cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ibrahim Gambari
thumb|Ibrahim Gambari Ibrahim Agboola Gambari, CFR he yin jiji to azán ko-nukunẹnẹtọ, osun atọntọ, owhe 1944 tọn mẹ to otò Ilọrin tọn, to Aimatẹn Kwara tọn mẹ, to tògbo Naijilia tọn mẹ. E yin Tatọ Azọnwatọ lẹ tọn (Chief Of Staff) na Togbogan he ye dé yọyọ enẹ wẹ Muhammadu Buhari. Jẹnukọnna ojlẹ ehe, E yin Nuyọnẹntọ podọ Nukunmọnu Togbo Naijilia tọn. E ko sọ yin Mínísítà wayi na gbonuzọn to gblagbla Owhe 1984 jẹ Owhe 1985 tọn mẹ. Mọdopolọ, E yin Nukunmọnu na United Nations (UN), E sọ yin Wekantọ Lẹdo tọn, Bàn Ki-moon dé e taidi Azinponọ podọ mẹhe nọ yihodọ̀ na Hagbẹ Mẹyu tọn lẹ to Ogbẹ Kọndopọ Aihọn United Nations to Danfur ṣẹnṣẹn to Owhe 2010 tọn mẹ. Ewọ wẹ Ayinamẹtọ tangan to International Compact ji podọ Aimatẹn Iraq tọn po podọ dó Oho devo lẹ ji bosọ yin Wekantọ na Ogbẹ Lẹdo Aihọn pe tọn. E ko wazọn jẹnukọn hẹ Wekantọ na Ogbẹ Pọninọ Lẹdo aihọnpe tọn (USG), bọ to Tohodidọgbẹ (DPA) tọn mẹ, Eyin dide to Osun aotọ, Owhe 2005 tọn mẹ, nado bẹ awọn he ye dé ena lọ. To hẹjisun, Azan ẹnẹtọ, owhe 2013 tọn mẹ, Ibrahim Gambari yin Yinkọdona taidi Gbehosọnalijitọ Chancellor gbọn Ayimatẹngan Kwara tọn he nọ yin Abdulfatah Ahmed dali.
Wehihia etọn
Gambari yi King's College Awọnlin tọn. Enẹgodo, e yi Wehọmẹ Oyọnẹn Ajọwiwa tọn to Otò London tọn mẹ Fihe e yi gbedewema BSc. (Nuplọnmẹ tito Ajọwiwa) tọn te, e sọ yi gbedewema to International Relation mẹ. Podọ ga, e sọ yi gbedewema MA tọn to [Owhe]](1970) tọn mẹ, podọ Ph.D to Owhe (1974) tọn mẹ, to wehọmẹ Alavọ tọn Columbia tọn to Otò New York he to Togbo America tọn mẹ do Oyọnẹn Tohodidọ po International Relation tọn po ji.
Wande Olabisi
Wande OlabisiBabawande Onaolapo Olabisi yin alọyin dogba balọn dagbe de na San Diego padres.Eho balọn hẹ hagbe owehọmẹ daho Starfor tọn.Ọlabisi yin ovi plọnji tintan balọn ho tọ Nijilianu tọn hẹ yin dide tọ MLB taidi medide tinton owhe ẹnẹ tọn
Ibrahim Gambari
Wehihia po azọn etọn po
Gambari bẹ Azọ́n mẹplọntọ tọn etọn jẹeji to Owhe 1969 tọn mẹ to Wehọmẹ Alavọ New York tọn mẹ whẹpo e do wazọn to Wehọmẹ Alavọ Albany tọn. Enẹgodo, E wazọn mẹplọntọ tọn to Wehọmẹ Alavọ Ahmadu Bello tọn to Zaria, to Aimatẹn Kaduna tọn mẹ, ehe yin Wehọmẹ Alavọ tọn Awetọ he klo hugan to Togbo Africa tọn mẹ sọn Owhe 1986 jẹ Owhe 1989 tọn mẹ. E sọ wá lẹzun Nugopọntọ na mẹplọntọ lẹ na Wehomẹ Alavọ tọn Atọ̀n lẹ to Otò Washington DC tọn mẹ, Wehọmẹ Dodinnanu tọn Johns Hopkins International tọn, Wehọmẹ Alavọ Georgetown tọn podọ Wehọmẹ Alavọ Howard tọn po tọn. E sọ wazọn hẹ Dodinnanutọ lẹ to Wehọmẹ Brookings Institution he tin to Washington DC podọ Nuyọnẹntọ dé to Bellagio Study, podọ ga e sọ wa dodinnanuzọn to Rockefeller to Otò Italia tọn mẹ. Eyin dide taidi Ògán dé ehe nọ yin Honoris Causa, he yin Dotogan Humane lẹta (D.Hum.Litt)tọn to Wehọmẹ Alavọ Bridgeport tọn. E yin Gbẹvi wedegbẹ Nuyọnẹntọ kandai tọn Wehọmẹ Alavọ Johns Hopkins tọn. Togan Togbo Naijilia tọn na ẹn Otẹn Commander Of Federal Republic (CFR) tọn.
Nọtẹn intẹnẹt tọn devo lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1944 lẹ
Marcelle Lively Hamer
Elizabeth Marcelle Lively Hamer (yin jiji to azan 14tọ liyasun 1900 bo ku to azan ẹnẹtọ whejisun,1974) yin  Amerika Labrarian de podọ e to pinplọn lehe ye nọ yinuwa do aṣa liho to bgetato lẹ mẹ bo sọ to yiyi do kan ji. E wazọn to wehọmẹ alavọtọn Texas po El Paso Public Library po na hugan owhe 30. E wazọn taidi mẹ he jẹakọ hẹ otan aṣa Texas tọn po whenuho etọn po. Hamer wazọn na owhe 17 taidi mẹ he nọ penukun do akuẹ ogbẹ aṣanuplọmẹ Texas tọn.
Bẹjẹeji gbẹzan etọn tọn po wepinplọn po
Whitewright, Texas tọn wẹ Elizabeth Marcelle Libely yin jiji te to azan 14tọ liyasun 1900. Otọ etọn nọ yin Robert Morris bọ onọ etọn nọ yin Clara Susan (Lemon) Lively. Otọ Hamer tọn yin ajọwatọ daho de podọ e nọ wazọn to akuẹ sẹdo tẹn. Onọ etọn nọ plọn glẹsi gbe to wehọmẹ daho Grayton tọn. Hamer zan whe dopo to wehọmẹ daho sinsẹn tọn he sinsẹnnọ yọnu lẹ nọ deana na Kidd-Key college whẹpo e do wa fo wehọmẹ daho Southeastern State Normal. To 1919, Hamer yi gbedewema owhe awe tọn to wehọmẹ daho sinsẹn tọn, to wehọmẹ lọ ewọ wẹ yin nukọntọ ogbẹ wehọmẹvi lẹ tọn tọn. Hamer yi gbedewema daho to glẹsi gbe mẹ to wehọmẹ alavọtọn Oklahoma tọn to 1921. To nukọn mẹ e yi gbedewema daho hugan to wehọmẹ alavọtọn Texas tọn to 1939. Wema he mẹ Hamer wazọn te wẹ "Anecdotal Elements in Southwestern Literature". To linlinwe ogbẹ tọn 1943 tọn he dọho gando otan Texas tọn de mẹ, wema Hamer tọn wẹ ye dọ e yin hihia hugan to wehọmẹ alavọtọn Texas tọn pete mẹ.
Hamer da asu etọn Robert Colt Hamer to 1922. Alọwle lọ de ovi yọnusi dopo tọn enẹ wẹ, Mary Marcelle Hamer Hull. Alọwle Hamer tọn gba to 1930.
Azọn etọn
Hamer wazọn taidi anadenanutọ wehọmẹ alavọtọn Texas Pete tọn sọn 1935 jẹ 1955. Hamer nọ zan "Battle Hall reading room" taidi azọnwate etọn. El Paso Public Library na ẹn azọn dọ ni yin alọgọtọ to 1955.
Estella Canziani
Estella Louisa Michaela Canziani (yin jiji to azan 12tọ alunlunsun, 1887 bọ e ku to azan 23tọ avivọsun, 1964 tọn) yin British nu yọnnu he nọ de yẹdide, sa sẹn, kanwe, bosọ nọ plọn lehe ye nọ yinuwa gbọn to aṣa lẹ mẹ bosọ nọ yi do kanji.
Bẹjẹeji gbẹzan etọn tọn
Estella yin jiji to London to azan 12tọ alunlunsun, 1887. Canziani yin viyọnusi  Louisa Starr po Enrico Canziani po tọn (1848-1931). Otọ Canziani tọn Enrico Canziani yin sẹnsatọ bọ onọ etọn Louisa Starr yin Italian sivil engineer. Hẹnnuwhe he to 3, Palace Green to Kensington Palace wẹ e zan gbẹzan etọn lẹ po te. Yẹdidedetọ wẹ Canziani yin podọ e plọnnu to "Copernicus" whẹ. Copernicus yin wehọmẹ Kensington tọn de he Sir Arthur Cope po Erskine Nicol po to anadena. Canziani sọ yi Royal Akademi school. Canziani do delẹ to sẹn zọn Etọn lẹ mẹ hia RA London, Liverpool, Milan, Venice po France po. Sẹn sisa he ye do yọn Canziani wẹ "The Piper of Dreams" he e yi water color do sa. E do sẹn sisa lọ hia na mẹlẹ ni do mọ ẹn to Royal accademic to 1915. Mẹsusu wẹ bai pọndo bai sẹn sisa he di Canziani tọn bọ e dibla sọ soha mẹ he vọ osẹn  Holman Hunt tọn bai lẹ tọn The Light of the World. Canziani zin gbejizọnlin yi Europe waji lẹ, whla susu wẹ e yi Italy. Osẹn he e nọ bai lẹ nọ do nusisọ po aliho he mẹ nulẹ nọ yin wiwà te to gbetato he yi homẹ taun lẹ to agewaji Italy tọn mẹ. Canziani sọ nọ kan owe lẹ. Canziani sọ nọ de yẹdide lẹ do wema mẹ. E ko kan owe atọn enẹ wẹ: Costumes, Tradition and Songs of Savoy (1911), Piedmont (1913) po Through the Appennines and the Land of the Abruzzi. Na owe he e kan lẹ wutu, oyin Canziani tọn tin to hagbẹ  Royal Geographical Society Tọn lẹ mẹ. Canziani kan hosọ susu lẹ do linlinwe ogbẹ aṣanuplọmẹ tọn mẹ. Canziani kan otan gbẹzan tọn e de titi tọn do owe lọ:  Round About three Green (1939) mẹ olọnu zọn Canziani tọn susu wẹ yin sisẹdo do  Birmingham Museum & Art Gallery mẹ.
