cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ansar-ud-deen Society Grammar School, Badagry.
Otàn he gando wehọmẹ lọ go lẹ
Wehọmẹ lọ yin didoai to azán tintan zósun tọn to 1980, mẹmẹsunnu M.A Durojaiye wẹ yin wehọmẹgán tintan he wehọmẹ lọ tindo. To azán ṣidopotọ Alunlunsun tọn to 2003, wehọmẹ ehe wa yin mima do adà awe ji he tindo ohọ̀ atọ̀n (3) to ada dopodopo mẹ. Adà atọ̀n (3) tintan nọ yin yiylọdọ 'Adà Pẹvi' podọ adà atọ̀n (3) awetọ nọ yin yiylọdọ 'Adà Daho'.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Wehọmẹ lẹ
Azán
Azán yin whenue aihọn lọ yin lilẹdo whla dopo. Okle nọ yin pinpọnhlan taidi whenue ada aihọn lọ tọn panukọn owhe. Ozán nọ yin pinpọnhlan taidi whenue adà aihọn lọ tọn dogodo owhe. E nọ yi ganhiho ko-nukunẹnẹ to aihọn lọ si nado lẹdo, enẹ wẹ azán dopo, enẹ we okle po ozán po. Ehe nọ yin zẹẹmẹ basina taidi ogan owhe tọn.
Yinkọgbe
Yinkọgbe yin hogbe de he nọ yinuwa taidi yinkọ nude tọn kavi nususu tọn, taidi yinkọ gbẹtọ de tọn, kanlin de tọn, nọtẹn de, onú de, nuwiwa de, jẹhẹnu, kavi linlẹn de; e yin dopo to adà hodidọ tọn lẹ dandan tọn to ogbè susu mẹ, gọna Gùngbe lọsu.
Dakauta
Otàn gbẹzan etọn tọn to otànnugbo Kano tọn mẹ
Whenue e ko lẹzun Saraki godo, Ṣigba to whenue e ma penugo nado dọho na azán dopo, e yin didesẹ̀ sọ́n ganzinpo ji.
Saheed Sedonu Adamson
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Naijilia-nu lẹ Adà:Ahọlu lẹ to Naijilia
Omowunmi Akinnifesi
Omowunmi Akinnifesi yin Naijilia-nu bo yin yọnnu ajọwatọ podọ nukunpedo wiwejininọgan po na Awọnlin.
Otó
Hosọ devo
Otó homẹ tọn.
Omu
Omu tin to kanlin he nọ zlọn lẹ mẹ. Omu asi nọ saba jẹ do kanlin he ohun etọn nọ gblọ lẹ ji. To whenue e jẹ do kanlin mọnkọ de ji, e nọ gbọ́n ohun kanlin lọ tọn bo nọ gọ otán etọn do filọ. Otán etọn nọ gọna owan flinflin he ma sọgan yin mimọ lẹ.
Antera Duke
Antera Duke (yin jiji to owhe 1788) yín Afanimẹsatọ podọ eyin Agbàgò Efik tọn tògbo Naijilia tọn (bo tin to Ayimatẹn Cross Rivers tọn todin). Kandai he yin kinkan to Calabar, podọ to Yovogbe pidgin tọn mẹ yin mimọ to Scotland bo yin Zinzinjẹ̀gbonu. Kandai ehe dó Ajọwiwadopọ́ hẹ́ Ajọwatọ́ Britain-nu tọn he e nọ sa kanlinmọ lẹ na; E kàn do finẹ gando lehe e do "ṣokoto gaa yovo lẹ tọn" bo jẹ johẹ ajọwatọ he e ko wa ajọ hẹ lẹpo.
Omowumi Akinifesi
Omowumi Akinifesi yin ajọwatọ́ otò Naijilia tọn dé podọ afọzedaitọ nukunpedo lẹdó Ayimatẹn Awọnlin tọn go tọ dé wẹ e yin ga.
Helen Prest-Ajayi
Helen Prest-Ajayi, he nọ yin Prest-Davies to dayi (he dà Prest, yin jiji to azan fọtọnnukunawetọ Zósun owhe 1959). E yin whẹhodọtọ oto Naijilia tọn, whekantọ podọ̀ yọnnu hé yọn whanpẹ hugan to otò Naijilia tọn dayi po. E whẹn dó Glẹnsitomẹ. E yi wehọmẹ daho International School to Ibadan whẹpodo yi wehọmẹ alavọ tọn Obafemi Awolowo University fie e plọnnu gándo osẹ́n go te,  enẹgodo e yi nado whlẹn otẹn yọnnu he yọn whanpẹ hugan tọn. Whenuena ye na ẹn jẹgbakun yọnnu he yọn whanpẹ hugan to Naijilia godo whenue é dó owhe fọtọnnukunẹnẹ to owhe 1979, Helen nọtena otò Naijilia tọn to yovotomẹ nado whlẹn otẹn yọnnu he yọn whanpẹ hugan tọn aihọn mẹ, enẹgodo e zindonukọn to wehọmẹ daho King's College to London, fie e yí gbedewema LLM tẹ. E sọ́ wazọn taidi linlinhodọtọ to owhe 1990 lẹ. To alọnu Helen wẹ yin ògán na azọnwhe Media Business Company. Ewọ wẹ oviví na nukunmọ̀nu  Chief Arthur Prest podọ ovi Tonudọtọ chief Micheal Godwin Prest. E do yọnnuvi atọ̀n (3). E wlealọ hẹ asu etọn tintan ajọwatọ Jimmy Davies to owhe 1988.
Otan Gbẹzan Etọn Tọn
Helen Prest doalọte na azọn whẹdidọ tọn na whẹho madogan tọn bo sọ lẹzun wekantọ he kan wema susu lẹ taidi The Complete English Guide. Asu etọn Dr Tosin Àjàyí basi matintọ to azan koatọnnukundopotọ Lidosun owhe 2020.
Zack Orji
Nọtẹ̀n intẹnẹt tọn devo lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1960 lẹ
Biblu
Otàn bẹjẹẹji Biblu tọn
Biblu ko yín kinkandai to hohowhenu, sọn nudi owhe 1513 jẹnukọn na whe mítọnnu tọn (J.W.M) Heblugbe, Alamaikigbe po Glẹkigbe hohowhenu tọn po mẹ wẹ Biblu yin kinkan do, e ma wa su to aihọn to whelọnu.To egbehe lo? Biblu blebu kavi apadewhe etọn ko tin-to-aimẹ na nudi owhe 2600. Suhugan mẹhe nọ hia Biblu lẹ tọn ma se ogbe dowhenu tọn lọ lẹ, enẹwutu wẹ lẹdogbedevomẹ go wẹ yé dona ganjẹ.
Lẹdowhenu
Lẹdowhenu wẹ onu he ma nọ nọ̀ whegbè dai kavi onu he ma sọgan nọ po mi po dai ṣigba mi wá diọ ẹ do onu he sọgan nọ̀ whegbè kavi mi wa basi vọjlado na-ẹn na e nido nọnọ po mi po, taidi kanlin, jinukun po mọmọ po, na ye nido wa lẹzun nuzinzan na gbẹtọ lẹ, taidi nududu, avọ, amasin, afọpa, azọn po mọmọ po.
Zainab Balogun
Bẹjẹeji gbẹzan etọn po tito wepinplọn tọn etọn po
Ye ji Zainab do oto london tọn mẹ, sigba mẹjitọ etọn lẹ yin vijiji Naijilia tọn. E yin egbavi to Abẹokuta, to Ayimatẹn Ogun Tọn mẹ. E yi wehọmẹ alavọ tọn to University of Kent, fihe e plọn owe oyọnẹn osẹn tọn te.
Zeynab Habib
Otàn gbẹzan tọn etọn
To whenue Zeynab tin to ovu, e yì wehọmẹ de he mẹ yè nọ plọnmẹ ohàn te. To nukọnmẹ, e wá yì wehọmẹ dahò de he tin to Alada to 1993. Dile etlẹ yindọ e fó adà de to wehọmẹ daho etọn mẹ, e wá jo wehọmẹ do nado domọ̀na hànjiji. E wá jẹ awusọhia ji vudevude bo sọ nọ wleawuna nuhiho etọn lẹ nado yì hònu to ofi voovo lẹ bo tlẹ sọ hònu na ojlẹ de to Alex's Hotel lọsu ga to Kutọnu (Cotonou).
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Apa
Otan tòpẹvi Apa tọn
Odudua sinvi he nọ yin Aṣeeṣe wẹ sawhe to owhe kanweko whiawe jẹnukọn (12 AD) ewọ po hagbẹ etọn lẹpo ko nọ òtò de lẹ taidi Ọtọ Awoli yakka Iddo tọn, Oko-ọba to Ayimatẹn Awọnlin tọn, Ibeshe po Ọjọ po. Susu to ye mẹ gbẹ po to otò ehelẹ mẹ kaka jẹ egbehe. Ye zindonukọn kaka bo jẹ̀ Atinsa de,de e nọ yín Apa, Offa wa dọna ye dọ ye ni sawhe to atinsa lọ Aṣeeṣe po hagbẹ yetọn lẹ se nuhe offa dọna ye, enẹwutu ye na otò lọ yinkọ Apa kaka jẹ̀ égbe. Aṣeeṣe wẹ yin ahọlu titan to Apa tomẹ bosọ dẹn taun to azinpoji, sọn whenẹnu whẹndo awe wẹ nọ du ahọlu, dehe whẹndo ṣinatọn nọ du mẹtogan tẹnmẹn lẹ. Whẹndo awe lọ wẹ̀ Whẹndo Ojogun tọn po Idi ọta tọn po. To whenue Apa tomẹ ko sinai jẹ oba de mẹ delẹ to yemẹ lẹkọ do Port-Novo to Dahomẹ sin ahọlu tomẹ he ko wa lẹdo Benẹ egbe. De mẹhe lẹkọ enẹ lẹ do jẹ̀ dọn, ye sinai bo wa ylọ fihe ye sinai do lọ dọ "Apahọluwhe" to klake, Akọklọ po Ija ọsan tomẹ lẹ pó,enẹ wẹ zon bọ ye donọ ylọ Apa dọ Egun-Awoli, na ye ko yin kinkọndopọ wutu.
