cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jijọho
Nuyise Sinsẹn Tọn Po Jijọho Po
Buddhist lẹ yise dọ alọ sọgan jẹ Jijọho go eyin yajiji lẹpo doalọte. Nado mọdọ yajiji doalọte bọ Jijọho hẹnai mẹsusu tẹnpọn nado hodo nuplọnmẹ he yin yiylọdọ, Nugbo Gigonọ  Ẹnẹ́ Júù Lẹ tọn po Klistiani lẹ tọn po. Yise dọ Jijọho nugbo tọn nọ wa sọn haṣinṣan mẹdetiti tọn hẹ Jiwheyẹwhe po mẹ. Jésù Klisti he yin yiylọdọ Ahọvi Jijọho tọn to owe Isaiah tọn mẹ dọmọ yẹn jo Jijọho ṣie dó na mi, yẹn na Jijọho ṣie mi, yẹn ma na mi to aliho he mẹ aihọn nọ na mẹ te gba. Mí dike ahun mítọn biọ bẹwhlu mẹ blo, mi dibu blo. Jòhánù 14:27.
Whẹdọtẹn Daho Awọnlin tọn
thumb|Whẹdọtẹn Daho Awọnlin tọn Whẹdọtẹn Daho Awọnlin tọn yin Whẹdọtẹn Daho hugan Ayimatẹn Awọnlin tọn fihe owhẹ wunmẹ depope sọgan yin dídá te. E do kando susú lẹ, dopo to Igbosere, devo to Lagos Island po Ikeja po. E sọ do to Kando Epe tọn mẹ, Kando Ajah tọn mẹ, Kando Gbagli tọn mẹ po Kando Ikorodu tọn mẹ ga. To enẹgodo wẹ
Chicken Republic
thumb|Chicken Republic to Abuja mẹ Chicken Republic yin dopo to azọ́nwhé he nọ wleawuna nududu sọ́ṣà-duṣà tọn lẹ mẹ to Naijilia de ehe sinai do dadónu he nọ dà koklo-lan lẹ ji, pataki koklo-lan sísọ. E yin didoai gbọn Deji Akinkanju dali, bọ nududu sàtẹ̀n etọn tintan yin didoai do Apapa to Ayimatẹn Awọnlin tọn to owhe 2014 tọn.
Nudọnamẹ kleun
Tató-tẹ̀nnọ Chicken Republic tọn tin to Awọnlin to Naijilia. Azọnwhé lọ yin to Food Concepts Plc (azọnwhé he no wleawuna nududu Naijilianu le tọn) glo. Yè sọgan dọ dọ Azọnwhé lọ we yin dehe kló hugan to azọnwhé he nọ wleawuna nududu koklólan tọn to Naijilia lẹ mẹ po nusatẹn voovo kande to Awọnlin kẹdẹ gọna nusatẹn kande-gbán ledọ tògbo lọ pé. Chicken Republic ko so dó nusatẹn devo lẹ ai do otò wheyihọ-waji Aflika tọn lẹ, Ghana yin dopo to ye mẹ.
Jimi Agbaje
Olujimi Kọlawọle Agbaje he ye sọ nọ ylọ dọ Jimi Agbaje he yin jiji to azan awetọ osun atọntọ owhe 1957 tọn, e yin amasinzọnwatọ yovo tọn de podọ tonudọtọ tovi Naijilia tọn de. E whlẹn ogantẹn ayimatẹngan tọn to Awọnlin to 2015 po 2019 to tonudọgbẹ People's Democratic Party tọn glọ ṣigba e ma yin dide to ojlẹ awe lọ lẹ depope mẹ.
Vuwhenu po vivẹnu etọn po na tonudidọ
Ye ji Jimi Agbaje to azan awetọ osun atọntọ owhe 1957 tọn to Ayimatẹn Awọnlin tọn mẹ, oyin mẹjitọ etọn lẹ tọn wẹ, mẹtogantẹnmẹ Julius Koṣebinu po whesi Margret Ọlabisi, mẹplọntọ Agbaje wẹ ovi awetọ he mẹjitọ etọn lẹ ji, oyín viplọnji yetọn tọn wẹ Ṣẹgun Agbaje he yin anadenanutọ akwẹ sẹdotẹn Guarranty Trust Bank tọn.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Tonudọtọ lẹ to Naijilia Adà:Ovi he ye ji to owhe 1957 lẹ
Chidi Mokeme
Chidi Mokeme (ye ji to azan fọtọ̀n-nukunawetọ́, Whejisun, owhe 1972) yín sinima-bayitọ po hunsingan Otò Naijilia tọn. E tọ́n sọ́n Oba to Idemili Gandudu pọnla tọn he to Ayimatẹn Anambra tọn, huwaji-whẹzẹtẹn Otò Naijilia tọn mẹ. E wọ wẹ yin hunsingan na "Gulder Ultimate Search Reality Show"
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1972 lẹ
Fausat Balogun
Fausat Balogun (yin yinyọnẹ̀n di Madam Ṣajẹ, yin jiji to azan Wiatọ̀ntọ́ osun Awetọ́ Owhe 1959 ) yin Aihundatọ sinimọto Naijilia tọn to Ayọgbe mẹ. E yi Tẹnmẹ-yinkọ lọ Madam Ṣajẹ to Owhe 1990 to Aihundida Televizion dé mi he Hósọ́ Etọ̀n yin Ẹ̀rín kèé kèé. Fausat kò tindo mahẹ́ to Sinima he Hugan Kanawe mẹ. Fausat dà Aihundatọ Rafiu Balogun, mẹhe yin Ògán na ẹn Whẹpo yẹ dó elesakan. Ovi etọ̀n lẹ ko whẹn mẹho whẹpo e do diyin. Ovi etọ̀n tintan yin Anadenanutọ podọ viyọnnu etọ̀n yin Aihundatọ sinimọto tọn ga.
Ohia Yẹyidogonamẹ̀ tọn
To Owhe 2016, ogbẹ́ City People Entertainment Awards na ẹn ohia yẹyi dogonamẹ̀ tọn vonọtaun dé na azọ́n sinsinyẹ́n he e wa na nukọnyiyi Ògbẹ́ Aihundida Sinimọto tọn to Naijilia.
Kanṣadopọ intẹnẹti tọn
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1959 lẹ
Jehovah
thumb|Wekun Asu he yin Tẹtlaglamu lọ lẹ Jehovah wẹ yin oyín Jiwheyẹwhe tọn he wekun asu Heblu tọn ẹnẹ ehelẹ יהוה nọtena. To Gungbe mẹ, wekun asu lọ lẹ YHWH wẹ nọtena wekun ẹnẹ Tẹtlaglamu lọ (יהוה) tọn lẹ. Eyin yinkọ jọun Jiwheyẹwhe Islaelivi lẹ tọn to Biblu Heblugbe tọn mẹ, bo sọ yin yiyi gbọn sinsẹn ju lẹ tọn dali nado yin dopo to yinkọ kẹaloyi Jiwheyẹwhe tọn ṣiawe lẹ mẹ.
Na Juvi lẹ, YHWH wẹ yin yinkọ wiwe hugan Jiwheyẹwhe tọn, dile eyin kinkan do to Heblugbe hoho lọ mẹ do. Amọ na nukinkan lọ má dó wekun asi lẹ wutu ema nọ yọn ylọ, enẹwutu wẹ lehe yé na nọ ylọ yinkọ lọ dó ma ko yin dide basideji.
Yinkọ lọ ko sọ nọ yin yiylọdọ "Yehova" pọn to Heblugbe mẹ nado diọtẹnna wekun asu tẹtlaglamu tọn lọ lẹ. Nuhewutu eyin wẹ yin dọ wekun asi Heblugbe tọn lẹ nọ tin to oglọ na wekun asu lọ lẹ taidi ehe YHWH he zẹẹmẹdo הוֹהי wekun asi lọ lẹ wẹ to glọ.
Wekun asi he yin zinzan lẹ yin whiwhe sọn hogbe he ye nọ yi dó ylọ Oklunọ to Heblugbe mẹ yedọ "Adonai". To whenue yinkọ lọ yin zize dó wekun asu lọ lẹ mẹ enọ yin yiylọdọ "YaHoVaH" amọ Hógbe yiylọ lọ ma sọgbe. Ye nọ zanẹn poun nado diọtẹnna wekun asu tẹtlaglamu tọn lọ nido sọgan yin yiylọ wẹ.
To aṣa-liho, sinsẹn Ju lẹ tọn ma nọ jlo na nọ ylọ yinkọ lọ d'aga to whenue ye to hodọdego. Nu he zọn wẹ yin dọ ye do yise dọ yinkọ lọ yin yinkọ wiwe dé he ma dona nọ yin yiylọ.
Enẹwutu, yé nọ zan tẹnmẹyinkọ lẹ dó nọ ylọ Oklunọ yetọn. Di apajlẹ, ye nọ zan HaShem ("Yinkọ Lọ") kavi Shem HaMeforash (“Yin he ma sọgan yin zẹẹmẹ basina lọ”).
To egbezangbe, sinsẹn atọ̀n he yin sinsẹn Ju lẹ tọn, sinsẹn Klistiani lẹ tọn po sinsẹn Malenu lẹ tọn po dọmọ dọ Jiwheyẹwhe dopo wẹ tin, he yin zẹẹmẹ basina to wẹ wiwe Klistiani lẹ tọn mẹ taidi Yahweh, bosọ yin kinkan diblayi whla fọtọ́n ṣiawe (7,000) po tẹnmẹyinkọ devo po he yin "Elohim" he sọ whla 2,500. Yahweh wẹ Ju lẹ uwọ nọ yawu zan.
