-tô-su ke kî-tuk-thù ngin-thin liá-ke yun-thung chhut-thèu he chhiùng Mî-koet Kansas-chû ke Topeka-chṳ́n ke Pak-thi̍t-li Sṳn-kîn ho̍k-yen chho-phan-ngìn yen-chhòng Chhà-lî Pâ-hon ke yit-vi ńg ho̍k-sâng Agnes Ozman, liâng-su sṳn-lìn ke ên-su khôi-sṳ́ kóng-fông-ngièn. Kí-sot Ozman séu-chí sâm-ngit put-nèn kóng Yîn-vùn lâu chṳ́-nèn kóng Fà-ngî khi̍p siá Hon-sṳ". Nâ-ngit lièn-siu̍k yû 34-vi ya kóng-fông-ngièn.
Ńg-sùn-chiet Yun-thung ke khóng-chán he chhai Â-sû-sat-kiê fu̍k-hîn khôi-sṳ́, 1906-ngièn si-ngie̍t chhai Lo̍k-chham-kî khì-tó fi-ngi khì-kiên, chhṳ̂m-su thí-ngiam sṳn-lìn ke thai-thai khiòng-kon. heu-lòi chhóng-li̍p liáu Sṳ́-thù-sin-sîm-fi.
Ńg-sùn-chiet-phai ngin-vì kiu-ên he chhai-fû siông-sin Yâ-sû he vì-yit ke kiu-su̍k-chú, nèn-sa-chhui. Ya siông-sin kóng-lìn-ngièn he su Sṳn-lìn ke chim ke chṳn-kí.
Argentina
Argentina he Nàm-mî-chû yit-ke koet-kâ.
Fûng-hâi-khî
Fûng-hâi-khî (楓溪區) he Chûng-koet Kóng-tûng-sén Chhèu-chiu-sṳ só kón-hot ke khî.
Kâ-vò-yen
Kâ-vò-yen (嘉禾縣) he Chûng-koet Fù-nàm-sén Chhim-chû-sṳ só kón-hot ke yen.
Thai-tshûn-hiông
Thai-tshûn-hiông (大村鄉) he Thòi-vân Chông-fa-yen ke yit-ke hiông.
Fó-sên ke ví-sên
Kîm-ha yí-kîn fat-hien ke fó-sên ke ví-sên yû 2 chak, yit chak ham cho Phobos, yit chak ham cho Deimos.
Kâ-pî
Kâ-pî he chhái-yung kîn-ko fûng-phoi ke Kâ-pî-theu chṳ-chho ke yím-liau, thûng-sòn cho-vì ngie̍t-yím, than ya-yû chok-vì lâng-yím ke pên-kâ-pî. Kâ-pî he ngìn-lui sa-fi liù-hàng fam-vì chui kóng-yit ke yím-liau chṳ̂-yit.
Kâ-pî ke li̍t-sṳ́
Kâ-pî ke lòi-ngièn yí-kîn mò-ngìn mìn-tî. Chṳ̂n-tô chhòn-sot chṳ̂-yit chṳ́-chhut kâ-pî ngièn pûn-ngìn sên-sán tì Kú-sṳ̍t sî-nàm-phu Kâ-fap-sén kô-ngièn thi-khî, kîn-kí chhòn-sot he yit-vi mu̍k-yòng-ngìn fat-hien mièn-yòng chheu-tén yit-chúng chhṳ̍t-vu̍t, pien-sṳ̀n fî-sòng fun-hîn fa̍t-phat, só-yî fat-hien liáu kâ-pî. Ya-yû yit-chúng kóng-fap he tì yit-chhòng fó-châi, sêu-fí yit-phién kâ-pî-lìm, kháu-sêu kâ-pî ke hiông-mi chhiu-hó yîn-hí chû-vì kî-chhu mìn-chung ke chu-yi. Ngìn-mìn chui-chhû chu̍t-chheu liá-chúng chhṳ̍t-vu̍t kó-chṳ́ tû-voi thì-tó sṳ̀n, heu-lòi fûng-kháu mo-sui chhâm-ngi̍p mien-fún cho-sṳ̀n mien-pâu, chok-vì yúng-sṳ ke sṳ̍t-vu̍t, hí-khó thì-kô chok-chan ke yúng-hi.
柏塘鎮
地理位置
柏塘鎮（客語拼音：būg tŏng)地處中國廣東省惠州市博羅縣東北部，北緯(N)：23°23′，東經(E)：114°21′. 柏塘鎮位於中國經濟最發達嘅珠三角地區，周邊有3座特大城市，244省道貫穿全鎮，交通便利，據省府廣州130公里,深圳特區96公里，東往河源50公里，西到東莞60公里. 柏塘鎮屬丘陵區，地勢由北向東南傾斜，鎮內有獨松河、赤水河、黃崗河，三條河流在東南部交匯流入楊村河，為東江支流.
