cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ngozi Niji Akanni
Otan azọn etọn tọn
Sinima susu wẹ é ko detọ́n na Edetiti podọ E sọ kọnawudopọ hẹ mẹdevo lẹ nado dé devo lẹ tọ́n to Naijilia. Taidi Dopo to Nukunmọnu Atọ̀n sọn Togbo Naijilia tọn mẹ to Aṣa Olympiad to London, to Owhe 2012, Ewọ wẹ Anadenanutọ na The Lion And The Jewel, Otan he Wọlé Ṣoyinka Kan he wa yin lilẹdo Aihundida sinnimọto na Whla Tintan to Owhe 1959. To Owhe 2005, Ewọ wẹ mẹbọdomẹgotọ Anadenanutọ na Whla Tintan to tito he nọ yin yiylọdọ Amstel Malta Box office, he yin Tito Televiziọn tọn he nọ dó Gbẹzan gbẹtọ tọn hia to Togbo Naijilia tọn mẹ. To Owhe 2006, Ewọ wẹ Anadenanutọ na Tito dé he nọ yin yiylọdọ Big brother Nigeria bo nọ dó Gbẹzan gbẹtọ lẹ tọn hia to gbangba. To Owhe lọ mẹ wẹ e sọ kọnawudopọ hẹ Anadenanutọ devo Nado deanana sinima he nọ yin yiylọdọ The Narrow Part(Ali bibo)heyin sinima nukunwhiwhe marundinlogorun he Azọnwhe (Mainframe Films Po Television Production) detọ́n, Tunde kelani wẹ Anadenanutọ sinima lọ tọn. Aihundatọ Ṣọlá Aṣedeko po Khàbíràt Káfidípẹ tindo mahẹ to Aihundida lọ mẹ,bọ bẹ Otàn he nọ yin yiylọdọ The Virgin (alọji)he yin owe Otan Tintan he yin kinkan gbọn Báyọ̀ Adebowale. To Owhe 2008, E sọ deanana Abọ̀bakú,he yin sunnu he whegli he Fẹmi Odùgbèmí de tọ́n to Tito Televisọn MNET he bọ Yin yiylọdọ New Directions. "Abọbaku" Yi Nunina susu na sinima he yọnhugan, To Aihundawhe he yin Zuma tọn to Abuja. To Owhe 2010, Ewọ wẹ sọ yin Nina Gbedewema na sinima he whegli he yọn hugan to TERRACOTTA AWARDS to Awọnlin to Togbo Naijilia tọn mẹ. To 2010, Akanni kàn Aihun Aramọtu bosọ deanana ẹn, Aramọtu yin Aihunde sọn Togbo Naijilia tọn mẹ, Gabriel Afolayan wẹ tindo mahẹ to sinima lọ mẹ. Sinima lọ yi Gbedewema to mẹwiwigbeji, Calabar bosọ mọ Gbedewema na nusisọ dagbe hugan Whla ṣinawe to Osun Atọ́ntọ Owhe 2013. Sinima Aramọtu yin didehia lẹdo Aihọn pe. Eyin didohia to hunwhẹ Samsung women's International Films Festival (SWIFF) to Owhe 2012 to Oto Chennai Indian, E sọ yin didohia to hunwhẹ Africa In The Picture(AITP) to Amsterdam podọ to owhe 2013 tọn Eyin didohia to Africa International film Festival (AIFF) to Tanzania po Kerala (IFFK) to Indian. Ewọ wẹ deanana bosọ Basi Tito na Aihundida sinnimọto Heros and Zeros, he yin sinima Naijilia he Aihundatọ taidi, Nadia Buari, Bimbọ Manuel, Gabriel Afolayan, Linda Ejiofor Po Olu Jacob po tindo Mahẹ to E mẹ. Sinima lọ yin didetọ́n to Osun ṣinẹnẹtọ Owhe 2012 bosọ yin didohia to sinima-họsa to (The UK) to Azan Koatóntọ Osun Ṣinẹnẹtọ Owhe 2013 tọn to Odeon. sinima ehe yi gbedewema yọnhugan podọ he gbẹtọ lẹ pọn hugan to hunwhẹ Eko International Films Festival to Owhe 2013, bo whlẹnagba jẹ sinima Devo lẹ to sinimọto dígítà to Owhe 2013 to Hunwhẹ Pan Africa Film Po Television Festival FESPACO to Oto Ouagadougou to Burkina faso. To Owhe 2013, sinima lọ yin didohia to International Film Festival Kerala tọn, IFFK, to India, bo sọ yin didohia to Owhe 2014 to Hunwhẹ Africamera Film Festival to Otò Warsaw tọn po Otò Poland tọn po. Sinima lọ yin nudego na Gbedewema Ṣidopo to ọ Africa Movie Academy Awards Ṣinẹnẹtọ, bo Yi Gbedewema he sinima Etọn yọnhugan he Tito Etọn sọ yọnhugan.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Awọntin
Awọntin yin awutugonu he nọ dike na gbẹtọvi po kanlin lẹ ni sewan. Awọntin sọ nọ gọalọ na kanlin nadọ gbọ. E do ada dẹlẹ he nọ hẹn nado wazọn bo sẹ owẹn do apọnmẹ. To gbẹtọ go, awọntin tin nukọn to ota nukunmẹ. Huhlọn awọntin tọn dopodopo sọgbe hẹ kanlin dopodopo. Di apajlẹ, Avun sin awọntin tindo huhlọn nuwhẹnwan tọn hugan gbẹtọ. Awọntin tindo huhlọn nado flin owan donu voovo 50,000. Awọntin yin nujọnu na agbasalilo. Awọntin tindo nugopipe lọ nado de diho sọn jẹhọn he nọ yin gbingbọn mẹ. Awọntin tindo nugopipe delẹ he zọn bọ e sọgan whlẹn owan pọn. Eyin awọntin tindo nuhahun de, Agbasa blebu wẹ nọ yin bibẹpla. Di apajlẹ, eyin awọntin tindo nuhahun alinpọn tọn, e nọ hẹn vẹawu nado gbọ, damlọn kavi vo sọn lanmẹ. Ninọmẹ devo lẹ sọgan yinuwa do awọntin ji taidi hundidi sọn awọntin mẹ.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà: Awutugonu lẹ
Olasunkanmi Abioye Opeola, Kurunloju I
Olasunkanmi Abioye Opeola, Kurunloju 1 (yin jiji to azán ṣinẹnẹtọ, Whejisun, owhe 1961 tọn) yin Oniroko, Kọmegán to topẹvi Iroko tọn mẹ to Ayọnu gbeji to Ayimatẹn Oyo Tọn mẹ to Otogbo Naijilia tọn mẹ. E ko to gandu sọn azan ẹnẹtọ Afínplọsun owhe 2011 tọn me.
Bẹjeji gbezan etọn tọn
H.R.H Ahọlu Olasunkanmi yin jiji to azán ṣinẹnẹtọ osun Whejisun owhe 1961 tọn, do whẹndo Abioye tọn he yin whẹndo gandutọ lẹ tọn mẹ. Ewọ wẹ Oniroko tintan sọn whẹndo Abioye tọn mẹ. Olasunkanmi yi wehọmẹ daho Iroko Grammer School, Iroko bosọ yi St' Andrew's Teachers' College, Iseyin to owhe 1979, bo mọ gbedewema daho yi to 1982. E kọnawudopọ hẹ Oyo State of Education (NCE), bo jo azọ́n mẹpinplọn tọn do to owhe 2012 tọn mẹ taidi Alọgọnamẹtọ Wehọmẹ-gán.
Nudindọn he yin zize yì whẹ̀dọhọsa lẹ
''Dawe lọ kàn whẹkanhlanmẹ ovẹvivẹ tọn de hlan Ayimatẹngán Oyo tọn whẹnenu tọn, General Oladayo Popoola, dọ emi tindo jlọje nado hẹ oflin Oniroko tọn ji. Owhẹ̀ ehe zindonukọ̀n nado to yinyin vivọjlo mapote kaka na owhe gbannukunawe whẹpo whèdatẹn lọ wa gbèta godo tọn etọn kọ̀n to azán gban ukundopotọ Alunlunsun owhe 2011 tọn, podọ whẹpo dawe lọ nido lẹkọyi whẹ̀datẹn, kunnudenu lẹpo wẹ yìn zizejo dọ Oniroko yọyọ de ko yìn zize do ofin ji, sọgbe hẹ anademẹ gandudu Ayimatẹn tọn lẹ
Sọ pọ́n
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Olu oyenakpagha (Olu Obanighenren)
Olu Oyenakpagha, (Olu Obanighenren) wẹ yin Olu ṣiatọ̀ntọ Ahọluduta Warri tọn he duahọlu do it Itsekiri-nu lẹ ji. Eyin yinkọ dona dọ Omonighenren he zẹẹmẹdo Ahọvi agbasa sika nọ. To whenuena e hẹ ofìn ji taidi Ahọlu Ogiame, Olu Ahọluduta Warri tọn, eyin yinkọ vọ diọ na dó Ahọlu agbasa sika nọ. Yinkọ etọn devo sọ wẹ Don Antonio Domingos. Eyin ovi sunnu Olu Atuwatse I (Olu Dom Domingos) tọn bo jẹ otẹn otọ etọn tọn mẹ taidi Olu ṣiatọ̀ntọ Ahọluduta Warri tọn. E kan wekanhlanmẹ dé hlan Pope Clement X to 1652 he wekanhlanmẹ lọ sọ jẹ Pope lọ sí. Eyin weplọn to whegbe enẹgodo e yi wehomẹ daho to Angola. Taidi otọ etọn, e dasi sọn Portuguese. Ovi etọn Olu Omoluyiri wẹ wá jẹ otẹn etọn mẹ.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Naijilia-nu lẹ
Osarhieme Osadolor
Osarhieme Osadolor yin otan yọ̀nẹntọ Naijilia tọn podo oweplọntọ aganuboboe tọn. Eyin whedénu sín zedaitọ onulẹ hen bọawu na owhehọmevi le to owehọmẹ daho Benin tọn podo eyin dide taidi alọgọtọ tohọlu tọn dena Ambrose Ali University tọn to osun atọn tọ azan aotọ owhe 2021
Foreign Gods, Inc.