Adunni Ade
Azọ́n etọn
E ko sọ tọ́n to aihun Nollywood tọn susu lẹ mẹ he yin ayọnu tọn lẹ po Glẹnsigbe mẹ tọn po ga. E sọ tọ́n to vidio ohàn tọn Sound Sultan tọn po Ice Prince tọn po mẹ. To 2021, Adunni Ade do azọnwhe aihundida tọn etọn ai he e ylọdọ Lou-Ellen Clara Company Limited bo wa  de aihun he ewọ lọsu kan tọ́n he yin SOÓLÈ he mẹ e zan aihuntọ daho daho lẹ te taidi Sola Sobowale, Femi Jacobs, Meg Otanwa, Shawn Faqua, po Lateef Dimeji po. Kayode Kasum wẹ deanana aihun ehe lọ. Soólè biọ sinimahọsa to Azan Konukundopotọ Abọhusun, owhe 2021 tọn bọ to sefifo lọ e hu akuẹ 10.2million naira bọ enẹgodo to osẹ lọ ṣensen yé mọ nayi 16 million naira dogọ to aihun lọ ji. To osẹ ṣiẹnẹtọ godo to sinimahwhe lọ aihun soólè ko hu 51 million naira, bo yin zize do aihun ao he yọn lẹ mẹ to Nollywood sìn sinima lẹ mẹ to 2021.
Colin Udoh
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Ayo Fasanmi
Bejẹeji gbẹzan etọn tọn
Ayorinde Fasanmi yin jiji to owhe 1925 to tòpẹvi Ekiti tọn mẹ to Ayimatẹn Ekiti tọn to wheyihọ Naijilia tọn. E yi wehọmẹ bẹjẹeji tọn to Saint Paul tọn he tin to Ebute-Mẹta tọn mẹ podọ e sọ yi wehọmẹ ahọlu tọn he tin to Ibadan. E sọ zindonukọn to wehọmẹ Amasinzọ̀nwiwa tọn he tin to Yaba finẹ wẹ e yi gbedewema Diploma etọn te na oyọnẹn Amasin tọn. E wazon taidi Azọnyọnẹntọ Amasin tọn to Oshogbo na whenu pẹẹde whẹpo e do wa kọnawudopọ hẹ Tonudidọ Naijilia tọn.
Onilude Olusegun Adeniran
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1966 lẹ Adà:Naijilia-nu lẹ
Webb's First Deep Field
E yin didohia mẹlẹpo whlà tintan to azán widopotọ, Liyasun owhe 2022 tọn gbọn togán Amẹlika tọn Joe Biden dali to núwiwa de whenu to White House.
Zẹndido
Whenuho gándo Zẹndido go
Zẹndido ko tin sọn whenu dindẹn gbọn. dopo to apajlẹ he mi dọ lẹ mẹ wẹ dehe tin to Eastern-Europe, he ko tin sọn owhe 25,000 diẹ wayi. Bosiọ yọnnusi dé tọn wẹ he nọ yin Venus of Dolni Vestonice, sọn palaeolithic sìtè tò oto Moravia, he to Czech Republic mẹ. E na ko yin bibasi taidi Yẹsu didena bosiọ Vijiji tọn. Yẹdide mọnkọtọn devo lẹ sọ gbẹ yin pọọ. Sọn whenuena Glelilẹ ko yin nujọnu bọ Họgbigba ko wa lẹzun onu tangan to otò daho lẹ mẹ wẹ yẹdide wunmẹwunmẹ lẹ ko wa gbayipe to Zẹndotẹn susu lẹ.
Azọ̀nylankan COVID-19
thumb|Azọ̀nylankan COVID-19 Azọ̀nylankan COVID-19 ko hù gbẹtọ livi awe daa linlán to ogbẹ̀ lọ mẹ to owhe dopo gblamẹ. Owhe 2019 wẹ azọ̀nylakan COVID-19 tọnta to otogbo china tọn mẹ, bó sọ dlẹnkan biọ togodo lẹ mẹ gbọn yigọyigọ gbẹtọ lẹ tọn sọn otò dè jẹ devo mẹ dali. Na wẹho lọ wutu, lẹnunnuyọnẹntọ po dotowhe dahodaho lẹ jẹ dodinanu basi ji nado mọ amasin kavi yẹnvi he sọgan basi pọngbọ na awutu ylankan lọ. To To owhe 2020 mẹ, ye basi yẹnvi delẹ he sọgan yin yiyizan nado pehẹ awutu lọ, sigba dodinanu dohia dọ yẹnvi lọ ma yin nado hẹn azọ̀n lọ gbọ̀ gba ṣigba nado dè hunhlọn etọn po to mẹhe bẹ awutu lọ ji wẹ. Delẹ to yẹnvi he yé basi lọ lẹ mẹ wẹ;
Baangi-gbe
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Ogbè lẹ
Ogedengbe of Ilesa
Nuhe gando hosọ lẹ
1^ "Ogedengbe: The Legendary African Warrior". 2^ Adeniji 1998, p. 173. 3^ Jump up to:a b c Adeniji 1998, p. 174. 4^ "Ogedengbe: The Legendary African Warrior". 5^ "Ogedengbe: The Legendary African Warrior". 6^ Akinyẹle & Morgan 1900, p. 12. 7^ Jump up to:a b c d Adeniji 1998, p. 175. 8^ Akintoye 1971, p. 110-131. 9^ Jump up to:a b Adeniji 1998, p. 176. 10^ Jump up to:a b c d Adeniji 1998, p. 177. 11^ Peel & Morgan 2003, p. 35. 12^ "Ogedengbe: The Legendary African Warrior". 13^ Jump up to:a b c Adeniji 1998, p. 178.
Ahi Ebute Ero tọn
To alunlunsun owhe 2013 tọn, osé dablà de yin mimọ to ahi lọ ṣẹnsẹn he nukinkan ogbè larubawa tọn de yin wiwlán do e go.
Paikoro
Lẹdo Gandudu Dokọ̀ tọn, Paikoro, yin dopo to Lẹdo Gandudu Dokọ̀ tọn 774 he tin to Naijilia lẹ mẹ podọ e yin dopo to Lẹdo Gandudu Dokọ̀ tọn koàtọ́n (25) he to aṣẹpipa Ayimatẹn Niger Tọn glọ lẹ mẹ.
Tatọ́-tẹnnọ̀ etọn tin to topẹvi Paiko tọn mẹ to nudi kilomẹtlu 25 hlan hùwaji-whèzẹtẹn tatọ́-tẹnnọ̀ ayimatẹn lọ, Minna tọn tọn.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Lẹdo Dokọ̀ tọn Ayimatẹn Niger tọn lẹ
Oyinkansola Abayomi
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Marilyn Monroe
Gbẹzan etọn
Norma jaene owhe fọtọnnukundopomẹvi da James Dougherty to Azan fọtọnnukunẹnẹ owhe 1942 tọn. To alọwle lọ godo, Asu lọ kọnawudopọ hẹ ponọ he nọ wazọn to Otọji. To ojlẹ lọ mẹ Norma mọ yedenanutọ dé he nọ yin David Conover. É jẹ Aihundaji bo diọ yinkọ Etọn do Marilyn Monroe. Ewọ po Dougherty basi gbẹdai to Azan wiatọntọ osun sinẹnẹtọ owhe 1946. Marilyn da Joe DiMaggio to Azan wiẹnẹtọ osun tintan owhe 1954. Alọwle lọ dẹnto Aimẹ na osun sinẹnẹ. Ye ko to Họntọnmẹ to intanẹti ji to Whenue sinimọto de tọn he Hosọ Etọn yin Monkey Business to owhe 1952. Gbẹtọ susu lẹ wẹ wa alọwle lọ tẹnmẹ. To Whenuena DiMaggio yin Alọhẹndotena to Azọ́n mẹ wẹ Marilyn wa jẹ yindi dogọ ji. DiMaggio gblehomẹ na Azọn he gble do e wutu Bo jē Awuwhan ji na Nukọnyiyi Marilyn tọn wutu. E zan whenu susu to teliviṣọn kọn, Apọ nọ ṣi Monroe. Ye Klan to Azan gbannukundopotọ osun Aotọ owhe 1954. Ye lẹzun Họntọn whladopodogọ to owhe 1954, DiMaggio tlẹ dọ dọ Emi nọ na Marilyn vounvoun yọnwhanpẹ to sẹmẹsẹmẹ na Owhe AO. Marilyn da Arthur Miller to Azan gbanewhedopotọ owhe 1956. Bo diọ Zun sinsẹnnọ dé. Ye pé to sinimọto dé bibasi tẹnmẹ he hosọ etọn yin "As long as you feel" to owhe 1951. Ye tindo whẹndo Ayajẹnọ podọ yé tẹnpọn nado jivi dopọ. Ṣigba e ma pa ye na Marilyn tindo Azọ̀n he nọ glọn vijiji wutu, oho gble doe whla Atọ̀n, enẹgodo Miller Kan Otan dé he hosọ etọn yin "Misfits". Otan Ehe hẹn Nuhahun susu lẹ wa Alọwle yetọn mẹ. Ye Klan to Azan kotọ osun tintan owhe 1961.
Zungeru
Omẹ Nukúndeji he wa sọn Zungeru lẹ
Nnamdi Azikiwe, tògan tintan Naijilia tọn.
Ahi Alaba international tọn
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Ahi lẹ
Ahi Ikotun tọn
Ahi Ikotun tọn yin ahi gbangba tọn de to Ikotun, yèdọ tòdaho de he tin to aṣẹpipa lẹdo gandudu dokọtọn Alimosho tọn glọ to Awọnlin. Ahi lọ he yin yinyọnẹn taun na alọpa ajọwiwa tọn de he nọ biọ dọ yè ni doahinanu ganji whẹpo do họ, tindo diblayi ṣọbu 8,400 podọ hugan gbẹtọ 10,000 he to onú voovo sà lẹ, taidi nudanu lẹ, avọ́ lẹ, nuzinzan lẹtliki tọn lẹ, po núsusu devo lẹ po, e yin dopo to ahi he klohugan to Awọnlin lẹ mẹ, podọ ehe nọ yidogọna nukọnyiyi ayimatẹn lọ tọn to ajọ́liho.