F. O. Ogunlana
F.O. Ogunlana sẹn taidi mẹhọakuẹ nusọtọ Aflika tọn ye dọ lẹdo ṣọtọ Bureau tọn. To 1979 eyin agba na yedọ omẹ kantọnfọtọnnukunatọn tọ to Bronze wolf ẹnẹ wẹ pipli dopo gee de sọn anadenanutọ nukọnyiyi sin agba nina de tẹnmẹ he wa ayimẹ do gbọn pipli nusọtọ tọn de dali. Yedọ na vogbingbọn sinsẹn dohlan lẹdo sọtọ lọ dali. Eṣo yin omẹ nujọònu tọn de to agbanina aihọn sika tọn mẹ.
Mehọakuẹ de to nusọtọ Afrik tọn mẹ ye dọ lẹdo ṣọtọ Bureau.
Brigitta Lars Anderssons
Brigitta Lars Anderson's ( ku to 1551) kavi Birgitta Lass Anderson ("Brigitta, Wife of Lars Anderson") he sọ nọ yin Brigitta Andersdotter ("Brigitta gel-pikom of Anders) yin tovi yọnnu Sweden tọn he nọ amanuwatọ aṣa tọn podọ mẹhe nọ wazọn to họnmẹ. Brigitta wẹ yin doto yọnnu he penukun do ahọlu King Gustav I  Sweden tọn sin vi bo sọ to nukun pedo ahọsi  Margaret Leijonhufvud. Ahọsi lọ yinwana Brigitta taidi doto etọn podọ e wọ wẹ doto he e kẹalọyi.
Bẹjẹeji gbẹzan etọn tọn
Azọn Brigitta tọn wẹ ando penukun do ahọvi lẹ go. Ahọvi lẹ do fihe ye nọ nọ bọ gadidi filọ tọn sọ nudi 1540. Fihe ovi lọ lẹ nọ nọ nọ yin yiylọ dọ Barnastugan (yọpọvu lẹ whe). Mi ma yọn nususu gando mẹhe wazọn to họnmẹ lẹ go to ojlẹ he mẹ Brigitta wazọn to finẹ. Nudopo he mi yọnẹn wẹ yin dọ nawe ẹnẹ he bọdego ehe lẹ do nukun ahọvi lẹ mẹ yedọ: Margareta, he yin nafẹ ylọ vi po yinkan etọn po. Nawe awetọ wẹ Ingrid Amundsdotter he yin asuṣiọsi bo sọ donu to họnmẹ. mẹ atọntọ wẹ Ebba Eriksdotter Vasa podọ mẹ godo tọ wẹ Christina Gyllenstierna. Ebba Eriksdotter Vasa po Christiana Gyllenstierna po penukun do ovi lọ lẹ go na jlẹ vude. Ahọsi lọ gboadọ do Brigitta go ganji e tlẹ nọ jo ovi etọn lẹ do na Brigitta to whenuena e jlo na tọnwhẹ. Omẹ tata de poun wẹ Brigitta yi. Ahọsi Margaret kaji yinwana ẹn poun wẹ podọ e yi i do basi ayinamẹtọ etọn he ahọsi lọ nọ dọ homẹ na. Ye ma yin dọ ahọsi lọ dike Brigitta ni nọ penukun do ovi etọn lẹ go kẹdẹ wẹ gba, ṣigba e sọ ze e do ajọ etọn ji. Na apajlẹ, to whenuena ahọsi lọ yan kuẹ na mẹde he nọ yin Anders Persson to 1545, Brigitta wẹ e yi zan taidi afọzedaitọ na do mọ kuẹ lọ yi lẹkọ.
Ovọ́n
Ovọ́n yin kanlin wunmẹ de he ma nọ tindo awa po afọ lẹ po podọ e nọ taidi odan. Ovọ́n lẹpo ma nọ tindo nẹgbehú. Tedidi ovọ́n dopodopo tọn nọ gbọnvo na yedelẹ. Wunmẹ ovọ́n tọn delẹ tin he nọ whè sọmọ bọ e ma nọ bọawu nado mọ ẹn po nukun po. Mọdopolọ ovọ́n de tin he yè nọ ylọdọ bootlace ko yin yinyọnẹn nado dite na nudi kilomẹtlu kandeko (60). Ovọ́n he saba yin yinyọnẹn wẹ ovọ́n aigbamẹ tọn he yè nọ ylọdọ nuvúnnú lẹ. Ovọ́n wunmẹwunmẹ wẹ tin, susu yetọn sọ nọ gbọnvo na yede.
Carrie B. Grover
Carrie Blanche Grover (yin jiji to 1879 bo ku to 1959) yin ohan aṣa tọn ji tọ Kanada tọn de, podọ mẹ he nọ sẹ ohan aṣa tọn do de podọ e sọ nọ ho Violin. Gbẹtọ lẹ nọ na ẹn sisi na aliho he mẹ e nọ ji ohan aṣa tọn lẹ te mẹ bọ ohan etọn delẹ sọ yin yiyi do nusẹdotẹn congress tọn he Alan Loma po Sidney Robertson Cowell po sẹdo lẹ mẹ.
Bẹjẹeji gbẹzan etọn tọn
Nova Scotia we Carrie Spinney yin jiji te to 1879. Grover nọ Nova Scotia kakajẹ whenue e yin owhe wiawe mẹ vi. Otọ Grover tọn nọ yin George Craft bọ onọ etọn nọ yin Eliza Long. Whẹndo lọ wa sẹtẹn yi Maine bọ e wa Gould Academy. To whenue wekantọ de he nọ yin Fred Lincoln Hill jlo na dọ ho gando e go, e dọmọ: " whẹndo he wa gle zọn, li gbado bosọ nọ da nake de mẹ wẹ e wa sọn. E ko dẹn bọ tọgbo etọn lẹ wa sọn Amerika. Whẹndo lọ tlẹ ko wa Amerika whẹpo Amerika do jẹ avun ho na mẹdekanujijẹ ji hẹ omẹ Inglish, Scotch, Welsan po Irish tọn po ji. Whẹdo onọ po otọ Grover tọn lẹ po yọn ohan ji ganji. To 1896, Carrie wlealọ hẹ Almon Roy Grover to 1896 oto pẹvi Gorham tọn mẹ wẹ ye omẹ awe lẹ nọ. Alọwle lọ tindo ovi atọn enẹwẹ: Gertrude, Ethel po Roy po.
Ohan aṣa tọn etọn lẹ
To whenue mẹlẹ ko yọnẹn ganji taidi ohan aṣa tọn jitọ de, to 1941 Grover yi ohan 87 do kanji po ogbe Violin tọn po to nusẹdotẹn congress tọn. Nusẹdotẹn congress tọn dọmọ: "Mrs. Grover sinayin do gbezedoaganu nukọn bo ji bosọ bai kasẹti ohan tọn gbanewhe-ẹnẹ. Delẹ to ohan he e yi do kanji lọ lẹ mẹ ko hugan owhe 100 lẹ" todohukan ji ohan tọn he Grover bai lẹ sọ tin to apadewhe todohukan ji  Eloise Hubbard Linscott tọn mẹ. Grover wẹ yin yọnnu England tọn yọyọ he to jọhọn mẹ he nọ ho Violin he tin to todohukan ji ohan tọn etọn mẹ. Linscott dọ homẹ emi tọn hun taun dọ todohukan ji ohan tọn Grover tọn do todohukan ji ohan tọn emi tọn lẹ mẹ. Linscott dọmọ nuhe go Grover ma donu to ohan etọn lẹ mẹ e nọ yi Violin do de ye tọn to hugan ohan 400 he e tindo lẹ mẹ.
M'hamed Benguettaf
M'hamed Benguettaf  (c. 1938  –  5  Afinplọnsun  2014) yin Aihundatọ sinima tọn podọ aihunkantọ́ to otò Algeria tọn mẹ. M'hamed Benguettaf  basi matintọ́ na azọ̀n whenu dindẹn dé godo to azan atọntọ́ Afinplọnsun 2014,  e tindo owhe  75, to otò etọn mẹ. E yin didi do tẹ́pá (El Alia Cemetery) tọn mẹ.
Abusuapanin Judas
Tweneboah Kodua, he sọ yin yinyọnẹn taidi Abusuapanin Judas kavi Judas yin aihundatọ Ghanavi de podọ nukikodonamẹtọ́ de, bo ko yin didohia to sinima voovo lẹ mẹ. E yin họntọn vivẹ Bob Santo he basi matintọ lọ.
Azọ́n
E yin dowatọ ogbẹ́ (Ominitimininim Concert Party) ton he Bob Santo yin nukọntọ́ na.