Foreign Gods,  Inc. yin otanwe de he yin didetọ́n to owhe 2014 tọn mẹ bo yin kinkan gbọn otanwekantọ de he nọ yin Okey Ndibe dali, e yin tòvi Naijilia tọn de.
Aliho Nuzedonukọnnamẹ tọn
Otanwe lọ Foreign Gods,  Inc. dọho gando Ike go, he panukọn nuhahun to whenue e tọ́nwhẹ̀n yì New York. E lẹkọ wá fìn boṣiọ pipa awhàn tọn de sọ́n otò etọn mẹ bo sà ẹ na ajọwatọ New York tọn de nado mọ akuẹ.
Awọntinmẹfun asé tọn
Awọntinmẹfun Asé Tọn nọ dike bọ asé nọ yọn nuhe tin to yakẹ etọn, na alọ e tọn nisọ do pla nu he ṣọ e te vlavo etlẹ wa yin to zanmẹ. Awọntinmẹfun asé tọn nọ tlẹ do olan he tin to agbasa e tọn go, e tindo okan lanmẹ́ tọn susugege. Okan lanmẹ ehe lẹ nọ dike bọ e nọ yawu yọn ẹ nidọ nujẹ agbasa go na ẹn ni e tlẹ yin dọ jẹhọn yẹẹ wẹ yìn e na ko do numọtọnnamẹ hia. E nẹ wẹ zọn bọ asé nọ yọn nuhe tin to yakẹ podọ to zinvlumẹ. Awọntinmẹfun ehe nọ gọalọna asé nado nọ yawu do numọtọnlanmẹ hia, enẹwẹzọn bọ e nọ yọn fide nuhe e na hu tin te, mọdopolọ ni eyindọ e to zọnlinzin jei fide, awọntinmẹfun lọ sọ nọ dike bọ asé nọ yọn lẹ he fi he e na gbọn juwayi gblo kavi whla sọ̀ whẹpo e na do juwayi. Owe Encyclopadia Britanica tlẹ dọ, onu pẹde wẹ yin nuhe mi yọnẹn gando azọn he awọntinmẹfun asé tọn sọgan basi, ṣigba nuhe miyọn ẹ wẹ yin dọ eyin ye san oda lọ sẹ sọn Awọntin e tọn e ma a sọ do numọtọnlanmẹ depope ba kaka jẹ whenue oda lọ na sọ tọ́n. Lẹnnuyọnẹntọ lẹ pọn awọntinmẹfun asé tọn kaka bo wa basi lọbọti de, he nọ yin e-whiskers e nọ wazọn di awọntinmẹfun asé tọn, etẹwutu? e do nude di awọntinmẹfun asé tọn, e nẹ nọ gọalọna lọbọti lọ nado nọ gbọn fide hla juwayi. Lẹnuyọnẹntọ de he yinkọ etọn nọ yin Ali Janvey he nọ wazọn to wehọmẹ alavọ tọn to Califonia to otogbo Balkalee tọn dọmọ azọnwanu de he ye nọ ylọ dọ e-whiskers jẹ dọ ni tindo azọn wiwa odinatẹ tọn, tito ọdinatẹ ehe na yin dehe sọgan wazon po azọnwanu lọbọti he do huhlọn taun,e nẹ o lọbọti he gbẹtọ sọgan dọho na bọ e nado to nuyiwa taidi nuhe do gbigbọ de.
Obesere
Abass Akande Obesere, he sọ yin yinyọẹn taidi Omo Rapala yin tòvi Ibadan tọn he yin otò he klo hugan to wheyihọ waji Naijilia tọn. Hànjitọ nukundeji fuji tọn wẹ e yin, Obesere dovivẹnu nado yin omẹ nukundeji gbọn ohàn po aṣa he e nọ yizan lẹ po dali ehe nọ hẹn hànsetọ etọn lẹ biọ bẹwlumẹ. Gbọn hihodo apajlẹ hànjitọ he ko tindo kọdetọn dagbe delẹ taidi, Sikiru Ayinde Barrister, Obesere ko ze fuji-hàn etọn yì aihọn lọ blebu mẹ. E yin hinhẹn biọ hanjigbẹ Sony Music tọn mẹ sigba bo lẹkọ yì hànjigbẹ devo na wiwọ akuẹ tọn. Na suhugan azọ́n hànjiji etọn wẹ e do whlẹnagban hẹ K1 De Ultimate he yin fuji hànjitọ nukundeji tọn de. Todin e tin to ogbẹ́ Mayors Ville Entertainment tọn, ogbẹ́ he nọ gọalọ na aihundatọ lẹ podọ na ogbẹ́ Maxgolan Entertainment Group, azọ́nwhe he nọ deanana hànjiji to Awọnlin Naijilia. Alhaji Obesere yin whinwhlẹngan sọn asidan moto tọn de mẹ to Ijebu-Ode to moto etọn Lexus jeep LX470 mẹ to gbejizọnlin etọn yì Awọnlin whenu. Asidan lọ wá aimẹ to sẹgbe Lidosun 8, 2012 to ogàn ṣianwe-da mẹ (7:30pm). Linlin dohia dọ hànjitọ lọ po omẹ awe devo lẹ po gbleawu bo yin zizeyì  dotowhe Orisunbare, Jakande Isolo tọn to Awọnlin.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Obi Cubana
Obinna "Obi" Iyiegbu  (yín jiji to azán wiawetọ osun ẹnẹtọ owhe 1975), bo yín yinyọnẹn taidi Obi Cubana, e yín ajọwatọ podọ nukọntọ ná ogbẹ́ Cubana tọn.
Bẹjẹeji gbẹzan etọn tọn
Iyiegbu yin jiji to azán wiawetọ osun ẹnẹtọ owhe 1975 Ayimatẹn Anambra Tọn podọ onọ etọn sín yinkọ wẹ Ezinne Iyiegbu. E wá sọ́n lẹdo Gandudu Dokọ Ayimatẹn Anambra Tọn.
Wehihia etọn
E yí Wehọmẹ Dokọ (Central Primary  School) tọn, enẹgodo e yì Wehọmẹ Daho Dennis Memorial tọn. To Wehọmẹ Daho yiyi etọn godo, e zindonukọ̀n bo yì Wehọmẹ Alavọ Nsukka tọn to tògbo Naijilia tọn bo yí gbedewema (Bachelor of  Arts  degree) oyọnẹn dogbọ̀n Tonudidọ dali.
Azọn etọn lẹ
Iyiegbu Sin Azọn bẹjẹeji to owhe 2006 to whenue e do (night club) ai, bo mọ yin yiylọdọ Jonọyítẹn Ibiza tọn to Abuja. To owhe 2009, E do Jonọyítẹn dé ai, bo nọ yin yiylọdọ Cubana to Owerri, to Ayimatẹn Imo Tọn.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Babatunde Ogunnaike
Babatunde Ogunnaike (yin jiji to azán koatọ́n-nukun-dopotọ, Whẹjisun owhe 1956 tọn). E yin Chemical Engineer otògbo Amẹlika tọn de he wá sọn otogbo Naijilia tọn mẹ. B.A Ogunnaike kú to azán kotọ, Afínplọsun owhe 2022 tọn.
Bẹjẹeji gbẹzan etọn tọn
Babatunde yin tovi Ijebu-Igbo tọn, to Ayimatẹn Ogun Tọn, bo yin jiji to azán koatọ́n-nukundopotọ to Whẹjisun owhe 1956 tọn mẹ.
Otàn wepinplọn etọn tọn
Tunde Ogunnaike yì Wehọmẹ Alavọ tọn University of Lagos (UNILAG) he tin to ayimatẹn Awọnlin tọn to otò Naijilia tọn mẹ.
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1956 lẹ Adà:Mẹhe kú to owhe 2022 lẹ
Ogadinma, or Everything Will Be All Right
Ogadinma, or Everything Will Be All Right yin otanwé dé he yin kinkan gbọn otanwekantọ́ he yin vijiji Naijilia tọn bo nọ yin Ukamaka Olisakwe dali.
Abibatu Mogaji
Abibatu Mogaji, MFR, OON (azán 16tọ Kóyànsun 1916 jẹ azán 15tọ Ayidosun 2013) yín ajọwatọ daho dé he yin otovi Naijilia tọn, bo sọ yin Ahigan yọnnu to Awọnlin.
Nuhe gándo whẹndo etọn go
Chief Mogaji wẹ yín onọ na Chief Bola Tinubu he yin nukọntọ-otonọ na All Progressive Congress, he sọ yín Ayimatẹngan Awọnlin tọn to dai. Chief Tinubu sin oviyọnnu, Folashade wẹ wa lẹzun Ahigan daho yọnnu to otò Naijilia tọn mẹ to whenuena onọdaho etọn jo otẹn lọ do godo.
Azọn etọn
Whẹpo ye do dee taidi Ahinọ na otò Naijilia sin Ajọwatọ lẹ, Chief Mogaji yin nukọntọ na Ajọwatọ lẹ hẹ tín to Ayimatẹn Awọnlin tọn mẹ. Uwhẹ di Ahitọ dogodo na Alomotu Peliewura. Nususu dagbedagbe lẹ de Chief Mogaji ko wa na Ajọwiwa podo Ajọwatọ lẹ to otò Naijilia wa dike Gandutọ Otò Naijilia tọn lẹ wa yi ajọ̀ bodo doyẹyigona. E ko sọ yi gigopanamẹnu susu lẹ sọn wehọmẹ-alavọ lẹ di, alavọ Ahmadu Bello tọn po alavọ Awọnlin tọn si.