Ahí Dantọpa tọn
Adà:Ahimẹ lẹ
Dario Barluzzi
Dario Giuliano Mario Barluzzi (Azán ṣidopotọ Zósun Owhe 1935 yi jẹ Azan wiatọ̀ntọ Kóyànsun Owhe 2021) yin balọnhotọ oto Italy tọn podọ nukunpedonugotọ. E nọ wle balọn podọ whla 85 wẹ e wle balọn na ogbẹ balọnhiho tọn Milan tọn sọn 1962 jẹ 1967.
Ahi Oyingbo tọn
Ahi Oyingbo tọn yin ahi daho de to Oyingbo he yin tòdaho de to lẹdo Ebute Metta tọn to Awọnlin. Ahi lọ yin dopo to ahi hoho lẹ mẹ podọ dopo to ahi he mẹ gbẹtọ lẹ nọ sù te hugan te to Awọnlin, ehe nọ yidogọna nukọnyiyi ayimatẹn lọ tọn to ajọ́liho.
Otàn
Ahi Oyingbo tọn yin didoai to bẹjẹeji 1920 tọn lẹ. To bẹjẹeji, e yin fie yé nọ bẹ jìnu lẹ do eyin yé hẹn yé sọn ogle mẹ. Ahi lọ wá jẹ adagbloji vude vude na nukọnyiyi lẹdo Oyingbo tọn, Ebute Metta tọn po Agé-klo Awọnlin tọn (Lagos Mainland) po wutu.
Ayimatẹn Kwara Tọn
thumb|Nọtẹn he to yẹdide Naijilia tọn lọ ji Ayimatẹn Kwara Tọn yin dopo to Ayimatẹn gbàn-atọ́n-nukun-dopo he tin to Tògbo Naijilia tọn mẹ lẹ mẹ. Tatọ́-tònọ etọn wẹ Ilorin. E yin didoai to azan ko-atọ́nnukunẹnẹtọ Nuwhàsun tọn to 1967. Bo yin dide sọn Lẹdo Agewaji tọn dowhenu tọn mẹ. Ayimatẹn Kwara tọn tindo dogbo hẹ Ayimatẹn Ekiti tọn, Ayimatẹn Osun tọn podọ Ayimatẹn Oyo tọn to Hùwaji. E do dogbo hẹ Ayimatẹn Niger tọn to Agewaji. Ayimatẹn Kwara tọn do dogbo hẹ Ayimatẹn Kogi tọn to whèzẹtẹn. Mọdopolọ e tindo dogbo hẹ Otogbo Benẹ tọn to Whèyihọ-waji. Mẹhihia he wa aimẹ to owhe 2006 dohia dọ Ayimatẹn Kwara tọn yin Ayimatẹn gbàn he gbẹtọ su te hugan to Otogbo Nigeria tọn mẹ. Ayimatẹn Kwara tọn wẹ yin Ayimatẹn ṣinẹnẹtọ he klo hugan to Otogbo Nigeria tọn mẹ.
Todohukanji wehọmẹ nuyọnẹn wintinwintin tọn lẹ po tọn to Naijilia
Wehọmẹ daho nuyọnẹn wintinwintin tọn po wehọmẹ daho daho lẹ (college) po nọ yin anadena gbọn "Federal Ministry of Education" Naijilia tọn dali. Gandudu togbó tọn po Gandudu Ayimatẹn tọn po wẹ nọ saba do wehọ mọnkọtọn lẹ. Wehọmẹ daho daho (college) delẹ ko jẹ gbedewema lẹ namẹ ji. Glẹ́nsi-gbe mẹ wẹ nuplọnmẹ lẹ nọ yin nina te. Owhe nupinplọn tọn etọn nọ bẹsọn Kọ́yànsun mẹ jẹ Zósun owhe he bọdego tọn mẹ.
Kamuku-gbe lẹ
Blench (2012)
Todohukanji Blench (2012) tọn ze ogbè Kamuku tọn hukan ji sọgbe hẹ ninọmẹ ogbè lọ lẹ tọn. Todohukanji Kamuku-gbe tọn sọgan yin sislẹ dole:
Peju Ogunmola
Ajọ̀ lẹ
To owhe 2016 tọn, yè doyẹyigona ẹn po Icon Category Award, 2016 tọn po hẹ Afro-Heritage Broadcasting and Entertainment Awards.
Ifelodun
Ifelodun yin Lẹdo Gandudu Dokọ̀ tọn de to aṣẹpipa Ayimatẹn Kwara Tọn glọ to Naijilia. Tatọ́-tẹnnọ̀ etọn tin to topẹvi Share tọn mẹ.
Kanna
Nuhe nọ yin yiyizan nado bu Kanna lẹ wẹ
Adà:Núdùdù
Penicillin
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Lẹnunnuyọnẹn
Pilar Bardem
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Faithia Balogun
Azọn etọn
Faithia lẹzun Aihundatọ gbọn kosọ liho. Faithia sìn tavẹ, Alhaji Fatai Teniola, wẹ ylọẹ nado wa nọte na Aihundatọ dé he ma to gbesọ to dopo to aihun he e to dídá lẹ mẹ. Williams basi adà etọn tintan to aihun he ye ylọdọ "Ta lo pa chief" mẹ. Enẹgodo e ko basi, tọ́n, bo sọ deanana aihun susu devo lẹ to Naijilia mẹ. To 2008, e mọ ajọ Africa Movie Academy Award tọn yi na eyin Aihundatọ àṣà tọn he yọn hugan the Most Outstanding Actress Indigenous bọ aihun etọn he yin "Iranse Aje" zọn bọ e sọ yi ajọ devo taidi Aihundatọ he wazọn hugan do aṣà ji to owhe lọ mẹ. To Whejisun 2014, e sọ yi gigopanamẹnu devo he yin ajọ Africa Movie Academy Award tọn, na e sọ tọ́nta taidi Aihundatọ he yọn hugan to owhe lọ mẹ po Odunlade Adekola po he ewọ lọsu yin aihundatọ sunnu he tọ́nta to owhe lọ mẹ. E sọ mọ ajọ anọnu-gbe dido tọn yi to aihun he eda dé mẹ yedọ Best Indigenous Language award na aihun "Iya Alalake" tọn to 2015 Africa-Magic Viewers’ Choice Awards AMVCA mẹ.
Baba Yabo
Otàn azọ́n etọn tọn
To owhe 1980 godo, Baba Yabo bẹ aihundida po ogbẹ́ etọn tintan he nọ yin Towa Sekenu Troup po, po awetọ he nọ yin Mamoudou Eyisse he gbẹtọ lẹ yọnẹn taidi Okeke po. Yé dè boṣiọ Baba Yabo tọn he dite sọ gbẹtọte atọ̀n nado nọ flin Baba Yabo do lẹdó zevou tọn mẹ to họgbonu. Baba Yabo basi matintọ to azán tintan Afínplọsun 1985 tọn. E tindo owhe kande-fotọ̀n-nukunẹnẹ.
Pita De Yin Daho-gbó
Awhan
Awhan he oto Russia tọn fun to whenue Awhangan Pita to anadenaẹn lẹ die:
Olasunkanmi Abioye Opeola, Kurunloju I
Nudindọn he yin zize yì whẹ̀dọhọsa lẹ
To whenue Olasunkanmi lẹzun Oniroko, e yin nukọntọ Iroko tọn na owhe he hugan gban. Nudindọn ko tin to aimẹ dai gando mẹhe tọn aigba he to lẹdo lọ mẹ yin. Adetunji Kolapo wẹ hẹn owhẹ̀ nudindọn lọ tọn wa Whẹ̀dọhọsa. To hòkansemẹ de hẹ linlinhọsá ''Nigeria Tribune'' tọn whenu to azan wiatọntọ Whejisun owhe 2012 tọn, Oniroko lọ dọ dọ̀.
Awọntinmẹfun asé tọn
Adà:Lẹnunnuyọnẹn
Abibatu Mogaji
Bẹjẹeji gbẹzan etọn tọn
Abibatu Mogaji yín jiji to azán 16tọ Kóyànsun 1916, to Ayimatẹn Awọnlin tọn mẹ, to huwaji oto Naijilia tọn.
Awọ̀yinu
Otàn
Awọ̀yinu hohowhenu tọn yin yinyọnẹn taidi azọnwanu de he nọ yin yiyizan nado glọn ogá po owhán de po. Awọ̀yinu wunmẹwunmẹ wẹ tin podọ kiklo po tedidi etọn nọ gbọnvo na yede. thumb|Awọ̀yinu
Ahọlu Claudius Dosa Akran
Ahọlu Claudius Dosa Akran yin tohodọtọ de to otò Naijilia tọn mẹ podọ e sọ yin nukọntọ kavi Ahọlu tòpẹvi Gbagli tọn. E sọ nọ yin yiylọdọ Ahọlu Jiwa awetọ Jẹgba tọn. E sọ yin dopo to mẹhe do ogbẹ Action Group tọn ai to whenue ye jlo na jẹ mẹdekannu sọn yovo lẹ si. To whenue ye jẹ mẹdekannu sọn Yovo lẹ si godo, e yin dide taidi Lizọnyizọnwatọ na Local Government po Economic Planning po to 1953. E yin mẹhe diyin taun de, e sọ wa yin dide taidi Lizọnyizọnwatọ Akuẹzizan Tọn to 1962 bo nọ otẹn ehe mẹ kaka jẹ owhe 1966 tọn.
Davunṣo
Otan
Whla tintan he davúnṣo yin yiyizan wẹ owhe 5000 die. Davúnṣo wunmẹwunmẹ wẹ ko yin mimọ sọn ojlẹ dindẹn die. ṣainanu lẹ nọ yi davúnṣo do oda yetọn mẹ do nọ wleyẹyi na oda lọ. Dile ojlẹ to yiyi, Davúnṣo ko wa yin azọnwanu titengbe de nado basi oda. To egbehe, Davúnṣo wunmẹwunmẹ donu kanweko susu wẹ tin.