Pere Egbi
Bẹjẹeji gbẹzan po wehihia etọn po
Egbi yin jiji to tòdaho Warri tọn mẹ, to Ayimatẹn Delta tọn to azán koatọ́nnukunawetọ́, osùn ṣidopotọ́ owhe 1986 tọn. Ewọ wẹ yin ovi tintan mẹjitọ́ etọn tọn, to ovi awe he mẹjitọ etọn lẹ tindo. E yin pinplọnwhẹ́n gbọn onọ̀ etọn dali. Egbi fó wehọmẹ dokọ̀ tọn po wehọmẹ daho po to Ayimatẹn Delta tọn whẹpo do wá yi gbedewema dotozọ́nwiwa tọn to Wehọmẹ Alavọ Ayimatẹn Awọnlin tọn.
Azọn etọn lẹ
Egbi bẹ́ azọ́n jẹeji  taidi linlinhiatọ de to whenue e gbẹ́ po to wehia gando dotozọ́n go enẹgodo e diọ azọn etọn do aihundatọ sinimọto tọn po otàn kantọ de po. E nọ yin didohia to televizion ji whẹpo e di yì United States po pọndohlan lọ po dọ onu lẹ nasọ pọ́nte dogọ. Egbi sẹ̀n to United States. E sọ́ wà ponọzọ́n na owhe ṣidopo, to whenue e ko wa dotozọ́n godo e lẹkọ dó Naijilia nado wazọn aihundida sinimọ tọn. Egbi yin yinyọnẹn na aihundida sinimọto de he nọ yin Big Brother Naija season 6 he e tindo mahẹ to e mẹ, bo yin tatọ́ whẹndo tọn, enẹwutu họntọn etọn lẹ dó dẹpẹyinkọ lọ "Major  General" na ẹn.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Wehọmẹ Alavọ Ayimatẹn Awọnlin Tọn
Wehọmẹ Alavọ Ayimatẹn Awọnlin Tọn (Glẹnsigbemẹ: Lagos State University) he sọ nọ yin yiylọdọ LASU, yin didoai do Ojo, otò dé he to, Ayimatẹn Awọnlin tọn mẹ to tògbo Naijilia tọn mẹ. Wehọmẹ Alavọ tọn lọ yin didoai to 1983 gbọn osẹn jọun Ayimatẹn Awọnlin tọn dali, na wepinplọn po nukọnyiyi nuyọnẹn tọn po, bọ aṣagbe etọn yin, "Na Nugbo po Azọnwiwa po" (Motto: For Truth and Service). Wehọmẹ Alavọ tọn ehe nọ penukundo wehọmẹvi hugan 35,000 lẹ he nọ wá wehọ lọ mẹ lẹ sọn ofi voovo lẹ go.
Adà:Wehọmẹ lẹ
Yemi Shodimu
Bẹjẹeji gbẹzan etọn
E yin jiji to Abẹ́òkúta, tatọ-tonọ Ayimatẹn Ogun tọn to huwaji-wheyihọ tọn Naijilia tọn mẹ. E zan gbẹzan dowhenu tọn etọn to Abẹokuta to Ahọluwhe Alake Egbaland tọn gbe to fihe e yọn nususu gan do akọ ayọnu lẹ tọn te. E yi wehọmẹ Alavọ tọn Obafemi Awolowo tọn to fihe e mọ Bachelor of Arts (B.A.) yi te gbedewema daho to aihundida lamẹyiya tọn yi te podọ e zin do nukọnsọyi wehọmẹ yalavọtọn Awọnlin tọn to fihe e mọ Master of Arts (M.A.) in Mass Communication yi te.
Azọn etọn
E bẹ aihundida lamẹyiya tọn jẹ e ji to owhe 1976, tọn mẹ, to owhe dopolọ hemẹ e yin mimọ to aihun he hosọetọn yin Village Head Master. E yin yinyọnẹn na azọngba nukọntọ yinyin tọn, to Ajani in Oleku mẹ, aihun de he yin anadena bosọ Yin bibayi gbọ Tunde Kelani dali. To 2018,e yin azọndena taidi bayitọ aihundida lamẹyiya tọn nukiko do na mẹ tọn he tindo apawhe susu he hosọ etọn yin Isale Eko.
Aihun he e da lẹ
The Miracle Centre (2020)
Sọ pọn
Todohukanji aihundida lamẹyiya tọn datọ Naijilia tọn lẹ tọn.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1960 lẹ
Asu
Asu yin mẹhe ko wlealọ. "Wlealọ" zẹẹmẹdo dọosẹn kẹalọyi dọmọ omẹ awe sọgan yin "kinkọndopọ". To alọwle lọ whenu, asu lọ nọ yin yiylọdọ asisunọ yọyọ. Sọgbe hẹ nuyise klistiani kavi judaism tọn, asu de sọgan tindo asi dopo. Sọgbe hẹ nuyise malẹnu lẹ tọn, asu sọgan tindo asi diblayi ẹnẹ nkọ.
Said Bey
Said Bey  yin Morocco vijiji de podọ Aihundatọ sinima tọn podọ nukikodonamẹtọ́ de.
Olusegun Obasanjo
thumb|Olusegun Obasanjo Mathew Aremu Olusegun Obasanjo he ye ji to azán atọntọ osun atọntọ owhe 1937 yin mẹduyin tohodọtọ akonka Awhangan he ko yi gbọjẹ podọ togbogan  he wayi tọn tò otògbo Naijilia tọn. Yinkọ otọ etọn tọn wẹ ye nọ ylọ dọ Amos Adigun Ọbaoluayesanjọ "Ọbasanjọ" Bankọle podọ onọ etọn he nọ yin Asabi Obasanjo yin ovi jiji òwu tọn tò òtò Abẹokuta to Ayimatẹn Ogun tọn to otogbo Naijilia tọn mẹ. onọ etọn ku to owhe 1958 bọ otọ etọn lọsu yin matintọ to owhe 1959 ga.
Ovu whenu etọn
Ye ji Olusegun Obasanjo to azan atọntọ osun atọntọ to owhe 1937 na Amos Ọbaoluayesanjọ Bankọle po Asabi po to lbogun ọlaogun. Eyin viplọnji na mẹjitọ etọn lẹ, ye ji ovi ṣiantọn bọdego ṣigba nọviyọnnu dopo wẹ pò nẹ. e lẹzun tọṣiọvi nọṣiọvi to whenu e do owhe konukunawe. Wehọmẹ Saint David Ebenezer school to lbogun wẹ Ọbasanjọ yi whehọmẹ dokọ tọn te to owhe 1948. Ọbasanjọ yin Awhàngan he ko Yi gbọjẹ gaa sọn Awhànzọn podọ tonudidọ tọn mẹ. E du togbogan Naijilia tọn sọn owhe 1999 jẹ 2007. E basi whla awetọ́ he Ọbasanjọ du togbogan Naijilia tọn na e ko yin togbogan awhànwudotọ tọn sọn 1976 jẹ 1979.
Gbọjẹ gaa etọn
Whenuena e yi gbọjẹ godo, E lẹkọ do glézọn etọn kọn. Ọbasanjọ sin ogle gbloada bọ ada gle tọn de ma dẹ́n to finẹ. To owhe 1976 jẹ 1999 gblamẹ Ọbasanjọ yin yinyọnẹn lẹdo aihọn pé na vivẹnudido etọn to tonudido lẹdo aihọn pé. E tinto wedegbẹ Avùn gbigbọ tọn mẹ lẹdo aihọn pé tintengbe to mẹwi gbeji. E yin tlọntlọngbọn to ogbẹ̀ he gbewanna walọ gbigble enẹ transparency international, mẹ.To owhe 1999,Ọbasanjọ yin zize taidi togbogan Naijilia tọn gbọn tonudọgbẹ P.D.P tọn dali. Ye vọ e de di togbogan whla awe tọ to owhe 2003. Nukundido etọn tintengbe wẹ nado diọnukunsọ otò kwẹbẹdu. Ọbasanjọ do vivẹnu nado ze Naijilia do otẹn sisi tọn dé mẹ to hagbẹtò etọn he ye nọ ylọ dọ Committee of Nations mẹ lẹdo aihọn pe. E sọ vọ gigo naira tọn he ko gble jlado. Ehe zọn bọ gbẹtọ lẹ do adọgbigbo to akwẹ sẹdotẹn mítọn mẹ. Dipo to tito gandudu Ọbasanjọ tọn wẹ nutindo ahọlu tọn lẹ sisa na gbẹtọ pàá he ye nọ ylọ dọ privatisation policy. Sigba tito ehe po pẹẹdẹ nido pe na mẹhe dokwẹ lẹ kẹdẹ wẹ sọgan họ.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1937 lẹ Adà:Naijilia-nu lẹ
Edith Hodgetts
Edith M. S. Hodgetts (e basi matintọ to 1902) bo yin Russianu de, wekantọ British tọn gando otan yọpọvu lẹ tọn go, folk tales po fairy tales po.
Otan gbẹzan etọn tọn
E yin jiji to Russia, fihe e zan vuwhenu etọn te, bo ka sọ yin ovi dodovi na Michael Nicolaevitch po Sophie Nicolaevn po. To godo mẹ, e sẹtẹn yi England. E yin yinyọnẹn ganji na owe tọn he e kan he hosọ etọn yin Tales and legend from the land of Tzar, bẹplidopọ fairy tales tintan Russianu lẹ tọn he yin zinzinjẹgbonu to owhe 1890 to London. Owe lọ wa yin vivọ zinjẹgbonu to 1891, 1892, 1972, 1974, 1983, 2013, 2015 po 2017.
To whenue e to zẹẹmẹ basi do owe lọ ji, Hodgett dọdọ asisa otan lọ tọn wẹ ohó gando vuwhenu etọn dile yè basi zẹẹmẹ naẹn do to wehọmẹ podọ dile e sọ yin didọ naẹn do gbọn yọnnu họmẹjladotọ po mẹhe nọ wa whegbe naẹn. Dile e yin lilẹdo gbedevo mẹ.
