cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lolo1
Azọ́n
E bẹ azọ́nwiwa jẹeji taidi azọ́nwatọ he tindo gbedewema de to whenuena e yin yiylọ do ogbẹ́ whẹyidọtọ lẹ tọn mẹ to owhe 2000. E wazọ́n to azọ́nwhe osẹ́n tọn whepo do diọada yì linlinzọ́n mẹ to 2004. E sọ yin yinyọnẹn na aihundida to ayọgbe po yovogbe po mẹ. E tọ́n to aihun tele ji Jenifa's Diary tọn mẹ to fihe e daihun taidi Adaku. E lẹzun azọ́nwatọ nuzedonukọnnametọ jẹhọn ji tọn to tintan whenu to whenuena e hopodona Metro FM. E biọ Wazobia FM to nukọnmẹ bosọ tlọn azọ́nwhe lọ to owhe 2019 to whenuena e ko zan owhe widopo (11) po azọ́nwhe lọ po.
E mọ tẹnmẹ yinkọ lọ Lolo1 yí to tito Ladio de tọn ji to whenuena e biọ tẹnmẹ yinkọ de sọn gbẹtọ lẹ si bo gbọnmọ dali de nado kealọyi lolo.
Najite Dede
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Naijilia-nu lẹ Adà:Sinimọto-basitọ lẹ to Naijilia
Nancy Isime
Bẹjẹeji Gbẹzan etọn
Nancy Isime yin jiji to ayimatẹn Edo tọn mẹ. E plọnnu gando nuwiwa gbangba tọn lẹ na owhe awe (2) to wehọmẹ alavọ Awọnlin tọn mẹ.
Linda Dégh
Bẹjẹeji gbẹzan etọn tọn
Linda Dégh yin jiji to Budapest he to Hungary to azan koewhe-awetọ whejisun 1920. Dégh ku to azan koewhe-dopotọ avivọsun 2014. Vázsonyi(1906-1986) we yin asu etọn bọ alọwle ye tọn dẹn na owhe 28.
LaRena Clark
Gbẹzan mẹdetiti tọn
Clark wlealọ whlà atọ̀n bọ to alọwle etọn awe tintan lẹ mẹ, e jivi ṣidopo. To wẹkẹ whán ll whenu, e wazọn taidi núdatọ na awhànfuntọ Canadianu lẹ tọn to opá Camp Bordon tọn mẹ. To whenue e to azọ́n wa to finẹ, e pe Gordon Clark, kanlinzọ́nwatọ de, bo yé omẹ awe lẹ wlealọ to 1947. Alọwlemẹ lọ lẹ nọ nọ Ottawa to 1961 whenue e mọ folklorist Edith Fowke, mẹhe yi ohàn etọn lẹ bosọ de tọ́n.
E basi matintọ to 1991.
Chikodili Emelumadu
Chikodili Emelumadu yin otàngblo kantọ, tògbo Naijilia tọn po British tọn po.
Ayimatẹn Edo Tọn
Àkọ́ po Sinsẹ́n jọun he tin to Ayimatẹn Edo tọn lẹ po
Sinsẹ́n Klistiani lẹ tọn wẹ su hugan to Ayimatẹn Edo tọn mẹ, ṣigba medelẹ gbẹ nọ basi sinsẹ̀n Malenu lẹ tọn po sinsẹ̀n Devo amọ yé ma su.
Ayidedaitẹn saditọ lẹ tọn to Ayimatẹn Edo tọn
Tomẹnu Ayimatẹn lọ tọn lẹ yin yinyọnẹn na glezọn yetọn.
Bettie Johnson Mbayo
Bettie Johnson Mbayo yin Liberianu de, bo sọ yin linlinwekantọ podọ e yin hiatus na (FrontPage Africa). To owhe 2019, e mọ nunina mẹhe nọ na linlin agbasalilo gbẹtọ tọn podọ nunina mẹhe nọ na linlin jlọjẹ yọnnu tọn lẹ sọn (Press Union of Liberia). Mbayo mọ gbedewema daho (BA) yi to linlin didọ mẹ sọn wehọmẹ alavọ Methodist tọn to Liberia podọ gbedewema daho to otò sinsẹn mẹ.
Ursula Kemp
Oku
Ursula Kemp yin kandokọnahù to Chelmsford to 1582. To 1921, Charles Brooker mọ ohú yọ́nnu awè tọn to jipa de mẹ to St Osyth, ehe mẹlẹ yise dọ dopo to yé mẹ na ko yin Kemp tọn. 'Ohú azétọ lẹ tọn lẹ' wá lẹzun nupinpọ́n de na jonọ̀ he wá lẹdo lọ mẹ lẹ, yé sọ nọ sú akuẹ whẹpo do yì pọ́n yé. To 2007, whenuho-kàntọ Alison Rowland dọ dọ sọgbe hẹ dodinnanu emi tọn, ohú lọ lẹ na ko yin depope to ao he yin huhu na azé wutu lẹ to owhe kanweko 16tọ po 17tọ po gblamẹ lẹ mẹ. Dodinnanu agọe tọn de dọ dọ ohú lọ lẹ sọgan ko yin mẹhe nọgbẹ to bẹjẹeji ojlẹ-Lomunu lẹ tọn de tọn.
Chinyere Ohiri-Aniche
Alọdlẹdonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Naijilia-nu lẹ
Chinonso Ukah
Gbẹzan mẹdetiti tọn
Chinonso Ukah yin jiji to ayimatẹn Abia tọn to Naijilia. E yì wehọmẹ to Command Secondary School bosọ plọnnu to wehọmẹ alavọ Babcock tọn to fie e mọ gbedewema MBA tọn to wepinplọn Public Administration tọn yí te.
