cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aragón
Shennaghys
Ayns Crooin Aragón, va ree ny ree jeeragh er ard Aragón agh va ny h-enmyssyn Ree Valencia, Ree Mallorca (er feie tammylt), Eearley Barcelona, Çhiarn Montpellier, as Diuc yn Atheen as Neopatria ayns e helloo chammah. Hug dagh fer jeh ny h-enmyssyn shen ard-reeriaght da er ard er-lheh, as va ny h-enmyssyn er nyn mronney as nyn goayl echey tra va thallooyn cosnit as caillt echey.
Car Caggey yn Eiraght Spaainagh chur ny forseyn Germaanagh, Goaldagh as Ollanagh yn armee Spaainagh fo haart ayns Cah Saragossa 'sy vlein 1710. Myr eiyrtys jeh'n chah, hreig Philip V y Spaainey Madrid as hie eh gys Valladolid.
Lurg Caggey yn Lieh-innys haghyr daa hionney stiagh er y phreeu-valley Aragonagh. Car y çhionney stiagh ayns 1808 chur forsaghyn Spaainagh fo'n Ghineraal Palafox ard-orsaghyn Frangagh fo haart. Ayns 1809, car y çhionney stiagh fuilltagh, va ny Spaainee currit fo chosh ec ard-orsaghyn Frangagh. Mastey ny 32,000 cahneyderyn as cummaltee v'ayns y chaayr, va 30,000 jeu caillt.
Çhengey
She Spaainish y çhengey ghooghyssagh da'n chooid smoo jeh pobbyl Aragón, as cha nel çhengey oikoil elley ayn. Myrane lesh y Spaainish, ta'n Aragonish goll er loayrt ayns shiartanse dy abbyrtyn ennagh ayns ny coondaeghyn twoaieagh ayns ny Sleityn Pyreanagh, as ayns Ribagorza, Sobrarbe, Jacetania as Somontano. Ta sorçh d'aaveaghey 'sy çhengey shen goll ershooyl ayn as sleih ennagh coontey yn çhengey myr greie son enney ardjynagh. Ayns ny h-ardjyn shiar, rish y joarey lesh y Chataloan, ta'n Chatalonish goll er loayrt, as ee loayrit ayns ardjyn jeh Ribagorza, La Llitera, Baix Cinca, Baix Aragó-Caspe, Baix Aragó as Matarranya. Ta'n ennym La Franja currit er yn ard Catalonish ayns Aragón dy mennick.
Belarooshish
She çhengey oikoil y Velaroosh, marish y Rooshish, ee yn Velarooshish (беларуская мова, łac.: biełaruskaja mova). T'ee goll er loayrt, er y chooid smoo, 'sy Velaroosh, 'sy Roosh, 'syn Ookraan as 'sy Pholynn.
She fer jeh ny çhengaghyn Slavagh Hiar ee as ee cosoylagh rish olteynyn elley jeh'n phossan shen (y Rooshish as yn Ookraanish er lheh) er çheu yn ghrammeydys as yn 'ocklaght.
Cosoylaght eddyr y Velarooshish, y Rooshish as y Pholynnish
Gaelg: "Hello, Kys t'ou?":
Gaelg: "Ta - Cha nel"
Gaelg: "Gura mie ayd"
Gaelg: "Yindyssagh!"
Koatreven
Ta Koatreven (Coatréven) ny chommyoon 'sy département Frangagh Aodoù-an-Arvor 'sy Vritaan ayns sheear hwoaie ny Frank.
Ta'n ennym Frangish Coatrévenais currit er cummaltee yn valley.
Astoorish
She çhengey Romanagh ee Astoorish (Astoorish: Asturianu, Bable; as t'ee ry-chlashtyn ayns Asturias, 'sy Spaainey. Ga nagh nee çhengey oikoil t'ayn, t'ee goll er coadey fo'n slattys Boodeeys Seyr, as t'eh ry-ynsaghey dy reihyssagh ayns scoillyn.
Omurano
Ta Omurano ny çhengey varroo ass y Pheroo. Çhengey Zaparoagh v'aynjee, as v'ee enmyssit myr Humurana, Roamaina, Numurana, Umurano, as Mayna myrgeddin. Hooar y çhengey baase 'sy vlein 1958.
3
Baaseyn
0er
Divlyn Yiass
She coontae ayns Pobblaght Nerin eh Coontae Ghivlyn Yiass ny Coontae Aah Cleeah Yiass (Contae Átha Cliath Theas ayns Yernish, as County of South Dublin ayns Baarle). Ta'n coontae soit ayns Lion, nane jeh ny queiggaghyn Yernagh. She Tamhlacht y preeu-valley.
69 (shassoo keintyssagh)
thumb|Fer as ben cloie [[keintys beill coreggyrtagh 'sy çhassoo 69]] Ta nuy as sheyad, nuy as tree feed, ny 69, ny t'er enney fo'n ennym Frangish soixante-neuf (69), çheet er possan dy hassooyn keintyssagh raad ta daa pheiagh çheughey ayns aght raad dy vel nyn meealyn faggys da comyssee nyn gommagh, as y daa jeu cloie keintys beill er y dooinney elley. Ta ny commee ayns shassoo byn ry-skyn gollrish ny h-earrooyn 6 as 9 'syn earroo 69. Foddee mestey erbee jeh ny keintyssyn cloie yn shassoo shoh.
Slattys Sornaigys (Lhiasaghey) 2011
She Slattys Tinvaal eh Slattys Sornaigys (Lhiasaghey) 2011 (Baarle: Sewerage (Amendment) Act 2011). Ren y slattys shoh jannoo baghtal pooaryn Lught-Reill Ushtey as Sornaigys Vannin bentyn rish troggal as cummal seose greienys sornaigys.
John B. Keane
E heihll
Ruggit ayns Lios Tuathail, Co. Cherree da William B. Keane as Hannah Purtill eh. V'eh troggit aynshen as neayr va'n ard-schoill creaghnit echey, hoshee eh gobbraghey myr coonteyder ayns shapp potecaree ayhs ny bleeantyn eddyr 1946 as 1951. Veih'n vlein 1951 derrey 1955 hie eh gys Sostyn er arraghey magh. 'Sy vlein 1955, hyndaa eh er ash gys Nerin, ynnyd ny vel eh gobbraghey ayns thie oast echey.
'Sy vlein 1991 va olteynys bea ayns y Royal Dublin Society bronnit er. V'eh ny eaghtyrane er PEN as v'eh ny chiaddeyder er yn Irish Playwrights Society (Sheshaght ny Draameyderyn Yernagh). 'Syn am keddin hooar eh olteynys ayns Aosdána.
V'eh poost liorish Mary O'Connor as va kiare dy chloan echey. Hooar eh baase ec y thie echey myr eiyrtys jeh kanghyr prostaitagh 'sy vlein 2002.
Beeal Aah ny Sluigh
Ta Beeal Aah ny Sluigh (Yernish: Béal Átha na Sluaighe, Baarle: Ballinasloe) ny valley ayns Coontae ny Galliu shiar, Nerin. Va'n balley ny cheyllys straiddey er y vollagh eddyr Galliu as Divlyn, agh va'n balley shaghnit er 18 Nollick 2009 liorish bayr gleashtanagh yn M6.
Tregaeg
Ta Tregaeg (Trégueux) ny chommyoon 'sy département Frangagh Aodoù-an-Arvor 'sy Vritaan ayns sheear hwoaie ny Frank.
Stockholm
She preeu-valley yn Toolynn ee Stockholm.
Tregaeg
Ta'n ennym Frangish Trégueusiens currit er cummaltee yn valley.
Beeal Aah ny Sluigh
Daase y balley myr boayl aahoil er Awin an tSuca, crouw-awin jeh'n Çhannon.
Nahuatl
Ta Nahuatl (, as trimmid er y chied çhillab) ny phossan dy çhengaghyn as abbyrtyn ayns bangale Nahuan y chynney çhengey Uto-Asteckagh. Ta mysh 1.5 millioon loayreyderyn oc, nyn sleih Nahua. Ta'n chooid smoo jeh cummal ayns mean Vecsico. Ta dagh ooilley çhengey Nahuan ny çhengey dooie Vesoamerica.
Ta bun Nahuatl Chlassicagh ec y fockle, nāhuatl (fraue nāhua + -tl . T'ad credjal dy row bun yn 'ockle "sheean mie as baghtal" .  Ta ymmodee cummaghyn ec yn ennym, goaill stiagh Náhuatl (ayns Mecsico), Naoatl, Nauatl, Nahuatl, Nawatl, as Nahua ('syn Spaainey, myr sampleyr, ayns Fockleyr y Real Academia Española ("Colaastey Reeoil ny Spaainey").