Gloria Oloruntobi
Gloria Oloruntobi, yọnsi fafunwatọ otòvi Naijilia tọn
Prince Eke
Bẹjẹeji gbẹzan po wepinplọn etọn po
E yin jiji to otò de he nọ yin Ngor Okpala, to Ayimatẹn Imo tọn mẹ, Eke wẹ ovi podé to whẹndo visunnu ṣianwe po viyọnnu dopo tọn po mẹ. E yi wehọmẹ daho Holy Ghost tọn to Owerri bosọ yi gbedewema daho to International Relations mẹ to Wehọmẹ Alavọ tọn he to Ayimatẹn Imo tọn mẹ.
T. Ola Avoseh
Theophilus Olabode Avoseh (mẹhe yin jiji to Whejisun owhe 1908 tọn) yin yinyọnẹn di T. Ola Avoseh bo yin Whenuho-kàntọ lẹdo mẹ tọn de, wekantọ de podọ ahọvi de to Gbagli, Awọnlin. E ko kàn alọnuwe lẹ po owé pẹvi devo lẹ po susu do Glẹnsigbe po Ayọgbe po mẹ do nue gando whenuho po aṣà Gbagli tọn po otò Epe tọn po go to Awọnlin to Naijilia.
Azọ́n po Agbasazọ́n po
Bẹsọn 1914 kakajẹ 1955 e wazọ́n na ogbẹ́ Egun-Awori Native Authority tọn..
Mejai Bola Avoseh
Azọ́n etọn
Avoseh bẹ azọ́n mẹpinplọn (mẹhe ko fó wehọmẹ daho) tọn jẹeji taidi mẹhe nọ gọalọ kavi pọ́n tẹnmẹ na mẹplọntọ devo he nọ plọnnumẹ to adà Wepinplọn Mẹhomẹ lẹ tọn (Department of Adult Education) lẹ to wehọmẹ alavọ University of Ibadan tọn mẹ podọ to Saints Peter and Paul Seminary, Ibadan sọn 1986 jẹ 1995. Enẹgodo e sẹtẹn yì University of Namibia fie plọnnumẹ te sọn 1998 jẹ 2001 podọ to enẹgodo e wá sẹtẹn yì Amẹlika taidi mẹplọntọ de to Wehọmẹ ahọlu tọn lẹ to ayimatẹn New York tọn (New York City Public School System) sọn 2001 jẹ 2004. E yin dide taidi alọgọtọ na mẹplọntọ wehọmẹ alavọ tọn to wehọmẹ alavọ University of South Dakota tọn to 2004, podọ e wá lẹzun mẹplọntọ wehọmẹ alavọ tọn whenu gigọ tọn to 2015.
Methodist High School, Badagry
Wehọmẹgan lẹ
Wehọmẹ ehe tindo wehọmẹgan Awe (2) he yinkọ yetọn lẹ nọ yin:
Alọdlẹndonu lẹ
https://lagosschoolsonline.com/schools/profile/432
Igboho
Whenuho he gando otò ehe go lẹ
Otò lọ dó Otohọ dé he yé gba do Owode, esọ do Azọnwhe Ladio tọn de he Emeritus Professor Dibu Ojerinde doai dó Owode dopolọ to finẹ. Amọ Malehọ yetọn tintan tin to Modeeke, mọdopolọ sinsẹnhọ yisenọ lẹ tọn tintan wẹ yin First Baptist Church, he to Obaago Igboho. (Ye doe ia to 1992) Rev. Dr. S. A. Adeniran wẹ sọ yin sinsẹngan yé tọn tintan. Otò lọ Igboho yin otò dé he yin yinyọnẹn ganji to Togbo lọ mẹ podọ to Togodo ga na weyọnẹntọ daho Professor of tests and measurements wa sọn otò ehe mẹ wutu.
Dee Doris
Gbẹzan po azọn etọn po
Dee Doris he mẹlẹ sọ yọnẹn taidi Doris Nnadi yin yinyọnẹn ganji na ohàn etọn lẹ; "Omemma", "No be counterfeit" podọ ga "In This Place". Ohàn tintan he Dee Doris basi wẹ I look to you, he yin didetọn gbọn Loveworld Music and Arts Ministry (LMAM) dali to owhe 2016. To owhe 2018 ton mẹ, E zingbejizọnlin ladio tọn susu lẹ, bo yi tito sinsẹn tọn susu lẹ. Dopo to ohàn etọn lẹ mẹ "Omemma" yin didetọn to owhe 2020 tọn mẹ bọ gbẹtọ hugan 73000 wẹ pọn ẹn to YouTube ji.
Sarah Bernhardt
thumb|Sarah Bernhardt Sarah Bernhardt (23 Kọ́yànsun 1844 - 26 Whejisun 1923) yin yọnnu flansenu he nọ daihun oplo ji tọn, yinkọ etọn to whenuena e yin jiji wẹ Henriette-Rosine Bernard, e sọawuhia to aihun oplo ji tọn he diyin hugan to ojlẹ etọn mẹ lẹ mẹ. Delẹ to aihun he mẹ e sọawuhia te to ojlẹ etọn enẹlẹ mẹ wẹ La Dame Aux Camelias he yin awuwlena gbọn Alexandre Dumas fils dali; Ruy Blas he yin awuwlena gbọn Victor Hugo dali, Fédora and La Tosca he yin awuwlena gbọn Victorien Sardou dali, po L'Aiglon po he yin awuwlena gbọn Edmond Rostand dali. Bernhardt daihun gbọn otò susu mẹ lẹdo aihon pe, e sọ yín dopo to aihundatọ tintan he yihodokanji lẹ mẹ. E yin pipa taidi dopo to yọnnu aihundatọ he bikan hugan to whenẹnu.
Millard Fillmore
thumb|Millard Fillmore-Edit1 Millard Fillmore (azán ṣiawetọ Alunlunsun, owhe 1800 yi jẹ azán ṣiatọntọ Whejisun, owhe 1874 tọn) yin tògbogan wíatọ̀ntọ otò Amẹlika tọn (1850–1853). Eyin togbogan sọn 1850 yi jẹ 1853. Eyin togbogan godotọ he wa sọn ogbẹ Whig tọn mẹ, bo sọ yin tògbogan godotọ he ma yin Democrat kavi Republican. Fillmore lẹzun togbogan to whenuena togbogan dai tọn Zachary Taylor basi matintọ to 1850 godo. Ogbè Whig tọn ma dee nado whlẹnagba nado du togbogan to 1852. To 1856 e yin dide gbọn ogbẹ Amẹlika lẹ tọn dali nado wa du togbogan, ṣigba e jai.
Béhanzin
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Henry Ajomale
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Abdullahi Mustapha
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1948 lẹ
Idakwo Ameh Oboni II
Matin etọn
É basi matintọ́ to yọnnuzangbe sìn afọnnu to Azan gbànewheatọ̀ntọ́, Avivọsun, Owhe 2020 to gandudu owhe ṣinatọ̀n tọn godo, to oku ahọ́lú he dugan na owhè kandewiawe godo. Oboni II kú to dotowhé Ibadan tọn na azọ̀n zẹ̀ntín he ye basi mẹ̀zizẹ etọn ṣigba bo ma tindo kọdetọ́n dagbe wutu.
Ahọlu Hẹlọdi Aglipa I
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Whenuho
Ovi
Ovi he otọ́ kavi onọ̀ etọn ko kú wẹ yè nọ ylọ dọ "Tọṣiọvi". Tọṣiọvi he ma tindo mẹjitọ depope nọ yin pinplọn whẹ́n gbọn baba-daho kavi onọ̀-daho etọn dali kavi gbọn hẹnnumẹ devo de dali, e ma yinmọ, e na yin zize sọyi owhé tọṣiọvi tọn lẹ gbe. Mẹdevo sọgan yíi taidi ovi etọn bo na pọn ego whẹ́n taidi ovi etọn titi, bọ e na lezun hagbẹ whendo yọyọ lọ tọn.
Queeneth Agbor
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Abubakar Balarabe Mahmoud
Azọ́n etọn
AB Mahmoud bẹ azọn etọn jẹeji to owhe 1979 tọn mẹ taidi afọzedaitọ ayimatẹn tọn hẹ Kano State Ministry of Justice up-to Attorney General po Commissioner for Justice Kano State po. E jo azọ́n lọ do bo ze azọnwhe etọn he yin Dikko & Mahmoud ai to owhe 1993, e yin dide taidi Azinponọ na Nigerian Bar Association, podọ to fidevo to Kano to owhe 1993 tọn mẹ. E lẹzun Senior Advocate of Nigeria to owhe 2001 tọn mẹ bosọ yin dide taidi Ogán Nigerian Bar Association tọn fihe e sẹn te to gblagbla owhe 2016 po 2018 po tọn mẹ. Ewọ wẹ Mẹbọdo-Togan-go tintan na Nigerian Stock Exchange. Ewọ wẹ afọzedaitọ Ayimatẹn-gan na Central Bank of Nigeria dai tọn podọ Ogán Akọta Malenu lẹ tọn (Emir) Kano Sanusi Lamidi Sanusi tọn.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Basa-Gumna-gbe
Basa-Gumna yin ogbè Kainji tọn he ko busẹ sọn aimẹ de to Naijilia. E nọ yin dido to dai to Chanchaga to Ayimatẹn Niger Tọn, podọ to Ayimatẹn Nasarawa tọn, ṣẹpo otò Basanu lẹ tọn mẹ. Ogbè lọ dótọ lẹ ko wa to gọjẹ Hausa-gbe do ji. homeland. Speakers have shifted to Hausa.
Gumna tin to nudi kilomẹtlu 10 dohlán whèyihọ-waji alihogbó he tlọn Tegina yì Zungeru tọn. To gblagbla owhe 1963, Basa-Gumna-gbe dótọ lẹ sẹtẹ̀n jẹ alihogbó lọ ji bọ to alọnu, yé nọ nọ̀ topẹvi Yakila tọn mẹ, fie omẹ awè gee he sọgan do ogbe lọ baṣà-basà yin mimọ te to 1986. Yé sọ nọ nọ̀ osla awè mẹ to yakẹ́ to whèyihọ-waji alihogbó lọ tọn, ye omẹ awè lẹ nọ yin yiylọ dọ Basa.