Nọtẹn gbonu tọn devo lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1996 lẹ
Kofi Adu
Azọ́n etọn
Adu wa sọn Ashanti to Ghana,  ṣigba bo nọ nọ̀ suburb  to Accra Newtown he nọ yin yiylọdọ Asantewaa. E yin afọpa basitọ́ de. Adu yin mimọ to aihundida nukikodonamẹ tọn to televizion Ghanaian tọn ji (comedy show on National Television) to (National Theater) to GTV  Ghana Accra, fihe e nọ donukiko na gbẹtọ lẹ te whẹpo Aihundida sinima tọn nido bẹjẹeji. To liyasun 2008, e mọ ajọ̀ (National  Award) tọn yi to togbogán Ghana dai tọn he nọ yin John  Agyekum  Kufuor si. Dile etlẹ nọ tọ́nwhẹ̀n yi Accra  nado yi jihan, Agya  Koo yin didohia to sinima Ghana tọn susu mẹ. E dọ na Kojo Oppong  Nkrumah he yin Anadenanutọ́ ladio họsa Joy FM tọn dọ to whenue Aihundatọ sinima tọn lẹ hẹn alọnu yetọn lẹ jan to Anadenanuwema lọ pinplọ́n mẹ na osẹ Awe, po nunina he emi mọyi sọn jiwheyẹwhe dé, emi nọ tindo kọdetọ́n dagbe mahopọnna dọ emi ma plọn Anadenanuwema depope. E ko wazọn dopọ hẹ Aihundatọ Aboagye Brenya, Lil  Win, Kwaku Manu po Mercy Aseidu  po mẹdevo lẹ po. To liyasun 2016, Adu dà Rita  Asiedu taidi asi to London, UK  to whenue ye ko nọ họntọnmẹ na owhe ẹnẹ godo. Victoria Owusu Adomako wẹ yin asi etọn tintan whẹpo ye dó gbẹ́ yedelẹ dai. Kristiani de wẹ e yin.
Sewude Amosu
Mẹdaho Sewude Adeyinka Amosu he tẹnmẹ-yinkọ etọn nọ yin (SAO) yin linlinzọnwatọ de po mẹdezejotọ de po na nukọnyiyi aṣà po ogbé po tọn to aigba Gunnu lẹ tọn ji. E yin dide taidi Nukọngán Ahọluduta Ajido tọn gbọn Ahọlu Saheed Temitope Sedonu Adamson, Topon Toyiaga I Ahọluduta Ajido tọn dali.
Gerlinde Haid
Gbẹzan etọn
E yin jiji to Bad Aussee, Haid yi wehọmẹ dokọ tọn to Bad Aussee podọ wehọmẹ Bundesrealgymnasium Schloss Traunsee [de] bo tọ́n to 1961. Enẹgodo, e yi plọn nuhiho po ogbe German tọn po to wehọmẹ alavọ Vienna tọn. To 1965, e duto tẹnpọn mẹplọntọ lọ tọn ji podo erwarb den Titel Magistra of philosophy. Sọn 1966 yi 1976, E yin alọgọtọ dodinnanutọ tọn to Institute for Folk Music Research and Ethnomusicology [de] to alavo University of Music and Performing Arts Vienna. E sọ plọn folklore po musicology to alavọ Vienna tọn bosọ mọ ajọ̀ doctorate in philosophy to 1976.
Makhourédia Guèye
Alọdlẹdonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Rosemary Esehagu
Rosemary Esehagu  (yin jiji to azán fọtọ̀ntọ  Abọ̀húnsun owhe 1981) yin otanwekantọ́ dé to tògbo Naijilia tọn mẹ. E yin jiji podọ yin pinplọ́nwhẹ́n to whẹndo he tindo Ovi ṣidopo mẹ, to Awọnlin to togbo Naijilia tọn mẹ. E yi otò Amẹlika tọn nado Zindonukọn to wehihia etọn mẹ to owhe 1997. E yi wehọmẹ daho (Williams College) tọn, wehọmẹ daho he nọ plọnnumẹ gando yẹdide go to Williamstown,  Massachusetts, fihe é mọ gbedewema daho gando oyọnẹn ahún po walọyizan gbẹtọ tọn po yi te. Otanwé tintan he e kàn sin hosọ wẹ, "The Looming  Fog ", bo yin Zinzinjẹ̀gbonu to owhe 2006. E nọ nọ Columbia podọ e ko dibla fó otanwé awetọ́ etọn.
Daniel Kamwa
Daniel Kamwa  (he yin jiji to azán 14tọ Lidosun 1943) yin aihundatọ sinima tọn bo wa sọn Nkongsamba, Cameroon. E plọnnu gando aihundida sinima tọn go to Paris, France, whẹpo do de sinima etọn tintan he hosọ etọn yin Boubou-cravate tọ́n to 1973. Sinima he e detọ́n to owhe 1981, he hosọ etọn yin Our Daughter yin gigopana to hunwhẹ  (Moscow  International  Film  Festival) tọn whenu.
Yomi Owope
Azọ́n
To 2013 e mọ ajọ̀ Innovation Award tọn yí na nukọ̀ntọ-yinyin po ogbẹ́ Debate and Speech Society po zizedai to Wehọmẹ Alavọ tọn Pan Atlantic tọn to Awọnlin. To osun ṣianwtọ owhe 2017, e wazọ́n to TVC taidi nuzedonukọ̀nnamẹtọ tito Wake Up Nigeria to pọmẹ hẹ Titi Oyinsan.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Naijilia-nu lẹ Adà:Ovi he ye ji to owhe 1977 lẹ Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Komal Oli
Gbẹzan bẹjẹeji tọn
Komal yin jiji to azán 16tọ Lidosun to Tikari, Dang na Deepa podo Lalit Oli po. E wọ wẹ yin mẹdaho to ovi ẹnẹ he mẹjitọ etọn lẹ ji mẹ podọ e zán gbẹzan ovuwenu etọn lẹ po to gbetatò etọn mẹ, bọsọ tọ́n sọn wehọmẹ pẹvide mẹ. E plọn ede hànjiji to whenuena e gbẹpo to yiyi wehọmẹ.