V'ad loayrt Nahuatl ayns mean Vecsico neayr's y7oo eash BNJ, ec y chooid sloo. She çhengey ny Astecyn v'ayn, as va mean Vecsico fo nyn smaght ayns yn eash Anmagh Lurg-Chlassicagh. Car y cheead as lieh ny roie, liorish yn Impiraght Asteckagh mooadaghey, haink yn abbyrt Tenochtitlan y ve ny h-abbyrt ooashley. Tra haink stiagh yn abbyrlhit Romanagh, haink Nahuatl y ve ny çhengey focklymagh, as hie ymmodee shennaghys, lioar ghrammeydys, daan, docamad reiragh as lioar oardee er screeu ayns ny 16oo as 17oo eashyn.
Hug ad Nahuatl Chlassicagh er y çhengey focklymagh shoh. T'ee mastey çhengaghyn Americaanagh as ny smoo studeyrys jeant orroo. Ta abbyrtyn Nahuatl ry-chlashtyn ayns baljyn skeaylt, ayns ardjyn çheerey son y chooid smoo. Ta cummaght Spaanish orroo ooilley. Cha nel fer erbee jeu y red cheddin as Nahuatl Chlassicagh, agh adsyn ta ry-chlashtyn ayns Glion Vecsico, t'ad ny s'faggys da na fir ny sodjey jeh. Hug y Ley General de Derechos Lingüísticos de los Pueblos Indígenas ("Leigh Cadjin Cairyn Çhengagh ny Sleih Dooghyssagh") 2003, keimeeaght lenguas nacionales ("çhengaghyn ashoonagh") er Nahuatl, mastey çhengaghyn Mecsicagh elley, ayns ny sltystyn raad t'ad ry-chlashtyn. Myr shen, ta'n keimeeaght cheddin as Spaainish oc ayns shen.
Ta jalloo-oaylleeaght chrampit ec Nahuatl, goaill stiagh yl-chohaahaghey as gleiynaghey; myr shen, t'ee jannoo focklyn liauyr as keeall crampit oc jeh ymmodee fraueyn as crogheydysyn.
Shimmey fockle Nahuatl t'er ny eeassaghey stiagh ayns Spaainish, as eisht ayns çhengaghyn elley. Son y chooid smoo, ta lheid ny focklyn bentyn rish reddyn Mecsiagh, as haink ad dys geill ny Spaainee fo ennym Nahuatl. Ta lheid ny focklyn goaill stiagh avocado, çhillee, shocklaid as tomato.
Doon Laoire-Rhaa yn Doon
She coontae ayns Pobblaght Nerin ee Doon Laoire-Rhaa yn Doon ny Coontae Ghoon Laoire-Rhaa yn Doon (Contae Dhún Laoghaire-Ráth an Dúin ayns Yernish, as County of Dun Laoghaire-Rathdown ayns Baarle). Ta'n coontae soit ayns Lion, nane jeh ny queiggaghyn Yernagh. She Doon Laoire yn preeu-valley.
Yn Indoneesh
She çheer ayns yn Aishey ee yn Indoneesh. T'eh çhemmit liorish y Valaysia da'n twoaie, y Noa Ghuinea-Phapua da'n shiar, as liorish y Teemor Hiar da'n shiar yiass. She Jakarta yn preeu-valley.
Jennifer Lawrence
She aghteyr Americaanagh ee Jennifer Shrader Lawrence (ruggit er 15 Luanistyn 1990). She Lawrence va'n aghteyr bwoirrin va eeckit smoo ayns 2015 as 2016 as ta e scannane er gheddyn stiagh ny smoo na $6 billioon er feie ny cruinney gys y laa t'ain.
Car y lambaanid eck, ren Lawrence cloie ayns cloiagheyn killagh as cloiaghyn kiaullee scoill. Tra v'ee 14 bleeaney d'eash, v'ee fakinit ec scrialtagh schlei tra v'ee er laaghyn seyrey ayns Caayr York Noa marish e lught thie. Ren ee arraghey dys Los Angeles as hoshee ee e coorse cloie ayns paartyn ei er y çhellveeish. She yn chied phaart smoo v'eck karacteyr er y sitcom The Bill Engvall Show (2007–2009). Hoshee e coorse scannaneaght tra ren ee cloie paart co-hassooagh 'sy drama Garden Party (2008), as ren ee brishey stiagh er y scaailan tra ren ee cloie jeigeyr boght 'sy scannane folliaght Winter's Bone (2010). Chammah's shen, ta Lawrence er chloie paartyn 'sy straih scannane X-Men (2011–2019) as myr Katniss Everdeen 'sy straih scannane The Hunger Games (2012–2015).
Foawr gas
right|thumb|300px|Kiare foawr gas Chorys ny Greiney as y Ghrian 'sy chooylrey (er scaailey). She planaid nagh vel jeant ass clagh ny stooaltane elley er y chooid smoo eh foawr gas. Ta kiare foawr gas ry-gheddyn ayns Corys ny Greiney: Iupiter, Sarn, Uraanus as Neptioon. Er y laue elley, ta rollageyderyn ennagh cur Uraanus as Neptioon ayns rang elley dy mennick - foawir rioee as ad laccal trimmid y chur er ny h-anchaslyssyn t'ayn eddyr oc as er un laue, as planaidyn lheid as Iupiter as Sarn er y laue elley. She foawir ghas y chooid smoo jeh ny planaidyn neughrianagh va feddynit magh derrey shoh.
Sofia
She Sofia (Bulgeyrish: София, Sofiya; IPA: [ˈsɔ.fi.ja]) preeu-valley yn Vulgeyr as y chaayr smoo 'sy çheer. T'ee soit ayns y çheu heear jeh'n çheer ec folieau ny slieau Vitosha.
Kundalatha
She noaskeeal liorish Appu Nedungadi eh Kundalatha (ny Kundalata). Va'n lioar soilshit magh 'sy vlein 1887 as t'eh er credjal dy vel eh ny chied lioar ass y çhengey Malayalam.
Émile (noaskeeal)
She noaskeeal hene-veashnyssagh liorish Émile de Girardin eh Émile. Va'n lioar screeuit 'sy vlein 1827 as t'eh bunnit er e bleeantyn leah.
Fine Goal
She coontae ayns Pobblaght Nerin ee Fine Goal ny Coontae 'ine Goal (Contae Fhine Gall ayns Yernish, as County of Fingal ayns Baarle). Ta'n coontae soit ayns Lion, nane jeh ny queiggyn Yernagh. She Sord Cholm Cille y preeu-valley.
Wayuu (çhengey)
Ta'n çhengey Wayuu (ennym dooghyssagh: wayuunaiki) loayrt ec 305,000 dy 'leih ayns Neear Hwoaie ny Veneswaaley as Niar Hwoaie ny Colombey er lieh-inshey Guajira. T'ee ny çhengey Vaipuragh, possan çhengaghyn ta loayrit er feie ny Mooir Caribagh.
Sheeanyn
Breeocklyn
Corocklyn
Anikó Kapros
She aa-leddogeyr keirdey Ungaaragh ee Anikó Kapros (ruggit er 11 Sauin 1983). Chossyn ee enmys singilyn ny sosharee 'syn Australian Open ayns 2000.
Cinco minutos
She noaskeeal liorish y screeudeyr Brasseelagh José de Alencar eh Cinco minutos. Va'n lioar soilshit magh son y chied cheayrt 'sy vlein 1856.
Madrid
She preeu-valley ny Spaainey eh Madrid.
Frédéric Chopin
200px|right|thumb|Chopin liorish [[Eugène Delacroix, 1838]] Va Frédéric Chopin (Polynnish: Fryderyk [Franciszek] Chopin, Szopen ny keayrtyn; Frangish: Frédéric [François] Chopin; fockley magh y sliennoo ayns Gaelg: IPA: /ˈʃoʊpæn/ as Frangish: fockley magh Frangish: [ʃɔpɛ̃]; 1 Mart 1810 – 17 Jerrey Fouyir 1849) ny chummeyder Polynnagh as ny chloieder pianney ullee yn eash Romansagh. Ta ennym mooar er myr y cummeyder Polynnagh share, as t'eh rang-oardaghit myr nane jeh ny bardyn toan share ayns y chiaull.
