cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sanâa Alaoui
gbẹzan etọn
Alaoui yin jiji to azán 29tọ Lidosun 1987 to Casablanca. E mọ gbedewema daho yi to wehọmẹ Lycée Lyautey to Casablanca. Na e se ogbe voovo lẹ wutu, e kọnawudopọ́ hẹ Anadenanutọ́ he wa sọn oto voovo lẹ taidi Gustavo Loza, Adil El Arbi po AbdelkaderLagtaâ po. E nọ daihun sinima tọn to ogbè atọ́n: Alabiki, Flanse, Spanish gbe, glẹnsigbe po  ogbé German tọn po. To 2021, e lẹzun nukọntọ́ na wedegbẹ́ hunwhẹ AMAL tọn to Spain.
gbẹzan mẹdetiti tọn
Alaoui nọ nọ Casablanca, to whenue e ko zán owhe susu lẹ to Paris godo.
Alọdlẹdonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Adedayo Adebayo
Adedayo Adeyemi Adebayo (yin jiji to azan 30tọ Abọ̀húsun 1970 tọn to Ibadan, to Naijilia) yin bọlu rugby tọn hotọ de, bo nọ hò kanji na ogbẹ́ bọluhiho tọn England tọn whla 8 besọn 1996 jẹ 1998. E hò na ogbẹ́ Bath tọn po Parma tọn po.
Azọ́n etọn
Azán 23tọ Abọ̀húsun 1996 tọn wẹ Adebayo hò bọlu na otò etọn whla tintan to whenue ye hò sọta Italy, bọlihiho lọ wa fó do 54-21 bọ England wẹ dudeji. Azán 22tọ Whejisun 1998 tọn wẹ yin whla godotọ he e hò na England, Scotland wẹ yé hò sọta to gbelọgbe.
E yin dopo to yé omẹ he sinawe he hò na England lẹ mẹ to whenue yé ze World Cup Sevens to 1993 to Scotland. E lilẹ bo wún ede nado penugo bo gbì bọlu yí to aliho he whanmẹ taun de mẹ, ehe sọ gọalọ na England nado jẹ agbawhinwhlẹn vivọnu tọn lọ mẹ.
Ewọ wẹ do Premier Lifestyle, azọnwhẹ de he nọ wleawuna tito ayidedai tọn susu lẹ, podọ England wẹ e tin te.
Nọtẹn devo lẹ
Adà:Ovi he ye ji to owhe 1970 lẹ
Fatima Zahra Bennacer
Fatima Zahra  Bennacer  (Alabiki :  ﺮﺻﺎﻨﺑ  ءاﺮﻫﺰﻟا  ﺔﻤﻃﺎﻓ;  he yin jiji to azán 30tọ Kọ́yànsun 1981) yin aihundatọ sinima tọn to Morocco. E bẹ azọ́n Aihundida sinima tọn jẹeji to 1997 bo yi ada susu wa. E lẹzun omẹ nukundeji to whenue e tindo mahẹ to Aihundida televizion ji tọn de mẹ he hosọ etọn yin "An hour  in  hell"  taidi Sophia, podọ adà viyọnnu atẹṣitọ́ tọn he e basi to (Ramadan TV serie Akba lik).
Alọdlẹdonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Alexandra Duah
Alexandra Duah (basi matintọ to 2000) yin Ghanavi yọnnu podọ Aihundatọ de he yidogọna nukọnyiyi azọnwhe Aihundida sinima tọn to Ghana. E mọ azọnplọnmẹ yi bo lẹzun vọjlado basitọ́ sinima tọn sọ́n Aihundatọ yọnnu de he nọ yin Jean P. Martin de to London nado zindonukọn to azọ́n etọn mẹ.
Aihun he e detọ́n lẹ
Todohukanji sinima he e detọ́n lẹ tọn to owhe lẹ gblamẹ.
Obi Nwakanma
Obi Nwakanma yin Naijilia vijiji de, bo yin Homilomilo-kàntọ de, zinjẹgbonu-basitọ de, linlinwe-kàntọ de, podọ weyọnẹntọ de to wehọmẹ alavọ (University of Central  Florida) tọn, e nọ zẹ owhi do odo na nukinkan lẹ to linlinwe The Vanguard tọn he nọ yin yiylọdọ (The Orbit). Azọ́n etọn ko sọawuhia to linlinwe The Punch, ThisDay po The Cable tọn mẹ.
Otàn gbẹzan etọn tọn
Nwakanma yin jiji to Ibadan, to togbo Naijilia tọn mẹ. E yì wehọmẹ Government College, Umuahia tọn. E plọn glẹnsigbe to wehọmẹ alavọ Jos tọn podọ e plọnnu gando homilomilo go to wehọmẹ alavọ Washington tọn to  St. Louis fie e mọ gbedewema daho yí to (Fine Art) mẹ te. Enẹgodo e yì wehọmẹ alavọ Saint Louis tọn to St. Louis, Missouri bo mọ gbedewema daho hugan yí.
Alọdlẹdonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Naijilia-nu lẹ
Onwuchekwa Jemie
Otàn gbẹzan tọn
Jemie yin jiji dó Ayimatẹn Abia tọn mẹ, to Naijilia, bosọ yi Wehọmẹ daho Hope Waddell Training to Calabar. E mọ gbedewema Bachelor of Arts tọn yí sọn Wehọmẹ daho, yedọ Wehọmẹ Alavọ Columbia tọn, podọ gbedewema daho sọn Wehọmẹ Alavọ Harvard tọn, whẹpo e do lẹkọ do Wehọmẹ Alavọ Columbia tọn na gbedewema daho hugan yiyi tọn to English po comparative literature po mẹ. To pọmẹ hẹ hagbẹ etọn ehelẹ Stanley Macebuh, Femi Osofisan, po Chinweizu Ibekwe po, Jemie yin dide taidi ogán linlinwe Guardian tọn, bo yin yinyọnẹn gbọn mẹsusu dali taidi mẹhe yin tlọntlọngbọn to linlinninamẹ to Naijilia, E to azọ́nwa taidi weda linlinwe tọn jladotọ tintan de podọ azinponọ na ogbẹ jladotọ lẹ tọn po. E ko sọ basi zinjẹgbonu owe lẹ tọn, yindidi Langston Hughes tọn: An Introduction to the Poetry (1976) po Biafra Requiem po (1970), podọ Toward the Decolonization of African mericaLiterature (1983), bo wazọ́ndopọ po Chinweizu po Ihechukwu Madubuike, po Yo' Mama! po to: New Raps, Toasts, Dozens, Jokes and Children's Rhymes from Urban Black America (2003) mẹ. To whenue e ko wazọ́n taidi weyọnẹntọ to English literature, African literature po African-American literature po to Wehọmẹ Alavọ Amẹlika tọn delẹ godo, Jemie lẹzun ogán linlinwe jladotọ tọn Nigeria's Business Day tọn.
David Mark
David Alechenu Bonaventure Mark, yin Awhangán Naijilia tọn de wayi bosọ yin tonudọtọ de. Whẹpo do wá biọ tonudidọ mẹ, Mark wẹ yin Ayimatẹngán awhànzọ́nwatọ na Ayimatẹn Niger tọn sọn 1984 jẹ 1986.
Onwuchekwa Jemie
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Joseph Oni
Joseph Olayeni Oni (yin jiji to azan 5tọ Liyasun 1938 tọn) yin ayimatẹngán awhánfuntọ de to Ayimatẹn Niger tọn besọn Liyasun 1978 tọn jẹ Kọ́yànsun 1979 tọn to ojlẹ he mẹ Awhangán Olusegun Obasanjo to gandu. Oni wẹ jẹ otẹ̀n Anademẹtọ Ponọ̀-tọji tọn lẹ (Navy) tọn Okoh Ebitu Ukiwe. E wleawuna tito akuẹzinzan tọn akuẹ livi N157 tọn na owhe 1979 tọn, bo livi N76 yín dide dovo na azọ́wiwa kẹdẹ. Oni wẹ yin anadenanutọ Mima 1tọ tọn besọn azán 9tọ Alunlunsun 1984 tọn jẹ 16tọ Zósun 1985 tọn to whenue yé yidogọna azọ́ngban etọn bọ e lẹzun Brigadier de godo. Taidi Ogán Brigadier de, Oni wẹ yin anadenanutọ Headquarters Training and Doctrine Command, Nigerian Army tọn to Minna besọn azán 15tọ Zósun 1986 tọn je 31tọ Awewesun 1987 tọn.
Azọnwanu
Azọnwanu yin nudepope he mi nọ yi do wazọ́n vẹkuvẹku, Kavi mlẹnmlẹn.
Nunina
Nunina yin nude titengbe akuẹ kavi nuhọakuẹ de he nọ yin nina mẹ. Gbẹtọ lẹ nọ na nunina sọn ojlo mẹ bo masọ nọ donukun nudepope lẹkọ. Nunina yin nude he họntọn kavi hagbẹ whẹndo tọn de nọ na yedelẹ to nuwiwa de whenu taidi gbọjẹjan lẹ kavi jijizan lẹ dudu de whenu. Di apajlẹ, ye nọ nanu mẹ bosọ nọ mọnu yito noẹli whenu. Nunina nọ saba yin nude he yè nọ jlo na tindo, eyin nunina jijizan tọn wẹ, e nọ yin akuẹ kavi nuhe ma vẹahi sọmọ de. Nunina pẹvi de nọ yin bubu po wema aṣọdonu tọn po bọ nunina he klo lẹ nọ yin nina mẹhe jlo na yi lọ domọ matin bubu po wema aṣọdonu tọn de po.