Ahi Tejuosho tọn
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Ahi lẹ
Henrietta Yurchenco
Otan gbẹzan po yanwle etọn po
E nọ New York City, New York, bo basi matintọ to Awewesun 10, 2007, na ahunzọ̀n wutu to whenue e tindo owhe 91.
Kay Williamson
Kay Williamson (Alunlunsun 26, 1935, Hereford, United Kingdom – Alunlunsun 3, 2005, Brazil) ji Ruth Margaret Williamson e yin ogbe susu dotọ he yọn na oplọn gando ogbe Aflikanu lẹ tọn, tintengbe na mẹhe to Niger Delta to  Naijilia lẹ, to fihe e nọ na nudi owhe kandeao (50). E nọ yin yiylọdọ Onọ ogbe susu dotọ Naijilia-nu lẹ tọn podọ e sọ yin yinyọnẹn na hinhẹn owekun Pan-Nigerian alphabet wa aimẹ.
Gbẹzan nukọnmẹ tọn
E basi matintọ to whenue e tindo owhe 69 to Brazil to 3 Alunlunsun 2005.
Nouria Kazdarli
Otàn gbẹzan etọn tọn
Kazdarli yin jiji to Ammi Moussa to 1921 do hẹnnu   Matmata tọn mẹ to Tunisia. To Jiji etọn godo, hẹnnu etọn sẹtẹn yi Mostaganem, finẹ wẹ e dukosọ hẹ Mustapha  Bouhrir, mẹhe sọ nọ yin Mustapha  Kazdarli, bo wlealọ hẹ ẹ to owhe  1939, whẹpo e do lẹkọ do Algeria. Mustapha nọ wazọn na Électricité et  gaz d'Algérie to whenue Nouria nọ wazọn taidi avọ̀tọtọ́. Mustapha Kazdarli dukosọ hẹ azọnwhé aihundida sinima tọn bo sọ kọnawudopọ́ to Algeria. Nouria Kazdarli  yawu kọnawudopọ́ hẹ asu etọn to aihundida sinima tọn to  1945. E de sọn yinkọ asu etọn Kazdarli tọn go bo diọ̀ yinkọ edetiti tọn zun Nouria, videvude Nouria diọ ede zun aihundatọ sinima tọn nukundeji taun dé.
Fred Nuamah
Fred Nuamah (Frederick Kwaku Nuamah; yin jiji to àzán atọ́ntọ́ Abọhunsunsun 1975) yin Aihundatọ, Anadenanutọ́ podọ Ghanavi de bo yin yinyọnẹ̀n na adà he e yiwa to Aihundida sinima he hosọ etọn yin (The Game). Ewọ wẹ yin basitọ́ àjọ sinima tọn to Ghana po ajọ̀ tito televizion tọn po, yedọ àjọ he nọ dó nukọnyiyi mẹde tọn hia to ogbẹ Aihundatọ sinima tọn to Ghana)
Elijah Abina
Bẹjẹeji gbẹzan etọn tọn
Elijah ogudele Abina yin jiji na mẹdaho Abraham Akowanu Abina po Omoloto Abina to Aradagun, gbagi Awọnlin to Naijilia. E wa diọ yinkọ ṣẹnṣẹn tọn etọn do Oludele na e nọ pa gigo na numẹsẹn lẹ wutu. E yin dopo to dowatọ The Gospel Faith Mission International (GOFAMINT) po yẹwhenọ Reuben George po asi Dupe George, David Akinremi, Meshack Akinola, Iwaku Bagere, Daniel Aluko, Olusegun George, Elkanah Obideyi, Solomon Elijah Kudoro, Richard Akapo, Dorcas Adeyemi, Mary Kudoro, Felicia Akinremi. Biblu pinplọn zindonukọn kakajẹ egbehe, yẹwhenọ George lẹzun yẹwhehodọtọ whenu gigọ tọn to Gospel Faith Mission International to Kọ́yànsun 1962, bo jo azọ́n dowhenu tọn etọn Arbico Limited, Apapa to Awọnlin to whenue gbigbọ wiwe jẹeji. To tintan whenu, ewọ wẹ mẹhe to anadenanu to Ṣọọṣi GOFAMINT Iwaya tọn to 1963, enẹgodo Ṣọọṣi GOFAMINT Mushin tọn to 1966 to godo mẹ e mọ zedaga yi taidi Nugopọntọ. Yẹwhenu Reuben George wẹ yin Nugopọntọ daho lọ, e wa de Abina taidi mẹbọdomẹgotọ etọn, Otẹn enẹ mẹ wẹ e sẹn te kakajẹ whenue yẹwhenọ George basi matintọ to 1987.
Fernán Caballero
Fernán Caballero (24 Awewesun 1796 – 7 Lidosun 1877) yin yinkọ devo de he yè do nọ ylọ otanwe-kantọ Spain-nu de he nọ yin Cecilia Francisca Josefa Böhl de Faber y Ruiz de Larrea. E yin ovi wekantọ Germany-nu de he nọ yin Johann Nikolaus Böhl von Faber tọn, podọ onọ etọn yin wekantọ Spain-nu de he nọ yin Frasquita Larrea. E kẹalọyi yinkọ he yè nọ ylọ ẹ ehe to gbétatò he to lẹdo Ciudad Real tọn de mẹ.
Raquel Barros
Bẹjẹeji gbẹzan etọn tọn po wepiplọn etọn po
Raquel Barros jayi to whegbe bo yin zize yi dotowhe. Barros ku to dotowhe Hospital del Salvador  Santiago tọn to azan widopotọ avivọsun 2014 tọn on August 11, 2014.
Ruby Terrill Lomax
Azọn he e wa
Terrill yi gbedewema to Classic Language mẹ to wehọmẹ alavọtọn Kolombia tọn mẹ. Latin wẹ Terrill yi hia amọ e do oyọnẹn pẹde to Greek mẹ to whenue ye yi do bai "Dean of Women Association of Classical Language" to wehọmẹ alavọtọn Texas tọn to Austin. To whenue e gbẹ to azọn wa na wehọmẹ alavọtọn lọ, Terrill kọnawudopọ taidi''"Local, National podọ International Society. Wehọmẹvi he to wehọmẹ alavọtọn Texas tọn lẹ yọnẹn ganji na e whiwhẹ, jọmẹ bosọ nọ konu hẹ ye whepoponu.