行政區劃
屯裏村 富新村 洋景村 羅塘村
水陂村 鴨公村 橫嶺村 蕉木村
柏市村 新陂村 黃塘村 車田村
低陂村 龍頭村 鵝寨村 四村村
石湖村 白嶺村 黃欄村 黃新村
山前村 燕光村 禾水村 坳頭村
平安村 平南村 古洞村 小洞村
陂頭村 上田布村
轄區教育
柏塘中學 平安中學 柏興學校
柏塘中心小學 平安小學 高橋小學 柏市小學 車田小學
柏塘中心幼稚園 平安幼稚園 貝貝樂早教中心
柏塘經濟
2009年金融海嘯，柏塘經濟對外依存度較低所以冇受到太大嘅衝擊，全年GDP為7.6億元，同比增長13.7%；社會固定資產投資1.38億元，增長39.9%；合同利用外資227萬美元，實際利用外資191萬美元；外貿出口265萬美元，完成任務數163%；國稅723萬元，完成任務數100%；地稅914萬元，完成任務數100%.
柏塘當地引進嘅較大項目有：崇基工業園；惠州多向玩具有限公司；興旺工業園；深圳光明集團奶牛養殖基地；宏興茶山休閒穀；亨迪樹脂；華東模呸等.
工業：柏塘鎮委、鎮政府大力實施“工業興鎮”、“外向帶動”嘅發展戰略，發展勢頭越來越強勁. 到2008年底，全鎮有253個工業企業單位，其中規模以上13個，逐步形成以五金、化工、針織、玩具、食品等為主導行業嘅工業體系. 2008年，工業總產值為123898萬元. 2009年正在施工建設嘅企業有：投資1億元占地10萬平方米嘅惠州市亨迪樹脂有限公司，投資8000多萬元占地10萬平方米嘅博羅縣華東模胚有限公司，投資3000萬元占地3萬平方米嘅柏威塑膠五金製品（惠州）有限公司.
農業：柏塘農業主要種植水稻，還種有其他經濟作物，比如甜玉米、大桔、山茶、蔬菜、薯類同豆類等. 2008年，柏塘農業總產值為33884萬元；農民人均純收入為5483元.
Derbyshire
, Yîn-koet Tûng Midlands ke khiùn. Cham-thi 2,547 phìn-fông kûng-lî, yû 754,100 ngìn-khiéu.
Sat-mû-ngí-ki-song
Tì Hî-pak-lói-vùn Sṳn-kîn chûng, Sat-mû-ngí-ki sông-hâ ngièn-lòi he yit-ke sû-kién, Chhit-sṳ̍p-sṳ yi̍t-pún vi-liáu sṳ̍t-yung fông-phien ke yèn-ku, chiông-chhiu fûn-chhut sông-hâ lióng-chhak, lâu Lie̍t-vòng-ki sông-hâ khiung-yû si-chhak pûn chhṳ̂n-cho "vòng-koet-sû".
柏塘鎮
柏塘經濟
近年來，柏塘農業在博羅、柏塘縣鎮兩級政府嘅支持與領導下逐漸壯大，柏塘本地培養了一定數量嘅嘅“農業龍頭企業”，湧現了越來越多嘅農業專業合作社、專業戶等. 柏塘出名嘅大型農業專案有呂氏蔬菜合作社、青山果場、好豐收養殖場、晨光乳業柏塘奶源基地、柏塘涼果等. 柏塘為丘陵地區，本地農業因地制宜，走“一鄉一品”嘅農業發展道路，形成“柏塘山茶”同“平安大桔”兩大廣東省“一鄉一品”名優品牌，其中,柏塘春特種山茶專業合作社生產嘅特種山茶同紫芽茶得到了市場嘅喜愛，供不應求，“柏塘春”茶獲評“廣東最具代表性地方特產”稱號. “柏塘春”嘅湧現，將帶領柏塘茶葉走出惠州，幫助當地茶農農業致富.
旅遊業：柏塘鎮處於國家級風景名勝區羅浮山與象頭山國家級自然保護區內，旅遊資源非常豐富，現開發嘅旅遊區有平安生態旅遊風景區，正在開發嘅旅遊專案有柏塘古欖園、西溪桂花園、宏興茶山休閒穀、綠野仙蹤農業觀光園等. 其中，平安風景區內有惠州最大臥佛嘅母音古寺，全省最大落差平安漂流，五星級酒店等，平安旅遊區將打造成惠州旅遊觀光勝地，國家4A級旅遊景區. 另外，正在建設嘅宏興茶山休閒谷計畫打造成5A級景區，內配套有五星級酒店、會所等. 不久嘅將來，柏塘將成為名副其實嘅旅遊強鎮.