Owe lọ yin kinkan na:
Omẹ vonọtaun de yèdo Michael Nicolaevitch and Sophie Nicolaevna de Kapoustine, owe ehe no yinuwa do mẹhe to lilẹ do ogbe devo mẹ to aliho sinsinyẹn de mẹ, ovi yidodovi yétọn, Edith.
Awe to otan omẹ Russia tọn lẹ mẹ, The Blacksmith po the Devil po The Wonderful Trade po yin zinzinjẹgbonu to owhe 2017 he yin yiylọdọ The Sorcerer's Apprentice: An Anthnology of Magical Tales by Jack Zipes, yin zinzinjẹgbonu gbọn ogbẹ́ Princeton University Press.
Gbàn to 38 ji otan Russianu lẹ tọn to bẹpli ehe mẹ yin onu yọyọ de na mẹhe na hia to yovogbe mẹ lẹ to ojlẹ he mẹ owe lọ yin zinzinjẹgbonu to tintan whenu te.
Dorothea Viehmann
Dorothea Viehmann (yin jiji to azán ṣinatọn, Abọhusun 1755 bo ku to azan 17tọ, Abọhusun 1816) yin na Jaman  he nọ dọ otan ganji de. Otan etọn lẹ wẹ tin to Brothers Grimms mẹ. Sus to otan he Dorothea Viehmann dọ lẹ mẹ we tin to sọha awetọ owe lọ "Grimm's Fairy Tales" mẹ
Bẹjẹeji gbẹzan etọn tọn
Oyin he mẹjitọ Dorothea Viehmann tọn lẹ na ẹ wẹ Katharina Dorothea Pierson. E yin jiji to Rengershausen he sẹpọ Kassel. Mẹjitọ etọn lẹ nọ sa ahan sinsiyẹn. Tọgbo Viehmann tọn lẹ wẹ dose Huguenots he họn sọn Franss yi Hasse-Kassel lẹ na ye zẹhu do todohukan ji Nantes lẹ tọn he he wadagbe na zọnpọ hẹ Huguenot he to Franss lẹ. To whenue Viehmann to whiwhẹ ẹ, e nọ doto otan voovo he otọ etọn sin họntọn lẹ nọ dọ to whenue ye to ahan nu to otọ etọn ṣọvu mẹ lẹ. Dorothea Pierson wlealọ hẹ Nikolaus Viehmann he yin avọtọtọ to 1777. Viehmann ṣonọ wẹ penukun do ovi ṣinawe ye tọn lẹ go to oku asu etọn tọn godo. E nọ yin nuhe e sa sọn gle yetọn mẹ lẹ do penukun do ye go. Viehmann jẹ "Brother Grimm"lẹ yọnẹn ji to 1813 bo dọ hugan otan kande na ye po aṣọ voovo lẹ po. Na Huguenot wẹ tọgbo Viehmann tọn lẹ wa sọn wutu francie gbe me wẹ e nọ dọ otan etọn lẹ na ye do.Wilhelm Grimm kan dọ kosọ wẹ nọvisunu emi tọn do mọ  Viehmann. Wilhelm Grimm yidogọ dọ nawe lọ sọgan vọ otan etọn lẹ dọ whla susu bọ hogbe depope ma na diọ. Otan Viehmann tọn susu lẹ tin bo ma ko yin tadona.
Otàn he e dọ lẹ
Delẹ to otan he tin to Grimm's Fairy Tales mẹ lẹ sọgan ko yin nuhe Dorothea Viehmann dọ lẹ. Taidi:
Sandoglido wekun lẹ tọn lo "KHM"nọ dlẹnalọ do hosọ tangan Kinder- und Hausmärchen tọn. Brothers Grimm lẹ dohia go na hogo lọ lẹ nado hodo nuhe Dorothea Viehmann ko do wayi lẹ po gblọdo lẹ po "aus Zwehrn" ("sọn Zwehrn", sandoglido na "Niederzwehren").
Lẹdo lẹ po hùnwhẹ oflin tọn lẹ po
Fihe he nọ yin Niederzwehren dai ko lẹzun  "Märchenviertel,Fairy Tale Quarter". Ye yi oyin yoyo lọ do pagigo na Viehmann. Whlẹ họ awe he do hia go na fie Dorothea Viehmann nọ nọ dai to gbagbla owhe  1787 jẹ 1798 tọn mẹ podọ sọn 1798 kaka jẹ ku whenue e ku. Ko yin tẹn diọ po wehọmẹ "Quater's elementary school" tọn po hunglintẹ de po he nọ yin yiylọ po yinkọ nawe lọ tọn po. Ṣọvu ahan tọn otọ etọn tọn to whelọnu ko tinto "Hütt Brewery"kọlomẹ tọn mẹ to din. To 2019, Berahna Massoum he nọ de yẹdide lẹ de yẹdide Dorothea Viehmann tọn. Yẹdide lọ tinto sẹpọ "Fairy Tale Quarter" tọn.
Segilola Ogidan
Segilola Ogidan yin ahundatọde, nukantọ, anadenanuto podọ aihunzetọn tọ de po. Ẹfò owehọmẹ daho to fine ehia nudidedokanji to owehọme daho Royal Holloway tọn to London podọ tindo kondetọn dagbe de to owehọme daho Bristol fihe e hẹn nupinplọn cinema tọn do kan. Eyin yinyonẹn ganji taidi'Ajike' to aihun he nọ yin netflix he yin tintengbe lọ yedọ Naija sin Noẹli.Segilọla Ogidan bẹ aihundida nujọnu de jeeji
Seydou Boro
Nọtẹn devo lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1968 lẹ
Lolo1
Omotunde Adebowale David, mẹhe yin yinyọnẹn ganji gbọn gbetọ lẹ dali taidi Lolo1, yin aihundatọ Naijilia tọn de podọ nuzedonukọnnamẹtọ tito Ladio ji Naijilia tọn lẹ tọn. E wleawuna tito hodidọ he nọ yin 'Oga Madam' to Ladio Wazobia FM 95.1 tọn ji kakajẹ owhe 2019 whẹpo e do jo azọ́nwhe lọ do nado hopodona Lasgidi FM taidi ogán nukunpedonugotọ podọ azọ́nwatọ nuzedojẹhọn ji tọn.
Azọ́n
E yin dide do owepa linlinwe de tọn ji na adà La Mode Magazine for July 2017 tọn.
E basi otẹn Ms. Wilson tọn to aihun 2018 tọn de mẹ  We Don’t Live Here Anymore gbọn Tope Oshin dali.
To owhe 2020 e basi aihun sinima tintan etọn he yin yiylọdọ When Love is not Enough. Aihun lọ yin anadena gbọn Okiki Afolayan dali.
E yin lila taidi afọzedaitọ tintan Awabah, Micro Pensions company tọn.
Gbẹzan mẹdetiti tọn
E yin Onọ̀ godoponọ he tindo visunnu atọ̀n (3) po viyọnnu dopo po.
Ethel Rudkin
Ethel Rudkin yin jiji to azán 21tọ Zósun 1893 tọn bo kú to azán 21tọ Zósun 1985) yin glẹnsi gbe kantọ, whenuho dọtọ, otan aṣa tọn dọtọ podọ mẹhe nọ plọnnu gando nuhe yin hinhọn sọn doglọ lẹ. Lincolnshire wẹ e yin jiji te. Rudkin tin to mẹ tintan he jẹ nuyizan aṣa tọn lẹ yi ji to Lincolnshire podọ delẹ to nuhe e yi lẹ mẹ to nọtẹn gbangba tọn susu lẹ mẹ podọ e sọ to North Lincolnshire museum mẹ.
Marlui Miranda
Marlui Miranda yin hànjitọ Brazilnu de podọ dodinnanutọ he yin yinyọnẹn ganji na [[azọ́n] titengbe he e ko yiwa sọn whẹho Amazon tọn mẹ. E ko kọnawudopọ podo hànjitọ Brazilnu devo lẹ taidi Gilberto Gil, Egberto Gismonti, Milton Nascimento po Nana Vasconcelos.
Ethel Rudkin
Bẹjẹeji gbẹzan etọn tọn
1893 wẹ Ethel yin jiji te to  Hutchinson to Willoughton, Lincolnshire. Otọ etọn po onọ etọn po wẹ Richard po Ethel Hutchinson po. Hẹnumẹ onọ Rudkin tọn lẹ wa sọn Suffolk. To whenue Rudkin gbẹpo to pẹvi, e nọ plọnnu bosọ nọ penukun do ovi he tindo whẹdo dopo lẹ go. To 1917, Rudkin wlealọ hẹ George Rudkin he wa sọn Folkingham. Sọgbe hẹ nuhe yin kinkan do yẹdide oṣiọ tọn etọn ji alọwle lọ vivi taun ṣigba e ma dẹn to aimẹ na asu etọn ku to whe dopo poun to alọwle lọ godo to 1918. George he yin asu etọn wẹ ponọ he nọ penukun do oso he nọ yin yiylọ dọ Machine Gun Corps to wẹkẹ whan tintan whenu bọ ku to whenue e bẹ azọn he gbaipe to whelọnu bo nọ wle gbẹtọ lẹ sọn awọntin po vẹgomẹ po. Ye na asu etọn ajọ Military cross tọn. To whenuena George ku godo, Rudkin lẹkọ yi Willoughton nado nọ pọ hẹ mẹjitọ etọn lẹ bo penukun do ye go. To nukọn mẹ to gbẹzan Rudkin tọn mẹ, Lucy Arliss gọna ẹn e nọpọ po e po bo gọalọ naẹ nado họn azọnwanu lẹ na azọn etọn sọn doglọ. Lucy Arliss ma jo Rudkin do kaka jẹ ku whenu etọn. To 1972, Rudkin po Arliss po yi nọ họ pẹvi de mẹ to Toynton All Saints sẹpọ Spilsby. To owhe vude godo, Arliss wa ku. Dẹpẹ yinkọ he họntọn Rudkin tọn lẹ nọ ylọ ẹ dọ wẹ "Peter".