Djanet Lachmet
Djanet Lachmet  (he yin jiji to owhe 1948)  yin otanwekantọ́ podọ aihundatọ sinima tọn to Algeria.
Shekkarau I
Otàn gbẹzan tọn to otànnugbo Kano tọn mẹ
otàn gbẹzan Shekkarau I tọn sọ́n Òwé Palmer's  1908  English translation of  the Kano Chronicle tọn tin to Odo. Shekkarau wẹ yin Saraki ṣinatọ̀ntọ́. Yinkọ Onọ etọ̀n tọn wẹ Auta. To whenue é lẹzun Saraki omẹ etọn lẹ dọ na ẹn dọ “Sarkin Kano, etẹwẹ a lẹ̀n gándo nuhe tomẹnu lẹ to didọ go?” É gblọn na yé dọ, “Nuhe mi sọgan dọ matin avunhiho kẹdẹ wẹ n mọ dohlan.” Gbẹtọ lọ lẹ dọ na ẹn dọ “eyin a dín jijọhò po omẹ lọ lẹ po, yé na lẹndọ buditọ́ wẹ a yin. É yin ye wa bo vivinu na we, dapana ye, na a nikaa wanu jẹagọ̀. É yin é biọ domọ mi na Funnawhàn hẹ́ ye, eyin mi gbawhan yetọn mi na sán ovẹ́go Agbàgo yetọn lẹ tọn bo gbà boṣiọ yetọn lẹ. Ye gbàwhàn Nugbo. Kosi lọ lẹ sọ wa Saraki lọ dè bo dọ, “Saraki, klunọ mitọn, mi jlo na dọ oho dé ná we: jaale ma pọ́n nuhe mi ko wa wayi lẹ blo, mi vẹ̀ we, ma kẹalọyi Ayinamẹ he ayinamẹtọ́ towe lẹ na we blo. Eyin aigba he ahọ́lú de pàṣẹ dó klo, Ahọ́lú lọ dona nọ fáhomẹ̀, eyin é ma yin mọ, é ma na mọ̀ Ògú depope yi. Sarki gblọn dọ, “Nugbo wẹ oho he mi dọ lẹ,”  podọ É jo ye do po huhlọn po àṣà yetọn po. Omẹ lọ lẹ dọ “Eyin é ma yin òbú tọn wẹ, mi na dọ nuhe yin aslí boṣiọ mítọn lẹ na Saraki”. Agbàgo yetọn he nọ yin Samagi dọ, eyin mi dọ Aṣli lọ ná ye, mi na bà Húhlọ́n mítọn pò. Podọ whẹndo mítọn nasọ yin winwọn. Awhan lọ Zindonukọ̀n káká bọ Saraki lọ do kú.
Frances Tolmie
Frances Tolmie (13 Kọ́yànsun 1840 - 31 Awewesun 1926) yin kàndai basitọ Scotland-nu gando aṣa go. E yin jiji bosọ basi matintọ to Isle of Skye. E yi ohàn Gaelic tọn lẹ he yin zinzinjẹgbonu to 1911.
Yei Theodara Ozaki
Bẹjẹeji gbẹzan etọn tọn
London wẹ ye ji Yei Theodara Ozaki te to 1871. Otọ Ozaki tọn nọ yin Baron Saburō Ozaki bọ onọ etọn nọ yin Bathia Catherine Morrison he wa sọn England ( e yin jiji to 1843 bo ku to 1936). Otọ etọn Baron Saburô Ozaki yin dopo to sunu Japan tọn he yin mẹtintan he yi hia we to Europe kavi Amerika. Onọ Ozaki tọn yin viyọnusi William Mason Morrison tọn (e yin jiji to 1819 bo ku to 1885) he ewọ po Mary Anne Morrison po ji. Onọ Ozaki tọn he yin mẹplọntọ to England mọ otọ Ozaki tọn to whenue e wa klasi etọn nado plọnnu bọ ye omẹ awe lẹ da yede to 1869. To owe de he Mary Fraser kan bọ hosọ etọn yin "A Biological Sketch; from Warrior of old Japan and others stories mẹ" e dọmọ onọ Ozaki tọn he yin Bathia nọpọ po otọ Ozaki tọn po. E sọ dọ dọ onọ Ozaki tọn ji vi yọnusi awe devo lẹ yedọ: Masako Maude Mary Harriett Ozaki (he yin jiji to alunlunsun 1872) po Kimie Bathia Alexandra Ozaki ( he yin jiji to 1873 bo ku to 1964). Otọ Ozaki tọn lẹkọ wa Japan to 1873 na e jlo na da nawe de he whẹndo yetọn diyin taun dile tito alọwle lọ tọn ko yin bibai hoho do. Oyin nawe lọ tọn wẹ Toda Yae. Ehe jọ na ye ma jlo dọ whẹdo yin lọ Toda ni bu sẹ sọn ayimẹ. To godo mẹ otọ Ozaki tọn tọn sọn Japan bo mọ azọn do St. Petersburg he to Russia na e ni do sọgan sẹpọ onọ Ozaki tọn. 1880 wẹ whẹdo Baron tọn wa yi onọ Ozaki tọn taidi visi yetọn bo yi oyin etọn do owe visi whẹdo lọ tọn lẹ mẹ podọ do whenuho whẹndo lọ tọn mẹ. so dat e go fit dey klose to e Ozaki mama.