Sabina Matos
Sabina Matos (he yin jiji to azán 13tọ Afínplọsun 1974) yin tonudọtọ Dominica-Amẹlika. E yin ayimatẹn-gán 70tọ Rhode Island tọn sọn Lidosun 2021 gbọ́n. Sabina Matos yin ayimatẹn-gán Aflika-Latin yọnnu tintan bo Dominica-Amẹlika-nu tintan wá sẹ̀n taidi ayimatẹn-gán to Amẹlika. E yin hagbẹ tonudọgbẹ́ Democratic Party tọn.
Glezọn
Glezọn yin aliho pipenukun do kanni lẹ po dido jinukun lẹ na nududu,avọ,amasinkun po onudevo lẹ po.
Sabina Matos
Nyatakaka siawo tsoƒewo
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1974 lẹ
Rahama Sadau
Rahama Sadau (yin jiji to azan ṣinawetọ awewesun owhe 1997 tọn) yin Aihundatọ, aihunbasitọ podọ hanjitọ Naijilia tọn po. E yin jiji bosọ yin pinplọnwhẹn to Kaduna, e yi na agba whiwhlẹn wedudu tọn to whenuena e to pevi podọ whenue e gbẹ to wehọmẹ yi. E wa diyin to vivọnu owhe 2013 tọn mẹ to whenuena e kọnawudopọ hẹ azọnwhe aihundida tọn Kannywood tọn godo podo aihun etọn tintan he yin Gani ga Wane po. rahamasadau.com Rahama ko sọawu hia to aihun Naijilia tọn susu lẹ mẹ to Hausa podo Yovogbe po mẹ podọ e yin dopo to Aihundatọ vude he sọgan do Hindi gbe ganji lẹ mẹ. E wọ wẹ yin nina ajọ Aihundatọ dagbehugan (Kannywood tọn) to ajọ City People Entertainment tọn mẹ to 2014 po 2015 po. E sọ yi ajọ Aihundatọ dagbehugan Aflika tọn to tito fọtọn-nukunẹnẹtọ ajọ nina Aihundatọ Aflika tọn lẹ tọn mẹ to 2015 gbọn African Voice dali. To 2017. E wa lẹzun celebrity Hausa tọn tintan he sọawu hia to top ten Hottest Female Nigeria Celebrities lẹ mẹ. To azọndenamẹ etọn pete mẹ, Sadau yin Aihundatọ he alọnu etọn jan taun, e nọ sọawu hia to aihun po video ohan tọn lẹ po mẹ.
Gbẹzan po azọn etọn po
Rahama Ibrahim Sadau yin jiji to ayimatẹn Kaduna tọn mẹ, North-western Nigerian State which was the former capital of Nigeria's former Northern Region to Alhaji Ibrahim Sadau. E whẹ to mẹjitọ etọn lẹ de to Kaduna to pọmẹ hẹ nọvi yọnu etọn atọn po enẹ wẹ Zainab Sadau, Fatima Sadau, Aisha Sadau po novi sunu de he nọ yin Haruna Sadau po. Sadau kọnawu dopọ hẹ azọnwhe aihun tọn Kannywood tọn to 2013 gbọn Ali Nuhu dali. E da aihun he ma yin ayidego delẹ whẹ po do wa diyin to aliho he mẹ e yin nuwate to aihun lọ Gani ga Wane, Jinin Jikina to pọmẹ hẹ Aihundatọ Kannywood tọn Ali Nuhu. To azan atọntọ kọyansun owhe 2016 tọn mẹ,  Motion Picture Practitioners Association of Nigeria (MOPPAN), he yin ogbẹ he donu hugan to Kannywood, hẹnalọdote naẹ sọn kannywood mẹ na e sọnawu hia to video ohan numọtolanmẹ fọndote na mẹ tọn mẹ hẹ Jos born singer Classiq Q po wutu. Owhe dopo godo to 2017, e kanwe nado vẹvẹna MOPPAN. To alunlunsun owhe 2018 tọn mẹ, alọhẹndotenamẹ lọ yin diedesẹ na whẹwhinwhẹ lọ dọ ayimatẹn gan Kano tọn Dr Abdullahi Umar Ganduje da do emẹ wutu.
To 2016 e yin yinyọnẹn taidi nukun Kannywood tọn owhe enẹ tọn. To kọyansun owhe lọ tọn, Sadau sọnawu hia to aihun vovo lẹ mẹ to EbonyLife TV ji to 2017, e do azọnwhe deayi he nọ yin Sadau Pictures fihe e bayi aihun tintan etọn, Rariya te, e zan mẹ delẹ taidi Ali Nuhu, Sani Muda Danja, Sadiq Sani Sadiq podo Fati Washa po. E lẹkọ jẹ aihundaji ando da apawhe lọ mẹplọntọ to MTV Shuga mẹ.[20] To 2019 MTV Shuga lẹkọ do Naijilia na series 6, "Choices", podo Sadau yin dopo to Aihundatọ he lẹkọwa na todohukanji aihun tọn yọyọ lọ tọn lẹ wutu mẹ he bẹ Timini Egbuson, Yakubu Mohammed, Uzoamaka Aniunoh po Ruby Akabueze po hẹn.
Onọ̀
Onọ̀ he sọ nọ yin mẹjitọ yọnnu. Onọ̀ de nọ jivi to whenue e mọ oho godo. Oho nọ yin na ojlẹ de enẹ wẹ osun ṣiẹnnẹ. Eyin yọnnu de ko zẹ ojlẹ aflanmẹ yinyin etọn go bo gbẹ jivi kavi e yi tọṣiọvi de taidi ovi janwẹ, Onọ̀ de wẹ e gbẹ yin. Ovi he ye yi taidi ovi de gbẹ yin dopo to hagbẹ whẹndo mẹlọ tọn mẹ.
Rahama Sadau
Owe pinplọ́n etọn
Sadau plọn Human Resource Management to wehọmẹ Business and Finance tọn to wehọmẹ alavọtọn tọn Eastern Mediterranean tọn to Agewaji Cyprus tọn.
Onọ̀
Anọ̀ nina ovi
To ovi jiji godo, anọ̀ nina ovi de yin aliho nujọnu tọn de nado penukundo ovi lọ go.
Bob Smith Junior
Bob Smith Junior, he sọ yin yinyọnẹ̀n taidi Diabolo Man, yin Ghanavi sunnu, Aihundatọ, Anadenanutọ́ podọ wekantọ́ dé. E ko sọawuhia to Aihundida sinima voovo lẹ mẹ bo yin yinyọnẹ̀n ganji na adà he e yiwa to Aihundida Diabolo po Mamma Mia po mẹ.
Onọ̀
Yinkọ devo lẹ na onọ̀
Màmá, Iya po mọmọ po
Bob Santo
John Evans Kwadwo Bosompem (1940–2002) he sọ yin yinyọnẹ̀n taidi Santo kavi Bob Santo yin nukikodonamẹtọ́ podọ Aihundatọ dé. E sọawuhia to Aihundida de mẹ bo do ogbe Akan tọn. Ewọ po họntọn etọn Judas po sọawuhia to Aihundida voovo lẹ mẹ. Santo po họntọn etọn po diyin taun to gblagbla owhe ao tọn he bẹsọn 1990 jẹ 2000. Ewọ wẹ yin nukọntọ́́na ogbẹ́ (Omintiminim Concert Party) to  1995 to whenue Ewọ po họntọn etọn Abusapanyin Judas bẹ azọ́n Aihundida tọn mẹ.
Okú etọn
Santo jiya àzọ̀n he nọ yin (jaundice) bo kú to àzán gbantọ́ may 2002. E tindo owhe 67 podọ e tindo asi awe po Ovi atọ̀n po.
Awwal Ibrahim
Alhaji Mohammed Awwal Ibrahim yin kọmegán Naijilianu de he sẹ̀n taidi ayimatẹngán Ayimatẹn Niger Tọn sọn Abọ̀húsun 1979 tọn jẹ Alunlunsun 1983 to ojlẹ Nigerian Second Republic tọn mẹ. Tonudọgbẹ National Party of Nigeria (NPN) tọn ji wẹ e gbọ̀n do lezun ayimatẹngán.
Ovú whenu po Wepiplọn etọn po
Ibrahim yin jiji to Abuja to lẹdo de wá nọ yin yinyonẹn di Suleja todin mẹ to 1941. E yì wehọ Provincial Secondary School tọn to Bida sọn 1956 jẹ 1961 bosọ zindonukọ̀n to nupinplọn etọn mẹ to wehọ School for Arabic Studies tọn mẹ to Kano. E mọ gbedewema daho yí to Glẹnsigbe mẹ to wehọmẹ alavọ tọn Abdullahi Bayero College tọn mẹ to 1967 bosọ mọ daho pete tọn yi to 1970. E bẹ azọ́n jẹeji to Wehọmẹ Alavọ Ahmadu Bello tọn to 1967 taidi meplọntọ ogbè lẹ tọn de. Sọn 1967 jẹ 1976, Ibrahim yinukọ̀n taun to azọ́ngban anadidenanu tọn lẹ mẹ, ewọ wẹ yin yinkọ-zedainamẹtọ Bayero University tọn to Kano bosọ yin Anadenanutọ Wekantọ tọn na Center for Cultural Studies to gblagbla 1973 tọn jẹ 1975 tọn mẹ. To whenue Ayimatẹn Niger tọn yin didoai to 1976, azọ́ndenamẹ etọn diọ bọ e yin didohlan ayimatẹn yọyọ lọ mẹ taidi anadenanutọ. To bẹjeẹji, e wazọ́n taidi Wekantọ Tẹgbẹ tọn na Azọ́ndenamẹ Vonọtaun lẹ bọ to godo mẹ e wa lẹzun Wekantọ Tẹgbẹ tọn na Gandudu Dokọ̀ tọn.