Oku etọn
Chief Mogaji ku to Sibigbe, azan fọtọ̀ntọ, Ayidosun, Owhe 2013 tọn mẹ. To whenuena e tindo owhe kanwe-fọtọ̀n-nukundopo (96) e basi matintọ to owhe etọn gbe to Ikeja he yin tatọ-tonọ na Ayimatẹn Awọnlin tọn, ye sọ di oṣiọ etọn do Awọnlin.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1916 lẹ Adà:Mẹhe kú to owhe 2013 lẹ
David Nnaji
David Nnaji yin jiji to Liyasun, owhe 1985, e yin sinima bayitọ Otò Naijilia tọn, aihundatọ podọ wekantọ. E yin yinyoẹn na ada etọn taidi Ifeanyi to aihun tele tọn de mẹ he yin yiylọdọ Dear Mother.
Bẹjẹeji gbẹzan po wehihia etọn po
Nnaji yin jiji to liyasun, owhe 1985 to Ayimatẹn Awọnlin tọn mẹ, to Otogbo Naijilia tọn mẹ. Bo yi wehọmẹ etọn lẹ po to Otò lọ mẹ. E zindonukọn nado yi gbedewema degree tọn to nupinplọn History and Strategic tọn mẹ sọn Wehọmẹ Alavọ Awọnlin tọn.
Gbẹzan mẹdetiti tọn
Nnaji yin ovi ẹnẹtọ to ovi atọ́n (5) mẹjitọ etọn lẹ mẹ bọ ewọ lọsu tindo ovi awe (2), Chinualumogu Naetochukwu Nnaji podo Adaezeh Munachimso Nnaji.
Azọn tọn
Gbọnvona dọ e fo wehọmẹ Alavọ tọn, Nnaji sọ do ogbẹ hanjiji de doai ehe yin yiylọdọ DUN Entertainment Limited. E basi lẹdogbedevomẹ ada etọn taidi Ifeanyi to aihun Dear Mother tọn mẹ ehe wa yin didohia to tele ji na owhe susu lẹ.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1985 lẹ
Abibi
Abibi yin yinkọ didona osun tintan sunzanhiawe wiwe Ju lẹ tọn podọ osun ṣinawetọ sunzanhiawe paa tọn. E zẹẹmẹdo Ohín (Jinukun Tọn) He Ma Ko Hú, podọ e nọ bẹsọn ṣẹnṣẹn Whejisun tọn bo nọ fó do ṣẹnṣẹn Lidosun tọn. Whenue Ju lẹ lẹkọ sọn Babilọni, e wá yin yiylọdọ Nisan.
Methodist Girls' High School
Methodist Girls' High School yin wehọmẹ daho na yọnnuvi lẹ kẹdẹ he tin to Yaba to Ayimatẹn Awọnlin tọn to oto Naijilia tọn mẹ. E yin didoai to owhe 1879 sọn ṣọṣi Methodist tọn mẹ. Methodist Girls' High School wẹ yin wehọmẹ awetọ na yọnnuvi kẹdẹ podọ wehọmẹ atọ̀ntọ he yin didoai to oto Naijilia tọn mẹ. Mọdopolọ é sọ tindo wehọmẹ daho sunnuvi lẹ tọn he nọ yin Methodist Boys High School.
Osí
Osí wẹ yin ada godo tọn awutugonu agbasa kanlin de tọn. Kanlin susu wẹ tindo osí, taidi asé, avun, ozín po mọmọ po.
Awọ̀yinu
thumb|Awọ̀yinu owhlẹnọ Awọ̀yinu yin nuhe nọ yin yiyízan nado glọn nude.
Owhe kleun delẹ wayi
To owhe delẹ wayi, awọ̀yinu he nọ yin yiyizan yin awọ̀yinu pinpẹn de he nọ taidi kátìkátì. Na pinpẹn etọn wutu, e yin tẹndiọna po devo po he taidi onú loboto de. Ehe lọ wẹ nọ saba yin yiyizan kakati nido yin dehe taidi kátìkátì lọ.
Egbezangbe tọn
Awọ̀yinu nọ yin yiyizan to egbehe lọsu titengbe gbọn ponọ po awhànfuntọ lẹ po dali. Awọ̀yinu egbezangbe tọn ko yin awuwlena to aliho de mẹ bọ e yọn pọn taun. Ponọ otò Naijilia tọn lẹ kavi otò devo lẹ tọn lẹ nọ zan Awọ̀yinu lẹ to egbezangbe.
Tijjani Yahaya Kaura
Tijjani Yahaya Kaura yin tonudọtọ otò Naijilia tọn de he yin Devizọ́nwatọ Ayimatẹn tọn na linlin Jonọgbeji tògbo Naijilia tọn po Wekantọ na Ayimatẹngán Zamfara tọn (SSG). Ewọ wẹ tin to Otẹ̀n Sẹ́nnamẹ̀tọ́ nukunmọnu Ayimatẹn Zanfara North tọn to Togbo Naijilia tọn (National House Of Assembly). E yin Vòdiná to owhe 2015 podọ whladopodogọ́ to azán Ko-nukunatọ̀ntọ Òsùn Awetọ́ to Vodidi Gbangba tọn to Owhe 2019to Togbo Naijilia tọn to Tonudọgbẹ́ All Progressive Party (APC) tọn glọ. E sẹ̀n Taidi Azinponọ̀gán Sẹ́nnamẹtọ́ lẹ tọn dó walọyizan po Gandudu tọn.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Samuel Wheto
Ahọlu Samuel Olusegun Wheto (he yin jiji to azán fọtọ̀ntọ Zósun 1960) yin tòvi Dalẹ tọn, Dalẹ yin gbétatò de he tin to otò Gbagli tọn mẹ to aṣẹpipa Ayimatẹn Awọnlin tọn glọ to togbo Naijilia tọn mẹ.
Wepinplọn etọn
Ahọlu Samuel Wheto nọ̀ nafẹ etọn dè to gbétatò Agonu tọn he to tòpẹvi Irewe-Osolu tọn mẹ to Gandudu Dókọ tọn Ojo tọn glọ. Finẹ wẹ e yì wehọmẹ bẹjẹeji tọn etọn te to St. Francis Catholic Primary School, Igbo-Oja to owhe 1968. Enẹgodo, e yì wehọmẹ daho Methodist Secondary Modern School to Gbagli to 1974. Enẹgodo, e yì na zepọn de he mẹ e yí gbedewema he yin Modern III School Certificate te to 1977.
Otàn gbẹzan etọn tọn
Samuel Olusegun Wheto dà asi lẹ bo sọ jivi lẹ.
Azọ́n he e wà lẹ po ogán he e dù lẹ po
Samuel Wheto wazọ́n to Ahọlugbasa Ahọlu Akran Menutoyi tọn mẹ. E sọ do lẹblanulọkẹyi lọ nado dù gbétatògán na nudi owhe 20 do gbétatò he nọ yin Dalẹ ji. Mọdopolọ, dile ojlẹ to yiyi do, gbẹtọ lẹ wá to susu deji to gbétatò Dalẹ tọn mẹ, whenẹnu wẹ gbétatògán lọ, yedọ Baalẹ, wá dovivẹnu bọ vivẹnudido etọn sọ pa ẹ bọ e wá lẹzun Ahọlu de. Gbétatògán Dalẹ tọn mọ lẹblanulọkẹyi lọ yí to azán awetọ, Osun ṣinẹnẹtọ, owhe 2020 tọn nado lẹzun Ahọlu de do Ahọluduta Dalẹ tọn ji. Enẹwẹ zọn bọ Ahọlu Samuel Olusegun Wheto Ṣewhenu Toyọn I Ahọluduta Dalẹ-Whedakọ tọn do yin Gbétatògán godotọn po Ahọlu tintan Dalẹ-Whedakọ tọn po.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1960 lẹ Adà:Naijilia-nu lẹ
Babajide Sanwo-Olu
Babajide Sanwo-Olu(yin jiji to azan koatọntọ, Ayidosun, owhe 1965) tọn. E yin tohodọtọ de po Togan alọnu tọn Ayimatẹn Awọnlin tọn. Ọgbẹ akizanọ (All Progressive Congress) tọn glọ wẹ e tọn te, Akinwunmi Ambode wẹ yin Togan to whenue e whlẹngan hẹ to ovo De mẹ bosọ du to eji to ogbẹ tonudidọ tọn (All Progressive Congress) tọn lọ glọ.
Wepinplọn etọn
Sanwo-Olu yi wehọmẹ alavọ tọn University of Lagos bo yi gbedewema whẹpo dó yi wehọmẹ London Business School po Lagos Business School po. Enẹgodo e sọ yi John F. Kennedy School of Government. E sọ wa wazọn to Chartered Institute Of Personel Management (CIPM), Enẹgodo e sọ wazọn to finẹ ga podọ ga to ogbẹ Nigeria Institute Of Training And Development (NITAD). Whẹpo bọ e dó tọn nado du Togan de Ewọ wẹ yin ògán po anadenanutọ azọnwhe Lagos Property Development Corporation (LSPDC) tọn po.
Taidi azọnwatọ akuẹsẹdotẹn tọn dé
Babajide Olusola Sanwo-Olu yin akuẹhẹntọ na akuẹsẹdotẹn Lead Merchant Bank dai tọn to owhe 1994 jẹ 1997, enẹgodo wẹ elẹzun ogan ajọwiwa po akuẹpo hẹ oto devo lẹ tọn to azọnwhe akuẹsẹdotẹn UBA tọn. Enẹgodo ẹṣọ wayi wazọn to First Inland Bank Plc he ko lẹzun (First City Monument Bank) todin bọ esọ yin mẹ he bọdo ogan daho akuẹsẹdotẹn lọ tọn go. Ewọ dopolọ wẹ sọ yin Azinponọ na azọnwhe Baywatch Group Limited po First Class Group Limited po.