Queen Nwokoye
Bẹjẹeji gbẹzan etọn tọn podọ owe yinyọnẹn etọn po
Nwokoye yin jiji to ayimatẹn Awọnlin tọn mẹ do whẹndo Catholic tọn de mẹ amọ e luntọ sọn Ovim to Isuikwuato Local Government of Abia state to Naijilia. E bẹ nupinplọn etọn jẹeji to  Air Force primary school. E dotana nupinplọn wehọmẹ daho tọn etọn to Queen's College, Enugu whẹpo edo zindonukọn yi wehọmẹ alavọ tọn tọn Nnamdi Azikiwe tọn to Awka, ayimatẹn  Anambra tọn to fihe e plọn  sociology podọ and anthropology te. E whẹ po numọtolamẹ lọ po nado lẹzun whẹdatọ to nukọnmẹ.
Oladele Awobuluyi
Zinjẹgbonu ṣinṣian lẹ
Owe lẹ Hosọ lẹ Pipà lẹ
Zayn Africa
Abdulmajid Aliyu (yin jiji to azán tintan Ayidosun 1994) he sọ́ nọ yin yiylọdọ Zayn Africa, yin hanjitọ́, hankantọ otò Naijilia tọn.
Adim Williams
Nuhọ́tọ de he ma na yin akuẹsuna ganji bosọ nọ saba yin ṣinṣanko bẹtọ do agbanhun de mẹ bo wa lẹzun mẹhe ma tindo owhé to ali London tọn ji kakajẹ whenuena họntọn hohowhenu etọn tọn wa gọalọna ẹ. Aihundatọ lẹ taidi Charles Okocha, Mr Ibu, Rita Johnson, John Okafor, Nkiru Ughanze, Remy Ohanjiyan, Ishola Oshun podo susu devo lẹ po.
Sam Amuka-Pemu
Azọ́n Linlinwekantọ́ tọn
Ewọ wẹ yin vọjladobasitọ́ na linlinwe Daily Times of Nigeria tọn podọ ewọ sọ wẹ yin vọjladobasitọ́ tintan na linlinweeditor Sunday Punch tọn whẹpo ewọ po họntọn etọn Olu Aboderin po dó zin linlinwe The Punch tọn jẹgbonu to 1971. Enẹgodo ewọ po naijiliavi atọ̀n devo zin linlinwe Vanguard Newspaper tọ́n to 1983. Togbogan Muhammadu Buhari dó Amuka hia taidi " homẹfanọ" to hunwhẹ jijizán etọn whenu. Nduka Obaigbena he yin ogán daho na ogbẹ linlinwekantọ́ lẹ tọn to togbo Naijilia tọn mẹ do e hia di apajlẹ dagbe podọ nukọntọ́ dagbe na linlinkantọ́ lẹ to naijilia. Sọgbe hẹ nuhe hagbẹ etọn lẹ dọ, Amuka-Pemu wẹ yin omẹ he whẹ́n hugan to mẹhe yin linlinwekantọ́ lẹ mẹ to togbo Naijilia tọn. Owe he hosọ etọn yin the Vanguard of Modern Journalism yin kinkan gbọn Kola Muslim Animasaun, he mọ azọ́nplọ́nmẹ yi to é dé yọ́n godonọnamẹ he gbloada he e dohia na linlinwekinkan to togbo Naijilia tọn mẹ.
Aigba
Adà:Lẹnunnuyọnẹn Adà:Planẹti lẹ
Orlando Owoh
Orlando Owoh  (yin jiji to azán wiẹnẹtọ, Afínplọsun, owhe 1932 jẹ Abọ̀húsun owhe 2008) yin hanjitọ po nukọntọ de po.
Nichole Banna
Azọ́n
E ko tọ́n to aihun susu mẹ bọsọ basi dopo na ede he yin yiylọdọ Icheke Oku.
Sanâa Alaoui
Aihun he e detọ́n lẹ
sinima televizion
Jẹhẹ́n
Jẹhẹ́n o nu ylankan de wẹ jẹhẹ́n yin to gbẹzan gbẹtọ tọn le mẹ. E zẹẹmẹ do, matindo akuẹ he pegàn nado họ Kavi bai nuhudo azán lọ tọn lẹ, taidi nududu, gbahọ, su họhaya kuẹ, avọ po mọọmọ lẹ sọ yi.
Onwuchekwa Jemie
Onwuchekwa Jemie yin wekantọ,oho milomilo-kantọ, linlinzọ́nwatọ dé po weyọnẹntọ Otò Naijilia tọn dé po.
Rahama Sadau
Sọ pon
Kannywood
Meg Otanwa
Bẹjẹeeji gbẹzan etọn tọn po wehihia etọn po
Otanwa wa sọn lẹdo he mẹ ye nọ do Idoma-gbe te, to Ayimatẹn Benue tọn mẹ, to Otogbo Naijilia tọn mẹ. Ṣìgba Awọnlin wẹ e whẹn do. Whẹndo asisi tọn mẹ e sọ wá sọn. E sọ nọ do ogbe atọ́n yedọ Glẹnsigbe, Ayọgbe, Flansegbe, Hausa-gbe po ogbe onọ etọn tọn po yedọ Idoma-gbe po Spanish-gbe pẹde pedẹ po. E basi po to Wehọmẹ Alavọ tọn Ahmadu Bello University, to Zaria. Finẹ wẹ e yi gbedewema etọn te to Glẹnsigbe pinplọn mẹ, bo zindonukọn bo yí gbedewema daho etọn to Human Resources Management to Wehọmẹ Alavọ tọn TIME University, Tunis, to otò Tunisia tọn mẹ enẹgodo, gbedewema daho to Business Administration mẹ podọ gbedewema devo ga to Wehọmẹ Alavọ tọn Jean Moulin University he to  Lyon, to France.
Gijimasu
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Naijilia-nu lẹ Adà:Ahọlu lẹ to Naijilia
Uwamahoro Antoinette
Uwamahoro Antoinette  (he yin jiji to azán  25tọ Awewesun 1975 to Kigali) yin yọnnu Aihundatọ Sinima tọn to Rwandan.