Dile e tlẹ yin dọ mẹjitọ Rudkin tọn lẹ ma yinwanna ẹn dọ sọ, Rudkin yinwana nado nọ dotoai bosọ nọ bẹ nutindo he dọho gando otan aṣa tọn  Lincolnshire tọn. Susu to nuhe e yi lẹ mẹ Bẹjẹeji to owhe 1920 po 1930 lẹ po mẹ. Rudkin wẹ gọalọ na C.W Phillip nado dindo na ohọ hoho he to war survey map mẹ. To 1931, e kọnawu dopọ hẹ ogbẹ aṣanuplọnmẹ tọn bọ Margaret Murray dotuhomẹ na ẹn gando azọn he e wa to  Lincolnshire lẹ go. Rudkin de zinzijẹgbonu etọn Lincolnshire Folklore tọn bo do Murray hia to homẹ bibiọ etọn mẹ to 1936
Marlui Miranda
Gbezan etọn
Miranda yin jiji to Fortaleza to Agewaji Brazil tọn. E sẹtẹn yi Rio de Janeiro to 1971 nado yi plọn classical guitar hiho po hànjitọ Turíbio Santos. Miranda ko basi dodinnanu titengbe do ohàn Brazil tọn ji taun bo wa mọ ajọ̀ nunina Guggenheim Fellowship tọn yi 1986 ehe gọalọna ẹn nado basi ohàn ewọ lọsu tọn do mẹwhenu. To ojlẹ 1990 tọn mẹ, Miranda daihun taidi hànjitọ po guitar hotọ po hẹ ogbẹ́ hànjitọ de tọn to Brazil he yin Pau Brazil, he nuhiho yétọn he hosọ etọn Babel yin lilá na nunina Grammy Award for Best Jazz Instrument Performance. Aihun he yin dida to 1991 to At Play in the Fields of the Lord, set in Amazon River Basin, podo nuyiwa domẹji Miranda tọn to ohàn po ogbe he e ko doai na omẹ Niaruna tọn lẹ. Ohàn etọn he e ji to 1995, Ihu Todos Os Sons de ohàn sọn Nambikwara, Yanomami po omẹ Jabuti tọn lẹ to Brazil nọpọ do daihun gbọn Miranda po Gilberto Gil po Uakti po. To 1998-1998, Miranda lẹn nado basi dlapọn na weyọnẹntọ to Wehọmẹ Alavọ Chicago Department of Anthropology Miranda was awarded the Brazilian Order of Cultural Merit in 2002. . Miranda mọ nunina Brazilian Order of Cultural Merit to 2002.
Lolo1
Alọdlẹndonu lẹ
Lolo1 Adà:Naijilia-nu lẹ Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Sinimọto-basitọ lẹ to Naijilia
Asi
Asi yin yọnnu he ko wlealọ. "Wlealọ" zẹẹmẹdo dọ osẹn kẹalọyi na omẹ awe ni yin "kinkọndopọ". To alọwle lọ whenu asi lọ nọ yin yiylọdọ ai yọyọ. To oto delẹ mẹ podọ to ojlẹ delẹ wayi, diọdo ko tin na nuhe gando asi nẹmu asu de sọgan tindo sọgbe hẹ osẹn. To hohowhenu, sọha tangan de matin na asi nẹmu he mẹde sọgan tindo to oto delẹ mẹ. Sọgbe hẹ nuyise klistiani tọn po sinsẹ̀n ju po tọn, asu de sọgan tindo asi dopo. Sọgbe he nuyise malẹnu lẹ tọn, asu de sọgan tindo ai diblayi ẹnẹ nkọ. Yinkọ vonọtaun delẹ tin na asi de taidi Ahọsi, yin ahọlu sin asi, yọnnu he asu ko kudo nọ yin yiylọdọ asuṣiọsi.
Najite Dede
Najite Dede yin anadenanutọ podo aihundatọ Naijilia tọn to azọ́nwhe aihundida Naijilia tọn mẹ. E yin tọji-nọji podo Michelle Dede podọ tavẹvi podo Richard Mofe Damijo po ehe yemẹpo tin to azọnwhe aihundida tọn mẹ.
Bẹjẹeji gbẹzan etọn podo wehọmẹ po
Otọ́ etọn wẹ Mẹmẹsunnu Brownson Dede mẹhe yin afọzedaitọ Naijilia tọn to Ethiopia.
Azọ́n
E sọgan da apa voovo to aihun he yin dide naẹ ehe zọn bọ e do gbọnvo to aihundatọ depo lẹ mẹ to azọ́nwhe aihun Naijilia tọn mẹ
Edith Fowke
Edith Fowke, CM (yinkọ etọn whẹpo e do wlealọ Margaret Fulton; azán 30tọ 1913 Lumsden, Saskatchewan – azán koatọ́n-nukunatọ̀ntọ Whejisun 1996 Toronto) yín Canada-nu Aṣa-nuplọntọ de.
Fowke plọnwe to Wehome Alavọ Saskatchewan tọn mẹ. E deanana tito Ladio ji tọn CBC tọn po Ohàn Aṣa tọn lẹ po sọn 1950 jẹ 1963. E kàn owe susu lẹ to kọndopọmẹ hẹ kàndai basitọ lẹ gando whenuhó podo aṣa y lẹ po go podo hànjitọ Richard Johnston po, podọ ohàn aṣa Canada tọn lẹ (Waterloo Music Company 1954) ohàn aṣa Quebec tọn (Waterloo 1957), Chansons canadiennes françaises (Waterloo 1964), podo ohàn aṣa Canada tọn susu devo lẹ po (Waterloo 1967). E yin yinyọnẹn ganji nado nọ basi hoyidokanji ohàn aṣa tọn hanjitọ lẹ tọn ohàn hànjitọ lẹ taidi O.J. Abbott, LaRena Clark, po Tom Brandon po tọn. Edith Fowke basi matintọ to Toronto to 1996.
Owe lẹ
Sally Go Round The Sun: 300 Songs, Rhymes, and Games of Canadian Children. ISBN 0-385-02513-0.
Hànyidokanji lẹ
Commercially issued recordings:
Verjine Svazlian
Verjine Svazlian (Armenian: Վերժինե Սվազլյան, Whejisun 1, 1934) yín wekantọ dé, otanwekantọ́ dé, mẹhe nọ kannu gando yọnnu lẹ po aṣà lẹ po go dé bo sọ nọ deanana dodinnanu lẹ to wehọmẹ the Institute of Archeology po Ethnography of NAS RA po bo sọ yin Doctor of Philology, po wesetọ daho dé po to Amenia.
Mejọmẹ lẹnunnuyọnẹntọ dé to Amenia (2016). Svazlian ko tẹnpọn bo ko ze asà po otan yọnnu voovo lẹ tọn po do aga, e ko sọ tẹnpọn bọ otan mọnkọtọn lẹ yín zizesẹ́do bọ e ma na do bu, epẹn nukinkan mọnkọtọn lẹ to ogbe voovo he nọ yin dido to amenia mẹ lẹ po.
Otàn gbẹzan etọn tọn
Verjine Svazlian yín jiji to 1934 to Alexandria to whẹndo Armenian tọn dé mẹ he yin pipotọ wẹkẹ whan tọn, e sọ yin wekantọ de po azọ́n lẹdo tọn mẹ watọ dé po, Karnik Svazlian.
Verjine Svazlian yin wekantọ de he ko sọ kan owe susu he ko yi 500 bọ owe ehelẹ to yinyin zinzan to wehọmẹ lẹ Armenia, Diaspora po yovoto lẹ po mẹ.
Ajọ̀ lẹ
2016 Honorary Worker of Science of Armenia.
Nancy Isime
Nancy Isime (yin jiji to 17 Awewesun 1991) e yin aihundatọ Naijilia tọn, aṣọjlatọ podo azọ́nwatọ tele ji tọn.
Bẹjẹeji Gbẹzan etọn
Nancy Isime sin onọ basi matintọ to whenuena e to ovi owhe atọ́n mẹ tọn (5) bo yin nukunpedego gbọn otọ etọn kẹdẹ dali.E whẹn do oto Awọnlin tọn mẹ to fihe e yi wehọmẹ pẹvi podo dehe bọdego po te. To enẹgodo, e lekọ yi Benin City to fihe e fo wehọmẹ bọdego etọn te. E yi na oplọn osun ṣidopo tọn to wehọme alavọ Port Harcourt tọn bosọ yi diplôme to nuwiwa gbangba tọn lẹ mẹ to wehọmẹ alavọ Awọnlin tọn mẹ.
Azọ́n
Isime bẹ azọ́nwiwa jẹeji taidi aihundatọ de to aihun tele ji tọn Echoes to 2011. Isime sọ yin nuzedonukọnnamẹtọ tele ji tọn de bo yin yinyọnẹn na aihun mẹnudidọ tọn The Squeeze, aihun lẹnnnuyọnẹn tọn What's Hot podo nuwiwa oplogodo tọn MTN Project Fame season 7 tọn po. To 2016 e yin didiọ do otẹn Toke Makinwa tọn mẹ taidi nuzedonukọnnamẹtọ aihun he to zoji lẹ tọn to Hp Tv ji. E wazọ́n dopọ hẹ mẹdevo lẹ nado wleawuna ada ajọ̀ 2019 of the Headies Award tọn podo nuzedonukọnnamẹ etọn po podo Reminisce po. E wọ wẹ sọ yin nuzedonukọnnamẹtọ The Voice Nigeria 2021. To 2019, Isime de aihun tele ji tọn etọn tọ́n he nọ yin yiylọdọ The Nancy Isime Show. To 2020 e wazọ́n dopọ hẹ mẹdevo lẹ nado wleawuna ajọ̀ The Headies award podo Bovi po.