Ayimatẹngán
To 1979,e jo azọ́n etọn do bo whlẹnagba nado lezun Ayimatẹngán Ayimatẹn Niger tọn to tonudọgbẹ NPN tọn glọ.
Ibrahim duto tito vobibla tọn dokọ̀ tọn po ayimatẹn tọn po ji bo gbọnmọ dali lezun Ayimatẹngán tintan he mọ aṣẹpipa gbọn vobibla dali to Ayimatẹn Niger tọn mẹ.
Olukorede Yishau
Olukorede S. Yishau yin Naijilia vijiji podọ linlinwekantọ dé. E mọ nunina yi na otànwe Naijilia tọn.
Bẹjẹeji gbẹ̀zán po Azọ́n etọn po
Yishau yin jiji to Somolu, to ayimatẹn Awọnlin tọn. E plọnnu gando lehe ye nọ na nudọnamẹ hlan gbẹtọgun lẹ do to wehọmẹ alavọ Ambrose Alli (University), Ekpoma. E ko wazọ́n to The Source, Tell Magazine podọ e yin dopo to ogbẹ́ vọjladobasitọ́ linlinwe The Nation tọn.
Jamila Nagudu
Jamila Umar Nagudu (yin jiji to azán aotọ Avivọsun, owhe 1985 tọn) yin aihundatọ Naijilia Kannywood tọn.
Bẹjẹeji gbẹzan etọn tọn podo wepinplọn etọn po
Jamila Nagudu yin jiji to azan aotọ avivọsun, owhe 1985 tọn mẹ to Magana Gumau, Toro local government Area ayimatẹn Bauchi yọnu, Naijilia. Jamila yi wehọmẹ dokọtọn podo wehọmẹ daho po to ayimatẹn Bauchi tọn.
Azọn etọn
Jamila Umar, he yin yinyọnẹn ganji taidi Jamila Umar Nagudu, daihun tintan etọn to azọnwhe kannywood tọn to 2002. Sọn whenue e basi gbẹdai, e magbe nado jẹ aihundaji. E tọn sọn Bauchi bo lẹkọ do Kano nado mọ dọ emi jẹ gbe mima emi tọn kọn nado lẹzun aihundatọ nukudeji de to azọnwhe Kannywood tọn mẹ. E ko do azọnwhe aihundida tọn lọ mẹ taidi hanjitọ sọn (2002) gbọ. To ojlẹ lẹ mẹ e wa kọnawu dopọ to azọnwhe aihundida tọn lọ mẹ vudevude. Vivẹnu dido etọn na ayidedai po wadohia po bibayi mẹ dọn aidonugo anadenanutọ lọ lẹ tọn bọ yé jẹ didoehia ji to aihun ye tọn lẹ mẹ. Jamila sọgan do mahẹ to aihun wumẹ depope mẹ. E ko sọawu hia to aihun he nọ fọn numọtolanmẹ dote lẹ mẹ amọ to whedelẹnu e sọ nọ sọawu hia to aihun nukikodonamẹ tọn lẹ mẹ. Nagudu ko diyin taun to Kannywood mẹ sọmọ bo nọ yin yiylọ dọ "ahọsi Kannywood tọn". Anadenanutọ Aminu Saira wẹ yin mẹ tintan he doehia to aihun lọ "Jamila da Jamilu" mẹ taidi aihundatọ de.
Gbẹzan medetiti tọn etọn
Jalima yin asu gbẹtọ de he tindo visunu dopo.
Alọdlẹndonulẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1985 lẹ Adà:Naijilia-nu lẹ
Frederick Lugard
Frederick John Dealtry Lugard, 1st Baron Lugard (nọgbẹ̀ to gblagbla 22 Alunlunsun 1858 jẹ 11 Lidosun, 1945 tọn), yin yinyọnẹn di Sir Frederick Lugard sọn 1901 jẹ 1928, yin awhànfuntọ Britain tọn de, awhànfuntọ he yè haya de, dodinnanubasitọ Aflika tọn de gọna anadenanutọ gandudomẹji yovo lẹ tọn de.
Rita Dominic
Rita Uchenna Nkem Dominic Nwaturuocha (he yin jiji to azán 12tọ Liyasun 1975) yin aihundatọ Naijilia-nu de. To owhe 2012, na aihundida dagbe etọn wutu Rita Dominic mọn ajọ̀ lọ Africa Movie Academy Awards na tọntlọngbọ to adà he mẹ e te me.
Bẹjẹeji gbẹzan etọn tọn
Rita Dominic yin mẹhe mọn ajọ̀ debọdodego yi to aihundida Nollywood tọn, basitọ, alọtlutọ po didatọ azọnwhẹ Audrey Silva Company tọn po. E ko yin yinyonẹn taidi dopo to aihundatọ he yọn taun to azọnwhe Nollywood podọ mẹhe akue susu nọ yin susu hugan to aihundatọ Naijilia-nu tọn lẹ me. Rita Dominic to alọnu din ewọ we afọzedaitọ po nukọ̀ntọ "Rita Dominic Productions". Dominic yin dopo to hagbe whẹndo ahọvi Nwaturuocha Aboh Mbaise to lẹdo gandudu dokọ̀ ton Imo State. Rita Dominic yin ovi he whe hugan to ovi ẹnẹ mẹjitọ etọn mẹ. Mẹjitọ etọn he matin ba lẹ yin dopo to mẹgopontọ agbasa tọn. Dominic yí wehọmẹ Federal Government College, Ikot Ekpene, Akwa Ibom State, Naijilia, wẹpo wehọmẹ dahọ University of Port Harcourt,fihẹ fo po gbedewema yí to Wepiplọn aihundatọ tọn to 1999.
Gbẹzan mẹdetiti tọn
To 2019, Dominic dọ gbọn adà Instagram tọn etọn ji dọ̀ Idris Ebiloma he yin owhe 28 mẹvi ni yin susu do gànmẹ. Dominic sawhẹ̀dokọna Ebiloma dọ e zanhẹ Khloe he yin osùn 15 mẹvi gánnugánnu, to azán 31tọ August 2016 tọn to owhé mẹjitọ viyẹyẹ lọ tọn lẹ gbé to Asokoro to Abuja.
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Naijilia-nu lẹ
Meg Otanwa
Meg Otanwa (yin jiji to azán wiẹnẹtọ Afínplọsun) yin aihundatọ yọnnu Naijilia-nu dé po azọnwatọ dai tọn to akuẹsẹdotẹn dé. Eyin mẹde he yinwanna ogbe bọ yé sọ dọ e nọ do ogbe Atọ́n ganji. Eyin yinyọnẹ̀n to aihundagbẹ Nollywood tọn mẹ to 2011 to whenuena e basi aihun etọn he yin, I'll Take My Chances, bọ to enẹgodo e sọ tọ́n to aihun devo lẹ mẹ taidi October 1 to (2018), Ojuju (2014), Kpians: The Feast of Souls (2014)'' po susu devo lẹ po. Ewọ wẹ sọ yin aihundatọ nukundeji he yé zan yedide etọn to linlinnamẹwe Zen Magazine tọn ji to Abọhusun owhe 2006 tọn.
Gijimasu
Gijimasu Ahọlu otò Kano tọn bo dugan sọ́n Owhe 1095 jẹ 1134. É yin Visunnu Warisi po Yanas po tọn.
Meg Otanwa
Azọn etọn
E wazọn na whenu gaa to azọnwhé akuẹsẹdotẹn tọn African Development Bank, to Tunis, to Tunisia. Otanwa gbẹazọn bo jẹ Aihundida sìn azọn ji to aihundagbẹ Nollywood tọn mẹ to 2011, bo sọ tọ́n to aihun wedudu tọn mẹ he yin Emeom Isong, Ill Take My Chance. To 2014, e tọ́n to aihun Kunle Afolayan's, he yin October 1; to Bodunrin Sasore's sìn aihun mẹ, he yin Before 30, bo nọ yin "Aisha" to emẹ; po aihun Charles Novia's, tọn po to Atlanta.
Gijimasu
Nutindo etọn lẹ
Gijimasu tindo Visunnu Awe he yinkọ yetọn nọ yin Nawata po Gawata po.
Meg Otanwa
Azọn etọn
E tọ́n to Africa Magic's debut telenovela Nollywood Hush tọn mẹ taidi "Koko Ogunbiade" to 2016. Mẹdevo he sọawuhia to aihun lọ mẹ lẹ wẹ Richard Mofe Damijo, Thelma Okoduwa po Rotimi Adelegan.
Eyin dìde to hunwhẹ gigopanamẹ tọn 2017 tọn he yin Africa Magic Viewers Choice Awards taidi Aihundatọ he wazọn hugan to adà aihun tọn he yin AMVCA, bo sọ yi ajọ MNET to aihun the thriller telenovela, Hush mẹ. E sọ tin to otẹn hunwhẹ Aihundatọ lẹ tọn mẹ to 2018.