Azọn etọn daidi tonudọtọ de
Babajide Sanwo-Olu jẹ alọdo tonudidọ mẹ ji to owhe 2003 mẹ, to whelọnu wẹ yé yí dó du Ayinamẹtọ na tẹnmẹpọntọ na togan ton he yin Femi Pedro to whelọnu. Ye yi dó du tẹnmẹpọnna kọmiṣọna na Economic Planning and Budget kaka jẹ owhe 2007 to Whenue ye de taidi kọmiṣọna ajọwiwa tọn po azọnwhe lẹ tọn po to whenue Bola Tinubu to Togan yin to whelọnu. To whenuena vobibla togbo lọ tọn wa aimẹ to 2007, ye de Babajide Sanwo-Olu taidi kọmiṣọna na tito wepiplọn tọn po tito mẹhe jo azọ́n lẹ tọn po to whenue osẹnyọnẹntọ Babatunde Fashola yin Ayimatẹngan Awọnlin tọn. Babajide Olusola Sanwo-Olu sọ lẹzun ògán na azọnwhe Lagos State Development and Property Corporation (LSDPC) to whenuena Togan Akinwunmi Ambode to gandu to owhe 2016.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1965 lẹ
Ahọlu Aganọ Toniyọn I
thumb|Ahọlu Aganọ Toniyọn I Ahọlu Aganọ Toniyọn I otò Ajara Agamathen tọn yin jiji dó họnmẹ Ahọlu ahọluduta Gbethe Gbetheko Ajara Agamathen tọn mẹ hugan owhe kande-fọtọ̀n die.
Wehọmẹ yiyi etọn
To whenue e tin to owhe wehọmẹ yiyi tọn mẹ, e yì Local Authority Primary School to Ajido to Lẹdo Gandudu Dokọ̀ tọn lọ mẹ bosọ tọ́n to owhe 1977 tọn mẹ to whenue e yí gbedewema wehọmẹ fifo tọn.
Na owanyi he e tindo na wepinplọn wutu, e zindonukọn bo yì Government Teacher's College, to Ajara to tòdaho Gbagli tọn mẹ to owhe 1981 mẹ. Ṣigba e ma penugo nado zindonukọn to wepinplọn etọn mẹ na otọ́ etọn he nọ yin Tosagbede Avosegamu lẹzun matintọ wutu.
Etomọṣo, e tindo mahẹ to wepinplọn whejai tọn mẹ to Maun Community High School, Maun Ipokia to Ayimatẹn Ogun Tọn mẹ na ojlo he e tindo na wepinplọn wutu bosọ yí gbedewema wehọmẹ daho tọn to finẹ to owhe 2002 tọn mẹ. E sọ zindonukọn bo yì Wehọmẹ Alavọ Adeniran Ogunsanya College of Education nado plọnnu gando ajọ́ go sọn owhe 2005 jẹ 2009 tọn mẹ. Ṣigba e ko fo azọ́n fọga (Vulcanizer) tọn pinplọn whẹpo do jẹ yanwle wehọmẹ yiyi tọn yan ji bo to azọ́n lọ wà bosọ to Wehọmẹ yi na e tindo yanwle wutu. Ewọ wẹ ogán Ogbẹ́ Fọga tọn sọn owhe 1992 jẹ 1995 mẹ. Ewọ sọ wẹ azìnponọ na Ogbẹ́ lọ sọn Ayidosun 1995 jẹ Zósun 1999 mẹ.
Helen Ovbiagele
Helen Aiyeohusa  Ovbiagele  (yin jiji to owhe 1944) yin Naijilia vijiji he sọ yin otanwekantọ́ dé. E yin jiji to Benin City, podọ whenuena é ko yi wehọmẹ (C.M.S.  Girls'  School,  Benin  City, po  St.  Peter's  College, Kaduna), godo é sọ plọnwe to wehọmẹ yovogbe po flanse po to wehọmẹ alavọ Awọnlin tọn bosọ hiawe to wehọmẹ daho (Français  du  Royaume-Uni to London. Azọn etọn bẹ otàn ojlofọndotenamẹ tọn voovo hẹn bo yin Zinzinjẹ̀gbonu to otanwé Macmillan tọn mẹ. Ewọ wẹ yin yọnnu he yin vọjladobasitọ́ linlinwe Vanguard tọn.
Ahọlu Aganọ Toniyọn I
Wehọmẹ yiyi etọn
E dù togán otò Ajara Agamathen tọn to azan ẹnẹtọ, Avivọsun, owhe 2000 to Lẹdo Gandudu Dokọ̀ tọn Gbagli tọn mẹ. E sọ dovivẹnu bo yi jẹgbakun he tọ́gbo etọn lẹ ko hẹnbu nado yin Ahọlu otò Ajara tọn bọ Jiwheyẹwhe sọ dona vivẹnudido etọn to azán ko-nukunẹnẹtọ Alunlunsun 2018 mẹ, bọ e mọ gbedide yí sọn Ayimatẹn-gán si bo lẹzun Ahọlu Aganọ Toniyọn I otò Ajara Agamathen tọn to azán widopotọ Afínplọsun 2018 mẹ.
Helen Ovbiagele
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1944 lẹ
Ahọlu Aganọ Toniyọn I
Gbẹzan alọwlemẹninọ etọn po nuhe e yiwanna lẹ po
Ahọlu Aganọ Toniyọn I wlealọ bọ Jiwheyẹwhe sọ dona ẹn po ovi lẹ po. Klistiani de wẹ e yin.
Ahọlu Aganọ Toniyọn I yiwanna onu susu lẹ, taidi: wehihia, gbejizọnlin zinzin yi otò devo mẹ, po mọmọ po sọyi.
Alọdlẹndounu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Naijilia-nu lẹ Adà: Awọnlin-nu lẹ Adà:Ahọlu lẹ to Naijilia Adà:Mẹ he yin Gbagli-nu lẹ
Kelvin Wachukwu
Kelvin Kinikanwo Wachukwu yin anazọ́nwatọ otò Naijilia tọn de, he sọ yin Nukunpedo-azọ́ngotọ to Ayimatẹn Rivers tọn (Commissioner of Works) sọn Awewesun owhe 2015 tọn jẹ Lidosun 2016 tọn. E yin dide sọn azọnmẹ na, nukun ma pedo azọ́n go po azọ́n ma ylọdọ nujọnu etọn po wutu. E gbọawupo taun to azọ́n he yin dide na ẹn lẹ mẹ. Yé yí Harrison B. Iheanyichukwu do diọtẹnnaẹn to azán ṣiẹnẹtọ Nuwhàsún, owhe 2016 tọn.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Ahọlu Claudius Dosa Akran
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Davunṣo
thumb|Davunṣothumb|Davunṣo Davúnṣo yin azọnwanu he nọ yin yiyizan nado vún oda. E nọ do onu flinflin lẹ, he nọ yin yiylọdọ adu etọn. Davúnṣo nọ saba tin to plaba. Gbẹtọvi lẹ ko to zinzan davúnṣo sọn whenu dindẹn die gbọn, ewhe gbau, e na ko yi owhe 5000 die gbọn. Davúnṣo nọ yin yiyizan gbọn gbẹtọ lẹ dali nado vún oda he mlin lẹ. E sọ nọ yin yiyizan nado wleyẹyi na oda kavi do bla oda.
Dauda Abasama II
Dauda Abasama  II he yin sultan Kano tọn bo Dugan sọ́n Owhe 1776 jẹ̀ 1781.
Otàn gbẹzan etọn tọn to otànnugbo Kano tọn mẹ
Otàn Gbẹzan Dauda Abasama  II tọn sọ́n lẹdogbedevomẹ Palmer tọn to Otànnugbo Kano tọn to Owhe 1908 yin Mimọ to Odò. Dauda Abamasa wẹ Saraki Kande-nukunawetọ, bo yin Visunnuthe Yaji tọn. Yinkọ Onọ Etọn tọn wẹ Baiwa. É Yin Mẹhe Tindo Walọ Dagbe, É ma nọ Dadó Mẹdevo sín Ohó mẹ, É sọ́ Yọ́nnu-in, yọ́n Dọnsẹpọ́ Bosọ́ yin Gbẹtọ Nukundeji dé. É Yin Nuyọ́nẹ̀ntọ́, Mọdopolọ́ É yin Awhanfuntọ́, bo sọ́ nọ hẹn Òpà Etọn lẹ Dì. É ma nọ Hò Mẹnukunta pọ́n podọ É ma nọ Yíahọ́sú, É nọ Hodó Ayinamẹ Galadima Makarna Tọn to Nulẹpo mẹ. Galadima Makama lọsu Taidi Saraki de, bọ Dauda wá Taidi Wazir etọn, ná e nọ Doakọ́nnanu wutu. Awhan Depope má yin Funfun to Gandudu Etọn whenu podọ Atẹṣiṣi Depope má Fọ́n Dótè. É Dugan Dó Kano jí ná Owhè Atọ́n po Osùn Ẹ̀nẹ̀ pó.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Prince Eke
Prince Oluebube Eke (yin jiji to azan fọtọn-nukun-atọ̀ntọ, Avivọsun, owhe 1981) yin aihundatọ otò Naijilia tọn, anadenanutọ sinima tọn, nukantọ, e nọ tọn to televizion ji bosọ yin whanpẹjọjlatọ dé po. E wlealọ hẹ Muma Gee, ajọwatọ dé he ji ovi atọ̀n na ẹn. E diyin to tintan whenu taidi aihundatọ dé to owhe 2003 mẹ to whenuena e sọawuhia to sinima Nollywood tọn de he yin Indecent Proposal mẹ. Sinima etọn devo lẹ wẹ Spade: The Last Assignment (2009), Mirror of Life (2010), Secret Code (2011) po  A Minute Silence (2012) po.