柏塘生活
柏塘鎮域總面積264.24平方公里，其中有耕地2666.7公頃，山地1.33萬公頃；下轄2個社區居民委員會，36個村民委員會共377個村民小組；柏塘全鎮有戶籍人口5.67萬人，外來人口3000人. 全鎮規劃區面積16平方公里，已建成面積4平方公里. 柏塘水資源豐富，轄區內有梅樹下、獨松、西溪等3個中小型水庫；電力充足：110千伏變電站已投入使用，220千伏變電站也將要竣工.
鎮內現有市場一個，在建嘅柏塘新市場即將竣工；另外柏塘新城-[水岸花都]嘅進入改變了柏塘冇房地產業嘅格局；在柏塘新城規劃範圍內，鎮政府撥款3000萬元新建嘅占地4萬平方米嘅柏塘文化體育廣場已在2010年中投入使用，柏塘廣場嘅投入使用改變了柏塘鎮居民嘅生活習慣，如今，柏塘嘅夜生活越來越豐富了. 柏塘鎮包括合併前嘅柏塘鎮同平安鎮，因此，鎮內有柏塘衛生院同平安衛生院兩間醫療機構.
柏塘鎮內現有柏塘—響水—博羅，柏塘—泰美—深圳兩條始發于柏塘嘅交通線路，此外，龍門—廣州，河源—廣州，石壩—橋頭，公莊—樟木頭等交通線路穿鎮而過. 柏塘車站項目建設正在進行，柏塘將結束冇車站嘅歷史，交通嘅便利將使更加多嘅外來人走進柏塘，也將使更多嘅柏塘人走出柏塘，放眼世界.
客家之鄉
柏塘本地居民均為客家人(Hakkas)，屬漢族支系，大多數本地人均系從世界客都梅州遷入，民風淳樸. 客家人尊師重教，耕讀傳家，團結進取，熱愛祖國，柏塘人也繼承了客家人嘅優良品質，眾多華僑從柏塘走出去，小有所成後就會衣錦還鄉，捐資辦學，建設故里.
民間信仰
可以說柏塘人有信仰，也可以說柏塘人冇信仰. 柏塘人遇佛拜佛，見仙拜仙，敬拜家神，冇固定且忠誠嘅信仰，亦可以認為，其實柏塘人真嘅冇信仰，只不過系對於善嘅一種信念與崇敬嗟. 柏塘本地比較強勢嘅系關帝信仰，關雲長義薄雲天，懲惡揚善，抗敵護國，一直被重義輕利嘅客家人奉為守護神、“財神”，柏塘人亦系如此.
民俗活動
柏塘系客家之鄉，主要民俗活動有客家山歌，舞春牛，關帝誕等.
舞春牛系非常富有柏塘地方特色嘅一種民間藝術. 舞春牛融音樂、舞蹈、技藝於一體，觀賞性高，場面壯觀. 舞春牛系柏塘當地老百姓為慶賀五穀豐登，祝願風調雨順，並表達同農民一起辛勤勞作嘅耕牛嘅贊許.
柏塘教案
1842年，昏庸無能嘅清政府與英國嘅第一次鴉片戰爭戰敗，被迫與英國簽訂《南京條約》，條約嘅附件其中有一條就系允許外國傳教士在中國建教堂，自由傳教. 柏塘屬惠陽地區，惠陽同當時嘅通商口岸廣州毗鄰，也同《南京條約》中被割讓嘅香港新界毗鄰，沿海地區成為外來傳教嘅重災區，惠陽地區更加明顯.
1862年，傳教活動滲透到柏塘，法國傳教士在柏塘圩東側設立天主教堂. 光緒年間，申神父系當時嘅教堂主持，申神父會操粵語，表面上笑容滿面，內心裏卻陰險狡詐，為了發展教堂勢力，申神父經常出面袒護教民. 為了得到庇護，大批柏塘當地嘅流氓惡棍紛紛入教，在教堂嘅庇護下，原本壞事做絕嘅惡棍們更加無法無天，恃強淩弱. 柏塘民眾看在眼裏，敢怒唔敢言. 除此之外，申神父還勾結當地貪官污吏欺壓百姓，民眾怒火中燒，對教堂恨之入骨. 恰高埔村吳姓村民與徐禾村廖、鄭姓兩姓村民涉訟，柏塘官吏不依法善處，而申神父無故插手助徐禾村，高埔村被迫上控. 1898年8月29日，省委派鄭公澤、知縣張從禹，會同汛官黃致忠，傳集訊究，適逢柏塘墟日，上千群眾圍觀，民心躁動，門衛不能制止，群眾一擁而入，鄭、張、黃等恐生事變，即將兩造交保候審，遣散市民. 較早前，柏塘富家劉萬合（曾捐資教堂）圖占良民朱同貴（屯裏村人，柏塘首飾匠）之妻，勾結申神父誣衊朱盜“聖物”十字架以奪朱妻，剛好當日縣差行事拘捕朱貴同，但此陰謀先被朱妻舅父（黃塘村楊老秀才）獲悉，串連親友及劉嘅一些佃戶相助，趁機擊斃縣差三人而救朱. 以上兩件事情造成民怨，成為群眾起義反抗教堂嘅導火索，一時間，教堂被憤怒嘅群眾用柴草包圍焚燒，期間，申神父還組織鎮壓，但系冇成功，反而更加激起群眾憤怒. 隨著天主教堂嘅燒毀，申神父及惡徒8人亦被擊斃. 由於法侵略者嘅強硬施壓，這一鬥爭被短暫鎮壓，但系隨後嘅光緒年（1907）陳純反清起義 ，辛亥（1910）張硯香（柏塘石花山人）統帥民軍起義及後來嘅抗日戰爭等都以鐵嘅事實證明了柏塘人民不畏強暴，崇尚正義嘅高尚精神不可湮滅！柏塘人民在反帝反封建歷史上留下了不可磨滅嘅貢獻！
1899年，法教士重建新教堂（柏塘政府內）；1985年，縣政府將教堂作為外國文化侵略遺址，供後人親睹百年屈辱遺跡，以繼承柏塘人民反帝鬥爭嘅革命精神，振興中華！
Phien-só
Phien-só (便所) ya hêm cho fun-kau (糞窖), fun-kông (糞缸) fe̍t-chá sṳ́-fut (屎窟), he ô sṳ́ ô ngiau ke só-chhai.