Gijimasu
Otàn gbẹzan tọn to otànnugbo Kano tọn mẹ
Otàn gbẹzan Gijimasu tọn sọn owe Palmer's 1908 English translation of the Kano Chronicle tọn tin to Odo. Gijimasu he yin visunnu Warisi tọn wẹ yin Saraki atọntọ́. Yinkọ Onọ etọ̀n tọn wẹ Yanas. To whenue é lẹzun Ahọlu é tlọ́n Sheme bo dedo Gazarzawa. Mẹdelẹ dọ Visunnu etọn Tsaraki wẹ dó filọ ai. Mazuda dọ, Ahọlu ehe wa nado gbà boṣiọ mítọn lẹ. ” gbẹtọ lọ lẹ dọ, “E ma tindo huhlọn depope nado gbà boṣiọ mitọn lẹ.” Gijimasu po omẹ etọn lẹ po gbá ohọ dó Gazarzawa. É klọ mẹho lọ lẹ gbọn nunina lẹ bíbẹ́ ná ye dali. Nuniná etọn zọn bọ é lẹzun Ògán na yé. Gbẹtọ lọ lẹ dọ “Omẹ dagbe dé wẹ dawe ehe yin! É nọ penukundo mi ganji!” Mazuda dọ, “N na ná Visunnu etọn Viyọnnu ṣie nado dà.” ṣigba Bugazau hẹn tito lọ gblé na ẹn. Ahọ́lú lọ dọ na gbẹtọ lọ lẹ dogbọ̀n todaho de Didoai go. Omẹ lọ lẹ gblọ́n na ẹn dọ: “Dike mi ni gbá todaho lọ, na mí tindo huhlọn po hlọnhlọn po.” enẹwutu ye jẹ todaho lọ gbá ji. Ye jẹ Àdó lọ gbá ji sọ́n Raria. Ahọ́lú lọ hù oyìn 100 to Àzán tintan he ye bẹ Azọ́n lọ jẹeji. Ye jẹ Àdó Bazugar tọn dó ji, kakajẹ àdò osin tọn, àdó Adama tọn, àdó Gudan tọn po àdò Hóhó lẹ taidi àdó Waika tọn, àdó Kansakali tọn, podọ Kawungari tọn po Tuji tọn po. É dó họngbo ṣinatọn. Ahọ́lú he nọ yin Rano gbá todaho he nọ yin yiylọdọ Zamnagaba. É jẹ gbigbá ẹ ji san Rímin Kira, bo ze àdó lọ gbọn Wawan  Toro, Tafasa, Kusarua, Kadába yi pé Họngbo Bai tọn. É dugan dó aigba lọ lẹ po ji bẹsọ́n aigba Ahọ́lú Gano, Ahọ́lú San tọn, Ahọ́lú Debbi tọn, Ahọ́lú Ringim tọn, po Dan  Baḳonyaki po. Santolo kẹdẹ wẹ diọnukúnsọ ẹ, na tomẹnu lọ lẹ su bosọ́ yin kosi. mẹdepope ma penugo nasọ dugan dó ye ji. Ahọ́lú Gano, Dab,  po Debbi  po wá hausagbéjí owhè ṣinẹnẹ jẹnukọ̀n na Bagoda. Ṣigba Buram, Isa, Baba, Kududufi, Alassan, po àgbàdo kano tọn lẹ, po ahọ́vi lẹ po hodo Bagoda. Gijimasu dugan na Owhe kande whẹpo dó kú.
Meg Otanwa
Azọn etọn
To 2018, Tosin Igho da aihun dé he yín, The Eve, bọ e tọ́n taidi "Yewande" to emẹ, bo wazọn po Aihundagbẹ etọn devo lẹ po yedọ; Beverly Naya, Hauwa Allhabura, John Okafor po mẹ devo lẹ po ga.
To aihun 2020 tọn etọn mẹ he yin For Maria Ebun Pataki mẹ, e nọ yin "Derin". Damilola Orimogunje wẹ deanana aihun lọ.
E sọawuhia taidi "Angela" to aihun Dimeji Ajibola tọn mẹ he yin Ratnik, he yin didetọ́n to Azan tintan Awewesun, he yin didetọ́n to Azan tintan Awewesun, owhe 2020 tọn mẹ, aihun ehe mẹ wẹ Osas Ighodaro, Karibi Fubara, Paul Utomi po mẹdevo lẹ po tọ́n te ga.
Delẹ to aihun he eda lẹ mẹ
2011 I'll Take My Chances Actress Dance drama.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Naijilia-nu lẹ Adà:Sinimọto-basitọ lẹ to Naijilia
Prince Yawson
Prince Yawson (c. 1970 – 1 Avivọsun 2022), he sọ yin yinyọnẹ̀n taidi Waakye, yin Ghanavi sunnu Aihundatọ́ podọ nukikodonamẹtọ́ de. E kú do dotowhe 37 Military Hospital, to azán tintan Avivọsun 2022, to whenue e tindo owhe 52.
Uwamahoro Antoinette
Azọ́n etọn
Uwamahoro Antoinette he yin yinyọnẹ̀n taidi  "Intare  y'igore","Siperansiya" ko bẹ Aihundida sinima tọn jẹeji sọ́n owhe ko die wayi to Rwanda. E lẹzun omẹ nukundeji de na adà he e yiwa to Aihundida sinima tọn susu to Rwandan Serwakira,  Giramata,  Mukadata,  Intare y'ingore po devo lẹ po. E sọ yin yinyọnẹ̀n to Seburikoko to tito televizion Rwandan tọn ji.
Gbẹzan mẹdetiti tọn
Ewọ wẹ yin Ovi tintan to ovi ṣinawe he mẹjitọ etọn tindo lẹ. E wlealọ bo sọ tindo ovi atọ̀n. To alọnu din, Nyarugenge District wẹ e nọ nọ to Nyamirambo.
Wehọmẹ Alavọ Olabisi Onabanjo Tọn
Wehọmẹ Olabisi Onabanjo Tọn to Ago-Iwoye yin wehọmẹ Ayimatẹn tọn de (he yin didoai bosọ tin to) Ago-Iwoye, to Ayimatẹn Ogun tọn, to Naijilia. Wehọmẹ Alavọ lọ yin didoai to Azan ṣinawetọ, Liyasun, Owhe 1982 tọn mẹ taidi Ogun State University (OSU) bosọ yin yinkọdiọna dó Olabisi Onabanjo University to Azan koatọ́nnukunẹnẹtọ Nuwhàsun, Owhe 2001 tọn mẹ, gbọn mẹgantẹnmẹ (Dr.) Olabisi Onabanjo dali, mẹhe tuklajijẹ etọn to whenue e yin Ayimatẹngan Ayimatẹn Ogun tọn to whelọnu jì Wehọmẹ Alavọ lọ. To whenẹnu, suhugan wehọmẹvi lẹ tọn gbẹ nọ ylọ wehọmẹ lọ dọ OSU, yinkọ gli etọn dai tọn.
Adà:Wehọmẹ lẹ
Caleb Femi
Caleb Femi (yin jiji to owhe 1990) yin wekantọ Naijilia-nu dé he sọ nọ kanu gando British go, sinima-basitọ de, yẹdenanutọ de, podọ to ojlẹ de mẹ wayi ewọ wẹ yin yẹyidogona to jọja lẹ ṣẹnṣẹn to London. Bladopọ ohó milomilo tọn etọn tintan, Poor, duale ajọ̀ Forward Prize tọn de to Ohó milomilo-kinkan mẹ
Azọ́n etọn
Sọn owhe 2014 jẹ 2016 tọn mẹ wẹ Femi yí dó plọn Glensigbe wehọmẹvi lẹ to wehọmẹ daho he tin to Tottenham. To owhe 2016 tọn mẹ, e yin dide taidi omẹ tintan he yin jọja bo yin yẹyidogona to London. To azán gbantọ Liyasun 2020 tọn, e basi zinjẹgbonu bladopọ ohó milomilo tọn etọn tintan, he hosọ́ etọn yin "Pooor", ehe wa duale ajọ̀ Forward Prize's Felix Dennis Prize for Best First Collection tọn to October 2021
Aihun he e basi lẹ
Femi ko basi bosọ dè sinima gli ẹne delẹ tọ́n, bọ e yin kikantọ podọ anadenanutọ dé po to dopodopo yetọn mẹ:
Gigopamẹnu
Femi yin yinkọdona dọ yọnwhanpẹ gbon Dazed magazine's 2025 Dazed100 dali, kandai kúnkan he na bọdego tọn.
Nọtẹn intẹnẹt tọn devo lẹ
Adà: Otàn Gbẹzan tọn Adà:Naijilia-nu lẹ Adà:Ovi he ye ji to owhe 1990 lẹ Adà:Sinimọto-basitọ lẹ to Naijilia
Funmi Martins
Funmi Martins yin tòvi Naijilia tọn de he yin aṣọjlatọ de. Ewọ wẹ yin onọ̀ Mide Martins tọn podọ e yin yinyọnẹn na adà he e yiwa to aihun he bọdego ehelẹ mẹ; Eto Mi, Pelumi, Ija Omode, po susu devo lẹ po.
Bẹjẹeji Gbẹzan etọn tọn
Funmi Martins yin jiji to 1963 to Ilesa, to Ayimatẹn Osun tọn. E zán gbẹzan etọn to Awọnlin po Ibadan po.
Azọ́n
Funmi Martins bẹ azọ́n jẹeji taidi aṣọjlatọ de bo bẹ azọ́n aihundida tọn jẹeji to anademẹ Adebayo Salami tọn glọ to 1993 to aihun he yin yiylọdọ Nemesis mẹ. Sọn whenẹnu gbọn wẹ e ko to awusọhia to aihun voovo lẹ mẹ kakajẹ whenuena e wá yin matintọ to 2002.