Nerin Hwoaie
Ta Nerin Hwoaie (Baarle: Northern Ireland, Yernish: Tuaisceart Éireann, Baarle Albinagh Ultagh: Norlin Airlann) ny çheer 'sy Reeriaght Unnaneysit as t'ee ny lhie ayns shiar hwoaie Nerin. Ta joarey eck lesh Pobblaght Nerin 'sy neear as 'sy jiass. Rere staydraa coontey-pobble yn RU 'sy vlein 2001, va 1,685,000 cummaltee 'sy çheer, as ad jannoo seose eddyr kiarroo as treeoo jeh sleih-earroo yn ellan as 3% jeh sleih-earroo yn RU.
Ta Nerin Hwoaie jeant seose jeh shey ass ny nuy coondaeghyn tradishoonagh ayns Queiggey Ulley. V'ee crooit myr aarheynn er lheh jeh'n RU er 3 Boaldyn 1921 fo Slattys Reiltys Nerin 1920, agh ta'n bunneydys bunraghtoil ny lhie ayns Slattys Unnaneys 1800 eddyr y Vretyn Vooar as Nerin. Va reiltys jeeveanit as parlamaid eck er feie 50 bleeaney. Va ny h-undinyssyn shen castit ayns 1972 as astyrit ayns 1973. Ny yei eiyrtyssyn as aa-eiyrtyssyn hene-reiltys y chur er bun reesht va Kiannoortys Nerin Hwoaie as Çhionnal Nerin Hwoaie noa-emshyragh bunnit.
Coondaeghyn
Ta Nerin Hwoaie jeant seose jeh shey coondaeghyn shendeeagh: Coontae Aontrym, Coontae Ard Maghey, Coontae yn Doon, Coontae 'er Managh, Coontae Ghoirrey, as Coontae Heer Eoin. thumb|left|[[Doour Ghleann an Chiúnais, Coontae yn Doon.]]
Cha nel ny coondaeghyn shen ymmydit ry hoi gurneilys ynnydagh nish, ansherbee; ayns nyn ynnydyn, ta Nerin Hwoaie rheynnit magh ayns shey slystyn as feed, as rheaymyssaghtyn çheer-oaylleeagh anchasley oc, eer ec ny coondaeghyn as enmyn ny slystyn çheet magh assdaue. Ta Coonseil Slystagh 'er Managh goll eiyrt er joaraghyn y choontae tradishoonagh son y chooid. Er y laue elley, ta Coonseil Slystagh Chooil Rhennee çheet magh ass ennym y valley Cooill Rhennee ayns Coontae Ghoirrey.
200px|thumb|right|Logh Éirne Heese, [[Coontae 'er Managh]] Ga nagh vel ny coondaeghyn ymmydit ry hoi cooishyn reiltyssagh, t'ad tannaghtyn myr cur sheese ennoil soiaghey buill. T'ad ymmydit dy h-oikoil da sleih as ad shirrey kied troailt Yernagh, as y çheer ruggyree ry-laccal ayn. Ta ennym y choontae ry-akin ayns Yernish as Baarle er duillag fysseree yn chied troailt, ayns cosoylaght rish y valley ny ard-valley ruggyree ayns kied troailt y Reeriaght Unnaneysit. Ta Commyn Roortaghys Gaeil goaill ymmyd jeh ny coondaeghyn tradishoonagh myr preeu-aght reagheydys as ta fwirranyn reihdagh as dagh coontae yn CRG glackit.
Sant-Ke-Porzh-Olued
Ta Sant-Ke-Porzh-Olued (Saint-Quay-Portrieux) ny chommyoon 'sy département Frangagh Aodoù-an-Arvor 'sy Vritaan ayns sheear hwoaie ny Frank.
Nerin Hwoaie
Coondaeghyn
Ta ny joaraghyn coontae foast ry-akin er caslyssyn çheerey yn Ordnance Survey of Northern Ireland as ayns ny h-atlassyn Phillips Street Atlases. Lesh tuittym ymmyd oikoil, dy mennick ta mestid ayn mychione baljyn as ard-valjyn ta nyn lhie faggys da joaraghyn coontae, lheid as Beeal Feirshtey as Lis ny Garvagh, quoi ta rheynnit eddyr coondaeghyn y Doon as Aontrym (ta'n chooid smoo jeh'n daa valley ny lhie ayns Coontae Aontrym, ansherbee). thumb|125px|right|Halley Ard-valjey Veeal Feirshtey
Sant-Ke-Porzh-Olued
Ta'n ennym Frangish Quinocéens currit er cummaltee yn valley.
Pondi
Ta Pondi (Pontivy) ny chommyoon 'sy département Frangagh Mor-Bihan 'sy Vritaan ayns sheear hwoaie ny Frank. Ta'n balley ny lhie er co-stroo ny h-awin Blavezh as Ammyr Naoned-Brest.
Ta'n ennym Frangish Pontivyens currit er cummaltee yn valley.
Shuyr-valjyn
Ta'n balley lannoonit rish:
Navajo (çhengey)
Ta Navajo ny Navaho (ennym dooghyssagh: Diné bizaad) ny çhengey Athabaskagh ta loayrit ayns neear-yiass ny Steatyn Unnaneysit. T'ee rere çheeroaylleeaght as çhengoaylleeaght ny çhengey Athabaskagh Yiass (ta'n chooid smoo jeh ny çhengaghyn Athabaskagh ayns y Chanadey as Alaska). Ta ny smoo loayreyderyn ny Navajo na un çhengey Americaanagh ghooghyssagh elley çheu hwoaie jeh'n joarey eddyr ny Steatyn Unnaneysit as Meksico, lesh ny smoo na 100,000 loayreyderyn dooghyssagh, as ta'n earroo shoh girree. Rish y Nah Caggey Dowanagh va coad bunnit er y Navajo ymmydit ec loayreyderyn coadyn dy hiaull çhaghteraghtyn shickyragh caggeeagh harrish y radio.
Sheeanyn
Ta ny corocklyn Navajo 'sy chairscreeu cadjinit ry-haishbyney shoh heese, lesh fockley magh ASE ayns lhoobeenyn:
! rowspan="2" colspan="2" | ! rowspan="2" | Daa-veillagh ! colspan="2" | Cooyl-eeacklagh ! rowspan="2" | Cleaoil ! colspan="2" | Coghooysagh ! rowspan="2" | Sluggidagh ! rowspan="3" | Bleaystagh ! rowspan="3" | Affricaidyn ! rowspan="2" | Tannaghtagh ! colspan="2" | Stroanney ! colspan="2" | Faggyssaght
Ta kiare breeocklyn ayns Navajo: a, e, i as o. Foddee orroo dy ve:
Yn Teemor Hiar
She çheer ayns yn Aishey ee yn Teemor Hiar. T'ee çhemmit liorish yn Indoneesh da'n sheear. She Dili yn preeu-valley.
Vepsish
She çhengey Ooralagh jeh'n chynney Finnagh ta goll er loayrt ec ny Vepsee ee yn Vepsish (vepsän kel’, vepsän keli ny vepsä). Gollrish ny shuyr-hengaghyn elley, yn Innlynnish as y Charelish, t'ee screeuit sheese 'syn abbyrlhit Ladjynagh.
Rere soiaghey ny deiney, ta'n çhengey rheynnit magh ayns tree abbyrt: y Vepsish Hwoaie (ec Logh Onega çheu yiass veih Petrozavodsk, as çheu hwoaie veih'n awin Svir, goaill stiagh eear-Volost Ashoonagh ny Vepsee), y Vepsish Veanagh (ayns ard Chaayr Pheddyr as ayns Queiggey Vologda), as y Vepsish Yiass (ayns ard Chaayr Pheddyr). Ta ny Vepsisheyryn hwoaie cur lüdikad ny lüdilaižed orroosyn hene.
Ta ny smoo na 350 paitçhey gynsaghey yn çhengey ayns queig scoill ashoonagh.
Ennym-ocklyn
thumb|250px|Teks-lioar Soveidjagh da Vepsisheyryn va prentit ayns ny 1930yn. Ta 23 case grammeydagh ayns 'sy Vepsish:
Far-enmyn persoonagh
Ta bun Finn-Oogragh ec ny far-enmyn persoonagh:
Corys screeuee
Ta'n abbyrlhit noa-emshyragh bunnit er yn abbyrlhit Ladjynagh. Ta 29 lettyr ayn: 22 jeu veih'n vun-abbyrlhit Ladjynagh, shey as ad çheet magh ass ny bun-lettyryn Ladjynagh marish scarreydee, as she yn apostrophee y letter jerrinagh as eh shassoo er son y chleaoilys.