To owe Alẹnu Yọyọ tọn mẹ, Yahweh lọsu yiyizan na oyin Jiwheyẹwhe tọn, enẹ wẹ bọ eyin yiyizan to yin Jesu tọn mẹ he yin Yahshua to Glẹkigbemẹ, "Yahweh wẹ yin (Yah) bọ (shua) zẹẹmẹdo whlẹnmi. E dohia sọ Jesu zẹẹmẹdo Yahweh whlẹnmi kavi Jiwheyẹwhe whlẹnmi.
Dile Heblugbe ma do wekun asi lẹ taidi ogbe devo lẹ yedọ taidi Latin kavi glẹnsigbe. Enẹwutu wẹ wukun asu lọ yin lilẹdo ogbe Latin tọn mẹ dole JHWH. Ṣigba, to glẹnsigbe mẹ dole JHVH. Dile na ema do wekun asi lẹ, wekun asi lẹ yin yiyi dogọ na e ni do yọn ylọ. Enẹwutu JHVH lẹzun JEHOVAH.
Wekun asu ẹnẹ lọ lẹ yin JHWH to Jamanigbe mẹ, Flansegbe mẹ po Dutchgbe mẹ po, podọ depope to ehelẹ mẹ YHWH, YHVH, JHWH kavi JHVH to Glẹnsigbe mẹ po JHVH po to Gungbe mẹ. To Biblu Glẹnsigbe tọn delẹ mẹ enọ yin kinkan taidi "OKLUNỌ" he ye nọ yi wukun daho kẹdẹ do kanẹ́n taidi Asa Ju lẹ tọn ma na do ylọ yinkọ wiwe lọ. Biblu devo lẹ sọ nọ zan "Yahweh".
Etomọṣo, Biblu he yin The Holman  Christian  Study  Bible zan "Yahweh" bo sọ zan tẹnmẹyinkọ devo lẹ po wekun asu ẹnẹ lọ lẹ po dogọ. Yinkọ lọ Jehovah wẹ sinsẹn Kunudetọ Jehovah tọn lẹ nọ zan hugan. Na yé basi lẹdogbedevomẹ Biblu yetọn tọn sọn we wiwe hoho KJV tọn mẹ.
Ema ye lẹ kẹdẹ wẹ bọ ylọ yinkọ wiwe lọ dọ Jehovah, mẹ devo lẹ lọsu nọ ylọ ẹ ga. Sinsẹn susu lẹ wẹ ko to yinkọ lọ zan Jehovah zan todin he ye mọdọ Kunudetọ Jehovah tọn lẹ ko to zinzanẹn. Enẹwutu ma sọ yin Kunudetọ Jehovah tọn lẹ kẹdẹ wẹ to yinkọ lọ zan ba.
Jijọ
Jijọ yin nuhe nutogbẹ lẹ nọ wa kavi lehe ye nọ yinuwa do. Jijọ sọgan yin yinyọnẹn kavi mayọnẹn. E sọgan yin nuhe mẹ de dugu etọn kavi nuhe yé plọn. Jijọ sọgan yin yizan to hohidọ mẹ, hodidọ sọgan yin yiyizan to nuwiwa kavi to nukinkan mẹ he nọ yinuwado lẹdo he mẹ mẹde tin tẹ ji. Hodidọ lẹ nọ yin zẹẹmẹ basina ganji nado dó Jijọ hodọtọ lọ tọn hia. To linlẹn de mẹ, Jijọ yin kọdetọn ayidego tọn de he nọ sọawuhia to whenue nudida lẹ tõn. Nudida delẹ nọ doglẹ hugan devo lẹ. Eyin Jijọ yetọn yin yinyọnẹn, e zẹẹmẹdo dọ ye yọn nuhe wa ye te. E yin ye ma yọn nuhe wa ye te, Jijọ yetọn ma yin yinyọnẹn. Gbẹtọ lẹ nọ ze alọ yetọn hlan godo to mayọnẹn mẹ vlavo eyin ye ko doalọ nuylankan de mẹ. Ehe nọ yin wiwa na miwlẹ po kanlin devo lẹ po he dugu nugonu lanmẹtọn dopolọ lẹ. Nugonu ehe nọ gọalọ nado họnna nuhe nọ hẹn awugble wa lẹ. Jijọ nọ yin ṣiṣadopọ po nugonu agbasa tọn lẹpo. Nugonu agbasa tọn nọ yinuwa bosọ nọ doayi nuhe jọ lẹ go. E nọ dike bọ Jijọ delẹ nọ di yedelẹ. Apajlẹ dopo wẹ diọdo he nọ sọawuhia sọn ovu whenu kakayi mẹhomẹ. Ehe nọ bẹ nugonu homẹ tọn he nọ yinuwa do whinwhẹn po Jijọ po ji lẹ hẹn. Gbẹtọ lẹ nọ yi hogbe lọ 'Jijọ' zan nado do aliho he mẹ gbẹtọ lẹ nọ yinuwa po yedelẹ po te hia. Ovi lẹ nọ yin pinplọn nuhe yin jijọ dagbe po jijọ ylankan po. Jijọ dagbe nọ yin zẹẹmẹ basina nado hundonuvo na mẹdevo lẹ. E nọ yin walọ de he mẹlẹpo to lẹdo lọ mẹ nọ donukun sọn mẹdẹvo lẹ dẹ.
George H. W. Bush
thumb|George H. W. Bush (1989)
George Herbert Walker Bush (mẹhe yin jiji to azán wiawetọ Ayidosun tọn to 1924) wẹ yin togán 44tọ otò Amẹlika tọn. Yinkọ asi etọn tọn wẹ Barbara Bush. Ewọ wẹ otọ́ togán hoho Amẹlika tọn he nọ yin George W. Bush.
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1924 lẹ
Jimmy Carter
thumb|right|Jimmy Carter James Earl Carter, Jr. (mẹhe yin jiji to azán tintan Kọ́yànsun 1924) wẹ togán 39tọ he dugán to Amẹlika. Yè na ẹn ajọ̀ tangan jijọho tọn (Nobel Peace Prize) na nukọnyiyi jijọho tọn to ojlẹ etọn mẹ wutu.
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1924 lẹ
Jodel Dossou
thumb|Jodel Dossou Jodel Harold Oluwafemi Dossou (mẹhe yin jiji to azán fọtọnnukunawetọ, Whejisun 1992 tọn) yin bọlu hotọ otò Benẹ tọn dé he ko ho bọlu hẹ bọlu-hogbẹ Ligue 1 club Clermont tọn po bọlu-hogbẹ otògbo Benẹ tọn po.
Azọn etọn
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Jimi Solanke
Jimi Solanke yin jiji to Liyasun, Owhe 1942 tọn mẹ. Aihun susu he gando nupinplọn-do-plọnnu go wẹ e nọ basi.
Tito wehihia etọn tọn
Solanke hiawe bo tọ́n to Wehọmẹ Alavọ tọn Ibadan tọn fihe e yi gbedewema te to Aihundida Nupinplọn-do-plọnnu tọn mẹ.
Azọn etọn taidi Aihundatọ de
To whenue e fo wepinplọn etọn godo to Ibadan, e yi otò Amẹlika tọn fihe e dó Ogbẹ Aihundida Nupinplọn-do-plọnnu tọn ai te he Ogbẹ lọ nọ yin yiylọdọ Gbe African Review bọ yanwle yetọn wẹ nado ze Aṣa Ayọnu lẹ tọn daga. Ogbẹ ehe lẹpo wẹ nọ dó Avọ he dó Aṣa Ayọnu lẹ tọn hia, bọ Aihun yetọn lẹ nọ yin bibasi to Wehọmẹ mẹyugbeji tọn lẹ kẹdẹ. Otò Kalifonia tọn mẹ wẹ e to azọn Aihundida he gando Otan go lẹ basi te. Azọnwhe linlin tọn CNN nọ ylọẹdọ Otanpintọ. E wa lẹkọdo Togbo Nàìjílíà tọn mẹ po atọn to gbẹvi etọn lẹ mẹ bo dó azọnwhe Tele tọn he nọ yin Nigerian Television Authority(NTA) tọn ai to Owhe 1986. E saba nọ yin tlọntlọngbọn to Otan he tin to suhugan Aihun Nupinplọn-do-plọnnu tọn he Ola Balogun nọ dé tọn lẹ mẹ. E sọ yin dopo to aihundatọ he tin to Kongi's Harvest enẹ wẹ otanwe he Wole Soyinka kan lẹ mẹ.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
George Calil (Ajọwatọ)
George Calil (basi matintọ to owhe 1967) yin otovi Lebanoni tọn, e sọ yin ajọwatọ de he hun ajọwhe etọn do Otogbo Naijilia tọn mẹ, to Ayimatẹn Kano tọn mẹ. E yin dopo to azinin-jọwatọ daho he to otò lọ mẹ lẹ mẹ. E wa, bo sọ nọ otogbo lọ mẹ sọn owhe 1940 jẹ 1960 lẹ, podọ eyin ajọwatọ nukundeji he diyin de to Ayimatẹn Kano tọn podọ to Ayimaten devo lẹ lọsu ga, to otogbo Naijilia tọn mẹ. George Calil wa Ayimaten Kano tọn mẹ to owhe 1928 tọn podọ to ojlẹ pede godo ejẹ Azininjọwaji, bo gbọnmọ dali bo whlenagba bo dudeji taidi ajọgbowatọ ajọ etọn tọn, eyin azọnyọnẹntọgan ajọ lọ tọn. To owhe 1951 e do azọnwhe azinmi dida tọn ai to Ayimatẹn Kano tọn mẹ, enẹ godo e sọ do azọnwhe Abounzẹn tọn ai abounzẹn afuyẹgan tọn he ye do nọ do osin zozo kavi osinmiawu adoji. To enẹgodo ye sọ nọ mẹ̀ abounzẹn sika tọn ga po agbanvla nududu tọn lẹ po. Enẹgodo ye sọ nọ wa ajọ azọnwanu Ayihungan (pípá) tọn bo nọ saẹ na Ayihun zọnwatọ lẹ, to Otogbo Naijilia tọn mẹ. E basi matintọ to 1967, bọ ovi e tọn lẹ Ely Calil po Bernard Calil po wẹ wá jẹ Nukunpedo ajọ etọn go ji.