柏塘鎮
柏塘山茶
柏塘屬丘陵山區，耕地少，山地多，柏塘人因地制宜，利用山地資源大力種植山茶，由於柏塘特殊嘅土質，再加上適宜山茶生長嘅氣候環境，生產嘅柏塘山茶品質高，被惠州人民視為上等好茶. 近年來，在當地政府嘅重視與引導下，柏塘山茶開始注重包裝、宣傳等行銷手段，湧現了諸如“柏塘春”等知名品牌及山茶專業合作社，“山村姑娘”逐漸走出山區，進入高檔消費品領域. 在一次偶然嘅茶農培訓課上，專家發現了柏塘高橋茶園內嘅全國稀有茶種——小葉種紫芽茶. 隨後，縣政府提出了以柏塘山茶、紫芽茶為突破口，大力發展博羅山茶嘅決定，柏塘山茶日益成為愛茶人士眼中嘅“珍品”.
柏塘光華涼果
光華涼果由惠州柏塘光華食品有限公司生產，系柏塘又一張靚麗嘅名片. 柏塘系青梅、黃皮、龍眼、柑橘等水果嘅生產基地，光華涼果則系利用青梅、黃皮等製作出來嘅美味食品. 柏塘光華涼果產品不但美味可口、回味無窮，同時充分發揮多種水果同生薑嘅有機酸同微量元素同中藥材等對人體非常有益嘅保健作用，能夠生津解喝，開胃解郁，解熱祛寒，並且有清血強肝，消除疲勞，抗衰老同改善心血管功能等多種奇效，有“嘔家聖藥”之譽，深受惠州人民喜愛，受到了百姓嘅普遍歡迎，由於其產品90%出口世界各地，同時，其在內地僅沃爾瑪、廣百等大型連鎖商場有售，供不應求嘅產品受到了群眾嘅青睞.
外部链接
柏塘春特种山茶
平安生态旅游风景区
Bijuesca
vi-yî Sî-pân-ngà Aragon Chhṳ-chhṳ-khî Zaragoza-sén ke yit-ke sṳ-chṳ́n. Chúng mien-chit 57 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu yok 109-ngìn (2004-ngièn thúng-kie).
Thap
Thap he yit-chúng kien-chuk-vu̍t.
Chhau Chṳ́-yòng
Chhau Chṳ́-yòng (趙紫陽, 1919-ngièn 10-ngie̍t 17-ngit － 2005-ngièn 1-ngie̍t 17-ngit) he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet lâu Chûng-koet Khiung-sán-tóng ke chṳn-chhṳ-kâ. Kì chhai 1987-ngièn chṳ 1989-ngièn he Chûng-koet Khiung-sán-tóng Tûng-ông Ve-yèn-fi Chúng-sû-ki. 1989-ngièn 6-ngie̍t 23-ngit, yîn-vì Liuk-si Sṳ-khien hâ-thòi.
C
Chhèu-ôn-yen
Chhèu-ôn-yen (潮安縣) he Chûng-koet Kóng-tûng-sén Chhèu-chiu-sṳ só kón-hot ke Yen.
Krasnodar Piên-kiông-khî
Krasnodar Piên-kiông-khî (Ngò-ngî: Краснода́рский край), vi yî Pet Kô-kâ-sok sî-phu, lâu Khiet-lî-mí-â siông-mong, he Ngò-lò-sṳ̂ Lièn-pâng Chú-thí chṳ̂ yit, su̍k Nàm-phu Lièn-pâng Kón-khî. Mien-chit 76,000 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 5,337,700 (2013-ngièn). Sú-fú Krasnodar.