Caleb Femi
Bẹjẹeji gbẹzan etọn tọn
Femi yin jiji to owhe 1990 to Otò Kano tọn mẹ, to Naijilia, fihe e yin pinplọnwhẹn te gbọn onọ̀-daho etọn dali. To whenuena e tin to owhe ṣinawemẹvi, e lẹkọ do mẹjitọ etọn lẹ de to Agéwaji Peckham tọn to Otò London tọn mẹ. To whenue e fo wehọmẹ yiyi po godo, e plọnnu gándo Glẹnsigbe go to Wehọmẹ Alavọ Queen Mary tọn, to London.
Super OD
Aihun he mẹ e sọawuhia te lẹ
Aihun he mẹ e sọawuhia te lẹ to owhe lẹ gblamẹ.
Jamila Umar Nagudu
Azọn etọn
Jamila Umar, he yin yinyọnẹn ganji taidi Jamila Umar Nagudu, daihun tintan etọn to azọnwhe kannywood tọn to 2002. Sọn whenue e basi gbẹdai, e magbe nado jẹ aihundaji. E tọn sọn Bauchi bo lẹkọ do Kano nado mọ dọ emi jẹ gbe mima ni emi tọn kọn nado lẹzun aihundatọ nukudeji de to azọnwhe Kannywood tọn mẹ. E ko do azọnwhe aihundida tọn lọ mẹ taidi hanjitọ sọn (2002) gbọ. To ojlẹ lẹ mẹ e wa kọnawu dopọ to azọnwhe aihundida tọn lọ mẹ vudevude. Vivẹnu dido etọn na ayidedai po wadohia po bibayi mẹ dọn aidonugo anadenanutọ lọ tọn bọ yé jẹ didoehia ji to aihun ye tọn lẹ mẹ. Jamila sọgan do mahẹ to aihun wumẹ depope mẹ. E ko sọawu hia to aihun he nọ fọn numọtolanmẹ dote lẹ mẹ amọ to whedelẹnu e sọ nọ sọawu hia to aihun nukikodonamẹ tọn lẹ mẹ. Nagudu ko diyin taun to Kannywood mẹ sọmọ bo nọ yin yiylọ dọ "ahọsi Kannywood tọn". Anadenanutọ Aminu Saira wẹ yin mẹ tintan he doehia to aihun lọ "Jamila da Jamilu" mẹ taidi Aihundatọ de.[3]
Vicky Zugah
Azọ́n etọn
E bẹ Azọ́n etọn taidi Aihundatọ bẹjẹeji to whenue họntọn etọn lẹ dọ na ẹn dọ e tindo jẹhẹnu dagbe he yin bibiọ to Aihundatọ de si, enẹwutu e tindo lẹblanulọkẹyi nado sọawuhia to Aihundida tintan he e detọ́n po alọkọndopọ́ hẹ Jackie Appiah po Suzzy Williams he wa basi matintọ po mẹ. Aihundida tintan he e detọ́́n wẹ Trokosi he yin Aihundida he zọn bọ e diyin taun bọ e mọdọ emi tindo tadagbe. E yinwanna nupinplọn sọ́n hagbẹ etọn po Aihundatọ́ numimọnọ lẹ dè nado zindonukọn bo tindo kọdetọ́n dagbe to azọ́n etọn mẹ.
Esiaba Irobi
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Naijilia-nu lẹ Adà:Sinimọto-basitọ lẹ to Naijilia
Makoko
Otàn
Yinkọ lọ Makoko yin hogbe Ayọgbe tọn de he eyin e yin lilẹdogbedevomẹ, e zẹemẹdo nado "ze Akoko". To aṣa Ayọnu lẹ tọn mẹ, amà "Akoko" tọn lẹ nọ yin yiyizan nado gọalọ na vijiji podọ e sọ nọ yin yiyizan to whenue ogán de jlo na yin zizedo gántẹnmẹ, Makoko egbezangbe tọn tindo amà ehe susu he wú lẹdo pe.
Ayoka Olufunmilayo Adebambo
Azọn
Wesetọ Ayoka bẹ azọn jẹeji to wehọmẹ alavọ Ibadan tọn taidi dohiatọ whepo e do yi azọnwatẹn dodinnanu-bibasi to glèzọnwiwa mẹ po mẹpinplọn po tọn wehọmẹ alavọ Obafemi Awolowo tọn, to Ile-Ife. To whenue e tin to Ile-Ife, e ze ayidonugo etọn do nukọn yiyi ohàn lẹ yìnyìn tọn ji na lẹndai ajọwiwa tọn. To 1993, e sẹtẹn yì azọnwatẹn kanlin yìnyìn tọn po lẹnunnuyọnẹn kúnkan-didiọ po tọn, to wehọmẹ alavọ tọn na glèzọnwiwa (Federal University of Agriculture), to Abeokuta to Naijilia. To alọnu din, e yin dopo to hagbẹ Wedegbẹ́ Anadenanutọ lẹ tọn to wehọmẹ Alavọ  lọ tọn.
Ajọ̀ podo ayidonugo po
To 2010, Ayoka mọ ajọ̀ yi na e yin dopo to hagbẹ Animal Science Association of Nigeria (ASAN) podo lẹnnuyọnẹto devo lẹ po. Yinkọ etọn tin to todohukanji yọnnu fọtọnnukundopo (16) he yin omẹ nukundeji Naijilia tọn he yin lẹnnuyọnẹtọ podo dodinnanutọ po to tele Silverbird TV tọn ji. Ayoka sọ mọ ajọ̀ Tòwedegbẹ Britain tọn yi gọna ogbẹ nukọn yiyi lẹdo mẹ tọn.