Nọten intẹnẹt tọn devo lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
T. Ola Avoseh
Bẹjẹeji Gbẹ̀zan etọn tọn
T. Ola Avoseh yin jiji to topẹvi Gbagli tọn mẹ bọ otọ́ etọn yin Gunnu bọ onọ̀ etọn yin Awolinu de. E zan vuwhenu etọn to lẹdo Ajara Vedo tọn mẹ to Gbagli. To 1912 whenue e yin owhe 4 mẹvi, e bẹ wehọmẹ to wehọ St.Thomas' Primary School tọn mẹ to Gbagli. E zan owhe 13 to wehọ lọ mẹ bo doalọte to 1925 na mẹgọdogodo po agbasamalo po wutu. To pọmẹ hẹ wepinplọn, e sọ plọn azọ́n whlẹ̀pipa tọn to otó etọn de. To 1929 e jo azọ́n whlẹ̀pipa tọn do bo lẹzun mẹplọntọ de to wehọ etọn dai tọn mẹ. To 1929, e sinai na mẹtẹnpọn "Standard VI" tọn (enẹ, wẹ mẹtẹnpọn godo na ohọ̀ ṣidopo mẹ fifo) taidi tẹnpọn-basitọ he wá sọn gbonu de podọ e do kọdetọn dagbe to e mẹ. Etomọṣo, agbasamalo etọn glọnalina ẹn nado yin alọkẹyi do wehọmẹ alavọ tọn St. Andrew's College, Oyo tọn mẹ; podọ e sọ gbọawupo to mẹtẹnpọn Teachers' Higher Elementary Certificate tọn mẹ whla awè, to 1932 podọ to 1934. Na whẹwhinwhẹn ehelẹ wutu, Avoseh ma penugo nado zindonukọ̀n to wepinplọn mẹ zẹ̀ oba wehọmẹ dokọ̀ tọn go. To ojlẹ he mẹ Avoseh gbẹ yin mẹplọntọ wehọmẹ tọn de wẹ e kàn owe etọn gando Gbagli go. To whenue e ko yin mẹplọntọ de na owhe 14 godo, azọ́n gblé do Avoseh to Whejisun 1941 tọn mẹ. To 1916 to whenue e yin owhe 8 mẹvi de, Avoseh yin bibaptizi to Ṣọṣi Saint Thomas' Anglican tọn mẹ to Gbagli.
Azọ́n po Agbasazọ́n po
To 1957 Avoseh hùn wehọmẹ dokọ̀ tọn akuẹnọ tọn de do Ajegunle, to Apapa, podọ e sọ jẹ azọ́n wà na Federal Ministry of Information and Home Affairs ji taidi Zẹemẹ-basinanutọ Sinima tọn de. To ojlẹ he mẹ e gbẹ po to azọ́nwa na Ministry of Information and Home Affairs (Lizọnyizọnwatẹn Nudọnamẹ po Whẹ̀ho Otò tọn lẹ po), e sọ to azọ́n wà to Ibadan, Gbagli, Epe, podọ to Ijebu Ode. Ojlẹ he mẹ Avoseh to azọ́nwa to Epe lọ mẹ wẹ e kàn dopo to owe etọn lẹ mẹ. E yí gbọjẹ whenu gigọ tọn sọn ahọluzọ́nwiwa mẹ to owhe 60 mẹvi yinyin mẹ to 1968. To gblagbla owhe 1960 jẹ 1970 lẹ tọn mẹ, Avoseh hẹn alọnu etọn jan to nukúnpipedo wehọ lẹ po tòwedegbẹ po go to Gbagli. E zindonukọ̀n nado to nukúnpipedo wehọmẹ lọ go kakajẹ gblagbla owhe 1970 tọn lẹ mẹ, whenue gandudu lọ wà hò nukúnpipedonugo wehọmẹ akuẹnọ tọn lẹ yí.
Avoseh yin gbesisọnọ to azọ́n ṣọsi tọn wiwa po tonudidọ lẹdo mẹ tọn po mẹ. Ewọ wẹ yin Anadenanutọ-gán na ala Gbagli tọn to tònudọgbẹ Nigerian Youth Movement tọn mẹ sọn 1939 jẹ 1941. Ewọ wẹ sọ do Egun Awori Improvement Union ai to 1968 bosọ yin Anadenanutọ-gán etọn. To Sọṣì Saint Thomas' tọn lọ mẹ, Avoseh yin alọkẹyi bosọ yin azọ́ndena nado nọ penukúndo nuwiwa sinsẹ̀nbibasi tọn lẹ go to Kọ́yànsun 1932 tọn. To nukọ̀nmẹ, e sọ wá mọ otẹ̀n voovo lẹ yí to ṣọṣì lọ mẹ, ehelẹ wẹ Wekantọ na Wedegbẹ́ Kándo Gbagli tọn (1933-1941); Wekantọ na Ogbẹ́ Azọ́ngbannọ Ṣọṣì tọn lẹ tọn (1965–1975); Nukúnpedonugotọ na Ogbẹ́ Dẹhiho tọn bẹsọn 1966; Anadenanutọ-gán na ogbẹ́ ṣọṣì tọn Egbe Ogo Olorun Tan tọn (1966-1977); podọ Azìnponọ na Ogbẹ́ Azọ́ngbannọ Ṣọṣì  tọn lẹ tọn (1975 jẹ gblagbla owhe 1980 tọn lẹ mẹ).
"Nado do pinpẹnnutọn-yinyọnẹn hia na adà vonọtaun he e yiwa to nukọ̀nyiyi topẹvi lọ tọn mẹ, Ahọlu C. D. Akran, ahọlu Gbagli tọn, ze Avoseh do otẹ̀n ahọvi tọn mẹ taidi Gbesiewu Gbagli tọn (Gbesiewu of Badagry) to Alunlunsun owhe 1974 tọn mẹ."
Zinjẹgbonu lẹ
A Short History of Badagry (Lagos: Adeolu Press, 1938) [Lẹdogbedevomẹ: Otàn Gbagli tọn kleun de]
Iwe li Ede Egun Pelu Itumo ni Ede Yoruba ati Gesi, (1959, reprinted in 1962; revised and printed again in 1982) [Lẹdogbedevomẹ: "Owe do Gungbe mẹ po Zẹemẹ etọn to Ayọgbe po Glẹnsigbe po mẹ"]
Iwe Ikomo Jade, Oruko Awon Ojo, Adura Ojojumo, Ojo ati Osu Ibimo, Ojo Lati Dawole Nkan ati Iwe Eri Ijo Ibi Omo (1960) [Lẹdogbedevomẹ: "Vinọbẹtọ́n, Yinkọ Azán lẹ tọn, Odẹ̀ Egbesọegbẹsọ tọn po Jijiwema po"]
Mejai Bola Avoseh
Mejai Bola Mike Avoseh yin mẹplọntọ mẹhomẹ po wehọmẹ daho po tọn to wehọmẹ alavọ University of South Dakota tọn. Mẹpinplọn po dodinnanu etọn lẹ po nọ sinai do adà wepinplọn mẹhomẹ lẹ tọn, wepinplọn he bẹ nuyijlẹdonugo/togodo/aṣà voovo lẹ hẹn po aliho mẹpinplọn to jọwamọ-liho po tọn ji. E yin dopo to wedegbẹ́ ogbẹ́ The American Association for Adult & Continuing Education (AAACE) tọn mẹ sọn 2016, podọ na ogbẹ́ International Society for Comparative Adult Education (ISCAE) tọn bẹsọn 2020 bo na zindonukọ̀n kakajẹ 2023, podọ ewọ wẹ yin Anadenanutọ Commission for International Adult Education (CIAE) tọn na AAACE.
T. Ola Avoseh
Zinjẹgbonu lẹ
Awon Oruko Egun Pelu Itumo Nwon li Ede Yoruba (Apapa: Adeolu Press, 1962, yin vivọzinjẹgbonu to 1982) [Lẹdogbedevomẹ: Yinkọ Gungbe tọn lẹ po Zẹemẹ yetọn to Ayọgbe mẹ po]
Mejai Bola Avoseh
Wepinplọn etọn
E mọ gbedewema tadidona owhe ẹnẹ wehọmẹ alavọ tọn yí to 1982 podọ e sọ mọ gbedewema daho yí to 1984, e sọ mọ gbedewema yí to wepinplọn mẹplọntọ lẹ tọn mẹ (teacher education) to 1986, enẹgodo e sọ mọ gbedewema daho hugan etọn yí to wepinplọn mẹhomẹ lẹ tọn mẹ to 1991, gbedewema ehe lẹpo wẹ e mọ yí to wehọmẹ alavọ University of Ibadan tọn mẹ to Naijilia. E sọ mọ gbedewema daho yí to Educational leadership and administration sọn wehọmẹ daho College of Saint Rose tọn to Albany to 2006. Avoseh sọ yin mẹplọntọ he pegan de podọ anadenanutọ de to ayimatẹn New York tọn. E sọ tindo gbedewema SAS (School Administrator and Supervisor) po SDA (School and District Administration) ayimatẹn lọ tọn po.