Lìm-vú-yen
Lìm-vú-yen (臨武縣) he Chûng-koet Fù-nàm-sén Chhim-chû-sṳ só kón-hot ke yen.
Vùn-fa Thai-kiet-min
Vùn-fa Thai-kiet-min (文化大革命), chhiòn-chhṳ̂n hêm cho Vû-sán-kiê-kip Vùn-fa Thai-kiet-min (無產階級文化大革命), he Chûng-koet Khiung-sán-tóng ke liâng-thô-ngìn Mô Chhe̍t-tûng chhai 1966-ngièn fat-thung ke yit-chak chṳn-chhṳ yun-thûng. Liá-ke yun-thûng tui Chûng-koet vùn-fa ke pho-fái chhin thai.
Kama, Fukuoka
he vi Ngit-pún Fukuoka-yen ke yit-ke sàng-sṳ, chúng mien-chit 135.18 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 44,002 ngìn (2010-ngièn).
Ngi-súi-hiông
Ngi-súi-hiông (二水鄉) he Thòi-vân Chông-fa-yen ke yit-ke hiông.
Vaudreuil-Dorion
he Québec-sén Montérégie Hàng-chṳn khî ke sàng-chṳ́n, 1725-ngièn sṳ̀n-li̍p. Chúng mien-chit 92.80 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 33,305 (2011-ngièn).
Ngièu-phìn-yen
Ngièu-phìn-yen (饒平縣) he Chûng-koet Kóng-tûng-sén Chhèu-chiu-sṳ só kón-hot ke Yen.
Chhâ-chhièn-chhó
Chhâ-chhièn-chhó (車前草) he yit chúng chhó-pún chhṳ̍t-vu̍t, cho-tet tông-cho chûng-yo̍k lòi sṳ̍t.
Khiéu-phu
Khiéu-phu (口部) he hon-sṳ lî-tú ke yit chak sṳ-phu, chhai Không-hî Sṳ-tién lî-tú phài thi 30 vi.
Ngò-lò-sṳ̂-ngî
Ngò-lò-sṳ̂-ngî (русский язык) he Slav Ngî-chhu̍k chûng sṳ́-yung ngìn-su tsui-tô ke ngî-ngièn. Su̍k-yî Slav Ngî-tshu̍k ke Tûng Slav Ngî-kî. Tsú-yeu tshai Ngò-lò-sṳ̂ lâu yî-tshièn Sû-lièn ke khì-thâ sṳ̀n-yèn-koet chûng sṳ́-yung, tshai Warszawa thiàu-yok ke sṳ̀n-yèn-koet tsên-sûn pûn ho̍k-káu kóng-fat tsok-vì thi-yit ngoi-ngî kau-ho̍k.
Muk
Muk, fe̍t-chá ham-cho muk-chhòi, he muk-pún chhṳ̍t-vu̍t ke chhiâm-vì chû-chṳt.
Kóng-chû Thi-thiet 13-ho Sien
Kóng-chû Thi-thiet 13-ho Sien (ya hêm-cho: Tûng-sî khoai-sien, 東西快線) he chhiùng Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet Kóng-chû-sṳ Ǹg-chû chṳ Sîn-sâ chṳ-kiên, tui Kóng-chû Thi-thiet kîn-yàng ke thiet-lu.
Kalmykia Khiung-fò-koet
Kalmykia Khiung-fò-koet (Kalmyk-ngî: Хальмг Таңһч) he Ngò-lò-sṳ̂ Lièn-pâng Chú-thí chṳ̂-yit, su̍k-yî Nàm-phu Lièn-pâng Kón-khî. Kalmykia Khiung-fò-koet mien-chit 76,100 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 292,410 (2002-ngièn), sú-tû Âi-li-sṳ̂-thap. Kalmykia Khiung-fò-koet Kalmyk-ngìn cham ngìn-khiéu 53.3%, Ngò-lò-sṳ̂-ngìn cham 33.5%. Kalmyk-ngìn chhiu-he Mùng-kú-chhu̍k ke yit-kî.
Anyang Sṳ
Anyang Sṳ (안양시/安養市) he Hòn-koet Gyeonggi Tho ke yit-chak sàng-sṳ. Chúng mien-chit 58.47 phìn-fông kûng-lî, 2013-ngièn ngìn-khiéu tha̍t-tó 609,023-ngìn.
Chham-é-su
Chham-é-su (杉仔樹) he yit chúng su.
Kui-tûng-yen
Kui-tûng-yen (桂東縣) he Chûng-koet Fù-nàm-sén Chhim-chû-sṳ só kón-hot ke yen.