Afia Schwarzenegger
Afia Schwarzenegger,  sọ yin yinyọnẹn taidi Valentina Nana Agyeiwaa (he yin jiji to azán wiẹnẹtọ Afínplọnsun 1982, Kumasi, Ghana) yin azọnwatọ to televizion họsa Ghana tọn. Ewọ wẹ yin Anadenanutọ́ to Okay FM's morning  show  Yewo  krom  po UTV  Ghana's  Kokooko  show mẹ, ewọ sọ wẹ yin yọnnugán na tito televizion  Schwar  TV  to YouTube ji; podọ ogán na azọnwhé (QAS purified  water) podọ Anadenanutọ́ to tito televizion  (The  breakfast  show) tọn, bo yin dide taidi ogán he nọ penukundo tọṣiọvi lẹ go gbọn ogbẹ (the Association  of  Children  Homes  and  Orphanages) dali to Ghana. Ewọ wẹ yin dowatọ Leave2Live foundation tọn, he yin ogbẹ he nọ penukundo kanyinylan sọta mẹdevo go, podọ e sọ yin dowatọ́  Owontaa  Street Ministry tọn, yedọ ọgbẹ mẹdeyidosanvọ tọn he nọ penukundo nuhudonọ lẹ to Ghana. Afia ko sọ wazọn hẹ azọnwatọ́ ladio Kasapa FM. TV  Africa  po Kasapa  FM po. E yin yinyọnẹn ganji na adà televizion Afia Schwarzenegger TV tọn he e yiwa bo yin didetọ́n gbọn  Frimpong Manso saki.
Adele
Adele Laurie Blue Adkins MBE (yin jiji to azan atọ́ntọ, Nuwhàsun, Owhe 1988) yin hànsinọ Glẹnsigbe tọn po ohàn kantọ. Eyin hànsinọ nukundeji de, he nọ sá hoyidokanji he hugan livi kantọ̀n (120).
Ada Udechukwu
Ada Udechukwu (yin jiji to owhe 1960) e yin yẹdetọ Naijilia tọn podo ohó milomilo-kantọ he tindo haṣinṣian podo ogbẹ Nsukka tọn po.
Blossom Chukwujekwu
Azọ́n
Chukwujekwu we nọ yinuwa taidi aihundatọ tọntlọngbọ lọ he yin Kelechi Pepple to wadohia tele ji tọn Naijilia tọn tintan lọ; Taste of Love (2015) mẹ.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Naijilia-nu lẹ Adà:Ovi he ye ji to owhe 1983 lẹ
Charry Ada Onwu
Charry Ada  Onwu-Otuyelu yin otanwekantọ Naijilia vijiji dé, podọ e yin yọnnu tintan he yin anadenanutọ Na yẹdide po aṣa gbẹtọ tọn po. E wa sọn Amaigbo to ayimatẹn Imo tọn mẹ. E yin otanwekantọ na ovivu lẹ. e yin awhanfuntọ, bosọ wazọn hẹ (Armed Forces Medical Service) dai to awhan Biafra tọn whenu. Hosọ etọn lẹ wẹ otàn po aṣa po. Owanyi he e tindo na aṣa po otan po basi zẹẹmẹ dodinnanu etọn. E sọ na nudọnamẹ gando hosọ azọ́n etọn lẹ tọn he bẹ, Catastrophe’,  ‘Our Grannies Tales’, ‘Adobi’, ‘Triumph  of  Destiny’, ‘One Bad Turn’,  ‘Ada Marries a Palm Tree’ ‘Amaigbo Kwenu: History of My Town’, ‘Good Morning Mr Kolanut’, po devo lẹ po hẹn. Mahopọ Na owu he e na biọ, Charry Ada  OnwuOtuyelu jẹ otanwe detọ́n ji to bẹjẹeji owhe 1980. Dopo to Azọ́n tintan he e wa lẹ wẹ ‘Ifeanyi  and Obi’, bo yi ajọ̀ to otanwe kinkan na yọpọvu lẹ to owhe  1988. E Zindonukọn to azọ́n nukinkan tọn nado mọ ajọ̀ susu lẹ yi na otanwé kinkan na yọpọvu lẹ.
Usman Zamnagawa
Otàn gbẹzan tọn to Otànnugbo kano tọn mẹ
Otàn gbẹzan Usman Zamnagawa tọn sọ́n òwé Palmer's 1908 English  translation of the kano Chronicle tọn tin to Odo.
Zamnagawa duahọ́lú na owhe ṣinnawe.
Gberefu
Dlapọ́n Bibasi
Na Lopo Gberefu tọn yin lẹdo whenuho tọn de wutu, e ko dọ̀n ayidonugo dlapọ́n basitọ susu lẹdo aihọ́n pé tọn bọ ehe ko yidogọna yindidi etọn. Soghe hẹ sọhayinanu de to 2015 he yin zinzinjẹgbonu gbọn linlinhọsá The Guardian tọn dali, to bẹplidopọ mẹ, gbẹtọ 3,634 wẹ dla lopo lọ pọ́n to osun 6 gblamẹ.
Umaru Abdullahi
Azọn whẹdida tọn etọn
Whẹdidadodo dọtọ Umaru yin yiylọ yi English Bar to abọhusun owhe 1966[3] podọ sọ yi Nigeria Bar to 1968,[3] podọ e yin dide taidi whẹdidadodo dọtọ to whẹdatẹn whẹvọylọ Naijilia tọn to owhe 1983 tọn mẹ.[4][5] To 1987, e yin zize sọyi Ayimatẹn Kastina tọn mẹ nado gọalọ to state judiciary didoayi mẹ bọ to owhe atọn godo, e yin dide taidi nukọntọ whẹdatẹn whẹvọylọ tọn Naijilia tọn, otẹn de he e penukundo na owhe ao, to gbagbla 1999 po 2009 po mẹ bo yin tẹnmẹ diọna gbọn whẹdidadodo dọtọ Ayo Salami. Otan gbẹzan tọn de ko yin kinkan gando e go he hosọ etọn yin, 'Once Upon Umaru' gbọn Ibe Ikwechegh dali. Whẹdidadodo dọtọ Abdullahi du Walin Hausa tọn, yedọ otẹn nukudeji de to Hausa gbeji.[6][7e].
Sọ pon
Kandai whẹdida-dodo-dọtọ whẹdatẹn whẹvọylọ tọn Naijilia tọn.