Nọtẹn gbonu devo lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1991 lẹ
Linda Dégh
Linda Dégh Linda Dégh (yin jiji to azan 18tọ whejisun 1918 jẹ azan 19tọ avivọsun 2014) yin mẹ he plọn otan aṣa gbẹtọ lẹ tọn podọ weyọnẹntọ Folklore po Ethnomusicology po tọn to wehọmẹ alavọtọn Indiana tọn, USA.
Linda Dégh yin jiji to Budapest, Hungary podọ bo sọ yin yinyọnẹn ganji taidi mẹhe yọn otan he gando aṣa lẹ go dile e penugo na do wazon do otan he gando Legend, dowatọ onu lẹ tọn podọ lehe tohomẹ po gbetato po bẹjẹeji gbọn to Yurope po agewaji Amelika tọn po. Dégh wey don bi professo Emerita for Indiana Yunivasiti kolet "AFS Lifetime Scholarly Achievement Award" in 2014. For 1982, na Dégh bi di presidor of di American Folklore Society.
Azọn po wepiplọn etọn po
Linda Dégh yi gbedewema sọn wehọmẹ alavọtọn Pèter Pázmány University he to Hungary mẹ. To whenue e fo wehọmẹ alavọtọn lọ, e jẹ asa-plọnmẹ ji to wehọmẹ alavọtọn Eötvös Loránd University tọn mẹ. Sọn 1965, Dégh jẹ nuplọn mẹ ji to wehọmẹ alavọtọn asa-plọnmẹ tọn he tin to ji to wehọmẹ alavọtọn he tin to Indiana Yunivasiti, Bloomington ji. To whenuena e jẹ nudi 1982, e ko lẹzun weyọnẹntọ he diyin taun to aṣapinplọnmẹ po Ethnomusicology po mẹ to wehọmẹ alavọtọn Indiana tọn mẹ. To whenue e gbẹpo to mẹplọntọ yin to wehọmẹ alavọtọn lọ, e ze gbọ de dai henọ yin yiylọ dọ jonal "Indiana Folklore " to 1968 podọ ewọ wẹ yin zinjẹgbonutọ ogbẹlinlinwe lọ tọn  kaka jẹ whenue e ma sọ tin ba. Podọ to  1980 wẹ linlinwe lọ ma sọ yin zinzinjẹgbonu te ba podọ jẹnukọn na whenẹnu, linlinwe lọ wẹ yin linlinwe tangan  Hoosier Folklore Society tọn. Ye sọ yi Dégh do basi nukọntọ ogbẹ Hoosier Folklore Society tọn to 1967 po 1968 po. Podọ to 1971 Dégh lẹzun "Fellow of the American Folklore Society" tọn.To 1982, Dégh ko lẹzun nukọntọ ogbẹ  Amerika Folklore Society tọn bọ to 2004   Dégh yin nina ajọ "Lifetime Scholarly Achievement Award tọn. Dégh bai zinjẹgbonu 18 bo kan hugan article 200. Gbẹtọ lẹ yọnẹn ganji to whenue e wazọn hẹ legend na aliho he mẹ e nọ yi sọwhiwhe do de linlẹn Ostention tọn lẹ tọn te to azọn etọn mẹ. To 1983, Dégh po Andrew Vázsonyi po kan hosọ lọ lẹ  "Does the Word 'Dog' Bite?" "Ostensive Action:A Means of Legend Telling" bo dọ dọ legend sọgan yin yiyi zan taidi aihun lamẹyiya tọn gbọnvo na dọ ye ni pintan etọn poun. To whenuena Dégh jẹ azọn wa do azọn  Ivo Osolsobê, Umberto Eco, Ludwig Wittgenstein po Bertrand Russell po tọn lẹ ji, ye dọ asanuplọnmẹ lẹ sọgan yin mima do aliho atọn mẹ, enẹ wẹ: Ostention
Pseudo-ostention
LaRena Clark
LaRena LeBarr Clark (1904-1991) yin hànjitọ aṣa Canadianu lẹ tọn podọ e sọ nọ ji ohànfolk tọn.
Linda Dégh
Azọn po wepiplọn etọn po
Quasi-Ostention
LaRena Clark
Bẹjẹeji gbẹzan etọn tọn
Clark yin jiji sẹpọ Pefferlaw, Ontario, Canada to 1904 sẹpo tọsisa Simcoe tọn. Otọ́ etọn po Baba daho etọn po yin sogbeyàntọ de bosọ yin hihọbasinamẹtọ lẹ. Onọ̀ etọn Mary Frances Watson lọsu yin hànjitọ de, E nọ saba do ede hia taidi whẹwhẹ taidi kunkan ṣiẹnnẹtọ Canadianu lẹ tọn.
Yanwle etọn
Clark wa tindo mahẹ to ohàn folk tọn jiji mẹ to Canada po United State po to ojlẹ 1960 l mẹ bo de ohàn de jẹgbonu to 1968. E daihun to hunwhẹ Mariposa Folk tọn mẹ to 1965 po 1965 po mẹ. Mọdopolọ, e sọ daihun to hunwhẹ Ohàn Madoc tọn jiji whenu, Hunwhẹ Philadelphia Folk po devo lẹ po to Canada po United States to vivọnu 1960 tọn. To 1967, Ewọ po asu etọn po gbá nọtẹn de he tindo owhé lẹ po ogle po taidi hunwhẹ owhe kanweko Canada tọn lẹ to 1967. To vivọnu 1967 tọn, E de nado de ohàn 25 jẹgbonu sọn aṣa folk Canadianu lẹ tọn mẹ po ohàn nukundeji lẹ, po ladio lẹdo lọ tọn CHAY-FM po podọ nado jihàn ganhiho daa de tọn to Owen Sound ji.
Linda Dégh
Azọn po wepiplọn etọn po
False-Ostention
Proto-Ostention.
Augustine Abbey
Augustine Abbey, sọ yin yinyọnẹ̀n taidi  Idikoko, yin Ghanavi podọ Aihundatọ sinima tọn podọ nukikodonamẹtọ́ de. E yin yinyọnẹn ganji na adà he e nọ yiwa taidi họngbohuntọ́ to sinima lẹ mẹ. E ko de podọ yin didohia to  BBC  mẹ, Po alọkinkọndopọ́ hẹ  UNESCO po Esi Sutherland-Addy's  MMOFRA  Foundation po dali, e de sinima delẹ tọ́n gando azọ̀n  sida (HIV and AIDS). ewọ wẹ do (Great Idikoko  Ventures).
Sinima he e detọ́n lẹ
sinima lẹ
Alọdlẹdonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Sofiene Chaari
Sofiene Chaari (azán 31tọ Liyasun 1962  –  azán 22tọ Avivọsun 2011) yin aihundatọ sinima otò  Tunisia tọn he yin omẹ nukundeji na mahẹ tintindo to Aihundida taidi  Sbouï to sinima   Choufli  Hal (2005–2009) tọn mẹ.
Azọ́n
E yin visunnu Habib Chaari tọn, Aihundatọ podọ Anadenanutọ́ na sinima lẹ, he gọalọ na ẹn nado bẹ azọ́n etọn jẹeji whẹpo do lẹzun azọnwatọ́ to televizion họsa. E tindo mahẹ whla tintan to Aihundida sinima Mnamet  Aaroussia tọn,  to  Azaïez po  The  Hotel po, whẹpo do lẹzun omẹ nukundeji taidi  Sbouï  to  Choufli  Hal,  Tunisia sin tito televizion ji tọn he yin bibasi to 2005  jẹ 2009 mẹ to nubibla malenu lẹ tọn whenu. E wazọ́n dopọ hẹ Mouna Noureddine  po Kamel  Touati po. Enẹgodo e sọ yin yinyọnẹ̀n ganji dogọ na ada he e yiwa taidi Hsouna  to Nsibti  Laaziza he nọ yin didohia to televizion Nessma tọn ji. E sọ nọ basi tito televizion mẹdetiti tọn he nọ yin yiylọdọ Sofiene Show he nọ yin didohia to 2009  jẹ  2010. E sọ tindo mahẹ to Aihundida he yin Saâdoun  28 po The  Marechal po mẹ. E mọ ajọ̀ yi to 2005 whẹpo do basi matintọ́ to La  Marsa, Tunisia, na ahúnzọn wutu, bo tindo owhe 49.
Nọtẹn devo lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Patrick Koshoni
Patrick Seubo Koshoni (mẹhe yin jiji to azán fọtọ̀n-nukunawetọ Lidosun owhe 1943 bo nọgbẹ jẹ azán Ko-atọ́ntọ Alunlunsun owhe 2020) yin tòvi Naijilia tọn he yin awhànfuntọ tọji tọn de, mẹhe sọ yin ogán daho de (Nigerian Navy Vice Admiral). E ko yin awhànfuntọgan otò Naijilia tọn de to ojlẹ de mẹ wayi, enẹgodo e ko sọ sẹ́n taidi devizọnwatọ de he nọ penukundo agbasalilo tòvi lẹ tọn go to gandudu General Buhari tọn glọ. To whenuena e to sinsẹ́n taidi devizọnwatọ he nọ penukundo agbasalilo tòvi lẹ tọn go, e tẹnpọn nado basi tito nukunpedomẹgo tọn de he ma biọ dọ mẹhe to azọ̀njẹ lọ ni sú akuẹ dandan whẹpo yè nado jẹ nukunpedo ji.