Â-lî-sân Koet-kâ Sêm-lìm Yù-lo̍k-khî
Â-lî-sân Koet-kâ Sêm-lìm Yù-lo̍k-khî tshai Thòi-vân Kâ-ngi-yen Â-lî-sân-hiông, yù Lìm Vu-khiu̍k kûi-va̍k lâu kón-lî ke yit-tsho Koet-kâ Sêm-lìm Yù-lo̍k-khî, ya tshiu-he tshòn-thúng song "Â-lî-sân Fûng-kín-khî" ke só-tshai thi. Â-lî-sân tshṳ-yèn kín-kôn khi̍t-khì fûng-fu, ngit-tshut, yùn-hói, vân-hâ lâu thiet-tho (Â-lî-sân Sêm-lìm Thiet-lu) pûn lie̍t-tshut "Â-lî-sân ńg-khì", yì-yèn "Â-lî-sân Yùn-hói" kien-he Thòi-vân pat-kín tsṳ̂-yit.
Dachau
right|thumb|360px|. right|360px|. he yit-chho vi yî Tet-koet nàm-phu, Bayern-pâng ke sàng-sṳ. Chúng mien-chit 34.85 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu 45,985-ngìn (2014-ngièn).
Ngoi-phu lièn-kiet
分類:Bayern
Chûng-fà Mìn-koet
Chûng-fà Mìn-koet (中華民國), chhai koet-chi siông yit-pân kién-chhṳ̂n Thòi-vân (台灣/臺灣), he Tûng-Â ke yit-chak khiung-fò-koet, kîm-ha thúng-chhṳ Thòi-vân-tó, Phàng-fù, Kîm-mùn, Mâ-tsú-tó lâu fu-khiun ke séu-tó.
Fûn-yèn-hiông
Fûn-yèn-hiông (芬園鄉) he Thòi-vân Chông-fa-yen ke yit-ke hiông.
Chûng-fà Mìn-koet
1912-ngièn, Chûng-koet ke Chhîn-chhèu me̍t-mòng, Sûn Chûng-sân chhai Chûng-koet Thai-liu̍k sṳ̀n-li̍p Chûng-fà Mìn-koet. 1949-ngièn, Chûng-fà Mìn-koet chṳn-fú thò to Thòi-vân, Chûng-koet Khiung-sán-tóng chhai Chûng-koet Thai-liu̍k kien-li̍p Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet. 1971-ngièn, Chûng-fà Mìn-koet sṳt-hi khì chhai Lièn-ha̍p-koet ke sit-vi yî-heu, "Chûng-koet" chhai koet-chi siông yit-pân chṳ́ Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet.
Krasnodar
Krasnodar (Ngò-ngî: Краснода́р) he vi yî Ngò-lò-sṳ̂ nàm-phu Khù-pân hò pán ke sàng-sṳ, ya-he Krasnodar Piên-kiông-khî ke hàng-chṳn chûng-sîm.
Biota, Zaragoza
vi-yî Sî-pân-ngà Aragon Chhṳ-chhṳ-khî Zaragoza-sén ke yit-ke sṳ-chṳ́n. Chúng mien-chit 128.8 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu yok 1,073-ngìn (2012-ngièn thúng-kie).
Kasuga, Fukuoka
he vi Ngit-pún Fukuoka-yen ke yit-ke sàng-sṳ, chúng mien-chit 14.15 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 107,604 ngìn (2008-ngièn).
Thi-fông Kau-fi
Thi-fông Kau-fi fe̍t-chá Chêu-fi fe̍t-he Kau-fi Chhi-fi-só, yù Nî-thok-sâng (1903 —1972-ngièn) tén-ngìn 1922-ngièn chhai Chûng-koet Fuk-chû khôi-sṳ́ sṳ̍t-hàng, ya-he Nî-thok-sâng khi̍p khì-thâ thùng-kûng, Thi-fông Kau-fi on-cheu "Sṳn-kîn" ke póng-yong. Chú-chông yit-ke thi-fông (Sàng, chṳ́n, chhûn) chṳ́-yû yit-ke Thi-fông Kau-fi.
Kyrgyzstan
Kyrgyzstan he Chûng-Â koet-kâ tsṳ̂-yit, 1991-ngièn Sû-lièn kié-thí yî-heu thu̍k-li̍p. Kyrgyzstan ke tsû-vì koet-kâ yû: Tajikistan, Uzbekistan‎‎, Kazakhstan lâu Chûng-koet.
Kui-yòng-yen
Kui-yòng-yen (桂陽縣) he Chûng-koet Fù-nàm-sén Chhim-chû-sṳ só kón-hot ke yen.
Ethiopia
Ethiopia (Amhara-ngî: ኢትዮጵያ) he yit-ke vi-yî Fî-chû tûng-pet ke koet-kâ, khiu-chhṳ̂n "Abyssinia".