Rama Brew
Azọ́n etọn
Rama Brew biọ Aihundidazọ́n mẹ to owhe 1972. E sọawuhia to TV soaps mẹ, ehe yin "Avenue A" po "Villa Kakalika” po. Sinima tintan he e detọ́n wẹ " Farewell To Dope", Rama lẹzun nukọntọ́ tito televizion ji tọn he nọ yin "Ultimate Paradise" to 1993 to whenue e lẹkọ dó ghana. E mọ ajọ̀ Aihundatọ yọnnu he yọ́n hugan to owhe 1994. Rama lọsu yin hanjitọ́ dé podọ e tin to omẹ he dó ohàn (jazz) tọn ai to gblagbla owhe 90 tọn lẹ mẹ. Ewọ wẹ nuzedonukọ́nnamẹtọ́ na tito Aihundida televizion ji tọn ('Groove FM') na yọpọvu lẹ. Enẹgodo e lẹzun whẹdatọ́ na tito nunina hanjiji tọn he nọ yin 'Mentor'.
Abdullahi Maje Karofi dan Dabo
Otan gbẹzan tọn to otanugbo Kano tọn mẹ
E gba whan oto susu lẹ tọn. E basi họngbo yọyọ de, Kofan Fada tọn. To ojlẹ otọ etọn tọn whenu e ko yin gbigba dai. E vọ maṣalaṣi po ohọ Turaki Mainya lẹ tọn gba to bẹjẹeji gandudu etọn tọn whenu. Ye ko gbọgbe na owhe susu lẹ. To ojlẹ etọn mẹ Soron Giwa yin vivọ gba. E pe awhan hẹ Dan Maji to Woso. Sẹpo whejai wẹ awhan lọ yin funfun. Dan Maji vọ avun tọn. Ni e ma yin dọ zinvlu ko do dido wẹ e na ko yin huhu. Abdulahi tọnawhan Betu, amọ bo ṣiawhan. Abdulahi nọ deso whẹpo do hẹ osọji bọ to ojlẹ lẹ godo mẹlẹ wa yọnẹn taidi aṣa etọn. Gandutọgbẹ etọn lẹ wẹ: Sarkin Yaki, he yin yiylọ dọ Mallam Dogo, Mallam Isiaka, Mallam Garuba, Sarkin Gaiya, Mallam Abdu Ba-Danneji, Alhaji Nufu, họntọn etọn Mallam Masu, Tefida visunu etọn, Shamaki Naamu, Manassara, Jekada Gerko tọn, podọ Dan Tabshi. Mallam Ibrahim wẹ yin wekantọ etọn, bo yin yiyi do bai Galadima. Dawe ehe wa yin dide sẹ sọn azọnwatẹn etọn to ojlẹ Mohammed Belo tọn mẹ. Mẹhe po lẹ wẹ Alkali Zengi podọ Alkali Sulimanu. Abdulahi Zaria bo sinai do Afira, podọ do Zungonaiya.
Tewa Onasanya
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Naijilia-nu lẹ
Biola Adebayo
Ajọ̀ lẹ
E yí ajọ̀ Best supporting actress Bon tọn to 2020. E sọ yí ajọ̀ Nollywood at City tọn, aihundatọ alọgọnamẹtọ he yọn hugan podo DIYMA tọn po to 2021.
Ijeoma Nwaogwugwu
Gbẹzan bẹjẹeji tọn podo azọ́n po
To 2018, e yin dide taidi nukọntọ na tito linlin tele ji Arise News tọn. E tin to otẹ̀n tintan to yọnnu koatọ́n he tindo huhlọn hugan to linlinzọ́n mẹ zọgbe hẹ WijAfrican (Women in Journalism Africa).
To 2020, e yin zize do todohukanji yọnnu koatọ́n tintan he tindo huhlọn hugan to linlinwhe Naijilia tọn mẹ.
Kati Zsigóné
Yanwle etọn taidi yẹdenanutọ
Alọnuzọ́n etọn ma doalọte na godonọnamẹ asu etọn tọn wutu, kakajẹ egbe asu etọn wẹ yin godonọnamẹtọ vonọtaun podọ mẹwhinwhan etọn. Bẹjẹeji alọnuzọ́n etọn tọn wẹ yin jijizan viyọnnu etọn tọn, whenue e jlo na sá osẹ̀n do họmẹ bo ylọ yọnnu osẹ̀n sátọ de, whenenu wẹ asu etọn dozolanmẹ naẹn nado sá ẹ na ede. Na ehe wutu, e bẹ yẹdenanu po osẹ́n sisá po pinplọn to aliho he yiaga de mẹ jẹeji. To osẹ̀n sisá wunmẹ voovo ṣiantọ̀n he e nọ basi to egbe lẹ mẹ, tintan lọ wẹ osẹ̀n adogo tọn sisá, enẹgodo, e bẹ osẹ̀n wunmẹ devo jẹeji taidi agbán sisá, owhlẹ sisá po devo lẹ po. E nọ de yẹdide wunmẹ de he nọ yin ’’riseliőzés’’. Yẹdide wunmẹ godo tọn he e plọn wẹ osẹ̀n sisá mẹpọnnu tọn. Yanwle etọn tintan to azọ́n lọ kọn wẹ nado doasọna nọtẹn he ewọ lọsu ko wleawuna de, ṣigba ada yẹdide tọn he mẹ e mọ ede te taun to whenuena e ko mọ vivi to emẹ, sọn whwenẹnu gbọn, e ko lẹzun osẹ̀nsatọ po mẹplọntọ "Hungarian Folkart" tọn.
Onuora Nzekwu
Zinjẹgbonu lẹ
Nzekwu ko basi kandai otànwe susu lẹ. E hopodona whenuho-kantọ Michael Crowder nado basi kandai Eze Goes to School tọn po Eze Goes to College po. Owe oplọn tọn awe lọ lẹ yin zizejẹgbonu na whla tintan tọn gbọn linlinwhe wehọmẹ alavọ Alikanu tọn to 1964 podo 1988 po.