The Guardian
The Guardian yin linlin whema British le tọn. Ye do e do te to owhe 1821 de ye kọkọ ylọ e do Manchester Guardian, bọ yhe wa dio yinkọ etọn to owhe 1959.
Kofoworola Oladoyinbo Ojomo
Kofoworola Oladoyinbo Ojomo yin Ahọlu he peve nukundeji de he du Ahọlu to Ijebu Owo, enẹwẹ to Ayimatẹn Ondo tọn mẹ. To wheyihọwaji Naijilia tọn, e yin ovivi Ojugbelu Arere tọn, yèdọ gbehosọnalijitọ ỌLỌWỌ OF ỌWỌ. E hẹ Ahọluzinpoji to osun sidopotọ, azán wiatọntọ, owhe 2004 tọn, whenue Agboola Ojomo Agunloye yin matintọ to osun atọ̀ntọ owhe 2003 tọn. E hẹ ganzinpoji to whenue e yí gbọjẹ whenu gaa tọn sọn awhànzọ́n mẹ godo, e yin awhanfuntọ Naijilia tọn ogán daho dopo.
Igbomina
Ìgbómìnà lẹ (he sọ nọ yin yiylọ dole: Igboona lẹ kavi Ogboona lẹ) yin akọ̀ pẹvi de he tọn sọn akọ̀ Ayọnu lẹ tọn mẹ, he wá sọn ṣẹnsẹn agewaji tọn podọ huwaji whèyihọ tọn to Naijilia. Yé nọ dó akọ̀gbè de he sọ nọ yin yiylọdọ Ìgbómìnà kavi Igbonna. Omẹ Ìgbómìnà tọn lẹ gbàpe gbọn fie wá yin yinyọnẹn to egbe di huwaji ayimatẹn Kwara tọn podọ gbọn agewaji Ayimatẹn Osun Tọn.
Olu Akenjoye
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Sweet Sixteen (owe Abdullahi tọn)
Nukọnyiyi
Otànwe lọ yinuwado Abdullahi ji gbọn apajlẹ viyọnnu etọn lẹ dali dile e mọ lehe ovi etọn lẹ to whinwhẹ́n podo awuyiya po. E jẹfulmẹ gando walọ podo oplọn he ovi etọn lẹ na tindo dile nulẹ jẹ yinylan dogọ to otogbo lọ mẹ ehe zọn bọ e kàn lẹta sẹdo oviyọnnu etọn hẹ yin medaho kavi whẹn hugan to ovi etọn lẹ mẹ. Ovi yọnnu lọ ma nudọnamẹ lọ hẹ họntọn etọn lẹ ehe delẹ to ye mẹ ylọ Abdullahi nado dọho do hosọ delẹ ji taidi fẹnuwiwa zanhẹmẹ tọn bo na avase nado kàn Sweet Sixteen ehe na dlẹnkan jẹ mẹsusu de.
Bola Odeleke
Bẹjẹeji gbẹzan etọn
E wá sọn otò Ibadan tọn mẹ, enẹwẹ to ayimatẹn Oyo tọn he tin to agewaji Naijilia tọn. E hiawe to Iléṣà, enẹwẹ to otò he mẹ onọ etọn wá sọn, e wá lẹzun hodotọ klisti tọn. To 1970, e bẹ yẹwhehodidọ to osun widopotọ owhe 1974 tọn, bọ to osun ṣiatọntọ owhe 2014 tọn, e dù hunwhẹ owhe kande tọn etọn to yẹwhehodidọ mẹ, bọ to azán gbanewheawetọ, osun atọntọ to owhe 1995 tọn mẹ, e lẹzun sinsẹngán daho de, yedọ yọnnu tintan he dù sinsẹngán de.
Omotola Jalade Ekeinde
To 2013, e yin yiyidogọna todohukanji alọnuwe Time tọn ji taidi dopo to omẹ 100 he diyin hugan to aihọn lọ mẹ.
To 2014, eyin yẹyidogona gbọn gandudu Naijilia tọn dali, to whenue e lẹzun dopo to hagbẹ Member of the Order of the Federal Republic (MFR) na mahẹ he e tindo to nukọnyiyi Cinema Naijilia tọn mẹ wutu.
Bẹjeẹji Gbẹzan po Wepiplọn po
Omotola Jalade, he wá sọn Ondo, yín jiji to Awọnlin. E whẹ́n dopọ pò nọvisunnu awè po, Tayo po Bolaji Jalade po to mẹjitọ yetọn lẹ de. Onọ̀ etọn, Oluwatoyin Jalade he nọ yin Amori Oguntade to dai, wazọ́n to J.T Chanrai Nigeria, podọ otọ́ etọn, Oluwashola Jalade, wazọ́n to YMCA podọ to Lagos Country Club lọ. E yi wehomẹ Chrisland tọn, Opebi owhe (1981 je 1987),Oxford Children to owhe (1987), Santos Layout, po command Secondary, Kaduna (1988-1993). E mọ alọdotenamẹ to Wehọmẹ daho alavọ tọn Obafemi Awolowo tọn bo bẹ Wepiplọn etọn jeẹji to [[Yaba College of Technology sọn (1996-2004),fihe e plọn Estate Management te. To tintan whenue ojlo etọn we nado yin ajọwatọ de. Etomọso, whenue e to tepon kọdeton lọ, e be azọn aṣọdido tọn jẹeji nado sọgan penukundo ede go.
Ajọ̀ po mẹdide po
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Sinimọto-basitọ lẹ to NaijiliaAdà:Naijilia-nu lẹ Adà:Ovi he ye ji to owhe 1978 lẹ
Rachel Oniga
Sinimọto he mẹ e sọawuhia tẹ lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1957 lẹ Adà:Mẹhe kú to owhe 2021 lẹ Adà:Sinimọto-basitọ lẹ to Naijilia Adà:Naijilia-nu lẹ
Tọsisa Ogun tọn
Otàn
To sinsẹ̀n Ayọnu lẹ tọn mẹ, Yemoja wẹ yin yẹwhe Tọsisa Ogun tọn lọ. Sinsẹ̀n-nuplọnmẹtọ lọ Charles Phillips, otọ́ Charles Phillips lẹ tọn mẹhe wa lẹzun Biṣọpu Ondo tọn to godo mẹ, kàn to 1857 dọ numẹsẹ̀n de wẹ Tọsisa Ogun tọn yin bọ mẹhe nọ nọ̀ lẹdo etọn mẹ sọn fie e dlẹnkàn sọn kakajẹ fie e sà biọ nọwhe mẹ te lẹ nọ sẹ̀n. Tọsisa lọ dlẹnkàn gbọn ṣẹnṣẹn Ahọluigba Oyo tọn mẹ. Oyo yin mimá do donu ṣidopo ehe atọ̀n tin to whèzẹtẹn-waji Tọsisa Ogun tọn lọ bọ atọ̀n dehe pò lẹ tin to whèyihọ-waji etọn. Oyo yin mimá do agbegbe ṣidopo ji ehe atọ̀n tin to whèzẹtẹn-waji Tọsisa Ogun tọn lọ bọ atọ̀n dehe pò lẹ tin to whèyihọ-waji etọn. To ojlẹ de mẹ wayi, tọsisa lọ yin alìgbọntẹn tangan de na ajọ́watọ he nọ bẹ agbàn gbọn tọjihun mẹ lẹ to Abeokutanu lẹ po Awọnlinnu lẹ po ṣẹnṣẹn.
Olu Erejuwa I
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Naijilia-nu lẹ Adà:Ahọlu lẹ to Naijilia
Ngozi Nwosu
Ngozi Nwosu yin jiji to azan tintan, Avivọsun, owhe 1963 tọn mẹ. E yin Aihundatọ nukundeji de bo yin mẹhe nọ dé aihun tọn bosọ yin vijiji Otò Naijilia tọn. E bẹ Aihundida sinimọ tọn jẹeji to ogbe Ayọgbe tọn mẹ whẹpo e do kọnawudopọ to Aihundida Igbo tọn he hosọ Etọn yin Loving in Bandage.
Gbezan etọn
Nwosu yin tovi Arochukwu tọn to Ayimatẹn Abia tọn. E whẹn to Awọnlin to fihe eyin jiji dó. E hẹn Otọ etọn bu to oku mẹ to Awhan nuglọ tọn Naijilia tọn Whenu. E se glẹnsigbe, Ayọgbe po Igbo gbe po ganji. E yi wehọmẹ dokọ̀ St Paul Anglican tọn, to Idi ọrọ. Enẹgodo eyi wehọmẹ daho Maryland Comprehensive High school tọn to Ikẹja to Ayimatẹn Awọnlin tọn. E yi na nuplọnmẹ azọn Aihundida tọn to Otò Reverend fabian oko glọ to Azọnwhe Aihundatọ Royal Theatre Art Club School.
Tee A
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Bella Agossou
Azọ́n etọn
Azọ́nwhe Aihundida tọn "Sonangnon" tọn he tin to Benẹ mẹ wẹ Agossou bẹ azọn Aihundida tọn etọn jẹeji te. Ewọ lọsu wẹ dó azọ́nwhe lọ ai bosọ nọ deanana na ẹn. Ṣigba to owhe ẹnẹ he e dó azọnwhe lọ ai godo, e bẹ agban bo yí Spain to owhe 2002 tọn mẹ. To whenẹnu e plọn ogbé Catalan po Spanish tọn po nado nọ yizan to azọn etọn wiwa mẹ. To Aihun he nọ yin Un Cuento de Navidad (Christmas Tale) mẹ, e yí adà de wa he yin yọnnu de he ponọ lẹ to dindin na e ma yi gbedewema nado biọ Oto devo mẹ wutu to Aihun lọ mẹ. Enẹgodo, sọ tọn to aihun susu lẹ mẹ to Oto etọn mẹ podọ to Oto devo lẹ mẹ ga, etlẹ yin to Yovotomẹ lẹ ga, Aihun lẹ taidi Los Nuestros, Moranetta, A cuento of Nadal and Palmeras en la Nieve. Ṣigba to azán wiatọntọ, osun ṣianwetọ, owhe 2017 tọn mẹ, Agossou dohia dọ emi tindo Nusatẹn dé he nọ yin "NOK".