T. Ola Avoseh
Zinjẹgbonu lẹ
'Iwe Isin Imale ni Ilu Agbadarigi'' (Apapa: Adeolu Press, l964) [Lẹdogbedevomẹ: "Sinsẹ̀n Male tọn to Gbagli"]
Mejai Bola Avoseh
Azọ́n etọn
Avoseh ko basi dodinnanu, wleawuna bosọ plọnmẹ azọ́n voovo lẹ do apawhé mẹhomẹ po nukọ̀nzinzindo to wepinplọn mẹ po pataki aliho mẹpinplọn tọn lẹ, whẹ̀dida-dodo to gbẹtọ lẹ ṣẹnṣẹn po aliho mẹpinplọn to jọwamọ-liho po tọn, gọna wepinplọn to togodo to Nigeria, Namibia, Amẹlika, podọ to Botswana (taidi wésetọ Fulbright tọn de). E mọ ajọ̀ lizọnyitọ ayidego tọn Outstanding Service Medallion of the American Association for Adult and Continuing Education (AAACE) tọn yí to 2019. Whlà awè wẹ Avoseh mọ ajọ̀ J. William Fulbright Core Award for U.S. Scholars tọn yí na mẹpinplọn po dodindinnanu po. E mọ ajọ̀ Fulbright Award etọn agọe pete tọn yí to Whejisun 2019 nado plọnmẹ bosọ basi dodinnanu to Naijilia. Nado do pinpẹnnutọn-yinyọnẹn hia na azọ́n ayidego tọn he e wà to adà mẹhomẹ po nukọ̀nzinzindo to wepinplọn mẹ po tọnnp, yinkọ Avoseh tọn zize to todohukanji oyin gigonọ lẹ tọn na International Adult and Continuing Education (IACE) Hall of Fame to Zósun 2021 tọn, podọ hùnwhẹ yẹyidogonamẹ tọn etọn na wa aimẹ to azán 6tọ Kọ́yànsun 2021 tọn. To Ayidosun 2022, Avoseh yin dopo to mẹhe yin dide gbọn Azọ́nwatẹn Wepinplọn tọn Amẹlika tọn (United States Department of Education) gbọn Alọgọtọ Anadenanutọ to Mimá Wepinplọn Mẹhomẹ tọn po Yọ́nkan-po yọ́nhia po tọn to Azọ́nwatẹn Azọ́nwiwa tọn, Anazọ́nwiwa tọn gọna Wepinplọn Mẹhomẹ tọn po nado wá CONFINTEA VII, plidopo he nọ yin bibasi to otò voovo lẹ mẹ de he sinai do wepinplọn mẹhomẹ lẹ tọn ji he yin bibasi to Marrakech to Morocco.
T. Ola Avoseh
Zinjẹgbonu lẹ
The History of St. Thomas’s Church Badagry 1842-1970 (Apapa: Adeolu Press, 1970) [Lẹdogbedevomẹ: Whenuho St. Thomas’s Church Gbagli tọn tọn]
Mejai Bola Avoseh
Azọ́n etọn
Avoseh ko basi zinjẹgbonu susu do apawhé voovo wepinplọn mẹhomẹ lẹ tọn po nukọ̀nzinzindo to wepinplọn mẹ po mẹ, wepinplọn to togodo po nuyijlẹdonugo po mẹ, tòvi-yinyin to togodo podọ lẹdo aihọnpe, nukọnyiyi lẹdo he ma hunnukun tọn, nugopipe yọ́nhia-po-yọ́nkan po tọn, nupinplọn gando aṣà go, podọ to whẹho he du sunnu kavi yọnnu po tọn to wepinplọn mẹ, to alọnuwe tangan voovo lẹ mẹ podọ hẹ zinjẹgbonu-basitọ tangan lẹ.
T. Ola Avoseh
Zinjẹgbonu lẹ
Iwe Itan Kukuru Egbe Ajumogbadura (Apapa: Adeolu Press, 1973) [Lẹdogbedevomẹ: "Otàn Pipli Ogbẹ́ Dẹhiho tọn lọ tọn de"]
Mejai Bola Avoseh
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
T. Ola Avoseh
Zinjẹgbonu lẹ
Biographical Sketches (Agege, Lagos: Ike-Olu Press, 1978) [Lẹdogbedevomẹ: Whenuho omẹ voovo lẹ tọn to kleun mẹ]
Ajara Dabi Eko (1983) [Lẹdogbedevomẹ: "Ajara Taidi Awọnlin Nkọ"]
The Historical Tree of Badagry under which the Early Missionaries Preached the Gospel of Christ (Apapa: Adeolu Press, 1984) [Lẹdogbedevomẹ: Atín Whenuho tọn Gbagli tọn, ehe glọ Yẹwhehodọtọ Tomẹyitọ Fliflimẹ tọn lẹ Dọ Yẹwheho Wẹndagbe Klisti tọn te]
Important Historical Places to be Visited in Badagry by the Tourist (1984) [Lẹdogbedevomẹ:Nọtẹn Whenuho tọn he yè dona Dlapọn to Gbagli lẹ]
First Storey Building in Nigeria (1984) [Lẹdogbedevomẹ: Petlezìn Tintán he yin Gbigbá to Naijilia]
The First Christmas Day in Badagry (1984) [Lẹdogbedevomẹ: Hùnwhẹ Christmas tọn Tintán he yin bibasi to Gbagli]
Notes on the Fishing Industry in Badagry (1993) [Lẹdogbedevomẹ: Kandai lẹ Gando Azọ́nwhe Whèhuhu to Gbagli tọn go]
Ogú
Taidi gbehosọnalitọ Whenuho-kàntọ lẹdo mẹ tọn na Gbagli po otò Epe tọn po de, susu to azọ́n Avoseh tọn lẹ mẹ wẹ ko yin vivọzinjẹgbonu to zinjẹgbonu dodinnanu bibasi tọn lẹ mẹ podọ to owe he yin kinkan gbọn Whenuho-kàntọ numimọnọ Naijilia tọn Toyin Falola dali mẹ. Azọ́n Avoseh tọn lẹ ko sọ yọn-na-yizan taun taidi asisa tangan de na zinjẹgbonu voovo lẹ he yin kinkan gbọn Whenuho-kàntọ Naijilia tọn voovo lẹ dali, delẹ to yé mẹ wẹ A. I. Asiwaju, Toyin Falola, Hakeem Tijani, gọna mẹdevo devo lẹ.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Naijilia-nu lẹ Adà:Mẹ he yin Gbagli-nu lẹ Adà:Ovi he ye ji to owhe 1908 lẹ Adà: Awọnlin-nu lẹ
Ayajẹ
right|thumb| [[smiley ehe yin yinyọnẹn ganji di ohia ayajẹ tọn.]] thumb|Azọ́nwatọ ayajẹnọ de. Ayajẹ yin numọtolanmẹ awuvivi po pọndohlan dagbe tintindo po tọn. To whenue mẹde tindo numọtolanmẹ homẹhunhun, kọgbọ, to jejeji na nude kavi pekọ gando nude go tọn, yè nọ dọ dọ̀ melọ tindo "ayajẹ". Numọtolanmẹ ayajẹ tọn tintindo gan gọalọna mẹde nado vò bosọ konú-yẹ́sẹ́.
Ayajẹ nọ saba yin pinpọnhlan di adà awetọ awúbla tọn. Etomọṣo, e yọnbasi taun dọ mẹde ni tindo numọtolanmẹ awe lẹ to ojlẹ dopolọ mẹ, ehe nọ saba yin gando onú voovo lẹ go, amọ e sọ nọ yin gando nudopolọ go to whedelẹnu. A sọ́ sọgan do numọtolanmẹ jejejininọ tọn to whenue a to ayajẹ. Ayajijẹ sọ sọgan yin gbigbọdo kavi yin whinwhàn gbọn mẹde dali.
Tamẹnuplọnmẹtọ susu lẹ wẹ ko dọ dọ̀ mẹlẹ to aihọn lọ mẹ nọ to godo-nukọ̀n yì mapote to ojlẹ ayajẹ tọn po awúbla tọn lẹ pò sẹnsẹn, sigba mẹdepope ma tin he nọ to ayajẹ mẹ to whelẹponu kavi awúbla mẹ to whelẹponu. To whedelẹnu, ayajẹ nọ zọn bọ mẹdelẹ nọ kùn dàsin to whenue yé konú na yé ma penugo nado deanana numọtolanmẹ yetọn wutu, e sọgbe dọ mẹlẹ ni plọn lehe yè gán do ayajẹ to gbẹmẹ do. To hohowhenu Ayaje nọ yin pinpọnhlan di aṣli owanyi tọn, di apajlẹ, Nukunhunhun Inkanu lẹ po Mayanu lẹ tọn po yí ehe se.
Adà:Numọtolanmẹ
Abiodun Olaku
Abiodun Olaku yin jiji to azán 29tọ Awewesun 1958. E yi wehọmẹ Yaba College of Technology tọn to Ayimatẹn Awọnlin tọn mẹ. Anazọnwatọ dé wẹ Abiodun yin, tòvi Naijilia tọn sọ wẹ uwọ. E yọn Anazọnwiwa lọ taun, e sọ to azọn dagbedagbe lẹ wa, enẹwutu wẹ gbetọ susu yinwanna ẹn bo sọ yinwanna alọnuzọn etọn lẹ. Dopo to alọnuzọn etọn lẹ mẹ wẹ: Azán he gbe Jikun Já to tòdaho Ibadan tọn mẹ (A Rainy Day in Ibadan). Ogàn he plọn Abiodun Olaku azọn lẹ wẹ: Weyọnentọ Yusuf Grillo, Kolade Oshinowo, Doto Isiaka Osunde.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1958 lẹ
Methodist High School, Badagry
Methodist High School, Badagry yin dopo to wehọmẹ he tin to lẹdo Gbagli tọn to Ayimatẹn Awọnlin tọn mẹ. Eyin didoai tò azán atọntọ, Kọyansun, owhe 1977 tọn mẹ.