Christopher Ayres
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1965 lẹ Adà:Mẹhe kú to owhe 2021 lẹ
Williams Uchemba
Otàn bẹjẹeji gbẹzan etọn tọn
Uchemba yin jiji to azán konukunawètọ Kọ́yànsun tọn to 1989. E wá sọn ayimatẹn Abia tọn he yin dopo to ayimatẹn gban-atọ́n-nukun-dopo he tin to otò Naijilia tọn mẹ lẹ. E bẹ́ aihundida jẹeji sọn ovú. E yí gbedewema wehọmẹ dokọ tọn podọ wehọmẹ daho tọn etọn to ayimatẹn Abia tọn, enẹgodo e zindonukọn yì wehọmẹ alavọ tọn to University of Nigeria, Nsukka, fie e plọnnu gando International relations go te. To nukọnmẹ, e wá dà Oscar Brunella taidi asì etọn.
Azọ́n etọn lẹ
Williams Uchemba bẹ́ azọ́n aihundida tọn jẹeji to bẹjẹeji owhe 2000 tọn mẹ. E jẹ aihun dà ji sọn ovú podọ e sọawuhia to aihun dé he hosọ etọn yin The Journey of the dead mẹ taidi yọpọvu dé. To nukọnmẹ, e sọ sọawuhia to aihun dé he hosọ etọn yin Oh My Son mẹ to 2002, adà yọpọvu dé tọn wẹ e yiwa to aihun ehe lọsu mẹ ga.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Chidinma Aaron
Chidinma Leilani Aaron yín jiji to azán fọtọn-nukundopotọ́ Lidosun owhe 1993 tọn mẹ to Aimatẹn Kaduna tọn to otògbo Naijilia tọn mẹ.
Bẹjẹeji gbẹzan etọn tọn
Chidinma yin jiji to Ayimatẹn Kaduna tọn to azán fọtọ̀n-nukundopo Lidosun owhe 1993 tọn mẹ, wẹpo e wa yi Abuja. Abuja lọ wẹ énọ whẹpo é wa yi Lead City University to Aimatẹn Oyo tọn to Otogbo Naijilia tọn mẹ, bọ e wá yi gbedewema to owhe 2017 tọn mẹ.
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1993 lẹ
John Aiken
Donald John Judson Aiken (mẹhe yin jiji to azán tintan, Alunlunsun owhe 1932 tọn bo nọgbẹ̀ jẹ azán awetọ, Abohusun owhe 2021 tọn) yin bọọlu ice hockey tọn hotọ de. E ho bọọlu ice hockey tọn na bọọluhogbẹ Montreal Canadiens tọn to National Hockey League mẹ to owhe 1957 po 1958 ṣẹnṣẹn. Eyin jiji do oto Arlington, Massachusetts tọn mẹ. Aiken basi matintọ to azan awetọ Abohusun owhe 2021 tọn mẹ, to whenẹnu edo owhe 89. Otò etọn mẹ Massachusetts wẹ eku do.
Joeboy
thumb|Joeboy Joseph Akinwale Akinfenwa-Donus (mẹhe yin jij to azan konukundopotọ Nuwhàsun tọn to 1997), yin yinyọnẹn gbọn mẹsusu dali taidi Joeboy, e yin hanjitọ Naijilia-nu de he sọ nọ kan ohàn.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
John F. Kennedy
thumb|James K. Polk John Fitzgerald Kennedy (azán gbanewhedopotọ Nuwhàsún, owhe 1917 yi jẹ azán konukunawetọ Abohusun, owhe 1963 tọn)yin togbogan gbanatọ́ntọ oto Amẹlika tọn. Nọvisunnu etọn lẹ wẹ Robert F. Kennedy po Ted Kennedy po, bo sọ yin asu tintan na Jacqueline Kennedy Onassis.
Fausto Gaibor García
Alọdlẹndonu lẹ̀
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1952 lẹ Adà:Mẹhe kú to owhe 2021 lẹ
Ghana
Ghana yin otogbo dopo to Aflika me.
Obi Emelonye
Obi Emelonye yin anadenanutọ aihundida Sinimọto tọn de. Eyin yinyọnẹn taidi anadenanutọ aihundida Sinimọto tọn he bọdego ehelẹ tọn Last flight to Abuja (2012), The mirror boy(2011) and Onye ozi (2013). To 2020 to ojlẹ Azọ̀nylankan COVID-19 tọn mẹ he glọnalina azọnwiwa lẹdo aihọnpe whenu, Obi Emelonye wa lẹzun anadenanutọ aihundidalamẹyiya tọn tintan he yi zoom zan nado de aihun tọn gbọ azọn wiwa hẹ hagbẹ he po lẹ sọn whegbe,to London podọ to awọnlin dali. Aihun ahundopo tọn ehe wa mọ pipa daho yi sọn azọnwatẹ nuzedokanji tọn lẹdo aihọnpe tọn si.
Alọdlẹdonu
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Obafemi Martins
thumb|Obafemi Martins Obafemi Akinwunmi Martins yin jiji to Azan Gban-ewhe-awetọ, Osun Aotọ, owhe 1984 tọn mẹ. Eyin bọọluhotọ vijiji Naijilia tọn de. E lẹzun Nukundeji na Wezundido to bọluhiho whenu. Martins yin Owhe Ko-atọn-nukun-dopo mẹvi to Whenue E Yi Otò Italy tọn mẹ, sọn whelọnu wẹ é ko to bọlu ho hẹ́ bọluhogbẹ voovo lẹ to Otò Europe tọn mẹ. Owhe 2002 wẹ É bẹ bọlu hiho na Ogbẹ bọluhogbẹ lẹ tọn to Italy ṣigba bọluhogbẹ Inter Milan mẹ wẹ E tin te whẹpo do wa yovotomẹ, bosọ biọ bọluhogbẹ New Castle United to Owhe 2006, Enẹgodo E yí Germany fihe E ho bọlu na VFL Wolfgburg to Owhe 2009 mẹ. To Owhe 2010, E kọnawudopọ hẹ Ogbẹ bọluhotọ Rubin Kazan to Otò Russia tọn mẹ.To Owhe 2011, Rubin Kazan de e do Ogbẹ bọluhotọ Birmingham City to Yovotomẹ. To Ojlẹ ehe mẹ, Obafemi Akinwunmi Martins ko yi gbedewema susu lẹ to bọluhogbẹ voovo lẹ Si kakajẹ otò China tọn lọsu ji, gbọnvona Enẹ Martins yin gbẹtọ Nukundeji na bọluhogbẹ Super Eagles Naijilia tọn. E tindo mahẹ to bọlu hiho na bọluhogbẹ Super Eagles Naijilia tọn Na Agbawhiwhlẹn Otò Aflika tọn to Owhe 2006,2008,2010. Mọdopolọ E tindo mahẹ to bọluhiho na Agbawhiwhlẹn to Otò South Africa to Owhe 2010. Obafemi Martins tindo tọji-nọji Awe he nọ ho bọlu ga. Mẹdaho lọ nọ yin Ọladipupọ Martins, he ko ho bọlu na Raggiana, Partizan, Po Innsbruck po dai whẹpo do Yi gbọjẹwema to owhe 2009 na Ahunzọ̀n wutu. Nọvi etọn wẹ John Ronan Martins. Yinkọ lọ Obafemi zẹẹmẹ do Ahọlu yinwanna mi to Ayọgbe mẹ.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Les McKeown
Nọtẹn devo lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1955 lẹ Adà:Mẹhe kú to owhe 2021 lẹ
Oby Kechere
Oby Kechere he mẹlẹpo yọnẹn taidi Ms Koi Koi, yin aihundatọ otò Naijilia tọn podọ anadenanutọ dé po ga. E wa sọn Mbaise to Ayimatẹn Imo tọn to otò Naijilia tọn mẹ. Oby Kachere yin aihundatọ otò Naijilia tọn dé, anadenanutọ sinima tọn podọ sinima basitọ dé. E wá sọn tòpẹvi Mbaise tọn to Ayimatẹn Imo tọn, to otò Naijilia tọn mẹ. E kọnawudopọ hẹ azọnwhe sinima tọn otò Naijilia tọn he yin yiylọdọ Nollywood to owhe 2002 mẹ.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Obalende
thumb|ILUBIRIN, Obalende
Obálendé he ko yin didiọ sọn oho he Ayọnu lẹ nọ dọ ibi ti ọba le wa dé he zẹẹmẹ dó fie Ahọlu yan mí jẹ, yin nọtẹn dé to Awọnlin to otò Naijilia tọn mẹ to gandudu dókọtọn Eti-osa tọn glọ he sẹpọ Lopo Awọnlin tọn. Eti-osa ko yin mimá gbọn gandudu Ayimatẹn Awọ̀nlin tọndali dó kọmẹ voovo he nọ yin Local Community Development Areas (LCDA) he Ikoyi-Obalende yin dopo to e mẹ. Wehọmẹ daho susu lẹ taidi Holychild College Obalende, St Gregory's College, Aunty Ayo International School po Girls Secondary Grammar School po wẹ tin to Obalende. E dó dogbo po ponọ-pámẹ po opá awhanfuntọ tọn lẹ po. Obalende nọ gọna gbẹtọ to whelẹponu. E yin yinyọnẹn taun na gbẹdudu zanmẹ tọn po mítọn vẹvẹ he nọ ta lẹdo toholọmẹ po, podọ fie te nọ sa olan mimẹ te he nọ yin  Suya junction po.