Oku etọn
Funmi Martins yin matintọ to azán ṣidopotọ, Nuwhàsun, Owhe 2002 tọn to whenue e jẹazọ̀n ahúnmẹ tọn de godo podọ owhe 38 wẹ e tindo to whenẹnu.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1963 lẹ Adà:Mẹhe kú to owhe 2002 lẹ Adà:Naijilia-nu lẹ
Super OD
Asonaba Kwaku Darko(Àzán wiawetọ́ Alunlunsun 1935 jẹ Àzán wiatọntọ́ Afinplọnsun 2018) he sọ yin yinyọnẹ̀n taidi Super OD yin Ghanavi, Aihundatọ sunnu podọ nukikodonamẹtọ́ dé he ko sọawuhia to Aihundida he nọ yin (Akan drama TV, Osofo Dadzie po sinima devo lẹ taidi 'Diabolo' po.
Azọ́n etọn
E bẹ azọ́n Aihundida tọn jẹeji to bẹjẹeji owhe 1970 tọn.E lẹzun yinkọ whédo tọn to gblagbla bẹjẹeji 1990 tọn mẹ to aihun tele ji tọn Akan Drama tọn mẹ to GTV ji. . E kọnawudopọ hẹ ogbẹ́ AihundatọHe S. K. Oppong Drama Group tọn he wa lẹzun ogbẹ́ Osofo Dadzie Group. Delẹ to azọwatọgbẹ etọn lẹ wẹ Nathaniel Frimpong Manso (Osofo Dadzie), Samuel Kwesi Oppong (SK Oppong), Kwadwo Kwakye, Fred Addai, Kingsley Kofi Kyeremanteng (Ajos), Mercy Offei, Bea Kissi, Jane Ackon (Mama Jane), Akua Boahemaa, Helena Maame Adjoa Pieterson (Adjoa Pee), Louisa Debra (Mama Lee) po devo lẹ po.
Mide Martins
Mide Funmi Martins yin aihundatọ Nollywood tọn de, whanpẹjọjlatọ de, po sinima basitọ de po. Ewọ wẹ viyọnnu aihundatọ numimọnọ Nollywood tọn de he nọ yin Funmi Martins he yin matintọ dogbọn ahunmẹzọ̀n (heart attack) dali to owhe 2002 tọn mẹ.
Patrick Ssenjovu
Patrick Ssenjovu  yin aihundatọ sinima tọn podọ aihundatọ to nupọ́ntẹn. E sọ yin anadenanutọ podọ mẹhe nọ de aihundida sinima tọn tọ́n.
Mide Martins
Bẹjẹeji gbẹzan po wehọmẹ yiyi etọn po
Mide Funmi Matins bẹ wehọmẹ yiyi jẹeji to Community Grammar School, Ibadan bosọ yi wehọmẹ daho etọn to Providence Heights Secondary School, Fagba, Lagos. Enẹgodo e yi Wehọmẹ Alavọ Olabisi Onabanjo tọn to Ago Iwoye fihe e yi gbedewema to International Relations mẹ te.
Patrick Ssenjovu
Bẹjẹeji gbẹzan po wehihia etọn po
E yin jiji to Kayunga, Uganda.
Mide Martins
Azọ́n etọn
Mide Martins bẹ azọ́n aihúndida etọn jẹeji to oku onọ̀ etọn tọn godo to owhe 2002 tọn mẹ.
Patrick Ssenjovu
Azọ́n
nupọ́ntẹnzọ́n
Mide Martins
Gbẹzan mẹdetiti tọn etọn
Mide matins yin viyọnnu Funmi Martins tọn. E wlealọ hẹ Afeez Owo bọ ovi awe yin didona yé.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Naijilia-nu lẹ Adà:Sinimọto-basitọ lẹ to Naijilia
Patrick Ssenjovu
Azọ́n
Ssenjovu lẹzun dopo to hagbẹ Impact International tọn to whenue e tindo owhe widopo, owè he nọ yin didohia to nupọntẹn lẹ tẹ mẹ bo nọ yin bibasi to Europe po United States po, po Woza Albert!, po aihun (political-satire play) po. E sẹtẹn yi New York City, New York fihe e lẹzun dopo to hagbẹ  Great Jones RepertoryCompany bo nọ wazọn hẹ omẹ taidi Meredith Monk, Ellen Stewart, Ping Chong po Seth Barish po. Ssenjovu ko wazọn to nupọ́ntẹn lẹ taidi La MaMa Experimental Theatre Club, Lincoln Center, Ohio Theatre po St. Anne's Warehouse, ẹnẹ lọ lẹ yin didoai do New York City; po New JerseyPerforming Arts Center, yin didoai do Newark, New Jew Jersey. To 2000, e sọawuhia to Secret History mẹ, he yin kinkan podọ yin didetọ́n gbọn Chong dali, to nupọ́ntẹn theOhio tọn.
Aihundida sinima tọn po Aihundida video tọn
Ssenjovu sọawuhia to Ibrahim Moshoeshoe Aihun video 6 (2005) Aihundida lanmẹyiya, Aihundida nukikodonamẹ tọn he yin Anadena gbọn Michael Hoffman dali;po Sydney Pollack’s The Interpreter (2005) a mystery-thriller, Aihundida he yin Anadena gbọn Sydney Pollack dali. To yidogọmẹ, e yi ogbe etọn do dà adà "Aihundatọ devo lẹ tọn" to X-Men Origins mẹ: Wolverine (2009), aihun otàngblo lẹnnuyọnẹntọ tọn, aihun video lẹtliki ton lẹ.
Christian Jacob (tonudọtọ)
Christian Jacob (he yin jiji to azan 4tọ Awewesun 1959) yin tonudọtọ Flansi-nu dẹ. Ewọ wẹ yin devizọnwatọ na French Civil Service to gandudu Jacques Chirac tọn glọ.
Adjaratou Abdoulaye
Adjaratou Abdoulaye yin tonudọtọ Togonu de podọ dopo to hagbẹ wedegbẹ gbekọndopọ tọn Aflika tọn mẹ. E yin dide taidi wedegbẹ tonudidọ otò Togo tọn to vobibla wedegbẹ gbekọdopọ tọn 2007 tọn mẹ, vobibla wedegbẹ tọn, nado yin afọzedaitọ tonudọgbẹ omẹ Togo tọn lẹ tọn. E yin dide taidi wedegbẹ gbekọdopọ tọn Aflika tọn to ojlẹ 2009-2014 lẹ gblamẹ.
Jamila Umar Nagudu
Jamila Umar Nagudu (yin jiji to azán aotọ Avivọsun, owhe 1985 tọn) yin Aihundatọ Kannywood tọn to Naijilia.
Bẹjẹeji gbẹzan etọn tọn podo wepinplọn etọn po
Jamila Nagudu yin jiji to azan aotọ avivọsun, owhe 1985 tọn mẹ to Magana Gumau, Toro local government Area,  Ayimatẹn Bauchi tọn, Naijilia. Jamila yi wehọmẹ dokọtọn podo wehọmẹ daho po to Ayimatẹn Bauchi tọn.
Gbẹzan medetiti tọn etọn
Jalima yin asu gbẹtọ de he tindo visunu dopo.
Alọdlẹndonulẹ
Jamila Nagudu Adà:Naijilia-nu lẹ Adà:Ovi he ye ji to owhe 1985 lẹ Adà:Sinimọto-basitọ lẹ to Naijilia
Vicky Zugah
Victoria Zukah sọ yin yinyọnẹ̀n ganji taidi Vicky Zukah yin Ghanavi podọ Aihundatọ yọnnu de he wa sọ́n lẹdo Ghana tọn.
Bẹjẹeji gbẹzan etọn tọn
Ewọ wẹ yin Ovi atọ̀ntọ́ Komla Zugah po Beatrice Patu po tọn to lẹdo Ghana.
Mohammed Abacha
Mohammed Abacha wẹ yin ovi mẹho awhàngan dai tọn Otò Naijilia tọn he gbẹ tin togbẹ̀, enẹ wẹ awhàngan he ko kú Sani Abacha, po asi etọn Maryam Abacha po.
Akuẹ fin bẹpli
To whenue Otọ́ etọn gbẹ yin awhàngan dé, Mohammed Abacha yin mẹhoduto de he du tokuẹ. Linlin he yin zinzinjẹgbonu gándo diọdo aṣẹpipa tọn he wa aimẹ to Abọ̀húsun Owhe 1998 gbọn Abdulsalam Abubakar dali wẹ basi zẹẹmẹ etọn. Sani Abacha dọna Ayinamẹtọ Hihọ Otò tọn etọn he yin Ismaila Gwarzo dọ ni wleawuna obiọ godonọnamẹ akuẹ tọn mẹkiklọ tọn de, ehe Abacha mẹ doalọ. Akuẹ lọ no saba yin sisẹdo Gwarzo Kuncnoni taidi akuẹ jọun de kavi wema he ye nọ yizan nado yi akuẹ to akuẹsẹdotẹn mẹ gbọn Akuẹsẹdotẹn Otò lọ tọn (Central Bank of Nigeria), bọ e nọ ze ye yi Abacha sin whegbe. Mohammed Abacha basi tito nado bẹ akuẹ lọ yí akuẹsẹdotẹn togodo tọn. Akuẹ jọun he e yi do alọmẹ to aliho ehemẹ yin linlẹndopọ bọ e yi $1.4 billion.
Vicky Zugah
Aihun he mẹ e sọawuhia te lẹ
Todohukanji Aihundida he mẹ e sọawuhia te lẹ to owhe lẹ gblamẹ.