Segun Arinze
Gbẹzan po wehọmẹ yiyi etọn tọn po
Segun yin jiji to Onisha, to Ayimatẹn Anambra Tọn mẹ. Otọ́ etọn nọ yin Bamidele Padonu bọsọ yin Ayọnu de, ṣigba Onọ̀ etọn nọ yin Lydia Padonu bọsọ yin Igbonu de. Segun wẹ yin ovi tintan mẹjitọ etọn lẹ tọn to ovi ṣianwe he yé ji lẹ mẹ. Avọ̀ wẹ Onọ etọn nọ tọ̀. Gbagli wẹ kunkan etọn tọ́n sọn to Ayimatẹn Awọnlin tọn mẹ. E yì Wehọmẹ Victory College Of Commerce tọn he tin to Ilorin. Enẹgodo, e sọ wá yì Taba Commercial College to Ayimatẹn Kaduna Tọn to fie e fó Wehọmẹ dokọtọn etọn te. Todin e yì Wehọmẹ Alavọ tọn Obafemi Awolowo tọn, fie e plọnnu gando Aihundida Nupinplọn-do-plọnnu tọn te. E wá yin yinyọnẹn ganji taidi Black Arrow, yinkọ de he yé do na-ẹn to Aihundida Nupinplọn-do-plọnnu tọn de he e basi to Owhe 1996 tọn mẹ he yinkọ aihun lọ tọn wẹ Silent Killer. Chico Ejiro wẹ yinkọ mẹhe kàn aihun lọ tọn nọ yin, ṣigba e ma sọ tin to ogbẹ̀ ba. Segun Arinze da dopo to Aihundatọgbẹ́ etọn lẹ mẹ he nọ yin Anne Njemanze, ṣigba pọninọ yetọn ma dẹn sọmọ de. Yé ji viyọnnu dopo he yinkọ etọn nọ yin Renny Morenike to Osun atọ̀ntọ, azán aotọ mẹ.
Butterfly Fish (owe)
Bladopọ Aliho Nuzedonukọnnamẹ tọn
Otanwé lọ lẹayidonugo do Joy he yin viyọnnu Naijilianu de, bo nọ nọ̀ London po onọ̀ etọn po bo yin yẹdenanutọ de. Dile otànwé lọ dọ do, onọ̀ Joy tọn basi matintọ, bo jo ogú hẹ́nnu yetọn tọn do na ẹn po baba daho etọn sin owe po ganvẹẹ po sọ́n Benin Kingdom. E to aluẹmẹ na okú onọ̀ etọn tọn podọ e mọ azọndenamẹ lọ nado din aṣli hẹ́nnu etọn tọn.
Oluwayemisi Oluremi Obilade
Oluyemisi Oluremi Obilade (yin jiji to azán wiẹnẹtọ, Abòhúsun, owhe 1958) wẹ Alọgọtọna Ayinamẹtọ na Wepinplọn to Naijilia.
Simeon Ekpe
Simeon Osuji Ekpe (azán ṣinẹnẹtọ Lidosun 1935 jẹ azán fọtọ̀n-nukudopotọ whejisun 2011, to Nwengele) yín whẹdida dodo datọ whẹdatẹn whẹvọylọ tọn podọ whẹdatọ-gan hoho Ayimatẹn Imo tọn. Ekpe yi Bishop Shanaha College to Orlu podọ Wehọmẹ Alavọ tọn London tọn.
Reshe-gbe
Birnin Yauri (kavi, Ireshe ubinə) wẹ yin tòdaho hohowhenu tọn omẹ Reshe tọn lẹ tọn, bo tin to nudi maili atọ́n dohlán Whèzẹtẹn-waji na Yelwa.
Jide Kosoko
Bẹjẹeji gbẹzan etọn tọn
Prince Jide Kosoko yin jiji to Awọnlin to azán 12tọ Alunlunsun owhe 1954, do whẹndo Ahọlu Kosoko Awọnlin tọn mẹ to Island.
Gbẹzan Mẹdetiti tọn
Ahọvi Jide Kosoko dá asi awẹ, karimat po Henrietta, podọ ye omẹ awẹ lẹ yin didona po ovi lẹ po ovivi lẹ po. Eyin otọ́ na ovi sidopo yewulẹ wẹ Bidemi, Shola, Temilade, Tunji, Muyiwa, po Tunde Kosoko.
sọ pọ́n
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1954 lẹ Adà:Sinimọto-basitọ lẹ to Naijilia Adà:Naijilia-nu lẹ
Femi Gbajabiamila
Bẹjẹeji gbẹzan etọn tọn
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1962 lẹ Adà:Naijilia-nu lẹ
Seyi Shay
Seyi Shay E yi jiji to ( azan konukundopo awewesun owhe 1985 ) yinkọ etọn to gigọmẹ nọ yin Deborah Oluwaseyi Joshua
Revaz Gabriadze
thumb|Revaz Gabriadze Revaz "Rezo" Gabriadze (Georgia-nu) yin jiji to azán gbanewhèawetọ Ayidosun tọn to owhe 1936 jẹ azàn ṣidopotọ Ayidosun to owhe 2021. E yin aihundatọ lanmẹyiya Georgia-nu tọn dé po aihunkantọ dé po osẹ́n satọ de po. E yin jiji to Kutaisi, Georgian SSR. E yin yinyọnẹn taidi omẹ he kan wema he yin Screenplays of Passport, Kin-dza-dza!, Mimino po Don't Grieve po. Gavriade kú to azán ṣidopotọ Ayidosun owhe 2021 tọn to Tbilisi, Georgia to whenuena epo osẹ atọn na eni do du jijizan 85tọ etọn.
Ajido
Ajido yín topẹvi de to Gbagli, he tin to Ayimatẹn Awọnlin tọn mẹ, to Otogbo Naijilia tọn mẹ. Yinkọ ahọlu topẹvi lọ tọn nọ yin Ahọlu Saheed Sedonu Adamson, Topon Toyiaga I, Ahọlu Ahọluduta Ajido tọn.
Wikipedia
Wikipedia yin owe-oyọnẹn intẹnẹt ji tọn vọnu de he tin to ogbè fọde-kantọ̀nṣidopo (326) mẹ lẹdo aihọ́n pe. Mẹlẹ sọgan yí i zán, má ẹn hẹ mẹdevo lẹ, bosọ diọ ẹ, vọnu. Mẹlẹ sọgan de nado basi nunina do Wikimedia Foundation nado nọgodona Wikipedia po azọ́n etọn devo lẹ po. E yin nọtẹn intẹnẹt tọn he bẹ nudọnamẹ he hùndonuvò lẹ hẹn de. Ehe zẹemẹdo dọ medepope wẹ sọgan basi vọ́kan etọn, bosọ diọ ẹ, eyindọ yé ko gbẹ hodo osẹ́n vọ́kan-bibasi po vọjlado-bibasi po tọn.
Ferdinand Magellan
Ferdinand Magellan eyin Pọtuganu bo yin jiji to (owhe 1480 - 27 Lidosun 1521).
Ajasse Ipo
ARIGANJOYE
Omo Oniro dalagbe lohun
OLUPO ONIRO
[Ibrahim Ayinde]
Totun tosi lofin nawo, Baba Lawani (Arojojoye) Ki ri alejo ko roju, Baba Asumowu
Ti Gambari ba dele re yio fi ata panu
Otànwe
Otànwe wunmẹ he tin lẹ
Otànwe wunmẹwunmẹ susu lẹ wẹ tin. Delẹ to emẹ wẹ:
Wikipedia
Mẹdepope he e jlo wẹ sọgan diọ weda he to Wikipedia ji lẹ, kavi tlẹ wleawuna yọyọ lẹ. Wikipedia tindo nujinọtedo ojlẹnu weda tọn na weda he to Owe-oyọnẹn tọn lọ mẹ lẹpo.
Moji Afolayan
Bẹjẹeji gbẹzan etọn tọn
Afolayan yin vijiji Agbamu tọn to todaho Irepọdun tọn he tin to Gandudu Dokọtọn Ayimatẹn Kwara Tọn he tin to Hunwaji-wheyinhọ waji otò Naijilia tọn mẹ.
Ajasse Ipo
OLUPO ONIRO
Onile okankan Baba Ibidere.
AJADO
Eyi tomi layo Baba Pela
Baba Fryo
Otàn Gbẹzan Etọn Tọn
Baba Fryo dohia to 2017 dọ ojlo emitọn wẹ nado ko wlealọ hẹ  yọnnu he tin to ajọ́liho dopolọ po e mi po. E dọ nuhe vẹna ẹn lẹ bo dọdọ eyin emi ko wlealọ hẹ yọnnu de he tin to ajọ̀liho dopolọ po emi po wẹ, gbẹzan azọ́n emitọn tọn ma na ko yido na asi lọ na ko gọalọna emi. E wá yidogọ dọ emi wazọ́n taun nado gọjẹ otẹn he mẹ emi te todin.
Akanu Ibiam
Mẹho Francis Akanu Ibiam he yin jiji to azán koatọ́n-nukunẹnẹtọ Abọ̀húsun 1906 tọn, bọ e wa yin matintọ to azán tintan Liyasun 1995 tọn mẹ. E yin mẹhe basi nulila azọnhẹngbọ he pe tọn na gbẹtọ lẹ, bo wa yin dide taidi Ayimatẹngan Whezẹtẹn-Waji tọn to otò Naijilia tọn mẹ to osun wiawetọ owhe 1960 kakajẹ osun tintan owhe 1966 tọn mẹ. Sọn owhe 1919 biọ owhe 1951, Francis Ibiam wa yin yinyọnẹn di Mẹho Francis Ibiam to owhe 1951 kaka biọ owhe 1967.