Otàn Etọn
Hagbẹ Royal West African Frontier Force (RWAFF) he gọ na omẹ Hausa tọn lẹ wẹ nọ aigba he ji ye gbá wehọmẹ daho King's College he tin to Awọnlin todin dó to ojlẹ de mẹ wayi. Ṣigba hudo tin nado zán aigba lọ, enẹwutu wẹ ahọlu Awọnlin tọn dó sisẹ ayimatẹngan Awọnlin tọn nado diọtẹnna omẹ RWAFF tọn lẹ, bọ yé dó sà aigba he yin yinyọnẹn to egbehe di Obalende na gandudu yovo Glẹnsi tọn lẹ. Whenuena ye diọtẹn na yé dó aigba yọyọ he yé họ lọ ji, omẹRWAFFtọn lẹ dó yinkọ na filọ dọ Ibi ti Ọba le wa dé he zẹẹmẹ dó  fie ahọlu yan mí jẹ.
Wizkid
thumb|Wizkid Ayodeji Ibrahim Balogun yin jiji to azán fọtọ̀n-nukundopotọ, Liyasun, owhe 1990 tọn mẹ. E sọ yin yinyọnẹn taidi Wizkid bo yin hanjitọ, hankantọ podọ mẹhe nọ de ohan tọ́n to otò Naijilia tọn mẹ. Ewọ wẹ do ogbẹ Star Boy Entertainment tọn ai to owhe 2013 tọn mẹ.
Otan gbẹzan etọn tọn
Wizkid bẹ hanjiji to owhe 2001 whenue e tindo owhe widopo
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
John Wesley
thumb|John Wesley to otò Warrington tọn mẹ to 1897 John Wesley (yin mẹ he yé ji to owhe 1703 jẹ Whejisun 1791). Yin yẹwhegan de to yovotomẹ. Eyin nukọntọ na Revival Movement he yin sinsẹn England tọn de he nọ yin yiylọdọ Methodist. Eyin dopo to dowatọ sinsẹn Methodist tọn lẹ mẹ, bo ko sọ wa sinsẹnzọn susu lẹ do sinsẹn lọ támẹ.
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1703 lẹ Adà:Mẹhe kú to owhe 1791 lẹ
Le Corbusier
thumb|Le Corbusier Charles-Edouard Jeanere-Gris jiji azán 6tọ, osun 10tọ owhe 1887 - azán 27tọ, osun 8tọ 1965) yin yinyọnẹn gbọn yinkọ vonọtaun lọ Le Corbusier, yin yẹdenanutọ po wekantọ to oto Switzerland ton po. To owhe 1930, e lẹzun tovi yovofrance tọn. E yin gbẹtọ nukundeji na alọnuzọn yẹdenanutọ tọn to egbezangbe. Tito etọn bẹ nukọnyiyi to họgbigba na gbẹtọ he nọ nọ tohomẹ lẹ hẹn. Ehe yinmọ na to ojlẹ lọ mẹ gbẹtọ hẹntọnọ lẹ su taun. Yẹdide etọn susu lẹ wẹ ko yin zinzan lẹdo aihọn pe. E sọ yiwanna osẹn podo atinpipa po.
Bẹjẹeji gbẹzan etọn tọn
Le Corbusier whẹn to La Chaux de Fonds, oto pẹvi de to agewaji Switzerland tọn. To 1907, whenue e tindo owhe 19, e sẹtẹn yi yovotomẹ to Paris, e sọ dla oto devo lẹ pọn lẹdo Europe, ehe mẹ, e plọn nususu bo sọ tindo nuyọnẹn yoyo lẹ. E plọn ogbe (German) devo bo sọ wazọn podo azọnyọnentọ yẹdenanutọ Peter Behrens.
Wẹkẹ whan
To wẹkẹ whan tintan whenu, Le Corbusier lẹkọyi switzerland bo lẹzun mẹplọntọ. Madẹnmẹ, ewọ lọsu hun azọnwhe etọn titi yẹdenanutọn podo tavẹylọvi etọn po bọ ye wa azọn dopọ kakajẹ 1940. To owhe 1940, e pe osen satọ Amédéé ozenfant, e wa yin họntọn nugbonọ de. Ye kọngbedopọ bo de yẹdide yọyọ tọn he nọ yin Purism.
Wẹkẹ whan godo
Awhan lọ godo, le Corbusier zindonukọn to yẹdide etọn mẹ kakajẹ owhe 1922. Enẹgodo, e bẹ azọn tọn etọn jẹeji to aliho de mẹ he sọgan yinuwa do mèdevo lẹ ji, bo sọ nọ jla họmẹ do na mẹlẹ bo sọ nọ gọalọna ye. E nọ ohọ kleun kleun lẹ nado sudo hudo gbẹtọ susugege he ma do ohọ to ota to paris. E dọmọ nude dona yin wiwa nado gọalọna mẹhe jẹhẹn bo ma do nude. E sọ da yẹdide de na oto de (Ville Comtemporaine), e ma yin alọkẹyi gbede, bo ka yin ayilinlẹn Skycrapers. E sọ do nuhe e wleawu etọn hia ahọludu France tọn, ye sọ gbẹ. enẹ zon bọ ye ma doayi lehe gbẹtọ lẹ su do, bo ka to nuyiwa do oto lọ ji taun.
Owhe lẹ godo
Le Corbusier ma hunzo to tonudidọ mẹ to owhe 1942. Enẹwutu, e gba ohọ flinflin lẹ gbọn France.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Jimmy Johnson (aihundatọ)
Jimmy Johnson (1940 jẹ azán ṣiantọ̀ntọ Liyasun 2020) yin aihundatọ he yin tovi Naijilia tọn de, e yin wekantọ de podọ linlinnamẹtọ de, he mẹlẹpo yọnẹn taidi Okoro to adà he e yiwa to sinima The Village Headmaster mẹ he e basi to Nigerian Television Authority to owhe 1980 lẹ mẹ. To azán ṣiantọ̀ntọ Liyasun 2020 mẹ, Johnson basi matintọ to Dotowhe Garki tọn mẹ to Abuja to whenuena e tindo owhe kande-awe.
Azọ́n etọn
E bẹ azọ́n aihundida oploji tọn etọn jẹeji to otò Ibadan tọn mẹ to bẹjẹeji owhe 1960 lẹ tọn, Johnson wazọn hẹ Wole Soyinka to Orisun Theatre Company po Mbari Club po he yin fihe nuwiwa aṣa tọn he nọ dọn ayidonugo nukantọ lẹ, yẹdidenanutọ lẹ po hànjitọ vijiji Aflika tọn sọn aflikagbeji lẹ ji te, Amẹlikanu lẹ po kalebianu lẹ po, taidi Soyinka, Ulli Beier, Chinua Achebe, Christopher Okigbo, Mabel Segun, J. P. Clark, Christopher Kolade, Lindsay Barrett, Demas Nwoko, Tunji Oyelana, Jimi Solanke po Bruce Onobrakpeya po.
Nọtẹn intẹnẹt tọn devo lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Wole Ojo
Wole Ojo (yin jiji to azán ṣidopotọ, Ayidosun, owhe 1984) yin aihundatọ otò Naijilia tọn dé. E tọ́n to aihun mẹ whla tintan to 2009, to whenuena e du to agbawhinwhlẹ ẹnẹtọ he Amstel Malta Box Office reality show zedai ji.
Wehihia etọn
E tindo gbedewema Bachelor's degree tọn to Creative Arts mẹ to Wehọmẹ Alavọ Awọnlin tọn.
Nọtẹn intẹnẹt tọn devo lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1984 lẹ
Kofi Middleton Mends
Kofi Middleton Mends (1939–2016) yin aihundatọ podọ Ghanavi de he nọgodo na nukọnyiyi azọnwhe aihundida sinima tọn.
Azọ́n etọn
E yin yinyọnẹn taun na adà he e yiwa to Aihundida he hosọ etọn yin No Tears For Ananse po adà he e yiwa to key soap po. Mẹplọntọ daho wẹ e yin to wehọmẹ alavọ Ghana tọn po (National Film and Television) po.
Okú etọn
E kú do dotowhe (Korle Bu Teaching Hospital) tọn to Avivọsun na awutugonu etọn doalọte wutu.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Liberia
Liberia yín Otò de he tin to Whèyihọ Aflika tọn, e ma dogbo hẹ Sierra Leone to agewaji-whèyihọ podọ hẹ Guinea to agewaji, e sọ ma dogbo hẹ lvory Coast lọsu to whèzẹtẹn, ohu Atlantic sọ tin to hùwaji po hùwaji-whèyihọ po etọn. Gbẹtọ diblayi livi atọ́n wẹ tin to Otò ehe mẹ. Glẹnsigbe wẹ yín ogbe he yín alọkẹyi taidi ajọwa-gbe, ṣigba ogbe 20 devo lẹ sọ nọ yín dido gbọn tovi lẹ dali, he dohia dọ akọ̀ podọ aṣa Otò lọ tọn su. Ayimatẹn Otò lọ tọn he klohugan wẹ Monrovia.