Mohammed Abacha
Nuhe e jodo
Taidi Otọ́ etọn po Onọ̀ etọn po, Alọdlẹndonu lẹ ko tin dọ Mohammed Abacha yin mẹhodutọ
Nọtẹn intẹnẹt tọn devo lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Chico Olympio
Chico Olympio (ku to 1886) yin ajọwatọ Afro-Brazilian tọn he gọalọ nado gbloada na Lomé, he yin tatọtonọ sọgodo tọn aigba Togo tọn po Togo po. Visunu Francisco Olympio Sylvio tọn wẹ e yin, Chico Olympio wazọn to pọmẹ hẹ nọvi etọn Octaviano po Cesar po to alahọ ajọwiwa tọn British tọn A. Po F po. Swanzy mẹ. To 1882, Chico po Octaviano po hun alahọ yọyọ de do huto waji to awa Guinea tọn mẹ. Azọnwatẹn lọ yawu do kọdetọn dagbe, Azọnwatẹn lọ wa lẹzun hẹnugu, ehe wa zọn bọ e yin yiylọ dọ gandudu whẹndo Olympio tọn to oto lọ mẹ. Humọ, Chico ku to 1886.
Mourade Zeguendi
Mourade Zeguendi  (he yin jiji to azán 30tọ  Kọ́yànsun 1980  to Saint-Josse-tenNoode) yin aihundatọ Belgian-Morocco-nu de.
Azọ́n
Zeguendi bẹ azọ́n aihundida tọn jẹeji to nupọntẹn  founding  Union  Suspecte, ogbẹ́ he tindo mẹdekanujẹ de, po alọkọndopọ́ hẹ Chokri po Zouzou Ben Chikha po  to 2003. To 2017, e gbẹ adà Aihundida tọn de dai to whenue Anadenanutọ́ Aihundida tọn lọ na ẹn adà danuwatọ́ Molenbeek tọn.
Aihun vude he mẹ e yin didohia the
Sinima
televizion
Angel Wainaina
Angela "Angel"  Wainaina  (1983  –  28  Afínplọnsun 2009) yin yọnnu aihundatọ sinima tọn otò Kenya tọn, podọ azọnwatọ́ to ladio họsa podọ hànjitọ de.
Gbẹzan etọn
Wainaina yin jiji to 1983 to otò Kawangware tọn mẹ, to Nairobi, Kenya. E kọnawudopọ hẹ ogbẹ́ Aihundatọ tọn to whenue e gbẹ po to wehọmẹ daho Kambui High  School tọn mẹ. Ewọ wẹ yin dide taidi Miss  Kenya to agbawhiwhlẹn de whenu to 2005. E sọ yin ohànmilomilokantọ podọ hànjitọ dé. E ko sọawuhia taidi Sergeant Maria  to tito televizion tọn he hosọ etọn yin  " Cobra  Squad" mẹ. To azán fọtọ yii Afínplọnsun 2007, e bẹ azọ́n jẹeji to Ghetto Radio, podọ ewọ wẹ yin yọnnu tintan he yin (mc). E sọ yin yinyọnẹ̀n ganji na ada "Chanuka Dada"  tọn he e yiwa podọ e yin yinyọnẹn na godonọnamẹ etọn tọn. E yi àjọ (Young Women African Summit's media  award) ton.
Okú etọn
Wainaina kú to àzán gbanewheawe Afinplọnsun 2009  to miyọn he gbajẹgbonu to ahi Nakumatt tọn mẹ. Oṣiọ didi wa aimẹ to Family Cathedral to Nairobi.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Henry Harding (actor)
Henry Harding sọ yin yinyọnẹ̀n taidi Pattington Papa Nii Papafio kavi Oesophagus yin Aihundatọ́ Ghanavi sunnu dé. E yin yinyọnẹ̀n ganji na adà he e yiwa to Aihundida televizion ji tọn Taxi Driver TV mẹ.
Wehọmẹ etọn
E bẹ wehọmẹ dokọ etọn jẹeji to  St. Martins Preparatory, Mamprobi to Accra, enẹgodo e zindonukọn bo yi wehọmẹ Bagabaga Middle School to Tamale enẹgodo e yi wehọmẹ daho to Ofori Panyin to agbegbe whezẹtẹnwaji tọn podọ to St. Johns to Sekondi.
Azọ́n etọn
To whenue e gbẹ po aihun dà, e nọ wazọ́n hẹ azọnwhe CBC tọn to bọlu hiho lẹ tẹnmẹ podọ e wazọ́n sopọ hẹ  Happy Fm (Ghana) po ETV Ghana. Todin e ko yin dide taidi nukọntọ́ sinsẹnhọ Lifted Yoke Chapel tọn to Korle Gonno.
Aihun he e detọ́n lẹ
Todohukanji Aihundida etọn tọn lẹ
Larbi Zekkal
Larbi Zekkal (he yin jiji to azán 19tọ Nuwhasun 1934 – azán 17tọ Zosun 2010) yin aihundatọ podọ nukikodonamẹtọ otò Algeria tọn.
Gbẹzan mẹdetiti tọn
Larbi Zekkal yin jiji to azán 19tọ Nuwhasun 1934 Algeria. E kú to azán 17tọ Zosun 2010 to Algeria to whenue e tindo owhe (76), na aijijẹ sọn họntonu owhe etọn tọn, bo yin didi do ṣiọditẹn Sidi M’hamed tọn.
Azọ́n Aihundida
Zekkal bẹ azọ́n Aihundida tọn jẹeji to owhe 1950 lẹ gblamẹ, bo ko tindo mahẹ to Aihundida voovo lẹ mẹ. E yin yinyọnẹn taun na adà he e yiwa to Aihundida (The Battleof Algiers) tọn mẹ. E sọ tindo mahẹ to Aihundida flansegbe tọn he yin Bâton Rouge, he yin Anadena gbọn RachidBouchareb dali. E sọ tindo mahẹ to Aihundida Si Mohand U Mhand, l’insoumis tọn mẹ. Aihundida he Zekkal tindo mahẹ to e mẹ gbọgodo wẹ Aihundida flansegbe tọn he hosọ etọn yin (Outside the Law) (Hors-La-Loi), yin didetọ́n to 2010.
Maryam Abacha
Maryam Abacha (azan ẹnẹtọ, Whejisun, owhe 1949) yin asuṣiosi Sani Abacha tọn, he yin gandutọ awhànzọ́n tọn sọn owhe 1993 jẹ 1998 tọn mẹ. To okú asu etọn tọn godo, alọ jẹ Maryam go to whenuena e jlo na họ̀n sọn Naijilia po saki gban-atọ́n-nukunatọ̀n he akuẹ gọ́ emẹ po.
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Naijilia-nu lẹ Adà:Ovi he ye ji to owhe 1949 lẹ
Ogechukwukanma Ogwo
Ogechukwukanmawes Ogwo yin linlinhiatọ́ Naijilia vijiji po azọ́nwatọ́ to ladio họsa Ladiohọ Brila FM tọn taidi hoyidọtọ́ na ogbẹ balọnhotọ́ lẹ tọn to whenue é ko wazọ́n hẹ ladiohọsa Raypower  FM wayi. E ko to azọ́nwa to ladiohọsa na owhe wiawe. E bẹ azọ́n ladio tọn etọn jẹeji po hosọ tintan lọ ‘Straight  from  the  Heart’ to ladio RayPower  FM tọn to lidosun owhe 2002 tọn mẹ. E nọ deanana titi-to-whinnu lẹ, delẹ to e mẹ wẹ ‘'Top 10  Countdown  Show'’  po '‘Rock  Radio'’ po. To avivọsun owhe 2003 tọn, e mọ azọ́n to ladiohọsa Brila 98.9 FM to Awọnlin to togbo Naijilia tọn. Ogwo deanana titi-to-whinnu ladio tọn voovo lẹ to Ladiohọ Brila FM gọna ‘'Whistles  Of  The  Night'’,  '‘The  Afternoon  Blazing  Drive’',  ‘Top  8  Countdown’,  ‘The  Sunday  Morning Show’ po  ‘The  Super  Morning  show’. E ko basi oylọna hanjitọ́ Naijilia tọn dahodaho lẹ taidi Tuface, DBanj,  Don  Jazzy  Ali  baba,  Mike  Ezuruonye,  Rita  Dominic,  Olamide,  Kenny  & D1,  Omawumi po devo lẹ po. E sọ deanana titi-to-whinnu balọnhiho tọn taidi ‘The afternoon show’,  ‘'The  Lunch  Hour  Sports  Cruise’', po  ‘'Saturday  Breakfast  Show'' po. Balọnhotọ́ he kọnawudopọ́ hẹ ẹ lẹ wẹ Obafemi  Martins, John Fashanu, Taiye  Taiwo po Abedi  Pele po. Ewọ wẹ yi ajọ̀ (Nigerian Broadcasters  Merit  Awards) tọn, to whenue e ko mọ ajọ̀ ("Most  Popular  Sports  Radio  Presenter") po  ("Best  Sportscaster) to ladiohọsa to owhe  2012  po 2016 po.
Alọdlẹdonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Naijilia-nu lẹ
Ibrahim Layode
Ibrahim Olanrewaju Layode yin tonudọtọ Naijilia tọn dé to dòwaji wedegbẹ tonudidọ otò Naijilia tọn sọn tonudọgbẹ ''All Progressive Party (APC) mẹ. E wọ wẹ ze afọ topẹvi Gbagli tọn dai to osẹ́n-doaitẹn ayimatẹn awọ̀nlin tọn mẹ.''
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Esiaba Irobi
Esiaba Irobi (1960–2010) yin ohàn-milomilokantọ Naijilia vijiji, aihunkantọ, Aihundatọ, po weyọnẹntọ́ de po.