Bẹjẹeji gbẹ̀zán etọn tọn po wehihia etọn po
Patrick Koshoni yin jiji to Ayimatẹn Awọnlin tọn mẹ to azán fọtọnnukunawetọ, Whejisun Owhe 1943 tọn mẹ. Patrick Koshoni kọnawudopọ hẹ awhànfuntọ tọji tọn lẹ yèdọ (Nigerian Navy) to azán widopotọ Ayidosun Owhe 1962 tọn to whenuena e fó wehọmẹ daho etọn godo to St Finbarr's College, Akoka, to Awọnlin. To owhe dopolọ mẹ wẹ e yì wehọmẹ naval cadetship training tọn he yin fihe yè nọ plọn Awhànfunfun te he nọ yin yiylọ dọ National Defence Training Academy to otò India tọn mẹ, bo wá lẹzun awhànfuntọgan Sub-Lieutenant to azán fọtọnnukundopotọ́ Liyasun, Owhe 1964 tọn mẹ.
Azọ́n etọn
Awhànfuntọgan Koshoni yì wehọmẹ kavi nuplọnmẹtẹn Awhànfunfun tọn susu lẹ bo sọ yin nukọntọ na lẹdo Awhànfunfun tọn susu bo sọ penukundo azọndenamẹ susu lẹ go.
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Naijilia-nu lẹ Adà:Ovi he ye ji to owhe 1943 lẹ
Muhammad Shashere
Muhammad Shashere  yin Malenugán Kano tọn he dugan sọ́n owhe 1573 jẹ 1582.
Otàn gbẹzan etọn tọn to otànnugbo Kano tọn mẹ
Otàn gbẹzan Muhammad Shashere tọn sọn lẹdogbedevomẹ Palmer 1908 to otànnugbo Kano tọn mẹ tin to odò. Mohamma Shashere wẹ yin Saraki koatọ́n-nukundopotọ he yin visunnu Yakufu tọn. Yinkọ onọ etọn tọn wẹ Fasuma. E gbọnvo na Saraki he ko nọgbẹ̀ to kano na nuhe du Walọ dagbe didohia. Ewọ wẹ yin omẹ tintan he dó yinkọ na Afanumẹ etọn dọ Wombai. (Afanumẹ lọ nọ yin yiylọdọ Bamu). E sọ dó yinkọ na Afanumẹ de he nọ yin Babba bo na ẹn yinkọ lọ  Sarkin  Bawaki. E sọ na Afanumẹ devo he yinkọ etọn nọ yin Mabaiyi yinkọ lọ Bagachi. É de nado Funnawhàn sọ́ta Katsina. É dọna he yin visunnu Alkali Mohamma  tọn, visunnu  Tanko tọn, visunnu Jibril tọn, visunnu f  Mugumi:“nami adanwanu de nado yi Funnawhàn hẹ́  Katsina. Eyin n ma gbawhan, ma na lẹkọ gbẹte, afidò n gbawhan Katsinawa tọn.” Alkali lọ na ẹn Awhanfuntọ́ etọn Musa, he Yinkọ Onọ etọ̀n nọ yin Gero. Sarki na Musa otẹn Alkali tọn. To whenue e wá Katsina, Sunnu kastina tọn tọ́n nado Funnawhàn. Awhanfuntọ́ lọ lẹ pé yedelẹ to Kankia bo Funnawhàn to finẹ. Sunnu Katsinawa tọn lẹ gbawhan na ye su to sọha mẹ. Sunnu Kanawa tọn lẹ họ̀nyi, bo jo saraki yetọn dó na  San  Turaki  Mainya Narai,  San  Turaki  Kuka  Zuga  po Ban  Bumpki tọn wutu. Gbẹtọ lọ lẹ jihàn dọ“Narai he yin Àdó lọ: wleawufo nado péhẹ́ whlepọ́n depope;”  “Zuga ma họ̀nyi.” omẹ ehelẹ yi whegbe po  Saraki yetọn po bo biọ Kano po é po. Saraki lọ blawu taun. Sunnu lọ lẹ dọ na ẹn dọ, “Jo awubla dó,eyin Allah jló mi na gbawhan  Katsinawa tọn to Owhè heja.” To whenu vudẹ̀ godo, nọvisunnu Etọn lẹ blase nado hui. San Turaki  Narai se gándo sebibla lọ go, bo dọna Saraki lọ dọ: ma tọ́nyi fidepope blo, hiẹ kavi Liman towe, na a nikaa yin huhu. Enẹwutu Saraki lọ gbọṣi ohọ̀ etọn mẹ,San  Turaki wa yinuwa taidi Saraki lọ. To Whenue Awhanfuntọ́ lọ lẹ wa to whejai,ye mọ San  Turaki  po Afanumẹ etọn lẹ po é po to Màléhọ́ mẹ, na ye lẹndọ ewọ wẹ Saraki lọ wutu, ye hoavun hẹ ẹ̀. Afanumẹ etọn ṣinẹnẹ po hẹnnu etọn fọtọnnukunatọ̀n po wẹ tin po e po. Afanumẹ ṣinẹnẹ lọ lẹ yin huhu. Wiawe to hẹnnu etọn lẹ lọsu yin huhu, bọ ṣidopo to ye mẹ yin wiwle sọyi. Omẹ ṣidopo he ye wlé sọ́yi lẹ wẹ: Burimah, Jigo, Adam, Wukarka, Tukuki po  Sarkin  Wawayi po. Sarki Mohamma Zaki  he yin Saraki yọyọ lọ jlo na hu omẹ ṣidopo lọ lẹ ṣigba omẹ lọ lẹ dọ::  “pò mi dógbẹ̀ podọ mi nasọ lẹzun Afanumẹ towe lẹ,  Ovivi towe lẹ wẹ mi yin.”  enẹwutu Saraki lọ pò ye dogbẹ̀. San Turaki  Narai  yin didi dó Màléhọ́ he ye hui dó mẹ. Mohamma Zaki  hẹ̀n Aderki nado gbá Serikin  Jarmai, ohọ dé dó họngbo saraki lọ tọn mẹ. “zowre” he yin Turaki Mainya  tọn lọsu yin gbigbá sẹpọ́ Màléhọ́ lọ, po ohọ  Yan  Sintali tọn po ohọ  Turaki  Kuka  tọn po Mai-Shikashikai tọn. Màléhọ́ lọ yin didiọ́. Nujijọ lọ zọ́n bọ Turaki Mainya tindo lẹblanulọkẹyi lọ nado nọ wanu di Saraki dó otẹn Mohamma  Zaki tọn, ṣigba lẹblanulọkẹyi lọ yin hinhẹnbu. Shashere dugan na Owhè ṣinẹ̀nẹ̀, Osùn ẹnẹ̀ po Azan konukunẹnẹ̀ po. Enẹgodo é yin didesẹ̀.
Alọdlẹ̀ndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Naijilia-nu lẹ
Chikodili Emelumadu
Otàn gbẹzan etọn tọn
E yin Jiji to Worksop, Nottinghamshire bo yin pinplọ́nwhẹ́n to Naijilia. Otàn gli he e kan, he hosọ etọn yin "Candy Girl" yin tito dohukanji na àjọ Shirley Jackson tọn (2015). Podọ azọ́n etọn yin todohukanji na àjọ Caine tọn na nukinkan aflika tọn (2017 na "Bush Baby", po otanwé 2020 "What to  do  when  your  child  brings home  a mami wata" po) po àjọ Nommo (2020) tọn po. To owhe 2019, e yi àjọ inaugural Curtis  Brown tọn na otanwé tíntán he e kan he hosọ etọn yin ‘Dazzling’. E sọ sẹn taidi whẹdatọ́ Ajọ Shirley Jackson tọn Nina whenu to owhe 2018 po 2020.
Alọdlẹdonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Ayimatẹn Edo Tọn
Ayimatẹn Edo Tọn yin dopo to Ayimatẹn gban-atọ́n-nukundopo he tin to otò Naijilia tọn mẹ lẹ mẹ. Ayimatẹn Edo tọn yin Ayimatẹn dé he to Hùwaji Otò Naijilia tọn. Tatọ́-tònọ etọn wẹ Tòdaho Benin tọn. Eyin didoai to azan ko-atọ́nnukunawetọ Avivọsun owhe 1991. Bo yin dìde sọn Ayimatẹn Bendel tọn hoho. Ayimatẹn Edo tọn do dogbo hẹ Ayimatẹn Kogi tọn to Agewaji-Whèzẹtẹn, dohlán whèzẹtẹn Ayimatẹn Anambra tọn. Ayimatẹn Edo tọn do dogbo hẹ Ayimatẹn Delta tọn to Huwaji-Whèzẹtẹn, dohlán whèzẹtẹn Ayimatẹn Ondo tọn. Mẹ hihia he wa aimẹ to owhe 2006 dohia dọ Ayimatẹn Edo tọn yin Ayimatẹn ko-nukunẹnẹtọ he gbẹtọ su te hugan to Otogbo Nigeria tọn mẹ. Ayimatẹn Edo tọn wẹ yin Ayimatẹn ko-nukunawetọ he klo hugan to Otogbo Nigeria tọn mẹ.
Gandudu-Lẹdo to Ayimatẹn Edo tọn mẹ
Ayimatẹn ehe bẹ Gandudu Lẹdo tọn fọtọ̀n-nukunatọ̀n (18) hẹn, ehelẹ wẹ:
Akọ̀ jọun Ayimatẹn Edo tọn lẹ
Akọ̀ jọun Ayimatẹn Edo tọn lẹ wẹ Binis, Etsako, Esans, Owans,Okpe, Igbanke, Ota, Ema po Akoko-Edo.Ogbe voovo atọ́n wẹ tin to Ayimatẹn lọ mẹ, delẹ to ye mẹ wẹ: Edo, Igarra, Etsako/Afemai, Esan po Okpamheri.