Otàn he gando wehọmẹ lọ go
To bejẹeji, Wehọmẹ lọ yin yinyọnẹn taidi Methodist Girls Grammar School, bosọ yin didoai tò azán atọntọ, Kọ́yànsun, owhe 1977 tọn mẹ. To tintan whenu, e tin to panukọn Wehọmẹ Daho Gbáglì (en: Badagry Grammar School) tọn bọ to whenue ojlẹ lẹ to yiyi, e wa yin lilẹdo kavi lẹzun Methodist Girls High School to owhe 1978 jẹ 1979. Ṣigba to ojlẹ vude godo, e yin tẹndiọna yi fihe e tin te kakajẹ egbehe finẹ wẹ sẹpọ V.I.P. chalet complex to owhe 1981 mẹ. Podọ to azan aotọ, kọyansun, owhe 1994 tọn mẹ wẹ e lẹzun Wehọmẹ ada awenọ he bẹ Ada Pẹvi podọ Daho po hẹn, bosọ yi yinkọ lọ Methodist High School.
Michael Gage (tonudọtọ)
Michael Gage yin jiji to azán tintan osun Nuwhàsun tọn owhe 1945- azán konukunatọ̀n Avivọsun owhe 2021. E yin Tonudọtọ Amẹlika tọn, bo ko sọ yin hagbẹ plidọpo ledọ sinatọntọ sọn osun Awewesun tọn azán sidopotọ owhe 1976 jẹ osun Abọ̀húsun azán gbàntọ owhe 1960. E yin jiji to otó Glendale, California tọn mẹ. Gage kú to Avivọsun tọn to azán konukunatọ̀n owhe 2021 to Salem, Oregon sọn azọ́n agbasawìwọ tọn si.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Methodist High School, Badagry
Mẹplọntọgan lẹ
Mẹplọntọgan lẹ lọsu yin Awe podọ yinkọ yetọn lẹ wẹ: Wehọmẹ ehe yin bẹplidopọ Sunnu po Yọnnu po tọn, ehe sunnu lẹ yin gbẹtọ sọha (370) bọ yọnnu lẹ yin sọha (365) to ojlẹ lọ mẹ. linlẹndopọ yemẹpo tọn yin wehọmẹvi sọha (735) to whenẹnu.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Wehọmẹ lẹ
Moscow
Moscow (To Russia-gbe mẹ: Москва) wẹ yin tatọ́-tẹnnọ otò Russia tọn podọ ewọ wẹ sọ yin tòdaho he klo hugan to Russia.
Alex Usman Kadiri
Alex Usman Kadiri wẹ Aṣẹpatọ Tògbo Naijilia tọn bo wa sọ́n Ayimatẹn Kogi tọn mẹ.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Naijilia-nu lẹ
Igboho
Oyo Igboho yin Lẹdo daho dé he tin to Ayimatẹn Oyo tọn mẹ to Otogbo Naijilia tọn mẹ. Eyin tatọ-gantẹnmẹ na Gandudu Dókọtọn Orelope tọn. Gbẹtọ diblayi 200,000 wẹ nọnọ finẹ.
Otò ehe dó Azọnwhe wekanhlanmẹ tọn de po Azọnwhe gbezedojẹhọnmẹ tọn dé po yédọ Azọnwhe Ladio tọn.
Whenuho he gando otò ehe go lẹ
Igbohoto ehe yin didoai gbọn Alaafin Eguguojo dali, bọ e yi dó basi tatọ-tẹnnọ Ahọluduta ọyọ tọn to Owhe kanweko fọntọnnukundopotọ whenu to whenuena Kẹntọ yé tọn he yin Nupe lẹ tọnawhan yé bo yan yé sọn Oyo-Ile he yin tatọ-tẹnnọto yetọn whelọnu tọn. Ado sinsiẹn he lẹdo Igboho zọn bọ Kẹntọ lọ lẹ ma penugo nado yi aigba lọ sọn ye sí.
Mọdopolọ, Igboho wẹ gbẹ to tatọ-tẹnnọto yin na Óyo kakajẹ whenue Alaafin Eguguojo wa kú to Ahọlu ẹnẹ devo he sọ du lẹ ku ga. Enẹgodo, Abipa wa vọ Oyo-Ile gọyi sọn Nupe lẹ si.
Ahọlu voovo ẹnẹ wẹ dù to Igboho, bọ to whenuena yé ku, yé mẹ po wẹ sọ yin didi dó Igbo Ọba he to apana First Baptist Church, Obaago. Otogan Igboho tọn wẹ nọ penukundo bo nọ deanana Nuwiwa he nọyi to Igbo Ọba lẹ mẹ.
Igboho yin otò dé he tindo Jijọho bo sọ yin otò dé he dó owanyi gbẹtọ tọn. Kọmẹ wunmẹwunmẹ wẹ tin to Igboho, to ye mẹ wẹ: Igbope Baale, Modeeke-Ònà Onibode, Booni-Ibabooni, Iyeye-Baale, Ago-Igi Isubu, Okegboho -Onigboho, Jakuta, Waala, Idi elegba, po Akitipa tin to kọmẹ he tin to Igboho mẹ lẹ mẹ.
Sinsẹn
Otò Ìgbòho tọn taidi otò devo lẹ, bo tindo mẹhe yin Malenu lẹ, Klistiani lẹ po Vodun Sẹntọ lẹ po.
Gbejizọnlin zinzin
Igboho do dogbo hẹ otò he lẹdo e lẹ, enẹ zọn bọ eyọn basi nadó gbọn Igboho yi Ilọrin gbọn aliho ji gbọn oto Igbope tọn mẹ, mọdopolọ aliho gbọn finẹ yi Igbeti Kishi, Ogbooro, Sepeteri po Baruten he yin Aimatẹn Kwara po mẹ.
Smaranda Olarinde
Smaranda Olarinde, Osẹn-Zọnwatọ otovi Naijilia tọn.
Igboho
Alọdlẹndonu Lẹ
Adà:Naijilia
Smaranda Olarinde
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Bese
Bese yin kanlin pẹvi de he sọgan yin mimọ to ogbàmẹ, e tindo afọ ẹnẹ, awe to nukọn bọ awe sọ to godo ṣigba e ma nọ zinzọnlin, kakatimọ e nọ lọ́n tlaun tlaun. E tindo nukun awe, dopodopo klo taidi akotokun, e nọ yinwanna fihe miọn tọ́ntọ́n podọ enẹwẹ zọn bọ eyin mì tlẹ mọn ẹn to ageji, e na yin fihe miọn taun de. Ewọ ma nọ do ofún to agbasa go kakatimọ ayú wẹ e nọ do, ayú etọn sọ nọ tli taun, e ma nọ bọawu nado yí alọ do tlẹn ayú etọn. Agbasa etọn ma sọ nọ mlẹn ṣigba e ṣi kanṣanklan, e nọ dù owán flinflin lẹ. Bese nọ dẹkàn mọnkọ, enẹwẹ zọn bọ eyin a tlẹ zìn opò do e kavi dlan ẹn yì fídindẹn, kleun wẹ e na sọ fọn ṣite. Bese Aflika tọn he ye nọ ylọdọ Bullfrog lẹ kẹdẹ wẹ asu lẹ nọ diga hugan asi lẹ te.
Babatunde Omidina
Babatunde Omidina he dẹpẹyin etọn nọ yin Baba Suwe he ye ji to azan konukùnawetọ, Avivọsun, owhe 1958 yin aihundatọ sinima he ye nọ pọn to whegbe tọn he yin Naijilia tọn. E yin aihundatọ he nọ do nukiko namẹ, ada nukikodonamẹ tọn wẹ é nọ yiwa to sinima kavi aihun oplo ji tọn he mẹ e nọ tindo mahẹ te lẹ mẹ. Aihun Tele ji tọn he hosọ etọn nọ yin Ẹrin Keeke mẹ wẹ e diyin te, aihun ehe mẹ wẹ depẹ yinkọ lọ Baba Suwe sọ tọn te.
Vuwhenu etọn
Dile mi ko dọ jẹnukọn do ye ji Baba suwe to azan konukunẹnẹtọ, Avivọsun, owhe 1958 to Lopo Awọnlin tọn ji (Lagos Island). Ṣigba vijiji Ikorodu tọn wẹ e yin to Ayimatẹn Awọnlin tọn dopolọ mẹ. E bẹ nupinplọn to wehọmẹ Jamantul Islamic Primary School to Awọnlin Tohomẹ, e sọ hiawe to Vuwhenu etọn to Children Boarding School Oshogbo Ayimatẹn Ọsun tọn whẹpo dó zindonukọn to Adekanbi Commercial high School to mile 12 to Awọnlin mẹ. Mọdopolọ e yi Ifẹoluwa Grammar School to Oshogbo Tatọ tonọ Ayimatẹn Osun tọn. Finẹ wẹ e yi gbedewema owe ao tọn te. Oho nukikodonamẹtọ Baba suwe tọn wẹ zọn bọ Àjànàkú ze e do ahundida etọn lẹ mẹ, mi ni dọdọ finẹ wẹ e diyin te to Tíátà mẹ.
Vivẹnu etọn to Tiata mẹ
Babatunde Omidina bẹ azọ́n Tiata tọn jẹeji to 1971. E lẹzun mẹhe yé yọnẹn lẹdope to aihun zomọ Tele tọn he hosọ etọn nọ yin Ẹrin Keeke mẹ, aihun ehe mẹ wẹ e jẹ dẹpẹyinkọ lọ Baba suwe te. To ehe godo Sunwhlevu etọn sọ họnwun to whenue e tindo mahẹ to sinima voovo lẹ mẹ he yé nọ pọn to whegbe.