Otàn gbẹzan etọn tọn
Irobi yin jiji to Alunlunsu owhe 1960. E mọ gbedewema (Bachelor of Arts) to glẹnsigbe po Aihundida po otanwé po to wehọmẹ alavọ Nsukka, Naijilia tọn mẹ, podọ gbedewema devo to Aihundida to wehọmẹ alavọ (University of Sheffield, Sheffield UK) podọ gbedewema daho hugan na wehihia gando Aihundida go to wehọmẹ alavọ (University of Leeds, UK) tọn. E yin mẹplọntọ to wehọmẹ alavọ Liverpool John Moores University to England, podọ wehọmẹ alavọ (Tisch School of the Arts) to New York tọn. E yin Mẹplọntọ́ daho to wehọmẹ alavọ (university of Ohio) to Athens, USA. E kú to Berlin to azan atọntọ́ Nuwhàsun owhe 2010 tọn.
Makoko
Makoko yin lẹdo de he tin tọ̀tó, sẹpọ ageklo Awọnlin tọn, to adà awetọ anà 3rd Mainland Bridge tọn ji. Diblayi mado-atọ̀n ohọ̀ he to lẹdo lọ mẹ lẹ tọn wẹ yin gbigbá do dòtin ji to tọ̀tó podọ do lẹdo aigba lọ tọn he pò ji. Gunnu lẹ wẹ yin suhugan mẹhe nọ nọ̀ tọ̀tó-waji lẹdo lọ tọn lẹ, yé wá sọn Gbagli podọ sọn Benẹ podọ azọ́n tangan he yé nọ wà wẹ whèhuhu.
Makoko to whedelẹnu nọ yin alọdlẹndo di "Venice he to Aflika" na osin susu he lẹdo e pé lẹ wutu. E yin sọhayina dọ gbẹtọ sọha he to lẹdo lọ mẹ wẹ 85,840; ṣigba gbẹtọ he to lẹdo lọ mẹ lẹ ma yin hihia tlọlọ to mẹhihia he wá aimẹ to 2007 whenu, podọ sọha mẹhe to finẹ lẹ tọn ko yin pinpọnhlan di dehe su hugan mọ. To Liyasun, Owhe 2012 tọn, tohọluduta Awọnlin tọn matin avase he jẹ de, degbe dọ apadewhe ohọ̀ he yin gbigbá do dòtin ji to lẹdo lọ mẹ lẹ tọn ni yin hihọliai. Ehe dekọtọn do ohọ̀ susu he to tọ̀tó lẹdo Iwaya/Makoko tọn lẹ hihọliai podọ ehe zọn bọ whédo susu ma sọ tindo fibẹtado ba.
Otàn
Makoko yin didoai to owhe kanweko fọtọnnukunẹnẹtọ, suhugan ohọ̀ he yin gigbá to lẹdo lọ mẹ tọn wẹ yin yin gbigbá do dòtin lẹ ji to tọ̀tó. Makoko yin lẹdo de he sẹpọ Iwaya po Oko Baba po.
To Liyasun 2012 tọn, tohọluduta Awọnlin tọn, to gandudu Babatunde Fashola tọn glọ, degbe dọ ohọ̀ he yin gigbá do dòtin ji lẹ to tọ̀tó Iwaya/Makoko tọn lẹ ni yin hihọliai podọ to ganhiho 72 poun gblamẹ he avase lọ yin nina godo, ohọ̀ he yin gigbá do dòtin ji lẹ susu wẹ yin hihọliai. Diblayi gbẹtọ sọha 3000 wẹ hẹn fibẹtado yetọn bu na nuyiwa ehe wutu. To osun awe he nuyiwa ehe wá aimẹ godo, ogbẹ́ họ̀gbigbá tọn de he yin yinyọnẹn di Urban Spaces Innovation basi tito de nado gọalọ to lẹdo Makoko tọn hinhẹn lodo mẹ po wepinplọn po. Tito ehe yin zizedonukọnna ogbẹ́ Lagos State Ministry of Urban and Physical Planning tọn to Alunlunsun 2014 tọn.
Ayoka Olufunmilayo Adebambo
Ayoka Olufunmilayo Adebambo yin lẹnnuyọnẹtọ Naijilia podọ mẹplọntọ gando kanlin yìnyìn podo kunkan yetọn lẹ po. E yin wesetọ yọnnu tintan he plọn gando kanlinlin yìnyìn podo kunkan kanlin tọn po. To Zósun 2010, e yin nina ajọ̀ na e yin dopo to hagbẹ Animal Science Association of Nigeria (ASAN).
Hosọ (whla) 1	Azọn 2	Ajọ̀ podo ayidonugo po 3  Zinjẹgbonu lẹ 4	Nọtẹn gbonu tọn lẹ 5	Alọdlẹndonu lẹ
Warisi (Ahọlu)
Warisi wẹ yin Ahọlu Kano tọn sọ́n owhe Wariri 1063 jẹ 1095. E yin visunnu Bagauda po Saju tọn.
Mẹhe jẹ otẹn etọn mẹ
Warisi sin ovi wẹ Gijimasu.
Otàn gbẹzan tọn To otànnugbo Kano tọn lẹ mẹ
Otàn gbẹzan Warisi tọn sọ́n owe Palmer's 1908 English translation of the Kano Chronicle mẹ tin to Odò.
Warisi wẹ yin ahọlu awetọ he dù, bo yin Visunnu Bagauda tọn. yinkọ onọ etọn tọn wẹ Saju. oyín mẹhe sẹpọ́ ẹ̀ lẹ tọn wẹ Galadima Mele, Barwa  Jimra, Buram ( na é yin ahọ́vi wutu) Maidawaki  Abdulahi, ahọ́lú Gija  Karmayi, Maidalla  Zakar, Makuwu, Magaaiki  Gawarkura, Makama  Gargi, Jarumai  Goshin  Wuta, Jarmai  Bakushi, Bardai  Duna, po Dawaki  Surfan po. Omẹ ehelẹ wẹ yin Agbàgò nujọnu lẹ, devo lẹ gbẹ po. Gawarkura dọ “ Ahọ́lú mítọn, eyin a sọgan dó Whèzẹtẹn-waji, whèyihọ-waji , Hùwaji, Agéwaji, dọnsẹpọ́ Gazarzawa, na ewọ wẹ họ̀nhungan otò lọ tọn he ma tindo boṣiọ huhlọ́nọ́ de. É yin a jẹ finẹ, yi nunina lẹ dó klọ Agbàgò lẹ, bo dugan dó yewlẹ po boṣiọ yetọn lẹ po ji. Ahọ́lú lọ gblọn dọ" eheo n ma tindo huhlọn depope ba;, n ko poyọnhó." Warisi duahọlú otò Kano tọn na owhe gbannukunatọ̀n.
Alọdlẹdonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Naijilia-nu lẹ
Otọ́
Otọ́ (sọ nọ yin yiylọdọ bàbá) nọ yin mẹjitọ sunnu de. Gbẹtọ wunmẹ lẹpo nọ yin jiji gbọn otọ́ po onọ̀ de po dali. Otọ́ asi mẹde tọn nọ yin Yọ́nwẹ̀n. Otọ́ nọ saba yin yiylọ whenue mẹlọ tindo ovi vlavo eyin sunnu kavi yọnnu.
Marleen Hutchful
Marleen Anmortsoo Hutchful (née Mensah; 27 kọ́yànsun 1986 – 11 Afinplọnsun 2022)yin Aihundatọ́ ghanavi yọnnu de. E sọawuhia to Aihundida televizion ji Ghana tọn (Things We Do for Love) mẹ.
Bẹjẹeji gbẹzan etọn po wehọmẹ po
Marleen Anmortsoo Mensah yin jiji to Accra to àzán 27 kọ́yànsun 1986. Mẹjitọ́ etọn lẹ wẹ Cyril Neeborquaye po Renate Ilse Mensah po. E yi wehọmẹ dokọ etọn to Ghana International School(GIS) enẹgodo e yi wehọmẹ alavọ (Ashesi University). E mọ gbedewema yi to wehọmẹ alavọ (Ashesi University) to nupinplọn gando anadide na ajọwiwa.
Azọ́n mẹdetiti etọn tọn
Hutchful wazọ́n taidi Anadenanutọ́ ajọ́wiwa tọn to azọnwhe Amazing-U to ghana. E sọ wazọ́n taidi anadenanutọ́ na nuwiwa lẹ to azọnwhe DreamOval tọn. Enẹgodo e wazọ́n taidi mẹplọ́ntọ́ to wehọmẹ (Beacon College International) tọn.
Things We Do For Love
Hutchful kọnawudopọ́ to Aihundida Ghana tọn Things We Do For Love to 2000 bo yi adà "Lois"  tọn wa. Adà he e yiwa to Aihundida lọ mẹ yin adà jọja yọnnu ghanavi de tọn. E doalọ to Aihundida to kọndopọ́ mẹ hẹ Adjetey Annan, he yin yinyọnẹn taidi Pushe.
Gbẹzan mẹdetiti etọn
Hutchful wlealọ bo tindo viyọnnu Awe. Asu etọn wẹ Claud Kweku Ampoful Hutchful. Viyọnnu yetọn lẹ wẹ:Elaine Ewuresi Hutchful po Claire Renate Kuukua Hutchful po. Klistiani wẹ é yin.
Okú etọn
Hutchful basi matintọ to àzán widopotọ́ Afinplọnsun 2022 na azọ̀n (myeloid leukemia) tọn. E yin didi to Ghana to àzán 27 Afinplọnsun 2022 to tẹ́pá (Lashibi Funeral Home) to Accra.