Sampleyr
thumb|250px|Cowrey raaidey ayns [[Shyoltozero 'sy Rooshish as 'sy Vepsish.]] Art 1 jeh Fogrey Co-Chadjin ny Kiartyn Deiney:
Yn Ghreag
She çheer 'syn Oarpey Hiar Yiass ee yn Ghreag (Greagish: Ελλάδα Elláda). She yn Atheen preeu-valley ny çheerey.
Michael Jackson
Va Michael Joe Jackson (29 Luanistyn, 1958 - 25 Mean Souree, 2009) ny eunysseyr, arraneyder, chiaulleyder, as ghelleyder Americaanagh. Haink enney er tra v'eh 11 bleeaney d'eash as eh ny chooid jeh'n vann kynnee The Jackson 5. Hoshee yn coorse echey ny lomarcan 'sy vlein 1971 as eh foast ny oltey jeh'n vann. Ayns ny bleeantyn ny yei shen, hooar eh yn ennym "Ree ny Pop-chiaull". V'ad Off the Wall (1979), Thriller (1982), Bad (1987), Dangerous (1991), as HIStory (1995) ny preeu-albymyn echey. Hooar Jackson baase er 25 Mean Souree, 2009.
Maria Kirilenko
She aa-leddogeyr keirdey Rooshagh ee Maria Yuryevna Kirilenko (Мария Юрьевна Кириленко; ruggit er 25 Jerrey Geuree 1987 ayns Moscow).
Frank Lloyd Wright
She ard-obbree, kiaddeyder sthie, screeudeyr as ynseyder ren kiaddey ny smoo na 1,000 strughtoor as ren creaghney 532 pheesh d'obbyr va Frank Lloyd Wright (ruggit myr Frank Lincoln Wright; 8 Mean Souree 1867 – 9 Averil 1959).
Amsterdam
She Amsterdam preeu-valley yn Çheer Injil. V'eh bunnit 'sy 12oo eash myr balley beg çheerey eeasteyraght, er broogh ny h-awin Amstel. Jiu, t'eh ny valley smoo 'sy çheer, as balley scanshoil rere cultoor as argidys. Ta ammyryn er feie y valley as ram thieyn tashtee ard-ghooagh (myr sampleyr y thie tashtee d'Anne Frank). Ta'n balley ard-ennymagh son ny leighyn libraalagh t'ayn mychione druggaghyn as keintys.
Yn Atheen
She preeu-valley yn Ghreag ee yn Atheen. Ta 3.76 millioon sleih echey.
thumb|left|300px|Slieau Lycabettus - Yn Atheen
Champenois
She çhengey Romanagh ee Champenois, as t'ee ry-chlashtyn 'sy Rank. T'ee coontit mastey çhengaghyn ardjynagh ny Frank.
Milagros Sequera
She aa-leddogeyr Veneswaalagh-Austrailagh ee Milagros Sequera. Rug ee ayns San Felipe, Yaracuy, y Veneswaaley er 30 Mean Fouyir 1980.
Arpitaanish
She çhengey Romanagh ee Arpitaanish, as t'ee ry-chlashtyn 'syn Iddaal, 'sy Rank as 'syn Elveeish. Cha nel monney loayreyderyn faagit jee jiu; ta'n chooid smoo jeu cummal ayns Valle d'Aosta (Glion Aosta), ayns Turin, as ayns daa valley nyn lomarcan Foggia 'syn Iddaal; as ayns Romandy 'syn Elveeish. T'ee coontit mastey çhengaghyn ardjynagh ny Frank, ga nagh vel monney ymmyd jeant jee ayns shen.
Reykjavík
Ta Reyjavík ny phreeu-valley as ny valley smoo 'syn Eeslynn. T'eh ny phreeu-valley ashoonagh smoo twoaieagh er y theihll. T'eh soit ayns sheear yiass ny çheerey, er coose yiass Vaie Faxaflói. Lesh 120,000 cummaltee t'eh ny çheshvean er bioyrid tarmaynagh as reiltysagh.
T'eh er credjal dy vel Reykjavík ny voayl y chied choloin beayn 'syn Eeslynn, as t'eh er credjal dy vel eh currit er bun liorish Ingólfur Arnarson mygeayrt ny bleeaney 870. Derrey yn 18-oo eash cha row troggal baljagh ayns boayl y valley. Va'n balley bunnit 'sy vlein 1786 myr balley traghtee oikoil as daase eh dy corrym harrish ny jeihaghtyn ny yei as eh caghlaa gys ynnyd ardjynagh, as ynnyd ashoonagh ny s'anmey, ry hoi traght as bioyridyn theayagh as reiltysagh. 400px|thumb|left|Reykjavík
Connecticut
She steat ayns ny Steatyn Unnaneysit eh Connecticut. Ta'n steat soit ayns Sostyn Noa ayns shiar hwoaie ny Steatyn Unnaneysit. T'eh çhemmit liorish York Noa da'n sheear as (lesh joarey mooiragh) da'n jiass, liorish Massachusetts da'n twoaie, as liorish Ellan Rhode da'n shiar. She Hartford y preeu-valley, agh she Bridgeport y balley smoo.
Singapore
She çheer as ellan 'syn Aishey ee Singapore.
Roc'h-an-Argoed
Ta Roc'h-an-Argoed (Rochefort-en-Terre) ny chommyoon 'sy département Frangagh Mor-Bihan 'sy Vritaan ayns sheear hwoaie ny Frank.
Ta'n ennym Frangish Rochefortais currit er cummaltee yn valley.
A Luneta Mágica
Ta A Luneta Mágica ny noaskeeal liorish y screeudeyr Brasseelagh Joaquim Manuel de Macedo. V'eh soilshit magh son y chied cheayrt 'sy vlein 1869.
Bedřich Smetana
200px|right|thumb|Cochaslys Bedřich Smetana Va Bedřich Smetana (focklit magh myr [ˈbɛdr̝ɪx ˈsmɛtana]; 2 Mart 1824 - 12 Boaldyn 1884) ny chummeyder Sheckagh, as nane jeh ny cummeyderyn share ayns y çheer echey. Ta enney share er er son e ghaan sheeansagh, Vltava, y nah ghaan ayns çhymshal shey daanyn lesh yn ennym Má vlast (My Heer), as da'n chiaulldramey echey Prodaná nevěsta (Gaelg: "Y Ven Phoosee er ny Creck", Baare: "The Bartered Bride").
O Mulato
Ta O Mulato ny noaskeeal liorish y screeudeyr Brasseelagh Aluísio de Azevedo. V'eh soilshit magh son y chied cheayrt sy vlein 1881.
Ar Roc'h-Bernez
Ta ar Roc'h-Bernez (La Roche-Bernard) ny chommyoon 'sy département Frangagh Mor-Bihan 'sy Vritaan ayns sheear hwoaie ny Frank.
Ta'n ennym Frangish Rochois currit er cummaltee yn valley.
Plouvalae
Ta Plouvalae (Ploubalay) ny chommyoon 'sy département Frangagh Aodoù-an-Arvor 'sy Vritaan ayns sheear hwoaie ny Frank.
Ta'n ennym Frangish Ploubalaysiens currit er cummaltee yn valley.
Ilfinieg
Ta Ilfinieg (Yffiniac, Galloish: Finyac) ny chommyoon 'sy département Frangagh Aodoù-an-Arvor 'sy Vritaan ayns sheear hwoaie ny Frank.
Ta'n ennym Frangish Yffiniacais currit er cummaltee yn valley.
Hawaii
She steat as ellanragh ayns ny Steatyn Unnaneysit eh Hawaii ny Steat Hawaii (Baarle: State of Hawaii, Hawaii: Mokuʻāina o Hawaiʻi). Ta'n steat soit ayns çheshvean y Cheayn Sheealtagh, shiar yiass veih'n Çhapaan as shiar hwoaie veih'n Austrail. Va'n steat lhiggit stiagh 'syn Unnaneys myr y 50-oo steat er 21 Luanistyn, 1959. She Honolulu, er ellan Oahu, yn preeu-valley as y balley smoo er yn ellanragh. Rere ooley phobble ny bleeaney 2007, va 1,283,388 cummaltee 'sy steat. Ta'n steat jeant seose jeh keeadyn dy ellanyn as ad skeayllt magh harrish 2,400 km. Ayns çheu hiar yiass yn ellanree ta hoght "ellanyn mooarey" (veih'n sheear hwoaie da'n shiar yiass): Niʻihau, Kauaʻi, Oʻahu, Molokaʻi, Lānaʻi, Kahoʻolawe, Maui, as Hawaiʻi.