Adà:Aflika Adà:Otò
Wole Soyinka
Akinwande Oluwole Babatunde Soyinka (yin jiji to azán wiatọntọ, Liyasun, owhe 1934) tọn mẹ. Eyin nuyọnẹntọ dé to oyọnẹn tọn mẹ, podọ mẹhe nọ basí kandai Aihundida oploji tọn podọ ga, e sọ yin akọmlantọ dé. Wole Soyinka yin vijiji jọun ayọgbeji tọn to Togbo Naijilia tọn mẹ. Yé na ẹn nunina Nobel tọn to owhe 1986 tọn mẹ na azọn vẹkuvẹku he e wa dó oyọnẹn nukinkan tọn ji.
Jọja whenu po wepinplọn etọn po
Wole Soyinka yin jiji to otò Abẹ́òkúta tọn to Ayimatẹn Ogun tọn mẹ. To whenue e fo wepinplọn etọn to Togbo Naijilia tọn podọ to United Kingdom Po godo, e wazọn po Theatre Royal Court to Otò London tọn mẹ. E zindonukọn to nukinkan gándo Aihundida Nupinplọn-do-plọnnu tọn mẹ to Togbo Awe lọ lẹ mẹ to tele ji podọ to Ladio ji. E wazọn titengbe to whẹho tonudidọ tọn mẹ, podọ e dó vivẹnu vẹkuvẹku na Avunhihona jlọjẹ mẹdekannujẹ tọn yiyi na Togbo Naijilia sọn Gandudomẹji Great Britain tọn si.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1934 lẹ
Woodrow Wilson
thumb|President Woodrow Wilson Doto Thomas Woodrow Wilson (azán Koatọ́n-nukunatọntọ Awewesun, owhe 1856 yi jẹ azán atọ̀ntọ Afínplọsun, owhe 1924) yin Ayimatẹngan kande-atọ́ntọ otò New Jersey tọn (1911-1913). E wa lẹzun togbogan Koatọ́n-nukunatọntọ to otò Amẹlika tọn mẹ (1913-1921). Eyin togbogan tintan he dugan whla awe debọdodego to White House, to whenuena Andrew Jackson ko dugan po godo.
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Lateef Adegbite
Lateef Adegbitẹ (yin jiji to azán kotọ osun atọ̀ntọ owhe 1933 tọn bo basi matintọ to azán koatọ́n-nukunatọ̀ntọ osun sinẹnẹtọ owhe 2012 tọn). To gbẹwhenu etọn, e yin Hoyidọtọ dé he lẹzun (Attorney-General) wheyihọ waji togbo Naijilia tọn (Western Region of Nigeria) whẹpo e wa lẹzun wekantọ daho wedegbẹ tọn na nugopọntọ na malenu lẹ to Naijilia.
Jiji po wehihia etọn po
Abdul-lateef oladimeji Adegbitẹ yin jiji to azan kotọ osun atọ̀ntọ owhe 1933 tọn dó hẹnnu malenugan dé tọn mẹ to otò Abẹokuta tọn to Ayimatẹn Ogun tọn. Kandai lẹ dohia dọ e yi wehọmẹ Methodist tọn to Abẹokuta, ṣigba ewọ dọ emi yi wehọmẹ Alabiki tọn whẹpo do biọ wehọmẹ dokọ Paulu wiwẹ(St.Paul) tọn to Ignore, Abẹokuta to owhe 1942. To Whenuena Adegbitẹ gbẹ yin owhe sinẹnẹmẹvi wẹ e yi wehọmẹ vọnu nado yi wehọmẹ daho aholu tọn (kings college) to Awọnlin fihe yin dopo to ogbẹ he nọ plọnnumẹ gando malenu go to Naijilia (Muslim student society of nigeria). E fo wehọmẹ etọn to 1956. To owhe 1959, nukọntọ wheyihọ waji tògbo Naijilia tọn Obafẹmi Awolowo na Adegbitẹ gbedewema nado yi wehọmẹ vọnu to yovotomẹ bo hiawe gando nuplọnmẹ osẹn tọn he F.R.A Williams ze dai go. Adegbitẹ yi wehọmẹ Alavọ Southampton tọn bo yi gbedewema oyọnẹn osẹn tọn to osun sinawetọ owhe 1962. Enẹgodo, e hiawe to wehọmẹ daho osẹn tọn na nukọntọ Lancaster Gate to oto London tọn mẹ, enẹgodo to Grey's Inn(1963-1965). E sọ yi gbedewema Common wealth tọn to yovotomẹ. E bẹ azọ́n osẹnplọnmẹ tọn jẹeji to wehọmẹ Alavọ Awọnlin tọn, e hẹn otẹn lọ go kakajẹ whenue e hun azọnwhe etọn titi to osun sinẹnẹtọ owhe 1976 tọn.
Azọn
To owhe 1971 tọn, Adegbitẹ yin dide taidi ogàn na ahọluduta lẹdo tọn po gandudu po to wheyihọ Naijilia tọn to gandudu awhangan Christopher Oluwọle Rotimi tọn glọ. E sọ yin dide taidi ogàn na whẹdida po Attorney-general wheyihọ waji tọn po to owhe 1973 tọn mẹ. To osun aotọ owhe 1976 tọn wẹ e dó azọnwhe osẹn tọn ai, ewọ lọsu wẹ sọ yin azinponọ na azọnwhe lọ. Azọnwhe etọn tin to Awọnlin po Abẹokuta po. Osẹn Akuẹ po ogbẹ(commercial and corporate law) wẹ yin azọn titengbe yetọn. Azọnwhe etọn he tin to Abẹokuta tin to Àgọ́ Obà. Adegbitẹ yin dopo to mẹhe dó ogbẹ Gbmẹ ibi tọn ai to owhe 1972 mẹ. Adegbitẹ yin ogàn ọgbẹ olimpiki oto Naijilia tọn (Nigeria Olympic) sọn 1972 jẹ 1985. E yin nukọntọ, azinponọ na ogbẹ ọgbẹ anadenanutọ wehọmẹ alavọ oto maiduguri tọn sọn 1984 jẹ 1990. E lẹ́zun ogbẹvi asẹpapatọ dó nusisa ji tọn to Awọnlin. Enẹgodo e lẹzun ogàn daho na azọn po tẹnmẹninọnamẹ tọn po. Yé yí ogantẹn he klohugan(C O N) tọn na ẹn. E sọ dugan taidi seliki oto Ẹgba po papa Adini malenu Ẹgba tọn. To Azan ṣinẹnẹ tọ, osun atọntọ owhe 2011 tọn, ahọluigbagan Good luck Jonathan de e taidi azinponọ na kandai oyọnẹn hihọ po jlọjẹ mẹtọn po(Chairman, presidential committee on puplic awareness on security and civil responsibilities). Dotogan Adegbitẹ yin nọvisunnu na otankantọ akonka de po nukundeji dé po he nọ yin Saburi Bíòbákú (1918-2001) mẹhe yin Giwa na wehọmẹ Alavọ Awọnlin tọn dai whẹpo dó yin matintọ.
Malenugan
To 1976, Adegbitẹ dọdọ ye ni dó whẹdatẹn vivọylọ dé na malenu lẹ ai to ayimatẹn he tin to Naijilia. E dọ malenu lẹ tindo tito podọ yé dona nọ basi whẹdida to osẹn ṣharia tọn glọ. É zindonukọn dọ malenu lẹ ma tindo osẹn po tito mẹdekannujẹ tọn po gbọnvona dehe Ṣharia ko zedai. Sharia yin osẹn wiwe hugan malenu lẹ tọn bo bẹ osẹn oto tọn po nuyiwa tọn lẹ po hẹn. Adegbitẹ jlo na nọgodona kanvivan M.K.O Abiola tọn nado ze tito Sharia tọn dó ayimatẹn lẹ mẹ to bẹjẹeji Owhe 1990 tọn. E sọ vọ doai to osun wiawetọ owhe 2002 tọn. Hunyanhunyan dé fọn to klistiani lẹ po malenu lẹ ṣẹnṣẹn. Adegbitẹ yin azinponọ na wedegbẹ ehe bo penukundo gbejizọnlinzintọ to ayimatẹn Ogun tọn po ogbẹvi wedegbẹ lọ tọn lẹ po. To whenuena Ibrahim Dasuki lẹzun sọltan Sokoto tọn to owhe 1988 po ogan daho na wedegbẹ daho Naijilia tọn na malenu lẹ to Naijilia (N S C I A), Adegbitẹ wẹ yin dide taidi wekantọ daho na wedegbẹ lọ, to gandudu Adegbitẹ po Dasuki tọn to NSCIA, he ye yi dodonu etọn hẹnnai to owhe 1974, e lẹzun mẹhe sọ to azọn wa po zohunhun po. To vivọnu owhe 2002 po bẹjẹeji owhe 2003 tọn po, Adegbitẹ dọnnu po Wọlé ṣoyinka po na e sawhẹ dokọna malenu lẹ dọ ye lẹ wẹ to danuwiwa zedaga bo kọn ohun gbẹtọ lẹ tọn dai to Kaduna, ṣigba Adegbitẹ yiavunlọ na malenu lẹ. Enẹ zọn bọ é yin nina nunina Nobẹli tọn. Atẹṣiṣi ehe zọn bọ yé henalọdotena hunwhẹ yọnnu whanpẹnọ hugan he ye jlo na basi to whenẹnu (Miss World) tọn to Naijilia. Hunyanhunyan lọ sọ sinyẹn to whenuena linlinkantọ Isioma David he yin klistiani kan linlinwe de dọ eyin yewhegan lẹ nọ yi hunwhẹ yọnnu whanpẹnọ hugan lọ tọn tẹnmẹ wẹ, ye na ko dé asi yetọn lẹ sọn ye mẹ. Enẹgodo wẹ mẹbọdomẹgotọ ayimatẹngan Zamfara tọn owhe 1993 tọn, enẹwẹ Mamauda Aliyu Shinkafi dọho to gbangba dọ e sọgbe hẹ osẹn na malenu lẹ nado sọn ohùn Isioma tọn dai. Tlolo wẹ́ Adegbitẹ jeagọdo oho lọ dọ linlinkantọ Isioma mayin malenu podọ e ko biọ jona. Enẹwutu e ma dona yin huhu. Adegbitẹ dọ to linlinwe osun aotọ owhe 2003 mẹ dọ eyin oto Amelika po azọnwatọgbẹ etọn lẹ po sọgan diọ linlẹn, nuylankan he jijọ lẹ sọgan doalọte kiki eyin ye gọ aigba pelestinu lẹ tọn jo na yé, otẹn ma na sọ yin nina Osama Bin ladens nado zeta. Matin whẹdida dodo jijọho ma sọgan tin. Whenuena UNESCO basi hodọdopọ to owhe 2003, ye ylọ Adegbitẹ nado dọ alọgọ he sinsẹngan lẹ ko wa nado doalọte na hunyanhunyan lọ.