Ooni Ogboruu
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Ron Flowers
Ronald Flowers nọgbẹ to gblagbla (28 Liyasun 1934 - 12 Abọ̀húsun 2021) bo yin bọluhotọ yovotomẹ tọn de. Otẹn ṣẹnṣẹn tọn wẹ e nọ ho, bo ka yin yinyọnẹn na azán po ganmẹ he e zan po hẹ bọluhogbẹ́ Wolverhampton wanderers tọn po. E yin dopo to mẹhe nọ ho bọlu ganji to ogbẹ́ etọn he ho bọlu akọta lẹpo tọn he wá aimẹ to 1966. To 12 Abọ̀húsun 2021, Flower yin matintọ to whenue e tindo owhe 87.
Moji Olaiya
Nọtẹn intẹnẹt tọn devo lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Dino Melaye
Gbẹzan tonudidọ etọn
Dino Melaye yin Ogbẹvi Hoyidọtọ sẹnnamẹtọ (House of Representatives) de he to tẹnpọnna Vodidi Kanna/Ijunu to Ayimatẹn Kogi tọn. To Owhe 2015, ye dé e taidi Sẹnnamẹtọ Daho (Senate) to wheyihọ-waji Ayimatẹn Kogi tọn to Tonudọgbẹ All Progressive Congress tọn glọ. Dino Melaye Yin Dopo to mẹhe nọgodona Bukọla Saraki he yin Ogan na Hagbẹ Sẹnnamẹtọ Daho dile Etlẹ yindọ Tonudọgbẹ All Progressive Congress ma nọgodona ẹn. To Owhe 2019, Dino Melaye po Bukọla Saraki po dagbẹ devo lẹ po tọ́n sọn Tonudọgbẹ All Progressive Congress tọn mẹ, bọ kọnawudopọ hẹ Tonudọgbẹ People's Democratic party tọn. Ewọ po Saraki po whlẹnagba to Tonudọgbẹ (PDP) tọn glọ, Saraki ma yin dide ṣigba Dino Melaye yin dide Whẹpo whẹdatẹn vivọylọ do ho e yi sọn e si, E paṣẹ na Ovo vivọdi po Smart Adéyẹmí he tin to tonudọgbẹ All Progressive Congress tọn glọ.
Kumbari
Otàn gbẹzan tọn to otànnugbo Kano tọn mẹ
Nudọnamẹ odò tọn ehelẹ wẹ yin otàn gbẹzan Kumbari tọn sọn lẹdogbedevomẹ Glensigbe Palmer's owhe 1908 tọn to Otànnugbo Kano tọn mẹ.
Mokwa
Mokwa yin ahọluigba Nupenu lẹ tọn de he nọ yin gandudeji gbọn  Ndalile (Lile Shaba Aliyu, to agọe) de dali podọ e tindo lẹdo pẹvipẹvi delẹ taidi, Muwo, Bokani, Kudu, Kpaki, Jebba, Rabba, Ja'agi  gọna devo devo lẹ. Nukọntọ sinsẹn Malenu lẹ tọn de wẹ nọ dugán do Mokwa ji, bọ nukọntọn lọ nọ yin yiylọ dọ Ndalile.
Babatunde Olatunji
Michael Babatunde Olatunji (yin jiji to Lidosun 7, 1927, e kú to Lidosun 6, 2003). Naijilia-vi jìjì de he yín húnhotọ, nuplọnmẹtọ, avùnlọyitọ na jlọjẹ gbẹtọvi lẹ tọn po hànsinọ de po wẹ.
Abubakr Kado
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Naijilia-nu lẹ
Tohodidọ
Tohọluduta
Tohọluduta dé nọ Penukundo otò lọ blebu go. Tohọluduta dé nọ wa onu ehelẹ: Togan Tohọluduta lọ tọn wẹ nọ Penukundo onu ehelẹ po go. E sọ nọ dèanana nuhe to yiyi to otò lọ mẹ lẹpo kakajẹ Osẹn otò lọ mẹ tọn lẹ po nuwiwa medetiti tọn Tovi lẹ tọn ga.
Ronke Odusanya
Ronke Odusanya yin yọnnu aihundatọ sinima Ayọgbe tọn de po sinima-bayitọ de po, podọ aihundatọ oploji tọn dé po.
Ade Ipaye
Azọ́n etọn
E sẹ̀n to adà ehe mẹ na owhe ẹnẹ̀ kakajẹ whenue e yin dide nado yin Ayinamẹtọ Vonọtaun na Tito Tokuẹ-yiyi tọn na Babatunde Fashola mẹhe jẹ otẹ̀n Bola Tinubu tọn mẹ to owhe 2007.
Pita Nwana
Gbẹzan po Azọ́n po
Nwana yin jiji to owhe 1881. Ewọ wẹ yin ovipovi to Ovi ṣinawe he mẹjitọ etọn lẹ tindo mẹ. E wazọn to wehọmẹ daho (Methodist college Uzuakoli) podọ to enẹgodo e wazọn taidi ledogbedevomẹ basitọ na Rev. J. Wood to ogbẹ Igbo tọn to whenẹnu. To owhe 1933, e kan owe lọ Omenuko, he yin pipa to agbawhiwhlẹn dé whenu gbọn (International African Institute)dali, bo yin Zinzinjẹ̀gbonu to owhe 1935 gbọn Longman dali.
Françoise Arnoul
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1931 lẹ Adà:Mẹhe kú to owhe 2021 lẹ
Ayimatẹn Enugu Tọn
Ayimatẹn-gán
To azan Ko-atọ́n-nukun-ẹnẹtọ Nuwhàsun owhe 2015, Ifeanyi Ugwuanyi wẹ ye dè taidi Ayimatẹn-gán dó e ji to alọnu din podọ ogbẹ PDP tọn mẹ wẹ ewọ tin te.Mẹ he bọdo Ayimatẹn-gán Ayimatẹn Enugu tọn go wẹ yin Cecilia Ezeilo.
Kumbari dan Sharefa
Alọdlèndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Abdul Maliki
Bẹjẹeji gbẹzan etọn tọn
Maliki yin jiji to owhe 1914 to Ibira gbétatò le tọn to Ayimatẹn Kogi tọn to otògbo Naijilia tọn, fi ehe we e bẹjẹeji gbẹzan etọn tọn.
Ayimatẹn Jigawa Tọn
Akọ̀ jọun Ayimatẹn Jigawa tọn lẹ
Akọ̀ jọun Ayimatẹn Jigawa tọn lẹ wẹ Hausa, Fulani, Kanuri po Badawa.
Wepinplọn Daho
Adà:Naijilia Adà:Ayimatẹn lẹ to Naijilia
Ikeja
Tito Ajọwiwa tọn
Ikeja sọ tindo ahì daho de he nọ yin yiylọ dọ Ipodo Market. Ahì ehe bẹ ṣọ́fu lẹ, po osọ̀ lẹ po hẹn, fie ajọ́watọ lẹ nọ do nue sà ye te lẹ hia bosọ nọ sà nuzinzán lẹ, olàn, whèvi, likún wunmẹ voovo lẹ, po dadónú lẹ po.
Owa Owaluse
Alọdlẹndonu lẹ
Ahọvi Adeoye Ogunlejika, To owhe 1996, omẹ nukundeji aigbadenamẹ whedenu tọn: Otàn gbẹzan ọmẹ nukundeji daho dopo yedọ Alayeluwa Ahọlu pita Adeniran Ọlatunji Agunlejika awetọ: Owa obokun Adimula he dugan do Ayimatẹn Ijésha tọn ji sọn 1912- 1981 weda ṣianwetọ
Adetola Abdullateef
Wepinplọ etọn
Lateef bẹ wepinplọ etọn jẹeji to wehọmẹ dokọtọn Ire Akari Primary School, Isolo, to Ayimatẹn Awọnlin tọn, e yi wehọmẹ daho Ilamoye Grammar School Okota Lagos nado yi hia we dogọ. E sọ yi azọnplọtẹ performance studio tọn he to Onikan to Ayimatẹn Awọnlin tọn fihe e mọ azọn plọmẹ yi te. Nugopipe nukinkan podọ aihundida tọn etọn yin pinplọ gbọ ogbẹ De he nọ yin yiylọdọ Non governmental organization (NGO) (Community Life Project) mẹ. E yi gbedewema to wehọmẹ alavọtọn Olabisi Onabanjo tọn mẹ, to fihe e yi Bachelor's degree to Mass Communication mẹ te.
Ayimatẹn Kano Tọn
Akọ̀ jọun Ayimatẹn Kano Tọn lẹ
Akọ̀ jọun Ayimatẹn Kano tọn lẹ wẹ Hausa, Fulani, Beriberi(Kanuri), Tuareg, Arab po Nupe.
Ebitu Ukiwe
Okoh Ebitu Ukiwe yin jiji to (azán 26 Kọ́yànsun owhe 1940 tọn), e yin awhánfuntọ he ko jo azọ́n awhánfunfun tọn do to Naijilia Navy mẹ. E sẹ̀n taidi de-facto mẹbọdo tògan otò Naijilia tọn to oglọ na tatọ awhànpa Sate General Ibrahim Babangida sọ́n 1985 jẹ 1986.
Ogán Awhangán lẹ tọn
To 1985, bọ̀do gandudu hihoyí gbọn awhànfuntọ Naijilia tọn lẹ dali, nukọ̀ntọ ayimatẹn tọn Awhangán Ibrahim Babangida dè Ukiwe taidi Ogán Awhangán lẹ tọn podọ mẹbọ̀domẹgo etọn. To 1986, Awhangán Ebitu Okoh Ukiwe yin hinhẹn doté nado yin Ogán Awhangán lẹ tọn to whenue e ma nọgodona nudide Babangida tọn nado biọ Titobasinanu Gbèkọndopọ Malé tọn mẹ.
Akinwumi Isola
Akinwumi Isola yin jiji to azán ko-nukunẹnẹtọ Awewesun 1939. E Basi matintọ to azán fọtọ̀n-nukunatọ̀ntọ Afínplọsun 2018. Eyin Naijilia vijiji, otàn-kantọ, aihundatọ podọ é sọ nọ ze aṣa susu lẹ daga. Eyin yinyọnen gbọn aihọn lọ blebu mẹ na oyọnẹn wekinkan tọn etọn po lehe e nọ ze aṣa ayọgbe tọn daga do.