Abbyrlhit Romanagh
Yn abbyrlhit Romanagh (ny keayrtyn, yn abbyrlhit Ladjynagh), she abbyrlhit t’ayn. V’eh jeant ass yn abbyrlhit Greagagh son dy screeu Ladjyn, liorish ny Romanee. She'n abbyrlhit Etruscagh v'ayn 'sy toshiaght, agh ren eh caghlaa dys y chummey jeianagh as cheau magh ad kuse dy lettyryn jeh. Beggan er veggan, ghow sleih toshiaght jannoo ymmyd jeh son dy screeu çhengaghyn Romanagh (sluight Ladjyn), Celtiagh, Germaanagh, Baltagh as Slavagh. Fy yerrey, haink dagh ooilley çhengey Oarpagh dy ve screeuit liorish, bunnys, liorish ymmodee lettyryn noa er nyn groo son ny çhengaghyn er lheh.
Liorish coloinaghys, hie yn abbyrlhit er skeaylley harrish y teihll. Ghow ad toshiaght cur lettyryn Romanagh er çhengaghyn gyn abbyrlhit, chammah’s cur yn abbyrlhit Ladjyn ayns ynnyd jeh abbyrlhittyn dooghyssagh. Ta çhengoayllee foast cliaghtey jannoo ymmyd jeh’n abbyrlhit Ladjyn tra vees ad cummey corys screeuee noa son çhengey gyn y lheid. Dy mennick, t’ad cur abbyrlhit Romanagh er coryssyn screeuee jeant assyn, eer mannagh vel ad rere’n abbyrlhit shoh dy jeeragh. Myr sampleyr, ta lettyryn ‘syn abbyrlhit Norlannagh nagh row ‘syn abbyrlhit Romanagh tradishoonagh.
Shennaghys
Va 21 lettyr ec y shenn abbyrlhit Ladjynagh, er nyn ngoaill ass yn abbyrlhit Greagagh 'sy toshiaght.
'sy 3oo eash, s'cosoylagh, scryss ad magh shenn Z (gyn ymmyd ayns Ladjyn hene) as hug ad stiagh G 'syn ynnyd echey. Ny s'anmey, roish daue geddyn barriaght er ny Shenn Ghreagee, ghow ad stiagh Y as Z son focklyn eeassit ass y Ghreagish.
Haink cummey er lheh y ve ec dagh çhengey va screeut ayn. Rish bleeantyn as keeadyn, haink kuse dy lettyryn elley stiagh ayns dagh cummey, bentyn rish ny çhengaghyn va jannoo ymmyd jeh.
Jeianagh
Ta cummey coardit eddyr-ashoonagh jeh'n abbyrlhit ayn: yn Abbyrlhit Romanagh Bunneydagh Jeianagh. Ta kuse dy abbyrlhittyn cosoylagh rish, as fir elley cosoylagh rish er lhimmey jeusyn jannoo ymmyd jeh scarreydee.
Abbyrlhittyn ta cosoylagh rish:
Gaelg as yn abbyrlhit Romanagh
Yn abbyrlhit Romanagh as ymmyd jeant jeh son dy screeu 'sy Ghaelg, t'eh anchasley rish yn abbyrlhit tradishoonagh. Ta shiartanse dy lettyryn noa echey, as lettyryn tradishoonagh nagh vel echey.
! Lettyr mooar ! Lettyr beg ! Ennym
Chammah’s shen, ta X as Z ry-akin ny keayrtyn, ayns enmyn jeianagh. Son y chooid smoo, t’ad caghlaa dys lettraghey Gaelgagh; myr sampleyr, ”zebra” dys “sheabrey”.
Lhoob Aqaba
She lhoob mooar ec twoaie y Vooir Ruy, çheu hiar veih Lieh-innys Sinai as çheu heear veih Lieh-innys ny h-Arabaght, eh Lhoob Aqaba ny Lhoob Eilat (خليج العقبة, Khalyj al-'Aqabah;, Mifratz Eilat). Ta'n coose echey goll er rheynn magh eddyr kiare çheer: yn Egypt, Israel, y Jordaan as yn Araab Saudi. Ta 6 baljyn mooarey ayn er y Lhoob: Taba, Sharm el-Sheikh as Dahab 'syn Egypt; Eilat ayns Israel; Aqaba 'sy Jordaan; as Haql 'syn Araab Saudi.
Louisiana
She steat ayns ny Steatyn Unnaneysit eh Louisiana ny Steat Louisiana (Baarle: State of Louisiana, Frangish: État de Louisiane). T'eh çhemmit liorish Texas da'n sheear, Arkansas da'n twoaie, Mississippi da'n shiar as t'eh caglit liorish Lhoob Veksico da'n jiass. She New Orleans y balley smoo 'sy steat, agh she Baton Rouge y preeu-valley.
Naaplish
She çhengey Romanagh ee Naaplish (Naaplish: Nnapulitano; Iddaalish: Napoletano), as t'ee ry-chlashtyn ayns Nàpule, Campania, 'syn Iddaal. Er 14 Luanistyn 2008, hie y çhengey er goaill rish rere'n leigh ayns Campania.
George Frideric Handel
200px|right|thumb|George Frideric Handel, 1733 Va George Frideric Handel (23 Toshiaght Arree 1685 - 14 Averil 1759) ny chummeyder va ruggit ayns y Ghermaan. Ta ard-ghoo er er son ny kiaulldramaghyn, oraatoiryn, as conshertoyn mooarey echey. Va Handel ruggit myr Georg Friedrich Händel (<tt>IPA</tt>: [ˈhɛndəl]) ayns Halle ny Germaan, agh cheau eh yn chooid smoo jeh'n seihll echey ayns Sostyn, as haink er dy ve currit fo reill y chrooin Goaldagh er 22 Jerrey Geuree 1727. T'ad ny h-ard-obbraghyn echey na Messiah, Water Music, as Music for the Royal Fireworks.
Naaplish
Dy mennick, t'ad cur yn ennym shoh er abbyrtyn Iddaalagh elley 'syn Iddaal Yiass. T'adsyn goaill stiagh Irpino, Cilentano, Ascolano, Teramano, Abruzzese Orientale Adriatico, Abruzzese Occidentale, Molisano, Dauno-Appenninico, Garganico, Apulo-Barese, Lucano, as Cosentino, chammah's Naaplish hene. Ta ny h-abbyrtyn shoh er straih çhengagh.
Netochka Nezvanova (noaskeeal)
Ta Netochka Nezvanova ny chied eiyrtys liorish Fyodor Dostoevsky noaskeeal ry-screeu, agh cha row eh creaghnit echey. Va'n chied rheynn soilshit magh 'sy vlein 1849. Rere y çhyndaader Jane Kentish, v'eh fo Dostoevsky dy yannoo "roie-skeeal da'n noaskeeal" ass y chied clou. Cha row Dostoevsky abyl y noaskeeal y chreaghnit rere lhiettalys as eebyrt gys y Tibbeyr er son roorid meeammyssagh lhiassit. Ny yei çheet er ash da 'sy vlein 1859, cha row yn lioar creaghnit echey.
Taabyl reiltagh ny bunstooghyn
thumbnail|Yn chied taabyl ec Mendeleev Ayns taabyl ny bunstooghyn, ta ny bunstooghyn reaghit reir ny h-earrooyn breneenagh oc. She yn kemmigagh Rooshagh, Dmitri Mendeleev, ren cummey lheid y taabyl hoshiaght. Tra ta ny bunstooghyn er nyn reaghey reir nyn earrooyn breneenagh, t'eh ry-akin dy vel ny troyn t'ec bunstoo ennagh dy jeeragh gollrish troyn t'ec bunstooghyn ennagh elley. Ayns taabyl ny bunstooghyn, ny bunstooghyn as troyn oc ta goll rish y cheilley, t'ad currit ayns collooyn kern-jeeragh. Ta shin cur my ner dy vel hoght possanyn dy vunstooghyn myr shoh.
Emilianish-Romagnolish
She çhengey Romanagh ee Emilianish-Romagnolish (Emilianish-Romagnolish: Emiliàn-Rumagnòl ; Iddaalish: Emiliano-Romagnolo), as t'ee ry-chlashtyn 'syn Iddaal. Ta kuse dy hengoayllee rheynn ee ayns daa hengey: Emilianish as Romagnolish.