Gbẹtọ nukundeji lẹ sọn Ayimatẹn Edo tọn
Adà:Naijilia Adà:Ayimatẹn lẹ to Naijilia
Bettie Johnson Mbayo
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Ursula Kemp
Ursula Kemp kavi Ursley Kempe he hagbẹ lẹ sọ nọ ylọ dọ Grey (nudi. 1525 – 1582) yin yọ́nnu Glẹnsinu de he amànuwatọ bosọ yin vijinamẹtọ de he yin hinhẹn yì owhẹ̀ nukọ̀n to 1582 na azé wutu bosọ yin kandokọnahù. Kemp yin whẹ̀sadokọna (podọ ewọ lọsu to godo mẹ wa yigbe etọn) dọ e nọ yí gbigbọ ylankan lẹ do hùmẹ bosọ do nọ doazọ̀n kọmẹnu etọn lẹ.
Otàn Gbẹ̀zan tọn
Kemp yin jiji to St Osyth, Essex. E yin yọ́nnu de he bí taun podọ kọmẹnu etọn lẹ nọ saba ylọ ẹ nado wá gbọ azọ̀n na yé. Yè wa dowhẹ̀ ẹ to godo mẹ dọ e nọ yọnẹn ganji bo nọ hẹn azọ̀n po oku po wá mẹlẹ ji, podọ e yin hinhẹn yì owhẹ̀ nukọ̀n to Chelmsford to Afínplọsun 1582 tọn. To whenue e to owhẹ̀ nukọ̀n, susu to kọmẹnu etọn lẹ wẹ wá dekunnu sọta ẹ, dile yé to owhẹ̀ etọn jẹ na whẹ̀datọ Brian Darcy. To pọmẹ hẹ họntọn etọn, Alice Newman, yè sawhẹ̀dokọna ẹn dọ ewọ wẹ dọ̀n oku wá na Edna Stratton po ovi awè po, Joan Thurlow gọna Elizabeth Letherdale.
Owhẹ̀ lọ
Kọmẹnu etọn Grace Thurlow, he sọ yin họntọn etọn to ojlẹ de mẹ wayi, dekunnu dọ to whenue visunnu emi tọn Davy bẹ azọ̀n, emi biọ to Kemp si nado gọalọna emi. Davy mọ kọgbọ̀ sọn azọ̀n etọn si na ojlẹ de podọ Thurlow yise dọ Kemp ko gbọazọ̀nna ẹn. To ojlẹ delẹ godo, Thurlow po Kemp po do whẹ̀gbe gando nukúnpedomẹgo viyẹyẹ Thurlow tọn, Joan go. Joan jai sọn apotin he mẹ yè nọ tẹ́ viyẹyẹ do mẹ bo ku na e wẹ́n ọkọ̀ wutu. To whenue Thurlow kusẹ́, e sọ vọ́ yì biọ alọgọ to Kemp si. Kemp yigbe nado yí denali 12 nado hẹnazọ̀ngbọna ẹn. Thurlow jẹgangan sọgan e gbẹ́ dọ emi ma na su akuẹ Kemp tọn ẹn, bọ dọ dọ emi ma gán penugo bo mọ akuẹ lọ sú. Yé omẹ awè lẹ sọ vọ́ dọ ojlẹ̀ devo podọ Kemp sìn adán na Thurlow dọ emi na jlẹnu hẹ ẹ, podọ e sọ vọ́ kusẹ̀ whladopo dogọ. Thurlow dekunnu dọ sọn whenue yé dọ ojlẹ̀ enẹ, ewọ po visunnu emi tọn po ma gọnma jiya gbede. E dowhẹ̀ Kemp na azọ̀n he visunnu etọn jẹ, na sẹ́kuku etọn, gọna oku viyẹyẹ etọn tọn. Thurlow jẹ̀ owhẹ̀ ehelẹ na whẹ̀datọ lọ bọ yé jẹ dodinnanu basi gando e go ji. Alice Letherdale dekunnu dọ Kemp ko biọ okẹ́n he yè do nọ klọ́nu to emi si bọ emi gbẹ́, na emi yọnẹn dọ "kanlin ylankan" de wẹ Kemp yin. To enẹ godo, viyọnnu Letherdale tọn, Elizabeth mọ Kemp bọ e "hlunnudọ" do e go. To whenue Elizabeth jẹazọ̀n bo ku, Letherdale dowhẹ̀ Kemp dọ ewọ wẹ yí azé do doyana viyọnnu lọ kaka bọ e ku. Visunnu Kemp tọn owhe ṣinatọ̀n mẹvi, Thomas, yigbe dọ onọ̀ emi tọn do gbigbọ ẹnẹ. E dọ dọ yewlẹ wẹ asé wewe de he nọ yin Tyffin, lẹngbọvu wewe de he nọ yin Tyttey, besé yuu de he nọ yin Pygine po asé yuu de he nọ yin Jacke po. E dọ dọ emi ko nọ mọ bọ onọ̀ emi tọn nọ na yé àgàn (beer) po aklà yovo tọn po, bosọ nọ dike bọ yé nọ nu ohùn sọn agbasa etọn mẹ. Thomas dọ dọ emi to finẹ to whenue Alice Newman wá onọ̀ emi tọn de. E dọ dọ onọ̀ emi tọn yí ozẹ́n he yè yí okò dọ basi de na Newman, ehe mẹ e yise dọ gbigbọ ylankan lọ lẹ tin te. E dọ dọ to azán delẹ godo emi mọ Newman bọ e to didọna Kemp dọ emi ko sẹ́ gbigbọ lọ lẹ dó nado yi hù dawe de po asì ẹ po.
Gbeyiyi
Whẹ̀datọ Brian Darcy dọ dọ Kemp yigbe whẹ̀sadokọnamẹ lọ lẹpo tọn na emi to nuglọ. Kemp dọna ẹn dọ to nudi owhe ao die, "ohú emi tọn lẹ kusẹ́". E yì nawe amànuwatọ de dè to lẹdo lọ mẹ bọ nawe lọ dọna ẹn dọ yè ko do azé n'a ẹn bosọ dọna dọ ni "klọ azé lọ" sọn ede go. Nawe lọ dọ dọ avọsinsan lọ na biọ dọ e ni yí omí ohàn tọn, charnell de, amà wunmẹ de po sipáa de po zan. Kemp basi avọsinsan lọ bosọ jẹ gangan. Yọ́nnu awè he ewọ lọsu yọnẹn ko biọ alọgọ to e si gando sẹ́kuku go. E gọalọna yé to aliho dopolọ he mẹ e penukúndo ede go te, podọ yélọsu jẹgangan. Sọn whenẹnu e ko hẹnazọ̀ngbọna susu to kọmẹnu etọn lẹ mẹ. E yigbe dọ nugbo wẹ dọ emi tindo gbigbọ mawe ẹnẹ he go visunnu etọn donu wayi lẹ. E dọ dọ gbigbọ asú awè wẹ yin dehe nọ hùmẹ lọ lẹ, bọ awè he po lẹ yin asì, azọ̀n wẹ yélẹ nọ dó omẹ, bosọ no gidi oyin lẹ. Kemp sọ zindonukọ̀n nado yigbe dọ emi sẹ́ gbigbọ mawe lọ lẹ do nado wẹ́n afọ na Grace Thurlow bo hù Joan Thurlow, Elizabeth Letherdale gọna ovísi Kemp tọn lọsu titi. E donu yọ́nnu wiawe devo lẹ go dọ azétọ wẹ yélọsu yin, podọ ṣidopo to yé mẹ gọna Kemp lọsu wẹ yè dokankọnahù to 1582. Susu to yé mẹhe e slẹ́ lẹ mẹ wẹ yigbe na yede dọ emi do azé dile yé tlẹ yọnẹn dọ oku wẹ to tepọ́n emi sọ.
Wehọmẹvi
Wehọmẹvi yín mẹhe nọ yi plọnnu to wehọmẹ lẹ,e singan yin yọpovu, jọja Kavi mẹho.
Rukayya Dawaiya
Rukayya Umar Dawaiya (yin jiji to azán fọtọ̀n-nukunawetọ kọyansun owhe 1985 tọn) yin Aihundatọ Kannywood tọn he wa sọn Ayimatẹn Kano tọn mẹ to tògbo Naijilia tọn mẹ.
Bẹjẹeji gbẹzan etọn tọn podo wepinplọn etọn
Rukayya Umar Dawayya yin jiji to azan fọtọ̀n-nukunawetọ kọyansun owhe 1985 tọn to Kano. Otọ etọn yin ajọwatọ he wa sọn Matazu, to Ayimatẹn Katsina tọn mẹ bọ onọ etọn wa sọn Ayimatẹn Borno tọn. Dawayya hia wehọmẹ dokọtọn podo wehọmẹ daho po Kano to fihe e yi gbedewema to Arabic gbe me to Saudi Arabia. Dawayya sọ yin gbedewema National Diploma tọn to Mass Communication mẹ sọn wehọmẹ alavọtọn Bayero Kano tọn.
etọn
Rukayya Umar Dawaiya da aihun tintan etọn to owhe 2000 mẹ to aihun tintan etọn he yin "Dawayya" mẹ wẹ e diyin bo wa yin yinyọnẹn taidi Dawayya te gbọ mẹ susu dali. Sọgbe hẹ website etọn, e ko basi yinkọ de naede to aihun lọ Dawayya mẹ he zọn bọ e do jlo dogọ nado zindounkọn to aihundida mẹ. Dawayya kọ basi hugan aihun 150 linlan to azọnwhe aihun tọn Hausa tọn mẹ. Dawayya yin ayinamẹtọ to azọnwhe delẹ to togodo. E sọ yin tonudọtọde podọ ajọwatọ yọnu de.
Gbẹzan medetiti tọn etọn
Dawayya wlenalọ to 2012 bo basi gbẹdai to 2014. E tindo visunu dopo he e ji do Mecca Saudi Arabia.
Alọdlẹndonulẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1985 lẹ