Whenue e basi matintọ
Akinwunmi basi matintọ to azán fọtọ̀n-nukunatọ̀ntọ Afínplọsun 2018 bo yin didi do Ibadan to tòdaho Oyo tọn mẹ. Owhe kandegbàn-atọ́n-nukunatọ̀n wẹ Isola whẹpo e do yin matintọ.
Bida
LGD etọn sin aigba gbló sọ̀ kilomẹtlu 51 lẹdo pé podọ gbẹtọ sọha 188,181 wẹ tin to finẹ to mẹhihia 2006 tọn whenu.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Lẹdo Dokọ̀ tọn Ayimatẹn Niger tọn lẹ
Dorcas Shola-Fapson
Gbẹzan etọn
Fapson yin jiji do otò London tọn mẹ to owhe 1990 lẹ gblamẹ. Onọ etọn basi matintọ to whenue e yin owhe wiawe mẹvi bọ e yí gbedewema etọn tintan to azọ́n sẹnmẹjẹtọ lẹ wiwle tọn mẹ (Criminology) to otò England tọn mẹ. Enẹgodo e yì New York nado yì plọn azọ́n Aihundida tọn. Todin, e ko tọ́n to tito Aihundida tọn atọntọ MTV Shuga tọn mẹ, bo sọ yin yinyọnẹn taidi 'Sophie' to emẹ. E sọ yin hozedokanjitọ na "The Juice" he yin tito hokansemẹ tọn Tele ji tọn NdaniTV tọn. E tin to tito Aihundida tọn atọntọ MTV Shuga tọn mẹ, bo sọ yin yinyọnẹn taidi dotozọnwatọ de he yin 'Sophie' to aihun lọ mẹ. To tito ehe lọ dopolọ mẹ wẹ e basi nulila he yin Alone Together aihun ehe mẹ wẹ e dọho gando azọnylankan he gbaipe lọ yedọ COVID-19 go to 2020. Aihun tito ehe yín kinkan gbọn Tunde Aladese dali bo yin zizedo kanji to zanmẹ whla susu bọ Ogbẹ́ Pọninọ Akọta lẹ tọn (United Nations) sọ nọ godona ẹn. Aihun tito ehe bẹ Aihundatọ otò Naijilia tọn lẹ, Huwaji Aflika tọn lẹ, Kenya po Côte d'Ivoire po hẹn bọ ye sọ nọ zan hodọdopọ jẹhọnmẹ tọn lẹ do to nukọnzindo to aihun nuplọnmẹtọn ehe mẹ. Aihun lọ lẹpo yin dídá gbọn Aihundatọ he delẹ to ye mẹ nọ yin Mohau Cele, Lerato Walaza, Sthandiwe Kgoroge, Uzoamaka Aniunoh, Mamarumo Marokane and Jemima Osunde.
Moshood Abiola
Moshood Kashimawo Olawale Abiola (azán konukunẹnẹtọ, Avivọsun, owhe 1937 - azán ṣianwtọ, Avivọsun owhe 1998) zẹẹmẹdo M.K.O Abiọla yin ovi oto Naijilia tọn. E yin jiji to Abẹokuta to ayimatẹn ogun tọn mẹ. E yin ajọwatọ, wezintọ, tonudọtọ podọ dopo to ogan ayọnu(yoruba) ẹgba tọn lẹẹpo. E whlẹn ogantẹn ogan oto Naijilia tọn to owhe 1993, ewọ lọ wẹ mẹlẹpo kọngbedopọ bo yise dọ ewọ wẹ na yín togan oto naijilia tọ́n. To whenue awhangan whenẹnu tọn Ibrahim babangida ma la dọ ewọ wẹ tọnta to tito ovo lọ tọn, e sọ sawhẹ nugbonọmayin po mawadodo po dokọna ẹn bọ e mado dugan lọ. M.K.O basi matintọ to owhe 1998.
Phatiah
Wehọmẹ
Fatiah Kayinsola Ojediran yin jiji to Azan ko-atọ́n-nukun-dopotọ, Avivọsun, Owhe 2008 to Awọnlin, Naijilia. E yi wehọmẹ Starfield group schools to Awọnlin na wehọmẹ pevi podo dehe bọdego po bo zindonukọn yi wehọmẹ  Ifako International Schools nado fó wehọmẹ bọdego tọn.
Dosu Joseph
Azọ́n etọn hẹ ogbẹ́ bọọlu hiho tọn lẹ
To whenuena e dù to Agbawhinwhlẹn 1996 tọn lọ ji godo, e doalowemẹ nado wle bọọlu na bọọluhogbẹ Serie A Club Reggiana tọn. E ma ko tindo kọdetọn tangan de to finẹ whẹpo bọ nujijọ ajiji tọn lọ do zọn bọ e jo bọọlu hiho do to owhe konukunatọn mẹvi yinyin mẹ.
Bill Clinton
thumb|Bill Clinton William Jefferson Clinton (yin jiji to azan 19tọ osun 8tọ, owhe 1946) wẹ yin togan 42tọ otò Amẹlika (United States) tọn. Ewọ wẹ yin asu na Hillary Clinton.
Frederick Faseun
Wehihia po oyọnẹn amasin yovo tọn etọn
E hiawe to wehọmẹ Blackburn College bo zindonukọn to wehọmẹ Alavọ Aberdeen tọn he yin wehọmẹ oyọnẹn Amasin tọn. E sọ hiawe to otò Liverpool tọn mẹ to wehọmẹ yidogọ tọn (Post Graduate School) whẹpo e do lẹzun wehọmẹvi to Royal College of Surgeons. To owhe 1976, E Yì hiawe dogbọn Acupuncture go to otò China tọn mẹ dogbọn wehọmẹ vọnu he ogbẹ́ Agbasalilo tọn lọ zedai po alọkọndopọ ogbẹ́ United Nations tọn po.
Russia
Aṣà
Adà:Otò
Joe Praize
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Naijilia-nu lẹ Adà:Ovi he ye ji to owhe 1979 lẹ
Livinus Nnochiri
Livinus Nnochiri yin aihundatọ Naijilia tọn de. E yin nina ajọ̀ City People Movie Special Recognition tọn to 2018.
Mourid Barghouti
Mourid Barghouti (Arabic: مريد البرغوثي, Murīd al-Barghūthī; 8 Liyasun 1944 – 14 Afínplọsun 2021) yin ohó milomilo-kantọ podọ wekantọ Palestine tọn. E yin jiji to Deir Ghassana, Mandatory Palestine. Barghouti yin kukutọ to 14 Afínplọsun 2021 tọn podo owhe 76 po.
Jimi Hope
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Tẹpá Tintan Mẹdehlan Klistiani lẹ Tọn to Naijilia
Dotin bliki tọn gaa de yín bibayi nado nọ flin mẹdehlan he kú enẹlẹ. To egbè, tẹpá lọ yin nọtẹn whenuho tọn de he nọ dọn saditọ lẹ wá Gbagli.
Kola Akinlade
Kola Akinlade yin jiji to Owhe 1924, to Ayetoto to Ayimatẹn Ogun tọn Naijilia. Mẹjitọ Etọn lẹ wẹ Michael po Elizabeth Akinlade po. E yí Wehọmẹ Pọọlù Wiwe to Ayetoto. To Whenuena E Fo Wehọmẹ Etọn, E yi Ilaro bọ dó Azọnwhe Wezinzin tọn Ai to Finẹ Na E dé, bọ Hiawe bo yi GCE. To Whenue Kola Akinlade ko yi gbedewema godo wẹ É dé linlinwe de tọ́n he nọ yin yiylọdọ Egbado Progressive Newspaper. Enẹgodo E was bẹ Azọn Taidi Wekantọ Ahọlu tọn. E wazọn to Ahọlu Wheyihọwaji tọn glọ to Togbo Naijilia tọn mẹ. Kola Akinlade Hiawe to Wehọmẹ Alavọ ifẹ̀ tọn to Naijilia bo lẹkọ dó Azọn Etọn kọn to Ayimatẹn Wheyihọwaji Naijilia tọn. To Owhe 1976 wẹ Kola Akinlade yi gbọjẹwema. To Owhe 1980, e sọ Lẹzun Mẹplọntọ to Ibadan Boys High School, bo Yi Gbedewema to 1984. Kola Akinlade tindo Asi bo nibe. Òwe susu lẹ wẹ é ko kan delẹ to yé mẹ wẹ "Ajá To N lépa Ẹkùn", Ọwọ Tẹ Amookunṣika, Àgbákò Nílé Tẹtẹ, Baṣọrun Oluyọlè, Àjàyí The Bishop, Chaka The Zulu, Esther The queen, Abraham, The Friend of God, Sheu Usman Dan Fodio, Òwe ati Ìtúmọ̀ rẹ, Sangba Fọ́, po mọmọ po. Bosọ tindo mahẹ to Otàn kinkan mẹ.
Agege
Kọmẹgán lẹ
To Agege /Orile Agege, Lẹdo Ahọlududu tọn lọ mọdona Ahọlu (Oba) atọ̀n po kọmẹgán ṣidopo devo lẹ po.
Douglas Bravo
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1932 lẹ Adà:Mẹhe kú to owhe 2021 lẹ
Ikorodu
Sinsẹ̀n
Sinsẹ̀n voovo lẹ wẹ Ikorodu-nu lẹ basi delẹ to yé mẹ Mẹylọhodotọ Klisti tọn, Malé po numẹsẹ̀n akọ̀ tọn lẹ sinsẹ̀n.
Bimbo Akintola
Bẹjẹeji gbẹzan po wepinplọn etọn po
Akintola yin jiji to azan atọ́ntọ́, Nuwhàsun, owhe 1970 tọn mẹ, otọ́ etọn wá sọn ayimatẹn Oyo tọn bọ onọ̀ etọn wá sọn ayimatẹn Edo tọn. E yì wehọmẹ to Maryland Convent Private School to ayimatẹn Awọnlin tọn mẹ. E zindonukọn bo yi Command Day Secondary School, to Awọnlin. E mọ gbedewema degree tọn yi to Theatre Arts mẹ to wehọmẹ alavọ Ibadan tọn mẹ.