Kuntu Blankson
Kuntu Blankson (1955-2018) yin Ghanavi podọ aihundatọ de, e yin yinyọnẹn taun na adà he e yiwa to aihundida tito televizion Ghana tọn he hosọ etọn yin (Akan Drama) to gblagbla owhe 1990 tọn.
Michelle Attoh
Michelle Attoh yin aihundatọ Ghananu yọnnu de, bo yin azinponọ na azọnwhé ajọjijla po anadidena nuwiwa lẹ tọn po dé. E yin jiji gbọn aihundatọ akonka Ghana tọn he nọ yin Rama Brew dali.
Azọ́n
Michelle yin anadenanutọ na tito televizion Today's  Woman Tv3 tọn. Delẹ to azọ́n he e wa lẹ yin tito do odò.
Adeyemi Afolayan
Adeyemi Josiah Afolayan (1940–1996) e yin aihundatọ Naijilianu de, sinimabasitọ, aihun oplojidatọ, podo nubayitọ de po.
Gbẹzan bẹjẹeji tọn
Afolayan yin jiji to 1940 to ayimatẹn Kwara tọn mẹ to Naijilia, e yin aihundatọ sinima tọn, anadenanutọ podo nubayitọ de po. E wọ wẹ yin mẹdaho na aihundatọ Toyin Afolayan mọdopolọ bosọ yin otọ́na Kunle Afolayan, Tayo Afolayan, Gabriel Afolayan, Moji Afolayan, podo Aremu Afolayan po.
Azọ́n
To 1966, Afolayan biọ ogbẹ aihundatọ oploji Moses Olaiya tọn mẹ podọ to whenuena e jẹ 1971, e do ogbẹ aihundatọ oploji edetiti tọn ai ehe zindonukọn nado nọ do aihun oploji tọn lẹ hia. To 1976, e tọ́n to aihun Ola Balogun's Ajani Ogun mẹ podọ e bayi bosọ tọ́n to aihun Ija Ominira tọn mẹ to (1979), he yin anadena gbọn Balogun dali. Kadara, kavi hẹndowa ehe nọ yin yiylọdọ Destiny to yovogbe mẹ wẹ yin aihun tintan he e kàn, bo basi bosọ tọ́n to e mẹ taidi aihundatọ nukọntọn. Aihun lọ yin didohia to nupọntẹn he nọ do aihun Aflikan podo Asianu lẹ po to hùnwhẹ aihun ninth Tashkent tọn mẹ. Afolayan zindonukọn nado basi bosọ tọ́n to aihun devo lẹ he yin bibasi mẹ taidi Ija Origin, Taxi Driver podo Iya ni Wura po.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1940 lẹ Adà:Mẹhe kú to owhe 1996 lẹ
Adele
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1988 lẹ Adà:Naijilia-nu lẹ Adà:Hànjitọ lẹ to Naijilia
Nuhoho-sẹdotẹn Gbagli Tọn
Nuhoho-sẹdotẹn Gbagli Tọn (enẹwẹ Badagry Heritage Museum to Glẹnsigbe mẹ, yin nuhoho-sẹdotẹn de to Gbagli to Naijilia he tin to Azọ́nwatẹn Ahọluzọ́nwatọ Agbegbe tọn mẹ bo yin gbigbá to 1863 gbọn gandudu Britain tọn dali.
Nọtẹn devo lẹ
Adà:Naijilia
Josiah Sowande
Josiah Sobowale  Sowande (ca 1858 - 1936) sọ yin yinyọnẹ̀n taidi Sobo  Arobiodu yin ohàn-milomilokantọ to ayọgbe mẹ bo wa sọn Abẹokuta, Ayimatẹn Ogun tọn, bo nọ kan ohàn he nọ yin yiylọdọ Ewi, ohàn lọ yin aṣa hanjiji tọn de na ayọnu lẹ. Azọ́n etọn lẹ yinuwa do nukọnyiyi Egba tọn, nuwiwa (Christian Missionary Society) tọn oto Egba tọn podọ ohàn Ẹgba tọn lẹ ji, azọ́n etọn lẹayidonugo hlan kristiani Ẹgba tọn lẹ tlọlọ.
Gbẹzan etọn
Sobowale yin jiji to Abeokuta, ca 1858. E plọn wékinkan to wehọmẹ (CMS Training Institution) ṣigba bo ma fó wehọmẹ, e mọ azọ́n gantọ́ṣọ́tọ́ tọn to gandudu Ẹgba tọn. Enẹgodo e jo azọ́n gantọ́ṣọ́tọ́ do, bo nọ wa glezọ́n podọ e sọ nọ kanwe. To gblagbla owhe 1905 po 1934 mẹ, wiawe to owe he é Kan lẹ yin Zinzinjẹ̀gbonu delẹ yin Zinzinjẹ̀gbonu gbọn Zinzinjẹ̀gbonubasitọ gandudu Ẹgba tọn, fihe novisunnu etọn nọ wazọ́n te. Ohàn Sowande tọn bẹ ohàn dé he nọ yin yiylọdọ Orin Arungbe, yedọ ohàn dé he vodun lẹ nọ ji.
Alọdlẹdonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1858 lẹ Adà:Mẹhe kú to owhe 1936 lẹ Adà:Naijilia-nu lẹ
Ada Udechukwu
Otàn Gbẹzan etọn tọn
E yin jiji to tòdaho Enugu tọn mẹ, Naijilia, Udechukwu wẹ yin oviyọnnu otọ́ de tọn he wa sọn okun Igbo tọn mẹ bọ onọ yin Amẹlikanu de.
To whenuena mẹhe to whèzẹtẹn-waji Naijilia tọn lẹ basi nudide nado tlọn sọn Naijilia mẹ bo do otò yetọn titi ai he nọ yin yiylọdọ Republic of Biafra, nudide ehe dekọtọn do tòwhan to Naijilia mẹ ehe yin yinyọnẹn gbọn otogbo lọ blebu mẹ taidi awhàn Biafra tọn owhe 1967-70 tọn. Na awhàn lọ wutu e wọ podo mẹdaho etọn lẹ po yi Michigan, USA bo yi finẹ do basi fibẹtado yetọn podo onọ yetọn po bọ otọ́ yetọn nọte do Naijilia. Ye nọte do Michigan kakajẹ owhe 1971, owhe dopo godo to whenuena awhàn Biafra tọn lọ ko wa vivọnu.E plọnnu to wekàntọ Chinua Achebe glọ, bo mọ gbedewema daho yi to yovogbemẹ podo otànwe po to wehọmẹ alavọ Naijilia tọn. E bẹ osẹ̀n sisá do avọji, yẹdide osẹ̀n tọn do avọji gbọn wekún jijlọ yiyizan ji. To owhe 1988 e bẹ yẹdide do wema ji jẹeji gbọn wekantin podo wesin po yiyizán dali.
Yẹdide ehe lẹ yin dandanu naẹ hugan azọ́n etọn he po lẹ gbọn tintẹnpọn nado ze azọ́ngban owhesi tọn podo yẹdidẹ tọn do otẹn yetọn mẹ. Azọ́n etọn lẹ nọ gbeje zinpinpẹn aṣa voovo lẹ tọn podo dohia aṣa voovo lẹ tọn po to Aflika mẹ podo fi devo lẹ po. Azọ́n etọn lẹ ti n to bẹplidopọ yẹdehọ The Newark Museum of Art mẹ. Udechukwu yin dopo to yọnnu he tindo kanṣiṣa de he ogbẹ́ Nsukka tọn.
To 1997, to nukọn aṣẹglanglan-panamẹtọ awhànfuntọ Naijilia tọn, asu etọn, yẹdetọ Obiora, Udechukwu, kẹalọyi azọ́ngban mẹpinplọn tọn to wehọmẹ alavọ St. Lawrence to agewaji New York tọn. E wọ podo oviyọnnu etọn Ijeanuli podo ovisunnu etọn Nwora podo asi ẹ po tlọn sọn Naijilia mẹ yi Amẹlika to fihe ye ko to ninọ sọn whenu dindẹn gbọn.
Taidi wekàntọ de, Ada Udechukwu yin ohó milomilo-kantọ na taun tọn podọ e sọ yin yinọnẹn na otàn gli he e nọ kàn lẹ. Ohó milomilo etọn podo yẹdide lẹ po, Woman, Me, yin zizejẹgbonu gbọn linlin Boomrang dali to (1993). Otàn gli etọn Night Bus yin zizejẹgbonu gbọn linlẹn de poun do nuhahun he tin to owe kandai The Atlantic (Avivọsun 2006). E sọ zin owe yọpọvu lẹ tọn "Herero" jẹ gbonu to owhe 1995.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1960 lẹ Adà:Naijilia-nu lẹ
Charles Kofi Bucknor
Kofi Bucknor (1953–2017) Ghanavi podọ aihundatọ sunnu he ko sọawuhia to aihundida sinima tọn voovo mẹ taidi (Heritage Africa ) (1989), African Timber (1989), and Run Baby Run (2006). E basi matintọ to Àzán ko-nukunatọ̀n Nuwhasun 2017 to dotowhe (37 Military Hospital), mẹdepope ma yọn nuhe zọn bọ e do ku.
Blossom Chukwujekwu
Blossom Chukwujekwu yin aihundatọ Naijilia tọn, he basi dohia aihun etọn tintan. To owhe 2015 e mọ ajọ̀ he yọn hugan yi to Africa Magic Viewers Choice Awards mẹ.