Carolina Hwoaie
She steat ayns ny Steatyn Unnaneysit eh Carolina Hwoaie (Baarle: North Carolina). Ta'n steat soit er slyst Atlantagh ayns shiar yiass ny Steatyn Unnaneysit. T'eh çhemmit liorish Carolina Yiass as y Çhorshey da'n jiass, Tennessee da'n sheear, as y Virjeeney da'n twoaie. She Raleigh yn preeu-valley, agh she Charlotte y balley smoo 'sy steat.
Emilianish-Romagnolish
Ta sleih cur abbyrt Iddaalish jee, ga nagh nee sliught Iddaalish t'ayn (ta'n daa hengey ayns banglaneyn anchasley jeh'n phossan Iddaalagh Heear).
Taabyl reiltagh ny bunstooghyn
Bentyn da ny straneyn co-chruinnagh dy vunstooghyn, ta shiaght straneyn ayn.
Yn Taabyl Reiltagh
Straihyn kemmigagh y taabyl reiltagh
Stayd ec çhiassid as çhionnid cadjin
Goul-roorid
Anna Chakvetadze
Ta Anna Djambulilovna Chakvetadze (Анна Джамбулиловна Чакветадзе; ruggit er 5 Mart 1987 ayns Moscow) ny leddogeyr Rooshagh.
Idaho
She steat ayns ny Steatyn Unnaneysit eh Idaho. T'eh çhemmit liorish Washington as Oregon da'n sheear, Nevada asUtah da'n jiass, as Montana as Wyoming da'n shiar. Ta joarey eddyr-ashoonagh echey lesh y chummaght Canadagh, y Cholombey Ghoaldagh da'n twoaie. She Boise yn preeu-valley as y balley smoo 'sy steat.
Longyearbyen
She Longyearbyen y balley smoo as balley reiragh jeh'n ard Norlynnagh Svalbard. 'Sy vlein 2008 va 2,040 dooinney cummal 'sy valley. Ta'n balley ny hoie 'sy ghlion Longyeardalen er coose Adventfjorden, baie jeh Isfjorden er coose heear Spitsbergen. Ta Longyearbyen ny valley smoo twoaieagh er y Dowan.
Berne
She Berne (Bern, Berne, Berna, Romansh: Berna, Germaanish Verne: Bärn) Bundesstadt (balley yn chonastaght, preeu-valley de facto) yn Elveeish as, lesh 128,041 cummaltee, t'ee ny queigoo balley smoo 'sy çheer rere earroo yn phobble (ny yei Zürich, Genève, Basel as Lausanne).
Medrigneg
Ta Medrigneg (Merdrignac) ny chommyoon 'sy département Frangagh Aodoù-an-Arvor 'sy Vritaan ayns sheear hwoaie ny Frank.
Ta'n ennym Frangish Merdrignaciens currit er cummaltee yn valley.
Quincas Borba
Ta Quincas Borba ny noaskeeal liorish y screeudeyr Brasseelagh Machado de Assis. Va'n lioar soilshit magh son y chied cheayrt 'sy vlein 1891.
Ny Maldeevaghyn
She çheer as ellanragh 'syn Aishey ad ny Maldeevaghyn. She Malé yn preeu-valley.
Sant-Turiav
Ta'n ennym Frangish Thuriaviens ny Thurialais currit er cummaltee yn valley.
Ny h-Ellanyn Comoro
She çheer as ellanragh ayns yn Affrick ta ny h-Ellanyn Comoro. Ta'n ellanragh soit ayns y Cheayn Injinagh magh veih coose ny Mosambeeck as Vadagascar. She Moroni preeu-valley ny çheerey.
New Hampshire
She steat ayns ny Steatyn Unnaneysit eh New Hampshire. T'eh çhemmit liorish Massachusetts da'n jiass, Vermont da'n sheear, Maine da'n shiar, as Québec da'n twoaie. She Concord y preeu-valley agh she Manchester y balley smoo.
Alfarrábios
Ta Alfarrábios ny noaskeeal liorish y screeudeyr Brasseelagh José de Alencar. Va'n lioar soilshit magh son y chied cheayrt 'sy vlein 1873.
Jakob Jakobsen
right|thumb|Caslys Jakobsen er clouag She çhengoayllee as scoillar y lettyraght Faaroagh va'n Olloo Jakob Jakobsen ny Jákup Jakobsen (22 Toshiaght Arree 1864 - 15 Luanistyn 1918). She eshyn va'n chied Aaroagh ren feddyn keim ollooagh as y Nornish ayns Shetlynn myr bun-chooish y chione argane echey.
Va Jakobsen ruggit ayns Tórshavn, Ellanyn ny Geyrragh, lesh Hans Nicolai Jacobsen ass Tórshavn as Johanne Marie Hansdatter ass Sandoy. V'eh ny 'er s'aa ayns cloan troor paitçhey as daa huyr ny shinney echey. She kiangleyder lioar as shellooder shapp lioar ayns Tórshavn va'n ayr echey. Va'n çhenn happ soit 'sy çhenn valley agh ren y shenn Jacobsen astreeaghey soiaghey yn çhapp 'sy vlein 1918 gys ynnyd noa raad t'ee foast ny soie.
Hie Jakobsen dys y scoill "realskolen" ayns Tórshavn. Tra v'eh 13 blein d'eash hie eh er scoill 'sy Danvarg as ren eh creaghney yn cholleish echey ayns Herlufsholm 'sy vlein 1883. Hooar eh keim 'sy vlein 1891 marish y Danvargish myr y phreeu chooish echey as y Rangish as y Ladjyn myr cooishyn beggey. Hooar eh keim ollooagh 'sy vlein 1897 lesh yn obbyr "det norrøne sprog på Shetland" (y Nornish ayns Shetlynn).
Çhengaghyn Finnagh
She fo-chrouw jeh'n chynney çhengey Ooralagh ta goll er loayrt ec mysh 7 millioon dy 'leih mygeayrt y Vooir Valtagh ad ny çhengaghyn Finnagh.
Ta'n Innlynnish as yn Estoinish ny breeu-hengaghyn 'syn 'o-chrouw as ad nyn jengaghyn oikoil ayns ny steatyn oc. Ta çhengaghyn elley ayn 'syn 'o-chrouw goaill stiagh yn Ingrish, y Charelish as y Vepsish (ta goll er loayrt mygeayrt Lhoob Finnlynn as Loghyn Onega as Ladoga). Ta Võro as Seto (sluightee noa-emshyragh jeh'n Estoinish Yiass) goll er loayrt ayns jiass yn Estaan.
Ta ny çhengaghyn geddyn baase, ansherbee. Haink jerrey lesh y Livoinish 'sy vlein 2013.
Ágnes Szávay
Ta Ágnes Szávay (Szávay Ágnes, focklit magh myr [ˈaːɡnɛʃ ˈsaːvɒ.i], ruggit er 29 Mee ny Nollick 1988 ayns Kiskunhalas 'syn Ungaar) ny leddogeyr Ungaaragh.
Joseph Haydn
Va Franz Joseph Haydn ny chiaulleyder as ny chummeyder Austeyragh. V'eh ruggit er 31 Mart 1732 ayns Rohrau 'syn Austeyr. Hooar eh baase 'sy vlein 1809 ayns Veen.
Furlan
She çhengey Romanagh ee Furlan (Furlan: furlan ny marilenghe ; Iddaalish: friulano), as t'ee ry-chlashtyn 'syn Iddaal. Ta mysh 700 000 loayeyderyn eck, as Iddaalish oc y chooid smoo jeu myrgeddin. Ta Furlan coontit myr myn-hengey oikoil ny h-Iddaal neayr's 1999, rere leigh 482/1999 ny h-Iddaal, Norme in materia di tutela delle minoranze linguistiche storiche.
Ta'n bun cheddin ecksh as t'ec Ladinish, ga dy row ee er scarrey jee fo cummaght ny çhengaghyn mygeayrt eck, as adsyn goaill stiagh Germaanish, Iddaalish, Sloveanish as Veneeshish. Ta feanish jeh docamadyn 'sy çhengey neayr's y 11oo eash, as jeh daanyn as screeuaght aynjee neayr's yn 13oo eash.
Fala
She çhengey Romanagh ee Fala, as t'ee ry-chlashtyn 'sy Spaainey, 'sy voodeeys seyr Estremaura. T'ee ny çhengey jeh'n fo-phossan Portiugish-Galeeshish as ta mestit lesh Leonish. Ta mygeayrt 10,500 loayreyderyn as 5,500 jeu nyn gummal ayns glion ayns sheear hwoaie Estremaura faggys da'n joarey lesh y Phortiugal. Ta ny loayreyderyn nyn gummal ayns ny baljyn Valverdi du Fresnu, As Ellas as Sa Martín de Trebellu.