Whenuena e basi matintọ
Babatunde Omidina ko to azọnjẹ sọn 2017 amọ ema yin didọtọn kakajẹ 2019 bo e sinyẹn sọmọ bọ gbẹtọ lẹ po Aihundatọ gbẹ etọn lẹ po wẹ to akuẹjọ nado penukundego kaka bọ edo basi matintọ tò azan konukunawetọ, Abọhunsun, Owhe 2021 tọn mẹ.
Caleb Olaniyan
Caleb Olaniyan yin Weyọnẹntọ tovi Naijilia ton, po Togbo-gan dai tọn na tito wehọmẹ daho na Lẹnunnuyọnẹn Otò Naijilia (Nigerian Academy of Science) tọn.
Babatunde Omidina
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1958 lẹ Adà:Mẹhe kú to owhe 2021 lẹ
Caleb Olaniyan
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Peter Ayodele Curtis Joseph
Peter Ayodele  Curtis  Joseph (yin jiji to Azan Ṣiatọ̀ntọ́, Osùn widopotọ́ Owhè  1920  jẹ Azan Fọtọ̀ntọ́, Osùn Wiawetọ́ Owhè 2006) yin jiji to Ikare, to Togbo Naijilia tọn mẹ. Ewọ wẹ yin omẹ tintan he mọ nuniná yi to Owhè 1965 tọn mẹ.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Gwendolen (owe)
Gwendolen (yinkọ United Kingdom tọn ) yin otanwé he yin didetọ́n to owhe 1989 gbọn otanwekantọ́ Naijilia vijiji dé he nọ yin Buchi Emecheta dali, bosọ́ yin yinyọnẹ̀n na tẹnmẹyinkọ otò Amẹlika tọn (United  States) etọn The Family. Otànwé ehe wẹ otanwé Aòtọ́ he é detọ́n.
Bladopọ́ Aliho Nuzedonukọnnamẹ tọn
Gwendolen, he tẹnmẹyinkọ etọn nọ yin June–June, yin jọja yọnnu Jamaikanu de he nọ nọ̀ onọ daho etọn Naomi dè. Mẹ̀jitọ́ etọn he yin Winston po Sonia Brillianton po sẹtẹ̀n yi England to whenue é gbẹ́ whè. Sonia ma kẹalọyi kakajẹ whenue é dó owhe widopo whẹpo do yi England. To Jamaica Gwendolen yin zinzanhẹ́ gannugannu gbọn mẹho dé dali he yinkọ etọn nọ yin Uncle Johnny. É dọ aṣli lọ na onọ daho etọn, onọ lọ dọjlẹ̀ hẹ́ dawe lọ bo sọ tún aṣli lọ ná kọmẹnu yetọn lẹ, amọ enẹ hù wiyán ná Gwendolen. To England Gwendolen yi wehọmẹ bo penukundo nọvisunnu etọn awè go enẹ, Ronald po Marcus po, po nọviyọ́nnù etọn Cheryl po go. To whenue onọ etọ̀n lẹkọ yi Jamaica na tito ṣiọdidi onọ dahó etọn Naomi tọn, é sọ yin zinzanhẹ́ gannugannu gbọn otọ etọn titi, Winston dali. É mọhò, ṣigba gbẹtọ lẹ lẹndọ họntọnmọdoaliji etọn he yin glẹkinu dé, he nọ yin Emmanuel wẹ dohò na ẹn. Gwendolen yin ginglọ́ndo dotowhé he nọ penukundo mẹhe to apọnzọn jẹ̀ lẹ tọn na nulẹnpọ́n lọ huagbọ́ ẹ wutu. É ma dọ mẹhe dohò na ẹn na mẹdepope, na òbú lọ dọ otọ́ emitọn sọgan yin súsú dó gànmẹ̀. To ojlẹ dopolọ mẹ wẹ Winston yin huhu azọnmẹ. To whenue é ko ji oviyọnnu de godo, Gwendolen dó oyín na Ovi lọ dọ "Iyamide", ayọgbeyinkọ he zẹẹmẹ dó" onọ ṣie ko wa". To whenue Sonia mọ dọ viyọnnu lọ lọ dì asú emitọn he kú, é wa mọ dọ na nugbo tọn asu emitọn wẹ yin otọ́ Ovi Gwendolen tọn.
Dayo Amusa
Dayo Amusa yin yọnnu aihundatọ podọ hànjitọ otò Naijilia tọn de po.
Bẹjẹeji gbẹzan po azọn etọn po
Dayo jiji dó Awọnlin. Ewọ wẹ ovi tintan to whẹndo ovi atọ́n tọn mẹ. Onò etọn wasọn Ayimatẹn Ogun tọn mẹ to whenuena otọ́ etọn wasọn Awọnlin. E yi Wehọmẹ Mayflower tọn to otò Ikenne tọn mẹ. Dayo yi plọnnu gándo Food Science and Technology to Moshood Abiola Polytechnic whẹpo e do bẹ azọ́n aihundida tọn etọn jẹeji to owhe 2002 mẹ. Dayo basi aihundida etọn tintan to owhe 2006 tọn mẹ. Dile etlẹ yindọ aihundida Ayọgbe tọn Nollywood mẹ wẹ e nọ basi sinima etọn lẹ Te hugan, e sọ nọ da aihun sinima Glẹnsigbe tọn lẹ ga. Dayo wẹ yin Wehọmẹgan yọnnu na Wehọmẹ PayDab tọn he tin to Ibadan po Awọnlin po.
Nọtẹn Intẹnẹt tọn devo lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Milan Bandić
thumb|Milan Bandić Milan Bandić (22 Abọ́hùsun 1955 – 28 Afínplọsun 2021) yin tonudọtọ Croatia tọn de. Ewọ wẹ yin ayimatẹngan otò Zagreb tọn sọn 2000 jẹ 2002  podọ sọn 2005 kakajẹ whenuena e wá basi matintọ to 2021. Bandić yin jiji to Grude, PR Bosnia and Herzegovina. To vodide owhe 2009 jẹ 2010 tọn, Bandić tọ́n na tatọyinyin togbo Croatia tọn sigba e ma yin alọkeyi. To 2014, e yin wiwle do ganpamẹ na ajò wutu sigba bo yin tuntundote to 2015. Bandić basi matintọ gbọn azọ̀n ahún tọn de dali to 28 Afínplọsun 2021 to otò Zagreb tọn mẹ to whenuena e tindo owhe 65.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Obi of Onitsha
The Obi of Onitsha yin togán Onitsha tọn he yin apadewhe ayimatẹn Anambra tọn he to hùwaji-whèzẹtẹn Naijilia tọn. Otẹn Obi tọn yin yinọẹn to ahọludu ayimatẹn podo ahọludu ayimatẹngan otò Naijilia tọn mẹ podọ Obi na ede nọ yin mimọ taidi tẹnmẹpọntọ kavi nukunmọnu na omẹ Onitsha tọn lẹ to ohọludu ayimatẹn podo ayimatẹngan otò lọ tọn glọ. Obi din tọn wẹ Ahọlu Igwe Nnaemeka Alfred Ugochukwu Achebe.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn
Adajahú
Adajahú yin dopo to ohú gbẹtọvi lẹ po kanlin lẹ po tọn. Ohú hiha delẹ wẹ yin Adajahú. Adajahú nọ yin mimọ to akọnnu waji. E nọ basi hihọna nugonu homẹ tọn lẹ sọn awugble si. Gbẹtọ lẹ nọ saba tindo adajahú wiawe to ada dopodopo mẹ to akọ́nnu. Ohú he yin kinkọndopọ podo ohú akọ́nnu tọn po tlọlọ wẹ adajahú. Mẹdelẹ nọ do adajahú widopo kavi wiatọn to ada dopodopo etọn lẹ tọn. Ohú he ma yin kinkọndopọ tlọlọ po ohú akọ́nnu tọn po ma yin jọun adajahú tọn, enẹ wẹ ohú (8tọ, 9tọ po 10tọ po).
Dee Doris
Dee Doris yin Hànjitọ wẹndagbe tọn Otò Naijilia tọn, po hànkantọ dé po. E wa sọn Ayimatẹn Delta tọn to Otò Naijilia tọn mẹ podọ e sọ yin yọnnu lizọnyizọnwatọ dé to Christ Embassy mẹ.
Abiola Ajimobi
thumb|Mẹ tintan to Amiọlọ mẹ wẹ: Abiola Ajimobi Isiaka Abiola Ajimobi (yin jiji to azán fọtọ̀n-nukundopotọ Awewesun 1949 jẹ azán koatọ́ntọ Ayidosun  2020 tọn mẹ). Eyin yinyọnẹn taidi otò Naijilia tọn to Ayimatẹn Oyo tọn mẹ, Ewọ yin dide taidi Osẹn basitọ to owhe 2003 tọn mẹ to otò Naijilia tọn mẹ, bo gbọnmọ dali do yin afọzedaitọ osẹnbasitọgan Ayimatẹn Oyo tọn. Todin esọ wa yin osẹnnamẹtọ Agbegbe tọn to oplo kavi to agba jonọyiyi tọn mijẹmidesi tọn (AD) tọn mẹ. To ojlẹdemẹ, to osẹngbaji ewhlẹnagba na e nido lẹzun Ayimatẹngan Ayimatẹn Oyo tọn to Asia Ogbẹ All Nigeria People's Party tọn mẹ to owhe 2007 tọn mẹ. Ṣigba ejayi. Ewọ sọ yin dopo to Amijọwatọ lẹ mẹ. Todin, eyin matintọ gbọn azọ̀n covid-19 tọn dali to azán koatọ́ntọ Ayidosun 2020 tọn mẹ.
Alọdlẹndonu lẹ
Adà:Otàn Gbẹzan tọn Adà:Ovi he ye ji to owhe 1949 lẹ Adà:Mẹhe kú to owhe 2020 lẹ