Oku etọn
Dotogan Adegbitẹ ku to Awọnlin to azán koatọ́n-nukunatọ̀ntọ osun sinẹnẹtọ owhe 2012 tọn.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1933 lẹ Adà:Mẹhe kú to owhe 2012 lẹ Adà:Naijilia-nu lẹ
Giuseppe Galante
thumb|Giuseppe Galante Giuseppe Galante (yín jiji to azan aweto, Zósun tọn to owhe 1937 jẹ azan kò tọ, Awewesun tọn owhe 2021) yin aze-kuntọ́ aihundida lanmẹyiya tọn de son Otò Italy tọn mẹ. Galante yín jiji to Domaso to Italy. E mọ ajọ̀ fataka tọn de yí to agbawhinwhlẹn Olympic tọn to 1960. E sọ mọ devo yí to 1964.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1937 lẹ Adà:Mẹhe kú to owhe 2021 lẹ
Władysław Baka
Władysław Baka (24 Whejisun 1936 – 3 Whejisun 2021) E yin adọkuntọ, tonuhodọtọ podọ azọnwatọ akuẹsẹdotẹn tọn oto poland tọn. E yin tatọ na owhe akuẹsẹdotẹn oto poland tọn sọn 1985 jẹ 1988 podọ sọn 1989 jẹ 1991. E yin dopo to hagbẹ ogbẹ Politburo of the Polish United Workers' Party tọn sọn 1988 jẹ 1989. Baka e basi matintọ to 3 Whejisun 2021 to whenue e tindo owhe 84.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Jona Jang
Jona David Jang yin awhanfuntọ he ko yi gbọjẹ bosọ yin tohodọtọ to Otò Naijilia tọn mẹ. Bosọ du Ayinmatẹngan to ayimatẹn Plateau tọn mẹ sọn nuhe bẹ sọn owhe 2007. Enẹ wẹ whenue awhangbeyantọ he yinkọ etọn nọ yin awhanfuntọ lbrahim Babagida jẹ gandu do ayimatẹn Benue po Gongola po tọn ji.
Lilia Aragón
Lilia Aragón (Lilia Isabel Aragón del Rivero yin jiji to azán ko-nukunawetọ Zósun, owhe 1938 jẹ azán awetọ Avivọsun, owhe 2021) e yin aihundatọ mexico tọn podo tonudọtọ. E yin jiji to Cuautla, Morelos. Aragón yin dopo to ogbẹ wedegbẹ́ nukunpedonugotọ lẹ tọn sọn 2004 jẹ 2006. E yin dopo to ogbẹ Institutional Revolutionary Party tọn. Aragón yin yinyọnẹn ganji na ada etọn to aihun De frente al sol, Más allá del puente po Velo de novia mẹ. Aragón yin matintọ to azan 2tọ Avivọsun owhe 2021 to otogbo mexico tọn to whenuena e tindo owhe 82.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1938 lẹ Adà:Mẹhe kú to owhe 2021 lẹ
Jose Pliya
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Wushishi
Wushishi yin Lẹdo Gandudu Dokọ̀ tọn de to aṣẹpipa Ayimatẹn Niger Tọn glọ de to Naijilia. Tatọ́-tẹnnọ̀ etọn tin to topẹvi Wushishi tọn mẹ.
Wẹkẹ
Wẹkẹ yin dopo to nudida lẹ mẹ sọn Jiwheyẹwhe de he ko yin didá sọn bẹjẹeji na gbẹtọvi lẹ nado nọ nọ e mẹ.
Wushishi
Wushishi tin to gblagbla Agéwaji-Hùwaji (Longitude) 9°43'N podọ Whèzẹtẹn-Whèyihọ̀ (Latitude) 6°04'E po tọn to alihiamẹnu mẹ. Lẹdo etọn gbló sọ̀ kilomẹtlu 1,879 lẹdo pé podọ gbẹtọ sọha 81,783 wẹ tin to finẹ to mẹhihia 2006 tọn whenu.
Wẹkẹ
Tito wẹkẹ lọ tọn
Sunwhlẹvu lẹ yin tito tẹnwin-lẹnwin tọn de to agahomẹ, linlinwe lọ Astronomy dọ dọ didẹn de ye dẹn do yede ma yin gbọn kosọ dali. Gbọnna? Dodinnanutọ lẹ dọ dọ nuhe nukun ma sọgan mọ de he nọ yin yiylọdọ matiere noire wẹ nọ hẹn ye dote. Ehe nọ deanana bẹplidopọ sunwhlẹvu lẹ tọn, pẹvi, daho po daho blibata lẹ po.
Wushishi
Sọha pósu tọn (postal code) filọ tọn wẹ 922.
Wẹkẹ
Tito wẹkẹ lọ tọn
Adà:Lẹnunnuyọnẹn
Wushishi
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Lẹdo Dokọ̀ tọn Ayimatẹn Niger tọn lẹ
Jon Arnett
thumb|Jon Arnett Jon Dwane "Jaguar Jon" Arnett (Lidosun 20, 1935 – Alunlunsun 16, 2021) E yin banọhotọ oto Amẹlika tọn. E tin to ogbẹ tintan banọhotọ Amẹlika tọn. E yin jiji to Los Angeles, California. E ho banọ hẹ Los Angeles Rams sọn 1957 jẹ 1963 podọ na ogbẹ Chicago Bears sọn 1964 jẹ 1966. Arnett basi matintọ to Alunlunsun 16, 2021 gbọn azọn ahun tọn dali to Lake Oswego, Oregon to whenue e tindo owhe 85.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Lucie Rault
Lucie Rault (he sọ yin yinyọnẹn taidi Lucie Rault-Leyrat) yin nuhiho-plọntọ nukundeji de yèdọ ethnomusicologist he nọ nọ otò Paris tọn mẹ.
E yin nukọ̀ntọ opli tọn de to Museum of Natural History, podọ ewọ wẹ sọ yin ogán na azọ́nwatẹn he nọ basi dodinnanu gando ohàn akọ̀ voovo lẹ tọn go to nuhohosẹdotẹn Musée de I'Homme tọn mẹ.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Government College, Ajara-Badagry
Wehọmẹ lọ Government College, Ajara, Badagry yin didoai to Kọyansun, owhe 1970 tọn mẹ. Whési Lasisi wẹ yin Nukọntọ wehọmẹ lọ tọn tintan. To whenuena wehọmẹ lọ yin hunhun, mẹplọntọ ao po Nukọntọ wehọmẹ lọ tọn po kẹdẹ wẹ jẹ azọnji to wehọ lọ mẹ.
Adà:Wehọmẹ lẹ
Claude Azéma
Claude Joseph Azéma (5 Liyasun 1943 – 6 Zósun 2021) yin yẹwhenọ katoliki flansegbe tọn. E yin jiji to Vailhauquès, France. E lẹzun yẹwhenọ to 1969. E wọ wẹ yin yẹwhenọ Montpellier tọn sọn 2003 jẹ 2018. Azéma basi matintọ to azan 6tọ Zósun owhe 2021 to Montpellier to whenuena e tindo owhe 78.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1943 lẹ Adà:Mẹhe kú to owhe 2021 lẹ
Culturati
Culturati yin jiji to azan koatọ́n,Abọ̀husún,owhe 2006.yinkọ́ he ye do nọ ylọ ẹ to whedelẹnu wayi wẹ sisi oge wepo yedo diọ todín do culturati.
Odanflo
Nuhe zọn bọ oflo Odan tọn do nọ tli sọmọ.
Odan wunmẹwunmẹ wẹ tin, oflo delẹ tọn sọ nọ tli hugan devo lẹ tọn. Ṣigba nude tin he ye nọ yi do di yede lẹ, oflo kavi ayu yetọn nọ tli to gbonu bo nọ bọ̀ to homẹ̀.
Nuhe zọn bọ e do wa yin nujọnu sọmọ.
