Herbert_Macaulay
Farkon Rayuwa
Tun daga ƙuruciya, Herbert Macaulay ya ƙaddamar da mahimmancin ingancin ilimi, kishin ƙasa da kimar Kirista. Ya kammala karatunsa na farko a makarantar mahaifinsa kuma ya fara karatunsa na jami'a a Kwalejin Fourah Bat, wacce Burtaniya ta kafa a shekarar 1827 don horar da hazikan yan Afirka ta Yamma masu hazaka da turanci don yiwa gwamnatin mulkin mallaka hidima a wasu mukamai na gudanarwa. Bayan kammala karatunsa ya shiga aikin gwamnati a watan Satumba 1881 a matsayin mataimaki na malamai amma ya sami gurbin karatu don karatu a karkashin G.D Bellamy na Plymouth, Ingila a watan Yuli 1890 inda ya samu horo inda ya zama injiniyan farar hula (na farko). Bayan ya kammala karatunsa na jami'a a kasar waje, ya dawo Najeriya inda aka nada shi mai aikin safiyo na Crown lands a Legas. Duk da haka, ba da daɗewa ba bai gamsu da wannan aikin ba domin kamar sauran abokan aikinsa na Afirka, ya ƙi yarda tsarin mulki biyu da ake da shi a aikin gwamnati a lokacin. Tsari mai hawa biyu ya kasance wanda ma'aikatan Biritaniya ke cin gajiyar sa da karin albashi fiye da takwarorinsu na Afirka. Wannan rashin gamsuwa ne ya sa shi ya shiga harkar sirri a shekarar 1898. A wannan shekarar da ya bar aikin gwamnati, ya yi soyayya da Caroline Pratt, diyar wani Sufeton ‘yan sandan Afirka kuma daga baya suka yi aure amma ta rasu bayan shekara daya a watan Agustan 1899 basu samu haihuwa ba kuma. Ya kuma auri wata mai suna Maria Pase bayan barin aikin gwamnati, Macaulay ya taka rawar gani a siyasa ta hanyar aikin jarida, ƙungiyar siyasa da kuma damar ba da shawara iri-iri. Ya gyara kuma ya kula da tarihi da nuna damuwa akan baƙar fata a duk faɗin duniya. Wannan sha'awar ta sa shi yakan buga labaran da suka shafi duniya baki daya da kuma ayyuka da ra'ayoyin daliban Najeriya a kasashen waje musamman wadanda suka je Amurka. Yawancin takardunsa suna nan a Jami'ar Ibadan kuma sun haɗa da wasiƙun da shugabannin ƙungiyoyin baƙar fata na duniya daban-daban da kuma wasu daga cikin littattafansu. Tsakanin 1910 zuwa 1927, ya kasance mai yawan ba da gudummawa ga tarihin Najeriya. A cikin 1921, Macaulay ya jagoranci zanga-zanga a Legas kan farashin ruwa, al'amuran filaye, da kuma karkatar da kudaden layin dogo. A 1922, ya taimaki wani basaraken Legas akan shigar da gwamnatin mulkin mallaka kara da ya yi da saboda ya karɓe wasu filayensa da ƙarfi don ayyukan gwamnati. Kotun koli a Ingila ta saurari karar kuma ta mayar wa sarki filin. Wannan nasara ta zaburar da Macaulay ya kafa jam'iyyar siyasa ta farko a Najeriya a shekarar 1923, jam'iyyar National Democratic Party wadda mambobinta ne suka fara zama a majalisar dokoki. A shekarar 1927, ya hada kai da abokinsa, Dokta John Akilade Caulcrick, suka sayi jaridar Legas Daily News, jaridar farko da aka kafa a shekarar 1925. Ya yi amfani da dandalin jaridar wajen yakar gwamnati da abokan hamayyarsa na siyasar Afirka. Siffofinsa da editocinsa galibi suna sukan manufofin gwamnati musamman game da cinikin barasa, tsarin ruwa, haraji ta kowace hanya, wariyar launin fata, yunƙurin hana mallakar filaye na al'ada na ƴan asalin ƙasar da takardar izinin manema labarai kyauta. Wani bugu da aka yi kan batun shirin kashe Eleko Sarkin Legas da ke gudun hijira ya kai shi gidan yari. Jam'iyyar National Democratic Party ta mamaye siyasar Najeriya a tsawon shekarun 1920 har zuwa karshen shekarun 1930. Sai dai kuma a shekarar 1934, jam’iyyar NNDP ta rasa babban matsayinta ga sabbin kungiyoyin dalibai da suka shirya irinsu kungiyar matasan Najeriya. Domin kaucewa rugujewar jam’iyyar, NNDP ta Macaulay ta hada karfi da karfe da kungiyar matasan Najeriya suka kafa majalisar kasa ta Najeriya da Kamaru, NCNC. Jam’iyyar NCNC da Macauley ke jagoranta, ba jam’iyyar siyasa ba ce, kungiya ce mai kishin kasa da aka tsara domin neman ‘yantacciyar Nijeriya. Herbert Macaulay bai kai lokacin da najeriya ta samun yancin kai a N a 1960.