Veen
She Veen (Wien) preeu-valley yn Austeyr as nane jeh ny steatyn. Lesh earroo yn phobble ny smoo na 1.7 millioonyn, t'ee ny balley smoo 'sy çheer.
Ligoorish
She çhengey Romanagh ee Ligoorish (Ligoorish: Ligure, Liguru ; Iddaalish: Ligure), as t'ee ry-chlashtyn 'syn Iddaal, 'sy Rank as ayns Monaco. Ta mysh 2 villioon loayreyder eck, as ad daa-hengagh son y chooid smoo.
Straih Gaza
She thalloo er coose hiar y Veanvooir ee Straih Gaza (قطاع غزة‎ Qiṭāʿ Ġazzah). T'ee çhemmal rish yn Egypt 'sy neear yiass, as rish Israel 'sy jiass, 'sy niar as 'sy twoaie. Myrane lesh shen, ta'n thalloo caglit liorish y Veanvooir 'sy neear. T'ee 41 km (25 mi) er lhiurid as eddyr 6 as 12 km (3.7 - 7.5 mi) er lheead as ee 365 kilomeadar kerrinagh (141 mi ker) er eaghtyr. Ta mysh 1.7 millioon dy leih cummal 'syn ard. She Moslymee Sunni y chooid smoo jeh'n phobble. She cooid jeh thallooyn ny Palasteen t'ayn as t'ee goll er enney ec Steat ny Palasteen myr cooid jeh'n çheer shen.
Liaoning
Ta Liaoning (Sheenish aashagh: 辽宁; Sheenish hradishoonagh: 遼寧; pinyin: Liáoníng) ny queiggey ayns shiar hwoaie Gheynphobblaght ny Sheen. She Liao (辽 pinyin: liáo) yn aagherrid un-lettragh t'echey.
Yn Valaysia
She çheer 'syn Aishey ee yn Valaysia. T'ee çhemmit liorish y Çheer Thai da'n twoaie as liorish Brunei as yn Indoneesh er ellan ny Borneo. She Kuala Lumpur y preeu-valley.
Liaoning
Ta Liaoning çhemmit liorish y Vooir Vuigh as Baie Bohai da'n jiass, y Chorea Twoaie da'n shiar yiass, Jilin da'n shiar hwoaie, Hebei da'n sheear as y Vongoil Sthie da'n sheear hwoaie.
Nicki Clyne
Ta Nicki Clyne ny ben-chloieder Chanadagh. Ta enney mie urree er son e paart 'sy straih hellveeish Battlestar Galactica myr Cally Henderson.
Beashnys
V'ee ruggit ayns Vancouver er 11 Toshiaght Arree, 1983. V'ee ynsit ayns yn Ard Scoill Hugh Boyd ayns Richmond, yn Cholombey Ghoaldagh. T'ad Stanley Kubrick, David Lynch as Martin Scorsese e stiureyderyn giastyllagh shynney eck.
Guangdong
Ta Guangdong (Sheenish aashagh: 广东; Sheenish hradishoonagh: 廣東; EFEO: Kouangtong; pinyin: Guǎngdōng) ny queiggey ayns jiass Gheynphobblaght ny Sheen.
Sarzhav
Ta Sarzhav (Sarzeau) ny chommyoon 'sy département Frangagh Mor-Bihan 'sy Vritaan ayns sheear hwoaie ny Frank. Ta'n balley ny lhie er lieh-innys Rewiz eddyr Mooir Vihan as y Keayn Sheear.
Hainan
Ta Hainan (Sheenish: 海南; POJ: Hai-lam, pinyin: Hǎinán, jyutping: hoi2 naam4) ny queiggey sloo ayns Deynphobblaght ny Sheen, as ee soit magh veih coose yiass ny çheerey.
Sarzhav
Ta'n ennym Frangish Sarzeautins currit er cummaltee yn valley.
America Yiass
thumb| She mooar-rheynn ny cruinney ee America Yiass.
Serent
Ta'n ennym Frangish Sérentais currit er cummaltee yn valley.
America Yiass
Çheeraghyn ayns America Yiass
thumb|center|450px|
Çhengaghyn
Ta possanyn çhengagh ny ghaa er enney as lhaihderaght ayns America Yiass. Ta Portiugish, Spaainish, Frangish, Quechua, Aymarish, Guaranish, Iddaalish, Baarle, Germaanish as Ollanish loayrit ayns America Yiass.
Tim Henman
She aa-leddogeyr keirdey Goaldagh eh Timothy Henry "Tim" Henman (ruggit er 6 Mean Fouyir 1974 ayns Aah yn Ollee, Sostyn).
Çhengoaylleeaght cho-earrooagh
She magher eddyr-cheird çhengoaylleeaght co-earrooagh, bentyn rish jannoo tuarastylyn staddyssaghtoil ny soit er reillyn jeh glare dooghyssagh trooid co-earroo. Cha nel yn obbyr shoh lhiettalit rish magher er lheh. Roish, va çhengoaylleeaght cho-earrooagh er ny yannoo liorish oayllee co-earroo, as jannoo ymmyd jeh co-earrooderyn son dy obbraghey er glare y sur-cheird oc. Dy jeianagh, ta fys ayn dy vel glare deiney ny smoo co-chast na row eh er lhieu, as myr shen, ta çhengoayllee co-earooagh co-obbraghey ayns fwirran eddyr-cheird marish çhengoayllee elley, sur-oayllee jeh çhengey er lheh bentyn rish yn obbyr, oayllee co-earroo. Dy cadjin, ta’n magher goaill stiagh sur-oayllee jeh far-inçhynaght, shicklaagee smooinaghtagh, maddaghteyryn as resooneyderyn.
Lanyugon
Ta Lanyugon (Jugon-les-Lacs, Galloish: Jugon) ny chommyoon 'sy département Frangagh Aodoù-an-Arvor 'sy Vritaan ayns sheear hwoaie ny Frank.
Ta'n ennym Frangish Jugonnais currit er cummaltee yn valley.
Alaer
Ta Alaer (Allaire) ny chommyoon ayns y département Mor-Bihan 'sy Vritaan ayns sheear hwoaie ny Frank.
Brehant-Monkontour
Ta Brehant-Monkontour (Bréhand, Galloish: Berhaund-Moncontór) ny chommyoon 'sy département Frangagh Aodoù-an-Arvor 'sy Vritaan ayns sheear hwoaie ny Frank.
Alaer
Ta'n ennym Frangish Allairiens currit er cummaltee yn valley.
Brehant-Monkontour
Ta'n ennym Frangish Bréhandais currit er cummaltee yn valley.
Brunei
She çheer ayns yn Aishey ee Brunei. T'ee çhemmit liorish y Valaysia da'n jiass. She Bandar Seri Begawan y preeu-valley.
Lombardish
She çhengey Romanagh ee Lombardish (Lombardish: Lombard, Lumbaart ; Iddaalish: Lombard, as t'ee ry-chlashtyn 'syn Iddaal, as 'syn Elveeish.
Ladinish
She çhengey Romanagh ee Ladin (Iddaalish: ladino, Germaanish: Ladinisch), as t'ee ry-chlashtyn 'syn Iddaal. Ta mysh 30 000 loayeyderyn eck, as Iddaalish as Germaanish ec y chooid smoo jeu myrgeddin. Ta Ladin coontit myr myn-hengey oikoil ny h-Iddaal neayr's 1999, rere leigh 482/1999 ny h-Iddaal, Norme in materia di tutela delle minoranze linguistiche storiche.
Ta'n bun cheddin ecksh as t'ec Furlan.
New Jersey
She steat ayns ny Steatyn Unnaneysit eh New Jersey ny Jersee Noa. T'eh çhemmit liorish York Noa da'n twoaie, Pennsylvania da'n sheear as Delaware da'n sheear yiass. T'eh caglit liorish y Cheayn Sheear da'n shiar. She Trenton y preeu-valley as she Newark y balley smoo.
Georges Pompidou
Va Georges Jean Raymond Pompidou (5 Jerrey Souree 1911 - 2 Averil 1974), ny Eaghtyrane ny Frank veih 15 Mean Souree 1969 derrey 2 Averil 1974.
Mart
Ta Mart ny kiaroo planaid magh ass y ghrian ayns Corys ny Greiney. T'ee soit eddyr y Chruinney as y Chryss Roltageagh. Ta'n ennym "y planaid jiarg" currit urree ny keayrtyn er son daah thalloo y phlanaid.