Dodinnanutọ he yinkọ e tọn nọ yin Marie Cristin Klein dindona ẹn bo wa tadonakọn bo dọmọ nudepope he tli to gbonu bo sọ wa bọ to homẹ, nọ do huhlọn taun, é sọ nọ nọte gligli do fihe ye jlo dọ ni nọte do, nuhewutu fide biọ homẹ, bọ fide tọnjẹgbonu nìyẹn. Nujọnu ehe gando odanflo go wẹ nọ zọn bọ adọmẹ Odan tọn nọ tẹ do aigba ganji, e sọ nọ gọalọ na ẹn nado dọn gbọn aigba he ma mlẹn ji, mọdopolọ eyin ye to didọn gbọn zannu de he ma mlẹn de ji ye ma nọ gbleawu kavi dọ ayu yetọn ni tlẹn. Nujọnu devo die, osun awe kavi osun atọn-atọn gblamẹ wẹ ye nọ diọ oflo yetọn, enẹ sọ nọ zọn bọ ayu kavi oflo yetọn nọ tli bo sọ nọ nọte ganji to fikanṣanklan lẹ. Odanflo sọgan yin yiyizan na nu susu, di apajlẹ ye nọ yí do tẹ́ odò na afọpa, e nọ zọn bọ gbẹtọ ma na dli jai, mọdopolọ ye nọ yi do basi okan dé he nọ yin yiyizan to azọnwhe lẹ nado dọn atin kavi agban pinpẹn lẹ. Nususu gbẹ sọ tin gando Odanflo go.
Odo ogun
Ogun sìn otọ̀ yin tọsisa de he nọ sa to Togbo Naijilia tọn biọ lagoon mẹ to Awọnlin.
Bẹjẹeji po sisa etọn po
Tọsisa Ogun tọn bẹsọn River rises to Ayimatẹn Ọyọ sẹpọ Ṣakí he gbigblo Etọn sọ 8°41'0N 3°28'0, e bọ sisa gbọn Ayimatẹn Ogun yi nọwhe mẹ to Ayimatẹn Awọnlin tọn. ye glọnalina osin lọ to Ikere Gorge Dam he tin to Oto Isẹyin tọn to Agbègbè gandudu Isẹyin tọn to Ayimatẹn Ọyọ (reservoir)osin lọ sọ 690miliọnu cubiki (560,000 acre•F). osin Ehe doyẹyigona Ọyọ National Park, dogbọn Ali gbẹdudu tọn he to finẹ po Lehe E to Sisa lẹdo Agbegbe lọ. Otọ Ofiki sọ nọ sa sẹpọ Otọ̀ Ṣakí he to hihodo Otọ̀ Ogùn tọn. Otọ̀ Ọyàn sọ yin Dopo to Otọ̀ he ye glọnalina to Ọyan River Dam he yin dowatọ osin tọn na Abẹokuta po Awọnlin po. To fihe gbẹtọ lẹ su te, ye nọ zan osin lọ na nususu, nunu po avọyinyan po, ye sọ nọ klọnu to osin lọ mẹ Titengbe lanhusatọ lẹ.
Otan etọn
Na nuhe du yise Ayọnu lẹ tọn, Yemoja yin Otọ̀ganyọnnu Ògùn tọn. Sinsẹngan Agùn Àgùdà tọn dé Charles Phillips he lẹzun biṣọbu na Agun Àgùdà tọn to Ayimatẹn Ondo tọn, kanwe de to Owhe 1857 sọ: Mẹhe mọ bo sẹpọ Otọ̀ Ògùn tọn nọ Basi sinsẹn hlan Tọ lọ. otọ lọ tin to ṣẹnṣẹn Otò Ọ̀yọ́ hohowhenu tọn. Otọ̀ Ọ̀yọ́ tọn yin mima dó ṣidopo, Ati to Apa Wheyihọwaji Otọ̀ Ògùn tọn po Ati to Apa whezẹtẹn waji To lọ tọn. To Ojlẹ dé Wayi, Otọ tindo mahẹ to Ali dide na Ajọwatọ lẹ gbọn bibẹ Nusisa yetọn lẹ gbọn tọjihun lẹ mẹ sọn Abẹ́òkúta yi Awọnlin.
Gloria Bamiloye
Bẹjẹeji gbẹzan etọn tọn
E yin jiji dó Ilesa, tòdaho de mẹ to Ayimatẹn Osun Tọn to Hùwaji-Whèyihọ tọn Otò Naijilia tọn. E yi Divisional Teachers Training College to Ipetumodu fihe e plọnnu gándo mẹpinplọn go te. E mọ Mike Bamiloye to owhe 1983 tọn mẹ bọ e wlealọ hẹ. Yé omẹ awe lẹ nọpọ bo do Mount Zion Faith Ministry ai to azan atọ́ntọ́, Avivọsun, owhe 1985 tọn mẹ. E ko tọ́n to sinima susu lẹ mẹ, e ko deanana bosọ da aihun nupinplọn-do-plọnnu po sinima susu otò Naijilia tọn lẹ po. To owhe 2002 mẹ, e kan wema de he hosọ etọn yin "The Anxiety of Single Sisters".
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Joseph Hoteyin Abiona
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Xabier Agirre
Xabier Agirre López (Nọgbẹ sọn azan ṣiatọntọ Lidosun owhe 1951 jẹ azan Wiatọntọ Afínplọsun owhe 2021 tọn) yin Anadenanutọ po Tohodọtọ Spanish tọn dé po. Eyin jiji to Vitoria-Gasteiz, to Spain. Eyin gbẹvi Basque Nationalist Party. Agirre sọ gbẹ yin gbẹvi na Basque Parliament sọn 2004 kakajẹ 2007 podọ whladopo dogọ sọn 2012 kakajẹ 2016. Agirre basi matintọ to otò Pamplona tọn mẹ, to Spain to azan wiatọntọ Afínplọsun owhe 2021, to whenuena e do owhe 69.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Anne Rasmussen
Anne K. Rasmussen (yin jiji 1959) bo yin Amẹlikanu weplọnmẹtọ de podọ e sọ yin ohànplọntọ po aṣanu he e bẹhẹn lẹ po. Dodinnanu etọn susu lẹ sinai do ohàn Arab tọn ji to US po avọsinsan Islamic po nuwiwa etọn po ji. E ko yin anadenanutọ William po Mary Middle Eastern Music Ensemble tọn sọn 1994 gbọ́n. Rasmussen wa yin yinkọ dona di William M. po Annie B Bickers Weyọnẹntọ Wepinplọn Ṣẹnṣẹn Whèzẹtẹn tọn to 2014.
Wepinplọn
Rasmussen mọ B.A. yi na wepinplọn etọn to wehọmẹ alavọ Northwestern tọn, bo yi M.A. sọn wehọmẹ alavọ Denver tọn podọ Ph. D. yi to wepinplọn gando ohàn aṣa tọn lẹ go to wehọmẹ alavọ California tọn to Los Angeles. E plọnwe podo A. J. Racy, Timothy Rice, Nazir Jairazbhoy, Gerard Behague, po Scott Marcus po.
Yanwle etọn
Rasmussen ko kan hosọ susu he ko sọawuhia to linlin lẹ mẹ, Ohàn aṣa tọn lẹ, Ohàn Asianu tọn lẹ, Ohàn nukundeji lẹ, Ohàn Amẹlika tọn lẹ, Ohàn ogbẹ lọ tọn lẹ, The Garland Encyclopaedia of World Music podọ Harvard Dictionary of Music. E basi ohàn do nuhonu CD tọn ẹnẹ ji na kandai gbejinọtọ po lẹdo tọn po to United States. E yin dopo to mẹhe tindo lẹblanulọkẹyi lọ nado plọnwe vọnu gbọn tito Fulbright senior scholar tọn ji bo sẹn taidi mẹbọdogán go tintan na ogbẹ́ ohàn pinplọn do aṣanu go lẹ tọn.
Rasmussen ko to mẹplọn gando ohàn aṣa tọn go to wehọmẹ The college of Wiliam & Mary tọn sọn 1993 where she also directs with Middle Eastern Music Ensemble. , fihe e sọ deanana hànjigbẹ́ Middle Eastern Music Ensemble te.
Rasmussen hopodona Maria Ulfa he nọ hia Kurani to vivọnu sadidi 1999 tọn to United States to gbọdo glọ na Middle East Studies Association of North America. To 2010 po 2011 po, gandudu Omen tọn po Sultan Qaboos Cultural Centre po basi oylọ na ẹn bo yi jonọ etọn na dodinnanu etọn do ohàn aṣa tọn lẹ ji wutu.
Nunina lẹ
To 2002, Rasmussen mọ ajọ nunina tọn Jaap Krunst tọn yi na azọ́n etọn "The Qur'an in Indonesian Daily Life: The Public Project of Musical Oratory" sọn ogbẹ́ ohàn aṣa tọn lẹ pinplọn mẹ. Nunina ehe yin nina mẹhe kannu gando ohàn aṣa tọn pinplọn go to whedopo mẹ. Yanwle nunina lọ tọn wẹ nado na ayidonugo hosọ tangan lẹ he tin to nupinplọn gando aṣa go lẹ mẹ he yin kinkan gbọn dopo to hagbẹ he nọ plọnnu gando aṣa go bosọ yin zinzinjẹgbonu to owhe he wayi mẹ. To 2011, owe etọn Women, the recited Qur'an, po ohàn Islamic tọn to Indonesia mọ nunina vonọtaun Alan Merriam tọn yi. E yi nunina Phi Beta Kappa tọn yi na Mẹpinplọn nujọnu tọn de wutu.
Joseph Bodurin Daudu
Joseph Bodurin Daudu SAN, (mẹhe yin jiji to azán gbanewheatọ̀ntọ, awewesun, owhe 1959 tọn) yin whẹdatọ nukundeji dé to Naijilia.