Thiên-koet
Thiên-koet fe̍t-chá thiên-thòng chhiu-he thiên-song ke koet-thu. Chṳ̂n-tô chûng-kau lâu sîm-lìn chat-ho̍k-kâ ngin-vì ngìn-lui sí-heu ke sâng-miang hìn-sṳt chiông-voi yún-chhùn tì thiên-koet. Kî-tuk-kau sin-thù ngin-vì Thiên-koet he Song-ti, thiên-sṳ́ yî-khi̍p sṳn-thù kî-chhu chṳ̂-thi. Tì Sṳn-kîn chûng, thiên-koet ya-he pûn-ngìn chhṳ̂n-cho "Song-ti-koet". Kî-tuk kau-thù ngin-vì phû-thûng-ngìn na-hén khièn-sṳ̀n, mò-chhui chhiu-nèn tì ma̍t-ngit ke sṳ́m-phan chṳ̂-heu tet-kiu khi̍p chin-ngi̍p Thiên-koet.
Chhám-kông-sṳ
Chhám-kông-sṳ (湛江市) he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet Kóng-tûng-sén sî-phu ke kóng-héu sàng-sṳ, chhai Chûng-koet chui nàm-tôn.
Fuk-hîn-hiông (Chông-fa)
Fuk-hîn-hiông (福興鄉) he Thòi-vân Chông-fa-yen ke yit-ke hiông.
Tuva Khiung-fò-koet
Tuva Khiung-fò-koet (Tuva-ngî: Тыва Республика) he Ngò-lò-sṳ̂ Lièn-pâng Chú-thí chṳ̂-yit, su̍k-yî Sî-pak-li-â- Lièn-pâng Kón-khî. Tuva Khiung-fò-koet mien-chit 170,500 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 305,510 (2002-ngièn), sú-tû Khiet-chṳ-le̍t. Tuva Khiung-fò-koet Tuva-ngìn cham ngìn-khiéu 77%, Ngò-lò-sṳ̂-ngìn cham 20.1%.
Song-ti
Song-ti tu mò khiung-yong ke chûng-kau tî-tú yû mò khiung-yong ke yi-sṳ. Tui yit-sîn-kau lòi kóng, Song-ti he van-vu̍t ke chú-ngìn, he Yí-chhiu ke khôi-sṳ́ lâu chhin-mî.
Wikiquote
Wikiquote, Hon-ngî yîm-yi̍t Vì-kî ngî-liu̍k (維基語錄), he Wikipedia ke yit-chak chí-moi kie-va̍k, yung khiung-yong ke MediaWiki ngiôn-thí, ya he Wikimedia miàng-hâ ke yit-chak Wiki kie-va̍k.
2003-ngièn 6-ngie̍t 27-ngit, Wikiquote lìm-sṳ̀ chhai wo.wikipedia.com kien-li̍p. 7-ngie̍t 10-ngit, pân hi quote.wikipedia.org. 8-ngie̍t 25-ngit, khôi-sṳ́ yung thu̍k-li̍p ke mióng-chi mióng-lu vet-miàng wikiquote.org.
2004-ngièn 7-ngie̍t 22-ngit, liá chak kie-va̍k yí-kîn khôi-sṳ́ yung khì-thâ ngî-ngièn yun-chok. Yîn-ngî pán-pún he kûi-mù chui thai ke pán-pún.
Muk-sên ke ví-sên
Kîm-ha yí-kîn fat-hien ke muk-sên ke ví-sên yû 79 chak:
Valencia-sén
Valencia-sén (Sî-pân-ngà-ngî : Provincia de Valencia) he Sî-pân-ngà sén-fun chṳ̂-yit, chhai Valencia Chhṳ-chhṳ-khî ke chûng-phu, tûng-lìm Thi-chûng-hói, nàm yû Alicante-sén, sî-pet chiap Cuenca-sén, sî-nàm tap-tén Albacete-sén, pet-vi Castellón-sén. Thú-thi mien-chit 10.563 phìn-fông kûng-lî. Khì-chûng Rincón de Ademuz he Cuenca-sén lâu Teruel-sén chṳ̂-kiên ke fî-thi. Cháng-ko sén ngìn-khiéu yû 2,267,503-ngìn yok sâm-fûn-chṳ̂-yit kî-chhu yî chhṳ-chhṳ-khî ke sú-fú Valencia.
Leicestershire
, Yîn-koet Tûng Midlands ke khiùn. Cham-thi 2,083 phìn-fông kûng-lî, yû 635,000 ngìn-khiéu.
Chióng Kîn-koet
Chióng Kîn-koet (蔣經國, ) he Chûng-fà Mìn-koet ke yi-chak chṳn-chhṳ-kâ, 1978-ngièn chṳ 1988-ngièn chṳ̂-kiên he Chûng-fà Mìn-koet (Thòi-vân) ke chúng-thúng. Kì he Chióng Kie-sa̍k ke lai-é.
分類:Chûng-koet Koet-mìn-tóng K
Alpanseque
Alpanseque he Sî-pân-ngà Soria-sén Castilla lâu León Chhṳ-chhṳ-khî ke sàng-sṳ, mien-chit 54,62 phìn-fông kûng-lî. 2012-ngièn ngìn-khiéu 84.
Chiá-moi sàng-sṳ
分類:Sok-lî-â-sén
Baden-Baden
he yit-chho vi yî Tet-koet nàm-phu, Baden-Württemberg-pâng ke sàng-sṳ. Chúng mien-chit 140.18 phìn-fông kûng-lî, chúng ngìn-khiéu 53,342-ngìn (2014-ngièn).
Saint-Constant, Quebec
he Québec-sén Montérégie Hàng-chṳn khî ke sàng-chṳ́n, 1855-ngièn sṳ̀n-li̍p. Chúng mien-chit 57.30 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 24,980 (2011-ngièn).
Yún-hîn-yen
Yún-hîn-yen (永興縣) he Chûng-koet Fù-nàm-sén Chhim-chû-sṳ só kón-hot ke yen.
維基語錄
維基語錄係維基百科个一隻姊妹計劃，用共樣个MediaWiki軟體，也係維基媒體基金會名下个一隻維基計劃.
2003年6月27日，維基語錄臨時在wo.wikipedia.com建立. 7月10日搬去quote.wikipedia.org，8月25日開始用獨立个網際網路域名wikiquote.org.
2004年7月22日，邇隻計劃已經開始用其他語言運作. 英語版本係規模最大个版本.
Li̍t-sṳ́
Li̍t-sṳ́ he chṳ́ só-yû sṳ-vu̍t ke yên-pien, yit-pân chôn chṳ́ Ngìn-lui sa-fi lâu vùn-mìn de yên-pien chhìn-hìn, mêu-chúng sṳ-vu̍t ke fat-chán ko-chhàng fe̍t-chá ke-ngìn ke kîn-li̍t, chit vi tui ko-hi sṳ-sṳ̍t ke ki-chai, li̍t-sṳ́ hí-khó thì-kiûng kîm ngìn lî-kié ko-hi, chok-vì vi-lòi hàng-sṳ ke chhâm-kháu yî-kí.
Armenia-ngìn
Armenia-ngìn (Armenia-ngî: Հայեր) he yit-ke fat-ngièn yî Kô-kâ-sok lâu Anatolia tûng-phu ke mìn-chhu̍k lâu chhu̍k-khiùn, chúng ngìn-khiéu 8,000,000 - 12,000,000 ngìn, fûn-pu chhai Â-mî-nì-â, Ngò-lò-sṳ̂, Thú-ngí-khì, Khiâu-chhṳ-â, Mî-koet, Yî-lóng, Fap-koet, Lì-pâ-nun, Si-li-â, Chûng-koet.
Chhṳ-é
Chhṳ-é (柿仔) fe̍t-chá ham cho khi-é, he yit chúng chhṳ̍t-vu̍t.
Su (chhṳ̍t-vu̍t)
Su (樹) he yù muk-chṳt su-kon lâu su-â ke yit lui chhṳ̍t-vu̍t, voi fa̍t tông tô ngièn. Chhai phìn-sòng sên-fa̍t chûng, yù ke thai ke kon-muk ya ham cho su, pí-lun-kóng sa̍k-liù-su, chhà-su.
Kitakyūshū, Fukuoka
he vi Ngit-pún Fukuoka-yen ke yit-ke sàng-sṳ, chúng mien-chit 486.81 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 486.81 ngìn (2010-ngièn).
Sîm-phu
Sîm-phu (心部) he hon-sṳ lî-tú ke yit chak sṳ-phu, chhai Không-hî Sṳ-tién lî-tú phài thi 61 vi.
Fâ-thàn-hiông
Fâ-thàn-hiông (花壇鄉) he Thòi-vân Chông-fa-yen ke yit-ke hiông.
Frisia-ngî
Sî Fut-lî-sî-ngî he yit-tsúng ngî-ngièn.
Hien-thoi Khì-chhâ
Hien-thoi Khì-chhâ Chu-sṳt-fi (現代汽車株式會社, Hôn-ngî: 현대자동차 주식회사) he yit-kâ Hôn-koet khiam-koet kîn-yìn ke Khì-chhâ chhòng-sông, chhòi-fu sṳ-kie ńg-pak khiòng khî-ngia̍p. Kì he 2009-ngièn Hôn-koet chui-thai, sṳ-kie thi-si ke chhâ chṳ-chho song. Hien-thoi Khì-chhâ chhai Hôn-koet tûng-nàm yèn-hói ke Vúi-sân yúng-yû sṳ-kie song chui-thai ke tsùng-ha̍p-sin khì-chhâ chṳ-chho chhòng, pin chiap-sû kok-yong kiûn-fông ha̍p-yok, piáu-sut K1 chú-chan thán-khiet chhiu-he Hien-thoi si̍p-thòn ke kiûn-sṳ thoi-péu chok.