Maria Sharapova
Ta Maria Yuryevna Sharapova (Мария Юрьевна Шарапова; ruggit er 19 Averil 1987 ayns Nyagan) ny leddogeyr Rooshagh.
Rolley bunstooghyn rere ennym
She rolley bunstooghyn shoh ta oardit rere ennym as ta daahit rere sorçh bunstoo.
Teiz
Ta Teiz (Theix) ny chommyoon 'sy département Frangagh Mor-Bihan 'sy Vritaan ayns sheear hwoaie ny Frank.
Ta'n ennym Frangish Theixois currit er cummaltee yn valley.
Ramat Gan
She caayr ayns Slyst Tel Aviv, Israel, eh Ramat Gan. T'eh ny hoie çheu hiar veih Tel Aviv. V'eh bunnit 'sy vlein 1921 myr moshava, ny gowaltys theayagh. Ec jerrey yn vlein 2009 va mysh 145,000 dooinney cummal ayn. Ta fer jeh ny boorseyn daimanyn smoo soit ayn, myrane lesh ram çhynskylyn ard-haghnoaylleeagh as y thie s'yrjey ayns Israel, Toor Moshe Aviv.
Ny h-Ellanyn Sheshell
She çheer as ellanragh ayns yn Affrick ta ny h-Ellanyn Sheshell. Ta'n ellanragh soit ayns y Cheayn Injinagh magh veih coose Vadagascar. She Victoria preeu-valley ny çheerey.
Albury, Bretyn Yiass Noa
Ta Albury ny ard-valley ayns Bretyn Yiass Noa, yn Austrail. T'eh soit er raad mooar Hume er çheu hwoaie ny h-awin Murray. Ta'n balley 332 km² er eaghtyr as t'eh sheeyney magh veih Splitters Creek ayns y sheear, da'n joarey lesh Victoria as yn awin Murray ayns y jiass, da slystyn Logh Hume ayns y shiar, as da Tabletop ayns y twoaie. 'Sy vlein 2007 va 43,787 cummaltee ayns y valley.
Anne Brontë
Va Anne Brontë (behrt er 17 Jerrey Geuree, 1820 ayns Thornton, Yorkshire, Sostyn - 28 Boaldyn, 1849 ayns Scarborough, Yorkshire, Sostyn) ny screeudeyr as bard Sostynagh.
Christy Moore
Ta Christopher Andrew "Christy" Moore (ruggit 7 Boaldyn 1945, Droghad Noa, Coontae Cheeill Darey, Nerin) ny arraneyder chiaull çheerey, screeudeyr arraneyn, as chloieder y ghitar ennoil. Ta enney share er myr nane jeh ny chiaddeyderyn y vann, Planxty. Va'n chied albym echey, Paddy on the Road, recortyssit lesh Dominic Behan (braar Vrendan) ayns 1969. Ayns 2007, v'eh enmyssit myr y chiaulleyder bio share ayns Nerin ec aundyryn RTÉ, People of the Year Awards.
Aundyr Jussi
She Aundyr Jussi (Finnlynnish: Jussi-palkinto ny Jussi-patsas) aundyr bleinoil scannaneeaght ayns Finnlynn. Va'n chied aundyr er ny briwnys er 16 Mee Houney, 1944.
Piemontish
She çhengey Romanagh ee Piemontish (Lombardish: Piemontèis ; Iddaalish: Piemontese), as t'ee ry-chlashtyn 'syn Iddaal ayns yn ard Piemont. Ta mysh 2 villioon loayreyder eck, as ad daa-hengagh son y chooid smoo. Cha nel ee er enney ec reiltys ny h-Iddaal, agh t'ee er enney ec ardwhaiyl ardjynagh Phiemont hene .
Yn Çhorshey (steat)
She steat ayns ny Steatyn Unnaneysit ee yn Çhorshey ny Georgia. T'ee çhemmit liorish Florida da'n jiass, Alabama da'n sheear, Tennessee as Carolina Hwoaie da'n twoaie, as Carolina Yiass da'n shiar hwoaie. Ta'n steat caglit liorish y Cheayn Sheear da'n shiar. She Atlanta yn preeu-valley as y balley smoo.
America Hwoaie
She mooar-rheynn ny cruinney ee America Hwoaie.
Çheeraghyn ayns America Hwoaie
thumbnail|center|450px|
Scoill Ard Noo Ninian
Ta Scoill Ard Noo Ninian (St. Ninian's High School) ny scoill ta soit ayns Doolish as Kione Droghad. Va'n scoill aachrooit ayns 1985 rere aareaghey scoillyn ardjey ayns Doolish.
Scoillyn
Ta daa ayrn ec y scoill, Scoill S'inshley as Scoill S'yrdjey, er daa ynnyd. Ta'n Scoill S'inshley ayns Scoill Bemahague ayns Kione Droghad, son ynseydee 11-14 d'eash, as ta'n Scoill S'yrdjey ayns Doolish son ynseydee 15-18 d'eash.
Shennaghys
Hoshiaght, va'n Scoill S'yrdjey ayns Scoill Raad ny Pairk ayns Doolish. Doshil y scoill shen er 7 Toshiaght Arree, 1894, as hoght shamyryn eck. Va 180 ynseydee eck, agh daase shen dys 480 rish dooney ny scoill ayns 2012. Hrog ad thie scoill St. Ninian's ("Scoill Noo Ninian") ayns 1924. She ynnyd ny Scoill S'yrdjey t'ayn jiu. Ayns Mean Fouyir 2012, scugh ny h-ynseydee s'inshley dys thie noa, "Scoill Bemahague" as rheamys da 700 ynseydagh eck.
Nalbin
Ta Nalbin (Baarle / Baarle Albinagh: Scotland, Gaelg Albinagh: Alba) ny çheer ta soit er y hrass my hwoaie jeh'n Vretyn Vooar. T'ee ny cooid jeh'n Reeriaght Unnaneysit as t'ee çhemmit liorish Sostyn da'n jiass. T'ee çhemmit liorish Mooir Hostyn da'n shiar, y Cheayn Sheear da'n twoaie as da'n sheear, as Mooir Vannin as Ammyr ny h-Albey da'n sheear yiass. Chammah as y vooar-heer, ta Nalbin jeant seose jeh ny smoo na 790 ellanyn, cur Ellanyn y Twoaie as Inshyn Goal 'syn earroo.
Ta Doon Edin, y preeu-valley as y nah valley smoo, nane jeh ny 20 ynnydyn ardgidoil smoo 'syn Oarpey. V'eh ny chree er Soilsheraght ny h-Albey 'syn 18-oo eash, as myr eiyrtys, haink er Nalbin dy ve nane jeh ny çheeraghyn smoo scanshoil ry hoi traght, inçhinaght as çhynskal. She Glaschu yn balley smoo ayns Nalbin.
Caslys-earishlioar
She cummey caslys-skeeal Americaanagh caslys-earishlioar, as skeeal(yn) goll er harrish straih, cabdil ny ghaa ayns dagh ym-lioar jeh. Son y chooid smoo ta’n slane daahit (neychosoylagh rish manga Shapaanagh) as jannoo ymmyd jeh scadooyn (neuchosoylagh rish ymmodee bandes dessiné Europagh). Ta’n chummey shoh mie er enney son y skeeal ard-feniagh.
Nalbin
Va Reeriaght ny h-Albey ny steat seyr derrey 1 Boaldyn 1707 tra ren y reiltys co-unnaneys politickoil lesh Reeriaght Hostyn. V'eh shen crooaght y Reeriaght Unnaneysit. Myrane lesh Bretin, she çheer Cheltiagh ish, as ta Gaelg ny h-Albey - çhengey gollrish Gaelg Vanninagh - foast ec mynlagh beg jeh'n phobble eck.
Indiana
She steat ayns ny Steatyn Unnaneysit eh Indiana. Ta'n steat çhemmit liorish Logh Michigan as Michigan da'n twoaie, Ohio da'n shiar, Kentucky da'n jiass, as Illinois da'n sheear. She Indianapolis y preeu-valley as y balley smoo 'sy steat.
Caslys-earishlioar
Toshiaght
Va sleih çhaglym scheimyn aitt myr lioaryn cho leah as 1833, as ayns 1842 va The Adventures of Obadiah Oldbuck (çhyndaa jeh “Histoire de M. Vieux Bois”) y chied hie er soilshaghey magh ‘sy Vaarle. Cha row ad rere’n aght caslys-skeeal jeianagh, lesh bolganyn glare, agh caslyssyn as meer screeuyn foue.