Bẹjẹeji gbẹzan etọn tọn
Daudu yin jiji to azán fọtọnukunawe tọ osun wiawetọ owhe 1959, to Ogori-magongo Ayimatẹn kogi tọn to Naijilia. E yi Bachelor's degiri to Wehọmẹ Osẹ́n tọn mẹ to Wehọmẹ Daho Ibadan tọn, bo mọ Àzọ́n to Owhe 1980 Ṣigba bo lẹzun Ògán to 1995.
Azọn etọn
E bẹ azọn etọn jẹeji to Owhe 1980, owhe lọ mẹ wẹ e sọ yin yiylọ́ dó Bar. To Avivọsun, Owhe 2010 tọn mẹ, E yin dide Taidi Ògán Nigeria Bar Association tọn. E tin to otẹ̀n lọ mẹ kaka jẹ whenue Okey-Wali yi otẹ̀n etọn to Avivọsun, Owhe 2012 tọn. E yin ogán Nigeria Body Of Benchers tọn na Owhe Ṣinatọ̀n (2002-2010) bo lẹzun Life Bẹencher to Owhe 2010, owahè lọ mẹ wẹ E yin dide taidi ogán NBA tọn. E yin omẹ nukundeji na ogbẹ́ International Council of Jurist lẹ tọn, fihe e sẹ̀n taidi Secretary-General te.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1959 lẹ Adà:Naijilia-nu lẹ
Joke Silva
thumb|Joke Silva Joke Silva he yin jiji to azan gbanewhèdopotọ, Zosun owhè 1961 yin ayihundatọ, anadenanutọ́ podọ ajọwatọ dé. É yi wehọmẹ alavọ tọn University of Lagos po Webber Douglas Academy of Dramatic Art po to London. Joke Silva bẹ ada tangan dè hẹn to whenuena é pè hẹ ayihundatọ Colin Firth po Nia Long po to sinimọto he yin babasi to oto Brítánì po Canada po he hosọ etọn yin The Secret of Laughter of Women. To owhè 2006, e yin dide taidi yọnnu he yọn hugan aihunda hugan na azọn he e wa to sinimọto Women's Cot mẹ. Enẹgodo yé sọ na ẹn gigopanamẹnu to owhè 2008 na ada he go e penukundo taidi onọ daho (Grand Mother) to sinimọto White Waters mẹ. Joke Silva wlealọ po ayihundatọ Olu Jacobs po. Ye omẹ awelẹ kọngbedopọ bo dó azọnwhe Lufodo Group te. Azọnwhe lọ nọ penukundo sinimọto babasi po nupinplọn nado lẹzun aihundatọ dagbe po go. Joke Silva yin anadenamẹtọ to azọnwhe lọ. E wọ dopolọ wẹ sọ yin dowatọ anadenanutọ́ na Malete Film Village to kọndopọmẹ hẹ wehọmẹ alavọ Kwara State University tọn po. To azan gban ewhè dopo, Zosun owhè 2014, é mọ gigopanamẹnu he klo hugan to oto Naijilia tọn mẹ Order of the Federal Republic yi to tatọ-tonọ Abuja tọn.
Otań gbẹzan etọn tọn
Joke Silva yin jiji to Awọnlin dó whẹndo Amaro he dó ovi ẹnẹ tọn mẹ. Onọ etọn Adebimbola Silva, he yin dotozọnwatọ ku to Liyasun, owhè 2015. Otọ etọn Emmanuel Afọlabi Silva yin whèdatọ dai tọn. Joke Silva yi wehọmẹ daho Holy Child College to Awọnlin. To whenue Joke to wehọmẹ alavọ tọn, e kọnawudopọ po ogbè dè he tindo aihunkantọ Bode Osanyin po hansinọ Stella Monye po. Joke Silva yi gbọjẹ na whèdopo sọn wehọmẹ, bo yi whenu lọ dó bẹ azọn aihundida tọn. Enẹgodo Silva sẹtẹn yi yovotomẹ Glẹnsi tọn fie é plọn sinimọto te, to Webber Douglas Academy of Dramatic Art te to tatọ-tonọ London tọn. To whẹwhẹ whenu mẹjitọ etọn lẹ jẹagọ dó nudide etọn taidi aihundatọ dè,ṣigba to whenu pẹde godo,yé kẹaloyi azọn lọ̀ na kọdetọn dagbe he Joke to didó to azọn lọ mẹ. To ojlẹ pẹde godo, nulẹ ma sọ to yiyi ganji dile Joke jlo dó, ehe wẹ zọn bọ e dó lẹkọ dó wehọmẹ nado plọn Glẹnsigbe to wehọmẹ alavọ tọn University of Lagos to Awọnlin.
Azọn Aihundida etọn tọn
Joke Silva ko sọawuhia to sinimọto Glẹnsigbe po Ayọgbe po susu mẹ. Dopo to sinimọto glẹnsigbe tọn he mẹ e sọawuhia te to owhè 1990 wẹ Mind Bending. To owhè 1993, e sọawuhia to Owurolojo mẹ, enẹgodo  Violated to owhè 1995. To owhè 1998, e kọnawudopọ po Colin Firth po Nia Long po to sinimọto he yin bibasi to Brítánì po Canada po mẹ he hosọ etọn no yin The Secret Laughter of Women fie e zan tẹnmẹyinkọ Nene te. To owhè 2002, Joke Silva sọawuhia po Bimbo Akintola po to sinimọto Keeping Faith mẹ. Akintola na pipa susu Joke Silva bọ e dó yinkọ na ẹn sọ  Aunty Joke na alọgọ he e basi na Akintola to aihundida sìn azọn mẹ. To owhè 2002 dopolọ, Joke Silva po asu etọn Olu Jacobs po nọpọ dó basi sinimọto he ye ylọ dọ The kingMaker.
Gigopanamẹnu he é móyi
To Kọ́yànsun owhè 2012, azọnwhe he nọ penukundo amasin po osẹn gbígba po go United Nations Office on Drugs and Crime de Joke Silva taidi Afọzedaitọ yinkọ dagbe azọnwhe lọ fọn. Silva zan owhè atọ̀n po azọnwhe lọ po.
Otàn Yidogọ Gbẹzan etọn tọn
Joke Silva wlealọ hẹ ayihundatọ numimọnọ Olu Jacobs, ye sọ ji ovì Awe. Ye omẹ awelẹ pe to owhè 1981 to aihundatẹn National Theatre tọn to awọnlin whenue yé to hunwhẹ jijizan otògbo Naijilia tọn basi. Sinimọto delẹ he mẹ e sọawuhia te wẹ:
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Yemi Blaq
Yemi Blaq yin ovi Folayemi Olatunji mẹhe yin aihundatọ Naijilia tọn dé, sinimabayitọ, ohankantọ podọ ajọjlatọ dé.
Bẹjẹeji gbẹzan podo wehọmẹ etọn po
Yemi yin jiji na Mr Olatunji Blaq to ayimatẹn Ondo tọn mẹ, to otò Naijilia tọn mẹ. Yemi Blaq yin pinpọnwhẹn to Awọnlin to fihe e bẹ bosọ fo wehọmẹ pẹvi po daho po te. E yì Adeyemi Demonstration Secondary school he tin to Ondo, to ayimatẹn Ondo tọn, bo sọ yin tatọ sunnu wehọmevi etọn lẹ tọn. E bẹ aihundida jẹeji to whenuena e to wehọmẹ daho bo ka sọ gbẹ po to aihunda kakajẹ egbe.
Azọn etọn
Yemi Blaq bẹ azọ́n aihundida tọn jẹeji na taun tọn to 2005. E ze yinkọ doai po Actors Guild of Nigeria nado yin aihundatọ. Aihun tintan etọn he zọn bọ e do yin yinyọnẹn wẹ Lost of Lust ehe e basi po Mercy Johnson po. To aihun tintan lọ godo, e ko yin oylọbasina gbọn azọnwhe sinima ton susu lẹ dali to Naijilia podọ sọn whenẹnu e ko da aihun sinima tọn susu lẹ.
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Lilian Bach
Lilian Bola Bach yin aihundatọ otò Naijilia tọn po ajọjlatọ de po.
Bẹjẹeji gbẹzan po wepinplọn etọn po
Lilian yin jiji to Lagos Island bọ onọ etọn yin Ayọnnu bọ otọ etọn yin Poland-nu de. Na azọ́n he otọ etọn nọ wa wutu, e nọ ofi voovo lẹ to otò lọ mẹ to ovu whenu etọn, bo yì Army Children's School, Port Harcourt bosọ yì Idi Araba Secondary School to Awọnlin. E diyin na ojlẹ vude to Theatre Arts mẹ to wehọmẹ Alavọ Awọnlin tọn mẹ. E hẹn otọ etọn bu to okú mẹ to whenue e tindo owhe ao.
Whanpẹjọjijla po azọn etọn po
Lilian yín jiji to Lopo Awọnlin tọn mẹ bọ Onọ etọn yin Ayọnnu bọ Otọ etọn yin Poliṣi-nu dé. E sọ whlẹn-agbà yọnnu he yọnwhanpẹ hugan to hunwhẹ whanpẹ jijla tọn Otò Naijilia tọn bosọ sọawuhia to ajọjijla Televizion ji tọn susu lẹ mẹ, bọ yẹdide etọn tin to awulẹ̀dí Delta medicated soap ji. E bẹ azọn aihundida tọn etọn jẹeji to owhe 1997, bo nọ sọawuhia to sinima Nollywood Ayọgbe po Glensigbe susu lẹ po mẹ.
Nọtẹn intẹnẹt tọn devo lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn